Kar chakruok, Nyasaye nochueyo polo gi piny. Piny ne onge kido, kendo gimoro ne onge e iye. Mudho mandiwa noimo ataro mang’ongo, kendo Roho mar Nyasaye ne wuotho ewi ataro. Eka Nyasaye nowacho niya, “Ler mondo obedie.” Mi ler nobetie. Nyasaye noneno ni ler ber, mi ne opoge oa kuom mudho. Nochako ler ni, Odiechieng’, to mudho nochako ni Otieno. Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko chieng’ mokwongo. Eka Nyasaye nowacho niya, “Gima pogo pi diriyo mondo obedie.” Kuom mano, Nyasaye nochweyo gima nopogo pi mamalo gi pi mapiny, mi nobedo kamano. Gima nopogo pino nochako ni, Polo. Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko odiechieng’ mar ariyo. Bang’ mano, Nyasaye nowacho niya, “Pi manie bwo polo mondo ochokre kanyachiel, mondo lowo motwo onen.” Mi nobedo kamano. Nochako lowo motwo ni, Piny, to pi mane ochokore ne ochako ni, Nam, noneno ni gima nosetimo ber. Eka nowacho niya, “Gik moko kaka buya gi cham kod kit yien duto ma nyago olemo, mondo otwi e lowo.” Kamano gik moko kaka cham kod kit yien duto manyago olemo notwi e lowo, mi Nyasaye noneno ni gima nosetimo ber. Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko chieng’ mar adek. Bang’e Nyasaye nowacho niya, “Gik marieny mondo obed e polo, mondo opog odiechieng’ gi otieno, mondo onyis ndalo mitimoe sewni, kod chakruok chwiri gi opon kod higni. Ginirieny e kor polo, mondo gikel ler e piny.” Kamano, Nyasaye nochweyo gik marieny ariyo madongo mondo orit odiechieng’, kod otieno. Mane rito odiechieng’ ne duong’ moloyo mane rito otieno. Sulue bende nochueyo. Noketo gik marieny e polo mondo okel ler ni piny, kendo mondo orit odiechieng’ kod otieno, ka gipogo ler kuom mudho. Nyasaye noneno ni gima nosetimo ber. Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko chieng’ mar ang’wen. Bang’e Nyasaye nowacho niya, “Gik mangima mopogore opogore mondo obed mang’eny e pi, to winy mondo ohu e kor polo.” Kuom mano Nyasaye nochueyo rech madongo mae nam, gi gimoro amora modak e pi, kod kit winy duto, mi noneno ni gima nosetimo ber. Eka noguedhogi kowacho niya, “Gik moko duto manie pi mondo onywolre, kendo opong’ nam. Winy bende mondo omedre.” Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko chieng’ mar abich. Bang’e Nyasaye nowacho niya, “Gik mangima kaka jamni gi le kod gik mamol, mondo onywolre e piny.” Mi nobedo kamano. Mano e kaka nochueyo jamni kod gik mamol duto. Mi noneno ni gima nosetimo ber. Eka Nyasaye nowacho niya, “Koro wachue dhano e kido machal kodwa. Enobed gi teko kuom rech gi winy gi jamni kod gik mamol duto.” Kamano Nyasaye nochueyo dhano e kido machal kode. Nochueyogi dichwo gi dhako, mi noguedhogi, kowachonigi niya, “Beduru gi nyithindo mang’eny, kendo upong’ piny.” Nyasaye nomedo wacho ni dhano niya, “In amiyi cham kod olembe duto mondo obed chiembi, to le gi winy kod gik mamol duto, to amiyo oboke mondo ocham.” Mi nobedo kamano. Eka Nyasaye nong’iyo gik moko duto mane osechueyo, kendo noneno ni gibeyo ahinya. Piny noyuso kendo noru, mi mano nodoko chieng’ mar auchiel. Kamano Ruoth Nyasaye notieko chueyo polo gi piny kod gik moko duto mantie. Chieng’ mar auchiel Nyasaye notieko gik moko duto mane otimo, eka noweyo tijene duto mi oyueyo chieng’ mar abiriyo. Noguedho chieng’ mar abiriyo, kendo nowale mondo obed maler, nikech chieng’no ema noyueyoe bang’ chueyo gik moko duto. Mano e kaka nochue polo gi piny. E kinde mane Ruoth Nyasaye chueyo polo gi piny, ne onge buya kata yien motwi e lowo, nikech ne pok ooro koth e piny, to bende ne onge dhano mane nyalo pure. To kata obedo ni koth ne onge kamano, pi ne wuok e lowo, kendo ne miyo piny bedo mangich. Eka Ruoth Nyasaye nokawo lowo monywaso, kendo ochweyogo dhano. Nokudho much ngima e um dhano, mi dhano nobedo gi ngima. Bang’e Ruoth Nyasaye noloso puodho e Eden, yo wuokchieng’, mi oketoe dhano mane osechueyo. Nomiyo yien mopogore opogore odongo e puodhono, ma moko lombo wang’, kendo moko nyago olemo michamo. To yath manyago olemb ngima, kod mago manyago olemo ma nyiso ber gi rach, noketo e dier puodho. Aora moro ne mol e puodhono, kawuok Eden, mondo omiye ng’ich, kendo bang’ wuok e puodho nopogore, mobedo aore ang’wen. Aora mokwongo iluongo ni, Pishon. En e aora molworo piny Havila, kuma dhahabu maber kod dwogo miluongo ni bedelium, gi kite ma nengogi tek miluongo ni oniks, yudoree. Aora mar ariyo iluongo ni Gihon, mamol kolworo piny Kush duto. Aora mar adek iluongo ni Tigris, mamol yo wuokchieng’ mar Asuria. Aora mar ang’wen to iluongo ni Yufrate. Eka Ruoth Nyasaye nokawo dhano, moketo e puoth Eden mondo opure kendo orite. Nowachone niya, “Oyieni chamo olemb yien duto manie puodho mak mana olemo manyiso ber gi rach ema kik icham, nikech chieng’ michame to initho.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Ok ber ka dhano obet kende. Omiyo abiro miye ng’ama konye.” Kuom mano, nokawo lowo, mochueyogo le mae thim kod winy duto, mi nokelogi ni dhano mondo ochakgi nying’, kendo nying’ mane dhano omiyo moro ka moro ema nobedo nyinge. Kamano Adam nomiyo jamni gi le mae thim kod winy duto nyinggi, to ne pod onge ng’ama konye kata madak kode. Kuom mano, Ruoth Nyasaye nomiyo nindo matut otero Adam, kendo kane onindo, Nyasaye nogolo ng’etne achiel, mi nochako odino kama nogoloe ng’edno. Eka noloso dhako gi ng’edno, mokele ir Adam. Mi Adam nowacho niya, “Thoo! ma e kita, chogo moa kuom choka, ringruok moa kuom ringra. Ibiro luonge ni ‘Dhako’, nikech noa kuom dhano.” Ma emomiyo ng’ato weyo wuon gi min, to padore kuom chiege, kendo gidoko ringruok achiel. Giduto ne gin duge, to kata kamano ne ok gineno ka gin gi wichkuot. Thuol ne riek moloyo le duto mane Ruoth Nyasaye osechueyo. Nopenjo dhako niya, “Bende en adieri ni Nyasaye nowacho ni kik ucham olemb yath moro amora manie puodhoni?” Dhako nodwoke niya, “Wanyalo chamo olemb yien duto manie puodho, to mak mana olemb yath manie dier puodho ema ok wanyal chamo. Nyasaye nokwerowa ni kik wacham olemb yadhno, kendo kik wamule, nimar kwatimo kamano, to wanatho.” Thuol nodwoke niya, “Ngang’! Ok unutho. Nyasaye nowacho kamano nikech ong’eyo ni ka uchame to wang’u noyepi, mi unubed machal kode, kendo unung’e ber gi rach.” Dhako noneno ni olemb yadhno ber chamo, kendo lombo wang’, mi noparo kaka onyalo miyo ng’ato doko mariek. Kuom mano, nopono olembe moko mochamo. Chwore bende nomiyo moko, mochamo. Kane gisechamo olembego wengegi noyepo mi ne gifwenyo ni gin duge. Omiyo ne gitwang’o oboke, mi gigeng’orego. Adam gi chiege nowinjo Ruoth Nyasaye kawuotho e puodho kar ang’ich welo, mi ne gipondone e yien manie puodho. To Ruoth Nyasaye noluongo Adam, mopenje niya, “In kanye?” Adam nodwoke niya, “Aye awinjo kiwuotho e puodho, to luoro nomaka, mi apondo, nikech an duk.” Nyasaye nopenje niya, “Ng’a monyisi ni in duk? Koso isechamo olemo mane akweri ni kik icham?” To Adam nodwoke niya, “Dhako mane imiya mondo okonya, ema nomiya olemo mondo acham, mi nachamo.” Eka Ruoth Nyasaye nopenjo dhako ni, “Ang’o momiyo nitimo kamano?” Nodwoke niya, “Thuol ema nowuonda, machamo olemono.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni thuol niya, “Gima isetimoni, omiyo okuong’i moloyo jamni duto, kendo moloyo le duto. Inilag gi bund iyi, kendo inicham lowo, ndalo duto mag ngimani. Anaket sigu e kindi gi dhako, kendo e kind kothi gi kothe. Nyikwaye noto wiyi, to in nika ofunj tiendgi.” Eka nowacho ni dhako niya, “Anamedni chandruok ka in gi ich, kendo muoch nokayi kinyuol. Kata kamano inigomb mondo ibed gi chwori, to enobed ng’ama chiki.” Eka Nyasaye nowacho ni Adam niya, “Okuong’ lowo nikech in, nimar niwinjo gima chiegi nowachoni, michamo olemo mane akweri ni kik icham. Koro inibed kitiyo matek, kuom ngimani duto, mondo lowo onyagni chiemo. Enonyagni kuthe gi riegni kod buya, kendo inicham mana alote mae thim. Inicham kuon gi luya, nyaka idog e lowo, nikech kanyo ema ne ogolie. In lowo, kendo lowo ema nidogie.” Adam nochako chiege ni Hawa, nikech ne en min ji duto. Ruoth Nyasaye noloso ni Adam gi chiege lewni mag pien, morwakogigo. Eka Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Koro dhano osedoko machal kodwa, nikech oseng’eyo ber gi rach. Kik yiene mondo ocham olemb yadh ngima, nimar dipo kobet mangima nyaka chieng’.” Kuom mano, Ruoth Nyasaye noriembe e puoth Eden, motere mondo odhi opur lowo mane osechweyego. Kamano noriembo dhano, mi noketo gik moko machalo gi malaika miluongo ni kerubi kaachiel gi ligangla mamil kendo rundore koni gi koni, yo wuokchieng’ mar puoth Eden, mondo ogeng’ ni ji madwaro dhi but yath mar ngima. Adam noriwore gi Hawa chiege, mi Hawa nomako ich, monywolo Kain. Eka nowacho niya, “Aseyudo wuowi kuom ng’wono mar Ruoth Nyasaye.” Bang’e nonywolo Habil omin Kain. Habil nodoko jakwath, to Kain nodoko japur. Chieng’ moro Kain nokelo cham moko ma nosekayo e puothe, mochiwo ni Ruoth Nyasaye. Habil bende nokelo jambe ma nokwong nywol. Noyang’o mochiwo bochegi ni Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nobedo mamor gi Habil kod chiwone, to nodagi Kain kod chiwone. Omiyo mirima nomako Kain, mokecho ahinya. Ruoth Nyasaye nopenje niya, “Ang’o momiyo ikecho, kendo wang’i ojuol? Kitimo maber, donge diyieni? To kitimo marach, to richo okichore e dhoodi, mondo oloyi. To in nyaka item matek mondo iloye.” Kain nowacho ni Habil omin mare ni mondo gidhi giba, to ka ne gisedhi e thim kuma bor gi dala, nogoyo Habil monego. Bang’e Ruoth Nyasaye nopenje niya, “Ere Habil owadu?” Kain nodwoke niya, “Ok ang’eyo. An jakwadhe ma dang’e kuma entie?” Ruoth Nyasaye nopenje kendo niya, “Ang’o misetimoni? Winji! Remb owadu misechuero ywakna e lowo. Omiyo koro in ng’ama okuong’, kendo oriemb e lowo ma nong’amo dhoge, momadho remb owadu misechwerono. Chakre tinende, kipuro lowo, to ok nonyagni cham, kendo inibed jabayo ma onge gi kar dakne e piny ka.” Kain nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “Isemiya kum mohinga. Iseriemba e nyimi, kendo e lowoni. Anabed jabayo ma onge kama odakie e pinyni, kendo ng’ato ang’ata moyuda nyalo nega.” To Ruoth Nysaye nodwoke niya, “Ooyo, ng’at monego Kain nochulne kuor nyadibiriyo.” Omiyo Ruoth Nyasaye noketo kido moro kuom Kain ni mondo ng’at ang’ata moromo kode kik nege. Eka Kain noa e nyim Ruoth Nyasaye, modhi odak e piny miluongo ni Nod, yo wuokchieng’ mar Eden. Kain noriwore gi chiege, mi chiege nomako ich, monywolo Enoka. Eka Kain nogero dala maduong’ mochako Enoka wuode. Enoka nonywolo Irad, to Irad nonywolo Mehujael. Mehujael nonywolo Methushael, to Methushael nonywolo Lamek. Lamek nokendo mon ariyo, ma nyinggi Ada gi Zila. Ada nonywolo Jabal mane kwar jokwath modak e hema. Ne en gi owadgi ma nyinge Jubal, mane kwar joma goyo thum gi asili. To Zila chi Lameck machielo nonywolo Tubal-Kain, mane kwar jotheth mula gi nyinyo. Ne en gi nyamin mare ma nyinge Naama. Lameck nowacho ni monde niya, “Ada gi Zila, winjuru dwonda. Monda, winjuru gima adwaro wacho. Asenego ng’ato nikech nohinya. Asenego wuowi nikech nogoya. Ng’at ma nohiny Kain, nochulne kuor nyadibiriyo, to ng’at ma chieng’ nohinya, nochulne kuor nyadi piero abiriyo gabiriyo!” Adam nochako oriwore gi chiege, mi chiege nonywolo wuowi moro, mochako ni Seth, (tiende ni, mich,) nikech Nyasaye nosemiye wuowino kar Habil mane Kain onego. Seth bende nonywolo wuowi mochako ni Enos. E kindeno ema ne ji ochako luongoe Nyasaye ni Jehova ka gilame. Ma e kaka ochan tienge mag nyikwa Adam: Kane Nyasaye ochueyo dhano machal kode owuon. Nochueyogi dichwo gi dhako, kendo chieng’no ema noguedhogie, mochakogi ni, ‘Dhano’. Adam ne jahigni mia achiel gi piero adek kane onywolo wuowi machal kode, mochako ni Seth. Bang’ mano, Adam nochako odak kuom higni mia aboro, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka en jahigni mia ochiko gi piero adek. Seth ne jahigni mia achiel gabich kane onywolo Enos wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia aboro gi apar gabich, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka en jahigni mia ochiko gi apar gariyo. Enos ne jahigni piero ochiko kane onywolo Kenan wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia aboro gi apar gabich, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka en jahigni mia ochiko gabich. Kenan ne jahigni piero abiriyo kane onywolo Mahalalel wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia aboro, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka ne en jahigni mia ochiko gi apar. Mahalalel ne jahigni piero auchiel gabich kane onywolo Jared wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia aboro, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka en jahigni mia aboro gi piero ochiko gabich. Jared ne jahigni mia achiel gi piero auchiel gariyo kane onywolo Enoka wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia aboro, kendo nomedo nywolo nyithindo moko, nyaka nodoko jahigni mia ochiko gi piero auchiel gariyo. Enoka ne jahigni piero auchiel gabich kane onywolo Methusela wuode. Bang’e nowuotho gi Nyasaye kuom higni mia adek, kendo nomedo nywolo nyithindo moko, nyaka nodoko jahigni mia adek gi piero auchiel gabich. Bang’ wuotho gi Nyasaye kamano, ne ok ochak onene kendo, nikech Nyasaye nokawe. Methusela ne jahigni mia achiel gi piero aboro gabiriyo kane onywolo Lameck wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia abiriyo gi piero aboro gariyo, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Notho ka ne en jahigni mia ochiko gi piero auchiel gochiko. Lameck ne jahigni mia achiel gi piero aboro gariyo kane onywolo wuowi. Nowacho niya, “Wuowini nodwog chunywa kuom tich matek moseket kuomwa nikech kuong’ ma Ruoth Nyasaye osekuong’ogo lowo.” Kuom mano nochake ni Nowa. Bang’e nochako odak kuom higni mia abich gi piero ochiko gabich. Notho ka en jahigni mia abiriyo gi piero abiriyo gabiriyo. Kane Nowa osedoko jahigni mia abich, nonywolo yawuote adek, ma nyinggi Shem gi Ham kod Jafeth. Kane ji ochako medore e piny, kendo nywolo nyiri, yawuot Nyasaye noneno ni nyi dhano beyo, omiyo ng’ato ka ng’ato nokendo nyako mohero kuomgi. Eka Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Mucha ma chiwo ngima ok nodag e chuny dhano nyaka chieng’, nikech dhano en mana ringruok matow. Chakre tinendeni, onge ng’ama nodag moloyo higni mia achiel gi piero ariyo.” E ndalogo kod ndalo moluwo mano, ne nitie joma rabede miwuoro e piny, mane nyi dhano kod yawuot Nyasaye onywolo. Jogo ne thuondi kendo ne joma nigi huma e ndalo machon-go. Kane Ruoth Nyasaye oneno ni dhano osetimo richo mang’eny e piny, kendo chunye gombo mana timo richo pile, noparo ni kara ne ok owinjore ochue dhano, kendo kete e piny. Omiyo chunye nodoko malit ahinya, mowacho niya, “Abiro nego ji duto ma asechueyo kamoro amora ma gintie, kaachiel gi le kod winy bende, nikech daber ka dine ok achueyogi.” To Nowa e mane Ruoth Nyasaye morgo. Ma e sigand Nowa: Nowa ne en ng’at makare. En kende ema ne oonge gi ketho e ndalogo, kendo nowuotho gi Nyasaye. Ne en kod yawuowi adek ma nyinggi Shem gi Ham kod Jafeth. Nyasaye noneno ni piny duto osekethore, kendo opong’ gi timbe mahundu. Noneno ni piny duto osenjawni, nikech ji duto nodak e richo. Eka nowacho ni Nowa niya, “Asechano ni mondo atiek dhano. Abiro negogi duto, nikech piny opong’ gi timbegi maricho. Omiyo los yie gi yien mabeyo, kipogo iye udi, kendo imwone gi odok oko gi iye. Borne mondo obed mita mia ariyo, to lachne mita piero adek, tutne to mita piero ariyo. Ketne tado, kiweyo thuolo moromo nus mita e kind tado kod kore. Bende ketne dhoot, kendo ipog iye gorofa adek. “Abiro kelo pi e piny mondo oneg gik mangima duto. Gimoro amora manie piny biro tho, to mak mana in ema natim kodi singruok. Inidonj e yieno gi chiegi kod yawuoti gi mondgi, kendo inikaw le ma dichwo gi madhako kuom kit le duto, mondo ires ngimagi. Kuom kido duto mag winy gi mag le kod gik mamol, ariyo ariyo nodonj kodi e yie, mondo ores ngimagi. Kaw kit chiemo duto, ikan mondo obed chiembu kod chiemb gik man obed kodigo.” Nowa notimo gik moko duto mane Nyasaye ochike. Ruoth Nyasaye nowacho ni Nowa niya, “Donj e yie kod joodi duto, nikech aseneno ni in kendi e ng’at makare e nyima kuom ji duto manie piny. Kaw le michamo machwo abiriyo gi mamon abiriyo, kod ma ok cham ariyo ariyo, kaachiel gi kit winy, machwo abiriyo gi mamon abiriyo, mondo kik kitgi rum e piny. Bang’ ndalo abiriyo abiro kelo koth e piny kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno, mi anatiek gik moko duto mangima masechweyo.” Nowa notimo gik moko duto mane Ruoth Nyasaye ochike. Nowa ne jahigni mia auchiel kane pi opong’o piny. Nodonjo e yie gi chiege kod yawuote gi mond yawuote mondo gikwo. Le ka le ma dichwo gi madhako, michamo kod ma ok cham, kaachiel gi winy kod gik mamol ariyo ariyo bende nodonjo kode e yie, kaka Nyasaye nochike. To bang’ ndalo abiriyo pi nochako pong’o piny. Due apar gabiriyo, due mar ariyo, kane Nowa jahigni mia auchiel, sokni duto moa e nam mang’ongo manie bwo piny nomuoch, kendo dirise duto mag polo noyawore, mi koth nochue e piny kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno. Odiechiengno ema Nowa gi chiege kod yawuote adek ma nyinggi Ham gi Seth kod Jafeth, kaachiel gi mondgi, nodonjo e yie, kod kit gik moko duto, kaka le gi jamni gi gik mamol kod winy. Kamano Nowa nodonjo e yie gi gik mangima ariyo ariyo, ma dichwo gi madhako kaka Nyasaye nochike. Eka Ruoth Nyasaye nolorone dhoot. Piny notimo ataro kuom ndalo piero ang’wen, kendo yie ne lewore e wi pi. Bang’e pi nomedore, kendo yie nosiko ka kwang’. Pi nogingore malich, moimo gode maboyo duto. Kane oseimo godego, nomedo gingore maromo mita abiriyo. Ji duto notho, kaaachiel gi gik mangima dutoi manie piny, kaka winy gi jamni gi le kod gik mamol. Kamano gik moko duto mangima manie piny notho. Nyasaye ema notieko gik mangimago duto. Dhano gi jamni gi le kod winy, duto notho e piny ngima. Nowa kende gi joma ne ni kode e yie ema nokwo. Kane pi osemedo pong’o piny kuom ndalo mia achiel gi piero abich, Nyasaye noparo Nowa kaachiel gi le kod jamni mane en go e yie omiyo notugo yamo okudho e piny, mi pi nochako duono. Sokni moa e nam mang’ongo manie bwo piny nodinore, kendo dirise mag polo nolor, mi koth nochok. Pi noduono mos mos, kendo bang’ ndalo mia achiel gi piero abich nodok chien. Chieng’ due apar gabiriyo, due mar abiriyo, yie nomoko e wi got moro e piny Ararat. Pi to nomedo mana duono nyaka due mar apar. To chieng’ mokwongo mar due mar aparno, wi gode nochako limbo. Bang’ ndalo piero angwen, Nowa noyawo dirisa mar yie mane oloso, kendo nooro agak mondo ong’ego ka pi osedok chien, to agak nohuyo e kor polo nyaka piny notwo. Bang’ ndalo abiriyo, nooro akuru mondo ong’ego ka koro pi osedok chien. To ne onge kama akuru nyalo piyoe, nikech pi ne pod oimo piny duto, omiyo noduogo ir Nowa e yie. Kuom mano Nowa norieyo bade oko mogame, kendo odwoke ei yie. Norito kuom ndalo abiriyo eka nochako ooro akuruno. Kane akuru oduogo godhiambo, noting’o pot zeituni e dhoge. Mano nonyiso Nowa ni kare pi osemedo dok chien. Norito kendo kuom ndalo abiriyo moko, eka nochako ooro akuruno, to koro akuru ne ok ochako oduogo e yie kendo. Chieng’ due achiel, due mokwongo e higa mane Nowa odokoe jahigni mia auchiel gachiel, pi norumo, kendo kane Nowa oelo wi yie, nong’iyo oko, noyudo ka piny otwo. To chieng’ due piero ariyo gabiriyo, due mar ariyo, ema piny duto notwoe chuth. Eka Nyasaye nowacho ni Nowa niya, “Wuog e yie gi chiegi kod yawuoti kod mondgi. Le gi winy kod gik mamol duto bende igol oko, mondo ginywolre, gipong’ piny.” Omiyo Nowa nowuok e yie gi chiege kod yawuote gi mond yawuote. Le duto gi jamni duto kod winy duto, gi gimoro amora mamol e lowo, bende nowuok e yie ka kit gimoro ka gimoro luwore kendgi. Eka Nowa nogero ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango, mi nokawo kit le ka le michamo kod kit winyo ka winyo michamo, motimogo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o pep. Kane Ruoth Nyasaye owinjo suya mamit, nowacho e chunye niya, “Timbe dhano ok nomi akuong’ piny kendo, nikech aneno ni paro mag dhano richo, chakre nywolne. Bende ok nachak atiek gik mangima kaka asetimoni.” “Chuoyo gi keyo, koyo gi liet, oro gi chwiri, kod odiechieng’ gi otieno, ok nobed maonge nyaka chop giko piny.” Nyasaye noguedho Nowa gi yawuote, mowacho nigi niya, “Medreuru mondo upong’ piny. Le duto mae piny, kod winy duto mae polo, gi gik moko duto mamol e lowo, kaachiel gi rech mae nam, noluoru, kendo aketogi e luetu. Gimoro amora man gi ngima, kendo mawuotho, nobed chiembu. Kaka ne amiyou alote, e kaka koro amiyou gigo duto. To mak mana ni kik ucham gimoro mapok rembe ochuer piny, nikech remo e ngima. Ka remb dhano ochuer, to nachul kuor, bed le, kata dhano wadgi, ema onege.” “Ng’at monego dhano, en bende nyaka nege, nikech Nyasaye nochueyo dhano e kite owuon. To un, medreuru mondo upong’ piny duto kendo uriti.” Nyasaye nomedo wacho ni Nowa gi yawuote niya, “Koro atimo kodu singruok, kaachiel gi nyikwau, kod gik mangima duto man kodu bende, kaka winy gi jamni gi le kod gimoro amora mosewuok e yie. Singruok matimo kodu e ma: Onge chieng’ moro kendo, ma pi nokethie piny gi gik mangima mantie.” Eka Nyasaye nowacho kendo niya, “Koro aketo lihudu mara e boche polo, mondo obed ranyisi mar singruok ma asetimo kodu kaachiel gi gik moko duto mangima. Enobed ranyisi mar singruok masetimo ni piny duto. Kinde moro amora ma amiyoe piny odudo, mi lihudu ochung’ e boche polo, to anapar singruok masetimo kodu kaachiel gi le duto ni pi ok nochak oketh gik mangima duto. Ka lihudu ochung’ e boche polo, to anane, kendo anapar singruokna mosiko e kinda kod gik mangima duto manie piny.” Nowacho ni Nowa niya, “Mano e ranyisi mar singruok matimo ni gik mangima duto manie piny.” Yawuot Nowa manowuok e yiego ne gin Shem gi Ham kod Jafeth. Ham ne wuon Kanaan, Yawuot Nowa adekgi ema nobedo kwere ji duto manie piny ngima. Nowa ne en japur, kendo en ema nokwongo pidho mzabibu, mi olosogo divai. Nomadho divai momer, monindo duk e hembe. To Ham wuon Kanaan noneno dug wuon, mi nodhi onyiso owetene ariyo mane ni oko. Kane Shem gi Jafeth owinjo wachno, ne gikawo nanga, mi giketo e gokgi, kendo ne giwuotho gi kang’egi, mi giumo dug wuon-gi. Ne giloko wigi mondo kik gine duge. Kane Nowa ochiew bang’ mer, kendo ne ofwenyo gima ne wuode matin otimone, nowacho niya, “Okwong’ Kanaan, kendo obed misumba owetene.” Eka nomedo wacho niya “Ruoth Nyasaye oguedh hemb Shem, to Kanaan obed misumba Shem Nyasaye mondo omed Jafeth, kendo nyikwaye mondo odag gi joka Shem. To Kanaan obed misumba Jafeth.” Kane pi oseketho piny, Nowa nochako odak kendo kuom higni mia adek, eka notho kane en jahigni mia ochiko gi piero abich. Nyikwa Nowa mane yawuote ma Shem gi Ham kod Jafeth onywolo kane pi oseketho piny e magi: Jafeth nonywolo Gomer gi Magog gi Madai gi Javan gi Tubal gi Meshak kod Tiras. To Gomer nonywolo Ashkenaz gi Rifeth kod Togarma. Javan nonywolo Elisha gi Tarshish gi Kitim kod jo-Rodan. Kuomgi ema ogendni modak e dho nembe kod chulni nojakoree kadhi e pinjegi giwegi, kuma dhoot ka dhoot, kendo oganda ka oganda wachoe dhogi. Ham nonywolo Kush gi Misri gi Put kod Kanaan. To Kush nonywolo Seba gi Havila gi Sabta gi Raama kod Sabteka. To Raama nonywolo Sheba gi Dedan. Kush ne wuon Nimrod bende. Nimrod ema nokwongo bet ruoth e piny. Ne en jadwar maratego e nyim Ruoth Nyasaye. Mano emomiyo ipako ng’ato ni “Jadwar maratego e nyim Ruoth Nyasaye ka Nimrod.” Piny Nimrod mokwongo noting’o Babel gi Erek kod Akad. Miego duto ne nie piny Shinar. Nodar kuno, modhi e piny Ashur, kuma nogeroe Nineve gi Rehobothir gi Kala kod Resen, dala maduong’ manie kind Nineve gi Kala. Nyikwa Misri ne gin jo-Lud gi jo-Anam gi jo-Lehab gi jo-Naftu gi jo-Pathrus gi jo-Kaslu kod jo-Kaftor ma jo-Filistia nowuok kuomgi. Kanaan nonywolo yawuowi ariyo. Ne gin Sidon, ma wuode ma kayo, kod Heth. Nyikwaye ne gin jo-Jebus gi jo-Amor gi jo-Girgash gi jo-Hivi gi jo-Harki gi jo-Sini gi jo-Zemar kod jo-Hamath. Bang’e dhout jo-Kanaan nolandore, mi tong’ pinygi nochakore Sidon kochomo Gerar nyaka Gaza, kendo nokadho Sodom gi Gomora mochopo Adma gi Zeboim nyaka Lasha. Mago e nyikwa Ham, koluwore gi dhoutgi kod pinjegi, ka dhoot ka dhoot wacho dhogi giwegi. Shem mane kwar jo-Eber kod mane owadgi Jafeth maduong’, bende ne nigi nyithindo. Nonywolo Elam gi Ashur gi Arpaksad gi Lud kod Aram. To Aram nonywolo Huz gi Hul gi Gether kod Mash. Arpaksad nonywolo Shela, to Shela nonywolo Eber. Eber nonywolo yawuowi ariyo; wuode makayo nochak ni Peleg, nikech e ndalone ema nopogie piny, to owadgi ne nyinge Joktan. Joktan nonywolo Almodad gi Shelef gi Hazamoth gi Jera, gi Hadoram gi Huzal gi Dikla gi Obal gi Abimael gi Sheba gi Ofir gi Havila kod Jobad. Jogo duto ne joka Joktan. Pinygi nochakore Mesha kochomo Shefar nyaka gode man yo wuok chieng’. Mago e nyikwa Shem, kaluwore gi dhoutgi kod pinjegi, to dhoot ka dhoot wacho dhogi giwegi. Giduto ne gin dhout yawuot Nowa, kaluwore gi anywolagi kod pinjegi, kendo gin ema ne ginywolo ogendini mopogore opogore mae piny bang’ ataro. E kinde mokwongo ji duto mae piny ne wacho mana dhok achiel, kendo ne gikonyore gi weche machal. Kane giwuotho e yo wuok chieng’, ne gichopo e pap manie piny Shinar, mi ne gidak kuno. Bang’e ne giporo wach niya, “Walosuru matafari kendo wawang’gi mochiek.” Ne gikonyore gi matafari kar kite, kendo lam kar simit kuom gedo. Bang’e ne giwacho niya, “Koro wageruru dala maduong’ man gi gorofa mabor mochopo nyaka e polo, mondo walos nyingwa, kik wabed ji moke e kor piny.” Eka Ruoth Nyasaye nolor piny mondo one dala kod gorofa mabor mane dhano osegero, mi nowacho niya, “Dhano en oganda achiel mawacho mana dhok achiel, kendo gima osechako timoni nyiso ni onge gimoro amora ma notame timo. Omiyo wadhi wapog dhogi, mondo ng’ato ka ng’ato kik winj dho wadgi.” Kamano Ruoth Nyasaye nokeyogi e piny duto, mi ne giweyo gero dalano. Mano emomiyo iluongo dalano ni Babel, nikech kanyo ema Ruoth Nyasaye nopogoe dho ogendini, kendo okeyogi e piny duto. Koro magi e nyikwa Shem: Higni ariyo bang’ ataro, Shem nonywolo Arpaksad wuode, ka en jahigni mia achiel. Bang’e nochako odak kuom higni mia abich, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Arpaksad ne jahigni piero adek gabich kane onywolo Shela wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ang’wen gabich, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Shela ne jahigni piero adek kane onywolo Eber wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ang’wen gadek, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Eber ne jahigni piero adek gang’wen kane onywolo Peleg wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ang’wen gi piero adek kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Peleg ne jahigni piero adek kane onywolo Reu wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ariyo gochiko, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Reu ne jahigni piero adek gariyo kane onywolo Serug wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ariyo gabiriyo, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Serug ne jahigni piero adek kane onywolo Nahor wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia ariyo, kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Nahor ne jahigni piero ariyo gochiko kane onywolo Tera wuode. Bang’e nochako odak kuom higni mia achiel gi apar gochiko kendo nomedo nywolo nyithindo moko. Kane Tera osedoko jahigni piero abiriyo, nonywolo Abram gi Nahor kod Haran. Koro magi e joka Tera: Tera nonywolo Abram gi Nahor kod Haran, to Haran nonywolo Lut. Haran notho e dalagi miluongo ni Hur manie piny Kaldea, kane Tera wuon mare pod ngima. Abram nokendo Sarai, to Nahor nokendo Milka nyar Haran ma wuon Iska. Sarai to ne migumba. Tera nokawo Abram wuode gi Lut nyakware maka wuode Haran, kod Sarai chi Abram, mi ne giwuok Ur e piny Kaldea mondo gidhi e piny Kanaan. To kane gichopo Haran, ne gidak kuno. Bang’e Tera notho Haran ka en jahigni mia ariyo gabich. Ruoth Nyasaye nowacho ni Abram niya, “Dar iwe pinyu gi wedeni kod dhoodu, mondo idhi e piny moro ma abiro nyisi. Analoki oganda maduong’; anaguedhi, kendo anami nyingi obed gi huma, mi ji nokonyre gi nyingi kuom gueth. “Anaguedh jogo ma guedhi, to nakuong’ jogo ma kuong’i, kendo ogendini duto mae piny nokwaya mondo aguedhgi kaka aseguedhi.” Omiyo Abram nochako wuoth kaka Ruoth Nyasaye nochike mi ne gidhi gi Lut. Ne en jahigni piero abiriyo gabich kane odar Harran. Nokawo Sarai chiege, gi Lut wuod owadgi, kaachiel gi mwandu duto kod wasumbni duto mane gin go Harran, eka ne gichako wuoth madhi e piny Kanaan. Kane gisechopo Kanaan, Abram nowuotho e pinyno nyaka nochopo kar lemo man Shekem, e tiend yath mar More. E ndalogo jo-Kanaan ne pod odak e pinyno. Ruoth Nyasaye nofwenyore ni Abram kanyo, mowachone niya, “Ma e piny ma nami nyikwayi.” Mi Abram nogero kendo-mar-misango kanyono ni Ruoth Nyasaye ma nofwenyorene. Bang’e nodar kanyo modhi yo milambo e piny gode man yo wuok chieng’ mar Bethel, moguro hembe e kind Bethel gi Ai, ka Bethel ni yo podho chieng’ to Ai ni yo wuok chieng’. Kanyo bende nogeroe kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye. Bang’ mano nowuotho matintin, kobworo e wuodhe mochiko piny Kanaan ma milambo. To kech maduong’ nowuok e pinyno, omiyo Abram nodhi nyaka Misri, mondo odag kuno mondi. Kane ochiegni chopo Misri, nowacho ni Sarai chiege niya, “Ng’e ni in dhako ma jaber, omiyo ka jo-Misri oneni to gibiro wacho ni in chiega, kendo gibiro nega mondo idong’nigi. Emomiyo yie inyisgi ni in nyamera, mondo kik ginega to gitimna maber nikech in.” Kamano, kane Abram ochopo Misri, jo-Misri noneno ni chiege nigi chia miwuoro. Jodong Farao, ruodh Misri, noneno Sarai, mi ne giwuoro berne ni Farao. Eka ne gitere e od ruoth. Farao norito Abram maber nikech Sarai, kendo nomiye rombe gi diek gi dhok gi kenje gi wasumbini kod ngamia. To Ruoth Nyasaye nosando Farao gi joode gi tuoche madongo nikech osekawo Sarai chi Abram. Kuom mano Farao noluongo Abram, mopenje niya, “Ang’o momiyo isetimona kama? Ere gima omiyo ne ok inyisa ni Sarai en chiegi? Mar ang’o niwuonda ni en nyameru, mi akawe mondo obed chiega? Chiegi eri! Kawe mondo udhi!” Eka Farao nochiko joge mondo oriemb Abram gi chiege e pinye kaachiel gi joge duto. Abram noa Misri mochiko yo nyandwat nyaka piny Kanaan ma milambo, kodhi gi chiege kod gik moko duto mane en go, Lut bende nodhi kodgi. To Abram koro ne jamoko ahinya, ne en gi rombe gi diek gi dhok, kaachiel gi fedha kod dhahabu. Kane oa kuno, nowuotho matintin, kobworo kochomo Bethel, nyaka nochopo kuma nokwongo bworoe e kind Bethel gi Ai. Kendo ogeroe kendo-mar-misango. Eka nolamo Ruoth Nyasaye kanyo. Lut mane wuotho gi Abram bende ne nigi rombe gi diek kod dhok, kaachiel gi ji bende mane bworo kode e hembene. To lek ne tin, ma ok nyal romo gi, nikech giduto ne gin gi jamni mang’eny. Kuom mano dhaw nowuok e kind jokwadh Abram gi jokwadh Lut. E kindeno jo-Kanaan gi jo-Perizi ne pod odak e pinyno. Eka Abram nowacho ni Lut niya, “Wan wede; dhaw ok onego bed e kindwa kodi, kata e kind jokwadhi gi jokwadha. Ber mondo wapogre. Yier bath piny koma ihero. Kikawo koracham to abiro kawo korachwich. Kata kikawo korachwich to abiro kawo koracham.” Lut norango koni gi koni, moneno ka holo mar aora Jordan nyaka Zoar nigi pi mang’eny, machal gi puoth Ruoth Nyasaye kata ka piny Misri. (Mano notimore kane pok Ruoth Nyasaye oketho Sodom gi Gomora.) Omiyo Lut noyiero holo mar Jordan duto, mi nochomo yo wuok chieng’. Kamano e kaka ji ariyogo nopogore. Abram nodong’ e piny Kanaan, to Lut nodak but Sodom e mier mae paw Jordan, kuma noguroe hembe. To jo-Sodom ne joma okethore kendo ma joricho motamore gi nono e nyim Nyasaye. Kane Lut gi Abram osepogore, Ruoth Nyasaye nowacho ni Abram niya, “Ting’ wang’i gi kuma intieno, mondo ing’i yo nyandwat gi yo milambo gi yo wuok chieng’ kod yo podho chieng’ nimar piny duto minenono abiro miyi gi nyikwayi nyaka chieng’. Anami nyikwayi bed mang’eny mana ka lowo mae piny. Kapo ni ng’ato nyalo kwano lowo mae piny, to kara nyikwayi bende nokwan. Koro ikri mondo iwuoth kuonde duto e pinyni, nikech amiyigo duto.” Kuom mano, Abram nodar, modhi Hebron, kuma noguroe hembe but yien milemoe mag Mamre. Eka nodak kanyo mogeroe kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye. Amrafel ruodh Shinar, gi Ariok ruodh Elasar, gi Kedor-laomer ruodh Elam, kod Tidal ruodh Goyim, nodhi kedo kod Bera ruodh Sodom gi Birsha ruodh Gomora, gi Shinab ruodh Adma, gi Shemeber ruodh Zeboim, kod ruodh Bela. (Dala mar Bela iluongo bende ni Zoar) Ruodhi abichgo nosechoko jolwenjgi kanyakla e holo Sidim, ma tinde pi Nam Kado oimo. Ne gisebedo e bwo loch Kedor-laomer kuom higni apar gariyo, to e higa mar apar gadek ne ging’anyo, mi giweyo bedo e bwo lochne. E higa mar apar gang’wen, Kedor-laomer kod ruodhi mane oriwore kode nobiro gi jolwenjgi, kendo ne giloyo jo-Refaim e Ashteroth-karnaim, gi jo-Zuzim e Ham, gi jo-Emim e paw Kiriathaim, kod jo-Hor e gode mag Seir nyaka El-paran man but thim. Eka ne giduogo chien nyaka En-mishpat, ma tinde iluongo ni Kadesh, mi gikawo piny jo-Amalek duto, kod piny jo-Amor ma nodak Hazazon-tamar. Bang’e ruodhi mag Sodom gi Gomora gi Adma gi Zeboim kod Bela nowuok moriedo jolwenjgi e holo Sidim mondo giked gi Kedor-laomer ruodh Elam, gi Tidal ruodh Goyim, gi Amrafel ruodh Shinar, kod Ariok ruodh Alasar. Kamano ruodhi ang’wen nokedo gi ruodhi abich. To ne nitie buche mang’eny motimo chuodho e holo Sidim kendo ruodhi mag Sodom gi Gomora nonyumore e buchego kane gitemo ringo lweny. Ruodhi mamoko to noringo motony e gode. Ruodhi ang’wen-go nopeyo jamb jo-Sodom gi mag jo-Gomora duto, kendo ne giyako gimoro amora mane giyudo kuno. Lut wuod owad gi Abram, ma nodak Sodom, bende ne gimako, mi gidhigo kaachiel gi jambe duto. To ng’at moro mane otony e lwenyno nobiro ir Abram ja-Hibrania monyise gima osetimore. E ndalogo, Abram nodak but yiend Mamre ja Amor. Mamreno ne omin Eshkol kod Aner mane osiepe Abram. Kane Abram owinjo ni oseter Lut wuod owadgi e twech, nolwongo joge mia adek gapar gaboro, kendo nolawo ruodhigo nyaka Dan. Ne gimonjo wasigugo gotieno, kendo ne giriembogi nyaka Hoba yo nyandwat mar Damaski. Eka Abram nodwogo jamni duto, kaachiel gi Lut ma wuod owadgi gi jambe duto, kod mon gi jomoko duto ma noyudo oter e twech. Kane Abram oduogo bang riembo Kedor-laomer kod ruodh mane oriwore kode, ruodh Sodom nobiro mondo oromne e holo Shave ma tinde iluongo ni holo Ruoth. To Melkizedek mane ruodh Salem kendo jadolo mar Nyasaye Maduong’ Moloyo nokeloni Abram chiemo gi divai kendo noguedhe, kowacho niya, “Abram! Nyasaye Maduong’ Moloyo, mane ochueyo polo gi piny, mondo oguedhi. Wapako Nyasaye maduong’ moloyo, mosechiwo wasiki e lweti.” Eka Abram nomiyo Melkizedek achiel kuom apar mag gik moko duto ma noyako. Ruodh Sodom nowacho ni Abram niya, “Duogna joga kende, to idong’ gi gik moko duto mane iseyako.” To Abram nodwoke niya, “Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye, ma Nyasaye Maduong’ Moloyo, kendo ma Jachuech polo gi piny, ni ok nakaw giri kata achiel, nimar dipo ka chieng’ moro iwacho ni, ‘An ema namiyo Abram obedo jamoko.’ Omiyo ok nakaw gimoro, to mak mana gigo ma joga osechamo, kaachiel gi pok ma osiepena ma Aner gi Eshkol kod Mamre onego yudi.” Bang’ wechego Ruoth Nyasaye nofwenyore ni Abram, mowacho ne niya, “Abram, kik iluor! An okumbani, kendo pokni nobed maduong.” To Abram nodwoke niya, “A Ruoth Nyasaye, en ang’o minyalo miya, kapod asiko ma onge nyathi, kendo Eliezer ja-Damaski ma misumbana ema ochung’ ka jacham mwanduna? Kaka ok isemiya nyithindo, omiyo achiel kuom wasumba ema nocham mwanduna.” Eka nochako owinjo dwond Ruoth Nyasaye, kawachone niya, “Ng’atno ok nocham mwanduni, to wuodi minywolo ema nochamgi.” Bang’e Ruoth Nyasaye nogole oko mowachone niya, “Ng’i malo, kendo kwan sulwe kinyalo.” Eka nomedo wachone ni, “Nyikwayi bende nobed mang’eny ka suluego.” Abram noyie kuom Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nokwano yieneno ka tim makare, mi nowachone niya, “An e Ruoth Nyasaye mane ogoli Ur e piny Kaldea mondo omiyi pinyni idagie.” To Abram nopenje niya, “A Ruoth Nyasaye, ere kaka anyalo ng’eyo ni pinyni nobed mara?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Kelna roya ma hike adek, gi diel ma hike adek, gi im ma hike adek, kod akuch odungla gi akuch obondo.” Abram nokelo ni Ruoth Nyasaye gigo duto, kendo nopogo moro ka moro sirunde ariyo. Nochano sirundego e laini ariyo, ka moro ka moro omanyore gi wadgi. Winy to ne ok opogo. Achudhe nobiro mondo ochamgi, to noriembogi. Kane chieng’ podho, nindo matut notero Abram, kendo luoro maduong’ nomake. Eka Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Nyikwayi nobed jodak e piny ma ok margi. Ginibed wasumbini kuno, kendo nosandgi kuom higni mia ang’wen. To nakum jopiny ma notimnigi kamano, kendo bang’e ginia kuno gi mwandu mogundho. To in, nidag aming’a, kendo nitho gi kue, kiluwo kwereni. Tieng’ mar ang’wen mar nyikwayi nodwog ka nikech ndalogo ema noyud ka richo jo-Amor osemedore moromo kum.” Kane chieng’ osepodho kendo piny olil, tak mach nodum iro, kod chuk mach maliel nothinyore, mokadho e kind sirunde kande. Chieng’no Ruoth Nyasaye nosingore ni Abram kowacho ne niya, “Pinyni amiyo nyikwayi, chakre aora man e tong’ Misri nyaka aora maduong’ mar Yufrate, moting’o pinje mag jo-Keni gi jo-Kenizi gi jo-Kadmon gi jo-Hiti gi jo-Perizi, gi jo-Refaim gi jo-Amor gi jo-Kanaan gi jo-Girgash kod jo-Jebus.” Sarai chi Abram ne onge nyathi, to ne en gi jatich ot ma nyar Misri, ma nyinge Hagar. Sarai nowacho ni Abram niya, “Ruoth Nyasaye osetama e nywol. Kaw jatichnani, dipo ka onywolona nyathi.” Kuom mano Sarai nomiyo Abram Hagar jatichne ma nyar Misri. Mano noyudo ka Abram osedak e piny Kanaan kuom higni apar. Abram noriwore gi Hagar, mi Hagar nomako ich. To kane Hagar ofwenyo ni osemako ich,, sunga nomake, mojaro Sarai. Eka Sarai nowacho ni Abram niya, “In ema imiyo Hagar jara! Namiyi jatichna, to ka noneno ni osemako ich, to ochako jara. Ruoth Nyasaye mondo ong’ad burani e kinda kodi.” Abram nodwoke niya, “Jatichnino nie lweti. Inyalo timone gima ihero.” Omiyo Sarai nothago Hagar, nyaka Hagar noringo moa. To malaika mar Ruoth Nyasaye noyudo Hagar e thim e soko manie yo madhi Shur. Nopenje niya, “Hagar jatich Sarai, ia kure, to idhi kanye?” Nodwoke niya, “Aringo Sarai ma atiyone.” Malaika nomedo wachone niya, “Dog ir Sarai, kendo yie gi thagruok momiyi.” Eka malaika nowachone kendo niya, “Anamiyi nyikwayo mang’eny ma ok nyal kwan. “In gi ich, kendo ibiro nywolo nyathi ma wuowi. Inichak nyinge ni Ishmael, tiende ni, ‘Nyasaye winjo’, nikech Ruoth Nyasaye osewinjo chandruokni. To wuodino nochal gi le mae thim. Nobed mamon gi ji duto, kendo ji duto nobed mamon kode, bende nodag mabor gi wedene duto.” Hagar nowacho niya, “Bende en adier ni aseneno Nyasaye, to pod angima?” Omiyo noluongo Ruoth Nyasaye ma noyudo wuoyo kode ni El-roi, tiende ni, ‘Nyasaye ma neno.’ Mano emomiyo iluongo soko manie kind Kadesh gi Bered ni, ‘Beer-lahai-roi’, tiende ni, ‘Soko mar Nyasaye mangima ma neno’. Bang’e Hagar nonywolo ni Abram nyathi ma wuowi, kendo nochako nyinge ni Ishmael. Abram ne jahigni piero aboro gauchiel kane Hagar onywolo Ishmael. Kane Abram ja higni piero ochiko, Ruoth Nyasaye nofwenyorene, mowachone niya, “An Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Bed ng’ama odimbore kendo maonge ketho e nyima ndalo duto, eka anatim kodi singruok, kendo nami nyikwayi bed mogundho.” Abram nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo, mi Nyasaye nowachone niya, “Singruok ma atimo kodi e ma: Inibed wuon ogendini mang’eny. Nyingi ok nochak oluong ni Abram, to noluonge ni Ibrahim. Mano koro e nyingi, nikech aseloki wuon ogendini mang’eny. Anamiyi nyikwayo mathoth, mi ginidok ogendini madongo, kendo jomoko kuomgi nobed ruodhi. “Anarit singruok ma asetimo kodi kendo gi nyikwayi e tienge mabiro, mi anabed Nyasachi kendo Nyasach nyikwayi nyaka chieng’. Anamiyi piny Kanaan duto ma koro inie jadakni, mi enobed mari gi nyikwayi nyaka chieng’ kendo anabed Nyasachgi.” Nyasaye nomedo wacho ni Ibrahim niya, “To bende in kaachiel gi tienge duto mag nyikwayi unurit singruokna. Koro ma e kaka onego umak singruoknani: ng’ato ka ng’ato ma dichwo kuomu nyaka ter nyangu. Chakre kawuono, nyaka uter nyathi ka nyathi ma wuowi nyangu ka en gi ndalo aboro, kata en nyathiu, kata nyathi misumba mong’iew kuom oganda moro. Mano biro nyiso ni nitie singruok e kinda kodu. Ng’ato ka ng’ato nyaka ter nyangu, kendo mano nobed ranyisi e ringreu ma nyiso ni singruok masetimo koduni osiko. To dichwo ma ok oter nyangu noriemb kuom jowetene, nikech ok oserito singruokna.” Eka Nyasaye nowacho ni Ibrahim kendo niya, “Kik ichak iluong chiegi ni Sarai, nikech koro nyinge Sara. Abiro guedhe kendo abiro miyi nyathi ma wuowi kode. Anaguedh Sara, mi nobed min ogendini mang’eny, kendo nyikwaye moko nobed ruodhi.” Ibrahim nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo, to nochako nyiero, koparo ni, “Bende ng’ato dinywol nyathi ka en jahigni mia achiel? Koso Sara nyalo nywol ka en jahigni piero ochiko?” Omiyo nowacho ni Nyasaye niya, “Akwayi ni mondo irit Ishmael, obed mangima.” To Nyasaye nodwoke niya, “Ooyo, Sara chiegi ema biro nywoloni wuowi, kendo inichak nyinge ni Isaka. Anachop singruok ma asetimo kode, kaachiel gi nyikwaye bende, nikech en singruok mosiko. To bende abiro rito Ishmael kaka isekwaya. Abiro guedhe, kendo abiro miye nyithindo gi nyikwayo mang’eny. Enobed wuon jodongo apar gariyo, kendo anami nyikwaye bedo oganda maduong’. To anarit singruok ma asetimo kod Isaka wuodi ma Sara biro nywolo e kinde makama e higa mabiro.” Kane Nyasaye osewuoyo gi Ibrahim, nowuok moweyo Ibrahim kanyo. Odiechieng’ono ema Ibrahim notimoe gima Nyasaye nochike. Notero Ishmael wuode nyangu, kaachiel gi joma chwo duto monywol e dalane, kod wasumbini duto. Ibrahim ne oter nyangu ka jahigni piero ochiko gochiko. Ishmael wuode to ne jahigni apar gadek. Kamano Ibrahim gi Ishmael wuode, kaachiel gi wasumbe duto noter nyangu odiechieng’ achiel. Ruoth Nyasaye nofwenyore ni Ibrahim but yien milemoe mag Mamre. Noyudo oyueyo e dho hembe, ka chieng’ kech. To kane oting’o wang’e nopo koneno ji adek mochung’ e nyime. Noringo kodhi romonigi, kendo nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo. Eka nowacho niya, “Ruoth, kiyie koda, to kik ikadh mak irawo kuoma. Weuru aomnu pi mondo uluokgo tiendu, kendo uyue e tiend yadhni. Abiro kelonu chiemo mondo omedu teko, eka unyalo dhi nyime gi wuodhu mosekelou irani.” Ne gidwoke niya, “Mano ber, tim kamano.” Kuom mano Ibrahim noreto kodhi ir Sara e hema, mowachone niya, “Kaw mogo moromo aditni adek mondo itedgo kuon piyopiyo.” Eka noringo odhi e kund dhok moyiero nyarwath mopugno. Nomiye jatichne moro moyang’e, kendo olose piyopiyo. Eka Ibrahim nokawo adila gi chiewo kod ring’o ma nolosono, moketo e nyim jogo. Kane gichiemo, nochung’ e tiend yath koritogi. Bang’e ne gipenjo Ibrahim niya, “Ere Sara chiegi?” Nodwokogi ni, “En e hema ka”. Wendono nowachone niya, “Anaduog iri e kinde makama higa mabiro, kendo nanwang’ ka Sara chiegi osenywolo nyathi ma wuowi.” To kara Sara nowinjo wachno kobet e dho hema e ng’e wendo. Ibrahim gi Sara ne josedoko moti, kendo ndalo Sara mag nywol nosekadho. Kuom mano, Sara nonyiero e chunye kawacho niya, “Bende danywol nyathi ka aseti kama, to chwora bende osedoko moti?” Eka Ruoth Nyasaye nopenjo Ibrahim niya, “Ang’o momiyo Sara nyiero, kawacho ni, ‘Bende danywol nyathi kasedoko moti kama?’ ” Ruoth Nyasaye nomedo penje niya, “Bende nitie gimoro manyalo tama? Abiro duogo iri e kinde makama higa mabiro, kendo nanwang’ ka Sara osenywolo nyathi ma wuowi kaka asewacho.” Sara noluor ahinya, omiyo nokwer ni ok onyiero. To Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Ooyo, ne inyiero!” Bang’e jogo nowuok, ka Ibrahim kowogi, kendo ne gichopo kuma ne ginyalo nenogo Sodom. Ruoth Nyasaye nowacho e chunye niya, “Bende dapand Ibrahim gima adwaro timo? Nyikwaye nodok oganda maduong’ kendo maratego, mi ogendini duto mae piny nokwaya mondo aguedhgi kaka aseguedho Ibrahim. Aseyiere mondo ochik nyithinde kod nyikwaye oluw yorena ka gitimo timbe mabeyo kendo makare. Kamano natimne gik moko duto ma nasesingorane.” Omiyo Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Nitie ywak mang’eny nikech richo madongo ma jo-Sodom gi jo-Gomora osetimo. Kuom mano, nyaka adhi ane ka ywak ma asewinjono en adier, ni mar nyaka ang’e adiera!” Jogo nowuok, ma omako yo madhi Sodom, to Ibrahim nodong’ kochung’ e nyim Ruoth Nyasaye. Nosudo machiegni, mopenjo Ruoth Nyasaye niya, “Ibiro tieko joma onge ketho kaachiel gi joma nigi ketho koso? Ka nitie ji piero abich makare e dala, diketh dalano, koso diweye mondo ires ngima ji piero abich makarego? Adier, ok dineg jomaonge ketho kaachiel gi joma nigi ketho. Ok inyal timo kamano, nikech kapo ni itimo kamano, to jomaonge ketho diyud mana kum maromre gi joma nigi ketho. To mano ok nyalre, nikech Jang’ad Bura mar piny ngima nyaka ng’ad bura kare.” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Kayudo ji piero abich maonge ketho e Sodom, to ok naketh dalano, nikech joma onge kethogo.” Ibrahim nomedo wacho ni Ruoth Nyasaye niya, “Yie ing’wonna kuom wuoyo kodi kamano, nikech an mana dhano adhana ma ok owinjore wacho gimoro. Kapo ni iyudo mana ji piero ang’wen gabich kende kuom ji piero abich, diketh dalano duto nikech ji abich moremgo?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Kanyalo yudo ji piero ang’wen gabich ma onge ketho, to ok naketh dalano.” Ibrahim nodhi nyime kawacho niya, “Kiyudo mana ji piero ang’wen kende to?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya “Ok naketh dalano kayudo ji piero ang’wen-go.” Ibrahim nokwayo kendo niya, “A Ruoth Nyasaye, yie kik isin koda kapenji kendo. Kapo ni iyudo mana ji piero adek kende to?” Nodwoke ni, “Ok nakethe nikech ji piero adekgo.” Ibrahim nochako owachone niya, “Ruoth Nyasaye, yie ing’wonna kuom penji wach kendo. Ka ji piero ariyo kende ema iyudo to?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Ok nakethe kayudo ji piero ariyo.” Eka nowacho ni Ruoth Nyasaye kendo niya, “Yie kik isin koda, Ruoth Nyasaye, kapenji wach mogik. Bende diketh dalano kapo ni iyudo mana ji apar kende?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Ok nakethe kanyalo yudo ji apargo.” Kane Ruoth Nyasaye osetieko loso gi Ibrahim noa, mi Ibrahim bende nodok e hembe. Malaika ariyogo nochopo Sodom kar ang’ich welo, moyudo ka Lut obet e dhoranga dalano. Kane onenogi, nodhi mondo oromnigi, mi nogoyo chonge piny e nyimgi, mokulore nyaka e lowo. Nowachonigi niya, “Jodongo, yieuru uraw e oda mondo uluok tiendu, kendo unindi. Eka kiny unyalo wuok gokinyi.” To ne gidwoke niya, “Ooyo, wabiro nindo mana e laru ka.” To Lut nonano ni nyaka ginind e ode, mi ne giyie. Nolosonigi chiemo, gi makati ma ok ketie thowi, mi gichamo. To kane pok gidhi nindo, jo-Sodom duto matindo, gi madongo, nolworo odno. Ne giluongo Lut, mi giwacho niya, “Eke joma nende obiro e odi ka? Golnwagi oko mondo waterre kodgi!” Kane Lut owinjo kamano, nowuok moloro dhoot. Eka nowachonigi niya, “Akwayou jowadwa, kik utim gima rach kama. Winjuru, an kod nyiri ariyo mapok ong’eyo chwo. We agolnugi oko mondo utim kodgi gima uhero. To kik utim marach ni jogi, nikech gin wenda.” To ne gidwoke niya, “Aye e nyimwa, jadakni! In ok iromo nyisowa gima onego watim. Aye e nyimwa, nimar dipo ka watimoni marach moloyogi!” Mi ne gidhiro Lut, ka gisudo mondo gimuk dhoot. To ji ariyo ma welogo noywayo Lut, modwoko e ot, mi giloro dhoot. Eka ne gimiyo wang’ jogo duto mane ni oko odinore, mane ok ginyal yudo dhoot. Welogo nopenjo Lut niya, “Bende in gi jomoko ka kaka yawuoti kata nyigi kata chwo nyigi kata wadu moro amora? Kawgi duto mondo uwuog ka, nikech wabiro ketho dalani. Ywak man kuom dalani osebedo malich ahinya, omiyo Ruoth Nyasaye oorowa mondo wakethe.” Kuom mano Lut nodhi ir joma ne nywomo nyige, mowachonigi niya, “Ikreuru piyo mondo waa e dalani, nikech Ruoth Nyasaye biro kethe.” To ne giparo ni otugo. Kane piny oru, malaikago norungo Lut mondo owuogi, ka giwachone niya, “Tim piyo! Kaw chiegi gi nyigi ariyo man ka, nono to ibiro tho sa mikethoe dalani.” To kane gineno ni pod odigni, ne gimako lwete, mi gigole e dalano kaachiel gi chiege kod nyige, nikech Ruoth Nyasaye nokeche. Kane gisegologi kamano, ne giwachonigi niya, “Ringuru utony. Kik ugo machiemo kata kik uchung’ kamoro amora e pap nyaka uchop e gode, nikech dipo ka utho.” Lut nodwokpogi niya, “Ooyo, jodongo! Usetimona ng’wono, kendo kuom herau ureso ngimana. To ok naring machop e gode ka pok masirani ojuka, kendo onega. To nitie dala morio matin man machiegni ma anyalo chopoe piyopiyo. En mana dala matin, omiyo yienauru aring achop kuno mondo ares ngimana.” Nodwoke niya, “Ayie kwayoni, kendo ok naketh dala miwachono. To mak mana ni ring kuno piyopiyo, nikech ok anyal timo gimoro ka pok ichopo kuno.” Mano emomiyo dalano ne oluong ni Zoar, (tiende ni matin.) Lut nochopo Zoar ka chieng’ osewuok. Eka Ruoth Nyasaye nooro mach gi kite maliel mowang’o Sodom gi Gomora. Kamano Ruoth Nyasaye noketho miego duto kod pawgi, kaachiel gi ji duto manodak kuondego, kod gik moko duto ma dongo e lowo. To chi Lut nogoyo machiemo, mi nolokore siro mar kado. Kinyne Ibrahim nomondo kama nosechung’ie e nyim Ruoth Nyasaye, mong’iyo yo Sodom gi Gomora kod pap duto moneno iro ka dhuolore. To Ruoth Nyasaye noseparo Ibrahim ka noketho miego, mi nogolo Lut mondo kik tho e masira ma notieko mier ma odakie. To Lut noluoro dak Zoar, omiyo noa kuno gi nyige ariyo, modhi e gode, kendo ne gidak e rogo. Chieng’ moro, nyare maduong’ nowacho ni nyamin matin niya, “Wuonwa oseti, to onge ng’ato modong’ e piny ma nyalo kendowa mondo wanywol nyithindo kaka jomoko. Bi wami wuonwa kong’o, to kosemer, to onyalo nindo kodwa mondo wayud nyithindo.” Kuom mano, ne gimero wuon-gi gi kong’o gotienono, mi nyako maduong’ noriwore gi wuon mare. To Lut nomer ahinya mane ok onyal ng’eyo gima timore. Kinyne nyako maduong’ nowacho ni matin niya, “Ne! Nyoro wuonwa onindo koda. Wamere gi kong’o kendo kawuono, mondo idhi onind kodi, nimar dipo ka wanywolo nyithindo kode.” Kuom mano ne gichako gimero wuon-gi otienono, mi nyako matin bende nodhi moriwore kode, to Lut ne ok ong’eyo gima timore. Kamano nyiri ariyogo nomako ich. Nyako maduong’ nonywolo wuowi, mochako nyinge ni Moab. En e kwar jo-Moab. Nyako matin bende nonywolo wuowi, mochako nyinge ni Ben-ami. En e kwar jo-Amon. Ibrahim noa Mamre e piny Kanaan, kawuotho matintin nyaka nochopo milambo mar pinyno, modak Gerar e kind Kadesh gi Shur. Nowuondo jo-Gerar ni Sara ma chiege en nyamin mare, omiyo Abimalek ruodh Gerar nooro joote moomone Sara. To Nyasaye nofwenyore ni Abimelek e lek gotieno, mowachone niya, “Ibiro tho, nikech dhako misekawono en chi ng’ato.” Mano noyudo ka Abimelek pok oriwore gi Sara, omiyo nopenjo Nyasaye niya, “Ruoth, bende dineg ji maonge gi ketho? Donge Ibrahim owuon ema nonyisowa ni Sara en nyamin mare, to Sara bende nosire kowacho ni en owadgi? Omiyo natime ratiro kakia gima rachie.” Nyasaye nodwoke niya, “Ee, ang’eyo ni isetimo kamano kikia. Kuom mano ne ok ayie mondo iriwri kode, mi iketh e nyima. Koro dwok dhakono ni chwore. Chworeno en janabi, omiyo obiro lemoni mondo kik itho. To ka ok idwoke, to ibiro tho gi joodi duto!” Kinyne gokinyi Abimelek noluongo jotichne duto monyisogi wachno, mi ne gibwok ahinya. Eka noluongo Ibrahim, mopenje niya, “Ang’o momiyo isetimonwa marach kama? Ere gima rach ma asetimoni, momiyo isekelo richo maduong’ kama kuoma, kendo kuom pinya? Ang’o momiyo isetimo gima ok onego ng’ato tim?” Ibrahim nodwoke niya, “Naparo ni onge joma oluoro Nyasaye e pinyni, omiyo nagalo ni ginyalo nega mondo gikaw chiega. To adier, kata obedo ni nakendo Sara, to en nyamera, nimar en nyar wuora, to minewa ema opogore. Kuom mano kane Nyasaye ochika mondo awuog e dala wuora, kendo awuoth e pinje mamoko, nakwayo Sara niya, ‘Adwaro mondo itimna ng’wono kama. Kuonde duto ma wadhiye, to iwachie ni an owadu.’ ” Kane Abimelek owinjo kamano, nodwoko Sara ni Ibrahim, kendo nomiye rombe gi dhok kod wasumbini, kowachone niya, “Pinyni duto en mara; inyalo dak kamoro amora mihero.” Nonyiso Sara bende niya, “Asemiyo owadu fedha alufu achiel mondo obed ranyisi ni jou duto ni ionge gi ketho, kendo mondo ging’e ni ok isetimo gimoro marach.” To noyudo ka Ruoth Nyasaye osetamo mon duto mane ni e dala Abimelek nywol nikech gima nosetimore ni Sara chi Ibrahim. To kane Ibrahim olamo Nyasaye, Abimelek gi chiege kod mon ma wasumbe nochango, mi ne gichako nywolo nyithindo kendo. Ruoth Nyasaye noguedho Sara kaka nosesingore, mi Sara nomako ich, monywolo ni Ibrahim wuowi, ka Ibrahim osedoko moti. Nonywole mana e ndalo mane Ruoth Nyasaye osechiko. Ibrahim nochako nyinge ni Isaka (tiende ni nyiero). Kane osetieko ndalo aboro, Ibrahim notere nyangu, kaka Ruoth Nyasaye nosechike. Ne en jahigni mia achiel kane onywol Isaka wuode. Sara nowacho niya, “Nyasaye osemiya gimomiyo anyiero, kendo ng’ato ang’ata mowinjo nokonya nyiero!” Eka nowacho kendo niya, “Ng’ama dine nyis Ibrahim ni Sara didhodh nyathi? To koro eri osenywolo ne wuowi ka en ng’ama oti.” Nyathino nodongo, kendo chieng’ ma noweyoe dhoth, Ibrahim notimo nyasi maduong’. Chieng’ moro Sara noneno Ishmael mane Hagar nyar Misri onywolo gi Ibrahim ka jotugo gi Isaka wuode. Omiyo nowacho ni Ibrahim niya, “Riemb dhako ma jatichnani gi wuode, nikech ok ayie mondo wuode ocham mwanduni kaachiel gi Isaka wuoda.” Wachni nochando chuny Ibrahim ahinya, nimar Ishmael bende ne rembe. To Nyasaye nowachone niya, “Kik chunyi chandre nikech nyathino, kata nikech Hagar jatichni, tim mana kaka Sara osewachoni, nimar joka Isaka kende ema noluong ni nyikwayi. To wuod jatichni bende nami nyikwayo mang’eny, mi ginibed oganda maduong’ nikech en wuodi minywolo.” Ibrahim nochiew gokinyi, momiyo Hagar chiemo kod puga mar pi. Eka noketo nyathi e gok Hagar, mogole odhi. Hagar nowuok modhi, kendo notho wuotho awuotha e thim Beer-sheba. Kane pi moting’o oserumo, nobolo nyathi e tiend bungu. Eka nochwalore nyime ma dirom mita mia achiel, mobet piny kowacho niya, “Ok darang nyathina katho.” To kane pod obet kanyo, nyathi nochako ywak. Nyasaye nowinjo ka nyathi ywak, mi malaika mar Nyasaye nowuoyo gi Hagar gi e polo, kapenje niya, “Ang’o machandi Hagar? Kik iluor, nimar Nyasaye osewinjo ywak nyathi. Chung’ ikaw nyathi, kendo irite maber, nikech nami nyikwaye bedo oganda maduong’.” Eka Nyasaye noyawo wang’ Hagar, mi Hagar noneno soko moro. Nodhi motuomo pi e puke, momiyo nyathi omodho. Nyasaye norito nyathino. Nodak e thim Paran, kendo nodoko jadwar molony. Bang’e min mare nonyombone e piny Misri. E ndalono Abimelek kod Fikol ma jatend jolweny nodhi ir Ibrahim mowachone niya, “Nyasaye ni kodi kuom gik moko duto mitimo. Omiyo koro kuong’rina gi nying Nyasaye ni ok nitimna gimoro marach kata ni nyithinda kata ni nyikwaya. Kaka asetimoni maber, e kaka in bende onego itimna maber, kendo ni piny ma koro idakie.” Ibrahim nodwoke niya, “Ayie.” To bang’e nonyiso Abimelek wach soko moro mane jatich Abimelek osemaye. Abimelek nodwoke niya, “Ok ang’eyo wachno, nikech pok inyisago, to kawuono ema akwongo winjee.” Eka Ibrahim nomiyo Abimelek nyirombe gi dhok, mi ne gitimo winjruok. Ibrahim nopogo nyirombe abiriyo kuom jambego, moketo yorgi. Abimelek nopenje gimomiyo nopogo nyirombego, mi Ibrahim nodwoke niya, “Kawgi mondo gibed ranyisi ni an ema nakunyo sokoni.” Kuom mano ne ochak kanyo ni Beer-sheba, nikech en e kama ji ariyogo nokuong’oree. (Beer-sheba, to tiende ni, soko abiriyo, kata soko kuong’ruok, nikech rombe abiriyo mane gitimogo singruokno.) Kane gisetimo winjruokno Beer-sheba, Abimelek kod Fikol jatend jolwenje ne jodok e piny jo-Filistia. Ibrahim to nopidho yath moro Beer-sheba, kendo nolamo Ruoth Nyasaye ma Nyasaye mochwere, kanyono. Bang’e nomedo dak aming’a e piny jo-Filistiano. Chieng’ moro Nyasaye nomiyo Ibrahim tem. Noluonge niya, “Ibrahim! Ibrahim!” En to nodwoke ni, “Antie.” Eka Nyasaye nowachone niya, “Kaw Isaka, wuodi ma miderma kendo mihero, mondo udhigo e piny Moria. Kuchopo kuno to chiwe ka misango e wi got moro ma abiro nyisi.” Kuom mano Ibrahim nochiew gokinyi mang’ich. Nogawo kanje, kendo nobaro yien ma nodhi wang’ogo misango. Eka nowuok gi Isaka wuode, kod jotichne ariyo, ka gichomo kuma Nyasaye nosewachone. Bang’ ndalo adek, Ibrahim noting’o wang’e, moneno kanyono gi kuma bor, mi nowacho ni joge niya, “Dong’uru ka gi kanyna, kwadhi kucha gi wuoda. Kwaselemo kuno, to wabiro duogo iru.” Ibrahim nomiyo Isaka yiend wang’o misango mondo oting’, to en owuon noting’o mach kod pala, mi jariyogo nochako wuoth kanyakla. Eka Isaka noluongo Ibrahim niya, “Wuora!” Mi Ibrahim nopenje ni, “En ang’o wuoda?” Isaka nowachone niya, “Wan gi mach kod yien, to ere rombo mwabiro timogo misango?” Ibrahim nodwoke ni, “Wuoda, Nyasaye owuon ema biro miyowa rombo.” Bang’ mano ne gidhi nyime gi wuodhgi kanyakla. Kane gichopo kama Nyasaye nosenyise, Ibrahim nogero kendo-mar-misango, kendo nochanoe yien. Bang’ mano notweyo wuode, moketo e wi yien ma nosechano e kendogo. Eka nokawo pala mondo oneggo wuode, to malaika mar Ruoth Nyasaye noluonge gi e polo niya, “Ibrahim! Ibrahim!” Mi Ibrahim nodwoke ni, “Antie.” Eka malaikano nokwere ni, “Kik ineg wuodi, kata kik itimne gimoro marach, nikech koro ang’eyo ni in ng’at moluoro Nyasaye, nimar ok isetama e wuodi ma miderma.” Ibrahim noting’o wang’e mopo koneno im momoko gi tungene e bungu. Nokawo imno motimogo misango ni Ruoth Nyasaye kar wuode. Ibrahim nochako kanyo ni Jehova-jire (Tiende ni Ruoth Nyasaye e jachiwo). Pod iwacho nyaka chil kawuono ni “God Ruoth Nyasaye ema nochiwee.” Malaika mar Ruoth Nyasaye nochako oluongo Ibrahim gie polo mowachone niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: Akuong’ora gi nyinga awuon ni kaka ok isetama e wuodi ma miderma, abiro guedhi moloyo, mi ami nyikwayi bed mang’eny ka sulue, kendo ka kuoyo mae dho nam. Nyikwayi nolo wasikgi, kendo ogendini duto mae piny nokwaya mondo aguedhgi kaka aseguedho nyikwayi. Magi duto notimre nikech iserito chikna.” Ibrahim nodok ir jotichne, mi giduto ne giduogo Beer-sheba kuma nodakie. Bang’e Ibrahim noyudo wach ni Milka osenywolo ni Nahor owadgi yawuowi. Wuowi makayo ne nyinge Huz, to jalupne ne Buz, to owetene mamoko ne Kemwel wuon Aram, kod Kezed gi Hazo gi Pildash gi Jedlaf kod Bethuel. To Bethuel nonywolo nyako ma nyinge Rebeka. Yawuowi aborogo e mane Milka onywolo ni Nahor owadgi Ibrahim. To Reuma chi Nahor machielo bende nonywolo yawuowi moko, ma nyinggi Teba gi Gaham gi Tahash kod Maaka. Sara nodak higni mia achiel gi piero ariyo gabiriyo. Bang’e notho Kiriath-arba, ma tinde iluongo ni Hebron, manie piny Kanaan. Ibrahim nodonjo e hembe moywage. Bang’e nowuok moweyo ringre Sara kanyo. Nodhi mowacho ni jo-Hiti ma weg pinyno niya, “An mana wendo, kendo jadak e kindu. Yieuru umiya lowo moromo kar yiko, mondo ayikie ng’ata e yo mowinjore.” Ne gidwoke niya, “Jaduong’, winji. In ng’at maduong’ e dierwa. Yik ayika ng’ati e burwa moro maber miyiero. Onge ng’ato kuomwa ma dituoni kare mar yiko, kata madimoni yiko ng’ati.” To Ibrahim nochung’ mokulore e nyimgi, mowachonigi niya, “Ka uyie ni mondo ayik ng’ata kaka owinjore, to yieuru ukwana Efron wuod Zohar mondo oyie omiya rogo man Makpela e giko lope. Ayie chule nengo mowinjore e nyimu ka, mondo obed kara mar yiko.” Noyudo ka Efron owuon obet piny gi jo-Hiti wetenego. Nodwoko Ibrahim e nyim ji duto mane ni kode e dhorangach niya, “Ooyo ruoth, amiyi lowono duto, kaachiel gi rogo man kanyo. Amiyigo e nyim jowagi duto, mondo iyike ng’ati motho.” To Ibrahim nokulore kendo e nyimgi, mowacho ni Efron ka ji duto winjo, niya, “Erokamano, to winj gima akwayo. Adwaro ng’iewo lowono gi nengo mowinjore kode. Omiyo yie ikaw pesana, mondo ayik ng’ata kanyo.” To Efron nodwoko Ibrahim niya, “Jaduong’ nengo lowono oromo nus kilo mar fedha, to mano ok owinjore thagwa.” Ibrahim noyie gi nengo mane Efron osegoyo e nyim jo-Hiti, mi nomiye nus kilo mar fedha. Nopimogi gi rapim mane jolok ohala tiyogo. Mano e kaka puoth Efron mane ni Makpela yo wuokchieng’ mar Mamre, kaachiel gi rogo kod yien duto mane ni e puodhono, nodoko mag Ibrahim. Jo-Hiti duto mane nie dhorangach nobedo joneno kuom wachno. Bang’ mano, Ibrahim noyiko Sara chiege e rogono. Kamano puodho kod rogo mane ni kanyo nodoko kar Ibrahim mar yiko. Ibrahim koro nosedoko moti ahinya, kendo Ruoth Nyasaye noseguedhe e yorene duto. Nowacho ni jatichne maduong’ mane rito mwandune duto niya, “Ket lweti e kind ema. Adwaro ni mondo ikuong’rina e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo gi piny ni ok ninywom ni wuoda nyar piny Kanaan madakieni, to nyaka idog thurwa ir joodwa mondo iyudie nyako ni Isaka wuoda.” Jatichneno nopenje ni, “Datim ang’o ka nyakono ok oyie biro koda e pinyni? Daduok wuodi thuru kuma niayeno?” To Ibrahim nodwoke niya, “Ngang’! Kik idwok wuoda kuno! Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo gi piny ma nogola thurwa e dala wuora, kendo nosingorena ni nomi nyikwaya pinyni ema noor malaikane nyimi mondo iyud ni wuoda nyako kuno. To ka nyakono otamore biro kodi e pinyni, muma mitimo kodani ok nomaki. To kik idwok wuoda kuno, kata da ni ang’o ema timore!” Kuom mano ng’atno noketo lwete e kind em Ibrahim ruodhe, mokwong’ore ni notim kamano. Eka nokawo ngamia apar mag ruodhe, kod chiwo mang’eny mabeyo, mi nomako yo modhi Nahor e piny Mesopotamia. Nochopo godhiambo e sa ma mon dhiye kulo. Nomiyo ngamiago ogoyo chonggi piny e dho soko mane ni but dalano. Eka nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim ruodha, guedha tinendeni mondo wuodhani obed maber, kendo ichop singruok ma nitimo ni ruodha. Eri, achung’ e dho sokoni, kama nyi dalani biro umboe. Abiro kwayo nyako moro mondo oket dapige piny, amodhie, to ka odwoka ni, ‘Modhi; ngamia magi bende abiro miyo pi’, to en ema mondo obed nyako ma iseyiero ni Isaka jatichni. Kamano anang’e ni isechopo singruok mane itimo ni ruodha.” Kane pok otieko lemo, Rebeka nyar Bethuel ma wuod Milka chi Nahor ma owadgi Ibrahim nochopo, koting’o dapi e goke. Ne en nyako silili ma jaber, mapok ong’eyo dichwo. Nolor e soko, motwomo pi, eka oduogo. Jatich Ibrahim noreto kadhi ire, mowachone niya, “Yie imiyae pi mondo amodhi,” Mi nyakono noloro dapige piyopiyo, moting’o e lwete, kowachone niya, “Modhi, jaduong’.” Kane osetieko modho, Rebeka nowachone niya, “Koro adhi omo pi ni ngamia magi mondo omodh kaka gidwaro.” Piyopiyo nono, noolo pi ma nodong’ e dapige e mbero mane jamni modhoe. Eka noreto e soko koomo pi nyaka ngamiago duto notieko modho. Ng’atno nobedo ka range ling’ling’ mondo one ane ka Ruoth Nyasaye oseguedho wuodhe. Kane Rebeka osetieko omo pi ni ngamia, ng’atno nokawo tere mar um ma nengone tek, moketo e um Rebeka, kaachiel gi bangli ariyo mag dhahabu ma pekgi oromo achiel kuom apar mar kilo, moketo e bade. Eka nopenje niya, “In nyar ng’a? Yie inyisa. Bende dwayudie kar nindo e dalau?” Nodwoke niya, “An nyar Bethuel ma wuod Nahor gi Milka, kendo wan gi chiemb ngamia kod lum mang’eny ma ginyalo nindoe, kaachiel gi ot bende ma unyalo nindoe.” Kane ng’atno owinjo kamano, nogoyo chonge piny molamo Ruoth Nyasaye, kowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim ruodha, moserito singruok ma notimo ni ruodha, kendo osekela mana dala owadgi ruodha.” Rebeka noringo nyaka od min mare, monyiso joodgi gik mosetimore. Ne en gi owadgi ma nyinge Laban. Laban noneno tere e um nyamin mare, kod bangli e bade, kendo nowinjo ka onyisogi gima ne ng’at cha owachone. Omiyo noringo nyaka e soko, moyudo ng’atno ka pod ochung’ but ngamia. Nowachone niya, “Donji, in ng’at ma Ruoth Nyasaye oseguedho. Ere gimomiyo pod ichung’ oko? Aseikoni ot, kendo nitie kama ngamia nyalo betie.” Mi ng’atno nodonjo e ot, to Laban nogonyo gik mane ngamia oting’o kendo nopedho ni ngamia lum, momiyogi chiembgi. Eka nokelo pi mondo jatich Ibrahim gi joge olwokgo tiendegi. Nokelnigi chiemo, to ng’atno nowacho niya, “Ok anyal chiemo ka pok ahulo gimomiyo abiro ka.” Omiyo Laban nowachone ni, “Ara wachi.” Eka ng’atno nowacho niya, “An jatich Ibrahim. Ruoth Nyasaye oseguedho ruodha ahinya, mi osedoko ng’ama duong’. Osemiye rombe gi diek kod dhok mang’eny, kod fedha gi dhahabu, kaachiel gi wasumbni machwo gi mamon, kod ngamia gi kanje. Bende Sara chi ruodha nonywolone wuowi koseti, kendo wuodeno ema osemiyo mwandune duto. To ruodha nowachona niya, ‘Kuong’rina ni ok ninywom ni wuoda nyar jo-Kanaan ma adak e pinygini. To dhiyo dalawa ir owetena, mondo iyudie nyako ni wuoda.’ Mano nomiyo apenjo ruodha niya, ‘To datim ang’o kapo ni nyakono odagi biro koda?’ Nodwoka niya, ‘Ruoth Nyasaye ma arito chikne pile biro oro malaikane kodi mondo oguedh wuodhi. Inikaw nyar owadwa moro e dalawa mondo obed chi wuoda. Kitimo kamano to muma mitimoni ok nomaki. To bende kidhi ir owetenago, mi gitamore ni ok nyargi bi kodi, to kuong’ruokni ok nomaki.’ Omiyo ka nende achopo e soko, to nalamo Ruoth Nyasaye niya, ‘A Nyasach Ibrahim ruodha, yie iguedh wuodhani. Eri achung’ e dho sokoni. Ka nyako moro obiro umbo pi, abiro wachone niya, ‘Yie imiyae pi amodhi.’ To kodwoka ni, ‘Modhi, kendo abiro omo pi ni ngamia magi bende,’ to en ema mondo obed nyako ma iseyiero ni wuod ruodha.’ Kane pok atieko lemo, Rebeka nobiro koting’o dapi e goke, molor e soko mondo otwom pi. Nawachone niya, ‘Yie imiyae pi amodhi.’ Mi nogolo dapige e goke piyopiyo, mowachona niya, ‘Modhi; ngamia magi bende abiro miyo pi.’ Kamano namodho, kendo ngamia bende noomonigi pi. Bang’e napenje niya, ‘In nyar ng’a?’ Nodwoka ni, ‘An nyar Bethuel, wuod Nahor gi Milka.’ Eka naketo tere e ume, kod bangli e bade, kendo nagoyo chonga piny makulora kalamo Ruoth Nyasaye. Napako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim ruodha mosetelona maber mondo ayud nyar owadgi ruodha ni wuode. Koro nyisauru kuyie timo ng’wono ni ruodha. To ka ok uyie, bende nyisauru, mondo ang’e gima atimo.” Laban gi Bethuel ne jodwoke niya, “Kaka wachni oa mana kuom Ruoth Nyasaye ok wanyal wachoe gimoro. Rebeka eri, kawe udhi kode mondo obed chi wuod ruodhi kaka Ruoth Nyasaye osechano.” Kane jatich Ibrahim owinjo kamano, nogoyo chonge piny, mokulore, kolamo Ruoth Nyasaye. Eka nomiyo Rebeka gik moko mag fedha gi mag dhahabu, kaachiel gi lewni. Owadgi Rebeka kod min-gi bende nomiyo chiwo moko ma nengogi tek. Bang’e nochiemo kaachiel gi joge, mi ne ginindo kanyo. Kane gichiew gokinyi, ng’atno nowacho niya, “Weuru adog ir ruodha.” To owadgi nyako kod min-gi nodwoke niya, “We nyarwa obed kodwa mondi kata kuom ndalo apar, eka bang’e udhi.” To ng’atno nokwayogi ni, “Kik uriwa, to yieuru adog ir ruodha, nikech Ruoth Nyasaye oseguedho wuodhani.” Mi ne giwachone niya, “We waluong nyako, mondo wawinj dhoge.” Omiyo ne giluongo Rebeka, mi gipenje ni, “Iyie dhi gi ng’atni?” Nodwokogi niya, “Ee, ayie dhi kode.” Kuom mano ne giyie mondo Rebeka gi dhako ma nopire jodhi gi jotich Ibrahim kod joge. Ne giguedho Rebeka ka giwachone niya, “Nyathiwa, bed min ji gana gi gana, kendo nyikwayi mondo olo wasikgi.” Eka Rebeka kod nyige ma jotich noikore, moidho ngamia mondo gidhi gi ng’at cha. Kamano ng’atno nokawe modhi kode. Noyudo Isaka koro osedar modak Beer-lahai-roi, e piny Kanaan ma milambo. Kane owuotho e pap godhiambo, nopo koneno ngamia moko kabiro. Rebeka bende noneno Isaka, mi nolor oa e ngamia, mopenjo jatich Ibrahim niya, “Macha ng’a, mawuotho e pap ka biro romonwa cha?” Ng’atno nodwoke ni, “Macha ruodha.” Kane Rebeka owinjo kamano, nokawo nanga, moumogo wang’e. Ng’atno nonyiso Isaka gik moko duto ma nosetimore. Eka Isaka notero Rebeka e hembe, mokende. Isaka nohero Rebeka, mi chunye koro noa kuom wach tho min mare. Ibrahim nokendo dhako machielo ma nyinge Ketura. Dhakono nonywolone Zimran gi Jokshan gi Medan gi Midian gi Ishbak kod Shua. To Jokshan nonywolo Sheba gi Dedan. Nyikwa Dedan ne gin jo-Ashur gi jo-Letush kod jo-Leum. To Midian nonywolo Efa gi Efer gi Hanok gi Abida kod Eldaa. Jogo duto ne joka Ketura. Ibrahim nosemiyo Isaka mwandune duto, to kane pok otho, nopogo ni yawuot monde mamoko chiwo. Eka nodarogi, mondo gidag mabor gi Isaka wuode, mi gidhi e piny man yo wuokchieng’. Ibrahim notieko higni mia achiel gi piero abiriyo gabich, mi notho moluwo kwerene, koseti ahinya, kendo ka hike oniang’. Yawuote ma Isaka kod Ishmael noyike but Sara chiege e rogo man Makpela e puoth Efron wuod Zohar ja-Hiti mane ni yo wuokchieng’ mar Mamre. Mano e puodho mane Ibrahim ong’iewo kuom jo-Hiti. Bang’ tho Ibrahim, Nyasaye noguedho Isaka wuode, mane oyudo odak but soko miluongo ni Beer-lahai-roi. Ishmael ne wuod Ibrahim mane Hagar nyar Misri jatich Sara onywolone. Yawuot Ishmael, kaluwore ne gin: Nebayoth, wuode makayo, eka Kedar gi Abdeel gi Mibsaim gi Mishma gi Duma gi Musa gi Hadad gi Tema gi Jetur gi Nafish kod Kedema. Mago e yawuot Ishmael, ma nyinggi nochak miechgi kod kuonde mane gibworoe. Ne gin ruodhi apar gariyo, ng’ato ka ng’ato gi ogandane. Ishmael notho moluwo kwerene ka ne en jahigni mia achiel gi piero adek gabiriyo. Nyikwaye nodak e piny manie kind Havila gi Shur, yo wuokchieng’ mar Misri e yo madhi Asuria. Kamano ne gidak mochwalore gi owetegi ma joka Isaka. Ma e sigand Isaka wuod Ibrahim. Ne en jahigni piero ang’wen kane okendo Rebeka nyamin Laban wuod Bethuel ja-Aram ma nodak e piny Mesopotamia. Rebeka nodak aming’a kapok onywol, omiyo Isaka nolamone Ruoth Nyasaye mondo oyud nyathi. Ruoth Nyasaye nowinjo kwayone, mi Rebeka nomako ich. Kane Rebeka owinjo ka nyithindo tugo e iye, nowacho niya, “Gima timorenani, tiende ang’o?” Omiyo nodhi penjo Nyasaye tiend wachno. Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Ogendini ariyo nie iyi, to ogendinigo biro pogore. Achiel nobed ratego moloyo wadgi, kendo maduong’ noti ni matin.” Kane Rebeka onywol, noyud ni kara noting’o rude adier. Wuowi mane okwong nywol ne kwar, kendo dende ne chalo gi nanga marayier, omiyo ne gichake ni Esau (tiende ni, rayier). Gikanyono owadgi Esau nowuok ka lwete omako ofunj tiend Esau, mi nochake ni Jakobo (tiende ni ofunj tielo). Isaka nonywolo yawuotego ka en jahigni piero auchiel. Kane gidoko joma dongo, Esau nobet jadwar ma jaganga, kendo ng’at ma jathim. Jakobo to ne japur, kendo ne dong’ dala. Isaka nohero Esau nikech ring le mane Esau kelone ochamo. Rebeka to ne ohero Jakobo. Chieng’ moro, kane Jakobo tedo ogira, Esau nobiro ire koa dwar e thim. Nodenyo ahinya, omiyo nowacho ni Jakobo niya, “Kech nega! Miya gima kwarno acham.” (Mano emomiyo nochak Esau ni Edom, tiende ni gima kwar.) To Jakobo nodwoke niya, “Abiro miyigo mana kimiya duong’ni mar nywol.” Esau nowachone niya “Duong’ mar nywol to biro konya gang’o, ka kech nega kama?” To Jakobo nodwoke niya, “Kuong’rina mondi, ni ibiro miya duong’ni mar nywol.” Mi Esau nokwong’orene, momiye duong’ne mar nywol. Eka Jakobo nomiye kuon kod ogich ng’or. Kane Esau osechiemo, nowuok, modhi. Kamano e kaka nojwang’o duong’ne mar nywol. Kech moro nowuok e piny, ma ok mano mane osewuok e ndalo Ibrahim, mi Isaka nodhi Gerar ir Abimelek ruodh jo-Filistia. Eka Ruoth Nyasaye nofwenyorene, mowachne niya, “Kik idhi Misri, to dag mana e pinyni kama abiro nyisi. Dag adaga e pinyni mondi, eka nabed kodi kendo naguedhi, kamiyi pinyni duto gi nyikwayi. Kamano nachop singruok mane atimo ni Ibrahim wuoru. Anami nyikwayi bedo mang’eny ka sulwe mae polo, kendo anamigi pinyni duto, mi ogendini duto nokwaya mondo agwedhgi kaka aseguedho nyikwayi. Anaguedhgi kamano nikech Ibrahim nowinjo wachna kendo nomako chikena gi buchena duto.” Kuom mano Isaka nomedo dak Gerar. Jo-Gerar nopenjo Isaka ka Rebeka en chiege, to nowuondogi ni en nyamin mare. Noparo ni dipo ka ginege konyisogi ni Rebeka en chiege, nikech ne en dhako ma jaber ahinya. Chieng’ moro kane gisedak kuno kuom kinde mogwarore, Abimelek ma ruodh jo-Filistia nong’icho gie dirisa, moneno ka Isaka gi Rebeca jotugo. Omiyo noluongo Isaka mopenje niya, “Kwerie ka dhakoni ok chiegi! Ang’o mane omiyo iwuondowa ni en nyameru?” Isaka nodwoke niya, “Naluor ni dipo ka jogi onega, ka giwinjo ni en chiega.” To Abimelek nomedo penje ni, “Ang’o momiyo isetimonwa kamano? Ka dine ng’atwa moro riwre gi chiegi, to in ema dimiyo wabedo joketho.” Eka Abimelek nochiko joge duto, kosiemogi ni, “Ng’at ma nomul Isaka kata chiege, to nonegi!” E higano, Isaka nopuro, mi nokayo cham moloyo ma nochwoyo nyadi mia, nikech Ruoth Nyasaye noguedhe. Nomedo bedo gi mwandu nyaka koro nomew ahinya. Nyiego nomako jo-Filistia kod Isaka, nikech ne en gi rombe kod dhok mathoth, kaachiel kod wasumbini mang’eny. Omiyo ne gidino sokni mane wasumb Ibrahim wuon Isaka okunyo. Bang’ mano, Abimelek nowacho ni Isaka niya, “Aye ka, nikech itek moloyowa!” Omiyo Isaka noa, modhi e holo mar Gerar, mi nodak kuno. Nochako okunyo sokni mane osekuny e ndalo Ibrahim wuon mare, kendo mane jo-Filistia osedino bang’ tho Ibrahim. Noluongogi gi nying mane wuon mare osechakogi chon. Jotich Isaka nokunyo holono, mi giyudoe soko mamol. To jokwath ma jo Gerar nolaro pigno gi jokwadh Isaka, ka giwacho niya, “Pigno en marwa.” Omiyo Isaka nochako nying sokono ni, Esek, (tiende ni, dhaw), nikech jogo nodhaw kode. Eka jotichne nokunyo soko moro, to kanyo bende ne gidhawie, mi nochako nyinge ni Sitna, (Tiende ni, sadha). Nodar oa kanyo, mokunyo soko machielo ma koro ne ok gidhawie. Nowacho niya, “Koro Ruoth Nyasaye osemiyowa thuolo e pinyni, kendo wabiro medore.” Kuom mano nochako nying sokono ni Rehoboth, (tiende ni, thuolo moromowa). Isaka nodar oa kuno, mi nodhi Beersheba. To nopo ka Ruoth Nyasaye ofwenyorene gotieno, mowachone niya, “An e Nyasach Ibrahim wuoru. Kik iluor, nikech an kodi. Abiro guedhi, kendo abiro miyi nyikwayo mang’eny, nikech singruok mane atimo ni Ibrahim jatichna.” Kuom mano, Isaka nogero kendo-mar-misango kuno, molamoe Ruoth Nyasaye. Nodak kanyo, mi jotichne nokunyo soko moro kanyono. Abimelek noa Gerar gi Ahuzath jang’adne rieko, kod Fikol jaduong’ jolwenje, mi gibiro ir Isaka. Isaka nopenjogi niya, “Ang’o momiyo ubiro nena, to e ndalo mane adak e pinyu, to ne ok udwara, muriemba?” Ne gidwoke niya, “Koro wasefwenyo ni Nyasaye ni kodi, omiyo wadwaro ni mondo watim kodi winjruok kwakuong’ore. Wadwaro ni mondo isingrinwa, ni ok nihinywa, mana kaka wan bende ok wahinyi. Ne watimoni maber, mi ne ia gi kue, kendo koro Ruoth Nyasaye oseguedhi.” Kuom mano Isaka nolosonigi chiemo, mi ne gichiemo kendo gimetho. Kinyne gokinyi ne gitimo winjruok gi Isaka. Eka Isaka noweyogi, mi gia gi kue. Chieng’onogo ema jotich Isaka nobiroe ire, monyise ni gisekunyo soko, kendo giyudoe pi. Omiyo nochako nying sokono ni Shiba, (tiende ni, kuong’ruok). Mano dala man kanyo pod iluongo ni Beer-sheba. Kane Esau ja-higni piero ang’wen, nokendo Judith nyar Beeri, ja-Hiti, kod Basemath nyar Elon ma bende ja-Hiti. Wachno nochando chuny Isaka gi Rebeka ahinya. Kane Isaka oseti modoko muofu, noluongo Esau wuode makayo, ni “Wuoda!” Esau nodwoke ni, “Antie.” Eka Isaka nowachone niya, “Asedoko moti kendo ok ang’eyo sa thona. Omiyo kaw atung’ gi asere mondo idhi e thim, inegna le. Bang’e itedna ring’o mamit kaka ahero cha, mondo ikelna acham. Eka abiro guedhi kapok atho.” To Rebeka nowinjo ka Isaka wuoyo gi Esau wuode. Omiyo kane Esau osedhi e thim dwaro le, noluongo Jakobo wuode, mowachone niya, “Asewinjo ka wuoru wacho ni Esau owadu ni, ‘Negna le mondo itedna ring’o mamit acham, eka aguedhi e nyim Ruoth Nyasaye kapok atho.’ Kuom mano, nyathina, yie iwinj gima awachoni. Dhiyo e jamni mondo ikelna nyidiek ariyo mopugno, atedni wuoru kaka oherocha, mondo iterne ocham, kendo oguedhi kapok otho.” To Jakobo nowacho ni min mare niya, “Ing’eyo ni Esau en ng’ama rayier, to an denda poth. Kamoro wuora nyalo mula, mofweny ni awuonde, mi dayud mana kuong’ kar gueth.” To min mare nodwoke niya, “We mondo kuong’no omaka, nyathina, to in yie iomna nyidiego mana kaka awachoni.” Omiyo Jakobo nodhi mokelo nyidiek, mi min mare notedo ring’o mamit kaka Isaka nohero. Eka Rebeka nokawo lep Esau mabeyo ma nokano, mi orwakogo Jakobo. Nokawo bende piende diego moumogo bede Jakobo kod ng’ute kama onge yier. Eka nomiye ring’o ma noseloso mamitno, gi kuon ma nosetedo. Jakobo nodhi ir wuon mare, moluonge ni, “Wuora!” Mi wuon nodwoke ni, “Antie wuoda. To in ng’a?” Jakobo nodwoke ni, “An Esau wuodi maduong’. Eri asetimo kaka ninyisa. Koro chungi mondo icham ring’o ma asekeloni, eka mondo iguedha.” Isaka nopenjo wuode niya, “To iyude piyopiyo kamano nadi?” Jakobo nodwoke ni, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachi ema osekonya mayude.” Eka Isaka nowacho ni Jakobo niya, “Sud machiegni amuli, eka mondo ang’e ka in Esau wuoda adier.” Jakobo nosudo machiegni gi wuon, mi wuon nomule, mowachone ni, “Duondi chalo gi duond Jakobo, lweti to chalo gi lwet Esau.” To ne ok ofwenyo ni en Jakobo, nikech bedene notimo yier ka mag Esau, kendo mano emomiyo noyie guedhe. Kata kamano nomedo penje niya, “In Esau wuoda adier.” Jakobo nodwoke niya, “Ee, an.” Isaka nowachone niya, “Ara koro miya ring’o mondo acham eka aguedhi.” Eka Jakobo nomiye ring’o mochamo, kod divai omadho. Eka wuon mare nowachone niya, “Sud machiegni wuoda, mondo inyodha.” Omiyo nosudo machiegni monyodhe. Kane Isaka owinjo tik lepe, noguedhe kowacho kama: “Tik wuoda madum mamitni chalo gi tik puodho ma Ruoth Nyasaye oseguedho. Nyasaye mondo okelni koth moa e polo, mondo puotheni obed momew kendo iyud cham gi divai mogundho. Ogendini duto mondo otini kendo okulreni. Bed ruodh oweteni, kendo nyikwa meru mondo okulreni. Okuong’ joma kuong’i, to oguedh jogo maguedhi.” Kane Isaka osetieko guedho Jakobo kamano, Jakobo nowuok. To gikanyono, Esau owadgi noduogo koa dwar. En bende notedo chiemo mamit, motero ni wuon mare. Nowachone niya, “Wuora, yie ichung’ mondo icham ring’o ma asekeloni, eka iguedha.” Isaka nopenje niya, “In to, in ng’a?” Nodwoke ni, “An Esau wuodi maduong’.” Isaka nobwok kendo okirni ahinya, mopenje niya, “To kara macha nende ng’a, mane onego le, mokelona, nende achamo ring’ono kapok ibiro, mi aguedho ng’atno, kendo guethno osiko.” Kane Esau owinjo kamano noywak malit ahinya, mowacho niya, “Wuora, an bende guedha!” Isaka nodwoke niya, “Owadu nobiro mowuonda, kendo koro osekawo guethni.” Eka Esau nowacho niya, “Ne onyal chake ni Jakobo, nikech koro osewuonda diriyo, mokwongo nokawo duong’na mar nywol, kendo koro osemaya gueth. To donge ikanonae gueth moro?” Isaka nodwoko Esau niya, “Aseloke ruodhi, kendo aseloko owetene duto mondo obed jotichne. Aseguedhe gi cham gi divai, koro wuoda ere gima odong’ ma datimni?” To Esau nomedo penjo wuon niya, “Wuora, ne in mana gi gueth achiel kende, yie iguedha an bende.” Mi noywak malit. Eka Isaka nowachone niya, “Inidag e piny motimo ongoro, kendo puotheni ok noyud koth moa e polo. To liganglani ema nomiyi chiemo, kendo inibed jatich owadu. To kinde nobi ma ining’anyie, kendo nia e bwo lochne.” Esau nomako sadha gi Jakobo nikech gueth mane wuon-gi oseguedhego. Omiyo noparo niya, “Wuora tinde chiegni tho, to kaseloso liende, to abiro nego Jakobo owadwa.” To kane Rebeka ong’eyo gima Esau paro, noluongo Jakobo mowachone niya, “Wuoda, winji! Esau owadu dwaro negi mondo ochulni kuor. Omiyo adwaro ni mondo itim gima abiro wachoni. Ikri piyopiyo mondo iring idhi Harran ir Laban owadwa, idag kuno. Ka mirimb owadu oserumo, kendo wiye osewil gi gima isetimone, eka naor ng’ato mondo oomi. Ere gima omiyo yawuota ariyo ditho odiechieng’ achiel?” Kuom mano, Rebeka nowacho ni Isaka niya, “Mond Esau ma nyi pinje mokogi ojoga. Ka dipo ni Jakobo bende okendo mana nyar Hiti, to ber katho.” Isaka noluongo Jakobo, moguedhe kendo osieme niya, “Kik ikend nyar jo-Kanaan, to dhiyo Mesopotamia piyopiyo e dala Bethuel kwaru mondo ikend nyar Laban neru. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oguedhi, kendo omiyi nyithindo mang’eny, mondo chieng’ moro idok wuon ogendini mathoth. Onego oguedhi kendo oguedh nyikwayi kaka noguedho Ibrahim, mondo ikaw piny ma koro idakie. En e piny mane Nyasaye omiyo Ibrahim.” Kamano Isaka nooro Jakobo Mesopotamia ir Laban wuod Bethuel ja-Aram. Labanno ne owadgi Rebeka ma min Jakobo gi Esau. Esau koro nong’eyo ni Isaka oseguedho Jakobo kendo oseore Mesopotamia mondo odhi okend kuno. Nowinjo bende ni kane Isaka guedho Jakobo, nosieme ni kik okend nyar Kanaan. Bende nong’eyo ni Jakobo nowinjo wach wuon mare gi min mare, mi nosedhi Mesopotamia. Kamano Esau nofwenyo ni kara Isaka wuon mare ne ok ohero nyi Kanaan. Omiyo nodhi ir Ishmael wuod Ibrahim, mokendo Mahalath, nyar Ishmael ma nyamin Nebayoth. Jakobo nowuok Beersheba kochomo Harran. Nochopo kamoro mobworoe nikech chieng’ nosepodho, nonindo kanyo koteno wiye gi kidi moro ma nokwanyo kanyo. To konindo, noleko ni oneno raidhi mochung’ koa e piny, mochopo e polo. To malaika mag Nyasaye ne luwo raidhino, kaidho malo, kendo kalor piny. Bende noneno Ruoth Nyasaye kochung’ bute, ka wachone niya, “An e Ruoth Nyasaye, ma Nyasach Ibrahim kwaru, kendo Nyasach Isaka, piny minindoeni abiro miyi gi nyikwayi. Nyikwayi nobed mang’eny ka lowo. Gininya malach kendo ginilandre koni gi koni, mi dhoudi duto mae piny nokwa mondo oguedhgi kaka aseguedhi gi nyikwayi. Anabed kodi, kendo anariti kamoro amora midhiye, nyaka adwoki e pinyni. Ok naweyi ka pok atimoni gima asewachoni.” Eka Jakobo nochiew mowacho niya, “Adier, kara Ruoth Nyasaye nika, to ok ang’eyo!” Luoro nomake, mowacho niya, “Ma kama lich manade! Nyaka bed ni en od Nyasaye, kendo ranga polo.” Jakobo nochiew gokinyi mang’ich. Nokawo kidi ma notenogo wiyeno, mi ochunge ka siro moolo kuome mo, kochiwe ni Nyasaye. Nochako nying kanyo ni Bethel (tiende ni od Nyasaye.) To e kinde mokwongo dalano niluongo ni Huz. Eka Jakobo nokuong’ore ka wacho ni Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, ka inibed koda, kendo ka initelna e wuodha, kimiya chiemo gi lewni, mi aduog maber e dalawa, eka nibed Nyasacha, kendo kidi ma asechungo ka sironi nobed odi. Bende anamiyi achiel kuom apar mag gik moko duto mimiya.” Jakobo nodhi nyime gi wuodhe nyaka nochopo e piny man yo wuokchieng’. Nopo koneno soko e pap ka kweth adek mag rombe onindo e dire. Sokono ema ne jamni modhoe, to ne nitie kidi maduong’ ahinya e dhoge, ma jokwath ne ng’ielo oko mondo gimi jambgi pi. To kane jamni osemodho, eka jokwath ne dwoko kidino ewi soko. Jakobo nopenjogi niya, “Osiepena, ua kanye?” Ne gidwoke ni, “Waa Harran” Eka nopenjogi ka ging’eyo Laban ma nyakwar Nahor, mi ne gidwoke ni ging’eye. Nomedo penjogi niya, “Ongima?” Ne gidwoke ni, “Ongima, kendo Rahel ma nyare ero biro gi jambe.” Jakobo nowacho nigi niya, “Piny pod chon, kendo sa mirwakoe jamni podi. Dak umodhgi, mondo utergi e lek?” Ne gidwoke niya, “Ok wanyal timo kamano kapok jokwath duto ochokore mi wang’ielo kidi man e dho soko oko mondo jamni omodhi.” To kane pod Jakobo wuoyo kodgi, Rahel nochopo gi jamb wuon mare, nimar en ema ne en jakwadhgi. Kane Jakobo oneno Rahel ka ni gi jamb Laban ner mare, nodhi mong’ielo kidi mani dho soko, mi nomiyo jamb Laban pi. Eka nonyodho Rahel, kendo oywak. Nowachone niya, “An wuod Rebeka, ma nyamin wuoru!” Gikanyono Rahel noringo monyiso wuon mare. To kane Laban owinjo ni Jakobo wuod nyamin obiro, nodhi piyopiyo mondo oromne. Nokwake monyodhe, eka nokele dala, bang’e Jakobo nonyiso Laban gik moko duto mane osetimore, mi Laban nowachone niya, “Adier in remba.” Kamano Jakobo nobet kode kuom due mangima. Bang’e Laban nowacho ni Jakobo niya, “Ok owinjore itina nono mana nikech in watna, omiyo nyisa gima onego achuli.” To Laban ne nigi nyiri ariyo. Nyako maduong’ ne nyinge Lea, to matin ne Rahel. Lea ne ok jaber gi ka wang’e, to Rahel ne nigi chia, kendo nojaber. Jakobo nohero Rahel, omiyo nowacho ni Laban niya, “Abiro tiyoni kuom higni abiriyo mondo imiya Rahel nyari.” Laban nodwoke niya, “Ber ka amiyigo, moloyo miye ng’at machielo, omiyo bed koda.” Jakobo notiyo ni Laban kuom higni abiriyo mondo okend Rahel, to hignigo duto nochalone mana ka ndalo moko manok, nikech nohero Rahel ahinya. Jakobo nowacho ni Laban niya, “Asetieko ndalo mane iketona, omiyo koro miya nyari obed chiega.” Kuom mano Laban notimo nyasi, moluongo jogweng’no duto. To gotienono nomiyo Jakobo mana Lea kar Rahel mi Jakobo nokende. Bende Laban nokawo Zilpa jatichne manyako, momiyo Lea mondo obed jatichne. Kinyne gokinyi, Jakobo nofwenyo ni kara Laban nomiye mana Lea, omiyo nopenjo Laban niya, “Ang’o momiyo isetimona kama? Natiyoni mondo imiya Rahel. Koro ang’o momiyo isewuonda?” To Laban nodwoke niya, “Thurwa ka nyako matin ok kwongni maduong’ dhi tedo. Rit arita nyaka watiek juma mar nyasini eka abiro miyi Rahel, kiyie tiyona kuom higni abiriyo mamoko.” Jakobo noyie gi wachne, motieko jumb nyasi mar kend Lea. Eka Laban nomiye Rahel nyare, kendo nokawo Bilha jatichne manyako, momiyo Rahel mondo obed jatichne. Kamano Jakobo nokendo Rahel bende, mi nohere moloyo Lea. Bang’ mano notiyo ni Laban kuom higni abiriyo moko. Kane Ruoth Nyasaye oneno ni Lea ok oher, noguedhe gi nyathi, to Rahel ne ok nywol. Lea nomako ich, monywolo nyathi ma wuowi. Nowacho niya, “Ruoth Nyasaye oseneno chandruokna, kendo koro chwora biro hera.” Omiyo nochako wuodeno ni Reuben, (tiende ni Nyasaye oseneno chandruokna.) Nochako omako ich monywolo wuowi moro. Nowacho niya, “Ruoth Nyasaye osemiya wuowi machielo, nimar nowinjo ka chwora ok ohera.” Kuom mano nochake ni Simeon, (tiende ni, winjo.) Nomako ich kendo, monywolo wuowi mar adek. Nowacho niya, “Koro chwora biro padore kuoma, nimar asenywolone yawuowi adek.” Mi nochake ni Lawi, (tiende ni padruok.) Bang’e nochako omako ich, monywolo wuowi moro kendo. Nowacho niya, “Koro apako Ruoth Nyasaye.” Omiyo nochake ni Juda, (tiende ni, pak). Bang’ mano nochung’ moweyo nywol. Kane Rahel oneno ni ok onywol ni Jakobo nyithindo, nyiego nomake gi nyamin mare, mowacho ni Jakobo niya, “Miya nyithindo, nono to abiro tho!” Jakobo nokecho gi Rahel, mowachone niya, “Iparo ni an e Nyasaye, mosetami e nywol?” Nodwoko Jakobo niya, “Kaw Bilha jatichna manyako, ibedgo, mondo onywolna nyithindo e chonga. Mano e yo ma dimi abed gi nyithindo.” Mi nochiwo Bilha jatichne ni chwore. Bang’e Bilha nomako ich, monywolone Jakobo wuowi. Eka Rahel nowacho niya, “Nyasaye oseng’ado bucha maber, nikech osewinjo kwayona, momiya nyathi ma wuowi.” Omiyo nochake ni Dan (tiende ni ng’ado bura). Bilha nomako ich kendo mi nonywolone Jakobo wuowi machielo. Rahel nowacho niya, “Ne apiem matek gi nyamera, mi aloyo.” Omiyo nochako wuodeno ni Naftali (tiende ni piem). Kane Lea ofwenyo ni ochung’ ok onywol, nokawo Zilpa jatichne, momiyo Jakobo. Zilpa bende nonywolo ni Jakobo wuowi. Omiyo Lea nowacho niya, “An jahawi!” Mi nochake ni Gad (tiende ni, Hawi). Zilpa nonywolo ni Jakobo wuowi machielo, mi Lea nowacho niya, “Mano mor manade! Koro mon biro luonga ni Omore.” Omiyo nochake ni Asha, (tiende ni, Mor). E ndalo mag kayo ngano, Reuben nodhi e puodho, moyudo olemo miluongo ni mandrek, mokelo ni Lea min mare. Rahel nokwayo Lea mondo omiye mandrek mane wuode okelo. To Lea nopenje niya, “Iparo ni kawo chwora en gima tin koso, mapod kendo idwaroe mana mandrek mag wuoda bende?” To Rahel nodwoke niya, “Kimiya mandrekgo, to ang’ Jakobo nonind e odi kawuono.” Omiyo kane Jakobo duogo dala koa e puodho godhiambo, Lea nowuok kadhi romone, mowachone niya, “Nyaka inind e oda kawuono, nikech aseng’iewi gi mandrek mag wuoda.” Kuom mano otienono nonindo e ode. Nyasaye nowinjo kwayo Lea, modwoke. Nomako ich, kendo nonywolo ni Jakobo wuowi mar abich. Eka Lea nowacho niya, “Nyasaye osemiya pokna, nikech namiyo chwora jatichna.” Omiyo nochako wuode ni Isakar, (tiende ni, pok). Bang’e Lea nomako ich kendo, monywolo ni Jakobo wuowi mar auchiel. Nowacho niya, “Nyasaye osemiya chiwo maber. Koro chwora biro gena, nikech asenywolone yawuowi auchiel.” Omiyo nochako wuodeno ni Zebulun, (tiende ni, geno). Achien nonywolo nyako, mochako ni Dina. Bang’e Nyasaye noparo Rahel nodwoko kwayone, moguedhe gi nyathi. Nomako ich, monywolo nyathi ma wuowi. Eka nowacho niya, “Nyasaye osegolona wichkuot ma nyocha an go.” Omiyo nochako wuodeno ni Josef, (tiende ni golo kata medo). Nowacho niya, “Mad Ruoth Nyasaye medna wuowi machielo.” Kane Rahel osenywolo Josef, Jakobo nowacho ni Laban niya, “We mondo adog thurwa. Miya monda gi nyithinda ma omiyo asebedo ka atiyoni.” Laban nodwoke niya, “Yie awachie. Aneno ni asemew, kendo Ruoth Nyasaye oseguedha nikech in. Omiyo nyisa pok monego achuli.” Jakobo nodwoke niya, “Ing’eyo kaka asetiyoni, kendo kaka jambi osenywolore ka aritogi. Kane abiro, jambi ne nok, to koro gisemedore ahinya, kendo Ruoth Nyasaye oseguedhi e yoreni duto nikech an. Donge koro en kinde ma an bende onego apidhie jooda?” Laban nopenje ni, “Onego achuli ang’o?” To Jakobo nodwoke ni, “Ok adwar mondo imiya gimoro, to mak mana kiyie timo gima adwaro, eka pod abiro medo bedo jakwadhi. Kawuono abiro wuotho ei jambi duto, mondo awal rombe maratenge, gi diek marang’eye, kod maraboge, obed yorgi. Ma e pok ma adwaro. To bang’e inyalo neno ane kaka asebedo jaadiera. Ka ibiro nono jamba, mineno ka an gi diel moro ma ok rabok kata rang’ech, kata rombo ma ok rateng’ to kara mano nobed gima okwal.” Laban nodwoke ni, “Ber! Wabiro timo kamano.” To chieng’no Laban nogolo nywogi maraboge kod marang’eye, gi nyibuche ma aboge kod ma ang’eye kata man gi kido motono marachar rachar, kaachiel gi rombe maratenge. Jamnigo duto nomiyo yawuote, modhi kodgi mabor moromo wuodh ndalo adek, koa kuma ne Jakobo nitie. To Jakobo nodong’ ka kwayo jamb Laban mamoko. Eka Jakobo nokawo kete moko mag yien mopogore opogore, mi nopoko kuonde moko e korgi, mondo igi marachar onen. Nochungo ketego but mberni ma jamni modhoe, mondo jamni ochomgi tir ka modho, nikech kanyo ema ne thuondi luwogie. Omiyo kane oluwgi e nyim ketego kamano, to ne ginywolo nyithindo maraponde gi marang’eye kod maraboge. To bang’e Jakobo nopogo imbe, mi oweyo mana mago maraponde gi maratenge mondo oluw romb Laban. Mano e yo mane omedogo jambe owuon, mi ne ok oriwogi gi mek Laban. Kane iluwo swinni motegno, Jakobo ne keto ketego e nyimgi, but mberni ma gimodhoe, ni mondo igi opong’ e nyim ketego. To ne ok oketo ketego e nyim swinni moyomno. Omiyo diek moyomno nodong’ ni Laban, to motegno nobedo mag Jakobo. Piyopiyo nono Jakobo nodoko jamoko miwuoro. Ne en gi jamni mang’eny gi ngamia kod kenje, kaachiel gi wasumbini ma chuo gi mamon. Jakobo nowinjo ni yawuot Laban wacho niya, “Jakobo osekawo gik wuonwa duto, kendo mwandu ma en go oseyudo mana kuom wuonwa.” Noneno bende ka Laban koro ok ohere kaka chon. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Jakobo niya, “Dogi e pinyu ir oweteni, abiro bet kodi kuno.” Omiyo Jakobo noluongo Rahel gi Lea kuma nokwayoe jambe, mowachonigi niya, “Aseneno ka wuonu tinde ok ohera kaka nohera e kinde mokwongo, to kata kamano Nyasach wuora osebedo ka ni koda. Uduto ung’eyo kaka asetiyo ni wuonu gi tekra duto. En to, osewuonda, moloko pokna nyadipar. To kata kamano, Nyasaye ne ok oweyo ohinya. Kane Laban owachona ni diek marang’eye ema nobed pokna, to diek duto ne nywolo mana nyithindo marang’eye, kendo ka nowacho ni jamni ma kitgi rapora ema nobed pokna, to diek duto ne nywolo mana nyithindo ma kitgi rapora. Kamano Nyasaye osegolo jamni kuom wuonu, momiya. E kinde mane thuondi dwaro luwo jamni, naleko maneno ni nyuogi duto malupo, gin rang’eye gi raponde kod ma kitgi okiko okiko. Malaika mar Nyasaye nowuoyo koda ka aleko, moluonga niya, ‘Jakobo’. Mi nadwoke ni, ‘Antie’ Nowachona niya, ‘Neye kaka nyuogi duto ma luwo diek gin rang’eye gi raponda kod ma kitgi okiko okiko. Mano timore nikech aseneno gik moko duto ma Laban timoni. An e Nyasaye ma nofwenyoreni Bethel kuma niwiroe siro gi mo, kichiwena, kendo ikuong’ori. Koro wuogi ia e pinyni mondo idog thuru.’ ” Rahel gi Lea ne jodwoke niya, “Onge mwandu ma wabiro chamo kuom wuonwa. Donge tinde okwanowa ka jomoko nono, nikech oseng’iewowa kendo osechamo mwandu duto mane onywomwa. Mwandu duto ma Nyasaye osegolo kuom wuonwa gin mawa kod nyithindwa, omiyo tim mana kaka Nyasaye osewachoni.” Kamano Jakobo noikore mondo odog ir wuon mare e piny Kanaan. Noketo nyithinde gi monde e ngamia, mi nosembo jambe duto, kendo nokawo gimoro amora ma noseyudo Mesopotamia. E kindeno, noyudo ka Laban odhi ng’ado yie rombe, kendo kane pod en kuro, Rahel nokwalo nyisechene, to Jakobo bende nowuonde moa ling’ling’ ma ok onyise. Nokawo gige owuon moringo oa. Nong’ado aora Yufrate, momako yo madhi e piny gode mag Gilead. Bang’ ndalo adek, Laban nowinjo ni Jakobo osea, omiyo nokawo joge, kendo ne gilawe kuom ndalo abiriyo, mi gijuke e got Gilead. To Nyasaye nofwenyore ni Laban ja-Aram e lek gotieno, mowachone niya, “Kik iwach ni Jakobo gimoro amora.” Laban noyudo ka Jakobo oguro hembe e got Gilead, mi en bende noguro mare kanyo gi joge. Laban nopenjo Jakobo niya, “Ang’o momiyo niwuonda, mikawo nyiga iringogo ka joma omak e lweny? Ere gimomiyo nia ling’ling’ ka akia? Dine inyisa ni idwaro dhi, dine akowi gi mor, kiwerni kendo igoyoni thum. Bende ne ok iweyo agoyo oriti ni nyiga gi nyikwaya. Kuom mano isetimo gima ofuwo. An gi teko mar hinyi, to Nyasach wuoru nyoro owuoyo koda, ka kwera ni kik awachni gimoro amora. Ang’eyo ni ne ia nikech siso ne oloyi gi joodu, to ang’o momiyo nikwalo nyisechena”? Jakobo nodwoke niya, “Naringo aa nikech naluor ni dipo ka imaya nyigi. To ng’ato ang’ata moyud gi nyisecheni nyaka negi! Rang gimoro amora ma mari mondo ikaw ka jowagi neno.” To Jakobo ne ok ong’eyo ni Rahel ema nosekwalo nyisechego. Laban nodhi e hemb Jakobo gi hemb Lea gi hemb nyiri ariyo ma jotich, to ne ok oyudo gimoro. Kane owuok e hemb Lea nodhi e mar Rahel. To kata kamano Rahel nosepando nyisechego e bwo kom ngamia, mi obetie. Laban nodwaro kuonde duto e hema, to ne ok oyudo nyisechego. Rahel nowacho ni wuon mare niya, “Wuora, kik ikech koda, ni ok anyal chung’e nyimi, nikech atuo tuo mon.” To kata Laban nodwero kamano, ne ok onyal yudogi. Eka mirima nomako Jakobo, modhaw gi Laban kowachone niya, “Ere gima aseketho momiyo iselawa matek, kendo seto giga duto? Ka iseyudo gimoro ma mari, to gole oko e nyim jowa gi jou, mondo gipog kindwa kodi. Asedak kodi koro kuom higni piero ariyo, to rombi kata dieki pok obuogo, bende pok achamo imi kata achiel. Kane ondiek onego romboni moro, ne ok adewo keloni ringe ma dinyisi gima osetimore, to nachulo achula. Ne iketo chik ni nyaka achul chiayo moro amora mokwal, bed ni okwale godiechieng’ kata gotieno. E kindego duto chieng’ ne chama godiechieng’, to koyo chama gotieno, kendo nindo ne ok tera. Kamano e kaka asetiyoni kuom higni piero ariyogi. Natiyoni kuom higni apar gang’wen mondo imiya nyigi ariyo, kendo namedo tiyoni kuom higni auchiel mondo ayud jamni kaka pokna, to niloko pokna nyadipar. Ka dine Nyasach Ibrahim kwara mane Isaka bende lamo, ok ni koda, to dine iseriemba gi lweta nono. To Nyasaye noneno kaka natiyo matek, kendo kaka nachandora, omiyo nyoro okweri gotieno ni kik itimna gimoro marach.” Laban nodwoko Jakobo niya, “Nyigo gin nyiga, kendo nyithindogo gin nyithinda; jamnigo bende maga. Gik moko duto ma in go gin maga. To koro datim nyiga gi nyithindgi nadi? Watim winjruok, kendo wachok kite mondo obed rapar e kindwa kodi.” Omiyo Jakobo noyiero kidi mang’ongo, mochungo tir ka siro mar rapar, kendo nowacho ni joge mondo okwany kite moko, mi ne gichokogi kaachiel. Eka ne gichiemo but kitego. Laban nochako nying kanyo ni Jegar-sahadutha, to Jakobo nochake ni Galeed. (Jegar-sahadutha en dho Aram, to Galeed en dho Hibrania. Tiend nying ariyogo en pidh kite mobedo ka janeno.) Laban nowacho niya, “Chakre kawuono, pidh kiteni biro bedo ka janeno e kindwa kodi”. Mano emomiyo nochak kanyo ni Galeed. Laban nowacho kendo niya, “Kwasepogore, to Ruoth Nyasaye mondo ong’i timbewa.” Mano emomiyo nochak kanyo bende ni Mizpa (tiende ni kar ng’icho). Laban nomedo wacho niya, “Kapo ni ithago nyiga, kata ka ikendo mon moko ka onge janeno, to ng’e ni Nyasaye e janeno e kindwa kodi.” Eka nodhi nyime kowacho ni Jakobo niya, “Ne pidh kite ma asechoko, kod siro ma asechungo e kindwa. Pidhni kod sironi mondo obed ka janeno ni ok nakadh pidhni mondo amonji, to in bende ok nikadh pidhni kata sironi mondo imonja. Nyasach Ibrahim gi Nyasach Nahor nopog kindwa kodi kwatimo kamano.” Bang’e Jakobo nokuong’ore e nying Nyasaye mane Isaka wuon mare lamo. Noyang’o chiayo moro, motimogo misango e godno, kendo noluongo wedene mondo obi ochiem. Kamano ne gichiemo kaachiel, kendo ne ginindo kanyo. Kinyne Laban nogoyo ni nyige gi nyikwaye oriti, mi noa modok dala. Jakobo to nodhi nyime gi wuodhe, kendo nopo ka malaika mag Nyasaye oromo kode. Kane onenogi, nowacho niya, “Ma en oganda mar Nyasaye!” Mi nochako kanyo ni Mahanaim (tiende ni, ogendini ariyo). Jakobo nooro joote mondo otel nyime ir Esau owadgi mane nie gweng’ Seir, e piny Edom. Nochikogi mondo giwach ni Esau ni jatichne Jakobo owacho kama: “Asebedo kadak gi Laban nyaka koroni. An gi dhok kod kenje gi rombe gi diek, kaachiel kod wasumbini machwo gi mamon. Kuom mano aoroni wach mondo iyie irwaka gi ng’wono.” Joote nodwogo ir Jakobo, mowachone niya, “Ne waromo gi owadu Esau ka biro romoni gi ji mia ang’wen.” Kane Jakobo owinjo kamano, nobwok, kendo chunye nochandore ahinya. Omiyo nopogo joge gi jambe e migepe ariyo, koparo ni kapo ni Esau omonjo migawo achiel, to migawo machielo nyalo tony. Eka nolemo, kowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim kwara, kendo Nyasach Isaka wuora, in ema niwachona ni mondo adog thurwa ir joodwa, kendo ni initimna maber. Ok awinjora gi herani maradier kendo mosiko misenyisa. Nang’ado aora Jordan ka aonge gi gimoro mak mana ludha mar wuoth kende, to koro aseduogo gi ogendini ariyogi. Omiyo resa e lwet Esau owadwa, nimar aluor ni dipo ka otiekowa duto, ma ok oweyo kata mana mon kata nyithindo. Par kaka nisesingorina ni iniguedha, kendo nimiya nyikwayo mang’eny ka kwoyo mae dho nam ma ok nyal kwan.” Jakobo nobuoro kanyo, to kinyne noyiero diek mia ariyo ma nyibuche, gi nyuogi piero ariyo, kod rombe mia ariyo, gi imbe piero ariyo, kod ngamia madhodho piero adek man gi nyithindgi, gi dhok piero ang’wen, gi rwedhi apar, kod kenje piero ariyo mamon, gi apar machwo. Noketo kweth ka kweth e lwet jatichne achiel achiel kowachonigi niya, “Teluru nyima kuweyo thuolo e kind kweth gi kweth.” Eka nochiko jal ma notelo niya, “Ka Esau owadwa oromo kodi, mopenji ni in jatich ng’a, to idhi kanye, kendo jamni misembogi mag ng’a? To mondo idwoke kama: ‘Gin mag Jakobo jatichni, kendo ooronigi kaka chiwo. En owuon to obiro bang’wa.’ ” Jal mar ariyo gi mar adek kod jogo duto mane sembo jamnigo bende Jakobo nochiko kamano, monyisogi ni mondo gimed wacho ni Esau niya, “Jakobo jatichni biro bang’e,” Jakobo noparo ni obiro hoyo chuny Esau gi chiwo mane oseorone motelogo, kendo koromo kode bang’e, to dipo ka orwake gi ng’wono. Kamano chiwogo duto nodhi motelo nyime, to en nodong’ monindo e kambi gotienono. Gotienono Jakobo nochiew mokawo monde ariyo gi jotichne ariyo ma nyiri kod nyithinde apar gachiel, mi ne gikadho kama ing’adogo aora Jabok. Kane osekonyogi ng’ado aora kaachiel gi mwandune duto, nodong’ kende, kendo ng’ato nobuke moi kode kanyo nyaka piny oru. To kane ng’atno oneno ni ok onyal nyago Jakobo, nogoyo achiake, mi em Jakobo owil ka pod gii. Eka ng’atno nowacho niya, “Weya mondo adhi, nikech piny, dwaro ru.” To Jakobo nodwoke niya, “Ok anyal weyi idhi kapok iguedha.” Nopenjo Jakobo niya, “Nyingi ng’a?” Mi nodwoke ni, “Nyinga Jakobo.” Eka ng’atno nowachone niya, “Chakre kawuono nyingi ok nobed Jakobo, to ibiro luongi ni Israel, nikech isei gi Nyasaye, kendo gi ji, miloyo.” Jakobo nokwaye niya, “Yie inyisa nyingi.” To nopenje ni, “Ang’o momiyo ipenja nyinga?” Kata kamano noguedhe. Jakobo nowacho niya, “Aseneno Nyasaye wang’ gi wang’, to pod angima!” Omiyo nochako nying kanyo ni Peniel (tiende ni, wang’ Nyasaye). Jakobo noa Peniel ka chieng’ wuok, kendo nowuotho kofwono, nikech bamne nosewil. Mano emomiyo jo-Isarel ok cham pond bam nyaka chil kawuono, nikech ring’ono ema ng’atno nogoyo e bam Jakobo. Kane Jakobo oting’o wang’e moneno Esau kabiro gi ji mia ang’wen, nopogo nyithinde ni Lea gi Rahel kod monde ariyo ma jotich. Noketo monde ma jotichgo gi nyithindgi mondo otel, eka Lea gi nyithinde noluwogi, to Rahel gi Josef ema noketo chien. Eka Jakobo notelo nyimgi, mogoyo chonge piny kokulore nyaka e lowo dibiriyo, kodhi nyime nyaka noromo gi owadgi. Esau noringo kadhi romone, kendo nokwake monyodhe, mi ne giywak giduto. Kane Esau oting’o wang’e, moneno mond Jakobo gi nyithindgi nopenjo niya, “Magi ng’a gini man kodigi?” Jakobo nodwoke ni, “Jaduong’, gin nyithindo ma Nyasaye osemiya kuom ng’wonone.” Eka monde ma jotich nosudo machiegni, moro ka moro gi nyithinde, mi gikulore piny. Lea gi nyithinde be nosudo machiegni, mokulore. Eka Josef gi Rahel bende ne josudo, mokulore. Esau nopenjo Jakobo niya, “Oganda maduong’ mane aromogo cha to?” Jakobo nodwoke niya, “Jaduong’, naorogi mondo gibi gikwana ng’wono kuomi.” To Esau nowachone niya, “An gi giga moroma, owadwa. Omiyo bed abeda gi magi.” Jakobo nowachone niya, “Ooyo; ka iseng’wonona, to yie ikaw mich ma achiwogo. Kaka iserwaka gi ng’wono, biro e nyimi chalna mana gi biro e nyim Nyasaye. Omiyo yie ikaw chiwo ma asekeloni, nimar Nyasaye oseguedha mi ayudo gik moko duto madwaro.” Kamano nochune nyaka nokawo michgo. Bang’ mano Esau nowacho ni Jakobo niya, “Waikreuru mondo waa, kendo an ema abiro telo.” To Jakobo nodwoke ni, “Jaduong’, ing’eyo ni nyithindogi pod tindo, to bende nyaka apar jamni madhodho. Kapo ni osemb gi matek kata mana kuom ndalo achiel, to giduto ginyalo tho. Kuom mano, jaduong’, akwayi mondo itel atela nyima, to abiro luwi mosmos gi nyithindo kod jamni, nyaka achop iri Seir.” Esau nowachone ni, “Kara awe joga moko mondo akonyi wuoth.” To Jakobo nodwoko ni, “Erokamano jaduong’; ok onego ithagri kamano.” Omiyo Esau nomako yo, modok Seir. Jakobo to nolokore mochomo Sukoth, mi nogero ot kuno, kendo nolosoe abilni ni jambe. Mano emomiyo nochak nying kanyo ni Sukoth (tiende ni, abilni). Kane Jakobo osea Mesopotamia, nochopo maber e dala Shekem e piny Kanaan. Noguro hembe yo wuok chieng’, machiegni gi dalano. Lowo mane ogedoe kanyo nong’iewo kuom nyikwa Hamor ma wuon Shekem gi fedha mia achiel. Nogero kendo-mar-misango kanyo, mochako ni Elelohe-Israel, (tiende ni, El, ma Nyasach Israel.) Chieng’ moro Dina nyar Jakobo mane Lea onywolo, nodhi limo nyi pinyno. Shekem wuod Hamor ma ja-Hivi mane ruodh pinyno nonene, mokawe kendo noriwore kode, mokethe. To nohero Dina ahinya, omiyo notemo hoyo chunye, mi nowacho ni wuon mare niya, “Nywomna nyakoni.” Kane Jakobo owinjo ni Shekem oseketho Dina nyare, ne ok otimo gimoro nikech noyudo ka yawuote odhi kwath. Gikanyono mane yawuot Jakobo odwogoe koa kwath, ema Hamor wuon Shekem bende nobiroe ir Jakobo mondo olos kode. Yawuot Jakobo nobwok kendo ne gikecho ahinya ka ne giwinjo ni Shekem oseketho nyamin-gi, nikech jo-Israel kwano gima kamano ka gima rach ahinya. Hamor nowachonigi niya, “Shekem wuoda ohero nyani ahinya, omiyo yieuru mondo okende. Wanywom nyiu, to un bende ukend mawa, mondo wabed wede. Daguru kodwa, mondo uwuoth e pinywa duto kaka udwaro, kendo uyud lopu uwegi.” Bang’e Shekem nowacho ni wuon Dina kod owete Dina niya, “Yie utimna gima akwayou, mondo anywomnu gimoro amora mudwaro. Nyisauru kar gik monego anywomnu kod chiwo monego amiu. Ayie chiwo gimoro amora mudwaro, kuyie ni mondo akend nyani.” To yawuot Jakobo nowuondo Shekem gi Hamor wuon mare nikech Shekem nosekuodo wi Dina nyamin-gi. Ne giwachonigi niya, “Ok wanyal yie mondo ng’ama ok oter nyangu mondo okend nyaminwa, nikech mano dibed wichkuot kuomwa. To mak mana ka uyie chalo kodwa, mi utero jou machwo duto nyangu, eka wanyalo yie mondo ukend nyiwa, kendo wan bende wanyalo kendo mau, mondo wadag kaachiel kodu, kendo wabed oganda achiel. To ka ok uyie mondo oteru nyangu, to wabiro kawo nyarwa, wadhigo.” Wechego ne beyo ne Hamor kod Shekem wuode, omiyo Shekem, mane omi duong’ ahinya moloyo jomoko duto e dalagi, notimo kaka osewachne piyopiyo, nikech nohero nyar Jakobono ahinya. Kamano Hamor gi Shekem nodok kar bura e dhoranga dalagi, mi ne giwuoyo gi jo thurgi, ka giwachonigi niya, “Jogi gin osiepewa. Wawegiuru mondo gidag e pinywa ka, kendo giwuothie kaka gidwaro. Piny lach moromowa duto kodgi. Weuru wakend nyigi, kendo wamigi nyiwa gikendi. To ok ginyal yie dak kodwa mondo wabed oganda achiel kodgi mak mana ka jowa machwo duto oter nyangu kaka gin. To kwayie timo kamano, eka ginidag kodwa, kendo jambgi gi mwandugi kod dhogi biro bedo mawa.” Jo dalano duto noyie gi gima Hamor gi Shekem nowachonigi, mi joma chwo duto noter nyangu. To bang’ ndalo ariyo, kane pod jo-Shekem nigi rem malit, yawuot Jakobo ma Simeon kod Lawi, owete Dina mahie, nokawo gigi mag lweny, mi gidonjo e dala jogo apoya, kendo ne ginego joma chwo duto. Ne ginego Hamor gi Shekem wuode, eka ne gigolo Dina e od Shekem, mi giago. Yawuot Jakobo mamoko nomonjo joma ne owetegi osehinyogo, mi giyako dalano nikech jogo nosekuodo wi nyamin-gi. Ne gipeyo jambgi gi kenjegi kod gik moko duto mane giyudo e dala kod oko e lek. Bende ne giyako mwandugi duto, kendo ne gikawo mon gi nyithindo kod gik moko duto mane giyudo e udi. Jakobo nowacho ni Simeon gi Lawi niya, “Usekelona chandruok, kendo usemiyo jo-Kanaan gi jo-Perizi ma weg pinyni mon koda. An mana gi ji manok kende, omiyo ka jo-pinyni oriwona, to ginyalo tieka kaachiel gi jooda duto.” To ne gidwoke niya, “Ok wanyal yie mondo otimni nyaminwa ka nyako ma jachode kamano!” Nyasaye nowacho ni Jakobo niya, “Ikri idhi Bethel, mondo idag kuno, kendo igerie kendo-mar-misango ni Nyasaye mane ofwenyoreni e kinde mane iringo Esau owadu.” Omiyo Jakobo nowacho ni joode kod joma nodak kode niya, “Goluru nyiseche mag pinje mamoko ma un go. Pwodhreuru, kendo rwakuru lewni maler. Wawuoguru wadhi Bethel kuma abiro geroe kendo-mar-misango ni Nyasaye mane okonya ka anie chandruok, kendo mosebedo koda kamoro amora madhiye.” Omiyo ne gimiyo Jakobo nyiseche duto mag pinje moko mane gin go, kod stadi mane giketo e itgi, mi noikogi e tiend yath moro machiegni gi Shekem. Kane Jakobo gi yawuote owuok, luoro maduong’ moa kuom Nyasaye nomako ji modak e miech pinyno, mi ne ok gilawo Jakobo gi yawuote. Jakobo nodhi gi joge nyaka Luz, ma tinde iluongo ni Bethel, e piny Kanaan. Nogero kendo-mar-misango kuno, kendo nochako kanyo ni Bethel, (tiende ni od Nyasaye,) nikech Nyasaye nofwenyorene kanyo ka ne oringo owadgi. Debora mane opiro Rebeka notho, mi noyike e tiend yath manie tik got Bethel. Omiyo Jakobo nochako yedhno ni Alon-bakuth (tiende ni yath miywakie). Nyasaye nochako ofwenyore ni Jakobo kendo, kane oseduogo oa Mesopotamia. Noguedhe, kowachone niya, “Nyingi en Jakobo, to chakre kawuono ok noluongi ni Jakobo, to nyingi koro en Israel.” Kamano nochake ni Israel. Nyasaye nowachone kendo niya, “An Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Nywol nyithindo mang’eny ibed oganda maduong’. Inibed gi nyikwayo mathoth, mi ginidok ogendini mang’eny, kendo moko kuomgi nobed ruodhi. Piny mane amiyo Ibrahim gi Isaka ema namiyi gi nyikwayi.” Eka Nyasaye noweye kama ne osewuoyoe kodeno, modok e polo. Jakobo nochungo siro kanyo, mochiwoe misango miolo piny, eka bang’e nooloe mo. Nochako kanyono ni Bethel. Ne giwuok Bethel, to kane pod gin mochwalore gi Efrath, muoch nochako kayo Rahel malit. Kane muoch kaye kamano, jacholo nojiwe niya, “Kik iluor, nikech eri inywolo wuowi machielo.” To kata kamano Rahel ne tho, kendo kane chunye dwaro chot, nochako nyathino ni Benoni (tiende ni wuowi ma ayudo gi chandruok.) Kamano Rahel notho, moyike but yo madhi Efrath, ma tinde iluongo ni Bethlehem. Jakobo nochungo siro e liende ka rapar. Sirono iluongo ni Rapar Liend Rahel, kendo pod entie nyaka chil kawuono. Eka Jakobo nodhi nyime gi wuodhe nyaka nochopo Migdal-eder, moguro hembe kuno. E kinde mane Israel odak e pinyno, Reuben noterore gi Bilha, ma achiel kuom mond wuon nare. Israel nowinjo wachno, mi iye owang’. Jakobo ne nigi yawuowi apar gariyo. Yawuot Lea ne gin Reuben, wuod Jakobo makayo, eka Simeon gi Lawi gi Juda gi Isakar kod Zebulun. Yawuot Rahel to ne gin Josef gi Benjamin. Yawuot Bilha jatich Rahel ne gin Dan gi Naftali. To yawuot Zilpa jatich Lea ne gin Gad gi Asher. Mago e yawuot Jakobo ma nonywolo Mesopotamia. Jakobo nobiro ir Isaka wuon mare mane oyudo odak Mamre machiegni gi Kiriath-arba, (ma tinde iluongo ni Hebron), kuma Ibrahim gi Isaka nodakie. Isaka notho ka en jahigni mia achiel gi piero aboro. Kamano notho moluwo kwerene ka hike oniang’. Yawuote ma Esau gi Jakobo noyike. Magi e joka Esau ma bende iluongo ni Edom. Esau nokendo nyi Kanaan ma nyinggi Ada nyar Elon ma ja-Hiti, gi Oholibama nyar Ana wuod Zibeon ma ja-Hivi, kaachiel gi Basemath nyar Ishamael, ma nyamin Nebayoth. Ada nonywolo Elifaz ni Esau, to Basemath nonywolo Reuel, Oholibama to nonywolo Jeush gi Jalam kod Kora. Mago e yawuot Esau ma nonywolo Kanaan. Esau nokawo monde gi yawuote gi nyige kod joode duto ma noseyudo Kanaan, mi nodhi e piny moro mabor gi Jakobo owadgi. Nodar nimar kama ne gidakie gi Jakobo ne tin mane ok nyal romogi nikech giduto ne gin gi jamni mathoth ahinya. Kamano Esau ma bende iluongo ni Edom nodak e piny gode mag Seir. Magi e joka Esau ma kwar jo-Edom modak e piny gode ma Seir: Chiege ma Ada nonywolo Elifaz, to chiege ma Basemath nonywolo Reuel. Yawuot Elifaz ne gin Teman gi Omar gi Zefo gi Gatam kod Kenaz. Elifaz wuod Esau ne nigi dhako moro ma nyinge Timna, to nonywolone Amalek. Mago e nyikwa Ada chi Esau. Reuel to nonywolo Nahath gi Zera gi Shama kod Miza. Mago e nyikwa Basemath chi Esau. To chi Esau ma Oholibama nyar Ana ma wuod Zebeon nonywolo Jeush gi Jalam kod Kora. Koro magi e jodong joka Esau: Elifaz wuod Esau makayo nonywolo Teman gi Omar gi Zefo gi Kenaz gi Kora gi Getam kod Amalek. Mago e nyikwa Elifaz ma nobedo jodong piny Edom. Giduto ne gin nyikwa Ada. Reuel wuod Esau nonywolo Nahath, gi Zera gi Shama kod Miza. Mago e nyikwa Reuel, ma nobedo jodong Edom. Giduto ne gin nyikwa chi Esau ma Basemath. Chi Esau ma Oholibama nonywolo Jeush gi Jalam kod Kora. Mago e jodongo ma chi Esau ma Oholibama nyar Ana nonywolo. Jogo duto e joka Esau, ma bende iluongo ni Edom, kaachiel gi jodonggi. Nyikwa Seir ja-Hori mane okwongo bet weg pinyno ne gin Lotan gi Shobal gi Zibeon gi Ana gi Dishon gi Ezer kod Dishan. Mago e jodong jo-Hori ma nyikwa Seir ma norito Edom. Lotan nonywolo Hori kod Heman, to bende ne en gi nyamin mare ma nyinge Timna, Shobal to nonywolo Alvan gi Manahath gi Ebal gi Shefa kod Onam. To Zibeon nonywolo Aya kod Ana, Ana ema noyudo sokni machuer pi maliet ka nokwayo kenje Zibeon wuon mare e thim. Ana nonywolo Dishon kaachiel gi Oholibama ma nyare. Dishon to nonywolo Hemdan gi Eshban gi Ithran kod Keran. Ezer to nonywolo Bilhan gi Zavan kod Akan. Dishan to nonywolo Uz gi Aran. Jodong jo-Hori ne gin Lotan gi Shobal gi Zibeon gi Ana gi Dishon gi Ezer kod Dishan. Mago e jodong jo-Hori, kaluwore gi dhoutgi, ma nodak e piny Seir. Magi e ruodhi ma norito piny Edom kane jo-Israel pod onge gi ruoth. Ruoth mokwongo ne en Bela wuod Beor, ma dalane niluongo ni Dinhaba. Kane Bela otho, Jobab wuod Zera ma ja-Bozra nodoko ruoth kare. To kane Jobab otho, Husham ja-Teman nodoko ruoth kare. Bang’ tho Husham, Hadad wuod Bedad nodoko ruoth kare. Hadadno ema noloyo jo-Midian e piny Moab. Dalane niluongo ni Avith. Kane Hadad otho, Samla ja-Masreka nodoko ruoth kare. Kane Samla otho, Shaul ja-Rehoboth man but aora Yufrate nodoko ruoth kare. To kane Shaul otho, Baal-hanan wuod Akbor nodoko ruoth kare. To bang’ tho Baal-hanan, Hadar nodoko ruoth kare. Dalane niluongo ni Pau, to nying chiege ne Mehetabel nyar Matred ma nyar Mezahab. Koro magi e jodong joka Esau kaluwore gi dhoutgi kod gwengegi: Ne gin Timna gi Alva gi Jetheth gi Oholibama gi Ela gi Pinon gi Kenaz gi Teman gi Mibzar gi Migdiel kod Iram. Jogo duto e jodong Edom, kaluwore gi gwenge mane gidakie. (Esau e kwar jo-Edom.) Jakobo nomedo dak e piny Kanaan kuma ne wuon mare odakie. Koro ma e wach joka Jakobo. Josef ne en rawera ma jahigni apar gabiriyo, kendo nokonyo owetene ma yawuot Bilha gi Zilpa mond wuon mare kwayo rombe gi diek, to nonyiso wuon mare gik maricho mane owetenego timo. Jakobo nohero Josef moloyo yawuote duto, nikech nonywole koseti, omiyo notwang’one kandho ma bade boyo. To kane owetene mamoko oneno ni wuon-gi ohero Josef moloyogi duto, ne gidoko mamon kode, kendo na gidagi wuoyo kode maber. Chieng’ moro Josef noleko lek, to ka nonyiso owetene, ne gimedo mana mon kode. Nowachonigi niya, “Winjieuru kaka nende aleko. Naleko ni wan e puodho waduto kwatueyo ngano, mi wich mane atueyo noa malo mochung’ tir. Eka wiyeu nolworo wiyano mokulorene.” Owetene nodwoke ka penje niya, “Iparo ni chieng’ moro inibed ruodhwa mondo itiwa?” Mi ne gimedo doko mamon kode ahinya, nikech lek mane owacho ni olekono. Bang’e Josef nochako oleko lek machielo, mowacho ni owetene niya, “Nende aleko lek moro ni aneno wang’ chieng’ gi due kod sulue apar gachiel ka kulorena.” Ka ne onyiso wuon mare kod owetene wachno, wuon nokwere kapenje niya, “Lek ni no en lek manade? Iparo ni wan gi meru kod oweteni wabiro kuloreni?” Nyiego nomako owete Josef kode, to wuon mare nosiko kaparo wachno. Owete Josef nodhi Shekem kwayo jamb wuon-gi. Bang’e Israel nowacho ni Josef niya, “Oweteni kwayo jamni Shekem. Bi, adwaro ori irgi.” Josef nodwoke ni, “Ayie dhi.” Wuon mare nowachone niya, “Dhiyo ine ane ka oweteni ngima, kendo kwayo jamni maber, mondo idwokna wach.” Kamano nooro Josef Shekem, mi Josef nochako wuoth koa e holo mar Hebron kuma ne gidakie. Ng’at moro noromo gi Josef ka wuotho e thim, mopenje niya, “Idwaro ang’o?” Nodwoke ni, “Adwaro owetena. Yie inyisa kama gikwayoe.” Ng’atno nowachone niya, “Gisea ka, to nawinjo ka giwacho ni gidhi Dothan.” Omiyo Josef noluwo owetene moyudogi Dothan. Ne ginene kobiro ka pod en gichien, mi ne giparo mondo ginege. Ka giwacho e kindgi giwegi niya, “Neuru! Jalek lek cha biro. Wanegeuru, kendo wawite e bugo moro ka, to wadhi wawachi ni ondiek onege. Mi wanane ane gima lekne timone!” Reuben nowinjo ka giwacho kamano, mi notemo reso Josef e lwetgi, nowachonigi niya, “Kik wanege. Witeuru mana e bugo manie thim ka ni, to kik uhinye.” Nowachonigi kamano nikech nodwaro kawe achien mondo odwoke ni wuon mare. Omiyo kane Josef ochopo ir owetene, ne gilonyo kandhone ma bade boyo, mi gibole e bugo motuo maonge pi. Eka ne gibet piny mondo gichiem, to kane gichiemo, ne gipo ka gineno oganda mar jo-Ishmael koa Gilead dhi Misri, Ne gin gi ngamia moting’o gik mang’ue ng’ar gi manemane kod yien moko. Eka Juda nowacho ni owetene niya, “Ere ohala ma wabiro yudo kuom nego owadwa, kendo pando thone? Wang’ieweuru gi jo-Ishmaelgi, to kik wahinye, nikech en owadwa, kendo en rembwa.” Mi owetene noyie kode, omiyo kane jo-ohala ma jo-Midian kadho kanyo, ne gigolo Josef oko e bugo. Eka ne ging’iewe gi jo-Ishmaelgo kuom fedha piero ariyo, mi jogo notere Misri. Kane Reuben odok limo bugono, ma ok oyudo Josef, noyiecho lepe. Nodok ir owetene, mopenjogi niya, “Nyathi cha onge kacha! Koro anyalo timo ang’o?” Owete Josef nonego diel, mi onyumo kandhu Josef e remb diendno. Ne giyiecho kandhuno mi gitero ni wuon-gi, kendo ne giwachone niya, “Neye gima wasekwanyo. Range ane ka en mar wuodi.” Jakobo nong’eyo lawno, mowacho niya, “Ee, en law Josef nyaka bed ni ondiek osenege, mokidhe matindotindo!” Noyiecho lepe, morwako pien gugru, kendo noywago wuode kuom ndalo mang’eny. Yawuote gi nyige duto notemo hoyo chunye, to nodagi hore. Nowacho niya, “Abiro ywago wuoda nyaka atho alu bang’e.” Kamano e kaka Jakobo noywago Josef wuode. To jo-Midian notero Josef Misri mong’iewe gi Potifar mane achiel kuom jotend Farao, kendo mane jaduong’ jorit od ruoth. E kindeno Juda noweyo owetene, modhi odak gi Hira ma ja-Adulam. Noyudo nyar Shua ma ja-Kanaan kuno, mokendo. Nyakono nomako ich kendo nonywolo wuowi ni Er. Nochako omako ich monywolo wuowi moro mochako ni Onan. Eka nomako ich kendo, monywolo wuowi mar adek, mochako ni Shela. Bang’e nochung’ moweyo nywol. Juda nonywomo ni Er wuode maduong’ nyako ma nyinge Tamar. To timbe Er ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nonege. Juda nowacho ni Onan niya, “Kaw chi owadu ibedgo, kendo itimne yore duto kaka yuore, mondo ichung wi owadu.” To Onan nong’eyo ni nyithindogo ok dibed mage, omiyo e kinde duto mane oriwore gi chi owadgino, ne oolo kothe piny, mondo kik onywol ni owadgi. Gima notimono ne rach ni Ruoth Nyasaye, omiyo en bende Ruoth Nyasaye nonege. Bang’ mano Juda nowacho ni Tamar chi wuode niya, “Dog dalau mondo ibed kuno ka chi liel nyaka Shela wuoda bed maduong’.” Nowachone kamano nikech noluor ni dipo ka Shela wuode bende otho ka owetene. Kamano Tamar nodok dalagi. Bang’ kinde moko, nyar Shua ma chi Juda notho. Kane Juda oseloso liende, ne giwuok gi Hira ja-Adulam mosiepne, mi gidhi Timna kuma ne ing’adoe yie rombe. To kane Tamar owinjo ni kwar mare dhi Timna, ng’ado yie rombe, nolonyo lepe mag chola mi oloso dende, kendo oumo wang’e gi nanga. Eka nodhi mobet e akek yo madhi Timna. Notimo kamano nimar nong’eyo ni Shela nosebedo maduong’ to ne pok omiyego mondo okende. Kane Juda onene, noparo ni en dhako ma jachode, nikech noumo wang’e. Nodhi ire e dir yo kama nobetie, mowachone ni, “Bi, adwari.” To ne ok ong’eyo ni en chi wuode. Tamar nopenje niya, “Ibiro miya ang’o, kiriwori koda?” Juda nodwoke ni, “Abiro oroni nyadienda moro.” To nomedo wacho niya, “Ayie gi mano, to ere gima ibiro singona kapok ioro nyadiendno?” Juda nopenje gima odwaro mondo osingne, mi nodwoke niya, “Miya bonynino gi tonde kod ludhino.” Kamano nomiye gigo, moriwore kode, mi Tamar nomako ich. Tamar nodok dala mi nolonyo nanga ma noumogo wang’e kendo nochako orwako lepe mag chola. Juda nooro osiepne ma ja-Adulam gi nyadiel, mondo oduok gik mane osingo ni dhako cha, to ne ok onyal yude. Nopenjo joma noyudo kuno niya, “Ere dhako ma jachode ma nobet e akek yo ka?” To ne gidwoke ni, “Onge dhako ma jachode ka.” Nodok ir Juda mokwere ni, “Ok ayudo dhakono, to bende joma odak kuno onyisa ni onge dhako ma jachode modak kanyo.” Juda nowachone niya, “We obed gi gik ma nasingonego, nono to nyingwa biro kethore. Asetemo orone nyadiedni, to ne ok anyal yude.” Bang’ dweche maromo adek, Juda nowinjo ni Tamar chi wuode osemako ich, omiyo nowacho ni, “Goleuru oko mondo owang’e.” To kane gigole oko, nooro ni kwar mare wach niya, “Wuon bonyni gi tolni kod ludhni ema nomiya ich. Ranggi ane ka ing’eyo wuon-gi.” Juda nong’eyo gigo, mowacho ni, “En ema en kare, to an ema asetimo marach, nikech nonego amiye Shela wuoda mondo okende.” Bang’ mano Juda ne ok ochako oriwore kode kendo. Kane sa ma Tamar onego onywolie ochopo, nofwenyo ni oting’o rude. To kane ochako nywol, lwet nyathi achiel nowuok, mi jacholo nomako lwedono motweyoe usi makwar, “Ma ema okwongo wuok.” To nyathino nodwoko lwete iye, mi owadgi machielo ema nonywol mokwongo. Jacholo nowacho niya, “Ee, kamano e kaka imwomori!” Omiyo nochake ni Perez (tiende ni, mwomruok). Bang’e machiegni, owadgi bende nonywol ka usi makwar otwe e lwete, mi nochak nyinge ni Zera, (tiende ni, makwar). Josef to jo-Ishmael nosekawo motero Misri, kuma Potifar ja-Misri mane achiel kuom jotend Farao, kendo jaduong’ jorit od ruoth, nong’iewee. To Ruoth Nyasaye ne ni kod Josef, mi noguedhe e yorene duto. Nodak e od ruodhe ma ja-Misrino. Ruodheno noneno ka Ruoth Nyasaye ni kode, kendo guedhe e gik moko duto motimo. Omiyo nobedo mamor gi Josef, kendo nohero tichne, mokete jarit ode kod mwandune duto. Chakre kanyo, Ruoth Nyasaye noguedho gik moko duto mane nie od ja-Misrino, kod mago duto mane ni e puothene, mana nikech Josef. Potifar noketo gik moko duto e lwet Josef, kendo ne ok odewo rango gimoro kata achiel mak mana chiemo mochamo. Josef na nigi chia, kendo ne ojaber. Bang’ ndalo moko, chi ruodhe norange ka gombe, mowachone niya, “Bi mondo iriwri koda.” To Josef nodagi, mowachone niya, “Ruodha ok ong’eyo gimoro amora manie ode, kendo oseketo gik moko duto e lweta. Osemiya teko marom gi mare e ode, kendo ok osetuona gimoro amora mak mana in, to nikech in chiege. Koro, ere kaka danyal timo richo machal kamano, kabedo jaketho e nyim Nyasaye?” Dhakono nosiko kawacho ni Josef wachno, to Josef ne ok dew wachne, kendo notamore riwore kode, kata mana bedo bute ne ok obedo. Chieng’ moro Josef nodonjo e ot mondo oti tije kaka pile, to jotich duto mag odno ne onge. Eka chi ruodhe nomake gi lawe, mowachone niya, “Bi iriwri koda!” To Josef noweyo lawe e lwete, moringo owuok oko. Kane dhakono oneno ni Josef oweyo lawe e lwete moringo owuok oko, noluongo jotich ode, mowachonigi niya, “Neuru! Chwora nokelo ja-Hibraniani e odwa mondo okuod wiwa! Nodonjo e ot mondo oriwre koda, to nagoyo uwi matek. Kane oneno ka agoyo uwi, kendo aluongou, eka noweyo lawe e lweta, moringo owuok oko.” Nokano lawno nyaka ruodh Josef nodwogo dala, mi nonwoyo mana weche ma nowachogo niya, “Misumba ma ja-Hibrania mane ikelo e odwa cha nende obiro ira mondo omaka. To ka nende agoyo koko, to noweyo lawe e lweta moringo owuok oko.” Kane ruodh Josef owinjo gima chiege nowachone, ni misumbane osetimo, nokecho ahinya. Nomako Josef, moketo kama itueyoe mabuse mag ruoth, mi nobet kanyo. To kata Josef nobedo e od twech kamano, Ruoth Nyasaye ne ni kode, mokeche, omiyo jaduong’ od twech nohere, mokete jatend joma otwe duto. Kamano Josef norito gik moko duto mane gitimo. Jaduong’ od twech ne ok odewo rango gigo duto mane oseketo e lwet Josef, nimar Ruoth Nyasaye ne ni kod Josef kendo noguedhe e gik moko duto mane otimo. Bang’ ndalo moko, jaduong’ jogam divai mar Farao ruodh Misri, kod jated makati mare ne joketho ni ruodhgi. Farao nokecho gi jotelo ariyogo, mi notweyogi e od jaduong’ askeche, kama bende noyudo otueye Josef. Jaduong askeche noketo Josef mondo oti ni ji ariyogo. Bang’ bedo e od tuech kuom kinde moromo, jaduong’ jagam divai gi jaduong’ jated makati ne joleko lek. Nga’to ka ng’ato noleko lekne owuon, kendo lek ka lek ne nigi tiende. Kane Josef obiro irgi gokinyi, noneno ka gikuyo, omiyo nopenjogi niya, “Ang’o momiyo ukuyo kamano?” Ne gidwoke ni, “Waduto nende waleko lek mopogore opogore, to onge ng’ama nyalo lokonwa tiendgi.” Josef nowachonigi niya, “Donge teko mar loko lek a mana kuom Nyasaye? Emomiyo yieuru unyisa lekugo.” Jagam divai nonyiso Josef lekne, kowacho niya, “Nende aleko ni yadh mzabibu man gi bede adek ni e nyima. To nochako loth, mogolo thiepe, kendo onyago mzabibu mochiek mana gi kanyono. Noyudo ka ating’o kikombe Farao e lweta, omiyo nakawo mzabibugo, mi abiyo e kikombeno, amiyo Farao.” Josef nowachone niya, “Ma e tiend leknino: Bede adek mag mizabibu nyiso ndalo adek, to ka pok ndalo adekgo orumo, Farao biro gonyi, kendo dwoki e tiji, mi ibiro miye kikombene, kaka yande imiye kaka jagam divai mare. To ka isebedo maber kamano, yie ipara, kendo imul nyinga ni Farao mondo ogola e od tuech ka. Ne omaka gi thuon e piny jo-Hibrania, to bende onge gima rach ma asetimo ka, mowinjore gitueyane.” Kane jaduong’ jated makati oneno tiend lek ma Josef olokono ber, nowachone niya, “An bende nende aleko kama: Atonge adek moting’o makati marachere noluwore e wiya. Atonga mamalo noting’o kit chiemo duto ma jatedo loso ni Farao. To winy ne chamo chiemogo e atonga mamalono.” Josef nodwoke niya, “Ma e tiend leknino: Atonge adekgo nyiso ndalo adek. To kapok ndalo adekgo orumo Farao biro gonyi, to obiro ng’ado wiyi oko, kendo liero ringri e yath, mi winy biro chamo.” Chieng’ mar adek nobedo chieng’ nywol Farao, mi noloso nyasi ni jotichne duto. Nogonyo jaduong jogam divai gi jaduong’ joted makati, moketogi e nyim jodonge. Nodwoko jaduong’ jogam divai e tije mar keto kikombe e lwet ruoth, to nonego jaduong’ joted makati. Gigo duto notimore mana kaka Josef noselokonigi tiend lekgi. Kata kamano jaduong’ jogam divai ne ok oparo Josef, to wiye nowil kode. Bang’ higni ma dirom ariyo, Farao noleko ni ochung’ e dho aora Nael, mi dhok abiriyo mabeyo kendo machwe nowuok e aora, ka kwayo e odundu. Bang’ mano dhok moko abiriyo maricho kendo modhero nowuok e aorano, mochung’ but dhok mokwongogo e dho aora. Dhok maricho kendo modherogo nomwonyo dhok mabeyo kendo machwe kande. Gikanyono Farao nochiew. Eka nindo nochako otere, moleko kendo, mi oneno wi ngano abiriyo mochiek machwe e tiang’ achiel. To bang’ mano wi ngano abiriyo moko motho kendo ma yamb oro otwoyo nowuok e tiang’no. Wi ngano mothogo nomwonyo wi ngano mochiek machwe kande. Bang’ mano Farao nochiew, mong’eyo ni en mana lek. Kinyne gokinyi chunye nochandore ahinya, omiyo noluongo ajuoke kod joma riek duto manie piny Misri. Nonyisogi lekne, to onge ng’ama ne nyalo lokone tiendgi. Eka jaduong’ jogam divai nowacho ni Farao niya, “Nyaka ahul gima rach ma asetimo. Kane ikecho gi jotichni, nitueyowa kaachiel gi jaduong’ joted makati e od jaduong’ askeche. Eka chieng’ moro gotieno ne waleko lek waduto, kendo lek ka lek ne nigi tiende. To ja-Hibrania moro ma wuowi mane misumba jaduong’ askeche ne ni kodwa kanyo, mi ne wanyise lekwa. Nolokonwagi konyisowa tiend moro kamoro, mi gik moko notimore mana kaka noselokonwa tiend lekno. An ne odwoka e tija, to jaduong’ joted makati ne onegi.” Kane Farao owinjo kamano, nooro wach mondo okelne Josef, mi ne gikele piyopiyo ka gigole e od twech. Noliedo, moloko lepe, eka nobiro ir Farao. Farao nowachone niya, “Nende aleko lek, to onge ng’ama nyalo lokona tiende. Osewachna ni inyalo loko tiend lek moro amora.” To Josef nodwoke niya, “Ngang’! An ok anyal to Nyasaye biro dwoki maber.” Farao nonyise niya, “Nende aleko ni achung’ e dho aora Nael, mi dhok abiriyo mabeyo kendo machwe owuok e aora ka kwayo e odundu. Eka dhok moko abiriyo nowuok e aorano to gin ne gin dhok maricho kendo modhero. Pok anenoe dhok maricho kamano e piny Misri mangima. Dhok maricho modherogo nomwonyo dhok machwe abiriyo mokwongo kande. To kane gisechamogi kamano, ng’ato ne ok nyal ng’eyo ni gisechamogi, nikech ne pod ginenore mana modhero kaka chon. Bang’e nende achiew. Eka nindo nochako otera, maleko kendo, ni aneno wi ngano abiriyo mochiek machwe e tiang’ achiel. To wi ngano abiriyo moko motho, kendo ma yamb oro otwoyo, nowuok bang’gi. Mi wi ngano modherogo nomwonyo wi ngano abiriyo mochiek machwe kande. Asenyiso ajuoke lekgo duto, to onge ng’ama nyalo lokona tiendgi.” Josef nowacho ni Farao niya, “Leknigo tiendgi achiel. Nyasaye osenyisi gima obiro timo. Dhok abiriyo machwego gin higni abiriyo, kendo wiye ngano abiriyo machwego bende gin higni abiriyo. Giduto ginyiso tiend wach achiel. To dhok moko abiriyo modhero mane owuok achien-go, kod wiye ngano motho kendo ma yamb oro otwoyogo nyiso higni abiriyo mag kech. En mana kaka awachoni ni Nyasaye osenyisi gima obiro timo. Higni abiriyo biro betie ma piny Misri mangima nobedie gi yieng’o ahinya. Bang’ mano, higni abiriyo moko nobedie mag kech, kendo wi ji nowil gi higni abiriyo mosebet mag yieng’ogo, mi kech noketh piny. Ji ok nopar higni abiriyo mag yieng’ogo, nikech kech maluweno nobed mager miwuoro. Lek ma iseleko diriyono nyiso ratiro ni Nyasaye osechano mar timo kamano, kendo obiro timogo piyopiyo. Omiyo koro yier ng’at mariek kendo mong’eyo gik moko mondo iket jatelo mar Misri. Bende nyaka iket jotelo moko e piny, mondo okanni achiel kuom abich mar chamb Misri duto. Ginitim kamano kuom higni abiriyo ma piny biro yieng’ie. Nyaka giti gi chikni, ka gichoko cham moyud e kinde mag yieng’o mabirogo, mondo gikan-gi e dere manie mier madongo, kendo nyaka giritgi. Chamgo nokan mondo okony piny e kinde mag higni abiriyo ma kech nobedie ka chamo piny Misri. Kamano kech ok noketh piny Misri.” Farao gi jodonge ne mor gi wachno, mi nopenjogi niya, “Ere kuma wanyalo yudoe ng’at moro machielo, man gi Roho mar Nyasaye machal gi jali?” Omiyo Farao nowacho ni Josef niya, “Kaka Nyasaye osenyisi wechegi duto, onge ng’at moro mariek kendo mong’eyo gik moko moloyi. Abiro keti jatend pinya kendo joga duto biro winjo chikni. An kende ema naloyi gi duong’ nikech an ruoth.” Eka nomedo wachone niya, “Ne! Koro aseketi ruodh Misri duto.” Mi nogolo tere mar loch e lwete, moketo e lwet Josef. Nomiye lewni mag bafta mayom morwako, mi olierone thiwni mag dhahabu e ng’ute. Nomiyo oidho gach ruoth mar ariyo, kendo joritne ne goyo koko e nyime, ka wacho niya, “Yawneuru e yo!” Kamano Josef noket ruodh Misri duto. Farao nowachone niya, “An e ruoth, to onge ng’ato ma notim gimoro amora e Misri ma ok in ema iyiene.” Nochako Josef ni Zefenath-panea. Nonywomone nyako ma nyinge Asenath nyar Potifera, jadolo mar dala On. Kamano Josef nobedo gi teko e piny Misri duto. Josef ne jahigni piero adek ka nochako tij Farao ruodh Misri. Noa ir Farao, mowuotho e piny Misri duto. E kinde mar higni abiriyo mag yieng’ogo, ji nokayo cham mogundho. Josef nochoko cham duto kuom higni abiriyo ma piny Misri ne nie gi yieng’o, mi nokanogi e mier madongo. E dala ka dala nokanoe cham moa e puothe machiegni kode. Nokano cham mang’eny ka kuoyo ma e dho nam. Chamgo nodoko mathoth mokadho apima. Kane pok higni mag kech obiro, Josef nosenywolo yawuowi ariyo gi Asenath nyar Potifera, jadolo mar On. Josef nowacho niya, “Nyasaye osemiyo wiya owil gi chandruokna duto.” Omiyo nochako wuode makayo ni Manase (tiende ni wich wil). Nowacho bende niya, “Nyasaye osemiya nyithindo e piny ma nachandorae.” Omiyo nochako wuode mar ariyo ni Efraim, (tiende ni, omiya nyithindo). Kane higni abiriyo mag yieng’o e Misri orumo, higni abiriyo mag kech nochakore mana kaka Josef nosewacho. Kejno nomako pinje moko duto, to mak mana Misri ema cham ne yudoree. Kamano ka ne kech omako piny Misri duto, jopiny noywak ni Farao mondo omigi chiemo. To nowachonigi niya, “Dhiuru ir Josef, kendo utim kaka owachonu.” Kech koro nokwako piny Misri, omiyo Josef noyawo dere duto, mong’iewo cham gi jo-Misri, nimar kech ne lich ahinya. Ji moa e pinje moko duto bende nobiro Misri mondo ong’iew cham kuom Josef nimar kech ne ger e piny ngima. Kane Jakobo owinjo ni cham yudore Misri, nowacho ni yawuote niya, “Ang’o momiyo ubudho abudha ka, maonge gima utimo? Asewinjo ni cham yudore Misri, omiyo dhiuru kuno urundie cham mondo kik kejni negwa.” Kuom mano, owete Josef apar nodhi ng’iewo cham Misri. To Jakobo ne ok oyie mondo Benjamin owadgi Josef mahie odhi kodgi, nikech noluor ni dipo ka gimoro ochame kuno. Kamano yawuot Israel nodhi rundo cham Misri kaka jomoko duto ne timo, nimar kech nomako piny Kanaan. Koro, kaka Josef ne jatend Misri, en ema ji moa e pinje duto ne rundo kuome cham. Emomiyo, owetene nobiro mogoyo chonggi piny, kendo okulorene nyaka e lowo. Kane Josef onenogi, nong’eyogi, to kata kamano nowuondore ka ng’ama kiagi. Nowuoyo kodgi gi gero kopenjogi niya, “Ua kure?” Ne gidwoke ni, “Waa Kanaan, mondo wabi warund cham.” To kata obedo ni Josef nong’eyo owetene kamano, gin to ne ok ging’eye. Noparo lek mane oseleko kuomgi, mowachonigi niya, “Un jombetre, kendo usebiro ka mondo ucheng ane kama pinywa nyapgo.” Ne gidwoke ni, “Ooyo, ruoth, wabiro mana ni mondo warund cham. Waduto wan yawuot ng’at achiel, kendo ok wan jombetre, to wan mana joma kare.” Josef nodwokogi ni, “Ngang’! Usebiro mana ni mondo ucheng ane kama pinywa nyapgo.” Eka ne giwachone niya, “Ruoth, wan owete apar gariyo ma yawuot ng’at achiel e piny Kanaan. Owadwa ma chogo odong’ gi wuonwa dala, to owadwa moro nolal.” Josef nodwokogi niya, “En mana kaka awachonu ni un jombetre, kendo ma e kaka abiro temou. Akuong’ora gi nying Farao ni ok unua, mak mana ka owadu ma chogono obiro ka. Omiyo oruru ng’at achiel kuomu mondo odhi oome. To joma odong’ ibiro ket e od twech nyaka chop wane ane ka gima uwacho en adier. Ka ok en adier, to gi nying Farao, kara un jombetre!” Eka noketogi e od twech kuom ndalo adek. Chieng’ mar adek Josef nowacho ni owetene niya, “An ng’at moluoro Nyasaye, omiyo unyalo kwo kutimo kaka awacho. Ka un ji makare adier, to ara weuru owadu achiel e od twech ka, mondo uter cham muserundogi ni joodu ma koro kech nego. Eka ukel owadu machogo ira, mondo ang’e ni kara usebedo kuwachona adier, mi ok nonegu.” Ne giwuoyo e kindgi giwegi, ka giwacho niya, “Adier, owinjore wayud kum kuom gima ne watimo ni owadwa. Ne waneno kochandore malit, to kane waneno kochandore, ne ok wadewe, mano emomiyo koro wanie chandruok.” Eka Reuben nowachonigi niya, “Donge nakwerou ni kik utim ni rawerano gimoro marach? To ne utamoru winjo. Koro sani ochulnwa kuor nikech thoneno.” Josef nowinjo gima giwacho, to gin ne ok ging’eyo, nimar ne giwuoyo kode ka ng’ato ema lokonigi wach. Josef noa irgi, moywak ahinya. Kane mirimbe orumo, noduogo irgi, mokawo Simeon, otueyo e nyimgi. Eka Josef nogolo chik mondo oket cham e ogundegi, kendo mondo odwok ni ng’ato ka ng’ato pesane e ogunde, to bende mondo omigi chiemo moromogi chamo e wuodhgi ka gidok. Mi notimnigi kamano. Eka ne giketo cham e ng’e kenjegi, mi gia. Kane gibuoro kamoro gotienono, achiel kuomgi nogonyo ogunde, mondo omi kanje chiemo, mi nopo koyudo pesane e wi cham. Nowacho ni owetene niya, “Osedwokna pesana! Eri go, en e ogunda ka.” Mi ne gibwok, kendo gibedo maluor ka gipenjore niya, “Ang’o ma Nyasaye osetimonwani?” Kane giduogo Kanaan ir Jakobo wuon-gi, ne ginyise duto mane osetimorenigi. Ne giwachone niya, “Ruodh pinyno nowuoyo kodwa gi gero kowachonwa ni wan jombetre, modhi chengo pinyno. Ne wanyise ni wan ji makare, kendo ok wan jombetre. Bende ne wanyise ni wan owete apar gariyo ma yawuot ng’at achiel, to achiel noselal, kendo owadwa machogo odong’ dala Kanaan gi wuonwa. To ng’atno nodwokowa niya, ‘Abiro ng’eyo ka un joma kare mana kuweyo ng’at achiel kuomu odong’ koda ka, to jomoko okawo cham motero ni joodu ma koro kech nego, kendo okelona owadu machogono. Kamano an ang’e ni kara ok un jombetre, to un mana joma kare. Eka nadwoknu owadu, kendo unuwuoth kamoro amora mudwaro e pinyka.’ ” Bang’e owetego nogolo cham e ogundegi, mi ng’ato ka ng’ato noyudo ofuko mar pesane e ogunde. Kane gineno pesano, giduto ne gibwok ahinya kaachiel gi wuon-gi. Jakobo wuon-gi nowachonigi niya, “Usemaya nyithinda! Josef nolal, kendo Simeon bende koro oselal, to koro eka pod udwaro kawo Benjamin! To an ema ayudo chandruok!” Reuben nowacho ni wuon mare niya, “Inyalo nego yawuota ariyogo ka ok aduokoni Benjamin. Kete e lweta, kendo abiro dwokonigo.” To Jakobo nodwoke niya, “Wuoda ok nyal dhi kodu, nimar owadgi mahie osetho, kendo en kende ema koro odong’. Dipo ka otho e yo, mi mano dikelna kuyo ma nyalo nega, nikech aseti ahinya.” Kech ne pod ger ahinya e piny Kanaan, omiyo kane jood Jakobo osetieko cham duto mane girundo Misri, Jakobo nowacho ni yawuote niya, “Doguru Misri mondo urundie cham moko matin, wakonyrego.” To Juda nodwoke niya, “Ng’atcha nosiemowa matek ni kik wadog ire ka ok wadhi gi owadwa machogo. Omiyo kiyie ni mondo wadhi kode, to eka wanyalo dhi rundo cham. To ka ok iyie mondo odhi kodwa, to ok wanyal dhi, nimar ng’atcha nowacho ni kik wadog ire ka ok wadhi gi owadwa machogo.” Israel nowacho niya, “Ang’o momiyo usetimona kamano, kunyiso ng’atno ni un gi owadu moro modong?” Ne gidwoke niya, “Nopenjowa matek weche ma kuomwa kod ma kuom joodwa, kowacho niya, ‘Wuonu pod ngima? Donge un gi owadu moro?’ Omiyo nyaka ne waduok penjonego. To ne ok wang’eyo ni onyalo wachonwa mondo water owadwa ire.” Juda nowacho ni Israel wuon mare niya, “We waikre mondo adhi gi rawerani. Eka wan duto, kod in kaachiel gi nyithindwa dwakuo e kech. Asingora ni nobed wachna ka ok adwokonigo ka ongima, kendo anabed jaketho e nyimi nyaka chop thona. Ka dabed ni ok waseketho kindegi duto, di koro wasechopo kuno, kendo duogo nyadiriyo.” Israel wuon-gi nowachonigi niya, “Ka ochuno ni nyaka bed mana kamano, to ara timuru. To kawuru gik moko mabeyo mag pinyni, machalo dwogo gi mor kich gi gik mang’ue ng’ar, gi manemane, kod olembe moko, mondo uting’ e ogundeu, uter ni ng’atno kaka chiwo. Bende kawuru pesa moromo rundo diriyo, nimar nyaka udwok pesa mane uyudo kodwoknu e ogundeu, nikech nyalo bet ni ne jogo oboth. Eka ukaw owadu, udhigo ir ng’atno. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto mondo omi chuny ng’atno obed maler kodu, mi odwoknu owadu mane uweyo kuno, kaachiel gi Benjamin bende. To ka ochunore ni nyithinda nyaka tho, to kara ginitho!” Kamano ne gikawo pesa moromo rundo diriyo, kaachiel gi chiwo, mi ne gidok Misri ir Josef, ka gidhi gi Benjamin. Kane Josef oneno Benjamin ka ni kodgi, nowacho ni jaduong’ ode niya, “Rwak jogo e ot, kendo ineg chiayo mondo itedi, nikech gibiro chiemo koda sa auchiel.” Notimo kaka Josef nochike, mi norwako jogo e ot. Kane iterogi e ot, luoro nomakogi, nimar ne giparo niya, “Okelwa ka mana nikech pesa mane odwok e gundewa chieng mokwongo cha. Omiyo nyaka bed ni gibiro monjowa kendo lokowa wasumbini, mi gikaw kenjewa.” Kuom mano ne gidhi ir jaduong’ od Josef e dhoot, mi giwachone niya, “Ruoth, kiyie to winjwae. Yande wabiro ka mondo warund cham, to kane wadok, mwachopo kuma ne onego wabworie, ne wagonyo gundewa, mi ng’ato ka ng’ato noyudo pesane duto kodwokne e wi ogunde. To koro waduoko pesago, kendo wakelo pesa moko mondo wamed rundogo cham. To ok wang’eyo ng’at mane osoyo pesago e ogundewa.” Ng’atno nodwokogi niya, “Mano kik thagu, kendo kik ubed maluor. Nyasachu ma Nyasach wuora ema noketonu pesago, nimar an to nayudo pesa mane uchulo.” Bang’ mano nokelo Simeon irgi. Kane jaduong’ od Josef oserwakogi e ot, nomiyogi pi mondo gilwokgo tiendegi, kendo momiyo kenjegi chiemo. Ne gigolo chiwo mane gikelo, mi giritogo biro Josef sa auchiel, nimar ne giwinjo ni gibiro chiemo kode. Kane Josef oduogo e ode, ne gimiye chiwo mane gisekelonego, kendo ne gikulore piny e nyime. Nopenjogi ngimagi, eka nopenjogi kendo niya, “To jaduong’ ma wuonu mane uwachona wachne ni nade? Donge pod ongima?” Ne gidwoke niya, “Ee, ruoth, wuonwa pod ngima.” Eka ne gigoyo chonggi piny, mi gikulore e nyime nyaka e lowo. Kane Josef oneno Benjamin ma owadgi mahie, nopenjogi niya, “Ma e owadu machogo mane uwachona?” Mi nowacho ni Benjamin niya, “Nyasaye mondo oguedhi, wuoda.” Eka Josef noa kanyo piyopiyo nikech siwuori mar hera nomake gi owadgino. Pi wang’e ne chiegni ton, omiyo nodhi e ode ma iye, moywak kuno. Bang’e nolwoko wang’e, mowuok oko. Nosiro mirima manoyudo omake, mi nogolo chik mondo otok chiemo. Josef nochiemo yore, kendo owetene bende nochiemo e mesa machielo. Jo-Misri mane chiemo kode bende nochiemo yore, nikech en wichkuot maduong’ kuom jo-Misri riwo tawo gi jo-Hibrania. Owete Josef noket e mesa mane ni e nyim Josef, ka giluwore kaka nywolgi obet, chakre wuowi maduong’ nyaka wuowi matin. Kane gineno kochan-gi kamano, ne ging’iyore ka chunygi parore. Josef nopogonigi chiemo moa e mesane, to Benjamin nopogne nyadibich moloyo owetene mamoko. Kamano ne gichiemo, kendo gimetho kode nyaka ne gibet mamor giduto. Josef nochiko jaduong’ ode niya, “Ket cham e ogunde jogi kar ma ginyalo ting’o, kendo idwokni ng’ato ka ng’ato pesane kisoyo e dho ogunde. Bende so kikombena mar fedha ewi ogund wuowi machogo, kaachiel gi pesane.” Mi notimo kaka Josef nochike. Kinyne gokinyi nogony jogo, mi ne gikawo kenjegi, kendo gimako yo madhi thurgi. To kane pok gidhi mabor ahinya gi dala, Josef nochiko jaduong’ ode niya, “Dhiyo ilaw joka, kendo kisejukogi, to mondo ipenjgi kama: ‘Mar ang’o uchulo richo kar ber? Ang’o momiyo usekwalo kikombena mar fedha? En e kikombe ma ruodha methogo, kendo okorogo wach. Awuoro kaka usetimo gima rach moloyo!’ ” Omiyo kane jaduong’ od Josef ojukogi, nonyisogi wechego, to ne gidwoke niya, “Ruoth, ere gimomiyo iwuoyo kamano? Ok ne wanyal kata mana paro timo kamano! Kane waa Kanaan, donge nineno ka wadwokoni pesa mane wayudo e wi ogundewa? Koro ere gimomiyo dwakwal fedha fedha kata dhahabu e od ruodhi? Ruoth, ka ng’atwa moro oyud gi kikombeno, to nyaka otho, kendo wan duto wanabed wasumbi.” Nowachonigi niya, “Ber, awinjo gima uwacho, to ng’atno moyud gi kikombeno ema nyaka bed misumbana, to jomoko duto nyalo a.” Kuom mano ne giyieyo ogundegi piny, mi ng’ato ka ng’ato nogonyo mare. Jaduong’ od Josefno nodwero, kochako gi wuowi makayo nyaka wuowi machogo, mi noyudo kikombeno e ogund Benjamin. Kane gineno kamano, ne giyiecho lepgi, kendo ne giyieyo kenjegi, mi gidok e dalano. Juda gi owetene notundo e od Josef, mi giyudo kapod entie. Ne gigoyo chonggi piny e nyime, mi gikulore nyaka e lowo. Josef nopenjogi niya, “Ang’o musetimoni? Donge nung’eyo ni ng’atno maduong’ ka an nyalo koro wach, mong’e gima usetimo?” Juda nowachone niya, “Ruoth, ang’o ma dwawachi? Onge gima wanyalo timo mondo onyis ni wan joma kare, nimar Nyasaye osefwenyo kethowa. Wan duto koro wan wasumbi, ma ok mana jal moyud kikombeni kuome kende.” To Josef nowachonigi niya, “Ooyo, ok anyal timo kamano. Mana jal moyud gi kikombe ema biro bedo misumbana. Jomoko kuomu modong’, to nyalo dok dala ir wuonu gi kue.” Eka Juda nodhi ir Josef, mowachone niya, “Ruoth, yie mondo awuo kodi, kendo kik ikech koda, nikech in bende iduong’ mana kaka Farao. Ruoth, nene ipenjowa ka bende wan gi wuonwa kata owadwa moro, mi ne wadwoki ni wan gi wuonwa ma tinde oti, kod owadwa matin monywolo koseti. To owadgi rawerano notho, kendo en kende e nyathi min mare modong’; omiyo wuon mare ohere ahinya. Bende ne iwachonwa ni mondo wakele inene. To ne wadwoki ni rawerano ok nyal pogore gi wuon, nikech kotimo kamano, to wuon mare ditho. To ruoth, niwachonwa ni ok noyienwa biro e nyimi kendo, ka ok wabiro gi owadwa machogono. Omiyo kane wadok dala ir wuonwa, ne wanyise kaka nisewachonwa. Bang’e wuonwa nowacho ni mondo waduog warund cham moko. To ne wadwoke ni, ‘Ok wanyal dhi, nikech kwaonge gi owadwa machogo, to ok noyienwa dhiyo e nyim ng’at cha. Omiyo wanyalo mana dhi ka wan gi owadwa machogo.’ Wuonwa nodwokowa niya, ‘Donge ung’eyo ni chiega nonywolona mana yawuowi ariyo kende? Achiel kuomgi noselalna nono, kendo aparo ni adier ondiek osekidhe okidhe, nimar pok achako anene nyaka chil kawuono. To ka ukawo wuodani bende, mi gimoro odhi ochame, to dumi chunya chandre, mi datho, nikech aseti.’ Emomiyo ruoth,, ka adok ir wuora nono ka aonge gi rawerani, to gikanyono monenoe ni oonge, to enotho, nikech ngimane otuere kuom ngima rawerani. Kuom mano, ruoth, dibed ni wan ema wamiyo wuonwa otho malit, nikech oseti ahinya. To bende ruoth, an ema nasingo ngimana kuom rawerani, ka anyiso wuora ni ka ok adwokonego, to nabed jaketho e nyime kuom ngimana duto. Omiyo koro ruoth, yie adong’ ka mondo abed misumbani kar rawerani. En to yie iweye, mondo odog kod owetene. Ere kaka dadog ir wuora nono, ka aonge kode? Ok danyal neno masira ma doyudno.” Josef koro ne ok nyal geng’o mirima mane en go e nyim joma ne pogogi chiemo, omiyo nokok niya, “Ng’ato ka ng’ato mondo owuogi.” Kamano koro ne onge ng’at moro machielo e sa mane ohuloree ni owetene. Noywak matek, mi jo-Misri gi jood ruoth owinjo. Josef nowacho ni owetene niya, “An Josef. Bende wuora pod ngima adier?” To luoro nomako owetene ahinya, mi dhogi omoko. Eka Josef nowachonigi niya, “Suduru machiegni.” Kane gisesudo machiegni, nowachonigi niya, “An e Josef owadu mane ung’iewo, moter Misri. To kik uluor, kata kik une marach ni ne ung’iewa ku, nikech Nyasaye ema noora motelonu mondo ares ngimau. Ma eri en mana higa mar ariyo ma kech osebetgo e piny, to higni abich moko pod odong’ ma pur kata keyo ok nobedie. Nyasaye noora motelonu mondo kik ulal, to mondo aresu ubed oganda maduong’. Omiyo un ok ema ne ukela ku, to Nyasaye ema nokela. Osemiya bedo gi duong’, mi achalo wuon Farao, nimar an e jatend pinye duto, kendo an e ruodh Misri mangima.” “Koro doguru ir wuora uwachne mondo ni Josef wuode owacho kama: ‘Nyasaye oseketa ruodh Misri duto, omiyo bi ira piyopiyo. Inyalo dak e piny Goshen mondo ibed machiegni koda, kaachiel gi yawuoti gi nyikwayi kod jambi, gi mwanduni duto. Anapidhi kuno, kendo narang gigi duto mondo ane ni ok ichando gimoro, nimar pod nitie higni abich mabiro mag kech.’ “Koro unyalo neno uwegi, kaachiel gi Benjamin owadwa, ni adier an e Josef ma wuoyo koduni. Nyisuru wuora kaka an gi teko e Misri, bende nyiseuru gik moko duto ma useneno ka, kendo ukele ira piyopiyo.” Eka nokwako Benjamin owadgi, mochako ywak. Bang’ mano nonyodho owetene duto, kendo noywak kokwakogi. Eka owetene nowuoyo kode. Kane wach ochopo e od ruoth ni owete Josef osebiro Misri, Farao kaachiel gi jotende, ne jodoko mamor. Farao nowacho ni Josef niya, “Nyis oweteni mondo oyie kenjegi, kendo odog e piny Kanaan, gidhi gikaw wuon-gi kod joodgi duto mondo gibi ira. Abiro miyogi kama ber moloyo e Misri mondo gidagie, kendo ginicham chiemo mabeyo ahinya mayudore e pinya. Bende nyisgi gikaw geche mag Misri, mondo giting’go mondgi kod nyithindgi kendo gikaw wuon-gi mondo gibigo. Kata ka giweyo mwandugi kuno, to kik gidew, nimar abiro miyogi lowo maber moloyo e Misri.” Yawuot Israel notimo kaka nowachnigi, kendo Josef nomiyogi geche kaka Farao nosechiko, kaachiel gi chiemo moromogi chamo e wuodhgi. Bende nomiyogi lewni mabeyo, to Benjamin nomiyo fedha mia adek kod lewni abich mabeyo. To bende nooro ni wuon mare gik mabeyoe moloyo ma kenje apar oting’o, kod cham gi makati, kaachiel gi chiemo moko ma bende kenje apar mamoko oting’o, ma wuon ne dhi chamo e wuoth. Nokowo owetene, to kane oweyogi, nowachonigi niya, “Kik udhaw kendu e wang’yo.” Kamano ne gia Misri, mi gidok Kanaan ir Jakobo wuon-gi. Ne giwachone niya, “Josef pod ngima! En e morito piny Misri duto!” Jakobo nobwok ahinya, kendo ne ok oyie ni wachgino en adier. To kane ginyise weche duto mane Josef osewachonigi, kendo ka noneno geche mane Josef oseoro mondo otere Misri, chunye noduogo. Mi nowacho niya, “Mano oromo! Kara Josef wuoda pod ngima! Nyaka adhi anene kapok atho.” Israel nokawo gige duto, mochako wuoth, ka ne ochopo Beer-sheba, notimo misango ni Nyasach Isaka wuon mare kuno. Nyasaye nofwenyorene gotieno, ka luonge niya, “Jakobo, Jakobo.” Nodwoke ni, “An ka.” Eka Nyasaye nowachone niya, “An Nyasaye ma Nyasach wuoru. Kik iluor dhi Misri, nikech anatimi oganda maduong’ kuno. Abiro dhi kodi Misri, kendo an ema nadwok nyikwayi ka. Bende Josef noyuo wang’i sa thoni.” Kuom mano Jakobo noa Beer-sheba. Yawuot Israel noketo Jakobo wuon-gi kaachiel gi nyithindgi kod mondgi e geche mane Farao oseoro mondo oting’gi. Ne gikawo jambgi kod mwandugi duto mane gin go Kanaan, mi gidhigo Misri. Jakobo nokawo joode duto, ma onge achiel modong’. Nodhi gi yawuote gi nyige kod nyikwaye ma yawuowi gi ma nyiri. Magi e nying jo-Israel ma nodhi Misri: Jakobo gi yawuote: Reuben wuod Jakobo maduong’, kaachiel gi yawuote ma Hanok gi Palu gi Hezron kod Karmi. To yawuot Simeon ne gin Jemuel gi Jamin gi Ohad, gi Jakin gi Zohar kod Shaul, mane wuod dhako ma nyar Kanaan. Yawuot Lawi ne gin Gershon gi Kohath kod Merari. To yawuot Juda ne gin Er gi Onan, gi Shela gi Perez kod Zera. (To Er gi Onan ne jotho Kanaan.) Yawuot Perez ne gin Hezron gi Hamul. Yawuot Isakar to ne gin Tola gi Puva gi Iob kod Shimron. To yawuot Zebulun ne gin Zered gi Elon kod Jaleel. Mago e yawuowi mane Jakobo onywolo gi Lea Mesopotamia, ka ok okwan Dina nyare. Kamano giduto ne gin ji piero adek gadek. Yawuot Gad ne gin Zifion gi Hagi gi Shuni, gi Ezbon gi Eri gi Arodi kod Areli. Yawuot Asher ne gin Imna gi Ishva gi Ishvi kod Beria, gi nyako ma nyinge Sera. Yawuot Beria to ne gin Heber kod Malkiel. Ji apar gauchielgo e joka Jakobo ma od Zilpa mane Laban omiyo Lea nyare. Rahel nonywolo Josef kod Benjamin. To Asenath nyar Potifera jadolo mar On nonywolo ni Josef Manase gi Efraim e piny Misri. Yawuot Benjamin to ne gi Bela gi Beker gi Ashbel. Yawuot Bela ne gin Gera gi Namaan gi Ehi gi Rosh gi Mupim gi Hupim kod Ard. Ji apar gang’wen-go e joka Jakobo ma od Rahel. Wuod Dan ne Hushim. To yawuot Naftali ne gin Jazeel gi Guni gi Jezeel kod Shilem. Ji abiriyogo e joka Jakobo ma od Bilha, mane Laban omiyo Rahel nyare. Kamano joka Jakobo ma nodhi Misri ne gin ji piero auchiel, ka ok okwan mond yawuote. To Josef nonywolo yawuowi ariyo Misri, omiyo joka Jakobo duto ma nodhi Misri noromo piero abiriyo. Israel nooro Juda motelo ir Josef mondo onyise oromne Goshen. Kamano, ka ne gichopo e piny Goshen, Josef nokawo gache modhi kuno, romo ni Israel wuon mare. Kane oneno wuon mare, nokwake moywak aming’a. Israel nowacho ni Josef niya, “Koro kata katho to onge wach, nikech koro aseneni, kendo ang’eyo ni pod ingima.” Bang’e Josef nowacho ni owetene gi jood wuon mare niya, “Adhi nyiso Farao ni owetena kod joodwa ma yande odak Kanaan koro osebiro ira, to gin jokwath, kendo gisekelo jambgi kod mwandugi duto. Emomiyo ka Farao oluongou, mopenjou ni tiju en ang’o, to nyaka uwachne ni, chakre tindou, usebedo jokwath mana kaka kwereu. Kuwacho kamano, to unuyud thuolo mar dak e piny Goshen ka, nikech jo-Misri ok ohero jokwath.” Josef nodhi ir Farao, mowachone niya, “Wuora kod owetena josea Kanaan gi jambgi kod mwandugi duto, kendo koro gin e piny Goshen.” To noyudo Josef osekelo ji abich kuom owetene ir Farao mondo ong’egi, mi Farao nopenjogi niya, “Tiju en ang’o?” Ne gidwoke ni, “Ruoth, wan jokwath, mana kaka kwerewa. To wasebiro mondo wadag e pinyni, nimar kech ger e piny Kanaan, ma kata lek ma jambwa dikwaye onge. Koro, ruoth, yie mondo wadag e piny Goshen.” Farao nowacho ni Josef niya, “Kaka koro wuoru gi oweteni josebiro iri, piny Misri duto ni e lweti. Ketgi gidag kama berie moloyo. Ginyalo dak e piny Goshen, kendo king’eyo ni jomoko kuomgi gin jokwath molony, to ketgi mondo girit jamba.” Bang’ mano, Josef nokelo Jakobo wuon mare e nyim Farao, mi Jakobo nogwedho Farao. Eka Farao nopenje niya, “In jahigni adi?” Jakobo nodwoke ni, “Higni ma asewuotho e piny, gin mana mia achiel gi piero adek. Hignigo osebedo manok kendo maricho, kendo ok girom gi higni ma kwerewa nowuothogo e piny.” Eka Jakobo nogoyo ni Farao oriti modhi. Bang’e Josef nomiyo wuon mare gi owetene puothe kuonde mabeyo e Misri e gweng’ Rameses, kaka Farao nochiko. Bang’e nomiyo wuon mare gi owetene kod jood wuon duto, chiemo duto mane gidwaro. Kech ne ger, ma piny ngima ne onge gi chiemo, mi jo-Misri gi jo-Kanaan nodoko moyomno. Josef nochoko pesa duto mane jo-Misri gi jo-Kanaan ong’iewogo cham, kendo noterogi e od keno mar Farao. Kane jo-Misri gi jo-Kanaan osetieko pesagi duto, jo-Misri nobiro ir Josef, mi giwachone niya, “Miwa chiemo, dipo ka watho e nyimi, nikech pesawa oserumo.” Josef nodwokogi niya, “Ka pesau oserumo, to kara miyauru jambu, eka amiu cham.” Omiyo ne gitero jambgi ni Josef, mi nomiyogi cham kar farese gi jamni kod kenje. Kamano e higano nomiyogi cham, to nokawo jambgi duto. Higa moluwe, ne gidok ire, mi giwachone niya, “Ruoth, ok wadwar wuondi, to pesawa duto orumo, kendo jambwa bende koro osedoko meki. Omiyo koro waonge gi gima wanyalo miyi, to mak mana dendwa gi lopwa. Ang’o momiyo watho e nyimi, to ineno, kendo lopwa bende kethore? Ng’iewwa kaachiel gi puothewa kuom chiemo mondo wabed wasumb Farao, kendo puothewa odok mage, miwa kodhi mondo kik kech negwa, mondo pwothewa kik kethre.” Kuom mano Josef nong’iewo ni Farao puothe duto mag Misri, nikech jo-Misri duto nong’iewo puothegi nimar kejno ne ger. Kamano puothe duto nodoko mag Farao. Josef noloko jo-Misri wasumbini, chakre bath Misri konchiel nyaka komachielo. Puothe jodolo kende ema ne ok ong’iewo, nimar jodolo ne nigi pokgi ma gikonyorego maa kuom Farao. Omiyo onge gima nochuno jodolo mondo ong’iew puothegi. Josef nowacho ni jo-Misri niya, “Winjuru! Kawuononi aseng’iewou ni Farao, kaachiel gi puotheu bende. Kodhi eriuru, mondo ukom e puotheu. To e kinde mag keyo, nyaka umi Farao achiel kuom abich mag cham. To mago modong’ ema nobednu kodhi, kod cham munyalo chamo gi joodu kod nyithindu.” Ne gidwoke niya, “Ruoth, isekonyowa, omiyo kineno ni mano ber, to wabiro bedo wasumb Farao.” Kuom mano, Josef noketo chik ni achiel kuom abich mag chamb Misri nyaka bed mag Farao. Chikni pod dhi nyime nyaka chil kawuono. Puothe jodolo kende ema ne ok Farao okawo. Jo-Israel nodak Misri e piny Goshen. Ne giyudo lowo, mi gimew, kendo ne ginya ahinya. Jakobo nodak Misri kuom higni apar gabiriyo, nyaka nodoko jahigni mia achiel gi piero ang’wen gabiriyo. Kane kinde mar thone ochopo machiegni, noluongo Josef wuode, nowachone niya, “Yie iket lweti e kind ema, kikuong’orina ni inibedna jaadiera, kendo ni initimna maber, mi ok niyika Misri. Kasetho, maluwo kwerena, to mondo igola Misri, kendo idhi iyika kama oyikie kwerena.” Josef nodwoke niya, “Abiro timo kaka iwacho.” To Israel nowachone niya, “Kuong’rina ni initim kamano.” Mi Josef nokuong’orene. Eka Israel nokulore gi yo ka wi kitandane. Kinde moro achien, Josef nowinjo ni wuon mare tuo, mi nokawo yawuote ariyo ma Manase gi Efraim, modhi nene. Ka ne onyis Jakobo ni Josef wuode osebiro mondo onene, nochukore mobet e kitandane. Nowacho ni Josef niya, “Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nofwenyorena Luz e piny Kanaan, moguedha. Nowachona ni, abiro miyi nyithindo mang’eny, mondo nyikwayi chieng’ odok ogendini mathoth, to pinyni namigi kaka mwandugi nyaka chieng’.” Eka Jakobo nomedo wacho ni Josef niya, “Yawuoti ariyo mane inywolo Misri kapok abiro iri kaeri, ibiro kwan ka nyithinda. Adier, Efraim gi Manase biro bedo maga, mana kaka Reuben gi Simeon. To nyithindo mibiro nywolo bang’gi ema nobed magi. Kata kamano, korka gikeni, to nokwan-gi mana kaka joka owetegi ariyo ma Efraim gi Manase. “Kane aduogo aa Mesopotamia, nabwok malich ka ne Rahel meru othona e piny Kanaan ka pok wachopo Efrath. Ne ayike kuno but yo madhi Efrath” (Efrath iluongo bende ni Bethlehem.) Ka ne Israel oneno yawuot Josef, nopenje ni, “Magi to ng’a gini?” Josef nodwoke ni, “Magi e nyithinda ma Nyasaye osemiya Misri ka.” Mi Israel nowachone niya, “Yie ikelgi mondo aguedhgi.” Israel koro noseti ahinya, ma wang’e oyuso ma ok onyal neno. Josef nokelo nyithinde ire, mi nokwakogi kendo onyodhogi. Eka Israel nowacho ni Josef niya, “Ne ok apar ni naneni kendo, to koro Nyasaye osemiyo aneno koda ka nyithindi.” Eka Josef nogolo nyithindogo e chong Israel, kendo nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo. Josef nomako lwet nyithindo ariyogo. Noketo Efraim e bade korachwich, mondo odhi obed e bad Israel koracham; to Manase noketo e bade ma koracham mondo odhi obed e bad Israel korachwich. Eka noterogi ir Israel. To Israel norieyo bade ma korachwich, moketo e wi Efraim wuowi matin, kendo bade ma koracham noketo e wi Manase wuowi maduong’. Eka noguedhogi kowacho niya, “A Nyasaye, yie iguedh nyithindigi. In e Nyasaye mane Ibrahim kwara gi Isaka wuora jolamo, kendo in e Nyasaye mosetelona nyaka koroni. Malaika ma oseresa e masiche duto, mondo oguedhgi. Noluonggi gi nyinga kod nying Ibrahim kwara gi nying Isaka wuora. Onego gimedre kendo gibed oganda maduong’ e piny.” Ka ne Josef oneno ni wuon mare oketo lwete ma korachwich e wi Efraim, nokecho. Omiyo nogolo lwet wuon mare e wi Efraim, moketo e wi Manase kowacho ni wuon niya, “Mano ok ber wuora, nimar jali ema duong’. Kuom mano, en ema onego iket lweti ma korachwich e wiye.” To wuon mare nodagi, kowacho niya, “Ang’eyo mano nyathina. Manase bende biro bedo oganda maduong’, to owadgi maluwe ema nobed maduong’ moloye, kendo nyikwaye nodok ogendini mang’eny.” Israel noguedho nyithindogo chieng’no, kawacho niya, “Ka jo-Israel dwaro gwedho ng’ato to ginikonyre gi nyingu ka giwacho kama: ‘Nyasaye mondo oguedhi kaka oseguedho Efraim gi Manase.’ ” Kamano Israel nomiyo Efraim obedo maduong’ ni Manase. Eka Israel nowacho ni Josef niya, “Ne! An to koro atho, to Nyasaye nobed kodu, kendo nodwoku e piny kwereu. In ema amiyi lowo ma Shekem, mane amiyo jo-Amor e lweny. Kamano inibed gi puodho achiel moloyo oweteni.” Jakobo noluongo yawuote mowachonigi niya, “Biuru machiegni, mondo anyisu gik mabirom timorenu e ndalo mabiro, “Un yawuot Jakobo, chokreuru buta, mondo uwinji; winjuru Israel wuonu. “Reuben, wuoda makayo, in e tekona, kendo kacha manyiso wuowina. In jasunga, kendo iratego moloyo yawuota duto. Ijamwomri ka pi ohula, to ok nibed gi duong’, nikech isetimo richo gi chi wuoru. Adier, isenindo e kitandana midwanyo. “Simeon gi Lawi gin owete. Gisetimo timbe mahundu gi gigi mag lweny. Ok nariwra e buchegi maling’ling’ kendo ok nadonj e chokruokgi, nikech ka gikecho, to ginego ji kendo ging’ado odond ruedhi kayiem nono. Okuong’ mirimbgi, nimar en mirima mager kendo makwiny! Anakegi e piny Jakobo duto, e kind jo-Israel. “Juda, in ema oweteni biro paki. Inimak wasikgi gi ng’utgi, kendo oweteni nokulreni. Juda, in nyathi sibuor. Inego le, eka idok kari midakie. Juda, ichalo sibuor moriere kendo onindo piny, maonge ng’ama hedhore chiewo. Juda nomak ludh loch, kochunge e kind tiendene, kobedo ruoth nyaka wuon loch ma biro rito ogendini duto, chopi. En jamoko, omiyo otweyo kanje e kor mzabibu, mana e kor mzabibu mochiek makwar! Olwoko lepe gi divai makwar. Wang’e onuria ka divai makwar, kendo lake tar ka chak. “Zebulun nodag e dho nam, kama yiedhi gowoe, kendo mbape nogik Sidon. “Isakar en kanyna maratego, monindo e kind misikene. Noneno ni bedo gi dala en gima ber, kendo oneno bende kaka pinyno ber, omiyo noyie ting’o misigo, modoko misumba matiyo tich matek. “Dan nobed jatend joge. Kamano nochal gi dhout Israel mamoko. Dan nobed ka thuol man e dier yo, thuol man gi kwiri mager, ma kayo ombong’ faras, mi ng’at moidhe podho gi ka ng’eye. “A Ruoth Nyasaye, arito warruok moa kuomi! “Gad, to jomecho nomonji, to noriembgi, kolawogi matek. “Asher nobed kachamo chiemo mamit pile. Pinye nonyag gik mabeyo moromo ruoth chamo. “Naftali to en mwanda mae thim, manywolo nyithindo mabeyo. “Josef en yath mopidh e bath thidhiya, manyago olemo mogundho kendo ma bedene lawore e kor ohinga. Jodwar nolawo Josef matek, ka gibaye gi asere, to Jateko ma Nyasach Jakobo noturo atungegi, kendo jakwath ma Lwanda mar Israel, nochodo leche mag ogich bedegi. Nyasach wuoruno, ma Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mondo okonyi, kendo oguedhi gi koth moa malo, kendo gi nyithindo, kod chak ma gidhodho, gi cham kod maua. Gueth mag gode machon, gi gik mabeyo duto mag gode mosiko duto, mondo obi ni Josef, jal mane opog gi owetene. “Benjamin en ondiek ma kech kayo. Gima osenego, ochamo gokinyi. Godhiambo, to pod ong’ingo gima osemako.” Mago e dhoudi apar gariyo mag jio-Israel, kendo ka ne Jakobo wuon-gi oguedhogi, nomiyo moro ka moro gueth moromo kode. Eka Jakobo nochiko yawuote niya, “Kaka koro achiegni tho kaluwo kwerena, yikauru but kwerena e rogo man e puoth Efron ja-Hiti man Makpela, yo wuok chieng’ mar Mamre e piny Kanaan. Rogono Ibrahim ema nong’iewo kaachiel gi puodhono ir Efron ja-Hiti, mondo obed kar yiko joge. Kanyo ema noyikie Ibrahim gi Sara chiege, kod Isaka gi Rebeka chiege, kendo kanyo ema nayikoe Lea. Puodho kod rogo man e iye nong’iew kuom jo-Hiti.” Kane Jakobo osetieko chiko nyithinde kamano, nodwoko tiende e kitanda mi chunye nochot koluwo kwerene. Josef norudhore kuom wuon, koywak kendo konyodhe. Eka nochiko jotichne ma jothieth mondo owir ringre wuon mare gi yath, kik tow. Mi ne gitimo kamano, kuom ndalo piero ang’wen kaka kit wiro ringre ng’ama otho nobet. Jo-Misri noywago Israel kuom ndalo piero abiriyo. Kane kinde mar ywago wuon mare oserumo, Josef nowacho ni jodong Farao niya, “Kunyalo yie koda, to nyisnauru Farao kama: ‘Kane wuora chiegni tho, nomiyo asingorane ni abiro yike e bur mane osekunyo e piny Kanaan. Kuom mano yie adhi ayike, eka abiro duogo.’ ” Farao nodwokone wach niya, “Dhiyo, iyik wuoru kaka nomiyo isingorine.” Kamano Josef nodhi yiko wuon mare. Jodong Farao duto gi jodong ode, kod jodong Misri duto nodhi kode, kaachiel gi joode gi owetene kod jood wuon mare. Mak mana nyithindgi matindo kende gi jambgi ema ne giweyo e piny Goshen. Bende nodhi gi geche kod joidh farese. Ne en oganda maduong’ ahinya. Kane gichopo kar dino cham man Atad yo wuok chieng’ mar Jordan, ne giywago wuon-gi malich ahinya kuom ndalo abiriyo. Kane jo-Kanaan modak kuno oneno kaka jogo ywak malich Atad, ne giwacho niya, “Jo-Misri ywak malich manade!” Mano emomiyo nochak kanyo ni Abel-mizraim, (tiende ni ywak jo-Misri.) Kanyono ni yo wuok chieng’ mar Jordan. Kamano yawuot Jakobo notimo gima wuon-gi nochikogi. Ne giting’o ringre nyaka Kanaan mi giyike e rogo manie puodho man Makpela, yo wuok chieng’ mar Mamre, mane Ibrahim ong’iewo kuom Efron ja-Hiti mondo obedne kar yiko joge. Kane Josef oseyiko wuon, nodok Misri gi owetene kod ji duto ma nodhi kode e liel. Kane owete Josef oneno ni wuon-gi osetho, ne giwacho niya, “Dipo ka Josef pod nigi sadha kodwa, manyalo miyo ochulnwa kuor kuom gima rach mane watimone.” Omiyo ne gioro ni Josef wach niya, “Kane pok wuoru otho, nowachonwa ni mondo wanyisi kama: ‘Asayi, we ni oweteni richogi, kaachiel gi gima mono mane gitimoni’ Kuom mano yie iwenwa kuom tim marach mane watimo, nikech wan jotich Nyasaye wuoru.” To kane Josef owinjo wechego, pi wang’e noton. Bang’e owetene nobiro ire giwegi, mi gigoyo chonggi piny e nyime, ka gikulore nyaka e lowo. Ne giwachone niya, “Eriwa e, wan wasumbi.” Josef to nowachonigi niya, “Kik uluor, an ok anyal kawo kar Nyasaye. Ne undhoga mondo utimna gima rach, to Nyasaye noloke gima ber, mondo ores ji mang’eny, ma koro ngima mana nikech wachno. Omiyo kik uluor. Abiro ritou uduto kod jouteu.” Kamano e kaka nokueyo chunygi gi weche mamit. Josef nomedo dak Misri gi joodgi. Nodak kuom higni mia achiel gapar, moneno nyithi Efraim gi nyikwaye. Noneno bende nyithind Makir wuod Manase, mi nokwanogi ka nyithinde. Achien Josef nowacho ni owetene niya, “An koro achiegni tho, to Nyasaye biro ritou, kendo golou e pinyni, moteru e piny mane osingore ni nomi Ibrahim gi Isaka kod Jakobo.” Bang’ mano nomiyo yawuot Israel okuong’ore kowachonigi niya, “Kuong’reuru ni ndalo ma Nyasaye nokonyue, mi ua ka, to nyaka ukaw chokena udhigo.” Josef notho ka en ja-higni mia achiel gapar. Ne giwiro ringre gi yath mondo kik otow, mi gikete e sanduk e piny Misri kuno. Jo-Israel ma nodhi Misri gi Jakobo, moro ka moro gi joode, e magi: Reuben gi Simeon gi Lawi gi Juda gi Isakar gi Zebulun gi Benjamin gi Dan gi Naftali gi Gad kod Asher. Kar romb joka Jakobogo duto noromo piero abiriyo. (Josef to noyudo ka ni Misri.) Bang’e achien, Josef gi owetene kod tieng’no duto notho. To jo-Israel nonywolo nyithindo mang’eny, mi ginya ahinya, kendo ne gipong’o piny, nyaka ne gibedo oganda maratego. Koro ruoth manyien mane ok ong’eyo wach Josef nochako tich e Misri. Nowacho ni joge niya, “Neuru! Jo-Israel osedoko oganda maduong’ kendo maratego, ma koro nyalo loyowa. Nyaka watang’, mondo watamgi kik ginya, nimar kapo ni lweny owuok, to kamoro ginyalo dok ni wasikwa, mondo giked kodwa, mi giring gia e pinywa.” Kuom mano, jo-Misri noketo jo-Israel e tij athwon, ka nyipeche ritogi mondo giti matek, eka gibed moboch. Mano e kaka ne gigero ni Farao miech keno miluongo ni Pithom gi Rameses. To kaka nomed sandogi e kaka ne gimedo bedo mang’eny kendo gilandore, nyaka jo-Misri nodoko mosin kodgi, kendo oluorogi. Kuom mano ne gibembo wasumbgi ma jo-Israel gi tich mapek, ka gimiyo ngimagi doko matek gi tije achune mag nyono lowo, gi loso matafari, kod tije duto mag pur. Bang’e ruodh Misri nowacho ni mond Hibrania ariyo ma jocholo, miluongo ni Shifra gi Pua, niya, “Ka ucholo mond jo-Hibrania, mi uneno ka dhako moro onywolo nyathi ma wuowi, to neguru nyathino. To ka en nyathi ma nyako, to kik unege.” To jocholo noluoro Nyasaye, omiyo ne gichayo chik ruoth, mi ne ok ginego nyithindo machwo. Ruodh Misri noluongo jochologo, mopenjogi gimomiyo giweyo nyithindo machwo, mak ginego. Ne gidwoke niya, “Mond jo-Hibrania ok chal gi mond jo-Misri. Gin muchgi thoth, omiyo ginywolo nyithindo piyopiyo, kapok jacholo ochopo irgi.” Kuom mano Nyasaye noguedho jochologo, kendo jo-Israel nomedo nya, modoko oganda maratego ahinya. Nyasaye nomiyo jocholo obedo gi nyithindo kod nyikwayo nikech ne giluore. Bang’e Farao nochiko joge duto niya, “Nyithindo ma chwo duto ma jo-Hibrania onywolo, mondo uwit e aora Nael, to nyiri uwe odongi.” Jalawi moro nokendo nyar dhoodgi, mi chiegeno nomako ich, monywolo nyathi ma wuowi. Ka noneno ni en nyathi ma jaber, nopande kuom dueche adek. To kane koro ok onyal medo pande, nokawo adita mochwe gi togo, mi omwono gi lop chwech kod odok, mondo kik chwer. Nopielo nyathi ei aditano, eka nokete ei togo e bath aora Nael. To nyamin nyathino nochung’ gi chien matin mondo one ane gima nyalo timorene. Eka nyar Farao nobiro mondo olwokre kanyo, ka jotichne manyiri to wuotho e geng aora. Nopo koneno adita ka ni ei togo, mooro misumbane manyako moro mondo odhi oome. Kane osekelnego, noele, moyudo nyathi ma wuowi e iye ka ywak. Nokeche, mowacho niya, “Nyaka bed ni en achiel kuom nyithind jo-Hibrania.” Kane nyamin nyathi owinjo kamano, nopenje niya, “Adhi aluongni chi ja-Hibrania moro mondo odhodhni nyathino?” Nyar Farao nodwoke ni, “Tim kamano.” Mi nyano nodhi moluongo mana min nyathino. Kane dhakono obiro, nyar Farao nowachone niya, “Kaw nyathini, ipidhna, kendo abiro chuli kuom timo kamano.” Mi dhakono nokawe, mopidhe. Kane oseweyo dhoth, notere ir nyar Farao, ma koro nokawe ka mare. Nowacho niya, “Ne agole e pi.” Emomiyo nochake ni Musa (tiende ni mogol.) Chieng’ moro kane Musa osedoko ng’at maduong’, nodhi mondo one jo-Israel wetene, moneno kaka ichunogi gi tich matek. To bende noneno ka ja-Misri moro goyo achiel kuom jo-Hibrania wetene. Nong’iyo koni gi koni, to kane ok oneno ng’ato, nonego ja-Misrino, mopando ringre ei kuoyo. Kinyne nodok, moneno jo-Hibrania ariyo kagore. Nokwero jal mane okwinyo wadgi niya, “Mar ang’o igoyo wadu?” Jalo nodwoke ni, “Ng’ano moketi jatendwa kata jang’adnwa bura? Koso idwaro nega kaka ninego ja-Misri cha?” Kane Musa owinjo kamano, kibaji nogoye, koparo ni, “Adier, kara nyaka bed ni wachni oseng’ere!” Farao nowinjo gima notimore, motemo mondo oneg Musa, to Musa noringo mondo odhi odag e piny Midian. Kane ochopo e pinyno, nobet e dho soko moro. Noyudo ka jadolo mar Midian nigi nyiri abiriyo. Nyigo nobiro umbo pi, mi giolo e mberni ma jamni modhoe, mondo jamb wuon-gi omodhi. Jokwath moko nobiro mondo oriembgi, to Musa nokonyogi, kendo omodhonigi jambgi. Kane nyigo odok ir Reuel wuon-gi, nopenjogi niya, “Ang’o momiyo uduogo chon kawuono?” Ne gidwoke ni, “Ja-Misri moro noresowa ka jokwath moko thagowa, bende en ema nende omiyo jambwa pi.” Reuel nopenjo nyige ni, “En kanye? Mar ang’o uweye kuno? Dhiuru uluonge obi ochiem kodwa.” Musa noneno ni ber mondo odag gi ng’atno, mi Reuel nomiye nyare ma Zipora, mokendo. Zipora nonywolo ni Musa wuowi, mi Musa nochako ni Gershom, (tiende ni jadak ka). Nochake kamano nikech noneno ni osedoko jadak e piny ma ok margi. Bang’e achien, ruodh Misri notho, to jo-Israel ne pod ng’ur malich kuom bedo wasumbini, kendo ne giywak malit mondo ogolgi e thagruok ma kamano. Ywakgino notundo ni Nyasaye kendo nowinjo ng’urgi, mi noparo singruok mane otimo gi Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. Noneno kaka jo-Israel thagore, mi wachno nodonjone malit! Chieng’ moro Musa ne kwayo jamb Jethro jaduong’ne, ma jadolo mar Midian. Nong’ado thim gi jamni nyaka Horeb god Nyasaye. Malaika mar Nyasaye nofwenyorene kanyo e ligek mach maliel e chuny bungu moro. Musa norange, moneno ni bungu liel aliela to ok wang’, mi nowacho niya, “Nyaka adhi machiegni mondo ane ane hono maduong’ni. Ang’o momiyo bungu liel aliela to ok wang’?” To kane Ruoth Nyasaye oneno kosudo machiegni, noluonge gie chuny bungu niya, “Musa! Musa!” Musa to nodwoke ni, “An ka.” Nyasaye nowachone niya, “Kik imed sudo machiegni, to lony wuocheni, nikech kama ichung’ieno en kama ler.” Eka nomedo wacho niya, “An Nyasach kwereni ma Nyasach Ibrahim gi Nyasach Isaka kod Nyasach Jakobo.” Mi Musa noumo wang’e, nikech noluoro ng’iyo wang’ Nyasaye. Bang’e, Nyasaye nowachone niya, “Aseneno ratiro kaka joga thagore e piny Misri. Asewinjo ywakgi, ka gikwayo ni mondo oresgi gia e lwet joma chunogi gi tich matekno. Adier ang’eyo chandruokgi. Omiyo aselor mondo aresgi e lwet jo-Misri, kendo agolgi e pinyno mondo atergi e piny maber kendo malach. En piny momew, kendo machiek, ma koro jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus ema odakie. Asewinjo ywak jo-Israel, kendo aneno kaka jo-Misri thirogi malit. Omiyo koro abiro ori ir Farao mondo igol joga ma jo-Israel oa e piny Misri.” Musa to nowacho ni Nyasaye niya, “An to an ng’a, ma dadhi ir Farao kendo agol jo-Israel e piny Misri?” Nyasaye nodwoke niya, “Anabed kodi, kendo kisegolo ji Misri, to unulama e godni. Mano nobed ranyisi ni an ema aseori.” Musa nowacho ni Nyasaye niya, “To ka adhi ir jo-Israel, mawachonigi ni Nyasach kweregi oseora, gibiro penja ni, ‘Nyinge ng’a?’ An to nadwokgi ang’o?” Nyasaye nowacho ni Musa niya, “AN MANTIE e nyinga.” Eka nomedo wacho niya, “Ma e gima mondo iwach ni jo-Israel: ‘AN MANTIE oseora iru.’ ” Nyasaye nochako owacho ni Musa niya, “Nyaka iwach ni jo-Israel kama: ‘Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu, ma Nyasach Ibrahim, gi Isaka kod Jakobo, oseora iru.’ Ma e nyinga ma nyaka chieng’, kendo ma tienge mabiro duto noluongago. Dhiyo mondo ichok jodong Israel kanyakla, kendo mondo iwachnigi ni Nyasach kweregi, ma Nyasach Ibrahim gi Isaka kod Jakobo osefwenyoreni, mochiki mondo iwachnigi niya, ‘Asebiro iru, kendo aseneno gima jo-Misri timonu. Koro aseng’ado wach ni nyaka agolu e piny Misri kuma isandoue, mi ateru e piny ma jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebuz odakie. En piny momew kendo machiek.’ Kamano jo-Israel biro winjo gima iwacho. Bang’e nyaka udhi gi jodong Israel ir ruodh Misri, kendo uwachne niya, ‘Ruoth Nyasaye ma Nyasach jo-Hibrania, oseromo kodwa. Omiyo koro yie iwe wadhi e thim kuom wuodh ndalo adek, mondo watim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa.’ Chutho to, ang’eyo ni ruodh Misri ok nowe udhi, mak mana kochune. To abiro tiyo gi tekona, mi nasand Misri gi honni duto ma natim kuno. Eka bang’e noyienu mondo udhi. “Anami jo-Misri geno jogi, mi ka uwuok to ok unudhi gi lwetu nono. Dhako ka dhako nodwar gik moko mag fedha kod dhahabu, kaachiel gi lewni kuom jagweng’gi, kendo kuom dhako moro amora modak kode e ode. Unurwak nyithindu gi gigo, kendo mano e kaka unuyak jo-Misri.” Musa nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “Ok gibi yie, kata winjo gima awacho, to gibiro mana wachona ni, ‘Ruoth Nyasaye ne ok ofwenyoreni.’ To koro abiro timo ang’o?” Ruoth Nyasaye nopenje niya, “Mano ang’o miting’o e lwetino?” Nodwoke ni, “En luth.” Eka Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Bole piny.” To kane Musa obole piny, nolokore thuol, mi Musa oringe. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Make gi iwe!” Musa nomake matek, mi olokore luth e lwete. Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Tim kamano mondo onyis jo-Israel ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi, ma Nyasach Ibrahim gi Isaka kod Jakobo osefwenyoreni.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa kendo niya, “So lweti e lawi.” Notimo kamano, to kane ogolo lweteno oko, nonwang’o kotimo dhoho, kendo olokore rachar ka pe. Eka Ruoth Nyasaye nowachone ni, “So lweti e lawi kendo.” Mi notimo kamano, to kane ochako ogole oko nonwang’o kochango modoko mangima mana kaka dende duto. Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Ka gitamore yie gi wecheni, kata ka ranyisi mokwongo ok omiyo giyie, to ranyisi mar ariyoni nomigi giyie. To kapo ni ok giyie gi ranyisi ariyogi, kata winjo gima iwacho, to mondo itwom pi e aora Nael, ipuk piny. Kitimo kamano, to pigno nolokre remo.” Musa nowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “Ruoth kiyie; ok an ng’at mong’eyo wuoyo e nyim ji, kata mana sani, ma koro isewuoyo kodani, pod an mana kamano. Lewa pek, kendo aywayo wach.” Ruoth Nyasaye nowachone niya, “En ng’a ma chueyo dho dhano, kata en ng’a ma miyo dhano doko momo, kata ma ite odino? En ng’a mamiye wang’ mabith, kata loke muofu? Donge an Ruoth Nyasaye ema atimo gigi duto? Emomiyo koro dhiyo! Anakonyi wuoyo, kendo ananyisi gima onego iwachi.” To Musa ne pod odagi, ka kwero Ruoth Nyasaye niya, “Ruoth, kiyie to or ng’at moro nono mihero.” Ruoth Nyasaye nokecho gi Musa, mowachone niya, “Harun owadu ma ja-Lawi donge nitie? En to ang’eyo ni onyalo wuoyo maber. Ero en e yo, obiro iri, kendo obiro bedo mamor ahinya koneni. En ema iwuo kode, kinyise gima onego owachi. Abiro konyou wuoyo, kendo nyisou gima onego utim. Harun biro wuoyo gi ji kari, nimar en ema nobedni ka dhogi, to in ema nibedne ka Nyasaye, kinyise gima onego owachi. Kaw ludhini, nikech en ema ibiro timo kode honni.” Musa nodhi ir Jethro jaduong’ne mowachone niya, “Yie mondo adog Misri ir jowetena, mondo ane ka pod gingima.” Jethro nowachone niya, “Ber, dhi gi kue.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa e piny Midian niya, “Koro dog Misri, nikech jogo duto ma nyocha dwaro negi osetho.” Mi Musa nokawo chiege gi nyithinde, kendo noketogi e kanyna, modok Misri, koting’o luth mane Nyasaye omiye. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Koro ero idok Misri, to nyaka ine ni itimo honni ma asemiyi teko ni mondo itim, e nyim Farao. To abiro miyo chunye doko matek, mi ok nowe jo-Israel thuolo mondo oa. To nyaka inyise ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Israel en wuoda makayo. Nawachoni ni mondo iwe wuoda odhi olama, to nidagi, omiyo koro abiro nego wuodi makayo.’ ” Ka ne Musa pod ni e yo, Ruoth Nyasaye nodhi ire kama nobworoe, mondo onege. To Zipora nokawo kidi mabith, mong’adogo wuode nyangu eka nomulo Musa gi pien ma nong’adono, kowachone niya, “In chwora mar remo.” Eka Ruoth Nyasaye noweyo Musa. Ter nyanguno ema nomiyo Zipora owacho ni, “In chwora mar remo.” E ndalogo Ruoth Nyasaye nowacho ni Harun niya, “Dhiyo e thim mondo irom ni Musa.” Nodhi moromo kode e god Nyasaye, kendo nonyodhe. Musa nonyiso Harun weche duto mane Ruoth Nyasaye omiye mondo odhi owachi, kod honni mane onego odhi otim. Eka Musa kod Harun ne jodhi, mochoko jodong Israel kanyakla. Harun nonyisogi weche duto mane Ruoth Nyasaye owacho ni Musa, kendo notimo honnigo duto e nyimgi, mi ne giyie ni kara Ruoth Nyasaye oseoro Musa adier. Bende kane giwinjo ni Ruoth Nyasaye oselimo jo-Israel, moneno chandruokgi, ne gikulore, mi gilame. Bang’e, Musa kod Harun nodhi ir Farao, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach jo-Israel owacho kama: ‘We joga odhi, mondo otimna sawo e thim.’ ” To Farao nodwokogi niya, “Ruoth Nyasaye to en ng’a, ma dawinj wachne, mi awe jo-Israel dhi? Akia Ruoth Nyasaye, bende ok nawe jo-Israel odhi!” Ne giwachone niya, “Nyasach jo-Hibrania oseromo kodwa. Omiyo, yie iwe wadhi e wuodh ndalo adek e thim, mondo watim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, nono to obiro kelonwa tho, kata lweny ma ditiekwa.” Farao, ruodh Misri nodwoko Musa gi Harun niya, “Marang’o umono ji tiyo tijegi? Doguru e tiju wasumbnigi!” Eka nomedo wacho niya, “Jou koro ng’eny moloyo jo-Misri to eka pod udwaro mana ni mondo giwe tich!” Odiechieng’no, Farao nochiko jo-Misri ma jorit wasumbni kod jo-Israel ma nyipeche niya, “Kik uchak umi jo-Israel tiang’ ma gilosogo matafari, kaka usebedo ka utimo, to weuru gidhi giom tiang’ giwegi. To nyaka une ni giloso matafari ma kwan-gi romre gi mago ma gisebedo ka giloso. Kik uwe kwanno dog chien! Gin jonyawo, emomiyo gigoyo koko ni mondo gidhi gitim misango ni Nyasachgi. Mednigiuru tich matek, mondo gibed modich, kendo giwe chiko itgi e weche manono.” Jorit nowuok kaachiei gi nyipeche, mowacho ni jo-Israel niya, “Farao osewacho ni ok obi medo miyou tiang’. To ni nyaka udhi udwar tiang’ uwegi kamoro amora moyudoree. To bende nyaka ulos matafari ma kwan-gi romre gi mago muloso pile.” Omiyo ji noke e piny Misri duto, ka dwaro tiang’. Jorit ne rungogi ka wacho niya, “Odiechieng’ kodiechieng’ nyaka utiek tich momiu, mana kaka nutimo e ndalo mane imiyoue tiang’.” Jodong Farao nogoyo jo-Israel mane giketo nyipeche, ka gipenjogi niya, “Ang’o momiyo kawuono ok ulos matafari marom gi mago ma yande uloso?” Nyipeche ma jo-Israel notero ywakgi ni Farao ka giwachonigi niya, “Ruoth, ere gimomiyo itimonwa kama? Tiang’ koro ok miwa, to eka pod ichunowa ni mondo walos matafari, goch bende igoyowa, to jogi iwuon ema ketho.” To Farao nodwokogi niya, “Un jonyawo ahinya! Mano emomiyo ukwaya ni mondo aweu udhi utim misango ni Nyasachu. Koro doguru e tiju! Ok bi miu tiang’ to nyaka ulos mana kar kwan matafari moketnu!” Kane nyipeche jo-Israel owinjo ni nyaka gilos matafari ma kwan-gi romre mana gi mago ma gisebedo ka giloso, ne gineno ni kara gin e chandruok. Ne gia ir Farao mi giromo gi Musa kod Harun ma noyudo ritogi, mi giwachonigi niya, “Nyasaye mondo one gima usetimo, kendo okumu kuom miyo Farao gi jodonge bedo mamon kodwa. Useketo ligangla e lwetgi mondo ginegwago!” Musa nodok ir Ruoth Nyasaye, mowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, ang’o momiyo isando jogi? Koro niora nang’o? Chakre kinde ma nabiroe ir Farao ma awuoyo e nyingi, ose mana bedo kosando jogi, to in pok itimoe gimoro mondo iresgi.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Koro ibiro neno gima abiro timo ni Farao. Abiro chune mondo owe jo-Israel odhi. Adier abiro chune ni nyaka oriembgi e pinye.” Nyasaye nowuoyo gi Musa, mowachone niya, “An e Ruoth Nyasaye. Nafwenyora ni Ibrahim gi Isaka kod Jakobo ka Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, to ne ok aweyo ging’eya gi nyinga mar Ruoth Nyasaye. Bende natimo kodgi singruok, kawachonigi ni namigi piny Kanaan, mane ginie jodak. Koro asewinjo ywak jo-Israel ma jo-Misri oseloko wasumbni, mi aseparo singruok mane atimono. Omiyo koro nyaka iwachni jo-Israel kama: ‘An e Ruoth Nyasaye, abiro golou e tije mapek ma jo-Misri oketo kuomu, kendo abiro resou e tij bedo wasumbni maggi. Narie bada mang’ongo kuomgi, kakumogi malit mondo owaru. Anakawu ka joga awuon, kendo anabed Nyasachu, mi unung’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma golou e tij jo-Misri mapek michunou mondo uti. Anateru e piny mane asingora ni nami Ibrahim gi Isaka kod Jakobo, kendo anamiugo mondo obed maru, an e Ruoth Nyasaye.’ ” Musa noluwo ni jo-Israel wechegi, to ne ok gidewe, nimar chunygi nool nikech tich matek mar bedo wasumbni. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhi inyis Farao ruodh Misri ni nyaka owe jo-Israel oa e pinye.” To Musa nodwoko Ruoth Nyasaye ni, “Ka jo-Israel ema ok nyal winja, Farao to diwinja nadi, an ng’at maywayo wachni?” To Ruoth Nyasaye nochiko Musa gi Harun ni gidhi ginyis jo-Israel kaachiel gi Farao ruodh Misri ni Ruoth Nyasaye osemiyogi tich mar golo jo-Israel e piny Misri. Jodong dhoud Israel e magi: Yawuot Reuben ma kach Israel ne gin Hanok gi Palu gi Hezron kod Karmi. Mago e jo-Reuben. Yawuot Simeon ne gin Jemuel gi Jamin gi Ohad gi Jakin gi Zohar kod Shaul wuod dhako ma nyar Kanaan. Mago e jo-Simeon. To magi e nying yawuot Lawi kaachiel gi nyikwagi: Gershon gi Kohath kod Merari. Lawi nodak higni mia achiel gi piero adek gabiriyo. Joka Gershon ne gin dhout Libni gi Shimei. Yawuot Kohath ne gin Amram gi Izhar gi Hebron kod Uziel. Kohath nodak higni mia achiel gi piero adek gadek. Yawuot Merari ne gin Mali kod Mushi. Mago e dhout jo-Lawi gi nyikwagi. Amram nokendo Jokebed nyamin wuon mare, ma nonywolone Harun gi Musa. Amram nodak higni mia achiel gi piero adek gabiriyo. Yawuot Izhar ne gin Kora gi Nefeg kod Zikri. To yawuot Uziel ne gin Mishael gi Elzafan kod Sithri. Harun nokendo Elisheba nyar Aminadab ma nyamin Nashon, monywologo Nadab gi Abihu gi Eliezar kod Ithamar. Yawuot Kora ne gi Asir gi Elkana kod Abiasaf. Mago e dhout joka Kora. Eliezar wuod Harun nokendo achiel kuom nyi Putiel, ma nonywolone Finehas. Mago e jodong dhout jo-Lawi. Ma e Harun nogo, kaachiel gi Musa, mane Ruoth Nysaye owachonigi niya, “Goluru jo-Israel e piny Misri kochan-gi e dhoutgi.” Musa gi Harun gogo ema nowacho ni Farao ruodh Misri ni mondo owe jo-Israel oa Misri. Kane Ruoth Nyasaye owuoyo gi Musa e piny Misri, nowachone niya, “An e Ruoth Nyasaye. Nyis Farao ruodh Misri weche duto ma abiro wachoni.” To Musa nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “Ing’eyo ni an ng’at maywayo wach, to ere kaka Farao diwinj wachna?” To Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Koro ng’e ni aseketi ka Nyasaye ni Farao, kendo Harun owadu nowuo kari. Ininyis Harun owadu weche duto ma abiro chiki mondo iwachi, to en ema nowach ni Farao ni mondo owe jo-Israel oa e pinye. To anami chuny Farao doko matek, kendo named timo ranyisina kod honni maga. To kata kamano Farao ok nowinju. Omiyo anasand Misri gi timbe madongo kakumo jo-Misri malich, mi nagol joga ma jo-Israel e Misri, kochan-gi e dhoutgi. Kamano jo-Misri nong’e ni an e Ruoth Nyasaye, katimonigi timbe madongo, kendo kagolo jo-Israel kuomgi.” Kuom mano Musa gi Harun notimo mana kaka Ruoth Nyasaye nochikogi. E kinde mane giwuoyoe gi Farao, Musa ne jahigni piero aboro, to Harun ne jahigni piero aboro gadek. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Kapo ni Farao owachonu ni mondo utimne ranyisi moro, to in Musa mondo iwachni Harun kama: ‘Bol ludhi piny e nyim Farao mondo olokre thuol.’ ” Kane Musa kod Harun jobiro ir Farao, ne gitimo kaka Ruoth Nyasaye nochikogi, Harun nobolo ludhe piny e nyim Farao gi joge, mi ludhno nolokore thuol. Kane Farao oneno kamano, noluongo ji mariek kod ajuoke, kendo ajuoke mag Misrigo bende notimo mana hono machal kamano gi bindgi. Ng’ato ka ng’ato nobolo ludhe piny, kendo luth ka luth nolokore thuol, to ludh Harun nomwonyo ludhegi. To Farao ne wiye tek mana kaka Ruoth Nyasaye nosenyiso, mi nodagi winjo weche Musa gi Harun. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Farao wiye tek, kendo odagi weyo jo-Israel mondo oa. Dhiyo ire gokinyi, kodhi e aora Nael, mi irite e dho aora, kiting’o luth mane olokore thuolcha. Nyis Farao kama: ‘Ruoth Nysaye ma Nyasach jo-Hibrania ne oora mondo anyisi ni, we joge oa mondo odhi olame e thim. To nyaka chil kawuono pok isetimo kamano. Omiyo koro Ruoth Nyasaye owacho ni ibiro ng’eyo ni en e Ruoth Nyasaye kuom gik ma obiro timo. Abiro chwado pi aora gi luth ma ating’oni mi pi biro lokore remo. Rech biro tho, kendo aora biro bedo mang’ue marach, mi jo-Misri ok noyud kaka modho pi aorani.’ ” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Harun kama: ‘Rie ludhi e wi pige duto man Misri, kaka aore madongo gi matindo, kod yewni gi sokni.’ Pi biro lokore remo, kendo piny duto nopong’ gi remo, koda ka dapige mag yien mopa, koda mag kite.” Musa gi Harun ne jotimo kaka Ruoth Nyasaye nochikogi. Harun noting’o ludhe malo e nyim Farao gi jodonge, kendo nochwado pi aora Nael, mi pi duto nolokore remo. Rech notho, kendo aora nodoko mang’ue marach, mi jo-Misri ne ok nyal modho pi aorano. Piny Misri duto nopong’ gi remo. To bang’e ajuoke mag Misri bende notimo hono mana machal kamano gi bindgi, mi wi Farao nosiko matek kaka chon. Notamore winjo wach Musa gi Harun mana kaka Ruoth Nyasaye nosenyiso, kendo noa modok e ode ka ok odewo wachgi. Jo-Misri duto nokunyo bath aora Nael mondo giyud pi modho, nikech ne ok ginyal modho pi aora. Pi nobet kolokore remo kuom ndalo abiriyo kane Ruoth Nyasaye osechwado aora Nael. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhiyo ir Farao mondo inyise ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘We joga oa mondo odhi olama. To winji! Ka ok iyie timo kamano, to abiro kelo ogwende e pinyi duto mondo asandugo. Ginipong’ aora Nael, kendo giniwuog ka gidhi e odi nyaka kor nindo gi kitandani kod ut jodongi gi mag jogi, kendo ei kendeni kod ei sufriecheni mitedoe makati. Bende ginichikre kuomi kendo kuom jogi kod kuom jodongi.’ ” Ruoth Nyasaye nomedo wacho ni Musa niya, “Nyis Harun mondo orie ludhe ewi aore gi sokni kod yewni, mondo ogwende onywolre mathoth e piny Misri.” Kamano Harun norieyo lwete ewi pige duto, mi ogwende nobiro mopong’o piny. To ajuoke notiyo gi bindgi, mi gin bende ne gimiyo ogwende obiro e piny. Farao koro noluongo Musa gi Harun mowachonigi niya, “Kwauru Ruoth Nyasaye mondo ogol ogwende oko kuoma, kendo kuom joga, eka awe jou oa mondo odhi otim misango ni Ruoth Nyasaye.” Mi Musa nowacho ni Farao niya, “Timna ng’wono, mondo inyisa sa monego alemnie, kaachiel gi jodongi kod jogi, mondo ogwende oweu, kendo oa e uteu, mi gidong’ mana e aora Nael kende.” Nodwoke niya, “Kiny.” Musa nowachone niya, “Biro timore mana kaka iwacho, mondo ing’e ni onge Nyasaye moro machalo gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa. Ogwende biro weyi, kaachiel gi jodongi kod jogi, kendo gibiro a e uteni, mi ginidong’ mana e aora Nael kende.” Eka Musa gi Harun ne joa ir Farao, mi Musa nolamo Ruoth Nyasaye gi chunye duto, ni mondo ogwende ma nosekelo kuom Farao oa. Ruoth Nyasaye notimo kaka Musa nokwaye, mi ogwende duto mane nie udi gi lerni kod puothe notho. Jo-Misri nochokogi tuche tuche, mi piny nodoko mang’ue marach. To kane Farao oneno ni oyudo yueyo, wiye nochako obet matek, kendo nodagi wach Musa gi Harun, mana kaka Ruoth Nyasaye nosenyiso. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Harun ni mondo ochwad piny gi ludhe mi buru biro lokore kikun e piny Misri duto.” Ne giwinjo gima nowachonigi mi Harun norieyo ludhe, mochwadogo piny, mi buru nolokore kikun, kuom ji gi jamni. Buru duto manie Misri nolokore kikun. Ajuoke notiyo gi bindgi ni mondo gin bende gihon kikun, to notamogi. Kikun ne ni kuonde duto, kuom ji gi jamni. Eka ajuoke nowachoni Farao niya, “Ma en hond Nyasaye.” To wi Farao ne pod tek, kendo ne ok owinjo wach Musa gi Harun, mana kaka Ruoth Nyasaye nosenyiso. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhiyo gokinyi mang’ich, mondo irom gi Farao, ka dhi aora Nael, kendo inyise ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘We joga oa mondo odhi olama. To ka ok itimo kamano, to abiro hono lwang’ni kuomi gi kuom jodongi gi kuom jogi kod kuom uti, kendo gibiro pong’o ut jo-Misri, kaachiel gi pinygi duto. To chieng’no ok nahon lwang’ni e piny Goshen, kuma joga odakie, mi ining’e ni an Ruoth Nyasaye kara anie pinyni! Kamano ok natim ni joga gima abiro timo ni jogi. Hononi kiny notimre kiny.’ ” Ruoth Nyasaye notimo kamano, kendo lwangni mang’eny nopoto e od Farao gi ut jodonge kod e piny Misri duto. Lwang’nigo noketho piny. Farao noluongo Musa gi Harun mowachonigi niya, “Dhiuru, utim misango ni Nyasachu, to nyaka utime mana ei pinyni.” To Musa nodwoke niya, “Ok onego watim kamano, nimar timo misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa gi dhiang’ en gima kwero ni jo-Misri. Kapo ni gineno kwatimo misango ma kamano, to gibiro goyowa gi kite mwatho. Omiyo nyaka wadhi e thim kuom wuodh ndalo adek, mondo watim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa mana kaka nochikowa.” Farao nodwokogi niya, “Abiro weyou udhi mondo utim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu e thim, to mana ka ok udhi mabor ahinya. Omiyo koro kwanauru.” Musa nowachone niya, “Ka asedhi, to abiro kwayo Ruoth Nyasaye mondo kiny lwang’ni oweyi gi jodongi kod jogi. To kik ichak iwuondwa, mi itam jowa dhi timo misango ni Ruoth Nyasaye.” Musa noa ir Farao molamo Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye notimone gima nokwayo. Lwang’ni noa kuom Farao gi jodonge kod joge, ma onge kata mana lwang’ni achiel mane odong’. To kata e kindeno bende wi Farao nochako obedo matek, mi ne ok oyie mondo jo-Israel oa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhiyo ir Farao mondo inyise ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach jo-Hibrania owacho kama, ‘We joga oa mondo odhi olama. To ka idagi weyogi, to abiro kelo tho marach kuom fareseni gi kenjeni gi ngamiani gi dhogi kod rombi gi dieki. Jamb jo-Israel to ok abi timonigi gima abiro timoni jamb jo-Misri, mi onge chiach ja-Israel kata achiel ma notho.’ Bende Ruoth Nyasaye oseketo odiechieng’, kowacho ni kiny ema notimie kamano e pinyni duto.” Kinyne Ruoth Nyasaye notimo kaka nowacho, mi jamb jo-Misri duto notho, to chiach jo-Israel ne ok otho kata achiel. Kane Farao onono to nonyise ni onge chiach ja-Israel mane otho kata achiel. To kata kamano wiye ne pod tek, mi ne ok oyie mondo jo-Israel oa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Jukuru buch kendo gi lwetu, mondo Musa okir e kor yamo e nyim Farao. Buruno biro lokore buru mayom e piny Misri duto, kendo obiro kelo tuo buche malokore adhonde kuom ji gi jamni.” Kamano ne gijuko buru e kendo mi gidhigo ir Farao. Eka Musa nokiro buruno e kor yamo, mi buruno nokelo tuo buche ma nolokore adhonde kuom ji gi jamni. Ajuoke ne ok nyal piem gi Musa nikech gin bende dendgi ne buche okuodo, mana kaka jo-Misri mamoko. Ruoth Nyasaye nomiyo wi Farao odoko matek, mi ne ok odewo Musa gi Harun, mana kaka Ruoth Nyasaye nosenyiso Musa. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhi ir Farao gokinyi mang’ich, mondo inyise ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach jo-Hibrania owacho kama: ‘We joga oa mondo odhi olama. To wang’ni, ka ok itimo kamano, to in ema abiro kumi kaachiel gi jodongi kod jogi, kakelonu sand duto mondo ing’e ni onge ng’at marom koda e piny ngima. Ka dine arie bada mi agoyi gi tuo moro, kaachiel gi jogi, to dikoro kari oselal. To aseweyi ibet mangima mana ni mondo anyisigo tekona, kendo mondo humba olag e piny ngima. To kaka pod ithago joga, kendo ok iyienigi mondo gia, kiny kar sa ma kama, naor pe malich ma pok one e piny Misri nyaka nene. Koro gol chik mondo jambi kod gigi duto man oko orwak e udi, nimar pe biro goyo ji kod jamni mowe oko, mi gibiro tho giduto.’ ” Luoro nomako jodong Farao moko nikech gima Ruorh Nyasaye nosewachono, omiyo ne gikelo wasumbgi gi jambgi e udi piyopiyo. To joma ne ok odewo wach Ruoth Nyasaye noweyo wasumbgi gi jambgi mana oko. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Rie lweti kochomo polo mondo pe ogo ji gi jamni kod buya duto man piny e Misri.” Kamano Musa norieyo ludhe kochomo polo, mi Ruoth Nyasaye nooro mil polo kaachiel gi pe mi polo nogoyo piny. Ruoth Nyasaye nomiyo pe ogoyo Misri malich, ka polo mil koni gi koni. Ne en pe marach mane pok one e piny Misri nyaka nene. Pe nogoyo gik moko duto, kaachiel gi ji kod jamni mane ni oko kuonde duto e piny Misri. Bende nogoyo buya manie piny, moturo yien duto. To mak mana piny Goshen kende mane jo-Israel odakie, ema ne ok ogoyo. Farao noluongo Musa gi Harun, mowachonigi niya, “Koro aseketho. Ruoth Nyasaye e man kare, to an, kaachiel gi joga, ema wasetimo marach, lamnwa Ruoth Nyasaye, nikech pe gi polo osegoyowa mohingo tekowa. Asingora ni abiro weyou mondo udhi ma ok urito gimoro kendo.” Musa nowachone niya, “Ka asea e dalani, to abiro rieyo bada kalamo Ruoth Nyasaye. Polo biro weyo mor, kendo pe bende biro chok mondo omi ing’e ni Ruoth Nyasaye e wuon piny ngima. To ang’eyo ni in kaachiel gi jodongi pod ok uluoro Ruoth Nyasaye.” (Tworo gi shairi nokethore chuth, nimar noyudo ka tworo osetegno, to shairi ne koro eka mino. To ngano ne ok okethore nimar ojachiek achien.) Musa noa ir Farao, mowuok e dala. Eka noting’o bedene malo kolamo Ruoth Nyasaye, mi mor polo gi pe norumo, kendo koth bende nochok. Kane Farao oneno ni gigo duto noserumo, nochako oketho, mi chunye, kaachiel gi chuny jodonge nomedo mana bedo matek. Kamano wi Farao nomedo bet matek, mi notamo jo-Israel dhi, mana kaka Ruoth Nyasaye nosemiyo Musa owacho. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhi ir Farao, asemiyo chunye, kaachiel gi chuny jodonge obedo matek mondo anyisgi hondenagi, kendo mondo unyis nyithindu gi nyikwau e ndalo mabiro kaka nene afuwo jo-Misri gi honnigo. Kamano unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Kuom mano Musa gi Harun nodhi ir Farao, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach jo-Hibrania owacho kama: ‘Pod ibiro dagi bolori e nyima nyaka kar ang’o? We joga oa mondo odhi olama. Ka pod itamori miyo joga thuolo mondo oa, to kiny nakel bonyo e pinyi, kendo gibiro nur e piny ma kata mana lowo ok nonen. Ginicham gik moko duto modong’, mane pe ok oketho, kaachiel gi yien duto. Ginipong’ uteni gi ute jodongi kod ute jogi. Ginibed marach moloyo gimoro amora ma wuoneu kata kwereu oseneno nyaka ne gibi e pinyni.’ ” Kane Musa osewuoyo kamano, noa moweyo Farao. Jodong Farao nowachone niya, “Ng’atni pod biro thagowa nyaka kar ang’o? We jo-Israel machwo odhi mondo olam Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Donge koro ing’eyo ni Misri osekethore?” Kuom mano, noom Musa gi Harun, moduogo ir Farao, mi nowachonigi niya, “Unyalo dhi mondo ulam Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. To ng’a gini ma biro dhi?” Musa nodwoke niya, “Wabiro dhi waduto, joma tindo kod joma dongo, nyiri gi yawuowi, kaachiel gi jamni duto, nimar waduto nyaka watim ni Ruoth Nyasaye sawo.” Farao nowachonigi niya, “Nyasaye mondo okonyu ka po ni ayienu udhi kaachiel gi mondu kod nyithindu! Nyaka bed ni uchano timo gimoro marach. Ooyo, ok ayienu timo kamano! Un joma chwo kende ema unyalo dhi mondo ulam Ruoth Nyasaye, nikech mano ema nudwaro.” Mi noriembogi gia e nyime. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Rie badi e piny Misri mondo bonyo obi ocham gik moko duto mane pe oweyo mak oketho.” Omiyo Musa norieyo ludhe e piny Misri, mi Ruoth Nyasaye notugo yamb ugue mokudho e pinyno odiechieng’no duto gotienono duto. To kane piny oru, noyudo ka yamb ugue osekelo bonyo. Bonyogo nopie e piny Misri mang’eny ma nyaka nene pok one bende ok none nyaka chieng’. Ne gipoto piny mi piny nolokore bonyo lilo kendo ne gichamo gik moko duto mane dongo e piny kaachiel gi olembe duto mane pe oweyo. Onge kata lith oboke mane odong’ e piny Misri duto. Farao noluongo Musa gi Harun, mowachonigi niya, “Aseketho ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo ni un bende. Koro yie ung’wonnae dichiel, kendo ulam Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mondo oyie ogol masira malichni kuoma.” Kuom mano Musa noa ir Farao modhi olamo Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye noloko yamono mi okudho matek kaa imbo, motero bonyo e Nam Makwar, ma kata achiel ne ok odong’ Misri. To Ruoth Nyasaye nomiyo chuny Farao odoko matek, mi ne ok oweyo jo-Israel odhi. Bang’ mano Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Rie badi kochomo polo mondo mudho mandiwa, ma ji muloe mana gi lwetgi, oim piny Misri.” Musa norieyo bade kochomo polo, mi mudho mandiwa noimo piny Misri duto kuom ndalo adek. Onge ja-Misri mane nyalo neno wadgi, kendo onge ng’at mane owuok e ode kuom ndalo adekgo. To kamoro amora mane jo-Israel odakie ema ler ne nitie. Farao noluongo Musa, mowachone niya, “Dhiuru ulam Ruoth Nyasaye. Mondu gi nyithindu bende nyalo dhi kodu, mak mana jambu ema nyaka dong’ ka.” Musa nodwoke niya, “To ing’eyo ni in ema nyaka imiwa jamni mwatimogo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa misengni miwang’o pep kod misengni mamoko. To jambwa bende nyaka wadhigo, kendo onge kata achiel ma biro dong’ chien, nimar dipo ka wadwaro jamni moko mwadhi lamogo Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa kuom jambwago, nikech kapok wachopo kuno to ok wang’eyo ni wadhi lame gang’o.” To Ruoth Nyasaye nomiyo chuny Farao odoko matek, mi nodagi ni kik gidhi. Nowacho ni Musa niya, “Aye e wang’a! To bende kik ichak inena, nikech chieng’ minenae kendo to nitho!” Musa nodwoke ni, “Adier, ok nachak aneni kendo.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Koro odong’ masira achiel ma abiro kelo ni Farao gi jo-Misri. Eka noweu udhi. To ok mano kende, to noriembu mana kaka ng’at ma riembo chiege. Koro nyis ji ni ng’ato ka ng’ato ma dichwo kata ma dhako mondo okwa gik molos gi fedha kod dhahabu kuom jogweng’gi.” Mi Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Misri ogeno jo-Israel. To bende jodong Farao gi jo-Misri duto nomiyo Musa duong’ ahinya. Musa nowacho ni Farao niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Abiro wuotho kuom jo-Misri e dier otieno tir, kendo nyithindo makayo duto manie piny Misri biro tho, chakre kach ruoth Farao nyaka kach dhako ma misumba ma jarego, kaachiel gi kach jamni duto. Ywak maduong’ ma pok one, bende ma ok none, biro bedo e piny Misri. To jo-Israel biro bedo gi kue, ma kata mana guok ok nogue dhano kata chiayo.’ Kamano unung’e ni Ruoth Nyasaye oketo pogruok e kind jo-Misri gi jo-Israel. Bang’e jodongi nobi ira, mi ginikulrena ka giwacho niya, ‘Dhiyo, un gi jou duto!’ Bang’ mano eka naa.” Mi Musa noa ir Farao gi mirima mager. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Farao ok bi winjo wachni. Omiyo abiro medo timo honni e piny Misri.” Musa gi Harun nosetimo honnigo duto e nyim Farao, to Ruoth Nyasaye nomiyo wiye odoko matek, mi ne ok onyal weyo jo-Israel a e pinye. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun e piny Misri niya, “Dueni ema biro bedonu due mokwongo mar higa. Nyis jo-Israel duto kama: Chieng’ due apar mar dueni ng’ato ka ng’ato nyaka yier nyarombo kata nyadiel ni joode, tiende ni chiayo achiel ni ot ka ot. To kapo ni joot moro nok ahinya ma chiayo ngima ohingo, to wuon odno kod ng’at modak bute nyaka riwre e chiayono. Nyaka upim gima ng’ato ka ng’ato nyalo chamo, mondo ung’ego kar romb joma oromo chiayo achiel. Chiayono nyaka bed nyarombo kata nyadiel ma dichwo ma jahiga achiel ma onge songa. Kanuru chiayogo nyaka chop chieng’ mar apar gang’wen mar dueni, eka oganda jo-Israel duto mondo oneggi ka piny dwaro yuso. Bang’e gikaw remo, giwirgo sisi mag dhoudi kod wi dhoudi mag udi duto ma nochamie jamnigo. Nyaka gibul ring’o gotienono, kendo gichame gi makati ma ok ketie thowi, kaachiel gi alode makech. Kik ucham ringe moro manumu, kata motedi, to nyaka bule duto, kaachiel gi wiye gi tiendene kod jamb iye. Kik uwe lemo moro dong’ nyaka okinyi. To kapo ni moro odong’, to nyaka wang’e e mach. “Nyaka uchame kutueyo okanda e nungou, kendo kurwako wuoche e tiendu, kendo kumako ludhe e lwetu; to bende nyaka uchame piyopiyo. En sap Pasaka mar Ruoth Nyasaye. Otienono nawuoth e piny Misri duto kendo naneg nyathi ka nyathi ma dichwo makayo mar dhano kod mar chiayo. An e Ruoth Nyasaye, kendo anakum nyiseche duto mag jo-Misri. Remb nyirombego nobed kido ma nyiso udi mudakie, kendo kaneno remono to anakadhu, mi masich tho magoyogo piny Misri ok nomaku. “Odieching’no nobednu chieng’ rapar, omiyo nyaka urite ka sawo mochwere ni Ruoth Nyasaye kuom tiengeu duto. Nyaka ucham makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo, nyaka ugol thowi duto manie uteu, nimar ka ng’ato kuomu ochamo makati moketie thowi chakre chieng’ mokwongo nyaka chieng’ mar abiriyo to nong’ad kare oko kuom oganda jo-Israel. Chieng’ mokwongo kod chieng’ mar abiriyo, nyaka utim chokruok moyiedhi. Kuom ndalo ariyogo kik uti tich moro mak mana tij loso chiemo. Nyaka utim sawo mar makati ma ok ketie thowi, nikech chieng’no ema nagolie ogendu e piny Misri. Tiengeu duto nyaka rit odiechieng’no mondo obed chieng’ sawo mochwere. Chakre odhiambo mar due apar gang’wen mar due mokwongo, nyaka odhiambo mar due piero ariyo gachiel ema unuchamie makati ma ok ketie thowi. Kuom ndalo abiriyogo kik thowi bedie uteu, nikech ng’at mochamo gimoro moketie thowi nong’ad kare oko kuom oganda jo-Israel, bed ni en japiny kata jadak. Kik ucham gimoro moketie thowi, to nyaka ucham mana makati ma ok ketie thowi kamoro amora mudakie.” Musa noluongo jodong Israel duto, mowachonigi niya, “Ng’ato ka ng’ato mondo odhi oyier nyarombo kata nyadiel ni joode, mondo unegi kutimogo Pasaka. Eka ukaw oboke mag owino ulutie remo manie tawo, kendo uwirgi wi dhoudi kod sisi mag dhoudi. Kik ng’ato kuomu wuog oko nyaka okinyi. Ruoth Nyasaye biro wuotho e piny Misri duto, mondo oneg jo-Misri, to enokadh dhoot ka dhoot moneno remo e wiye, kendo e sisi mage, kendo ok nowe malaika maneko donje uteu mondo onegu. “Rituru chikegi mochwere kaachiel gi nyithindu. Ka udonjo e piny ma Ruoth Nyasaye nomiu kaka osesingore, to nyaka urit sawoni. To ka nyithindu nopenju tiende, to unudwokgi ni, ‘En misango mar Pasaka mitimo ni Ruoth Nyasaye nikech nokadho ut jo-Israel e piny Misri konego jo-Misri, to oweyo miechwa.’ ” Kane Musa otieko wuoyo, jo-Israel nogoyo chonggi piny molemo. Ne gidhi, mi girito wechego, kendo gitimo gima Ruoth Nyasaye nochiko Musa gi Harun. E dier otienono tir, Ruoth Nyasaye nonego nyithindo ma yawuowi makayo duto, chakre kach ruoth Farao nyaka kach ng’at motue e jela, kaachiel gi nyithindo makayo duto mag jamni. Farao gi jodonge kod jo-Misri duto nochiew gotienono, kendo ne nitie ywak malich ahinya e Misri nimar ne onge kata dala achiel ma ok nyathi ma wuowi othoe. Otieno nogo Farao noluongo Musa gi Harun mowachonigi niya, “Wuoguru gi jo-Israel piyopiyo mondo uwe joga. Dhiuru ulam Ruoth Nyasaye kaka usekwayo. Jambu bende kawuru uago. An bende lamnauru mondo ayud gueth.” Jo-Misri norungo jo-Israel mondo oa e pinygi piyopiyo, ka giwacho niya, “Waduto wabiro tho ka ok ua.” Omiyo jo-Israel nokawo sufriache mag makati moting’o mogo modwal mapok oketie thowi. Ne giboyogi gi nenggi, mi giting’ogi e gokgi. Noyudo ka jo-Isreal osekwayo jo-Misri lewni kod gik moko molos gi fedha kod dhahabu, kaka Musa nosechiko. Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Misri ogeno jo-Israel, mi ne gimiyogi gik moko duto mane gikwayo. Kamano e kaka ne giyako jo-Misri. Jo-Israel nochako wuoth Rameses kochomo Sukoth. Ne gin ji alufu mia auchiel ka ok okwan mon gi nyithindo. Oganda maduong’ mar ji mamoko kaachiel gi jamni bende nodhi kodgi. Ne gikawo mogo modwal mane giago Misri, mi gitedogo makati ma ok oketie thowi. Ne ok oketie thowi nikech ne oriembgi gia Misri apoya. Bende ne ok giyudo thuolo kata mana mar tedo chiemo ma gidhi chamo e wuoth. Jo-Israel nosedak e piny Misri kuom higni mia ang’wen gi piero adek. To chieng’ mane higni mia ang’wen gi piero adekgo orumoe ema ne ogend Ruoth Nyasaye duto owuokie Misri. Ne en otieno mane Ruoth Nyasaye oritogie mondo ogolgi e piny Misri. Otieno nogono en otieno moket mondo jo-Israel duto oparie Ruoth Nyasaye nyaka chieng’ ka ginindo bedo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Magi e chike monego urit kitimo Pasaka: Jodak kik chame, to wasumbini duto mong’iew nyalo chame mana kuseterogi nyangu. To japiny moro kata ng’ato ang’ata mondiki kik chame. Nyarombo ka nyarombo nyaka cham mana e ot achiel; kik gol lemo kata achiel oko, bende kik utur choke kata achiel. Oganda jo-Israel duto nyaka tim sawoni. Kapo ni nitie jadak moro kuomu ma dwaro timo Pasaka ni Ruoth Nyasaye, to nyaka ukuong uter joge machwo duto nyangu, eka onyalo riwore kodu e timo sawono, mi koro nokwane ka ja-Israel hie. To ng’at ma ok oter nyangu kik chame. Chikni otweyo ja-Israel gi jadak machalre.” Jo-Isreal notimo gik moko duto mane Nyasaye ochiko Musa gi Harun, mi chieng’onogo, ema nogoloe jo-Israel e piny Misri, kochan gi e ogendgi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyathi ka nyathi makayo nyaka walna, nikech dhano kata chiayo mokwong nywol e Israel en mara.” Musa nowacho ni jo-Israel niya, “Nyaka upar odiechieng’ ma uwuokie Misrini, nikech Ruoth Nyasaye ogolou gi tekone maduong’ e piny mane ubedoe wasumbini. Makati moketie thowi ok onego cham kawuono, nikech odiechieng’ni, due mar Abib, e chieng’ wuoku Misri. Ruoth Nyasaye nosingore ni kwereu ni nomiu piny momew kendo machiek ahinya ma jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Hivi gi jo-Jebus odakie. Ka Ruoth Nyasaye oseterou kuno, to nyaka utim sawoni e due nogoni. Nyaka ucham makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo, to chieng’ mar abiriyo utim sawo ni Ruoth Nyasaye. Makati ma ok ketie thowi, ema nucham kuom ndalo abiriyogo, to makati miketoe thowi, kata gimoro amora moket gi thowi, kik yud e pinyu duto. Odiechieng’no nyaka unyis yawuotu niya, ‘Ma ema waparogo gima Ruoth Nyasaye notimonwa kwawuok Misri.’ Raparni nyaka bed ka kido e lwetu, kendo ka ranyisi e lela wang’u mondo usik kuwacho chik Ruoth Nyasaye e dhou, nimar Ruoth Nyasaye nogolou Misri gi tekone maduong’. Rituru chikni e higa ka higa e ndalo moketi.” “Ruoth Nyasaye nokelu e piny Kanaan mane osingore ni nomiu kaachiel gi kwereu. Kosemiyougo, to nyaka uchiwne nyithindu machwo makayo duto. Nyithind jambu makayo machwo duto bende gin mag Ruoth Nyasaye. Nyaka uwal nyithind kenjeu machwo makayo duto, kuketo nyirombe kargi. To ka ok udwar warogi, to nyaka utur ng’utgi. Bende nyaka uwar yawuowi makayo duto munywolo. Ka chieng’ moro yawuotu penjou ni, ‘Ere tiend gima utimoni?’ To nyaka uduokgi niya, ‘Ruoth Nyasaye nogolowa gi tekone maduong’ e piny Misri, kuma ne wabedoe wasumbini. Kane Farao otamore weyowa mondo waa, Ruoth Nyasaye nonego nyithindo makayo duto, mag dhano gi mag jamni, e piny Misri. Mano emomiyo watimo ni Nyasaye misango gi nyithind jamni machwo makayo duto, to wawaro nyithindwa makayo kwachiwo gik moko kargi. Timni nyaka bednu rapar, mana ka kido manie lwetu kata ka ranyisi manie lend wang’u, nikech Ruoth Nyasaye nogolowa Misri gi tekone maduong’.’ ” Kane Farao oweyo jo-Israel mondo odhi, Nyasaye ne ok otelonigi e yo madhi e piny Filistia, kata obedo ni yorno ema ng’ado machiegni. Nyasaye noparo niya, “Ka jo-Israel oneno ni gibiro kedo, to chunygi nyalo lokore mi gidog Misri.” Omiyo kar luwo yorno to Nyasaye notelonigi e yo maluoro maluwo thim kochomo Nam Makwar. Jo-Israel noa Misri koikore ni lweny. Musa nokawo chok Josef, modhigo, nikech Josef nosemiyo jo-Israel osingore, kowachonigi niya, “Chieng’ moro Nyasaye nokonyu, omiyo ka udhi, to mondo ukaw chokena udhigo.” Ne gia Sukoth, mi giwuotho nyaka Etham man e lak thim. Godiechieng’ Ruoth Nyasaye notelo nyimgi kobet e siro mar bor polo, mondo onyisgi yo, to gotieno notelo nyimgi ei siro mar mach, mondo omenynigi ler. Kamano ne ginyalo wuotho odiechieng’ gotieno. Siro mar bor polo nosiko kotelo nyimgi godiechieng’ to siro mar mach ne telonigi gotieno. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel mondo odog obwor e nyim Pihahiroth, e kind Migdol gi nam, yo wuok chieng’ mar Baal-zefon. Bworuru e dho nam, kama omanyore gi dalano. Farao biro paro ni jo-Israel digni e thim, kendo ni thim ogeng’onigi. Abiro miyo chunye doko matek, mi enolawu. To loch ma nalogo Farao kaachiel gi ogandane mar lweny nomi nyinga duong’, mi jo-Misri nong’e ni kara an Nyasaye.” Kamano jo-Israel notimo kaka nowachnigi. Kane onyis Farao ruodh Misri ni jo-Israel oseringo, chunye gi chuny jodonge nolokore ni nonego ni kik giwe gia, mi giwacho niya, “Ang’o mwasetimoni? Waseweyo wasumbwa ma jo-Israel odhi!” Omiyo Farao noiko gache mar lweny, modhi gi joge mag lweny. Nokawo geche mag lweny moyier mia auchiel, gi geche moko duto mag Misri, ka jatend lweny ni ei moro ka moro. Ruoth Nyasaye nomiyo chuny Farao ruodh Misri odoko matek, mi nolawo jo-Israel ma nosewuok ka chunygi ochayo jo-Misri. Jo-Misri nolawogi gi farese Farao duto gi geche mag lweny gi joidh faresene, kaachiel gi joge mag lweny, mi gijukogi ka gibworo e dhonam but Pihahiroth, yo wuok chieng’ mar Baal-zefon. Kane Farao ochopo machiegni, jo-Israel noting’o wang’gi, moneno ka jo-Misri lawogi machiegni, mi ne giluor ahinya, kendo ne giywak ni Ruoth Nyasaye. Ne giwacho ni Musa niya, “Donge liete ni Misri? Ang’o momiyo nikelowa oko e thim ka, mondo wathoe? Koro neye gima isetimo kuom golowa Misri! Donge ne wanyisi kapok wawuok Misri ni gima kama biro timore? Ne wakweri ni mondo iwewa wati ni jo-Misri. Da obedo maber ka wan wasumbgi, moloyo tho e thim ka.” Musa nodwokogi niya, “Kik uluor! Chung’uru motegno mondo une kaka Ruoth Nyasaye biro resou kawuono, nimar jo-Misri munenogi, ok unune kendo. Ruoth Nyasaye biro kedonu, omiyo un ling’uru aling’a.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Marang’o iywakna? Wach ni jo-Israel odhi adhiya nyime. Kaw ludhi, irie e nam, mondo nam opogre koni gi koni, eka jo-Israel ong’ade, kawuotho e lowo motwo. Abiro jiwo jo-Misri mondo oluw bang’u. Nyinga noyud duong’ kuom loyo Farao gi joge mag lweny gi gechene, kaachiel gi joidh faresene. Eka jo-Misri nong’e ni kara an Ruoth Nyasaye, kaseloyogi.” Malaika mar Nyasaye mane otelo e nyim oganda jolweny mar Israel noa modok kang’egi. Siro mar bor polo bende noa e nyimgi, mi nodok mochung’ kang’egi, kopogo kind jolweny mag Misri gi jolweny mag Israel. Bor polono nokelo mudho kanyo, mi piny noyuso piyopiyo, kendo oganda moro ne ok osudo machiegni gi wadgi otieno duto. Musa norieyo bade e nam, mi Ruoth Nyasaye notugo yamb ugue mokudho matek otieno duto, mi nam nong’wel, kendo kama ne pi nitie nodoko motwo. Pigno nopogore diriyo, kendo jo-Israel nong’ado namno kawuotho e lowo motwo, ka pi ogingore koni gi koni. Jo-Misri nolawogi, modonjo bang’gi nyaka e chuny nam gi farese Farao duto, gi gechene mag lweny kod joidh faresene. Kane piny dwa yawore, Ruoth Nyasaye nong’iyo jolweny mag Misri gi e siro mar mach kod mar bor polo, mi nomiyo kihondko omakogi. Nomiyo tiend gechegi omoko, mi koro ne ok ginyal ringo maber, nyaka jo-Misri nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ema kedonigi kodwa.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Rie badi e nam mondo pi oduog oim jo-Misri gi gechegi kod jogi ma joidh farese.” Mi Musa norieyo bade e nam, kendo kane piny oyawore, pi noduogo e wang’e machon. Jo-Misri noyudo ringo kane pi duogo, mi Ruoth Nyasaye notiekogi e chuny nam. Pi noduogo, moimo geche lweny gi joidh farese kod jolweny duto mag Farao ma nolawo jo-Israel ei nam. Onge kata ng’at achiel mane odong’. To jo-Israel noseng’ado nam, ka wuotho e lowo motwo, ka pi ogingore koni gi koni. Kamano e kaka Ruoth Nyasaye noreso jo-Israel e lwet jo-Misri odiechieng’no. Bang’e jo-Israel noneno jo-Misri koriere e dhonam kosetho. Kane jo-Israel oneno teko maduong’ mane Ruoth Nyasaye okumogo jo-Misri, ne giluore, mi ne giyie kuome kendo kuom Musa jatichne. Bang’e Musa gi jo-Israel nowero ni Ruoth Nyasaye wendni: “Abiro wer ni Ruoth Nyasaye nikech oseyudo duong’ mipako ahinya. Osewito farese kod joithgi e nam. Ruoth Nyasaye e tekona, kendo e wenda, En ema osewara. En e Nyasacha, kendo abiro pake. En e Nyasach wuora, kendo abiro miye duong’. Ruoth Nyasaye en jalweny, kendo Ruoth Nyasaye nyinge. Osewito geche Farao gi jolweny mage e nam, kendo jatend Farao moyier josenimo e Nam Makwar. Nam matut oimogi. Ne ginyumore piny ka kidi. “A Ruoth Nyasaye, badi ma korachwich nigi teko maduong! Oturo wasiki matindotindo. Kuom duong’ mar tekoni niloyo joma nopiem kodi. Mirimbi noliel ka mach, mowang’ogi ka tiang’. Much umi nomiyo pi ogingore, mi apaka nochung’ tir ka ohinga, kendo nam matut ne opoto nyaka pier pi piny Jasikwa nowacho niya, ‘Analawgi, mi ajukgi! Anape mwandugi, kendo anayak gimoro amora ma adwaro. Anawuodh ligangla, kendo anatiekgi gi tekona.’ To in, a Ruoth Nyasaye, nikudho muya achiel kende, mi nam oimogi, Ne ginimo ka nyinyo e apaka madongo. A Ruoth Nyasaye, Ere Nyasaye machal kodi? Ere ng’ama ler ka in? Ere ng’ama chal kodi, manyalo timo honni kod timbe madongo miwuoro? Nirieyo badi ma korachwich, mi piny nomwonyo wasikwa. Kuom herani mosiko isetelo ni joma niwaro. Kuom tekoni maduong’ isetelonigi nyaka kar dakni maler. Ogendini moko osewinjo, mi otetni. Rem machal gi muoch omako jo-Filistia. Koro luoro omako jodong Edom, kendo ruodhi mag Moab ochako kirni. Ji duto modak Kanaan, bende chirgi olal. Luoro gi kihondko omakogi, mi gichung’ achung’a ka siro, nikech duong’ mar tekoni. A Ruoth Nyasaye, gichung’ kamano, nyaka joma iloko jogi kadhi. A Ruoth Nyasaye, ibiro rwakogi, kendo ibiro chwoyogi ka kodhi e godi iwuon, kama niloso mondo obed kar dakni, Hekalu ma in iwuon nigero. A Ruoth Nyasaye, bed Ruoth nyaka chieng’.” Farese Farao kod gechene gi joithgi nodonjo e nam, mi Ruoth Nyasaye noduogo pi, moimogi. To jo-Israel nong’ado nam, kawuotho e lowo motwo. Miriam janabi ma nyamin Harun nokawo bul, kendo mon duto nowuok moluwo bang’e, ka goyo bul kendo miel. Miriam nowernigi niya: “Weruru ni Ruoth Nyasaye, nikech oseyudo duong’ mipako ahinya! Osewito farese gi joithgi e nam!” Musa nogolo jo-Israel e dho Nam Makwar, kuma ne gibworoe, mi ne giwuotho e thim Shur kuom ndalo adek ma ok giyudo pi. Bang’e ne gichopo Marah, to ne ok ginyal modho, nimar pi mane ni kuno ne kech. Mano emomiyo nochak kanyo ni Marah (tiende ni, makech). Ji noywak ni Musa, ka giwacho niya, “Wabiro modho ang’o?” Musa nolamo Ruoth Nyasaye gi chunye duto, mi Ruoth Nyasaye nonyise osiki moro. Nokawe, mobole e pi, mi pi nodoko mamit. Kanyo ema Ruoth Nyasaye nomiyogie chik mogurore, kendo kanyo ema notemogie. Nowachonigi niya, “An Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ka uwinjo wechena gi chunyu duto, mi utimo mana kaka adwaro, kendo kumako chikena gi buchena, to ok nasandu gi tuoche ma nakelo kuom jo-Misri, nimar an e Ruoth Nyasaye machangou.” Bang’ mano, ne gichopo Elim, kuma ne giyudoe sokni apar gariyo, kod yiend othidhe piero abiriyo, mi ne gibworo but soknigo. Oganda duto mar jo-Israel noa Elim, mi ochopo e thim Sin manie kind Elim gi Sinai. Mano notimore due mar ariyo kane gisea Misri. Jo-Israel duto noywak ni Musa gi Harun, ka giwacho niya, “Mad ne Ruoth Nyasaye negwa e piny Misri, kuma ne wanyalo betie piny gi tap ring’o e nyimwa, mwachiem mana kaka wadwaro. To koro usekelowa e thimni mondo kech onegwa waduto!” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Abiro loronu chiemo koa e polo. Odiechieng’ kodiechieng’ ji nyaka dhi mondo ochok chiemo moromo chamo odiechieng’no. Kamano abiro temogi mondo ane ane ka giyie chikena. To chieng’ mar auchiel, ka gitedo gima gisechoko, to giniyud ni oromre diriyo gi mago michoko pile e odiechieng’ achiel.” Omiyo Musa kod Harun nowacho ni jo-Israel duto niya, “Godhiamboni ubiro ng’eyo ni adier Ruoth Nyasaye ema nogolou Misri, kendo kinyne gokinyi unune duong’ne maler, nimar osewinjo kaka uywakne. Wan ok ema uywagnwa, nikech wan ok wan gimoro.” Eka Musa nomedo wacho niya, “Ruoth Nyasaye ema biro miyou kuon mang’eny mondo ucham gokinyi, nimar osewinjo kaka uywakne. Wan ok uywagnwa, to Ruoth Nyasaye ema uywakne, nikech wan ok wan gimoro.” Musa nowachoni Harun niya, “Nyis ji duto mondo ochung’ e nyim Ruoth Nyasaye, nimar osewinjo ywakgi.” Kane Harun pod wuoyo gi jo-Israel, ne ging’iyo yo ka thim, kendo ne gipo ka duong’ maler mar Ruoth Nyasaye othinyore e bor polo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Asewinjo ywak jo-Israel, omiyo koro nyisgi kama: ‘Kapok piny oyuso, ubiro yudo ring’o mondo ucham, to gokinyi ubiro yudo kuon mang’eny. Eka unung’e ni an Nyasaye ma Nyasachu.’ ” Godhiambono aluru mang’eny nobiro moimo kama ne gibworoe, kendo gokinyi tho nomoko, molworo kambi duto. To kane tho orumo, gik moko matindotindo, mong’inore machalo gi tho, nodong’ e thim. Jo-Israel nonenogo, to ne ok ging’eyo ni en ang’o, omiyo ne gipenjore kendgi giwegi ni, “Mano to ang’o?” Musa nodwokogi niya, “Mano e kuon ma Ruoth Nyasaye osemiyou mondo ucham. Ruoth Nyasaye osechiko ni mondo ng’ato ka ng’ato kuomu ochok morome, ka kwanyo ondweto achiel ni ng’ato ka ng’ato manie hembe.” Jo-Israel notimo kamano. Jomoko kuomgi nochoko mang’eny, to jomoko nochoko manok. To kane gipimogi e ondweto, ne giyudo ni joma nochoko mang’eny ne ok nigi mathoth mohingogi, bende joma nochoko manok ne ok nigi matin moremogi to ng’ato ka ng’ato nosechoko mana morome. Musa nowachonigi niya, “Kik ukan chiemo moko nyaka kiny.” Jomoko kuomgi ne ok odewo wach Musa, to nokano chiemo moko nyaka kinyne, mi kudni nopong’o chiemogo, moketho. Omiyo Musa nokecho kodgi. Okinyi kokinyi, ng’ato ka ng’ato ne choko chiemo morome chamo. To ka chieng’ oseowore, chiemono ne leny rumo. Chieng’ mar auchiel ne gichoko chiemo moromo chamo diriyo. Ng’ato ka ng’ato nochoko onduetni ariyo. Jodongo duto mag oganda nobiro, monyiso Musa wachno, mi nodwokogi niya, “Ruoth Nyasaye osechiko kama: ‘Kiny en chieng’ yueyo ma en Sabato mowal ni Ruoth Nyasaye. Kuom chiemo musechokogo, unyalo bulo mago mudwaro bulo, kendo boko mago mudwaro boko. To modong’ mondo oket tenge, okan nyaka kiny.’ ” Ne gitimo kaka Musa nochiko, mi ne gikano gima odong’ nyaka kinyne, kendo ne ok okethore, bende kudni ne ok odonjoe. Musa nowachonigi niya, “Mano ema mondo ucham tinende, nikech kawuono en chieng’ Sabato. Tiende ni chieng’ mowal ni Ruoth Nyasaye. Omiyo ok ubi yudo chiemo oko mukwanyo. Unyalo choko chiemo kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo, ma en chieng’ Sabato, chiemono ok bi lwar.” To chieng’ mar abiriyonogo, jomoko nodhi mondo ochok chiemo, to ne ok giyudo. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ubiro tamoru rito chikena gi buchena nyaka karang’o? Ng’euru ni an Ruoth Nyasaye ema aseketonu chieng’ Sabato. Kuom mano, chieng’ mar auchiel amiyou chiemo moromo ndalo ariyo. To chieng’ mar abiriyo, ng’ato ka ng’ato nyaka bed mana kama entie, kendo kik owuog e dalane.” Kamano ji noyueyo chieng’ mar abiriyo. Jo-Israel nochako chiemono ni, ‘Manna’. Nochalo gi kodhi matindotindo marachere, kendo nomit ka kek moted gi mor kich. Musa nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ochiko kama: ‘Kawuru manna moromo ondweto achiel, ukan ni nyikwau, mondo chieng’ moro gine chiemo mane amiyou mondo ucham e thim, kane agolou Misri.’ ” Eka Musa nowacho ni Harun niya, “Kaw agulu, iolie manna moromo ondweto achiel, kendo iket e nyim Ruoth Nyasaye mondo okan ni nyikwawa.” Omiyo Harun nokawe, mokete e nyim Sandug Muma, mondo okane kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Jo-Israel nochamo manna kuom higni piero ang’wen, nyaka ne gichopo e piny mane ginyalo dakie. Ne gichamo mannano kamano nyaka ne gichopo e mbap piny Kanaan. ( Onduetni ang’wen romre gi debe achiel). Oganda duto mar jo-Israel nowuok e thim Sin, mi giwuotho matintin kaka Ruoth Nyasaye ne chikogi. Ne gibworo Refidim, to pi modho ne onge kuno. Mano nomiyo ji odhaw gi Musa, ka giwachone niya, “Miwa pi wamodhi!” Musa nodwokogi ni, “Marang’o udhaw koda? Ang’o momiyo utemo Ruoth Nyasaye?” To ji ne riyo oloyo malich, omiyo ne giywakne, ka giwacho niya, “Ere gimomiyo nigolowa Misri gi nyithindwa kod jambwa mondo riyo obi onegwa?” Kane Musa owinjo kamano nokwayo Ruoth Nyasaye gi chunye duto, kopenjo niya, “Abiro timo ang’o gi jogi, nimar gichiegni goya gi kite?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Kaw jodong Israel moko mondo itelgo e nyim ji, kiting’o ludhi mane ichwadogo aora Nael. Anachung’ e nyimi kanyo, but lwanda man Horeb. Inichwad lwandano, mi pi nowuogie mondo ji omodhi.” Musa notimo kamano e nyim jodong Israel. Nochako nying kanyo ni Masa, (tiende ni, tem), to bende nochake ni Meriba, (ma tiende ni, dhaw), nikech jo-Israel nodhaw kode kanyo, kendo otemoe Ruoth Nyasaye, ka gipenjo niya, “Ruoth Nyasaye ni koda, koso oonge?” Jo-Amalek nobiro Refidim, momonjo jo-Israel. Mi Musa nowacho ni Joshua niya, “Yier jomoko mondo kiny udhi ukednwago gi jo-Amalek. An to abiro chung’ ewi got kating’o luth mane Nyasaye omiya.” Joshua notimo kaka Musa nochike, mi nokedo gi jo-Amalek, to Musa gi Harun kod Hur ne joidho ewi got. E kinde duto mane Musa oting’o bedene malo, jo-Israel ne loyo, to kane odwoko bedene piny, to jo-Amalek ema ne loyo. Kane bede Musa koro ojony, Harun gi Hur ne joketone kidi mobetie, ka giting’o bedene koni gi koni malo. Ne gisiro bedene kamano nyaka chieng’ opodho, mi Joshua noloyo jo-Amalek monegogi. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ndik gima osetimoreno e kitabu mondo e ndalo mabiro ji opar wachno. Bende inyis Joshua ni abiro miyo wi ji duto wil chuth gi jo-Amalek.” Musa nogero kendo-mar-misango, mi nochake ni Jehova-Nisi, (tiende ni, Ruoth Nyasaye e bandecha.) Eka nowacho niya, “Akuong’ora e bwo bandech Ruoth Nyasaye, ni Ruoth Nyasaye biro kedo gi jo-Amalek nyaka chieng’.” Jethro jadolo mar Midian, kendo jaduong’ Musa, nowinjo gik moko duto mane Nyasaye osetimo ni Musa gi jo-Israel, kendo kaka Ruoth Nyasaye nogologi Misri. Kane Musa oriembo Zipora chiege, Jethro nokawo nyareno kaachiel gi yawuote ariyo, ma Gershom gi Eliezer. Musa nosewacho niya, “An jadak e piny ma ok marwa,” omiyo nochako wuode achiel ni Gershom, (tiende ni, jadak). Bende nosewacho niya, “Nyasach wuora en jakonyna mane oresa ka Farao dwaro nega.” Omiyo nochako wuode machielo ni Eliezer, (tiende ni, Nyasaye en Jakonyna). Jethro nobiro ir Musa e god Nyasaye, kuma ne Musa obworoe, kokelone chiege gi yawuote. Noter ne Musa wach ni, “Jaduong’ni Jethro biro iri gi chiegi kod yawuoti.” Musa nowuok, modhi romone. Nokulorene, kendo onyodhe, mi gimosore. Kane gisedonjo e hema, Musa nonyise duto mane Ruoth Nyasaye osetimo ni Farao, kendo ni jo-Misri, nikech nohero jo-Israel. Bende nonyise thagruok mane giyudo e yo, kendo kaka Ruoth Nyasaye noresogi. Jethro koro ne mor ahinya kowinjo ng’wono mane Ruoth Nyasaye otimo ni jo-Israel koresogi kuom jo-Misri. Nowacho niya, “Opak Ruoth Nyasaye mane oresou e lwet jo-Misri, kendo e lwet Farao. Koro ang’eyo ni Ruoth Nyasaye duong’ moloyo nyiseche duto, nikech osereso jo-Israel e loch mar jo-Misri, kuma ne iritogie gi achaye.” Bang’e Jethro notimo ni Nyasaye misango miwang’o pep, kod misengni mamoko. Harun gi jodong Isarel duto ne jobiro mochamo sawono gi Jethro e nyim Nyasaye. Kinyne Musa nobet piny mondo oyal ji, mi ji nochung’ kolwore, chakre okinyi nyaka odhiambo. Kane Jethro oneno tich mang’eny mane Musa timo ni ji, nopenje niya, “Ang’o momiyo itiyo tijegi ni jogi duto, ka in kendi, ka ji ochung’ kolwori chakre okinyi nyaka odhiambo?” Musa nodwoke niya, “Nyaka atim kamano, nikech ji biro ira mondo ong’e gima Nyasaye dwaro. Ka ng’ato odonjo ni wadgi, to gikelo wachno ira mondo ang’ad buchgi. To bende anyiso ji buche gi chike mag Nyasaye.” Jethro nowachone niya, “Gima itimoni ok ber. Ibiro mana ol, kaachiel gi jogi duto. Tijni ng’eny, omiyo ok inyal time kendi. We ang’adni rieko, mondo Nyasaye okonyi. In onego ibed jachung’ ni ji e nyim Nyasaye, kiterone ywakgi. Bende onego ipuonjgi chike kod buche, kendo inyisgi yore monego giluw, kod gik monego gitim. To nyaka iyier ji mariek kendo moluoro Nyasaye kuom ji duto. Nyaka gibed joadiera, kendo ma ok nyal chamo asoya. Gin ema mondo iketgi jotend ji. Jomoko kuomgi onego rit ji alufu achiel achiel, to moko ji mia mia, kendo moko ji piero abich abich, to moko ji apar apar. Jogi ema mondo ong’ad ni ji bura pile. Buche matek kende ema ginyalo kelo iri, to moko matindo to ging’ad kendgi. Kipogo ting’ kodgi kamano, to tiji biro dong’ moromi. Kitimo gima awachoni, to Nyasaye biro konyi, mi ok ibi ol, kendo ji duto nyalo dok miechgi piyo, ka buchegi oserumo.” Musa nowinjo wach jaduong’ne, motimo kaka nowachone. Noyiero joma riek kuom jo-Israel duto, moketogi jotelo mag ji alufu achiel achiel, gi mag ji mia mia, gi mag ji piero abich abich, kod mag ji apar apar. Jotelogo ne ng’ado bura ni ji kinde duto. Buche matek kende ema ne gitero ir Musa, to mago matindo ne ging’ado kendgi giwegi. Bang’e Musa noweyo jaduong’ne oa, modok thurgi. E due mar adek kane jo-Israel osewuok Misri, ne gichopo e thim Sinai. Ne giwuok Refidim mi gitundo e thim Sinai, kuma ne gibworoe momanyore gi got. Musa noidho godno ir Nyasaye. Mi Ruoth Nyasaye noluonge gie got, mowachone niya, “Nyis nyikwa Jakobo ma jo-Israel kama: ‘Nuneno gima natimo ni jo-Misri, kendo kaka nakelou ira, ka ating’ou kaka ongo ting’o nyithinde e bwombe. Koro ka unuluora murit singruok ma atimo kodu, to unubed joga awuon, ma aseyiero kuom ogendini duto; nikech piny duto en mara. Unubed oganda mowal, matiyona ka jodolo.’ Mano e wach ma onego inyis jo-Israel.” Omiyo Musa nodhi, mochoko jotend jo-Israel kanyakla, monyisogi weche duto mane Ruoth Nyasaye osewachone. Ji duto nodwoke rat niya, “Wayie timo gik moko duto ma Ruoth Nyasaye osewacho.” Mi Musa nodwoko ni Ruoth Nyasaye wach mane ji owacho. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Abiro biro iri ka an ei bor polo mapek, mondo awuo kodi ka ji winjo, mondo gen ma gigenigo kik rum.” Musa nonyiso Ruoth Nyasaye gima ji nodwoko. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dhiyo, ipwodh ji kawuono gi kiny kendo inyisgi gilwok lepgi. To orucha nyaka gibed moikore, nikech odiechieng’no ema an Ruoth Nyasaye, nalor ewi got Sinai, kama ji duto nonenae. Nyaka iket tong’ molworo got, kendo iwach ni ji niya, ‘Neuru ni ok uidho got, kata mana nyono tike. Ka ng’ato omulo got, to nyaka nege. To ka unege, kik umule gi lwetu, to goyeuru mana gi kite kata chieleuru mana gi asere. Timuru kamano ni dhano kata ni le. To mak mana ka tung’ oywak eka ji nyalo dhi e got.’ ” Musa nolor oa e got, moduogo ir ji. Nopwodhogi, kendo ne gilwoko lepgi. Nowachonigi niya, “Ikreuru, kendo kik uriwru gi mon, mondo orucha oyud ka usepwodhoru.” Chieng’ mar adek, kane piny oru, polo ne mor kendo mil ewi got, bende ne nitie bor polo mapek, kendo tung’ ma ywak, mi ji duto mane nie kambi nokirni. Musa notelo ni ji ka gia e kambi gidhi romo gi Nyasaye, mi ne gichung’ e tiend got Sinai. Wi got duto notimo iro, nikech Ruoth Nyasaye noselorie, ka en ei mach. Iro ne dhuolore, kendo ji duto ne kirni malich. Ywak tung’ nomedore kendo e kinde ka kinde mane Musa wuoyo, Nyasaye ne dwoke gi mor polo. Ruoth Nyasaye nolor, mochung’ ewi got Sinai, kendo noluongo Musa kanyo, mi Musa noidho modhi ire. Nowacho ni Musa niya, “Lor idhi isiem ji dipo ka gikadho tong’ mondo gibi ginena, nono to gibiro tho mang’eny. Kata mana jodolo bende, moyienigi chopo ira, nyaka ne ni opwodhore, nono to abiro mwomora kuomgi.” To Musa nodwoko Ruoth Nyasaye ni, “Ji ok nyal biro ewi got Sinai ku, nikech in iwuon ema nisiemowa matek, kichikowa ni mondo waket tong’ ni got mondo wawalego, osik maler.” Ruoth Nysaye nowachone niya, “Lor mondo idhi iom Harun. To jodolo kaachiel gi ji kik kadh tong’ ka giidho ira, nono to abiro mwomora kuomgi.” Omiyo Musa nodhi ir ji, mowuoyo kodgi. Nyasaye nowuoyo kowacho wechegi: “An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mane ogolou e piny Misri kuma ne ubedoe wasumbni. “Kik ubed gi Nyasaye moro, to mak mana an. “Kik ulos kido moro mopa kata gima chalo gi gimoro manie polo malo, kata manie piny mwalo, kata mana manie pi ma e bwo piny. Kik ukulrunigi, kata lamogi kik ulamgi, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu an Nyasaye ma janyiego. Akumo nyithind joma ochaya nikech richo jonywolgi nyaka tieng’ mar adek gi mar ang’wen, to tienge gana gi gana mohera kendo momako chikna, to ahero gi hera mosiko. “Kik uluong nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kayiem nono, nimar anakum ng’ato ka ng’ato mokonyore gi nyinga e yo ma ok ni kare. “Paruru chieng’ Sabato, kendo uwale ni Ruoth Nyasaye. Nyaka uti tijeu duto kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo en chieng’ yweyo mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Chieng’no, un kaachiel gi yawuotu kod nyiu, kata wasumbu machwo gi mamon, kata jambu, kata mana jodak manie miechu, kik ti tich moro, nimar Ruoth Nyasaye mochweyo polo gi piny kod nam, kaachiel gi gik moko duto manie igi kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo noyueyo. Mano emomiyo Ruoth Nyasaye noguedho chieng’ Sabato, kowale mondo obed maler. “Luor wuoru gi meru, eka mondo idag aming’a e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou. “Kik ineki. “Kik iterri. “Kik ikwal. “Kik ihang ni ng’ato wach. “Kik igomb od ng’ato, kata chi ng’ato, kata misumba ng’ato, kata dher ng’ato, kata kanj ng’ato, kata gimoro amora ma ng’ato nigo.” Kane ji duto oneno ka polo mor kendo mil, bende kane giwinjo ka tung’ ywak, kendo gineno ka got dum iro, ne gikirni, mi gichung’ gi chien. Ne giwacho ni Musa niya, “In ema mondo iwuo kodwa, to wabiro winjo wachni. To ka Nyasaye ema owuoyo kodwa, to wabiro tho.” Musa nodwokogi niya, “Kik uluor, nimar Nyasaye osebiro mana ni mondo otemu, kendo omi usik kuluore mondo kik utim richo.” Ji nochung’ gi chien, to Musa kende ema nosudo machiegni gi bor polo mapek mane Nyasaye nie iye. Ruoth Nysaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel kama: ‘Koro ung’eyo ni asewuoyo kodu gie polo. Kik ulos nyiseche mag fedha kata mag dhahabu mondo ulam kaachiel koda. Nyaka ulosna kendo-mar-misango mar lowo, kendo utimie misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo, mutimo gi rombu kod dhou. Kamoro amora ma achiko ni mondo ulamae, to anabie kendo naguedhue. Kapo ni uloso na kendo-mar-misango gi kite, to kik ugere gi kite mopa, nikech kupayogi, to umiyo kendono bedo mogak. Kik ng’ato dhi e kendona-mar-misango koidho raidhi, nimar dipo ka duge oneno.’ ” “Chike ma nyaka imi jo-Israel e magi: “Ka ng’ato ong’iewo misumba ma ja-Hibrania, to misumbano notine kuom higni auchiel, to e higa mar abiriyo nyaka oweye oa, mak ochulo gimoro. Kane obiro kapok okendo, to enodog kende. To kane obiro kosekendo, to enodog ir chiege. To ka ruodhe ema omiye dhako, mi onywologo nyithindo, dhakono gi nyithindogo, nyaka dong’ ni ruodhe, to ng’atno noa kende. To kapo ni misumbano ohulo ratiro niya, ‘Ahero ruodha gi chiega kod nyithinda, omiyo ok adwar a’, to ruodhe nyaka tere e nyim Nyasaye, kendo e dhoot kata e sis dhoot, mi otuch ite gi riw, kendo ng’atno nobed misumbane nyaka chieng’. “Ka ng’ato ong’iewo nyar ng’ato mondo obed misumbane, to ok nowe nyakono oa kaka iweyo wasumbini machwo. To ka ok otoyo ruodhe manong’iewe ka dwaro kende, ruodheno nyaka weye mondo ng’ato oware. To ok oyiene mondo ong’iewe ni japiny moro, nikech osewuonde. Ka odwaro ni mondo wuode okende, to nyaka osewe kaka dosew nyare owuon. Ka omedo dhako machielo, to nyaka one ni pod omiyo mokwongono chiemo, gi lewni, kendo onindo e ode. To ka ok otimne gik moko adego, to nyaka oweye oa mak ochulo gimoro. “Ngato ka ng’ato mogoyo wadgi monego, en bende nonege. To ka obothne, to onyalo ringo mondo odhi oresre kuma abiro nyisou. To ka ng’ato okiyo wadgi, monego maroyiem, to unugole kata mana e kendona mar misango mondo onege. “Ng’at mogoyo wuon kata min nyaka negi. “Ng’at mokwalo dhano nyaka negi, kata da bed ni oyud koseng’iewe, kata koyud ka pod en kode. “Ng’at mokuong’o wuon kata min nyaka negi. “Ka ji dhaw, mi ng’ato ogoyo wadgi gi kidi kata gi adhong’, to jal mogono ok otho, to obedo matuo e pien, kendo bang’e ochango, ma koro onyalo wuotho oko kata mana kosirore gi luth, to jal mane ogoyeno ok nobed gi bura. To nyaka ochul gimoro kuom kinde ma jalo oseketho, kendo nyaka one ni othiedhe, mochango chuth. “Ka ng’ato ogoyo misumbane ma dichwo kata madhako gi luth motho e wago, to nyaka kume. To ka misumbaneno obet mangima kuom ndalo achiel kata ariyo, to ok nokume, nikech misumba en mwandu ruodhe. “Ka chwo moko gore, mi moro otuomore kuom dhako ma yach, mi dhakono iye okirore, to tuo moro ok oluwe, ng’at mohinyeno nyaka chul gima chwor dhakono dwaro, ka jong’ad bura oyiego. E kinde akinda ma ng’ato ohinyo wadgi, to kum nyaka bed maromre gi hinyruok: Ngima kar ngima, wang’ kar wang’, lak kar lak, tielo kar tielo, weng’o kar weng’o, lero kar lero, kendo chwat kar chwat. “Ka ng’ato ogoyo wang’ misumbane ma dichwo kata madhako motucho, to nyaka owe ni misumbaneno thuolo mondo oa, kar chule pesa mar wang’eno. Kata ka ng’ato omuko lak misumbane, to nyaka owene thuolo mondo oa, kar chule lakeno. “Ka rwath ochwowo dichwo kata dhako moro, monego, to nyaka go rwadhno gi kite mi tho, kendo ringre kik cham. To wuon rwadhno ok noyud kum. To ka rwadhno osebedo ka chwowo ji, kendo osesiem wuon-go, to otamore tueye, mi onego ng’ato, to wuon-go bende nyaka negi. To ka buch tho oloki, moketne chudo, to nyaka ochul gimoro amora mowachne, mondo owargo ngimane. Ka rwath onego nyathi moro, bed ni en wuowi kata nyako, to chik achielno ema nyaka tigo. To ka rwath onego misumba ma dichwo kata madhako, to wuon rwadh-no nyaka chul ruodh misumbano fedha moromo nus kilo, kendo rwadhno nyaka go gi kite mi tho. “Ka ng’ato oelo dho bur, moweyo nono, kata ka okunyo bur, to ok oumo dhoge, mi rwath kata faras onyumoree, to nyaka ochul chiayono. Enochul wuon chiayo pesa, to chiayo mothono nodong’ne. “Ka rwadh ng’ato onego rwadh ng’at machielo, to ji ariyogo nyaka lok rwath mangimano pesa, mondo gipogre, kendo ring chiayo mothono bende nyaka gipogre. To ka ong’ere ni rwadhno jachwow ruedhi wetene, to wuon-go nyaka chul rwath kar rwadhno, to chiayo mothono nodong’ne. “Ka ng’ato okwalo rwath kata rombo, mi oyang’o kata ong’iewo, to nyaka ochul ruedhi abich kar rwadhno, kata rombe ang’wen kar rombono. Nyaka ochule te. To ka jakuogno jachan, to nyaka ong’iewe ka misumba, mondo pesa mong’iewego obed chudo kar gima osekwalo. To ka oyude gi chiayono ka pod ngima, kata bed ni en rwath kata kanyna kata mana rombo, to nyaka ochul nyadiriyo. “Ka ojuk jakuo ka turo ot, mi onege, to ok noyal ng’at monegeno e buch nek. To ka gima kamano otimore ka chieng’ osewuok, to nyaka yal ng’at monegeno e buch nek. “Ka ng’ato kwayo jamni e puoth cham, kata e puoth mzabibu, moweyo jambe ochamo puoth ng’at machielo, to nyaka ochul chamgo gi cham mabeyo, kata ochul olembego gi olembe mabeyo mag puothe owuon. “Ka mach omuoch, kendo olandore, momako yugi, kendo owang’o tuche mag cham mobeti, kata cham ma pok oka, kata mana puodho ngima, ng’at momoko majno nyaka chul kar gik mokethorego. “Ka ng’ato omiyo wadgi pesa kata gimoro ni mondo okanne, mi okwal gigo e od wadgino, koyud jakuogno to nyaka ochul gik mokwalgo nyadiriyo. To ka ok oyude, to nyaka wuon odno dhi e nyim Nyasaye mondo okuong’re ni ok okawo gino. “Gimoro amora mochachni, kata rwath kata kanyna, kata rombo, kata law, kata gimoro amora mokwany ma ji ariyo laro, nyaka ter wachne e nyim Nyasaye. Jal ma Nyasaye onyiso ni e jaketho, nyaka chul wadgi mokethoneno nyadiriyo. “Ka ng’ato oriembo ni wadgi kanyna, kata dhiang’, kata rombo, kata chiayo moro amora, mi chiayono otho, kata ohinyore, kata ope e kwath, ka ng’ama neno onge, to ng’at mane oriembnegono nyaka kuong’re e nyim Nyasaye, konyiso ni en ok okawe. To ka oyud ni ok okwale adier, to wuon-go nyaka we wachno kamano, kendo ng’atno ok nochule. To ka okwal chiayono kuome, to nyaka ochul wuon-go. To ka ondiek ema onege nyaka okel ringe modong’ mondo ji one, nikech ok onego ochul gima ondiek ema onego. “Ka ng’ato oholo chiach wadgi, to bang’e chiayono ohinyore kata otho ka wuon-go onge, to jal moholono nyaka chule. To ka chiayono ohinyore kata otho ka wuon-go nitie, to jaholono ok chule. To ka en gima ichuloe gimoro, to wuon chiayono noyud mana chudono kende. “Ka ng’ato osero nyako ngili ma pok okendi mi oriworego, to nyaka okende. To ka wuon nyako odagi ni ng’atno ok kend nyare, to nyaka ng’atno chul pesa moromo nywomo nyako ngili. “Kik uwe dhako ma jajwok bed mangima, to nyaka unege. “Ng’ato moterore gi chiayo nyaka negi. “Ng’ato motimo liswa ni nyasaye moro, ma ok Ruoth Nyasaye, nyaka negi. “Kik uthag jadak, kata kik uthire, nikech un bende ne un jodak e piny Misri, bende kik uthag chi liel kata nyathi ma kich. Ka uthagogi, mi giywakna mondo akonygi, to anawinjgi, kendo anakech kodu, mi anakel lweny ma unuthoe. Kamano mondu nodong’ mond liete, kendo nyithindu nobed kiye. “Ka iholo ng’ata moro ma jachan pesa, to kik ikaw kuome ohala, ka jahol pesa. Kata ka ng’ato osingoni lawe, to nyaka idwokne lawno kapok chieng’ opodho, nikech mano e lawe kende moumorego. Ka ok itimo kamano, to ere gima donindie? Ka oywakna ni mondo akonye, to anawinje, nikech ang’won. “Kik uyany Nyasaye, kendo kik ukuong’ jotendu. “Kik utamru miya chiwo moa kuom chambu, kata kuom divai, kata kuom mo. Yawuotu makayo bende nyaka umiya, kendo utim kamano gi jambu, bende. Nyaka gibed gi min-gi kuom ndalo abiriyo, to chieng’ mar aboro unumiyagi. “Unubed ji mowalna, omiyo kik ucham ring’o ma ondiek onego oko e thim, to nyaka uwite mana ni guogi. “Kik ijig wach, kendo kik ikony ng’at ma jaketho, kibedo janeno mar miriambo. Kik itim gimoro marach mana nikech iluoro koma ji ng’enyie, kata kik iketh bura mana nikech idwaro chwako koma ji ng’enyie. To bende kik idog ni ng’at modhier kayiem. “Kineno dher jasiki kata kanje ka ringo lal, to nyaka igeng’e mi idwoke ni wuon-go. Ka iyudo kanj ng’at moro ma mon kodi kopodho gi misike, to nyaka ikony wuon-go chunge, kata da bed ni ok idwar konye. “Kik uketh buch jachan, kiyale. Beduru mabor gi wach mar miriambo, kendo kik umi ng’at maonge ketho ng’adne buch tho, nimar ok nawe ng’at motimo marach machalo kamano. Kik ucham asoya nikech asoya mono kata ng’at maber wacho adiera, kendo owito buch ng’at ma onge gi ketho. “Kik usand jodak, nikech ung’eyo paro ma jodak nigo, nimar un bende ne un jodak e piny Misri. “Unyalo puro lopu kuom higni auchiel, kendo kayo gik monyakie. To e higa mar abiriyo nyaka uwe onindi mak opure, mondo jou modhier ocham gik moloth kuno. To le mae thim nocham gik ma joma odhier oweyo kuno. Puotheu mag mzabibu, gi mag zeituni bende nyaka uwe kamano. “Unuti kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo kik uti, mondo dhou gi kenjeu oyue, kendo mondo chuny wasumbu kod chuny jodak oduogi. “Mak uru weche duto ma asenyisou. Kik ulam nyiseche mamoko, kendo kik umul nyinggi. “Nyaka utimna sawo didek e higa: Unurit Sap Makati ma ok ketie Thowi kaka nachikou, kuchamo makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo e kinde moketie e due mar Abib, ni mar dueno ema ne uae Misri. Kik ng’ato bi e nyima gi lwete nono. Kukayo cham mane uchwoyo e lopu, to nyaka utim Sap Keyo, kukelona cham mukwongo kayo. Bende unutim Sap Olembe e giko higa, ka usepono olembe puotheu mag mzabibu kod mag zeituni. Kinde adekgo e higa, jou machwo duto nyaka bi e nyima an Ruoth Nyasaye. “E kinde ma utimonae misango gi chiayo, to kik uchiw gimoro moketie thowi, kendo kik uwe bor chiayo motimnago misango dong’ nyaka piny ru mak uwang’o pep. “Cham mabeyoe moloyo mukwongo kayo, nyaka ukel e Od Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kutedo nyadiel, to kik uolie cha min mare. “Koro aoro malaika mondo otelnu e yo, koritou nyaka kuma aseiko. Nyaka uwinj wachne, kendo utim kaka owacho. Kik utamru winje, nikech kutamoru kamano, to ok nowenu richo ma kamano, nimar an ema an kode. To ka uwinjo wachne, mutimo duto mawachonu, to anakednu gi wasigu, kendo anathag joma thagou. Malaikana notel e nyimu, kendo noteru e piny ma jo-Amor gi jo-Hiti gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus odakie, mi anatiek ogendinigo. To kik ukulru ni nyiseche jogo, kata kik ulamgi. Bende kik utim gik ma jogo timo. Nyaka uketh nyisechegi chuth, kendo nyaka umuk sirni maggi ma gilamo. Lamauru, an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mi anaguedhu gi chiemo kod pi, bende anatiek tuoche duto kuomu. Ong’e dhako ma iye nokirre e pinyu, kendo onge ma nobed migumba. Bende anami udag aming’a. “Anaor kihondko otel nyimu mondo ochand joma dwaro kedo kodu, mi anami wasiku duto ringu. Bende anaor luoro mondo otel nyimu, kendo luoro nogo noriemb jo-Hivi gi jo-Kanaan kod jo-Hiti, mondo owenu thuolo. Ok nariembgi duto e higa achiel, nimar dipo ka piny odong’ nono, molokore thim, kendo ondiegi dinywolre mi thagu. To anariembgi matintin nyaka chop kusemedoru mang’eny moromo kawo pinyno duto. Anayar tong’ pinyu, kochakore e Nam Makwar nyak Nam Maduong’ manie tong’ jo-Filistia, kendo kochakore e thim man yo milambo, nyaka aora Yufrate. Anami ulo jopinyno, mi unuriembgi. Kik utim kodgi winjruok kendo kik ulam nyisechegi, kik uwe gidag e pinyu nimar dipo ka gimiyo uketho e nyima mi ulamo nyisechegi. Mano dilokrenu obadho.” Noyudo ka Ruoth Nyasaye osewacho ni Musa niya, “Bi ira e got, kaachiel gi Harun gi Nadab gi Abihu kod jodong Israel piero abiriyo. To kapok uchopo machiegni, kulreuru mondo ulem. In kendi, Musa, ema nichop machiegni koda. Jomokogo ok nosud ira, to bende onge ng’ato ang’ata ma noidh kodi ku.” Musa nodhi monyiso ji chike kod buche duto mag Ruoth Nyasaye. Ji duto nodwoke niya, “Wayie timo gik moko duto ma Ruoth Nyasaye osewacho.” Musa nondiko chike duto mag Ruoth Nyasaye. To kinyne gokinyi nogero kendo-mar-misango e tiend got, kendo nochungo kite apar gariyo mag rapar, maromre gi kar romb dhout Israel apar gariyo. Eka nooro yawuowi moko ma jo-Israel monego ruedhi, mi gitimogo ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo. Musa nokawo remo moko, moolo e tewni, to remo modong’ nokiro e kendo mar-misango. Bang’e nokawo kitabu mondikie weche mag singruokgo, mosomo matek mondo ji duto owinji. Giduto ne giwacho niya, “Wayie winjo Ruoth Nyasaye, kendo wanatim duto mosechiko.” Bang’ mano Musa nokawo remo, mokiro kuom ji, kowacho niya, “Ma e remo mar singruok mane Ruoth Nyasaye osemiyo utimo kode, kaluwore gi weche manie kitabuni.” Musa gi Harun gi Nadab kod Abihu, kaachiel gi jodong Israel piero abiriyo nodhi e got, moneno Nyasach Israel. Nochung’ ewi gima chalo gi laro molos gi kit ombo marieny mana ka polo. To Ruoth Nyasaye ne ok ohinyo jodong Israelgo. Ne gineno Ruoth Nyasaye, mi gichiemo kode kendo gimetho. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Bi ira e got ku, mondo ibed ka. Abiro miyi kite mopamore ma asendikoe buche kod chike mondo ipuonj ji.” Musa kaachiel gi Joshua jatichne nodhi e god Nyasaye. Noyudo Musa osewacho ni jodong Israel niya, “Ritwauru ka, nyaka waduogi. Harun kod Hur eki odong’ kodu. Ng’ato ka ng’ato man gi wach modwaro loso to mondo odhi irgi.” Kamano Musa nodhi ewi got, kendo bor polo noimo got. Duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nolor ewi got Sinai, mi bor polo noimo got kuom ndalo auchiel. To chieng’ mar abiriyo Ruoth Nyasaye noluongo Musa gi e bor polo. Duong’ maler mar Ruoth Nyasaye ne chalo ni jo-Israel mana ka mach maduong’ maliel ewi got. Musa nodonjo e bor polono, modhi ewi got, kendo nobet kuno kuom ndalo piero ang’wen odiechieng gotieno. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel mondo okelna chiwo, kendo ichokna chiwo moro amora kuom ji duto moyie golo kuom herogi. Gik ma onego ichok e magi: Dhahabu gi fedha kod mula, kaachiel gi law mambulu kod marathuol kod makwar, kod law katana maber, gi yie diek, gi piende rombe molok gi range makwar gi piende monyong’ gi yiend shita, gi mor taya kod gik mang’ue ng’ar, gi kite mibiro keto e law dolo miluongo ni efod kod law agoko. Bang’ mano gigerna Kama Ler mondo adag kodgi. To nyaka gere kaachiel gi gige duto, kiluwo mana kido ma abiro nyisi. “Los sanduk ma borne oromo mita achiel, to lachne nus mita, kendo borne modhi malo bende nus mita. Bawe gi dhahabu maler, oko gi iye, kendo ilosne laini mar dhahabu molwuoro bethene duto. Thedhne ratege ang’wen mag dhahabu, kendo ketgi e tiendene ang’wen. Ratege ariyo nobed e bathe konchiel, to ariyo e bathe komachielo. Los ludhe ariyo gi yiend sida, mi ibawgi gi dhahabu, kendo irwakgi e ratege manie bath sanduk koni gi koni mondo oting’go sanduk. Ludhego nyaka sik ei ratege, ma ok ogolgi oko. To ketie kite ariyo mag rapar ma abiro miyi. “Losne raum mar dhahabu ma borne oromo mita achiel, to lachne nus mita, obed kar-ng’wono. Kaw dhahabu, ithedhgo kido ariyo machalo gi malaika miluongo ni kerubi, mondo gibed gimoro achiel gi raum, mondo obed kar ng’wono. Kerubi achiel nobed e dho raum konchiel, kendo achiel e dhoge komachielo. Ginibed ka giyaro buombegi malo mondo gigeng’ raum, kendo ginimanyre, ka ging’iyo wi raum. Ket raumno e dho sanduk, to iye ketie kite ariyo mag rapar ma abiro miyi. Kanyo ema naromie kodi, kendo ka an ewi raum e kind kerubi ariyo manie wi Sandug Rapar, anamiyi chikena duto, iter ni jo-Israel. “Los mesa gi yiend sida, ma borne romo mita achiel, to lachne nus mita, kendo borne modhi malo bende nus mita. Bawe gi dhahabu maler, kendo ilosne laini mar dhahabu molworo bethene duto. Chue mithe alwora ma lachne romo tat lwedo achiel, kendo ichue dir mitheno gi dhahabu. Ilos ratege ang’wen mag dhahabu, kendo ichomgi e tunge ang’wen mag mesa kama tiendene nitie, mondo oting’ego. Ratege ma norwakie ludhe miting’ego nobed e mithe. Ilos ludhego gi yiend sida, kendo ibawgi gi dhahabu. Gin ema noting’ kodgi mesano. Los tewni gi kikombe gi agulni kod agwetni mitiyogo kitimo misengni miolo piny. Gigo duto nyaka los gi dhahabu maler. To makati miketo e nyima pile nyaka bed e mesano ndalo duto. “Ilos rachung taya gi dhahabu maler. Tiende kod kore to mondo ilos gi dhahabu mothedhi, kendo maupe mogorie, kaachiel, gi thiepegi kod obokegi, nyaka los obed gimoro achiel kode. Nobed gi bede auchiel moa e bathe koni gi koni, adek e bathe konchiel, kendo adek e bathe komachielo. Moro ka moro nyaka bed gi maupe adek mogor kaachiel gi thiepegi kod obokegi, machal gi thiep oyungu. E kor taya hie nyaka bedie maupe ang’wen man gi thiepe kod oboke machalo gi thiep oyungu. Bede ariyo ariyo mag rachungino nyaka bed gi maua achiel e bwogi. Maupego gi bedego kod rachungino nobed gimoro achiel mothedh gi dhahabu maler. To bende ilos teyni abiriyo ni rachungi, kendo iketgi malo mondo giliel ka gimenyo yo ka nyime. Rangis teyni kod tepe nyaka los gi dhahabu maler. To nyaka ikonyri gi kilo piero abich mag dhahabu maler kuom loso rachungino, kaachiel gi gige duto. To nyaka ine ni ilosogi machal gi kido mane onyisi ewi got. “Los Hema Maler gi pasia apar mag law katana maber. Nyaka gor kuomgi kido mar kerubi gi usi mambulu gi maralik kod makwar, ma jatweng’o ma olony ema ogoro. Bor pasia ka pasia nyaka bed mita apar gang’wen, to lachne mita ariyo, kendo giduto nyaka gibed maromre. Abich kuomgi noriw kaachiel, kendo abich modong’ bende noriw kamano. Nyaka ilos tonde mambulu piero abich e riak pasia matung’ kuom pasia abich mokwongo, kendo tonde piero abich moko e riak pasia matung’ kuom pasia abich modong’. Tondego nyaka bed momanyore. Bende ilos ramekni piero abich mag dhahabu kendo iriwgo pasia ariyo momanyorego, mondo Hema Maler obed gimoro achiel. “Los Hema gi pasia apar gachiel mag yie diek, mondo obed hema ma oko maumo Hema Maler. Bor pasia ka pasia nyaka bed mita apar gabich, to lachne mita ariyo. Giduto nyaka gibed maromre. Riw pasia abich kaachiel, kendo auchiel modong’ bende iriw kamano. Bang’e ban pasia mar auchiel mondo obed e dho Hema gi malo. Los tonde piero abich e riak pasia matung’ kuom pasia abich, kendo tonde piero abich moko e riak pasia matung’ kuom pasia auchiel. Bende los ramekni piero abich mag mula, kendo irwakgi e tonde mondo iriwgo hema obed gimoro achiel. Bath hema modong’ koliero, nyaka geng’ tok Hema Maler. Kamano hema maoko biro bedo mabor moloyo pasia maiye gi nus mita koni gi koni, omiyo obiro liero mondo ogeng’ Hema Maler. To bende los raum mar piende imbe molok gi range makwar mondo oumgo hema maokono, kendo raum machielo molos gi piende monyong’, mondo obed ewi mokwongono. “Nyaka ilos ni Hema Maler sirni mag yiende shita. Bor mar siro ka siro nyaka bed mita abich, to lachne nus mita. Siro ka siro nyaka bed gi tiendene ariyo moriw kaachiel. Sirni duto mag Hema Maler nyaka los machal kamano. Kiloso sirnigo, to nyaka ilos piero ariyo migerogo sisi mar Hema Maler mochomo yo milambo, kendo ilos rachungi piero ang’wen mag fedha mirwakoe sirnigo. Rwak tiende ariyo mag siro mokwongo e rachungi ariyo, kendo itim kamano gi sirni duto. Sisi mar Hema Maler mochomo yo nyandwat bende nyaka ilosne sirni piero ariyo, kaachiel gi rachungi piero ang’wen mag fedha. Rwak siro ka siro ei rachungi ariyo ariyo. Bende los sirni auchiel ni tok Hema Maler koma odok yo podho chieng’, kaachiel gi ariyo mamoko mibiro keto e konde ariyo man yo ka tok Hema Maler. Sirni mag kondego nyaka riw gi ratego achiel, chakre ka tiendegi nyaka malo. Sirni ariyogo duto nyaka los machal. Kamano ginibed sirni aboro kod rachungi apar gauchiel mag fedha. Siro ka siro mondo orwak ei rachunge ariyo ariyo. “Los rariw apar gabich gi yiend shita. Rariw abich obed mag sirni mag bath Hema Maler konchiel, kendo abich mamoko obed mag sirni molosgo ka toke, mochomo yo podho chieng’. Rariw ka rariw madiere mondo okadh e kor sirni, koa tung’ konchiel nyaka tung’ komachielo. Nyaka gibaw sirnigo gi dhahabu, kendo iketnigi ratege mag dhahabu mondo omak rariwgo, ma bende nyaka ibaw gi dhahabu. Kamano nyaka ilos Hema Maler, kiluwo mana kido mane onyisi ewi got. “Twang’ pasia mar law katana maber. Nyaka jatueng’o molony gor kuome kido mag kerubi gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Ng’aw pasiano gi rang’aw mag dhahabu e sirni ang’wen mag yiend shita, mobaw gi dhahabu, kendo morwak ei rachungi ang’wen mag fedha. Kiseliere e rang’awgo, eka iket Sandug Rapar e toke gi yo ka iye. Kamano pasiano nopog kind Ka Maler kod Kama Ler Moloyo. Bang’e ket raum ewi Sandug Rapar ei Kama Ler Moloyo. Mesa nyaka ket yo nyandwat gi yo ka oko mar pasia, to rachung taya iket momanyore gi mesa, yo milambo mar Hema Maler. Los ni dho Hema pasia mar law katana maber. Nyaka gorie maradadi gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Los ni pasiano sirni abich gi yiend shita, mi ibaw gi dhahabu, kendo iketnigi rang’aw mag dhahabu kod rachunge abich mag mula. “Los kendo-mar-misango gi yiend shita. Borne gi lachne mondo obed mita ariyo gi nus. Nyaka ilosne tunge ang’wen e kondene mondo gibed gimoro achiel kode, kendo ibawe gi mula. Bende losne agulni mag golo buru kod mo, kaachiel gi rajow gi tewni gi rachwow kod tep mach. Giduto nyaka ilosgi gi mula. Losne gimoro mar mula machalo gi sing’enge, kendo ikelne ratege achiel achiel mag mula e kondene ang’wen. Kete e bwo ndiri molworo kendo-mar-misango gi yo ka piny, mondo ochop mana e kor kendo-mar-misango. Los ni kendono ludhe mag shita, kendo ibawgi gi mula. Norwakgi e ratege man e bath kendo koni gi koni, mondo oting’ego. Nyaka ilos kendo-mar-misango gi bao, to iye mondo obed thuolo, ka i sanduk. Lose mana kaka ne onyisi ewi got. “Los laru ni Hema Maler. Koma odok yo milambo nyaka bed gi pasia mar law katana maber ma borne romo mita piero abich, mong’aw e sirni piero ariyo, morwak e rachungi piero ariyo mag mula. To rang’aw kod ratege miriwogo sirnigo nyaka bed mag fedha. Kamano koma odok yo nyandwat bende nyaka bed gi pasia ma borne romo mita piero abich, mong’aw e sirni piero ariyo, morwak e rachungi piero ariyo mag mula. Rang’epi kod ratege miriwogo sirni bende nyaka bed mag fedha. To lach laru modok yo podho chieng’ nyaka bed gi pasia ma borne romo mita piero ariyo gabich, mong’aw e sirni apar, morwak e rachungi apar. To lachne koma omanyo yo wuok chieng’, bende borne nyaka rom mita piero ariyo gabich. E dir rangach koni gi koni nyaka bedie pasia ma borne romo mita abiriyo gi nus. Pasia ka pasia nyaka ng’aw e sirni adek, morwak e rachungi adek. To e dhoranga laru iketie pasia mar law katana maber, mogorie maradadi gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Pasiano nong’aw e sirni ang’wen morwak e rachungi ang’wen. Sirni duto molworo laru nyaka bed gi ratege mag fedha, kod rachungi mag mula. Kamano bor laru biro bedo mita piero abich, to lachne mita piero ariyo gabich, kendo borne modhi malo mita ariyo gi nus. Pasiano nyaka los gi law katana maber, kendo rachungi duto nyaka bed mag mula. Gik moko duto mibiro tiyogo e Hema Maler, kaachiel gi loyene duto, kod mago mag laru, nyaka los gi mula. “In iwuon nyaka ichik jo-Israel mondo okelni mor zeituni maliw mondo oliel e taya pile. Tayano nyaka bed ei Hemb Romo ma Nyasaye romoe gi joge, gi yoka oko mar pasia mogeng’o Sandug Rapar. Harun gi yawuote nyaka rite pile mondo oliel e nyim Ruoth Nyasaye, chakre odhiambo nyaka piny ru. Chikni omako jo-Israel kod nyikwagi nyaka chieng’. “In iwuon nyaka iluong Harun owadu gi yawuote, ma Nadab gi Abihu gi Eleazar kod Ithamar, kuom jo-Israel mondo iket obed jodolona. Twang’ni Harun owadu lep dolo, mondo omedu duong’ gi chia. Nyis jotich molony ma asemiyo rieko olos ni Harun lewni morwako kokete jadolona. Lewni monego gilos e magi: Law agoko gi law dolo miluongo ni efod, gi aroya, gi law akor mogorie maridadi, kaachiel gi kilemba kod okanda. Ginibed lewni maler ma Harun owadu gi yawuote rwako ka tiyona tich dolo. Nyaka losgi gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber. “Bende gilos law dolo miluongo ni efod gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber ma jatueng’o molony oloso. To obed gi misibe ariyo mitueyego gok, gi yo ka nyime kod yo ka chien. Okanda man kuome nyaka chue machal kode, kendo en bende nyaka lose gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber. Kaw kite ariyo mag berul mondo indikie nying yawuot Israel. E kidi mokwongo ndikie nying’ auchiel, to nying’ auchiel modong’ ndik e kidi mar ariyo, kaluwore gi nywolgi. Ng’at molony e goro kidi ema nyaka ndik nying’ yawuot Israel e kite ariyogo, eka ichomgi e otunge mag dhahabu. Tuegi e misib efod, obed rapar mar yawuot Israel. Harun noting’ nyinggi e goke ka rapar e nyim Ruoth Nyasaye. “Los otunge mag dhahabu kod thiwni ariyo mag dhahabu maler, molos ka tol mokadi, kendo ituegi kuom otungego. Jatueng’o molony ema nyaka los law agoko mar ng’ado bura gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber, mana kaka olos efod. Borne obed lwedo achiel, to lachne bende lwedo achiel, kendo mondo obane diriyo. Nyaka ichan laini ang’wen mag kite ma nengogi tek. Laini mokwongo nobedie sardius gi topaz kod karbunkel, to laini mar ariyo ketie emerald gi safir kod diamond. Laini mar adek to ketie jasinth gi agat kod amethust, kendo laini mar ang’wen ketie berul gi oniks kod jasper. Kidi ka kidi mondo orwak e otunge achiel achiel molos gi dhahabu. Kitego nyaka ndikie nying mag dhoudi apar gariyo, kaka igoro tere migoyogo sei. Kidi ka kidi mondo ondikie nying’ mag dhoudi apar gariyogo. “Los ni law agoko thiwni mag dhahabu maler, mokadi ka tol. Bende los ratege ariyo mag dhahabu, kendo iketgi e riak law agoko gi malo koni gi koni. Tue tonde ariyo mag dhahabugo e ratege manie riak law agoko koni gi koni, to dho tondego komachielo tue e otunge ariyo kande. Kamano e kaka itud law agoko gi misibe miriwogo ka nyim efod gi ka toke. Los ratege ariyo mag dhahabu, kendo iketgi e riak law agoko gi yo ka malo gi ka iye koni gi koni. Nyaka gibed momanyore gi efod. Bende ilos ratege ariyo moko mag dhahabu, mi iketgi yo ka mwalo e dho misibe ariyo mag gok efod kama otwang’gigo e okanda. Eka iriw ratege mag law agoko gi ratege mag efod gi tol mambulu, mondo law agoko obed ewi okanda gi malo, mondo kik ogonyre. Kamano ka Harun donjo Kama Ler, nobed koting’o nying yawuot Israel e law agoko mar ng’ado bura e kore ka rapar e nyim Ruoth Nyasaye kinde duto. “To koro mogik, nyaka iket ombulu miluongo ni Urim gi Thumim ei law agoko mar ng’ado bura, mondo gibed e kor Harun kodonjo e nyim Ruoth Nyasaye, ka Harun donjo e nyim Ruoth Nyasaye, nobed koting’o gik ng’ado bura ni jo-Israel e kore. “Los aroya mar umo efod gi law mambulu. Nyaka obed gi otuch e diere ma wich wuokie. Aluora mar otuchno duto nyaka twang’ gi pien, mondo kik yiech. Twang’ gik mong’inore ka machunga molos gi usi mambulu gi maralik kod makwar e riak lawno alwora, kendo iketie gara mag dhahabu e kindgi e kindgi. Kamano gik mong’inorego nobed mokikore gi garago e laini achiel alwora mar riake mogik piny. Harun nyaka rwak aroyano kotiyo tich dolo, mondo garago owinj ka odonjo Kama Ler e nyim Ruoth Nyasaye, kendo kowuok. Kamano ok notho. “Los gima opamore ka san gi dhahabu maler, kendo indikie ni, ‘MOWAL NI RUOTH NYASAYE’. Wechego nyaka gor kaka igoro tere migoyogo sei. Itueye gi tol mambulu, kendo ikete ka nyim kilemba. Gima opamoreno nyaka bed e wi Harun, kendo kamano e kaka enopwodh ketho moro ma dipo kobetie kuom mich maler ma jo-Israel ochiwo ni Ruoth Nyasaye. Omiyo gino nyaka bed e wiye kinde duto, mondo Ruoth Nyasaye oyie chiwogo. “Itwang’ law akor mar katana maber, kendo ilos kilemba bende gi law katana maber, kod okanda mogoye maradadi. Los ni yawuot Harun kendhe gi okendni kod kilembni, mondo omedgi duong’ gi chia. Gigi imi Harun owadu gi yawuote, eka iwirgi gi mo, kendo iwalgi mondo gibed jodolona. Ilosnigi sirweche mag law katana machopo e thochgi, mondo oim duggi. Harun gi yawuote nyaka rwakgi ka gidonjo e Hemb Romo, kata ka gidhi e kendo-mar-misango mondo giti tich dolo. Kamano ok ginikethi, kendo ok ginitho. Chikni omako Harun gi nyikwaye nyaka chieng’. “Kiwalo Harun gi jowuote mondo obed jodolona, to nyaka itim kama: Kaw nyarwath kod imbe ariyo maonge gi songa. Bende ikaw makati, kek moted gi mo, kod chapat mowirie mo. Magi duto nyaka los gi mok ngano mayom, ma ok oketie thowi. Iketgi e odheru, kendo ikelgigo. Bende ikel nyarwath gi imbe ariyo kande. Bang’e ikel Harun gi yawuote e dho Hemb Romo kendo ilwokgi. Eka ikaw lewni kande, ma gin kandhu gi aroya maumo efod gi efod wuon, kod law agoko, irwak ni Harun, kendo ituene efod gi okandane. Sidhne kilemba, kendo ituene gima opamore cha, ma en osimbo maler. Eka ikaw mor wir, iol e wiye kiwalego. Bang’ mano ikel yawuote, mi irwaknegi aroche, kendo ituenigi okanda e nungogi, bende isidhnigi kilemba. Mano e kaka iniket Harun gi yawuote e tichgi, kendo ginibed jodolo mosiko nyaka chieng’. “Kel nyarwath e nyim Hemb Romo, kendo Harun gi yawuote oket luetgi e wiye, eka iyange e nyim Ruoth Nyasaye e dho Hemb Romo kanyo. Kaw rembe moko, imien gi lith lweti e tunge kendo-mar-misango. To remo duto modong’ iol e tiend kendono. Eka ikaw boche duto mogawo jambich, gi atel man kuom chuny, kod nyirokene, kaachiel gi boche mogawogi, kendo iwang’gi e kendo-mar-misango. To ring nyarwath kod piene, kaachiel gi ich iwang’ e tok kambi oko, nikech en misango mar golo richo. “Bang’ mano ikaw achiel kuom imbe kande, kendo Harun gi yawuote oket luetgi e wiye. Eka iyange, kendo ikaw rembe, ipuk e kor kendo-mar-misango. Ipoge lemo lemo, kendo ilwok jambiye kod tiendene, mi iketgi kaachiel gi ringe moko kod wichne. Eka iwang’ imno duto e kendo-mar-misango. Mano en misango miwang’o pep ni Ruoth Nyasaye. En tik mang’ue ng’ar moa kuom misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. “Kaw im mar ariyo, kendo Harun gi yawuote oket luetgi e wiye. Eka iyange, kendo ikaw rembe moko mondo imien e it Harun makorachwich kod it yawuote ma korachwich kod lith luetegi mathwon makorachwich kod lith tiendegi mathwon bende. To remo modong’, ipuk e kor kendo mar-mar-misango koni gi koni. “Kaw remo moko manie wi kendo-mar-misango, kod mor wir, mi ikir kuom Harun gi yawuote, kendo kuom lepgi, kamano Harun gi yawuote kaachiel gi lepgi nodok maler. Kaw bor im, gi sembe kod boche mogawo ich, gi atel man kuom chuny, gi nyirokene, kaachiel gi boche mogawogi, kod em ma korachwich, ni mar en im mirwakogo jodolo. Bang’ mano ikaw makati achiel, gi kek achiel moted gi mo, kod chapat achiel, mogol e odheru moting’o makati ma ok ketie thowi man e nyim Ruoth Nyasaye. Ket mago duto e lwet Harun, kendo e lwet yawuote, kendo iyieggi e nyim Ruoth Nyasaye. Eka ikawgi e lwet Harun gi yawuote, kendo iwang’gi e kendo-mar-misango, kaachiel gi misango miwang’o pep, mondo gidum tik mang’ue ng’ar moa kuom misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. “Bang’e ikaw agoko im mane orwakgo Harun, kendo iyiege e nyim Ruoth Nyasaye. En ema nobed lembi kuom chiayono. Ipwodh agoko im mane orwakgo Harun gi yawuote, kiyiege e nyim Ruoth Nyasaye. Em imno moket tenge ni jodolo bende itim kamano. Mago nobed lemo ma Harun gi yawuote yudo kuom jo-Israel, nyaka chieng’. En lemo moket tenge ni jodolo ma jo-Israel golo kuom misengni mag sawo. En mich ma nyaka gichiw ni Ruoth Nyasaye. “Lep Harun mag dolo nyaka dong’ ni yawuote bang’ thone mondo girwak kiwirogi kendo kiketogi e tich dolo. Wuod Harun ma noket kare e tich, kendo ma nobed kadonjo e Hemb Romo mondo oti e Kama Ler nyaka rwakgi kuom ndalo abiriyo. “Kaw im morwakgo jodolo, inegi, eka ited ringe kamoro mowal ni Nyasaye, mi Harun gi yawuote nocham ring’ono, kaachiel gi makati modong’, ka gin e dho Hemb Romo. Ginicham gigo mane opwodhgo richogi kirwakogi kendo kiwalogi. To ng’ato ma ok jadolo kik chamgi nimar gin gik maler. Kapo ni ring’o, kata makati moko odong’ nyaka okinyi, to nyaka wang’gi. Kik chamgi, nimar gin gik maler. “Tim ni Harun gi yawuote mana kaka asechiki. Kamano ketogi e tich nokaw ndalo abiriyo. “Odiechieng’ kodiechieng’ kuom ndalo abiriyo duto, nyaka itim misango mar golo richo gi nyarwath mondo opwodhgo richo. Kamano inipwodh kendo-mar-misango, kitimo misango mar golo richo kuome, kendo iniwire gi mo kiwalego ni tich Nyasaye. Nyaka ipwodh kendo-mar-misango kuom ndalo abiriyo, mondo obed maler moloyo. Gimoro amora mogere kuome nodok mowal ni Ruoth Nyasaye. “Gik ma inichiw e kendo-mar-misango gin e magi: Odiechieng’ kodiechieng’ nyaka itim misango gi nyirombe ariyo ma hikgi achiel achiel. Ineg nyarombo achiel gokinyi, to machielo ineg godhiambo. Kichiwo nyarombo mokwongo, to nyaka ichiw bende mogo mayom moromo ondweto, moruw gi mo maliw moromo lita ariyo. To bende nyaka ichiw divai moromo lita ariyo, ka misango miolo piny. To godhiambo ineg nyarombo machielo, kendo ichiwe kaachiel gi misango mar cham kod misango miolo piny, mana kaka nende ichiwo gokinyi, mondo odum tik mamit. En misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Misangono nyaka bed kitimo e dho Hemb Romo e nyim Ruoth Nyasaye kuom tienge duto nyaka chieng’. Kanyo ema an Ruoth Nyasaye nabed karomoe kodu, kendo losoe kodi. Kanyo bende ema naromie gi jo-Israel, kendo duong’na maler nomi kanyono bedo maler. Anaguedh Hemb Romo kod kendo-mar-misango obed maler, bende anawal Harun gi yawuote mondo obed jodolona. Anadag gi jo-Israel, mi anabed Nyasachgi, kendo dakna kodgino nomi ging’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi ma nogologi Misri. Adier, an Ruoth Nyasaye an Nyasachgi. “Los kendo-mar-misango mar wang’o ubani, gi yiend shita. Borne gi lachne obed nus mita maromre, to borne modhi malo obed mita achiel. Tungene nyaka bed gimoro achiel kode. Bawe duto gi dhahabu maler, kendo ichuene ndiga mar dhahabu molworo bethene duto. Losne ratege ariyo ariyo mag dhahabu, kendo iketgi e bwo ndigano e konde ariyo man koni gi koni, mondo irwakie ludhe miting’ego. Nyaka ilos ludhego gi yiend shita, kendo ibawgi gi dhahabu. Ket kendono e nyim pasia mogeng’o Sandug Rapar, kama nobed karomoe kodu. Harun nyaka wang’ ubani mang’ue ng’ar e kendono okinyi kokinyi koiko teyni, kendo odhiambo kodhiambo komokogi. Kamano ubani nobed kiwang’o e nyim Ruoth Nyasaye nyaka chieng’. Kendono kik wang’ie ubani ma ok owinjore, kata misango miwang’o pep, kata mar cham, kata mana mano miolo piny. Harun nyaka mien tunge kendono gi remb chiayo mitimogo misango mar golo richo higa ka higa, kopwodhego. Nyaka tim kamano dichiel e higa kuom tienge duto mondo opwodhego. Kendono nobed maler moloyo, mowal ni Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kikwano jo-Israel, to ng’ato ka ng’ato nyaka chul Ruoth Nyasaye chiwo mowarogo ngimane, mondo kik giyud masira e ndalo mikwanogie. Ng’ato ka ng’ato mokwan nyaka chul nus shekel mondo obed chiwo ni Ruoth Nyasaye, (shekel achiel oromo gera piero ariyo, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye.) Nga’to ka ng’ato mokwan ma hike oromo piero ariyo kata mokadho kanyo nyaka chul Ruoth Nyasaye chiwono. Kuchulo Ruoth Nyasaye chiwo muwarogo ngimau, ng’at ma jamoko ok nochul mang’eny moloyo, to bende ng’at ma jachan ok nochul morem. Pesa ma jo-Israel chiwo kar ngimagi nyaka itigo e Hemb Romo. Pesa muchiwo kar ngimaugo nomi Ruoth Nyasaye paro jo-Israel.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Los karaya mar lwok gi mula, ma rachungine bende mar mula. Kete e kind Hemb Romo gi kendo-mar-misango, mi iolie pi mondo Harun gi yawuote olwokgo luetegi gi tiendegi. Pile ka gidonjo e Hemb Romo to nyaka gilwokre gi pigno kamano mondo kik githo. Bende ka gidhi e kendo-mar-misango mondo gitiye, kendo giwang’ie misango ni Ruoth Nyasaye, to nyaka gilwok luetegi gi tiendegi mondo kik githo. Mano nobed chik mochwere momako Harun gi nyikwaye kod tiengegi duto.” Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa niya, “In to ikaw gik mang’ue ng’ar, mabeyo machal kama: Manemane manumu moromo kilo apar gi dalasini moromo kilo abich, gi ondago bende kilo abich, gi kasia kilo apar, (duto nyaka pim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye,) kod mor zeituni moromo lita abiriyo. Gigo ema mondo ilosgo mor wir maler mang’ue ng’ar, mana kaka jalos gik mang’ue ng’ar loso. Mano nobed mor wir maler. Morno iwirgo Hemb Romo gi Sandug Rapar, kod mesa gi gige, kod rachung taya gi gige, kod kendo-mar-misango miwang’oe ubani, gi mar misango miwang’o pep, kaachiel gi gige, kod karaya mar lwok gi rachungine. Kamano nyaka ipwodh gigo mondo obed maler ahinya. To gimoro amora mogere kuomgi nobed mowal ni Ruoth Nyasaye. To bende iwir Harun gi yawuote, kiwalogi mondo gibed jodolona. Wach ni jo-Israel kama: ‘Morni nobed mor wir maler kuom tiengeu duto. Kik konyruok kode kuom wiro joma ok jodolo, bende kik ulos mo moro machal kode. En mo mowal maler, kendo nyaka obednu kamano. Ng’ato ang’ata ma nolos mo machal kamano, kata ma nowir kode ng’at ma ok jadolo nyaka ng’ad kare oko kuom jowetene.’ ” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kaw gik ma kiwang’o to ng’ue ng’ar, machalo dwogo gi sare gi mieny kod ubani maler. Pimgi maromre, kendo iketie chumbi mondo ilosgo ubani mang’ue ng’ar, kaka jalos gik mang’ue ng’ar loso. Nobed gima ler, kendo mowal ni tich Nyasaye. Kaw moko, iswag mayom mondo iket e nyim Sandug Rapar ei Hemb Romo kama naromie kodu. Enobednu gima ler ahinya. Ubani molos e yo makama kik ukonyrugo e yoru uwegi. Nyaka obednu gima ler ahinya, mowal ni Ruoth Nyasaye. Ng’ato ang’ata ma nolos ubani machal kode kamano, mondo otigo e yore owuon, nyaka ng’ad kare oko kuom jowetene.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ng’eni aseyiero Bezalel wuod Hur, ja Juda. Asepong’e gi Roho mara mondo obed gi lony kod nyalo, kaachiel gi rieko mar ng’eyo tije duto mag lwedo, kaka: goro kido mabeyo mag dhahabu gi fedha kod mula, kendo ng’ado kite michomo, kaachiel gi payo bao, kata tich moro amora mar lwedo. To bende aseyiero Oholiab wuod Ahisamak, ja Dan, mondo okonye, kendo asemiyo jotich duto molony rieko mondo olos gigo duto masechiki. Ginilos Hemb Romo, kod Sandug Rapar gi raumne kod gik moko duto mag hema, kaka mesa gi gige, kod rachung taya mag dhahabu maler gi gige, kod kendo-mar-misango miwang’oe ubani, gi mar misango miwang’o pep, gi gige, kod karaya mar lwok gi rachungine, kod lep dolo malich mag Harun jadolo gi mag yawuote, ma girwako ka gitiyo tich dolo, kod mor wir gi ubani mang’ue ng’ar mar Kama Ler. Ka giloso gigo duto, to nyaka giti mana kaka asenyisi.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel kama, ‘Nyaka urit chieng’ Sabatona, nikech chieng’ yueyono en ranyisi manie kinda kodu kaachiel gi nyikwau nyaka chieng’, mondo ung’e ni an e Ruoth Nyasaye mopwodhou. Kuom mano nyaka urit Sabato nikech en chieng’ moket mondo obednu maler. Ka ng’ato ok orite, to nyaka nege. Ng’ato ang’ata motiyo chieng’no nyaka ng’ad kare oko kuom jowetene. Unyalo tiyo tijeu kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo en chieng’ yueyo maler, mowal ni Ruoth Nyasaye. Ng’ato ang’ata ma noti chieng’ Sabato nyaka negi. Jo-Israel nyaka rit chieng’ Sabato kuom tiengegi duto kaka chieng’ ma gisesingore rito nyaka chieng. En ranyisi mochwere manie kinda kod jo-Israel, nimar an Ruoth Nyasaye, nachueyo polo gi piny kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo naweyo tich, mayueyo.’ ” Kane Ruoth Nyasaye osetieko wuoyo gi Musa e got Sinai, nomiye kite mopamore ariyo mag rapar. Gin e kite ariyo mane Nyasaye ondikoe gi lith lwete. Kane ji oneno ni Musa osedeko e got, kapok olor piny, ne gichokore kuom Harun, mi giwachone niya, “Bi ilosnwa nyasaye mondo otelnwa, nikech wakia gima osetimo ng’at ma Musano, mane ogolowa e piny Misri.” Harun nodwokogi niya, “Deduru bonje mag dhahabu ma mondu gi yawuotu kod nyiu orwako mondo ukelna.” Mi ji duto nogolo bonjegi, motero ni Harun. Nokawo bonjego molenyo, eka noolo e gimoro mokuny iye e kido mar nyaroya, molosogo nyaroya. Jo-Israel nowacho niya, “Ma e nyasaye mane ogolowa e piny Misri!” To kane Harun owinjo gima giwachono, nogero kendo-mar-misango e nyim nyaroyano. Eka nogoyo milome, kowacho niya, “Kiny wanatim sawo mwamiyogo Ruoth Nyasaye duong’.” Kinyne ji nochiew gokinyi mang’ich, motimo lisweche miwang’o pep, kendo ne gikelo lisweche mag sawo. Ne gibet piny mondo gichiem, kendo gimethi, to bang’e ne gia malo mondo gitugi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Lor piyopiyo, nikech jou mane igolo Misri osetimo marach. Piyopiyo nono giseweyo yo mane achikogi ni mondo giluw, mi giseloso nyaroch dhahabu mondo gilam. Gisekulorene, kendo gisetimone liswa, ka giwacho niya, ‘A jo-Israel, ma e nyasaye ma nogolowa e piny Misri.’ ” Ruoth Nyasaye nomedo wacho ni Musa niya, “Aserango jogi, maneno ni gin joma wigi tek. Koro weya mondo atiekgi gi mirimba mager. Bang’e anamiyi doko oganda maduong’.” To Musa nohombo Ruoth Nyasaye ma Nyasache, kowachone niya, “A Ruoth Nyasaye, ang’o momiyo iwang’o jogi gi mirimbi? Donge gin jogi mane igolo Misri gi teko maduong’? Ang’o momiyo imiyo jo-Misri biro wacho, niya, ‘Ruoth Nyasaye nogolo jo-Israel Misri mana ni mondo otimnigi marach, konegogi e gode, kendo otiekgi chuth’? Yie iwe mirimbi mager, kendo ilok paroni, mondo kik ikel masirani kuom jogi. Par jotichni ma Ibrahim gi Isaka kod Israel, kendo kaka nikuong’orinigi gi nyingi iwuon, kiwacho niya, ‘Anamiu nyikwayo mang’eny ka sulue ma e polo, kendo anamigi pinyni duto kaka nasingora, ni nobed margi nyaka chieng’.’ ” Omiyo Ruoth Nyasaye noloko parone, mi koro ne ok okelo ni joge masira mane osewacho. Musa nowichore molor oa e got, koting’o kite ariyo mag rapar e lwete. Kitego nondiki koni gi koni. Ne gin tich Nyasaye, kendo ndiko mane ni kuomgi ne mar Nyasaye. Joshua nowinjo ka ji goyo koko, mowacho ni Musa niya, “Awinjo mahu mar lweny e kambi.” To Musa nodwoke niya, “Mano ok agoro mar joma oloyo lweny, bende ok en ywak mar joma olo e lweny, to en mana koko mar joma wer.” Kane Musa osesudo machiegni gi kambi, noneno nyaroya, kendo noneno ji ka miel, mi nokecho malich. Nowito kitego piny e tiend got mobarore. Nokawo nyaroya mane ji oselosono mowang’o. Norege, molokore buru, eka nokire e pi, momiyo jo-Israel pigno omodho. Nopenjo Harun niya, “Ang’o ma ne jogi otimoni momiyo imiyo gitimo richo maduong’ kama?” Harun nodwoke niya, “Ruoth, kik ikechi. Ing’eyo ang’eya kaka chuny jogi richo. Ne giwachona niya, ‘Losnwa nyasaye mondo otelnwa, nikech wakia gima osetimo Musani, ma nogolowa e piny Misri.’ Omiyo nawachonigi mondo joma nigi dhahabu oded oko. Ne gimiya dhahabugo, mabolo e mach, mi nyaroyano ema owuok.” Kane Musa oneno ka ji osenjawni, nikech Harun noseweyo ni wasikgi thuolo mondo ojargi, nochung’ e dhoranga kambi, mogoyo koko niya, “Eke joma ni kor Ruoth Nyasaye? Biuru ira!” Mi jo-Lawi duto nochokore ire. Nowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho ni, ng’ato ka ng’ato kuomu mondo orwak liganglane, kendo ong’ad e dier kambi koa e dhorangach ma koni nyaka dhorangach ma kocha. Ng’ato ka ng’ato mondo oneg owadgi gi osiepne kod ng’at modak bute.” Jo-Lawi notimo kaka Musa nosechikogi, kendo chieng’no ji alufu adek notho. Eka Musa nowachonigi kendo niya, “Kawuono usewaloru ni tich Nyasaye chuth, nikech usenego yawuotu kod oweteu, omiyo Ruoth Nyasaye oguedhou tinende.” Kinyne Musa nowacho ni ji niya, “Usetimo richo maduong’. To koro abiro idho got, mondo adhi ir Ruoth Nyasaye. Kamoro onyalo yie weyonu richou ka akwaye.” Kamano Musa nodok ir Ruoth Nyasaye mowachone niya, “Yie iwinj wachna. Jogi osetimo richo maduong’ ahinya! Giseloso nyasaye mar dhahabu mondo gilam. To koro yie iwenigi richogi. Ka ok iyie timo kamano, to kara yie iruch nyinga oko e kitabu misendiko.” Ruoth Nyasaye nodwoko Musa niya, “Ng’at motimo richo e nyima ema naruch nyinge e kitapa. Koro dhiyo mondo itel ni ji nyaka kuma nasenyisi. Malaikana notel nyimi, to kinde biro chopo ma anakumgie kuom richogi.” Bang’e Ruoth Nyasaye nogoyo jo-Israel gi tuo kuom lamo nyaroya mane Harun oloso. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Wuoguru in kaachiel gi joma nigolo Misri, kendo udhi e piny mane asingora ni nami Ibrahim gi Isaka kod Jakobo, kawachonigi ni nami nyikwagi pinyno. Anaor malaika mondo otel nyimu, kendo anariemb jo-Kanaan gi jo-Amor gi jo-Hiti gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus. Anateru e piny momeu kendo machiek. To an awuon ok nadhi kodu, nimar dipo ka atiekou e yo, nikech un ji ma tokgi tek.” Kane jo-Israel owinjo wach magerno, ne gichako ywak, mi onge ng’at ma norwako bonjene. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel ni gin joma tokgi tek, kendo ka da bed ni anyalo wuotho kodu kata kuom sa matin kende, to datieku te. Koro mondo gilony bonjegi, eka abiro ng’eyo gima anyalo timonigi.” Omiyo jo-Israel nogonyo bonjegi e got Horeb kanyo, kendo ne ok gichako girwakogi. Musa ne thoro golo hema e kambi kendo guro oko mochwalore. Nochake ni Hemb Romo, kendo ng’ato ang’ata mane dwaro penjo Nyasaye wach ne dhi kanyo. Kinde duto kane Musa wuok dhi e hemano, ji duto ne a malo, kendo ng’ato ka ng’ato chung’ e dho hembe ka rango Musa nyaka donj e hema. To kane Musa osedonjo e hema, bor polo ne lor piny kendo chung’ e dho hema ka Ruoth Nyasaye wuoyo gi Musa. Kane ji oseneno ka bor polo ochung’ e dho hema kamano, ne gikulore giduto, ng’ato ka ng’ato e dho hembe owuon. Kamano Ruoth Nyasaye ne wuoyo gi Musa wang’ gi wang’ mana kaka ng’ato wuoyo gi wadgi. Bang’e Musa ne duogo e kambi. To Joshua wuod Nun, wuowi mane konye, ne dong’ mana e hema. Musa nowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “En adier ni isenyisa mondo atel ni jogi nyaka piny Kanaan, to pok inyisa ng’at ma ibiro orago. To bende isewacho ni ing’eya maber, kendo imor koda. Ka imor koda kamano, to koro akwayi mondo ipuonja yoreni mondo ang’eyi, kendo imed bedo mamor koda. To bende ng’e malong’o ni jogi gin jogi.” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Abiro dhi kodi an awuon, kendo anamiyi kue.” Musa nowachone niya, “Ka in iwuon ok idhi kodwa, to kik igolwa ka, nikech ka ok idhi kodwa, to ere kaka ji nyalo ng’eyo ni imor kodwa? To ka idhi kodwa, jogi kaachiel gi an nobed joma opogore gi dhoudi duto manie piny.” Mi Ruoth Nyasaye nodwoko Musa niya, “Abiro timo mana kaka isekwayo, nikech amor kodi, kendo ang’eyi maber.” Musa nokwayo Ruoth Nyasaye niya, “Yie inyisa duong’ni maler.” Ruoth Nyasaye nodwoke ni, “Abiro miyo berna duto kadh buti, kendo anahul nyinga ma JEHOVA mana kiwinjo. Anaher ng’at ma adwaro hero, gi hera mosiko, bende anakech jalo ma adwaro kecho.” Nomedo wacho ni Musa ni, “To ok inyal neno wang’a, nikech onge dhano ma nyalo neno wang’a, mi pod obed mangima.” Eka nodhi nyime, kowachone niya, “Nitie kamoro buta ka. Bi ichung’ e wi lwanda, to ka duong’na maler kadho, abiro keti e gek lwanda, kendo anaumi gi lweta nyaka akadhi. Eka nagol lweta, mi inine mana ng’eya. To wang’a ok nine.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Pa kite ariyo machal gi mane igoyo piny, mobarore kande, mondo andikie weche mane ni e kite mokwongogo. Kiny iikri gokinyi mondo ibi e got Sinai. Ichung’ kuno, kendo irita. Ng’ato kik idh kodi kuno, bende ng’at moro kik bed kamoro amora ewi godno, kata mana jamni kik kwa e alwora ne.” Kuom mano Musa nopayo kite ariyo machal gi mokwongo. Kinyne gokinyi nodhi ewi got Sinai, kaka Ruoth Nyasaye nosechike koting’o kitego. Eka Ruoth Nyasaye nolor e bor polo, mochung’ bute kanyo, mi ohulo nyinge ma JEHOVA. Nokadho e nyim Musa, kowacho gi dwol maduong’ niya, “An JEHOVA. An Ruoth Nyasaye, an Nyasaye ma jang’wono kendo makecho ji. Iya ok wang’ piyo, kendo anyiso hera mosiko kod adiera. Arito singruokna masetimo gi ji gana gi gana, kendo aweyonigi rochruokgi gi kethogi kod richogi, to kata kamano ok akwan jaketho ka ng’ama ler, to akumo nyithindo gi nyikwayo nyaka tieng’ mar adek kod mar ang’wen nikech richo kweregi.” Musa nokulore piny piyopiyo, molemo. Nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, kimor koda adier, to koro akwayi mondo idhi kodwa, jogi tokgi tek, to kata kamano, yie iwenwa kethowa gi richowa, kendo ikawwa ka mwanduni iwuon.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Koro adwaro timo kodu singruok. Abiro timo honni madongo ka jou neno, ma nyaka nene pok otim e piny ngima, kata e oganda moro. Ji duto ma un e kindgi biro neno gima an Ruoth Nyasaye anyalo timo, nikech abiro timonu gima lich. Kuom mano, rituru chike ma abiro miyou kawuono, eka abiro riembo jo-Amor gi jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus mondo owenu thuolo. Ritreuru mondo une ni ok utimo winjruok moro gi jopiny mudhiyeno, nono to gilokorenu obadho. Nyaka umuk kendegi mag liswa, kendo uketh sirni maggi milamo, mag kite gi mag yien. “Kik ulam nyasaye moro machielo ni mar an Ruoth Nyasaye, nyinga en Nyasaye ma Janyiego, kendo an Nyasaye ma janyiego adier! Ritreuru mondo kik utim winjruok gi jopinyno nikech ka gilamo nyisechegi, kendo gitimonigi liswa, to gibiro luongou, mi kamoro dipo ka uchamo chiemb liswechegi. Yawuotu bende dikend nyigi, to mondgigo dilam nyisechegi, mi gimi yawuotu weya, kendo lam nyisechegigo. “Kik ulos nyiseche mag mula mondo ulam. “Rituru Sawo mar Makati ma ok oketie Thowi, kaka asechiki. Nyaka ucham makati ma ok oketie thowi kuom ndalo abiriyo e ndalo mar Abib, nikech dueno ema ne ua e piny Misri. “Nyithindo makayo ma chwo duto mag dhano kata mag jamni gin maga. To ngima kanyna makayo unyalo waro gi nyarombo, to ka ok udwar ware, to nyaka tur ng’ute. Ng’ato ka ng’ato nyaka war ngima wuode makayo, kendo onge ng’at ma nobi ira gi lwete nono. “Unuti kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo nyaka uyue, kata obedo ni en kinde mag pur kata mag keyo. “Nyaka urit Sap Jumbe, tiende ni sap chiwo mar cham mokwongo nyak. To bende nyaka urit Sap Pono Olembe e giko higa. “Jou machwo duto nyaka bi e nyima didek e higa, an Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nimar kaseriembonu ogendini ma weg pinyno, kendo ayaro pinyu, to onge wasigu ma notem kawo pinyu e kinde adek mubiro biroe e nyima higa ka higa. “E kinde mutimoe misango ni chiayo, kik uchiw gimoro moketie thowi, kendo kik uwe ring chiayo motimgo Sap Pasaka dong’ nyaka piny ru mak uwang’o te. “Cham mabeyoe moloyo mukwongo kayo nyaka ukel e Od Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kitedo nyadiel, to kik uolie cha min.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ndik wechego, nikech gin ema atimogo singruok kodi kaachiel gi jo-Israel.” Omiyo Musa nobet gi Ruoth Nyasaye kanyo kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno, ma ok ochiemo kata metho, kendo nondiko weche mag singruokno e kitego. Ne gin Chike Apar. Kane Musa lor a e got Sinai, koting’o kite ariyo mag rapar, wang’e ne rieny nikech nosewuoyo gi Ruoth Nyasaye, to kata kamano ne ok ong’eyo ni wang’e rieny kamano. Harun gi jo-Israel duto norango Musa moneno ka wang’e rieny, mi ne giluor sudo bute. To Musa noluongogi, mi Harun gi jodong oganda nodok ire, moloso kodgi. Bang’ mano jo-Israel duto nodhi irgi machiegni, kendo Musa nomiyogi chike duto mane Ruoth Nyasaye omiye e got Sinai. Kane Musa osetieko wuoyo kodgi, nogeng’o wang’e gi law, E kinde duto mane Musa donjo e hemb Ruoth Nyasaye mondo olos kode, nogolo lawno e wang’e nyaka owuog oko. To pile kane owuok mondo onyis jo-Israel weche duto ma nochike ni mondo owachi, ne gineno wang’e ka rieny. Eka bang’e nogeng’o wang’e kendo, nyaka odonj e hema, mondo owuo gi Ruoth Nyasaye. Musa noluongo jo-Israel duto, mowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye osechikou ni mondo uti kama: Unyalo tiyo kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo nyaka bednu chieng’ yueyo maler, nimar en Sabato mowal ni Ruoth Nyasaye. Ng’ato ang’ata motiyo chieng’no nyaka negi. Kik umok kata mana mach e miechu chieng’ Sabato.” Musa nowacho ni jo-Israel duto niya, “Ruoth Nyasaye nosechiko ni mondo uchiwne mich. Ng’ato ka ng’ato moyie timo kamano, mondo okelna chiwo mag dhahabu kod mula, gi nanga mambulu gi maralik kod makwar, gi law katana maber, gi yie diek, gi piende rombe molok gi range makwar, gi piende monyong’ gi yiend shita, gi mor taya, kod gik mang’ue ng’ar milosogo mor wir, gi ubani mang’ue ng’ar, gi kite mag oniks kod kite moko miketo kuom law dolo miluongo ni efod, kendo kuom law agoko. “Jotich duto molony man kuomu mondo obi, kendo olos gik moko duto mane Ruoth Nyasaye ochiko. Ginilos Hema Maler, gi hembe maoko, kod raumne, gi ramekni mage, gi bepene, gi raripene, gi rachungine, kod Sanduk gi ludhene miting’ego, gi raumne, kod pasia mogeng’e, gi mesa kod ludhene gi gige duto, gi makati miketo e nyim Nyasaye pile, kod rachung taya machiwo ler, kod gige duto, gi teyni mage kod mor taya, gi kendo-mar-misango miwang’oe ubani kaachiel gi ludhene, kod mor wir gi ubani mang’ue ng’ar, gi pasia manie dho hema, kod kendo-mar-misango miwang’o pep, kaachiel gi ndiri mare molos gi mula, gi ludhene kod gige duto, gi karaya, kod rachungine, gi pasia mag laru gi sirni kod rachungigi gi pasia mar dhoranga laru, kod loye mag Hema gi loye mag laru kod tondegi, kaachiel gi lewni malich ma jodolo tiyogo Kama Ler, ma gin lep lemo ma Harun jadolo gi yawuote rwako ka gitiyo tich dolo.” Oganda jo-Israel duto nowuok oa ir Musa. Ng’ato ka ng’ato ma noyie golo chiwo ni Ruoth Nyasaye notimo kamano, mondo olosgo Hemb Romo gi gik moko duto mitiyogo kanyo, kaachiel gi lep lemo. Mon gi chwo nobiro, kendo ng’ato ka ng’ato ma noyie golo chiwo nokelo ngaga gi sitadi gi bony gi mula kod gimoro amora maber mar dhahabu. Ji duto nokelo ni Ruoth Nyasaye chiwo mag dhahabu, to bende ng’ato ka ng’ato nokelo gima en go kaka nanga mambulu kata maralik kata makwar, kata law katana maber, kata yie diek, kata piende rombe molok gi range makwar. Joma ne nyalo chiwo mich mag fedha gi mag mula nokelo ni Ruoth Nyasaye. Kendo ji duto mane ni gi yiend shita mane inyalo losogo gimoro amora bende nokelo. Mon duto mane olony e wicho nowiyo usi mambulu gi maralik gi makwar mokelo, kaachiel gi law katana maber. Bende mon duto mane olony e tich wiyo yie diek nowicho gi chuny achiel. Jodongo nokelo kite mabeyo mag oniks gi kite miketo kuom efod kendo kuom law agoko, kaachiel gi gik mang’ue ng’ar kod mor taya gi mor wir kod mor ubani mang’ue ng’ar. Jo-Israel duto machwo gi mamon mane oyie golo chiwo ni tich duto mane Ruoth Nyasaye osechiko Musa ni mondo otim, nokelo ni Ruoth Nyasaye michgi. Musa nowacho ni jo-Israel niya, “Ruoth Nyasaye oseyiero Bezalel wuod Uri ma wuod Hur ja Juda. Osepong’e gi Rohone, mondo obed gi lony kod nyalo kaachiel gi rieko mar ng’eyo tije duto mag lwedo, kaka goro kido mabeyo mag dhahabu gi fedha kod mula, kendo ng’ado kite michomo, kaachiel gi payo bao, kata tich moro amora mar lwedo. Ruoth Nyasaye osemiyo Bezalel gi Oholiab wuod Ahisamak ma ja Dan, teko, mondo gipuonj ji tich lwedo. Osemiyogi rieko mathoth mar tiyo tije duto mag lwedo, kaka tich goro kite, gi mar kwoyo nanga, gi mar tweng’o gi usi mambulu gi maralik, gi mar loso law katana maber, kod mar chweyo nanga. Gin ji manyalo timo tich moro amora. “Bezalel gi Oholiab kod jotich molony duto mane Ruoth Nyasaye osemiyo rieko kod ng’eyo mar loso gik moko duto midwaro mondo olosgo Kama Ler nyaka los gigo duto mana kaka Ruoth Nyasaye osechiko.” Musa noluongo Bezalel gi Oholiab kod joma olony e tijegi, mane Ruoth Nyasaye osemiyo rieko, kendo mane oyie konyo tich, mi nonyisogi mondo gichak tich. Nomiyogi chiwo mane jo-Israel okelo mondo olosgo Kama Ler. To jo-Israel nomedo mana kelo chiwo ni Musa okinyi kokinyi, nyaka joma ne olony e tije mopogore opogore mane loso Kama Ler noweyo tijegigo, mobiro ir Musa ka giwachone niya, “Ji kelo gik mang’eny moloyo kar midwaro kuom tich mane Ruoth Nyasaye ochiko ni mondo otim.” Omiyo Musa nogoyo milome e kambi kokwero ji duto niya, “Ng’at ma dichwo kata ma dhako kik med loso gimoro mitiyogo e Kama Ler.” Kamano ji noweyo kelo gik moko. Gik mane osekel ne ng’eny mohewo tieko tich. Jotich molony ema noloso Hema Maler. Ne gilosone pasia apar mag law katana maber, mogoe kido mag kerubi gi usi mambulu gi maralik kod makwar mana kaka jatueng’o molony goro. Bor pasia ka pasia ne romo mita apar gang’wen, to lachne mita ariyo, kendo giduto ne giromre. Abich kuomgi noriw kaachiel,, kendo abich modong’ bende noriw kamano. Ne giloso tonde piero abich mambulu e riak pasia matung’, kuom pasia abich mokwongo, kendo tonde piero abich moko e riak pasia matung’ kuom pasia abich modong’. Tondego nobedo momanyore. Bende ne giloso ramekni piero abich mag dhahabu, mi giriwogo pasia ariyo momanyorego, mondo Hema Maler obed gimoro achiel. Ne giloso pasia apar gachiel mag yie diek, mondo obed hema maoko maumo Hema Maler. Bor pasia ka pasia, ne romo mita apar gabich, to lachne mita abich, to lachne mita ariyo. Giduto ne giromre. Ne giriwo mita abich kaachiel, kendo auchiel modong’ bende ne giriwo kamano. Ne giloso tonde piero abich, e riak pasia matung’ kuom pasia abich, kendo tonde piero abich moko e riak pasia matung’ kuom pasia auchiel. Bende ne giloso ramekni piero abich mag mula, mane giriwogo hema mondo obed gimoro achiel. Ne giloso raum mar piende imbe molok gi range makwar mondo giumgo hema maoko, kendo raum machielo molos gi piende monyong’ mondo obed ewi mokwongono. Ne giloso ni Hema Maler sirni gi yiend shita. Bor siro ka siro ne romo mita abich, to lachne nus mita. Siro ka siro ne nigi tiende ariyo moriw kaachiel. Sirni duto mag Hema Maler nolos machal kamano. Ne gipayo sirni piero ariyo mondo gilosgo sisi mar Hema maler mochomo yo milambo, kod rachungi piero ang’wen mag fedha mane girwako e sirnigo. Ne girwako siro mokwongo e rachungi ariyo, kendo ne gitimo kamano e sirni duto. Sisi mar Hema Maler mochomo yo nyandwat bende ne gilosone sirni piero ariyo, kaachiel gi rachungi piero ang’wen mag fedha. Ne girwako siro ka siro ei rachungi ariyo ariyo. Bende ne giloso sirni auchiel ni tok Hema Maler koma odok yo podho chieng’, kaachiel gi ariyo mamoko mane giketo e konde ariyo man yo ka tok Hema Maler. Ne giriwo sirni mag kondego gi ratego achiel, chakre ka tiendgi nyaka malo, kendo sirni ariyogo nolos machalre. Kamano ne gin sirni aboro kod rachungi apar gauchiel mag fedha. Siro ka siro norwak ei rachungi ariyo ariyo. Ne giloso rariw apar gabich gi yiend shita. Rariw abich nomako sirni mag bath Hema Maler konchiel, kendo abich mamoko nomako sirni e bathe komachielo, to abich modong’ nomako sirni mane olosgo ka toke, mochomo yo podho chieng’. Ne giloso rariw ka rariw madiere mondo okadh e kor sirni, koa tung’ konchiel nyaka tung’ komachielo. Ne gibawo sirnigo gi dhahabu, kendo ne giketonigi ratege mag dhahabu mondo omak rariw. Rariwgo bende ne gibawo gi dhahabu. Ne gitwang’o pasia mar law katana maber, mi gigoyoe kuome kido mag kerubi gi usi mambulu gi maralik kod makwar, mana kaka jatueng’o molony goro. Ne giloso ni pasiano sirni ang’wen mag yiend shita, mi gibawo gi dhahabu, kendo ne gilosone rachungi ang’wen mag fedha. Ne gitwang’o ni dho hema pasia mar law katana maber, mi gigoyoe maradadi gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Ne gibawo wi sirnigo kod ratege molworogi gi dhahabu, to rachungi abich mirwako e sirnigo nolos gi mula. Bezelel noloso Sanduk gi yiend shita, ma borne oromo mita achiel, to lachne nus mita, kendo borne modhi malo bende nus mita. Nobawe gi dhahabu maler iye gi oko, kendo nolosone ndiga mar dhahabu molworo bethene duto. Nothedhone ratege ang’wen mag dhahabu, moketo e tiende ang’wen. Ratege ariyo nobet e bathe konchiel, to ariyo e bathe komachielo. Noloso ludhe ariyo gi yiend shita, mobawo gi dhahabu, kendo norwakogi e ratege manie bath Sanduk koni gi koni mondo gibed mag ting’e. Bende nolosone raum mar dhahabu maler ma borne oromo mita achiel to lachne nus mita, obed kar ng’wono. Nothedho kerubi ariyo mag dhahabu, mondo obed gimoro achiel gi raum. Kerubi achiel noketo e dho raum konchiel, kendo achiel e dhoge komachielo. Ne gibedo ka bwombegi oyarore kochomo malo mondo ogeng’ raum, kendo ne gimanyore, ka ging’iyo raum. Bezalel noloso bende mesa gi yiend shita, ma borne oromo mita achiel, to lachne nus mita, kendo borne modhi malo bende nus mita. Nobawe gi dhahabu maler, kendo nolosone ndiga mar dhahabu molworo bethene duto. Nochueyo mithe alwora ma lachne oromo tat lwedo achiel, kendo nochueyo dir mitheno gi dhahabu. Nothedhone ratege ang’wen mag dhahabu, moketo, e kendo ang’wen mag mesa, kama tiendene nitie, mondo obed mag ting’e. Ratege mane orwakie ludhe miting’ego noket e mithe. Noloso ludhego gi yiend shita, mobawo gi dhahabu. Bende noloso gik mitiyogo e mesa, kaka tewni, gi kikombe gi agulni kod aguetni mitiyogo gitimo misengni miolo piny. Gigo duto noloso gi dhahabu maler. Noloso rachung taya gi dhahabu maler. Tiende gi kore noloso gi dhahabu mothedhi, kendo maupe ma nogorie, kaachiel gi thiepege kod obokegi nobedo gimoro achiel kode. Ne en gi bede auchiel moa e bathe koni gi koni, adek e bathe konchiel kendo adek e bathe komachielo. Bedenego moro ka moro ne nigi maupe adek molos gi thiepegi kod obokegi machal gi thiep oyungu. E kor rachung taya hie ne nitie maupe ang’wen man gi thiepe kod oboke machal gi thiep oyungu. Bedene ariyo ariyo ne nigi maua achiel achiel e bwogi. Maupego gi bedego kod rachungi nobedo gimoro achiel mothedh gi dhahabu maler. Bende noloso ni rachungino teyni abiriyo gi rangis teyni kod tewni. Mago duto noloso gi dhahabu maler. Rachung taya kod gige duto nolos gi dhahabu maler moromo kilo piero abich. Noloso kendo miwang’oe ubani gi yiend shita. Noromre koni gi koni. Borne ne nus mita, kendo lachne bende nus mita, to borne modhi malo mita achiel. Tungene nobedo gimoro achiel kode. Nobawe duto te gi dhahabu maler, kendo nochueyo laini mar dhahabu molworo bethene duto. Nolosone ratege ariyo ariyo mag dhahabu, moketo e bwo laini e konde ariyo man koni gi koni, mondo orwakie ludhe miting’ego. Ludhego noloso gi yiend shita, mobawo gi dhahabu. Noloso bende mo maler mar wir, kod ubani maler mang’ue ngar. Bezalel noloso kendo-mar-misango miwang’o te gi yiend shita. Borne gi lachne ne mita ariyo gi nus maromre, to borne modhi malo ne mita achiel gi nus. Noloso tungene e kondene ang’wen mobedo gimoro achiel kode, kende nobawe duto gi mula. Noloso gik moko duto mitiyogo e kendo-mar-misango, kaka agulini, gi rajope, gi tewni, gi rachwow, kod tegni mag mach. Gigo duto noloso gi mula. Bende nolosone kendono gimoro mar mula machalo gi sing’enge moketo e bwo ndiri molwore. Gino nochopo mana e kore gi yo ka malo. Nothedho ratege ang’wen mag mula, moketo e konde ang’wen mag gima chalo gi sing’engeno, mondo orwakie ludhene. Noloso ludhego gi yiend shita, mobawo gi mula. Norwakogi e ratege manie bath kendo-mar-misango koni gi koni, mondo gibed mag ting’e. Nolose gi bepe moweyo iye thuolo ka i sanduk. Nolenyo mula mag rangi mane okawo kuom mon mane tiyo e dho Hemb Romo, mi olosogo karaya mar lwok kod rachungine. Bende noloso laru. Kuma odok yo milambo noketoe pasia molos gi law katana maber ma borne romo mita piero abich. Nong’awogi e sirni piero ariyo, morwak e rachungi piero ariyo mag mula. To rang’aw kod ratege miriwogo sirnigo nolos gi fedha. Koma odok yo nyandwat noketoe pasia ma borne romo mita piero abich. Nong’awogi e sirni piero ariyo, morwak e rachungi piero ariyo mag mula. To koma odok yo podho chieng’ noketoe pasia ma borne romo mita piero ariyo gabich mong’aw e sirni apar kod ratege apar. Rang’aw kod ratege miriwogo sirni nolos gi fedha. Bor mar koma odok yo wuok chieng’ ne romo mita piero ariyo gabich. E dir rangach koni gi koni nolieroe pasia ma borne oromo mita abiriyo gi nus. Pasia ka pasia nong’aw e sirni adek, morwak e rachungi adek. Pasia mag laru duto notwang’ gi law katana maber. Rachungi norwakie sirni molos gi mula, to rang’aw kod ratege mag sirni nolos gi fedha, kendo nobaw wi sirnigo gi fedha. Ratege mag sirni duto mag laru bende nolos gi fedha. Pasia mar dhoranga laru nolos gi law katana maber, mogoe kido gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Borne ne romo mita apar, to borne modhi malo mita ariyo gi nus maromre gi pasia mar laru. Ne ong’awe e sirni ang’wen morwak e ang’wen mag mula, to rang’awgi nolos gi fedha, kendo wigi kod rategegi nobaw gi fedha. Loye duto mag Hema Maler kod mag laru nolos gi mula. Magi e kar romb gik mane Musa oketo e lwet jo-Lawi mane tiyo e bwo Ithamar wuod Harun jadolo, mondo olosgo Hema Maler, ma nyinge moro en Hemb Rapar. Bezalel wuod Uri ma wuod Hur ja-Juda noloso gik moko duto mane Ruoth Nyasaye ochiko Musa. Oholiab wuod Ahisamak ma ja Dan ema ne konye. Oholiab nolony e tich goro kite, gi tweng’o, kod tich goyo maradadi e law katana gi usi mambulu gi maralik kod makwar. Kar romb dhahabu duto mane otigo kuom loso Kama Ler ne romo kilo alufu achiel gi mia ariyo kod piero adek, kipimo gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye. Dhahabugo duto nochiw ka mich mowal ni Ruoth Nyasaye. Kar romb fedha mane ji ogolo e kinde mane ikwanogie, ne romo kilo alufu ang’wen gi mia abich kod piero aboro, kipimo gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye. Fedhago ema ne ochok ka ne ng’ato ka ng’ato mokwan ogolo nus-shekel, nimar kar romb joma ne okwan ma hikgi oromo piero ariyo kata mokadho kanyo ne alufu mia auchiel gadek, kod mia abich gi piero abich (603,550). Nus shekelno nopim gi rapim mitiyogo tich Nyasaye. Kilo alufu ang’wen gi mia abich kod piero abich mag fedhago nolosgo rachungi mag Kama Ler kod mag pasia. Kilo alufu ang’wen gi mia abich kod piero abichgo ema nolosgo rachungi mia achiel, ka rachung ka rachung kawo kilo piero ang’wen gabich gi nus. To kilo piero adek mag fedha mane odong’ nolosgo rang’aw kod ratege mag sirni, kendo nobawgo wi sirni. Mula mane ji ochiwo ka mich mowal ni Ruoth Nyasaye noromo kilo alufu adek gi mia abich. Mago Bezalel nolosogo rachungi mag dhoranga Hemb Romo, kendo nolosogo kendo-mar-misango mar mula kod gima chalo gi sing’enge, kaachiel gi gik moko duto mitiyogo e kendono. Bende nolosogo rachungi duto mag laru gi mag sirni mane ni e dhoranga laru, kaachiel gi loye duto mag Hema Maler kod mag laru. Ne gitiyo gi usi mambulu gi maralik kod makwar kuom loso lewni malich mane jodolo rwako ka gitiyo Kama Ler, kendo kuom loso ni Harun lep lemo kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne giloso law dolo miluongo ni efod gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kendo gi law katana maber. Ne gipamo dhahabu nyaka odoko mareprep, mi ne gilire matindotindo, kendo ne gikade ka tol mondo jatweng’o molony oti kode kaachiel gi usi mambulu gi maralik kod makwar kod law katana maber. Ne giloso ni efod misibe ariyo mitweyego e gok gi yo ka nyime kod kang’eye. To okanda mane ni kuome nolos machal kode kendo en bende nolose gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar kod law katana maber, kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne giloso kite mag berul, mi gichomo e otunge mag dhahabu, mondikie nying yawuot Israel e yo ma jagoro molony goroe. Noketogi e misib efod ka rapar mar dhout Israel mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne giloso law agoko e yo ma jatueng’o molony tueng’oe, ka gitiyo gi dhahabu kod usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber mana kaka niloso efod. Ne gilose maromre, mi gibane diriyo. Borne ne romo lwedo achiel, to lachne bende lwedo achiel. Ne gichano kuome laini ang’wen mag kite ma nengogi tek. Laini mokwongo noketie sardius gi topaz kod karbunkal, to laini mar ariyo ne mar emarald gi safir kod diamond. Laini mar adek noketie jasinth gi aget kod amethust, to laini mar ang’wen ne mar berul gi oniks kod jasper. Kidi ka kidi norwak e tunge mar dhahabu. Kitego nondikie nying dhout Israel apar gariyo. Nogorgi ka kido, ma moro ka moro ne nigi nying achiel achiel mag dhoudi apar gariyogo. Ne giloso ni law agoko thiwni mag dhahabu maler, molos ka tol mokadi. Ne giloso otunge ariyo kod ratege ariyo mag dhahabu, eka ne giketo ratege ariyogo e riak law agoko gi malo koni gi koni. Ne gitueyo thiwni ariyo mag dhahabu e ratege kande mane ni e riak law agoko koni gi koni. To dho tondego komachielo ne gitueyo e otunge ariyo ka. Kamano e kaka ne gitudo law agoko gi misibe miriwogo ka nyim efod gi ka toke. Ne giloso ratege ariyo mag dhahabu mi giriedo e riak law agoko gi yo ka mwalo kod yoka iye, koni gi koni kama omanyore gi efod. Bende ne giloso ratege ariyo moko mag dhahabu, mi girwako yo ka mwalo e dho misibe ariyo mag gok efod, but kama otuang’gigo e okanda. Ne gitueyo ratege mag law agoko e ratege mag efod gi tol mambulu mondo law agoko olier e okanda gi malo, kendo kik ogonyre. Mano e kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne giloso aroya mar umo efod gi law achiel mambulu. Notuch diere ma wich wuokie, kendo aluora mar kama otuchino notwang’ gi pien, mondo kik yiechi. E riak lawno aluorane ne gitwang’o gik mong’inore ka machunga, molos gi usi mambulu gi maralik kod makwar, kod law katana maber. Bende ne giloso gara mag dhahabu, mi giketo e riak law alwora e kind gik mong’inorego. Kamano gara nokikore gi gik mong’inore ong’inore e laini achiel e aluora mar riak lawno mogik piny. Lawno nirwako pile kitiyo tich dolo kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne gitwang’o kandhe ni Harun gi yawuote, kendo ne gilosonigi kilemba gi ogute gi sirweche kod okanda. Gigo duto nolos gi law katana maber mogoe maradadi gi usi mambulu gi maralik kod makwar, eyo ma jagoro molony goyoe. Mago duto ne gitimo mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne giloso gima opamore ka san gi dhahabu maler mondo obed osimbo maler kendo ne gindiko kuome ni, “MOWAL NI RUOTH NYASAYE” wechego nogor mana e yo ma jagor kidi goroe. Ne gitueyone tol mambulu mondo oketego e kilemba gi yo ka malo, mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Tije duto mag Hema Maler, ma en Hemb Romo ma Nyasaye romoe gi joge norumo. Jo-Israel notimo gik moko duto mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne gikelo ni Musa Hema Maler gi hema ma oko kod gige duto, kaka ramekni gi bepe gi rariw gi sirni kod rachungi, gi raum molos gi piende imbe molok gi range makwar, kod raum molos gi piende monyong’ kod pasia mogeng’o sanduk, gi Sandug Rapar, gi ludhene, gi raum, kod mesa gi gige duto gi makati miketo e nyim Nyasaye pile, kod rachung taya molos gi dhahabu maler, kaachiel gi teyni miketo kuome, gi gige duto, kod mor taya, gi kendo mar dhahabu, gi mor wir, gi ubani mang’ue ng’ar, gi pasia mar dho Hema, kod kendo-mar-misango molos gi mula gi gire mar mula machalo gi sing’enge, gi ludhene kod gige duto, gi karaya kod rachungine gi pasia mag laru, gi sirni mage kod rachungine, kaachiel gi pasia man e dhoranga laru, gi tondene kod loyene gi gik moko duto mitiyogo tich Hema Maler, ma en Hemb Romo. Ne gikelo bende lewni motwang’ malich ma jodolo tiyogo e Kama Ler, tiende ni lep lemo mag Harun jadolo kod lep yawuote ma girwako ka gitiyo tich dolo. Jo-Israel nosetimo tije duto mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Musa norango gik moko duto mane giseloso, moneno ni giselosogi mana kaka Ruoth Nyasaye nosechiko, omiyo noguedhogi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Chieng’ due achiel mar due mokwongo, nyaka ichung Hema Maler, ma en Hemb Romo. Ket Sandug Rapar e iye kendo igeng’ Sanduk gi pasia. Kel mesa e iye, kendo ichanie gik moko duto monego obedie. Rachung taya bende ikel, mi imok teyni man kuome. Ket kendo miwang’oe ubani e nyim Sandug Rapar, kendo igeng’ dho Hema Maler gi pasia. To ket kendo-mar-misango e nyim dho Hema Maler, ma en Hemb Romo. Ket karaya e kind Hemb Romo gi kendo-mar-misango, mi iolie pi. Bang’e ichielne laru aluora gi pasia, kendo ilier pasia moro mondo ogeng’ dhoranga laru. “Eka ikaw mor wir, iwirgo Hema Maler kod gik moko duto manie iye. Kamano inipwodhe kaachiel gi gige duto mondo obed gima ler ahinya. Bang’e iwir kendo-mar-misango, kaachiel gi gige duto mondo obed maler ahinya. Bende iwir karaya kaachiel gi rachungine mondo iwalego. “Bang’e ikel Harun gi yawuote e dho Hemb Romo, kendo ilwokgi gi pi. Eka irwak Harun gi lep dolo, kendo iwire gi mo, kiwale mondo obed jadolona. Bang’ mano ikel yawuote machiegni, kendo irwaknigi kandhe. Wirgi mana kaka isewiro wuon-gi, mondo gin bende gibed jodolona. Wirno biro miyo gibedo jodolona kaachiel gi nyikwagi kuom tiengegi duto nyaka chieng’.” Musa notimo gik moko duto mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Omiyo chieng’ due achiel mar due mokwongo e higa mar ariyo kane gia Misri, nochungo Hema Maler. Nochunge kama: Nochano rachungi, morwakoe bepe, kendo noketo raripene mochungogo sirni. Noyaro hema maoko e wi Hema maler, mi noume gi raumne kaka Ruoth Nyasaye nochike. Nokawo kite mag rapar moketo e sanduk. Norwako ludhe e ratege mag sanduk, eka noyieyo raum e wiye. Noketo sanduk e Hema Maler, mogeng’e gi pasia. Kamano nogeng’o Sandug Rapar kaka Ruoth Nyasaye nochike. Noketo mesa e Hemb Romo gi yo ka oko mar pasia, koma ochomo yo nyandwat, mochanoe makati miketo e nyim Ruoth Nyasaye pile mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Noketo rachung taya e Hemb Romo gi yo milambo koma omanyore gi mesa, moketo teyni kuome e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Noketo kendo-mar-dhahabu e Hemb Romo gi yo ka oko mar pasia, mowang’oe ubani mang’ue ng’ar mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Nogeng’o dho Hema Maler gi pasia, kendo noketo kendo-mar-misango e dho Hema Maler, ma en Hemb Romo. Notimoe misango mar mogo mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Noketo karaya mar lwok e kind Hemb Romo gi kendo-mar-misango, mooloe pi lwok. Musa gi Harun gi yawuote ne lwokoe lwetegi gi tiendegi ka gidonjo e Hemb Romo kata ka gidhi e kendo-mar-misango mana kaka Nyasaye nochiko Musa. Noliero pasia e aluora duto mar laru, mogeng’ogo Hema Maler kaachiel gi kendo-mar-misango, kendo noliero pasia moro e dhoranga laru. Kamano Musa notieko tich duto, mi bor polo noimo Hemb Romo, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nopong’e. Musa ne ok nyal donjo e Hemb Romo nikech bor polo ne ni kanyo, bende nikech duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nopong’e. E wuodh jo-Israel duto, ne ginyalo dhi e kambi moro mana ka bor polo oa e Hema Maler, to kane bor polo ok oa, ne ok gidhi nyime gi wuoth, to ne girito nyaka chieng’ moro oa. Kamoro amora mane jo-Israel dhiye, bor polo mar Ruoth Nyasaye nosiko ewi Hema Maler godiechieng’, to gotieno mach ne liel ei bor polono, kendo jo-Israel duto ne nyalo nene. Ruoth Nyasaye noluongo Musa mowuoyo kode gi e Hemb Romo ma Nyasaye romoe gi joge, kowachone niya: Nyis jo-Israel ni ka ng’ato kuomgi chiwo chiayo mondo otimna misango, to chiayono nyalo bet dhiang’ kata diel kata rombo. Ka ng’ato chiwo dhiang’ mondo otimgo misango miwang’o pep, to nyaka obed rwath maonge songa. Enochiwe e dhoranga Hemb Romo e nyim Ruoth Nyasaye mondo Ruoth Nyasaye oyie kode. Nyaka oket lwete ewi chiayono, mi Ruoth Nyasaye noyie gi misangono mondo obed gima opwodhnego richone. Eka noneg rwadhno e nyim Ruoth Nyasaye, kendo jodolo ma joka Harun nokaw remo, kendo nokir e bethe duto mag kendo-mar-misango manie dho Hemb Romo. Bang’ mano noyang’ chiayono, kendo nopoge lemo lemo. Joka Harun jadolo nomok mach e kendo-mar-misango, kotimogo misango, mi giniketie yien. Ginichan lemogo kod wich gi bor e yien moket e majno. Jambich gi tielo to nyaka lwok gi pi, eka jadolo nowang’gi kaachiel gi lemo duto e kendo-mar-misango, kotimogo misango miwang’o pep, mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye. Ka ng’ato ochiwo rombo kata diel mondo otimgo misango miwang’o pep, to nyaka obed im kata nyuok maonge songa. Nyaka onege e nyim Ruoth Nyasaye e bath kendo-mar-misango koma ochomo yo nyandwat, kendo jodolo ma joka Harun nyaka kir remo e bethe duto mag kendo-mar-misango. Eka ng’atno nopog ring’o lemo lemo, mi jadolo nocham lemogo kaachiel gi wich kod bor kuom yien moketi e mach manie kendo-mar-misango. Jambich gi tielo to nyaka lwok gi pi, eka jadolo nochiwgi kaachiel gi lemo duto e kendo-mar-misango mondo otimgo misango miwang’o pep ma tikne dum mamit ni Ruoth Nyasaye. Ka ng’ato chiwo winyo mondo otimgo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o pep, to nyaka ochiw mana akuch odugla kata nyathi akuru. Jadolo nokel chiwono e kendo-mar-misango kendo nochod wiye, eka owang’e e kendo mar-misango, to rembe nyaka bi mi chuer e kor kendo-mar-misango. Nyaka ogol oswakone kaachiel gi gik manie iye, mi owit e bath kendo-mar-misango koma ochomo yo wuok chieng’, kama ipukoe buru. Nyaka obambe ma ok ogolo buombene oko, eka owang’e ewi yien moket e mach manie kendo-mar-misango. En misango miwang’o pep, madum mamit ni Ruoth Nyasaye. Ka ng’ato timo ni Ruoth Nyasaye misango mar cham, to nyaka ochiw mogo mayom, kendo ool mo kuome, mi omedie ubani. Eka nokele ni jodolo ma joka Harun, kendo jadolo achiel nojuk mogo sanja moruw gi mo, mi nowang’ kaachiel gi ubani duto ka rapar e kendo-mar-misango. Mano en misango miwang’o mondo tikne odum mang’ue ng’ar ni Ruoth Nyasaye. To mogo gi mo modong’ kuom chiwono nobed mar Harun gi yawuote. En gima ler moloyo, nimar ogole kuom misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Ka ichiwo gima otedi mondo otimgo misango mar cham, to nyaka obed makati matindotindo ma ok ketie thowi, molos gi mogo mayom modwal gi mo, kata chapat ma ok ketie thowi, mowir gi mo. To ka en gima ochiel e tawo, to nyaka obed mar mogo mayom moruw gi mo, to ok oketie thowi. Nyaka ging’inge madundedunde, kendo olie mo. Mano en misango mar cham. Ka ichiwo gima otedi e sufuria mondo otimgo misango mar cham, to nyaka obed mar mogo mayom modwal gi mo. Kel ni Ruoth Nyasaye misango molos kamano, kendo imiye jadolo, mi jadolo notere e kendo-mar-misango. Enopog moko mondo owang’ e kendo-mar-misango ka rapar. En misango miwang’o mondo tikne odum mang’ue ng’ar ni Ruoth Nyasaye. To gima odong’ kuom chiwono nobed mar Harun gi yawuote. En gima ler moloyo, nikech ogole kuom misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Misengni duto mag cham muchiwo ni Ruoth Nyasaye nyaka bed ma ok oketie thowi. Bende kutimo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o, to kik thowi kata mor kich bedie. To gigo unyalo chiwo ni Ruoth Nyasaye ka misango mar chamb agwela, to kik wang’gi e kendo-mar-misango kaka iwang’o misango madum tik mang’ue ng’ar. Misengni duto mag cham mutimo nyaka ketie chumbi majiwo singruok mane utimo gi Nyasaye. Kamano chumbi nyaka keti e misengni duto mutimo. Ka utimo ni Nyasaye misango mar cham gi cham mokwongo nyak, to nyaka uchiw cham manyien molodi kendo moyoki. Nyaka uolie mo, kendo uketie ubani. Mano en misango mar cham. Jadolo nokaw cham moko moruw gi mo, mi nowang’ kaachiel gi ubani duto ka rapar. En misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Ka ng’ato chiwo rwath kata dwasi mondo otimgo ni Ruoth Nyasaye misango mar sawo, to nyaka obed mana dhiang’ ma onge songa. Ng’atno nyaka ket lwete ewi dheno, kendo oyang’e e dho Hemb Romo. Jodolo ma joka Harun nokaw remo, kendo nokir e bethe duto mag kendo-mar-misango. Achiel kuom jodologo nyaka kaw boche duto mag jambich, gi nyiroke gi boche mogawogi man but oguro, kod jwala mabor man ewi chuny gi nyiroke, mi owang’gi ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o pep. Joka Harun nowang’gi e kendo-mar-misango ewi misango miwang’o pep man e yien moket e mach mondo obed misango miwang’o madum mamit ni Ruoth Nyasaye. Ka ng’ato chiwo diel kata rombo mondo otimgo ni Ruoth Nyasaye misango mar sawo, to nyaka obed ma dichwo kata ma dhako maonge songa. Ka im ema otimogo misango, to nyaka okele e nyim Ruoth Nyasaye, mi oket lwete e wiye, kendo oyang’e e nyim Hemb Romo. Eka joka Harun nokaw remo, kendo nokir e bethe duto mag kendo-mar-misango. Bang’ mano, ng’atno nyaka pog boche duto kaka sembe mong’ad gie lihumblu, gi boche mag jambich, kod nyiroke kaachiel gi boche mogawogi man but oguro kod jwala mabor man ewi chuny gi nyiroke, mondo obed misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Jadolo nowang’ mago duto e kendo-mar-misango ka chiemo michiwo ni Ruoth Nyasaye. Ka chiwo ma otimogo misangono en diel, to nyaka ochiwe e nyim Ruoth Nyasaye, mi oket lwete ewi chiayono, kendo oyang’e e nyim Hemb Romo. Eka joka Harun nokaw remo, kendo nokir e bethe duto mag kendo-mar-misango. Bang’ mano ng’atno nyaka pog boche duto mag jambich, kod nyiroke, kaachiel gi boche mogawogi man but oguro, kod jwala mabor man ewi chuny gi nyiroke, mondo obed misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Jadolo nowang’ mago duto e kendo-mar-misango madum mamit. Boche duto gin mag Ruoth Nyasaye. Enobed chik mochwere kuom tienge duto, kamoro amora mudakie, ni kik ucham bor kata remo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya: Nyis jo-Israel ni magi e chike ma omako ng’ato ang’ata ma oboth, mi oketho chikna moro amora mi otimo gimoro ma chikgo okwero. Ka jadolo maduong’ oketho, mi okelo chola kuom jo-Isarel, to nyaka ochiw ni Ruoth Nyasaye nyarwath maonge songa mondo otimgo misango mar golo richo, kopwodhogo ketho ma osetimono. Enokel nyarwadhno e dho Hemb Romo e nyim Ruoth Nyasaye, mi noket lwete e wiye, kendo noyang’e kanyo. Eka nokaw rembe moko, mi okel ei Hemb Romo. Enolut lith lwete e remono, kendo nokir nyadibiriyo e nyim pasia maler e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’ mano, jadolono nomien remo moko e tunge kendo-mar-misango miwang’oe ubani e nyim Ruoth Nyasaye ei Hemb Romo, to nopuk remo duto modong’ e tiend kendo-mar-misango miwang’o pep manie dho Hemb Romo. To boche duto mogol kuom nyarwadhno nyaka ket tenge. Gin boche mag jambich, kod nyiroke, kaachiel gi boche mogawogi man e bath oguro, kod jwala mabor man ewi chuny gi nyiroke. Mago noket tenge mana kaka iketo boche mogol kuom boche mitimogo misengni mag sawo. Jadolo nyaka wang’ bochego e kendo-mar-misango miwang’o pep. To pien nyarwadhno gi ringe duto, kaachiel gi wiye kod tiendene gi jambiye kod owuoche, ma tiende ni nyarwadhno duto, noting’ kendo noter oko mar kambi kama owe ni puko buch kendo-mar-misango, mi nowang’e kanyo te e mach mar yien e pidh buruno. Ka oganda Israel duto odoko joketho kakia, mi gitimo gimoro ma chik Ruoth Nyasaye okwero, mi wachno ok ong’ere, to achien ofwenyore, to nyaka gichiw nyarwath mondo otimgo misango mar golo richo, mi gikele e nyim Hemb Romo. Eka jodong oganda noket lwetgi ewi nyarwadhno e nyim Ruoth Nyasaye, kendo noyang’e kanyo. Jadolo maduong’ nokaw remo moko kendo nokel ei Hemb Romo. Eka nolut lith lwete e remono kendo nokir nyadibiriyo e nyim pasia maler e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’ mano nomien remo moko e tunge kendo-mar-misango man e nyim Ruoth Nyasaye ei Hemb Romo, kendo nopuk remo duto modong’ e tiend kendo-mar-misango miwang’o pep man e dho Hemb Romo. Eka nokaw boche duto mag nyarwadhno, mi nowang’gi e kendo-mar-misango. Nowang’ nyarwadhno mana kaka iwang’o rwath mitimogo misango mar golo richo. Kamano e kaka jadolo nopwodhnigi kethogi, mi nowenigi. Enogol nyarwadhno oko mar kambi, kendo nowang’e mana kaka nowang’ rwath machielo cha. Mano en misango mar golo richo ni oganda. Ka jatelo moro oketho chik moro amora mar Ruoth Nyasaye ma Nyasache kakia, mi odoko jaketho, to bang’e onyise ni oseketho chik, nyaka ochiw nywok maonge songa mondo otimgo misango. Enoket lwete ewi chiayono, kendo noyang’e e nyim Ruoth Nyasaye kama iyang’oe chiayo mitimogo misango miwang’o pep. En misango mar golo richo. Eka jadolo nogwel remb chiayono gi lith lwete, mi nomien e tunge kendo-mar-misango miwang’o pep. To remo duto modong’ nyaka puk e tiend kendono. Enowang’ boche duto e kendo-mar-misango mana kaka iwang’o boche mag misengni mag sawo. Kamano e kaka jadolo nopwodh ketho ng’atno mi nowene. Ka ng’ato ang’ata oketho chik moro amora mar Ruoth Nyasaye ma Nyasache kokia, mi odoko jaketho, to bang’e onyise ni oseketho chik, to nyaka okel diel maonge songa mondo otimgo misango mar golo richo, kopwodhogo ketho mosetimono. Enoket lwete ewi chiayono, kendo noyang’e e nyim Ruoth Nyasaye kama iyang’oe jamni mitimogo misengni miwang’o pep. Eka jadolo nogwel remo gi lith lwete, mi nomien e tunge kendo-mar-misango miwang’o pep. To remo duto nyaka puki e tiend kendono. Enogol bochene duto mana kaka igolo boche mag jamni mitimogo misengni mag sawo, mi jadolo nowang’gi e kendo-mar-misango mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye. Kamano e kaka jadolo nopwodh ketho ng’atno, mi nowene. Ka ng’ato ochiwo rombo mondo otimgo misango mar golo richo, to nyaka obed rombo ma nyaburi maonge songa. Enoket lwete e wiye, kendo noyang’e mondo otimgo misango mar golo richo, kama iyang’oe jamni mitimogo misengni miwang’o pep. Eka jadolo nogwel remo gi lith lwete, mi nomien e tunge kendo mar misango miwang’o pep. To remo duto nopuk e tiend kendono. Enogol boche duto, mana kaka igolo boche mag rombe mitimogo misengni mag sawo. Eka nowang’ bochego ewi misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye, kopwodhogo ketho ma ng’atno osetimo, mi nowene. Ka omi ng’ato okuong’ore mondo ohul gima oseneno kata mosewinjo, to otamore hulo, en bende odoko jaketho, kendo nyaka ochul. Ka ng’ato omulo gimoro makuero, kaka le makuero motho, bed ni en le maoko kata mopidhi, kata gima mol motho, kata ka ogere kuom gimoro amora makuero moa kuom dhano, ka ok ong’eyo, mi ofwenyo achien, to enodok jaketho. Kata ka ng’ato omwomore, mokuong’ore ka ok ong’eyo, mondo otim gima rach kata gima ber e wach moro ma ji thoro mwomoree kakuong’ore, mi ofwenyo achien, to enodok jaketho. Ka achiel kuom buchegi omako ng’ato, mi ohulo kaka oseketho, to nyaka okel ni Ruoth Nyasaye chiayo madhako, ma rombo kata diel, kuom ketho mosetimono mondo otimgo misango mar golo richo. Eka jadolo nopwodhnego kethoneno, mi nowene. Ka ng’ato odhier ma ok onyal yudo kata mana chiayo moro matin, to enokel ni Ruoth Nyasaye akuch odugla ariyo, kata nyithi akuru ariyo, kuom richo mosetimono. Akuru achiel notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo misango miwang’o pep. Enokel ni jadolo winygo, kendo nokuong ochiw winyo monego timgo misango mar golo richo, mi jadolo nomin wiye, to ok nochod chuth. Enokir remb winyono moko e kor kendo-mar-misango, to remo modong’ nyaka bi, mi chuer e tiend kendono. En misango mar golo richo. Winyo machielo, to notimgo misango miwang’o pep, kaka chik dwaro. Kamano e kaka jadolo nopwodhnigo ng’atno kethone, mi nowene. Ka ng’ato ok nyal kata mana chiwo akuch odugla ariyo kata nyithi akuru ariyo kuom richone, to nyaka ochiw kilo ang’wen mag mogo mayom mondo otimgo misango mar golo richo. To kik oolie mo, kata kik oketie ubani, nikech en misango mar golo richo. Enokel ni jadolo mogono, mi jadolo nojuk sanja ka rapar, mondo owang’ e kendo-mar-misango ewi misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Kamano e kaka jadolo nopwodh ni ng’atno ketho mosetimo kuom chikego, mi nowene. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya: Ka ng’ato oboth, moketho, mi ok ochiwo gima onego ochiw ni Ruoth Nyasaye, to nyaka okelni Ruoth Nyasaye im maonge songa, mondo otimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi. Nengo imno nyaka pim gi shekel mar fedha mitiyogo e tich Nyasaye. En misango mar golo ketho. Bende nyaka ochul nengo mar gima ne ok ochiwo ni Ruoth Nyasaye, komedoe achiel kuom abich mar nengono. Enochiwe ni jadolo, mi jadolo nokaw imno, kendo notimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi, mi ketho ng’atno nowene. Ka ng’ato oketho, motimo gima Ruoth Nyasaye okwero, bed ni ok ong’eyo ni osetimo kamano, to pod en mana jaketho. Nyaka okel ni jadolo im maonge songa, mondo otimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi, kendo jadolo nopwodhnego ketho mosetimo kokia, mi nowene. En misango mipwodhogo ketho mar gowi, nikech ng’atno oseketho mobedo gi gowi e nyim Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya: Ka ng’ato oketho, motimo gima rach e nyim Ruoth Nyasaye, mokuong’ore gi miriambo, kowuondo wadgi kuom gima nomiye mondo okan, kata kuom gima osingne, kata kuom gima osekwalo, kata kosechamo malang’, kata kokwanyo gimoro to oriamboe, odoko jaketho. Omiyo nyaka ochul gima osekwalo kata mosechamo malang’, kata ma nomiye mondo okan, kata mane olal to okwanyo, kata gimoro amora mane okuong’oree gi miriambo, to enochul gino pep, chieng’ mochiwoe misango mipwodhogo ketho mar gowi, komedoe achiel kuom abich mar nengo gino. Bende enokel ni Ruoth Nyasaye im maonge songa ma nengone opim ni oromo timogo misango mipwodhogo ketho mar gowi. Jadolo notimnego misango mipwodhogo ketho mar gowi, mi nowene kuom gimoro amora ma notimo, mosemiyo obedo jagowi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Koro nyis Harun gi yawuote ni chik mar misango miwang’o pep ema: Misango miwang’o pep nyaka bed e kendo-mar-misango otieno duto nyaka okinyi, to bende mach nyaka sik ka liel kanyo. Bang’e jadolo norwak law katana maber, kod sirwari mondo ogeng’go duge. Eka nogol buch misango ma mach osewang’o e kendo-mar-misango, mi noket e bath kendono. Bang’e nolok lepe moko, eka nogol buru e kambi, mi oter oko kama oyangi. Mach nosik ka liel e kendo mar misango ma ok otho. Okinyi kokinyi, jadolo nyaka ketie yien mondo oliel, eka ochanie misango miwang’o pep, kendo owang’ie boche mag misengni mag sawo. Mach nyaka sik ka liel e kendo mar misango ma ok otho ngang’. “To ma e chik mar misango mar cham: Joka Harun nochiwe e nyim Ruoth Nyasaye e dho kendo-mar-misango. Achiel kuom jodolo nojuk mogo sanja moruw gi mo, kaachiel gi ubani duto moketie. Enowang’ sanja mojukono ka rapar e kendo-mar-misango mondo odum mang’ue ng’ar ni Ruoth Nyasaye. To modong’, Harun gi yawuote nocham, maonge thowi, e laru mar Hemb Romo, ma en kama oyang ni Ruoth Nyasaye. Mogono asemiyo joka Harun ka migapgi kuom misengni motimna kiwang’o gi mach. En gima ler moloyo mana ka misango mar golo richo kendo ka misango mipwodhogo ketho mar gowi. Joka Harun duto machwo nyalo chame ka migapgi kuom misengni mowang’ ni Ruoth Nyasaye. Mano en chik mochwere kuom tiengeu duto. Gimoro amora mogere kuom misengnigo nodok mowal ni Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Mich ma Harun gi yawuote nochiw ni Ruoth Nyasaye chieng’ mowire nobed mogo moromo kilo ang’wen, ma en misango mar cham mapile. Nus mogono nochiw gokinyi, to nus machielo nochiw godhiambo. Notede gi mo e tawo, eka inikele ka oseruwore maber, mi inichiwe kong’injore matindotindo mondo otimgo misango mar cham madum mamit ni Ruoth Nyasaye. Nyakwar Harun ka nyakwar Harun mobedo jadolo maduong’ ema nochiwe. Mano en chik mochwere nyaka chieng’. Nowang’e ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o pep. Misengni duto mag cham ma jodolo chiwo nyaka wang’ pep. Kik chamgi kata matin.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Harun gi yawuote ni chik mar misango mar golo richo ema: Chiach misango mar golo richo nyaka yang’ kama iyang’oe jamni mitimogo misengni miwang’o pep. En gima ler moloyo. Jadolo motimo misangono ema nochame e laru mar Hemb Romo ma en kama oyang ni Ruoth Nyasaye. Gimoro amora mogere kuom misangono nobed mowal ni Ruoth Nyasaye. Ka remb misangono okirore e nanga, to nyaka lwoke kama oyang ni Ruoth Nyasaye. Agulu motedie ring misango mar golo richo nyaka negi. To ka aguch mula ema otedee, to nyaka rudhe kendo lawe gi pi. Ng’ato ang’ata ma dichwo ma jaodgi jadolo nyalo chamo misangono. En gima ler moloyo. Ka remb chiayo motimgo misango mar golo richo okel e Hemb Romo mondo opwodhgo richo e Kama Ler, to misangono ok nocham, to nowang’e mana gi mach.” Ma e chik mar misango mipwodhogo ketho mar gowi. En gima ler moloyo. Chiach misango mipwodhogo ketho mar gowi nyaka yang’ mana kama iyang’oe jamni mitimogo misengni miwang’o pep, kendo rembe nyaka kir e bethe duto mag kendo-mar-misango. Jadolo nokaw bochene duto, kaka sembe gi boche moumo jambich, kod nyiroke kaachiel gi boche mogawogi man but oguro kod jwala mabor manie wi chuny kod nyiroke. Enochiwgi kowang’ogi e kendo-mar-misango mondo obed misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. En misango mipwodhogo ketho mar gowi. Ng’ato ka ng’ato ma dichwo ma jaodgi jodolo nyalo chame, to nyaka chame kama owal ni Ruoth Nyasaye, nikech en gima ler moloyo. Nitie chik achiel moriwo misango mar golo richo kod misango mipwodhogo ketho mar gowi. Misengnigo nodong’ ni jadolo motimogi, kopwodhogo richo. Jadolo motimo misango miwang’o gi chiayo ma ng’ato ochiwo, nodong’ gi pien chiayono. Bende misango ka misango mar cham motedi e kendo, kata mochiel e sufuria kata e tawo, nodong’ ni jadolo matime. To misengni mamoko duto mag cham, moruw gi mo kata ma ok oruw gi mo, joka Harun duto nopogre maromre. Chik mar misango mar sawo michiwo ni Ruoth Nyasaye ema: Ka ng’ato ochiwe ka gir erokamano, to nyaka omedie makati ma ok oketie thowi, moted gi mo, gi chapat maonge thowi mowirie mo, kod kek matindotindo moted gi mogo mayom, modwal gi mo. To bende nyaka medie makati moketie thowi. To kek achiel kuom misango ka misango nyaka yiegi e nyim Ruoth Nyasaye. Enodong’ ni jadolo ma kiro remb misango mar sawo e kendo mar misango. Ring misango mar sawo nyaka cham chieng’ mochiwee. Ok nowe kata matin nindi nyaka okinyi. To ka ng’ato otimo misango mochopogo kuong’ruok, kata ma otimo atima kuom herone, to jodolo nyaka chame chieng’ mochiweno kod kinyne. To ka ring’o moko odong’ nyaka chieng’ mar adek, to nyaka wang’ie e mach. Ka ring misango mar sawo ocham nyaka chieng’ mar adek, to Nyasaye ok noyie gi ng’at mochiweno, kata misango bende ok nochiw ka gima ber, to enobed gima kwero, kendo ng’at mochame nobed jaketho. Ring’o aring’a ma ogere kuom gima ogak ok nocham, to nyaka wang’e gi mach. Ng’ato ang’ata ma ok ogak nyalo chamo ring’o, to ng’at mogak kochamo ring misango mar sawo mochiw ni Ruoth Nyasaye, to nong’ad kare oko kuom ogandagi. Ka ng’ato ogere kuom gimoro mogak, bed ni en dhano kata le, kata gimoro amora makuero, to bang’e ochamo ring misango mar sawo mochiw ni Ruoth Nyasaye, to nong’ad kare oko kuom ogandagi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel kama: Kik ucham bor chiayo moro amora. Bor chiayo motho athoya kende kata ma ondiek onego unyalo konyorugo e tich moro, to kik uchame. Ng’ato ang’ata mochamo bor chiayo ma lembe moko nono osetimgo misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye, nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi. Kik ucham remo moro amora, bed ni en mar winyo kata mar le, kamoro amora mudakie. Ng’ato ang’ata mochamo remo nong’ad kare oko kuom ogandagi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel kama: “Ng’ato ang’ata mobiro mondo otim misango mar sawo nyaka pog lemo moko obed misango michiwo ni Ruoth Nyasaye. En owuon nokel ni Ruoth Nyasaye boche miwang’o gi mach, kod agoko ma iyiego e nyim Ruoth Nyasaye. Jadolo nowang’ bochego e kendo-mar-misango, to agoko nodong’ ni Harun gi yawuote. Bende unumi jadolo em ma korachwich mar chiayo ka chiayo motimgo misango mar sawo. Jaka Harun machiwo remo kod boche mag misango mar sawo ema nokaw emno. Agoko kod em mag chiayo ka chiayo ma jo-Israel timogo misengni mag sawo, amiyo Harun jadolo kod yawuote mondo obed mich moyiedhi migolo kuom jo-Israel nyaka chieng’. Mano en lemo momi Harun gi yawuote kuom misengni miwang’o, chakre chieng’ mane oketgie jodolo mag Ruoth Nyasaye. Chieng’ mane owirgieno, Ruoth Nyasaye nogolo chik ni, jo-Israell nyaka mi jodolo migepego. Mano en chik momako jo-Israel nyaka chieng’. “Mago e chike mag misango miwang’o pep, gi mag misango mar cham, gi mag misango mar golo richo, gi mag misango mipwodhogo ketho mar gowi, gi mag misengni mitimo chieng’ miketo jadolo e tich, kod mag misengni mag sawo. Ruoth Nyasaye nomiyo Musa chikego e got Sinai chieng’ mane ochikoe jo-Israel mondo ochiwni Ruoth Nyasaye misengni maggi, ka gin e thim Sinai.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kaw Harun gi yawuote kendo kaw lep dolo gi mor wir gi rwath mitimogo misango mar golo richo gi imbe ariyo kod odheru moting’o makati ma ok ketie thowi, bende ichok oganda jo-Israel duto e dho Hemb Romo.” Musa notimo kaka Ruoth Nyasaye nochike, mi jo-Israel nochokore e dho Hemb Romo. Eka nonyiso ji niya, “Gima adwaro timoni, ema Ruoth Nyasaye nochiko.” Nokelo Harun gi yawuote, mi olwoko gi pi. Bang’ mano norwako ni Harun kandhu, mi otweyone okanda e nungone kendo norwakone aroya, gi law efod, kotueyo gi okanda mar efod. Notueyone law agoko, moketo ombulu miluongo ni Urim gi Thumim e iye. Eka nosidhone kilemba, kendo oketone dhahabu mopamore, ma en osimbo maler, e nyim kilemba, kaka ne Ruoth Nyasaye ochike. Bang’e Musa nokawo mor wir, mowirogo Hema Maler kod gik moko duto mane ni e iye, kopwodhogi ni tich Nyasaye. Bende nokiro mo moko dibiriyo e kendo-mar-misango, mowire kaachiel gi gige duto, kod karaya mar lwok gi rachungine, kopwodhogi ni tich Nyasaye. Noolo mo moko ewi Harun, mi owire, kokete e tich dolo. Eka nokelo yawuot Harun, morwakonigi kendhe, kendo otueyonigi okanda, mi osidhonigi kilemba, kaka Ruoth Nyasaye nochike. Bang’ mano Musa nokelo rwath mane idhi timgo misango mar golo richo, mi Harun gi yawuote noketo lwetgi e wiye, eka Musa nonege. Nokawo remb rwadhno mi omieno e tunge kendo-mar-misango gi lith lwete, mondo opwodhego. Eka nopuko remo modong’ e tiend kendo-mar-misango, mi owalo ni Ruoth Nyasaye, kotimoe misango mipwodhogo richo. Bang’e nokawo boche mag jambich gi jwala mabor man ewi chuny, kod nyiroke gi boche mogawo nyiroke, mi nowang’ogi e kendo-mar-misango. To rwadhno duto, ma tiende gi piene gi ringe kod owuoche nogolo oko mar kambi, mowang’o pep, kaka Ruoth Nyasaye nochike. Eka Musa nokelo im mane ibi timgo misango miwang’o pep. Harun gi yawuote noketo lwetgi ewi imno, eka Musa nonege. Nokawo remo mokiro e bethe duto mag kendo-mar-misango. Ne opogo imno lemo lemo, mowang’o wiye gi lembe duto kod bochene. Eka nolwoko jambich kod tielo e pi, mowang’ogi e kendo-mar-misango. Mano ne misango miwang’o pep mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye, kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Bang’ mano Musa nokelo im machielo mar keto jadolo e tich. Harun gi yawuote noketo lwetgi e wiye, eka Musa nonege. Nokawo remo momieno e it Harun ma korachwich, kendo e lith lwete mathwon ma korachwich, kendo e lith tiende mathwon ma korachwich. Eka nokelo yawuot Harun, momieno remo e itgi ma korachwich gi lith lwetgi mathwon ma korachwich, kod lith tiendgi mathwon ma korachwich. Bang’e nokiro remo modong’ e bethe duto mag kendo-mar-misango. Eka nokawo boche duto, kaka sembe gi boche mogawo jambich gi jwala mabor man ewi chuny, kod nyiroke gi boche mogawo nyiroke, kaachiel gi em ma korachwich. Eka nodhi e odheru moting’o makati ma ok ketie thowi mane ni e nyim Ruoth Nyasaye, mokawoe makati achiel ma ok ketie thowi gi kek achiel moted gi mo, kod chapat achiel, moketogi e wi boche gi em ma korachwich. Gigo duto noketo e lwet Harun gi yawuote mondo ochiw ka mich moyiedhi. Bang’e nochako okawogi e lwetgi, mowang’ogi kaachiel gi misango miwang’o pep e kendo-mar-misango. Mano ne misango mar keto jodolo e tich, miwang’o gi mach mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye. Musa nokawo agoko mochiwo ka mich moyiedhi. Mano ne e lembe kuom im mar keto jodolo e tich, kaka Ruoth Nyasaye nochike. Nokawo mor wir moko gi remo moko mane ni ewi kendo mar misango, mokiro kuom Harun gi lepe mag dolo, kendo kuom yawuote gi lepgi mag dolo. Musa nowachoni Harun gi yawuote niya, “Teduru ring imno e dho Hemb Romo, kendo uchame kuno kaachiel gi makati manie odheru moting’o gik miketogo jodolo e tich, mana kaka Ruoth Nyasaye nochika niya, ‘Harun gi yawuote nyaka cham ring’ono.’ To ring’o kod makati modong’, nyaka uwang’ pep gi mach. Kuom ndalo abiriyo kik ua e dho Hemb Romo, nyaka ndalo mar ketou e tich dolo rum, nimar nyasi mar ketou e tich dolo kawo ndalo abiriyo. Kaka wasepwodhou kawuononi e kaka Ruoth Nyasaye nochiko ni mondo otim. Omiyo koro beduru e dho Hemb Romo odiechieng’ gotieno kuom ndalo abiriyo, kutimo gima Ruoth Nyasaye ochiko, mondo kik utho. Mano e kaka Ruoth Nyasaye nochika.” Kamano Harun gi yawuote notimo gik moko duto mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa ochikogi. Chieng’ mar aboro Musa noluongo Harun gi yawuote kod jodong Israel. Nowacho ni Harun niya, “Kaw nyarwath mondo otimgo misango mar golo richo, kod im otimgo misango miwang’o pep, mondo ikelgi e nyim Ruoth Nyasaye. Jamnigo nyaka bed maonge songa. Bang’e chik jo-Israel mondo okaw nywok otimgo misango mar golo richo, kendo gikaw nyaroya gi nyarombo ma hikgi achiel achiel, maonge songa, mondo otimgo misango miwang’o pep, kendo gikaw rwath gi im mondo otimgo misengni mag sawo e nyim Ruoth Nyasaye, kaachiel gi misango mar cham moruw gi mo, nimar Ruoth Nyasaye biro fwenyorenu tinende.” Ne gikelo gik mane Musa ochikogigo duto e nyim Hemb Romo, kendo oganda duto nosudo, mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye. Eka Musa nowacho niya, “Ma e gima Ruoth Nyasaye osechikou mondo utim mondo duong’ne maler ofwenyrenu.” Nowacho ni Harun ni, “Sud but kendo-mar-misango, mondo itim misango mar golo richo, kod misango miwang’o pep, mondo ipwodhrigo, kendo ipwodhgo joodi. Bang’e itim misango gi jamni ma oganda ochiwo, kipwodhogo oganda, kaka Ruoth Nyasaye ochiko.” Omiyo Harun nosudo but kendo-mar-misango, mi onyang’o nyarwath mibi timgo misango mar golo richone owuon. Yawuote nokelone remo, mi olutoe lith lwete, kendo omienogo tunge mag kendo-mar-misango. To remo modong’ nopuko e tiend kendo. Nokawo boche gi nyiroke kod jwala mabor man ewi chuny mag chiayo mane otimgo misango mar goolo richo, mowang’o e kendo-mar-misango kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. To ring’o gi pien notero oko mar kambi, mowang’o pep. Bang’ mano Harun noyang’o chiayo mane ibi timgo misango miwang’o pep, kendo yawuote nogamone remo, mokiro e bethe duto mag kendo-mar-misango. Eka ne gigamone lemo mag chiayono, kaachiel gi wich, mi ne owang’ogi e kendo-mar-misango. Nolwoko jambich kod tielo, mi nowang’ogi e kendo-mar-misango, kaachiel gi misango miwang’o pep. Eka nokelo gik mane ji ochiwo, mokawo nywok mane ibi timgo misango mar golo richo ni oganda. Noyang’e kendo nopwodhogo richogi kaka ne opwodho richone owuon. Bang’ mano nokelo chiayo mane ibi timgo misango miwang’o pep, mi notiyo kode kaka chik dwaro. Eka nokelo mogo mane ibi timgo misango mar cham, kendo nojuko sanja mowang’o e kendo-mar-misango kaachiel gi misango mar okinyi miwang’o pep. Bang’e noyang’o rwath kod im mane ibi timgo misango mar sawo ni oganda, mi yawuote nogamone remo mokiro e bethe duto mag kendo-mar-misango. Ne gikawo boche mag rwath, gi sembe mar im gi boche mogawo jambich kod nyiroke gi boche mogawo nyiroke, kaachiel gi jwala mabor man ewi chuny, mi giketogi ewi agoko mag jamnigo, eka ne giwang’ogi e kendo-mar-misango. Harun nokawo agoko gi em ma korachwich, mi ochiwo e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi, kaka Musa nochiko. Bang’e Harun noting’o lwete malo kochomo oganda, moguedhogi. Eka nolor oa kama notimoe misengni mag golo richo, gi misengni miwang’o pep, kod mag sawo. Musa gi Harun nodonjo e Hemb Romo, to kane giwuok oko ne giguedho ji, mi duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nofwenyore ni ji duto. Mach nomwuoch e nyim Ruoth Nyasaye, mowang’o misango miwang’o pep, kaachiel gi boche mane nie kendo-mar-misango. Kane ji duto oneno kamano, ne gikok, mi gipodho piny auma. Nadab gi Abihu, ma yawuot Harun, nokawo tepgi mag mach, mi giketoe mach, eka ne gioloe ubani. Ne gidonjo e nyim Ruoth Nyasaye, mi giyiegoe mach ma ok ni kare, mane Ruoth Nyasaye ok ochiko mondo ochiwne. Mi mach nomwoch e nyim Ruoth Nyasaye, motiekogi pep. Kamano ne githo kanyo e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’ mano Musa nowacho ni Harun niya, “Ma e gima Nyasaye nowuoyoe niya, ‘Joma sudo buta nyaka ng’e ni an Ng’ama Ler, kendo nyaka gimiya duong’ e nyim ji duto.’ ” To Harun noling’ aling’a thi, ka dhoge omoko. Musa nooro wach, mi oluongne Mishael gi Elzafan ma yawuot Uziel, ma owadgi wuon Harun kod yawuote ma Eleazar gi Ithamar niya, “Biuru uting’ ringre oweteu ugol oko mondo oa Kama Ler.” Omiyo ne gibiro mi giting’ogi gi lepgi, kendo gigologi oko mar kambi kaka Musa nosechikogi. Bang’e Musa nowacho ni Harun kod yawuote ma Eleazar gi Ithamar niya, “Kik uwe wiu yugno, kendo kik uyiech lepu, manyiso ni uywak, nimar dipo ka utho, mi Ruoth Nyasaye okecho gi oganda duto. Joweteu ma jo-Israel nyalo ywago joma ne Ruoth Nyasaye otieko gi mach. To un kik ua e dho Hemb Romo, nono to utho, nimar osewiru gi mor wir mar Ruoth Nyasaye.” Mi ne gitimo kaka Musa nowacho. Ruoth Nyasaye nowacho ni Harun niya, “In kod yawuoti kik umadh kong’o kata gimoro mamero ji, ka udhi e Hemb Romo, nono to utho. Mano en chik momako nyikwau nyaka chieng’. Nyaka umak chikno, kupogo gik mowal ni Ruoth Nyasaye, kod gik moko nono, kendo kupogo gik mokwer kod gik ma ok okwer, kendo kupuonjo jo-Israel chike mane Ruoth Nyasaye omiyogi gi dho Musa.” Musa nowacho ni Harun gi yawuote modong’ ma Eleazar gi Ithamar niya, “Kawuru mogo modong’ kuom misango mar cham miwang’o gi mach ni Ruoth Nyasaye mondo ucham maonge thowi but kendo-mar-misango, nikech en gima ler moloyo. Mano emomiyo nyaka uchame Kama Ler, nimar en pokni kaachiel gi yawuoti. Pok onogo ogol kuom misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye nikech kamano e kaka nochika. Un gi yawuotu unucham agoko gi em mar mich moyiedhi michiwo ni Ruoth Nyasaye, to nyaka uchamgi kamoro amora mowal ni Ruoth Nyasaye, nimar osemiugi kuom misengni mag sawo ma jo-Israel timo. Em kod agoko nyaka kel kaachiel gi boche mag misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye, mondo obed mich moyiedhi michiwo ni Ruoth Nyasaye. To bang’e em gi agoko nodong’ni gi nyithindi kaka poku mosiko nyaka chieng’, nikech Ruoth Nyasaye ochiko kamano.” Musa nopenjo wach diel mane otimgo misango mar golo richo, mi ne onyise ni osewang’e. Omiyo mirima nomake gi Eleazar kod Ithamar ma yawuot Harun mane odong’. Nopenjogi niya, “Marang’o ne ok uchamo misango mar golo richo Kama Ler, to en misango maler moloyo? Ne omiugo mondo ugolgo richo mar oganda jo-Israel kupwodhogi kuom richogi e nyim Ruoth Nyasaye. Ne ok ukelo rembe ei Kama Ler, omiyo ne onego uchame ei Kama Ler kaka nochika.” To Harun nodwoko Musa niya, “Kawuono yawuota osetimo ni Ruoth Nyasaye misango mar golo richogi giwegi kod misango miwang’o pep, to kata kamano neye gima osetimorena! To koro ka da acham misango mar golo richo kawuono, bende datimo maber e nyim Ruoth Nyasaye?” Kane Musa owinjo kamano, noneno ni Harun ni kare. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun ni mondo onyis jo-Israel kama: Unyalo chamo kit le moro amora, kata kit chiayo moro amora ma ombong’ne opogore ariyo kendo nyamo kambula. To kik ucham mago ma ombong’gi opogore ariyo to ok nyam kambula, kata mago manyamo kambula to ombong’gi ok opogore ariyo. Nyaka ukuer ngamia, gi terere, kod apuoyo, nikech kata ginyamo kambula kamano, to ombong’gi ok opogore ariyo. Mbidhi bende nyaka ukuer, nikech kata ombong’ne opogore ariyo kamano to ok onyam kambula. Kik ucham lego, kata mana mulogi ka gisetho kik umulgi. Unukwan-gi ka gik makuero. To kuom gik modak e thim unyalo chamo mago duto man gi thuokgi kod kagahla, bed ni gidak e pi chumbi, kata e pi maonge chumbi. To nyaka ukuer mago duto maonge gi thuokgi kata kagahla, kata ka gin gik matindo manywolore, kata ka gin gik madongo. Ginibednu gik makuero. Ok unuchamgi, kendo kata mana mago motho nobednu gik makuero. Gimoro amora modak e pi maonge thuoke kata kagahla nobednu gik makuero. Winy ma nyaka kuer e magi: Ongo gi koga gi kwasi gi otenga kod kit okunekune duto, gi kit agak duto gi udo gi nyatawo gi okok kod kit olith duto, gi tula matin gi osou gi tula maduong’ gi tula ma ite dongo gi mbusi gi achuth gi nyamnaha gi kit ng’ang’a duto gi cherwa kot oliktik. Gik mahuyo kanyakla duto, kendo ma wuotho gi tiende ang’wen, nobednu gik makuero, mak mana mago ma tiendegi ochomore e ogwendegi mondo gichikrego. Kuom gik makamago unyalo chamo kit bonyo madongo duto, gi git osialo duto, gi kit onjiri duto, kod kit dede duto. To gik moko duto mahuyo kanyakla, kendo man gi tiende ang’wen, nobednu gik makuero. Ka ng’ato omulo gik makamago to obedo mogak, kendo gimoro amora mogere kuomgi ka gisetho nobed mogak nyaka odhiambo. Ng’at moting’ogi ka gisetho nyaka lwok lepe, to nosik kogak nyaka odhiambo. Unukuer le duto ma ombong’gi ok opogore ariyo, kendo ma ok nyam kambula, kendo ng’ato ang’ata momulogi nobed mogak. Bende unukuer le duto man gi tiende ang’wen, ma wuotho ka nyono piny gi i tiendegi kaka paka kata guok. Ng’at momulogi ka gisetho nobed mogak nyaka odhiambo. Ng’at moting’ogi ka gisetho nyaka lwok lepe, to nosik kogak nyaka odhiambo. Le makamago nyaka ukuer. Gik mamol ma nyaka ukuer e magi: Oyieyo gi gudhugudhu kod kit ng’ech duto, gi ogue gi kalagwena gi olele gi obongo kod ong’ongruok. Unukuergi, kendo ng’at momulogi ka gisetho nobed mogak nyaka odhiambo. Ka achiel kuomgi otho, molwar kuom gimoro, to gino nobed mogak, bed ni en gima olos gi yien, kata en law, kata pien kata ogunia, kata gimoro amora mikonyruokgo pile. Nyaka nyume e pi, to nosik kogak nyaka odhiambo. Bang’e nobed maler. Ka achiel kuom gigo olwar e agulu, to gik manie agulugo duto nobed mogak, kendo aguluno nyaka negi. Chiemo moro amora moolie pi moa e aguluno nobed mogak, kendo gimoro amora mimadho manie aguluno bende nobed mogak. Ka achiel kuom gigo otho mi olwar kuom gimoro amora, to gigo nobed mogak. Ka olwar kuom kendo, to kendono nyaka kethi, nimar odoko mogak, kendo nyaka okwane kamano. Kata obedo ni gimoro amora mogere kuom gima othono bedo mogak kamano, to soko kata dago ma pi gudore nosik ka ler, kata bed ni gima kamano olwarie. Kapo ni achiel kuom gigo otho, molwar kuom kodhi mipidho, to kodhigo nosik ka ler, to ka kodhigo osebudi e pi, to unukwane ka gima ogak. Ka chiayo moro michamo otho, to ng’ato ang’ata momule nobed mogak nyaka odhiambo. Ng’at mochame nyaka lwok lepe, to nosik kogak nyaka odhiambo. Kata ng’at moting’o chiayono bende nyaka lwok lepe, kendo nosik kogak nyaka odhiambo. Gik mamol duto gin gik makuero, omiyo kik chamgi: Gin gik ma lak gi bund igi, kata ma wuotho gi tiende ang’wen, kata man gi tiende mathoth. Ok nuchamgi, nikech gin gik makuero mamiyo ji bedo mogak. Kik uchidru gi gimoro amora ma lak e lowo. Kik uduwru kodgi, nono to ubedo joma ogak. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, omiyo nyaka opwodhru kendo ubed joma ler, nikech an aler. Kik uchidru gi gimoro mamol kata malak e lowo. An e Ruoth Nyasaye mane ogolou e piny Misri mondo ubed Nyasachu. Omiyo nyaka obed maler nikech aler. Mago e chike mag le gi winy kod gik moko duto modak e pi, kaachiel gi gik moko duto malak e lowo. Chikego oket mondo opog gik makuero kod gik ma ok kuero, kendo opog gik mangima michamo kod mago ma ok cham. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel kama: Ka dhako omako ich mi onywolo nyathi ma wuowi, to enobed mogak kuom ndalo abiriyo, mana kaka obedo mogak ka en e due. Chieng’ mar aboro to nyaka ter nyathi nyangu. Bang’ mano dhakono nyaka rit kuom ndalo piero adek gadek mondo rembe opwodhre. Kik omul gimoro mowal ni Ruoth Nyasaye, kata kik odonj Kama Ler nyaka ndalone mag pwodhruok rum. To ka onywolo nyathi manyako, to nobed mogak kuom ndalo apar gang’wen, mano kaka obedo mogak ka en e due. Bang’ mano nyaka orit kuom ndalo piero auchiel gauchiel mondo rembe opwodhre. Ka kindene mar pwodhruok kuom nyathi ma wuowi kata manyako oserumo, to enokel nyaim mondo otimgo misango miwang’o pep, kaachiel gi nyathi akuru kata akuch odugla mondo otimgo misango mar golo richo, mi omi jadolo e dho Hemb Romo. Jadolo nochiwe e nyim Ruoth Nyasaye mondo opwodhgo dhakono, mi dhakono nodok maler kuom rembe mosechuer. Mano e chik momako dhako monywolo nyathi ma wuowi kata manyako. Ka dhakono odhier ma ok nyal yudo nyaim, to nokel akuch odugla ariyo, kata nyithi akuru ariyo. Achiel kuomgi notimgo misango miwang’o pep, to machielo notimgo misango mar golo richo. Jadolo notim misengnigo, ka opwodhogo dhakono, mi dhakono nodok maler. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa kod Harun niya: Ka dend ng’ato obokore kata oluro kata olokore mamarmar, mi opar ni dipo kobedo dhoho, to nyaka ter ng’atno ir Harun jadolo kata ir achiel kuom yawuote. Jadolo norang kama litno, to ka oyudo ni yier man kanyo olokore rachar, kendo tuone nenore ni odonjo ei pien, to mano nyiso ni en dhoho. Ka oserange kamano, to nong’ad wach ni nga’tno ogak. To ka kama litno rachar, kendo ok nenre ni odonjo ei pien, to yier man kanyo bende ok olokore rachar to jadolo noket ng’at matuono kar kende kuom ndalo abiriyo. Jadolo nochak orange chieng’ mar abiriyo, kendo koyudo ni kama litno pod osiko kaka chon, kendo ok olandore, to nochak oket ng’atno kar kende kuom ndalo abiriyo mamoko. Chieng’ mar abiriyo jadolo nochak orange, kendo koyudo ni kama litno odok chien, kendo ok olandore, to mano nyiso ni en mana kama oroch, omiyo noland wach ni ng’atno ok ogak. To ka bang’ mano kama orochno ochako olandore e dend ng’atno, to nyaka odog ir jadolo. Jadolo nyaka chak range, kendo koyudo ni kama litno landore, to mano nyiso ni en tuo mar dhoho, omiyo nong’ad wach ni ng’atno ogak. Ka tuo machalo dhoho omako ng’ato, to nyaka tere ir jadolo, mi range. Ka nitie kido marachar kama litno, mi yier man kanyo olokore marachar, kendo kanyo onogo otimo adhola, to mano nyiso ni en dhoho mosedak e del, omiyo jadolo nyaka ng’ad wach ni ng’atno ogak, kuom mano ok onego kete kar kende kuom ndalo abiriyogo, nikech ong’ere ni ng’atno ogak. To ka tuono nenore ni jadolo ka gima olandore motieko dend ng’atno duto, to jadolo nyaka range. Koyudo ni tuono olandore e dende duto adier, to nong’ad wach ni ng’atno ok ogak, nikech dende duto oselokore marachar, omiyo oler. To ka dende ochako dholore, to nokwane ka ng’ama ogak. Jadolo norang adhondeno, mi nong’ad wach ni ogak. Kama dholore nyaka kwan ka gima ok ler, nikech onyiso ni tuono en dhoho. To bende ka adholano ochango, molokore rachar, to ng’atno nyaka dog ir jadolo. Jadolo nyaka range, kendo koyudo ni adhondego oselokore rachar, to nyaka ong’ad wach ni ng’at matuono koro ok ogak, nikech adier oler. Ka bur omako ng’ato, mi ochango, to bang’e kanyono olokore rachar, kata obokore mamarmar, to ng’atno nyaka nyis jadolo kama litno. Jadolo norange, kendo ka tuono nenore ni odonjo ei pien, kendo yier man kanyo olokore rachar, to mano nyiso ni dhoho otuch kama bur ne nitie, omiyo nyaka ong’ad wach ni ng’atno ogak. To ka jadolo orange, mi oyudo ni yier man kanyo ok olokore rachar, kendo tuono ok odonjo ei pien, to osedok chien, to nyaka oket ng’atno kar kende kuom ndalo abiriyo. Bang’ mano, koyudo ni tuono olandore e dende kata mana matin, to mano nyiso ni en tuo mar dhoho, omiyo nyaka jadolo ng’ad wach ni ng’atno ok ler. To ka kama obokoreno odong’ adong’a mana kaka ne en, kendo pok olandore, to kara en mana mbala mar bur, omiyo jadolo nyaka ng’ad wach ni ng’atno ler. Ka mach owang’o dend ng’ato, to bang’e kanyo ochako dhe, modoko mamarmar kata marachar, to jadolo nyaka rang kama litno. Ka oyudo yier man kanyo olokore rachar, kendo tuono nenore ni odonjo ei pien, to mano nyiso ni tuo mar dhoho otuch kama owang’no. Jadolo nong’ad wach ni ng’atno ogak, nimar tuono en dhoho. To ka jadolo orange, moyudo ni yier marachar onge kanyono, kendo tuono ok odonjo ei pien, to odok chien, to nyaka oket ng’atno kar kende kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mar abiriyo jadolo nyaka ng’iye kendo, to ka oyudo ni tuo oselandore e dende, mano nyiso ni en dhoho, omiyo nyaka ong’ad wach ni ng’atno ogak. To ka kama litno ok omedore, to odok chien, mano nyiso ni en mana kama owang’. Jadolo nyaka ng’ad wach ni ng’atno ok ogak, nikech en mana mbala mar mach. Ka ng’at moro, ma dichwo kata ma dhako nigi adhola e wiye kata e tike, to jadolo nyaka rang adholano. Ka oyudo ni tuono odonjo ei pien, kendo yier man kanyo olokore mamarmar, kendo okelore okelore to mano nyiso ni kit dhoho mawuok buk ema omako wich kata tik. Omiyo jadolo nyaka ng’ad wach ni ng’at matuono ogak. To ka jadolo orango kama litno, moneno ni ok odonjo ei pien, kendo onge yier moselokore mamarmar to nyaka oket ng’at matuono kar kende kuom ndalo abiriyo. Nyaka orang kama litno chieng’ mar abiriyo, to koyudo ni kama otimo bukno ok olandore, kendo ni yier man kanyo ok olokore mamarmar, kendo ni kama litno ok odonjo ei pien, to jatuo nyaka liel wiye kama buk nitieno, mi jadolo nokete kar kende kuom ndalo abiriyo. Jadolo nochak orang kanyo chieng’ mar abiriyo, to ka oyudo ni kama otimo bukno ok olandore, kendo nenore ni ok odonjo ei pien, to nyaka ong’ad wach ni ng’atno ok ogak. Ng’atno nyaka lwok lepe, mi bed maler. To bang’ mano, ka kama otimo bukno ochako olandore, to jadolo nochak orange. Ka onwang’o ni oselandore adier, to ok onego odew ng’iyo ka yier oselokore mamarmar, nimar onge kiawa ni ng’atno ogak. To ka kama otimo bukno osiko mana kaka chon, kendo yier marateng’ ochako twi kanyono, to mano nyiso ni osechango. Adier ng’atno koro ler, kendo jadolo nyaka ng’ad wach kamano. Ka ng’at moro ma dichwo kata ma dhako nigi kuonde moko marachere e dende, to jadolo norange. Ka oyudo ni kuondego rachere, kendo dok chien, to mano nyiso ni en mana kit dhoho moro maloko del marachar, omiyo ng’atno ok ogak. Ka yie wi ng’atno oluny, modoko rabondo gi e dier wiye to mano ok mi odok mogak. Kata ka yie wiye oluny ka nyiem wang’e mano bende nyiso ni orabondo to ok ogak. To ka adhola mamarmar omako bondono, to mano nyiso ni dhoho otuch kanyo. Jadolo norange, kendo koyudo ni adhola olokore mamarmar, machalo gi dhoho matuch e del, to mano nyiso ni ng’atno nigi tuo dhoho, kendo ogak. Omiyo jadolo nyaka wach kamano, nimar tuo mar dhoho omako wi ng’atno. Ng’at man gi tuo mar dhoho norwak lewni moyiech, kendo wiye bende nowe mak ogolo. Noum dhoge gi yo ka malo, kendo noywag niya, “Abet mogak! Abet mogak!” To kinde duto ma pod en gi dhoho, nyaka kwane ka ng’at mogak. Kuom mano enodag oko kar kende, ma ok odonj e kambi. Ka law kata usi kata pien kata gimoro molos gi pien opur, molokore makwar kata maratiglo, to nyaka tere ir jadolo mi range. Mano nyaka timre kata ka lawno olos gi yie rombo kata gi katana. Jadolo norang gima opurno, eka nokete kar kende kuom ndalo abiriyo. To chieng’ mar abiriyo nochak orang gino, to ka kama opurno olandore, mano nyiso ni en gima ketho gik moko kaka dhoho ketho del. Nyaka owang’ lawno, kata usino, bed ni en mar yie rombo kata mar katana, kata ka en gima olos gi pien, nikech gima landoreno en gima rach ka dhoho. Mano emomiyo nyaka wang’e gi mach. To ka jadolo oneno ni kama opurno ok olandore e gino, to enogol chik mondo olwok gino, eka nochak okete kar kende kuom ndalo abiriyo mamoko. Bang’e jadolo nyaka chak range. Kata koyudo ni kama opurno ok olandore, to osiko mana kaka chon, mano pod nyiso ni ogak. Emomiyo nyaka wang’e gi mach, kata bed ni kama opurno nigi yo ka iye kata gi yo ka oko. To ka jadolo orange moyudo ni kama opurno odok chien bang’ lwoko, to nong’ad kanyo oko, bed ni en kuom law kata kuom pien kata kuom usi. To ka kama opurno ochako othinyore e lawno, kata e usino kata e gima olos gi pienno, to mano nyiso ni gima rachno landore e gino, omiyo nyaka wang’ gino gi mach. To ka oneno ni kidono olal bang’ lwoko, to nyaka chak lwoke, eka gakne rum. Mano e chik mar gima rach ka dhoho man kuom law molos gi yie rombo, kata mar katana, kata man kuom usi, kata kuom gima olos gi pien, mondo ong’e ka gima kamano ogak kata ok ogak. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa kama: Ma e chik mar ng’at mipwodho kuom tuo dhoho. Chieng’ mipwodhe to nyaka tere ir jadolo. Kuom mano jadolo nyaka wuog oko mar kambi mondo odhi orange. Ka oyudo ni ng’atno ochango kuom tuoneno, to nyaka ogol chik mondo okelni ng’at mipwodhono winy ariyo mangima michamo, kaachiel gi yiend sida gi usi makwar kod bad owino. Eka jadolo nogol chik mondo winyo achiel onegi e agulu moting’o pi aora. Bang’ mano nokaw winyo mangima gi yiend sida gi usi makwar kod owino, mi nolutgi e remb winyo mosenegno. Eka nokir remono nyadibiriyo kuom ng’at mipwodhone tuo dhoho. Bang’e nong’ad wach ni ng’atno ler, kendo nowe winyo mangima cha dhi e thim. Ng’at mipwodhono nolwok lepe, kendo noliel yie dende duto, mi nolwokre gi pi, eka nobed mopwodhore. Bang’ mano onyalo donjo e kambi, to ok nonind e hembe nyaka ndalo abiriyo rum. Chieng’ mar abiriyo nochak oliel yie wiye duto gi yie tike kod yie wang’e kaachiel gi yie dende moko duto. Bang’e nolwok lepe kendo nolwokre gi pi, eka nobed mopwodhore chuth. Chieng’ mar aboro nyaka okel imbe ariyo ma hikgi achiel achiel, kod rombo ma swini ma bende hike achiel. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Bende nokel mogo moromo kilo apar moruw gi mo, mondo otimgo misango mar cham, kaachiel gi mo moromo nus lita. Jadolo mapwodho ng’atno nokete kaachiel gi chiwone e nyim Ruoth Nyasaye e dho Hemb Romo. Bang’e jadolo nokaw im achiel gi morno, mondo otimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi, kendo nochiwgi e nyim Ruoth Nyasaye mondo gibed mich moyiedhi. Imno nyaka yang’ ei Kama Ler miyang’oe jamni mitimogo misengni mag golo richo kod misengni miwang’o pep, nimar misango mipwodhogo ketho mar gowi dong’ ni jadolo mana kaka misango mar golo richo. En gima ler moloyo. Jadolo nokaw remb misango mipwodhogo ketho mar gowi, mi nomien e dho it ng’at mipwodhono ma korachwich, kendo e lith lwete mathwon ma korachwich, kendo e lith tiende mathwon ma korachwich. Bang’ mano jadolo nokaw mo, mi nool moko e tat lwete owuon ma koracham. Eka enolut lith lwete ma korachwich e mo man e tat lwete ma koracham, kendo nokir nyadibiriyo e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’e nokaw mo moko modong’ e tat lwete, mi nowir e dho it ng’at mipwodhono ma korachwich, kendo e lith lwete ma korachwich, kendo e lith tiende mathwon ma korachwich, mana kuonde ma nomienie remb misango mipwodhogo ketho mar gowi. Modong’ e tat lwet jadolo, to nool ewi ng’at mipwodhono. Kamano jadolo nopwodhe e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’e jadolo notim misango mar golo richo mondo opwodhgo ng’atno kar gakne. Eka enowang’ chiayo mitimogo misango miwang’o pep, kendo nochiwe e kendo-mar-misango kaachiel gi misango mar cham. Kamano e kaka jadolo nopwodhe, kendo nodok maler. Kapo ni ng’atno jachan, ma ok nyal yudo gigo, to nokel nyaim mondo otimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi. Imno nobed mich moyiedhi, kendo mitimogo misango mipwodhogo gakne. Kendo nokel mogo moromo kilo apar moruw gi mo mondo otimgo misango mar cham, kaachiel gi mo moromo nus lita, kod akuch odugla ariyo kata nyithi akuru ariyo kaka onyalo yudo. Winyo achiel notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo misango miwang’o pep. Chieng’ mar aboro nokel gigo ni jadolo e dho Hemb Romo e nyim Ruoth Nyasaye mondo pwodhego. Jadolo nokaw im mi bi timgo misango mipwodhogo ketho mar gowi, kaachiel gi morno, mi nochiwgi e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi. Eka noneg imno, kendo nokaw rembe moko, mi nomien e dho it ng’at mipwodhono ma korachwich, kendo e lith lwete mathwon ma korachwich, kendo e lith lwete ma korachwich. Bang’e jadolo nool mo moko e tat lwete owuon ma koracham, kendo nokir mo moko nyadibiryo e nyim Ruoth Nyasaye gi lith lwete ma korachwich. Eka nokaw mo moko modong’ e tat lwete, kendo nowir e dho it ng’at mipwodhono ma korachwich, kendo e lith lwete mathwon ma korachwich, kendo e lith tiende mathwon ma kotachwich, mana kuonde ma nomienie remb misango mipwodhogo ketho mar gowi. Mo modong’ e tat lwet jadolo, to nool ewi ng’at mipwodhono mondo opwodhego. Jadolono nokaw winyo achiel kuom winy mane ng’atno okelo, kata bed ni gin akuch odugla kata gin nyithi akuru, mi notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo misango miwang’o pep. To bende enotim misango mar cham. Kamano e kaka jadolo nopwodh ng’atno e nyim Ruoth Nyasaye. Mano e chik moket ni ng’at modhier man gi tuo mar dhoho, kendo ma ok nyal yudo chiwo mitimogo misengni mipwodhego. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Ka usedonjo e piny Kanaan ma abiro miyou mondo udagie, mi akelo gimoro marach momiyo kor ot moro opur, to wuon odno nyaka dhi ir jadolo kendo nyise ni gima rach ni e ode. Jadolo nyaka gol chik mondo gik moko duto manie odno ogol kapok odhi range, nono to gigo duto obedo mogak. Bang’e jadolo nodonj e odno mondo orangi. Ka onwang’o ni kuonde ma gigo nitie olokore ratiglo kata makwar, kendo nenore ni odonjo e kor ot, to nyaka owuog oko e dhoot, kendo olor odno kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mar abiriyo nyaka oduogi mi ochak orang ot, to koyudo ka gima rachno oselandore e kor ot, to nyaka ogol chik mondo kite ma gino nitie ogol oko kendo owiti e tok dala kamoro ma ok ler. Bang’ mano nogol chik mondo ochwer kor odno duto gi yo ka iye, kendo gipuk lowo ma gichwero e tok dala kamoro ma ok ler. Eka giniket kite manyien kuonde ma gisegoloe moko ka, mi gimwon ot gi lowo manyien. “To ka gino ochako owuok molandore, kosegol kite ka, kendo ochuer kor ot, mi ochak omwon, to jadolo nyaka duog rang odno. Ka oyudo ni gino oselandore, to mano nyiso ni en gima rach ka dhoho. Kuom mano odno obedo mogak, kendo nyaka muke, mi kitene gi yiende kod lope ter e tok dala, mi wit kamoro ma ok ler. Ng’ato ang’ata mane oyudo odonjo e odno e kinde mane olore nobed mogak nyaka odhiambo, kendo ng’ato ang’ata ma osenindo e odno kata ochiemoe, nyaka lwok lepe. “To ka jadolo odhi morango odno kendo oyudo ni gino ok oselandore bang’ mwone, to nong’ad wach ni odno osepwodhi, nikech gima rachno orumo. Jadolo nyaka kaw winy ariyo matindo kendo kaw yiend sida gi usi makwar kod owino opwodhgo ot, mondo odok maler. Eka noneg winyo achiel e agulu moting’o pi aora, kendo nokaw yiend sida gi owino kod usi makwar kaachiel gi winyo mangima cha, mi nolutgi e remb winyo mosenegno, kendo e pi malerno, mi nokir nyadibiriyo kuom ot. Kamano e kaka nopwodh ot, kokonyore gi remb winyo gi pi maler gi winyo mangima gi yiend sida kaachiel gi owino kod usi makwar. Winyo mangima to nowe ring dhi e thim. Kosepwodho ot kamano, to ot nodok maler. “Mano e chik man kuom tuo dhoho kido mopogore opogore, kod tuo mawuok buk, gi pur mamako nanga kata mamako ot gi kuonde mobokore e del, kata moluro kata mamarmar. Chikno nyiso kaka ipogo gik mogak kod gik ma ok ogak. En chik mar tuo dhoho gi mar gik mopur.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun ni mondo onyis jo-Israel ni: Ka nyot ng’ato owuok, kata koyudo tuo nyach machuer, to gima chuerno bedo mogak. Kata ka nyajno chuer kata kodinore, to ng’atno ogak kendo chik mar gakne kuom chuer kamano chalo kama: Kitanda ma ng’at ma dende chuer kamano onindoe, kata gimoro amora mobetie bedo mogak, ng’ato ang’ata momulo kitandano nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Bende ng’ato ang’ata mobet kama ng’at ma dende chuer osebetie, nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Ng’ato ang’ata momulo ng’at ma dende chuer nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Ka ng’at ma dende chuer ong’ulo olawo kuom ng’ato, to ng’at mong’ul kuome olawno nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Gimoro amora ma ng’at ma dende chuerno obetie ka en e wuoth bedo mogak. Ng’ato ang’ata momulo gima ng’atno osebetie nobed mogak nyaka odhiambo kendo ng’ato moting’o gik ma kamago nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Ng’ato ang’ata ma ng’at ma dende chuer omulo ka pok ologo nyaka lwok lepe kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Gimoro amora mochue gi lowo ma ng’at ma dende chuer omulo nyaka negi, to ka en gima olos gi bawo, to nyaka lawe gi pi. Ka ng’at ma dende chuerno ochango, to nyaka owe ndalo abiriyo kadhi kopwodhore. Nolwok lepe, kendo nolwokre gi pi maler, eka nopwodhre. Chieng’ mar aboro nokaw akuch odugla ariyo kata nyithi akuru ariyo, mi nobigo e dho Hemb Romo e nyim Ruoth Nyasaye, kendo nomigi jadolo. Jadolo nokaw akuru achiel, mi notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo misango miwang’o pep. Kamano nopwodh ng’atno e nyim Ruoth Nyasaye, kaka chik dwaro kuom gak mar chuer. Ka nyot ng’ato owuok, to nyaka olwok dende duto gi pi, kendo nosik kogak nyaka odhiambo. Nanga moro amora kata pien moro amora ma nyodo otonie nyaka lwoki, kendo nobed mogak nyaka odhiambo. Chikno bende omako dhako ma ng’ato oriworego. Giduto ji ariyogo nyaka gilwokre, to ginisik ka gigak nyaka odhiambo. Ka dhako odhi e due, to nobed mogak kuom ndalo abiriyo, kendo ng’ato ang’ata momule nobed mogak nyaka odhiambo. Gimoro amora monindoe kata mobetie e kindego nobed mogak. Ng’ato ang’ata momulo kitanda dhakono, kata momulo gimoro mosebetie nyaka lwok lepe, kendo lwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Kata ka omulo gima nie kitanda dhakono, kata man kama obetie, to nobed mogak nyaka odhiambo. Ka ng’ato oriwore gi dhakono mi rembe omiene, to nobed mogak. Ka dhako moro chuer kuom ndalo mogwarore e kinde ma ok odhi e due, kata ka ochuer aming’a mokadho kaka ojadhi e due, to nobed mogak e kinde mochwerieno duto, mana kaka ndalo modhi e due. Kitanda moro amora monindoe kata gimoro amora mobetie e kindeno nobed mogak mana ka kitanda monindoe kodhi e due. Ng’ato ang’ata momulo gigo nobed mogak, omiyo nyaka olwok lepe, kendo olwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo. Ka dhakono ochango, to nyaka owe ndalo abiriyo kadhi, bang’e nobed maler. To chieng’ mar aboro nyaka okaw akuch odugla ariyo kata nyithi akuru abiriyo, mi oter ni jodolo e dho Hemb Romo. Jadolo nokaw akuru achiel, mi notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo misango miwang’o pep, kopwodho dhakono e nyim Ruoth Nyasaye kaka chik dwaro kuom gak mar chuer. Kamano e kaka unusiem jo-Israel kuom bet mogak, nimar dipo ka gidwanyo Kar Dakna Maler manie kindgi, mi githo nikech gakgino. Mano en chik momako ng’at moyudo nyach machuer kata ma nyote owuok mi odoko mogak. Bende en chik mamako dhako modhi e due, kaachiel gi ng’ato ang’ata bed ni en dichuo kata dhako, ma dende chuer, kod ng’at moriwore gi dhako mogak. Kane yawuot Harun ariyo kande osetho kuom chiwo mach ma ok ni kare e nyim Ruoth Nyasaye, Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Harun owadu ni kik okadh pasia, mi odonj e Kama Ler e nyim raum Sandug Muma miluongo ni kar ng’wono, mak mana e kinde moketi, nono to otho, nikech afwenyora gi e bor polo man ewi raum. E kinde ka kinde ma Harun donjoe Kama Ler, to nyaka okel nyarwath mondo otimgo misango mar golo richo, kod im mondo otimgo misango miwang’o pep.” Enorwak law dolo mabor gi sirwari mondo ogeng’go duge, kendo notue misip e nungone, kendo nosidh kilemba e wiye, mago duto nobed mag katana maber. Gin lep dolo, omiyo Harun nyaka lwokre ka pok orwakogi. Enokaw nyuogi ariyo kuom oganda jo-Israel mondo otimgo misango mar golo richo, kendo im achiel mondo otimgo misango miwang’o pep. Nyaka otim misango mar golo richo gi rwath mondo opwodhrego kaachiel gi joode. Bang’ mano, nokaw nyuogi ariyo kande, kendo nokelgi e nyim Ruoth Nyasaye e dho Hemb Romo. Nyaka ogo ombulu kuomgi mondo diel achiel obed mar Ruoth Nyasaye, to machielo obed mar Azazel. Eka nokaw diel ma ombuch Ruoth Nyasaye olwar kuome mi notimgo misango mar golo richo. Diel ma ombuch Azazel olwar kuome to nokel ka ngima e nyim Ruoth Nyasaye, mi nopwodhe. Eka noriembe odhi e thim ir Azazel. Harun nyaka chiw rwath mondo otimgo misango mar golo richo, kopwodhorego kaachiel gi joode. Enokaw tap mach moketie mach mogol e kendo-mar-misango manie nyim Ruoth Nyasaye kaachiel gi ubani mang’ue ng’ar moromo lwedo ariyo, mi nokel ei kama nogeng’ gi pasia. Eka nool ubani e majno e nyim Ruoth Nyasaye mondo ich ubani oim Sandug Rapar, mondo kik otho. Enokaw remb rwath, mi nokir gi lith lwete e bath raum koma ochomo yo wuokchieng’ kendo nokir remono nyadibiriyo gi lith lwete e nyim raum. Bang’ mano noyang’ diel mitimogo misango mar golo richo ni oganda jo-Israel, mi noter rembe ei kama ogeng’ gi pasia, kendo nokir remono ewi raum, kendo e nyim raum, mana kaka nokiro remb rwath. Mano e kaka enopwodh Kama Ler kuom timbe mogak ma jo-Israel osedwanyego, kendo kuom timbe mane giweyogo Ruoth Nyasaye, tiende ni richogo duto. Kamano bende e kaka nopwodh Hemb Romo manie diergi, kama timbegi ogakie. Ong’e ng’at moro machielo manobed ei Hemb Romo chakre sa ma Harun donjo ei Kama Ler mondo opwodhre owuon, kendo opwodh joode kod oganda duto mar jo-Israel nyaka sa ma owuokie, kosetieko tich pwodhruok duto. Bang’e nowuog oko e kendo-mar-misango manie nyim Ruoth Nyasaye, mi nopwodh kendono. Nokaw remb rwath moko kod remb diel moko mi nomien-go tunge duto mag kendo-mar-misango, kendo nokir remo moko nyadibirioyo gi lith lwete e kendo-mar-misango. Kamano nopuodhe kuom timbe mogak mag jo-Israel mi nomi obed maler. Ka Harun osetieko pwodho Kama Ler gi Hemb Romo kendo-mar-misango, to nokel diel mangima e nyim oganda. Enoket lwetene duto ewi diendno, kendo nohul richo duto mag jo-Israel gi timbe mane giweyogo Ruoth Nyasaye, tiende ni richogi duto. Enowe richogo duto ewi diendno, eka nomiye ng’at ma noyud obet ka rito mondo otere e thim. Kamano diendno noting’ richo duto mag jo-Israel e thim kuma bor. Ng’atno noweye kuno mondo odhi adhiya. Bang’ mano, Harun nodonj e Hemb Romo, mi nolony lep katana mane orwako kodonjo e Kama Ler kendo nowegi kanyo. Eka nolwokre gi pi, kamoro moyang ni Nyasaye, kendo norwak lepe mag dolo, mi nowuog oko mondo otim misangone owuon miwang’o pep, kod mar oganda jo-Israel. Kamano nopwodhre, kendo nopwodh ji bende. Enowang’ boche chiayo motimogo misango mar golo richo e kendo-mar-misango. To ng’at mane oriembo diel, ka tero ir Azazel kik donj e kambi nyaka chop olwok lepe kendo olwokre. Rwath gi diel motimgo misengni mag golo richo, kendo ma rembgi oseter ei Kama Ler mondo opwodhgo richo, nogol ringgi gi piendegi kod owuochgi oko e tok kambi, kama nyaka wang’gie pep. Ng’at ma owang’ogi nyaka lwok lepe kendo lwokre, eka bang’e onyalo duogo e kambi. Koro chik momakou nyaka chieng’ e ma: Due apar mar due mar abiriyo, un jo-Israel kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomu, nyaka utue chiemo, kendo kik uti tich moro, nikech chieng’no ema nogolnue richou mondo upwodhru. Kamano unupwodhru kuom richou duto e nyim Ruoth Nyasaye. Chieng’no en chieng’ Sabato moyiedhi ma nyaka uyueye, kendo nyaka utueye chiemo. En chik momakou nyaka chieng’. Jadolo mowir kendo moketi kar wuon mare e tij dolo ema notimnu pwodhruok. Enorwak lep dolo mag katana maber. Kendo enopwodh Kama Ler gi Hemb Romo kod kendo-mar-misango. Eka nopwodh jodolo kod oganda jo-Israel duto. Mano nobed chik momakou nyaka chieng’ mondo upwodh jo-Israel dichiel e higa kuom richogi. Kamano Musa nochopo chike mag Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis Harun gi yawuote kaachiel gi jo-Israel duto ni Ruoth Nyasaye ochiko kama: Ka ja-Israel moro amora onego dhiang’ kata rombo kata diel ei kambi kata oko mar kambi, to ok okelo e dho Hemb Romo mondo otimgo ni Ruoth Nyasaye misango e nyim Hema Maler mar Ruoth Nyasaye, to nokwane ka ng’ama oneko. Osechuero remo, omiyo nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi. Chikni oketi mondo jo-Israel okel ni Ruoth Nyasaye jamni ma ginego oko. Nyaka gikelgi ni jadolo e dho Hemb Romo, mondo gitim kodgi misengni mag sawo ni Ruoth Nyasaye. Jadolo nokir remo e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye man e dho Hemb Romo, kendo nowang’ boche mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye. Ka jo-Israel nego jamni, to kik gimed timo misengni ni jochiende ma gilamo, ka gidwanyorego mana kaka dhako moweyo chwore dwanyore gi chwo mamoko, mano nobed chik momakogi kaachiel gi nyikwagi nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye nomedo wacho ni Musa mondo owach ni jo-Israel niya, “Ka ja-Israel moro amora kata japiny moro modak kuomu otimo misango miwang’o pep kata misango moro amora, to ok okelo e dho Hemb Romo mondo otimnigo Ruoth Nyasaye misango, nong’ad kare oko kuom ogandagi. “Ka ja-Israel moro amora kata japiny moro modak kuomu ochamo remo to anabed jasike, mi nang’ad kare oko kuom ogandagi, nikech ngima gimoro ni e rembe. Achiwo remo mondo otimgo misango e kendo-mar-misango mondo upwodhrugo, nimar remo, tiende ni ngima, ema ipwodhogo richo. Mano emomiyo asekwero jo-Israel kaachiel gi jopinje moko modak kuomgi ni kik gicham remo. “Ka ja-Isarel moro amora kata japiny moro modak kuomu odhi dwar, momako le kata winyo minyalo chamo, to nyaka ool rembe piny, kendo oik gi lowo, nikech ngima gimoro ni e rembe. Mano emomiyo asekwero jo-Isarel mondo kik ocham remb gimoro, nikech ngima gino ni e rembe. Ng’at mochamo remo nong’ad kare oko. “Ng’ato ang’ata, bed ni en ja-Israel kata japiny moro modak kuomu, mochamo gimoro motho athoya kende, kata ma ondiek onego, nolwok lepe kendo nolwokre, to nosik kogak nyaka odhiambo, eka bang’e nobed maler. To ka ok olwoko lepe, kendo ok olwokore, to noyud kum kuom kethone.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel kama: An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kik utim timbe jo-Misri, mane udak e pinygi, kata kik utim timbe jo-Kanaan ma aterou e pinygi. Kik ulu chike jogo duto, to nyaka urit chikena, kendo uluw yorena. An e Ruoth Nyasaye, omiyo nyaka urit chikena gi buchena, ma ka ng’ato orito, to yudo ngima. An e Ruoth Nyasaye. Kik ng’ato moro kuomu terre gi dhako moro ma watne. An e Ruoth Nyasaye. Kik ikuod wi wuoru kuom terruok gi meru. En meru, omiyo kik ikuod wiye. Kik iterri gi chi wuoru, nikech kitimo kamano to ikuodo wi wuoru. Kik iterri gi nyameru hie, kata gi nyameru ma ng’at machielo onywolo, bed ni onywole dala kata kamoro machielo. Kik iterri gi nyar wuodi kata gi nyar nyari, nikech kitimo kamano to ikuodo wiyi iwuon Kik iterri gi nyameru ma ot machielo. En nyameru, omiyo kik ikuod wiye. Kik iterri gi wayu, nikech en gi wuoru gin remo achiel, kata kik iterri gi nyamin meru, nikech en gi meru bende gin remo achiel. Kik iterri gi chi owadgi wuoru, nikech kitimo kamano to ikuodo wi wuoruno. Kik iterri gi chi wuodi, nikech kitimo kamano to ikuodo wiye. Kik iterri gi chi owadu nikech kitimo kamano to ikuodo wi owaduno. Kik iterri gi dhako moro to nyare bende iterorigo, kata kik ikaw nyar wuod dhakono kata nyar nyar dhakono mondo iterrigo, nimar dipo kiriwori gi rembi iwuon, to mano en richo maduong’. Kik ikaw nyamin chiegi mondo obed nyieke, mi iriwri kode ka nyamin pod ngima. Kik iriwri gi dhako ka ni e due. Kik iterri gi chi wadu, mi omi idok mogak. Kik ichiw nyathini moro ni nyasaye manono miluongo ni Molek, nikech kitimoo kamano to ikwedo nying Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye. Kik inind gi ng’ama dichwo kaka dinind gi ng’ama dhako nikech mano kwero. Kik iterri gi chiayo moro, mi omiyi ibed mogak. Dhako bende kik yie mondo chiayo moro oriwre kode. Mano en gima mono. Kik udwanyru kutimo timbe ma kamago nikech timbego ema nomiyo ogendini ma abiro riembo mondo owenu thuologi odoko joma odwanyore. Mano e kaka pinyno nodoko mogak, mi ne akume nikech richogo, omiyo nong’ogo joma odakie oko. Un to nyaka urit chikena. Onge ng’ato kuomu ma notim timbe makuerogo, bed ni en ja-Israel kata jadak, nono to pinyno ong’ogou oko kuom dwanye, mana kaka nong’ogo oganda mane okuongonu dakie. Oganda mane okuongonuno notimo timbe makuerogo, mi ne gimiyo pinyno odoko mogak. Ng’ato ang’ata motimo achiel kuom timbe makuerogo nong’ad kare oko kuom ogandagi. Emomiyo rituru chikna kendo kik uluw timbe makuero mane weg pinyno otimo ka pok ubiro. Kamano ok nudok mogak. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel niya, “Nyaka ubed joma ler, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu aler. Ng’ato ka ng’ato kuomu nyaka luor min gi wuon, kendo nyaka rit Sabato maga. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kik uluw nyiseche manono, kendo kik uthedh nyiseche mag nyinyo mondo ulam. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Ka uyang’o chiayo mondo utimgo ni Ruoth Nyasaye misango mar sawo, to neguru chiayono kaka chik dwaro mondo Ruoth Nyasaye oyie kodu. Nyaka chame mana chieng’ mitimoe misangono, kata kinyne. To ring’o modong’ nyaka chieng’ mar adek, nyaka wang’ e mach. Ka ochame chieng’ mar adek, to Ruoth Nyasaye ok noyie kode, nikech ne en gima kuero. Ng’ato ang’ata mochame nyaka yud kum kuom kethone, nikech osechayo gima ler mar Ruoth Nyasaye. Ng’atno nong’ad kare oko kuom ogandagi. “Ka ukayo cham e puotheu, to kik uke nyaka giko puotheu, kata kik uhul abang’ tiang’. Bende kik upon olembeu mag mzabibu mutiek pep, kata kik ukwany mago molwar piny. Nyaka uwegi ni joma odhier kod jodak. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kik ikwel, kata kik iwuond wadu kata kik imaye e yor wuond. Kik ikuong’ri gi nyinga kiwuondo ng’ato, nimar kitimo kamano to ichayo nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye. Kik idhir wadu, kata kik imaye gire. Bende nyaka ichul jatich mana e odiechieng’ motiyonieno. Kik iyany ng’at ma ite odino, kata kik iket gimoro e nyim muofu ma dochwanyre. Luoruru Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye. “Kik iketh bura kuom dok ni jachan, kata kuom luoro ng’ama duong’ to ng’ad ni wadu bura kare kichung’ e adiera. Kik iwuoth koni gi koni kiketho nying jou, kata kik ihangne wadu wach kodonjne e buch nek. An e Ruoth Nyasaye. Kik imak sadha gi wadu, to nyaka inyise kethone wang’ gi wang’; mano eka ok dibed jaketho. Kik ichul kuor kata kik ibed mamon gi jowadu, to nyaka iher wadu kaka iherori iwuon. An e Ruoth Nyasaye. “Nyaka urit chikena. Kik uwe jamni mopogore opogore luwre, kendo kik uchwo kothe ariyo mopogore opogore e puotheu. Bende kik urwak lewni molos gi usi ariyo mopogore opogore. “Ka ong’iew misumba ma nyako ni ng’at moro mondo okendi, mi ng’ato oterore kode ka pok owar nyakono, kata ka pok omiye thuolo mondo odhi, to nyaka non wachno. To ok noneg nyako kod ng’at moterore kodeno, nikech pod en misumba. Ng’at moterore kodeno nyaka kel im e nyim Ruoth Nyasaye e dho Hemb Romo mondo otimgo misango mar golo ketho mar gowi. Jadolo notim misango e nyim Ruoth Nyasaye gi imno mondo opwodh ni ng’atno richone, eka nowene richo mosetimono. “Ka usedonjo e piny ma abiro miyou, mi upidho yath moro amora ma olembe inyalo cham, to nyaka ukwan olembego ka gima kuero, kendo ok unuchamgi kuom higni adek. E higa mar ang’wen olembe duto nobed chiwo maler ni Ruoth Nyasaye, kendo mano nomi gibed gik ma inyalo cham. To e higa mar abich unyalo chamo olembego. Kutimo kamano, to ginimed nyak moloyo. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kik ucham ring’o man gi remo. Kik upor wach, kata kik ubed ajuoke. Kik utit wiu kata yie tiku. Kik usar dendu kuywago ng’ama otho kata kik usar kido moro kuomu. An e Ruoth Nyasaye. “Kik umi nyiu bed jochode, mi lokre ohodho, dipo ka pinyu okethore, mi richo opong’o. Nyaka urit Sabato maga, kendo uluor Kama Ler mara. An e Ruoth Nyasaye. “Kik udhi ir jonyakalondo kata kuom ajuoke ma moko, nikech kutimo kamano to udoko mogak. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Nyaka uchung’ ni ng’ama duong’ ma wiye oti lwar, kumiye duong’ kendo uluor Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye. “Ka japiny moro odak kuomu, to kik uthage. Nyaka urite mana kaka wuodu, kendo uhere mana kaka uheroru uwegi, nikech un bende ne un jodak e piny Misri. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kik uketh chik kuom gimoro mipimo borne kata mipimo pekne kata mana mipimo ng’eny mare. To nyaka ubed gi rapim makare mipimogo gik moko. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou e piny Misri. Nyaka urit chikena kendo uluwgi. An e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel niya, “Ka ja-Israel moro amora kata japiny moro modak kuomgi ochiwo nyathine moro ni nyasaye moro manono miluongo ni Molek, to nyaka neg ng’atno. Jo-Israel duto nogoye gi kite, nyaka otho, kendo an awuon nabed jasike, mi nang’ad kare oko kuom ogandagi, nikech osechiwo nyathine ni Molek, kodwanyogo Kama Ler mara, kendo kochayo nyinga maler. To ka ji otemo fwayo wach ng’at mochiwo nyathine ni Molek, mi ok ginege, to an awuon nabed jasik ng’atno, kaachiel gi dhoodgi duto. Anang’ad kargi oko kuom ogandagi, kaachiel gi jogo duto maluwe kendo madwanyore ka lamo Molek. “Ka ng’ato oweya, modwanyore gi jonyakalondo kod ajuoke ma moko kaka dhako weyo chwore kendo dwanyore gi chwo mamoko, to nabed jasik ng’atno, kendo nang’ad kare oko kuom ogandagi. Kuom mano pwodhreuru ubed maler, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu aler. Nyaka urit chikena kendo uluwgi, nimar an e Ruoth Nyasaye mapwodhou. “Ka ng’ato oyanyo wuon mare kata min mare, to nyaka nege. Rembe nodong’ e wiye, nikech oseyanyo wuon gi min. Ka ng’at oterore gi chi wadgi, to ng’atno kaachiel gi dhakono nyaka negi. Ng’at moterore gi chi wuon, oelo dug wuon mare. Giduto ji ariyogo, nyaka neggi kendo rembgi nodong’ e wigi. Ka ng’ato oterore gi chi wuode, to nyaka neggi giduto ji ariyogo, nikech gisetimo gima mono. Rembgi nodong’ e wigi. Ka ng’ato onindo gi dichwo wadgi ka ng’ama terore gi dhako, giduto gitimo gima kuero. Nyaka neggi, kendo rembgi nodong’ e wigi. Ka ng’ato okendo nyako moro, kaachiel gi min nyakono to mano richo maduong’. Nyaka wang’gi gi mach giduto, mondo richo maduong makamano kik bed kuomu. Ng’at moterore gi chiayo moro amora nyaka negi. Chiayono bende nyaka negi. Ka dhako moro odhi ir chiayo moro mondo oterre kode, to nyaka neg dhakono kaachiel gi chiayono. Noneggi duto, kendo rembgi nodong’ e wigi. “Ka ng’ato okawo nyamin mare ma nyar wuon kata ma nyar min, mi giterore, to mano en wichkuot marach. Nyaka neggi ka ji duto neno. Ng’atno oseterore gi nyamin, omiyo nyaka kume. Ka ng’ato oriwore gi dhako ka nie due, to okuodo wi dhakono, nikech oseelo kama rembe wuokie; dhako bende oseelo kama rembe wuokie. Giduto nyaka ng’ad kargi oko kuom ogandagi. Kik iterri gi nyamin meru kata gi wayu, nikech mano en ketho wat. Joma timo kamano nyaka yud kum. Ng’at moterore gi chi owadgi wuon mare, okuodo wi wuon mareno, omiyo giniyud kum. Noneggi, kendo nyinggi nolal nono kuom ogandagi. Ka ng’ato oterore gi chi owadgi, otimo gima ogak, kendo okuodo wi owadgi. Nyinggi nolal nono kuom ogandagi. “Nyaka urit chikena gi buchena duto, kendo uluwgi, mi piny ma akelou mondo udagie kik ng’ogu oko. Kik uluw timbe ogendini ma ariembonu mondo owenu thuolo. Ne gitimo gik marichogo duto, mi asin kodgi, omiyo nawachonu ni abiro miyou pinygi maber kendo momewno mondo ukaw. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mosepogou gi ogendini mamoko, omiyo un bende nyaka upog le michamo gi le makuero kod winy michamo gi winy makuero. Kik udok mogak nikech le kata winy, kata gimoro amora mamol, nimar aseketo pogruok e kindu kodgi, ka ahulonu ni gin gik makuero. Unubed jogo maler, nikech an Ruoth Nyasaye aler. Asepogou gi ogendini mamoko mondo ubed joga. “Ng’ato ang’ata kuomu ma dichwo kata ma dhako ma janyakalondo kata ma ajuoga moro amora nyaka go gi kite mi otho, kendo rembe nodong e wiye owuon.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jodolo ma joka Harun ni kik jadolo moro amora tim gimoro ni ringre jadhoodgi moro motho, ma dimi obed mogak, mak mana ka ng’atno watne hie, kaka min kata wuon, kata wuode kata nyare, kata owadgi, kata nyamin mare hie ma nyako ngili ma pok okendi. To ka nyamin mareno osekendi, to kik otimne gimoro ma dimi obed mogak. Jodolo kik liel yie wigi atuota, ka ginyisogo ni giywak, kata kik gitit yie tikgi, kata kik gisar dendgi. Nyaka gibed joma owal ni Nyasachgi, kendo kik gicha nying Nyasachgi, nikech gin ema gitimo misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Misengnigo gin chiemb Nyasachgi, emomiyo nyaka gibed maler. Jadolo kik kend ohodho kata nyaka maonge gi ringre kata dhako ma chwore oriembo, nimar en ng’at maler mowal ni Nyasache. Unuwale ni Ruoth Nyasaye, nikech en e jachiw chiemo ni Nyasachu. Nyaka ukwane ka ng’ama ler nikech an Ruoth Nyasaye ma apuodho jodolo, aler. Ka nyar jadolo odwanyore modoko ohodho, omiyo wuon mare bedo mogak. Nyaka wang’ nyakono gi mach mi tho. Jadolo maduong’ e kind owetene ma en jadolo moseol mo e wiye, mi owal mondo orwak lep dolo, kik we wiye koyuothore, kata kik yiech lawe, konyisogo gi iye owang’. Ok nodonj kama ng’at motho nitie ma dimi obed mogak, bed ni en wuon kata min. Kik owuog oa Kama Ler, nikech dipo ka omiyo Kama Ler mar Nyasache obedo mogak, nimar osewale gi mor wir mar Nyasache. An e Ruoth Nyasaye. Jadolo maduong’ nyaka kend nyako ngili. Ok nokend nyako ma chwore otho, kata ma chwore oriembo, kata ma onge gi ringre, kata ma ohodho, To nyaka okend mana nyako ngili moa e dhoodgi, mondo kik nyithinde bed mogak kuom kiko remb jo Lawi kata remb jomoko nono, nikech an e Ruoth Nyasaye mapwodho jadolo maduong’. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis Harun niya, “Kuom tiengeu duto onge ng’at mong’ol ma nobi mondo ochiw chiemo ni Nyasache. Ng’ato ang’ata ma rang’ol kik sud machiegni, bed ni en muofu kata en puth kata ka dende kamoro okethore, kata ka gimoro otwi e dende, kata ka tiende kata ka bade ong’ol, Kata ka thur wiye obiro, kata ka orachiero, kata ka wang’e dhuth, kata ka en gi aput kata adhola machuer, kata ka en buoch. Nyakwar Harun moro amora ma rang’ol ok nosud machiegni mondo otim ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o. Kaka orang’ol kamano, kik osud machiegni mondo ochiw chiemo ni Nyasache. Onyalo chamo chiemb Nyasache, bed ni ogol chiemo kuom gik maler kata kuom gik maler moloyo. To kik osud machiegni gi Pasia kata gi kendo-mar-misango, nikech dipo ka omiyo kuondena maler obedo mogak nimar orang’ol. An e Ruoth Nyasaye mapwodhogi.” Kamano e kaka Musa nowuoyo gi Harun kaachioel gi yawuote kod jo-Israel duto. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Harun gi yawuote ni nyaka giritre ahinya ka gitiyo gi mich maler ma jo-Israel chiwona, nono to gichayo nyinga maler. An e Ruoth Nyasaye. Wachnigi ni, ka ng’ato moro mogak osudo machiegni gi chiwo maler ma jo-Israel walo ni Ruoth Nyasaye, to nang’ad kare oko e nyima. Mano en chik momakou nyaka chieng’. An e Ruoth Nyasaye. Nyakwar Harun moro amora man gi tuo mar dhoho, kata man gi nyach machuer, kik cham chiwo maler ka pok opwodhe. Koro magi e joma obedo mogak: Ng’at momulo gimoro mosegere kuom gima otho, kata ng’at ma nyote owuok, kata ng’at momulo gimoro mamol, kata ng’at momulo ng’at mogak. Ng’ato ang’ata momulo achiel kuom gik makamago nobed mogak nyaka chieng’ podhi, kendo ok nocham chiwo malergo ka pok olwokore. Ka chieng’ osepodho to nobed maler, eka bang’ mano onyalo chamo chiwo malergo, nikech gin chiembe. Kik ocham gima otho athoya kende, kata chiayo ma ondiek onego, nikech kotimo kamano to obedo mogak. An e Ruoth Nyasaye. Jodolo nyaka rit chikna, nono to gidoko joketho, mi githo kuom chayo nyinga. An e Ruoth Nyasaye mapwodhogi. “Ng’ato ang’ata ma ok jadolo kik cham chiwo maler, kata en wendo molimo jadolo, kata en mana jatichne mondiki. To misumba ma jadolo ong’iewo nyalo chamo chiwogo, kendo wasumbni monywol e dalane nyalo chamo chiembeno. Ka ng’at ma ok jadolo okendo nyar jadolo, to nyakono ok nocham mich moyiedhi mogol kuom chiwo maler. To ka chwore otho, kata ka chwore oriembe kendo oonge gi nyathi, mi oduogo dak e dalagi, to onyalo chamo chiemb wuon mare. To ng’ama ok jadolo kik cham chiemono. “Ka ng’ato ochamo gimoro maler mochiw ni Ruoth nyasaye kokia, to enochul jadolo gino komedoe achiel kuom abich. Jadolo kik keth chiwo maler ma jo-Israel walo ni Ruoth Nyasaye ka giyie ni joma ok jodolo chamogi, ma dimi jogo bed joketho kendo yud kum, nikech an e Ruoth Nyasaye mapwodho gigo.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa, ni mondo onyis Harun kod yawuote, kaachiel gi jo-Israel duto niya, “Ka ja-Israel moro amora kata japiny moro modak kuomu okelo chiwo mondo ochopgo kuong’ruok kata kaka chiwo mokelo kuom herone owuon, mi ochiwe ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o pep mondo Ruoth Nyasaye oyie kode, to nyaka ochiw chiayo maonge songa, bed ni en rwath kata rombo kata diel. Kik uchiw chiayo man gi songa nimar Ruoth Nyasaye ok nyal yie kode. Ka ng’ato otimo misango mar chiwo gi dhiang’ kata gi rombo mondo ochopgo kuong’ruok, kata kaka chiwo ma okelo kuom herone owuon, to nyaka obed chiayo malong’o maonge songa eka Ruoth Nyasaye noyie kode. Kik uchiw ni Ruoth Nyasaye chiayo moro ma muofu kata ma rang’ol kata man gi songa kata kalanga, kata man gi aluny kata bur. Kik uket chiayo ma kamano e kendo-mar-misango mondo obed misango miwang’o ni Ruoth Nyasaye. Rwath kata rombo magana unyalo timogo misango ma ng’ato chiwo, to ok noyie kode kuom timo misango michopogo kuong’ruok. Chiayo ma mendene otore kata ogol kata opuodi kik chiw ni Ruoth Nyasaye. Tim ma kamano okwer e pinyu. Bende kik uyie kawo chiayo machal kamano kuom japiny moro mondo ochiw ni Nyasachu ka chiembe. Ka ging’ol kamano to gin gi songa mosiko, omiyo ok digimi Ruoth Nyasaye yie kodu.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ka onywol nyaroya kata nyarombo kata nyadiel, to ok onego poge gi min nyaka ndalo abiriyo rum. Kochiwe ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o chakre chieng’ mar aboro ka dhi nyime, to noyie kode. Kik uneg dhiang’ gi nyathine, kata rombo gi nyathine odiechieng’ achiel. Ka uchiwo ni Ruoth Nyasaye misango mar erokamano, to chiweuru kaka chik dwaro, mondo Ruoth Nyasaye oyie kodu. Nyaka chame duto chieng’no, kendo gimoro kik dong’ nyaka chop okinyi. An e Ruoth Nyasaye. “Nyaka urit chikena kendo uluwgi. An e Ruoth Nyasaye. Kik ucha nyinga maler. Jo-Israel nyaka mi nyinga maler duong’. An e Ruoth Nyasaye mapwodhou, kendo mane ogolou e piny Misri mondo obed Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Sewni ma Ruoth Nyasaye oketo e magi: Gin chokruok maler, ma nyaka ogonigi milome nikech gin sewni maga ma aseketo. Unuti tijeu kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo en chieng’ yueyo moyiedhi. En odiechieng chokruok maler, ma kik utimie tich moro amora, nikech en sabato mar Ruoth Nyasaye kuonde duto mudakie. “Sewni ma Ruoth Nyasaye oketo e magi: Gin chokruok maler ma ka kindegi ochopo to nyaka ugo milome maggi. “Due apar gang’wen, due mokwongo chakre odhiambo, en chieng’ Pasaka mar Ruoth Nyasaye. To Sap Makati ma ok ketie thowi mar Ruoth Nyasaye chakore tarik apar gabich mar dueno. Unucham makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo mar jumano, unubed gi chokruok maler, kendo ok unuti tijeu ma pile. Unuchiw ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mar abiriyo bende nobedie chokruok maler, kendo ok unuti tijeu mapile.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Ka uchopo e piny ma abiro miyou, mi ukayoe cham, to nyaka ukel ni jadolo cham mukwongo kayo higa ka higa. Jadolo nochiwgi e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi chieng’ moluwo sabato mondo Ruoth Nyasaye oyie kodu. To chieng’ onogo muchiwoe michno, nyaka uchiw ni Ruoth Nyasaye nyaim ma hike achiel maonge songa mondo otimgo misango miwang’o pep. To misango mar cham michiwo gi imno nobed mogo mayom moromo kilo abiriyo, moruw gi mo. Misango nyaka wang’ mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. To misango miolo piny nobed divai moromo lita achiel. Kik ucham makati, kata cham molodi kata manumu, ka pok ochopo chieng’ michiwoe ni Nyasachu michne.” Chakre chieng’ maluwo sabato mukeloe cham mar mich moyiedhi, nyaka ukwan jumbe abiriyo, to chieng’ maluwo sabato mar abiriyo nobed chieng’ mar piero abich. Chiengno unutim misango mar cham gi cham mar higa manyien. Nyaka ukel makati ariyo mugolo e miechu kaka mich moyiedhi. Nyaka losgi gi mogo mayom moromo kilo abiriyo moketie thowi, kendo nyaka chiwgi ni Ruoth Nyasaye ka chamb agwela. Bende nyaka uchiw makati gi nyirombe abiriyo maonge songa, kendo ma hikgi achiel achiel, gi nyarwath achiel kod imbe ariyo. Ginibed misango miwang’o pep mitimo ni Ruoth Nyasaye. Unuchiwgi kaachiel gi misango mar cham kod misango miolo piny mondo obed misango miwango ma dum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Bende nyaka uchiw nywok achiel mitimogo misango mar golo richo, kod nyiimbe ariyo ma hikgi achiel achiel mitimogo misengni mag sawo. Jadolo nyaka chiwgi e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi, kaachiel gi makati mag chamb gwel. Ginibed mich moyiedhi michiwo e nyim Ruoth Nyasaye, kendo ginidong’ ni jadolo. Unugo milome mar chokruok maler chieng’ onogo, kendo ok unuti tijeu mapile. Mano en chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’, kamoro amora mudakie. “Ka ukayo cham e puotheu, to kik uke nyaka giko puotheu, kata kik uhul abang’ tiang’. Nyaka uwegi ni joma odhier kod jodak. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Due achiel mar due mar abiriyo nobednu chieng’ yueyo ma unugoe milome gi tung’ mondo obed chokruok maler. Kik utim tijeu mapile, to chiwuru ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Isarel niya, “Due apar due mar abiriyono nobednu chieng’ migolonue richo. Enobed chokruok maler ma nyaka uriye kech, kendo uchiwie ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o. Chieng’ onogo kik uti tich moro amora nikech en chieng’ pwodhruok, migolonue richo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Emomiyo ng’ato ka ng’ato ma ok oriyo kech chiengno nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi. Anatiek ng’at motiyo tich moro amora chieng’no kang’ade oko kuom ogandagi. Kik uti tich moro. Mano en chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’, kamoro amora mudakie. Chieng’ono nobednu sabato mar yueyo maber, omiyo nyaka uri kech. Chakre odhiambo mar due ochiko nyaka odhiambo mar due apar kik uti.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel bende ni, chakre due apar gabich mar due abiriyono, Sap Kiche mar Ruoth Nyasaye nobedie kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo nobedie chokruok maler ma kik utiye tijeu mapile. Kuom ndalo abiriyogo nyaka uchiw ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o, to chieng’ mar aboro chokruok maler nobedie. Chieng’no bende unuchiw ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o. En chokruok mitiekogo nyasi, omiyo kik uti tijeu mapile. Mago e sewni ma Ruoth Nyasaye oketo ma nyaka ogoe milome ni gin e chokruok maler michiwoe ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o kod misengni miwang’o pep, kod misengni mag cham gi misengni mag sawo gi misengni miolo piny, moro ka moro gi chieng’e. To ewi mago nitie sabato mag Ruoth Nyasaye kod chiwou moko duto gi mich muchopogo kuong’ruok mau, kod mago muchiwo ni Ruoth Nyasaye kuom herou. “To chakre due apar gabich nogo, due mar abiriyo, bang’ keyo, nyaka utim sap Ruoth Nyasaye kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo nobed chieng’ yueyo mowal, to chieng’ mar aboro bende kamano. Chieng’ mokwongono unukaw olembe mag yien mabeyo gi bede othidhe kod bede yien motimo otie, kaachiel gi bede yien matwi e tiend aore, mi unubed mamor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kuom ndalo abiriyo. Nyaka utim sawoni ni Ruoth Nyasaye kuom ndalo abiriyo higa ka higa. En chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’. E due mar abiriyo nyaka utimie sawoni. Uduto ma un jo-Israel nyaka ubed e kiche kuom ndalo abiriyo. Mondo omi nyikwau opar kaka namiyo jo-Israel odak e kiche ka ne agologi e piny Misri. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu.” Mano e kaka Musa nonyiso jo-Israel sewni ma Ruoth Nyasaye oketo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Chik jo-Israel mondo okelni mor zeituni maler mondo ool e taya, mondo taya oliel pile, oko mar pasia mageng’o sandug rapar e Hemb Romo. Harun nyaka rit taya mondo osik ka liel pile e nyim Ruoth Nyasaye, chakre odhiambo nyaka okinyi. Mano en chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’. Pile Harun nyaka rit teyni man kuom rachung taya maler mar dhahabu mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye.” “Nyaka ukaw mogo, mi utedgo makati apar gariyo, ma moro ka moro oted gi mogo moromo kilo abiriyo. Nyaka uchan-gi e laini ariyo e mesa maler mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye, auchiel e laini ka laini. Unuket ubani maler e laini ka laini, mondo obed rapar mar makati michiwo ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o. Chieng’ sabato ka chieng’ sabato Harun nochan makatigo e nyim Ruoth Nyasaye. Gin mich ma jo-Israel osingore ni nochiw nyaka chieng’. Makatigo nodong’ ni Harun gi nyikwaye, kendo ginichamgi kamoro moyang ni Ruoth Nyasaye, nikech en mich maler moloyo. En pok migolone nyaka chieng’ kuom misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye.” Ne nitie ng’at moro e kambi jo-Israel ma min mare ne nyar Israel, to wuon mare ne ja-Misri. Nying min mare ne Shelomith, nyar Dibri ma ja-Dan. Jalo nodhi modhaw gi ja-Israel moro. Nokwong’e koyanyo nying maler mar Ruoth Nyasaye, omiyo ne gikele ir Musa. Ne gikete e od tuech, ka girito gima Ruoth Nyasaye biro nyisogi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Gol ng’at moseyanyono oa e kambi, mondo ji duto mane owinje koyenyo oket lwetgi e wiye. Bang’e jo-Israel duto ogoye gi kite nyaka otho. Nyaka iwach ni jo-Israel ni ng’ato ang’ata moyanyo Nyasache noyud kum kuom kethone. Ng’at moyanyo nying Ruoth Nyasaye nyaka negi. Oganda jo-Israel nyaka goye gi kite motho. Bed ni en jadak kata ja-Israel ema ohulo nying malerno, nyaka nege. “Ka ng’ato ogoyo wadgi monego, to en bende nyaka nege. Ka ng’ato ogoyo chiayo motho, to nyaka ochul chiayo kar chiayono. Ka ng’ato ohinyo wadgi momiyo songa, to notimne mana kaka osetimono: Lero kar lero, wang’ kar wang’, kendo lak kar lak. Nyaka hiny ng’atno mana kaka osehinyo wadgi. “Ng’at mogoyo chiayo monego, nyaka chul chiayo, to ng’at mogoyo wadgi monego, en bende nonege. Nyaka kum jadak mana kaka ikumo ja-Israel, nimar an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu.” Ka ne Musa osewacho ni jo-Israel kamano, ne gigolo ng’at ma ne oyenyono oa e kambi, mi gigoye gi kite nyaka otho. Ne gitimo mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa e got Sinai mondo onyis jo-Israel niya, “Ka usechopo e piny ma abiro miyou, to pinyno nyaka rit sabato, kimiyogo Ruoth Nyasaye duong’. Kuom mano higni auchiel unyalo chuoyo puotheu, kendo loso yiendu mag mzabibu, kendo kayo chambu gi pono olembeu. To higa mar abiriyo en sabato maler mimiyogo Ruoth Nyasaye duong’, ma piny nyaka yueye. E higano, kik uchwo puotheu, kata kik ulos yiendu mag mzabibu. Kik uka orowe, kendo kik upon mzabibu manyak kendgi e yien mane ok ulosogo, nikech en higa maler ma piny yueyoe. To kata kamano, gik ma piny ochiego e hik sabato nobed chiembu, kendo chiemb wasumbu machwo gi mamon, gi mar jotichu kod wendu, kendo mar jambu gi le mae pinyu. Gik moko duto ma piny ochiego nobed chiembu. “Nyaka ukwan sabato abiriyo mag higni ma en higni abiriyo nyadibiriyo, tiende ni higni piero ang’wen gochiko. Due apar, due mar abiriyo e higano, ma en chieng’ pwodhruok, unugo tung’ e pinyu duto. Kamano unuwal higa mar piero abich, kugoyo milome mondo obed higa miweyoe jopinyu duto thuolo. Higano nobed higa mar mor, ma ng’ato ka ng’ato nodogie pinygi ir joodgi. Higa mar piero abichno nobednu higa mar mor. Kik uchuoye kata kik ukae orowe, kendo kik uponie mzabibu monyak anyaka e yien mane ok uloso, nimar en higa mar mor, ma nyaka uwal maler ni Ruoth Nyasaye. Unucham gik monyak e lowo. “E higa mar mor nogono, ng’ato ka ng’ato kuomu nodog thurgi. Ka ng’ato ng’iewo lop wadgi, to kik ng’ato wuond wadgi. Nyaka kwan higni, chakre higa mar mor mokadho, kendo nengo noket maromre gi higni ma pod ibiro keyoe. Ka hignigo ng’eny to nochul nengo mamalo, to ka ginok, nochul nengo mapiny, nikech cham mibiro kayoe ema ong’iewo. Kik ng’ato kuomu wuond wadgi, to mondo uluor Nyasachu, nikech an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Rituru chikena, kendo uluwgi, eka unudag e pinyno gi kue. Lowo nochieg cham, mi unuchiem muyieng’, kendo unudag gi kue. Kapo ni upenjo gima ubiro chamo e higa mar abiriyo ka ok uchuoyo, kata ka ok ukeyo, to nadwoku kama: Abiro guedhou e higa mar auchiel, mi piny nochieg cham moromou chamo kuom higni adek. Kuchuoyo e higa mar aboro, to noyud ka pod uchamo cham machon. Unubed kuchamo cham machon nyaka chop uka cham manyien mar higa mar ochiko. “Ka ng’ato ong’iewo lowo kuom wadgi, to lowono ok nobed mare nyaka chieng’, nikech an e wuon lowo, to un, un mana jodakna. E pinyu duto unuyie mondo puodho ma noseng’iew owar. “Ka wadu moro odoko modhier, mi ong’iewo lope moro, to watne machiegni nyaka war lowono. To ka ng’atno onge gi watne manyalo waro lowono, to en owuon onyalo ware koyudo pesa. Enokwan higni, chakre higa ma nong’iewe mi nochul ng’at ma nong’ieweno pesa moromo higni modong’ nyaka higa mar mor chopi. Eka nokaw lope odok mare kendo. To ka ok onyal ware, to lowono nodog e lwet ng’at ma ne ong’iewe cha nyaka chop higa mar mor. To e higa mar mor, lowono nowe odog ni wuon, mi wuon-go nokawe. “Ka ng’ato oyie, mi wadgi ong’iewo ode mar dak manie dala mochiel gi ohinga, to onyalo ware mana ka higa achiel pok orumo nyaka ne ng’iewe. Higano duto enobed gi thuolo mar ware, to ka ok oware ka higa pok orumo, to odno nosik kobedo mar ng’at mane ong’iewe, kaachiel gi nyikwaye nyaka chieng’. Ok noweye odog ni wuon e higa mar mor. To udi manie mier ma ok ochiel gi ohinga nokwan mana kaka ikwano lowo. Gin gik ma inyalo waro, kendo e higa mar mor ginidog ni wegi. Jo-Lawi to nobed gi thuolo mochwere mar waro udi manie miechgi. Ka ja-Lawi moro ok owaro ode manie dalagi, to odno nyaka dogne e higa mar mor, nimar udi manie miech jo-Lawi e mwandugi e piny Israel. To puothe molworo miechgi ok nyal ng’iew, nikech gin mwandugi nyaka chieng’. “Ka ja-Israel wadu odoko modhier ma ok onyal konyore, to nyaka ukonye mana kaka unyalo konyo japiny moro kata wendo, kendo nodag kodu. Kuhole gimoro, to kik ukaw kuome ohala, to luoruru Nyasachu, kendo uyie owadu odag kodu. Kik uhole pesa mondo uyudie ohala. Kata kik ukaw ohala kuom chiemo muhole. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou e piny Misri mondo omiu piny Kanaan, kendo mondo obed Nyasachu. “Ka wadu odoko modhier, kendo obiro iri, mi ing’iewe, to kik ikete mondo otini ka misumba. To mondo obedi kaka jatich michulo, kendo kaka wendo modak kodi. Enotini nyaka chop higa mar mor, eka nowe tiyoni, mi nodog gi nyithinde kuom joodgi kendo e lop kwerene. Jo-Israel gin wasumbni maga mane agolo e piny Misri, emomiyo ok onego ng’iewgi kaka ing’iewo wasumbni. Kik isand ja-Israel waduno, to nyaka iluor Nyasachu. “Kudwaro wasumbni machwo kata mamon, to unyalo ng’iewogi kuom ogendini mokiewo kodu. To bende unyalo ng’iewo nyithind jodak man kuomu, kod joodgi monywol e pinyu, mi ginibed mwandu, kendo unyalo weyogi ni yawuotu kusetho. Unyalo loko jogo wasumbu nyaka chieng’, to jo-Israel weteu kik usand. “Ka japiny moro modak kuomu odoko jamoko, to wadu moro odoko modhier, mi odhi ir ng’atno kata ir jaodgi moro mi ong’iewe, to thuolo nitie mar ware. Owadgi moro nyalo ware, kata owadgi wuon mare, kata wuod wuon kata watne moro amora. To bende onyalo warore owuon, koyudo pesa. Enogo nengo gi jal mane ong’ieweno, ka gikwano higni chakre higa mane ong’iewe nyaka chop higa mar mor. Pesa monego dwok ni ng’at ma nong’ieweno nyaka bed maromre gi misara ma dine ng’atno ondikogo jatich kuom higni ma ng’atno osetiyonego. Enoware gi pesa maromre gi higni modong’ to chop higa mar mor. Ka hignigo ng’eny, to enochul pesa mang’eny, to ka ginok, to nochul pesa matin. Nyaka rit ng’atno machal gi jatich mondiki, bende kik uyie mondo ng’at mane ong’ieweno osande. Ka ng’atno ok owar e kinde modong’ ka pok higa mar mor ochopo, to nyaka weye odhi kaachiel gi nyithinde e higa mar mor, nikech jo-Israel gin wasumbini maga. Gin maga ma nagolo e piny Misri. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kik ulos kido mar nyasaye manono, kendo kik uchung kido mopa kata siro milamo. Kidi moro amora mopa kik bed e pinyu mukulorune kulamo, nikech an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Nyaka urit sabatona, kendo uluor Kama Ler mara. An e Ruoth Nyasaye. “Ka uwuotho e yorena, mi urito chikena, kendo uluwogi, to anakelnu koth e kinde mowinjore, mi pinyu nochieg cham kendo yiendu nonyag olembe. Unudin cham nyaka e kinde miponoe mzabibu, kendo unupon mzabibu nyaka kinde michwoyoe. Unuyud chiemo moromou, kendo unudag e pinyu gi kue. “Anakel kue e pinyu, mi ununind maonge luoro. Anatiek ondiegi e pinyu, kendo lweny ok nomi pinyu kethre. Unuriemb wasiku, kendo ununeggi. Jou abich nobed gi teko mar riembo ji mia achiel, kendo jou mia achiel nobed gi teko mar riembo ji gana apar, mi unutiek wasiku. “Anabed ka aguedhou, mi anami unywol kendo unya mathoth, kendo anachop singruok duto ma natimo kodu. Chambu machon manie dereu noromu chamo nyaka chop kinde ma uwitogie, mondo uyud kama ukanoe cham manyien. Analos kar dakna kuomu, kendo ok najuang’u. Anawuoth e dieru koni gi koni, mi nabed Nyasachu, kendo unubed joga. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma nogolou e piny Misri mondo uwe bedo wasumb jo-Misri. Aseturo lodi ma ne otuenu, mi omiyo koro uwuotho tir. “To ka utamoru winja, kendo ok urito chikenago duto, mi udagi buchena, kendo ok uluwo yorena, mi uketho singruok mane atimo kodu, to ng’euru malong’o ni anatimnu kama: Anapou gi masira kendo gi tho marach kod tuo mayuyo wang’, kendo mamiyo del dhi. Chambu muchwoyo ok nokonyu, nimar wasiku ema nochamgi. Anabed mosin kodu, mi wasiku nonegu. Unubed e bwo loch joma mon kodu, kendo unubwogru gi ng’wech kata ka onge joma lawou. “Ka pod utamoru winja bang’ gigo duto, to anamed kumou nyadibiriyo kuom richou. Anaketh sunga mar wich teko, ma un go. Anami polo malo rieny ka chuma, kendo piny mwalo dok matek ka mula. Unuketh tekreu nono kuchwoyo, nimar chambu ok nochiegi, kata mana yiendu bende ok nonyag olembe. “To kapod upiem koda, mutamoru winja, to nakelnu masiche nyadibiriyo marom gi richou. Anaor ondiegi mondo omak nyithindu, mi ginineg jambu kendo ginimi udong’ manok, bende wang’ yore duto muluwo notho. “Ka gigo duto ok omiyo uduogo ira, to usiko ka upiem koda, an bende napiem kodu, kendo namiu kum nyadibiriyo nikech richou. Anakel lweny kuomu mondo achulgo kuor kuom ketho singruok ma ne atimo kodu, kendo kata kuchokoru e miechu to anagou gi tuoche kendo wasiku nomaku. Anami chiembu doko manok, mi agulu achiel norom mon apar tedoe. Ginipimnu chiemo mana e rapim, kendo kata kuchiemo, to ok unuyieng’ ngang’. “To ka bang’ mago duto, pod udagi winja, kendo usiko kupiem koda, to an bende nasik kapiem kodu gi mirimba mager, mi nakumu nyadibiriyo nikech richou. Kar chamo ring’o, to unucham mana yawuotu gi nyiu. Anaketh kuonde hembko mau, kendo anamuk kendeu mag ubani. Anadhur ringreu motop kuom kido motop mag nyisecheu manono, kendo najwang’u. Analok miechu gundni, mi anaketh kuondeu mag lemo, kendo ok anayie ng’weyo tik misengni mau madum mamit. Anaketh pinyu, mi wasiku mobiro dakie nohum nono. Anakeu e kind ogendini, kendo nakel lweny kuomu mi pinyu nodong’ gunda, kendo miechu nokethre chuth. E kinde duto ma pinyu odong’ gunda, kendo udak e piny wasiku, pinyu nonind mak opur mondo ochul sabato ma ne ok urito. Ka pinyu odong’ gunda kamano, enonind mak opure, korito sabato ma ne ok oyueyoe kudak kuno. Jou modong’ ka ngima e piny wasikgi anago gi kihondko, mi kata mana ka giwinjo ka yamo kwadho it oboke, to giniringi ka joma wasigu lawo, kendo kata obedo ni onge ng’ama lawogi to ginipodh piny, kendo ginituomre kendgi giwegi mana ka joma ichadho gi ligangla. Unubed maonge gi teko mar siro wasiku. Karu nolal nono e kind ogendini, kendo piny wasiku nonang’u. Jou modong’’ ka ngima e pinje mag wasiku nobed ka dendgi dhi adhiya nikech richogi, kendo nikech richo mag kweregi, mana kaka notimore ni kweregi. “Bang’e ginihul richogi gi richo kweregi mane omiyo giweya, kaachiel gi richo mane omiyo gidoko wasika. An to nabed mamon kodgi, kendo natergi e piny wasikgi. Bang’e chunygi ma ok oyie timo kaka adwaro nobolre, kendo giniyud kum kuom richogi. Eka anapar singruok mane atimo gi Jakobo kendo gi Isaka kod Ibrahim, kendo napar pinyu. Piny nodong’ gunda ka joma odakie oseaye, kendo nonind ma ok opure mondo ochul sabato duto mane ok oyueyoe. Giniyud kum kuom richogi nimar ne gichayo chikena, kendo gidagi luwogi. “Kata kamano, ka gin e piny wasikgi, to ok nawitgi, kendo ok najwang’gi kata tiekogi chuth, mi aketh singruok mane atimo kodgi, nimar an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Aherogi, omiyo anapar singruok mane atimo gi kweregi, mane agolo e piny Misri ka ogendini neno, mondo an Ruoth Nyasaye abed Nyasachgi.” Mago e chike gi buche mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa e got Sinai mondo jo-Israel oluw. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel niya, “Ka ng’ato okuong’ore ni obiro chiwo ng’ato ni Ruoth Nyasaye, eka bang’e oyudo ni ok onyal chopo kuong’ruokno, to nengo monego owargo ng’atno e ma: Ng’ama dichwo ma hike ni e kind piero ariyo gi piero auchiel nowar gi shekel piero abich mag fedha, (ma gin shekel mitiyogo e tich Nyasaye.) To ng’ama dhako ma hike rom kamano nowar gi shekel piero adek. To ka hik ng’atno ni e kind higni abich gi higni piero ariyo, to noware gi shekel piero ariyo ka en ng’ama dichwo, to shekel apar ka en dhako. Ka hike pok ochopo abich, to osekadho due achiel, to noware gi shekel abich ka en nyathi ma wuowi to nyako, shekel adek. Ka ng’atno hike piero auchiel kata mokadho kanyo, kendo en ng’ama dichwo, to noware gi shekel apar gabich. Ka en dhako, to shekel apar. Ka ng’at mokuong’oreno odhier ahinya ma ok nyal chulo nengo moketne, to noter ng’at ma nokuong’ore ni ochiwono e nyim jadolo, mi jadolo nogo nengone maromre gi pesa ma ng’at mokuong’ore nyalo chulo. “Ka ng’ato okuong’ore ni obiro chiwo ni Ruoth Nyasaye chiayo minyalo timogo misango, to gima ochiwono doko mowal ni Ruoth Nyasaye. Ng’atno ok nyal wile mondo oket moro kare, bed ni orach kata ober, bende ok onyal wile gi gimoro nono. To kapo ni olok chiayo moro kar ma nochiw, to chiayo mokwongo, kaachiel gi mowilego nodok mowal ni Ruoth Nyasaye. Ka chiayo ma ng’atno okuong’ore ni obiro chiwo ogak, ma ok nyal timgo misango ni Ruoth Nyasaye, to chiayono nyaka kel e nyim jadolo, mi jadolo nogo nengo moromo kode. Nengo ma jadolo oketo ema oromo. Ka ng’atno dwaro waro chiayono, to nyaka omedie achiel kuom abich mar nengone. “Ka ng’ato ochiwo ode mondo obed moyang ni Ruoth Nyasaye, to jadolo nyaka go nengo moromo kode, kendo nengo ma jadolo ogoyono ema oromo. To ka ng’ato mane ochiwo ode dwaro waro odeno, to nyaka omed achiel kuom abich mar nengone, eka ot nodong’ne. “To ka ng’ato ochiwo ni Ruoth Nyasaye lope moro, to nyaka go nengone maromre gi kodhi michwoyego. Nengo lowo minyalo chwoyo gi kodhi moromo kilo abiriyo nobed shekel piero abich. Ka ochiwo lopeno e higa mar mor, to nengone nosiki mana kamano. To ka ochiwe ka higa mar mor oserumo, to jadolo nokwan higni modong’ nyaka higa mar mor chak chop, mi nogo nengo maromre gi higni modong’go. Ka ng’at mane ochiwo puothe dwaro waro puotheno, to nyaka ochul nengo mogoneno, komedoe achiel kuom abich. Eka puodhono nodong’ne. To ka ok odwar waro puodhono, kata ka oseuse ni ng’at machielo, to ok nyal ware. Ka higa mar mor ochopo mi owe puodhono, to nobed gima ler, ka puodho moyang ni Ruoth Nyasaye chuth. Nodong ni jadolo ka mwandune. “Ka ng’ato ochiwo ni Ruoth Nyasaye puodho moro moseng’iewo, to chutho puodhono ok mare owuon, to jadolo nogo nengo maromre gi higni modong’ nyaka higa mar mor chopi, mi ng’atno nochiw pesago mana odiechieng’no. En pesa mowal ni Ruoth Nyasaye. Ka higa mar mor osechopo, to puodhono nodog ni ng’at mane ong’iewe kuome, ma en wuon lowo hie. (Nengo ka nengo nopim gi shekel mitiyogo e tich Nyasaye. Shekel achiel romre gi gera piero ariyo.) “To chiayo mokwong nywolo kik ng’ato chiw ni Ruoth Nyasaye, nikech gik moko duto mokwong nywolo gin mag Ruoth Nyasaye. Bed ni gin dhok kata rombe, to gin mag Ruoth Nyasaye. To ka en chiayo mogak ma ok nyal timgo misango ni Ruoth Nyasaye, to enoware e nengo migoyone, komedoe achiel kuom abich mar nengone. Kata ka ok oware, to nyaka ng’iewe e nengo miketo. “To kata kamano gima ng’ato oweyo ni Ruoth Nyasaye chuth kuom gik moko ma en go, bed ni en dhano kata chiayo kata lowo, ok onyal waro kata ng’iewo nikech gima owe ni Ruoth Nyasaye chuth en gima ler moloyo. Ng’ato ang’ata mowe ni Ruoth Nyasaye chuth ok nowar, to nyaka nege anega. “Achiel kuom apar mag gik moko duto ma piny onyago, bed ni gin cham, kata olembe, gin mag Ruoth Nyasaye, kendo gin gik maler mowalne. Ka ng’ato dwaro waro gimoro kuom achiel kuom apar mag gige, to nyaka omedie achiel kuom abich mag gigo. Bende chiayo mar apar ka chiayo mar apar mokalo e bwo ludh jakwath kokwanogi, nobed mowal ni Ruoth Nyasaye, bed ni gin dhok kata rombe. Kik ng’ato non ni gibeyo kata giricho, bende ok nolokgi gi moko. To kapo ni owilo chiayo moro gi machielo, to chiayo mar aparno, kaachiel gi mowilegono, nobed gik maler chuth, kendo ok nowargi.” Mago e chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa e got Sinai mondo Musa omi jo-Israel. Chieng’ mokwongo mar due mar ariyo e higa mar ariyo, kane jo-Israel osewuok e piny Misri, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Musa e Hemb Romo e thim Sinai, kowachone niya: Dhiyo ikwan oganda jo-Israel duto e dhoutgi kaluwore gi kweregi, kendo indik nying ng’ato ka ng’ato ma dichwo ma hike oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo, moromo dhi e lweny. Un gi Harun nyaka undik nyinggi malong’o kuchanogi e ogendini mag lweny. Nyaka okaw ng’ato achiel ma jatelo e dhoot ka dhoot mondo okonyu e tijno. Magi e nying jogo ogogo: E dhood Reuben, en Elizur wuod Shedeur. E dhood Simeon, en Shelumiel wuod Zurishadai. E dhood Juda, en Nashon wuod Aminadab. E dhood Isakar, en Nathaneel wuod Zuar. E dhood Zebulun, en Eliab wuod Helon. Kuom joka Josef to en Elishama wuod Amihud e dhood Efraim, kod Gamaliel wuod Pedazur e dhood Manase. E dhood Benjamin, en Abidan wuod Gideoni. E dhood Dan, en Ahiezer wuod Amishadai. E dhood Asher, en Pagiel wuod Okran. E dhood Gad en Eliasaf wuod Reuel. To e dhood Naftali, en Ahira wuod Enan. Mago ne jotelo mochung’ ni oganda duto e dhoutgi, kendo ne gin jodongo mag dhout Israel. Musa gi Harun nokawo joma osehul nyinggigo, kendo ne gichoko oganda jo-Israel chieng’ mokwongo mar due mar ariyo. Ne gichano anywolagi e dhoutgi kaluwore gi kweregi, ka gindiko nying ng’ato ka ng’ato ma dichwo ma hike oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo, kaka Ruoth Nyasaye nosechiko Musa. Kamano e kaka Musa nokwano jo-Israel e thim Sinai. Ne ochan jo-Reuben, ma wuod Israel maduong’, e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying ng’ato ka ng’ato ma dichwo ma hike oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo moromo dhi e lweny. Kar rombgi ne alufu piero ang’wen gauchiel gi mia abich. Jo-Simeon e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying ng’ato ka ng’ato ma dichwo ma hike oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo moromo dhi e lweny, ne alufu piero abich gochiko gi mia adek. Jo-Gad e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero ang’wen gabich gi mia auchiel kod piero abich. Jo-Juda e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero abiriyo gang’wen gi mia auchiel. Jo-Isakar e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero abich gang’wen gi mia ang’wen. Jo-Zebulun e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero abich gabiriyo gi mia ang’wen. Joka Josef ma jo dhood Efraim e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero ang’wen gi mia abich. To joka Josef ma jo dhood Manase e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero adek gariyo gi mia ariyo. Jo-Benjamin e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero adek gabich gi mia ang’wen. Jo-Dan e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero auchiel gariyo gi mia abiriyo. Jo-Ashur e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero ang’wen gachiel gi mia abich. Jo-Naftali e utgi kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma chwo duto ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny, ne alufu piero abich gadek gi mia abich. Mago e kwan jo-Israel mane Musa gi Harun kod jodong dhout Israel apar gariyogo ochano, ka jaduong’ ka jaduong’ ochung’ gi dhoot ka dhoot. Jo-Israel ma hikgi oseromo piero ariyo kata mokadho kanyo ma oromo dhi e lweny ne ondik nyinggi e dhout kweregi. Kar rombgi ne alufu mia auchiel gadek gi mia abich gi piero abich. To nying jo-Lawi kaluwore gi kweregi ne ok ondiki, nikech Ruoth Nyasaye nosewacho ni Musa niya, “Kik ikwan jo-Lawi kaka ikwano jo-Israel mamoko, kendo kik indik nyinggi kodgi, to iketgi e tich rito Hema Maler gi gige duto. Gin kende ema ginibed jorit Hema Maler, kendo ginigur hembegi molwore koni gi koni. Ka Hema Maler dhi kamoro, to jo-Lawi ema nopudhe, kendo kochopo kama gidhiye, to gin ema onego gigure. Ka ng’ato ang’ata ma ok owal ni tijno osudo but Hema Maler, to nyaka nege. Jo-Israel mamoko duto nyaka gur hembegi dhoot ka dhoot e kambine, kendo e bwo bandeche. To jo-Lawi nogur hembegi e alwora mar Hema Maler mar Rapar, mondo mirimba kik bi kuom oganda duto mag Israel. Kamano jo-Lawi ema nobed karito Hema Maler mar Rapar.” Jo-Israel notimo mana kaka ne Ruoth Nyasaye ochiko Musa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun kama: Jo-Israel nyaka buor ka ng’ato ka ng’ato ni e bwo bandech jatendgi kendo e bwo bandech dhoodgi. Ginigur hembegi molworo Hemb Romo, kendo momanyore kode. Koro magi e dhoudi ma nogur hembegi yo wuok chieng, e nyim Hemb Romo: Jo-Juda nobed e bwo bandech kambigi, kochan e ogendgi mag lweny. Jatendgi en Nashon wuod Aminadab. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero abiriyo gang’wen gi mia auchiel. Jo-Isakar ema nogur hembegi machiegni gi jo-Juda. Jatendgi en Nethaneel wuod Zuar. Ogandane romo ji alufu piero abich gang’wen gi mia ang’wen. Butgi jo-Zebulun ema nobedie. Jatendgi en Eliab wuod Helon. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero abich gabiriyo gi mia ang’wen. Kamano ji duto manie kambi mar jo-Juda, kochan e ogendgi, romo alufu mia achiel gi piero aboro gauchiel gi mia ang’wen. Ka oganda jo-Israel duto chako wuoth, to gin ema gikwongo. Magi e dhoudi ma nobed yo milambo: Jo-Reuben nobed e bwo bandech kambigi kochan e ogendgi mag lweny. Jatendgi en Elizur wuod Shedeur. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero ang’wen gauchiel gi mia abich. Jo-Simeon ema nobed butgi. Jatend jo-Simeon gogo nobed Shelumiel wuod Zurishadai. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero abich gochiko gi mia adek. Bang’e to jo-Gad ema nobedie. Jatendgi en Eliasaf wuod Reuel. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero ang’wen gabich gi mia auchiel gi piero abich. Kamano ji duto manie oganda jo-Reuben, kochan e ogendgi mag lweny, romo alufu mia achiel gi piero abich gachiel kod mia ang’wen gi piero abich. Gin ema giniwuog mar ariyo. Bang’gi to Hemb Romo ema nowuogi, ka kambi jo-Lawi osiko kargi e dier kambe mamoko. Ka giwuotho, to ginichanre mana kaka kambegi ochanore, ka ng’ato ka ng’ato ni e bwo bandeche. Dhoudi ma nobed yo podho chieng’ e magi: Jo-Efraim nobed e bwo bandechgi, kochan e ogendgi mag lweny. Jatendgi en Elshama wuod Amihud. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero ang’wen gi mia abich. Jo-Manase ema nobed butgi. Jatend jo-Manase en Gamaliel wuod Pedazur. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero adek gariyo gi mia ariyo. Bang’ jogo jo-Benjamin ema nobedie. Jatendgi en Abidan wuod Gideoni. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero adek gabich gi mia ang’wen. Kamano ji duto manie kambi jo-Efraim, kochan e ogendgi mag lweny romo ji alufu mia achiel gaboro gi mia achiel. Gin ema giniwuog mar adek. Dhoudi ma nobed yo nyandwat e magi: Jo-Dan nobed e bwo bandech kambigi, kochan e ogendgi mag lweny, jatendgi en Ahiezel wuod Amishadai. Ogandagi romo ji alufu piero auchiel gariyo gi mia abiriyo. Jo-Ashur ema nobed butgi. Jatendgi en Pagiel wuod Okram. Ogandane mar lweny romo ji alufu piero ang’wen gachiel gi mia abich. Jo-Naftali ema nobed but dhoodno. Jatendgi en Ahira wuod Enan. Ogandane romo ji alufu piero abich gadek gi mia ang’wen. Kamano ji duto manie kambi jo-Dan romo alufu mia achiel gi piero abich gariyo gi mia auchiel. Gin ema giniwuog achien e bwo bandechegi, kochan-gi e ogendgi mag lweny. Mago e jo-Israel mane okwan kaluwore gi dhoutgi. Kar romb ji duto e kambi, kochan e ogendgi mag lweny romo ji alufu mia auchiel gi adek, gi mia abich gi piero abich. Kane ikwano jo-Isarel, to jo-Lawi ne ok okwan, nikech kamano e kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Jo-Israel notimo mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ne gibworo e bwo bandechegi, kendo ne giwuotho e bwo bandechegigo, ka ng’ato ka ng’ato nigi joodgi e dhoodgi mana kaka nonyisgi. Magi ne e nyikwa Harun gi Musa e kinde mane Ruoth Nyasaye wuoyoe gi Musa e got Sinai: Yawuot Harun ne Nadab, wuowi maduong’, gi Abihu gi Eleazer kod Ithamar. Mago e nying yawuot Harun mane obiro, moketi e tij dolo. To Nadab gi Abihu notho e nyim Ruoth Nyasaye, nikech ne giwang’o ubani ma ok ni kare e nyim Ruoth Nyasaye e thim Sinai. Ne githo ka pok ginywolo nyithindo, omiyo Eleazer gi Ithamar ne jokawo tij dolo ka wuon gi pod ngima. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kel jo-Lawi machiegni, kendo iketgi giti ni Harun. Nyaka gitine, kendo giti ni oganda duto e nyim Hemb Romo ka gitiyo tich lemo e Kama Ler. Ginibed ka girito gik moko duto mitiyogo e Hemb Romo, kendo giniti tich lemo e Kama Ler ni jo-Israel. Iniket jo-Lawi e teko Harun gi yawuote, mondo gibed joma ochiwne kuom oganda jo-Israel. Harun gi yawuote ema inimi tich dolo, to ng’at ma ok jadolo motiyo tich dolo nyaka negi.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Aseyiero jo-Lawi kuom jo-Israel kar nyithindo makayo duto ma mond Israel onywolo. Kuom mano, jo-Lawi gin joga, nimar nyithindo duto makayo gin maga. Chieng’ mane anego nyithindo duto makayo e piny Misri ne awalo nyithind Israel makayo duto obed maga, bed ni gin mag dhano kata mag le. Gin maga. An e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye ne ochako owacho ni Musa e thim Sinai niya, “Ndik nying jo-Lawi machwo duto chakre ja-due achiel kadhi nyime, kichanogi e dhoutgi kaluwore gi kweregi.” Omiyo Musa nondiko nyinggi kaka Ruoth Nyasaye nochike, kendo nying yawuot Lawi e magi: Gershon gi Kohath, kod Merari. Joka Gershon e dhoutgi gin Libna gi Shimei. Joka Kohath e dhoutgi gin Amram gi Izhar gi Hebron kod Uziel. Joka Merari e dhoutgi gin Mali kod Mushi. Mago e dhout Lawi kaluwore gi kweregi. E dhood Gershon ne nitie joka Libni kod joka Shimei. Mago ne dhout Gershon, kendo kar romb jogi machwo mane okwan chakre ja-due achiel kadhi nyime ne alufu abiriyo gi mia abich. Dhout Gershon ne oket yo podho chieng’ e tok Hema Maler. Jatendgi ne Eliasaf wuod Lael. To kuom tich Hemb Romo, joka Gershon ne omi tich rito Hema Maler, kaachiel gi gik miumego, kod pasia mar dhood Hemb Romo, gi pasia mag laru gi mag rangach midonjogo e laru mar e aluora mar Hema Maler gi aluora mar kendo-mar-misango, kod gik moko duto mitiyogo kanyo. E dhood Kohath, ne nitie joka Amram gi joka Izhar gi joka Hebron kod joka Uziel. Mago ne dhout Kohath, kendo kar romb jogi machwo ma nokwan, chakre ja-due achiel ka dhi nyime ne alufu aboro gi mia achiel. Gin ema ne gin jorit Kama Ler. Dhoutgi noket yo milambo e bath Hema Maler. Jatendgi ne en Elizafan wuod Uziel, kendo ne omigi tich rito Sandug Muma gi mesa gi rachung taya gi kende mag misango gi gik moko duto mitiyogo e lemo, kod pasia gi gige duto. Jaduong’ jotend jo-Lawi duto ne Eleazer wuod Harun jadolo. En ema nokete jatelo mar rito Hema Maler. E dhood Merari ne nitie joka Mali gi joka Mushi. Mago ne e dhout Merari, kendo kar romb jogi machwo mane okwan, chakre ja-due achiel kadhi nyime, ne alufu auchiel gi mia ariyo. Jatendgi ne Zuriel wuod Abihail, kendo noketgi yo nyandwat mar Hema Maler. Joka Merari ne omi tich rito frembe gi rariw gi sirni gi rachungi mag Hema Maler, kaachiel gi gige duto kod gik moko duto mitiyogo kanyono, gi sirni molworo laro, kod rachungigi gi loyegi kod tondegi. To mogik, Musa gi Harun kod joka Harun noket e nyim Hema Maler yo wuok chieng’ mar Hemb Romo. Gin ema ne omigi tich rito Kama Ler ni jo-Israel, to ng’ato ang’ata ma ok jadolo mane nyalo sudo machiegni nyaka ne negi. Kar romb jo-Lawi machwo mane Musa ondiko nyinggi e dhoutgi kaka ne Ruoth Nyasaye ochiko ne alufu piero ariyo, chakre ja-due achiel kadhi nyime. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ndik nying jo-Israel machwo makayo duto chakre ja-due achiel kadhi nyime, kendo ikwan kar rombgi. An e Ruoth Nyasaye. Unuwalna jo-Lawi kar jo-Israel machwo makayo. Kamano bende unuwalna jamb jo-Lawi kar jamni makayo mag jo-Israel.” Musa nondiko nying jo-Isarel machwo makayo duto, chakre ja-due achiel kadhi nyime, kaka Ruoth Nyasaye nochike. Kar rombgi ne alufu piero ariyo gariyo gi mia ariyo gi piero abiriyo gadek. Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa niya, “Kaw jo-Lawi kar jo-Israel machwo makayo duto, kendo kaw jamb jo-Lawi kar jambgi. Jo-Lawi nyaka bed joga. An e Ruoth Nyasaye. To jo-Israel machwo makayo ng’eny moloyo jo-Lawi gi ji mia ariyo kod piero abiriyo gadek, omiyo nyaka uwar joma odong’go gi shekel abich abich, kipimo gi shekel mitiyogo e tich Nyasaye. (Shekel achiel romre gi gera piero ariyo.) Pesa mowargigo unuchiw ni Harun gi yawuote.” Ka ne gisetieko waro joma kayo mane odong’, Musa nokawo pesa mowargigo. Kar romb pesago ne shekel mag fedha alufu achiel gi mia adek kod piero achiel gabich kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye. Nochiwo pesago ni Harun gi yawuote kaka ne Ruoth Nyasaye owachone. Kamano notimo gima ne Ruoth Nyasaye ochike. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Kwanuru jo-Lawi ma joka Kohath e dhoutgi, kaluwore gi kweregi, kundiko nying joma hikgi nie kind piero adek gi piero abich, monego ti tich lemo e Hemb Romo. “Tich momi joka Kohath e Hemb Romo ma en tich maler moloyo, ema: Ka udaro kambiu, to Harun gi yawuote nyaka bi mi lor pasia mogeng’o Kama Ler moloyo, kendo giumgo Sandug Rapar. Eka giume gi piende monyong’, kendo giboye gi law mambulu. Bang’e girwakne ludhe miting’ego. Ginipedh law mambulu e mesa miketoe makati e nyim Nyasaye pile, kendo giniketie tewni gi tegni gi kikombe kod agwetni mitiyogo kitimo misengni miolo piny. Makati michiwo pile bende nyaka bed e wi mesano. Bang’ mano, nyaka gipedh law makwar kuom gigo, kendo gichak giumgi duto gi piende monyong’. Eka girwak ludhe miting’ego. Ginikaw law mambulu, giumgo rachung taya gi teyni mage, gi rangisni gi rajow, kod gik miting’ogo mor taya, ginibo rachung taya kod gige duto gi piende monyong’, kendo giniting’e koliero e luth. Ginipedh law mambulu e mesa mar dhahabu kendo giniume gi piende monyong’. Bang’e ginirwakne ludhe miting’ego. Ginikaw gik moko duto mitiyogo e Kama Ler, mi giket e law mambulu, kendo giumgi gi piende monyong’, eka giniting’gi ka giliero e luth. Ginijow buru e kendo-mar-misango, mi gium kendono gi law maralik. Eka giniket kuome gik moko duto mitiyogo e tich dolo, kaka tep mach gi rachwow gi rajow gi tewni kod gik moko duto mag kendo mar misango. Giniume gi piende monyong’, kendo ginirwakne ludhe miting’ego. Pile ka kambi dar, to joka Kohath nyaka bi mondo oting’ Hema Maler kod gige duto. To kik gibi ka pok Harun gi yawuote otieko umogi, bende kik gimul gimoro amora maler, nono to githo. Mago duto gin gik Hemb Romo ma joka Kohath ema ting’o. Eleazer wuod Harun jadolo ema norit mor taya gi ubani mang’ue ng’ar, gi mor wir kod misango mar cham michiwo pile. Hema Maler gi gik moko duto manie iye, tiende ni Kama Ler kod gige, bende en ema noriti.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Kik uwe dhood joka Kohath rum mi lal kuom jo-Lawi wetegi, to nyisgiuru ni ka gisudo machiegni gi gik maler, to gima onego tim mondo kik githo e ma: Harun gi yawuote ema nyaka donji mondo omi ng’ato ka ng’ato tije kod gima onego ng’atno ting’ to joka Kohath kik donj, nikech dipo ka gigoyo wang’gi kuom gik maler, mi githo.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kwan joka Gershon e dhoutgi, kaluwore gi kweregi, kindiko nying joma hikgi ni e kind piero adek kod piero abich, monego ti e Hemb Romo. “Tije momigi kod gik ma onego giti e magi: Giniting’ pasia mag Kama Ler kendo giniting’ Hemb Romo gi law miumego, kaachiel gi piende monyong’ moluow kuome, gi pasia mar dhood Hemb Romo, gi rageng’ni mag laru gi mag pasia mar rangach midonjogo e laru mar aluora mar Hema Maler gi aluora mar kendo-mar-misango gi tondegi kod gik moko duto mitiyogo. Gin ema omigi tich rito gigo. Harun gi yawuote ema nochan tije duto mag joka Gershon, kod gik ma onego giting’. Mano e tich momi joka Gershon e Hemb Romo. Ithamar wuod Harun jadolo ema nobed jatendgi. “Nyaka ikwan joka Merari e dhoutgi moluwore gi kweregi, kindiko nying ji duto ma hikgi ni e kind piero adek gi piero abich, monego ti e Hemb Romo. “Gik ma onego giting’ kaka tichgi e Hemb Romo e magi: Frembe mag Hema Maler gi rariw mage gi sirni mage gi rachungi, gi sirni mag laru molworo hema, gi rachungine gi loyegi gi tondegi kod gik moko duto mitiyogo kanyo. Nyaka pog ni ng’ato ka ng’ato gik ma onego giting’. Mago e tije momi joka Merari e hemb Romo. Ithamar wuod Harun jadolo ema nobed jatendgi.” Musa gi Harun kod jodong oganda jo-Israel nokwano joka Kohath e dhoutgi kaluwore gi kweregi, ka gindiko nying ng’ato ka ng’ato ma hike ni e kind piero adek gi piero abich, moromo tiyo e Hemb Romo. Kar rombgi kochan e dhoutgi ne alufu ariyo gi mia abiriyo gi piero abich. Mano ne e kar romb joka Kohath mane tiyo e Hemb Romo. Musa gi Harun nokwanogi mana kaka ne Ruoth Nyasaye omiyo Musa onyisogi. Joka Gershon ma hikgi ne ni e kind piero adek gi piero abich ma ne tiyo e Hemb Romo nondik nyinggi kaluwore gi kweregi. Kar rombgi e dhoutgi kaluwore gi kweregi ne alufu ariyo gi mia auchiel gi piero adek. Mago e joka Gershon mane tiyo e tich Hemb Romo, kendo mane Musa gi Harun ondiko nyinggi kaka Ruoth Nyasaye nosechikogi. Joka Merari ma hikgi ne ni e kind piero adek gi piero abich mane oromo tiyo e Hemb Romo ne ondik nyinggi e dhoutgi kaluwore ki kweregi. Kar rombgi e dhoutgi ne alufu adek gi mia ariyo. Musa gi Harun nondiko nying joka Merarigo ka gichanogi e dhoutgi kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Musa ochikogi. Mano e kaka Musa gi Harun kod jodong Israel nondiko nying jo-Lawi duto e dhoutgi kaluwore gi kweregi. Ne gin joma hikgi ni e kind piero adek gi piero abich mane tiyo tije mopogore opogore e Hemb Romo, kendo mane ting’o gik Hemb Romo. Kar rombgi duto ne alufu aboro gi mia abich kod piero aboro. Musa nondiko nying ng’ato ka ng’ato kuomgi kaka ne Ruoth Nyasaye ochike, kaluwore gi tijegi kod gik mane onego giting’. Mano e kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa mondo otim. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Chik jo-Israel ni joma nigi tuo dhoho, kata man gi nyach machuer, kata mogak nikech omulo gimoro motho, mondo ogol e kambi. Nyaka uketgi gidag oko mar kambi, bed ni gin chwo kata mon, mondo kik gidwany kambeu, kuonde ma adake kodu.” Omiyo jo-Israel nogolo joma nigi tuoche ma kamago e kambi, mana kaka Ruoth Nyasaye nonyiso Musa. Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa mondo onyis jo-Isarel kama: “Ka ng’ato otimo marach ni wadgi, mi oketho e nyim Ruoth Nyasaye, bed ni en dichwo kata dhako, to mano omiyo obedo jaketho, kendo en gi gowi ma nyaka ochul. Nyaka ohul ketho mosetimono, kendo nyaka ochul ng’at mokethoneno gima oromo gi kethono, komedoe achiel kuom abich. Ka ng’atno osetho, to oonge gi jaodgi mahie ma dichul kuom kethono, to chudono kaachiel gi im ma jadolo pwodhogo jakethono nobed mar Ruoth Nyasaye, kendo nodong’ ni jadolo. “Mich moyiedhi duto ma jo-Israel kelo nobed mag jadolo. Enokaw mich moyiedhi duto, bende gimoro amora momiye nobed mare.” Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel niya, “Nyalo bet ni chi ng’ato oketho, koterore gi ng’ato, ka chwore kia. Kodwanyore kamano ling’ling’, ma onge janeno kata kaonge ng’ama ojuke, to bang’e gimoro otimore momiyo chwore ochich kode, to nyaka chwore tere ir jadolo, bed ni dhakono osedwanyore adier, kata chwore chich mana kode kayiem. Chwore nyaka kel mogo mayom moromo kilo abiriyo kaka chik dwaro, to kik oolie mo, bende kik oketie ubani, nimar en misango mar cham mitiekogo chich, tiende ni misango mifwenyogo adiera. Jadolo nokel dhakono e nyim Ruoth Nyasaye, eka notwom pi maler gi tawo, kendo nojuk lop dier ot mar Hema Maler, mi noruw gi pigno. Kosekelo dhakono e nyim Ruoth Nyasaye, to nogony yie wiye, eka noket misango mar cham mifwenyogo adiera e lwete. En misango mar cham mitiekogo chich. To jadolo noting pi mar muma mafwenyo adiera e lwete owuon. Bang’ mano nomi dhakono kuong’re, kowachone niya, ‘Ka ng’ato ok oseterore kodi, kendo ok iseketho kidwanyori, to in chi chwori, to pi mar muma mafwenyo adierani kik hinyi. To ka en adier ni iseketho kidwanyori, mi ng’ato oterore kodi, to in chi chwori, to Ruoth Nyasaye mondo omi iyi okirre, kata omi ibuog nyathi ka kindeni mar nywol pok ochopo, kibedogo ranyisi ni jou kuom wach kuong’ruok. Pigni mondo odonj e iyi, kendo omi iyi okirre, kata omi ibuog nyathi ka kindeni mar nywol pok ochopo.’ Ka jadolo osemiyo dhakono okuong’ore kamano, to dhakono nodwok ni, ‘Obed kamano.’ “Eka jadolo nondik weche mag kuong’go e kalatas, to nolwokgi gi pi mar muma mafwenyo adiera. Bang’e nomi dhakono pigno omodhi mi donj e iye. Jadolo nokaw misango mar cham mitiekogo chich e lwet dhakono, mi nochiwe e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi. Bang’ mano nokel mogono e kendo mar misango, mi nojuk sanja, kendo nowang’ ka rapar e kendo-mar-misango, eka nochak omi dhakono modh pigcha. Ka en adieri ni osedwanyore, koterore, to en chi chwore, to ka jadolo osemiye pigno omodho, to iye nokirre, kata nobuogi ka kindene mar nywol pok ochopo, kendo nyinge nobed mokwong’ e nyim jogi. To ka dhakono ok osedwanyore kendo adier oler, to ok noyud hinyruok, to nonywol anywola maber. “Mano e chik mar weche mag chich, ma ka chi ng’ato oketho, mi odwanyore, kata ka chwore ochich achicha kode, to nyaka okele e nyim Ruoth Nyasaye, mi jadolo timne kaka chikno dwaro. Dichwo nobed maonge ketho, to chiege nyaka yud kum kuom kethone.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Israel niya, “Ng’ato ang’ata ma okuong’ore ni obiro bedo ja-Nazir, tiende ni ng’at mowal ni Ruoth Nyasaye, ok nomadh kong’o kata gimoro mamero ji, bed ni en dichwo kata dhako. Ok nomadh gik ma kamago, kata gimoro amora molos gi mzabibu, to bende ok nocham mzabibu manumu kata motwo. E kinde duto ma okuong’ore ni obiro bedo ja-Nazirno, ok nomul gimoro amora moa kuom yadh mzabibu kata matin. “E kindeno duto bende mirich ok noka wiye, to nowe yie wiye dongi, kendo nokadgi akada, nyaka ndalo mag kuong’ruok norum. Enoritre maler ni Ruoth Nyasaye. Ok nosud machiegni gi ng’at motho, ma dimi obed mogak, bed ni en wuon kata min kata owadgi kata nyamin. Yie wiye maboyogo ema nyiso ni osewale ni Ruoth Nyasaye. Enoritre maler ni Ruoth Nyasaye ndalo duto mag kuong’ruokne. “Ka ng’ato otho bute apoya, mogere kuome, mi omiyo yie wiye ogak, to nyaka oliel wiye bang’ ndalo abiriyo, chieng’ moket ni ipwodhee. To chieng’ mar aboro nyaka okel ni jadolo akuch odugla ariyo kata nyithi akuru ariyo e dho Hema Miromoe gi Nyasaye. Jadolo nokaw akuru achiel, mi notimgo misango mar golo richo to machielo notimgo misango miwang’o pep, mi nopwodh ng’atno kuom gak mane oyudo kuom ng’at motho. Eka ja-Nazir nochak opidh wiye chieng’no, kowalore manyien ni Ruoth Nyasaye. Kuom ndalo duto mane okuong’oree, kendo nokel nyaim ma hike achiel mondo otimgo misango mipwodhogo ketho mar gowi. To kinde mane oyudo osetieko e walruokneno ok nokwan, nikech yie wiye mane nyiso ni owale ne odoko mogak. “Chik momako ja-Nazir chieng’ ma kindene mar walruok orumo e ma: Nyaka tere e dho Hemb Romo, kendo nochiw ni Ruoth Nyasaye nyaim ma hike achiel maonge songa mondo otimgo misango miwang’o pep, gi rombo swini maonge songa mondo otimgo misango mar sawo, gi odheru moting’o makati ma ok ketie thowi, moted gi mo, kod chapati ma bende ok ketie thowi, mowir gi mo kaachiel gi misengni mag cham kod misengni miolo piny, kaka chik dwaro. Jadolo nochiw gigo duto e nyim Ruoth Nyasaye, eka notim ni ng’atno misango mar golo richo kod misango miwang’o pep. Im cha to notimgo ni Ruoth Nyasaye misango mar sawo, kaachiel gi makati manie odheru. Bende nochiw misango mar cham gi misango miolo piny. Ja-Nazirno noliel wiye e dho Hemb Romo, kendo nokaw yie wiye ma yande owalno, mi owang’ie mach mitimogo misango mar sawo. Bang’ mano jadolo nokaw bad im kosetedi, kaachiel gi makati ma ok ketie thowi mogol e odheru, kod chapat achiel ma ok ketie thowi, mi noketgi e lwet ja-Nazirno, koselielo yie wiye mane owalegono. Eka jadolo nochiwgi ni Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi. Lemogo kaachiel gi agoko kod em michiwo ni Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi, gin gik maler, omiyo gidong’ ni jadolo. Bang’ timo mago duto, ja-Nazirno koro nobed gi thuolo mar madho divai. “Mano e chik momako ja-Nazir ma osekwong’ore, kendo mano e misango ma nyaka otim ni Ruoth Nyasaye kuom walruokne, ka ok okwan gik mamoko ma onyalo chiwo. Nyaka ochop kuong’ruokne duto, kaluwore gi chik mar walruokne.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis Harun niya, “Ka iguedho jo-Israel, to magi e weche ma nyaka ikonyrigo: ‘Ruoth Nyasaye mondo oguedhu kendo oritu, Ruoth Nyasaye mondo orienynu kendo ong’wonnu, Ruoth Nyasaye mondo orangu maber, kendo okelnu kue.’ Kamano e kaka ginihul nyinga ni jo-Israel kendo anaguedhgi.” Chieng’ mane Musa otieko chungoe Hema Maler, nowirogo gi mo mowale ni tich Nyasaye, kaachiel gi gige duto kod kendo-mar-misango gi gige duto. Jodong Israel ma jotend dhoutgi mane okonyo Musa e tich kwano jo-Israel, nogolo chiwo. Chiwo mane gikelo e nyim Ruoth Nyasaye e magi: Geche auchiel moum wigi, kaachiel gi ruedhi apar gariyo. Ruodhi ariyo ariyo nochiwo gari achiel achiel, kendo ruoth ka ruoth nochiwo rwath achiel. Kane gikelo gigo e nyim Hema Maler, Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kaw gik ma gisechiwogo, nikech ibiro tiyo kodgi e Hema Miromoe gi Nyasaye. Migi jo-Lawi kaka tich ng’ato ka ng’ato dwaro.” Omiyo Musa nokawo geche kod ruedhi, momiyo jo-Lawi. Nomiyo joka Gershon geche ariyo gi ruedhi ang’wen, moromo tichgi. Joka Merari to nomiyo geche ang’wen gi ruedhi aboro, kaka tijgi dwaro, Ithamar wuod Harun jadolo ema nobedo jatend jogo. To joka Kohath ne ok omiyo gimoro, nikech tich mane omigi ne mar ting’o gik maler, mane nyaka ting’ mana e gokgi. Kane owir kendo-mar-misango gi mo, jodongo nokelo chiwogi e nyim kendono mondo owalego. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “We jodongo ochiw michgo mar walo kendo-mar-misango ni tich Nyasaye, ka jaduong’ ka jaduong’ kelo michne chieng’ achiel achiel.” Chieng’ mokwongo Nashon wuod Aminadab ma ja-Juda ema nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo shekel mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani pong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Nashon wuod Aminadab ogolo. Chieng’ mar ariyo, Nethaneel wuod Zuar, jatend jo-Isakar, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo shekel mia achiel gi piero adek kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Nethaneel wuod Zuar ogolo. Chieng’ mar adek, Eliab wuod Helon, jatend jo-Zebulun, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Eliab wuod Helon ogolo. Chieng’ mar ang’wen Elizur wuod Shedeur, jatend jo-Reuben, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo shekel mia achiel gi piero adek kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Elizur wuod Shedeur ogolo. Chieng’ mar abich, Shelumiel wuod Zurishadai, jatend jo-Simeon nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Shelumiel wuod Zurishadai ogolo. Chieng’ mar auchiel, Eliasaf wuod Reuel, jatend jo-Gad, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Eliasaf wuod Reuel ogolo. Chieng’ mar abiriyo, Elishama wuod Amihud, jatend jo-Efraim, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Elishama wuod Amihud ogolo. Chieng’ mar aboro, Gamaliel wuod Pedazur, jatend jo-Manase nogolo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Gamaliel wuod Pedazur ogolo. Chieng mar ochiko, Abidan wuod Gideoni, jatend jo-Benjamin nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Abidan wuod Gideoni ogolo. Chieng’ mar apar, Ahiezer wuod Amishadai, jatend jo-Dan, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Ahiezer wuod Amishadai ogolo. Chieng’ mar apar gachiel Pagiel wuod Okran, jatend jo-Asher, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Pagiel wuod Okran ogolo. Chieng’ mar apar gariyo, Ahira wuod Enan, jatend jo-Naftali, nokelo chiwo mare. Nochiwo nyalaro mar fedha ma pekne romo kilo mia achiel gi piero adek, kopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye, gi tawo mar fedha ma pekne shekel piero abiriyo. Giduto ne giting’o mogo moruw gi mo mitimogo misango mar cham. Bende nochiwo kikombe mar dhahabu ma pekne shekel apar ma ubani opong’o, gi nyarwath gi im gi nyaim ma hike achiel mitimogo misango miwang’o pep, gi nywok mitimogo misango mar golo richo, kod ruedhi ariyo gi imbe abich gi nywogi abich kod nyiimbe abich ma hikgi achiel achiel. Jamnigo duto ne ibiro timogo misango mar sawo. Mago e chiwo mane Ahira wuod Enan ogolo. Gik mane jodong Israel ochiwo mondo owalgo kendo mar misango chieng’ mane iwire e magi: Nyilerni mag fedha apar gariyo gi tewni mag fedha apar gariyo kod kikombe mag dhahabu apar gariyo. Pek mar nyalaro ka nyalaro ne romo shekel mia achiel gi piero adek, to pek mar tawo ka tawo shekel piero abiriyo. Kamano pek mag gigo duto ne romo shekel alufu ariyo gi mia ang’wen, kipimoo gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye. Kikombe apar gariyo ma ubani opong’ogo, moro ka moro pekne ne romo shekel apar kipimo gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye. Kamano kar romb pek dhahabu mag kikombego ne romo shekel mia achiel gi piero ariyo. To kar romb jamni duto mitimogo misango miwang’o pep ne ruedhi apar gariyo gi imbe apar gariyo gi nyiimbe apar gariyo ma hikgi achiel achiel achiel, kaachiel gi misengni mag cham michiwo kodgi kaka chik dwaro, kod nywogi apar gariyo mitimogo misango mar golo richo. Kar romb jamni mitimogo misango mar sawo ne ruedhi piero ariyo gang’wen gi imbe piero auchiel gi nywogi piero auchiel kod nyiimbe oiero auchiel ma hikgi achiel achiel. Mago e gik mane ochiw mondo owalgo kendo mar misango chieng’ mane iwire. To kane Musa odonjo e Hemb Romo mondo owuo gi Nyasaye, nowinjo Dwond Nyasaye ka wuoyo kode ewi raum mar Sandug Rapar miluongo ni kar-ng’wono, e kind kido ariyo machalo gi malaika miluongo ni kerubi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis Harun niya, “Ka iketo teyni abiriyo e rachungi, to chan-gi mondo girieny ka gimenyo kanyim rachungi.” Omiyo Harun noketo teyni mondo orieny kamenyo kanyim rachungi mana kaka ne Nyasaye ochiko Musa. Kor rachungi kaachiel gi bedene kod thiepene ne othedhi gi dhahabu. Musa nolose mana machal gi kido mane Ruoth Nyasaye onyise. Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa niya, “Pog jo-Lawi kuom dhout Israel mamoko mondo ipwodhgi. To ma e kaka nipwodhgi: Kir kuomgi pi mapwodho richo. Nyaka giliel dendgi duto, kendo gilwok dendgi, mi gidok mopwodhore. Bang’ mano gikaw nyarwath mondo otimgo misango miwang’o pep. In to nikaw nyarwath machielo mondo otimgo misango mar golo richo. Eka nikel jo-Lawi e dho Hemb Romo michok oganda duto mar Israel kanyakla. Ka isekelo jo-Lawi e nyim Ruoth Nyasaye, to inimi jo-Israel ket lwetgi e wigi. Bang’ mano Harun nochiw jo-Lawi e nyim Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi moa kuom jo-Israel, kendo nowalgi ni tich Ruoth Nyasaye. Jo-Lawi noket lwetgi e wi ruedhi kande. Rwath achiel notimgo misango mar golo richo, to machielo notimgo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o pep, mondo opwodhgo ni jo-Lawi richogi. Bang’e iniket jo-Lawi e nyim Harun gi yawuote kichiwogi ni Ruoth Nyasaye ka mich moyiedhi. Kamano iniwal jo-Lawi kuom dhout Israel mamoko, mi ginibed joga. “Ka isepwodho jo-Lawi kichiwogi ka mich moyiedhi kamano, to ginidonj e Hemb Romo mondo gitiye, nimar osewalgi chuth kuom jo-Israel duto. Asetimogi joga, ka akawogi kar nyithind Israel duto makayo, nikech nyathi moro amora ma dichwo mokwong nywol e Israel en mara, bed ni en nyathi dhano kata nyathi chiayo. Chieng’ mane anegoe nyithindo makayo e piny Misri, nawalo nyithindo makayo duto e piny Israel mondo obed maga, to koro asekawo jo-Lawi kargi. Aseketo jo-Lawi e lwet Harun gi yawuote, ka joma owal kuom jo-Israel mondo oti tich lemo ni jo-Israel e Hemb Romo kendo opwodhnigi richogi, mondo kik jo-Israel tho ka sudo machiegni gi Kama Ler.” Musa gi Harun kaachiel gi jo-Israel duto nochopo chike duto mane Nyasaye omiyo Musa kuom tich walo jo-Lawi. Jo-Lawi nopwodhre kuom richogi, kendo olwoko lepgi eka Harun nochiwogi e nyim Nyasaye ka mich moyiedhi kendo mitimogo misango mipwodhogo richo mondo gibed maler. Bang’e ne gidonjo e Hemb Romo mondo giti tich lemo e nyim Harun gi yawuote, kamano Musa notimo ni jo-Lawi mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa niya, “Chik moketi ni jo-Lawi ema: Ka ja-Lawi oseromo higni piero ariyo gabich, to nochak tich e Hemb Romo. To kosebedo jahigni piero abich, to nowe tich. Onyalo konyo jowadgi kuom tich Hema, to ok nobed kotiyo tich mapile. Mano e kaka inichan tich jo-Lawi.” E due mokwongo mar higa mar ariyo kane jo-Israel osewuok e piny Misri, Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa e thim Sinai niya, “Jo-Israel nyaka tim Sap Pasaka e kinde moketne. Unutime godhiambo chieng due apar gang’wen mar dueni, kendo unutime pile e kinde moketneno, ka uluwo chikene duto.” Kuom mano Musa nochiko jo-Israel mondo otim Pasaka, kendo ne gitime godhiamb chieng’ due apar gang’wen mar due mokwongo, e thim Sinai, ka giluwo chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. To noyudo jomoko odoko mogak, nikech ne gisemulo ng’at motho, omiyo ne ok ginyal timo Pasaka chieng’ moketi. Kuom mano ne gidhi ir Musa gi Harun chieng’ onogo, mi giwacho niya, “Wagak, nikech wasemulo ng’at motho. To koro mano dimonwa kelo ni Ruoth Nyasaye chiwowa chieng’ moketi, kaachiel gi jo-Israel mamoko koso?” Musa nodwokogi niya, “Rituru mondi nyaka chop ang’e gima Ruoth Nyasaye biro wacho kuomu.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa ni mondo onyis jo-Isarel niya, “Ka ng’ato kuomu, kata kuom nyikwau, odoko mogak kuom mulo ng’at motho, kata ka en e wuoth kuma bor, to nyaka pod enotim atima ni Ruoth Nyasaye Sap Pasaka, kar timogo e due mokwongo, to ng’at ma kamano notime e due mar ariyo, due apar gang’wen, godhiambo. Chiayo mitimogo Pasakano nyaka cham gi makati ma ok ketie thowi, kod alot makech. Kik lembe moro dong’ nyaka okinyi, kendo kik tur choke kata achiel. Pasaka nyaka tim mana kaka chik dwaro. Ka nga’to odagi timo pasaka, to ok ogak, kata ok odhi e wuoth kuma bor, to nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi, nikech ok osekelo ni Ruoth Nyasaye chiwo e kinde moketi. Ng’at ma kamano noyud kum kuom kethone. “Ka japiny moro odak kuomu, to en bende nyaka otim ni Ruoth Nyasaye Sap Pasaka, koluwo chike moketi duto. Chik achielno omako jadak gi ja-Israel machalre.” Chieng’ mane giguroe Hema Maler, ma en Hemb Rapar, bor polo ne oime, to godhiambo ler machal gi mach nothinyore e wiye, mosiko kanyo nyaka okinyi. Kamano bor polo noime godiechieng’, to gotieno ne nitie ler machal gi mach. E kinde akinda mane bor polo oa ewi Hema Maler, jo-Israel ne pudho hembegi kendo ne gichak gigurogi kamoro amora ma bor polo ochung’ie. Ne gichako wuoth mana ka Ruoth Nyasaye ochikogi, kendo ne giguro hembegi mana ka Ruoth Nyasaye ochikogi, mi gibed kanyo kuom kinde duto mane bor polo ni ewi Hema Maler. Kane bor polo obet aming’a ewi Hema Maler, to jo-Israel nosiko ka lemo alema e nyim Ruoth Nyasaye, kendo ne ok gidhi nyime gi wuoth. Kamano bende kane bor polo obet ewi Hema Maler mana kuom ndalo manok, to ne giguro hembegi kendo gimukogi mana kaka Ruoth Nyasaye ochikogi. Bende ne nitie kinde moko mane bor polo bet ewi Hema Maler chakre odhiambo nyaka okinyi kende, to oa gokinyino, kendo jo-Israel dhi nyime gi wuoth. Kane bor polo oa ewi Hema Maler, to ne gichako mana wuoth, bed ni en otieno kata odiechieng’. Kata bed ni ne obet ewi Hema Maler kuom ndalo achiel kata ndalo ariyo, kata kuom due kata higa, kata bed ni obudho marom nadi, to jo-Israel ne bet mana e kambi to ne gichako wuoth mana ka oa ewi Hema Maler. Ne giguro hembegi kendo gipudho mana ka Ruoth Nyasaye ochikogi. Kamano ne gilamo Ruoth Nyasaye kaluwore gi chik mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Thedh tunge ariyo mag fedha mondo igo kiluongo jo-Israel, kendo kigoyogo milome mondo kambi odar. Ka ogo tunge ariyogo duto, to ji duto nobi iri e dho Hemb Romo. To ka tung’ achiel kende ema oywak to jodongo ma jotend dhout Israel kende ema nobi. Ka tung’ oywak moriwore gi sigiya, to joma ojot yo wuokchieng’ nochak wuoth, kendo ka tung’ mar ariyo oywak moriwore gi sigiya, to joma ojot yo milambo nochak wuoth. Kamano ka idwaro mondo kambi odar, to tung’ nyaka ywagi moriwore gi sigiya, to ka ichoko ji, to tung’ nyaka ywagi maonge sigiya. Jodolo ma joka Harun ema omi tich goyo tung’. Mano en chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’. “Ka ukedo gi wasigu momonjou e pinyu, kendo dwaro loyou, to unugo tunge moriwore gi sigiya, mi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noparu, kendo noresu kuomgi. E kinde ma utimoe nyasi, gi ndalo moketi mutimoe sewni, kod chieng’ mokwongo mar due ka due, unugo tung’ kutimo misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo, mi tungego nomi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu paru. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu.” Due piero ariyo, due mar ariyo, e higa mar ariyo, bor polo nowuok oa ewi Hemb Rapar. Eka jo-Israel nochako wuoth mosmos ka gia e thim Sinai, nyaka bor polo nodhi mochung’ ewi got Paran. Kane gikwongo muko kambi, kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Musa ochikogi, kambi jo-Juda ema nokwongo wuok e bwo bandechgi ka gichanore e ogendgi mag lweny. Kambino noting’o jo-Juda ma jatendgi ne Nashon wuod Aminadab, gi jo-Isakar, ma jatendgi ne Nethaneel wuod Zuar, kod jo-Zubulun, ma jatendgi ne Eliab wuod Helon. Kane Hema Maler omuki, joka Gershon gi joka Merari nowuok koting’e. Kambi jo-Reuben ema nowuok mar ariyo, kochanore e bwo bandechgi, e ogendgi mag lweny. Kambino noting’o jo-Reuben, ma jatendgi ne Elizur wuod Shedeur, gi jo-Simeon, ma jatendgi ne Shelumiel wuod Zurushadai, kod jo-Gad, ma jatendgi ne Eliasaf wuod Reuel. Joka Kohath ma joting’ gik maler ema nowuok bang’ jogo, to kane gichopo kama onego gurie kambi, ne giyudo ka osegur Hema Maler. Kambi jo-Efraim ema nowuok mar adek, kowuok e bwo bandechgi, e ogendni mag lweny. Kambino noting’o jo-Efraim, ma jatendgi ne Elishama wuod Amihud, gi jo-Manase, ma jatendgi ne Gamaliel wuod Pedazur, kod jo-Benjamin ma jatendgi ne Abidan wuod Gideoni. Kambi jo-Dan ema nowuok mogik bang’ kambi mamokogo, kochanore e bwo bandechgi, e ogendgi mag lweny. Kambino noting’o jo-Dan, ma jatendgi ne Ahiezer wuod Amishadai, gi jo-Asher, ma jatendgi ne Pagiel wuod Okran, kod jo-Naftali, ma jatendgi ne Ahira wuod Enan. Kamano e kaka jo-Israel nochanore ka gichako wuoth, kendo ne giwuotho ka gichanore kamano. Musa nowacho ni Hobab wuod Reuel ja-Midian ma ore niya, “Koro wawuok wadhi e piny ma Ruoth Nyasaye osewacho ni nomiwa. Yie wadhi kodi, kendo wabiro timoni maber, nimar Ruoth Nyasaye osesingore ni obiro guedhowa.” To Hobab nodwoke niya, “Ok adhi kodu, ber mondo adog e pinywa kuom jowa.” To Musa nowachone niya, “Ahombi kik iwewa, nimar in ema ing’eyo kama onego wabworie e thim, kendo in ema inibed ng’at motelonwa. Ka inyalo dhi kodwa, to gima Ruoth Nyasaye ogwedhowago wanapog kodi.” Ne giwuok ka gia e god Ruoth Nyasaye, mi giwuotho kuom ndalo adek, ka Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye otelo nyimgi mabor ma dirom wuodh odiechieng’ achiel, mondo omanynigi kama ginyalo bworoe. Bor polo mar Ruoth Nyasaye ne ochung’ e wigi godiechieng’ ka gin e wuoth. Pile kane Sanduk chako wuoth, Musa ne wacho niya, “A Ruoth Nyasaye, a malo, mondo wasiki oke, kendo joma mon kodi oringi!” To pile kane Sanduk chung’, to Musa ne wacho niya, “Yue, A Ruoth Nyasaye, Nyasach jo-Israel gana gi gana.” E kinde moro jo-Israel noywak ni Ruoth Nyasaye kuom thagruokgi. Ruoth Nyasaye ne okecho kowinjo wechegigo, mi mach moa kuome nomuoch kuomgi, kendo oketho bath kambi konchiel. Eka jo-Israel noywak ni Musa, mi Musa nokwayonigi Ruoth Nyasaye mi mach otho. Ne ochak kanyo ni Tabera, (tiende ni, kar weng’o) nikech mach moa kuom Ruoth Nyasaye nomuoch kuomgi kanyo. Ne nitie joma yoreyore moa e ogendini mopogore opogore, mane wuotho gi jo-Israel. Chuny jogo nochako gombo gik mopogore opogore. Jo-Israel bende nochako ywak, kapenjo ni “Onge ng’at ma dimiwae ring’o ngang’? Parieuru rech mane wachamo nono e piny Misri, gi budho gi poipoi gi kitungu kod alode mamit. Dwondwa tinde otwo, kendo onge gimoro amora ma wanyalo neno mak mana Manna.” (Manna ne chalo gi kodhi matindotindo, ma kitgi chal gi dwogo. Ji ne kwanyogi kendo regogi e pong’ lwedo, kata yokogi e pany, eka ne gitedogi e agulu, kendo gilosogo kek. Ka ichame, to ndhathe chalo gi ndhath kek moted gi mo. Kane tho omoko gotieno, to manna bende ne lwar.) Musa nowinjo ka jo-Israel ywak, ka joot ka joot ochung’ e dho hembgi. Mano omiyo mirima mager nomako Ruoth Nyasaye, mi chuny Musa nochandore. Nopenjo Ruoth Nyasaye niya, “Ang’o momiyo isekelo chandruok kuom jatichni? Ere ketho ma aseketho e nyimi momiyo iketo kuoma ting’ mapek mar rito jogi duto? An e min-gi mane onywologi? Koso ka gidhi e piny mane isingori ni nimi kweregi, to nyaka ating’gi mana e kora kaka japidi ting’o nyathi? Ere kuma anyalo yudonigie ring’o giduto? Gichando chunya ka giywakna ni mondo amigi ring’o gicham. Ting’ mar rito jogi duto ohinga. Ok anyal ting’e kenda. Omiyo ka mano e tich ma imiya, to kara ber mondo inega chuth. To kapo ni ikecha, to yie iwe miya thagruok makama.” Ruoth Nyasaye nodwoko Musa niya, “Chok jodong Israel piero abiriyo ma ing’eyo ni jotend oganda. Kelgi e nyima e Hemb Romo kendo gichung’ kodi kanyo. Abiro lor mondo awuo kodi, kendo abiro kawo kuomi teko moko mane amiyi, mondo ami jogo okonyi rito oganda, mi ting’no ok noturi. To nyis jo-Israel duto kama: ‘Pwodhreuru nikech kiny unucham ring’o. Ne uywakna ka upenjo ni, “Ere ng’ama nyalo miyowa ring’o?” Kendo kuwacho ni, “E piny Misri ne wadakie maber.” Koro Ruoth Nyasaye biro miyou ring’o, kendo ubiro chamo! To ok nuchame kuom ndalo achiel kata kuom ndalo ariyo kata abich kata apar kata mana ndalo piero ariyo, to unuchame kuom due ngima, nyaka chop othing’u, mi ung’ogi, nikech usedagi Ruoth Nyasaye modak e kindu, kendo useywakne kuwacho niya, “Ang’o momiyo ne wawuok e piny Misri?” ’ ” Musa nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “An gi jolweny alufu mia auchiel, to in iwacho ni ibiro miyogi ring’o ma gichamo kuom due achiel ngima! Ere kaka rombe gi ruedhi diyang’ mi romgi? Kata mana ka omak rech duto mae nam, to mago bende ok diromgi!” Eka Ruoth Nyasaye nopenjo Musa niya, “Bende nitie gimoro manyalo tamo Ruoth Nyasaye? Kawuono ibiro ng’eyo ka wechena gin adier, kata ka ok gin adier.” Musa nowuok oko, monyiso ji gima ne Ruoth Nyasaye owacho. Nochoko jodong oganda piero abiriyo, mi oketo e alwora mar Hema. Eka Ruoth Nyasaye nolor e bor polo mowuoyo kode, kendo okawo kuome teko moko mane osemiye, mi omiyo jodongo piero abiriyogo, kendo kane Roho osedonjo kuomgi ne gidhumore. To bang’ mano ne ok gidhumore kendo. To ji ariyo ma nyinggi Eldad kol Medad, mane osekwan kaachiel gi jodongo piero abiriyoka nodong’ chien e kambi. To kata obedo ni gin ne ok gidhi e Hema kamano, Roho nobiro kuomgi, mi gidhumore e kambi. Wuowi moro noringo, odhi ir Musa, monyise ni Eldad kod Medad jodhumore e kambi. Eka Joshua wuod Nun, mane oyudo osetiyo ni Musa chakre tinne, nowacho niya, “Jaduong’ Musa, kwergi.” To Musa nodwoke niya, “Iywaga ni gimaya duong’ koso? Mad jo-Ruoth Nyasaye duto dok jonabi, kendo Ruoth Nyasaye migi teko mar Roho!” Bang’ mano Musa gi jodong Israel nodok e kambi. Ruoth Nyasaye notugo yamo, mokelo aluru koa yo podho chieng’, kendo alurugo ne huyo gi piny maromo mita achiel koa e lowo, e bath kambi koni gi koni, kuma bor ma dirom wuodh ndalo achiel koa e kambi. Ji nomako alurugo odiechieng’no gi otieno kod kinyne duto, ma kata ng’at mane omakoe manok moloyo ne oyudo depe piero ariyo. Ne gimoyogi e kambi duto mondo gitwo. To Ruoth Nyasaye nokecho kodgi, mi ogoyogi gi tho marach mana ka koro eka gichako kayo ring alurugo kendo pok gimwonyo. Ne ochak kanyo ni Kibroth-hataava, (tiende ni liete joma jowuoro), nikech kanyono ema ne giyikoe joma ne wuoch ring’o omako. Jo-Israel noa Kibroth-hataava modhi Hazeroth, kendo kane gin kuno Miriam gi Harun ne jochako kuodho Musa nikech nyar Kush mane okendo. Ne giwacho niya, “Musa kende ema Ruoth Nyasaye osewuoyogo koso? Wan donge osewuoyo kodwa?” (To ka iwacho adier, Musa ne en ng’at mamuol ahinya moloyo ji duto manie piny.) Ruoth Nyasaye nowinjo kaka jogo kuodhe, mi nopoyo Musa gi Harun kod Miriam gi wach niya, “Wuoguru, un ji adek, udhi e Hemb Romo.” Kamano ji adekgo nowuok modhi, eka Ruoth Nyasaye nolor e siro mar bor polo. Nochung’ e dho Hema, mi oluongo Harun gi Miriam, kendo kane gibiro e nyime, nowachonigi niya, “Winjuru wechena: Ka de ni Musa en mana janabiu, to dafwenyorane, kendo dawuoyo kode e lek. To jatichna Musa ok en janabi ma kamano en kende e jaadiera kuom joga duto. En awuoyo kode wang’ gi wang’, kende mana moyangore ma onge ngero. Enone kit Ruoth Nyasaye. Ere kaka uhedhoru kuodho jatichna Musa?” Mirima nomako Ruoth Nyasaye kodgi mi oa, kendo kane bor polo oa e Hema kamano, dhoho nomako dend Miriam, molokore marachar ka pe. Kane Harun olokore monene, nokwayo Musa niya, “Jaduong’, lamnwa! Kik iwe wachul gop richo, kata obedo ni wasetimo gima ofuwo kendo marach kamano. Kik iwe Miriam chal gi nyathi monywol kosetho, ma bath dende konchiel gimoro ochamo.” Omiyo Musa noywak niya, “A Ruoth Nyasaye, gima kama kik timre. Akwayi ni yie ichange.” Ruoth Nyasaye nodwok niya, “Ka da bed ni wuon mare ema ong’udho olawo e wang’e, donge da obedo gi wichkuot kuom ndalo abiriyo? Kuom mano keteuru kar kende oko mar kambi kuom ndalo abiriyo, eka mondo oduoge.” Kamano noket Miriam oko mar kambi kuom ndalo abiriyo kendo kambi ne ok odar nyaka oduogo. Bang’ mano ne gia Hazeroth, mi gidhi giguro kambi e thim Paran. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Or joote mondo odhi ocheng piny Kanaan ma abiro miyo jo-Israel. Jootego nyaka bed jotelo, ma ng’ato ka ng’ato ochung’ ni dhoot ka dhoot.” Omiyo Musa noorogi kapod gin e thim Paran, mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Giduto ne gin jotend jo-Israel, kendo magi e nyinggi: E dhood jo-Reuben, ne en Shamua wuod Zakur; E dhood jo-Simeon, ne en Shafat wuod Hori; E dhood jo-Juda, ne en Kaleb wuod Jefune; E dhood jo-Isakar, ne en Igal wuod Josef; E dhood jo-Efraim, ne en Hoshea wuod Nun; E dhood jo-Benjamin, ne en Palti wuod Rafu; E dhood jo-Zebulun, ne en Gadiel wuod Sodi; E dhood jo-Josef, tiende ni dhood jo-Manase, ne en Gadi wuod Susi; E dhood jo-Dan, ne en Amiel wuod Gemali; E dhood jo-Asher, ne en Sethur wuod Mikael; E dhood jo-Naftali, ne en Nabi wuod Vosfi; E dhood jo-Gad, ne en Geuel wuod Maki. Mago e nying joma Musa nooro mondo odhi ocheng piny Kanaan, to Hoshea wuod Nun to nochako ni Joshua. Kane Musa dwaro orogi mondo gidhi gicheng pinyno, nowachonigi niya, “Chikuru yo milambo mar pinyno, bang’e uidh e piny gode. Chenguru kaka pinyno chalo, kendo ka ji modak kuno rateke kata nyap, bende kata ka ginok kata ging’eny Ranguru ane ka kit piny ma gidakieno ber kata rach, kendo kata ka mier ma gidakie ochiel motegno kata mayomyom, bende kata ka pinyno omew kata otwo kata ka yien nitie kata onge. Dhiuru gi chir, kendo ukel olemb pinyno moko.” Noyudo ka en ndalo ma mzabibu nyakie. Kamano ne gidhi mi gichengo pinyno chakre thim Zin nyaka Rehob man but kama idonjogo Hamath. Ne giidho ka ging’ado piny milambo, mi gichopo Hebron, kuma ne Ahiman gi Sheshai kod Talmai ma nyikwa Anak odakie. (Hebron noger higni abiriyo kapok oger Zoan man e piny Misri.) Bang’e ne gichopo e holo mar Eshkol, (tiende ni, saga mar mzabibu,) mi ging’ado bad mzabibu monyago saga achiel, kendo ji ariyo noting’e koliero e luth. Bende ne gipono olemb komamanga, kod ng’owo. Ne ochak kanyo ni holo mar Eshkol, nikech kanyo ema jo-Israel nong’adoe saga mar mzabibu. Bang’ ndalo piero ang’wen ne gidwogo Kadesh e thim Paran, ka gia chengo pinyno, mi gibiro ir Musa gi Harun kod oganda jo-Israel duto. Ne gipimonigi wach, kendo ne ginyisogi olembe mag pinyno. To ne giwacho ni Musa niya, “Ne wadhi mwawuotho e piny mane iorowa, mi wanwang’o ni en piny maber kendo momew, kendo magi e olembe manyak kuno. To jopinyno rateke, kendo miechgi ochiel motegno malich, kendo ne waneno nyikwa Anak kuno, gi jo-Amalek modak e piny milambo, gi jo-Hiti gi jo-Jebus kod jo-Amor modak e piny gode, kod jo-Kanaan modak e dho nam, kendo e bath aora Jordan.” To Kaleb nokwayo ji e nyim Musa mondo oling’, kowacho niya, “Wadhiuru piyopiyo mondo wakaw pinyno, nikech wan gi teko mwanyalo kawego.” To joma noyudo osedhi kode kuno nowacho niya, “Ooyo, ok wanyal monjo jogo, nikech gitek moloyowa.” Kuom mano weche mane giwacho ni jo-Israel kuom piny mane gia chengono nonyoso chuny ji, nikech ne giwacho niya, “Piny ma nyocha wadhi chengono en piny manyalo mwonyo ng’ato ang’ata modhi dakie. Bende ji duto ma waneno kuno gin joma rabede. Kane wagoyo wang’wa kuom jo-Nefili, to ne waneno ka wachalo mana dede, bende mano e kaka ne wachalonigi.” (Jo-Anak gin nyikwa Nefili.) Kane giwinjo weche jogo, oganda jo-Isarel duto noywak matek otienono duto, ka chunygi lit. Giduto ne ging’ur ni Musa gi Harun, ka giwacho niya, “Mad ne watho e piny Misri, kata e thimni! Ere gima omiyo Ruoth Nyasaye okelowa e pinyni mondo watho e lweny, kendo omak mondwa gi nyithindwa? Donge diber ka wadok Misri?” Eka ne gimedo wacho niya, “Wayier ng’ato mondo odwokwa Misri.” Musa gi Harun ne jopodho piny mana e nyim oganda jo-Israel, to Joshua wuod Nun kod Kaleb wuod Jefune, mane gin ji ariyo kuom joma nochengo piny Kanaan, noyiecho lepgi, mi owacho ni oganda duto niya, “Piny mane wadonjoe kendo wachengono en piny maber sidang’. Ka Ruoth Nyasaye mor kodwa, to obiro terowa e piny maber kendo momewno, mi omiwago. To kik uwe Ruoth Nyasaye, bende kik uluor jopinyno, nimar wabiro mwonyogi amwonya. Tipo ma nyocha ogeng’ogi osea, to wan, Ruoth Nyasaye ni kodwa, omiyo kik uluorgi.” To kar dwokogi, oganda jo-Israel nobwogogi mana ni goyogi mana gi kite, to sano duong’ mar Ruoth Nyasaye nothinyorenigi duto e Hemb Romo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Jogi biro chaya kamano nyaka karang’o? Pod gibiro tamore gena marom nadi, to eka asetimonigi ranyisi mang’eny? Abiro goyogi gi tuo, bende ok abi kwanogi ka joga. To in gi nyikwayi natimu oganda maduong’ kendo mang’eny moloyogi.” To Musa nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, jo-Misri ong’eyo ni in ema nigolo jo-Israel kuomgi gi tekoni iwuon, kendo gibiro nyiso jo-Kanaan kamano. Gin bende koro gisewinjo ni idak e dier jogi, kendo ni gineni wang’ gi wang’. Ging’’eyo bende ni bor polo mari ochung’ ewi jo-Israel, ka itelonigi e siro mar bor polo godiechieng’, to gotieno itelonigi e siro mar mach. Kuom mano, ka inego jogi duto rat, to ogendini mosewinjo humbi biro wacho niya, ‘Ruoth Nyasaye osetieko jogi e thim, nikech kelogi e piny mane osingorenigi otame.’ “Omiyo ma e sa monego inyisie tekoni machal gi weche mane iwacho niya, ‘Ruoth Nyasaye ok kech piyo, kendo onyiso herane mosiko, koweyo ni ji kethogi gi richogi, to kata kamano ok okwan jaketho ka ng’ama ler, to okumo nyithindo nyaka tieng’ mar adek kod mar ang’wen nikech richo kweregi.’ Omiyo kaka ng’wononi thoth, we ni jogi richogi, mana kaka isetimo, chakre Misri nyaka koroni.” Ruoth Nyasaye nodwoko Musa niya, “Koro asewuoyonigi kaka ikwaya. To kaka antie, kendo kaka duong’na nopong’ piny duto, akuong’ora ni onge kata mana ng’at achiel kuom joma oseneno duong’na kod honni mane atimo e piny Misri kendo e thim ma none piny mane asingora ni nami kweregi. Gisetema kendo gisetamore winja nyadipar, omiyo onge kata ng’at achiel kuom joma nochayago ma none pinyno. To jatichna Kaleb ema osebedo gi chuny maber, nimar oseluwa gi chunye duto. Kuom mano abiro kele e piny mane osedhiye, mi nyikwaye nokaw. En piny pap, ma jo-Amalek kod jo-Kanaan odakie. Kuom mano, kiny nyaka uwichru, mi udogi e thim, kuluwo yo ma ochomo Nam Makwar.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Asewinjo ka jo-Israel ng’urna. Anyalo ng’wono ni oganda marachni nyaka karang’o? Wachnigi ni awacho kakuong’ora ni, Kaka antie, abiro chopo mana weche ma asewinjo kuwacho. Ng’ato ka ng’ato ma nyinge nondiki e kweno cha, chakre jahigni piero ariyo kadhi nyime, chokene biro dong’ e thimni, nikech useng’urna. Onge ng’ato kuomu ma nodonj e piny mane akuong’ora kating’o bada ni nobed maru, to mak mana Kaleb wuod Jefune gi Joshua wuod Nun. To nyikwau mane uwacho ni nobed joma omak e lweny ema abiro kelo e piny ma usedagino, mi ginidagie maber. To un uduto, chokeu nodong’ e thim. Nyithindu biro digni e thim kuom higni piero ang’wen, nyaka ng’atu mogik tho kuno, ka gichulogo richo mane utimo kuom weya. Ne ubet ka urango pinyno kuom ndalo piero ang’wen omiyo unuchul richou kuom higni piero ang’wen, ka higa achiel ikwano kar ndalo achiel, mi unung’e kaka ajok kodu. An Ruoth Nyasaye, asewuoyo, kendo abiro timo ni oganda marach moseriworenani gima asewachono. Gibiro rumo mana e thimni! Adier, ka ema gibiro thoe!” Joma Musa nooro mondo ocheng piny, kendo mane oduogo mi omiyo oganda duto ochako ng’urne, tho nonego e nyim Ruoth Nyasaye nikech ne gikelo wach marach. To Joshua wuod Nun gi Kaleb wuod Jefune kende ema nokwo kuom joma nodhi chengo pinyno. Kane Musa onyiso jo-Israel gima Ruoth Nyasaye owacho, ne gimuoch gi ywak. To kinyne ne giwuok kogwen, mi gidhi ewi gode mag piny moting’ore, ka giwacho niya, “Wayie ni wasebedo joketho, omiyo koro wan e yo, wadhi kuma Ruoth Nyasaye owacho.” To Musa nodwokogi niya, “Marang’o umedo ketho chik Ruoth Nyasaye? Tim makamano ok nyal kelo gima ber, Kik umed dhi nyime gi wuoth, nimar Ruoth Nyasaye ok nobed kodu, kendo wasiku biro loyou. Jo-Amalek gi jo-Kanaan nie nyimu, kendo gibiro negou. Ruoth Nyasaye ok nyal bedo kodu, nikech useweyo luwe.” Kata kamano pod ne gihedhore ahedha idho gode mag piny moting’oreno, to Sandug Muma, kata mana Musa, ne ok owuok kodgi e kambi. Jo Amalek gi jo-Kanaan ma nodak e godego nomwomore kuomgi, moriembogi ka rodhogi nyaka Horma. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Ka usedonjo e piny ma abiro miyou mondo udagie, to unutim ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o. Ginyalo bedo misengni miwang’o pep, kata misengni michopogo kuong’ruok, kata ma ng’ato timo kuom herone, kata mitimo e ndalo mag sewni moketi. Ka uwang’o ni Ruoth Nyasaye jambu ka misango ma dum tik mamit kamano, to ng’at machiwo misangono nyaka chiw bende misango mar cham mar mogo moromo kilo adek moruw gi mo lita ariyo. Bende nyaka uchiw lita ariyo mar divai obed misango miolo piny kuom nyarombo ka nyarombo mutimogo misango miwang’o pep, kata misango mar sawo. “Ka chiayo mitimogo misangono en im, to mogo mitimogo misango mar cham nyaka bed kilo apar gang’wen moruw gi mo moromo lita adek, kendo divai mitimogo misango miolo piny nyaka bed moromo lita adek. Kamano e kaka unutim ni Ruoth Nyasaye misango madum tik mamit. “To ka nyarwath ema utimogo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o pep, kata misango michopogo kuong’ruok, kata misango mar sawo, to nyaka uchiw bende mogo moromo kilo apar moruw gi mo moromo lita ang’wen, mondo otimgo misango mar cham, kod divai moromo lita ang’wen mondo otimgo misango miolo piny. Gigo duto nobed misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Mano e gima nyaka utim ni rwath ka rwath, kata ni im ka im, kata ni nyarombo ka nyarombo. Kata bed ni utimo misengni gi jamni adi, to chiayo ka chiayo nyaka timne kamano. Ng’ato ka ng’ato ma ja-Israel nyaka rit chikego ka otimo misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. “Ka japiny moro man kuomu, kata modak kodu chuth, otimo misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye, to nyaka otim mana kaka utimo. En mana chik achiel ma omakou kaachiel gi japiny moro modak kuomu, kendo omako nyikwau nyaka chieng’. Un gi jodak uchalru e nyim Ruoth Nyasaye. Chik achielno ema omakou machalre gi japiny moro modak kuomu.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Ka usedonjo e piny ma abiro teroue, mi uchamo chiemb pinyno, to nyaka uchiw ni Ruoth Nyasaye mich moyiedhi. Ka utedo makati gi mok cham mukwongo kayo, to nyaka uket makati achiel tenge, obed mich moyiedhi, mana kaka uketo tenge cham mukwongo dino. Nyaka uchiw ni Ruoth Nyasaye mich moyiedhi mugolo kuom makati mukuongo tedo. Mano en chik momakou gi nyikwau nyaka chieng’. “Ka uketho ka ukia, mi uweyo chik moro amora kuom chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa, ma gin chike duto momakou gi nyikwau nyaka chieng’, kendo mane Ruoth Nyasaye omiyou gi lwet Musa chakre chieng’ mokwongo, to ma e gima nyaka utim. Ka oganda duto ema oketho ka kia kamano, to nyaka gichiw nyarwath mondo gitimgo misango miwang’o pep mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye, kaachiel gi misango mar cham kaachiel gi miolo piny mitimego kaka chik dwaro. Bende nyaka gichiw nywok mondo gitimgo misango mar golo richo. Eka jadolo nopwodh oganda duto mar Israel, mi nowenigi richogi, nikech ne giketho mana ka gikia, kendo gisetimo ni Ruoth Nyasaye misango miwang’o. Bende gisetimo misango mar golo richo e nyim Ruoth Nyasaye kuom ketho mane giketho ka gikia. Kuom mano oganda jo-Israel duto, kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomu nowenigi kethogi, nimar oganda duto ema noketho. “To ka ng’at achiel kende ema oketho ka kia, to nyaka ochiw diel swini ma hike achiel, mondo otimgo misango mar golo richo, kendo jadolo nopwodh ni ng’atno kethone e nyim Ruoth Nyasaye, mi nowene. En chik achiel kende momako ng’at ma oketho ka ok ong’eyo, bed ni en japiny kata jadak. To ng’ato ang’ata ma oketho goyiem oyanyo Ruoth Nyasaye, bed ni en ja-Israel kata japiny moro modak kuomu. Nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi, nimar osechayo wach Ruoth Nyasaye, kendo oseketho chikne. Ng’at ma kamano nyaka ng’ad kare oko chuth, kendo kethoneno nobed e wiye owuon.” E kinde mane jo-Israel ni e thim, ne oyud ng’at moro ka modo yien chieng’ Sabato. Joma ne ojuke komoto, nokele e nyim Musa gi Harun kod oganda duto mar Israel. Ne gikete e od tuech nikech ne ok ging’eyo malong’o gima onego timne. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ng’atno nyaka negi. Oganda duto nyaka goye gi kite oko mar kambi.” Kuom mano ne gigole oko, mi gigoye gi kite giduto nyaka otho, mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Un kaachiel gi nyikwau nyaka umin usi, mondo uket e riak lepu. Achiel kuom usi momin-go nyaka bed mambulu. Kamano e kinde duto ma unenoe usi mominno, to nupar chike duto mag Ruoth Nyasaye mi unumakgi, kendo ok unuluw yore maricho ma wengeu gi chunyu nyalo teroue. Usi mominno nobed ranyisi maparonu chikena duto mondo uritgi, kendo ubed joma ler, mowal ni Nyasachu. “An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou e piny Misri mondo obed Nyasachu. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu.” Korah wuod Izhar ma wuod Kohath ma wuod Lawi, kod jo-Reuben ma Dathan gi Abiram yawuot Eliab, kod On wuod Peleth, ne jotamore bet e bwo Musa, kendo jo-Israel mia ariyo gi piero abich ma jotend oganda kendo ma joma ogen bende ne ni kodgi e wachno. Ne giriwore giduto ni Musa gi Harun, mi giwachonigi niya, “Marang’o uhedhoru moloyo, to ng’ato ka ng’ato kuom oganda jo-Israel owal ni Ruoth Nyasaye, kendo Ruoth Nyasaye ni kodgi giduto. Ere gima omiyo ukaworu moloyo jo Ruoth Nyasaye duto?” Kane Musa owinjo kamano, nopodho piny auma. Bang’e nowacho ni Korah gi joge niya, “Kiny gokinyi Ruoth Nyasaye nohul ng’at ma ng’ate adier, kod ng’at mowalne, kendo monego timne misengni. Ng’at ma Ruoth Nyasaye oyiero ema notim misengni ni Ruoth Nyasaye. To in Korah, gima nyaka utim kaachiel gi jogi duto e ma: Kiny ukaw tepe ubani, uket mach e igi, mi uolie ubani e nyim Ruoth Nyasaye. Ng’at ma kiny Ruoth Nyasaye oyiero e ng’at mowalne. Un ema uhedhoru moloyo, un jo-Lawi!” Musa nochako owacho ni Korah niya, “Winjuru un jo-Lawi. Donge en gima ber ka Ruoth Nyasaye osepogou kuom dhout Israel mamoko kokelou bute mondo urit tije mag Hema Maler mar Ruoth Nyasaye, kuchung’ e nyim oganda jo Ruoth Nyasaye, kendo kutiyonigi? Osekelou machiegni kode, un kaachiel gi jo-Lawi weteu, to koro eka udwaro ni mondo ubed jodolo bende! Mano emomiyo in kaachiel gi jogi duto useriworu ka ukwedo Ruoth Nyasaye. Uparo ni Harun nigi teko manade, ma omiyo onego uywagne kamano?” Musa nooro wach mondo oluongne Dathan gi Abiram ma yawuot Eliab, to ne gidwoko niya, “Ok wabi. Iparo ni gol mane igolowago e piny maber kendo momew mondo watho e thim ka, en gima tin koso, ma pod idwaroe mana ni nyaka ibed jatendwa? To gima rach moloyo en ni ok isekelowa e piny maber kendo momew, bende ok isemiyowa puothe cham gi mag mzabibu mondo obed mawa. Iparo ni inyalo wuondo ji machal kodwa kama? Ooyo, ok wabi!” Kane Musa owinjo wechegigo, mirima mager nomake, mi owacho ni Ruoth Nyasaye niya, “Kik idew ng’ur ma ging’urgono. Pok amayogi kata mana kanyna achiel, bende pok atimo marach ni ng’ato ang’ata kuomgi.” Musa nochako owacho ni Korah niya, “Kiny ibi e nyim Ruoth Nyasaye, in kaachiel gi jogi kod Harun bende. Ng’ato ka ng’ato kuomu nyaka kaw tap mach, kendo oketie ubani. Eka inikel jogi kaachiel gi tepegi mia ariyo gi piero abich e nyim Ruoth Nyasaye kendo un gi Harun bende nyaka ukel tepeu.” Kuom mano, ng’ato ka ng’ato nokawo tape, moketoe mach kendo oolo e ubani. Musa gi Harun to nodhi mochung’ e dho Hemb Romo. Korah bende nochoko joge duto, mi gichung’ ka gimanyore gi ji ariyogo e dho Hema. Bang’e duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nothinyore ni oganda duto mar Israel, kendo Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Chung’uru mabor gi ogandani mondo atiekgi dichiel ka diemo wang’!” To ne gipodho piny auma, ka giwacho niya, “A Nyasaye ma Nyasach ngima, bende mirima nyalo maki gi oganda duto mana nikech richo mar ng’ato achiel?” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Wach ni ji mondo osud gi chien, oa but hembe mag Korah gi Dothan kod Abiram.” Kamano Musa nodhi ir Dothan gi Abiram, kendo jodong Israel noluwo bang’e. Eka nowacho ni oganda duto niya, “Suduru mabor gi hembe mag ji marichogi. Kik umul girgi moro amora, nono to urumo nikech richogi.” Kuom mano, oganda duto noa kama ne Korah gi Dothan kod Abiram nitie. Koro noyudo ka Dothan gi Abiram josewuok, mochung’ e dho hembegi, kaachiel gi mondgi gi nyithindgi kod jogi. Musa nowacho nigi niya, “Ubiro ng’eyo ni Ruoth Nyasaye ema noora mondo atim gigi duto, to ok ni aketora awuon. Ka jogi otho mana kaka ji duto tho, to kara Ruoth Nyasaye ok oseora. To ka Ruoth Nyasaye otimo hono, mi bur obarore matut, kendo piny ong’amo dhoge momwonyogi kaachiel gi mwandugi duto, mi gidhi e bur ka gingima, eka unung’e ni ne gichayo Ruoth Nyasaye.” Kane dho Musa pok olwar, lowo mane jogo ochung’ie nobarore, kong’amo dhoge momwonyogi gi hembegi kod ji duto mane luwo Korah, kaachiel gi mwandugi duto. Ne gidhi e bur ka gingima, mi lowo oumogi kod mwandugi duto, kendo gidwono nono kuom oganda jo-Israel. Ne giywak, mi jo-Israel duto mane ni machiegni kanyo, oringo ka kok niya, “Neyeuru kaka piny biro mwonyowa!” Ruoth Nyasaye nooro mach mowang’o ji mia ariyo gi piero abich mane oyudo wang’o ubani kande. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis Eleazer wuod Harun jadolo mondo ogol tepe mag ubani e buch mach, kendo opuk mach man e igi kuma bor, nikech gin gik maler. Adier, tewni mag joma timo richo, mi oyudo kum mar tho ler, nikech osechiwgi e nyim Ruoth Nyasaye. Omiyo nyaka uthedhgi mopamore mondo oumgo kendo mar misango. Ginibed rapar ni jo-Israel.” Kamano Eleazer jadolo nokawo tepe ubani mag mula ma ji mane mach owang’o ochiwo. Ne othedhgi raum mar kendo-mar-misango, mondo obed rapar ni jo-Israel ni ng’ato ang’ata ma ok jadolo, kendo ma ok jaka Harun kik wang’ ubani ni Ruoth Nyasaye, nono to otho mana kaka Korah kod joge. Mago duto notimore mana kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Musa ochiko Eleazar. To kinyne oganda duto mar Israel nong’ur ni Musa gi Harun, ka giwachonigi gisemiyo jo Ruoth Nyasaye moko otho. E sa mane gichokoree ka ging’ur ni Musa gi Harun, ne giwichore ka gichiko Hemb Romo mi gineno ka bor polo oime, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nothinyore kanyo. Musa gi Harun ne jobiro e nyim Hema, kendo Ruoth Nyasaye nowachonigi niya, “Chung’uru mabor gi jogi mondo atiekgi dichiel ka diemo wang’!” To ne gipodho piny auma. Eka Musa nowacho ni Harun niya, “Kaw tapi mar ubani iketie mach moa e kendo-mar-misango, kendo iolie ubani, mi idhi kode piyopiyo ir oganda mondo ipwodhnigi richogi. Mirima mager mar Ruoth Nyasaye osechopo, kendo tho osechako nego ji.” Omiyo Harun nokawo tape mar ubani kaka Musa nochike, mi noringo odhi ir oganda jo-Israel, kendo noyudo ka tho osechako nego ji adier. Ne oketo ubani e tawo, mi opwodho ni ji richogi, kochung’ e kind joma osetho gi joma ngima, mi tho norumo. To ji alufu apar gang’wen gi mia aboro notho, ka ok kwan joma ne otho nikech ketho mar Korah. Kane tho oserumo, Harun nodok ir Musa e dho Hemb Romo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Israel mondo jotend dhoot ka dhoot omiyi luth achiel achiel, duto ludhe apar gariyo, ma moro ka moro ondikie nying jatelo ka jatelo. Kuom ludh dhood Lawi to mondo indikie nying Harun, nimar luth ka luth nyaka bed mar jatelo ka jatelo. Eka iketgi duto e Hema e nyim Sandug Rapar, kama aromoe kodu, kendo ng’at ma ludhe oloth e ng’at ma ayiero. Mano e kaka abiro tieko ng’ur ma jo-Israel ng’urnigo.” Kuom mano, Musa nowuoyo gi jo-Israel mi jatend dhoot ka dhoot nomiye luth, duto ludhe apar gariyo, koriwore gi mar Harun. Musa noketogi e nyim Ruoth Nyasaye ei Hemb Rapar. Kinyne ka ne odonjo e Hema, noyudo ka ludh Harun, ma ludh dhood Lawi, ema oloth. Adier, noloth mogolo ite kod thiepe, kendo onyago olembe! Eka Musa nogolo ludhego oko, monyiso jo-Israel duto. Ne ginenogi gi wang’gi, kendo jatelo ka jatelo nokawo mare. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Dwok ludh Harun e nyim Sandug Rapar, obed ranyisi ma siemo joma wigi tek duto, mondo owe ywakna chuth, eka ok ginitho.” Musa notimo mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Bang’e jo-Israel nowacho ni Musa niya, “Waserwenyo! Waduto warumo! Ng’ato ang’ata kuomwa mosudo machiegni gi Hema Maler mar Nyasaye biro tho! Wabiro tho waduto koso?” Ruoth Nyasaye nowacho ni Harun niya, “In gi yawuoti, kaachiel gi jodhoodu duto, ema unubed ka urito tich Kama Ler, kendo gimoro amora marach motimore kuome nobed wachu. To gimoro amora motimore marach kuom tich dolo, nobed wachni kaachiel gi yawuoti. Iniwe jodhoodu ma joka Lawi bed kodu kendo konyu, kutiyo gi yawuoti e nyim Hemb Rapar. Ginibed ka gikonyou, mi gitiek tije duto mag Hema, to kik gisud machiegni gi gik maler, kata gi kendo-mar-misango, nono to githo kaachiel gi un bende. Ginibed kodu, kendo ginikaw ting’ duto mag rito Hema e yo moro amora, to onge ng’at ma ok jadolo ma nosud machiegni kodu. To un uwegi unubed kutiyo tije mag Kama Ler, kod tich dolo e kendo-mar-misango, mondo mirima mager mar Ruoth Nyasaye kik bi kuom jo-Israel kendo. An awuon asepogo joweteu ma jo-Lawi kuom dhout Israel mamoko duto mondo achiwnugi ka joma owalna mondo orit Hema. To in gi yawuoti kende ema nyaka uti tichu mar dolo mitimo e kendo-mar-misango, kendo mitimo e tok Pasia. Tich dolono e tich ma amiyou. Ng’ato ang’ata ma ok jadolo motiyo tich dolo nyaka negi.” Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Harun niya, “An awuon aketo e lweti mich duto, tiende ni chiwo maler duto ma jo-Israel okelo. Amiyigi ka pokni kaachiel gi nyikwayi, kaluwore gi chik mochwere. Gima ogol kuom chiwo moro amora maler moloyo, ma ok owang’ e kendo-mar-misango, nobed mari gi nyikwayi, bed ni en misango mar cham, kata mar golo richo, kata mipwodhogo ketho mar gowi, mochiwna ka mich maler moloyo. Unuchame kaluwore gi chik mar chamo gik maler moloyo, kendo ng’ato ang’ata kuomu ma dichwo nyalo chame. Enobednu gima ler. “Gik ma jo-Israel chiwo ka mich moyiedhi bende nobed mau. Achiwonugi kaachiel gi yawuoti kod nyigi, kaluwore gi chik mochwere. Ng’ato ang’ata mae odi ma ok ogak nyalo chamogi. “Amiyou mo maber gi divai manyien mabeyo duto gi cham mabeyo, tiende ni cham agwela mochiw ni Nyasaye. Olembe duto mokwong pon e pinyu, mokel ni Ruoth Nyasaye nobed mau. Ng’ato ang’ata ma e odi ma ok ogak nyalo chamogi. “Gimoro amora mochiw ni Ruoth Nyasaye chuth e Israel nobed maru. “Nyithindo makayo duto michiwo ni Ruoth Nyasaye nobed mau, bed ni gin mag dhano kata mag le. To nyaka war nyitnindo duto makayo mag dhano kod mag le ma ok ler. Ka gisetieko due achiel, to nyaka wargi gi shekel abich abich, mopim gi rapim mitiyogo e tich Nyasaye (shekel achiel oromo gera piero ariyo.) To kik wariw nyithindo makayo mag dhok kata mag rombe kata mag diek, nimar gin jamni maler. Nyak ukir rembgi e kendo-mar misango, kendo uwang’ bochegi kutimogo misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Ringgi to nodong’nu mana kaka agoko gi em ma korachwich mag mich moyiedhi dong’nu. “Mich duto mag gik maler ma jo-Israel chiwo ni Ruoth Nyasaye, amiyo gi yawuoti kod nyigi, kaluwore gi chik mochwere. Mano en singruok mosiko ma ok kethre, ma Ruoth Nyasaye otimo kodi kaachiel gi nyikwayi bende.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho ni Harun niya, “In ok nibed gi lowo mopogni e piny jo-Israel. Ok ginipogni kata lithe matin, nimar an e mwanduni kendo e pokni. “Jo-Lawi to amiyo achiel kuom apar mag gik moko duto obed pokgi kuom tich rito Hemb Romo. Jo-Israel ok nochak osud machiegni gi Hema, nono to githo. To jo-Lawi ema nobed ka tiyo tich Hema, kendo gimoro amora marach motimore kuome nobed wachgi. Mano e chik momakou gi nyikwau nyaka chieng. Ok giniyud lowo moro mopognigi kuom jo-Israel, nimar amiyogi achiel kuom apar mag gik moko ma jo-Israel chiwo ni Ruoth Nyasaye, mondo obed mwandugi. Mano emomiyo anyisogi ni ok giniyud lowo mopognigi kuom jo-Israel.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyis jo-Lawi kama, “Ka jo-Israel chiwonu achiel kuom apar mag mwandugi, ma amiyou ka poku, to un bende nyaka uchiw ni Ruoth Nyasaye achiel kuom apar mag gigo. Chiwono nokwan mana ka cham mogol kar dino, kata divai mogol kar bicho. Mano e kaka unugol ni Ruoth Nyasaye chiwo mogol kuom achiel kuom apar duto ma uyudo kuom jo-Israel. Chiwo mugolo ni Ruoth Nyasayeno nyaka umi Harun jadolo. Kuom chiwo duto muyudo, unugolie mich michiwo ni Ruoth Nyasaye. Nyaka uchiw mana mabeyo moloyoe kuomgi. “Bende wach ni jo-Lawi niya, “Ka usegolo ni Ruoth Nyasaye mich mabeyo moloyo kuom poku, to modong’ nobednu ka cham mogol kar dino, kata divai mogol kar bicho. Unyalo chamogi kamoro amora gi joodu. En e pok muyudo kuom tiyo e Hemb Romo. Ka usegolo ni Ruoth Nyasaye gik mabeyoe moloyo kamano, to ok unubed joketho kuom wachno, kendo ok nobed ni udwanyo gik maler ma jo-Israel ochiwo, ma dimi utho.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun mondo onyis jo-Israel chik moseketno, kowacho miya, “Wachnigiuru ni mondo gikel ni Musa dhiang’ malando ha maonge songa, kendo ma pok otuene jok. Nyaka ichiwe ni Eleazar jadolo mondo ogole oko yo wuokchieng’ mar kambi, kendo onege kuno. Eleazar jadolo nogwel remo gi lith lwete, kendo nokir nyadibiriyo kochomo yo ka nyim Hemb Romo. Nyaka wang’ dheno mana e wang’e koneno; piene gi ringre gi rembe kod owuoche duto nyaka wang’. Jadolo nokaw yiend sida gi owino kod usi makwar, mi nobolgi e chuny mach ma dhiang’ wang’ie. Bang’e enolwok lepe kendo nolwokre gi pi, eka onyalo donjo e kambi, to kata kamano, pod nosik kogak nyaka chieng’ podhi. Ng’at mowang’o dheno nolwok lepe, kendo nolwokre, to en bende nosik kogak nyaka chieng’ podhi. Bang’ mano, ng’at ma ok ogak nojow buch dheno, mi nodhi oole oko mar kambi, kamoro maler. Nyaka kan buruno mondo oganda jo-Israel olosgo pi mar pwodhruk, nikech dheno otimgo misango mar golo richo. Ng’at mane ojowo buch dheno nyaka lwok lepe, to en bende nosik kogak nyaka chieng’ podhi. Chikni omako jo-Israel nyaka chieng, kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomgi. “Ng’at momulo ng’at motho nobed mogak kuom ndalo abiriyo. Enopwodhre gi pi pwodhruok chieng’ mar adek gi chieng’ mar abiriyo, to nosik kogak. Ng’ato momulo ng’at motho, to ok nopwodhre, ochido Hema Maler mar Ruoth Nyasaye. Ng’atno nong’ad kare oko kuom jo-Israel. Pi pwodhruok ne ok kir kuome, omiyo osiko kogak. “Ka ng’ato otho e hema, to chik moketi e ma: Ng’ato ang’ata modonjo e hemano, kata ng’ato ang’ata manie hemano nobed mogak kuom ndalo abiriyo, kendo agulu manie hemano ma dhoge ni nono ma ok oum, bende nobed mogak. Kata ka ng’at man oko omulo ng’at moneg e lweny kata ng’at ma otho athoya, kata omulo choke dhano kata mana liel obedo mogak kuom ndalo abiriyo. Kuom gak ma kamano, ginikaw buch misango mar golo richo, mi giruw gi pi aora manie agulu. Bang’e ng’at ma ok ogak nokaw owino mi nolut e pigno, eka nokir e hema kod e gik moko manie iye, kaachiel gi ji duto ma tho ng’atno oyudo kanyo. Ng’at momulo choke dhano, kata ng’at monegi, kata ng’at motho athoya, kata momulo liel, bende nokir pigno kuome. Ng’at ma ok ogak nyaka kir pigno kuom ng’at mogak chieng’ mar adek gi chieng’ mar abiriyo, mi chieng’ mar abiriyo nodok mopwodhore kuom gakne. Nolwok lepe, kendo nolwokre, eka nobed maler ka chieng’ opodho. “To ka ng’at ma ogak ok opwodhore, to nyaka ng’ad kare oko kuom ogandagi, nimar dochid Kama Ler mar Ruoth Nyasaye. Pi pwodhruok ok okir kuome, omiyo osiko kogak. “Chikno omakou nyaka chieng’. Ng’at ma kiro pi pwodhruok nyaka lwok lepe, kendo ng’ato ang’ata momulo pigno nobed mogak nyaka chieng’ podhi. Gimoro amora ma ng’at mogak omulo bedo mogak, kata ng’at momulo gino bende bedo mogak nyaka chieng’ podhi.” E due mokwongo, oganda jo-Israel duto nochopo e thim Zin, kendo ne gibet Kadesh kuom kinde mogwarore. Kanyo ema Miriam nothoe, moyikee. Pi ne onge ni jo-Israel kanyo, omiyo ne gichako ng’ur ni Musa gi Harun. Ne gidhaw gi Musa ka giwacho niya, “Mad ne watho kaachiel gi jowetewa mane otho e nyim Ruoth Nyasaye! Ere gima omiyo isekelo oganda mar Ruoth Nyasaye e thimni mondo wathoe kaachiel gi jambwa? Ang’o momiyo nigolowa Misri kikelowa kama rach ma kata cham kata ng’owo kata mzabibu kata komamanga ok nyagie, bende onge kata mana pi ma dwamodhi?” Musa kod Harun nodhi e Hema Miromoe gi Nyasaye e nyim jo-Israel. Ne gipodho piny auma, mi duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nothinyore. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kaw ludhi, kendo in gi Harun owadu, uchok jo-Israel kanyakla, kendo chik lwanda mondo ogol pi ka ji duto neno. Kamano inigol pi e lwanda mondo oganda omodhi, kaachiel gi jambgi.” Musa nokawo ludhno e nyim Ruoth Nyasaye, mowuokgo kaka Ruoth Nyasaye nosechike. Bang’e Musa gi Harun nochoko oganda kanyakla e nyim lwandano. Musa nowachonigi niya, “Winjuru un joma tokgi tekgi! Uparo ni nyaka wagolnu pi e lwandani koso?” Eka noting’o bade mogoyo lwandano diriyo gi ludhe. Pi nobubni mang’eny, mi oganda nomodho kaachiel gi jambgi. To Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun niya, “Ne ok ugena moromo nyiso jo-Israel ni an ng’ama ler! Kuom mano ok unyal tero ogandani nyaka piny mane asingora ni namigi.” Mago e sokni mag Meriba, kama ne jo-Israel odhawie gi Ruoth Nyasaye mi nonyisogi ni en ng’ama ler. (Tiend Meriba en dhaw.) Kane jo-Israel ni Kadesh, Musa nooro joote ir ruodh Edom, kowacho niya, “Owadu Israel owacho kama: Ing’eyo malong’o chandruok duto mwaseyudo, kendo kaka kwerewa nodhi Misri, mi wasedak kuno kuom higni mang’eny. Jo-Misri nothagowa malit mana kaka ne githago kwerewa, to kane waywak ni Ruoth Nyasaye mondo okonywa, nowinjo ywakwa, mooro malaika mogolowa Misri, omiyo koro wan Kadesh, dala ma en tong’ pinyi. Wakwayi ni yie wakadhi e pinyi. Ok wananyon puotheu mag cham kata mag mzabibu, kendo ok wanamodh e sokniu. Wanaluw mana Ndach Ruoth, kendo ok wanabar korachwich kata koracham nyaka wakadh pinyi.” To jo-Edom nodwoke niya, “Ok unyal kadho e pinywa, nono to wamonjou.” To jo-Israel nowacho niya, “Donge wabiro mana luwo Ndara? To kata ka wan gi jambwa wamodho piu to wanachulu. Omiyo wewauru wang’ad ang’ada.” To jo-Edom ne ok oyienigi mondo gikadhi, kendo ne giwuok gi jolweny mathoth mondo girad kodgi. Kamano jo-Edom notamo jo-Israel kadho e pinygi, mi jo-Israel notando, moluwo komachielo. Oganda jo-Israel nowuok Kadesh, modhi e got Hor. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Harun e got Hor man but tong’ piny Edom niya, “Harun biro tho, mi luw kwerene, to ok nodonji e piny ma nasingora ni nami jo-Israel, nikech nudagi rito chikna kuom pi Meriba. Kaw Harun kod Eleazar wuode mondo uidhgo got Hor. Eka ilony lep Harun mondo irwakni Eleazar wuode. Harun to notho mana kanyo, koluwo kwerene.” Musa notimo kaka Ruoth Nyasaye nochike, mi ne giidho got Hor, ka oganda duto neno. Nolonyo lep Harun, morwako ni Eleazar wuod Harun. Harun to notho ewi got kanyo. Bang’e Musa gi Eleazar nolor piny oa e got. Kane oganda jo-Israel oneno ni Harun osetho, ne giywage kuom ndalo piero adek. Kane ja-Kanaan ma ruodh Arad mane odak yo milambo mar pinyno owinjo ni jo-Israel biro koluwo yor Atharim, nomonjogi momako jomoko kuomgi. Eka jo-Israel nokuong’ore ni Ruoth Nyasaye kawacho niya, “Ka ichiwo jogi e lwetwa, to wabiro ketho miechgi chuth.” Ruoth Nyasaye nowinjo kwayogi, mi ochiwo jo-Kanaan e lwetgi. Ne gitiekogi kendo giketho miechgi chuth, mi gichako kanyo ni Horma, (tiende ni, keth.) Bang’e ne gia got Hor ka giluwo yor Nam Makwar malworo piny Edom. To ne gichako ng’ur ka gin e yo, mi giywak ni Nyasaye kod Musa, ka giwacho niya, “Ere gimomiyo usegolowa e piny Misri mondo watho e thimni, kama onge chiemo kata pi? Chiemo marachni ojogowa!” Eka Ruoth Nyasaye nooro thuonde man gi kwiri mager, mokayo jo-Israel kendo onego ji mang’eny. Omiyo ji nobiro ir Musa, mowachone niya, “Ne waketho kuom ng’ur ni Ruoth Nyasaye kod in. Yie ikwanwa Ruoth Nyasaye mondo ogol thuonde oko kuomwa.” Kuom mano Musa nokwayonigi Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Los thuond mula, igur e luth mabor. Ka ng’ato thuol okayo, mi orango thuond mulano to nochangi.” Kamano Musa noloso thuond mula moketo e luth, ni, ka ng’ato thuol okayo, mi orango thuond mulano, to chango. Jo-Israel nodhi nyime gi wuoth, moguro kambi kamoro miluongo ni Oboth. Bang’e gia Oboth, mi gidhi giguro kambi Iye-abarim, e thim man yo wuokchieng’ mar piny Moab. Kane gia kanyo, to ne gidhi mi giguro kambi e hoho mar Zared. Eka ne gia Arnon e thim momakore gi piny jo-Amor. Aora Arnon ne ni e tong’ piny jo-Moab gi piny jo-Amor. Mano emomiyo Kitap Lwenje mag Ruoth Nyasaye wuoyo kuom Vaheb man Sufa, kod hohni man kuno niya, “Arnon kod hohni motimo thidhya, gi piny maridore kochomo mier mag Ar, kod tong’ piny Moab.” Jo-Israel noa aora Arnon modhi Beer, (tiende ni soko.) Mano e soko mane Ruoth Nyasaye owuoyo kuome ni Musa niya, “Chok ji kaachiel mondo ami pi.” “Chieng’no ema jo-Israel nowerie niya, In soko, bubni oko! Waweruru ni soko! En soko mane jodongo okunyo gi ludhe kod odungnigi, mi obedo chiwo manie thim.” Ne gia Beer, mi gidhi Nahaliel, kendo ne gia Nahaliel, mi gidhi Bamoth. Bang’ a Bamoth, ne gidhi e holo man piny Moab ewi got Pisga, kama inyalo nenogo thim. Jo-Israel nooro joote ir Sihon ruodh jo-Amor, ka gikwaye niya, “Yienwa mondo wakadh e pinyi. Ok wananyon puotheu mag cham kata mag mzabibu. To bende ok wanamodh e sokniu. Wanaluw mana Ndach Ruoth nyaka chop wakadh pinyi.” To Sihon ne ok oyie mondo jo-Israel okadh e pinye. Ne ochoko joge duto, mi owuok mondo oked gi jo-Israel e thim. Nodhi nyaka Jahaz, momonjogi kuno. To jo-Israel nonegogi oyokre, mokawo pinygi, chakre aora Arnon nyaka aora Jabok, ma en tong’ piny jo-Amon, kuma ne giyudoe ka weg pinyno rateke. Kuom mano jo-Israel nokawo miech jo-Amorgo duto, modakie. Miego ne gin Heshbon kod mier matindo mage. Hesbon ne dala maduong’ mar Sihon ruodh jo-Amor, mane oyudo osekedo gi ruodh Moab machon, mi okawo pinye nyaka aora Arnon. Mano emomiyo jower nochuogo wer niya, “Biuru Heshbon, biuru! Wageruru dala Sihon obed kaka chon, nimar mach nomuoch Heshbon! Ee, mach noliel e dala Sihon. Noketho Ar dala Moab, kendo notieko gode mag Arnon. A yaye Moab! Uromo, un jo-Kemosh. Kemosh oseriembo yawuote, moringo, kendo osemiyo Sihon ruodh Amor omako nyige. Nyikwagi orumo, chakre Heshbon nyaka Dibon, to mach pod liel kochomo Medeba!” Kamano jo-Israel nokawo piny jo-Amor, modakie. Eka Musa nooro joote mondo odhi ocheng Jazer, mi jo-Israel nokawe, kaachiel gi mier matindo mage, kendo ne giriembo jo-Amor mane oyudo odak kuno. Bang’e ne giwichore mi giluwo yo mochomo Bashan. Og ruodh Bashan kod joode duto nobiro Edrei, mondo oked kodgi. To Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Kik iluore, nimar asechiwe e lweti, kaachiel gi joge duto kod pinye. Timne mana kaka nitimo ni Sihon ruodh jo-Amor, mane odak Heshbon.” Kamano jo-Israel nonego Og kaachiel gi yawuote kod joge duto, nyaka ne onge kata ng’at achiel modong’, mi ne gikawo pinye gidakie. Jo-Israel nodhi moguro kambi e piny Moab mamwalo, man yo wuokchieng’ mar aora Jordan, kama omanyore gi Jeriko. Balak wuod Zipor nowinjo gima ne jo-Israel otimo ni jo-Amor. To jo-Moab bende kihondko malich nomako, nikech ne gineno ka jo-Israel ng’eny ahinya. Omiyo ne giwacho ni jodong Midian niya, “Oganda maduong’ malichni biro nang’owa mana kaka dede nang’o lum.” Balak wuod Zipor, mane ruodh Moab e kindego, nooro joote ir Balam wuod Beor mane oyudo ni Pethor but aora Yufrate e piny jo-Amav, kowachone niya, “Oganda maduong’ moa e piny Misri osebiro, mi opong’o piny, kendo othung’a marach. Omiyo bi piyo mondo ikuong’gi nikech ging’eny ahinya mohewowa. Bang’e dipo ka aloyogi, mi ariembogi oko e pinywa, nikech ang’eyo ni joma igwedho to yudo gueth, to joma ikwong’o to yudo kuong’.” Jodong Moab gi Midian ne jokawo gik michulo jokor, mi gidhi ir Balaam, kendo ginyise kaka Balak oorogi. Balaam nowachonigi niya, “Ninduru ka otienoni, kendo abiro wachonu gima Ruoth Nyasaye onyisa kuom wachni.” Kuom mano jodong Moabgo nonindo ka Balaam. Eka Nyasaye nofwenyore ni Balaam, mopenje niya, “Joma olimigo oa kanye?” Balaam nodwoke niya, “Balak wuod Zipor ma ruodh Moab ema oseorogi ira, konyisa ni oganda maduong’ osea e piny Misri mopong’o piny. Omiyo odwaro ni mondo adhi akuong’negi, eka dipo ka oloyogi, mi oriembogi.” To Nyasaye nowacho ni Balaam niya, “Kik idhi kodgi, to bende kik ikuong’ jogo nikech gin joma oguedhi.” Kuom mano, kane Balaam ochiew gokinyi, nonyiso jodongo mane Balak ooro niya, “Doguru thuru nimar Ruoth Nyasaye osekwera ni kik adhi kodu.” Omiyo jodong Moabgo noa modok ir Balak, monyise ni Balaam osedagi biro kodgi. Eka Balak nochako ooro jodongo moko mang’eny kendo madongo moloyo mane oseoro mokwongo. Ne gibiro ir Balaam, mi giwachone niya, “Balaam wuod Zipor oorowa mondo wanyisi kama, ‘Kik gimoro moni biro ira, nikech abiro miyi duong’ miwuoro, kendo anatimni gimoro amora miwacho. Omiyo nyaka ibi mondo ikuong’na jogi.’ ” To Balaam nodwoko jodong Balak niya, “Kata ka bed ni Balak dwaro miya fedha gi dhahabu duto manie ode, to ok anyal chayo chik Ruoth Nyasaye ma Nyasacha e yo moro amora. To kata kamano, ninduru ka gotienoni kaka ne jou mokwongo ka onindo mondo awinj ane gima nyien ma Ruoth Nyasaye nyalo nyisa kuom wachno.” Nyasaye nofwenyore ni Balaam gotieno, mowachone niya, “Ka jogo osebiro luongi, to dhi kodgi. To nyaka itim mana gima abiro wachoni.” Omiyo kane Balaam ochiew gokinyi, nogawo kanje, modhi gi jodong Moab. To kata kamano Ruoth Nyasaye nokecho nikech Balaam ne dhi, omiyo kane Balaam biro koidho kanje, ka en gi jotichne ariyo, malaika mar Ruoth Nyasaye nobiro mochung’ e nyime mondo ogeng’ne kik okadhi. Kane kanyna oneno malaika kochung’ e yo gi ligangla, nobaro moweyo yo, to Balaam nochwade mondo oduog e yo. Eka malaika mar Ruoth Nyasaye nodhi mochung’ kamoro ma yo dinygo e kind puothe mag mzabibu, kama ochiel gi ohinga koni gi koni. Kanyna noneno malaika kochung’ kanyo, mi norere e ohinga, kendo odiyo tiend Balaam e ohingano, mi Balaam nochako chwade. Bang’ mano, malaika mar Ruoth Nyasaye nosudo modhi ochung’ kamoro madiny ma ng’ato ok nyal baroe korachwich kata koracham. Kane kanyna oneno malaika kanyo, nonindo gi Balaam piny, mi mano nomiyo Balaam mirima, mochwade gi ludhe. Eka Ruoth Nyasaye nomiyo kanyna owuoyo, ka penjo Balaam niya, “Koro igoya didek, to ere gima aseketho?” Balaam nowachone niya, “Isebedo kichanda, kendo ka dabed ni an gi ligangla, to dikoro asenegi!” To kanyna nopenjo Balaam niya, “To donge an e kanji ma isebedo kiidho pile? Bende asetimonie gima kamano nyaka nene?” Balam nodwoke ni, “Ooyo.” Eka Ruoth Nyasaye noyawo wang’ Balaam moneno malaika mar Ruoth Nyasaye kochung’ e yo gi ligangla. Nokulore, mopodho piny auma e nyim malaika. Malaika nopenje niya, “Ere gima omiyo inyalo goyo kanji didek kamano? Ne abiro mondo ageng’ni, to ne ichoma mana tir, to ka kanji nende onena didek, mobaro oa e yo. To ka da bed ni ok obaro, to dikoro asenegi, mi aweye odhi.” Balaam nowacho ni malaika mar Ruoth Nyasaye niya, “Aseketho. Ne ok ang’eyo ni ichung’ e nyima e yo mondo igeng’na. To koro ka wuodhani ok berni, to ayie dok dala.” To malaika mar Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Dhiyo adhiya gi jogo, to nyaka iwach mana gima abiro nyisi.” Omiyo Balaam nodhi adhiya gi jodong Balak. Kane Balak owinjo ni Balaam biro, nowuok modhi nyaka Ar e piny Moab but aora Arnon manie tong’ pinye, mondo oromne. Balak nopenjo Balaam niya, “Donge naoroni joote ndalo mang’eny mondo oluongi? Ang’o ma ne omoni biro? Koso ne iparo ni ok anyal miyi duong’?” Balaam nodwoke niya, “Eri asebiro, to koro ere teko ma an-go ma dawachgo gimoro amora? Wach moro amora ma Nyasaye omiya ema abiro wacho.” Kamano Balam ne jodhi gi Balak nyaka Kiriath-huzoth, mi Balak oyang’o dhok gi rombe ni Balaam kod jodongo mane ni kode. Kinyne gokinyi Balak nokawo Balaam motero ewi got miluongo ni Bamoth-baal, kuma ne onyalo nenogo oganda jo-Israel duto. Eka Balam nowacho ni Balak niya, “Gerna kende abiriyo mag misango ka, kendo kelna ruedhi abiriyo gi imbe abiriyo.” Balak notimo kamano, mochiwo rwath achiel gi im achiel e kendo ka kendo-mar-misango. Eka nowacho ni Balaam niya, “Aseloso kende abiriyo mag misango kendo asechiwo rwath achiel gi im achiel e kendo ka kendo.” Balaam nowacho ni Balak niya, “Chung’ e bath misango misechiwo to an iweya adhi kenda. Kamoro dipo ka Ruoth Nyasaye ofwenyorena, kendo gimoro amora mowachona abiro nyisi.” Kamano nowuok modhi, kendo Nyasaye nofwenyorene monyise weche ma onego owachi, kowachone niya, “Dog ir Balak, kendo iwachne mana kaka anyisi.” Omiyo nodok moyudo Balak kochung’ e bath misango mane osechiwo, kaachiel gi jodong Moab duto. Eka ne Balaam ohulo wach moa kuom Nyasaye kama: “Balak ruodh Moab oseoma Aram piny gode man wuok chieng’ kowachona niya, ‘Bi mondo ikuong’na joka Jakobo! Bi ikwer jo-Israel.’ To ere kaka dakuong’ joma Nyasaye ok osekuong’o? Ere kaka dakwer joma Ruoth Nyasaye ok osekwero? Anenogi kachung’ ewi lwendni maboyo, kendo arangogi gi ewi gode. Aneno oganda modak kar kende, ma ok oseriwore gi ogendni mamoko. Ere ng’ama nyalo kwano oganda joka Jakobo, kata manyalo riwo kar romb jo-Israel? Weuru atho kaka joma kare tho, kendo abed achiel kodgi.” Bang’ mano Balak nowacho ni Balaam niya, “Mano to ang’o misetimono? Ne aluongi mondo ikuong’na wasika, to in koro ise mana guedhogi!” To Balaam nodwoke niya, “Donge nyaka awach mana gima Ruoth Nyasaye osenyisa?” Eka Balak nowachone niya, “Bi mondo ateri kamoro machielo ma inyalo nenogo mana bath jo-Israel konchiel, to ok giduto, mondo ikuong’nagi kanyo.” Kamano ne otero Balaam e paw Zofim ewi got Pisga, kendo nogeroe kende abiriyo mag misango, mi ochiwoe rwath achiel gi im achiel e kendo ka kendo. Eka ne Balaam owacho ni Balak niya, “Chung’ but misango misechiwo, an to adhi romo gi Nyasaye kucha.” Ruoth Nyasaye nofwenyore ni Balaam monyise gima onego owachi kowachone niya, “Dog ir Balak kendo iwach mana kaka anyisi.” Omiyo nodok, moyudo ka Balak ochung’ e bath misangone kaachiel gi jodong Moab. Balak nopenjo gima Ruoth Nyasaye owacho. Mi Balaam nohulo wach moa kuom Nyasaye kama: “Balak a malo mondo iwinj! Wuod Zipor winji gima onyisa mondo awachi! Nyasaye ok en dhano ma doriambi. Ooyo, ok en dhano ma dolokre. Osewuoyo, to donge obiro timo kaka owacho? Adier, obiro chopo gima osehulo. Osechika mondo achiw gueth, omiyo abiro chiwo gueth, to ok anyal loko guethno. Onge ketho moseyudo kuom joka Jakobo. Ooyo, onge richo moseneno kuom jo-Israel. Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi ni kodgi en ema giyie ni en Ruodhgi. Nyasaye, ma nogologi e piny Misri, tekone chalonigi gi teko jowi. Tim ajuoke onge kuom joka Jakobo, Adier, timbe ndagla onge kuom jo-Israel. Koro ma e sa monego wanyisie joka Jakobo ma jo-Israel niya, ‘Neyeuru gima Nyasaye osetimonu!’ Ogandagi chalo gi sibuor ma dhako mokichore, kendo ojuol ka sibuor ma dichwo. Ok onyal nindo piny, kapok ochamo gima onego momadho rembe.” Eka Balak nowacho ni Balaam niya, “Ka ok idwar kuong’ogi, to kara ber mondo kik iguedhgi bende.” To Balaam nodwoke niya, “Donge ne anyisi ni nyaka atim gik moko duto ma Ruoth Nyasaye ochika?” Balak nowachone niya, “Bi mondo ateri kamoro machielo, dipo ka Nyasaye oyie, mi ikuong’onagi kanyo.” Kamano notero Balaam ewi got Peor, momanyore gi Jeshimon. Eka Balaam ne onyise mondo olosne kende abiriyo mag misango kanyo, kendo ochiw ruedhi abiriyo kod imbe abiriyo. Balak notimo kaka ne Balaam onyise mi ochiwo rwath achiel gi im achiel e kendo ka kendo. Koro kaka Balaam nong’eyo ni Ruoth Nyasaye dwaro ni mondo oguedh jo-Israel, ne ok odhi mondo otim tim ajuoke, kaka ne osetimo mokwongo, to nowichore mochomo thim, kendo kane ong’icho, noneno jo-Israel koguro kambigi kochanore e dhoutgi. Eka teko mar Nyasaye nobiro kuome, mi ohulo kama: “Ma e wach madier mar Balaam wuod Beor, mana ng’at ma wang’e bith, kendo ma winjo weche Nyasaye. En wach ma ng’at ma wang’e oyepo, kendo ma neno fwenyruok moa kuom Ng’at ma Nyalo Gik Moko Duto. A joka Jakobo, mano kaka hembeu beyo! A jo-Israel, kar daku long’o! Hembeu chalo gi yiend othidhe mopidhi e laini maboyo, kendo chalo gi puothe mae bath aora, kaka yien mabeyo ma Ruoth Nyasaye opidho, kendo kaka yiend sida mae dho pi. Pi mae dapigeu biro bubni oko, kendo kothu nochal gi nembe madongo, mondo ruodhu obed maduong’ moloyo Agag, kendo lochne oyud duong’. Nyasaye mane ogolou e piny Misri, tekone chalo gi teko jowi. Uchamo ringre ogendini ma wasiku bende urado chokegi, kendo uturo lembgi matindo tindo. Uchalo gi sibuor madhako manindo piny, ma onge ng’ama hedhore chiewo. Joma guedhou mondo oyud gueth, to joma kuong’ou mondo oyud kuong’!” Kane Balak owinjo wechego, nokecho ahinya gi Balaam, mi ne okeyo lwetene, kowacho ni Balaam niya, “Ne aluongi mondo ikuong’na wasika, to in koro iseguedhogi mana nyadidek! Omiyo wuogi, idhi thuru. Ne asingora ni damiyi duong’ mang’ongo, to koro Ruoth Nyasaye osemoni yudo duong’no.” To Balaam nodwoke niya, “Donge ne anyiso jooteni mane ioro ira ni kata dibed ni Balak dwaro miya fedha kod dhahabu duto manie ode, to ok anyal chayo chik Ruoth Nyasaye, ka atimo dwarona awuon, bed ni en gima ber kata gima rach, to abiro wacho mana gima Ruoth Nyasaye onyisa. Koro adok ir jowa, to kapok adhi, to nyaka anyisi gima jo-Israel biro timo ni jogi e ndalo mabiro.” Kamano Balaam nohulo wach moa kuom Nyasaye kama: “Ma e wach madier mar Balaam wuod Beor, mana wach ng’at ma wang’e bith, kendo mawinjo weche Nyasaye. En wach ng’at mong’eyo rieko mar Ng’ama Duong’ Moloyo, ng’at ma wang’e oyepo, kendo ma neno fwenyruok moa kuom Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto. Anene, to ok sani, kendo ang’iye, to ok machiegni. Sulue nobi koa kuom joka Jakobo, kendo ludh duong’ nowuog kuom jo-Israel. Obiro goyo oganda lweny mag jo-Moab, kendo nolo joma sungore. Obiro loyo piny Edom e lweny, mi okaw kendo jo-Seir ma wasike nobed mage. Jo-Israel biro timo timbe chir. Ee, joka Jakobo biro loyo wasikgi. Onge ng’at ma nodong’ Ar ka ngima.” Eka Balaam norango piny Amalek, mi ohulo kama: “Oganda mane okwongo betie ne jo-Amalek. To mogik ginirum chuth.” Eka norango jo-Keni, mi owacho niya, “Yaye un jo-Kain, kata obedo ni kar daku otegno, kendo udak malo ewi gode, to obiro wang’. Uparo ni unyalo dak e nyima kanyo nyaka karang’o?” Ne ochako ohulo kendo niya, “Yaye, mago jokanye machokore malogo? Gin mony moa Saipras. Gibiro ketho Asuria, kendo giniketh Eber, to kata gin bende gibiro rumo chuth.” Bang’ mano Balaam nowuok modok thurgi, to Balak bende nodhi. Kane jo-Israel ni Shitim, ne gichako terore gi nyi Moab, mane luongogi e sep misengni mane gitimo ni nyisechegi. Ne gidhi, mi gichamo chiemogo, kendo gilamo nyiseche jo-Moab. Kane jo-Israel ochako lamo Baal-peor kamano, Ruoth Nyasaye nokecho kodgi. Mowacho ni Musa niya, “Ter jotend oganda ewi got idhir olwar piny, mondo otho e nyima odiechieng’ alanga, mondo mirimba mager oa kuom jo-Israel.” Omiyo Musa nowacho ni jong’ad bura mag Israel niya, “Ng’ato ka ng’ato kuomu nyaka neg joge moselamo Baal-peor.” Noyudo ja-Israel moro okelo nyar Midian e hembe ratiro ka Musa kod oganda duto neno, ka noyudo giywak e dho Hemb Romo. Kane Finehas wuod Eleazar ma wuod Harun jadolo onene, nowuok e oganda mokawo tong’, kendo odonjogo e ot ma iye, kodwaro ja-Israelno. Nochwowe gi tong’ moriwe kaachiel gi nyakono. Eka tho mane oyudo ogoyo jo-Israel orumo. To noyudo ka thono osenego ji piero ariyo gang’wen. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Finehas wuod Eleazar ma wuod Harun jadolo osemiyo mirima mane an go gi jo-Israel orumo, nikech mirima mosemake kodgi chal gi mara. Mano emomiyo kata obedo ni ne an gi nyiego kod jo-Israel nikech aherogi ahinya, to ne ok atiekogi. Dhi iwach ni Finehas ni asingorane ni obiro bedo jadolo nyaka chieng’. Asingorane, en kaachiel gi nyikwaye ni ginibed jodolo nyaka chieng’ nikech osebedo gi mirima ma nyiso ni ohero Nyasache, mi opwodho jo-Israel kuom richogi.” Ja-Israel mane onegi kaachiel gi nyar Midian niluongo ni Zimri wuod Salu ma jatend dhoot achiel kuom dhout jo-Simeon. To nyar Midian ma ne onegno nyinge ne Kozbi nyar Zur, mane jatend dhout Midian moko. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Sanduru jo-Midian, kendo uneggi, nikech ne githagou gi timbegi mag amara mane gitimo Peor, kendo kuom wach Kozbi ma nyargi, ma nyar jatend Midian, mane oneg ndalo mane yamb tho obiro nikech gima notimore Peor.” Bang’ yamono, Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa gi Eleazar jadolo ma wuod Harun niya, “Kwanuru oganda jo-Israel e dhoutgi, kundiko joma hikgi oromo piero ariyo kata mokadho kanyo, kendo moromo dhi e lweny,” Musa gi Eleazar nochoko ji duto ma hikgi piero ariyo kata mokadho kanyo, e piny Moab mamwalo, e bath aora Jordan kama omanyore gi Jeriko, kaka Ruoth Nyasaye nosechiko Musa. Jo-Israel mane owuok Misri e magi: Jo-Reuben ma wuod Israel makayo, kochan e dhoutgi, ne joka Hanok gi joka Palu gi joka Hezron gi joka Karmi. Mago ne dhout Reuben. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero ang’wen gi mia abiriyo kod piero adek. Wuod Palu ne Eliab, to yawuot Eliab ne Nemuel gi Dathan kod Abiram. Gin e Dothan gi Abiram mane joma ogen e oganda, to ne gipiem gi Musa kod Harun, mi giriwore gi jo-Korah mondo gipiem gi Ruoth Nyasaye. Bang’e piny nong’amo dhoge, mi omwonyogi kaachiel gi Korah, mi ogandagi norumo, kendo mach nowang’o ji mia ariyo gi piero abich kande. Ne gidoko ranyisi ma siemo ji. To kata kamano jo-Korah ne ok otho duto. Jo-Simeon, kochan e dhoutgi ne joka Nemuel gi Joka Jamin gi joka Jakin gi joka Zera kod joka Saulo. Mago ne dhout joka jo-Simeon. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero ariyo gariyo gi mia ariyo. Jo-Gad, kochan e dhoutgi, ne joka Zefon gi joka Hagi gi joka Shuni gi joka Ozni gi joka Eri gi joka Arod kod joka Arieli. Mago ne dhout jo-Gad. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero ang’wen gi mia abich. Yawuot Juda ne Er gi Onan gi Shela gi Perez kod Zera. To Er gi Onan notho e piny Kanaan. Jo-Juda, kochan e dhoutgi, ne joka Shela gi joka Perez kod joka Zera. Dhout Perez ne joka Hezron gi joka Hamul. Mago ne dhout Juda. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero abiriyo gauchiel gi mia abich. Jo-Isakar kochan e dhoutgi ne joka Tola gi joka Pua gi joka Jashub kod joka Shimron. Mago ne dhout Isakar. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero auchiel gang’wen gi mia adek. Jo-Zebulun kochan e dhoutgi ne joka Sered gi joka Elon kod joka Jaleel. Mago ne dhout Zebulun. Kar romb joma ondik nyingi ne alufu piero auchiel gi mia abich. Yawuot Josef ne Manase gi Efraim. Jo-Manase kochan e dhoutgi ne joka Makir gi joka Gilead. (Gilead ne wuod Makir.) Dhout Gilead ne Jezeer gi joka Helek gi joka Asriel gi joka Shekem gi joka Shemida kod joka Hefer. Zelofehad wuod Hefer nonywolo mana nyiri kende. Nyingi ne Mala gi Noa gi Hogla gi Milka kod Tirza. Mago ne dhout Manase. Kar romb joma ne ondik nyinggi ne alufu piero abich gariyo gi mia abiriyo. Jo-Efraim kochan e dhoutgi ne joka Shuthela gi joka Beker kod joka Tahan. Dhood Shuthela ne joka Eran. Mago ne dhout Efraim. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero adek gariyo gi mia abich. Mago duto ne joka Josef, kochan e dhoutgi. Jo-Benjamin kochan e dhoutgi ne joka Bela gi joka Ashbel gi joka Ahiram gi joka Shufam kod joka Hufam. Yawuot Bela ne Ard gi Naaman. Dhout Bela ne joka Ard gi joka Naaman. Mago ne dhout Benjamin. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero ang’wen gabich gi mia auchiel. Jo-Dan kochan e dhoodgi ne joka Shuham. Mano ne dhood Dan. Kar romb joka Shuhan ma ondik nyinggi ne alufu piero auchiel gang’wen gi mia ang’wen. Jo-Asher kochan e dhoutgi ne joka Imna gi joka Ishvi kod joka Beria. Dhout Beria ne joka Heber gi joka Malkiel. Bende Asher ne nigi nyako ma nyinge Sera. Mago ne dhout Asher. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero abich gadek gi mia ang’wen. Jo-Naftali kochan e dhoutgi ne joka Jazeel gi joka Guni gi joka Jezer kod joka Shilem. Mago ne dhout Naftali, kochan e utgi. Kar romb joma ondik nyinggi ne alufu piero ang’wen gabich gi mia ang’wen. Kamano kar romb jo-Israel duto ne ji alufu mia auchiel gi achiel, kod mia abiriyo gi piero adek. (601,730) Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Nyaka pog piny gi dhoudi mana maromre gi kar joma ondik nyinggi. Oganda maduong’ inimi lowo maduong’, to oganda matin nimi matin. Oganda ka oganda nopogne lowo maromre gi kar romb joma ondik nyinggi. Kata kamano unupog piny mana gi ombulu, mi dhoot ka dhoot noyud lowo maromre gi kar romb nying joma ondik e dhoodgi. Lowo nopog gi ombulu ni ogendni madongo gi matindo bende.” Jo-Lawi mondik nyinggi kochan e dhoutgi ne joka Gershon gi joka Kohath kod joka Merari. Dhout Lawi ne joka Libni gi joka Hebron gi joka Mali gi joka Mushi kod joka Korah. Kohath ne wuon Amram, to chi Amram ne nyinge Jokebed nyar Lawi, mane Lawi onywolo Misri. Jokebed nonywolo ni Amram nyithindo ma nyinggi Harun gi Musa kod Miriam ma nyamin-gi. Yawuot Harun ne Nadab gi Abihu gi Eleazar kod Ithamar. To Nadab gi Abihu notho nikech ne giyiego mach ma ok ni kare e nyim Ruoth Nyasaye. Kar romb jo-Lawi ma chwo, chakre ja due achiel kadhi nyime, ne alufu piero ariyo gadek. Nondik nyinggi mopogore gi dhout Israel mamoko, nikech ne ok opognigi lowo kaka ipogo ni dhout Israel mamoko. Mago e nying jo-Israel mane Musa gi Eleazar jadolo ondiko e piny Moab mamwalo e bath aora Jordan kama omanyore gi Jeriko. To onge ja-Israel moro kata achiel mane Musa gi Harun jadolo okwano e thim Sinai, mane okwan e kweno mar ariyoni, nimar Ruoth Nyasaye nosewacho ni nyaka githo giduto e thim. Onge ng’ato kuomgi mane pod ngima, mak mana Kaleb wuod Jefune kod Joshua wuod Nun. Bang’ kweno, nyi Zelofehad nobiro. Zelofehad ne wuod Hefer ma wuod Gilead ma wuod Makir ma wuod Manase ma wuod Josef. Nying nyirigo ne Mala gi Noa gi Hogla gi Milka kod Tirza. Ne gibiro e dho Hema Miromoe gi Nyasaye e nyim Musa gi Eleazar jadolo kaachiel gi jodongo kod oganda duto, mi giwacho niya, “Wuonwa ne otho e thim, to ne ok en achiel gi jo-Korah mane piem gi Ruoth Nyasaye. Ne otho athoya kuom richone owuon, kendo noonge gi yawuowi. Koro ere gimomiyo nying wuonwa dilal e dhoodgi mana nikech oonge gi wuowi? Pognwa lowo mana kaka ipogo ni omine wuonwa.” Kuom mano Musa notero wachgi e nyim Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Gima nyi Zelofehad dwaro ni kare. Nyaka ipognigi lowo mana kaka ipogo ni omine wuon-gi. To wach ni jo-Israel ni ka ng’ato otho maonge wuowi, to mwandune nyaka dong’ ni nyare. Ka oonge gi nyako, to mwandune nyaka dong’ ni owetene. To ka oonge gi owetene, to mwandune dong’ ni omine wuon-gi. Ka wuon onge gi ominene, to mwandune dong’ ni watne moro machiegni, kendo ng’atno ema kawo. Wachni nobed chik ni jo-Israel.” Mano e kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Idh got Abarim, mondo ine piny masemiyo jo-Israel. Ka isenene, to ibiro tho miluw kwereni, mana kaka Harun owadu notho, nikech nutamoru rito chikna kane oganda jo-Israel piem koda e sokni manie thim Zin, kendo ne ok unyiso oganda ni an Ng’ama Ler.” (Mago e sokni mag Meriba man but Kadesh e thim Zin.) Bang’e Musa nowacho niya,, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach ngima, yier jatelo ni ogandani, mondo otel nigi e gik moko duto ma gitimo, kendo oritgi ka giwuok kendo ka giduogo dala, mondo oganda Ruoth Nyasaye kik bed ka rombe maonge jakwath.” Ruoth Nyasaye nodwoko Musa niya, “Kaw Joshua wuod Nun, ng’at ma teko ni kuome, mondo iket lweti kuome, kendo ikete e nyim Eleazar jadolo gi oganda duto. Miye chik e nyimgi, kendo imiye tekoni moko mondo oganda jo-Israel duto oluore. Enobed kodhi ir Eleazar jadolo ma nobed ka goyone ombulu miluongo ni Urim, mondo ong’ego gima Ruoth Nyasaye dwaro. Oganda jo-Israel, kaachiel gi Joshua, nowuog oko kendo noduog dala, mana kaka Eleazar ochikogi.” Musa notimo kaka Ruoth Nyasaye nochike. Nokawo Joshua moketo e nyim Eleazar jadolo gi oganda duto, moyieyo lwete kuome, kendo omiye chik kaka Ruoth Nyasaye nosechike. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, Chik jo-Israel mondo ochiw gik mitimonago misengni miwang’o mondo obed chiemba madum tik mamit e kinde moketi. “Bende nyisgi ni misengni miwang’o ni Ruoth Nyasaye e magi: Odiechieng’ kodiechieng’ nyaka chiw nyiimbe ariyo maonge songa ma hikgi achiel achiel, mondo otimgo misango miwang’o pep. Nyaim achiel unutimgo misango gokinyi, to machielo unutimgo misango godhiambo mar ang’ich welo. Misango mar cham michiwo kodgi to nobed mogo moromo kilo adek moruw gi mo maber moromo lita ariyo. (Mano e misango mitimo miwang’o mitimo pile mondo odum mamit ni Ruoth Nyasaye, mane ochak tim e got Sinai.) To misango miolo piny mitimego nobed divai moromo lita ariyo kuom im ka im. Nyaka uol divai makechno ei Kama Ler ka misango ni Ruoth Nyasaye. Nyaim machielo mutimogo misango godhiambo mar ang’ich welo nyaka chiw gi misango mar cham kod miolo piny maromre gi mago michiwo gokinyi. En misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. “Chieng’ sabato to nyaka uchiw nyiimbe ariyo maonge songa ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Nyaka chiwe gi misango miolo piny, mitimego kaka chik dwaro. Misango miwang’o pep mitimo chieng’ sabato ka sabatono nyaka utim kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango miolo piny mitimego. “To chieng’ due achiel mar due ka due nyaka uchiw nyiruedhi ariyo gi im achiel kod nyiimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango miwang’o pep. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misango mar cham michiwo gi nyarwath ka nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im nobed moromo kilo abiriyo, kendo michiwo gi nyaim ka nyaim, kilo adek. Mano en misango miwang’o pep mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Misango miolo piny mitimo gi nyarwath ka nyarwath nobed divai moromo lita ang’wen, to michiwo gi im nobed lita ariyo, kendo michiwo gi nyaim ka nyaim, lita achiel. Mano en misango miwang’o pep ma nyaka tim due ka due e higa ngima. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimnigo Ruoth Nyasaye misango mar golo richo. Mano nyaka utim kumedo ewi misango miolo piny michiwego. “Nyaka utim Pasaka mar Ruoth Nyasaye due apar gang’wen mar due mokwongo, to due apar gabich unutim sawo, kendo nyaka ucham mana makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo to nyaka ubed gi chokruok mar lemo, kendo ok unuti tijeu mapile chieng’no. Nyaka uchiw nyiruedhi ariyo gi im achiel kod nyiimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango miwang’o pep, madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misango mar cham michiwo gi nyarwath ka nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im nobed kilo abiriyo, to michiwo gi nyaim ka nyaim, kilo adek. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimgo misango mar golo richo, upwodhrugo. Mago duto nyaka uchiw kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo gokinyi pile. Unutim misengnigo pile nyaka chieng’ mar abiriyo. En misango mitimo mondo obed chiemo madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Nyaka uchiwe kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango miolo piny michiwego. Chieng’ mar abiriyo bende nyaka ubed gi chokruok maler, kendo ok unuti tijeu mapile. “Chieng’ muchiwoe chamb gwel, ka ukelo ni Ruoth Nyasaye chiwo mar cham manyien e Sap Jumbe, to nyaka ubed gi chokruok maler, kendo ok nuti tijeu mapile. Unuchiw nyiruedhi ariyo gi im achiel kod nyiimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango miwang’o pep madum mamit ni Ruoth Nyasaye. Misango mar cham michiwo gi nyarwath ka nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im nobed kilo abiriyo, kendo michiwo gi nyaim ka nyaim, kilo adek. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimgo misango mar golo richo, upwodhrugo. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa, kendo misengnigo duto nyaka utim kumedo ewi misengni miwang’o pep mitimo pile, kaachiel gi misango miolo piny michiwogigo. “Due achiel due mar abiriyo, nyaka ubed gi chokruok mar lemo, kendo ok unuti tijeu mapile. Mano en chieng’ mor mugoyoe tung.’ Unuchiw nyarwath achiel gi im achiel kod nyiimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango miwang’o pep madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. To misango mar cham michiwo gi nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im nobed kilo abiriyo, kendo michiwo gi nyaim ka nyaim, kilo adek. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimgo misango mar golo richo, upwodhrugo. Mago duto nyaka utim kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo due ka due, kendo mitimo pile, kaachiel gi misengni mag cham gi miolo piny, michiwogigo kaka chik dwaro. En misango miwang’o mondo odum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. “Due apar due mar abiriyono nyaka ubed gi chokruok maler, kendo nyaka usandru kuriyo kech, bende kik uti tich moro amora. Unuchiw nyarwath achiel gi im achiel kod nyiimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango miwang’o pep madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misango mar cham michiwo gi nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im nobed kilo abiriyo, kendo michiwo gi nyaim, kilo adek. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango mipwodhogo richo, kod misango miwang’o pep mitimo pile, kaachiel gi misango mar cham kod miolo piny michiwo kodgi. “Due apar gabich due mar abiriyo, nyaka ubed gi chokruok mar lemo. Ok unuti tijeu mapile, to nyaka utim ni Ruoth Nyasaye sawo kuom ndalo abiriyo. Unuchiw nyiruedhi apar gadek gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel, mondo otimgo misango miwang’o pep madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misango mar cham michiwo gi nyarwath ka nyarwath nobed mogo moromo kilo apar moruw gi mo, to michiwo gi im ka im nobed kilo abiriyo, kendo michiwo gi nyaim ka nyaim, kilo adek. Bende nyaka uchiw nywok mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kaachiel gi misango mar cham kod miolo piny michiwego. “Chieng’ mar ariyo unuchiw nyiruedhi apar gariyo gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’we ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi miolo piny michiwego. “Chieng’ mar adek unuchiw ruedhi apar gachiel gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge gi songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi miolo piny michiwego. “Chieng’ mar ang’wen unuchiw ruedhi apar gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel mondo timgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi miolo piny michiwego. “Chieng’ mar abich unuchiw ruedhi ochiko gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo, kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi miolo piny michiwego. “Chieng’ mar auchiel unuchiw ruedhi aboro gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo timgo misango mar golo richo kumede ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi misango miolo piny michiwego. “Chieng’’ mar abiriyo unuchiw ruedhi abiriyo gi imbe ariyo kod nyiimbe apar gang’wen ma hikgi achiel achiel mondo otimgo misango. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny nyaka bed moketi kaka chik dwaro, maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo kumedo ewi misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi misango miolo piny michiwego. “Chieng’ mar aboro unutim nyasi mitiekogo chokruok, kendo ok unuti tijeu mapile. Nyaka uchiw rwath achiel gi im achiel kod nyimbe abiriyo ma hikgi achiel achiel, mondo otimgo misango miwang’o pep madum tik mamit ni Ruoth Nyasaye. Jamnigo duto nyaka bed maonge songa. Misengni mag cham kod miolo piny michiwogo ruedhi gi imbe kod nyiimbe nyaka bed moketi kaka chik dwaro maromre gi kar romb jamnigo. Bende nyaka uchiw nywok achiel mondo otimgo misango mar golo richo, kumedoe misango miwang’o pep mitimo pile, kod misango mar cham gi miolo piny michiwego. “Mago e misengni ma nyaka utim ni Ruoth Nyasaye e sewni moketi, kumedo ewi misengni muchopogo kuong’ruok, gi muchiwo kuom herou, gi miwang’o pep gi mag cham gi miolo piny kod mag sawo.” Musa nonyiso jo-Israel mana kaka Ruoth Nyasaye nochike. Musa nowacho ni jotend jo-Israel niya, “Ruoth Nyasaye ochiko kama: Ka ng’ato osingore ni Ruoth Nyasaye kata okuong’orene, to kik olokre. Gimoro amora mowacho gi dhoge, to nyaka otim. “Ka nyaka matin ma pod nie odgi osingore ni Ruoth Nyasaye, kata okuong’orene, kendo wuon mare owinjo singruokno kata kuong’ruokno, to ok owachone gimoro, kuong’ruokneno nyaka siki. To ka wuon odagi wachno chieng’ mowinjeeno, to kuong’ruokgo duto ok nyal mako nyakono. Ruoth Nyasaye nowene nikech wuon mare osedagi. “To ka nyako okendi kapod kuong’ruok omake, kata ka wach mane owacho piyopiyo ka ok oparo pod otweye, to eka bang’e chwore owinjo to oling’ aling’a to kuong’ruokno nyaka siki. To ka chwore odagi kuong’ruokno chieng’ mowinjoe wach mi oketho kuong’ruok, to kuong’ruokno ok nyal mako dhakono, to Ruoth Nyasaye nowene. “Kuong’ruok moro amora ma chi liel kata dhako ma chwore oriembo okuong’orego nyaka siki. To ka dhako okuong’ore kata otuere gi kuong’ruok, to eka bang’e chwore owinjo to oling’ aling’a mi ok odagi wachno, to kuong’ruokgo duto nyaka siki. To ka chwore odagi kuong’ruokgo ratiro kowinjogi, to onge gimoro amora mane chiege owacho ma nomake, bed ni en kuong’ruok kata singruok. Chwore osekethogi, omiyo Ruoth Nyasaye nowene. “Chwor dhako nyalo guro kata ketho singruok kata kuong’ruok ma chiege dwaro sandorego. To ka dichwo oling’ chieng’no kod kinyne, to mano nyiso ni oyie gi singruok kata kuong’ruok mane chiege otuerego. Ginisiki, nikech ka ne owinjogi, to noling’. To kolokore mana achien, modagi kosewinjogi, to ketho mar chiege nobed mare, kendo nyaka ochul.” Mago chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa kuom dichwo gi dhako kendo kuom wuon nyako gi nyare matin ma pod ni e odgi. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Inimi jo-Israel chul kuor ni jo-Midian. Bang’ mano ibiro tho, miluw kwereni.” Omiyo Musa nowacho ni jo-Israel niya, “Yieruru jou moko, mondo odhi oked gi jo-Midian, ochulnigi kuor e nying Ruoth Nyasaye. Nyaka ugol ji alufu achiel achiel e dhoot ka dhoot mar Israel.” Kamano noluong jo-Israel alufu apar gariyo moikore ni lweny, ka ogol ji alufu achiel achiel e dhoot ka dhoot. Musa nooro jolwenygo gi Finehas wuod Eleazar jadolo mane oting’o gik lemo mag Kama Ler kod tunge migoyo mondo ji ogo sigich lweny. Ji alufu achiel achiel noa e dhoot ka dhoot. Ne gikedo gi jo-Midian kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa, mi ginego jogi machwo duto. To bende ne ginego Evi gi Rekem gi Zur gi Hur kod Reba, mane ruodhi abich mag Midian, kaachiel gi Balaam wuod Beor. Jo-Israel nomako mond jo-Midian gi nyithindgi, kendo ne giyako jambgi kod mwandugi duto. Ne giwang’o miechgi duto, kod kuondegi mag buoro. Bang’e ne gikawo jamni kod gik moko duto mane giyako, kaachiel gi joma ne gimako, mi gitero ir Musa gi Eleazar jadolo kod oganda jo-Israel e kambi mane ni e piny Moab mamwalo but aora Jordan kama omanyore gi Jeriko. Musa gi Eleazar jadolo gi jodong oganda duto nodhi romo ni jolwenygo e dho kambi oko. To Musa nokecho gi jotend ogend lweny madongo gi matindo mane duogo koa e lweny, mopenjogi niya, “Ere gimomiyo useweyo mon-gi mak unego? Donge ung’eyo ni kane Balaam osea gweng’ Peor, to mon-go ema nobet kawuondo jo-Israel mondo owe Ruoth Nyasaye, mi mano nomiyo tho ogoyo oganda Ruoth Nyasaye? Emomiyo neguru nyithindo machwo duto, kaachiel gi mon duto, to uwe nyiri ma pok ong’eyo chwo, mondo ukaw. To ng’ato ka ng’ato kuomu moseneko, kata mosemulo ng’at motho, nyaka dong’ oko mar kambi kuom ndalo abiriyo. Gudreuru chieng’ mar adek kod chieng’ mar abiriyo, kendo upwodh joma umako e lweny. Bende pwodhuru lewni duto gi gimoro amora molos gi pien, kata gi yie diel mokadi, kata gi bao.” Eleazar jadolo nowacho ni jolweny mane dwogo koa e lweny niya, “Ma e chik achiel kuom chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Gimoro amora manyalo tamo mach wang’o, kaka dhahabu gi fedha gi mula gi nyinyo gi opanga kod lisasi, nyaka uketi e mach, eka obed maler. To kata kamano nyaka pwodhgi gi pi mar pwodhruok. Bende gimoro amora ma mach nyalo ketho nyaka lwok e pigno. Chieng’ mar abiriyo nyaka ulwok lepu, mi ubed maler, eka bang’e unyalo duogo e kambi.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Un gi Eleazar jadolo kod jodong dhout oganda mondo ukwan jamni gi gik moko moyaki, kaachiel gi joma omak e lweny. Bang’e poguru gigo maromre e kind jolweny mane odhi kedo, kod ji duto mane odong’. Kuom mago mopogni jolweny, ugolie achiel kuom mia abich abich, bed ni gin ji kata dhok kata kenje kata rombe, mondo obed chiwo momi Ruoth Nyasaye. Gik mugolo kuom pok jolwenygo nyaka mi Eleazar jadolo kaka chiwo ni Ruoth Nyasaye. To kuom gik mopog ni jo-Israel modong’, ugolie achiel kuom piero abich abich, bed ni gin ji kata dhok kata kenje kata rombe, omi jo-Lawi ma jorit Hema Maler mar Ruoth Nyasaye.” Musa gi Eleazar jadolo ne jotimo kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa. To gik moyaki, ka ok okwan mago mane jolweny okawo e magi: Rombe alufu mia auchiel gi piero abiriyo gabich (675,000) gi dhok alufu piero abiriyo gariyo, kod kenje alufu piero auchiel gachiel, kaachiel gi nyiri alufu piero adek gariyo ma pok ong’eyo chwo. Kamano gik mane omi joma ne okedo e lweny ne rombe alufu mia adek gi piero adek gabiriyo kod mia abich, (337,500) gi dhok alufu piero adek gauchiel, kod kenje alufu piero adek gi mia abich, kaachiel gi ji alufu apar gauchiel. Kuom mano, pok mane ogol mondo ochiw ni Ruoth Nyasaye ne rombe piero abiriyo gariyo, gi dhok mia auchiel gi piero abiriyo gabich, kod kenje piero auchiel gachiel, kaachiel gi ji piero adek gariyo. Musa nomiyo Eleazar jadolo pok mane ogol ni Ruoth Nyasaye, kaka Ruoth Nyasaye nochike. To gik mane odong’ ni jo-Israel, tiende ni mago mane Musa oketo tenge komiyo jolweny pokgi, ne rombe alufu mia adek gi piero adek gabiriyo gi mia abich, (337,500) gi dhok alufu piero adek gauchiel kod kenje alufu piero adek gi mia abich, kaachiel gi ji alufu apar gauchiel. Kuom gik mane opogni oganda jo-Israelgo, Musa nogolo achiel kuom piero abich abich, bed ni gin ji kata jamni, momiyo jo-Lawi mane jorit Hema Maler mar Ruoth Nyasaye kaka Ruoth Nyasaye nochike. Bang’e jotend ogend lweny madongo gi matindo nobiro ir Musa, nowachone niya, “Jaduong’, wasekwano jolweny mawa duto mwayudo ni gintie gite. Kuom mano wasekelo gik molos gi dhahabu mane wayako, kaka thiwni gi manyonge gi tere gi stadi kod tigo, mondo wachiw ni Ruoth Nyasaye ka gik mwawarogo ngimawa.” Eka Musa gi Eleazar jadolo nokawo gik molos gi dhahabugo kuom jotelo madongo gi matindo. Pek chiwo mar dhahabu mane gimiyo Ruoth Nyasaye noromo kilo mia ariyo, nimar jalweny ka jalweny noseyako. Kamano Musa gi Eleazar jadolo noyudo dhahabu kuom jotend ogend lweny madongo gi matindo, mi ne gikelo e Hema Miromoe gi Nyasaye mondo Ruoth Nyasaye opargo jo-Israel. Jo-Reuben kod jo-Gad ne nigi jamni mang’eny, kendo kane gineno ka piny Jazer kod piny Gilead nigi lege mabeyo, ne gibiro ir Musa gi Eleazar jadolo kod jodong oganda, mi giwacho nigi niya, “Piny moting’o Ataroth gi Dibon gi Jazer gi Nimra gi Heshbon gi Eleale gi Sebam gi Nebo kod Beon ma Ruoth Nyasaye osekawo ka jo-Israel neno, en piny man gi lek maber mar jamni, kendo ung’eyo ni wan jopith jamni. Kuom mano ka uyie kodwa, to miwauru pinyno obed marwa. Kik wang’ad aora Jordan.” To Musa nopenjo jo-Gad kod jo-Reubengo niya, “Udwaro ni mondo joweteu odhi oked e lweny ka un to udong’ ka? Ere gimomiyo unyoso chuny jo-Israel mondo kik ng’ad loka, odhi e piny ma Ruoth Nyasaye osemiyogi? Mano e gima ne wuoneu otimo kane aorogi ka wan Kadesh-barnea mondo gidhi gicheng piny Kanaan. Ne gidhi mi gichengo pinyno nyaka holo mar Eshkol, to kane gidwogo ne ginyoso chuny jo-Israel ni ok ginyal dhi kawo piny mane Ruoth Nyasaye osemiyogi. Mirima mager nomako Ruoth Nyasaye chieng’no, mi okuong’ore niya, ‘Jo-Israel osedagi luwa gi chunygi duto, omiyo onge kata ng’ato achiel ma jahigni piero ariyo kata mokadho kanyo mane owuok Misri, ma none piny mane asingora ni Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. Kaleb wuod Jefune ja-Kenizi, kod Joshua wuod Nun kende ema nodonj e pinyno, nikech giseluwo Ruoth Nyasaye gi chunygi duto.’ Ruoth Nyasaye nokecho gi jo-Israel mi ne omiyo gidigni e thim kuom higni piero ang’wen-gi, nyaka tieng’ mane oketho e nyimeno otho duto. Koro kendo uluwo mana timbe wuoneu! Un joma timbegi richo, ma pod biro mana medo mirimb Ruoth Nyasaye kuom jo-Israel, nimar ka udagi luwe, to obiro jwang’o oganda jo-Israel duto e thim, kendo un ema ubiro miyo girum.” Bang’ kinde matin ne gidwogo ir Musa, mi giwacho niya, “Wadwaro gero abilni ni jambwa ka, kod mier mondo mondwa gi nyithindwa odagie. Bang’e wanyalo dhi e lweny mondo waked ka watelo ni jo-Israel, nyaka chop gikaw piny ma gidhi dakie. To e kinde ma pod wadhi kedo, mondwa gi nyithindwa nyalo dak e mier mochiel motegno gi ohinga ma jopinyni ok nyal monjogie. Ok wanaduogi ka pok ja-Israel ka ja-Israel oyudo lowo mopogne. Wan ok wadwar mondo opognwa piny kodgi loka machielo mar aora Jordan, nikech osepognwa lopwa yo wuokchieng’ mar Jordan lokani.” Musa nodwokogi niya, “Ka unyalo rito singruok musesingorugoni, mi uyie kedo e nyim Ruoth Nyasaye, kendo jou duto ma jolweny ong’ado aora Jordan e nyim Ruoth Nyasaye, mi gibet kuno nyaka chop Ruoth Nyasaye riemb wasike, mokawo pinyno, to un udwog ka, kendo unubed maonge ketho e nyim Ruoth Nyasaye kendo e nyim jo-Israel, mi pinyni nobed maru e nyim Ruloth Nyasaye. To ng’euru ni ka ok utimo kamano, to unubed joketho e nyim Ruoth Nyasaye, kendo richou nokelnu kum. Kuom mano, geruru mier ni mondu kod nyithindu, kendo uger abilni ni jambu, to nyaka utim mana kaka usesingoru!” Jo-Gad gi jo-Reuben nodwoko Musa niya, “Jaduong’ wan jogi omiyo wabiro timo kaka ichikowa. Nyithindwa gi mondwa kod jambwa duto biro dong’ e miech Gilead ka, to jowa duto ma jolweny biro ng’ado aora mondo odhi oked e nyim Ruoth Nyasaye kaka isechiko.” Kuom mano, Musa nochiko Eleazar jadolo gi Joshua wuod Nun kod jodong dhout Israel niya, “Ka jo-Gad gi jo-Reuben duto ma jolweny ong’ado aora Jordan kodu mondo oked e nyim Ruoth Nyasaye, mi ukawo pinyno, to nyaka upognigi piny Gilead. To ka ok ging’ado aora mi gidhi e lweny kodu, to upognigi lowo e piny Kanaan.” Jo-Gad gi jo-Reuben nodwoko niya, “Jaduong’, wabiro timo mana kaka Ruoth Nyasaye osechikowa. Waduto mwaromo dhi e kedo wabiro ng’ado loka cha e nyim Ruoth Nyasaye, to lopwa nobed mana loka Jordan koni.” Omiyo Musa nomiyo jo-Gad gi jo-Reuben kod nus jo-Manase wuod Josef piny Sihon ruodh jo-Amor, gi piny Og ruodh Bashan duto, kaachiel gi miechgi kod gwenge mokiewo kodgi. Jo-Gad nogero Dibon gi Ataroth gi Aroer, gi Atroth-safan gi Jazar gi Jogbeha gi Bethnimra kod Bethharan, duto mier mochiel motegno gi ohinga, kendo ogerie abilni mag jamni. Jo-Reuben to nogero Heshbon gi Eleale gi Kiriathaim gi Nebo gi Baal-meon, (mane nyinge oloki) kod Sibma. Mago e nying mane gichako mier mane gigerogo. Joka Makir wuod Manase to nomonjo piny Gilead, mokawo, kendo ne giriembo jo-Amor mane oyudo odakie. Eka Musa nomiyo joka Makir wuod Manase piny Gilead, mi gidak kuno. Jair nyakwar Manase, to nomonjo miech Ham, mi okawo, kendo ochako ni Havoth-jair, (tiende ni, miech Jair.) Noba to nomonjo Kenath gi mier matindo mokiewo kode, mi ne ochake ni Noba, nyinge owuon. Kane Musa gi Harun otelo ni jo-Israel e dhoutgi ka giwuok e piny Misri, Musa nondiko nying kuonde mane gibworoe mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko, kendo magi e kuonde mane gibworoe gogo: Jo-Israel noa Ramases chieng’ due apar gabich mar due mokwongo, ma en chieng’ maluwo chieng’ Pasaka. Ne giwuok ka jo-Misri nenogi, to ne ok gidewo. Jo-Misri noyudo yiko nyithindgi makayo duto mane Ruoth Nyasaye onego, kang’adogo bura ni nyisechegi. Jo-Israel noa Ramases, modhi oguro kambi Sukoth. Eka ne gia Sukoth, mi gidhi giguro kambi Etham e bath thim. Ne gia Etham, mi gidok chien but Pihahiroth, yo wuok chieng’ mar Baal-Zefon, mi giguro kambi kama omanyore gi Migdol. Bang’e ne gia Pihahiroth, mi ging’ado nam nyaka thim, kendo ne giwuotho kuom ndalo adek e thim Etham, mi giguro kambi kamoro miluongo ni Marah. Ka gia Marah, ne gidhi Elim kuma ne giyudoe sokni apar gariyo mag pi kod yiend othidhe piero abiriyo, mi giguro kambi kuno. Eka ne gia Elim, mi giguro kambi e bath Nam Makwar. Ne gia e bath Nam Makwar, mi gidhi giguro kambi e thim Sin. Bang’e ne gia kanyo mi gidhi giguro kambi Dofka. Ne gia Dofka, mi gidhi giguro kambi Alush. Kane gia Alush, ne gidhi mi giguro kambi Refidim, kuma ne onge pi ma ji modhi. Eka ne gia Refidim, mi gidhi giguro kambi e thim Sinai. Ne gia e thim Sinai, mi gidhi giguro kambi Kibroth-hatava. Bange ne gia Kibroth-hatava mi gidhi giguro kambi Hezeroth. Ne gia Hezeroth, mi gidhi giguro kambi Rithma. Eka ne gia Rithma, mi gidhi giguro kambi Rimon-parez. Ne gia Rimon-parez, mi gidhi giguro kambi Libna. Bang’e ne gia Libna, mi gidhi giguro kambi Risa. Ne gia Risa mi gidhi giguro kambi Kehelatha. Ne gia Kehelatha, mi gidhi giguro kambi e Got Shafer. Kane gia got Shafer, ne gidhi mi giguro kambi Harada. Eka ne gia Harada, mi gidhi giguro kambi Makeloth. Bang’e ne gia Makeloth, mi gidhi giguro kambi Tahath. Ne gia Tahath, mi gidhi giguro kambi Tara. Ne gia Tara, mi gidhi giguro kambi Mithka. Eka ne gia Mithka, mi gidhi giguro kambi Hashmona. Ne gia Hashmona, mi gidhi giguro kambi Moseroth. Bang’e ne gia Moseroth, mi gidhi giguro kambi Bene-jaakan. Ne gia Bene-jaakan, mi gidhi giguro kambi Horhagidgad. Kane gia Horhagidgad, ne gidhi mi giguro kambi Jotbatha. Ne gia Jotbatha, mi gidhi giguro kambi Ebrona. Eka ne gia Ebrona, mi gidhi giguro kambi Ezion-geber. Ne gia Ezion-geber, mi gidhi giguro kambi e thim Zin, ma en thim Kadesh. Ne gia Kadesh, mi gidhi giguro kambi e got Hur, manie tong’ piny Edom. Eka Harun jadolo noidho got Hor kaka Ruoth Nyasaye nochike, mi otho kuno due achiel, due mar abich e higa mar piero ang’wen bang’ wuok jo-Israel e piny Misri. Ne en jahigni mia achiel gi piero ariyo kane otho kuno. Ruodh Arad ma ja-Kanaan, mane odak yo milambo mar piny Kanaan, nowinjo ni jo-Israel biro. Kane gia got Hor ne gidhi mi giguro kambi Zalmona. Ne gia Zalmona, mi gidhi giguro kambi Punon. Eka ne gia Punon, mi gidhi giguro kambi Oboth. Ne gia Oboth, mi gidhi giguro kambi Iye-Abarim e tong’ piny Moab. Bang’e ne gia Iyim, gidhi giguro kambi Dibon-gad. Kane gia Dibon-gad, ne gidhi mi gidhi giguro kambi Almon-diblathaim. Ne gia Almon-diblathaim, mi gidhi giguro kambi e gode mag Abarim, yo wuok chieng’ mar Nebo. Ne gia e gode mag Abarim, mi gidhi giguro kambi e piny Moab, mamwalo e bath aora Jordan, kama omanyore gi Jeriko. Kambigino nochakore Beth-Jeshimoth, moyarore nyaka Abel-shitim e piny Moab ma mwalo. Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Musa e piny Moab mamwalo e bath aora Jordan, kama omanyore gi Jeriko, mowachone mondo onyis jo-Israel niya, “Koro uchiegni ng’ado aora Jordan mondo udonj e piny Kanaan. Nyaka uriemb ji duto modak e pinyno mondo owenu thuolo, kendo uketh kido maggi mopa kod mag mula moleny Kawuru pinyni mi udagie, nimar asemiyougo mondo obed maru. Nyaka upoge gi ombulu e kind dhoutu, mondo dhoot ka dhoot oyud lope. Dhoot maduong’ nyaka yud lowo maduong’ to dhoot matin nyaka yud matin. Pognigiuru mana kaka ombulu owacho, ka dhoot ka dhoot kendo joot ka joot yudo lopgi. To ka ok uriembo joma odak e pinyno mondo owenu thuolo, to joma uweyogo nobednu kaka pedo mandhodho wang’u, kendo ka kudho machwowo dendu. Ginibed ka gilaro kodu piny mudakieno, kendo gima naparo timonigi, ema natimnu.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Koro uchiegni donjo e piny Kanaan, momiu mondo obed mwandu nyaka chieng’. En piny Kanaanno duto, ma tong’ne chalo kama: pinyu man yo milambo nochakre e thim Zin manie tong’ piny Edom. Tong’u ma yo milambo mogik yo wuok chieng’ nobed giko mar nam Kado. Eka kochopo yo milambo mar pith Akrabim, to nogom mokadh Zin, kendo gikone ma yo milambo nobed Kadesh-barnea. Eka nochom Hazar, mochop Azmon, kendo nogom kochomo aora manie tong’ piny Misri, mi nogik e Nam Mediterenia. “Tong’u ma yo podho chieng’ to nobed Nam Mediterenia, gi dho namno. Mano ema nobed tong’u ma yo podho chieng’. “To tong’u ma yo nyandwat nobed koa e Nam Mediterenia kochomo got Hor tir, kendo koa got Hor, nochom kama idonjogo Hamath, mi nogik Zadad. Eka noa kanyo kochomo Zifron, mi nodhi ogik Hazer-enan. Mano ema nobed tong’u ma yo nyandwat. “Tong’u ma yo wuok chieng’ noa Hazar-enan kochomo Shefam tir. Bang’e noridre koa Shefam nyaka Ribla yo wuok chieng’ mar Ain, molor nyaka gode man yo wuok chieng’ mar Nam Galili. Eka nomed lor nyaka aora Jordan, mi ogik e Nam Kado. Kamano piny duto ma tong’go olworo nobed maru.” Bang’e Musa nochiko jo-Israel kama: “Mano e piny ma ubiro pogo gi ombulu, mondo dhoot ka dhoot oyud lope. En piny ma Ruoth Nyasaye osechiko ni mondo omi dhoudi ochiko gi nus, nikech jo-Reuben gi jo-Gad kod nus jo-Manase oseyudo pinygi, dhoot ka dhoot. Dhoudi ariyo gi nusgo oseyudo pinygi loka aora Jordan koni, yo wuok chieng’ mar Jeriko.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Joma biro konyi pogo pinyno e magi: Eleazar jadolo kod Joshua wuod Nun. To bende nyaka ikaw jotend dhoot ka dhoot mondo okonyi e tijno, kendo magi e nyinggi: E dhood jo-Juda en Kaleb wuod Jefune. E dhood jo-Simeon en Samuel wuod Amihud, to e dhood jo-Benjamin en Elidad wuod Kislon. E dhood jo-Dan to jatelo nobed Buki wuod Jogli. Kuom joka Josef, jatend dhood Manase nobed Haniel wuod Efod, to jatend dhood Efraim nobed Kemuel wuod Shiftan. E dhood jo-Zebulun to jatelo nobed Elizafan wuod Parnak, to e dhood jo-Isakar jatelo nobed Paltiel wuod Azan. E dhood jo-Asher, jatelo nobed Ahihud wuod Shelomi, to e dhood jo-Naftali, jatelo nobed Pedahel wuod Amihud.” Mago e joma ne Ruoth Nyasaye oyiero mondo opog ni jo-Israel lowo e piny Kanaan. Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Musa e piny Moab mamwalo but aora Jordan kama omanyore gi Jeriko, mowacho niya, “Nyis jo-Israel mondo oyier miechgi moko, kaachiel gi lowo molworogi, mondo omi jo-Lawi odagie. Ginidag e miergo, kendo jambgi nokwa e legegi. Lach mar lowo mumiyo jo-Lawi, chakre e ohinga mar dala ka dala, kadhi nyime noromo mita mia abich kuonde duto koni gi koni. Kamano bor tong’ man yo wuok chieng’ nobed mita alufu achiel, gi man yo milambo gi man yo podho chieng’ kod man yo nyandwat, duto mita alufu achiel achiel maromre. To dala nobed e dier lowono tir. Lowo molworo dala ka dala nobed lek ma joma odak e dalano kwayoe jambgi. “Ka umiyo jo-Lawi miechgi, to auchiel kuomgi nobed miech tony, ma joma oneko nyalo pondoe. To bende unumigi mier piero ang’wen gariyo mamoko. Kamano kar romb mier monego umi jo-Lawi, kaachiel gi legegi, gin piero ang’wen gaboro. Ka uyiero miergo e piny jo-Israel duto, to ukaw mier mang’eny kuom dhoudi matindo. Dhoot ka dhoot nomi jo-Lawi mier maromre gi lowo mane opogne.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa mondo onyis jo-Israel niya, “Kuseng’ado aora Jordan, mudonjo e piny Kanaan, to yieruru mier moko mondo obed kuonde ma ng’at moneko kobothne nyalo tonyie. Miergo nobed miech tony, ma ng’at moneko nyalo tonyie koringo ng’at madwaro chulone kuor, mondo kik nege kapok oyale e nyim oganda. Ginibed mier auchiel moyier kaka miech tony, ka adek ni yo wuok chieng’ mar aora Jordan, to adek nie piny Kanaan. Mier auchielgo nobed kuonde tony, ma ka ng’ato oboth monego nyawadgi, to onyalo tonyie, bed ni en ja-Israel kata wendo kata japiny moro modak kuomu. “Ka ng’ato ogoyo wadgi gi gima olos gi nyinyo, mi otho, to ng’at mogoyeno doko janek, omiyo nyaka nege. Ka ng’ato nigi kidi e lwete ma nyalo nego ng’ato, mi ogoyogo wadgi, motho, to en janek, kendo nyaka nege. Kata ka ng’ato nigi gimoro molos gi yien e lwete manyalo neko, mi ogoyogo wadgi motho, to en janek, omiyo nyaka nege. Owadgi ng’at monegno nyaka neg janekno koyudo mondo ochulne kuor. Ka ng’ato odhiro wadgi goyiem, kata ka odiro gimoro mogoye, kata kogoye adhong’, motho, to nyaka nege, nikech en janek. Owadgi ng’at monegno nyaka neg janekno, koyude. “Kapo ni odhiro wadgi ma ok gimonrego, kata ka ochiele gi gimoro ka ok en gi paro mar goye, kata ka oboth, mobolo kuome kidi manyalo neko ka ok onene, mi otho, kendo ka en adier ni ok gimonre, kendo ne ok odwar hinye, to oganda nyaka yal wachno e kind janek gi owadgi ng’at monegi, kaluwore gi chikegi eki. Oganda nyaka kony janekno kuom kuor ma owadgi ng’at monegi dochulone, mi gidwoke e dala tony, kuma ne otonyie mokwongo. Enobed kuno nyaka jadolo maduong’ tho. To kapo ni chieng’ moro janekno okadho tong’ mar dala tony, mi owadgi ng’at mane onego cha oyude monege, to owadgi ng’at mane onegono onge gi ketho. Janek nyaka sik mana e dala tony nyaka jadolo maduong’ tho. Ka jadolo maduong’ osetho, to eka onyalo dok thurgi. Mago nobednu chik mochwere, kamoro amora mudakie. “Ng’at moneko nyaka ng’adne buch tho mana kuom dho joneno. To wach janeno achiel kende ok oromo ng’ado ni ng’ato buch tho. Kik uyie janek mong’adne buch tho warre, to nyaka nege. Bende kik uyie ng’at mopondo e dala tony warre mi dog dag e dala, kapok jadolo maduong’ otho. Kik uketh pinyu gi remo kamano, nikech remo ketho piny, kendo pinyu ok nyal pwodhore kuom gak mar remo mochuer, mak mana ka opwodhe gi remb ng’at mane ochuero remono. Kik uchid pinyu mudakie, kendo ma an bende adakie, nimar an Ruoth Nyasaye adak e kind jo-Israel.” Jodong dhout Gilead wuod Makir ma wuod Manase ma achiel kuom dhout Josef, nodhi ir Musa gi jotend oganda kod jodong dhout Israel, mowacho niya, “Jaduong’, Ruoth Nyasaye nochiki mondo ipog ni jo-Israel lowo gi ombulu, to bende nochiki mondo ipog lowo ma dine owadwa Zelofehad oyudo ni nyige. To kapo ni moro kuom nyirigo okendi e dhood ja-Israel moro, to lowo mopogne biro lal kuom lop kwerewa, mi nomiye dhoot ma okendie nyakono. Kamano lopwano dilal. Ka higa mar mor ochopo e piny Israel, to lowono nomi dhoot mokendie nyakono, mi nolal chuth kuom lop kwerewa.” Kane Musa oseng’eyo gima Ruoth Nyasaye dwaro, nonyiso jo-Israel niya, “Joka Josef ni kare, kendo kama e kaka Ruoth Nyasaye osechiko kuom wach nyi Zelofehad. Ginyalo tedo ni ng’ato ang’ata ma gihero, mak mana ni nyaka bed ni okendgi e dhoodgi. Onge lop ja-Israel moro amora ma nowuog e dhoodgi, kimiyo dhoot machielo, to ng’ato ka ng’ato e Israel nyaka sik mana gi lop wuon mare. Nyar Israel moro amora ma opogne lop wuon mare nyaka kendi mana e dhoodgi. Kamano ng’ato ka ng’ato e Israel nosik e lop kwerene. Onge lowo ma noa e dhoot moro kimiyo dhoot machielo, to dhoot ka dhoot nosik gi lope.” Kuom mano, Mala gi Tirza gi Hogla gi Milka kod Noa, ma nyi Zelofehad, notimo kaka Ruoth Nyasaye nochiko Musa, mi gitedo mana ni yawuot omine wuon-gi. Nokendgi e dhood Manase ma wuod Josef, kendo lopgi nosiko mana e dhood kweregi. Mago e chike mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa onyiso jo-Israel e piny Moab mamwalo e bath aora Jordan kama omanyore gi Jeriko. Magi e weche mane Musa owacho ni jo-Israel duto kane gin e thim manie holo, yo wuokchieng’ mar aora Jordan. Kuno nomanyore gi Suf, ka Paran nie bathe konchiel, to Tofel gi Laban gi Hazeroth kod Dizahab e bathe komachielo. (En wuodh ndalo apar gachiel kia Horeb nyaka Kadesh-barnea, kiluwo yo mokadho e piny gode mag Seir.) Chieng’ mokwongo mar due mar apar gachiel, e higa mar piero ang’wen bang’ wuok Misri, Musa nonyiso jo-Israel weche duto mane Ruoth Nyasaye osechike mondo owachnigi. Mano notimore kane oseloyo Sihon ruodh Amor, mane odak Heshbon, kod Og ruodh Bashan, mane odak Ashtaroth gi Edrei. E piny Moab loka Jordan kuno, ema Musa nong’adoe bura e chunye, ni mondo onyis ji tiend chikni. Nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa nowuoyo kodwa Horeb, mowachonwa kama: ‘Usebet e godni moromo, omiyo koro chakuru wuoth, mondo udhi e piny gode mag jo-Amor, kendo uked gi joma odak machiegni kodgi e holo mar aora Jordan, gi piny gode kod piny pewe gi piny man yo milambo, kod dhonam, ma tiende ni piny Kanaan kod piny Lebanon duto nyaka aora maduong’ mar Yufrate. Aseikonu pinyno, omiyo dhiuru mondo ukawe. En e piny mane Ruoth Nyasaye osingore ni nomi kwereu ma Ibrahim gi Isaka gi Jakobo kod nyikwagi.’ “E kinde nogo nawachonu niya, ‘Ting’uru pek ma ok anyal ting’o kenda, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osemiyo unya ahinya, ma koro ung’eny mana ka sulue mae polo. Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu onego mi umed nya nyadi gana gi gana moloyo kaka uromoni, kendo oguedhu kaka nosingore. To tich bedo jatendu kod ng’ado buchu osedoko mapek mohewa. Kuom mano, yieruru ji man gi rieko kendo molony mondo oketgi jotend dhoutu.’ Ne udwoka ni uyie gi gima nawachonu. Omiyo nakawo ji man gi rieko kendo molony, maketo mondo oritu. Moko kuomgi naketo jotend ji gana, to moko jotend ji mia mia, to moko jotend ji piero abich abich, kod ji apar apar, kendo moko bende naketo jotelo mopogore opogore e dhoutu duto. E kinde nogo nachiko jong’ad bura mau niya: ‘Un ema onego uyal buche mag joweteu, kendo nyaka ung’ad bura kare e kind ng’ato gi wadgi, kata bed ni ng’atno en ja-Israel wadu, kata en jadak. Nyaka ubed joratiro kung’ado bura, kendo nyaka uwinj wach ng’at modhier mana kaka uwinjo wach jamoko. Kik uluor wang’ ng’ato, nikech ng’ado bura en mar Nyasaye. Kapo ni uneno ka bura moro tek ahinya, ma ok unyal ng’ado, to kelnagouru mondo ayale.’ Chieng’ onogo bende nachikou kuom gik moko duto monego utim. “Bang’e ne wawuok Horeb kaka Ruoth Nyasaye nochikowa, mi ne wawuotho e thim maduong’ kendo malich kaka ne uneno cha, kwadhi e piny gode mag jo-Amor, mi wachopo Kadesh-barnea. Eka nawachonu ni, ‘Koro wasechopo e piny gode mag jo-Amor, ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa miyowa. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseikonu piny ma uneno e nyimuno, omiyo dhiuru mondo ukawe kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu nosingorenu. Kik chunyu nyosre, kata kik ubed maluor.’ To kane uwinjo kamano, nubiro ira uduto, muwachona niya, ‘We mondo waor jomoko mondi nyimwa, odhi ochengnwa pinyno, eka gidwoknwa wach, ka ginyisowa yo ma onego waluw, kod mier man kuno.’ Ne ayie gi wachuno, mi ayiero jou apar gariyo ka ng’ato achiel achiel ochung’ ni dhoot ka dhoot. Ne giwuok, mi giwuotho e piny gode nyaka holo mar Eshkol, mi gichengo gweng’no. Ne gikawo gik monyak e pinyno, mi gikelonwa, ka ginyisowa ni piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa dwaro miyowano en piny maber ahinya. “To kata kamano nudagi dhi kuno, kendo nutamoru winjo chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ne ung’ur e hembeu, kuwacho niya, ‘Ruoth Nyasaye ok oherowa, emomiyo osegolowa Misri mondo oketwa e lwet jo-Amor, otiekwa. Ang’o ma wabiro yudo kuno ka wadhi? To jowetewa mane waoro osenego chunywa, ka wachonwa ni ji man kuno rabede kendo boyo mohewowa! Bende ginyisowa ni mier man kuno dongo, kendo nigi ohinga maboyo mochopo e polo. To kendo nyikwa Anakim bende gineno kuno!’ “To nanyisou ni, ‘Chunyu kik nyosre, kendo kik uluor jogo. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu e jatendu, kendo en ema obiro kedonu, mana kaka nokedonu e Misri cha.’ To bende kane un e thim nuneno kaka ne Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oting’ou e wuodhu duto nyaka nuchopo kaeri, mana ka ng’ama ting’o nyathine. To kata obedo kamano, pod nutamoru atama geno kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mane telo nyimu mondo ong’inu kuonde mane unyalo bworoe. Gotieno notelo nyimu kobet ei mach, mondo onyisu kuma onego uluw, to godiechieng’ notelonu kobet e bor polo. “Kane Ruoth Nyasaye owinjo wecheugo, mirima nomake, mokuong’ore niya, ‘Onge kata ng’at achiel kuom tieng’ marachni ma none piny maber mane asingora ni nami kweregi, mak mana Kaleb wuod Jefune. En ema none pinyno, kendo anamiye kaachiel gi nyikwaye piny ma osenyonono, nikech osebedo ka oluwa gi chunye duto.’ Gima nutimono nomiyo Ruoth Nyasaye okecho koda an bende, mowachona niya, ‘Kata in bende ok inidonji e pinyno, to Joshua wuod Nun matiyoni ema nodonj kuno. Kuom mano, jiwe mondo obed motegno, nimar en ema nomi jo-Israel okaw pinyno. Nyithindu ma pod tindo mane uparo ni nobed joma nomak e lweny, kendo mapok ong’eyo pogo ber gi rach ema nodonj e pinyno. Gin ema namigi pinyno, kendo ginidagie. Omiyo chakuru wuoth mondo udog e thim kuchomo Nam Makwar.’ “Eka nudwoka niya, ‘Waseketho e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo koro wabiro dhi mondo wamonj pinyno kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ochikowa.’ Omiyo ng’ato ka ng’ato kuomu nokawo gi lwenje, kuparo ni en gima yot monjo piny godeno. To Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Kwergi kik gidhi gikedi, nimar an ok nabed kodgi, omiyo wasikgi biro loyogi.’ Nanyisou kamano, to ne ok udewo. Nudagi winjo wach Ruoth Nyasaye, mudhi umonjo piny gode mana gi wiu matek. Jo-Amor modak e piny gode nowuok kedo kodu, mi ginur kuomu mana ka kich, kendo ne gikeyou e gweng’ Seir, mi giriembou nyaka Horma. Bang’ mano nuduogo, muywak e nyim Ruoth Nyasaye, to ne ok onyal winjo ywaku, kendo ne ok onyal dewou. Mano ema omiyo nudak Kadesh-barnea kuom ndalo mang’eny. “Bang’e ne wamako yo mang’ado thim, kwachomo Nam Makwar, kaka Ruoth Nyasaye nochikowa, kendo ne wadigni e piny gode mag Seir kuom ndalo mang’eny, nyaka Ruoth Nyasaye nokona niya, ‘Usebedo kudigni e piny godegi moromo, omiyo koro wichreuru uchom yo nyandwat. To wach ni ji kama: “Bang’ kinde manok ubiro ng’ado e piny joweteu ma nyikwa Esau modak Seri. Ginibed maluor ka ginenou, to un nyaka une ni ok ukwinyogi, nikech ok namiu pinygi kata matin nono, nimar piny gode mag Seir asemiyo Esau ka mwandune. Unyalo yudo chiemo gi pi kuomgi, to nyaka uchul, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseguedhou kuom gik moko duto ma usetimo. Oseritou ka uwuotho e thim malichni. Kuom higni piero ang’wen-gi duto Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osebedo kodu, kendo onge gima usechando.” ’ Kamano ne wakadho, mi waweyo jowetewa ma nyikwa Esau modak Seir, kendo ne waweyo yo mochomo Elath gi Ezion-geber, mi ne wawichore mwamako yo mochiko thim Moab. “Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Kik umonj jo-Moab, kendo kik ukwinygi nikech ok namiu pinygi kata matin mondo obed mwanduu, nimar asechiwo dala mar Ar ni nyikwa Lut mondo obed mwandugi.’ (Jo-Emim mane oganda maratego ahinya, kendo mane nigi ji mang’eny nosedak kuno e kinde moko. Ne gin joma raboche mana ka jo-Anakim. Ji ne luongogi ni jo-Refaim, mana kaka niluongo jo-Anakim, to jo-Moab ne luongogi ni jo-Emim. Mokwongo jo-Hori nodak Seir to nyikwa Esau notiekogi, mokawo pinygi kendo odakie, mana kaka jo-Israel notimo e piny mane Ruoth Nyasaye omiyogi mondo obed mwandugi.) “Ruoth Nyasaye nodhi nyime kowachona niya, ‘Wuothuru mondo ung’ad holo mar Zere.’ Mi ne wang’ado. Ne wasetieko higni piero adek gaboro chakre kinde mane wawuokie Kadesh-barnea, nyaka wang’ado holo mar Zered. E kindeno tieng’ mar jolweny ne koro osetho duto, mana kaka Ruoth Nyasaye nosekuong’ore. Ruoth Nyasaye ema nokelonigi masira, motiekogi pep, ma onge kata ng’atgi achiel mane odong’ e kambi. “Kane jolwenygo duto osetho te, Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Kawuono ubiro ng’ado tong’ mar Moab e dala mar Ar, kendo kuchopo e piny jo-Moab, to kik ukwinygi kata kik umonjgi, nikech ok namiu pinygi mondo obed mwanduu, nimar asechiwe ni nyikwa Lut.’ (Pinyno bende ikwano ka piny jo-Refaim. Jo-Refaim nosedak kuno mokwongo, to jo-Amon ne luongogi ni jo-Zamzumim. Ne gin oganda maratego ahinya, kendo mane nigi ji mang’eny. Ne gin joma raboche mana ka jo-Anakim, to Ruoth Nyasaye notiekogi, kane gitemo geng’o ni jo-Amon mane monjogi, mi jo-Amon nokawo pinygi mi odakie. Mano notimore mana kaka Ruoth Nyasaye notimo ni jo-Hori mane otemo geng’o ni nyikwa Esau mane odak Seir. Notieko jo-Horigo mi nyikwa Esau nokawo pinygi kendo pod gidakie nyaka chil kawuono. To jo-Avim mane odak e mier matindo but Gaza, jo-Kaftor ema notieko, mokawo pinygi, modakie.) “Eka Ruoth Nyasaye nodhi nyime, kowachone niya, ‘Wuothuru mondo ung’ad holo mar Arnon, nimar asechiwo Sihon ja-Amor ma ruodh Heshbon e lwetu kaachiel gi pinye. Koro donjuru e pinye mondo uked kode. Chakre kawuono abiro miyo ogendni duto ma e piny ngima luorou ahinya, ma kata ka giwinjo mana humbu, to gibiro kirni ka kihondko omakogi.’ “Omiyo kane pod wan e thim Kedemoth, naoro joote ir Sihon ruodh Heshbon kakwaye gi ng’wono niya, ‘Yie mondo wakadh e pinyi. Wabiro luwo mana yo tir ma ok wabaro korachwich kata koracham. Bende wabiro ng’iewo kuomu chiemo mwachamo kod pi mwamodho. Omiyo yienwa mondo wakadhi mana kaka nyikwa Esau modak Seir kod jo-Moab modak Ar ne joyienwa, mwakadho. Bang’ mano, wanyalo ng’ado Jordan mondo wadonj e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa miyowa.’ To kata kamano, Sihon ruodh Heshbon nodagi miyowa thuolo mondo wakadhi, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomiyo toke odoko matek mondo ochiwe kaachiel gi pinye e lwetu, kendo uneno ka pinyno pod marwa nyaka chil kawuono. Kuom mano Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Biuru, nikech koro adwaro chiwo Sihon kaachiel gi pinye e lwetu. Monjeuru, mondo ukaw pinye.’ Kamano Sihon gi joge nowuok morado kodwa Jahaz. To Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa nochiwe e lwetwa, mi wanege kaachiel gi yawuote kod joge duto. Kinde nogono bende ema ne wakawoe mier mage duto, mwaketho chuth, kendo wanego ji duto mane odakie, chwo gi mon kod nyithindo. Onge ng’ato kata achiel mane waweyo ka ngima. Jamni kaachiel gi gik mane wayako e mier mane waloyo kende ema ne wakawo. Onge dala mane nyalo sirowa, chakre Aroer e dho holo mar Arnon, kod dala man e holo hie, nyaka chop Gilead. Adier Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ema nochiwo gik moko duto e lwetwa. To kata kamano, numako chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa gi chunyu duto mi ok umonjo piny jo-Amon ji yo ka holo mar Jabok, kata mana gi yo ka miechgi manie gode. “Bang’e ne wawuok, mi wamako yo mochomo piny Bashan. Eka Og ruodh Bashan kaachiel gi joge duto ne jowuok mondo oked kodwa Edrei. To Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Kik uluor Og, nimar asechiwe kaachiel gi joge kod pinye e lwetu. Timneuru mana kaka nutimo ni Sihon ruodh jo-Amor mane odak Heshbon.’ Kamano Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa nochiwo Og ruodh Bashan kaachiel gi joge e lwetwa, mi ne wanegogi duto, ma ok waweyo kata ng’at achiel ka ngima. E kindeno bende ne wakawoe gweng’ Argob duto, man e piny Og ruodh Bashan. Ne wakawo mier mage duto, ma onge kata achiel mane odong’. Ne gin mier piero auchiel, mochiel motegno gi ohinga maboyo, moketie dhorangeye man gi thipe kod lodi. To bende ne wakawo mier moko matindo mang’eny ma ok ochiel. Dala ka dala ne wanegoe ji duto modakie, chwo gi mon kod nyithindo, mana kaka ne watimo ni miech Sihon ruodh Heshbon. To jamni kod mwandu duto mane nie miego, ne wayako. “Kamano e kaka ne wakawo pinje mag ruodhi ariyo mag jo-Amor mane ni loka Jordan yo wang’chieng’, chakre holo mar Arnon nyaka got Hermon. (Jo-Sidon luongo got Hermon ni Sirion, to jo-Amor luonge ni Senir.) Ne wakawo mier duto manie piny gode motarore, kaachiel gi piny Gilead kod piny Bashan, nyaka Saleka gi Edrei, miech Og ruodh Bashan. (Og ruodh Bashan kende ema nodong’ kuom jo-Refaim. Sandug liende, molos gi kite maratenge, pod ni Raba dala jo-Amor nyaka chil kawuono. Borne chiegni romo mita abich, to lachne mita ariyo.) “Kane wakawo pinyno ne apogo ni jo-Reuben gi jo-Gad piny man yo nyandwat mar Arwer, e bath holo Arnon, kod nus mar piny gode man Gilead, kaachiel gi mier duto mane ni kuno. To nus piny Gilead, komachielo kod Bashan piny Og, napogo ni nus jo-Manase. (Piny Bashan duto niluongo ni piny jo-Refaim. Jair nyakwar Manase nokawo gweng’ Argob duto nyaka tong’ jo-Geshur gi jo-Maakath. Pod nitie mier moko e Bashan kuno miluongo ni Havoth-jair ma tiende ni miech Jair.) Napogo ni joka Makir piny Gilead. To jo-Reuben gi jo-Gad napogonigi piny mochakore Gilead nyaka dier holo mar Arnon, kendo nyaka holo mar Jabok, moting’o tong’ gi piny jo-Amon, kaachiel gi piny manie holo mar aora Jirdan, chakre Nam Galili nyaka Nam Araba miluongo ni Nam Kado, man yo podho chieng’ mar got Pisga. “E kinde nogono nachiko dhoudi ariyo gi nusgo kama: ‘Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osemiyou pinyni mondo obed mwanduu, to jolwenju duto nyaka dong’ e oganda lweny, kendo otel e nyim jo-Israel weteu. Mak mana mondu gi nyithindu kod jambu ema mondo odong’; e mier masemiyougo. (Ang’eyo ni un gi jamni mathoth.) To ka Ruoth Nyasaye osekonyo oweteu kaka osekonyou, mi gikawo piny man loka Jordan ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu miyogi, mi gidakie, eka unyalo dok e piny ma asemiyouni, ng’ato ka ng’ato e dalane.’ “Chieng’no bende nachiko Joshua niya, ‘Nuneno gi wang’u gima Ruoth Nyasaye ma Nyasachu notimo ni ruodhi ariyo kande. Ruoth Nyasaye biro timo mana kamano ni pinje duto mubiro donjoe kuseng’ado aora Jordan. Kik uluorgi, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ema biro kedonu.’ “Chieng’ onogono, nakwayo Ruoth Nyasaye niya, ‘A Ruoth Nyasaye, isechako nyisa duong’ni gi tekoni. Onge Nyasaye moro amora e polo kata e piny ma tekone nyalo romo gi tekoni, kata manyalo timo timbe madongo mitimogi. Akwayi ni yie ang’ad Jordan mondo aneye piny maber man loka cha kod piny gode mabeyo, kaachiel gi piny Lebanon.’ To Ruoth Nyasaye nokecho koda ahinya nikech gik musetimo, omiyo notamore winjo kwayona. Nodwoka nioya, ‘We! Mano oromo. Kik ichak iwuo koda kendo kuom wachno. Dhiyo ewi got Pisga mondo irang yo nyandwat gi yo milambo, kendo irang yo wuokchieng’ gi yo podho chieng’. Inyalo mana neno pinyno gi wang’i, to in iwuon ok ning’ad Jordan. Ket Joshua mondo okaw kari. Ijiwe kendo imiye teko, nimar en ema obiro telo ni jogi, koterogi loka cha mondo gikaw piny minenono.’ “Kuom mano ne wadong’ e hoho momanyore gi Beth-peor.” Musa nomedo wacho niya, “To koro, un jo-Israel, winjuru chike gi buche ma apuonjou, kendo umak, eka unubed mangima kendo unudonj e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu nomiu, mudagie. Kik umed gimoro kuom gik ma achikou, kata kik ugol gimoro kuomgi. Rituru chike mag Ruoth Nyasaye adimba, mana kaka amiyougi. Nuneno gi wang’u gima Ruoth Nyasaye ma Nyasachu notimo Baal-peor. Nonego jou moko duto mane lamo Baal ma nyasach Peor. To un mane upadoru kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, pod ungima uduto nyaka chil kawuono. Asepuonjou chike gi buche kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasacha nochika. Mago duto nyaka urit e piny mudhi donjoe, kendo kawo. Ritgiuru adimba, nimar mano biro nyiso ogendini mamoko ni uriek. Ka giniwinj chikegi eki, to giniwach niya, ‘Onge oganda moro mariek ka oganda maduong’ni.’ Giniwach kamano nimar onge oganda moro, kata bed ni oduong’ manade, ma nyasache nyalo sudo machiegni kode kaka Ruoth Nyasaye sudo machiegni kodwa e sa asaya ma walame. Onge oganda moro kata bed ni oduong’ manade, man gi chike kod buche makare machal gi Chik ma aseketo e nyimu tinendeni. “To beduru kutang’ kendo neuru ni wiu ok owil gi gik museneno gi wang’u. Kik uwe gia e chunyu ka pod ungima, to hulgiuru ni nyithindu kendo ni nyikwau. Nyaka uparnigi gik mane otimore chieng’ mane uchung’ Horeb e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu cha, ka Ruoth Nyasaye wachona ni, ‘Chokna ji e nyima ka, mondo giwinj kawuoyo kodgi, kendo gipuonjre luora e ngimagi duto.’ Nusudo machiegni, mi uchung’ e tiend got. Got ne wang’ gi mach matundo e polo, e mudho mandiwa gi rumbi kod ong’weng’o mopoto. Bang’e Ruoth Nyasaye noloso kodu gie majno, muwinjo dwol mawuoyo, to ne ok uneno kit gimoro amora. Dwol kende ema nuwinjo. Nohulonu ratiro singruok ma koro notimo kodu, kochikou mondo urit singruokno, tiende ni rito Chike Apar, mane ondiko kuom kite ariyo mopamore. To bende e sano Ruoth Nyasaye nochika ni mondo apuonju chike gi buche ma nyaka udhi urit e piny mudhi donjoe mondo ukauw. “Chieng’ mane Ruoth Nyasaye owuoyo kodu Horeb gie mach, ne ok uneno kit gimoro amora, omiyo ritreuru matek ni kik udonj e richo mar loso kido maket, bed ni en gima chal gi dichwo, kata gi dhako, kata mana machal gi chiayo, kata gi winyo, kata gi gima mol, kata gi rech. Bende kung’iyo polo, muneno gik moko duto mantie, kaka chieng’ gi due kod sulue, to kik gimoro ywau mondo ukulrunigi kata ulamgi. Gik ma kamago Ruoth Nyasaye osechiwo ni ogendini mamoko e piny duto ka gik ma gilamo. To un e oganda ma Ruoth Nyasaye nokawo, mogolo Misri e sand mager ka mach makakni, ni mondo ubed joge owuon, kaka pod un nyaka chil kawuono. To Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nokecho koda nikech un, mi okuong’ore ni ok nang’ad aora Jordan, kata donjo e piny maber ma omiyou mondo obed maruno. An to nyaka atho e pinyni mak ang’ado Jordan, to un ubiro dhi loka mondo ukaw piny maberno. Ritreuru mondo une ni wiu ok owil gi singruok mane Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetimo kodu. Kik ulos kido moro amora maket, kukethogo chik mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en mach matieko gik mowang’o, kendo en Nyasaye ma janyiego. “Ka usedak e pinyno aming’a munywolo nyithindu gi nyikwau, to beduru motang’ mondo kik udonj e richo kuom loso kido moro amora maket. Koro aluongo polo gi piny mondo obed janeno ni, ka timbeu obedo maricho e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kamano, mokecho kodu, to unurum piyopiyo, kendo ok nudag aming’a e piny ma koro ung’ado Jordan mondo udhi ukaw, to notieku chuth. Ruoth Nyasaye noriembu, kendo nokeu e kind ogendini mamoko, mi nudong’ ji manok e kindgi. Kuondego unulamie nyiseche molos gi yien kata gi kidi, ma ok nyal neno, kata winjo wach, kata chamo gimoro. Tik gimoro bende ok ginyal winjo. To kudwaro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi chunyu duto gi adiera kuonde moterouego, to unuyude. To mogik, ka gigi otimorenu, mi udonjo e masira, to unudog ir Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo unurit chikene. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en Nyasaye mang’won, omiyo ok nojwang’u, kata kethou ok nokethu, kendo wiye ok nowil gi singruok ma notimo gi kwereu kokuong’ore. “Koro penjuru ane gima notimore e higni machon, ndalo mane pok onywolu, chakre kinde mane Nyasaye ochueyoe dhano e piny. Bende penjuru ane wach, chakre tung’ piny nyaka tung’ piny, ka gima duong’ kamano oseneye kata osewinjie. Bende nitie oganda moro mosewinjo dwond Nyasaye kawuoyo gie mach kaka usewinjo, to kendo pod ngima? Koso nitie Nyasaye moro mosetemo golo oganda moro kuom oganda machielo mane oselokogi wasumbni? Bende nyasaye moro osetimo timbe madongo gi ranyisi kod honni, kokedo gi teko maduong’ kendo komiyo ji luoro kod kibaji? To Ruoth Nyasaye ma Nyasachu notimonu gik ma kamago kogolou Misri mana kuneno gi wang’u. Mago duto Ruoth Nyasaye notimo mondo onyisu ni en Nyasaye. Onge Nyasaye moro mak mana en. Ne oyienu winjo dwonde gie polo mondo opuonjugo, bende noyienu neno maye malich e piny, kendo nuwinjo wechene kawuok ei majno. Nohero kwereu, moyiero nyikwagi, omiyo en owuon nogolou Misri gi tekone maduong’, kendo noriembo ogendini madongo kendo mohewou gi teko, ni mondo udonj e pinygi, kendo ukaw obed maru, kaka pod en nyaka chil kawuono. Kuom mano koro beduru gi adiera, kendo ung’e ni Ruoth Nyasaye en Nyasaye, kendo onge nyasaye moro e polo kata e piny. Emomiyo rituru buche kod chike Nyasaye ma amiyou kawuono. Eka un kaachiel gi nyikwau unubed maber, kendo unudag aming’a e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu miyou mondo obed maru nyaka chieng’.” Bang’e Musa noyiero mier adek e piny man yo wuokchieng’ mar aora Jordan, mondo obed kuonde ma ka ng’ato oboth, monego wadgi ma yande ok gimonrego, to onyalo pondoe. Kochopo e achiel kuom miergo, to oreso ngimane. Miergo ne: Bezer-e-thim manie piny gode motarore, mane jo-Reuben nyalo pondoe, gi Ramoth-gilead manie piny Gilead, mane jo-Gad nyalo pondoe, kod Golan manie piny Bashan, mane jo-Manase bende nyalo pondoe. Koro magi e chike mane Musa omiyo jo-Israel. Gin e chike gi buche mane Musa onyiso jo-Israel kane gisea Misri, mi gichopo e piny man yo wuokchieng’ mar aora Jordan e hoho momanyore gi Beth-peor e piny Sihon ruodh Amor modak Heshbon. Musa gi jo-Israel noloyo ruodhno kane gisea Misri, mi ne gikawo pinye kaachiel gi piny Og ruodh Bashan. Ruodhigo ne mag jo-Amor mane odak e piny man yo wuokchieng’ mar Jordan. Pinyno nochakore Aroer man e bath holo mar Arnon nyaka got Sirion, ma bende iluongo ni Hermon, kaachiel gi piny pap duto man yo wuokchieng’ mar aora Jordan, nyaka Nam Kado man e tik got Pisga. Musa noluongo jo-Israel duto mowachonigi niya, “Un jo-Israel winjuru chike kod buche ma awacho kuwinjo kawuononi. Puonjreuru, kendo uritgi maber. Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa notimo kodwa singruok Horeb. Ne ok otimo singruok gi kwerewa, to mana kodwa, waduto ma wan ka, ma pod wangima. Ruoth Nyasaye noloso kodu wang’ gi wang’ gie mach, ewi godno. Chutho an nachung’ e kindu gi Ruoth Nyasaye e sechego, mondo eka akownu weche Ruoth Nyasaye nikech nuluoro mach, mi ne ok uidho godno. “Ruoth Nyasaye nowacho niya, “ ‘An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma nogolou e piny Misri kuma ne ubedoe wasumbini. “ ‘Kik ubed gi Nyasaye moro mak mana an. “ ‘Kik ulos kido moro mopa kata gima chalo gi gimoro manie polo malo kata manie piny mwalo kata mana manie pi mae bwo piny. Kik ukulrunigi, kata lamogi kik ulamgi, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu an Nyasaye ma janyiego. Akumo nyithind joma ochaya nikech richo jonywolgi nyaka tieng’ mar adek gi mar ang’wen, to tienge gana gi gana mohera kendo momako chikena, ahero gi hera mosiko. “ ‘Kik uluong nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kayiem nono, nimar anakum ng’ato ka ng’ato mokonyore gi nyinga e yo ma ok kare. “ ‘Rituru chieng’ Sabato kendo uwale ni Ruoth Nyasaye, kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nochikou. Nyaka uti tijeu duto kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo en chieng’ yueyo mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Chieng’no un, kaachiel gi yawuotu kod nyiu, kata wasumbu machwo gi mamon, kata ruethu kata kenjeu kata dhou, kata mana jodak manie miechu kik ti tich moro. Mano en ni mondo wasumbu machwo gi mamon oyue kaka un bende uyueyo. Paruru malong’o ni un uwegi ne un wasumbni e piny Misri, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nogolou kuno gi teko mathoth kod bat morie. Mano emomiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nochikou ni mondo urit Sabato. “ ‘Luor wuoru gi meru kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nochikou, eka mondo udag aming’a, kendo udhi maber e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou. “ ‘Kik ineki. “ ‘Kik iterri. “ ‘Kik ikwal. “ ‘Kik ihang ni ng’ato wach. “ ‘Kik igomb chi ng’ato kata od ng’ato kata puoth ng’ato kata misumba ng’ato kata dher ng’ato kata kanj ng’ato, kata gimoro amora mar ng’ato.’ “Ruoth Nyasaye nomiyou chikego ka uchokoru uduto e got. Noloso gi dwol maduong’ gie mach ei rumbi kod ong’weng’o mopoto, eka noweyo wuoyo. Bang’e nondiko chikego e kite ariyo mopamore, momiya. Kane uwinjo dwol ka wuok e mudho, to got wang’, jotend dhoutu gi jodongu nobiro ira, mowachona niya, ‘Ne! Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa osenyisowa duong’ne maler gi tekone, kendo wasewinjo dwonde kawuok ei mach. Omiyo koro wang’eyo ni kara Nyasaye nyalo wuoyo gi dhano, mi dhano chak bed abeda mangima. To kata kamano, kik wawit ngimawa, nimar mach malich cha nyalo mana wang’owa, mi tiekwa. Kwachako wawinjo dwond Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa kendo, to wabiro tho, nikech onge ng’at moro amora mosewinjo dwond Nyasaye mangima kawuok e mach, kaka wasewinjo, to pod ngima. In ema inyalo sudo machiegni mondo iwinj weche duto ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa dhi wacho. Bang’e iduog iwachnwa gigo duto mowachoni, eka wanawinjgi, kendo wanamakgi.’ “Ruoth Nyasaye nowinjo gima nuwachona, mokona niya, ‘Asewinjo gima ji owachoni. Gin kare. Da ber ka gisiko gi chuny moluora kendo morito chikena duto, eka mondo gin gi nyikwagi gidag maber nyaka chieng’. Dhiyo kendo iwachnigi mondo gidog e hembegi, to in dong’ koda ka mondo ahulni chike gi buche ma nyaka ipuonjgi girit e piny ma amiyogi mondo gidagie.’ “Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osemiyou chikegi, omiyo ritgiuru maber. Luwuru yo ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osechikou, mak ubaro koracham kata korachwich. Bang’e eka unubed maber kendo unudag aming’a e piny ma udhi kawo. “Koro magi e chike kod buche mane Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ochika mondo apuonju uriti e piny mubiro donjoe kendo kawo mondo obed maru. E ngimau duto un kaachiel gi nyikwau nyaka uluor Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo urit buchene gi chikene ma amiyou kawuono. Bang’e eka unudag maber aming’a. Omiyo un jo-Israel winjuru kendo rituru chikego mondo udag maber kendo unya e piny maber kendo momewno, mana kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu nosingorenu. “Winjuru un jo-Israel. Ruoth Nyasaye e Nyasachwa, en e Ruoth Nyasaye, kendo en kende e Nyasaye. Heruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi chunyu duto, gi parou duto, kendo gi tekou duto. Chike ma amiyou kawuonogi, kanuru e chunyu, kendo puonjgiuru nyithindu. Bende twaguru kuomgi e mier, kata kuwuotho e yo, kata kudhi nindo, kata kuchiew gokinyi. Tuegiuru ka ranyisi e lwetu, kendo mien-giuru e lend wang’u ka kido, bende ndikgiuru e sirni mag dhoutu kendo kuom rangeyeu. “Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nokelu e piny mane osesingore ni kwereu ma Ibrahim gi Isaka kod Jakobo ni nomiu. En piny man gi mier mang’eny madongo miwuoro, mane ok ugero, kod udi mopong’ gi kit gik moko duto mabeyo ma un ne ok uketoe. En gi sokni mokuny e lwanda ma un ne ok ukunyo, kod puothe mag olemb mzabibu kod mag zeituni mane ok upidho. Kusechiemo, muyieng, to kik wiu wil gi Ruoth Nyasaye mane ogolou e piny Misri, kuma ne ubedoe wasumbni. Luoruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo utine. Ka ukuong’oru to nyaka ukuong’ru mana gi nyinge. Kik uluw nyiseche mag ogendini mokiewo kodu, nikech kuluwogi, to Ruoth Nyasaye modak e dieru biro kecho kodu ahinya mi dotieku e wang’ piny, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en Nyasaye ma janyiego. “Kik utem Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kaka nuteme ka un Masa. Nyaka urit malong’o chike Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kaachiel gi wechene kod buchene moko mane omiyou. Timuru gik makare kendo mabeyo e nyim Ruoth Nyasaye, mondo udag maber mi udonj kendo ukaw opiny maber mane osesingore kokuong’ore ni kwereu Obiro riembonu wasiku duto mondo owenu thuolo, kaka nosingore. “To e ndalo mabiro ka yawuotu nopenju ni, ‘Weche gi buche kod chike mane Ruoth Nyasaye omiyou, tiendgi ang’o?’ To nudwokgi niya, ‘Ne wan wasumb Farao e piny Misri, to Ruoth Nyasaye nogolowa kuno gi teko maduong’.’ Kendo nosando piny Misri gi Farao kod joge duto, kokelonigi masiche madongo gi ranyisi kod honni, kaka ne waneno. Nogolowa kuno mondo oterwa e piny mane osesingore ni kwerewa ni nomiwa. Ruoth Nyasaye nochikowa ni mondo warit chikegi duto, kendo ni mondo waluore. Eka dwadag maber ndalo duto, kendo domed ritowa. Ka warito chikegi duto e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, to obiro kwanowa ka joma kare.” “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oterou mondo ukaw piny ma ubiro dhiyoeno, noriembnu ogendini abiriyo madongo kendo marateke moloyou, ma gin jo-Hiti, gi jo-Girgash gi jo-Amor gi jo-Kanaan gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus. Kosechiwogi e lwetu kamano, muloyogi to nyaka uneggi duto. Kik utim kodgi winjruok, to bende kik uwe mak utiekogi, Kik uyie yawuotgi okend nyiu, bende kik yawuotu kend nyigi, nimar kutimo kamano, to nyigo nolok chuny yawuotu mondo kik lam Ruoth Nyasaye, to olam mana nyiseche mamoko. Mano dimi Ruoth Nyasaye kech kodu, kendo tieku piyopiyo. Kuom mano, onego utimnigi mana kama: Mukuru kendegi mag liswa, kendo kethuru sirni maggi milamo mag kite gi mag yien, mi uwang’ kido mag nyisechegi manono, nimar un joma owal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noyierou e kind ji duto mae piny mondo ubed ogandane moyiero. “Uparo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noparou, moyierou nikech ung’eny moloyo ogendini mamoko duto koso? Ooyo, ka adier, to un e oganda matinie moloyo. Noyierou mana nikech noherou, kendo nikech norito singruok mane otimo ni kwereu. Mano emomiyo nogolou gi tekone maduong’ e piny mane unie wasumbini, moresou e lwet Farao ruodh Misri. Omiyo koro ng’euru ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en Nyasaye. En Nyasaye ma jaadiera kendo marito singruokne kuom tienge gana gi gana mag ji mohere kendo momako chikene, koherogi gi hera mosiko. To jogo mochaye kendo ma ok ohere, otieko chuth piyopiyo ma ok odeko. Nyaka umak chikene gi buchene ma amiyou kawuononi, kendo uritgi. “Kuwinjo chikegi kendo uritogi, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro rito singruok mane otimo gi kwereu, kendo obiro siko koherou. Enoheru kendo enogwedhu, mi enomi unya mathoth. Enoguedhu gi nyithindo mang’eny kod gik manyak e pwotheu, kaka ngano gi divai kod mo, kendo enoguedhu gi jamni mang’eny e piny ma nosingore ni kwereu ni nomiu. Unubed joma ogwedhi moloyo ogendini mamoko duto. Ok nobedie bwoch kata lur kuom jou kata kuom jambu. Ruoth Nyasaye notiek tuoche duto kuomu bende ok nokelnu tuoche maricho mane goyou e piny Misri, to wasiku ema nokelne tuochego. Tiekuru ji duto ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro chiwo e lwetu. Kik uwegi, to bende kik ulam nyisechegi, nikech kutimo kamano, to mano dibednu obadho. “Dipo ka uwacho niya, ‘Ogendinigi ng’eny mohingowa. Ere kaka dwariembgi?’ Kata kamano kik uluorgi, to paruru gik ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu notimo ni Farao kendo ni piny Misri ngima. Paruru timbe madongo mane uneno gi wang’u kod ranyisi gi honni kaachiel gi teko maduong’ mane Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ogolougo Misri gi bat morie. Kamano e kaka obiro timo ni ogendini duto muluorogo. Bende obiro miyogi kihondko, mondo otiek joma pod odong’, kata mago mopondo kamoro amora. Kik luoro maku kukedo kodgi, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, ma en Nyasaye maduong’ kendo malich ni kodu. Obiro riembonu ogendinigo matintin nyaka girum. Ok unutiekgi dichiel, nimar dipo ka ondiegi onywolore mang’eny, mothagou. To Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nochiw ogendinigo e lwetu, kendo ok nowenigi thuolo nyaka chop girum te. Enochiw ruodhi mag ogedinigo e lwetu, mi unumi kargi lal chuth, kendo onge kata ng’at achiel kuomgi ma nosiru, to unutiekgi pep. Nyaka uwang’ kido mag nyisechego manono, kendo kik ugomb fedha gi dhahabu ma gibawogo nyisechegigo, bende kik ukawgi. Kutimo kamano, to enobednu obadho, nimar gigo gin gik makuero e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kik ukel gimoro amora makuero e miechu, nikech kutimo kamano, to un bende unubed joma okwedi. Nyaka ubed mosin kod gik ma kamago, kendo ukwan-gi ka gik makuero, nikech gin gik ma nyaka utiek, marum chuth. “Nyaka urit chike duto ma amiyou kawuononi, mondo ubed mangima, mi unya, kendo udonj e piny mane Ruoth Nyasaye osingore ni nomi kwereu, odagie. Paruru wuoth mabor mane Ruoth Nyasaye ma Nyasachu otelonue kuom higni piero ang’wen ka un e thim. Nodwokou piny kotemougo, mondo ong’e ane ka unyalo rito chikene adier. Nodwokou piny, kendo nomiyo kech okayou, eka bang’e nomiyou manna mondo ucham. En chiemo mane pok uneno, kendo kwereu bende ne ok oneno. Notimo kamano mondo onyisugo ni dhano ok bed mangima nikech chiemo kende, to obedo mangima gi weche duto mawuok e dho Ruoth Nyasaye. Kuom higni piero ang’wen go duto, lepu ne ok oti, kata tiendu ne ok okuot. To nyaka ung’e ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ne rieyou mondo opuonju mana kaka ng’ato puonjo nyathine. Rituru chike Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mondo uwuoth e yorene, kendo umiye duong’, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu terou e piny maber, motimo aore gi sokni, kendo man gi kuonde ma pi wuokie ewi gode kendo e holni. En piny machiego cham kaka ngano gi shairi, kendo machiego mzabibu gi ng’owo gi zeituni kod olembe mamoko, bende ma mor kich ng’enyie. En piny ma unubedie gi chiemo mang’eny, kendo onge gima unuchandie. Bende en piny man gi kite miloso nyinyo. Mula bende unyalo kunyo e godene. Kusebedo gi chiemo mang’eny, moromou, to pakuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kuom piny maber mosemiyouno. “Kik wiu wil gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo kik uwe rito chikene gi buchene ma amiyou kawuononi. Kusebedo gi chiemo mang’eny moromou, kendo usegero udi mabeyo mudakie, mi jambu gi fethu gi dhahapu kod mwanduu duto omedore, to kik ubed josunga, mi wiu wil gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou Misri kuma nubedoe wasumbni, nimar notelonu e thim maduong’ kendo malich, kuma otwo ma onge pi, kendo ma thuonde man gi kwiri maricho kod thomoni opong’o. En ema nomiyo pi owuoknu e lwanda motegno, bende nomiyou manna mane kwereu pok ong’eyo mondo ucham e thim. Notimo kamano mondo odwokugo piny, kotemou, eka bang’e ogwedhu. Emomiyo kik uwach ni tekou gi riekou ema osemiyo uyudo mwandugo, to paruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, nimar en ema omiyou teko mar yudo mwandu. Kamano ochopo singruok mane omiyo kwereu, kokuong’ore. “To kapo ni wiu owil gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, muluwo nyiseche mamoko, mi ulamogi kendo ukulorunigi, to akuong’ora kawuono ni natieku ma onge kiawa. Adier, ka ok uluoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, to notieku mana kaka ogendini ma obiro tieko ka odonjo e pinyni. “Winjuru un jo-Isarel. Kawuono ubiro ng’ado Jordan mondo udhi ukaw piny ogendini marateke kendo madongo moloyou, kaachiel gi mier mochiel gi ohinga mochopo e polo. Gin joma dongo kendo maboyo ma nyikwa Anakim, kaka ung’eyo, nimar usewinjo ka iwacho niya, ‘Ere joma nyalo siro nyikwa Anakim?’ To ubiro ng’eyo kawuono ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ema otelonu kachalo mach matieko gik mowang’o. Obiro tiekogi en owuon, kendo obiro loyonugi. Kuom mano, ubiro riembogi kendo tiekogi piyopiyo, mana kaka Ruoth Nyasaye nosingorenu. “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu riembo jogo mondo owenu thuolo, to kik uwach ni timbeu mabeyo ema osemiyo Ruoth Nyasaye okelou e pinyni. Ok timbeu mabeyo kata dimbruok ma un-go ema omiyo ubiro donjo e piny jogo mondo ukaw, to en mana nikech richo mag ogendinigo emomiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu riembogi mondo giwenu thuolo, kochopogo singruok ma notimo gi kwereu ma Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. Kuom mano koro ng’euru ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ok miu piny momewni nikech timbeu mabeyo, nimar ka adier, to un joma tokgi tek. “Paruru ma wiu ok owil kaka numiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mirima e thim, chakre chieng’ mane uwuokie Misri nyaka chieng’ mane uchopoe ka, usebedo kutamoru winjo Ruoth Nyasaye. Nukwinye e got Horeb, mokecho kodu, kendo odwaro tiekou. Noyudo ka asedhi ewi got mondo akaw kite mopamore mag singruok ma Ruoth Nyasaye otimo kodu, mi ne abet ewi got kuno kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno, ka ok achiem kata ok amadh gimoro. Eka Ruoth Nyasaye nomiya kite ariyo mopamore, mondik gi lith lwete. Weche duto mane Ruoth Nyasaye owachonu gie mach ewi got chieng’ chokruok, ondiki e kitego. Kane ndalo piero ang’wen-go orumo, Ruoth Nyasaye nomiya kite ariyo mopamore mag singruokgo, kowachona niya, ‘Lor piny piyopiyo ia e got, nikech jou mane igolo Misri osetimo marach. Piyopiyo nono, giseweyo yo mane achikogi ni mondo giluw, mi giloso kido mar dhahabu moleny mondo gilam.’ “Bang’ mano Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Aserango jogi, ma ayudo ni gin joma tokgi tek. We mondo atiekgi, kendo ami nyinggi olal e piny duto. Bang’e anamiyi doko oganda maratego kendo maduong’ moloyogi.’ Kamano nawichora mi alor piny kaa ewi got mane oyudo wang’, ka ating’o kite mopamore mag singruok e lweta. Naneno ni useketho e nyim Ruoth Nyasaye kuom loso kido mar nyaroya gi dhahabu moleny, kendo ni piyopiyo nono, useweyo yo mane Ruoth Nyasaye ochikou mondo uluw. Omiyo nakawo kite ariyo mopamorego, mawito piny gi lwetena ariyo, mi ne ging’inyore matindotindo e nyimu. Eka nariera piny e nyim Ruoth Nyasaye kuom ndalo piero ang’wen odiechieng gotieno, kaka nasetimo e kinde mokwongo, mi ariyo kech ka ok achiem kata ok amadh gimoro, nikech richo duto mane usetimo kuketho e nyim Ruoth Nyasaye, kendo kumiye mirima. Naluoro mirima mager mar Ruoth Nyasaye mane chiegni tiekou, to Ruoth Nyasaye nochako owinjo ywakna. Ruoth Nyasaye nokecho gi Harun ahinya, kendo nodwaro tieke, to e sano en bende ne alemone. Eka nakawo gima nukethogo, ma en kido mar nyaroya mane uloso, mi awang’o e mach. Ne atoye matindotindo mi arege, molokore buru, kendo nakawo buruno makiro e aora mamol koa e got. “Bende numiyo Ruoth Nyasaye mirima ka un Tabera gi Masa kod Kibroth-hataava, kendo kane un Kadesh-barnea, Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nowacho ni mondo udhi ukaw piny momiyou, to nudagi winjo wachne, kendo ne ok ugeno kuome, bende ne ok urito chikne. Usebedo kudagi Ruoth Nyasaye chakre chieng’ mokwongo mane ang’eyoue. “Nariera piny e nyim Ruoth Nyasaye kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno nimar nosewacho ni odwaro tiekou. Nalamo Ruoth Nyasaye kakwaye niya, ‘A Ruoth Nyasaye ma Ruodha, kik itiek jogi, nimar gin mwanduni mane iwaro gi tekoni maduong’, mi igolo Misri gi bat motegno. Par jotichni ma Ibrahim gi Isaka kod Jakobo, kendo kik idew wich teko gi kethruok kod richo mag jogi, nikech ka ok kamano to weg piny mane igolowae biro wacho niya, “Ruoth Nyasaye osetero joge e thim mondo otho kuno, nikech osin kodgi, kendo nikech ok onyal terogi e piny mane osesingore ni nomigi.” To Ruoth Nyasaye, jogo gin jogi kendo mwanduni iwuon mane igolo e piny Misri gi tekoni maduong’ kod bat morie.’ “Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Pa kite ariyo machal gi mane igoyo piny mobarore kande, mondo ibigo ira ewi got. Bende los sanduk mar bao. Weche mane andiko kuom kite mokwongo mane ibaro kande ema abiro ndiko kuom kitego, kendo iniketgi e sandugno.’ Kuom mano, naloso sanduk gi yiend shita, kendo napayo kite ariyo machal gi mokwongo ka, mi adhi ewi got kating’o kite ariyogo e lweta. Ruoth Nyasaye nondiko kuom kitego chike apar mane osewachonu gie mach ewi got chieng’ chokruok, mana kaka nosendiko e kite mokwongo ka, mi nomiyagi. Eka nadwogo iru kaa ewi got, mi aketo kitego ei sanduk mane aloso, kaka Ruoth Nyasaye nochika, kendo gisebedo kanyo nyaka chil kawuono. “Jo-Israel noa e gweng’ sokni mag jo-Jaakan, mi giwuotho matintin ka gidhi Mosera. Eka Harun notho, moyike kuno, mi Eleazar wuode, nodoko jadolo kare. Ne gia kuno, mi gidhi Gudgoda. Eka ne gia Gudgoda, mi gidhi Jotbatha, piny motimo aore. “E kindego Ruoth Nyasaye nowalo jo dhood Lawi mondo obed joting’ Sandug Muma mare, kendo obed jodolo mage, ka giguedho ji e nyinge, mana kaka pod gitimo nyaka chil kawuono. Mano emomiyo jo-Lawi onge gi piny mopognigi ka mwandugi, kaka opog ni dhout Israel mamoko. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu owuon e mwandugi, mana kaka nosesingorenigi. “Nabet ewi got kuom ndalo piero ang’wen odiechieng’ gotieno, mana kaka nasetimo mokwongo, mi Ruoth Nyasaye nochako owinjo kwayona moyie ni ok obi tiekou. Nowachona niya, ‘Chak wuoth kitelo ni ji, mondo gidhi gikaw piny mane asingora ni nami kweregi.’ “Koro un jo-Israel, ang’o ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro kuomu? Donge odwaro mana ni mondo uluore kendo uwuoth e yorene duto, kuhere kendo kutiyone gi chunyu duto? Ubiro timo kamano kurito chikene gi buchene duto, ma amiyou kawuono mondo okonyu. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu e wuon polo duto, kata polo man malo manadi, kaachiel gi piny bende kod gik moko duto manie iye. To kata kamano, Ruoth Nyasaye ne pod rito kwereu nikech noherogi, mi bang’gi noyiero mana un nyikwagi kuom ogendini moko duto mondo ubed joge, kaka pod ubet nyaka chil kawuono. Kuom mano, koro nyaka uyie mako singruok gi chunyu duto, kendo kik umed bedo joma tokgi tek, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en Nyasaye moloyo nyiseche duto, kendo Ruoth moloyo ruodhi duto. En Nyasaye maduong’ kendo malich miwuoro. En kende e Nyasaye miluoro, ma ok dew wang’ ng’ato, kendo ma ok cham asoya. To ong’ado bura kare ni mond liete, kendo ni nyithi kiye. Ohero jodak, kendo omiyogi chiemo gi lewni. Omiyo un bende onego uher jodak man kuomu, nimar un bende ne un jodak e piny Misri. Nyaka uluor Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo ulame gi chunyu duto, bende kukuong’oru mana gi nyinge. En ema nyaka upake, nimar en Nyasachu mosetimonu timbe madongo kendo malich, ma useneno gi wang’u. Kane kwereu odhi Misri, ne gin mana ji piero abiriyo kende, to koro Ruoth Nyasaye osemiyo unya ka sulue mae polo. “Heruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo nyaka urit chikene gi buchene ndalo duto. Kawuono paruru puonj mane uyudo kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, nimar, kata obedo ni nyithindu pok oneno kata pok ong’eyo puonjno, un to ung’eye. Bende paruru duong’ mar Ruoth Nyasaye gi tekone kod bade morie, gi ranyisi kod timbe mane otimo e piny Misri, kosandogo Farao kaachiel gi pinye duto. Donge nuneno gima notimo gi jolwenj Misri gi faresegi kod gechegi? Kane oyudo gilawou, nomiyo pi Nam Makwar oimogi, motiekogi pep. Bende paruru gik mane otimonu e thim nyaka nuchopo kaeri, kod gima notimo ni Dathan kod Abiram, yawuot Eliab ma ja-Reuben, kendo kaka piny nong’amo dhoge momwonyogi kaachiel gi joodgi gi hembegi kod ji duto mane gin-go, mana ka jo-Israel duto neno. Un uwegi useneno timbe madongo kendo malich ma Ruoth Nyasaye osetimo. “Nyaka urit chike duto ma amiyou kawuono, mondo ubed gi teko kendo ukaw piny ma ubiro donjeno. Kamano unudag aming’a e piny maber kendo momew mane Ruoth Nyasaye osingore ni nomi kwereu gi nyikwagi. Piny ma ubiro donjoe mondo udagieno ok chal gi piny Misri kuma ne uaye, nimar kuno kane usechwoyoe cham, to bang’e nusombo pi uole, mana kaka itimo ni puoth alot. To piny ma udonjoe mondo udagieno en piny motimo gode gi holni, kendo en piny koth. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu rito pinyno maber, kendo orange pilepile e higa ngima. Omiyo kurito chike ma amiyou kawuonogi, mi uhero Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo utiyone gi chunyu duto, to enokelnu koth e ndalo chwiri gi ndalo opon, mondo uyud cham gi mzabibu kod mo. Enomi lum lodhi e legeu mondo jambu ocham, kendo un bende unuyud chiemo moromou. To ritreuru mondo kik ulal, mi uti ni nyiseche mamoko kendo ulamgi. Kutimo kamano, to mirimb Ruoth Nyasaye noliel kuomu ka mach, mi enomi koth rum. Piny ok nochieg cham, kendo karu nolal nono piyopiyo e piny momew ma Ruoth Nyasaye nomiuno. Kanuru wechegi e chunyu, kutueyogi ka ranyisi e lwetu, kendo kuketogi e lend wengeu ka kido. Puonjuru nyithindu wechegi kendo twaguru kuomgi ka un e mier, kata kuwuotho e yo, kata kudhi nindo, kata kuchiew. Ndikgiuru e sirni mag dhoutu, kendo kuom rangeyeu, mondo un gi nyithindu udag aming’a e piny ma Ruoth Nyasaye nosingore ni nomi kwereu obed maru nyaka chieng’. “Ka urito chike ma amiyougi adimba, mi uhero Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo uwuotho e yorene duto, kuketo chunyu kuome, to obiro riembonu ogendinigo mondo owenu thuolo, mi unukaw pinje mag ogendini madongo kendo marateke moloyou. Kamano kamoro amora ma tiendu onyono nobed maru, kendo mbap pinyu nochakre e thim yo milambo nyaka piny Lebanon yo nyandwat, kendo chakre aora Yufrate yo wuok chieng’ nyaka nam Mediterania yo podho chieng’. Onge kata ng’ato achiel ma nonyal sirou, kendo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomi ji luorou, mi kibaji nogogi kuonde duto mudhiye, mana kaka nosingorenu. Kawuono aketo gueth kod kuong’ e nyimu. Ka urito chike mag Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma amiyou kawuono, to ubiro yudo gueth. To ka ok uritogi, mi ubaro kuweyo yo ma asechikou kawuono mondo uluw, mulamo nyiseche mamoko ma ok ung’eyo, to ubiro yudo kuong’. “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseterou e piny mudhiye mondo ukaw obed maru, to uhul weche gueth e got Gerizim, to weche mag kuong’ uhul e got Ebal. Godego ni yo podho chieng’ mar aora Jordan, kama omanyore gi Gilgal, but yadh More, e yo mochiko piny jo-Kanaan. Koro uchiegni ng’ado aora Jordan mondo udonj e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu miyou mondo ukaw obed maru. To ka usekawe, mudakie, to nyaka une ni urito chike gi buche ma amiyou kawuononi. “Koro magi e chike kod buche ma onego urit maber e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu miyou mondo obed maru kuom ndalo duto mudak e piny. Nyaka uketh chuth kuonde ma ogendini mubiro riembogo lamoe nyisechegi, kata ka gin ewi gode maboyo kata ewi gode matindo, kata mana ka gin e tiend yath moro amora motimo otiep. Mukuru kendegi mag liswa gi sirni maggi milamo mag kite, kendo uwang’ sirni maggi milamo mag yien, mi uketh kido mag nyisechegi. Kamano unuruch nying nyisechegi oko kuondego. “Un to, kulamo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, to kik ulem kaka jogo ne lamo nyisechegi. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu owuon biro yiero kamoro e piny dhoodu moro mondo oketie nyinge. Kanyo kende ema unuchokrue kuom lamo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kanyo ema ubiro keloe misengni mau miwang’o pep, kod misengni mamoko, gi chiwo mar achiel kuom apar, kod chiwo mamoko kod gik ma ukuong’oru ni ubiro chiwo, kod mago muchiwo kuom herou, kaachiel gi nyithindo makayo mag jambu. Unuchiem kanyo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo un gi jouteu unubed mamor, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseguedho gik moko duto mutimo. “Kik udhi nyime gi gima watimo e ndaloni, ma ng’ato ka ng’ato timo mana gima ohero. Usebedo kutimo kamano nikech pok uchopo kar yueyo, ma en piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu miyou ka mwanduu. To ubiro ng’ado aora Jordan mondo udhi udag e piny ma Ruoth Nyasachu miyou ka mwanduu. Nomiu kue e kindu gi wasiku molworou koni gi koni, mi unudag maber. Bang’e ukel gigo duto ma achikou kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero mondo nyinge obedie. Kanyo ema unukelie misengni mau miwang’o pep, kod misengni mamoko gi chiwo mar achiel kuom apar, kod chiwo mamoko, kaachiel gi chiwo moyiedhi mukuong’oru ni ubiro kelo ni Ruoth Nyasaye. Beduru mamor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, un gi yawuotu gi nyiu kod wasumbu machwo gi mamon, kaachiel gi jo-Lawi modak e miechu, nikech jo-Lawi onge gi piny mopognigi kaka opognu. To kik uchiw misengni mau miwang’o pep kamoro amora muneno, to chiwgiuru mana kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero e piny dhoodu moro. Kanyo bende ema nyaka utimie gik moko duto machikou. “To kata kamano, pod unyalo yeng’o e dala moro amora mondo ucham ring’o, e sa asaya muhero, mana kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu omiyou. Ji duto, joma ogak kod joma ok ogak, nyalo chamo ring’ono, mana ka gima en ring ogunde kata ring mwanda. Remo to kik ucham, to, oleuru piny mana ka pi. To e miechu kik uchamie chiwo mar achiel kuom apar mag chambu kata mag divai kata mag mo, kendo kik uchamie nyithindo makayo mag jambu, kata chiwo mukwong’oru ni ubiro chiwo, kata mugolo kuom herou, kata mana chiwo moro amora mowal ni Ruoth Nyasaye. Ubiro chamo gigo mana kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero. Kanyo ema unuchiemie e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, un gi yawuotu gi nyiu, kod wasumbu machwo gi mamon, kaachiel gi jo-Lawi modak e miechu. Unubed mamor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kuom gik moko duto mutimo. Ndalo duto ma un e piny nyaka une ni ok ujwang’o jo-Lawi. “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseyaro pinyu kaka osesingorenu, mi ng’atu moro ogombo chamo ring’o, to onyalo chame mana kaka odwaro. To ka obedo ni kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero mondo nyinge obedie bor kod ng’atno, to onyalo nego chiache moro ma Ruoth Nyasaye omiye, kendo onyalo chame e dalane sa asaya modwaro. Onyalo chame mana kaka ng’ato chamo ring ogunde kata ring mwanda. Joma ogak kaachiel gi joma ok ogak nyalo chame. To neuru ni ok uchamo remo, nimar remo e ngima, omiyo kik ucham ngima gi ring’o kanyakla. Kik uchame, to oleuru piny mana ka pi. Ka ok uchame, to ubiro dhi maber, kaachiel gi nyikwau nimar utimo gima long’o e nyim Ruoth Nyasaye. To chiwo mowal ni Ruoth Nyasaye, kod gik mukuong’oru ni ubiro chiwo, nyaka ukel kama Ruoth Nyasaye biro yiero. Misengni miwang’o pep, moriwo ring’o gi remo nyaka chiw e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. To remb misengni mau mag sawo, nyaka ol e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mak mana ring’o ema unyalo chamo. Rituru chike duto ma amiyougi adimba, mondo un gi nyikwau une maber mochwere, kutimo gik mabeyo kendo makare e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetieko ogendini ma udonjo e pinygi, mi ukawo kargi, kendo udak e pinyno, to beduru kutang’ mondo kik uluw timbegi, nono to gilokorenu obadho. Ka osetiekgi, mi giweyonu thuolo kamano, to kik upenjru ni, ‘Ere yo mane ogendinigi lamoe nyisechegi? Mondo wan bende watim mana machal kamano kamano.’ Kik ulam Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kaka gilamo nyisechegi, nikech Ruoth Nyasaye mon gi timbe makuero ma gilamogo nyisechegi, nimar gise kata mana wang’o ni nyisechegigo yawuotgi gi nyigi ka misango. “Neuru ni urito gik moko duto machikou. Kik umedie gimoro, kata kik ugolie gimoro. “Ka jakor wach kata jalek moro ohonore e kindu, mokoro ni ranyisi kata hono moro biro timore, mi ranyisi kata hono mowuoyeno otimore, kendo bang’e owachonu ni mondo udhi uluw nyiseche mamoko ma ok ung’eyo, kendo ulam, to kik uwinj wachne. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu temou mondo ong’e ane kuhere gi chunyu duto. Luwuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kumiye duong’ kendo kurito chikene. Winjuru gima owacho, kendo lameuru kupadoru kuome. To nyaka neg jakor wachno kata jalekno, nimar osewuoyo marach kodwaro ni mondo utamru winjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane oresou, kagolou Misri, kama nubedoe wasumbni. Ng’atno osetemo witou mondo uwe yo mane Ruoith Nyasaye ma Nyasachu ochikou mondo uluw. Kunege kamano, eka unugol richo ma kama kuomu. “Ka owadu hie kata wuodi kata nyari kata chiegi mihero, kata mana osiepni migeno osemi ling’ling’ kawachoni ni mondo idhi ilam nyiseche mamoko ma in ok ing’eyo kata ma kwereni bende ne ok ong’eyo, ma gin nyiseche mag ogendini moluorou, bed ni gin mabor kata machiegni, to kik iyie, kata mana winjo wachne kik iwinji, nyaka inege anega mak iweye kata ikeche kata ichwake. In ema nyaka ikwong keto lweti kuome, eka bang’e jou duto nokonyi nege. Unugoye gi kite nyaka otho, nimar notemo hoyou mondo uwe Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou Misri kuma nubedoe wasumbni. Jo-Israel duto nowinj wachno, mi ginidok, maluor, kendo gima rach makamano ok nochak otimre kuomu. “Kuwinjo ni joweteu ma acheje osehoyo joma odak e dala moro ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou mondo udagie, ka giwachonigi ni mondo gidhi gilam nyiseche mamoko ma un ok ung’eyo, to nonuru wachno matut. Koyud ni gima kuero kamano osetimore kuomu adier, to nyaka uneg joma odak e dalano duto kaachiel gi dhok, kendo uketh chuth gik moko duto manie dalano. Nyaka uchok mwandu duto mag dalano kanyakla, kendo uket e laru manie dier dalano. Eka uwang’ dala duto, kaachioel gi gik moko duto manie iye ka misango miwang’o pep ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Dalano ok noger kendo, to nodong’ gunda nyaka chieng’. To kik ukaw gimoro kata achiel kuom gik monego keth chuthgo, eka mirima mager mar Ruoth Nyasaye norum, mi notimnu ng’wono kendo nomi unya kaka nosingore ni kwereu. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro timo kamano kuwinjo dwonde, kendo urito chikene ma amiyou kawuono, kendo kutimo gik malongo e nyime. “Un e nyithind Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, omiyo kik usar dendu kata kik uliel nyiem wengeu kuywago ng’at motho, nikech un joma ler mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ruoth Nyasaye noyierou kuom ogendini duto manie piny mondo ubed joge owuon. “Kik ucham gimoro makuero. To jamni gi le munyalo chamo e magi: Dhiang’ gi rombo gi diel gi nyakech gi ogunde gi ngawo gi diend thim gi puro gi omoro kod nyambaja. Unyalo chamo kit jamni gi kit le duto ma ombong’gi opogore ariyo, kendo ma nyamo kambula. To mak mana ni kik ucham mago ma nyamo kambula, to ombong’gi ok opogore ariyo, kata mago ma ombong’gi opogore ariyo to ok nyam kambula kaka ngamia gi apuoyo kod terere. Mago nyamo kambula to ombong’gi ok opogore, omiyo nyaka ukwan-gi ka gik makuero. Mbidhi bende kik ucham, nikech kata ombong’ne opogore kamano, to ok onyam kambula omiyo en gima kuero. Kik ucham lego kata mulogi kik umulgi ka gisetho. “Unyalo chamo rech duto man gi thuokgi kata man gi kagahla, to kik ucham rech moro amora maonge gi gigo, nimar ka en kamano to en gima kuero. “Unyalo chamo winy duto ma ok kuero, to mago ma kuero ma kik ucham e magi: Ongo gi koga gi kwasi gi kalamindi gi okunekune gi otenga gi winy machal kamago, kod kit agak duto, gi udo gi nyatawo gi okok kod kit olith duto, gi tula matin gi tula maduong’ kod tula ma ite dongo, gi mbusi gi achuth gi osou kod nyamnaha gi kit ng’ang’a duto gi cherwa kod oliktik. Gik mahuyo mang’eny kanyakla gin gik makuero, omiyo kik uchamgi. To unyalo chamo gik mahuyo ma ok kuero. Kik ucham gima otho kende, nimar un joma ler mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Gima kamano unyalo miyo jopinje mamoko modak kodu mondo ocham, kata unyalo ng’iewe gi jopinje mamoko. “Kutedo nyadiel, to kik uolie cha min mare. “Higa ka higa nyaka uket tenge achiel kuom apar mag gik moko duto monyak e puotheu, kaka cham gi divai gi mo, kaachiel gi nyithind jambu duto mokwong nywol. Chamgiuru e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kama obiro yiero mondo nyinge obedie. Kamano ubiro puonjoru luoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ndalo duto. To ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseguedhou gi gik mang’eny, kendo ng’atu moro odak mabor gi kama Ruoth Nyasaye biro yierono, ma ok onyal ting’o gigo motundgo kuno, to onyalo lokogo pesa, moter kuno. Kosetundo kuno, to onyalo ng’iewo gima ohero gi pesago, bed ni en ring dhiang’ kata ring rombo, divai kata kong’o. Unuchiem kuno gi joodu kumor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. To dhiuru gi jo-Lawi modak kodu, ni mar dhood Lawi ok opogne piny kaka opognu. “To bang’ higni adek ka higni adek, keluru achiel kuom apar mag gik monyaknu e higano, kendo uket e dhorangeyeu, mondo jo-Lawi ma onge gi piny mopognigi, kod jopinje mamoko, gi nyithindo ma kiye kod mond liete modak kodu oyud chiemo moromogi. Kutimo kamano, to Nyasaye noguedh gik moko duto mutimo. “Bang’ higni abiriyo ka higni abiriyo nyaka uwe gopeu duto ma ji nigo. Unuwegi kama: Ng’ato ka ng’ato nyaka we gope ma ja-Israel wadgi oseholo kuome. Ok nochune mondo ochul, nikech higa ma Ruoth Nyasaye oketo mondo oweyee gope osechopo. Jo pinje mamoko to unyalo chuno mondo ochul gope ma gin-go, to gopeu ma jo-Israel weteu nigo nyaka uwenigi. To kuluoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kendo urito chikene ma amiyougi, to jochan ok nobedie kuomu, e piny ma omiyou mondo obed mwanduu, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noguedhu ahinya. Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseguedhou kaka nosingore ni notim, ji moa e pinje mang’eny biro holo gik moko kuomu, to un ok nuhol gimoro kuomgi. Pinje mang’eny nobed e bwo lochu, to un ok nubed e bwo lochgi. “Kapo ni nitie jo-Israel weteu moko ma jochan e dalau moro e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou, to kik iu bed makwar, mutamru konyogi, to ubednigi mang’won, mi uholgi gimoro amora ma gichando. Kata dabed ni higa mar abiriyo miweyoe gope chiegni chopo, to kik ubed gi ich lit, mutamru miyogi gimoro. Jogo diywag ni Ruoth Nyasaye, mi dubed joricho. Nyaka umigi gik ma gidwarogo mabup, kendo gi chuny maler. Kutimo kamano to Ruoth Nyasaye biro guedhou kuom gik moko duto mutimo. Pile ubiro bedo gi jochan e pinyu, mano emomiyo achikou ni mondo ubed mang’won ni jo-Israel weteu ma jochan kata manie chandruok. “Ka ing’iewo ja-Hibrania wadu ma dichwo kata ma dhako mondo obed misumbani, enotini kuom higni auchiel, to e higa mar abiriyo nyaka iweye odhi. To kik iweye odhi gi lwete nono, mak ikowe mabup gi jamni kod cham gi divai. Bedne mang’won, mana kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osebedoni mang’won. Paruru ni ne un wasumbni e piny Misri, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noresou. Mano emomiyo amiyou chikni. To ka misumbanino ohero dak kodi, mi owacho ni ok odwar weyo dalani, nikech oheri kaachiel gi joodi, to ikaw riw, ituchgo ite, kitenoe dhoot, eka nobed misumbani kuom ngimane duto. Chikno oriwo koda ka misumba ma dhako bende. “To kapo ni iweyo ni misumba thuolo odhi, to onge gima inyalo ywago, nimar ka dine indiko jatich, to dine ichulo msara nyadiriyo moloyo ting’ mane ikawo kirito misumbano. Kamano Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noguedh gik moko duto mitimo. “Waluru kach jambu machwo duto ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kik uket ruedhi ma jou okuongo nywolo e tich, bende kik ung’ad yie imbe ma rombu okuongo nywolo, to giga ka giga nyaka utergi kuma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero, mondo uchamgi kaachiel gi jouteu e nyim Ruoth Nyasaye kuno. To ka chiayo moro nigi songa, kata ka osuto, kata ka en muofu kata ka en gi mbala moro marach manade, to kik timgo misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Unyalo chame e miechu. Joma ogak kaachiel gi joma ok ogak nyalo chamo ring’ono mana ka gima en ring ogunde kata ring mwanda. Remo to kik ucham, to oleuru piny mana ka pi. “Nyaka utim Sap Pasaka e due mar Abib, nimar dueno ema ne Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ogolou e Misri gotieno. Nyaka uneg nyarombo kata nyadiel kata nyaroya kutimogo misango mar Pasaka ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kama obiro yiero mondo nyinge obedie. Kik ucham sawono gi makati moketie thowi, to kuom ndalo abiriyo unucham mana makati ma ok ketie thowi, ma en ranyisi mar sandruoku, nikech nuwuok Misri kurikni. Mano nobednu rapar mochwere muparogo chieng’ mane uwuokie Misri. Kik ubed gi thowi kamoro amora e pinyu kuom ndalo abiriyogo, to bende ring chiayo muyang’o godhiambo e odiechieng’ mokwongo mar sawo kik nind nyaka okinyi mak uwang’o pep. Kik uyang’ jamni mag Pasaka e mier ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro miyou, to mak mana kama obiro yiero mondo nyinge obedie. Nyaka uyang’gi godhiambo ka chieng’ podho, e sa mane uwuokie Misri. Nyaka uted ringgi kendo ucham kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero, to kinyne nyaka udog e miechu. Chamuru makati ma ok ketie thowi kuom ndalo auchiel, to chieng’ mar abiriyo nyaka ubed gi chokruok kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro, kendo kik uti tich moro amora chieng’no. “Kwanuru jumbe abiriyo, chakre ndalo michako kayoe cham. Bang’ jumbego nyaka utim Sap Jumbe kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro kukelo chiwo ma ng’ato golo kuom dwarone, maromre gi gueth ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu guedhougo. Un kaachiel gi yawuotu kod nyiu, gi wasumbu machwo kod mamon, gi jo-Lawi modak e miechu gi jopinje mamoko gi nyithindo ma kiye kod mond liete modak kodu, nubed mamor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kama obiro yiero mondo nyinge obedie. Paruru ni ne un wasumbni e piny Misri. Mano emomiyo nyaka une ni urito chikego. “Kusetieko kayo ngano kendo pono mzabibu, to nyaka utim Sap Kiche kuom ndalo abiriyo. Unutim sawono gi mor, kaachiel gi yawuotu gi nyiu kod wasumbu machwo gi mamon gi jo-Lawi kod jopinje mamoko gi nyithi kiye kod mond liete modak kodu. Nyaka utime ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kaka obiro yiero, nimar unubed mamor ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oguedho gik monyak e puotheu kod gik moko duto mutimo. “Jou machwo duto nyaka bi e nyim Ruoth Nyasaye didek e higa ka higa, mondo otim sewni adekgo kama Ruoth Nyasaye biro yiero. Gin Sap Makati ma ok ketie Thowi, gi Sap Jumbe, kod Sap Kiche. Onge ng’at ma nobi e nyim Nyasaye gi lwete nono. To ng’ato ka ng’ato nyaka kel gima romre gi gueth ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseguedhego. “Unuyier jang’ad bura kod jotend dhoutu e mier duto ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou, kendo nyaka ging’ad ni ji bura kare. Kik ung’ad buch amwor kata buch nyakonchiel, to bende kik ucham asoya, nimar asoya mono kata mana ng’at mariek wacho adiera, kendo wito buch ng’at ma onge ketho. Nyaka une ni uluwo mana adiera kende. Kutimo kamano, to unudag aming’a e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou. “Kik upidh yath moro amora milamo but kendo-mar-misango, mubiro gero ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kata kik uchung siro milamo, nimar gin gik ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ok dwar. “Kik utim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi rwath kata rombo kata diel man gi mbala kata songa, nikech gima kamano en kuero e nyim Ruoth Nyasaye. “Kapo ni unwang’o ng’at ma dichwo e dala moro amora ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou, kotimo gima rach e nyim Ruoth Nyasaye, mi oketho singruok kendo odagi chikna, kolamo kendo okulore ni nyiseche mamoko, kata ni wang’chieng kata ni due kata ni gimoro amora manie kor polo, to nyaka unon wachno maber. Ka ofweny malong’o ni gima rach kamano osetimore adier e Israel, to nyaka ukel ng’at motimo kamano e dhoranga dala, mi ugoye gi kite nyaka otho, kata da bed ni en dhako kata en dichwo. Kik ung’ad ni ng’ato buch tho ka nitie mana janeno achiel kende, to unyalo ng’adone buch tho mana ka nitie joneno ariyo kata adek. Joneno ema nyaka kwong goyo ng’at ma kamano gi kite, eka ji duto bende nogoye. Kamano e kaka unupwodhru kuom richo ma kamano. “Kapo ni unwang’o buche matek ma ok unyal ng’ado, to nyaka udhi piyopiyo kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero. Buchego nyalo bet mag nek, kata mag laro gimoro kata mag gorruok. Unudhi ir jodolo ma jo-Lawi man kuno, kendo ir jang’ad bura muyudo ka nie tich kuno, mondo unyisgi wachno, kendo gin ema gining’ad bura. Gima giwachonu kama Ruoth Nyasaye biro yierono ema nyaka utim. Nyaka une ni utimo mana kaka giwachonu, ma ok uweyo kata matin. Ng’ato ang’ata modagi wach jadolo matiyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kanyo, kata modagi wach jang’ad bura, nyaka negi. Kamano e kaka unupwodh jo-Israel kuom richo ma kamano. Kutimo kamano, to ji duto nowinj wachno, mi ginibed maluor, kendo onge ng’at ma nochak otim wichteko. “Ka usedonjo e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou mondo ukaw, udagie, mi uparo ni mondo uket ruoth oritu kaka ogendini duto moluorou timo, to nyaka uket mana ng’at ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noyiernu. Ng’at ma uketo ruothno nyaka bed mana ja-Israel wadu, to kik uket ng’at ma ok ja-Israel. Kik ruodhno bed gi farese mang’eny, to bende kik oor jo-Israel Misri mondo oomne farese moko ni eka omed bedo gi farese mang’eny, nimar Ruoth Nyasaye nokwerou ni kik udog kuno kendo ngang’. Kik obed gi mon mathoth, nikech mano dipo koketho parone, to mwandu bende kik obedgo mang’eny. Kosekete ruoth, to nyaka ondik weche duto mag chik, kogologi e kitap chik ma jadolo ma jo-Lawi nigo. Nyaka obed gi kitabuno, kendo nyaka osome pile e ndalo duto mag ngimane, mondo opuonjrego luoro Ruoth Nyasaye ma Nyasache, korito chike gi buchego duto. Kotimo kamano, to ok nosungre ni jowadgi, kendo ok nowe mak orito chikego kata matin. Bang’e en kaachiel gi nyikwaye ginibed ruodhi mag Israel aming’a. “Jodolo ma jo-Lawi, tiende ni dhood Lawi duto, ok noyud pinygi giwegi kaka dhout Israel mamoko. Ginibed ka giyudo pokgi mana kuom misengni motim ni Ruoth Nyasaye, kendo kuom dir mwandu muchiwo ni Ruoth Nyasaye. Kaka ok giniyud piny mopognigi ka mwandugi, Ruoth Nyasaye owuon ema nobed mwandugi kaka nosingore. Ka ji timo misango gi rwath kata gi rombo kata gi diel, to nyaka gimi jadolo bat gi lem duto kod chino kaka lembgi. Bende nyaka umigi cham mukwongo kayo gi divai mukwongo loso, gi mor zeituni mokwongo nyak, kaachiel gi yie rombu mukwongo ng’ado, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseyierogi kuom dhoutu duto mondo gin kaachiel gi nyikwagi giti e nying Ruoth Nyasaye nyaka chieng’. “Ka ja-Lawi moro modak e achiel kuom miech Israel obiro kuom herone kama Ruoth Nyasaye biro yiero, mi otiyo tich dolo e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasache kaka jo-Lawi wetene ma tiyo e nyim Ruoth Nyasaye kanyo, to nyaka oyud pok maromre kodgi, ka ok okwan mwandu monego ocham e dala wuon mare. “Kusedonjo e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou, to kik upuonjru luwo timbe makuero mag ogendini mamoko modak e pinyno. Kik uyie ni ng’ato kuomu wang’ wuode kata nyare ka gir misango. Bende kik bedie jakor kata jambofwa kata jadil kata jandagla kata ajuok nyakalondo kata japenj jochiende wach. Joma kamago Ruoth Nyasaye okwedo, kendo timbegi makuerogo ema omiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu riembo ogendinigo mondo owenu thuolo. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro mondo utine gi chunyu duto. “Ogendini ma ubiro kawo pinygigo oyie gi weche jombofwa kod weche jokor, to un, Ruoth Nyasaye ma Nyasachu okwerou ni kik utim gik ma kamago. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noyier janabi moro ka an kuom jou uwegi, kendo nyaka uwinj wachne. Mano e gima nukwayo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu chieng’ mane uchokore Horeb, kuwacho niya, ‘Owinjore kik wachak wawinj dwond Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, bende ok onego wachak wane mach maduong’ kama kendo, nono to wabiro tho.’ Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Gima giwachono ni kare. Abiro yieronigi janabi kaka in, kuom ogandagi giwegi. Abiro keto wechena e dhoge, kendo enowachnigi weche duto ma achike. Ng’ato ang’ata modagi winjo wachna ma janabino wacho, to noyal. To janabi ma nohedhre wacho wach moro e nyinga ma ok achike ni mondo owachi, kata ma nowuo e nying nyiseche mamoko, nyaka negi.’ To ma e kaka unyalo ng’eyo wach ma ok oa kuom Ruoth Nyasaye: Ka janabi owacho wach moro e nying Ruoth Nyasaye to bang’e wachno ok ochopo kare, mano nyiso ni ok en wach Ruoth Nyasaye, to osewuoyo mana gi tekone owuon. Omiyo kik umiye duong’. “Ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetieko ogendini ma obiro miyou pinygi, mi ukawo miechgi gi utegi, udakie, to unuyier mier adek manie pinyno. Poguru pinyno didek, kendo ulosie yore mondo ka ng’ato onego wadgi, to nyalo luwo kadhi tony e achiel kuom miego. Ng’at moboth monego wadgi ma ok gimonrego ema nyalo ringo dhi kuno mondo ores ngimane. Ranyisi mar nek moboth kamano chal kama: Ng’ato nyalo dhi e bungu gi wadgi mondo otong’ yien, to ka onyigore gi le kong’udo, mi wi le obwodhore oa e loge mogoyo wadgino monego, to ng’atno nyalo ringo dhi e achiel kuom miego mondo ores ngimane. Ka ok uloso yorego, kata ka miego bor gi kar nek, to ng’at ma dwaro chulo kuor dipo kolawo janek ka pod mirimbe liet, mi ojuke, kendo onege. To chutho, janekno ok owinjore negi, nikech ne ok gimonre gi wadgi mane onegono. Mano emomiyo achikou mondo uyier mier adek. “To kapo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oyaro pinyu, mi omiyou piny duto mane osingore ni kwereu ni nomiu, to nyaka umed yiero mier moko adek kuom mago. Adier enomiu pinyno, kuketo chunyu kuom rito chik ma amiyou kawuononi, mi uhero Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kuwuotho e yorene pile. Kuyiero miego, to remb joma onge ketho ok nochuer e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou obed mwanduu, kendo richo mar chuero remo ok nobed kuomu. “To ka nga’to nigi sigu gi wadgi, mi obutone, eka opoye, kendo ogoye motho, mi bang’e oringo odhi e achiel kuom miego, jodong dalagi nyaka or ji moko mondo oome, mi kete e lwet owadgi jal monegono, mondo onege ka chulonego kuor. Kik ukeche, nyaka ugol ketho mar chuero remb ng’at ma ok oketho oko kuom piny Israel. Kamano unudag maber. “Ka udak e lowo mubiro yudo e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasacu dwaro miyou, to kik ng’ato kuomu gol kidi ma kwereu noketo manyiso kiepe gi wadgi. “Wach janeno achiel kende ok nyal mi ng’ad ni ng’ato bura kuom ketho moro, kata kuom richo moro, to wach nyaka ng’ere malong’o e nyim joneno ariyo kata adek. Ka ng’ato obedo janeno mar miriambo mana ni mondo ohiny wadgi kuom ketho moro, ji ariyogo nyaka chung’ e nyim Ruoth Nyasaye kendo e nyim jodolo gi jong’ad bura. Jong’ad bura nyaka non wachno matut, to ka giyudo ni janenono hango ni wadgi wach, to nyaka utimne mana kaka odwaro timo ni wadgino. Mano e kaka unupwodhru kuom richo ma kamano. Bang’e jou moko duto nowinj wachno, mi ginidok maluor, kendo gima rach ma kamano ok nochak otimre kuomu. Kik ukech jaketho. Ngima nyaka chul kar ngima, wang’ kar wang’, lak kar lak, lwedo kar lwedo, kendo tielo kar tielo. “Kudhi kedo gi wasiku, muneno ogandagi ka duong’ moloyo maru, kendo nigi farese kod geche lweny, to kik uluorgi, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma nogolou Misri ni kodu. Ka uchiegni rado kodgi, to jadolo nowuogi e nyim ogandau mar lweny, kendo nowach niya, ‘Un jo-Israel, winjuru, kawuono uyworo machiegni mondo uked gi wasigu. Kik chunyu nyosre, kendo kik uluor. Kibaji bende kik gou kuneno wasikugo, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ema dhi kodu, mondo okednu, kendo olonu wasigu.’ Jodongo bende nowach ni jolweny niya, ‘Ka ng’at moro kuomu osegero ot manyien, to pok orwako, onego odog dala, nimar dipo ka otho e lweny, mi ng’at machielo ema orwako odno. Kata ng’at mosepidho mzabibu, to pok ochamo olembgi, bende onego odog dala, nimar dipo ka otho e lweny, mi ng’at moro nono ema ochamo olembego. To bende ka nitie ng’ato mosenywomo nyako, to pok okawo, onego odog dala, nimar dipo ka otho e lweny, mi ng’at moro ema okawo chiege.’ Jodongo nomed wuoyo gi jolweny, kawacho niya, ‘Bende kapo ni nitie ng’ama luor, kata ma chunye onyosore, to onego odog dala nikech dipo ka omiyo jowetene obedo maluor ka en.’ Ka jodongo osetieko wuoyo, eka noket jotend lweny. “Kuchopo machiegni gi dala mudhi kedogo, to penjuru jodalano ka gidwaro timo kodu winjruok mar kue. Ka giyie timo kodu winjruok, mi giyawonu dhoranga dala, to nyaka uchun ji duto munwang’o dalano e mondo otinu. To ka gidagi timo kodu winjruok, mi gichako kedo kodu, to lworuru dalano, kendo ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu okete e lwetu, to nyaka uneg chwo duto man kanyo. To unyalo kawo mon gi nyithindo, kendo yako jamni kod gik moko duto manie dalano, mi ukonyru gi gik ma Ruoth Nyasaye oseketo e lwetugo kaka uhero. Timuru kamano ni mier duto man mabor gi pinyu, mak mana miech ogendini mokiewo kodu ema kik utimnigi kamano. To e miech ogendini ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyougo, kik uweyee kata gimoro achiel ka ngima. Jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Kanaan gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus, nyaka utiek chuth, kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osechiko. Timuru kamano mondo kik gipuonju luwo timbegi makuero ma gitimo ni nyisechegi, nimar timbe ma kamago gin richo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Ka uselworo dala moro kuom kinde malach mondo ukaw, to kik utong’ yiend dalano mi ukethi. Unyalo mana chamo olembgi, to kik utong’gi, nimar yath ok en dhano ma unyalo kedogo. To unyalo ng’ado kata tong’o yien ma ung’eyo ni olembgi ok cham, mi ugergo raidhi kod gilweny mamoko mondo umonjgo dala mukedogo, nyaka ukaw. “Ka oyud ringre ng’at motho ka oriere e pap e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro miyou, to ng’at monege ok ong’e, jodongu gi jou ma jong’ad bura nyaka dhi opim bor mae kind kama ringruokne nitie, gi miech gweng’no, mondo ong’e ni ere dala machiegni gi kanyo. Jodong dala machiegni gi ringruokno nyaka yier nyaroya ma pok otiyo tich moro kata ma pok oywayo jok. Ginikele e holo moro ma ok pur man gi aora ma ok dwon, kendo ginitur ng’ute kanyo. Jodolo ma jo-Lawi bende nyaka bedie, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseyierogi mondo gitine, kendo giguedh ji e nyinge. Gin ema omigi tich ng’ado buche ma ji laroe gimoro, kod buche goruok duto. Bang’e jodongo duto mag dala machiegni gi ringruokno nyaka log lwetgi kuom nyaroya mosetur ng’ute e holo cha, ka giwacho niya, ‘Wan ne ok wachuero remoni, kata ng’at ma nochuere bende ne ok waneno. A Ruoth Nyasaye, yie iwe richo mag jogi Israel ma isewaro, kendo kik iyie mondo remo ma onge gi ketho mien-gi.’ Kamano ginipwodhre kuom richo mar chuero remono. Mano e kaka unugol remo ma onge gi ketho kuomu, kutimo gima ber ma Ruoth Nyasaye dwarono. “Kusekedo gi wasiku, mi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oketogi e lwetu, kendo umako jomoko udhigo, mi ng’ato kuomu oneno dhako moro ma jaber kuomgi ma doher mondo okendi, to onyalo kawe akawa, motere dala. Bang’ mano noliel wiye, mi ong’ad koke, kendo olony lewni mane omakego. Dhakono nodag e dala ng’atno koywago min gi wuon kuom due ngima, eka ng’atno nyalo loke dhako. To kapo ni bang’e ojok kode, to onyalo weye odhi kuma ohero. To ok nong’iewe gi ng’ato, kata loke misumba, nikech oseriwore kode. “Ka ng’ato nigi mon ariyo, ma achiel ohero, to machielo ok ohero, to dhako ma ok oherono ema onywolone wuowi makayo, kendo kinde modwaro lamo nie yawuowi ochopo, to kik okaw wuod dhako moherono ka wuode makayo kar wuod dhako ma ok ohero, ma adier e wuowi makayo. Nyaka omi wuode makayo duong’ne mar nywol, kopogone pok nyadiriyo moloyo yawuote mamoko, kata dabed ni en wuod dhako mocha kamano, nimar en e wuode motieko wuowine, omiyo duong’ mar nywol en mare. “Kapo ni ng’ato nigi wuowi ma wiye tek kendo ma achach, ma ok nyal winjo jonywolne, kata da gikume, to nyaka gimake, mi gitere e nyim jodongo e dhoranga dala. Giniwach ni jodongo niya, ‘Wuodwani wiye tek, kendo en achach. Ok otim gima wawachone, bende timbene richo kendo ojamer.’ Eka jodalano duto nyaka goye gi kite nyaka otho. Mano e kaka unupwodhru kuom richo ma kamano, mi jo-Israel duto nowinj wachno, kendo nobed maluor. “Ka oseng’ad ni ng’ato buch tho, mi onege, kendo olier ringre e yath, to ringreno kik we kanyo otienono duto. Nyaka yike chieng’ onogo, mondo kik uketh piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou ka mwanduu, nikech ng’at molier e yath okuong’ e nyim Nyasaye. “Kineno dher wadu moro kata rombone ka ringo lal, kik iweye to nyaka igeng’e, mi idwoke ni wuon-go. Kopo ni wuon-go ok jagweng’u, kata ka ok ing’eye, to nyaka iter chiayono e dalani, kendo irite nyaka wuon-go nwang’e kuomi, eka idwoknego. Nyaka itim kamano ni kanj wadu, kata ni lawe, kata ni gimoro amora molalne, to kik iweye orweny. Kineno kanj wadu moro kata dhere kopodho e yo, to kik iwe mak ikonyo wuon-go chunge. “Dhako kik rwakre ka dichwo, dichwo bende kik rwakre ka dhako, nimar joma otimo kamano okwedi e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kapo ni iyudo od winyo man gi nyithindo kata tong’ e yath manie dir yo, kata man piny e lowo ka min-gi butnoe, to kik ikaw min-gi kaachiel gi nyithinde. Nyaka iwe min-gi dhi, to ikaw mana nyithinde kende. Kamano inibed maber kendo nidag aming’a. “Ka igero ot, to nyaka iriw rageng’ e lak tado gi yo ka oko, mondo kik ng’ato podhi koa e wi tatino, mi kel bura mar remo kuom odi. “Kik ipidh kodhi moro amora e puothi mar mzabibu, nimar kitimo kamano, to gik ma kodhino onyago, kaachiel gi olembe mag mzabibu nyaka chiw ni Ruoth Nyasaye. “Kik ipur gi dhiang’ kod kanyna e kwer achiel. “Kik irwak law molos gi usi mar yie rombo mokik gi usi mar katana. “Nyaka iket usi momin e konde ang’wen mag lawi mar abola. “Ka ng’ato okendo chiege, to bang’e ojok kode, mi ohangone wach kendo oketho nyinge, kowacho ni nokawe to ok oyude gi ringre, to jonywol nyakono nyaka dhi ir jodongo e dhoranga dala, ka gitero gima nyiso ni nyargino ne nigi ringre. Eka wuon nyako nowachni jodongo niya, ‘Namiyo ng’atni nyara mondo okendi, to koro ojok kode, omiyo osehangone wach, kendo oketho nyinge kowacho ni ne ok oyude gi ringre. To kata kamano ma e gima nyiso ni nyara ne nigi ringre.’ Bang’ mano, noyar law mane oywego ringre nyakono e nyim jodong dala. Jodongogo nyaka chwad ng’atno, kendo goye faini pesa moromo fedha mia achiel mondo omi wuon nyako, nikech ng’atno oseketho nying nyar Israel. Nyakono nosik kode, kendo ok noriembe nyaka chieng’. To ka en adier ni nyakono ne onge gi ringre, kendo onge gima nyiso ni ne en gi ringre, to nyaka tere e dhood wuon mare, kendo jodalagi nogoye gi kite nyaka otho nimar osekelo wichkuot e piny Israel kochodo ka pod en e dala wuon. Mano e kaka unupwodhru kuom richo ma kamano. “Ka onwang’ ng’ato ka terore gi chi wadgi, to nyaka neggi giduto. Mano e kaka unupwodh jo-Israel kuom richo ma kamano. “Ka ng’ato onwang’o nyako moro minywomo, mi oterore kode e dala, to nyaka ukelgi giduto e dhoranga dala, mi ugogi gi kite nyaka githo. Nyaka neg nyakono nikech kata obedo ni ne en e dala kamano, to ne ok ogoyo uwi mondo okonye. Ng’atno to nyaka neg kuom kuodo wi chi wadgi. Mano e kaka unupwodh ogandau kuom richo ma kamano. “To ka ng’ato oyudo nyako moro minywomo, mi omako, kendo oterorego gi thwon oko e pap, to ng’atno kende ema nyaka negi. Kik utim gimoro ni nyako, nikech en ok osetimo gimoro moromore gi buch tho, nimar ng’atno nomake oko e pap, omiyo kata obedo ni nogoyo uwi to onge ng’at mane nyalo konye. Tim ma kamano chalo gi tim ng’at momonjo wadgi monego. “Ka ng’ato omako nyako ma ok nywom, mi oterorego, bang’e ofwenygi, to nyaka ng’atno chul wuon nyako pesa moromo fedha piero abich. To bende nyaka okend nyakono, nikech osemiye wichkuot, kendo ok onyal riembe nyaka chieng’. “Kik ng’ato ter chi wuon mare, nimar kotimo kamano, to okuodo wi wuon. “Ng’at ma nyangetane otore kata ma duong’ne ong’ad oko, kik donj e chokruok mar jo-Ruoth Nyasaye. “Kimirwa kik donji e chokruok mar jo-Ruoth Nyasaye, nyaka nyikwaye mar apar. “Jo-Amon gi jo-Moab kata mana nyaka nyikwagi mar apar kik donj e chokruok mar jo-Ruoth Nyasaye. Ok ginidonj e chokruokno, nikech ne ok giromonu gi chiemo kata gi pi kane uwuok Misri, to bende nikech ne giluongo Balaam wuod Beor modak Pethor manie piny Mesopotamia mondo okuong’u. To Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ne ok odewo wach Balaam, mi noloko kuong’no obedonu mana gueth, nikech noherou. Kik udwar gima dikelnigi kue kata gima dikelnigi dongruok e ndalou duto. “To kik ukaw jo-Edom ka joma okwedi, nikech gin joweteu, bende kik ukaw jo-Misri ka joma okwedi nikech ne udak e pinygi ndalo moko. Nyikwagi mar adek ema nyalo donjo e chokruok mar jo-Ruoth Nyasaye. “Ka un e kambi ndalo lweny, to kik utim gimoro mochido. Ka ng’at moro kuomu ogak nikech nende olekore gotieno, to nyaka owuog oa e kambi mobed oko. To kochopo odhiambo, nyaka olwokre, eka oduog e kambi ka chieng’ podho. Nyaka ubed gi kamoro oko mulosorue, kendo kudhi kanyo, to nyaka udhi gi rapur, ukunygo bur, mi ka uselosoru to uiko. Nyaka utim kamano nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu wuotho kuonde duto e kambiu, mondo oritu kendo omiu loyo wasiku. Emomiyo kambiu nyaka bed maler, mondo kik Ruoth Nyasaye nwang’ie gimoro marach ma dimi oweu. “Ka misumba moro opondo koa e piny moro, mi oringo obiro iru, to kik uduoke ni ruodhe. Nyaka uweye odag e pinyu e dala moro amora mohero. To kik uloke misumba. “Onge nyar Israel moro kata wuod Israel moro manyalo bedo jachode e od lemo. Pesa ma dhako moro kata ma dichwo moro oyudo kuom chode kik kel e Od Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mondo ochopgo kuong’ruok, nikech pesa moyud kamano okwedi e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. “Kik imi ja-Israel wadu chul ohala kuom gima oholo, bed ni en pesa, kata chiemo, kata gimoro amora monego dwok gi ohala. Inyalo kawo ohala kuom gima iholo japiny moro nono, to ok kuom ja-Israel wadu. Kuluwo chikno, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noguedhu kuom gik moko duto mutimo e piny ma ubiro donjoe mondo udagie. “Kikuong’ori kuom wach moro, to nyaka ichop kuong’ruokno piyopiyo, nikech ka ok itimo kamano, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nobandhi wachno, kendo nibed jaketho. Ka ok ikuong’ori to ok iketho, to kikuong’ori ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kuom heroni iwuon, to nyaka irit kendo ichop gima iwachono. “Ka idonjo e puoth ng’ato mar mzabibu to inyalo chamo mzabibu kaka ihero, to kik ikaw moko iago. Bende kidonjo e puoth ng’ato mar cham, to inyalo jako ajaka cham gi lweti, to kik ika gi pala. “Ka ng’ato okendo chiege, to bang’e oyudo ni ok ohere nikech osetimo gimoro ma ok owinjore, onyalo ndiko barup weruok momiye, kendo oriembe. Bang’e ka dhakono osea, nyalo bet ni ng’ato ochako okende, obedo chiege, to ka chwore mar ariyono bende ojok kode, mondiko barup weruok momiye, kendo oriembe, kata ka chwore mar ariyono otho, to chwore mokwongo mane oriembe cha kik chak kawe mi loke chiege kendo, nikech koro osedokone mogak. Tim ma kamano en kuero e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo dikel richo e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou obed mwanduu. “Ka ng’ato okendo, to kik tere e lweny kata e tich moro amora, to onego obed dala kuom higa achiel komiyo chiege mor. “Kik ng’ato mak pong’ rego kata mana nyapong’ ka gir singo, nikech mano chalre gi nego dhano. “Ka oyud ng’ato kokwalo ja-Israel wadgi mi oloke misumbane, kata ong’iewe gi ng’ato, to nyaka neg jakuogno. Mano e kaka unupwodhru kuom richo ma kamano. “Kuom weche mag tuo dhoho, nyaka utim mana kaka jodolo ma jo-Lawi biro chikou, nimar namiyogi chikena duto ma nyaka uriti. Paruru gima ne Ruoth Nyasaye ma Nyasachu otimo ni Miriam ka ne usewuok Misri! “Kiholo ja-Israel wadu gimoro, to kik idonj e ode kikawo gir singo. Nyaka irit mana gi oko mondo ng’at ma jagopino ema okelni gino. Ka en ng’at ma jachan, mi omiyi lawe mar abola ka gir singo, to kik inind e laweno, to nyaka idwoknego ka pok chieng’ opodho mondo onindie. Kamano ng’atno noguedhi, kendo Ruoth Nyasaye ma Nyasachi nokwan gima itimono ka gima ber. “Kik itim marach ni jatich moro modhier machandore, kata obedo ni en ja-Israel kata jadak. Nyaka imiye pokne pilepile kapok chieng’ opodho, nimar en jachan kendo pokneno ema konye. Ka ok itimo kamano, to onyalo ywakni kuom Ruoth Nyasaye, mi dibed jaketho. “Kik neg wuone nikech richo mag nyithinde, kata kik neg nyithindo nikech richo mag wuonegi, to ng’ato ka ng’ato noneg mana nikech richone owuon. “Kik ung’ad buch amwor ni jodak kata ni nyathi kich, bende kik ukaw law dhako ma chwore otho ka gir singo. Paruru ni ne un wasumbni e piny Misri, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noresou mogolou kuno. Mano emomiyo achikou ni mondo utim kamano. “Ka ikayo cham e puothi, mi wiyi owil gi cham moko motue kuno, to kik idog iom, to nyaka iwegi ni jodak gi nyithindo ma kiye kod mond liete mondo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oguedhi kuom gik moko duto mitimo. “Ka iseyiengo yiendi mag zeituni mondo olembe olwar, to kik ichak iyienggi kendo, to nyaka iwe modong’ ni jodak gi nyithi kiye kod mond liete. “Ka isepono mzabibu e puothi to kik ichak ipon kendo, to nyaka iwe modong’ ni jodak gi nyithi kiye kod mond liete. Paruru ni ne un wasumbni e piny Misri. Mano emomiyo achikou ni mondo utim kamano. “Ka ji ariyo larore e wach moro, mi gibiro mondo oyalgi, to nyaka jong’ad bura ng’ad nigi bura kare, ka giweyo ng’at ma onge gi ketho, to gikumo jaketho. Ka ong’ad ni ng’at ma jakethono buch chweto, to nyaka onind piny e nyim jang’ad bura, mi chwade. Nyaka chwade maromre gi kethone, to kar kwan kiboko kik kadh piero ang’wen, nono to dipo ka chweto ohingo ja-Israel waduno, mi oyudo wichkuot marach e nyimu. “Kik itue dho dhiang’ ka ywayo lodi madiemo cham. “Ka owete odak kanyakla, mi achiel kuomgi otho ka ok oweyo nyathi ma wuowi, to ng’at moro nono ma ok jadalano ok nyal tero chiege. Owadgi chwor dhakono ema nyaka riwre kode, mi loke chiege, kendo timne gik moko duto ma owinjore yuor dhako tim. Nyathi ma wuowi ma dhakono okwongo nywolo nyaka kaw nying wuon mare mothono, mondo nyinge kik lal e Israel. To ka owadgi ng’at mothono ok dwar tero chi owadgino, to dhakono nyaka dhi ir jodongo e dhoranga dala kar bura, mondo onyisgi niya, ‘Yuora otamore chungo wi owadgi e Israel, kendo odagi timona gima owinjore yuor ng’ato tim ni chi owadgi.’ Ka jodong dala owinjo kamano, to nyaka giluong ng’atno, kendo giwuo kode e wachno. Ka owachonigi malong’o ni ok odwar kawe, to chi owadgino nyaka dhi ire e nyim jodongo mi lony wuore e tiende, kendo ng’udh wang’e olawo. Bang’ mano dhakono nyaka wach niya, ‘Ma e kaka watimo ni ng’at modagi chungo wi owadgi.’ E Israel jood ng’atno noluong ni, ‘Jood ng’at ma olony wuore.’ “Ka ji ariyo gore, mi chi ng’at achiel kuomgi odhi konyo chwore, momako duong’ ng’at machielono, to nyaka ng’ad lwet dhakono oko ma ok ukeche. “Kik ibed gi rapim mopogore opogore e mifuki, ma moro duong’ to moro tin. Bende kik ibed gi rapur mopogore opogore e odi, ma moro duong’ to moro tin. Nyaka ubed gi rapim kod rapur malong’o kendo makare mondo udag aming’a e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou. Joma timo gik ma kamago kawuondo ji, okwedi e nyim Ruoth Nyasaye. “Paruru gima ne jo-Amalek otimonu e yo, ka uwuok e piny Misri. Ne gibutonu mi gimonjou gi ka ng’eu, ka uol kendo ujony, mi ginego joma nodong’ chien, ma ok gidewo luoro Nyasaye. Emomiyo ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osemiyou kue kuom wasiku duto molworou e piny ma obiro miyou mondo obed mwanduu, to kik wiu wil mak utieko jo-Amalek, mi nyinggi lal e piny. “Ka usechopo e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou mondo obed mwanduu, mi udak kuno, to nyaka ng’ato ka ng’ato kaw gik moko duto mokwongo nyak e pinyno, kendo ket e atonga, mi dhigo kama Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro yiero mondo nyinge obedie. Nyaka odhi ir jadolo man kanyo, kendo owachne niya, ‘Ahulo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasacha kawuono ni asechopo e piny mane Ruoth Nyasaye osingore ni kwerewa ni nomiwa.’ Bang’ mano jadolo nokaw atonga e lwet ng’atno, mi noket piny e nyim kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye. Eka ng’atno nowach e nyim Ruoth Nyasaye niya, ‘Kwara ne en ja-Aram mabayo abaya, ma onge gi kar dak. Ne odhi e piny Misri kane pod joge nok, mi gidak kuno. Bang’e ne ginya, mi gidoko oganda maratego man gi ji mang’eny. To jo-Misri nosandowa, monyorowa, kendo oketowa e tich misumba malit. Ne waywak ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerewa mondo okonywa, mi nowinjo ywakwa, kendo oneno thagruok gi nyor mane inyorowago, kod tich matek mane watiyo. Kuom mano nogolowa e piny Misri gi teko maduong’ kod bat morie, kendo gi timbe madongo kod ranyisi gi honni. Nokelowa kaeri momiyowa piny maber kendo momewni. A Ruoth Nyasaye, mano emomiyo akeloni gik mokwongo nyak e lowo misemiya.’ Eka noket atongano piny e nyim Ruoth Nyasaye, mi okulorene piny mondo olame. Bang’e un gi jo-Lawi kod jopinje mamoko modak kuomu nyaka utim sawo mondo upargo gik mabeyo duto ma Ruoth Nyasaye osetimonu kaachiel gi jou. “Ka usetieko choko achiel kuom apar mag gik monyak e higa mar adek, ma en higa michiwoe achiel kuom apar mar gik manyak, to nyaka uchiw gigo ni jo-Lawi gi jopinje mamoko modak kuomu, kaachiel gi nyithindo ma kiye kod mond liete, mondo gibed gi chiemo moromogi e miechu. Bang’ mano ng’ato ka ng’ato nowach e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu niya, Asegolo gik mowalni e oda, mi amiyo jo-Lawi gi jopinje mamoko gi nyithindo makiye kod mond liete mana kaka nichika. Wiya ok osewil, kata ok aseketho chikni moro kata achiel. Pok achamo gik mowalnigo e ndalo ma aywago ng’at motho, kata gologi e oda ka agak, kendo ok asechiwogi ni ng’at motho. A Ruoth Nyasaye asemako chikni, katimo gik moko duto midwaro. Rang piny gie polo kar dakni maler, mondo iguedh jogi Israel kod piny maber kendo momew misemiyowa, kaka nikuong’ori ni kwerewa.” “Kawuono, Ruoth Nyasaye ma Nyasachu chikou mondo urit chikegi gi buchegi duto. Nyaka uritgi gi chunyu duto. Usehulo tinende ni Ruoth Nyasaye e Nyasachu, kendo ni ubiro luwo yorene, murit chikene gi buchene, kendo uwinj wachne. Ruoth Nyasaye bende osehulo tinende ni un e joge owuon, marito chikene duto, kaka nosingorenu. Obiro ting’ou malo moloyo ogendini mamoko duto mane ochueyo, mondo nyinge oyud duong’ gi pak kod huma. Kamano unubed oganda mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mana kaka nosingore.” Kane Musa nigi jodong Israel, nochiko ji niya, “Rituru chike duto ma amiyou kawuono, kendo chieng’ ma ung’ado aora Jordan kudhi e piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro miyou, to uchung kite madongo, kendo umwon-gi. Ndikuru kuomgi weche duto mag chikni, mondo udonji e piny maber momew ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nosingore ni kwereu ni nomiu. Ka useng’ado aora Jordan, to unuchung kitegi e got Ebal mana kaka achikou kawuono, kendo umwon-gi. Geruru kendo-mar-misango kanyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi kite ma ok opa gi chuma. Kendo mar Ruoth Nyasayeno nyaka ger gi kite ma ok opa, bende utimie ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu misengni miwang’o pep. Timuru misengni mag sawo, kendo chiemuru kanyo, mi ubed mamor e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ndikuru malong’o weche duto mag chikni kuom kitego.” Musa kod jodolo ma jo-Lawi nowacho ni jo-Israel duto niya, “Chikuru itu maber, un jo-Israel. Tinendeni usedoko jo-Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Winjuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo rituru chikene gi buchene ma amiyou kawuono.” Chieng’no ema Musa nogoloe chik, kowacho ni ji niya, “Ka useng’ado aora Jordan, to jo-Simeon gi jo-Lawi gi jo-Juda gi jo-Isakar gi jo-Josef kod jo-Benjamin nyaka chung’ e got Gerizim, mondo oguedh ji. To jo-Reuben gi jo-Gad gi jo-Asher gi jo-Zebulun gi jo-Dan kod jo-Naftali mondo ochung’ e got Ebal, kihulo weche mag kuong’. Bang’ mano jo-Lawi nowach nii jo-Israel duto gi dwol maduong’ niya. “ ‘Okuong’ ng’at moloso kido mar nyasaye manono mar bao kata mar chuma, kata bed ni oketo gino kama opondo. Mano en tim makuero e nyim Ruoth Nyasaye. “ ‘Okuong’ ng’at mochayo wuon kata min. “ ‘Okuong’ ng’at moketho kiepe gi wadgi. “ ‘Okuong’ ng’at mowuondo muofu, mi obaro oweyo yo. “ ‘Okuong’ ng’at moketho buch japiny moro modak kodu, kata buch nyathi ma kich, kata buch chi liel. “ ‘Okuong’ ng’at moterore gi chi wuon, nikech oelo dug wuon mare. “ ‘Okuong’ ng’at moterore gi le moro amora. “ ‘Okuong’ ng’at moterore gi nyamin hie, kata nyamin ma nyar wuon. “ ‘Okuong’ ng’at moterore gi mar mare. “ ‘Okuong’ ng’at mogoyo wadgi ling’ling’. “ ‘Okuong’ ng’at mochamo asoya mondo oneg ng’at ma onge gi ketho. “ ‘Okuong’ ng’at ma ok orito kata ma ok ochopo weche duto mag chikni. Bang kuong’ ka kuong’ to ji duto nyaka duok ni, ‘Obed kamano.’ “Ka uluoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo urito adimba chikene duto ma amiyou kawuono, to enoting’u malo moloyo ogendini duto mag piny, kendo guethgi duto biro bironu: Noguedhu kamoro amora ma untie; ka un e dala, kata ka un oko. Noguedhu gi nyithindo mang’eny, kendo gi cham mogundho kod jamni mathoth. Noguedh atongeu gi dakuondeu. Noguedhu kudonjo e dala kendo kuwuok. “Ruoth Nyasaye noket wasiku momonjou e luetu, kendo unulogi muriembgi. Ginirad kodu ka gin oganda achiel, to giniringu ka gike e sidienje abiriyo. Ruoth Nyasaye noguedh dereu kaachiel gii tich luetu duto e piny ma obiro miyou. Kurito chike Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo uwuotho e yorene, to obiro miyo udoko joge owuon maler, kaka nosesingorenu. Ogendini duto mag piny none ni un jo Ruoth Nyasaye mi giniluoru. “Ruoth Nyasaye biro miyo udhi maber. Ubiro bedo gi nyithindo mang’eny, kendo gi jamni mathoth, kod cham mogundho e piny mane Ruoth Nyasaye osingore ni kwereu ni nomiu. Ruoth Nyasaye biro golo koth e polo kar kenone, mondo ochwenu e ndalo mowinjore, kendo obiro guedho gik moko duto mutimo. Ogendini mang’eny biro holo gik moko kuomu, to un ok nuhol kuomgi. Kurito chike mag Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ma anyisou kawuono mondo urit matek, kendo ka ok utamoru chikego mi udagi lamo nyiseche mamoko, to Ruoth Nyasaye biro ketou jotelo, to ok joma itelonigi. Kamano ubiro dhi nyime maber, kendo ok nudog chien. “To ka ok uluoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mi udagi rito chikene gi buchene ma amiyou kawuono, to kuong’ gi duto biro makou: Nokuong’u kamoro amora ma untie; ka un e dala, kata ka un oko. Nokuong’ atongeu gi dakuondeu. Nokuong’u kuom nywol kendo kuom cham kod kuom jamni. Nokuong’u kudonjo e dala kendo kuwuok. Ruoth Nyasaye noornu kuong’ gi chandruok kod kum maketho gik moko duto mutimo, nyaka otieku mi urum ka diemo wang’ kuom timbeu maricho, kendo nikech useweye. Ruoth Nyasasye biro goyou gi tuoche nyaka tieku ua e piny mudonjoe mondo ukaw. Ruoth Nyasaye biro goyou gi kahera gi midhusi gi tuo akuodi kod gwonyo, kendo kelonu oro, mi cham rochre ewi dongo. Gigo duto biro thagou nyaka urum. Polo norieny ka mula, to piny nodok matek ka chuma. Kar kelo koth, to Ruoth Nyasaye nomi lowo gi buru chwenu mana ka koth, nyaka tieku. Ruoth Nyasaye noketu e lwet wasiku, mi ginilou. Unurad kodgi ka un oganda achiel, to unuringi kuke e sidienje abiriyo, mi unubed joma pinje duto wuoro. Ringreu nobed chiemb winy gi le, kendo onge ng’at ma noriembgi. “Ruoth Nyasaye biro goyou gi tuo buche mag Misri gi akuodi kendo gi kalanga kod gwonyo ma ok nyal thiedhi. Obiro goyou gi tuo mar neko, kendo lokou muofni gi joma orundore. Unubed kumulo godiechieng’, mana kaka muofu mulo, kendo ok nuchop kuma udwaro dhiyoe. Nothiru kendo noyaku e ngimau duto, kendo onge ng’at ma nokonyu. Unukend mon, to jomoko nono ema nonind kodgi. Unuger udi, to ok nudagie. Unupidh mzabibu, to ok unucham olembegi. Unune dhou kiyang’o, to ok unubil ringgi. Nomau kenjeu kuneno, to ok nodwoknugi. Rombeu nomi wasiku, to onge ng’ama nokonyu. Yawuotu gi nyiu nokaw, kendo nomi jopinje mamoko ong’iew mana kuneno, mi siso nolou kodgi, to ok nubed gi teko mar timo gimoro. “Oganda moro ma ok ung’eyo nocham gik monyak e puotheu, kendo unubed joma othir malich e ngimau duto. Gigo biro miyo udoko joneko. Ruoth Nyasaye biro goyo chongeu kod tiendeu gi buche ma ok nyal thiedhi, to ginilandre e dendu duto. “Ruoth Nyasaye biro terou, kaachiel gi ruoth mubiro yiero, kuom oganda ma un ok ung’eyo kata kwereu bende ne ok ong’eyo, kendo kuno unulamie nyiseche mamoko mag yien kod mag kite. Nyingu nolokre ka ngero, kendo gima ji jaro kendo nyiero. “Ubiro chwoyo kodhi mang’eny e puotheu, to unuka matin, nimar bonyo biro chamogi. Unupidh mzabibu, kendo unudogi, to ok unuka olembgi kata madho divachgi, bende ok unumadhi nikech, kudni nokethgi. Yiend zeituni noyudre e pinyu kuonde duto, to ok unuwirru gi mogi, nimar ginilwar piny ka pok gichiek. Ununywol yawuowi gi nyiri, to ok ginisik kodu, nikech notergi e tuech. Yiendu duto, kod gik monyak e puotheu, bonyo notiek pep. Jopinje mamoko modak kuomu biro medo dongore molou, to un ubiro dok piny. Ginibed gi gik ma giholou, to un ok nubed gi gima duholgi. Ginibed jotelo, to un unubed joma itelonigi. “Masichego duto biro lawou mi maku nyaka tieku, nikech kane Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ochikou mondo urit chikene gi buchene, to ne ok uwinjo wachne. Masichego nobednu ranyisi mochwere, kendo ni nyikwau, nikech ne ok utiyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi mor kendo gi ilo kuom chiwone mogundho. Emomiyo unuti ni wasigu ma Ruoth Nyasaye biri oro mondo omonju. Kech nokau, kendo riyo nolou; unuwuoth duge, kendo nuchand gimoro amora. Ruoth Nyasaye noket jok mar nyinyo e ng’utu nyaka otieku. “Ruoth Nyasaye biro kelo kuomu oganda moro moa kuma bor ma dhogi ok nuwinji. Ginimwomre kuomu mana kaka ongo mwomore kuom nyagweno. Ogandano nobed mager ahinya. Ok ginidew joma oti, kendo ok ginikech nyithindo. Ginicham jambu gi chambu, ma ok giweyonu cham kata divai kata mo kata mana chiayo moro kuom jambu nyaka urum. Ginilwor mier duto ma Ruoth Nyasaye nomiu mondo gikau, nyaka gimuk ohinga maboyo kendo motegno muparo ni dugeng’rugo. Wasikugo nokelnu chandruok malich ahinya, e ndalo ma giluoro e miechu, mi unucham kata mana nyithindu uwegi ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu omiyou. Kata mana ng’at malong’o kendo mang’wonie moloyo biro bedo ma iye kwar gi wadgi, kata mana chiege mohero kaachiel gi nyithinde modong’, mi notamre pogonigi ringre nyithinde mochamo, nimar onge gimoro machielo ma nodong’ne, nikech chandruok malich ma wasiku biro kelonu e ndalo ma giluoroe miechu. Bende kata mana dhako malong’o kendo mang’wonie moloyo bende, ma nyaka nene ok wuoth gi tiende, biro bedo ma iye kwar gi chwore mohero kaachiel gi nyithinde, mi notamre pogonigi bieche kata mana nyathi mosenywolo, nikech chandruok malich ma wasigu biro kelone e ndalo ma giluoroe miechu duto. “Ka ok urito chike duto mondiki e kitabuni, kendo ok luoro nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, ma en nying maduong’ kendo malich, to ubiro kelo kuomu, kendo kuom nyikwau, masiche malich kendo miwuoro, kod tuoche maywayo ji kuom kinde malach. Ruoth Nyasaye nokel tuoche duto mag Misri mane uluoro, kendo ginisik kuomu. To bende nokel kuomu tuoche kod masiche ma ok ondik e kitap chikni, nyaka urum. Kata obedo ni ung’eny ka sulue manie polo kamano, to ji manok kuomu kende ema nodong’ nikech ne ok uwinjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Ruoth Nyasaye nobed mamor kokethou, kendo kotiekou mana kaka nobedo mamor koguedhou kendo omiyo unya, mi nogolu gi thwon e piny ma udonjoe mondo ukau. Ruoth Nyasaye nokeu e kind ogendini, chakre tung’ piny konchiel nyaka tung’ piny komachielo, kendo kuondego duto unulamie nyiseche mag yien kod mag kite, ma un ok ung’eyo kata kwereu bende ne ok ong’eyo. Ka un e kind ogendinigo, to ok nuyud kue, to unuriwni e kindgi, kendo Ruoth Nyasaye nomi ubed gi parruok, gi wenge mojony, kod chuny mokuyo. Ok unung’e gima biro timorenu, kendo unubed gi kihondko odiechieng’ gotieno, mi ok unung’e sa thou. Kihondkono gi gik mubiro neno, nomi uwach okinyi kokinyi ni, ‘Yaye! Mad obed odhiambo!’ To odhiambo kodhiambo unuwach ni, ‘Yaye! Mad obed okinyi.’ Ruoth Nyasaye nodwoku Misri gi yiedhi, kata obedo ni nosingore ni ok nudog kuno kendo. Unuhonru ni wasiku mondo ong’iewu ka wasumbni, to onge ng’ama nong’iewu.” Mago e weche mag singruok mane Ruoth Nyasaye ochiko Musa mondo omi jo-Israel otim, kane gin e piny jo-Moab. Singruokno ne omedi kuom singruok mane otimo kodgi Horeb. Musa noluongo jo-Israel duto, mowachonigi niya, “Ne uneno gi wang’u gik moko duto mane Ruoth Nyasaye otimo e piny Misri ni Farao gi jodonge kod pinye duto. Timbe madongo mane unenogo ne gin ranyisi gi honni to kata kamano, nyaka chop sani Ruoth Nyasaye pok omiyou chuny mar ng’eyo, kata wang’ mar neno, kata it mar winjo. Ruoth Nyasaye osetelonu e thim kuom higni piero ang’wen, to lepu kata wuochu pok oti, bende ok usechamo makati kata madho divai kata gimoro mamero ji. Notimonu kamano mondo ung’ego ni en e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Kane uchopo ka, to Sihon ruodh Heshbon kod Og ruodh Bashan ne jomonjowa, to ne waloyogi. Ne wakawo pinygi, mi wamiyo jo-Reuben gi jo-Gad kod nus jo-Manase mondo obed mwandugi. Nyaka urit weche mag singruok adimba, mondo udhi maber kuom gik moko duto mutimo. “Kawuono uchung’ e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, koda ka jotend dhoutu gi jodongu gi jotendu mamoko kod jo-Israel duto, chwo, gi mon kod nyithindo, kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomu, kata mana joma modonu yien, kendo ma umbonu pi. Uikoru mondo ukuong’ru, kutimo singruok ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu dwaro timo kodu kawuono. Ruoth Nyasaye dwaro mondo oloku joge, kendo mondo obed Nyasachu kaka nonyisou, kendo kaka nosingore ni kwereu ma Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. Ok un kende ema amiyou utimo singruokni, to ji duto mochung’ kodwa ka e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa kaachiel gi ji duto maonge kodwa ka kawuono, bende amiyo otimo singruokni. Ung’eyo kaka ne wadak e piny Misri, kendo kaka ne wakadho e pinje mag ogendini mamoko. Bende nuneno gik makuero ma gilamo, kod kido mag nyisechegi manono mag yien gi mag kite, kod mag fedha gi mag dhahabu. Kapo ni nitie ng’ato kuomu ma dichwo kata ma dhako, kata ka nitie joot kata dhoot moro madwaro weyo lamo Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, mondo odhi olam nyiseche mag ogendini mamoko, to mano nyalo bedone chakruok mar masira gi lit. Ka ng’atno owinjo weche mag singruokni, mi owuondore e chunye ni onge gima biro time, kata koluwo timbene mag wich teko, to mano nokel masira maduong’. Ruoth Nyasaye ok nowe ni ng’atno richone, kendo mirimbe mager noliel kuome, mi kuong’ duto mondiki e kitabuni nomake kendo Ruoth Nyasaye noruch nyinge oko. Ruoth Nyasaye nopoge kuom dhout Israel duto, mi nosande kaka kuong’ duto mondik e kitabu mar chikni dwaro. “E ndalo mabiro, nyikwau kod joma oa e pinje mamoko maboyo none masiche kod tuoche mane Ruoth Nyasaye osetimo e pinyni. Piny duto nowang’ gi mach kendo notim chumbi, ma ok nyal pidhie gimoro, kata mana lum bende ok notwiye. Nokethre mana ka Sodom gi Gomora, kod Adma gi Zeboim, mane Ruoth Nyasaye otieko gi mirimbe mager. Bang’e ogendni duto nopenjre ni, ‘Ang’o momiyi Ruoth Nyasaye osetimo gima kama e pinyni? Ere tiend mirima magerni?’ To nodwokgi niya, ‘Mano osetimore nikech jo-Israel ne ok orito singruok mane Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi otimo kodgi kane gin e piny Misri. Ne gilamo nyiseche mamoko mane ok ging’eyo, kendo mane Ruoth Nyasaye ok omiyogi mondo gilam. Mano emomiyo mirimb Ruoth Nyasaye nobedo mager kuom pinyni, mi nokeloe kuong’ duto mondik e kitabuni. Osedhuologi gi lop tiendgi e pinygi gi mirimbe mager, mi oterogi e piny machielo ma pod gintie nyaka chil kawuono.’ “Nitie gik moko mopondo, to gin mag Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, to gik moelnwa tiendgi ema omiwa kaachiel gi nyikwawa nyaka chieng, omiyo wanyalo timo gik moko duto ma chikni dwaro. “Ka gueth kod kuong’ ma aketo e nyimugo duto osetimorenu, muparo wechena e pinje ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu oseteroue, mi uduogo ire gi chunyu duto, kaachiel gi nyithindu, mana kaka chike ma amiyougi dwaro, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nong’wonnu, mi nochak omi udhi nyime maber kendo. Enochak ochoku kendo kanyakla, kogolou e pinje duto mane okeyoue. Kata obedo ni osekeyou e tung’ piny gi tung’ piny kamano, to nochak ochoku kaachiel kendo. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nodwoku e piny kwereu mondo udagie. Enomi unya mang’eny, kendo ubed gi mwandu mathoth moloyo kwereu. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomi chunyu gi chuny nyikwau tim gik ma odwaro, mondo uhere gi chunyu duto kendo gi adiera, eka ubed mangima. Bang’e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nolok kuong’go duto ni wasiku, kendo ni joma sandou. Unuchak uluor Ruoth Nyasaye kendo, mi unurit chikene duto ma amiyou kawuonogi. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomedu mwandu mang’eny moloyo. Unubed gi nyithindo mathoth, gi jamni mang’eny, kod cham mogundho. Enobed mamor komiyou mwandu, mana kaka nobedo mamor komiyo kwereu mwandu, to mana ka uluore, murito chikene gi buchene kaka ondiki e kitabu mar chikni, kendo ka uduogo ire gi chunyu duto kendo gi adiera. “Chik ma amiou kawuononi ok en chik matek, to bende ok en kuma bor. Ok en e polo ma dimi uwach ni, ‘Ng’ama didhinwa malo e polo mondo oomnwa chikno, kendo opuonjwa, eka warite?’ Bende ok en loka nam, ma dimi uwach ni, ‘Ng’ama ding’adnwa nam mondo okelwago, mi opuonjwa, eka warite?’ To wach Nyasaye chiegni kodu ahinya, kendo en mana e dhou kendo e chunyu, omiyo ritogo yot. “Neuru, kawuono aketo gik moko ariyo e nyimu mondo uyier. Gin ngima gi ber, kata tho gi rach. Ka umako chik Ruoth Nyasachu ma amiyou kawuono, muhere kuluwo yorene, kendo urito chikene gi buchene, to unubed mangima, mi ununya mang’eny, kendo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noguedhu e piny ma ubiro donjoe mondo ukaw. To kuweye, mubaro kudhi lamo nyiseche mamoko kendo ukulorunigi, to ng’euru maler ni karu nolal nono, kendo ok unudag aming’a e piny ma ubiro donjoe mondo ukaw, kuseng’ado aora Jordan. Koro aluongo polo gi piny mondo obed joneno ni aseketo gik moko ariyo e nyimu mondo uyier. Gin ngima gi gueth, kata tho gi kuong’. To yieruru ngima, mondo udag maber kaachiel gi nyikwau. Heruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kuwinjo wachne, kendo kuketo chunyu kuome. Mano nomi ubed mangima, kendo udag aming’a e piny mane osingore ni kwereu ma Ibrahim gi Isaka kod Jakobo.” Musa nomedo wuoyo ni jo-Israel, kowacho niya, “Koro hika gin mia achiel gi piero ariyo, kendo ok anyal dhi nyime gi telonu. To bende Ruoth Nyasaye osenyisa ni ok nang’ad aora Jordan. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu owuon biro telo nyimu mondo otiek ogendini mudhi kawo pinygigo, mi unudag e pinygi, kendo Joshua notelnu kaka Ruoth Nyasaye osewacho. Ruoth Nyasaye biro tieko ogendinigo mana kaka notieko Sihon gi Og, ruodhi jo-Amor, kaachiel gi pinjegi. Nochiwgi e luetu, mi unutimnigi mana kaka nochikou. Beduru gi chir, kendo gi jing’o. Kik uluorgi, kendo kik chunyu nyosre, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro dhi kodu, kendo ok noweu kata jwang’ou ok nojwang’u.” Bang’e Musa noluongo Joshua mowachone e nyim jo-Israel duto niya, “Bed gi chir kendo gi jing’o, nikech in ema ibiro telo ni jogi ka gidhi e piny ma Ruoth Nyasaye nosingore ni kweregi ni nomigi, kendo inimi gikawe. Ruoth Nyasaye owuon biro teloni, kendo nobed kodi. Ok noweyi, bende ok nojwang’i, omiyo kik ibed maluor, kendo kik chunyi nyosre.” Musa nondiko chikno momiyo jodolo ma jo-Lawi mane ting’o Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye, kod jodong Israel duto. Eka nochikogi kama: “Bang’ higni abiriyo ka higni abiriyo e higa miweyoe gope, e kinde mutimoe Sap Kiche, ka jo-Israel duto biro mondo olam Ruoth Nyasaye ma Nyasachu kama obiro yiero mondo nyinge obedie, to nyaka usom chikni matek e nyimgi duto. Nyaka uchik ji duto, chwo gi mon kod nyithindo, kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomu, mondo giwinj chikno, eka gipuonjre luoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mi girit wechene duto maber. Tienge mabiro mapok ong’eyo wechegi nowinjgi, mi nopuonjre luoro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ndalo duto ma gidakgo e piny ma ubiro kawo ka useng’ado aora Jordan.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ibiro tho machiegni, omiyo luong Joshua udhi e Hemb Romo mondo akete e tich.” Omiyo Musa gi Joshua ne jodhi kaka nowachnigi, kendo Ruoth Nyasaye nofwenyore e Hema ka nie bor polo mane ochung’ e dho Hema. Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Ka isetho, moyiki, to jogi biro weya mi luw nyiseche mag jomoko ma gidhi yudo ka gidonjo e pinyno, mana kaka dhako weyo chwore, to dwanyore gi chwo mamoko. Giniweya, kendo giniketh singruok ma asetimo kodgi. Kuom mano, mirimba mager noliel kuomgi ka mach mi notiekgi. Anawegi, kendo ok nakwan-gi ka joga, mi ginithagre malit, kendo ginine masiche madongo. Eka bang’e giniwach niya, ‘Thagruokgi osebironwa mana nikech Nyasachwa koro ok ni kodwa.’ To ok nawinjgi e ndalogo, nikech richo ma gisebedo ka gitimo mar lamo nyiseche mamoko. “Kuom mano, koro ndik wer ma anyisi ni, kendo ipuonjgi kaka iwere, mondo oparnigi chikena. Ka asekelogi e piny maber kendo momew, kaka nasingora ni kweregi, mi giyudo chiemo, kendo gidoko machwe, eka bang’e ginichara, kendo giniketh singruokna, ka giluwo nyiseche mamoko kendo tiyonigi. Ka githagore malit kendo gineno masiche malit kamano, to wendni nobednigi rapar, nimar nyikwagi nosik ka were. Kata koroni, kapok akelogi e piny ma nasingora ni namigi, ang’eyo kaka chunygi chalo.” Musa nondiko wendno chieng’no, mopuonjo jo-Israel. Ruoth Nyasaye nochiko Joshua wuod Nun niya, “Bed gi chir, kendo gi jing’o, nikech in ema nitelni jo-Israel ka gidhi e piny mane asingora ni namigi kendo anabed kodi.” Kane Musa osetieko ndiko chikno duto e kitabu, nochiko jo-Lawi mane ting’o Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye niya, “Kawuru kitap chikni, uket e bath Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mondo obednu kanyo ka rapar, nimar ang’eyo ni un joma wigi tek ta. Usetamoru winjo Ruoth Nyasaye kata kapod angima ka an kodu. Koro kasetho to ubiro dage machal nadi? Omiyo chokuru jodong dhoutu gi jotendu duto e nyima, mondo awachnigi wechegi, kendo aluong polo gi piny mondo obedna joneno. Ang’eyo ni ka asetho, to ubiro duworu malich, muwe yo ma asechikoue. Kuom mano, unune masiche e ndalo mabiro, nikech numiyo Ruoth Nyasaye mirima gi timbeu maricho.” Bang’e Musa nowachonigi weche duto mag wendni, ka oganda jo-Israel ochiko itgi. “In polo, chik iti ka awuoyo! In piny, winj wechena! Puonj mara mondo obed ka koth machue e lek, kendo wechena mondo obed ka tho mamiyo lum doko mang’ich. Abiro luongo nying Ruoth Nyasaye, to dwokuru ni, ‘Omi Nyasaye duong’!’ En lwanda, ma tichne long’o, nikech yorene duto ni kare. En Nyasaye ma jaadiera, kendo maonge ketho, ma timbene kare, kendo ma jaratiro. Tieng’ni to en tieng’ makoch, kendo mobam, ma timbegi mobam nyiso ni ok gin nyithind Ruoth Nyasaye. Yaye, oganda mofuwo ma onge gi rieko, mano e kaka utimo ni Ruoth Nyasaye adier? Donge en e wuoru mane ochueyou? Donge en ema omiyou doko oganda maratego? Paruru ndalo machon, kod tienge ma koro osekadho. Penjuru wuoneu kod jodongu, mondo ogannu sigendgi. Kane Ng’ama Duong’ Moloyo ochiwo ni ogendini pinjegi, mondo obed kuondegi mag dak, noketo ni oganda ka oganda tong’ pinygi maromre gi kar romb nyithind Nyasaye. To Ruoth Nyasaye owuon noyiero joka Jakobo mondo obed joge owuon, kendo obed mwandune. Noyudo ogandano e thim malich ma ondiegi rutoe, mi nolworogi koni gi koni, moritogi maber. Kaka ongo yiengo ode mondo nyithinde owuogi, koyaro bwombene mondo okawgi, kendo oting’gi e bwombene, e kaka Ruoth Nyasaye yaro bwombene, kendo kawo ogandane. Ruoth Nyasaye kende ema otelonigi, ka onge nyasaye moro makonye. Nomiyo giidho gode mag piny, kendo omiyo gichamo gik manyak e lowo. Nomiyo gichamo mor kich mothodhi e kind lwanda, kod mor zeituni manyak e lowo motimo kite. Ne gin gi cha adila gi cha rombe, kod nyirombe gi imbe mabeyo moloyo gi dhok moa Bashan, kod nyuogi, kaachiel gi ngano maber. Ne gimadho mana divai makwar maber. Kamano dhood Jakobo nochiemo, moyieng’. Adier, joka Jeshurun nodoko machwe, mogwecho. Ee, nubedo machwe ahinya, nikech nuchiemo mang’eny. Ne giweyo Nyasaye ma nochweyogi, ka gicharo Lwanda ma noresogi. Ne gimiyo nyiego omake kuom lamo nyiseche mamoko, kendo ne gimiye mirima gi timbegi makuero. Ne gitimo lisweche ni jochiende ma ok Nyasaye, kendo ni nyiseche ma ok ging’eyo, ma kata mana kweregi bende ne ok ong’eyo. Wigi nowil gi Lwanda ma nochweyogi! Ne ok giparo Nyasaye ma nomiyogi ngima. Ruoth Nyasaye noneno gik mane yawuote gi nyige timo, mi nojwang’ogi nikech ne giwang’o iye. Nowacho niya, ‘Ok named kwanogi ka joga, to abiro neno gikogi, nimar gin tieng’ ma wigi tek, nyithindo ma ok nyal gen. Gisemiyo nyiego omaka, nikech giselamo gikma ok nyasaye. Adier gisewang’o iya, nikech giselamo gima nono. Omiyo abiro miyo nyiego makgi ka ayiero oganda ma nono oloyo, kendo abiro wang’o igi, ka ayiero oganda ma ok dew Nyasaye. Mirimba osemoko mach! Mawang’o piny kaachiel gi gik manyakie, kendo owang’o mise mag gode, bende ochopo kata kar joma otho e liel piny. Anamed masiche kuom joga, kendo nachielgi gi asechena duto, mi kech nokagi, kendo midhusi notuogi, kendo tuoche maricho nogogi, bende naol kuomgi ondiegi mangemo, kod thuonde man gi kwiri mager. Ligangla noneggi ka gin oko, kendo ka gin ei udi, mi nyithindgi nodong’ kiye, kendo mondgi nodok mond liete. Yawuowi gi nyiri bende notho, kaachiel gi nyithindo mayom, kod jodongo moti. Naparo ni mondo ang’adgi matindotindo, kendo atiekgi ma ok nochak opargi. To naparo ni dipo ka wasigu ojara, ka gipakore ni gin ema gisetimo gigo duto, to ok an, Ruoth Nyasaye.’ “Joma wacho kamano gin oganda mofuwo, kendo maonge gi paro. Ka dine giriek, to dine ging’eyo tiend gik matimore, dine ging’eyo gima biro timorenigi e giko. Ere kaka ng’at achiel dilaw ji gana achiel, kata ji ariyo riemb ji gana apar, mak mana ka ok Ruoth Nyasaye ma Lwandagi ema oweyogi, moketogi e lwet wasikgi? To adier, lwanda mar wasikwa ok chal gi Lwandawa, kata mana wasikwa bende ong’eyo kamano. Mzabibu maggi gin mzabip Sodom, mopidh Gomora ma olembgi otimo kwiri, kendo kech. Divachgi chalo gi kwich thuol mager. “Ruoth Nyasaye wacho niya, ‘Donge gigo duto okan maber e od kenona, nyaka chop chieng’ ma abiro chuloe kuor kendo kumogi mana chieng’ ma tiendgi nokierie, mi gipodh piny? Chieng’ mar masira, ma gibiro rumoe sudonigi machiegni!’ “Adier, ka Ruoth Nyasaye oneno ni joge ool, kendo ni onge kata ng’at achiel modong’ makonyogi, to obiro ng’adonigi bura maber, kendo obiro kechogi. Enowach niya, ‘Nyisecheu ni kanye, lwanda mane udwaro yudo konyruok kuome? Ere nyisecheu mane chamo boche mag misengni mau, kendo madho divai mar misengni miolo piny? Koro gibi mondo gikonyu, kendo gibednu kar konyruok.’ “Koro ng’euru malong’o ni an e Nyasaye, kendo onge nyasaye moro, mak mana an. An kende ema anego ji, kendo an ema achiwo ngima. Ahinyo, bende achango. Onge ng’ama nyalo reso ng’ato e lweta. Koro ating’o bada ka akuong’ora gi nyinga awuon mochwere ni, kasepiago ligangla mamil, to anachul kuor ni wasika, kendo kasechako ng’ado bura, to anakum jogo mochaya. Anami asere maga chadhre gi remb joma onegi kod joma omaki. Liganglana nochadh jotend wasigu. “Un polo, moruru kaachiel gi Ruoth Nyasaye. Un nyiseche duto, kulreneuru. Moruru un ogendini kaachiel gi joge, kendo malaika duto mag Nyasaye mondo opak tekone, nikech enochul kuor kuom remb jotichne, kokumo wasike kod joma ochaye. Enopwodh piny kaachiel gi joge.” Musa nobiro gi Joshua wuod Nun, mosomo weche duto mag wendno, ka ji ochiko itgi. Kane Musa osetieko wuoyo ni jo-Israel duto, nowachonigi niya, “Chikuru itu maber mondo uwinj weche duto ma asiemougo kawuono. Puonjuru nyithindu chikego duto, mondo girit kendo gitim, mak giweyo kata achiel, nikech ok gin weche manono, to gin e ngimau. Kuritogi, to gibiro miyo udag aming’a e piny ma ubiro kawo ka useng’ado aora Jordan.” Odiechieng’ onogo Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Idh got Nebo ma en achiel kuom gode Abarim manie piny Moab, yo wuokchieng’ mar Jeriko, mondo irang piny Kanaan ma abiro miyo jo-Israel ka mwandugi. Initho ewi got ma ibiro idhono, mi iluw kwereni, mana kaka owadu Harun notho e got Hor, moluwo kwerene. Gima kamano nyaka timre nimar nuketho e nyima kane ok uluora e nyim jo-Israel e sokni mag Meribath-kadesh, e thim Zin. Inine piny ma abiro miyo jo-Israelno gi chien, to ok inidonjie.” Kane Musa ng’at Nyasaye chiegni tho, noguedho jo-Israel, kowacho kama: “Ruoth Nyasaye nobiro koa Sinai. Ne orienynigi gie Seir, kendo gie got Paran. Nobiro ka ji maler gana gi gana oruowo e bathe ma korachwich. Adier, ohero joge maler, kendo oguedhogi. Giluwe kamoro amora modhiye, kendo giwinjo chikene mane Musa omiyowa, mondo obed mwandu mar oganda joka Jakobo. Ruoth Nyasaye nodoko Ruodh Israel ma bende iluongo ni jo-Jeshurum, kane jodong dhoutgi ochokore kaachiel.” Kuom jo-Reuben, Musa nowachoe niya, “Jo-Reuben mondo obed mangima kendo kik githo, to kata kamano, onego gibed manok.” Kuom jo-Juda to nowuoyoe kama, “A Ruoth Nyasaye, winj ywak jo-Juda mondo idwokgi kuom ogandagi. Bednigi tekregi ma gisirorego kendo ikonygi kuom wasikgi.” Jo-Lawi to nowuoyo kuomgi niya, “A Ruoth Nyasaye, nimiyo nyikwa Lawi ombulu miluongo ni Urim gi Thumim mondo ging’ego dwaroni, nikech gin joma tiyoni gi adiera. Ne itemogi Masa, kendo e sokni mag Meriba mi inwang’o ni gin joma inyalo geno. Hera mane giherigo oloyo hera mane giherogo wuonegi gi minegi kod owetegi, kata nyithindgi, nikech ne giluwo mana chikeni, mi girito singruok mari maber. Gipuonjo joka Jakobo wecheni. Ee, gipuonjo jo-Israel chikeni. Giwang’oni misengni, madum tik mamit, kendo gitimoni misengni miwang’o pep e kendoni mar misango. A Ruoth Nyasaye, guedh riekogi duto, kendo iyie gi tichgi. Tiek wasikgi duto, mondo wasikgigo kik chak bed gi teko.” To kuom jo-Benjamin nowuoyoe kama, “Joma Ruoth Nyasaye ohero odak gi kue; Nyasaye Maduong Moloyo ritogi seche duto, kendo gidak e godene.” Kuom joka Josef to nowachoe niya, “Ruoth Nyasaye onego guedh lopgi, gi chiwo maber moa e polo malo, kaachiel gi pi manie bwo piny, gi olembe mabeyo ma chieng’ onyago, kod olembe mabeyo manyak due ka due, gi gik mabeyo mag gode machon mochwere, kaachiel gi gik mabeyo mag piny, kod gik moko duto manie iye, gi ng’wono mar Jal modak e Bungu Maliel. Guethgi duto onego bed ewi joka Josef, jal mane oyier kuom owetene. Dhoode nochal gi nyarwath makayo, ma tungene chalo gi tung jowi, ma obiro chwowogo ogendini, moriembgi nyaka tung piny gi tung’ piny. Tungego gin gi ji tara gi tara ma jo-Efraim, kod ji gana gi gana ma jo-Manase.” Jo-Zebulun to nowuoyo kuomgi kama, “Un jo-Zebulun, beduru mamor e wuodheu, kendo un jo-Isakar, beduru mamor e hembeu. Dhoudi ariyogo biro luongo ogendini e got, kama gitimoe misengni makare, nimar gibiro yudo mwandu mogundho e nembe, kendo gik mabeyo mopondo e dhonam.” Kuom jo-Gad to nowuoyoe niya, “Oguedh jalo mayaro tong’ jo-Gad. Dhood Gad chalo gi sibuor madhako, mogwom piny, ka yiecho bat gi wi gima omako. Ne giyiero piny koma ber moloyo, nikech gin ema nopognigi migap jatelo. Ne gibiro ir jotend ji, kendo ne gitimo kaka Ruoth Nyasaye dwaro, ka girito chike mane Ruoth Nyasaye omiyo jo-Israel.” Kuom jo-Dan nowachoe kama, “Dhood Dan chalo gi nyathi sibuor, machikore koa Bashan.” Kuom jo-Naftali to nowuoyoe niya, “Dhood Naftali nigi gik moko duto modwaro, kendo en gi gueth mogundho, moa kuom Ruoth Nyasaye. Bende opogne nam Galili kod dho wedhe ma milambo.” To kuom jo-Asher nowachoe kama, “Dhood Asher mondo oyud gueth moloyo dhout owetene mamoko. Dhout owetene mondo oher dhoode, kendo mondo dhoode odag maber. Lodi mag dhorangeyene obed mag chuma gi mag mula, kendo tekone omedre ndalo duto. “Onge nyasaye moro machal gi Nyasach joka Jeshurun maringo e kor polo e duong’ne maler mondo okonyu. Nyasaye mochwere ma nyaka chieng’ en kar daku, kendo bedene mochwere ema konyou. Noriembonu wasigu, mi ogolo chik mondo oneggi. Kamano jo-israel odak gi kue. Adier, nyikwa Jakobo odak maonge ng’ama thagogi e piny machiego cham gi divai, kama tho moa e polo tonie maber. Ere joma mor ka un, un jo-Israel ma Ruoth Nyasaye owaro! Ruoth Nyasaye e kuot mogeng’ou, kendo en e liganglau mar duong’. Wasiku mondo obolrenu, kendo unyon hembko maggi gi tiendu.” Musa nowuok oa e paw Moab moidho got Nebo nyaka wi Pisga yo wuokchieng’ mar Jeriko, mi Ruoth Nyasaye nonyise piny Kanaan duto, chakre Gilead nyaka Dan, gi piny Naftali duto, kod piny Efraim gi Manase kaachiel gi piny Juda duto nyaka nam Mediterenia man yo podho chieng’, gi piny man yo milambo, kod paw holo man yo Jeriko miluongo ni Dala Othidhe, nyaka Zoar. Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Ma e piny mane asingora ni Ibrahim gi Isaka kod Jakobo ni nami nyikwagi. Asenyisigo mondo inene gi wang’i, to kata kamano, ok niidh loka, midonjie.” Kamano, Musa jatich Ruoth Nyasaye notho e piny Moab kuno, mana kaka Ruoth Nyasaye nosewacho, mi noyike e holo momanyore gi Beth-peor e piny Moab. To onge ng’ama ong’eyo liende nyaka chil kawuono. Musa ne otho ka jahigni mia achiel gi piero ariyo, to ne pod en ng’at matek ma wang’e bith. Jo Israel noywage e paw Moab kuom ndalo piero adek, nyaka ndalo miywagego norumo. Joshua wuod Nun nomi rieko mathoth, nikech Musa noseyieyo lwete kuome, mi jo-Israel nowinje, motimo gik mane Ruoth Nyasaye ochiko Musa. Nyaka koroni janabi moro machal gi Musa, mane Ruoth Nyasaye romogo wang’ gi wang’, pok owuok e Israel. Paruru ranyisi gi honni duto mane Ruoth Nyasaye ooro Musa mondo odhi otim ni Farao gi joge kod piny Misri duto, kendo paruru timbe madongo kendo malich mane Musa otimo, ka jo-Israel neno. Kane Musa jatich Ruoth Nyasaye osetho, Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua wuod Nun, mane jalup Musa niya, “Musa jatichna osetho. Omiyo ikri gi jo-Israel duto mondo ung’ad aora Jordan, udhi e piny mamiyou. Kamoro amora ma tiendu onyono, nobed maru, kaka nasingora ni Musa. Kuonde duto nobed mau, chakre e thim ma yo milambo, nyaka Lebanon yo nyandwat, kendo koa Yufrate, aora maduong’ man yo wuok chieng’, koluwo piny jo-Hiti, nyaka Nam Mediterenia man yo podho chieng’. Onge ng’at ma nosiri nyaka chieng’. Anabed kodi kaka nabet gi Musa. Ok naweyi kata jwang’i ok najwang’i. Bed gi chir, kendo gi jing’o, nimar in ema nitel ni jogagi, ka gikawo piny mane asingora ni kweregi ni namigi. To bed mana gi chir, kendo gi jing’o, kiluwo chik duto mane Musa jatichna omiyi. Kik iwe chikno, kibaro koracham kata korachwich, mi inibed gi hawi kuonde duto midhiye. Kik wiyi wil gi Kitap Chikno, to nyaka isome odiechieng’ gotieno, kendo ine ni iluwo chik duto mondikie. Eka inidongi, kendo noguedh gik moko duto mitimo. Par kaka asechiki ni mondo ibed gi chir kendo gi jing’o. Kik iluor, kendo kik chunyi nyosre, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachi, an kodi kuonde duto midhiye.” Eka Joshua nochiko jotend jo-Israel kowachonigi niya, “Wuothuru e kambi duto, kunyiso ji niya, ‘Ikreuru, nimar bang’ ndalo adek ubiro ng’ado aora Jordan, mondo ukaw piny ma Ruoth Nyasaye miyou.’ ” Joshua nowacho ni jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel niya, “Paruru gima Musa jatich Ruoth Nyasaye nochikou, kowacho niya, ‘Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomiu pinyni mondo obed kar daku.’ Mondu gi nyithindu kod jambu nyalo dong’ e piny mane Musa omiyou yo wuok chieng’ mar aora Jordan, to un jolweny nyaka uidh loka, kutelo e nyim jo-Israel weteu, mondo ukonygi kedo. Ka gin bende gisekawo piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu miyogi, kendo gidakie, eka unuduogi, mondo udag e pinyu uwegi man yo wuok chieng mar aora Jordan, mane Musa jatich Nyasaye omiyou.” Ne giduoko Joshua niya, “Wanatim duto michikowa, kendo wanadhi kamoro amora miorowae. Wanawinji kaka ne wawinjo Musa, to Nyasaye mondo obed kodi kaka nobedo gi Musa! Ng’ato ang’ata ma nodagi winjo chikni, kata ma notamre timo gima ichiko, nonegi. Omiyo bed gi chir kendo gi jing’o!” Kane pod gin Shitim, Joshua wuod Nun nooro jombetre ariyo ling’ling’ mondo odhi ocheng piny. Jombetrego nodhi Jeriko modonjo e od dhako moro ma ohodho ma nyinge Rahab, kendo ne ginindo kanyo. To ruodh Jeriko noyudo wach ni jo-Israel moko osebiro kanyo gotieno mondo ocheng piny, omiyo nooro ni Rahab wach, kochike niya, “Golnwa joma nie odigo oko, nimar gisebiro mondo gicheng pinywa duto.” To noyudo dhakono osepandogi, omiyo nodwoko ruoth niya, “Adier, jomoko nende obiro e oda, to ne ok ang’eyo kuma giaye. Nende giwuok kar sa miloroe rangach ka piny dwaro yuso, to akia kuma gidhiye. Kulawogi matek, to ubiro jukogi.” To chutho, noseterogi ewi tado, moumogi gi tworo mane osechano kanyo. Jootego nowuok, molor rangach. Ne gilawo jombetre ka giluwo yo madhi kuma iyorogo aora Jordan. Kane Rahab odhi ir jombetrego e tado, nonwang’o ka pok ginindo, mowachonigi niya, “Ang’eyo ni Ruoth Nyasaye osemiyou pinyni, kendo en adier ni waduto waluor nikech birou, kendo kibaji omako piny duto. Wasewinjo kaka Ruoth Nyasaye nodwono pi Nam Makwar e nyimu, kane ua Misri. Bende wasewinjo kaka nunego Sihon gi Og, ruodhi mag jo-Amon man loka Jordan, kaachiel gi ogendini mag lweny. Kane wawinjo wachno, ne wadoko maluor. Birou bende osekawo chunywa duto, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu en Nyasach polo gi piny. Emomiyo koro kuong’renauru e nying Ruoth Nyasaye kendo umiya ranyisi ni kaka asetimonu maber, un bende nutimne joodwa maber. Singrenauru ni unures wuora gi mama kod owetena gi nyiminena, kaachiel gi joutgi duto. Kik uwe watho.” Jogo nodwoke niya, “Kutho, to kara wan bende owinjore watho. Ka Ruoth Nyasaye osemiyowa pinyni, to wanarit singruokwa, kendo wanatimni maber, mak mana kihulo wachwani.” Rahab nodak e ot mochuog e kor ohinga mar dala Jeriko, omiyo nogologi gie dirisa, molorogi piny gi tol, kowachonigi niya, “Dhiuru e got, nikech dipo ka joma lawou oyudou, ponduru kuno kuom ndalo adek, to bang’e ka jogo oseduogo, eka uchak wuoth.” Jombetrego nosieme ni ka ok otimo gima gichike, to muma ok nomakgi. Ne giwachone niya, “Chieng ma wanadonj e pinyni, to nyaka itue tol makwarni e dirisa kama ilorowaeni, kendo ichok wuoru gi meru gi oweteni kod joodu duto, mondo gibed kodi e odi ka. Ka ng’ato nowuog oko, mi negi, to rembe nobed e wiye owuon, kendo ok wanabed joketho. To ka oneg ng’ato man kodi e ot, to rembe nobed e wiwa. To kapo ni ihulo wachwani, muma ok nomakwa.” Nodwokogi niya, “Obed kamano.” Eka noweyogi, mi gidhi. To bang’e notueyo tol makwar e dirisa. Kamano ne gidhi e got, mi gipondo kuno. Joma ne lawogi nomanyogi kuonde duto e yo madhi Jordan kuom ndalo adek, to ne ok giyudogi, omiyo ne gidok Jeriko. Eka jombetre ariyogo nolor oa e got. Ne ging’ado aora, mi gidok ir Joshua. Ne ginyise weche duto ma notimorenigi, ka gimedo nyise niya, “Ruoth Nyasaye osemiyowa pinyno duto, kendo kibaji osemako ji duto, ka giwinjo birowa.” Gokinyi mang’ich, Joshua kod jo-Israel duto nowuok Shitim, mi gidhi aora Jordan. Ne gibworo kanyo ka pok ging’ado aora. Bang’ ndalo adek jotelo nowuotho e kambi duto, ka ginyiso ji niya, “Kuneno ka jo-Lawi ma jodolo otelo e nyimu koting’o Sandug Muma mar Ruoth Nyasachu, eka un bende unuchak wuoth kuluwo Sanduk. Kuluwe kamano, eka unung’e yo monego uluw, nimar yandi pok ubiro koni. To kik usud machiegni kode; weuru thuolo ma dirom ondamo alufu achiel.” Joshua nowacho ni ji niya, “Pwodhreuru nikech kiny Ruoth Nyasaye notimnu hono maduong’.” Eka nowacho ni jodolo niya, “Ting’uru Sandug Muma, kendo utel ni ji.” Mi ne gitimo kamano. Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Tinendeni abiro chako miyi bedo gi duong’ e nyim jo-Israel duto kendo gining’e ni abedo kodi mana kaka nabedo gi Musa. Omiyo nyis jodolo moting’o Sandug Muma, ni, ka gichopo e aora Jordan, to mondo gichung’ e pi.” Joshua nowacho ni jo-Israel niya, “Biuru ka mondo uwinj gima Ruoth Nyasaye ma Nyasachu owacho. Tinende unuyud ranyisi ni Nyasaye mangima ni kodu, kendo nodarnu jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Hivi gi jo-Perizi gi jo-Girgash gi jo-Amor kod jo-Jebus. Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye ma Ruodh piny ngima notelnu kung’ado aora Jordan, kendo ka jodolo moting’e nonyon pi Jordan, to aora nowe mol, mi pi moa malo nogudre kogingore ka pith. Koro yieruru ji apar gariyo kuom dhout Istrael, kugolo ng’at achiel e dhoot ka dhoot.” Omiyo ji nowuok e kambi mondo ong’ad aora Jordan, ka jodolo otelonigi koting’o Sandug Muma. Ne en ndalo keyo, kinde mane aora pong’ie mao. Kane jodolo ochopo e dho aora, mi giketo tiendegi e pi, gikanyono pi nochung’ gi yo ka malo, kogingore machiegni gi Adam, dala man but Zarethan. Pi mane mol kochomo nam mar Araba, miluongo ni Nam Kado, noduono chuth, mi jo-Israel nong’ado aora kama omanyore gi Jeriko. Jodolo ma noting’o Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye nochung’ e lowo motwo e dier Jordan nyaka jo-Israel duto notieko kadho, ka giwuotho e lowo motwo. Kane ji duto oseng’ado aora Jordan, Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Yier ji apar gariyo, kigolo ng’at achiel e dhoot ka dhoot, kendo chikgi mondo gikwany kite apar gariyo e dier Jordan, kama ne jodolo ochung’ie, mondo giting’gi mi gichunggi kama ang’ nubworie gotienoni.” Eka Joshua noluongo ji apar gariyo ma noseyiero, mowachonigi niya, “Kadhuru utel e nyim Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nyaka e dier Jordan, kendo ng’ato ka ng’ato mondo okwany kidi achiel oyie e goke, mondo kidi ka kidi ochung’ ni dhoot ka dhoot. Kitego nobednu ka rapar e ndalo mabiro, kendo ka nyithindu nopenju ngechgi, to ununyisgi kaka pi aora Jordan noduono kane Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye kadho. Kamano kitego nobed rapar ni jo-Israel ndalo duto.” Jo-Israelgo notimo gima ne Joshua ochikogi, kaka Ruoth Nyasaye nosechike. Ne gikwanyo kite apar gariyo e dier Jordan, maromre gi kar kwan dhoutgi, kendo ne giting’ogi nyaka kama ne gidhi bworoe, mi giketogi kanyo. Bende Joshua nochungo kite apar gariyo moko e dier aora Jordan, kama jodolo mane oting’o Sandug Muma ochung’ie, kendo kitego pod ni kanyo nyaka chil kawuono. Jodolo ma noting’o Sandug Muma nochung’ achung’a e dier Jordan nyaka ji notieko timo gik moko duto mane Ruoth Nyasaye ochiko Joshua mondo gitim. Ji nokadho piyopiyo, to kane giseng’ado aroa giduto, eka jodolo bende nong’ado gi Sanduk mar Ruoth Nyasaye, Jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel ema nong’ado aora kotelo ni jo-Israel, ka giikore ni lweny kaka Musa nosewachonigi. Ji alufu mia ang’wen moikore ni lweny nong’ado aora e nyim Ruoth Nyasaye ka giidho loka nyaka paw Jeriko mondo gikedi. Chieng’no Ruoth Nyasaye nomiyo Joshua bedo gi duong’ ahinya e nyim jo-Israel duto, kendo ne gimiye luor e ngimane duto, mana kaka ne gimiyo Musa. Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Chik jodolo moting’o Sandug Rapar, mondo owuog e aora Jordan.” Mi Joshua notimo kamano. To kane jodolo oseidho loka, monyono lowo motwo, aora nochako mol kendo, mi genge nopong’ kaka chon, Jo-Israel nong’ado aora Jordan tarik apar mar due mokwongo, kendo ne gibworo Gilgal, yo wuok chieng’ mar Jeriko. Kanyo Joshua nochungoe kite apar gariyo mane gigolo e aora Jordan. Eka nowacho ni jo-Israel niya, “Ka nyikwau nopenju ngech kitegi e ndalo mabiro, to ununyisgi ni jo-Israel nong’ado aora Jordan kotwo, kendo ne Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nomiyo aora Jordan odwono nyaka ne ukadho uduto mana kaka nomiyo Nam Makwar oduono nyaka ne wakadho. Kamano ji duto manie piny nong’e teko mar Ruoth Nyasaye, kendo ginimi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu duong’ nyaka chieng’.” Ruodhi duto mag jo-Amor ma nodak yo podho chieng’, kod jo-Kanaan ma nodak mokiewo gi Nam Mediterenia nowinjo ni Ruoth Nyasaye osemiyo aora Jordan oduono ka jo-Israel kadho. Omiyo kihondko nomakogi, mi gidoko maluor, kendo chunygi noa nikech jo-Israel. E ndalogo, Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Los miriye mag kite, mondo ochak oter jo-Israel nyangu kendo.” Omiyo Joshua noloso miriye, motero ji nyangu e Gibeath-haaraloth. Notimo kamano nikech ji duto ma nosebedo madongo moromo kedo e kinde mane gia Misri nosetho e thim kane pod gin e yo. To kata obedo ni joma chwo duto ma noa Misri noseter nyangu, ji duto ma nonywol e kinde mane ging’ado thim ne pok oter nyangu. Jo-Israel nosewuotho e thim kuom higni piero ang’wen, kendo joma dongo duto mane oa Misri koseromo kedo nosetho, nikech ne ok girito chik Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye noramo ni ok nowe gine piny momew kendo man gi mwandu mane osesingore ni kwerewa ni nomiwa. To yawuotgi ma nodongo bang’gi ne ok oter nyangu kane giwuotho e thim. Omiyo gin ema Joshua noterogi nyangu. Kane osetergi nyangu, ji duto nobet e kambi nyaka ne gichango. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Tinendeni asegolo ayanj jo-Misri oko kuomu.” Mano emomiyo nochak kanyo ni Gilgal, kendo pod iluonge kamano nyaka chil kawuono. Kane jo-Israel obworo Gilgal e paw Jeriko, ne gitimo Pasaka godhiambo due apar gang’wen mar dueno. Kinyne ne gichamo chamb Kanaan. Ne en chamb abula, kod makati moted maonge thowi. Chakre chieng’ mane jo-Israel ochamoe chiemb Kanaanno, chiemb Manna mane oyudo gichamo norumo, mi ne ok giyudo moko kendo. Higano ne gichamo mana chamb Kanaan. Kane Joshua ochopo machiegni gi Jeriko, noneno ng’at mochung’ e nyime, koting’o ligangla, Joshua nodhi ire, mopenje niya, “In jakorwa, koso jasikiwa?” Ng’atno nodwoke niya, “An ka kaka jaduong’ jolweny mag Ruoth Nyasaye.” Joshua nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo, mowacho niya, “Ang’o midwaro mondo atim ruodha?” Jaduong’ jolweny mag Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Lony wuocheni nimar kama ichung’ieno en kama ler.” Mi Joshua notimo kamano. Ranga Jeriko nolor matek mondo ogeng’ jo-Israel oko, kendo onge ng’ama ne nyalo donjo kata wuok. Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Asechiwo Jeriko gi ruodhe e lweti. Nyaka ilwor dalano gi jogi mag lweny kuom ndalo auchiel, kilwore odiechieng’ kodiechieng’ dichiel. Jodolo abiriyo nyaka dhi e nyim Sandug Muma, koting’ tunge abiriyo molos gi tunge imbe. To chieng’ mar abiriyo nyaka ilwor dala gi jogi mag lweny nyadibiriyo, ka jodolo goyo tungegi. Ka giselwore kamano, to mondo gigo tung’ dichiel matek. Gikanyono muwinjoe tung’, to ji duto mondo okog matek. Eka ohinga mar Jeriko nopodh riep, kendo oganda lweny nodonj e dala, ka ng’ato ka ng’ato ochomo nyime tir.” Omiyo Joshua wuod Nun nolwongo jodolo, mowachonigi niya, “Ting’uru Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye, to ji abiriyo kuomu mondo otel e nyime, koting’o tunge abiriyo molos gi tunge imbe.” Eka nowacho ni jolweny niya, “Wuothuru mondo ulwor dala Jeriko, ka jolweny moa e dhoudi ariyo gi nus kande otelo gi Sanduk mar Ruoth Nyasaye.” Kane Joshua osechiko jolweny kamano, jodolo abiriyo moting’o tunge abiriyo e nyim Ruoth Nyasaye nochako wuoth ka goyo tung’, kendo Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye ne luwo bang’gi. Jolwenygo notelo e nyim jodolo mane goyo tung’, to moko ne luwo bang’ Sanduk, kendo e kindeno duto tung’ ne ywak. To Joshua nokwero ji ni kik gikogi, kendo kik gilos nyaka chop chieng’ ma enogol chik, eka ginikog matek. Kane Joshua osegolo chik kamano, ne gilworo dala dichiel gi Sanduk mar Ruoth Nyasaye. Eka bang’e ne gidok e kambi mi ginindo kanyo. Joshua nochiew gokinyi mang’ich, kendo jodolo noting’o Sanduk mar Ruoth Nyasaye. Jodolo abiriyo moting’o tunge abiriyo notelo e nyim Sanduk mar Ruoth Nyasaye ka goyo tung’. Jolweny moko notelonigi, to moko ne luwo Sanduk, kendo e kindego duto tung’ ne ywak. Kamano ne gilworo dala dichiel chieng’ mar ariyo eka gidok e kambi. Ne gitimo kamano kuom ndalo auchiel. To chieng’ mar abiriyo, ne gichiew ka ugue wang’, mi gilworo dala dibiryo. Chieng’no kende ema ne gilworoe dalani dibiriyo. E sa mane gilworee mar abiriyo jodolo ne goyo tung’. Eka Joshua nowacho ni jolweny niya, “Koro gueuru, nikech Ruoth Nyasaye osemiyou dalani. To joma odakie kaachiel gi gik moko duto manie iye noketh chuth, kendo dhano ok nomulgi, to ginibed gik mochiw ni Ruoth Nyasaye. Rahab gi ji duto manie ode kende ema nowe ka ngima, nikech en ema nopando jombetre mane waoro. To un, beduru motang’ kendo kik ugomb gik mokwer! Kik ukaw kata achiel kuomgi, nikech kutimo kamano to masira momako jodalano nomak kambi jo-Israel, kendo nokelnigi chandruok. To fedha gi dhahabu duto kod gik moko molos gi mula kod molos gi nyinyo ema nobed gik mochiw ni Ruoth Nyasaye, kendo nyaka tergi e kar keno mare.” Jodolo nogoyo tung’, kendo kane jolweny owinjo, ne gigueyo gi dwol maduong’, mi ohinga mar dala nopodho. Eka jolweny duto nodonjo e dala, ka ng’ato ka ng’ato ochomo nyime tir, mi gikawe. Ne giketho gik moko duto e dalano, bende ne ginego ng’ato ang’ata ma dichwo kata ma dhako, ma rawera kata moti, kod dhok gi romb kod kenje. Joshua nowacho ni jombetre ariyo kande mondo odhi e od Rahab okele kaachiel gi joode, kaka ne gisesingore ni ginitim. Omiyo yawuowigo nodhi, mogolo Rahab gi wuon kod min, gi owetene kod ji duto mane ni kode. Ne gikelogi duto, mi giweyogi e kambi mar jo-Israel gi yo ka oko. Eka ne giwang’o dala gi gik moko duto manie iye, mak mana fedha gi dhahabu kod gik molos gi mula kod molos gi nyinyo ema ne gikawo, mi gikano kar keno mar od Ruoth Nyasaye. Kamano Joshua noreso ngima Rahab gi joode kod ji duto mane ni kode, nikech nosepando jombetre ma noor mondo ocheng Jeriko. Nyikwa Rahab pod odak gi jo-Israel nyaka chil kawuono. Chieng’no Joshua nokwero ji gi kuong’ niya, “Ruoth Nyasaye mondo okum ng’at ma notem gero Jeriko kendo! Koketo mise mare, to wuode makayo notho, kendo kochungo dharangaye, to wuode ma chogo notho.” Kamano Ruoth Nyasaye ne ni kod Joshua, mi humbe nolak e pinyno duto. To jo-Israel ne ok orito chik mane Nyasaye ogolo ni mondo oketh gik moko duto. Akan wuod Karmi ma wuod Zabdi ma wuod Zera ma ja-Juda nokawo gik mokwer mi Ruoth Nyasaye nokecho gi jo-Israel. Kane gin Jeriko, Joshua noseoro jomoko mondo odhi Ai, dala man machiegni gi Bethaven, yo wuokchieng’ mar Bethel, mondo girang kaka piny chalo. Mi jogo notimo kamano. Kane giduogo Jeriko, ne giwacho ni Joshua niya, “Jolweny duto ok onego dhi Ai to or mana ji alufu adek kata ariyo kende ema mondo odhi omonje. Kik imi jolweny duto sandre gi idho malo kuro, nikech joma odak kuno nok.” Kamano ji ma dirom alufu adek nodhi Ai, to jo-Ai noriembogi, kendo nonego ji alufu piero adek gauchiel kuomgi. Jo-Ai nolawogi chakre rangagi nyaka Shebarim, monegogi kama yo ridoree. Gikanyono chir mane jo-Israel nigo nolalnigi ka yamo. Joshua gi jodong Israel noyiecho lepgi, kendo noolo buru e wigi. Ne giriere piny auma e nyim Sanduk mar Ruoth Nyasaye, mi giriyo kanyo nyaka odhiambo. Joshua nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, ere gimomiyo isekelo jogi loka Jordan mana ni mondo ichiwgi e lwet jo-Amor, kendo itiekgi? Mad ne wasik loka cha! A Ruoth Nyasaye ang’o ma dawachi ka koro wasigu oseriembo jo-Israel? Kapo ni jo-Kanaan kod jopinyno duto owinjo wachni, to gibiro nur kuomwa, kendo yweyowa ka yuech. To koro ang’o ma nitim mondo ires nyingi maduong’ni?” Ruoth Nyasaye nodwoko Joshua niya, “A malo! Ang’o momiyo inindo auma kamano? Jo-Israel oseketho! Ok giserito chik mane amiyogi, to gisekwalo gik mokwer, kendo giriwogi gi mekgi. Mano emomiyo ok ginyal siro wasikgi, to giringo nimar gin bende koro okwedgi. Ka ok giwang’o gimoro amora mokwer ma gisekawo, to ok anabed kodgi. “A malo! Luong ji duto, kendo chikgi mondo gipwodhre ka giikore ni gima kiny notimre. Nyisgi ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho ni gisekawo gik mokwer, omiyo kapok gigolo gigo kuomgi, to ok ginyal siro wasikgi. Kiny gokinyi giniwuog oko libamba ka libamba, kendo libamba ma Ruoth Nyasaye okwanyo nowuog oko dhoot ka dhoot. To dhoot ma Ruoth Nyasaye okwanyo nowuog oko anywola ka anywola. Eka anywola ma Ruoth Nyasaye okwanyo nowuog oko ng’ato ka ng’ato. To ng’at ma ombulu nonyis ni nokawo gik mokwer, nowang’ gi joge kaachiel gi mwandune duto, nikech osetimo gima nono, kendo oseketho chik mane Ruoth Nyasaye omiyo joge Israel.” Joshua nochiew gokinyi mang’ich, moluongo jo-Israel oko libamba ka libamba, to libamba mar jo-Juda ema nokwany. To noluongo dhout Juda, joka Zera ema nokwany. Kuom joka Zera, anywola mar Zabdi ema nokwany. Kane ogolo ng’ato ka ng’ato kuom joka Zabdi, to Akan wuod Karmi, ma wuod Zabdi, ma wuod Zera, ema nokwany. Eka Joshua nowacho ni Akan niya, “Wuoda, mi Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel duong’, kendo hulne richoni. Nyisa gima isetimo, ma ok ipanda kata achiel.” Akan nodwoke niya, “Adier aseketho e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, nikech kane aneno law maber molos Shinar, gi fedha ma pekne oromo kilo ariyo, kod dhahabu ma pekne oromo nus kilo kuom mwandu Jeriko, gombo nomaka, makawogi. Nakunyogi e hemba ka fedha ema akuongo keto e bur.” Joshua nooro joote, modhi e hema piyopiyo. Ne giyudo gigo koyiki e lowo mana kaka Akan nowacho. Ne gigologi, kendo gikelogi ir Joshua kod jo-Israel duto, mi giyarogi e nyim Ruoth Nyasaye. Eka Joshua kod jo-Israel duto nokawo Akan nyakwar Zera, kaachiel gi fedha kod law kod dhahabu, gi yawuote gi nyige gi dhoge gi kenjene gi rombene gi hembe kod mwandune duto, moterogi e holo mar Akor. Joshua nowacho ni Akan niya, “Isekelonwa masira marach! Koro in bende Ruoth Nyasaye biro keloni masira!” Eka jo-Israel duto nogoyo Akan kod joge gi kite nyaka githo, mi giwang’ogi kaachiel gi mwandune. Ne gidhuro kuome kite mogundho, ma pod ni kanyo nyaka chil kawuono. Mano emomiyo pod iluongo kanyo ni Holo mar Akor, (tiende ni, holo mar masira). Eka bang’e mirimb Ruoth Nyasaye norumo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Kik iluor, kendo kik chunyi nyosre. Kaw jolweny duto, kendo dhi imonj Ai. Anachiw ruodh Ai gi dalane gi joge kod pinye e lweti, kendo unutim ni Ai kod ruodhe mana kaka nutimo ni Jeriko kod ruodhe. To wang’ni unyalo kawo dhok kod gik moko muyudo kuno. Koro or jolweny moko mondo odhi opond yo podho chieng’ mar dalano.” Omiyo Joshua kod jolweny duto noikore mondo omonj Ai. Noyiero jolweny alufu piero adek, moorogi gotieno, kowachonigi niya, “Ponduru yo podho chieng’ mar dalano, kubet machiegni kode, kendo kuikore. An to anamonje gi jolweny modong’, to ka jogo nowuog mondo orad kodwa kaka ne gitimo chieng’ mokwongo, to wanaring e nyimgi. Kuom mano ginipar ni waringogi kaka ne watimo mokwongo, mi ginilawwa nyaka chop waseywayogi mabor gi dalagi. Kwaringo kamano, eka uwuogi kama upondoe, kendo ukaw dalagino, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro chiwe e lwetu, kendo osechiko ni kusekawe to uwang’e. Koro timuru kamano.” Eka Joshua noorogi yo podho chieng’ mar Ai, mondo gipond e kind dalano kod Bethel. Joshua nonindo kanyachiel gi jolweny, to gokinyi mang’ich nochiew, mochokogi, kendo ne gidhi Ai, kotelo gi jodong Israel, nyaka ne gichopo machiegni gi dalano. Ne gijot yo nyandwat mar Ai, to holo ne ni e kindgi gi dalano. To Joshua noseoro ji maromo alufu abich yo podho chieng mar Ai mondo opond e kind dalano kod Bethel. Kamano thoth jolweny nojot yo nyandwat mar Ai, to joma nopondo ne ni yo podho chieng’. Joshua to nonindo e holo. Kane ruodh Ai oneno ni jo-Israel nowuok mapiyo gi joge duto mondo oked kodgi. Ne ok ong’eyo ni jolweny moko osepondone yo podho chieng’ mar dala. Joshua kod jo-Israel nowuondore ni ologi, mi giringo ka gichomo thim. Eka noluong jo-Ai duto mane ni e dala mondo olawgi. To kane gilawo Joshua kamano, ne gichwalora mabor gi dalagi. Onge ng’ato kata achiel ma nodong’ e Ai, nikech ne gisewuok giduto mondo gilaw jo-Israel. Kuom mano ne giweyo dala nono. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Siem yo Ai gi tong’i, nimar abiro chiwe e lweti.” Mi Joshua notimo kamano. Kane jo-Israel mopondo oneno ranyisi ma Joshua otimono, ne giwuok. Ne giringo piyopiyo, mi gidonjo e dala, kendo kane gisekawe, ne giwang’e gi kanyono. Kane jo-Ai ogoyo machiemo, ne gineno iro kadum e dala kochomo polo. Onge kuma ne ginyalo tonyie, nikech jo-Israel ma noyudo wuondore ni ringo kochomo thim, nolokore gi joma ne lawogi. Joshua gi jo-Israel duto nolokore gi jo-Ai nikech ne gineno ka joma nopondo koro osekawo dala, mi owang’o. Jo-Ai mane owuok mondo orad gi jo-Israel koro noket diere, mi jo-Israel nonegogi duto, maonge modong’ kata motony, mak mana ruodh Ai ema ne gimako kangima, mi gitero ir Joshua. Kane jo-Israel osenego jo-Ai duto mane ni e pap, kod mane ni e thim kuma ne giselawogie, ne gidok Ai, mi ginego ji duto ma nodong’ kuno. Chieng’no noneg jo-Ai duto, ma onge ng’ama dichwo kata madhako ma nodong’. Ne giromo ji alufu apar gariyo. Joshua ne ok oweyo siemo Ai gi tong’ nyaka noneg ji duto ma nodak kuno. Jo-Israel nokawo mana dhok gi mwandu mane giyudo, kaluwore gi wach mane Ruoth Nyasaye owacho ni Joshua. Kamano Joshua nowang’o Ai chuth, moweye kokethore, ma onge ji modakie nyaka chil kawuono. Noliero ruodh Ai e yath, moweye kanyo nyaka odhiambo. To ka chieng’ podho, nogolo chik mondo ong’ade oko e yath. Ne giwito ringre e dhoranga dala, mi gidhuro kuome kite mogundho, ma pod ni kanyo nyaka chil kawuono. Joshua nogero kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel e got Ebal. Nogere gi kite ma ok opa gi gir nyinyo, kaluwore gi chik mane Musa jatich Ruoth Nyasaye omiyo jo-Israel, kaka ondik e kitap Chik mar Musa. Ne gitimo ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pep kod mag sawo e kendono. Joshua nondiko chik Musa e kitego e nyim jo-Israel. Mi jo-Israel duto gi joma nobiro kodgi, kaachiel gi jodongo gi jotelo kod jong’ad bura, nochung’ e dir Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye koni gi koni, ka gimanyore gi jo-Lawi ma jodolo ma noting’e. Jo-Israel moko nochung’ kochomo got Gerazim, to modong’ nochomo got Ebal, mondo oguedhgi kaka Musa jatich Ruoth Nyasaye nosechiko chon. Eka Joshua nosomo weche duto mag gueth kod mag kuong’ mana kaka ondik e Kitap Chik. Ne ok oweyo kata wach achiel kuom weche mane Musa osechiko, to nosomogi duto gi dwol maduong’ ni jo-Israel duto, machwo gi mamon gi joma tindo, kod joma nobiro kodgi. Ruodhi duto ma nodak yo podho chieng’ mar Jordan nowinjo humb wechego. Ne gin ruodhi mag jo-Hiti, gi mag jo-Amor, gi mag jo-Kanaan, gi mag jo-Perizi, gi mag jo-Hivi, kod mag jo-Jebus, mane gin ogendini modak e gode, gi pewe kod e dho Nam Mediterenia nyaka Lebanon yo nyandwat. Kane giwinjo wechego, ne giriwore giduto, mondo giked gi Joshua kod jo-Israel. To kane jo-Gibeon owinjo gima Joshua osetimo Jeriko gi Ai, ne giparo mondo giwuonde. Ne gikawo gunde moti moting’o chiemo motwo kendo mopur, mi giketo e ng’e kenjegi, kaachiel gi ndede mobaw obaw mag divai. Ne girwako wuoch moyiech, kod nengni moti, eka ne gibiro ir Joshua e kambi Gilgal, mi giwachone kod jo-Israel niya, “Waa e piny mabor ahinya, omiyo yie watim kodu winjruok mar kue.” To jo-Israel nodwoko jo-Hivigo niya, “Ang’o ma dimi watim kodu winjruok mar kue? Kamoro udak mana machiegni kodwa.” Jo-Hivi to nowacho ni Joshua niya, “Wayie bedo e bwo lochni.” Eka Joshua nopenjogi nyinggi, kendo kuma giaye. Ne gidwoke niya, “Ruoth, waa e piny mabor ahinya nikech humb Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Wasewinjo gik ma notimore e Misri, kendo gima notimo ni ruodhi ariyo mag jo-Amor man yo wuok chieng’ mar Jordan, ma gin Sihon ruodh Heshbon kod Og ruodh Bashan ma nodak Ashtaroth. Omiyo jodongwa duto nochikowa mondo wakaw chiemo ma dirom wuoth, kendo wabi iru mondo wanyisu ni wayie bedo e bwo lochu. Kuom mano, yie watim kodu winjruok mar kue. Neuru makati mwating’ogi. Kane wachako wuoth kwabiro ka, ne pod giliet, to koro gisetwo kendo gipur. Neuru ndedewagi! Kane waoloe divai, ne ginyien, to koro giseyiech. Wuochewa gi lepwa bende oseti nikech wuoth mabor.” Jotelo moko mag jo-Israel nobilo chiemb jogo, mak gipenjo Ruoth Nyasaye wach. Omiyo Joshua norwako jootego, motimo kodgi winjruok mar kue, kokuong’orenigi ni ok noneggi, kendo jodong Israel bende okuong’orenigi kamano. Chieng’ mar adek bang’ timo kodgi winjruokno, wach nofwenyore ni kara gin manaa jogweng’ modak machiegni. Mano omiyo jo-Israel nochako wuoth, kendo bang’ ndalo adek ne gichopo e mier mane jogo odakie. Miego ne gin Gibeon gi Kefira gi Beeroth kod Kiriath-jearim. Jo-Israel ne ok onegogi, nikech singruok mane jodong Israel otimo kodgi e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, to kata kamano ji duto nong’ur gi jodonggi. To jodongo duto nodwokogi niya “Ng’euru ni ne wachamo kodgi muma e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, omiyo koro ok wanyal mulogi. Wabiro weyogi mak wanegogi, mondo muma mane wachamo kodgi kik dognwa, to wabiro ketogi joma baronwa yien kendo ma umbonwa pi.” Kamano jo-Israel duto noyie gi wach mane jodonggi onyisogi. Joshua noluongo jo-Gibeon, mopenjogi niya, “Ere gimomiyo ne uwuondowa kamano? Nunyisowa ni ua e piny mabor ahinya, to kara un mana jogweng’! Koro unubed joma okwedi nikech wachni, kendo e kinde duto unubed wasumbwa ma baro yien kendo ma umbo pi mitiyogo e Od Nyasachwa.” Ne gidwoke niya, “Ruoth, ne watimo kamano nikech nonyiswa ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi nochiko Musa jatichne ni mondo ochiwnu pinyni duto, kendo ni mondo uneg ji duto modakie. Kuom mano, birou osemiyo kihondko omakowa. Koro wan e lweti, omiyo timnwa gima ineno ni ber.” Kamano Joshua noresogi e lwet jo-Israel, mi ne ok ginegogi. To chakre kanyono noketogi jobar yien kod joumb pi ni jo-Israel, kendo ni tich kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye. Pod gitiyo kamano nyaka chil kawuono kamoro amora ma Ruoth Nyasaye oyiero. Adoni-zedek ruodh Jerusalem nowinjo ni Joshua okawo Ai, moketho chuth, kendo osetimo ni Ai gi ruodhe mana kaka notimo ni Jeriko gi ruodhe. Nowinjo bende ni jo-Gibeon osetimo winjruok mar kue gi jo-Israel, kendo odak kodgi. Kuom mano, jo-Jerusalem nobwok ahinya, nimar Gibeon ne en kama duong’ machalo dala ruoth. Noduong’ moloyo Ai, kendo joge ne gin jolweny marateke. Omiyo Adoni-zedek ruodh Jerusalem nooro wach ni Hoham ruodh Hebron, gi Piram ruodh Jarmuth, gi Jafia ruodh Lakish, kod Debir wuod Eglon, kowachonogi niya, “Biuru ukonya monjo jo-Gibeon, nikech gisetimo winjruok mar kue gi Joshua kod jo-Israel.” Kamano ruodhi mag Jerusalem gi Hebron gi Jarmuth gi Lakish kod Eglon, ma gin ruodhi abich mag jo-Amor, noriwo jolwenjgi kaachiel, mi gimonjo Gibeon. To jo-Gibeon nooro wach ni Joshua e kambi Gilgal ka giwachone niya, “Bi ikonywa, kik iwewa, nikech ruodhi mag jo-Amor modak e piny gode oseriwore mondo onywaknwa. Omiyo bi mondo ireswa.” Kamano Joshua nodhi gi thuondi duto, kod joge duto mag lweny. Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Kik iluorgi, nikech asechiwogi e lweti, kendo onge kata ng’at achiel ma nosiri.” Eka Joshua noa Gilgal, mowuotho otieno duto nyaka Gibeon. Nomonjo jo-Amor apoya, kendo Ruoth Nyasaye notaro wang’gi mokeyogi e nyim jo-Israel, mi nologi chuth. Jo-Israel nolawogi e yo maridore Beth-horon, mi ne ginegogi nyaka Azeka gi Makeda. E kinde mane jo-Israel riembogi e yo maridoreno, Ruoth Nyasaye nodiro kuomgi pe madongodongo, monegogi nyaka Azeka. Peno nonego ji mang’eny moloyo mane jo-Israel onego. Chieng’ mane Ruoth Nyasaye ochiwoe jo-Amor e lwet jo-Israel, Joshua nowuoyo gi Ruoth Nyasaye, kowacho e nyim jo-Israel duto kama: “A wang’chieng,’ chung’ achung’a ewi Gibeon. To in due, mondo ichung’ ewi holo Aijalon.” Kamano wang’chieng’ nochung’ kendo due bende ne ok osudo nyaka jo-Israel notieko chulo kuor kuom wasikgi. Wachno ondik e Kitap Jashar. Wang’chieng’ nosiko mana e kor polo. Ne ok oruyo podho nyaka kane osebet kanyo odiechieng’ ngima. Pok osebedoe odiechieng’ machal kamano, ma Ruoth Nyasaye owinjoe dwond dhano, nimar chieng’no Ruoth Nyasaye nokedo ni jo-Israel. Bang’e Joshua kod jo-Israel duto nodok e kambi Gilgal. Ruodhi abichgo noringo mopondo e rogo man Makeda, to noyudgi, monyis Joshua ni gipondo kanyo. Eka Joshua nowacho niya, “Ng’ieluru kite madongo olorgo dho rogono, kendo uket ji orite. To kik udek kuno, to meduru mana lawo wasiku, kendo kik uwe gichop e miechgi mak unegogi, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osechiwogi e lwetu.” Joshua kod jo-Israel nonego jo-Amor motieko, mak mana ji manok ma nodonjo e mier mochiel gi ohinga ema notony. Eka jolweny duto nodwogo ir Joshua Makeda kangima. Onge ng’ama notemo timo gimoro marach ni jo-Israel. Koro Joshua nowacho ni mondo oel dho rogo, kendo okelne ruodhi abichgo. Mi ne gitimo kamano. Ne gin ruodhi mag Jerusalem gi Hebron gi Jarmuth gi Lakish kod Eglon. Kane gisekelogi ire, Joshua noluongo jo-Israel duto, mowacho ni jotend jolweny ma nodhi kode niya, “Suduru ka, mondo unyon ng’ut ruodhigi.” Mi ne gitimo kamano. Eka Joshua nowacho ni jotelogo niya, “Kik uluor kata kik chunyu nyosre. Beduru gi chir kendo gi jing’o, nimar mano e kaka Ruoth Nyasaye notim ni wasigu duto mubiro kedogo.” Bang’e Joshua nonego ruodhigo, kendo nolierogi e yien abich, mi ne giriyoe nyaka odhiambo. Kane chieng’ podho, Joshua nogolo chik, mi ong’adgi oko, kendo nowitgi e rogo mane gisepondoeno. Eka nolor dho rogo gi kite madongo, ma pod ni kanyo nyaka chil kawuono. Chieng’no, Joshua nokawo Makeda, monego ruodhe gi joge. Notiekogi duto, kaachiel gi gimoro amora mangima mane ni kuno. Ne ok oweyo ng’ato ka ngima kata achiel, kendo notimo ni ruodh Makeda mana kaka nosetimo ni ruodh Jeriko. Bang’ mano Joshua gi jo-Israel duto noa Makeda modhi Libna. Ne gimonjo dalano, mi Ruoth Nyasaye nochiwe gi ruodhe e lwetgi, kendo ne ginego joma odakie duto, kod gimoro amora mangima mane ni kuno. Ne ok giweyo kata ng’at achiel kangima, kendo ne gitimo ni ruodh dalano mana kaka ne gitimo ni ruodh Jeriko. Kane Joshua kod jo-Israel duto oa kanyo, ne gidhi mi gilworo Lakish. Ne gimonje, kendo Ruoth Nyasaye nochiwe e lwetgi. Ne gikawe bang’ ndalo ariyo, mi ne ginego gimoro amora mangima mane ni kuno, kaka ne gisetimo Libna. E kindeno, Horam ruodh Gezer nobiro mondo ores Lakish, to Joshua nonege kaachiel gi joge, ma onge ng’ama otony. Joshua kod jo-Israel duto noa Lakish modhi Eglon. Ne gilwore kendo gimonje, mi gikawe mana odiechieng’no. Ne ginego ji duto modakie, kod gimoro amora mangima mane ni kuno, mana kaka ne gitimo Lakish. Kane gia Eglon, Joshua kod jo-Israel duto nodhi momonjo Hebron. Ne gikawe, mi ginego ruodhe kod gimoro amora mangima mane ni kuno, kaachiel gi mago mane nie mier matindo mokiewo kode. Joshua noketho dalano chuth, ma ok oweyo kata ng’at achiel kangima, mana kaka ne gitimo Eglon. Bang’e Joshua gi jo-Israel duto nowichore mochomo Debir, mi gimonje. Ne gikawe kaachiel gi ruodhe kod mier matindo mokiewo kode, mi ne ginego ji duto kod gimoro amora mangima mane ni kuno. Ne ok giweyo ng’ato otony kata achiel. Ne gitimo ni Debir gi ruodhe mana kaka ne gitimo ni Hebron kod Libna gi ruodhi maggi. Kamano Joshua nokawo pinyno duto. Noloyo ruodhi mag piny gode, kod mag piny milambo, gi mag pewe, kod mag kuonde motimo thidhiya. Nonego ji duto, ma ok oweyo ng’ato otony kata achiel, kotieko gimoro amora ma yueyo, kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nosechiko. Nonego jopinjego duto, chakre Kadesh-barnea nyaka Gaza, kokwako piny duto mar jo-Goshen nyaka Gibeon. Joshua nomako ruodhigo duto, kaachiel gi pinjegi e lweny achielno, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nokedo ni joge. Bang’e Joshua gi jo-Israel duto nodok e kambi Gilgal. Kane Jabin ruodh Hazor owinjo wechego duto, nooro wach ni Jobab ruodh Madon kod ruodhi mag Shimron gi Akshaf, kod ruodhi mae piny gode ma yo nyandwat, gi holo mar aora Jordan man yo milambo mar Kinereth, kod mae pewe, gi mae piny Dor yo podho chieng’. Nooro wach bende ni jo-Kanaan ma yo wuokchieng’ gi ma yo podho chieng’, kendo ni jo-Amor gi jo-Hiti gi jo-Perizi gi jo-Jebus ma nodak e piny gode, kod jo-Hivi ma nodak e tiend got Hermon e piny Mizpa. Giduto ne giwuok gi jolwenjgi duto. Ne ging’eny ka kuoyo mae dhonam, kendo ne gin gi geche lweny mogundho. Ruodhigo duto noriwo paro achiel, mi ne gibiro, kendo gijot e dho kuonde motimo thidhiya mag Merom mondo gimonj jo-Israel. Ruoth Nyasaye nowacho ni Joshua niya, “Kik iluorgi, nimar kiny sa makama nachiwgi e lwet jo-Israel, kendo giduto ginitho, mi ning’ad odond faresegi kendo niwang’ gechegi.” Kamano Joshua kod jolwenje nopoyogi e dho kuonde motimo thidhiya mag Merom, mi gimwomore kuomgi. Ruoth Nyasaye nochiwogi e lwet jo-Israel, mi jo-Israel noloyogi, kendo nolawogi yo nyandwat nyaka Sidon Maduong’, kendo yo podho chieng’ nyaka Misrefoth, kendo yo wuok chieng’ nyaka holo mar Mizpa. Ne ginegogi, ma onge kata ng’at achiel ma nodong’ ka ngima. Joshua nong’ado odond faresegi, kendo nowang’o gechegi, kaka Ruoth Nyasaye nochiko. Eka Joshua nowichore ni Hazor, dala ma noyudo otelo ni pinjego. Jo-Israel nokawe, monego ruodhe. Ne ginego gimoro amora mangima mane ni kuno, ma onge gima yueyo ma nodong’, kendo ne giwang’o dalano. Kamano Joshua nomako ruodhigo monego, kendo noketho miechgi. Nonego ji duto ma nodak e miego, kendo noketho gik moko duto, kaka Musa jatich Ruoth Nyasaye nosechiko. To jo-Israel ne ok owang’o mier mane oger ewi pidhe, mak mana Hazor kende ema ne Joshua owang’o. Ne gipeyo dhok, mi giyako gimoro amora mane giyudo e miego, kendo ne ginego ji duto, ma ok giweyo kata ng’at achiel ka yueyo. Ruoth Nyasaye noketo chikene e lwet Musa jatichne, to Musa nomiyogi Joshua, mi Joshua nochopo duto, ma ok oweyo kata chik achiel mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Joshua nokawo piny gode gi piny milambo duto gi piny Goshen duto, kaachiel kod pewe gi holo mar aora Jordan kod piny gode mag Israel gi pewe mokiewo kode. Lochne nochakore got Halak man but Seir, nyaka Baal-gad e holo mar Lebanon manie tiend got Hermon. Nokedo gi pinjego kuom ndalo mang’eny, nyaka nomako ruodhi maggi duto, monego. Miego duto nokaw gi thwon, ma onge mane otimo winjruok gi jo-Israel mak mana Gibeon mane jo-Hivi odakie. Ruoth Nyasaye nomiyogi chir mar kedo gi jo-Israel mondo jo-Israel oneggi maonge ng’wono, kendo otiekgi chuth, mana kaka Ruoth Nyasaye nosechiko Musa. E ndalogo ema ne Joshua odhiye piny gode, motieko jo-Anak mane odak Hebron gi Debir gi Anab kendo e piny gode duto mag Juda kod mag Israel. Notiekogi duto, kendo noketho miechgi. Onge jo-Anak ma nodong’ kata achiel e piny mane jo-Israel okawo, mak mana mago ma nodak Gaza gi Gath kod Ashdod. Kamano Joshua nokawo pinyno duto, kochopo chike duto mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Joshua nomiyo jo-Israel pinyno, kopogo ni dhoot ka dhoot lembe, mi piny nokue. Jo-Israel nosekawo piny duto man yo wuokchieng’ mar aora Jordan, chakre aora Arnon, koluwo aora Jordan nyaka got Hermon, kendo ne ginego ruodhi mag pinyno. Ne ginego Sihon, ruodh jo-Amor ma nodak Heshbon. Pinye nochakore Aroer man but holo mar Arnon, koluwo holono. Piny Gilead konchiel nyaka aora Jabok motimo tong’ Amon bende ne nie pinye kaachiel gi piny man yo wuok chieng’ mar aora Jordan, chakre Nam Galili nyaka Nam Araba, miluongo ni Nam Kado, koluwo yor Beth-jeshimoth, kochomo yo milambo nyaka got Pisga. Bende ne ginego Og ruodh Bashan, ma nodak Ashtaroth gi Edrei. Ne en achiel kuom jo-Refaim manok ma nodong’. Got Hermon gi Saleka kod Bashan duto mochopo e mbap Geshur gi Maakath kod Gilead komachielo nyaka mbap Sihon ruodh Heshbon ne nie pinye. Musa jatich Nyasaye kod jo-Israel nonegogi duto, mokawo pinygi. Nomiyo jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel pinyno mondo obed margi. Joshua kod jo-Israel nonego ruodhi modak e piny man yo podho chieng’ mar aora Jordan, chakre Baal-gad e holo mar Lebanon, nyaka got Halak man but Seir. Joshua nokawo pinygi mopogo ni dhout Israel mondo obed margi. Ne en piny gode gi pewe gi holo mar aora Jordan gi kuonde motimo thidhiya gi piny milambo. Kuondego ema jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Kanaan gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus odakie. Ne ginego ruodhi mag Jeriko gi Ai man but Bethel, gi Jerusalem gi Hebron gi Jarmuth gi Lakish gi Eglon gi Gesher gi Debir gi Geder gi Horma gi Arad gi Libna gi Adulam gi Makeda gi Bethel gi Tapia gi Hefer gi Afek gi Sharon gi Madon gi Hazor gi Shimron-meron gi Akshaf gi Taanak gi Megido gi Kedesh gi Jokneam-karmel gi Dor e piny Dor gi Gaim-galili kod Tirza. Giduto ne gin ruodhi piero adek gachiel. Joshua koro noseti, kendo hike oniang’, mi Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Isedoko jaduong’ moti to piny malach pod odong’ monego kaw. Magi e pinje ma pod odong’: Piny jo-Filistia kod piny jo-Geshur duto.” (Pinyno duto chakre Shihor yo wuok chieng’ mar Misri, nyaka Ekron yo nyandwat, ikwano ka piny Kanaan. To ruodhi mag jo-Filistia ma nodak Gaza gi Ashdod gi Ashkelon gi Gath kod Ekron ema ne weg pinyno.) “Piny jo-Avim duto yo milambo, gi piny jo-Kanaan duto, chakre Meara e piny jo-Sidon nyaka Afek gi mbap jo-Amor, kod piny jo-Gebal gi piny Lebanon duto man yo wuok chieng’ mar Baal-gad manie tiend got Hermon nyaka kama idonjogo Hamath. Pinyno oting’o jo-Sidon modak e piny gode, chakre Lebanon nyaka Misrefoth-maim. Anariemb jogo duto mondo oweni jo-Israel thuolo. To pinyno duto ipog ni jo-Israel mondo obed margi, kaka asechiki. Koro pog pinyni ni dhoudi ochiko kande, kaachiel gi jo-Manase konchiel.” Jo-Manase komachielo, kaachiel gi jo-Reuben kod jo-Gad, noseyudo pinje mane Musa jatich Ruoth Nyasaye omiyogi yo wuok chieng’ mar Jordan. Nopogonigi pinyno chakre Aroer man but holo mar aora Arnon gi piny mopie man e bath holo konchiel kendo noting’o piny pap duto chakre Medeba nyaka Dibon, kod mier duto mag Sihon ruodh jo-Amor ma nodak Heshbon, nyaka mbap jo-Amon. Noting’o bende piny Gilead kod piny jo-Geshur gi jo-Maakath kod got Hermon duto gi piny Bashan duto nyaka Saleka. Piny Bashan noting’o piny Og duto, mane Og orito kodak Ashtaroth gi Edrei. E ndalo mane Musa onegoe jo-Refaim manok ma nodong’, mokawo pinygi, Og kende ema notony. To jo-Israel ne ok oriembo jo-Geshur gi jo-Maakath, omiyo pod gidak gi jo-Israel nyaka chil kawuono. Jo-Lawi kende ema ne ok oyudo piny, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ema nobedo ka mwandugi, kaka nosesingorenigi. Musa nosepogo piny gi dhout jo-Reuben. Pinygi nochakore Aroer man but holo mar aora Arnon, kod piny mopie manie bath holo konchiel, kendo noting’o piny pap duto nyaka Medeba, gi Heshbon kaachiel gi mier mokiewo kode duto, kod Dibon gi Beth-baal-meon gi Jahaz gi Kedemoth gi Mafaath gi Kiriathaim gi Sibma kod Zereth-shahar e got manie holo, gi Beth-peor gi kuonde thidhiya mag got Pisga, gi Beth-jeshimoth kod mier moko duto mag piny pap, gi piny duto mane Sihon ruodh jo-Amor ma nodak Heshbon orito. Musa nosenego Sihon kaachiel gi Evi gi Rekam gi Zur gi Hur kod Reba mane jodong jo-Midian. Jodongogo nodak e pinyno, ka gin e bwo loch Sihon. Balaam wuod Beor, mane jakor wach, ne en achiel kuom joma jo-Israel nonego. Aora Jordan ema nobedo mbap jo-Reuben. Pinyno kaachiel gi mieche kod mier matindo mokiewo kodgi nobedo mwandu dhout jo-Reuben. Bende Musa nopogo piny ni dhout jo-Gad. Pinygi ne en Jazer gi miech Gilead duto kod piny jo-Amon konchiel nyaka Aroer man yo wuok chieng’ mar Raba. Nochakore Heshbon nyaka Ramoth-mizpe gi Betonim, kendo chakre Mahanaim nyaka mbap Lodeba. To pinygi mane nie holo mar aora Jordan noting’o Beth-haram gi Beth-nimra gi Sukoth gi Zafan kod bath piny Sihon ruodh Heshbon modong’. Pinygino ne ni yo wuokchieng’ mar aora Jordan kendo Jordan nyaka Nam Galili nodoko mbape. Pinyno kaachiel gi mieche, kod mier matindo mokiewo kodgi nobedo mwandu dhout jo-Gad. Kamano bende Musa nopogo piny ni dhout jo-Manase komachielo cha. Pinygi nochakore Mahanaim, mokwako piny Og ruodh Bashan duto kod mier piero auchiel mag Jair e Bashan. Kamano dir Gilead konchiel gi Ashtaroth kod Edrei, ma gin joka Makir wuod Manase, tiende ni dhout joka Makir konchiel. Mago e pinje mane Musa opogo ni dhoudigo e paw Moab, yo wuok chieng’ mar Jordan. To ne ok opogo ni jo-Lawi piny, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nobedo ka mwandugi, kaka nosesingorenigi. Koro magi e pok mane jo-Israel oyudo e piny Kanaan kaka Eleazar jadolo gi Joshua wuod Nun kod jodong dhout Israel nopogonigi. Pinyno nopog gi ombulu, ni dhoudi ochiko gi nus kande kaluwore gi chik mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Musa nosepogo ni dhoudi ariyo gi nus kande pinygi loka Jordan, to ne ok opogo ni jo-Lawi piny kaka nopogo ni dhoudi mamoko. Joka Josef nosepogore dhoudi ariyo, ma Manase gi Efraim. Jo-Lawi ne ok oyudo pok moro e pinyno, mak mana mier mag dak kod lege jamni ma nokiewo gi miego. Jo-Lawi nopogo piny kaka Ruoth Nyasaye nosechiko Musa. Jo-Juda nobiro ir Joshua Gilgal, mi Kaleb wuod Jefune ma ja Keniz nowachone niya, “Bende iparo gima ne Ruoth Nyasaye onyiso Musa jatich Nyasaye kuomi gi kuoma kane wan Kadesh-barnea? Ne an jahigni piero ang’wen kane Musa jatich Nyasaye oora mondo abi anon pinyni, kendo kane adok, naterone wach ma adieri. Jomoko mane wabirogo nonyoso chuny ji, to an ne aluwo dwaro mar Ruoth Nyasaye ma Nyasacha gi chuny modimbore. Chiengno Musa nosingore ka wachona niya, ‘Piny ma isenyono gi tiendi nobed mari kod yawuoti nyaka chieng’, nimar iseluwo dwaro mar Ruoth Nyasaye ma Nyasacha gi chuny modimbore.’ Koro en higni piero ang’wen gabich nyaka ne Ruoth Nyasaye singre ni Musa e wachno e ndalo mane jo-Israel pod wuotho e thim. To Ruoth Nyasaye oserito ngimana kaka nosingore mi koro an jahigni piero aboro gabich. To pod atek mana kaka ne atek e kinde mane Musa oora, kendo pod anyalo kedo, kata timo gimoro amora monego atim. Omiyo koro miya piny gode mane Ruoth Nyasaye osingorena e kinde cha. Chieng’ cha donge niwinjo ni jo-Anak odak kuno, kendo ni gin gi mier madongo kendo mochiel matek mar siro wasigu? To dipo ka Ruoth Nyasaye okonya, mi ariembogi kaka nosesingorena.” Joshua noguedho Kaleb, momiye dala mar Hebron, kendo pod en mar Kaleb wuod Jefune maja-Keniz, nikech noluwo dwaro mar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel gi chuny modimbore. Koro piny nobedo mokue. E ndalo machon niluongo Hebron ni Kiriath-arba, tiende ni, dala Arba. Arbano ne jaduong’ jo-Anak. Piny ma nopog ni dhout Juda gi ombulu nogik yo milambo e mbap jo-Edom man e thim Zin. Mbapgi ma yo milambono nochakore yo milambo mar Nam Kado, koluwo yor Akrabim, mokadho Zin, kochomo yo milambo mar Kadesh-barnea. Eka nokadho Hezron nyaka Adar, mogomo kochomo Karka nyaka Azmon, kendo noluwo aora manie tong’ piny Misri nyaka Nam Mediterenia. Mano e mbapgi ma yo milambo. Nam Kado nyaka dho aora Jordan ema nobedo mbapgi ma yo wuok chieng’. To mbapgi ma yo nyandwat nochakore e dho aorano, modhi nyaka Beth-hogla, kokadho yo nyandwat mar Beth-araba, mochopo nyaka Lwanda Bohan wuod Reuben. Eka noluwo holo mar Akor nyaka Debir, kochomo yo nyandwat nyaka Gilgal, machiegni gi yo maidho Adumin man yo milambo mar aora. Eka nokadho kuonde thidhiya man En-shemesh, mochopo En-rogel. Noluwo holo mar Ben-hinom, yo milambo mar; piny gode mane jo-Jebus odakie, ma tinde ogerie Jerusalem. Noidho got momanyore gi holo Hinom yo podho chieng’, ma en giko holo mar Refaim. Noluwo wi godno molor nyaka soko mar Neftoa, kendo nyaka mier man e got Efron. Kosekadho miego, nogomo kochomo Baala, miluongo bende ni Kiriath-jearim. Koa Baala, nochiko got Seir, mokadho yo nyandwat mar got Jearim, miluongo bende ni Kesalon, nyaka Beth-shemesh, mochopo Timna. Eka nochomo yo nyandwat nyaka Efron, mogomo kochiko Shikeron. Bang’ mano nokadho got Baala, kendo nodhi Jabneel, mogik e Nam Mediterenia. Nam Mediterenia ema notimo tong’ pinygi ma yo podho chieng’. Mano e tong’ ma nolworo dhout Juda duto. Nopog ni Kaleb wuod Jefune dir piny jo-Juda, kaka Ruoth Nyasaye nosechiko Joshua. Pok ma noyudono ne en Hebron, dala mar Arba, kwar jo-Anak. Kaleb nodaro jo-Anak adek ma nodak kuno, ma nyinggi Sheshai gi Ahiman kod Talmai. Ne gin nyikwa Anak. Bang mano, nodhi momonjo joma nodak Debi, ma chon niluongo ni Kiriath-sefer. Eka nowacho niya, “Ng’at ma nokaw Kiriath-sefer ema nami Aksa nyara mondo okendi.” Othniel wuod Kenaz owadgi Kaleb ema nokawo dalano, omiyo Kaleb nomiye Aksa nyare mokendo. Kane Aksa odhi ir chwore, nojiwe mondo okwa wuon mare lowo, mi Aksa nodhi ir Kaleb, kendo kane oselor e kanje, Kaleb nopenje gima odwaro. Nodwoke niya, “Kaka iseketa e piny milambo motwoni, yie imiya sokni.” Kuom mano Kaleb nomiye sokni mamalo gi mamwalo. Koro magi e mier duto mopog ni dhout Juda, kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodgi: Mier man yo milambo e tong’gi gi jo Edon ne gin Kabzeel gi Eder gi Jagur gi Kina gi Dimona gi Arara gi Kedesh gi Hazor gi Ithnan gi Zif gi Telem gi Bealoth gi Hazor-hadata gi Kerioth-hezron, gi Amam gi Shema gi Molada gi Hazar-gada gi Heshmon gi Beth-pelet gi Hazar-shual gi Beer-sheba kod mier matindo mokiewo kode, gi Baal gi Iyim gi Ezem gi Eltolad gi Kesil gi Horma gi Ziklag gi Madmana gi Sansana gi Lebaoth gi Shilhim gi Ain kod Rimon. Giduto ne gin mier piero ariyo gochiko. To mier mane giyudo e pewe ne gin Eshtaol gi Zora gi Ashna gi Zanoa gi En-gamin gi Tapua gi Enam gi Jarmuth gi Adulam gi Soko gi Azeka. Gi Shaaraim gi Adithaim gi Gedera kod Gederothaim. Giduto ne gin mier apar gang’wen. Bende jo-Juda noyudo Zenan gi Hadasha gi Migdal-gad gi Dilan gi Mizpe gi Joktheel gi Lakish gi Bozkath gi Eglon gi Kabon gi Lamas gi Kithlish gi Gederoth gi Beth-dagon gi Naama kod Makeda. Giduto ne gin mier apar gauchiel. Kendo ne giyudo Libna gi Ether gi Ashan gi Ifta gi Ashna gi Nezib gi Keila gi Akzib kod Maresha. Giduto ne gin mier ochiko. Ekron bende ne margi kod mier duto mokiewo gi Ashdod, chakre Ekron nyaka Nam Mediterenia. Ashdod gi Gaza, kod mieche mochopo nyaka aora manie tong’gi gi Misri, kendo nyaka Nam Mediterenia ne maggi bende. To mier mane giyudo e piny gode ne gin Shamir, gi Jatir gi Soko gi Dana gi Kiriath-sana, miluongo bende ni Debir, Anab gi Eshtemoa gi Anim gi Goshen gi Holon kod Gilo. Giduto ne gin mier apar gachiel. Kendo ne giyudo Arab gi Duma gi Eshan gi Janim gi Beth-tapua gi Afek gi Humta gi Kiriath-arba, miluongo bende ni Hebron, kod Zior. Giduto ne gin mier ochiko. Nomigi bende Maon gi Karmel gi Zif gi Juta gi Jezreel gi Jokdeam gi Zanoa gi Kain gi Gibea kod Timna. Giduto ne gin mier apar. To bende ne giyudo Halhul gi Beth-zur gi Gedor gi Maarath gi Beth-anoth kod Eltekon. Giduto ne gin mier auchiel. Ne giyudo bende Tekoa gi Efratha, ma tinde iluongo ni Bethlehem, gi Peor gi Etam gi Kulom gi Tatam gi Sores gi Karem gi Galim gi Baither kod Manak. Giduto ne gin mier apar gachiel. Kiriath-baal, miluongo ni Kiriath-jearim, kod Raba ne maggi bende. To mier mane giyudo e thim ne gin Beth-araba gi Midin gi Sekaka gi Nibshan gi Ir-melek kod Engedi. Giduto ne gin mier auchiel. Jo-Juda ne ok nyal riembo jo-Jebus ma nodak Jerusalem, omiyo pod gidak kodgi kuno, nyaka chil kawuono. Piny mane opog ni joka Josef gi ombulu nochakore e aora Jordan, kama omanyore gi Jeriko, yo wuok chieng’ mar sokni mag Jeriko man but thim. Tong’gi noa Jeriko, moidho Bethel. Koa Bethel, noidho Luz mochopo Ataroth manie tong’ piny jo-Arki. Eka nochomo yo podho chieng, kolor nyaka tong’ piny jo-Jaflet, mochopo but Beth-horon Mamwalo kod Gezer, mogik e Nam Mediterenia. Pinyno ema nopog ni jo-Manase kod jo-Efraim ma yawuot Josef. To piny dhout jo-Efraim e ma: Mbapgi ma yo wuok chieng’ nochakore Ataroth-adar, modhi nyaka Beth-horon Mamalo. Eka nochiko yo-podho chieng’, koweyo Mikmethath yo nyandwat, kendo nokadho yo wuok chieng’ mar Taanath-shilo kod Janoa. Kosekadho Janoa nolor nyaka Ataroth kod aora Jordan. Tong’gi ma yo nyandwat noa Tapua, kochiko yo podho chieng’ moluwo aora Kana, nyaka nogik Naaroth, mokadho machiegni gi Jeriko, mogik e nam Mediterenia. Pinyno ema nopog ni dhout jo-Efraim, kaachiel gi mier moko mane omigi ei piny jo-Manase kod mier matindo mokiewo kodgi. To jo-Efraim ne ok oriembo jo-Kanaan ma nodak Gezer, mi jo-Kanaan-go pod odak e diergi nyaka chil kawuono, to nochun-gi mondo gibed wasumbni nyaka chieng. Nopog ni jo-Manase dir piny nikech Manase ne e wuod Josef maduong’. Makir wuon Gilead nomi piny Bashan gi piny Gilead nikech ne en wuod Manase maduong’. Dhout jo-Manase modong’ ma gin joka Abiezer gi joka Helek gi joka Asriel gi joka Shekem gi joka Hefer kod joka Shemida, bende nopognigi piny. Mago ne gin dhout nyikwa Manase wuod Josef. Zelofehad wuod Hefer, ma wuod Gilead, ma wuod Makir, ma wuod Manase, nonywolo mana nyiri lilo, ma nyinggi Mala gi Noa gi Hogla gi Milka kod Tirza. Ne gibiro ir Eleazar jadolo gi Joshua wuod Nun kod jotend Israel mi giwachonigi niya, “Ruoth Nyasaye nochiko Musa mondo opognwa piny mana kaka opog ni jowetewa.” Kuom mano Joshua nopogonigi piny kaka nopog ni owete wuon-gi, kaluwore gi chik Ruoth Nyasaye. Jo Manase noyudo pok apar, ka ok okwan piny Gilead gi piny Bashan man yo wuok chieng’ mar aora Jordan, nikech nopog piny ni nyikwa Manase manyiri kaachiel gi nyikwaye ma yawuowi. Piny Gilead nobedo pok mar nyikwa Manase modong’. Tong’ piny jo-Manase nochakore e piny Asher mochopo nyaka Mikmethath man yo wuok chieng’ mar Shekem. Eka tong’gi nochomo yo milambo nyaka Jashub, kokadho but En-tapua. Piny Tapua nobedo mar jo-Manase, to dala Tapua hie, mane nie mbapgi, nobedo mar jo-Efraim. Koa kuno, tong’gi noluwo aora Kana, to mier man yo milambo mar aorano ne mag Efraim, kata obedo ni gin e dier miech jo-Manase kamano. Tong’ Manase noluwo geng aora Kana gi yo nyandwat, mogik e Nam Mediterenia. Piny Efraim ne ni yo milambo mar aorano, to piny Manase ne ni yo nyandwat, ka Nam Mediterenia obedo tong’gi giduto. Jo-Manase nokiewo kod jo-Asher gi yo nyandwat, kendo kod jo-Isakar gi yo milambo. Bethshean kaachiel gi mier mokiewo kode gi joma nodak Ibleam gi Dor manie dhonam, gi En-dor gi Taanak kod Megido, kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodgi ne nie bwo jo-Manase, kata obedo ni ne gin e pinje mag jo-Isakar gi jo-Asher kamano. Jo-Kanaan pod weg pinyno nyaka chil kawuono, nikech jo-Manase ne ok nyal riembogi. To kane jo-Israel osebedo motegno, ne gichuno jo-Kanaan mondo obed wasumbgi. Joka Josef nopenjo Joshua niya, “Ere gima omiyo isemiyowa mana pok achiel kende e pinyni? Wasenya ahinya, nikech Ruoth Nyasaye oseguedhowa.” Joshua nodwokogi niya, “Kusenya kamano, kendo uhingo piny gode mag Efraim, to koro dhiuru e bungu manie piny jo-Perizi gi jo-Refaim, mondo ubete obed lopu.” To joka Josef nowachone niya, “Adier piny godeno ok oromowa, to bende jo-Kanaan modak Beth-sheam gi mier mokiewo kode kaachiel gi mago modak e paw Jezreel, nigi geche lweny mag nyinyo!” Joshua nowacho ni jo-Efraim gi jo-Manase ma nyikwa Josef niya, “Un ji mang’eny, kendo man gi nyalo. Ok unubed gi pok achiel kende, to piny gode bende nobed maru. “Kata otimo bungu kamano, to kaweuru, kendo ubete nyaka uchop e tong’. Adier, jo-Kanaan nigi geche lweny mag nyinyo, to pod unuriembgi ariemba.” Ka ne jo-Israel osekawo pinyno, ne gichokore Shilo giduto, mi giguro Hemb Romo kuro. To dhout Israel abiriyo ne pok okawo lowo, omiyo Joshua nowacho ni jo-Israel niya, “Ang’o murito momiyo pok ukawo piny ma Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu osemiyou? Dhoot ka dhoot mondo omiya ji adek ma anyalo oro mondo odhi onon kaka dipog pinyno duto e migepe abiriyo, ka gindiko kaka migawo ka migawo chalo. Ka gisetieko, eka giduog ira mondo opog pinyno ni dhoudi abiriyogo. To jo-Juda to nobed abeda e pinygi man yo milambo, kendo joka Josef bende nobed e pinygi man yo nyandwat. Kusepogo piny nyadibiriyo kamano, kendo usendiko kaka ochalo, eka ukelna ndiko manyiso migepego, kendo nopognugi gi ombulu e nyim Ruoth Nyasaye. To jo-Lawi ok noyud lowo kaka uyudo, nimar pokgi en bedo jodolo mag Ruoth Nyasaye, kendo jo-Gad gi jo-Reuben gi jo-Manase konchiel bende ok nopognigi nikech giseyudo lopgi loka Jordan mane Musa jatich Ruoth Nyasaye omiyogi.” Joma noyiergo nodhi, mowuotho e pinyno duto ka ginono kaka ochalo, nikech Joshua nosechikogi niya, “Dhiuru uwuoth e pinyno duto, kendo undik kaka ochalo; eka uduog ira Shilo ka. Bang’e napognu piny gi ombulu e nyim Ruoth Nyasaye.” Kuom mano jogo nodhi monono pinyno duto, kendo ne gindiko e kitabu kaka ochalo. Ne gipogo piny nyadibiriyo, ka gichano nying mier duto mane ni kuno. Bang’e ne giduogo ir Joshua e kambi Shilo, kendo Joshua nogoyonigi ombulu e nyim Ruoth Nyasaye, mopogo ni dhoot ka dhoot lope. Ombulu mokwongo nolwar kuom dhout Benjamin, mi giyudo lowo e kind jo-Juda gi joka Josef. To malo yo nyandwat tong’gi nochakore e aora Jordan modhi nyaka gode man yo nyandwat mar Jeriko. Noluwo piny godego, kochomo yo podho chieng’ nyaka e thim machiegni gi Beth-aven. Eka nochomo Luz yo milambo nyaka god Luz ma tinde iluongo ni Bethel. Bang’e nodhi nyaka Ataroth-adar e got man yo milambo mar Beth-horon mamwalo. Nogomo koa yo podho chieng’ mar godno, mochomo yo milambo mar got man but Beth-horon, mogik Kiriath-baal, dala jo-Juda, miluongo bende ni Kiriath-jearim. Mano e tong’gi ma yo podho chieng’. Tong’gi ma yo milambo nochakore Kiriath-jearim, kochomo yo podho chieng’ nyaka soko mar Neftoa. Eka nodhi nyaka bath got mochomore gi holo Ben-hinom man yo nyandwat mar holo Refaim. Noluwo holo Hinon tir kochomo yo milambo mar god jo-Jebus nyaka En-rogel. Bang’e nogomo kochomo yo nyandwat nyaka Enshemesh, kendo nyaka Geliloth momanyore gi yo maidho Adumin. Eka nolor nyaka Lwanda Bohan wuod Reuben, mokadho yo nyandwat mar Beth-araba kendo noridore nyaka holo mar aora Jordan. Bang’e nodhi yo nyandwat mar got Beth-hogla, mogik yo nyandwat mar Nam Kado e dho aora Jordan gi yo milambo. Mano ne tong’gi ma yo milambo. To tong’gi ma yo wuok chieng’ ne en aora Jordan. Mano ne tong’ piny ma nopog ni dhout Benjamin. Miech jo-Benjamin, kaluwore gi dhoutgi, ne gin Jeriko, gi Beth-hogla, gi Emek-keziz, gi Beth-araba, gi Zemaraim, gi Bethel, gi Avim, gi Para, gi Ofra gi Kefar-amoni, gi Ofni, kod Geba. Giduto ne gin mier apar gariyo, ka ok okwan mier matindo mane okiewo kodgi, to bende ne gin gi Gibeon, gi Rama, gi Beeroth, gi Mizpe, gi Kefira, gi Moza, gi Rekem, gi Irpeel, gi Parala gi Zela, gi Ha-elef gi Jebuz (ma tinde iluongo ni Jerusalem,) gi Gibea, kod Kiriath-jearim. Giduto ne gin mier apar gang’wen ka ok okwan mier matindo mane okiewo kodgi. Mago e mier mane opog ni dhout Benjamin. Ombulu mar ariyo nolwar kuom dhout Simeon. Pinygi ne nie dier piny jo-Juda. Noting’o Beer-sheba gi Molada gi Hazar-shual gi Bala gi Ezem gi Eltolad gi Bethul gi Horma gi Ziklag gi Beth-mar-kaboth gi Hazar-susa gi Beth-lebaoth kod Sharuhen. Giduto ne gin mier apar gadek, ka ok okwan mier matindo ma nokiewo kodgi. Bende ne giyudo Ain gi mier Rimon gi Ether kod Ashan, duto mier ang’wen, ka ok okwan mier matindo ma okiewo kodgi, nyaka Baalath-beer miluongo bende ni Ramath-negeb. Pinyno ema nopog ni dhout Simeon, to pinyno ne en dir piny jo-Juda, nikech jo-Juda nomi piny malach mohingogi. Ombulu mar adek nolwar kuom dhout Zebulun. Piny mane opognigi nochopo nyaka Shadub. Koa kuno tong’gi mochiko yo podho chieng’ nodhi nyaka Marala, moluwo bath Debesheth kod Apra man yo wuok chieng’ mar Jokneam. To tong’gi moa Shedub kochomo yo wuok chieng’, nochiko tong’ Kisloth-tabor modhi Daberath kod Jafia. Nomedo dhi yo wuok chieng’, mochopo Gath-hefer kod Ita-kazin nyaka Rimon, mogomo kochiko Nea. Tong’ ma yo nyandwat nolworo nyaka Hanathon mogik e holo Jeftael. Pinyno noting’ Katath gi Nahalal gi Shimron gi Idala kod Bethlehem. Giduto ne gin mier apar gariyo ka ok okwan mier matindo ma nokiewo kodgi. Miegi kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodgi ema nopog ni dhout Zebulun. Ombulu mar ang’wen nolwar kuom dhout Isakar. Jezreel gi Kesiloth gi Shunem gi Hafaraim gi Shion gi Anaharath gi Rabith gi Kishion gi Ebez, gi Remeth gi En-ganim gi En-haga kod Beth-pazez ne nie pinygi. Tong’gi nokadho but Tabor gi Shahazuma kod Beth-shemesh mogik e aora Jordan. Giduto ne gin mier apar gauchiel, ka ok okwan mier matindo ma nokiewo kodgi. Miego duto, kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodhi ema nopog ni dhout Isakar. Ombulu mar abich nolwar kuom dhout Asher. Pinygi noting’o Helkath gi Hali gi Beten gi Akshaf gi Alamelek gi Amad kod Mishal. Yo podho chieng’ tong’gi noluwo Karmel gi Shihor-libnath. Eka nochiko yo wuok chieng’ modhi Beth-lagon, koluwo bath piny Zebulun kod holo Jiftael, kochomo yo nyandwat nyaka Beth-emek gi Neyel. Yo nyandwat, pinyno noting’o Kabul gi Abdon gi Rehob gi Hamon kod Kana, mochopo Sidon Maduong’. Eka tong’ nogomo mochomo Rama, nyaka Turo dala mochiel, kuma nogomoe kochiko Hosa, mogik e Nam Mediterenia. Yo podho chieng’ noting’o Mehalab gi Akzib gi Ako gi Afek kod Rehob. Giduto ne gin mier piero ariyo gariyo ka ok okwan mier matindo mane okiewo kodgi. Miego duto kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodgi ema nopog ni dhout Asher. Ombulu mar auchiel nolwar kuom dhout Naftali. Pinygi nochakore Helef kendo e yath maduong’ man Zanaanim moluwo Adami-negeb gi Gabneel nyaka Lakum, mogik e aora Jordan. Tong’gi ma yo podho chieng’ noluwo Azmoth-tabor nyaka Hukoth. Piny jo-Zebulun ne ni yo milambo, kendo piny jo-Asher ne ni yo podho chieng’, to aora Jordan nobedo tong’ ma yo wuok chieng’. Miechgi mane ochiel gi ohinga ne gin Zidim gi Zer gi Hamath gi Rakath gi Kinereth gi Adama gi Rama gi Hazor gi Kedesh gi Edrei gi En-hazor gi Yiron gi Migdalel gi Horem gi Beth-anath kod Beth-shemesh. Giduto ne gin mier apar gochiko, ka ok okwan mier matindo mane okiewo kodgi. Miego duto kaachiel gi mier matindo mane okiewo kodgi ema ne opog ni dhout Naftali. Ombulu mar abiriyo nolwar kuom dhout Dan. Pinygi noting’o Zora gi Eshtaol gi Ir-shemesh gi Shaalabin gi Aijalon gi Ithla gi Elon gi Timna gi Ekron gi Elteke gi Gibethon gi Baalath gi Jehud gi Bene-berak gi Gath-rimon gi Mejarkon kod Rakon, kaachiel gi piny momanyore gi Jopa. Kane oriemb jo-Dan e pinygi, ne gidhi nyaka Leshem, mi gimonjo dalano. Ne gikawe, kendo ne ginego ji duto ma nodakie. Ne gidak kuno, mi giloko nyinge ni Dan, nying kwargi. Miego duto, kaachiel gi mier matindo ma nokiewo kodgi ema nopog ni dhout Dan. Kane jo-Israel osetieko pogo piny, kendo guro mbapgi, ne gimiyo Joshua lowo e pinygi, kaka Ruoth Nyasaye nosechiko. Ne gimiye Timna-sera e piny gode mag Efraim, nikech mano ema nokwayo. Nochako ogero dalano, modakie. Mano e kaka Eleazar jadolo, gi Joshua wuod Nun, kod jodong dhout Israel, nopogo lowo gi ombulu e nyim Ruoth Nyasaye e dho Hemb Romo, ka ne gin Shilo. Kamano ne gitieko pogo piny. Ruoth Nyasaye nochiko Joshua ni mondo owach ni jo-Israel kama: “Koro yieruru miechu mag tony mane awacho ni Musa mondo onyisu. Ng’at moneko kobothne nyalo dhi kuondego mondo opond ni ng’at madwaro chulone kuor. Ka ng’ato dwaro tony kamano, moringo nyaka e achiel kuom miego, to nochung’ e dhorangach, kendo nonyis jodong dalano gima osetimorene. Eka giniyiene odonji, kendo ginimiye kar dak. Ka ng’ato madwaro chulo kuorno oluwe nyaka kuno, to jodalano kik chiwe, to girite, nikech nonego nyawadgi mana kuom both, to ok nikech ne gimonre. Janekno nodag e dalano nyaka chop yale e nyim oganda, kendo ka jadolo maduong’ e kindeno osetho, eka onyalo dok dalagi, kuma noseringo oaye.” Kuom mano ne giyiero Kadesh-galili manie piny gode mag Naftali, gi Shekem manie piny gode man Efraim kod Kiriath-arba, miluongo bende ni Hebron, manie piny gode mag Juda. To yo wuok chieng’ mar aora Jordan, e piny mamalo momanyore gi Jeriko, ne giyiero Bezer-me-thim kuom piny jo-Reuben, gi Ramoth-gilead kuom piny jo-Gad, kod Galon-bashan kuom piny jo-Manase. Mago ne gin mier mane ng’at moneko nyalo tonyie. Ne oketgi ni jo-Israel duto, kendo ni jodak mane ni kodgi. Ng’ato ang’ata mane oneko kobothne, ne nyalo ringo kuno, mondo ng’at ma dwaro chulone kuor kik nege, kapok oyale e nyim oganda. Jodong dhout jo-Lawi nodhi Shilo e piny Kanaan, mowacho ni Eleazar jadolo gi Joshua wuod Nun, kod jodong dhout Israel niya, “Ruoth Nyasaye nochiko Musa ni mondo wayud mier mag dak kaachiel gi lege jamni mokiewo kodgi.” Kuom mano jo-Israel nomiyo jo-Lawi miechgi gi lege mokiewo kodgi mana e pinygi giwegi, kaluwore gi chik Ruoth Nyasaye. Joka Kohath ema nokwong pognigi mier gi ombulu. Jo-Lawi ma nyikwa Harun jadolo noyudo mier apar gadek e piny jo-Juda gi piny jo-Simeon kod piny jo-Benjamin. To joka Kohath modong’ nomi mier apar e piny jo-Efraim gi jo-Dan, kendo e piny jo-Manase konchiel. Joka Gershom nomi mier apar gadek e piny jo-Isakar gi piny jo-Asher kod piny jo-Naftali kendo e piny jo-Manase komachielo ma nodak Bashan. Joka Merari to nomi mier apar gariyo e piny jo-Reuben gi piny jo-Gad kod piny jo-Zebulun. Kamano jo-Israel nopogo ni jo-Lawi miego gi ombulu, kaluwore gi chik mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Ombulu mokwongo nolwar kuom jo-Lawi ma nyikwa Harun mane gin dhoot achiel kuom joka Kohath. Mier mane opognigi kuom piny jo-Juda gi mar jo-Simeon ne gin Kiriath-arba, miluongo bende ni Hebron, e piny gode mag Juda, kaachiel gi lege ma nokiewo kode. (Arbano ne kwar jo-Anak.) To mier matindo ma nokiewo gi dalano, kaachiel gi gweng’ momanyore kode, nosemi Kaleb wuod Jefune. Mier mane opog ni nyikwa Harun jadolo e magi: Hebron, (ma achiel kuom mier ma ng’at moneko nyalo tonyie,) gi Libna gi Jatir gi Eshtemoa gi Holon gi Debir gi Ashan gi Juta kod Beth-shemesh. Ne gin mier ochiko ma nopog ni dhoudi ariyogo. To e piny jo-Benjamin nomigi mier ang’wen mane gin Gibeon gi Geba gi Anathoth kod Almon. Kamano jodolo ma nyikwa Harun noyudo mier apar gadek, kaachiel gi legegi. Kane ogo ombulu, jo-Lawi ma jodhout Kohath modong’ nopognigi mier ang’wen kaachiel gi legegi e piny Efraim. Ne gin Shekem, (ma dala ma ng’ato moneko nyalo tonyie,) e piny gode mag Efraim, gi Gezer Kibzaim kod Beth-horon. Nopognigi bende mier ang’wen e piny jo-Dan. Ne gin Elteke gi Gibethon gi Aijalon kod Gath-rimon. To e piny jo-Manase konchiel nomigie Taanak kod Ibleam. Kamano dhout Kohath modong’go noyudo mier apar, kaachiel gi legegi. Nyikwa Gershom, ma achiel kuom dhout jo-Lawi, bende nomi mier kaachiel gi legegi. E piny jo-Manase komachielo ne giyudoe mier ariyo, mane gin Galon-gashan, (dala ma ng’at moneko nyalo tonyie,) kod Be-astaroth. To e piny jo-Isakar ne giyudoe mier ang’wen mane gin Kishion gi Daberath gi Jarmuth kod En-ganim. E piny jo-Asher bende nomigie mier ang’wen, mane gin Mishal gi Abdon gi Helkath kod Rehob. E piny jo-Naftali to ne giyudoe Kedesh-galili, (dala ma ng’at moneko nyalo tonyie,) gi Hamothdor gi Kartan, duto mier adek. Kamano dhout jo-Gershom koriwore noyudo mier apar gadek kaachiel gi legegi. Koro magi e mier kaachiel gi legegi mane opogni jo-Lawi ma jodhout Merari modong’. E piny jo-Zebulun ne giyudoe mier ang’wen mane gin Jokneam gi Karta gi Dimna kod Nahalal. To yo wuok chieng’ mar aora Jordan, e piny jo-Reuben momanyore gi Jeriko ne giyudoe mier ang’wen mane gin Bezer-me-thim, (dala ma ng’at moneko nyalo tonyie,) gi Jahaz gi Kedemoth kod Meraath. To e piny jo-Gad ne giyudoe mier ang’wen, mane gin Ramoth-gilead, (ma bende dala ma ng’at moneko nyalo tonyie,) gi Mahanaim gi Heshbon kod Jazer. Kamano jo-Lawi ma jodhout Merari modong’go noyudo mier apar gang’wen, kaachiel gi legegi. Kuom mano, mier duto mane jo-Lawi oyudo e piny Israel, noromo piero ang’wen gaboro. Dala ka dala ne nigi lege mokiewo kode. Kamano Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Israel piny duto mane osesingore ni kweregi ni nomigi. Ne gikawe, mi gidak kuno. Ruoth Nyasaye nomiyogi kue e tong’gi duto kaka nosesingore ni kweregi. Onge wasikgi kata achiel mane nyalo sirogi, nikech Ruoth Nyaaye ema nomiyo giloyogi duto. Ruoth Nyasaye nochopo singruokne duto ma nosetimo ni jo-Israel. Bang’ wechego duto, Joshua noluongo jo-Benjamin gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel kande, mowachonigi niya, “Usechopo chike duto mag Musa jatich Ruoth Nyasaye, kaachiel gi maga bende. E kindegi duto ok useringo uweyo jo-Israel weteu, to userito chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gi chunyu duto nyaka chil kawuono. To koro Ruoth Nyasaye osemiyo oweteu pinyni kaka nosingorenigi, omiyo unyalo dok e miechu manie piny mane Musa jatich Ruoth Nyasaye omiyou yo wuok chieng’ mar aora Jordan. Neuru ni urito chik duto mane Musa jatich Ruoth Nyasaye omiyiou. Heruru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kuluwo yorene, kendo kurito chikene. Padreuru kuome, kutiyone gi chunyu duto.” Eka Joshua noguedhogi, kendo nowachonigi niya, “Ero, udok e miechu gi mwandu mang’eny. Un gi dhok mathoth, gi fedha kod dhahabu, gi mula kod nyinyo, kendo gi lewni mogundho. Neuru ni upogo ni joweteu gigo duto musepeyo kuom wasiku.” Bang’ wachonigi kamano, noweyogi gia, mi gidok miechgi. (Musa nosemiyo jo-Manase konchielgi lowo e Bashan, to jo-Manase modong’ ema Joshua nomiyo lowo yo podho chieng’ mar Jordan kaachiel gi jowetegi.) Kuom mano, jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel noweyo jo-Israel Shilo e piny Kanaan. Ne gidok Gilead e pinygi, mane Ruoth Nyasaye osechiko Musa ni mondo gikaw. To kane gichopo Geliloth man but aora Jordan, ne gigero kendo mang’ongo mar misango e bath aora kanyo, mane ji nyalo neno gi kuma bor. Kane jo-Israel mamoko owinjo ni jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel osegero kendo-mar-misango Geliloth e bath aora Jordan, kama omanyore gi piny Kanaan, ne gichokore Shilo mondo gidhi giked kodgi. Bende ne gioro Finehas wuod Eleazar jadolo e piny Gilead ir jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel, mi nodhi gi jotelo apar mag dhout Israel ka moro ka moro ochung’ ni dhoot ka dhoot. Ne gibiro ir jogo, mi giwachonigi niya, “Wabiro e nying jo-Ruoth Nyasaye duto mondo wapenju gima omiyo usetimo gima rachni e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel? Useketho ni Ruoth Nyasaye, nikech ugero kendo-mar-misango maru uwegi, kendo useweyo luwe. Paruru richo mane watimo Peor, kod kum mane Ryoth Nyasaye omiyowa, ma pok orumo nyaka chil kawuono. Uparo ni kumno ne yot, ma kendo pod uweyoe mana luwo Ruoth Nyasaye? Ka uketho ni Ruoth Nyasaye kawuono, to kiny nokech gi jo-Israel duto. Kuom mano, kuneno ni ok unyal lemo maber e pinyu, to biuru lokawa e piny Ruoth Nyasaye kuma ogurie Hema Maler, mondo udag kodwa. To kik uwe Ruoth Nyasaye, mi urwakwa e masira, kugero kendo-mar-misango machielo ni ma ok mana mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ma noseger cha. Paruru kaka Akan wuod Zera notamore rito chik kuom gik mokwer, momiyo jo-Israel duto noyudo kum, ma ok Akan kende ema ne otho nikech richono!” Jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel nodwoko jotend dhout Israelgo niya, “Ruoth Nyasaye e Nyasaye Maduong’! Ruoth Nyasaye e Nyasaye Maduong’! En ema ong’eyo gima omiyo ne wagero kendoni, to un bende nyaka ung’e. Ka en adieri ni waseketho, kendo waweyo Ruoth Nyasaye, to owinjore watho. Ka dibed ni wasepiem gi Ruoth Nyasaye, kendo wagero kendowa wawegi mondo wawang’ie misengini, kata watimie misengni mag cham kata mag kue, to Ruoth Nyasaye owuon mondo okumwa. Ne watimo kamano nikech dipo ka chieng’ moro nyikwau owacho ni nyikwawa niya, ‘Ere gima omiyo uluongoru ni jo-Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel? Ruoth Nyasaye noseketo aora Jordan mondo opog kindwa kodu, omiyo ok un joge.’ Ka giwacho kamano, to di gimon nyikwawa lamo Ruoth Nyasaye. Kuom mano ne wagero kendoni mana ni mondo obed ranyisi ni jowa gi jou, kod joma nobi bang’wa, ni walamo Ruoth Nyasaye gi misengni miwang’o gi mag sawo kod mamoko. To kata kamano ne ok wagere mondo watimie misango. Kamano nyikwau ok nonyal wacho ni nyikwawa ni ok gin jo Ruoth Nyasaye. Ne waparo bende ni ka gima kamano ditimrenwa, kata ni nyikwawa, to wanyalo nyisogi kido mar kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye ma wasegero. Ok en mar wang’o misengni kata gimoro amora machalo kamano, to en mana ranyisi e kindwa kodu. Ok wanyal piem gi Ruoth Nyasaye, bende ok wanyal weyo luwe, kwagero kendo machielo, to mak mana mano mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa mochung’ e dho Hema Maler.” Kane Finehas jadolo gi jodong oganda kod jotend dhout Israel owinjo wach jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase, ne gimor ahinya. Eka Finehas wuod Eleazar jadolo nowacho ni jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase niya, “Kawuono wang’eyo ni Ruoth Nyasaye ni kodwa, nikech ok usetimo gima Ruoth Nyasaye okwero. Kuom mano usereso jo-Israel mondo kik Ruoth Nyasaye kumgi.” Bang’e Finehas wuod Eleazar jadolo kod jotelo noweyo jo-Reuben gi jo-Gad e piny Gilead mi gidok Kanaan ir jo-Isarel mamoko mondo gidwoknigi wach. Jo-Israel ne mor gi wachgi, mi ne gipako Ruoth Nyasaye, kendo ne giweyo wach dhi kedo gi jo-Reuben gi jo-Gad, kendo ketho pinygi. Jo-Reuben gi jo-Gad noluongo kendono ni ‘Rapar’, nikech ne giwacho niya, “Noparnwa waduto ni Ruoth Nyasaye en Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Israel kue e kindgi gi wasigu ma nolworogi kuom ndalo mang’eny nyaka koro Joshua nodoko moti. Eka Joshua noluongo jodongo gi jong’ad bura kod jotelo duto mag Israel, mowachonigi niya, “Koro aseti ahinya, to useneno gik moko duto ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetimo ni ogendini duto, nikech oherou. En ema osebedo kokedonu. Omiyo winjuru! Asepogo ni dhoutu piny ogendini ma aseriembo kaachiel gi piny jogo ma pod odong’, chakre aora Jordan yo wuok chieng’, nyaka Nam Maditerenia man yo podho chieng’. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noriembnugi, mi unukaw pinygi kaka osesingorenu. Omiyo timuru chir mondo uluw chike duto mondik e Kitap Chik mar Musa, mak ubaro korachwich kata koracham. Kik utim osiep gi joma odong’ e kindugo, bende kik uluong nying nyisechegi kata kuong’oru gi nyinggi, kata lamogi. To padreuru kuom Ruoth Nyasaye gi chuny modimbore, mana kaka usetimo nyaka chil kawuono. Ruoth Nyasaye oseriembonu ogendini madongo kendo marateke, ma onge kata achiel kuomgi mane nyalo sirou. Ng’at achiel kuomu nyalo riembo ji gana achiel, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ema kedonu kaka nosingore. Omiyo neuru ni uhero Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, nikech ka udok chien, mutimo osiep kod ogendini ma pod odong’ e kindu, kendo ukendoru kodgi, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ok noriembnugi kendo. Ginibednu mana kaka obadho mochiknu, kata bur mokunynu, kendo ginibednu malit ka del michwadogo otengau, kata ka kuthe ma tucho wengeu. Mano notimrenu nyaka uduto karu lal chuth e piny maber ma Ruoth Nyasaye osemiyouni. “An koro achiegni tho. To ng’ato ka ng’ato kuomu ong’eyo e chunye ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osemiyou gik mabeyo duto ma nosingorenu. Onge kata achiel kuom gik moko duto ma nosingore ma pok otimo. Adier, Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetimonu gik moko duto mabeyo ma nowacho ni notimnu. To ka ok urito singruok ma nomiyou, mi ulamo nyiseche mamoko, to enokech kodu, mi karu nolal nono piyopiyo e piny maber mosemiyouni.” Joshua nochoko dhout jo-Israel duto Shekem, noluongo jodongo gi jotelo mag Israel, mi ne gisudo e nyim Ruoth Nyasaye. Eka Joshua nonyiso ji duto ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kama: “Chon, Tera wuon Ibrahim gi Nahor ma kwereu, nodak loka aora Yufrate, kendo ne gilamo nyiseche mamoko. To ne agolo kwaru Ibrahim loka Yufrate, mi atelone kowuotho e piny Kanaan duto, kendo namiye nyikwayo mang’eny, namiye Isaka, to Isaka namiyo Jakobo kod Esau. Namiyo Esau piny Seir motimo gode mondo obed mare, to Jakobo gi nyithinde nodhi Misri. Bang’e naoro Musa kod Harun, kendo nakelo chandruok mathoth ni jo-Misri, eka nagolou kuno. Kane asegolo kwereu Misri kamano, kendo gichopo e Nam Makwar, jo-Misri nolawogi kod farese gi geche mag lweny nyaka e namno. To kane jo-Israel oywakna gi chunygi duto, naketo mudho e kindgi gi jo-Misri, kendo namiyo nam oduogo moimo jo-Misrigo, kendo nuneno gima natimonigi. “Bang’ mano ne udak e thim ndalo mang’eny, nyaka nakelou e piny jo-Amor ma nodak yo wuok chieng’ mar aora Jordan. Ne gikedo kodu to naloyogi, maketogi e lwetu, mi ukawo pinygi. Balak wuod Zipor ma ruodh Moab bende nokedo kodu. Nooro Balaam wuod Beor mondo obi okuong’u, to ne ok ayiene mondo otim kamano. Omiyo kar kuong’ou, to noguedhou, mi naresou e lwet Balak. Eka bang’e nung’ado aora Jordan, muchopo Jeriko. Jo-Jeriko gi jo-Amor gi jo-Perizi gi jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Girgash gi jo-Hivi kod jo-Jebus nokedo kodu, to namiyo uloyogi duto. Giu mag lweny ok ema noriembogi. Namiyou piny mane luchu ok ochuerie, kod mier mane ok ugero, ma koro udakie, kendo uchamoe olemb mzabibu kod zeituni mane ok upidho. “Kuom mano, lamuru Ruoth Nyasaye, kendo tineuru gi chuny modimbore. Wituru nyiseche mane kwereu lamo kane gidak loka aora Yufrate, kendo e piny Misri, to lamuru mana Ruoth Nyasaye. Ka ok uikoru mar tiyone, to yieruru tinendeni nyasaye mubiro tiyone. Unyalo tiyone nyiseche mane kwereu lamo loka aora Yufrate, kata nyiseche mag jo-Amor, ma koro udak e pinygini. To an, kaachiel gi jooda, wabiro tiyo ni Ruoth Nyasaye.” Jo-Israel nodwoko Joshua niya, “Ok wadwar weyo Ruoth Nyasaye kata matin, mondo wati ni nyiseche mamoko. Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ema nogolo kwerewa kod wan bende e piny Misri kuma ne wabedoe wasumbini, kendo ne waneno honni ma notimo. Noritowa kamoro amora mane wadhiye, kendo e kind ogendini mane wawuothoe. To bende Ruoth Nyasaye noriembo jo-Amor gi ogendini moko ma nodak e pinyni mondo owenwa thuolo. Kuom mano, wan bende wabiro tiyo ni Ruoth Nyasaye, nimar en Nyasachwa.” Joshua nowachonigi niya, “Ok dunyal tiyo ni Ruoth Nyasaye, nimar en Nyasaye maler, kendo ma janyiego, ma ok nowenu richou kod timbeu mamono. Kuweyo Ruoth Nyasaye, mutiyo ni nyiseche mamoko, to enolokre jasiku, kendo nokumu. Kata obedo ni oseguedhou kamano, to koro enotieku chuth.” To ji duto nodwoko Joshua niya, “Ooyo, wabiro tiyo ni Ruoth Nyasaye.” Eka Joshua nowachonigi niya, “Un uwegi un joneno.” To Joshua nomedo wachonigi niya, “Wituru nyiseche mag pinje mamoko, kendo keturu chunyu kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel.” Ne gidwoke niya, “Wanati ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo wanarit chikene.” Kamano Joshua nomiyo jo-Israel otimo singruok gi Ruoth Nyasaye ka gin Shekem odiechieng’no, mi nomiyogi chike. Nondiko chikego e Kitap Chik mar Ruoth Nyasaye, kendo nochungo kidi maduong’ e tiend yath man but Hema Maler mar Ruoth Nyasaye. Eka nowacho ni ji duto niya, “Uneno kidini? Nobednwa janeno, nikech osewinjo weche duto ma Ruoth Nyasaye owachonwa. Kuom mano, nobednu janeno mondo kik uwe luwo Ruoth Nyasaye.” Eka Joshua nomiyogi thuolo, kendo ng’ato ka ng’ato nodok kar dakne e lowo mopogne. Bang’ mago duto, Joshua wuod Nun jatich Ruoth Nyasaye notho, ka jahigni mia achiel gapar. Ne giyike e lope owuon mane ni Timnath-sera, yo nyandwat mar got Gaash, e piny gode mag Efraim. Jo-Israel notiyo ni Ruoth Nyasaye e ndalo duto mag Joshua, kod e ndalo jodongo mane odong’ bang’e, kendo mane ong’eyo gik mane Ruoth Nyasaye otimo ni Israel. Choke Josef mane jo-Israel ogolo Misri, noyik Shekem, e lowo mane Jakobo ong’iewo gi yawuot Hamor wuon Shekem kuom siling’ mia achiel. Achien lowono nobedo mar joka Josef. Eleazar wuod Harun bende notho, mi noyike Gibea, dala mane opog ni Finehas wuode e piny gode mag Efraim. Bang’ tho Joshua, jo-Israel nopenjo Ruoth Nyasaye wach niya, “Ere dhoot monego kuong dhi monjo jo-Kanaan?” Ruoth Nyasaye nodwokogi ni, “Dhood Juda ema mondo okwongi. Ero, achiwo pinyno e lwetgi.” Juda nowacho ni jo-Simeon ma owetegi niya, “Biuru, wadhi e piny mopognwa, mondo wamonj jo-Kanaan. Eka wan bende wanadhi kodu e piny mopognu, wakonyu kedo.” Kamano jo Simeon nodhi kodgi. Jo-Juda nodhi momonjo jo Kanaan kod jo-Perizi modak kuno, kendo Ruoth Nyasaye nochiwogi e lwetgi, mi ne ginego ji alufu apar kuomgi e dala mar Bezek. Ne giyudo Adoni-bezek kuno, kendo ne gikedo kode, mi giloyo jo-Kanaan gi jo-Perizi. Adoni-bezek noringo, to ne gilawe, mi gimake. Ne ging’ado lith luetene mathwon kod lith tiendene mathwon. Eka Adoni-bezek nowacho niya, “Ruodhi piero abiriyo mong’ad lith luetegi mathuondi kod lith tiendegi mathuondi yande kwanyo mana ng’injo mag chiemo e bwo mesana. To koro Nyasaye osetimona mana kaka natimonigi.” Bang’e nokel Adoni-bezek Jerusalem, motho kuno. Jo-Juda nomonjo Jerusalem, mokawo. Ne ginego joma odakie, mi giwang’o dalano gi mach. Bang’ mano jo-Juda nochomo yo milambo, mokedo gi jo-Kanaan mane odak e piny gode, kendo e piny milambo, kendo e piny pewe. Bende ne gidhi kedo gi jo-Kanaan mane odak Hebron, dala ma chon niluongo ni Kiriath-arba, mi ne giloyo Sheshai gi Ahiman kod Talmai. Kane gia kanyo ne gidhi kedo gi jo-Debir, dala ma chon niluongo ni Kiriath-sefer. Kaleb nowacho niya, “Ng’at ma nomonj Kiriath-sefer, mi kaw, ema nami Aksa nyara mondo obed chiege.” Othniel wuod Kenaz owadgi Kaleb matin ema nokawo dalano, omiyo Kaleb nomiye Aksa nyare obedo chiege. Kane Aksa odhi ir chwore, chwore nojiwe mondo okwa wuon mare lowo, mi Aksa noidho kanje modhi ir Kaleb, kendo kane oselor e kanje, Kaleb nopenje gima odwaro. Nodwoke niya, “Kaka iseketa e piny milambo motwoni, yie imiya sokni.” Kuom mano Kaleb nomiye sokni mamalo gi mamwalo. Nyikwa ja-Keni ma jaduong’ Musa ne jowuok kaachiel gi jo-Juda e Dala mar Othidhe, mi gidhi e thim Juda ma yo milambo mar Arad, kendo ne gidak gi jo-Amalek kuno. Bang’e jo-Juda ne jodhi gi jo-Simeon ma owetegi, mi gimonjo jo-Kanaan man Zefath, kendo giketho dalano chuth. Omiyo noluong dalano ni Horma (tiende ni, mokethi.) To jo-Juda ne ok okawo Gaza gi Ashkelon gi Ekron, kata gwengegi. Ruoth Nyasaye nokonyo jo-Juda, omiyo ne gikawo piny gode, to ne ok ginyal riembo joma nodak e piny pewe, nikech ne gin gi geche lweny mag nyinyo. Hebron nopog ni Kaleb, kaka Musa nosechiko, kendo Kaleb noriembo yawuot Anak adek ma noyudo kuno. To jo-Benjamin ne ok oriembo jo-Jebus modak Jerusalem, omiyo jo-Jebus osebet kodak kodgi kuno nyaka chil kawuono. Joka Josef nodhi momonjo Bethel, dala ma chon niluongo ni Luz, kendo Ruoth Nyasaye ne ni kodgi. Ne gioro jombetre kuno, mi jombetrego noneno ng’ato kawuok e dalano, mi giwachone niya, “Kinyisowa yo ma wanyalo donjogo e dala, to ok wabi timi gimoro.” Nonyisogi yo midonjogo e dala, mi ne ginego ji duto mane odak kuno, mak mana ng’atno gi joode ema ne giweyo. Bang’ mano ng’atno nodhi e piny jo-Hiti, mogero dala kuno, kendo nochako ni Luz. Pod iluongo dalano ni Luz nyaka chil kawuono. Jo-Manase bende ne ok oriembo joma nodak Beth-shean, kata joma nodak Dor gi Ibleam kod Megido, gi mier matindo ma nokiewo kodgi. To jo-Kanaan nosiko mana kodak e pinyno. Achien kane jo-Israel osedoko motegno, ne giloko jo-Kanaan-go wasumbgi, to ne ok giriembogi chuth. Jo-Efraim bende ne ok oriembo jo-Kanaan ma nodak Gezer, to jo-Kanaan-go nosiko kodak kodgi kuno. Jo-Zebulun bende ne ok oriembo joma nodak Kitron gi Nahalol, to jo-Kanaan nodak kodgi. Kata kamano jo-Zebulun nolokogi wasumbgi. Jo-Asher bende ne ok oriembo joma nodak Ako gi Sidon gi Alab gi Akzib gi Helba gi Afik kod Rehob. Kamano jo-Asher nodak adaka gi jo-Kanaan-go, kendo ne ok giriembogi. Jo-Naftali bende ne ok oriembo jo-Kanaan ma nodak Beth-shemesh, kod joma nodak Beth-anath, to ne gidak mana kodgi, kendo ne gilokogi wasumbgi. To jo-Amor nodhiro jo-Dan chien e piny gode, kendo notamogi lor e piny pewe. To bende jo-Amor nosiko kodak e gode mag Heres gi Aijalon kod Shaalbim. Kata kamano joka Josef noloyogi mosmos, mi gidoko wasumbgi. Tong’ piny jo-Edom nochakore kama iidhogo Akrabim, koa Sela kochomo yo nyandwat. Malaika mar Ruoth Nyasaye noa Gilgal, modhi Bokim. Nowacho ni jo-Israel niya, “Ne agolou e piny Misri, mi akelou e piny mane asingora ni nami kwereu. Ne awacho ni ok naketh singruokna kodu. Omiyo un bende kik utim winjruok gi weg pinyni, to nyaka uketh kendegi mag liswa. Kata kamano ne ok uwinjo chikna kendo koro neuru gima usetimoni. Mano emomiyo nawacho ni ok nariemb ogendnigo mondo owenu thuolo, to ginithagu kendo nyisechegi nobednu obadho.” Kane malaika mar Ruoth Nyasaye osewacho ni jo-Israel wechego, ne giywak malit giduto. Omiyo nochak kanyo ni Bokim, (tiende ni, joywak). Jo-Israel notimo ni Ruoth Nyasaye misengni kanyo. Joshua nomiyo jo-Israel thuolo mi ne gidhi mi gidak e pinyno, ng’ato ka ng’ato e lowo mopogne. Jo-Israel notiyo ni Ruoth Nyasaye e ndalo duto mag Joshua, kendo e ndalo mag jodongo mane odong’ bang’e, kendo mane oneno timbe madongo duto mane Ruoth Nyasaye otimo ni jo-Israel. Joshua wuod Nun jatich Ruoth Nyasaye notho ka ja-higni mia achiel gapar. Ne giyike e lope owuon Timnath-heres, man yo nyandwat mar got Gaash e piny gode mag Efraim. Tieng’no duto notho, moluwo kweregi, kendo tieng’ machielo mane ok ong’eyo Ruoth Nyasaye, kata gik mane osetimo ni jo-Israel, noluwo bang’gi. Timbe jo-Israel nodoko maricho e nyim Ruoth Nyasaye, kendo ne gilamo nyiseche manono miluongo ni Baal. Ne giweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi mane ogologi Misri, mi giluwo nyiseche mamoko mag ogendini mane gidakgo. Ne gilamo nyisechego, mi gimiyo Ruoth Nyasaye mirima. Ne giweyo Ruoth Nyasaye mi gilamo Baal kod Ashtaroth. Omiyo Ruoth Nyasaye nokecho kodgi, mi nochiwogi e lwet mony moyakogi. To bende noketogi e lwet wasikgi duto mane olworogi, mi koro ne ok ginyal sirogi kata matin. Kinde duto mane gidhi kedo, Ruoth Nyasaye ne kelonigi chandruok, mana kaka nosiemogi kokuong’orenigi. Kamano ne gichandore malit. To Ruoth Nyasaye noketonigi jotelo moresogi e lwet joyekogo. To kata kamano ne ok gidewo kata mana jotelogo. Ne giduwore, mi gitiyo ni nyiseche mamoko, kendo ne gilamogi. Piyopiyo nono ne gibaro, mi giweyo rito chik Ruoth Nyasaye mane kweregi orito, kendo ne ok giluoro Ruoth Nyasaye. Kinde ka kinde mane Ruoth Nyasaye oketoe ni jo-Israel jatelo, nokonyo jatelono, kendo norito jo-Israel e lwet wasikgi kuom ndalo duto mane jatelono pod ngima. Ruoth Nyasaye ne kecho jo-Israel nikech ne giywak ka wasikgi sandogi kendo thirogi. To pile kane jatelo ma kamano osetho, ne gidok e timbe maricho moloyo mane kweregi timo, kendo ne giluwo nyiseche mamoko, ka gitiyonigi kendo gilamogi. Ne ok giweyo timbegi maricho, kata yoregi mag wich teko. Kuom mano, Ruoth Nyasaye nokecho gi jo-Israel, mowacho niya, “Ogandani oseketho singruok mane atimo ni kweregi, kendo ok gisemako chikna. Omiyo koro ok nariemb kata ng’at achiel kuom ogendini duto mane Joshua oweyo bang’ thone. Abiro temo jo-Israel gi tim jogo, mondo ane ane ka digiluw yorena adimba kaka kweregi notimo.” Kamano Ruoth Nyasaye noweyo ogendinigo, kendo ne ok odewo riembogi, kata chiwogi e lwet Joshua. Ruoth Nyasaye noweyo ogendini moko mondo otemgo jo-Israel mane ok okedo e ndalo mane gikawo piny Kanaan. Notimo kamano ni mondo tienge jo-Isarel mabiro, kod joma ne pok opuonjore kaka ikedo, ong’e lweny. Ogendinigo e magi: ruodhi abich mag jo-Filistia gi jo-Kanaan duto, gi jo-Sidon kod jo-Hivi mane odak Lebanon, chakre god Baal-hermon nyaka kama idonjogo Hamath. Ruoth Nyasaye noweyo jogo mondo otemgo jo-Israel, kendo ong’ego ka ginyalo rito chike mane omiyo Musa mondo omi kweregi. Omiyo jo-Israel nodak e kind jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Amon gi jo Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus. Ne ginywomo nyi jogo, to nyigi bende ne gimiyo yawuot jogo, kendo ne gilamo nyisechegi. Wi jo-Israel nowil gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, mi timbegi nodoko maricho e nyime, ka gilamo Baal kod nyiseche ma mon miluongo ni Asher. Kuom mano, Ruoth Nyasaye nokecho kodgi, mochiwogi e lwet Kushan-rishathaim ruodh Mesopotamia, mi gibedo e bwo lochne kuom higni aboro. To kane jo-Israel oywak ni Ruoth Nyasaye mondo okonygi, nomiyo ng’ato moresogi. Ne en Othniel wuod Kenaz ma owadgi Kaleb matin. Much Ruoth Nyasaye nobiro kuome, mi nobedo jatend jo-Israel. Nodhi kedo gi Kushan-rishathaim ma ruodh Mesopotamia, mi noloyo, nikech Ruoth Nyasaye nochiwo ruodhno e lwete. Omiyo piny Israel nobet gi kue kuom higni piero ang’wen. Bang’e Othniel wuod Kenaz notho. Timbe jo-Israel nochako obedo maricho kendo e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nothuwo Eglon ruodh Moab mondo oked kodgi. Eglon nochoko jo-Amon gi jo-Amalek, eka ne gidhi mi giloyo jo-Israel, kendo ne gikawo dala mar othidhe. Jo-Israel nobedo e bwo loch Eglon ruodh Moab kuom higni apar gaboro. To kane jo-Israel oywak ni Ruoth Nyasaye mondo okonygi, Ruoth Nyasaye nomiyogi ng’ato moresogi. Ne en Ehud wuod Gera ja-Benjamin, mane ng’at ma racham. Chieng’ moro jo-Israel noore mondo odhi ochul osuchgi ni Eglon ruodh Moab. Ehud nothedho pand ligangla ma dhoge ariyo, to borne romo nus mita, mi notweye ei lawe e bathe ma korachwich. Eka notero ni Eglon ruodh Moab osuru. Eglon ne ng’at machwe ahinya. Kane Ehud osetieko chulo osuru, nowacho ni joma noting’o osuru mondo odhi adhiya. To en owuon nowichore kar Kite Mopa man Gilgal, modok ir ruoth, kendo owachone niya, “Ruoth, an kodi gi wach maling’ling’.” Eka Ruoth nowacho ni joge mondo owuog oko, owenigi thuolo. Noyudo Eglon obet e ode man ewi tado, mane ojabetie ka chieng’ kech. Ehud nosudo bute, mowachone niya, “Akeloni wach moa kuom Nyasaye.” Kane Eglon owinjo wachno, nochung’ e kome, mi Ehud notero lwete ma kor acham, mowuodho ligangla e bathe ma kor achwich, mohobogo bund i Eglon. Ligangla nodonjo e iye, molal kuno gi loge duto. Ehud ne ok oywaye oko to noweye, mi dhoge opowore mowuok kabang’ Eglon. Eka Ehud nowuok oko mochiego dhoudi. Kane osedhi, jotich Eglon nodwogo, mi giyudo ka dhoot ochiegi, to ne giparo ni ruoth odonjo e ot maiye mondo olosre. To kane gineno ni koro giserito motamo wang’gi, ne gikawo kifungu mi giyawogo dhoot, kendo ne ginwang’o ruodhgi koriere piny e dier ot kotho. To Ehud noseringo e sa mane jogo pod ogalore ka girito e dhoot cha. Nokadho kar Kite Mopa, motony odhi Seira. Kane ochopo kuno, nogoyo tung’ e piny gode mag Efraim mondo ji oywor ni lweny. Eka notelo ni jo-Isarel, kendo ne gilor kode ka gia e piny godego. Nowachonigi niya, “Luwauru, nimar Ruoth Nyasaye osechiwo wasiku ma jo-Moab e lwetu.” Omiyo ne gilor ka giluwe, kendo ne girito kuonde ming’adogo aora Jordan mondo kik jo-Moab kadhi. Ne ok giyie mondo ng’ato oidh loka. Ne ginego jo-Moab ma rateke kendo ma jochir alufu apar, kendo chieng’no onge kata ng’ato achiel mane otony. Kamano jo-Israel noloyo jo-Moab, mi pinyno nobedo gi kue kuom higni piero aboro. Jatelo mane owuok bang’ Ehud ne en Shamgar wuod Anath. Nonego jo-Filistia mia achiel mana gi bidhi. En bende noreso jo-Israel. Bang’ tho Ehud, timbe jo-Israel nochako obedo maricho e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo nochiwogi e lwet Jabin ruodh jo-Kanaan ma nodak Hazor. Jaduong’ jolweny Jabin ne nyinge Sisera. Nodak Harosheth-hahagoim, kendo ne en gi geche lweny mag nyinyo mia ochiko. Nothago jo-Israel malit kuom higni piero ariyo. Omiyo jo-Israel noywak ni Ruoth Nyasaye mondo okonygi. E ndalogo Debora janabi madhako ma chi Lapidoth ne jang’ad bura e Israel. Nothoro bet e tiend yadh othidhe man e kind Rama gi Bethel e piny gode mag Efraim. Yadhno niluongo ni yadh Debora. Jo-Israel ne dhi ire mondo ong’adnigi bura kanyo. Chieng’ moro Debora noluongo Barak wuog Abinoam ma nodak Kedesh e piny Naftali, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ochiki mondo idhi e piny Naftali gi Zebulun, ikawie ji alufu apar mondo idhigo e got Tabor. Enomi Sisera jaduong’ jolweny Jabin bi e aora Kishon, kaachiel gi gechene kod ogandane, kendo nochiwgi e lweti kuno.” Barak nodwoke niya, “Anyalo mana dhi ka in bende idhi koda, to ka ok idhi to an bende ok adhi.” Debora nowachone niya, “Adier abiro dhi kodi, to kata kamano, lwenjni ok nokelni duong’, nimar Ruoth Nyasaye biro chiwo Sisera mana e lwet dhako.” Kamano Debora noa malo, modhi gi Barak Kedesh. Barak noluongo jo-Zebulun gi jo-Naftali ire Kedesh, mi nodhi gi ji alufu apar ma nobiro. Debora bende nodhi kode. Noyudo ka ng’at moro miluongo ni Heber ja-Keni oguro hembe Elonbezaananim man but Kedesh, nimar nosedar moweyo jo-Keni ma nyikwa Hobab, ma or Musa. Kane onyis Sisera wach ni Barak wuod Abinoam osedhi got Tabor, nochoko gechene mia ochiko mag nyinyo kod jolwenje duto. Eka ne giwuok Harosheth-mar-ogendini, mi gidhi e aora Kishon. Debora nowacho ni Barak niya, “A malo! Kawuononi Ruoth Nyasaye biro keto Sisera e lweti. Ruoth Nyasaye osewuok kedo e nyimi.” Kamano Barak nobiro koa got Tabor gi ji alufu apar. Ruoth Nyasaye nodhuolo Sisera gi gechene kod jolwenje e nyim Barak, mi Sisera nolor e gache moringo gi tiende. Barak nolawogi nyaka Harosheth, monego jolwenygo duto, mi kargi olal ma onge kata ng’at achiel ma nodong’. To Sisera noringo modhi e hemb Jael chi Heber ma ja-Keni, nikech ne nitie winjruok e kind Jabin ruodh Hazor gi jood Heber. Jael nowuok moso Sisera, mowachone niya, “Donji, ruoth, donji. Kik iluor.” Omiyo nodonjo e hema, mi Jael noume gi law. Sisera nokone niya, “Riyo oloya, miyae pi amodhi.” Jael noyawo dho puk chak, moolone chak omadho, bang’e noume kendo. Sisera nowachone niya, “Chung’ e dho hema, mondo ka ng’ato obiro ma penjo ka ng’ato ni ka, to ikwere ni onge.” To Jael chi Heber nokawo tuor kod mulo migurogo hema. Nolidho, modhi ir Sisera mane oyudo nindo ogoyo ngoga. Noguro wiye gi mulono, mi obwongone othichore. Sisera nogwecho, motho. Kane Barak obiro ka dwaro Sisera, Jael nodhi romone kawacho ne niya, “Bi mondo anyisi ng’ama idwaro.” Nodhi kode, moneno Sisera koriere piny otho, ka mulo migurogo hema othir e wiye. Chieng’no Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Israel oloyo Jabin ruodh Kanaan, kendo ne githung’e ahinya gi lweny, nyaka ne gitieko kare chuth. Chieng’no Debora gi Barak wuod Abinaom nower niya, “Pakuru Ruoth Nyasaye, nikech jo-Israel duto gi jotendgi nochiwore ni lweny. Winjuru, un ruodhi! Chikuru itu, un jotelo! Abiro goyo thum, kawer ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel. Kane Ruoth Nyasaye owuok oa Seir e piny Edom, piny noyiengni, kendo polo notetni, mi boche polo noton piny mang’eny. Gode noyiengni e nyim Ruoth Nyasaye mar Sinai, ma Nyasach Israel. E ndalo Shamgar wuod Anath, kendo e ndalo Jael, joohala ne ok nyal dhi e wuoth, to jowuoth ne luwo mana yore mogondore ogondore. Miech Israel nodong’ nono, nyaka nabiro an Debora. Nabiro mabedo ka min ji e Israel. Ne giyiero nyiseche manyien. Ne gilamo mana jochiende. Kuot kata tong’ ne ok nyal yudi kuom jo-Israel alufu piero ang’wen. Un jotend Israel, beduru gi sunga! Un jo-Isarel mane ochiwore ni lweny, denduru Ruoth Nyasaye. Un joidh kenje marachere, kod un joma obet e lewni mabeyo mopedhi, kata un joma wuotho awuotha gi tielo, paruru ane gik mosetimoregi. Winjuru dwond jower magoyo thum, kuonde ma mon umboe. Gipako Ruoth Nyasaye kuom lochne, nikech obedo kaka thwon jo-Israel. Jo-Ruoth Nyasaye nolor, kowuok e miechgi. Chiew! Chiew, in Debora! Chiew! Chiew, ichak wer. A malo Barak! Wuod Abinoam, imak ji mang’eny! Eka jolweny nolor gi jotendgi. Jo-Ruoth Nyasaye nolor ire, ka giikore ni lweny. Jo-Efraim nobiro, moriedo ni lweny gi chir, ka giwacho niya, ‘Wan kodu, un jo-Benjamin! Oweteu ni ka!’ Jotend jolweny nobiro koa Makir, kaachiel gi jo-Zebulun ma nomako ludh jodong lweny. Jodong Isakar ne ni kod Debora e lweny. Ee, jo-Isakar noluwo Barak. Giduto ne giluwe, mi gimwomore nyaka e holo. To jo-Reuben ne onge winjruok e kindgi giwegi, ka giparo gima onego gitim. Ang’o momiyo ne udigni, mudong’ e kund rombe, kuwinjo mana jokwath kaluongo rombegi? Jo-Gilead bende nodong’ loka Jordan. To ang’o momiyo jo-Dan nodong’ kuma yiedhi gowoe? Jo-Asher nobet e dhonam, kuma aore wuokie. To jo-Zebulun nochiwo ngimagi nyaka kar tho. Jo-Naftali bende nochiwore kamano e paw lweny mane nie got. Ruodhi nobiro mokedo Taanak, but aora mar Megido. Ee, ruodhi mag Kanaan nokedo, to ne ok giyako fedha. Sulue manie polo bende nokedo gi Sisera. Aora Kishon maringo matek noyuoyo jo-Sisera! Adier, aora Kishon nogeng’onigi. Yaye chunya, tim teko! Tiend faresegi ne goyo koko ka ringo. Malaika mar Ruoth Nyasaye owacho ni, ‘Kuong’uru Meroz kod joma odakie gi kuong’ malit, nikech ne ok gibiro mondo gikony Ruoth Nyasaye. Ne ok gikonyo Ruoth Nyasaye kata joge mag lweny.’ Oguedh Jael chi Heber ja-Keni, moloyo mon duto modak e hema. Sisera nokwayo pi, to nomiye chak. Nokelone cha adila e tawo maber ka tap ruoth. Nomako lo hema gi lwete achiel, to tuor omako gi lwete machielo. Nogoyo Sisera gi tuor, motoyo wiye. Notoyo wiye, mi obwongone othichore e lowo. Noruombore piny, mopodho e tiende koriere kanyo. Kama noruomboreeno ema noriere, mothoe. Min Sisera nong’icho gie dirisa, kapenjo niya, ‘Ang’o momiyo gechene mag lweny odeko, mak obiro? Ang’o momiyo pod ok wawinjo tiend faresene kagiro?’ Mon mariek nodwoke, to en bende nodwokore kende niya, ‘Nyaka bed ni giyeko, kendo gipogo mwandu ma giseyudo. Ng’ato ka ng’ato yudo nyako achiel kata ariyo, kendo omi Sisera gik mope ma kitgi yoreyore, kod nanga mokwo maber, mondo orwak e ng’ute.’ “A Ruoth Nyasaye, wasiki duto mondo olal nono kamano, to ji duto moheri mondo orieny ka wang’chieng’ ma wuok gi tekone duto.” Bang’e piny Israel nobedo gi kue kuom higni piero ang’wen. Timbe jo-Israel nochako obedo maricho e nyim Ruoth Nyasaye mi nochiwogi e lwet jo-Midian kuom higni abiriyo. Jo-Midian nothung’ogi ahinya, omiyo nochunogi ni nyaka gipondi kuonde madiny e kor gode, kod kuonde motimo rogo, gi kuonde moko ma ginyalo geng’oree. Pile kane jo-Israel osechwoyo, jo-Midian kod jo-Amalek kod ogendini mamoko moa yo wuok chieng’ ne biro monjogi. Ne giguro hembegi e piny jo-Israel, kendo ne giketho cham nyaka mbap Gaza, ma ok giweyo gimoro amora mane jo-Israel nyalo konyorego, kaka rombo kata dhiang’, kata kanyna. Ne gibiro gi jambgi kod hembegi, kendo ne ging’eny mana ka bonyo. Kane oriwgi gi ngamia mane gin-go, to ne ging’eny mokalo akwana. Ne gibiro e pinyno mondo giketh cham. Kamano jo-Midian nomiyo jo-Israel obedo modhier, mi jo-Israel noywak ni Ruoth Nyasaye mondo okonygi. Kane giywak ni Ruoth Nyasaye nikech thagruok mane giyudo e lwet jo-Midian, Ruoth Nyasaye nooronigi janabi mowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Isarel owacho ni, ‘Nagolou e piny Misri kuma ne unie wasumbini, mi aresou e lwet jo-Misri, kendo e lwet jogo duto mane thagou. Nariembogi oko mondo giwenu thuolo, mi amiyou pinjegi. Nawachonu ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo ni kik ulam nyiseche jo-Amor ma koro udak e pinygi. To ne ok uwinjo wachna.’ ” Bang’ mano, malaika mar Ruoth Nyasaye nobiro, mobet piny e tiend yath moro man Ofra. Yadhno ne mar Joash ja-Abiezer. Noyudo ka Gideon wuod Joash dino cham e bur lwanda mar biyo mzabibu, mondo kik jo-Midian juke gi chamgo. Malaika mar Ruoth Nyasaye nofwenyorene mowachone niya, “In ng’at ma thwon kendo Ruoth Nyasaye ni kodi.” Gideon nodwoke niya, “To ruoth, to ka en adier ni Ruoth Nyasaye ni kodwa to ang’o momiyo gigi duto osetimorenwa? Ere honni duto mane kwerewa owachonwa ni Ruoth Nyasaye notimo kogologi e piny Misri? Ruoth Nyasaye osejwang’owa, kendo oseweyowa e lwet jo-Midian.” Eka Ruoth Nyasaye nochike ni “Dhiyo mondo ires jo-Israel e lwet jo-Midian gi teko ma in-go. An ema aori.” Gideon nodwoke niya, “To ruoth ere kaka dares jo-Israel? Dhoodwa e dhoot matinie moloyo dhoudi duto mag Manase, to bende an mana ng’at marachrachie moloyo e dhoodwa.” Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Anabed kodi mi initiek jo-Midian. Inilogi mana ka gima en ng’at achiel.” Gideon nokone niya, “Ka iyie koda adier, to timna gima nyisa ni in ema iwuoyo koda. Yie kik ia ka nyaka akelni chiwo moro mondo aket e nyimi.” Nodwoke ni, “Abiro riti nyaka iduogi.” Kamano Gideon nodhi moyang’o nyadiel kendo otedo. Nokawo mogo ma dirom kilo piero ariyo molosogo makati ma ok ketie thowi. Noketo ring’o e adita to kado noolo e tawo, eka nokelo ni malaika mar Ruoth Nyasaye e tiend yath. Malaika nowachone niya, “Ket ring’ono kod makatino e lwandani, kendo iol kado kuomgi.” Mi notimo kamano. Eka malaika mar Ruoth Nyasaye norieyo lwete, momulo ring’o kod makati gi luth mane en-go e lwete. Mach nomwoch e lwanda, mowang’o ring’o gi makati te. Bang’ mano malaikano nolal nono e wang’e. Mano nomiyo Gideon ong’eyo ni kara malaika mar Ruoth Nyasaye ema aye loso kode, mi nowacho niya, “Yaye Ruoth Nyasaye! Kara en adier ni asewuoyo gi malaika mari wang’ gi wang’.” To Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Bed gi kue, kendo kik iluor, nimar ok nitho.” Bang’ mano, Gideon nogero ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango kanyo, mochako ni, ‘Jehova Shalom’, (tiende ni, Ruoth Nyasaye en kue.) Kendono pod ni Ofra kuno e piny jo-Abieze, nyaka chil kawuono. Otienono Ruoth Nyasaye nowacho ni Gideon niya, “Kaw rwadh wuoru, gi rwath machielo ma hike abiriyo, kendo imuk kendo-mar-liswa mar Baal ma wuoru orito, bende ing’ad siro milamo mochung’ e bathe. Eka iger ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi kendo-mar-misango maber mowinjore ewi pidhni. Kaw rwath machielo iwang’ kaachiel gi siro miseng’adono, ka misango miwang’o pep.” Omiyo Gideon nokawo jotichne apar, mokonye timo gima ne Ruoth Nyasaye ochike. To ne ok ohedhore timo kamano godiechieng’, nikech noluoro joodgi kod jodalagi, omiyo notime mana gotieno. Kane jodala ochiew gokinyi, ne giyudo ka omuk kendo-mar-liswa mar Baal, kendo otong’ siro mane ochung’ e bathe, mi ochiw rwath ka misango miwang’o pep e kendo-mar-misango mane Gideon ogero. Ne gipenjore ka gidwaro ng’eyo ng’ama otimo kamano, mi bang’e ne giyudo wach ni en Gideon wuod Joash. Omiyo ne giwacho ni Joash niya, “Gol wuodi oko, nimar osemuko kendo-mar-liswa mar Baal, kendo oseng’ado siro mane ochung’ e bathe. Omiyo nyaka otho.” To kane Joash oneno ka ji ochokore molwore, nopenjogi niya, “Un ema uwuoyo ni Baal koso? Un ema uyalone? Ng’ato ka ng’ato ma yalone ang’ nonegi ka piny pok oru! Ka Baal en nyasaye adier, to mondo owach wachne owuon, nimar en ema nende omuk kendone-mar-liswa.” Chieng’no nochak Gideon ni Jerubaal, (tiende ni, ‘We Baal owach wechene owuon’,) nimar Joash nosewacho ni, “We Baal owach wechene owuon, kodonjo ni ng’atno kuom muko kendone-mar-liswa.” Jo-Midian gi jo-Amalek kod ogendini duto ma yo wuok chieng’ noriwo jolwenjgi kaachiel. Ne ging’ado aora Jordan, mi gijot e holo Jezreel. Much Ruoth Nyasaye nobiro kuom Gideon, mi nogoyo tung’, koluongo joka Abiezer mondo oluwe. Nooro joote e piny Manase duto mondo gin bende giluwe, kendo nooro joote ir jo-Asher gi jo-Zebulun kod jo-Naftali mi gin bende ne gibiro. Gideon nowacho ni Nyasaye niya, “Ka idwaro ni mondo ires jo-Israel gi lweta kaka isewacho, to eri aketo pien rombo e laru kama wadinoe cham. Ka kiny ayudo ka pien rombo kende ema tho omokoe, to piny odong’ kotwo, eka nang’e ni kara adier, idwaro ni mondo ares jo-Israel.” Mi notimore kaka nokwayono. Kane Gideon ochiew gokinyi, nobiyo pien rombono, mogolo kuome pi moromo pong’o bakul. Eka Gideon nowacho ni Nyasaye niya, “Kik ikech koda, to yie awuo kodi kendo. Yie mondo pien kende ema mondo odong’ kotwo, to piny ema mondo tho omokie.” Otienono bende, Nyasaye notimo kamano, mi pien kende ema nodong’ kotwo, to piny duto nomoko tho. Gideon ma bende iluongo ni Jerubaal, kod ji duto mane ni kode, nochiew gokinyi mang’ich modhi ojot but soko man Herod. Kambi jo-Midian to ne nie holo man yo nyandwat mar got More. Ruoth Nyasaye nowacho ni Gideon niya, “In gi ji mang’eny ahinya, omiyo ok anyal keto jo-Midian e lwetgi, nimar dipo ka jo-Israel opakore ni gilocho mana gi tekogi giwegi. Koro dhiyo mondo iland ni ji wach niya, ‘Ng’ato ang’ata ma luoro kata kibaji omako, mondo oa e got Galud piyopiyo odog dala.’ ” Gideon notimo kamano, mi ji alufu piero ariyo gariyo noduogo, to alufu apar nodong’. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Gideon kendo niya, “Ji pod ng’eny ahinya, omiyo tergi mwalo e dho pi, mondo abi kuno ayiernigi. Ka awacho ni ni, ‘Jali nyaka dhi kodi,’ to ng’atno nodhi kodi. To ka awachoni ni, ‘Jali ok dhi kodi,’ to ng’atno ok nodhi.” Kamano Gideon notero ji mwalo nyaka e dho pi, mi Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Jogo duto ma gado pi gi lewgi kaka guok gado, ket yorgi, to mago ma goyo chonggi piny, eka modho, ket komachielo.” Kar romb joma nogado pi gi lwetgi ne mia adek, to ji mamoko duto nogoyo chonggi piny ka modho. Bang’ mano Ruoth Nyasaye nowacho ni Gideon niya, “Abiro resou gi lwet ji mia adek mogado pigo, kendo abiro chiwo jo-Midian e lwetu, to joma odong’ duto mondo odog dala.” Kuom mano, Gideon nokawo agulni kod tunge kuom jo-Israel mamoko duto, mi noweyo gidok dala, to nodong’ mana ji mia adek kende. Kambi jo-Midian to ne ni e holo gi mwalo. Otieno nogo Ruoth Nyasaye nowacho ni Gideon niya, “Chung’ idhi imonj kambi jo Midian, nikech aseketogi e lweti. Kiluoro timo kamano, to ara dhiuru mokwongo gi Pura jatichni e kambigi, mondo iwinj gima giwacho. Wach ma iwinjo ka giwachono biro miyi chir mar dhi monjo kambino.” Omiyo ne gilor gi Pura jatichne, mi gidhi e kambi kuma ne jolweny mag jo-Midian nindoe. Jo-Midian gi jo-Amalek kod jo yo wuokchieng’ duto mane nindo e holo ne ng’eny ka bonyo, kendo ngamia mane gin go nokadho akwana mana ka kuoyo manie dho nam. Kane Gideon ochopo, nowinjo ka ng’at moro poro ni wadgi lek niya, “Nende aleko ni makati moro motwo obiro ka ng’ielore e kambi jo-Midian. Nochopo e hema moro, motuomo, mi hemano opodho ataro.” Eka wadgi nodwoke niya, “Nyaka bed ni mano en mana ligangla Gideon wuod Joash ma ja-Israel. Kara, Nyasaye osechiwo jo-Midian kod ogandagi mar lweny duto e lwete.” Kane Gideon owinjo lekno, kaachiel gi ngeche, nogoyo chonge piny, molemo, eka nodok e kambi jo-Israel mowacho niya, “Wuoguru, nikech Ruoth Nyasaye oseketo jolweny mag Midian e lwetu.” Nopogo joge mia adek e migepe adek, momiyo ng’ato ka ng’ato tung’ kod agulu moting’o meny e iye. Eka nowachonigi niya, “Kwachopo e bath kambi, to ng’iyauru mondo utim mana gima atimo. Ka agoyo tung’ kaachiel gi jogo duto ma wan go, eka un joma oselworo kambi, bende ugo tungeu, kukok niya, ‘Wakedo ni Ruoth Nyasaye, kendo ni Gideon!’ ” Gideon gi joge mia achiel nochopo e bath kambi kar sa ang’wen mar otieno, mana ka jorit manyien chako tich. Ne gigoyo tung’ kendo ne ginego agulini mane giting’o. Eka migepe adekgo duto nogoyo tung’ kendo onego agulni. Ne giting’o meny e lwetgi ma koracham, to tunge ne giting’o e lwetgi ma korachwich, ka gikok niya, “Ligangla mar Ruoth Nyasaye, gi mar Gideon!” Ne gilworo kambi ka ng’ato ka ng’ato ochung’ kare. To jo-Midian nochiew ka kihondko omako, moringo ka ywak. Ji mia adekgo nomedo goyo tungegi, mi Ruoth Nyasaye nomiyo ji duto mane ni e kambi ochako kedo kendgi giwegi. Ne giringo nyaka Beth-shita e yo mochomo Zerera, mi gichopo e tong’ Abel-mehola man but Tabath. Jo-Israel ma jo-Naftali gi jo-Asher kod jo-Manase duto noluong, moriembo jo-Midian. Bende Gideon nooro joote e piny gode duto mag Efraim, mowacho ni jo kuno niya, “Loruru mondo uked gi jo-Midian. Geng’nigiuru kuonde duto minyalo ng’adogo aora Jordan nyaka Beth-bara.” Mi jo-Efraim noyworo ni lweny, kendo ne girito kuonde ming’adogo aora Jordan nyaka Beth-bara. Ne gimako Oreb gi Zeeb, ruodhi ariyo mag jo-Midian. Oreb ne ginego e lwanda mar Oreb. Zeeb to ne ginego e kar biyo mzabibu mar Zeeb. Ne gidhi nyime gi lawo jo-Midian eka bang’e ne ging’ado aora Jordan, mi gikelo ni Gideon wi Oreb gi wi Zeeb. Jo-Efraim nowacho ni Gideon niya, “Ang’o momiyo isetimonwa kama? Dak ne iluongowa kidhi kedo gi jo-Midian?” Ne gidhaw kode matek kuom wachno. To Gideon nodwokogi niya, “Ere ndhath gima asetimo? Kata mana gima tinie ma un jo-Efraim usetimo, oloyo mago duto ma dhoodwa osetimo. Donge Nyasaye osechiwo e lwetu Oreb gi Zeeb ma ruodhi mag Midian e lwetu? Ere gima an asetimo minyalo pimo gi gima usetimo?” Kane osewacho kamano, mirimb jogo norumo. Kane Gideon gi joge mia adek osebiro mong’ado aora Jordan, ne giol. To kata kamano pod ne gilawo wasikgigo. Omiyo nokwayo joma nodak Sukoth niya, “Yieuru umi joga chiemo nikech giol, to pod walawo Zeba gi Zalmuna, ruodhi jo-Midian.” To jodong Sukoth nodwoke niya, “Ere gima omiyo onego wami jogi mag lweny chiemo, to pok imako Zeba gi Zalmuna?” Gideon nowachonigi niya, “Kara ber! To ka Ruoth Nyasaye osechiwo Zeba gi Zalmuna e lweta, to anayu ringreu gi kuth thim!” Noa kanyo modhi Penuel, kendo kuno bende nokwayoe chiemo mana kaka nosekwayo jo-Sukoth. To jo-Penuel nodwoke mana machal gi jo-Sukoth. Omiyo nowachonigi niya, “Ka aduogo ka angima, to abiro muko kama ochiel motegno mar siro lweny e dalauni!” Noyudo ka Zeba gi Zalmuna ne ni Karkor kaachiel gi jogi mag lweny alufu apar gabich. Ne gin joma nodong’ kuom oganda lweny mar jo wuok chieng’. To jolweny alufu mia achiel gi piero ariyo (120,000) noneg e lweny. Gideon noluwo yor thim mane johala luwo, man yo wuok chieng’ man Noba gi Jogbeha, mi nomonjo jolwenygo apoya. Zeba gi Zalmuna ma ruodhi mag Midian noringo, to Gideon nolawogi, momakogi, jolwenjgi to noleny nono. Kane Gideon wuod Joash duogo koa e lweny, koluwo yor Heres, nomako wuod Sukoth moro, mi wuowino nondikone nying ruodhi mag Sukoth, kaachiel gi nying jodonggi. Duto ne gin ji piero abiriyo gabiriyo. Bang’e Gideon nodhi ir jo-Sukoth mowachonigi niya, “Neuru Zeba gi Zalmuna mane omiyo uchaya kupenja ni, ‘Isemako Zeba gi Zalmuna koso, momiyo idwaro ni mondo wami jogi chiemo?’ ” Eka nomako jodong dalano, kendo nokawo kuth thim moyuyogigo. To bende nomuko kama ochiel motegno mar siro lweny mane ni Penuel kendo nonego jo dalano. Bang’e nopenjo Zeba gi Zalmuna niya, “Joma nunego Tabor ne chal nadi?” Ne gidwoke ni, “Ne gichal kodi. Ng’ato ka ng’ato kuomgi ne chalo gi wuod ruoth.” Gideon nowachonigi niya, “Ne gin owetena ma yawuot mama. Akuong’ora e nying Nyasaye ni dine uwe negogi, to da ok anegou.” Eka nowacho ni Jether ma wuode makayo niya, “A malo, ineggi!” To wuodeno ne pod mana rawera, omiyo noluor, mi ok owuodho liganglane. Zeba gi Zalmuna nowacho ni Gideon niya, “Bi inegwa mana in iwuon, nimar in e ng’at maduong’ ma bade otegno.” Omiyo Gideon noa malo, monegogi giduto. Eka nokawo odeyo mane nie ng’ut ngamia maggi. Bang’ wechego jo-Israel nowacho ni Gideon niya, “Iseresowa e lwet jo-Midian, omiyo koro bed ruodhwa kendo wuodi gi nyikwayi bende nobed ruodhi bang’i.” To Gideon nodwokogi niya, “Ok nabed ruodhu, kata mana wuoda bende ok nobedi, to Ruoth Nyasaye ema nobed ruodhu.” Eka nomedo wacho niya, “Yieruru ng’ato kuomu mondo omiya stadi mugolo kuom gik moyaki.” (Jo-Midian mane giyakogo ne joma dak e thim, ma timgi en liero stadi mag dhahabu e itgi.) Jo-Israel nodwoke niya, “Wayie miyigi.” Mi ne gipedho stadi mane oseyako. Pek mar stadi mane gimiyo Gideon ne romo kilo piero adek. To bende ne nitie odeyo gi bonje kod nengni maralik mane ruodhi mag jo-Midian rwako, kaachiel gi thiwni mane otue e ng’ut ngamia maggi. Gideon noloso kido mar nyasaye manono gi dhahabugo, mochungo e dalane Ofra. Jo-Israel duto noweyo Nyasaye modhi kuno lamo nyasaye manonono. Ne odoko obadho ni Gideon kaachiel gi joode. Kamano e kaka jo-Israel noloyo jo-Midian, mi jo-Midian koro ne ok nyal bwogogi. Omiyo piny nobet gi kue kuom higni piero ang’wen kane Gideon wuod Joash pod ngima. Gideonno, ma bende iluongo ni Jerubaal, nodhi odak e dalane owuon. Ne en gi yawuowi piero abiriyo, nikech ne en gi mon mang’eny. Bende ne en gi dhako moro Shekem, ma nonywolone wuowi, mochako ni Abimelek. Gideon wuod Joash notho ka hike oniang’ mi oyike Ofra dala jo-Abiezer, e liend Joash wuon mare. Bang’ tho Gideon, jo-Israel nolokore kendo, moweyo Nyasaye. Ne gichako gilamo Baal, mi giloko Baal-berith nyasachgi. Ne giweyo lamo Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi mane oseresogi kuom wasikgi mane olworogi. To bende ne ok gitimo maber ni joka Gideon kuom ber mane Gideon osetimonigi. (Gideonno nyinge moro ne en Jerubaal) Abimelek wuod Jerubaal nodhi Shekem thurgi min mare, mi owuoyo gi owete gi min kod jodhoodgi min mare duto. Nowachonigi niya, “Yieuru upenjna jodong Shekem kama: ‘Ere gima bernu? Bedo e bwo loch yawuot Jerubaal, ma gin ji piero abiriyo duto, koso bedo e bwo loch ng’at achiel?’ Bende nyisgiuru ni nyaka ging’e ni an remo achiel kodgi.” Owete min mare nowuoyone gi jo-Shekem e wachno, mi jo-Shekem noyie luwe, nimar ne en watgi. Ne gimiye fedha piero abiriyo mogol e od Baal-berith ma nyasachgi, mong’iewogo jomoko ma acheje kendo ma jomahundu mondo oluwe. Abimelek nodhi Ofra dala Jerubaal wuon mare, mi onego owetene piero abiriyo ma yawuot wuon ewi lwanda achiel, mak mana Jotham ma wuod Jerubaal machogo ema nopondo, mi ne ok onego. Bang’e jo-Shekem duto kod jo-Beth-milo nochokore kanyakla, kendo ne gidhi e tiend yath man but siro milamo man Shekem, mi giketo Abimelek ruoth kuno. Kane Jotham owinjo wachno, nodhi mochung’ ewi got Gerizim, kendo nokok niya, “Winjuru un jo-Shekem, kendo Nyasaye bende mondo owinju. Chieng’ moro yien mae bungu nodhi yiero ruodhgi, mi ne giwacho ni yadh zeituni mondo obed ruodhgii. To yadh zeituni nodwokogi niya, ‘Ere kaka dawe mo miyudo kuom olembena, kendo mimiyogo nyiseche kod ji duong’, mondo abed ruodhu?’ Eka yien nowacho ni ng’owo ni, ‘To in diyie mondo ibed ruodhwa?’ To ng’owo nodwokogi niya, ‘Ere kaka dawe olembena mabeyo kendo mamit, mondo abed ruodhu?’ Omiyo yien nokwayo yadh mzabibu mondo oyie bedo ruodhgi. To yadh mzabibu nodwokogi niya, ‘Ere kaka dawe mzabibuna, ma miyo nyiseche kod ji mor, mondo abed ruodhu?’ Bang’ mano, yien duto nokwayo kudho ni, ‘In koro yie mondo ibed ruodhwa.’ Mi kudho nowachonigi niya, ‘Ka udwaro keta ruodhu adiera to ara biuru mondo uyue e tipona. Ka ok kamano, to mach biro muoch kuom kudho kendo biro wang’o kata mana yiend sida man Lebanon.’ ” To Eka Jotham nomedo wacho niya, “Koro un bende uparo ni usetimo gima kare kendo mowinjore kuom keto Abimelek ruoth? Bende usetimo maber adier ni Jerubaal kod joode? Bende usetimo ni wuora gima owinjore gi timne maber mane otimo kokedonu kendo kowitore e nyim lweny, moresou e lwet jo-Midian? Kawuono useriwo ni jood wuora, mi unego yawuote piero abiriyo e lwanda achiel, kendo uketo Abimelek, ma wuod chiege ma misumba, mondo obed ruodh Shekem, mana nikech en watu. Bende uparo ni gima usetimo ni Jerubaal kod joode kawuononi en gima ber kendo ma kare adier? Ka en kamano, to onego ubed mamor gi Abimelek, kendo en bende onego obed mamor kodu. To ka ok kamano, to mach mondo omuoch kuom jo-Shekem gi jo-Beth-milo mondo owang’ Abimelek.” Bang’ mano Jotham noringo moa. Nodhi modak Beer, nikech noluoro Abimelek owadgi. Abimelek norito jo-Israel kuom higni adek. Bang’e Nyasaye nomiyo jo-Shekem odhaw kode, mi ging’anyone. Mano notimore ni mondo nek marach mar yawuot Jerubaal piero abiriyo ochul ewi Abemelek owadgi ma nonegogi, kendo ewi jo-Shekem ma nokonye negogi. Jo-Shekem nooro ji mondo odhi obut ni Abimelek ewi gode, to jogo ne yako ji duto mane kadho kuno, omiyo Abimelek noyudo wach, motang’. Ng’at moro ma nyinge Gaal wuod Ebed nobiro Shekem, kaachiel gi owetene, mi jo-Shekem noyie bedo e bwo lochne. Ne gidhi e puothegi, mi gipono mzabibu, kendo gikelo kuonde mag bicho, mondo gilosgo divai. Bang’’e ne gitimo sawo e hekalu mar nyasachgi, kuma ne gichiemoe kendo gimethoe, mi giyanyoe Abimelek. Gaal wuod Ebed nowacho niya, “Abimelek to en ng’a? Koso ere gima omiyo wan jo-Shekem dwatine? Donge wuod Jerubaal kod ng’ate ma Zebul josebedo ka tiyo ni jo-Hamor ma wuon Shekem? Koro ere gimomiyo wan dwatine? Ka dabed ni an jatend jogi, to dariembo Abimelek, kendo da awachone ni mondo okel jolwenje wakedgo.” Kane Zebul wuod Shekem owinjo wachno, nokecho ahinya, mooro joote ling’ling’ ir Abimelek gi wach niya, “Gaal wuod Ebed, kaachiel gi owetene, josebiro Shekem, kendo gisethuwo jo-Shekem kodi. Omiyo koro kaw jogi mondo ubi gotieno upond e bungu. To kiny gokinyi ka piny oru, uwuog kuma upondoe, mondo umonj dala apoya. Ka Gaal gi jogi jowuok mondo oked kodu, to timnegiuru gima uneno!” Kamano, Abimelek gi joge nobiro gotieno. Ne gipogore e migepe ang’wen mi gibuto mondo gimonj Shekem. Kiny, kane Gaal owuok, mochung’ e dhoranga dala, Abimelek kaachiel gi joge nowuok kuonde mane gipondoe. Gaal nonegogi, mowacho ni Zebul niya, “Neye joma biro ka ewi gode ka.” To Zebul nodwoke niya, “Maka mana tipo mag gode, to ok gin ji.” Bang’e matin, Gaal nochako owachone ni, “Ne! Ji e kande lor ewi got, kendo migawo moro e cha, biro koluwo yor yadh ajuoga.” Eka Zebul nopenje niya, “Koro ere wecheni ma nyocha isungorigo ka? Ok in ema nyocha ipenjo ni ere gima omiyo dwabed e bwo ng’at ma Abimelekni? Donge magi e joma nyocha icharo? Koro dhiyo iked kodgi!” Kane Gaal owinjo kamano, nokawo jo-Shekem, modhi omonjo Abimelek, to Abimelek nodhuole gi lop tiende, moringo, odok Shekem. Ringre jomotho nopie kanyo mochopo e dhoranga Shekem. Abimelek nodhi modak Aruma, to Zebul noriembo Gaal kaachiel gi owetene mi ok oweyo nigi thuolo mondo gidag Shekem kendo. Kinyne jo-Shekem nowuok oko e lela mi nonyis Abimelek wachno. Nokawo joge, mopogo e migepe adek, mi ne gidhi gipondo e bungu. To kane oneno ji kawuok e dala, nowuok kama nopondoe, momonjogi. Noreto gi migawo mane en go, modhi ochung’ e dhoranga dala. To migepe moko ariyo mag joge nomonjo ji duto mane ni e bungu, mi ne ginegogi duto. Abimelek nokedo gi joma ne ni e dala odiechieng’no duto, mi nomako dala, kendo nonego ji ma nodakie. Eka noketho dalano, mokworo bala kuome. Kane ji duto mane odak kama oger motegno mane ni Shekem owinjo wachno, ne gidonjo e ot ma iye mar hekalu mar El-berik nyasachgi mondo gipondie. To kane onyis Abimelek ni jodalano ochokore kanyakla, nokawo joge, modhigo e got Zalmon. Nokawo le, mong’adogo bad yath moro, moketoe goke. Eka nowacho ni joge niya, “Uneno gima atimoni. Returu mondo un bende utim kamano.” Omiyo ng’ato ka ng’ato nong’ado bad yath, mi ne giluwo bang’ Abimelek, kendo ne gichano bede yien-go e kor ot ma iye mar hekaluno gi oko eka ne gimokoe mach mi jo dalano duto notho. Duto ne gin ji moromo alufu achiel, chwo gi mon. Bang’e Abimelek nodhi Thebez, molworo, kendo okawo. To ne nitie gorofa mar lweny moger motegno e dier dala, omiyo jo dalano duto, chwo gi mon, nodhi mopondo kanyo. Ne gilorore e iye, mi giidho e tado. Abimelek nomonjo gorofano, to kane ochopo machiegni gi dhoot mondo omokie mach, dhako moro nogolo pong’ rego mogoyo wi Abimelek, mi wiye obarore. Eka noluongo wuowi mane jating’ne gi lweny piyopiyo, mowachone niya, “Wuodh liganglani, inegago, nimar dipo ka ji owacho ni dhako ema onega.” Kamano wuowino nochwowe, motho. Kane jo-Israel oneno ni Abimelek osetho, ne gike, mi gidhi miechgi giduto. Kamano Nyasaye nochulo richo mane Abimelek otimo ni wuon mare kuom nego yawuot wuon piero abiriyo. To bende Nyasaye nochulo kuor ni jo-Shekem kuom richogi, mana kaka Jotham wuod Jerubaal nonyisogi chieng’ mane okuong’ogi. Bang’ Abimelek, Tola wuod Pua ma nyakwar Dodo nowuok mondo ores jo-Israel. Ne en ja-Isakar, ma nodak Shamir e piny gode mag Efraim. Nobedo jatelo e Israel kuom higni piero ariyo gadek, bang’e notho moike Shamir. Bang’ Tola, Jair ja-Gilead nowuok, mobedo jatelo e Israel kuom higni piero ariyo gariyo. Ne en gi yawuowi piero adek mane nigi kenje piero adek ma giidho, bende ne gin gi mier piero adek e piny Gilead ma pod iluongo ni Havoth-jair nyaka chil kawuono. (Havoth-jair, tiende ni, miech Jair) Kane Jair notho, noyike Kamon. Timbe jo-Israel nochako odoko maricho e nyim Ruoth Nyasaye. Ne gitiyo ni nyiseche manono kaka Baal gi Ashtaroth gi nyiseche mag jo-Aram gi mag jo-Sidon gi mag jo-Moab gi mag jo-Amon kod mag jo-Filistia. Ne giweyo Ruoth Nyasaye, mi ok gilame. Omiyo Ruoth Nyasaye nokecho kodgi, mochiwogi e lwet jo-Filistia gi jo-Amon. Jogo nosando jo-Israel ma nodak loka Jordan e piny jo-Amon man Gilead kuom higni apar gaboro mothirogi. Bang’e jo-Amon nong’ado aora Jordan, mondo omonj jo-Juda gi jo-Benjamin kod jo-Efarim, mi jo-Israel nobedo e thagruok malit. Eka jo-Israel noywak ni Ruoth Nyasaye, ka giywak niya, “A Nyasachwa, waseketho e nyimi, nikech waseweyi, mi walamo mana Baal.” Ruoth Nyasaye nodwokogi niya, “Jo-Misri gi jo-Amor gi jo-Amon gi jo-Filistia gi jo-Sidon gi jo-Amalek kod jo-Maon nothirou e higni mokadho. To kane uywakna, donge ne aresou e lwetgi? To kata kamano, bang’e nuchako uweya, mi udhi lamo nyiseche mamoko. Kuom mano, ok nachak aresu kendo. Dhiuru mondo uywag ni nyiseche museyierogo mondo oresu kuom thagruok momakou.” To jo-Israel nowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “Wayie ni waseketho. Omiyo timnwa kaka ihero. To wahombi mondo ikonywa kawuono.” Kuom mano ne giwito nyisechegi manono, mi gilamo Ruoth Nyasaye. Eka Ruoth Nyasaye nokechogi kuom thagruokgi. Bang’e oganda lweny mar jo-Amon nochokore kanyakla, modhi ojot Gilead. To jo-Israel nochokore kanyakla, mojot Mispa. Jo-Gilead kod jotendgi nowacho e kindgi giwegi niya, “Ng’at ma nokuong kedo gi jo-Amon ema nobed jatelo mar joma odak Gilead duto.” Jeftha ja-Gilead ne jalweny mager. Ne en wuod Gilead, mane onywolo gi nyako ma jachode. To Gilead ne nigi chiege hie, ma nonywolone yawuowi mogwarore, kendo kane yawuotego osedoko madongo ne giriembo Jeftha, ka giwachone niya, “In ok inyal chamo gikeni mag wuonwa, nikech ok in owadwa ma hie.” Mi Jeftha noringo oa kuom owetene, modhi odak e piny Tob. Kuno noyudoe jomoko ma acheje mi obedo jatendgi. Bang’ ndalo moko, jo-Amon nobiro momonjo jo-Israel. To kane lweny omuoch, jodong Gilead nodhi omo Jeftha e piny Tob. Ne giwachone niya, “Bi ibednwa jatend lweny mondo waked gi jo-Amon.” To Jeftha nodwokogi niya, “Donge ne uchaya, mi uriemba e dala wuora? Koro ang’o momiyo ubiro ira ka un e thagruok?” To ne giwachone niya “Wabiro iri ni mondo wadog kodi waked gi jo-Amon, kendo mondo ibed ruodh joma odak Gilead duto.” To Jeftha nowachonigi niya, “Kudwoka dala, mi akedo gi jo-Amon, mi Ruoth Nyasaye ochiwogi e lweta, to ng’euru ni nyaka abed ruodhu.” Jodong Gilead nodwoke niya, “Wakuong’re gi nying Ruoth Nyasaye ma janeno e kindwa kodi, ni wanatim mana gima iwacho.” Omiyo Jeftha nodhi Mizpa gi jodong Gileadgo, mi jo-Gilead nokete jatendgi kendo ruodhgi. Eka nonwoyo e nyim Ruoth Nyasaye, mana weche mane osewacho ni jodongo ka. Bang’e Jeftha nooro joote ir ruodh jo-Amon, kopenje niya, “Ang’o milaro kodwa?” To ruodh jo-Amon nodwoko joote Jeftha niya, “Kane jo-Isarel wuok Misri, ne gikawo pinywa chakre aora Arnon nyaka aora Jabok gi aora Jordan, omiyo koro dwoknwauru pinyno gi kue.” Jeftha nochako ooro joote ir ruodh jo-Amon, kowachone niya, “Jo-Israel ne ok okawo piny jo-Moab kata piny jo-Amon. Kane giwuok Misri, ne ging’ado thim nyaka Nam Makwar, mi gichopo Kadesh. Eka ne gioro joote ir ruodh Edom, ka gikwaye mondo oyie gikadhi e pinye, to notamore mi ne gioro wach ni ruodh Moab bende, to en bende nodagi. Omiyo jo-Israel nobedo abeda Kadesh. “Bang’e ne gidhi nyime ka ging’ado thim. Ne giluwo yo ma lworo piny Edom gi piny Moab nyaka ne gichopo yo wuok chieng’ mar Moab e bath aora Arnon. Ne gibworo kanyo, to ne ok ging’ado aora nikech en tong’ piny jo-Moab. Eka jo-Israel nooro joote ir Sihon ruodh Heshbon, mane ruodh jo-Amor, mondo oyie gikadhi e pinye ka gidhi kuma ne gidhi dakie. To Sihon notamogi kadho e pinye. Nochoko joge duto mag lweny mi gijot Jahaz, kendo nochako kedo gi jo-Israel. To Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, noketo Sihon gi joge duto e lwet jo-Israel, mi jo-Israel noloyogi, mokawo piny jo-Amon duto, mi gidak kuno. Kamano ne gikawo piny jo-Amor chakre aora Arnon yo milambo nyaka aora Jabok man yo nyandwat, kendo chakre thim yo wuok chieng’ nyaka aora Jordan yo podho chieng’. Omiyo ne en mana Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ema noriembo jo-Amor mondo oweni joge Israel thuolo. “Donge un udak e piny mane Kemosh nyasachu omayo wegi, momiyou? Kamano e kaka wan bende nyaka wadag adaga e piny mane Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa omiyowa. Koso iparo ni iber moloyo Barak wuod Zipor ruodh Moab, mane ok odhaw gi jo-Israel kata omonjogi? Jo-Israel osedak Heshbon gi Aroer gi mier matindo duto mokiewo kodgi, kaachiel gi mier man e bath aora Arnon kuom higni mia adek. En ang’o ma osebedo ka monou kawogi kuom hignigo duto? Wan pok wakethonu, to un koro utimonwa marach kuom kedo kodwa. Ruoth Nyasaye e jang’ad bura, kendo kawuono obiro ng’ado bura e kind jo-Israel gi jo-Amon.” To ruodh jo-Amon ne ok odewo ote mane Jeftha oorone. Much Ruoth Nyasaye nobiro kuom Jeftha, mi nowuotho e Gilead gi Manase, moduogo nyaka Mizpa e Gilead. Koa kanyo nodhi mondo omonj jo-Amon. Nokuong’ore ni Ruoth Nyasaye niya, “Ka inichiw jo-Amon e lweta, to ng’at ma nokwong wuok e dala moromo koda, ka aduogo bang’ loyo jo-Amon e lweny, nobed ng’at mowal ni Ruoth Nyasaye, kendo anachiwe ka misango miwang’o pep.” Kamano Jeftha nong’ado aora mondo odhi oked gi jo-Amon, mi Ruoth Nyasaye nochiwogi e lwete. Nonegogi oyokre, chakre aora Aroer nyaka Minith, kendo nyaka Abel-keramin, mokawo mier piero ariyo. Mano e kaka jo-Israel noloyo jo-Amon. Kane Jeftha odok dalagi Mizpa, nopo koneno nyare ka ema biro romone, kagoyo thum kendo miel. Mano nene e nyathine kende. Noonge gi wuowi kata nyako machielo. Kane onene, noyiecho lepe, koywak, mowacho niya, “Yaye nyathina! Ichodo chunya! Ang’o momiyo in ema ikelona chandruokni? Asekuong’ora ni Ruoth Nyasaye kendo ok anyal lokora!” Nyare nowachone niya, “Ka isekuong’ori ni Ruoth Nyasaye kamano, to timna atima gima niwacho ni nitim, nikech Ruoth Nyasaye osemiyo ichulo kuor ni jo-Amon ma wasiki.” Eka nomedo wacho ni wuon mare niya, “Yie akwayie gimoro achiel kende. Wena thuolo kuom dueche ariyo mondo adhi aba ewi gode ka aywak nikech abiro tho kapod an nyako ngili mapok ong’eyo chwo.” Noyiene mondo odhi, mi nodhi kaachiel gi osiepene manyiri, moywago nyakone ewi gode kuom dueche ariyo. Bang’ dueche ariyogo, nodwogo ir wuon mare, mi wuon notimone mana kaka nosekuong’ore. Notho nyako ngili ma pok ong’eyo chwo. Mano ema nobedo chakruok mar tim jo-Israel ni nyigi nyaka dhi ywago nyar Jeftha ja-Gilead ndalo ang’wen higa ka higa. Jo-Efraim nochoko jogi mag lweny, mi ging’ado aora Jordan nyaka Zafon. Ne giwacho ni Jeftha niya, “Ere gima omiyo ne idhi kedo gi jo-Amon, to ok iluongowa mondo wadhi kodi? Wabiro wang’i gi mach e odi!” To Jeftha nodwokogi niya, “Wasebedo ka wakedo lweny mager gi jo-Amon. Ne waluongou, to ne utamoru biro resowa e lwetgi. Kane aneno ni ok ubi resowa, nawito ngimana madhi loka kedo kodgi, mi Ruoth Nyasaye nochiwogi e lweta. Koro ang’o momiyo ubiro mondo uked koda kawuono?” Bang’e Jeftha nochoko jo-Gilead duto kanyakla, mi gikedo gi jo-Efraim kendo giloyogi. Bang’ loyogi kamano, jo-Gilead nomako kuonde miyorogo aora Jordan, mondo jo-Efraim kik ng’adi. Noyudo ka nitie wach moro miluongo ni Shiboleth, ma jo-Efraim ok nyal hulo adimba. Omiyo kane ja-Efraim moro pondo, mi okwayo thuolo ka dokadhi, to jo-Gilead nopenje ka en ja-Efraim. Kane okwer, to ne gikone mondo owachi ni “Shiboleth.” To kane owacho ni, “Siboleth,” to gimake kendo ginege mana kanyono. E kindeno jo-Efraim alufu piero ang’wen gariyo notho. Jeftha nobedo jatelo e Israel kuom higni auchiel. Bang’e notho, moyike e dalane Gilead. Bang’ Jeftha, Ibzan ja-Bethlehem nodoko jatelo e Israel. Ne en gi yawuowi piero adek, gi nyiri bende piero adek. Nyigego nodhi tedo, to yawuote bende nokendonigi nyiri piero adek. Ibzan nobedo jatelo e Israel kuom higni abiriyo. Bang’e notho, moyike Bethlehem. Bang’ Ibzan, Elon ja-Zebulun nodoko jatelo e Israel kuom higni apar. Bang’e notho, moyike Aijalon e piny Zebulun. Bang’ Elon, Abdon wuod Hilel ja-Pirathon nodoko jatelo e Israel. Ne en gi yawuowi piero ang’wen kod nyikwayo ma yawuowi piero adek ma moro ka moro kuom yawuote gi nyikwayego ne nigi kanje moidho. Abdon nobedo jatelo e Israel kuom higni aboro. Bang’e notho, moyike Pirathon man Efraim, e piny gode mag jo-Amalek. Timbe jo-Israel nochako odoko maricho e nyim Nyasaye, omiyo noketogi e lwet jo-Filistia kuom higni piero ang’wen. Ne nitie ja-Dan ma nyinge Manoa, ma nodak Zora. Chiege ne migumba ma onge nyathi. Chieng’ moro malaika mar Nyasaye nofwenyore ni chiegeno, mowachone niya, “In dhako ma migumba ma onge nyathi, to ibiro mako ich, mi inywol nyathi ma wuowi. Omiyo koro kik imadh divai kata gimoro ma mero ji, kata kik icham chiemo makuero, nikech ibiro mako ich, kendo nywolo nyathi ma wuowi. Mirich kik ka wiye, nikech chakre chieng’ monywole, nobed ja-Nazir, ng’at mowal ni Nyasaye. En ema nokwong kedo gi jo-Filistia mondo ores jo-Israel e lwetgi.” Dhakono nodhi mowacho ni chwore niya, “Ng’at Nyasaye nende obiro ira, to kite ne lich ahinya, machalo mana gi kit malaika mar Nyasaye. Ne ok apenje kuma oaye, to bende ne ok ohulona nyinge. Nowachona ni abiro mako ich, kendo nywolo nyathi ma wuowi, omiyo koro kik amadh divai, kata gimoro mamero ji, kata kik acham chiemo makuero, nikech nyathino biro bedo ja-Nazir, ng’at mowal ni Nyasaye, chakre chieng’ nywolne nyaka chieng’ thone.” Bang’ winjo wechego, Manoa nokwayo Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, yie mondo ng’at Nyasaye mane ioro cha odwog irwa, kendo onyiswa gima onego watim gi nyathi ma wabiro nywolono.” Nyasaye notimo gima ne Manoa okwaye, mi malaikane nodwogo e puodho, kuma noyudo dhakono nitie. To Manoa chwore ne ok ni kode kuno. Omiyo dhakono noringo piyo modhi onyiso chwore niya, “Ng’at ma nyocha obiro ira cha, oseduogo ira kendo.” Manoa noa malo, moluwo chiege, mi nodhi openjo ng’atno niya, “In e jal ma nende owuoyo gi chiega koso?” Ng’atno nodwoke niya, “Ee an.” Eka Manoa nowachone niya, “Nyathino nobed nyathi machal nadi, ka weche miwachogo otimore? Wanarite nadi, kendo notim ang’o?” To malaika mar Nyasaye nodwoko Manoa niya, “Chiegi nyaka ritre kuom gik moko duto ma asenyise. Kik omadh divai kata gimoro amora mamero ji, kata mana chamo chiemo makuero kik ocham. Duto mane asenyise, ema mondo otim.” Manoa nowacho ni malaika mar Nyasaye niya, “Yie mondo ibed wendowa mondo walosni nyadiel moro, icham.” To malaika mar Nyasaye nodwoke niya, “Kata ugeng’a mondo abedi, to ok abi chamo chiembu. To unyalo lose mondo uchiwe ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o pep.” Manoa ne pok ofwenyo ni ng’atno en malaika mar Ruoth Nyasaye, Omiyo nowachone niya, “Hulnwa nyingi, mondo wabi wamiyi duong’ ka gima isewachono otimore.” To malaika nopenje ni, “Marang’o idwaro ng’eyo nyinga, to en nying modhiero ji ng’eyo?” Omiyo Manoa nokawo nyadiel kod mogo, mi notimogo misango ewi lwanda ni Ruoth Nyasaye ma timbene odhiero ji ng’eyo. Kane ligek mach bebni e kendo-mar-misango, kochiko polo, Manoa gi chiege noneno malaika mar Ruoth Nyasaye ka dum dhi e polo ei ligek majno. Omiyo ne gipodho piny auma. Malaika mar Nyasaye ne ok ochako ofwenyore ni Manoa gi chiege kendo. To koro Manoa nofwenyo ni ng’atno ne malaika mar Ruoth Nyasaye, omiyo nowacho ni chiege niya, “Wabiro tho, nikech waseneno Nyasaye.” To chiege nodwoke niya, “Ka da ni Ruoth Nyasaye dwaro negowa, to da ok oyie misangowa, kendo da ok onyisowa gigi duto, kata wachonwa gik mosewachonwagi.” Bang’e dhakono nonywolo nyathi ma wuowi, mochako ni Samson. Nyathino nodongo Mahane-dan, manie kind Zora gi Eshtaol. Ruoth Nyasaye noguedhe, kendo Roho mar Ruoth Nyasaye nochako tiyo kode. Samson nolor odhi Timna, mi noneno nyar Filistia moro kuno. Ka nodok dala nonyiso wuon gi min niya, “Aseneno nyar Filistia moro Timna. Nyuomnagouru.” To jonywolne nodwoke niya, “Ang’o momiyo idwaro kendo nyar jo-Filistia ma ok oter nyangugi? Donge nitie nyako moro kuom nyi oweteni, kata kuom jowa?” To Samson nowacho ni wuon mare ni, “Nywomnago, nikech ahere.” Jonywolne ne ok ong’eyo ni Ruoth Nyasaye ema ne dwaro ni mondo gima kama otimre mondo oyudgo yo mokelogo ni jo-Filistia masira. E ndalogo jo-Israel ne ni e bwo loch jo-Filistia. Chieng’ moro Samson ne lor dhi Timna gi jonywolne, to ka nochopo e puoth mzabibu man kanyo, nopo ka nyathi sibuor ochome ka ruto. To much Ruoth Nyasaye nolor kuom Samson ka diemo wang’ mi noyiecho sibuor gi lwete, mokidho matindotindo, mana ka ng’ama yiecho nyadiel, nikech ne en gi lwete nono. To ne ok onyiso jonywolne gima nosetimono. Bang’e nodhi mowuoyo gi nyakono, kendo noyudo ni ohere. Eka bang’ ndalo moko Samson nodok mondo okende. Kane enie yo odhi kuno, nobaro mondo one sibuor mane oyudo osenego cha, mi nopo konwang’o kich mochiek, kopoto kuom sibuorno. Nowuodho pet kich motimo mo, mochamo e lwete kodhi. Nodhi momiyo jonywolne bende ochamo, to ne ok onyisogi ni ogole kuom sibuor motho. Wuon Samson nodhi dalagi nyako mane Samson dwaro kendono, mi Samson noloso nyasi kuno, kaka tim yawuowi nobet e ndalogo. Kane jo-Filistia onene, ne gikelo yawuowi piero adek mondo obudh kode. Samson nowachonigi niya, “We agonue ngero moro. Ka unyalo hulo tiende ka pok ndalo abiriyo mag nyasi orumo, to namiu kandhe piero adek, gi nengni mabeyo bende piero adek. To ka otamou, to nyaka umiya gigo.” Ne gidwoke niya, “Gonwa ngerono, mondo wawinji.” Mi nowachonigi niya, “Gima ichamo nowuok kuom jacham ji. Gima mit nowuok kuom ratego.” Ndalo adek nokadho ka pok gihulo tiend ngerono. Chieng’ mar ang’wen ne giwacho ni chi Samson niya, “Ho chwori mondo onyisi tiend ngerono, nono to wabiro wang’i e od wuoru! Ne uluongowa ka mana ni mondo uyakwa koso?” Omiyo chi Samson nodhi ir chwore, kaywak, mowachone niya, “Kara ichaya, ok ihera! Inyalo goyo ni jowa ngero, to an to pok inyisa tiende?” Samson nodwoke niya, “Wachno pok anyiso wuora kata mama. In to danyisi wachno nadi?” To nosiko koywakne kuom wachno pilepile nyaka ndalo mag nyasi orumo. To chieng’ mar abiriyo mar nyasi, Samson nonyise tiend ngerono, nikech nojoge gi dudo kuom wachno. Bang’e nyakono nodhi monyiso jogi. Omiyo chieng’ mar abiriyono, kane Samson dwaro dhi nindo, jodala gi nyako nowachone niya, “En ang’o ma dibed mamit moloyo mor kich? Koso ang’o ma dibed ratego moloyo sibuor?” To Samson nodwokogi niya, “Ka dinende ok upuro gi nyarocha, to da ok ufwenyo tiend ngero magoyonu.” Eka Much Ruoth Nyasaye nolor kuom Samson gi teko, mi nodhi Ashkelon. Nonego ji piero adek kuno, mogonyo lepgi. Eka nokelo lewnigo momiyo joma ne ohulo tiend ngerono. Bang’e nodok dala, kokecho ahinya. To chi Samson nomi osiep Samson, mane ochung’ne kokendo. Bang’ kinde moko e ndalo kayo ngano, Samson nokawo nyadiel modhigo limo nyako mane oyudo okendo cha. Nokwayo jaduong’ne niya, “Adwaro dhi neno chiega e ot ma entie.” To jaduongg’ne nodagi ni ok onyal donjo e odno, kowachone niya, “Ne ang’eyo ni ichaye, omiyo asemiye jal mane ochung’ni. To nyamin maluwe ber moloye, donge dikawe kar jalo?” To Samson nodwoke niya, “Sani, kata koro atimo ni jo-Filistia marach, to aonge gi ketho.” Omiyo nodhi momako bwe mia adek. Nokawogi ariyo ariyo, motueyo iwgi kanyakla, eka notueyo meny e iw ariyogo. Nomoko menygo gi mach, mogonyo bwego mondo odhi e puothe jo-Filistia mag ngano. Kamano nowang’o ngano mane oseka, kaachiel gi mago mane pok oka. Puothe mag olembe bende nowang’. Bang’e jo-Filistia nopenjore niya, “En ng’a motimo kama?” Mi nowachnigi ni Samson ema osetimo kamano nikech jaduong’ne ma ja-Timna nosekawo chiege momiyo jal mane ochung’ne kokendo. Omiyo jo-Filistia nodhi mowang’o dhakono kaachiel gi dalagi. Kane Samson owinjo wachno, nowacho niya, “Kara kama e kaka jogi timo! Asingora ni ok nayue ka pok achulogi kuor.” Nogoyogi arudha, monegogi mang’eny. Eka nodhi modak e lwanda morokore man Etam. Jo-Filistia nobiro mojot e piny Juda. Bang’e ne gimonjo dala moro miluongo ni Lehi. Jo-Juda nopenjogi niya, “Ang’o momiyo ubukowa?” Ne gidwokogi niya, “Wasebiro mondo watue Samson, kendo watimne mana kaka notimonwa.” Kuom mano, jo-Juda alufu adek nolor modhi e lwanda morokore man Etam, mi giwacho ni Samson niya, “Donge ing’eyo ni wan e bwo loch jo-Filistia? Koro neye masira ma isekelo kuomwa.” En to nodwokogi niya, “Natimonigi mana kaka ne gitimona.” Ne giwachone niya, “Wasebiro mondo watueyi, kendo wachiwi e lwet jo-Filistia.” To Samson nowachonigi niya, “Kuong’renauru ni un uwegi ok ubi nega.” Ne gidwoke ni, “Ooyo, wabiro mana tueyi, eka bang’e waketi e lwet jo-Filistia, to ok wabi negi.” Kamano ne gitueye gi tonde ariyo manyien, mi gigole e lwanda morokoreno. Kane Samson ochopo Lehi, jo-Filistia nogoyo koko gi mor, kadhi ire. To Much Ruoth Nyasaye nobiro kuome gi teko, mochodo tonde mane oyudo otuego bedene, mana ka gima ne gin omimi ma much mach ogoyo. Eka noneno chok lemb kanyna ma pod numu, mokwanyo, mi onegogo ji alufu achiel. Bang’e nower niya, “Nanego ji gana achiel gi chok lemb kanyna, mi adhurogi tuche tuche gi chogono.” Bang’ mano nowito chogono, mi nochako kanyo ni Ramath-lehi, tiende ni, god chok lemb kanyna. Koro riyo noloyo Samson, omiyo noywak ni Ruoth Nyasaye niya, “Isemiya loch maduong’ni, to donge riyo biro nega, kendo jo-Filistia ma ok ong’eyigi biro maka?” Mi Nyasaye nobaro kama otimo bugo man Lehi, mi pi nowuok kanyo. Samson nomodho pigno, mi chunye oduogo. Mano emomiyo sokono nochak ni En-hakore, (tiende ni, soko ng’at maywak.) Sokono pod ni kuno nyaka chil kawuono. Samson nobedo jatelo e Israel kuom higni piero ariyo, e ndalo mane jo-Filistia rito pinyno. Chieng’ moro Samson nodhi Gaza, kuma noyudoe nyako moro ma jachode, moterorego. Jo-Gaza nowinjo ni Samson ni kuno, ne gilworo kama ne entieno, ka gibutone otieno duto e dhoranga dala to ne ok gitimone gimoro ka giparo ni gibiro nege ka piny oru. To Samson nonindo aninda nyaka dier otieno. Eka nochiew modhi omako thike mag ranga dala, gi sirni kargi ariyo. Nopudhogi kaachiel gi lodi mag dhorangach moterogi nyaka ewi got momanyore gi Hebron, koting’ogi e goke. Bang’ mano, Samson nomako osiep gi nyako moro ma nyinge Delila ma nodak e holo Sorek. Ruodhi mag jo-Filistia nodhi ir nyakono, mowachone niya, “Ho ane Samson, mondo ing’e kuma tekone malichno aye, kendo ing’e kaka wanyalo loye mi watueye kendo wamake. Kitimo kamano to ng’ato ka ng’ato kuomwa biro miyi fedha alufu achiel gi mia achiel.” Omiyo Delila nowacho ni Samson niya, “Yie inyisa kuma tekoni malichni aye. Ka ng’ato dwaro tueyi mondo omayi teko, onyalo timo ang’o?” Samson nodwoke niya, “Ka otueya, gi puye abiriiyo mag atung’ ma pok otwo, to anyalo bedo mana machalre gi ng’ato ang’ata.” Omiyo ruodhi mag jo-Filistia nokelo ni Delila puye abiriyo ma pok otwo, motueyogo Samson. To noyudo nyakono osepando jomoko e ot moro maiye. Eka nokok niya, “Samson! Jo-Filistia osebiro monji!” Samson nochodo puyego mana ka omimi ma much mach ogoyo. Omiyo ne pod ok ong’eyo kuma tekone aye. Delila nowacho ni Samson niya, “Aseneno kaka ichal kendo iwuonda. Koro yie inyisa malong’o kaka ditueyi.” Samson nodwoke niya, “Ka itueya gi tonde manyien ma pok otuechgo to anyalo bedo mana machalre gi ng’ato ang’ata.” Omiyo Delila nokawo tonde manyien, motueyego. Eka nokok niya, “Samson, jo-Filistia osebiro monji!” E sano noyudo ka jomoko osebuto e ot maiye. Samson nochodo tonde mane otuego bedene, mana ka gima gin tond otieng’. Delila nowachone niya, “Pod ichaya achaya, kimedo mana wuonda. Nyisa kaka ng’ato nyalo tueyi.” Samson nowachone niya, “Kikawo orimba yie wiya abiriyo, mi ikado gi usi manie fremb chuecho mondo obed machal gi nanga, to anyalo bedo machal mana gi ng’ato ang’ata.” Bang’e Delila nohoye nyaka onindo. Eka nokawo orimba mag yie wiye abiriyo, mi okado motegno gi usi kamano. Eka nokok niya, “Samson, jo-Filistia osebiro monji!” Samson nochiew oa e nindo, moywayo usi kaachiel gi yie wiye, mopudhogo frembe chwecho. Bang’e Delila nochako openje niya, “Ang’o momiyo iwuonda ni ihera, to chutho ok ihera? Koro isewuonda nyadidek, to pod ok inyisa kuma tekoni aye.” Nodudo ni Samson pilepile, nyaka Samson nojok modwaro mana dere. Omiyo nohulone adiera, konyise niya, “Nyaka ne nywola mirich pok okayo wiya, nikech an ja-Nazir, ng’at mowal ni Nyasaye. Koliela, to tekona dirum, kendo anyalo bedo mana machalre gi ji mamoko.” Kane Delila oneno ni Samson osehulone adiera, nooro wach ni ruodhi mag jo-Filistia niya, “Duoguru kendo nikech koro osehulona adiera.” Mi ne gibiro gi pesa e lwetgi. Delila nohoyo Samson, mi Samson nonindo koteno wiye e chonge. Eka Delila noluongo ng’at moro molielo orimba yie wi Samson abiriyo. Bang’e Delila nochako tueyo Samson, mane oyudo tekone koro osea. Eka delila nokok niya, “Samson, jo-Filistia osebiro monji!” Mi Samson nochiew, ka paro ni obiro guecho kendo wuok kaka pile. To ne ok ong’eyo ni Ruoth Nyasaye oseweye. Jo-Filistia nomake, motoko wang’e oko. Bang’e ne gitere Gaza, mi gitueye kuno gi tarege mag mula, kendo ne gikete jareg cham e od tuech. To mosmos yie wiye nochako twi. Chieng’ moro ruodhi mag jo-Filistia nochokore e sawo maduong’, mondo otim misango ni Dagon nyasachgi, ka gigoyone erokamano kuom chiwo jasikgi ma Samson e lwetgi. Kane ji oneno Samson, ne gipako nyasachgi, ka giwer niya, “Jasikwa moseketho pinywa, kendo onego jowa mang’eny, koro nyasachwa oseketo e lwetwa.” Kane gisemetho, mi giromo, ne giwacho niya, “Kelnwauru Samson, mondo obi otugnwa.” Omiyo ne gigole e od tuech, motugonigi. Bang’e ne gimiyo ochung’ e kind sirni mag ot. Samson nowacho ni wuowi mane taye niya, “Yie iketa kama anyalo muloe sirni mag ot, mondo ayiengrae.” Noyudo ka chwo gi mon opong’o ot, kendo ruodhi duto mag jo-Filistia bende ne ni kanyo, kendo chwo gi mon alufu adek ne ni ewi tado. Giduto ne ging’iyo Samson katugo. Samson noywak ni Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, yie ipara. Nyasacha, para, kendo miya teko mana dichiel kende, mondo achulgo kuor ni jo-Filistia kuom toko wengena duto oko.” Eka nomako sirni ariyo madiere mosiro ot, mi nonyono piny matek, ka lwete ma korachwich ni kuom siro achiel, to ma koracham kuom siro machielo. Nodhiro sirnigo gi muche duto, kokok niya, “We atho gi jo-Filistiagi.” Mi ot noruombore piny kuom ruodhi gi ji duto mane ni e iye. Kamano ji mane Samson onego kotho, ne ng’eny moloyo mago mane onego ka pod ongima. Owetene gi joodgi nobiro moomo ringre. Ne giyike e liend Manoa wuon mare, manie kind Zora gi Eshtaol. Nosebedo jatelo e Israel kuom higni piero ariyo. Ne nitie ng’at moro ma nyinge Mika, ma nodak e piny gode mag Efraim. Nowacho ni min mare niya, “Donge iparo pesani alufu achiel gi mia achiel mane okwal, kendo kaka niluongo jakuogno ka awinjo? An gi fedhago. An ema nakwalogi, to koro adwokonigi.” Min mare nowachone niya, “Nyasaye mondo oguedhi, wuoda!” Mi nodwoko ni min mare fedhago. To min mare nowachone niya, “Koro wuoda, akuong’ora ni abiro chiwo fedhagi ni Ruoth Nyasaye, mondo olosgo kido mar nyasaye mar bao, mobaw gi fedha. Kamano kuong’ ok nomaki.” Omiyo kane Mika odwoko fedhago ni min mare, min mare nokawo fedha mia ariyo kuomgi, momiyo jatheth molosonego kido mar bao, mobaw gi fedha. Kido nogo noketi e od Mika. To Mikano ne nigi kare owuon mar lemo. Noloso kido moko manono molosonigi pasia, kendo noketo wuode moro mobedo jadolone. E kindego piny Israel ne onge gi ruoth, omiyo ng’ato ka ng’ato ne timo mana gima ohero. Ne nitie wuowi moro ma ja-Bethlehem-Juda, ma nyinge Ben-gershom. Ne en ja-Lawi ma ja-dhood Juda. Noa Bethlehem mondo odhi odwar kar dak, to kane owuotho, nopo kochopo e dala Mika e piny gode mag Efraim. Mika nopenje ni, “Ia kanye?” Nodwoke niya, “An ja-Lawi moa Bethlehem-Juda, to adwaro kar dak.” Mika nowachone niya, “Dag koda, mondo ibed jang’adna rieko kendo jadolona, to abiro miyi fedha apar higa ka higa, kaachiel gi chiemo kod lewni.” Ja-Lawino noyie dak gi Mika, mi nobedo kaka wuode. Mika nokete jadolone, mi nodak kode e dalane. Bang’e Mika nowacho niya, “Koro ang’eyo ni Ruoth Nyasaye biro guedha, nimar aseyudo jadolo ma ja-Lawi.” E kindego piny Israel ne pok obedo gi ruoth. To e ndalogo, jo-Dan ne dwaro piny mondo odagie, nikech ne pok giyudo lopgi giwegi kaka dhout Israel mamoko. Kuom mano, jo-Dan noyiero jolweny abich kuom dhoutgi duto man Zora gi Eshtaol, mi ne giorogi mondo gidhi giwuoth e piny, kendo gine kaka piny chalo. Kamano ji abichgo nochopo e piny gode mag Efraim, mi gibworo e dala Mika. Kane gin kanyo, ne giwinjo ka wuowi ma ja-Lawi cha wuoyo, mi giyango dhoge. Omiyo ne gipenje niya, “Ng’ama okeli ka, to ang’o mitimo ka?” Nodwokogi niya, “Mika ema oketa ka. Atiyone ka jadolo, kendo ochula.” Ne gikwaye niya, “Penjnwa Nyasaye wach ka wuodhwani biro bedo maber.” Jadolono nodwokogi niya, “Dhiuru gi kue, Ruoth Nyasaye ni kodu e wuodhu.” Omiyo ji abichgo nowuok mochako wuodhgi. Ne giwuotho awuotha mi gipo ka gichopo Laish. Ne gineno ka jokuno odak gi kue mana kaka jo-Sidon. Ne gin ji mamuol man gi kue, ma ok par ni ng’ato dimonjgi, kendo ne gin gi gik moko, ma onge gimoro ma gichando. Ne gidak mabor gi jo-Sidon, kendo ne ok gitimo winjruok moro amora gi jo-Aram. Kane ji abichgo odok Zora gi Eshtaol, jothurgi nopenjogi wach mane giyudo kuma ne giaye. Ne gidwokogi niya, “Waseneno piny momew ahinya. Omiyo wadhiuru wamonj joma odakie. Kik udeki kayiem nono, to returu umonj pinyno kendo ukaw, nikech Nyasaye osekete e lwetwa. Kudhi kuno to unuyud ni en piny malach man gi gik moko duto, kendo jopinyno ok par ni ng’ato dimonjgi.” Kuom mano, jo-Dan mia auchiel nowuok Zora gi Eshtaol, koikore ni lweny. Ne gidhi mi gibworo yo podho chieng’ mar Kiriath-jearim e piny Juda. Mano emomiyo kanyo pod iluongo ni Kambi-jo-Dan. Ne gia kanyo, mi gichopo dala Mika e piny gode mag Efraim. Eka ji abich mane osedhi nono piny mokiewo gi Laish kande nowacho ni jowetegi mamoko niya, “Bende ung’eyo ni nitie kido mopa mag nyiseche manono e udigi? Koro paruru ane gima onego watim!” Mi ne gibaro e dala Mika, kuma wuowi ma ja-Lawi cha nodakie, mi gimose. E sa nogo jolweny mia auchiel ma jo-Dan nochung’ e dhorangach. Eka ji abichgo nodonjo ei ot mondo okaw nyiseche manonogo, to jadolo nodong’ kochung’ e dhorangach ka wuoyo gi jolweny mia auchiel ka. Kane jogo osedonjo e od Mika mokawo nyisechego, jadolo nopenjogi niya, “Ang’o mutimono?” Ne gidwoke ni, “Ling’ thi, kendo kik iwach gimoro. Bi kodwa mondo ibed jadolowa kendo jang’adnwa rieko. Ere gima ber moloyo? Bedo jadolo mar dhood Israel ngima, koso jadolo mar od ng’at achiel kende?” Kane jadolo owinjo wachno, nodoko mamor ahinya, omiyo nokawo nyisechego, modhi gi jogo. Jo-Dan-go nowichore moa, ka giketo nyithindgi gi jambgi kod gigi nyimgi. Kane gisedhi mochwalore gi dala Mika, eka jogweng’ gi Mika noyworo. Ne gilawo jo-Dan, mi gijuko. Ne gigoyonigi koko, to jo-Dan nolokore, mopenjo Mika niya, “En ang’o mathagi? Marang’o ilawowa gi jogi duto?” Nodwokogi niya, “Usekawo nyisechena mane aloso, kaachiel gi jadolona, uago, kendo koro adong’ nono, to eka pod upenja ni en ang’o ma thaga!” Jo-Dan nowachone niya, “Kiriek to kik iwach gimoro, nimar wan ji ma chunygi lit, kendo kapo nono wagore kuomi, to mano ema dibed thoni kaachiel gi joodi!” Bang’ mano jo-Dan nodhi nyime gi wuodhgi, to Mika bende kane oneno ni gitek ahinya moloye, noa modok dala. Kamano jogo noa gi jadolo kaachiel gi gik mane Musa oloso. Ne gidhi mi gimonjo Laish, kuma ji nodakie gi kue, kendo ok par ni ng’ato dimonjgi. Ne ginego joma nodak kuno, kendo ne giwang’o dalagi gi mach. Jo-Laish ne onge gi joma dikonygi, nikech ne gidak mabor gi Sidon, to bende ne ok gitimo winjruok moro amora gi jo-Aram, kata obedo ni Laish ne ni e holo man but Beth-rehob kamano. Jo-Dan-go nochako ogero dalano manyien, mi gidakie. Ne gichake ni Dan, nying kwargi ma wuod Israel. To nying dalano mokwongo ne Laish. Bang’e jo-Dan nochungo kido manono cha mondo gilam, kendo Jonathan nyakwar Gershom ma wuod Musa, kaachiel gi yawuote kod nyikwaye, nobedo jodolo mag dhood Dan nyaka ndalo mane odarie jo-Israel, moter e tuech. Kido manono mane Mika olosono nosiko kuno ndalo duto mane od Nyasaye ni Shilo. E ndalo mane piny Israel pok obedo gi ruoth, ja-Lawi moro nodak mabor e chuny gode mag Efraim. Nokendo nyako moro ma nyar Bethlehem-Juda. To nyakono nodhaw kode, moweye, kendo odok dalagi Bethlehem. Kane osebet kuno kuom kinde ma dirom dueche ang’wen, chwore noluwo bang’e mondo odwoke dala. Nokawo jatichne gi kenjene ariyo, modhigo. Kane ochopo, chiegeno nomose, mokele e od wuon mare, mi wuon mare norwake gi mor. Jaduong’neno nogeng’e, mi noriyo kuno kuom ndalo adek, korite maber. Chieng’ mar ang’wen ne gichiew chon, mi giikore mondo gia. To wuon nyako nowacho ni ore niya, “Rit chiemo, icham, mondo iyud teko. Eka bang’e inyalo a.” Omiyo ji ariyogo nobet piny, mochiemo kendo ometho. Eka wuon nyako nowacho ni ore niya, “Yie mondo iri, imed nenowa.” To ja-Lawi nochung’ mondo ochak wuoth. Kata kamano, jaduong’ne nomedo kwaye mondo ori, omiyo noyie, monindo kanyo kendo. Chieng’ mar abich nochiew gokinyi mondo odhi, to jaduong’ne nowachone niya, “Rit mondo igagi mondi.” Kamano ji ariyogo nobet piny mi ochiemo kendo ometho, mi gibudho nyaka odhiambo. Bang’e ng’atno nochung’ mondo oa gi chiege kod jatichne, to jaduong’ne nochako owacho niya, “Ok ine ka sa koro ng’eny, kendo piny dwaro yuso? Omiyo ri, mondo inewa kendo, to kiny inyalo chiew gokinyi, mondo idog thuru.” To ng’atno ne ok dwar riyo kendo, omiyo nochung’ momako wuoth, kaachiel gi chiege kod kenjene. Ne gichopo Jebus, (ma tinde iluongo ni, Jerusalem), ka piny dwaro yuso, mi jatichne nopenje niya, “Ere gima monowa bworo e dala jo-Jebus ka?” To ruodhe nodwoke niya, “Ok wanyal bworo e dala ma ok mar jo-Israel. Omiyo bi wadhi wabuor Gibea kata Rama.” Kamano ne giwuotho mi gikadho Jebus, kendo ne gichopo Gibea e piny jo-Benjamin ka chieng’ podho. Ne gibaro, mi gidonjo e dalano mondo gibworie, to ne gibet mana e laru manie dier dala, nikech onge ng’ama norwakogi mondo ginind e ode. E sano, jaduong’ moro nobiro kanyo koa e puothe. Ne en ja piny gode mag Efraim, to kata kamano nodak Gibea ma en dala jo-Benjamin. Noting’o wang’e moneno ng’at ma jawuothno, mi nopenje kuma oaye kendo kuma odhiye. Ng’atno nodwoke niya, “Waa Bethlehem-Juda, to wadhi mabor e chuny gode mag Efraim, kuma adakie. Nyocha adhi Bethlehem-Juda to koro adok dala. Kata kamano onge ng’ama oserwaka mondo abwor e ode. Wan gi lum kod chiemo moko mag kenjewa. Bende wan gi chiemo kod divai moromowa, kendo onge gimoro mwachando.” Jaduong’no nowachone niya, “Ber. Biuru oda. Abiro ritou maber. Kik unind e laru ka.” Kamano nokawogi, moterogi e ode, kendo nomiyo kenjegi lum. Welogo nolwoko tiendegi, mi gichiemo kendo gimetho. Eka sa mane gichiemono, ne gipo ka jodalano moko ma acheje obiro, molworo ot ka goyo dhoot, kendo wacho ni jaduong’ ma wuon ot niya, “Golnwa ng’at mane obiro kodi cha mondo waterrego.” To jaduong’no nodwoko, mowacho niya, “Ooyo jowadwa, kik utim gima achach marach kamano, nikech ng’atni wendona. Neuru nyara ma pok ong’eyo chwo eri, kendo chi ng’at onogo bende eri. Weuru agolnugi oko mondo uterru kodgi kendo utim kodgi gimoro amora mudwaro. To kik utim gima lich kamano ni ng’atni.” To jogo nodagi winje. Omiyo ja-Lawino nogolo chiege oko momiyogi. Ne ginindo kode gi thwon, ka gidwanye nyaka kogwen, eka ne giweye odhi. Dhakono nodwogo ka piny yawore, mopodho e dhood ng’at cha, kama chwore ne nitie, kendo noriere kanyo nyaka piny oru. Chwore nochiew gokinyi, kendo kane oyawo dhoot mondo ochak wuodhe, noyudo ka chiege oriere e nyim dhoot. Nowachone niya, “Chungi, mondo wadhi.” To ne ok odwoke. Omiyo nokawo ringre chiege moriwo e kanje, kendo nochako wuoth. Kane ochopo dala, nokawo pala, mopogo ringre chiegeno migepe apar gariyo, mi noorogi e piny Israel duto. Nowacho ni joma nooro ni mondo openj jo-Israel duto kama: “Bende gima kama osetimoree kata oseneye chakre ndalo mane jo-Israel owuokie Misri nyaka chil kawuono? Paruru wachni, kendo uchiw parou.” Kamano ng’ato ka ng’ato ma nonenogi nowacho niya, “Gima chal kama pok otimore kata pok one nyaka nene!” Jo-Israel duto, chakre Dan nyaka Beer-sheba, kaachiel gi Gilead, noyworo ni lweny, mochokore Mizpa e nyim Ruoth Nyasaye maonge ng’at modong’. Dhout Israel duto, kaachiel gi jodonggi nobiro e chokruok maduong’ mar jo-Nyasayeno, ka gin jolweny alufu mia ang’wen. Mi jo-Benjamin nowinjo ni jo-Isarel osedhi Mizpa. Jo-Israel nopenjo niya, “Ere kaka gima rach machalo kama notimore?” Ja-Lawi mane oneg chiege cha nodwoko niya, “Noyudo wan e wuoth gi chiega, mi ne wabuoro Gibea e piny Benjamin. To jo-dalano nobiro mondo omonja gotienono, mi gilworo ot mane antie, ka gidwaro nega. Eka ne ginindo gi chiega gi thwon, motho. Bang’e nakawo ringre, mi apogo kidienje kidienje, kendo naoro sidienjego e piny Israel duto, nikech jogo osetimo tim mochido kendo makuero e Israel. Koro en wachu, un jo-Israel, mondo upar ane gima onego utim.” Mi ji duto nochung’ rat, mowacho niya, “Onge kata ng’ato achiel kuomwa ma biro dok e hembe kata ode. To ma e gima nyaka watim: Wabiro yiero jomoko gi ombulu, mondo omonj Gibea. To achiel kuom apar mar jo-Israel duto biro choko chiemo kuom ji ni joma kedo. Jomoko duto modong’ biro dhi chulo kuor ni jo-Gibea kuom tim marach kendo makuero ma gisetimo e Israel.” Kamano jo-Israel nowuok gi chuny achiel mondo omonj dalano. Dhout Israel nooro joote e piny jo-Benjamin, ka giwacho niya. “Mano tim marach manade musetimo! Miwauru joma acheje man Gibeago mondo waneg: kamano wabiro pwodho Israel kuom tim marachno.” To jo-Benjamin notamore winjo wach jo-Israel wetegi. Ne giwuok e miechgi duto, mi gibiro Gibea mondo giked gi jo-Isarel. Chieng’no jolweny alufu piero ariyo gauchiel moa e miech Benjamin noyworo ni lweny. To bende ne nitie jo-Gibea mia abiriyo moyier, ma jo-orujre ma rachembe kendo ma josaba, ma nyalo goyo kata mana yie wich ma ok obayo. Jolwenj Israel marateke ma nochokore noromo alufu mia ang’wen ma onge jo-Benjamin. Jo-Israel nowuok modhi Bethel, mi gipenjo Nyasaye wach niya, “Ere dhoot monego kuong dhi monjo jo-Benjamin?” Ruoth Nyasaye nodwoko ni, “Dhood Juda ema mondo okuong monjogi.” Kuom mano, jo-Israel nowuok kogwen mojot kuma omanyore gi Gibea. Ne gisudo machiegni gi dalano mondo giked gi jo-Benjamin, kendo ne giriedo jolwenjgi kanyo. Jo-Benjamin nowuok Gibea, morado gi jo-Israel kuno, kendo ne ginego jolwenj jo-Israel alufu piero ariyo gariyo chieng’no. Jo-Israel nodok Bethel moywak e nyim Ruoth Nyasaye nyaka odhiambo, ka gipenje niya, “Ber mondo waked gi jowetewa ma jo-Benjamin kendo koso?” Ruoth Nyasaye nodwokogi niya “Ee, ber, keduru kodgi kendo.” Kamano jo-Israel nojiwore, mochako oriedo mana kama ne giriedoe chieng’ mokwongo. Ne gimonjo jo-Benjamin kendo mar ariyo. Jo-Benjamin nowuok Gibea. Mi chieng’no ne ginego ji alufu apar gaboro, ma duto ne gin jolweny marateke. Eka jo-Israel duto nodok Bethel, mi gibet kuno e nyim Ruoth Nyasaye, ka gilemo kendo giriyo kech nyaka odhiambo. Ne gitimo ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo. E ndalono Sandug Muma mar Nyasaye ne ni kuno, kendo Finehas wuod Eleazar ma wuod Harun ne e jadolo e nyim Ruoth Nyasaye. Jo-Israel nopenjo Nyasaye niya, “Wadog mondo waked gi owetewa ma jo-Benjamin, koso wawe?” Ruoth Nyasaye nodwoko niya, “Monjgiuru, kendo kiny nachiwgi e lwetu.” Mi jo-Israel noketo ji obuto, molworo Gibea duto. Chieng’ mar adek, jo-Israel nodhi kedo gi jo-Benjamin, kendo ne giriedo jolwenjgi Gibea, mana kaka ne gisetimo mokwongo. Jo-Benjamin nowuok mondo orad kodgi, mi giyware mabor gi dala. Ne gichako nego jo-Israel kaka ne gisetimo mokwongo. Ne ginego ji moromo piero adek e pap, moko e yo madhi Bethel, to moko e yo madhi Gibea. Jo-Benjamin ne paro ni gibiro loyo jo-Israel mana kaka pile, to kata kamano jo-Israel nosechano mondo oyondhgi giwuog oko e wang’ yore madongo. Thoth jolwenj Israel nowuok kuonde mane gintie, mi gichokore kanyakla Baal-Tamar, to joma oyier alufu apar nothinyore kowuok kuonde mane gisebutoe machiegni gi Gibea, mi gimonjo dalano, ka gia yo wuok chieng’. Lweny nodoko mager, to jo-Benjamin ne pok ong’eyo ni ibiro tiekogi. Kamano Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Israel oloyo jo-Benjamin, kendo ne ginegogi alufu piero ariyo gabich gi mia achiel chieng’no. Mi jo-Benjamin nong’eyo ni kara ologi. Jo-Israel noseringo e nyim jo-Benjamin mondo oyondhgi, nikech ne ging’eyo ni jogi ma obuto kolworo Gibea biro konyogi. Joma nobutogo nowuok mothinyore Gibea koni gi koni, mi ginego ji duto mane nie dalano. Jo-Israel noyudo osewinjore gi jogi mane obuto ni ka gineno iro madum e dalano kochomo polo, to mano biro bedonigi ranyisi ni onego gilokre gichom lweny tir. Kane jo-Benjamin osenego ji moromo piero adekgo, mi giparo ni giloyo jo-Isarel kaka ne gisetimo mokwongo, iro nodum e dala, kochomo polo. E sano ne gigoyo machiemo, mi gineno ka dala duto wang’. Omiyo jo-Israel nolokore gi jo-Benjamin, mi luoro maduong’ nomako jo-Benjamin, ka gifwenyo ni kara oselogi. Ne giringo jo-Israel, ka gichiko yo thim, to ne ok ginyal yombo, nimar thoth jolwenj jo-Isarel nothung’ogi, to bende jo-Israel ma noa e dalano nopodho kuomgi gi kang’egi, monegogi. Ne giromo jo-Benjamin koni gi koni, mi giriembogi ka ginegogi nyaka ne gichopo kamoro man yo wuokchieng’ mar Gibea. Jolwenj jo-Benjamin marateke alufu apar gaboro nonegi. Joma notony noringo kochomo Lwanda Rimon, to ji alufu abich kuomgi noneg e yo. Jo-Israel nolawo joma nodong’, monego alufu piero ariyo moko kendo. Kamano jolwenj jo-Benjamin marateke mane oneg chieng’no noromo alufu piero ariyo gabich. To ji mia auchiel notony, moringo odhi e thim nyaka Lwanda Rimon, mi gidak kuno kuom dueche ang’wen. Jo-Israel noduogo chien momonjo jo-Benjamin ma nodong’, mi ginego ji gi jamni mane nie miechgi, kod gik moko duto mane ginwang’o, kendo mier duto mane gidhiye, ne giwang’o gi mach. Kane jo-Israel ni Mizpa, ne gisekuong’ore ni onge ng’ato kuomgi ma noyie mondo ja-Benjamin okend nyare. Koro ne gibiro Bethel, mi gibet kanyo e nyim Ruoth Nyasaye nyaka odhiambo ka giywak matek. Ne gipenjo Ruoth Nyasaye niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ang’o motimore e Israel, momiyo Israel achiel lal kama?” Kinyne gokinyi, ji nochiew chon, mogero kendo-mar-misango kanyo, mi gitimoe misengni miwang’o pep kod misengni mag sawo. Ne gipenjore kendgi ka nitie jomoko kuom dhout Israel mane ok obiro e chokruok mar Ruoth Nyasaye, nikech ne gisekuong’ore matek ni nyaka neg ng’ato ang’ata mane ok obiro Mizpa e nyim Ruoth Nyasaye. Ne gikuyo, ka giparo owetegi ma jo-Benjamin, mi giwacho niya, “Kawuono dhood Israel achiel oselal. Ere gima dwatim mondo wayud mon ni jo dhoodno modong’ nikech ne wakuong’ore e nyim Nyasaye ni ok wayie mondo gikend nyiwa.” Mano emomiyo ne gipenjore ka nitie jomoko kuom dhout Israel mane ok obiro Mizpa e nyim Ruoth Nyasaye. To nobedo ni onge ja-Jabesh-gilead mane obiro e chokruokno, omiyo kane okwan ji, to ne oyud ni onge ja-Jabesh-gilead kata achiel kanyo. Omiyo jo-Israel nooro jogi ma jochir alufu apar gariyo, ka gichikogi niya, “Dhiuru Jabesh-gilead mondo uneg joma odakie, chwo gi mon kod nyithindo. Neguru chwo gi mon duto, to kik uneg nyiri ma pok ong’eyo chwo.” Mi jogo nodhi, motimo kamano. Ne giyudo nyi Jabesh-gilead mia ang’wen ma pok ong’eyo chwo, mi gikelogi e kambi man Shilo e piny Kanaan. Bang’e jo-Israel duto nooro joote mondo odhi ir jo-Benjamin mane ni e bur lwanda man Rimon, mondo olos kodgi winjruok. Eka jo-Benjamin-go noduogo, mi jo-Israel nomiyogi nyi Jabesh-gilead mane ok ginego kande. To kata kamano ne ginok, ma ok giromo jo-Benjamin-go. Chuny jo-Israel ne pod ywago jo-Benjamin, nikech Ruoth Nyasaye nosemiyo nying jomoko olal kuom dhout Israel. Kuom mano, jodong Israel nowacho niya, “Koro watim ang’o mondo wayud mon ni joma odong’gi, nikech mond jo-Benjamin duto osenegi? Nyaka wayud mon ni jo-Benjamin modong’, mondo kik nyinggi lal, to ok wanyal yienigi mondo gikend nyiwa, nikech wasekuong’ore ni nokuong’ ng’at momiyo ja-Benjamiin nyare okendo.” Bang’e ne giparo ni Sap Ruoth Nyasaye mitimo Shilo higa ka higa biro timore machiegni. (Shilo ni yo nyandwat mar Bethel, kendo en yo milambo mar Lebona, to kendo en yo wuok chieng’ mar yo moa Bethel, kadhi Shekem.) Omiyo ne giwacho ni jo-Benjamin niya, “Dhiuru mondo ubuti e puothe mzabibu, kendo urit une ka nyi Shilo wuok dhi miel e nyasi. Eka uwuogi, mondo ng’ato ka ng’ato kuomu omak nyako moro gi thwon, odoggo e piny Benjamin mondo obed chiege. Ka wuonegi kata owetegi obiro iru mondo ogolgi, to unyalo wachonigi niya, ‘Yieuru wakendgi, nikech ne ok wamayougi e lweny mondo gibed mondewa. To bende ne ok umiyowagi, omiyo pok uketho singruok ma dikelnu bura!’ ” Mi jo-Benjamin notimo kamano. Ng’ato ka ng’ato nomako nyako kuom nyiri mane mielgo, modhigo mondo obed chiege. Bang’e ne gidok e pinygi giwegi, mi gichako gigero mier, gidakie. To jo-Israel mamoko bende noke, modok kuom dhoutgi kendo kuom joodgi e miechgi giwegi. E ndalogo Israel ne pok obedo gi ruoth, kendo ng’ato ka ng’ato ne timo mana gima ohero. E ndalo mane jobura rito piny Israel kech nowuok, mi ng’at moro ma ja-Bethlehem-Juda nodhi gi chiege kod yawuote ariyo mondo odag e piny Moab. Nying ng’atno ne Elimelek, kendo nying chiege ne Naomi, to nying yawuote ne Malon kod Kilion. Ne gin jo-Efratha man Bethlehem-Juda. Ne gichopo e piny Moab mi gidak kuno. To Elimelek chwor Naomi notho, moweye gi yawuote ariyo. Yawuotego nokendo nyi Moab, ma nyinggi Orpa gi Ruth. Ne gidak kuno kuom higni ma dirom apar. Bang’e Malon gi Kilion ne jotho, mi Naomi nodong’ maonge yawuote gi chwore. Kane Naomi pod ni e piny Moab, nowinjo kaka Ruoth Nyasaye oseparo joge, momiyo chiemo. Omiyo nochako wuoth gi mond yawuote mondo oa kuno, odog thurgi. Kamano nowuok oa kuma ne entieno, kaachiel gi mond yawuote, mi gimako yo ma dok e piny Juda. To nowachonigi niya, “Ng’ato ka ng’ato kuomu mondo odog thurgi, kendo Ruoth Nyasaye mondo otimnu maber, mana kaka nutimona maber gi joga motho. Ruoth Nyasaye mondo oguedhu, kendo ng’ato ka ng’ato obed mamor e ode kokende.” To kane ogoyonigi oriti, ne gichako ywak matek, mi giwachone niya, “Ok kamano, to nyaka wadhi kodi ir jou.” To Naomi nowachonigi niya, “Doguru nyiga. Ang’o ma dimi udhi koda? Bende pod danywol yawuowi ma dibed chwou? Doguru nyiga nikech tinde ati, ok danyal bedo gi dichwo kendo. Ka da anyalo wacho ni ageno bedo gi dichwo gotienoni, kendo nywolo yawuowi, bende da uyie rito nyaka gidok madongo? Duritru mak okendu? Ooyo nyiga, an ema anie chandruok moloyo un, nimar Ruoth Nyasaye osekuma.” Kane giwinjo kamano, ne gimedo ywak matek. Orpa nonyodho wuon odgi, moweye; Ruth to notuere kuome. Naomi nowacho ni Ruth niya, “Ne! Nyieki osedok thuru, kendo osedok ir nyisechegi. Dog iluw bang’e.” To Ruth nodwoke niya, “Kik ichuna ni mondo apogra kodi, mi adog mak aluwi, nikech kuma idhiye ema nadhiye, kendo kama idakie ema nadagie. Jou nobed jowa, kendo Nyasachu nobed Nyasacha. Kama nithoe ema nathoe, kendo kanyo ema noyikae. Ruoth Nyasaye mondo okweda ka wach moro opoga kodi, kata da obed mana tho.” Kane Naomi oneno kaka Ruth oketo chunye mar dhi kode, noling’. Mon ariyogo nowuotho kanyakla nyaka Bethlehem. To kane gichopo kuno, dala duto nobwok, mi mond dalano nopenjore niya, “Ma bende Naomi adier?” To Naomi nowachonigi niya, “Kik uluonga ni Naomi, tiende ni Ng’ama Mor, to luongauru ni Malit, nikech Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto osetimona malit ahinya. Nene aa ka, ka ang’eny gi mwandu, to Ruoth Nyasaye oduoga nono. Uluonga ni Naomi nang’o, ka Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto, osekuma malit kama?” Kamano e kaka Naomi noduogo koa e piny Moab gi chi wuode ma nyar Moab. Ne gichopo Bethlehem e ndalo michako kayoe shairi. Naomi ne nigi watne moro ma nyinge Boaz, ja dhoodgi Elimelek. Ne en ng’at ma rahuma, kendo ma japith. Chieng’ moro Ruth nyar Moab nowacho ni Naomi niya, “Yiena adhi mondo ahul cham bang’ ng’ato ang’ata moyie kecha.” Nodwoke niya, “Dhiyo, nyara.” Omiyo nowuok modhi hulo cham e puodho bang’ jokeyo, kendo nopo kochopo e puoth Boaz, jadhoodgi Elimelek. To bang’e Boaz nobiro e puothe, koa Bethlehem, momoso jokeyo niya, “Ruoth Nyasaye obed kodu!” Ne gidwoke ni, “Ruoth Nyasaye oguedhi!” Eka Boaz nopenjo jatichne mane rito jokeyo ni, “Mano nyar ng’a?” Jatichneno nodwoke niya, “En nyar Moab, ma nobiro gi Naomi, koa e piny Moab cha. Nokwaya ni mondo ayiene ohul cham bang’ jokeyo e kind pidhe mosetue. Osebedo kotiyo ka chakre okinyi nyaka sani, ma ok oyue kata matin.” Boaz nowacho ni Ruth niya, “Nyara winji. Kik idhi ihul e puoth ng’ato, bende kik ia ka, to bed mana kod jotichna ma nyiri. Ket wang’i mana e puodho ma gikeyoeni, kendo ihul bang’gi. Asekwero yawuowi ni kik gimuli. Kendo ka riyo oloyi, to dhi kar dapige, imodh pi ma jotich oumbo.” Ruth nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo, kowachone niya, “Ang’o momiyo ipara, mikecha kama, to an wendo awenda?” Boaz nodwoke niya, “Osenyisa malong’o gik moko duto misetimo ni wuon odu nyaka ne chwori tho, kendo kaka niweyo wuoru gi meru kod piny ma nonywolie, mibiro ir ji mane ok ing’eyo. Ruoth Nyasaye mondo ochuli kuom tichni, kendo iyud pok makare moa kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ma nibiro e bwo tipone mondo iyud kar konyruok.” Eka Ruth nowachone niya, “Itimona maber, ruoth, nikech ihoyo chunya, kendo iwuoyo koda maber, kata obedo ni ok an achiel kuom jotichni kamano.” Kane sa chiemo ochopo, Boaz nowacho ni Ruth niya, “Bi ka, ichiem.” Omiyo nobet piny but jokeyo. Boaz nomiye shairi molodi, mi nochamo moyieng’ nyaka moko nodong’. Ka nowuok mondo odhi ohul cham, Boaz nogolo chik ni jotichne niya, “Weyeuru mondo ohul kata mana e kind tuche, kik ukwere. Bende ugol moko kuom mago mosechoki, uwene mondo ohul, kik utame.” Kamano nohulo e puodho nyaka chieng’ opodho. Eka nodino shairi mosehulo, moromo depe ariyo. Noting’o chamgo motero dala, kendo nonyiso wuon odgi kar rombgi. Bende nogolone chiemo ma nochamo odong’, momiye. Wuon odgi nopenje niya, “Nihulo kanye kawuono? Nitiyo kune? Oguedh jalo mane opari!” Mi Ruth nonyise ni notiyo ka ng’at ma nyinge Boaz. Naomi nowachone niya, “Ruoth Nyasaye, osetimonwa ng’wono kod jowa motho, mondo oguedh jalo.” Eka nomedo wacho niya, “Jalo en watwa mahie.” Ruth nowachone ni, “Bende nokona ni mondo ati but jotichne nyaka chieng’ ma gitieko keyone duto.” Naomi nowachone niya, “En adier nyara, ber iluwri gi jotichne manyiri, nikech dipo kiyudo chandruok e puoth ng’ato.” Omiyo Ruth nobedo ka tiyo but jotich Boaz manyiri, nyaka giko keyo mar shairi, gi mar ngano bende, kodak gi wuon odgi. Bang’e Naomi nowacho ni Ruth niya, “Nyara, onego ayudni kar dak, mondo ibed maber. Ing’eyo ni Boaz mane ibet kitiyo but jotichne manyiri cha, en watwa. Awinjo ni ang’ nopiedh shairi gotienoni kar dinone. Omiyo lwokri, kendo iwirri gi mo. Rwak lepi mabeyo, ilor idhi kuno. To kik iwe ong’eyi, ka pok ochiemo kendo ometho. Kodhi nindo, to ng’i kama onindoe. Bang’e idonj kanyo, iel gir um gi yo ka tiende, kendo inind kanyono. Obiro wachoni gima onego itim.” Ruth nodwoke ni, “Duto miwachona, abiro timo.” Ruth nodhi kar dino motimo duto mane wuon odgi owachone. Kane Boaz osechiemo kendo ometho morome, nodhi monindo but pidh cham. Eka Ruth nolidho, moelo gir um gi yo ka tiende, kendo onindo kanyo. Odiewuor tir, gimoro nobwogo Boaz, mochiew. To ka nolokore, nopo konwang’o dhako moro konindo yo ka tiende! Nopenje ni, “In ng’a?” Ruth nodwoke ni, “An Ruth, jatichni ma nyako. Yar gir um mondo iuma, nikech in e ng’at monego tera.” Boaz nowachone niya, “Ruoth Nyasaye oguedhi, nyara! Gima itimo kawuononi nyiso long’o maber moloyo ma nitimo ni wuon odu, nikech ok iseluwo bang’ wuowi moro ma jachan kata ma japith. Koro nyara, kik iluor. Abiro timoni duto miwacho, nikech jodalawa duto ong’eyo ni in nyako makare. Adier an jadhoodu mahie, to nitie wadu moro mahie moloya. Bed ka gotienoni, to kiny gokinyi, ka jalo nyalo timoni gima jadhoodu mahie onego tim, to ber, mondo otim kamano. To ka ok oyie timo kamano, to akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye, ni abiro timoni kamano. Koro nindi nyaka okinyi.” Omiyo Ruth nonindo ka tiende nyaka huyuhuyu piny, to noa malo ka pod ng’ato ok nyal ng’eyo wadgi. Boaz nowachone niya, “Kik ng’ere ni dhako moro nende obiro kar nindo ka.” Eka nomedo wachone niya, “Kel lawi mar abola, iyar.” Mi noyare, kendo Boaz noolone shairi ma dirom migerni auchiel, moyieye. Eka Ruth nodok dala. Kane oduogo, wuon odgi nopenje niya, “Wach odhi nadi, nyara?” Ruth nonyise duto mane jagono otimone, kendo nowachone niya, “Magi e migerni auchiel mag shairi momiya, nikech nowachona ni kik aduog ir wuon odwa gi lweta nono.” Naomi nowachone niya, “Bed mos nyara nyaka ing’e gima biro wuok e wachni, nikech ng’atno ok bi ling’ mak oloso wachni kawuono.” Boaz nodhi e dhoranga Bethlehem, mobet piny. Bang’e noneno jadhoodgi mane osewuoyo kuome cha ka kadho kanyo, mowachone niya, “Akoni, bar ibi ku, ibed piny ka.” Kane osebiro, mobet piny, Boaz noluongo jodong dala apar, mowachonogi niya, “Un beduru ka.” Eka nowacho ni jal ma jadhoodgino niya, “Ing’eyo ni Naomi oseduogo koa Moab. Koro odwaro loko puoth Elimelek owadwa. Omiyo naparo mondo anyisi wachno, kakwayi ni mondo ing’iewe e nyim joma obet ka, kendo e nyim jodongwa. Kiyie warogo, to ware. To ka ok idwar ware, to wachna mondo ang’e, nikech onge ng’at ma diware mak mana in, kata an.” Mi jadhoodgino nodwoke ni, “Abiro ware.” Eka Boaz nowachone niya, “Chieng’ ming’iewoe puodhono kuom Naomi, to nyaka ikaw Ruth nyar Moab bende, ma chi jal ma notho mondo ichung wi ng’at mothono kuom mwandune.” Jadhoodgino nodwoke niya, “Ka kamano, to ok anyal ware, nimar dipo kaketho mwanduna awuon. Ber mondo ikaw kara, iwar gino ma owinjore awar, nikech an ok anyal ware.” E ndalo machon, jo-Israel ne nigi tim moro kuom wach waro gimoro kata loko gimoro. Ng’ato ne lonyo wuore, kendo miyo wadgi, mondo wachno obed gi teko. Mano e kaka jo-Israel ne miyo wach bedo gi teko e nyim joneno. Omiyo ng’at cha nolonyo wuor, kawacho ni Boaz niya, “Ero, in ema mondo ing’iew puodhono.” Eka Boaz nowacho ni jodongo kod ji duto niya, “Un e joneno kawuono, kang’iewo kuom Naomi gik moko duto mane mag Elimelek gi mag Kilion kod mag Malon. Ruth nyar Moab, ma chi Malon bende akawo obed chiega, mondo achung wi jal mothono kuom mwandune, mondo kik nyinge lal kuom owetene, kata kuom dhoodgi.” Eka jodongo, kaachiel gi ji duto mane nie dhorangach, nowacho niya, “Wan joneno. Ruoth Nyasaye mondo oguedh dhako ma donjo e odino, obed machal gi Rahel kod Lea, mon ariyo ma nogero dhood Israel. Bende in mondo iyud duong’ e Efratha, kendo ibed gi pak mathoth e Bethlehem. Nyithindo ma Ruoth Nyasaye omiyi gi dhani mondo omi dhoodi obed machal gi dhood Perez, wuod Tamar chi Juda.” Kamano Boaz nokawo Ruth, mobedo chiege, mi Ruoth Nyasaye noguedhe, momako ich, kendo nonywolo wuowi. Bang’e mon nowacho ni Naomi niya, “Opak Ruoth Nyasaye tinende, ma ok oweyi nono. Koro in gi nyakwari. Nying nyathi mondo obed gi huma maduong’ e Israel. Nobedni ng’ama duogo chunyi, kendo ka ng’ama riti e tiyoni, nikech chi wuodi moherino, kendo moloyoni yawuowi abiriyo, ema osenywolo nyathini.” Naomi nokawo nyathi, moriwo e kore, kendo nobedo japite. Mon wetene nochako nyathi nying ni Obed, kendo ne giwacho niya, “Osenywol ni Naomi nyathi.” En e wuon Jesse, ma wuon Daudi. Magi e tienge mag Perez: Perez nonywolo Hezron, to Hezron nonywolo Ram. Ram nonywolo Aminadab, to Aminadab nonywolo Nashon. Nashon nonywolo Salmon, to Salmon nonywolo Boaz. Boaz nonywolo Obed, to Obed nonywolo Jesse. To Jesse nonywolo Daudi. Ne nitie ja-Ramathaim moro, ma ja-Zuf, mane odak e piny gode mag Efraim. Nyinge ne Elkana wuod Jeroham, wuod Elihu, wuod Tohu, wuod Zuf ma ja-Efraim. Ne en gi mon ariyo, ma nyinggi Hana gi Penina. Penina ne nigi nyithindo, to Hana ne ongego. Higa ka higa, ng’atni ne wuok e dalane, kadhi Shilo mondo olem kendo otim misango ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. E ndalogo, noyudo ka Hofni gi Finehas, yawuot Eli, ne tiyo kuno ka jodolo mag Ruoth Nyasaye. Kane Elkana timo misango, nopogo migepe mag ring misango ni chiege ma Penina kod yawuote gi nyige duto. Nohero Hana, to kata kamano nomiye mana migawo achiel, nimar Ruoth Nyasaye ne ok omiye nyathi. Nyiek Hana ne chando chuny Hana malit, konyiere nikech Ruoth Nyasaye ok omiye nyathi. Wachni ne timore higa ka higa. Kane odhi e Od Ruoth Nyasaye, nyieke nosiko ka chande, omiyo noywak, kendo nokuno chiemo. Chieng moro, Elkana chwore nopenje niya, “Hana, ang’o momiyo chunyi lit, kendo iywak kamano, ma ok inyal kata chiemo? Donge aberni moloyo yawuowi apar?” Kane gisetieko chiemo kod metho e sawo mane ni Shilo, Hana noa malo modhi ochung’ e nyim Ruoth Nyasaye. To noyudo ka Eli jadolo obet e kome but dhood Hekalu mar Ruoth Nyasaye. Chuny Hana ne chandore, kendo nolamo Ruoth Nyasaye, koywakne malit. Nokuong’ore kowacho niya, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ka inine chandruokna, kendo ipara an jatichni, ma ok wiyi owil koda, mi imiya nyathi ma wuowi, to anachiwnigo, mondo obed mari ndalo duto mag ngimane, kendo mirich ok noka wiye.” Kane Hana pod lemo e nyim Ruoth Nyasaye kamano Eli to ne ng’iyo dhoge. Hana ne lemo gi chunye. Kata obedo ni dwonde ne ok winji, to dhoge ne diemore, omiyo Eli ne paro ni omer, mopenje niya, “Inimer nyaka karang’o? Kuer kong’o!” Hana nodwoke niya, “Ooyo jaduong’, an mana dhako ma chunye chandore. Ok asemadho kong’o kata gimoro ma nyalo mero ji, to achiwo chunya ni Ruoth Nyasaye. Kik ikawa ka dhako machach. Ywagruok gi kuyo mogundho ema omiyo asewuoyo kamano kindeni duto.” Eli nodwoke niya, “Dhiyo gi kue, kendo Nyasach Israel mondo omiyi gima isekwaye.” Hana nowachone niya, “Mad abed ng’ama owinjore gi ng’wononi.” Eka nodhi mochiemo, ka chunye ler. Ne gichiew gokinyi mang’ich, kendo kane giselemo e nyim Ruoth Nyasaye, ne gidok dalagi Rama. Elkana noriwore gi chiege ma Hana, mi Ruoth Nyasaye noparo Hana. Nomako ich, kendo kane ndalo ogik, nonywolo wuowi, mi owacho niya, “Achake ni Samuel, nikech ne akwaye Ruoth Nyasaye.” Kane ndalo ochopo, Elkana gi joode duto nodhi timo ni Ruoth Nyasaye misango mar higa ka higa, kendo chopo singruokne. Hana to ne ok odhi, to nowacho ni chwore niya, “Ok nadhi nyaka nyathi we dhoth, eka natere e nyim Ruoth Nyasaye, mi nosik kuno.” Elkana chwore nokone niya, “Tim gima ineno ni ber. Rit nyaka nyathi we dhoth. To Ruoth Nyasaye mondo one ni ichopo singruokni.” Kamano Hana nodong’, kadhodho nyathine nyaka we dhoth. Kane nyathi oseweyo dhoth, nodhi kode Shilo gi rwath ma hike adek, gi mogo ma dirom depe ariyo, gi divai e ndede mar pien, modonjo e od Ruoth Nyasaye. Ne ginego rwadhno, eka Hana nokelo nyathi ir Eli, mowacho niya, “A jaduong’, an e dhako mane ochung’ kalamo Ruoth Nyasaye cha. Ne akwaye nyathini, kendo koro osemiyago kaka nakwaye. Emomiyo an bende achiwe ni Ruoth Nyasaye, mondo obed jatichne ndalo duto mag ngimane.” Hana nolamo Ruoth Nyasaye, kowacho niya, “Chunya il gi Ruoth Nyasaye, nimar osemedo tekona. Achayo wasika, kendo amor nikech oseresa. Onge nyasaye moro maler machal gi Ruoth Nyasaye, nikech onge moro, to mana en kende. Bende onge lwanda moro, machal gi Nyasachwa Weuru sungruok mukwarorugo, kendo ng’ayi kik wuog e dhou, nikech Ruoth Nyasaye en Nyasaye mong’eyo gik moko duto, kendo en ema opimo timbe dhano. “Tunge mag joma rateke otur, to joma yomyom manore gi teko. Joma ne yieng’ koro tiyo ni jomoko mondo oyud chiemo, to joma ne denyo koro yieng’. Dhako ma migumba onywolo nyithindo abiriyo, to en ma nyithinde ng’eny odong’ nono. “Ruoth Nyasaye ema nego, kendo en ema ochiero. Oloro nyaka ei liel, bende ogolo oko. Ruoth Nyasaye kelo dhier, kendo okelo mwandu. Odwoko piny, bende oting’o malo. Ogolo jachan e buru, kendo oting’o ng’ama odhier a e pidh yugi, mondo omiye bedo e kom moyiedhi kaachiel gi ruodhi. Mise mar piny en mar Ruoth Nyasaye, kendo orenjo piny kuome. Orito tiend joge ni kik chwanyre, to joricho lal e mudho, nikech teko ng’ato owuon ok nyal miye loch. Joma piem gi Ruoth Nyasaye notur matindotindo, komiyo polo mor kuomgi. Ruoth Nyasaye ng’ado bura e tung’ piny gi tung’ piny. Enomi ruoth moyiero duong’, kendo nomede teko.” Bang’ mano nodok Rama, to nyathi nodong’, katiyo ni Ruoth Nyasaye e nyim Eli jadolo. To yawuot Eli ne joma acheje, ma ok dew Ruoth Nyasaye. E ndalogo gima jodolo ne timo ni jolemo ne chalo kama: kane ng’at moro timo misango, jatich jadolo ne biro gi uma ma lekene adek ka pod itedo ring’o. Nonyumo umano e gima itedoe, kaka agulu, kata kabange, kata nyalaro. Ring’o duto mane lak uma omako ema ne jadolo kawo. Kamano e kaka ne gitimo ni jo-Israel duto ma nobiro Shilo. To bende kane pok owang’ bor e kendo-mar-misango, jatich jadolo ne biro kawacho ni ng’at matimo misango niya, “Chiw ring’o mondo obul ni jadolo, nikech ok odwar ring’o motedi, to odwaro mana manumu.” To kapo ni ng’atno odwoke niya, “We mondo okwong owang’ bor, eka ikaw gima ihero,” to jatich ne wacho ni, “Ngang’! Miyago mana sani. To ka ok itimo kamano, to abiro kawo gi thwon.” Ketho mag yawuowigo ne dongo ahinya e nyim Ruoth Nyasaye, nikech ne gichayo gima ochiw ni Ruoth Nyasaye. Samuel ne tiyo e nyim Ruoth Nyasaye ka pod en nyathi, korwakore gi nanga mar katana. Higa ka higa, min mare ne twang’one law matin, kendo kelone, kobiro gi chwore mondo otim misango mar higa. Eli ne guedho Elkana gi chiege, kowacho niya, “Ruoth Nyasaye mondo omiyi nyithindo gi dhani kar mano misechiwone.” Kane oseguedhogi kamano, ne gidok thurgi. Ruoth Nyasaye noparo Hana, mi nonywolo yawuowi adek gi nyiri ariyo. To nyathi ma Samuel nodongo e nyim Ruoth Nyasaye. Eli koro noti ahinya. Nowinjo gik mane yawuote timo ni jo-Israel duto, kendo kaka ne giterore gi mon matiyo e dho Hemb Romo. Omiyo nowachonigi niya, “Mar ang’o utimo gik ma kamagi? Asewinjo wach timbeu maricho e dho ji duto. Ooyo yawuota, wach masewinjo ka jo-Ruoth Nyasaye wacho kuomu ok en wach maber. Ka ng’ato oketho ni wadgi, Nyasaye nobedne jathek, to ka ng’ato oketho ni Ruoth Nyasaye to ere ng’ama nokonye?” To ne gidagi winjo dwond wuon-gi, nimar Ruoth Nyasaye noseng’ado ni mondo githo. To nyathi ma Samuel nodongo, kendo Ruoth Nyasaye gi ji nomedo bedo mamor kode. Ng’at Nyasaye moro nobiro ir Eli, monyise niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Nafwenyora ni kwaru kane en gi joode Misri e tuech e od Farao. Ne ayiere kuom dhout Israel duto mondo obed jadolona, kendo odhi e kendona-mar-misango, otim misengni, kendo orwakre gi law dolo miluongo ni efod e nyima. Namiyo dhoodu misengni duto miwang’o ma jo-Isarel chiwo. Ang’o momiyo koro uchayo misengni maga gi mich masechiko? Imiyo yawuoti duong’ moloyo an awuon, kiweyo gichamo lemo mabeyo mag mich ma joga Israel kelo, mi gidoko machwe. Nasingora ni dhoodu ni ginitina nyaka chieng’. To koro awacho ni ok nobed kamano ngang’, nimar joma miya duong’ ema nami duong’, to jogo mochaya, ok nokwan ka gimoro. Ndalo biro ma anang’adie tekoni oko gi teko mar dhoodu bende, nyaka chieng’. Eka e chandruokni inine mwandu duto ma Nyasaye omiyo jo-Isarel, kendo inigombi, to onge ng’at ma noru e dhoodi nyaka chieng’. Anatiek jogi duto matiyo e kendona-mar-misango, mak mana ja-dhoodi achiel ema nodong’, kaywak, kendo ka chunye chandore. To thoth jogi nonegi. Gima notimre ni yawuoti ariyo, ma Hofni gi Finehas, nobedni ranyisi. Ginitho giduto chieng’ achiel. Mi anaket jadolona awuon, ng’at ma jaadiera, ma notim duto manie chunya gi parona. Anagur dhoode mondo nyikwaye oti nyaka chieng’ ni Ruoth mayiero mowir. Jo-dhoodi duto ma nodong’ ka ngima nobi ire, kakwaye fedha matin, kata kuon matin. Giniwach niya, “Asayi, keta e tich kama jadolo moro tiyoe, mondo ayudie gima dacham.” ’ ” Nyathi ma Samuel ne tiyo ni Ruoth Nyasaye e nyim Eli. To weche mane wuok kuom Ruoth Nyasaye ne nok ndalogo, kendo ne ok fwenyre pile. Ndalogo wang’ Eli nosechako imore, ma ok onyal neno maber. Chieng’ moro Eli ne nindo kare mar nindo. Samuel bende nosenindo e Hekalu mar Ruoth Nyasaye, kama Sanduk mar Nyasaye ne nitie. To kane taya mar Nyasaye pok otho, Ruoth Nyasaye noluongo Samuel, mi Samuel nodwoko ni, “Antie.” Eka noringo odhi ir Eli, mowachone niya, “Iluonga; era e.” To Eli nowachone niya, “Ok aluongi. Dog inindi.” Mi nodok monindo. Ruoth Nyasaye noluonge kendo niya, “Samuel.” Mi Samuel nochung’, kendo odhi ir Eli, mowachone ni, “Era e, nikech iluonga.” To nodwoke ni, “Ooyo wuoda, ok aluongi. Dog inindi.” Noyudo ka Samuel pok ong’eyo Ruoth Nyasaye, kendo wach Ruoth Nyasaye ne pok ofwenyorene, omiyo, kane Ruoth Nyasaye oluongo Samuel kendo luong mar adek, nochung’ kendo odhi ir Eli, mowachone niya, “Era e, nikech Iluonga.” Eli nofwenyo ni kara Ruoth Nyasaye ema luongo nyathino. Omiyo nowacho ni Samuel niya, “Dhiyo inindi, to koluongi kendo, to iwach niya, ‘Wachi, Ruoth Nyasaye, jatichni winjo.’ ” Samuel nodok, monindo. Eka Ruoth Nyasaye nobiro mochung’ kanyo, kendo oluongo Samuel kaka noseluonge mokwongo niya, “Samuel, Samuel.” Eka Samuel nodwoko ni, “Wachi, jatichni winjo.” Mi Ruoth Nyasaye nowacho ni Samuel niya, “Abiro timo gimoro e Israel ma ng’ato ang’ata mowinjo to ite nopopni. E ndalono anachop weche duto te mane awacho kuom Eli gi dhoode. Nyaka iwachne ni abiro ng’ado ni dhoode bura mosiko, nikech nong’eyo ni yawuote yanyo Nyasaye, to ne ok okwerogi. Emomiyo akuong’ora ni dhood Eli ni, misango kata chiwo ok nopwodh richogi.” Samuel nonindo nyaka okinyi, eka nochiew, moyawo dhood Hekalu mar Ruoth Nyasaye, to noluoro nyiso Eli fwenyruokno. Eli noluonge, mowachone niya, “Samuel wuoda.” Nodwoke ni, “Era e,.” Eli nopenje niya, “Wach ang’o ma Ruoth Nyasaye onyisi? Asayi, kik ipandago. Nyasaye mondo okwedi kipanda wach moro kuom weche duto ma nowachoni.” Mi Samuel nonyise duto te, ma ok opande kata wach achiel. Eli nowacho niya, “Ruoth Nyasaye mondo otim gima oneno ni ber.” Kane Samuel dongo, Ruoth Nyasaye ne ni kode, kendo weche duto mane okoro, Ruoth Nyasaye ne ochopo kare. Kamano jo-Israel duto, chakre Dan nyaka Beer-sheba, nong’eyo koseket Samuel mondo obed janabi mar Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nomedo fwenyore Shilo, nikech kanyo ema nosefwenyoree ni Samuel. Kamano wach Samuel nobedo gi teko e piny Israel duto. E ndalogo, jo-Filistia nochokore mondo omonj jo-Israel, kendo jo-Israel nowuok mondo oked kodgi. Jo-Israel nojot Ebenezer, to jo-Filistia nojot Afek. Jo-Filistia noyaro ni lweny momanyore gi jo-Israel, kendo kane girado, jo-Filistia noloyo jo-Israel, mi ginego jogi ma dirom alufu ang’wen e paw lweny. Kane jolweny oduogo e kambi, jodong Israel nopenjore niya, “Marang’o Ruoth Nyasaye omiyo jo-Filistia oloyowa kawuono? Wadhiuru Shilo waom Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye wabedgo, mondo oreswa e lwet wasikwa.” Omiyo ne gioro wach Shilo, mi gikelo Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma en Nyasaye mobet ewi kerubi. Hofni gi Finehas, ma yawuot Eli, ema nobiro gi Sandug Muma. Kane Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye obiro e kambi, jo-Israel duto nokok matek, ma piny omor. Kane jo-Filistia owinjo kokono, ne gipenjore niya, “Mano koko manade matimore e kambi jo-Hibraniano?” To kane giwinjo ni Sanduk mar Ruoth Nyasaye osechopo e kambi, ne gidoko maluor mi giwacho niya, “Nyisechegi osebiro e kambigi!” Bende ne giwacho niya, “Yaye! Nyaka nene gima kama pok notimore. Yaye! Ng’ano ma noreswa e lwet nyiseche maratekegi? Gin nyiseche ma nosando jo-Misri gi masiche mayoreyore e thim. Jiwreuru ubed ka chwo, un jo-Filistia, mondo kik ubed ka wasumb jo-Hibrania, kaka gisebedonu. Beduru ka chwo, kendo keduru!” Jo-Filistia nokedo gi jo-Israel, mi giloyo, kendo jo-Israel duto noringo odok e miechgi. Ne ologi marach, kendo jogi ma dirom alufu adek notho. Sanduk mar Nyasaye nokaw, kendo Hofni gi Finehas, ma yawuot Eli, bende nonegi. Ja-Benjamin moro noringo oa e lweny, mobiro Shilo chieng’onogo, koyiecho lepe, kendo obuko wiye buru. E sa ma nochopoe, Eli noyudo obet e kom e dir yo, kang’icho, nikech chunye ne ridore, koparo Sanduk mar Nyasaye. Kane jalo odonjo e dala, monyiso ji wach, dala duto noywak, Eli nowinjo ywak, mopenjo ni, “Mano koko manade?” Ng’atno nodhi ire kareto, monyise wach. Eli koro ne jahigni piero ochiko gaboro, kendo wang’e noyuso mane ok onyal neno. Jalo nowachone niya, “An ng’at moa e lweny. Aringo lweny mana kawuono.” Eli nopenje niya, “Wuoda, lweny dhi nadi?” Ng’atno nodwoke niya, “Jo-Israel oringo jo-Filistia, kendo oseneggi gi nek malich. Hofni gi Finehas yawuoti, bende josetho. Kendo Sanduk mar Nyasaye osekaw.” Kane Eli owinjo wach Sanduk mar Nyasaye, nogore piny ataro, koa e kom ma nobetie but rangach, mi ng’ute notur, motho nikech ne en jaduong’ moti, kendo nopek. Nosebedo jang’ad bura ni jo-Israel kuom higni piero ang’wen. Noyudo ka chi Finehas ma wuod Eli nigi ich, mogik nywol. To kane owinjo ni Sanduk mar Nyasaye osekaw, kendo kwar mare kod chwore josetho, nopo ka muoch kaye, mi nobet piny monywol. To nohewore ahinya modwaro tho, mi mon mane chole nokone niya, “Kik iluor, isenywolo wuowi.” To ne ok odwoko wach, kata dewo ne ok odewo. Nochako nyathi ni Ikabod, (tiende ni, maonge duong’) kowacho niya, “Duong’ osea kuom Israel.” Nowacho kamano nikech Sanduk mar Nyasaye nosekaw, kendo kwar mare gi chwore ne josetho. Mano emomiyo nowacho ni, “Duong’ osea kuom Israel, nikech Sanduk mar Nyasaye osekaw.” Kane jo-Filistia okawo Sanduk mar Nyasaye, ne gigole Ebenezer, mi gikele Ashdod. Eka ne gitere e od nyasachgi ma Dagon, mi gikete but nyasachgino. Kinyne gokinyi, kane jo-Ashdod obiro, ne giyudo ni Dagon osepodho piny auma e nyim Sanduk mar Ruoth Nyasaye. Omiyo ne gichunge, mi gidwoke kare. Kinyne gokinyi mar ariyo, kane gibiro, ne ginwang’o ni Dagon ochako opodho piny auma e nyim Sanduk mar Ruoth Nyasaye, mi wiye gi luetene ochot, molwar e paw dhoot. Kor Dagon kende ema nodong’. Mano emomiyo jodolo mag Dagon, kata ng’ato ang’ata ma donjo e od Dagon, ok nyon paw dhood Dagon e Ashdod, nyaka chil kawuono. Ruoth Nyasaye nosando jo-Ashdod malich, mi luoro omakogi. Nogoyogi gi tuo mar buche, kendo oyieyo bende nopong’o pinygi. Kane jo-Ashdod oneno gima timore, ne giwacho niya, “Sanduk mar Nyasach jo-Israel kik bed e dierwa, nimar osandowa malit, kendo osando Dagon nyasachwa bende.” Omiyo ne giluongo ruodhi duto mag jo-Filistia mondo gine ane gima ginyalo timo gi Sanduk mar Nyasach Israel. Jogo nodwokogi niya, “Goluru Sanduk mar Nyasach Israel, uter Gath.” Kuom mano, ne gigolo Sanduk mar Nyasach Israel, gitero kuno. Kane gisetere, eka Nyasaye nochako sando jo-Gath ahinya. Nogoyo jodalano, matindo gi madongo gi tuo mar buche mokwodogi. Omiyo ne gikowo sanduk mar Nyasaye Ekron. Kane ochopo Ekron, jo-Ekron noywak, kawacho niya, “Gisekelo Sanduk mar Nyasach Israel kuomwa mondo onegwa waduto.” Emomiyo ne giluongo ruodhi duto mag jo-Filistia, mi giwachonigi niya, “Dwokuru Sanduk mar Nyasach Israel kare, mondo kik onegwa waduto.” Ji mang’eny notho e dalano, nikech Nyasaye nosandogi malit. Jogo mane ok otho, to buche nokwodo, kendo ywak mar dalano nochopo nyaka e polo. Kane Sanduk Mar Ruoth Nyasaye osebedo e piny Filistia moromo dueche abiriyo, jo-Filistia noluongo jodolo kod ajuoke, mopenjogi niya, “Watim ang’o gi Sanduk mar Ruoth Nyasaye? Nyiswauru gima dwadwokego kuma ne entie.” Ne giwacho niya, “Kudwoko Sanduk mar Nyasach Israel, to kik udwoke nono, to chiwneuru mich mar pwodho richo, eka unukwo, kendo unung’e gimomiyo ok onyal weyo sandou.” To ne gimedo penjo niya, “En mich machal nadi monego wamiye?” Ne gidwoko niya, “Onego umiye gik moko abich mag dhahabu, maket gi buche mane okuodou, kaachiel gi oyieyo abich molos gi dhahabu, moromo kar kwan ruodhi mag jo-Filistia, nimar tho achiel ema nogoyou uduto, kaachiel gi ruodhi mau. Emomiyo mondo ulos gik maket gi buche mane okuodou, kendo ulos gik maket gi oyieyo ma kethonu piny, kumiyogo Nyasach Israel duong’, mi dipo koweyo sandou, kaachiel gi nyisecheu kod pinyu. Marang’o wiu tek, ka wi Farao gi wi jo-Misri? Donge Nyasaye nosandogi malich, nyaka ne giweyo jo-Israel oa? “Emomiyo koro uik gari manyien, kendo ukaw duesni ariyo madhodho, ma yandi pok otuenigi jok. Tueuru dhogo e garino, to ugol nyithindgi kuomgi, odong’ dala. Eka ukaw Sanduk mar Ruoth Nyasaye, uket e gari, to gik molos gi dhahabu muchiwo ni Ruoth Nyasaye ka mich mar pwodho richo, uket e sanduk moro but Sandugno. Eka uweye odhi adhiya, kung’iye. Kapo ni ochiko yo madhi thurgi nyaka Beth-shemesh, to wanang’e ni kara Ruoth Nyasaye ema osekelonwa masirani. To ka ok oluwo yorno, eka wanang’e ni ok en ema osandowa, to en gimoro mobironwa abira.” Jogo notimo kamano. Ne gikawo duesni ariyo madhodho, mi gitueyo e gari, to nyiroye ne giloronigi e kul. Ne giyieyo Sanduk mar Ruoth Nyasaye e gari, kaachiel gi sanduk moketie oyieyo mag dhahabu kod gik maket gi buchegi. Dhogo nochiko nyimgi tir e yo madhi Beth-shemesh, ka giluwo yo maduong’. Ne giywak ka gidhi, to ne ok gibaro korachwich kata koracham. Ruodhi mag jo-Filistia noluwogi nyaka tong’ Beth-shemesh. Noyudo jo-Beth-shemesh kayo ngano e holo, kendo kane giting’o wang’gi, mi gineno Sanduk, ne gidoko mamor. Gari nodonjo, mochung’ e puoth Joshua ja-Beth-shemesh, but kidi moro mang’ongo. Ne gibaro yiend gari, kendo ne gichiwo ni Ruoth Nyasaye dhogo ka misango miwang’o pep. Jo-Lawi noloro Sanduk mar Ruoth Nyasaye kod sanduk mane oting’o gik molos gi dhahabu mi giketogi ewi kidi mang’ongono. Chieng’no jo-Beth-shamesh notimo ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pep, kod misengni mamoko. Kane ruodhi abich mag jo-Filistia oseneno gima otimore, ne gidok Ekron mana chieng’ono. Buche molos gi dhahabu mane jo-Filistia ochiwo ni Ruoth Nyasaye ka mich mar pwodho richo ne mag Ashdod gi Gaza gi Ashkelon gi Gath kod Ekron, ka bur ka bur ochung’ ni dala ka dala. To oyieyo molos gi dhahabu ne mag miech jo-Filistia, mane ruodhi abichgo rito. Ne gin mier mochiel gi ohinga, kod ma ok ochiel. Kidi mang’ongo mane giketoe Sanduk mar Ruoth Nyasaye obedo ranyisi e puoth Joshua ja-Bethshemesh nyaka chil kawuono. To jo-Beth-shemesh moko nong’iyo i Sanduk mar Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nonego ji piero abiriyo kuomgi, mi ji noywak nikech kum malit mane Ruoth Nyasaye okelonigi kamano. Eka jo-Beth-shemesh nowacho niya, “Onge ng’ama nyalo chung’ e nyim Ruoth Nyasaye, ma Nyasaye malerni! Ere kama dwatere mondo oa kuomwa?” Mi gioro joote ir jo-Kiriath-jearim, ka giwacho niya, “Jo-Filistia osedwoko Sanduk mar Ruoth Nyasaye. Biuru ukawe, ubed kode.” Omiyo jo-Kiriath-jearim nobiro, moomo Sanduk mar Ruoth Nyasaye. Ne gitere e od Abinadab e got, kendo ne giyiero Eleazar wuode mondo orite. Sanduk nobet Kiriath-jearim kuom ndalo mang’eny. To bang’ higni ma dirom piero ariyo, jo-Israel nochako duogo ir Ruoth Nyasaye. Samuel nowacho ni jo-Israel duto niya, “Ka en adier ni uduogo ir Ruoth Nyasaye gi chunyu duto, to wituru nyiseche mag pinje mamoko, kod nyiseche mamon miluongo ni Ashtaroth. Chiwreuru ni Ruoth Nyasaye, kendo uti mana ni en kende, mi enoresu e lwet jo-Filistia.” Omiyo jo-Israel nowito Baal kod Ashtaroth, mi ne gitiyo ni Ruoth Nyasaye kende. Samuel nowacho niya, “Chokuru jo-Isarel duto Mizpa, mondo alamnu Ruoth Nyasaye.” Mi ne gichokore kanyakla Mizpa. Ne giumbo pi, mi giolo piny e nyim Ruoth Nyasaye, kendo ne gitueyo chiemo chieng’no, ka giwacho niya, “Waseketho e nyim Ruoth Nyasaye.” (Mizpa ema ne Samuel ng’adoe buche mag jo-Israel.) Kane jo-Filistia owinjo ni jo-Israel osechokore kanyakla Mizpa, ruodhigo nodhi mondo oked gi jo-Israel. To kane jo-Israel owinjo ni jo-Filistia biro, luoro nomakogi. Ne giwacho ni Samuel niya, “Kik iwe kwayonwa Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa mondo oreswa e lwet jo-Filistia.” Omiyo Samuel nokawo nyarombo madhoth, mochiwo ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o pep. Eka nokwayo Ruoth Nyasaye mondo ores jo-Israel, mi Ruoth Nyasaye nowinjo kwayone, modwoke. Kane pod Samuel timo misango, jo-Filistia nokayo ni jo-Israel mondo oked kodgi, to Ruoth Nyasaye nomiyo polo omor matek kuom jo-Filistia, mokeyogi mi jo-Israel noloyogi. Jo-Israel nowuok Mizpa, molawo jo-Filistia, ka ginegogi nyaka gikadho Beth-kar. Samuel nokawo kidi, mochungo kanyo e kind Mizpa gi Jeshana. Nowacho niya, “Ruoth Nyasaye osekonyowa nyaka ka.” Omiyo nochako kidino ni Ebenezer, (tiende ni, kidi mar konyruok). Kamano nolo jo-Filistia, mi ne ok gichako gidonjo e piny Israel. Ruoth Nyasaye nosandogi malit e ndalo duto mag Samuel. Mier mane jo-Filistia okawo e lweny, noduogo ni jo-Isarel, kendo jo-Israel noreso gwenge duto manie kind Ekron gi Gath e lwet jo-Filistia. To bende kue nobedo e kind jo-Israel gi jo-Amor. Samuel nobedo jang’ad bura ni jo-Israel ndalo duto mag ngimane. Higa ka higa nolworore Bethel, gi Gilgal, gi Mizpa, kong’ado buche jo-Israel kuondego duto. To bang’e nodoknga Rama, kuma dalane ne nitie. Kuno bende nong’adoe buche jo-Israel, kendo nogeroe kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye. Kane Samuel oseti, noketo yawuote mondo obed jong’ad bura e Israel. Nying wuode makayo ne Joel, to jalupne ne Abija. Ne gin jong’ad bura Beer-sheba. Yawuotego ne ok oluwo timbene, to ne giketho bura, ka gibaro kuom dwaro mwandu malang’, kendo kuom chamo asoya. Kuom mano, jodong Israel duto nochokore kanyakla, modhi Rama ir Samuel. Ne giwachone niya, “Iseti, to yawuoti ok luw timbeni. Koro ketnwa ruoth mondo oritwa, mana machalre gi ogendini duto.” To kane gikwayo Samuel mondo omigi ruoth kamano, wachno ne rachne, mi nolamo Ruoth Nyasaye, to Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Winj gima ji wachoni. Ok in ema gidagi, to an ema gisedaga, ni kik abed ruodhgi. Gima koro gitimoni, en gima gisebedo ka gitimona, chakre ndalo mane agologie Misri nyaka chil kawuono, ka giweya, kendo gitiyo ni nyiseche mamoko. Emomiyo koro, winj gima giwachoni. To kata kamano, siemgi matek, kendo nyisgi kaka ruoth biro ritogi.” Samuel nonyiso joma ne kwaye ruoth weche duto mane Ruoth Nyasaye osewachone. Nowachonigi niya, “Timbe ruoth ma biro ritou nochal kama: Enokaw yawuotu, mi noketgi e tich gechene. Ginibed joidh faresene, kendo giniring e nyim gechene. Enoketgi jodong lweny madongo gi matindo, kendo noket jomoko mondo opur puothene, mi gika chambe, kendo moko nolos gige mag lweny gi gik moko mag gechene. Enokaw nyiu mondo olos gik mang’ue ng’ar, gi joted chiemo kod makati. Enokaw puotheu mabeyo moloyo mag cham, gi mag mzabibu, kod mag zeituni, mi enomi jotichne. Nokaw achiel kuom apar mar chambu gi mar mzabibu mau, mi enomi jodonge kod jotichne. Nokaw jotichu machwo gi jotichu manyiri, gi dhou kod kenjeu mabeyo, mi noketgi e tichne. Nokaw achiel kuom apar mag jambu, kendo un bende unubed wasumbni mage. Mi unuywag e ndalono nikech timbe ruodhu mane uyiero, to Ruoth Nyasaye ok nowinju e ndalono.” Kata kamano, ji nodagi winjo dwond Samuel, mi ne giwachone niya, “Ooyo, nyaka wabed gi ruoth ma ritowa, mondo wan bende wachalre gi ogendini duto, ka ruodhwa ritowa, kendo telonwa ka wakedo.” Kane Samuel osewinjo weche duto mag jo-Israel, nonyiso Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Winj gima giwachoni, mondo iketnigi ruoth.” Eka Samuel nowacho ni jo-Israel ni mondo ng’ato ka ng’ato odog dalane. Ne nitie ja-Benjamin moro, ma nyinge Kish, wuod Abiel, wuod Zeror, wuod Bekorath, wuod Afia. Ne en jaduong’ ma japith. Nonywolo wuowi maratego kendo ma jaber ma nyinge Saulo. Kuom jo-Israel duto ne onge ng’at man gi chia moloye. Ne orabora ahinya, ma ji duto ne rem mana e goke. Chieng’ moro kenje mag Kish wuon Saulo nolal, mi Kish nowacho ni Saulo wuode niya, “Kaw jatich moro, udhi umanygo kenjego.” Ne gidhi mi gimanyogi e piny gode mag Efraim kendo e piny Shalisha, to ne ok giyudogi. To kane gibiro e piny Zuf, Saulo nowacho ni jotichne mane ni kode niya, “Wuoth wadogi, dipo ka wuora oweyo paro kenje, koparo mana wan.” To jalo nowachone ni, “E dalani nitie ng’at Nyasaye marahuma. Weche duto mowacho timore adier. We wadhi kuno, dipo ka ofwenyonwa wach moro kuom wuodhwani.” Saulo nopenje niya, “Ka wadhi to ere gima dang’ water ni ng’at Nyasayeno, nimar chiemo mane wating’o koro oserumo, kendo waonge gi mich ma wanyalo terone? Koso wan gang’o?” Jatich nodwoke ni, “An gi pesa moro matin. Mano ema adhi miye mondo onyiswa gima onego watim.” (E ndalo ma chon e Israel kane ng’ato dhi penjo wach kuom Nyasaye, to nowacho ni, “Wadhiuru ir janen” nikech ng’at ma ndalogi luongo ni janabi, ne iluongo chon ni, janen.) Saulo nowachone niya, “Iwacho maber, wuoth wadhi.” Eka ne gidhi e dala mane ng’at Nyasaye nitie. Kane pod giidho got, ka gichiko dalano, ne giromo gi nyiri moko kadhi umbo pi, mi gipenjo niya, “Janen nitie?” Nyigo nodwokogi ni, “Ee, en nyimu kanyo. Returu, koroni eka odonjo dala, nikech jodalano timo misango kawuono e hembko man kama oting’ore. Ka usedonjo e dala to ubiro yude, kapok oidho odhi e hembko. Ji ok nyal chiemo kapok obiro, nimar en ema oguedho gir misango, eka bang’e joma oluong chiemo. Ero, idhuru, ubiro yude piyo.” Omiyo ne giidho gidhi e dalano. To kane gidonjo e dala, ne gineno Samuel kowuok biro romo kodgi, kodhi e hembko. To chieng’ motelo ni biro mar Saulo, Ruoth Nyasaye noyudo osefwenyore ni Samuel, ka wachone niya, “Kiny kar sa makama, anaorni ng’at moro moa e piny Benjamin. Wire mondo obed ruodh joga Israel. Enores joga e lwet jo-Filistia, nimar aseneno chandruok mar joga, kendo ywakgi osechopo ira.” Mano emomiyo kane Samuel oneno Saulo, Ruoth Nyasaye nonyise niya, “Ma e jal ma nyoro awachoni. En ema norit joga.” Bang’e Saulo nosudo machiegni gi Samuel e dhorangach, mowachone ni, “Kiyie to nyisa kama janen odakie.” Samuel nodwoke niya, “An e janen. Teluru nyima e hembko, nikech kawuono ang’ nichiem koda. To kiny gokinyi naweyi idhi, ka asedwoko weche duto manie chunyi. To kik iparri kuom kenjeni ma nyocha olal, nimar koro oseyudgi. To en ng’a, ma noyud gik malong’o duto mag Israel? Donge en mana in gi dhoodu koso?” Saulo nodwoke niya, “To an mana ja-Benjamin, ma libamba matinie moloyo libembni duto mag Israel, kendo dhoodwa en dhoot matinie moloyo dhoudi duto mag Benjamin. Koro, ere gimomiyo iwachona weche ma kamago?” Samuel notero Saulo gi jotichne e od chiemo, moketogi kama oyiedhi e kind joma noluongi, ma dirom piero adek. Eka Samuel nowacho ni jatedo niya, “Kel lemo ma nende amiyi kawachoni ni mondo ikan tenge cha.” Mi jatedo nokelo em kod sembe, moketo e nyim Saulo. “Ma e lemo ma nende okanni. Chame, nikech osekannigo mondo ichame e sawoni gi welo maseluongo.” Kamano Saulo nochiemo gi Samuel chieng’ono. Bang’e ne gilor gia e hembko, mi gidhi e dala, kendo ne gipedho ni Saulo kitanda ewi ot malo, monindo. To kinyne gokinyi mang’ich, Samuel noluongo Saulo ewi ot, kowachone niya “Chungi, mondo akowi.” Saulo nochung’, mi ne giwuok oko gi Samuel. To kane oyudo gilor e mbap dala, Samuel nowacho ni Saulo niya, “Wach ni jatichni okadh otel nyimwa, kendo kosetelo, to in ichung’ mondi, anyisi wach Nyasaye.” Samuel nokawo tung’ mar mo, moolo ewi Saulo. Nonyodhe, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye osewiri gi mo mondo ibed ruodh joge Israel. Initel ni jo-Ruoth Nyasaye, kendo iniresgi e lwet wasikgi molworogi. To gima biro bedoni ranyisi ni Ruoth Nyasaye oseyieri mondo ibed ruodh joge ema: Ka isea kuoma kawuono, to ibiro yudo ji ariyo Zelza e piny Benjamin, but liend Rahel. Ginikoni niya, ‘Kenje mane idhi dwaro oseyudi. Koro wuoru oweyo paro kenje to oparo mana in, kowacho niya, “Atim ang’o, ka koro wuoda olal?” ’ Bang’ mano, inichop e yath maduong’ man Tabor, kama iniromie gi ji adek ma dhi lamo Nyasaye, ka achiel kuomgi oting’o nyidiek adek, to machielo oting’o makati adek, kendo moro oting’o ndede mar divai. Ginimosi, kendo ginimiyi makati ariyo, mi inikaw e lwetgi. Bang’ mano, kichopo e Gibea-elohim, kama jolweny mag jo-Filistia nitie, to inirom gi oganda jonabi, kalor a e hembko, ka joma goyo thumbe gi nyigwerni kod asili, otelonigi, kendo iniyud ka gidhumore. Much Ruoth Nyasaye nobi kuomi gi teko, mi inidhumri kaachiel kodgi, kendo inilokri ng’at moro machielo. Ka ranyisigo otimoreni, to tim gima ineno ni ber, nikech Nyasaye ni kodi. Tel nyima kilor nyaka Gilgal, to anabi iri mondo atim misengni miwang’o pep, kod mag sawo. Rita kuom ndalo abiriyo, eka nabi iri mondo anyisi gima onego itim.” Kane Saulo pod loko ng’eye a ir Samuel, Nyasaye nomiye chuny manyien, kendo ranyisigo duto notimore chieng’no. Kane gichopo Gibea, oganda jonabi noromo kode, kendo much Nyasaye nobiro kuome gi teko, mi en bende nodhumore kodgi. Kane ji duto mong’eye oneno kaka odhumore kod jonabi ne gipenjore niya, “En ang’o mosetimore ni wuod Kishni? Kara Saulo bende en achiel kuom jonabi?” To ng’at moro ma ja gweng’no nopenjo niya, “Gin yawuot ng’a?” Mano e chakruok ngero, mawachore ni, “Kara Saulo bende en achiel kuom jonabi?” Kane Saulo osetieko dhumore, nodok dala. Wuon Saulo matin nopenjo Saulo kod jotichne niya, “Ne udhi kanye?” Nodwoke niya, “Ne wadhi dwaro kenje, to kane waneno ni ok wanyal yudogi, ne wadhi ir Samuel.” Wuon Saulo matin nomedo penje ni, “Kiyie, nyisa gima Samuel nowachoni.” Saulo nodwoke niya, “Nonyisowa ratiro kenje oseyudi.” To wach bedo ruoth mane Samuel owachone, to ne ok onyise. Samuel nochoko jo-Israel Mizpa e nyim Ruoth Nyasaye, mowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, owacho kama: ‘Ne agolou Misri, maresou e lwet jopinyno, kendo e teko mar pinje duto mane othirou’ To un koro usedagi Nyasachu, ma noresou e masicheu, kod chandruoku duto, kendo usekwaye mondo oketnu ruoth. Emomiyo koro chung’uru e nyim Ruoth Nyasaye, kuchanoru e libembni mau, kendo e dhoutu.” Eka Samuel nokelo libembni duto mag Israel machiegni, to libamba mar Benjamin ema ne ombulu okwanyo. Mi nokelo libamba mar Benjamin machiegni, dhoot ka dhoot, kendo dhood Matri ema noyier. Eka nokelo dhood Matri machiegni, ng’ato ka ng’ato, kendo Saulo wuod Kish ema ombulu nolwar kuome. To kane gidware, ne ok ginyal nwang’e. Emomiyo ne gichako gipenjo Ruoth Nyasaye wach niya, “Ng’atno osebiro ka koso?” Ruoth Nyasaye nodwokogi ni, “Ero opondo e kind misike.” Mi ne giringo giome kuno. Ne orabora ahinya, ma kochung’ e dier ji, to giduto girem mana e goke. Samuel nowacho ni ji duto niya, “Neuru jal ma Ruoth Nyasaye oyiero. Onge ng’at machal kode kuomu duto.” Mi ji duto nokok kawacho niya, “Ruoth mondo odag aming’a!” Eka Samuel nonyiso ji kaka tich ruoth chalo,, kendo nondiko wachno e kitabu, mi okano e nyim Ruoth Nyasaye. Bang’e nomiyo ji thuolo mondo ng’ato ka ng’ato odog dalane. Saulo bende nodhi dalagi Gibea, kendo thuondi moko ma Nyasaye omulo chunygi, nodhi kode. To jomoko ma acheje nowacho niya, “Ere kaka jali dikonywa?” Ne gichaye, mi ne ok gikelone mich. Bang’ due achiel, Nahash ja-Amon nodhi molworo Jabesh-gilead mondo okaw. Omiyo jo-Jabesh duto nowacho ni Nahish niya, “Tim kodwa winjruok, mondo wabed jogi.” To Nahash ja-Amon nodwokogi niya, “Ok ayie timo kodu winjruok, mak mana ka agolo wengeu ma korachwich mondo akuodgo wi jo-Israel duto.” Jodong Jabesh nowachone niya, “Wenwa kinde kuom ndalo abiriyo, mondo waor joote e piny Israel duto. Bang’ mano, ka joma resowa onge, eka wanachiwre e lweti.” Kane jootego obiro Gibea, dalagi Saulo, ne ginyiso ji wachno, mi ji duto nochako ywak. Noyudo ka Saulo donjo e dala koa puodho, ka sembo dho pur, mi kane owinjo ywak, nopenjo gima ji ywago. Eka ne ginyise wach jo-Jabesh. Kane Saulo owinjo wachno, Much Nyasaye nobiro kuome gi teko, kendo mirima nomake ahinya. Nonego dho pur ariyo, mopogo lemo lemo. Eka nomiyogi joote, moterogi e piny Israel duto, kowacho niya, “Ng’at modagi wuok bang’ Saulo, kendo bang’ Samuel noneg dhoge mana kama.” Luoro moa kuom Ruoth Nyasaye nomako ji, mi ne giwuok giduto gi chuny achiel. Saulo nochanogi Bezek, moyudo ni jo-Israel oromo ji alufu mia adek, to jo-Juda alufu piero adek. Eka nowacho ni joote mane obiro niya, “Wachuru ni jo-Jabesh-gilead ni kiny gonyango giniyud konyruok.” Kane jootego odok, monyiso jo-Jabesh kamano, ne gidoko mamor, mi giwacho ni jo-Amon niya, “Kiny wanawuognu, mondo utimnwa gima uhero.” Kinyne Saulo nopogo joge e migepe adek. Ne gimwomore e kambi jo-Amon kogwen, mi ginegogi nyaka chieng’ otegno. Jo-Amon mane odong’ noke, mane ok nyal nwang’ kata ji ariyo kaachiel. Eka jo-Israel nowacho ni Samuel niya, “Ng’a gini mane odagi ni Saulo kik bed ruodhwa? Kelgiuru mondo waneggi.” To Saulo nowacho niya, “Kawuono ok nyal neg ng’ato, nikech tinendeni ema Nyasaye oresoe jo-Israel.” Bang’e Samuel nowacho ni ji niya, “Wadhiuru Gilgal, mondo wagur ruoth e loch kuno.” Kamano ji duto nodhi Gilgal, kendo ne giketo Saulo ruoth e nyim Ruoth Nyasaye kuno. Ne gitimo ni Ruoth Nyasaye misengni mag sawo, kendo Saulo kod jo-Israel duto nobedo mamor ahinya. Samuel nowacho ni jo-Israel duto niya, “Uneno kaka asewinjo gik moko duto mane ukwaya, mi aseketonu ruoth. Koro Ruoth e jatendu. An to aseti, mi lwar omaka, kendo yawuota bende ni kodu. To asebet jatendu, chakre tinna nyaka kawuono. Era e. Koro donjnauru e nyim Ruoth Nyasaye, kendo e nyim ruoth moseyiero mowir. Rwadh ng’a, kata kanj ng’a masekawo? Ere ng’a ma asemayo gire? Koso ere ng’ama asethiro? Kata en ng’a ma asekawo asoya kuome, madinogo wang’a? Ng’eng’auru, mondo adwoknugo.” To ne gidwoke ni, “Pok imayowa gimoro, kata thirowa pok ithirowa, bende pok ikawo gimoro kuom ng’ato.” Samuel nowachonigi niya, “Tinende Ruoth Nyasaye obedo janeno kuomu, kendo ruoth moseyiero bende obedo janeno, ni pok amulo gimoro.” Mi ne gidwoke ni, “Ee, obedo janeno.” Eka Samuel nowacho ni ji niya, “Adier, Ruoth Nyasaye mane omiyou Musa gi Harun, kendo mane ogolo kwereu e piny Misri, ema obedo janeno. Emomiyo chung’uru mos, mondo awuo kodu e nyim Ruoth Nyasaye, ka aparonu timbe makare duto mane Ruoth Nyasaye otimonu, kendo otimo ni kwereu. Kane Jakobo gi yawuote osedhi Misri, jo-Misri koro ne sando nyikwagi ma kwereu. Omiyo ne giywak ni Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nooro Musa gi Harun mogologi, kendo omiyogi kama wadakieni. To wigi nowil gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, omiyo nojwang’ogi e lwet Sisera, jaduong’ jolweny ma Jabin ruodh Hazor, kendo e lwet jo-Filistia, kendo e lwet ruodh Moab, mi nyaka ne gikedo kodgi. Ne giywak ni Ruoth Nyasaye ka giwacho niya, ‘Waseketho, nikech waseweyi, kendo waselamo Baal gi Ashtaroth, to koro mondo ireswa e lwet wasikwa, kendo wanatini.’ Omiyo Ruoth Nyasaye nooro Jerubaal, Barak gi Jeftha, kod Samson, kendo noresou e lwet wasiku koni gi koni, mi nubedo gi kue. “Ne ung’eyo ni Ruoth Nyasaye e ruodhu, to kata kamano, kane uneno ni Nahash ruodh jo-Amon omonjou, nuwachona niya, ‘Nyaka wabed gi ruoth maritowa.’ Emomiyo koro neuru ruoth museyiero, kendo ma nukwayo, nimar Ruoth Nyasaye osetimonu mana gima nukwaye. Ka unuluor Ruoth Nyasaye, mi utine, kendo uwinj dwonde, ma ok udagi chikene, kendo ka un kaachiel gi ruodhu unuluw Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, to mano nokonyu To ka utamoru winjo dwond Ruoth Nyasaye, kendo udagi chikene, to nosandu kaachiel gi ruodhu. “Emomiyo koro ling’uru, une gima duong’ ma Ruoth Nyasaye biro timo e nyimu. Donge en ndalo kwayo Ruoth Nyasaye mondo omi polo omor, kendo koth ochue, mi ubiro neno kendo ng’eyo kaka nuketho ahinya kuom kwayo mondo ubed gi ruoth maritou.” Kamano Samuel nokwayo Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nomiyo polo omor, kendo koth ochue, chieng’no. Omiyo ji duto noluoro Ruoth Nyasaye ahinya, kod Samuel bende. Ji duto nowacho ni Samuel niya, “Kwanwa Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo kik watho, kane wakwayo mondo wabed gi ruoth, to ne wamedo mana richo ewi moko.” Samuel nodwokogi ni, “Kik uluor. En adier ni usetimo richogo duto, to kata kamano meduru mana luwo Ruoth Nyasaye, kendo tineuru gi chunyu duto. Weuru lamo nyiseche manono, ma ok nyal konyo, kata ma ok nyal reso gimoro, nikech gin mana gik manono. Ruoth Nyasaye ok nojwang’ joge nikech dipo ka nyinge maduong’ okethore, nimar oseyierou mondo ubed joge owuon. To an bende, asingora ni ok naketh e nyim Ruoth Nyasaye, kaweyo lemonu kendu nyisou yo maber kendo makare. Mak mana ni, luoruru Ruoth Nyasaye, kutiyone gi adiera kod chunyu duto, kendo paruru gik madongo mosetimonu. To kusiko kutimo richo, to obiro tiekou kaachiel gi ruodhu.” Saulo noyiero ji alufu adek kuom jo-Israel, mondo ji alufu ariyo kuomgi obed kode Mikmash, kendo e piny gode mag Bethel, to alufu achiel obed gi Jonathan wuode, Gibea, dala jo-Benjamin. Ji moko duto to noweyo, modok miechgi. Jonathan nonego jatend jolweny mag jo-Filistia mane ni Geba, mi jo-Filistia nowinjo ni jo-Hibrania oseng’anyo. Saulo nogoyo tung’ e piny Israel, mi jo-Israel duto nowinjo ni Saulo osenego jatend jolweny mag jo-Filistia, kendo ni jo-Filistia ojok kodgi. Omiyo ne giwakore ir Saulo, mane oyudo ni Gilgal. Jo-Filistia nochokore mondo oked gi jo-Israel. Ne gin gi geche alufu piero adek, gi joidh farese alufu auchiel, kod ji mathoth ka kuoyo mae dhonam. Ne gidhi Mishmash, mi gijot kuno, yo wuokchieng’ mar Bethaven. To kane jo-Israel oneno ka wach otamo wang’gi, nikech nothung’gi ahinya, ne gipondo kamoro amora mane ginyalo tonyie, kaka buche gi bunge gi bugni kod sokni, kendo e kind lwendni. Jomoko kuomgi nokadho aora Jordan nyaka piny Gad gi Gilead. Saulo to ne pod odong’ Gilgal, kendo ji duto mane ni kode ne luoro omako. Saulo norito kuom ndalo abiriyo, kaka Samuel nosechike, to ka ne ji oneno ni Samuel ok obiro, ne gichako ke, ka gia kuom Saulo. Omiyo Saulo nowacho niya, “Kelnauru dhok mitimogo misango miwang’o pep, kod misengni mag sawo.” To e sa mane otieko timoe misango miwang’o pep ema Samuel nobiroe, mi Saulo nowuok mondo oromne, kendo omose. Samuel nopenje niya, “En ang’o misetimoni?” Saulo nodwoke niya, “Naneno ka ji ke a kuoma, to bende in ne ok ibiro kaka ne ichiko, kendo jo-Filistia chokore Mikmash. Emomiyo naparo ni koro jo-Filistia biro biro monja Gilgal, ka pok akwayo Ruoth Nyasaye mondo okonya. Kuom mano, nochuna timo misango.” Samuel nowacho ni Saulo niya, “Itimo tim mofuwo. Ok iserito chik mane Ruorh Nyasaye omiyi. Da bed ni iserito chikne, to da oguro lochni e Israel nyaka chieng’. To koro lochni ok nosiki. Ruoth Nyasaye osedwaro ng’at ma chunye mor godo, kendo osekete mondo obed jatend joge, nikech ne ok irito gima ne Ruoth Nyasaye ochiki.” Eka Samuel noa Gilgal, modhi adhiya. Saulo bende noa kuno, mowuotho kochomo kambi mar lweny, ka ji duto modong’ luwo bang’e. Kane ochopo Gibea, dala jo-Benjamin, nokwano joma ne ni kode, monwang’o ni gin ji ma dirom mia auchiel. Saulo gi Jonathan wuode, kod joma ne en go, nobet Geba, dala jo-Benjamin, to jo-Filistia ne pod jot Mikmash. Ogendni adek mag mony ne thoro wuok e kambi jo-Filistia. Oganda achiel ne luwo yo madhi Ofra e piny Shual, to oganda machielo ne luwo yo madhi Beth-horon, kendo oganda mar adek ne luwo yo mochiko gode, momanyore gi holo mar Zeboim gi thim. Ne ok nyal yud jatheth e piny Israel duto, nikech jo-Filistia ne ok oyie mondo jo-Hibrania othedh ligengni kata tonge. To jo-Isreal duto ne dhi ir jo-Filistia mondo ng’ato ka ng’ato opiag kweye gi leye gi ratonge kod bithe. Nengo mar piago kwer kata le ne en nus shekel, to mar ratong’ kata bidhi ne en achiel kuom adek mar shekel. Omiyo kane ndalo mar lweny ochopo, ne ok nyal yud ligangla kata tong’ e lwet ji duto mane ni kod Saulo gi Jonathan, to mak mana Saulo gi Jonathan kende ema ne nigi gilweny. Noyudo jo-Filistia oseketo jolweny e holo mar Mikmash. Chieng’ moro Jonathan wuod Saulo nowacho ni jating’ne gilweny niya, “Bi mondo waidh loka cha ir jolweny mag jo-Filistia.” To ne ok onyiso wuon mare wachno. Noyudo ka Saulo oguro hembe e tiend yath maduong’ man Migron e tong’ Gibea, kendo ji mane ni kode ne dirom mia auchiel. Ahija wuod Ahitub, ma owadgi Ikabod, ma wuon Finehas, ma wuod Eli, jadolo mar Ruoth Nyasaye e Shilo, ema ne oting’o law dolo miluongo ni efod. To onge ng’ama nong’eyo ni Jonathan osedhi. E hoho mar jolweny mag jo-Filistia, ne nitie lwendni ariyo mogingore e bathe koni gi koni. Nying lwanda mokwongo ne Bozez, to nying machielo ne Sene. Lwanda achiel ne ni yo nyandwat, koma omanyore gi Mikmash, to machielo ne ni yo milambo, koma omanyore gi Geba. Jonathan nowacho ni jating’ne gilweny niya, “Bi mondo waidh loka ir jolweny mag joma ok ter nyangugo. Dipo ka Ruoth Nyasaye okonyowa, nimar onge gima mono Ruoth Nyasaye resowa, kata ka wang’eny, kata ka wanok.” Jating’ne gilweny nokone ni, “Tim duto manie chunyi, nikech abiro konyi e gimoro amora ma idwaro timo.” Mi Jonathan nowacho niya, “Ber wadhi loka ir jogo mondo ginewa. Kapo ni giwachonwa ni, ‘Ritwauru kanyo,’ to wanachung’ mana kanyo, mak wadhi irgi. To ka giwacho ni wadhi irgi, eka wanadhi, kwang’eyo ni Ruoth Nyasaye osechiwogi e lwetwa. Mano ema nobednwa ranyisi.” Omiyo ne giwuok e lela, mondo jolweny mag jo-Filistia onegi. Jo-Filistiago nowacho ni, “Neuru! Jo-Hibrania wuok e buche ma yande gipondoe.” Ne giluongo Jonathan kod jatichne, ka giwacho niya, “Idhuru ubi ku, ubiro neno!” Jonathan nowacho ni jatichne niya, “Luw bang’a, nikech Ruoth Nyasaye osechiwogi e lwet jo-Israel.” Jonathan noidho kalawore gi lwete, ka jatichne luwo bang’e. Eka nomonjo jo-Filistia, kogoyonigi piny, to jatichne negogi, ka luwo bang’e. E lweny mokwongono, Jonathan gi jatichne nonego ji ma dirom piero ariyo, e pap matin mane gintieno. Mi luoro maduong’ nolandore kuom jo-Filistia duto, mane nie paw lweny, kendo mane nie kambi. Jolweny ma jorit, kaachiel gi oganda mony bende nokirni, kendo piny noyiengni, mi kihondko malich nobetie. Jorito mag Saulo mane ni Gibea noneno ka oganda lweny mag jo-Filistia ke, karingo koni gi koni. Eka Saulo nowacho ni joma ne ni kode niya, “Kwanreuru, mondo une ane ng’ama onge kuomwa.” To kane gitieko kweno, ne ginwang’o ni Jonathan gi jating’ne gi lweny ema onge. Saulo nowacho ni Ahija ni, “Kel Sanduk mar Nyasaye ka.” Ahija ema ne ting’o Sanduk ni jo-Israel ndalogo. To kane Saulo pod wuoyo gi jadolo, mahu mane nie kambi jo-Filistia nomedore, omiyo nokwero jadolo mondo owe aweya. Eka Saulo gi joge duto nowuok mogiyo kadhi e lweny, kuma ne giyudoe ka jo-Filistia negore kendgi giwegi, achadha nono. Jo-Hibrania mane ni kor jo-Filistia chon, kendo mane jot kodgi, nodok kor jo-Israel mane luwo Saulo gi Jonathan. Bende kane jo-Israel duto mane osepondo e piny gode mag Efraim owinjo ni jo-Filistia ringo, ne gilawogi matek. Kamano Ruoth Nyasaye noreso jo-Israel chieng’no, kendo ne gikadho dala mar Bethaven, mana kapod gikedo. Jo-Israel nool ahinya chieng’no nikech Saulo nosekwerogi niya, “Okuong’ jalo mochamo gimoro kapok piny oyuso, kendo kapok atieko chulo kuor kuom wasikwa.” Kamano ne onge ng’ato kuomgi mane obilo gimoro. To noyudo ka ji duto ochopo e bungu kama mor kich ne chuerie piny. Kane gidonjo e bunguno, ne gineno mor kich ka ton, to onge ng’ato ma notero lwete e dhoge, nikech ne giluoro kuong’. To Jonathan ne ok owinjo ka wuon mare kwero ji gi kuong’. Emomiyo nochwowo pedni gi luth mane en go e lwete, moketo mor kich e dhoge, mi chunye nodwogo. Eka ng’at moro nowachone niya, “Wuoru nokwero ji matek gi kuong’ niya, ‘Okuong’ jalo machamo gimoro tinende.’ ” To noyudo nong’no koro ohewo ji ahinya, omiyo Jonathan nowacho niya, “Wuora osethago ji, kuom kwerogi kamano. Neuru kaka chunya koro oduogo. Mana nikech mor kich matin ma abiloni. Dobedo maber manade ka da ji ochamo chiemo mane giyako kuom wasikwa, mi da wanego jo-Filistia oyokre!” Ne giloyo jo-Filistia chieng’no, mi gilawogi chakre Mikmash nyaka Aijalon. To kata kamano nong’no nohewo jo-Israel ahinya. Omiyo ne gigore kuom gik mope, mi gikawo rombe gi ruedhi kod nyiroye, kendo ne ginegogi mana e lowo. Ne gichamogi kapod gitimo remo. Eka nonyis Saulo niya, “Ji ketho ni Ruoth Nyasaye, nikech gichamo ring’o motimo remo.” Saulo nowacho ni ji niya, “Usetimo marach, omiyo ng’ieluru kidi maduong’, ukelna ka.” Eka nomedo wacho niya, “Dhiuru kuom ji, ulandnigi wach ni ruoth wacho kama: ‘Ng’ato ka ng’ato mondo okelna rwadhe kata rombone mondo onegi kendo ocham ka. To kik uketh ni Ruoth Nyasaye, kuchamo ring’o motimo remo.’ ” Omiyo godhiambono, ng’ato ka ng’ato nokelo chiache monego kanyo. Mano emomiyo Saulo nogero ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango. En e kendo-mar-misango mane okuongo gero ni Ruoth Nyasaye. Saulo nowacho ni ji niya, “Waloruru mondo wamonj jo-Filistia gotienoni, kendo wayakgi nyaka piny ru, bende kik wawe kata ng’at achiel dong’ kangima.” Mi ne gidwoke niya, “Tim gima ineno ni ber.” To jadolo nowacho ni, “Wapenjuru Nyasaye wach mondi.” Omiyo Saulo nopenjo Nyasaye wach niya, “Alaw jo Filistia koso? Bende ibiro chiwogi e lwet jo-Israel?” To ne ok odwoke gimoro chieng’ono. Mi Saulo nowacho ni jodonge niya, “Suduru machiegni, mondo unon kendo ufweny kuma kethoni oaye tinendeni. Gi nying Ruoth Nyasaye mareso Israel, kata dabed ni ng’at mokethono en mana Jonathan wuoda, to nyaka otho!” To onge kata ng’at achiel mane odwoke. Eka nowacho ni jo-Israel duto niya, “Un beduru bathe konchiel, to an gi Jonathan wuoda, wabed komachielo.” Mi ji duto nodwoko Saulo ni, “Tim gima ineno ni ber.” Eka Saulo nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ang’o momiyo ok isedwokowa tinendeni? A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ka ketho ni kuoma, kata kuom Jonathan wuoda, to chiw ombulu miluongo ni Urim. To ka en kuom jogi Israel, to chiw ombulu miluongo ni Thumim.” Mi Saulo gi Jonathan ema noyier, to jo-Israel nowe. Eka Saulo nowacho niya, “Go ombulu e kindwa gi Jonathan wuoda.” Mi ombulu nolwar kuom Jonathan. Saulo nowacho ni Jonathan niya, “Nyisa gima isetimo.” Mi Jonathan nonyise ni, “Adier, nabilo mor kich matin gi luth mane nie lweta. Era e, ayie tho.” Saulo nowacho niya, “Nyasaye mondo okweda ka ok itho. Jonathan, in nyaka itho!” To ji duto nowacho ni Saulo niya, “Bende Jonathan nyalo tho adier, to en ema osekelo konyruok maduong’ kama e Israel? Ngang’! Gi nying Ruoth Nyasaye, kata mana yie wiye achiel ok nolwar piny, nikech Nyasaye ema osekonye timo tich mosetimo kawuononi.” Kamano ji nowaro Jonathan mondo kik tho. Eka Saulo noweyo lawo jo-Filistia, nikech ne gisedok thurgi. Kane Saulo obedo ruodh Israel, nokedo gi wasike duto koni gi koni, moloyogi kuonde duto modhiye. Ne gin jo-Moab, gi jo-Amon, gi jo-Edom, gi ruodhi mag Zoba, kod jo-Filistia. Notimo chir, mi noloyo jo-Amalek bende, kendo noreso jo-Israel e lwet joma ne monjogi. Yawuot Saulo ne Jonathan gi Ishfi kod Malkishua, to nyige ne Merab, nyare maduong’ gi Mikal nyare matin. Nying chi Saulo ne Ahinoam nyar Ahimaaz. To nying jatend jolwenje ne Abner wuod Ner, owadgi wuon Saulo. Kish wuon Saulo, kod Ner wuon Abner, ne yawuot Abiel. Ne nitie lweny mager e kind jo-Israel gi jo-Filistia kuom ndalo duto mag ngima Saulo. Omiyo kane oneno ng’at moro maratego, kata mathwon, to nokete achiel kuom jolwenje. Samuel nowacho ni Saulo niya, “Ruoth Nyasaye ne oora ni mondo awiri mo, ibed ruodh joge Israel. Emomiyo koro winj wachne. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kama: ‘Anakum jo-Amalek kuom geng’o ni jo-Israel yo, kane gia Misri. Koro dhiyo iked gi jo-Amalek, kendo iketh mwandugi duto chuth. Kik iwegi, to ineggi duto, chwo gi mon, rawere gi nyithindo madhoth, gi dhok gi rombe, kod ngamia gi kenje.’ ” Omiyo Saulo noluongo jo-Israel Telaim. Nokwanogi, monwang’o ni gin jolweny alufu mia ariyo, kaachiel gi ji alufu apar moa Juda. Eka nodhi e dala jo-Amalek, mobutonigi e holo. To nowacho ni jo-Keni niya, “Un to, wuoguru ua kuom jo-Amalek, nimar dipo ka anegou kaachiel kodgi, to un nutimo maber ni jo-Israel kane giwuok gia Misri.” Kamano jo-Keni nowuok moa kuom jo-Amalek. Eka Saulo nonego jo-Amalek, chakre Havila nyaka Shur, man yo wuok chieng’ mar Misri. Agag, ruodh jo-Amalek, ema nomako kangima, to jomoko duto nonego pep. Saulo gi joge noweyo Agag kangima, to bende ne ok giketho rombe gi dhok machwe gi nyirombe kod gik moko mabeyo. To gik moko maricho, ma onge ohala, ema ne giketho chuth. Eka wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Samuel niya, “Chunya olokore kuom keto Saulo ruoth, nimar osedok chien ma ok oluwa, kendo ok osetimo gima nachike.” Mirima nomako Samuel, moywak ni Ruoth Nyasaye otienono duto. Eka nochiew gokinyi mang’ich, modhi mondo one Saulo, to noyudo wach ni Saulo nende odhi Karmel, mochungo rapar mondo oparego, to bang’e ochweyo nyaka Gilgal. Samuel nodhi ir Saulo, mi Saulo owachone niya, “Ruoth Nyasaye mondo oguedhi. Asetimo gima ne Ruoth Nyasaye ochika.” To Samuel nopenje niya, “Ka kamano, to ere gimomiyo awinjo ywak rombe gi mar dhok?” Nodwoke niya, “Gin rombe gi dhok mabeyo mag jo-Amalek, mane ji oweyo mak onego, mondo gitimgo misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi. To moko duto wasenego pep.” Eka Samuel nowacho ni Saulo niya, “Ter mos, mondo anyisi gima Ruoth Nyasaye nende owachona gotienoni.” Saulo nodwoke ni, “Wachna.” Samuel nowachone niya, “kata obedo ni in iwuon ineno ni itin, to oseketi jatend dhout Israel. Ruoth Nyasaye ne oyieri mondo ibed ruodh Israel. Ne oori mondo idhi iked gi joricho ma jo-Amalek, kinegogi nyaka itiekgi chuth. Koro marang’o ne ok iwinjo dwond Ruoth Nyasaye, mitimo gima rach e nyime, kimwomori, kendo ipeyo mwandu?” Saulo nodwoko Samwel niya, “Ooyo, asewinjo dwond Ruoth Nyasaye, kendo asetiyo tich mane Ruoth Nyasaye oorae. Asekelo Agag ruodh Amalek, kendo asetieko jo-Amalek chuth. To ji ema nokawo rombe gi dhok mabeyo kuom mwandu mowe ni mondo okethi, mana ni mondo gitimgo misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi, Gilgal.” To Samuel nopenje niya, “Iparo ni Ruoth Nyasaye ohero chiwo kod misengni moloyo mako chikene koso? Ooyo, mako chik ber moloyo misango, kendo chiko it ber moloyo boche imbe. Tamruok mako chik chalo gi tim jwok, kendo wichteko chalo gi tim mamono. Isedagi chik Ruoth Nyasaye, omiyo en bende osedagi ni kik ibed ruoth.” Saulo nowacho ni Samuel niya, “Aseketho, kaweyo luwo chik Ruoth Nyasaye kod wechene bende, nimar naluoro ji, kendo nawinjo dwondgi. Emomiyo koro asayi ni wena kethona, kendo lokri wadog kodi, mondo alam Ruoth Nyasaye.” To Samuel nodwoke niya, “Ok nadog kodi, nimar isedagi wach Ruoth Nyasaye, kendo Ruoth Nyasaye osedagi ni kik ibed ruodh Israel.” Kane Samuel olokore mondo odhi, Saulo nomako riak lawe, mi oyiech. Eka Samuel nokone niya, “Kawuono Ruoth Nyasaye oyiecho loch Israel kuomi, kendo omiyo ng’at machielo, maber moloyo. Bende Nyasaye ma en Duong’ Maler mar Israel ok riambi kata lokre, nimar ok en dhano ma dolokre.” Eka Saulo nowacho niya, “Aseketho, to kata kamano, asayi, miya duong’ kawuono e nyim jodong joga, kendo e nyim jo-Isarel. Wichri wadog kodi, mondo alam Ruoth Nyasaye ma Nyasachi.” Kuom mano, Samuel nowichore, moluwo bang’ Saulo, kendo Saulo nolamo Nyasaye. Samuel nowacho niya, “Kelnauru Agag, ruodh jo-Amalek.” Mi Agag nobiro ire gi mor, koparo ni koro ok obi tho. To Samuel nowachone niya, “Kaka liganglani osenego nyithind mon, e kaka meru bende nobed achiel kuom mon ma nyithindgi onegi!” Eka Samuel nonego Agag achanya achanya Gilgal e nyim Ruoth Nyasaye. Samuel nodok Rama, to Saulo bende nodok e dalane Gibea. Samuel nokuyo nikech Ruoth Nyasaye ne oneno ni kara ne ok ber mondo oket Saulo ruodh Israel. Nyaka chop tho Samuel ne ok ochako oneno Saulo kendo. Ruoth Nyasaye nowacho ni Samuel niya, “Ibiro kuyo nyaka karang’o, to asedagi ni kik Saulo obed ruoth? Koro ol mo e tung’ni mondo aori ir Jesse ja-Bethlehem, nikech aseyiero wuode moro mondo obed ruoth.” Samuel nodwoke ni, “Anyalo dhi nadi? To ka Saulo owinjo to donega!” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Kaw roya idhigo, kendo iwach ni isebiro mondo itim misango ni Ruoth Nyasaye. To iluong Jesse obi e misango, eka nanyisi gima onego itim. Nyaka iwirna jal ma abiro nyisi.” Kuom mano Samuel nodhi Bethlehem kaka Ruoth Nyasaye nowachone. Jodong dala nobiro romone ka kirni, mi gipenje niya, “Ibiro gi kue koso?” Nodwokogi niya, “Ee, abiro gi kue, ni mondo atim misango ni Ruoth Nyasaye. Pwodhreuru mondo wadhi kar misango.” To Jesse gi yawuote, Samuel owuon ema nopwodho, moluongogi e misango. Kane gichopo, Samuel noneno Eliab, moparo ni, “Adier, ng’at ma Ruoth Nyasaye oyiero eri ochung’ e nyime.” To Ruoth Nyasaye nowacho ni Samuel niya, “Kik ing’i wang’e kata borne, nikech asedage. Ruoth Nyasaye ok ng’ichi kaka dhano ng’icho. Dhano ng’iyo ringruok, to Ruoth Nyasaye ng’iyo chuny.” Eka Jesse noluongo Abinadab, momiye okadho e nyim Samwel. To Samuel nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ok oyiero jali bende.” Eka Jesse nomiyo Shama okadho, to Samuel nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ok oyiero kata mana jali.” Kamano Jesse nomiyo yawuote abiriyo okadho e nyim Samuel, to Samuel nowacho ni, “Ruoth Nyasaye ok oyiero moro kuom jogi.” Eka nopenjo Jesse niya, “Magi e kar romb yawuoti duto koso?” Nodwoke ni, “Ooyo, pod odong’ machogo. En to okwayo rombe.” Samuel nowacho ni Jesse niya, “Or ng’ato oluonge, nikech ok wanyal bet piny kapok obiro.” Mi nooro ng’ato mokele e nyimgi. Ne en wuowi ma silwal, kendo man gi chia. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Samuel niya, “Chungi, iwire gi mo, nikech jali e en.” Omiyo Samuel nokawo mo, mowirogo Daudi e nyim owetene, mi Roho mar Nyasaye nobiro kuom Daudi gi teko, mobedo kode chakre chieng’no. Bang’e Samuel nowuok, modok Rama. To Roho mar Ruoth Nyasaye noseweyo Saulo, kendo muya marach moa kuom Ruoth Nyasaye ne chande. Jatich Saulo nokone niya, “Ruoth, ineno kaka muya marach moa kuom Nyasaye chandi. Dak ior jotichni odhi odwarni ng’at mong’eyo goyo thum, mondo ogo thum e kinde ma muya marachno chandie, eka iyud kue?” Omiyo Saulo nowacho ni jotichne niya, “Ara dwarnauru jagocho molony.” Eka achiel kuom jotichne nodwoke niya, “Ang’eyo wuowi moro ma wuod Jesse ja-Bethlehem, molony e goyo thum. En ng’at ma jachir, kendo ma ratego e lweny. Ong’eyo wuoyo, kendo en jaber. Ruoth Nyasaye bende ni kode.” Kuom mano, Saulo nooro joote ir Jesse, kowacho niya, “Orna Daudi wuodi, ma jakwadh rombe.” Omiyo Jesse nokawo makati apar, gi ndede mar divai, kod nyadiel, moorogo Daudi wuode mondo oter ni Saulo. Kamano Daudi nobiro ir Saulo, mobedo jatichne. Saulo nohere ahinya, mokete jating’ne gilweny. Saulo nooro ni Jesse wach niya, “Yie iwe Daudi otina, nikech en jatich maber.” Omiyo kinde mane muya marach moa kuom Nyasaye chandoe Saulo, to Daudi ne goyo thum. Kamano chuny Saulo ne duogo, moyud kue, kendo muya marach ne weye. Chieng’ moro jo-Filistia nochoko jolwenjgi kanyakla e dala moro mar Juda, miluongo ni Soko. Ne gijot Efes-damin, e kind soko gi Azeka. Saulo gi jo-Israel bende nochokore kanyakla, mojot e holo mar Ela. Ne giyaro ni lweny, ka gichomo jo-Filistia. Jo Filistia ne ni e got moro, to jo-Israel e got machielo, to holo nopogo kindgi. Thwon moro ma nyinge Goliath ja-Gath, nowuok e kambi jo-Filistia. Borne ne dirom mita adek. Nosidho ogut mula, kendo norwako akor mar nyinyo ma pekne ne dirom kilo piero auchiel. Norwako mula e ogwendene, kendo noting’o tong’ abaja e goke. Bond tonge ne chalo lodi, kendo pek mar wi tonge ne dirom kilo abiriyo. Jating’ kuode ne wuotho e nyime, kotelone. Goliath nokok ni jolweny mag Israel niya, “Marang’o uyaro ni lweny? Donge ung’eyo ni an ja-Filistia, to un to un jotich Saulo? Ara yieruru ng’ato mondo obi orad koda. Kokedo koda, monega, to wanabed wasumbni mau. To ka an ema aloye, manege, to unubed wasumbni mawa.” Eka nomedo wacho niya, “Athiano ni jolweny mag Israel ni kawuono keluru ng’ato mondo akedgo.” Kane Saulo gi jo-Israel duto owinjo weche ja-Filistiano, kibaji nogoyogi, mi gidoko maluor ahinya. Daudi ne en wuod ja-Efrath ma Bethlehem-Juda, ma nyinge Jesse, mane nigi yawuowi abiriyo. E ndalo mag Saulo, Jesse nosebedo jaduong’ moti ahinya. Yawuote adek madongo nosedhi gi Saulo e lweny. Nying wuode makayo ne Eliab, to jalupne ne Abinadab, kod Shama, wuode mar adek. To Daudi ne wuode machogo. Yawuote adek madongogo nosedhi gi Saulo, to Daudi ne tiyo ni Saulo ndalo moko, to ndalo moko nodok Bethlehem, kwayo jamb wuon mare. Kuom ndalo piero ang’wen ja Filistia cha ne sudo machiegni, kanyisore okinyi godhiambo. Chieng’ moro Jesse nowacho ni Daudi wuode niya, “Kaw atonga mar chamb abulani, kod makati apargi, iter piyo ni oweteni e kambi. Modhi mong’in apargi bende ter ni jaduong’gi mar lweny. Dhi ine kaka oweteni obet, kendo iduogna wach ma kuomgi. Gin kod Saulo gi jo-Israel duto e holo mar Ela, ka gikedo gi jo-Filistia.” Daudi nochiew gokinyi mang’ich, moweyo rombe gi jorit. Nokawo gigo modhi kaka Jesse nochike. Nochopo e kambi mana ka jolweny wuok dhi kedo, kendo ka gigiyo sigich lweny. Jo-Israel kod jo-Filistia noyaro ni lweny ka gimanyore. Daudi noweyo gik mane oting’o ni jarit misike, moringo odhi ir jolweny, kendo omoso owetene. Kane pod owuoyo kodgi, thwon ma nyinge Goliath, ja-Filistia ma ja-Gath, nowuok kuom jolweny mag jo-Filistia, mowacho wechene kaka pile, kendo Daudi nowinje. Kane jo-Israel oneno jalo, ne giringo giduto, ka luoro omakogi ahinya. Ne giwacho niya, “Donge uneno jal mabironi? Obiro mana ni mondo othian ni jo-Israel. Ng’at monege, to ruoth nomi mwandu mang’eny, kod nyare okendi. Bende joodgi ok nogol osuru kata tiyo tich achune e Israel.” Daudi nopenjo joma nochung’ bute niya, “Ang’o ma ibiro timo ni ng’at ma nyalo nego ja-Filistia cha, kogolo wichkuot kuom jo-Israel? Ja-Filistia ma ok oter nyanguno en ng’a, ma dothian ni ogend Nyasaye mangima?” Jogo nodwoke niya, “Ruoth nomiye mwandu mang’eny, kod nyare okendi.” To kane Eliab, owadgi Daudi maduong’, owinjo Daudi ka wuoyo gi jogo, mirima nomake kode, mopenje niya, “Ang’o mokeli ka? Koso ng’ama iweyo ka ritoni rombe manok kande e thim? Ang’eyo sing’ayini, kod richo manie chunyi. Isebiro mana ni mondo ine lweny!” Daudi nodwoke niya, “Ere gima asetimo? Donge apenjo maber?” Mi nolokore oweye modhi ir ng’at machielo, kopenjo mana penjono. To ji nodwoke mana wach machalre. Kane ji owinjo gima Daudi owacho, ne ginyiso Saulo, mi Saulo nooro ng’ato mondo oome. Daudi nowacho ni Saulo niya, “Chuny ji kik nyosre nikech ja-Filistia cha. Abiro dhi kedo kode.” To Saulo nowachone niya, “Ok inyal dhi kedo gi ja-Filistiano, nikech pod in mana wuowi, to jalo osebedo jalweny chakre tinne.” To Daudi nodwoko Saulo niya, “Ruoth, an jakwath jamb wuora, to ka sibuor kata ondiek omako rombo e lek, to aluwe, maked kode, mondo ares rombono e lake. To kapo ni ochikore kuoma, to amako yie tike kendo agoye, manege. Asenego sibuoche gi ondiegi, omiyo ja-Filistia ma kia Nyasayeno bende biro tho mana ka ondiegigo, nikech othiano ni ogend Nyasaye mangima.” Daudi nomedo wacho niya, “Ruoth Nyasaye moseresa e kok sibuoche, kendo e kok ondiegi, biro resa e lwet ja-Filistiani bende.” Saulo nowacho ni Daudi niya, “Ara dhiyo, kendo Ruoth Nyasaye obed kodi.” Mi norwako Daudi kod gige owuon mag lweny. Nosidhone ogut mula, kendo orwakone akor mar nyinyo. Daudi notweyo ligangla kuom gik ma norwaknego, to kane otemo wuoth, wuoth notame nikech ne pok ong’iyo kodgi. Omiyo nowacho ni Saulo niya, “Ok anyal dhi gi gigi, nikech pok ang’iyo kodgi.” Kuom mano nolonyogi, mi okawo ludhe, kendo noyiero kite mapoth abich e aora, moketo e kirope mar kwath. Eka nomako arujre, mosudo machiegni gi ja-Filistiano. Ja-Filistia bende nosudo machiegni gi Daudi, ka jating’ kuode otelone. Kane oneno Daudi, nojare, nikech ne en mana wuowi moa, ma silwal, kendo ma jaber. Nopenjo Daudi niya, “Iparo ni an guok koso, mibirona mana gi kede?” Mi nokuong’o Daudi e nying nyisechene. Eka nowacho ni Daudi niya, “Bi ira ka, mondo achiw ringri ni winy mae polo, kendo ni ondiegi mae thim!” Daudi nodwoko ja-Filistiano niya, “Ibirona gi ligangla gi tong’ abaja kod tong’ dindo, to an abironi mana e nying Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasach jolweny mag Israel, mithianonigi. Tinendