---
'id': '005_009'
'audioUrl': ''
'heading':
- 'lang': 'ur'
  'text': "\uFEFF’’در حقیقت شعر و اصلاح ادبیات اسلامیہ‘‘"
- 'lang': 'en'
  'text': 'CONCERNING THE TRUE NATURE OF POETRY AND REFORM OF ISLAMIC LITERATURE.'
'description': []
'sher':
- 'id': '005_009_001'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'گرم خون انسان ز داغ آرزو | آتش ، این خاک از چراغ آرزو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_002'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از تمنا می بجام آمد حیات | گرم خیز و تیزگام آمد حیات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_003'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'زندگی مضمون تسخیر است و بس | آرزو افسون تسخیر است و بس'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_004'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'زندگی صید افکن و دام آرزو | حسن را از عشق پیغام آرزو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_005'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از چہ رو خیزد تمنا دمبدم | این نواے زندگی را زیر و بم'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_006'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ہر چہ باشد خوب و زیبا و جمیل | در بیابان طلب ما را دلیل'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_007'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'نقش او محکم نشیند در دلت | آرزو ہا آفریند در دلت'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_008'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'حسن خلاق بہار آرزوست | جلوہ اش پروردگار آرزوست'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_009'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'سینہ ی شاعر تجلی زار حسن | خیزد از سینای او انوار حسن'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_010'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از نگاہش خوب گردد خوب تر | فطرت از افسون او محبوب تر'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_011'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از دمش بلبل نوا آموخت است | غازہ اش رخسار گل افروخت است'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_012'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'سوز او اندر دل پروانہ ہا | عشق را رنگین ازو افسانہ ہا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_013'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'بحر و بر پوشیدہ در آب و گلشن | صد جھان تازہ مضمر در دلش'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_014'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'در دماغش نادمیدہ لالہ ہا | ناشنیدہ نغمہ ہا ھم نالہ ہا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_015'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'فکر او با ماہ و انجم ہمنشین | زشت را نا آشنا خوب آفرین'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_016'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خضر و در ظلمات او آب حیات | زندہ تر از آب چشمش کائنات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_017'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ما گران سیریم و خام و سادہ ایم | در رہ منزل ز پا افتادہ ایم'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_018'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'عندلیب او نوا پرداخت است | حیلہ ئی از بہر ما انداخت است'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_019'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'تا کشد ما را بفردوس حیات | حلقہ ی کامل شود قوس حیات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_020'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'کاروانھا از درایش گام زن | در پی آواز نایش گام زن'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_021'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'چون نسیمش در ریاض ما وزد | نرمک اندر لالہ و گل می خزد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_022'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از فریب او خود افزا زندگی | خود حساب و نا شکیبا زندگی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_023'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'اہل عالم را صلا بر خوان کند | آتش خود را چو باد ارزان کند'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_024'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'وای قومی کز اجل گیرد برات | شاعرش وا بوسد از ذوق حیات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_025'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خوش نماید زشت را آئینہ اش | در جگر صد نشتر از نوشینہ اش'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_026'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'بوسہ ی او تازگی از گل برد | ذوق پرواز از دل بلبل برد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_027'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'سست اعصاب تو از افیون او | زندگانی قیمت مضمون او'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_028'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'می رباید ذوق رعنائی ز سرو | جرہ شاہین از دم سردش تذرو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_029'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ماہی و از سینہ تا سر آدم است | چون بنات آشیان اندر یم است'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_030'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از نوا بر ناخدا افسون زند | کشتیش در قعر دریا افکند'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_031'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'نغمہ ہایش از دلت دزدد ثبات | مرگ را از سحر او دانی حیات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_032'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'دایہ ی ہستی ز جان تو برد | لعل عنابی ز کان تو برد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_033'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'چون زیان پیرایہ بندد سود را | می کند مذموم ہر محمود را'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_034'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'در یم اندیشہ اندازد ترا | از عمل بیگانہ می سازد ترا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_035'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خستہ و ما از کلامش خستہ تر | انجمن از دور جامش خستہ تر'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_036'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'جوی برقی نیست در نیسان او | یک سراب رنگ و بو بستان او'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_037'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'حسن او را با صداقت کار نیست | در یمش جز گوہر تف دار نیست'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_038'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خواب را خوشتر ز بیداری شمرد | آتش ما از نفسہایش فسرد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_039'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'قلب مسموم از سرود بلبلش | خفتہ ماری زیر انبار گلشن'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_040'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از خم و مینا و جامش الحذر | از می آئینہ فامش الحذر'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_041'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ای ز پا افتادہ ی صہبای او | صبح تو از مشرق مینای او'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_042'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ای دلت از نغمہ ہایش سرد جوش | زہر قاتل خوردہ ئی از راہ گوش'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_043'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ای دلیل انحطاط انداز تو | از نوا افتاد تار ساز تو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_044'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'آن چنان زار از تن آسانی شدی | در جہان ننگ مسلمانی شدی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_045'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از رگ گل می توان بستن ترا | از نسیمی می توان خستن ترا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_046'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'عشق رسوا گشتہ از فریاد تو | زشت رو تمثالش از بہزاد تو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_047'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'زرد از آزار تو رخسار او | سردے تو بردہ سوز از نار او'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_048'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خستہ جان از خستہ جانیہای تو | ناتوان از ناتوانیھای تو'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_049'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'گریہ ی طفلانہ در پیمانہ اش | کلفت آہی متاع خانہ اش'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_050'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'سر خوش از دریوزہ ی میخانہ ہا | جلوہ دزد روزن کاشانہ ہا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_051'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'نا خوشی ، افسردہ ئی ، آزردہ ئی | از لگد کوب نگہبان مردہ ئی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_052'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از غمان مانند نی کاہیدہ ئی | وز فلک صد شکوہ بر لب چیدہ ئی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_053'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'لابہ و کین جوھر آئینہ اش | ناتوانی ھمدم دیرینہ اش'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_054'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'پست بخت و زیر دست و دون نہاد | ناسزا و ناامید و نامراد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_055'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'شیونش از جان تو سرمایہ برد | لطف خواب از دیدہ ی ہمسایہ برد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_056'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'وای بر عشقی کہ نار او فسرد | در حرم زائید و در بتخانہ مرد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_057'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ای میان کیسہ ات نقد سخن | بر عیار زندگی او را بزن'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_058'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'فکر روشن بین عمل را رہبر است | چون درخش برق پیش از تندر است'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_059'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'فکر صالح در ادب می بایدت | رجعتی سوی عرب می بایدت'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_060'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'دل بہ سلمای عرب باید سپرد | تا دمد صبح حجاز از شام کرد'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_061'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'از چمن زار عجم گل چیدہ ئی | نو بھار ہند و ایران دیدہ ئی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_062'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'اندکی از گرمی صحرا بخور | بادہ ی دیرینہ از خرما بخور'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_063'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'سر یکے اندر بر گرمش بدہ | تن دمی با صرصر گرمش بدہ'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_064'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'مدتی غلطیدہ ئی اندر حریر | خو بہ کرپاس درشتی ہم بگیر'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_065'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'قرنھا بر لالہ پا کوبیدہ ئی | عارض از شبنم چو گل شوئیدہ ئی'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_066'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'خویش ر بر ریگ سوزان ہم بزن | غوطہ اندر چشمہ ی زمزم بزن'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_067'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'مثل بلبل ذوق شیون تا کجا | در چمن زاران نشیمن تا کجا'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_068'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'ای ھما از یمن دامت ارجمند | آشیانی ساز بر کوہ بلند'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_069'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'آشیانی  برق و تندر در بری | از کنام جرہ بازان برتری'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'
- 'id': '005_009_070'
  'meta': !!bool 'false'
  'sherContent':
  - 'lang': 'ur'
    'text': 'تا شوی در خورد پیکار حیات | جسم و جانت سوزد از نار حیات'
  - 'lang': 'en'
    'text': '# translation missing | # translation missing'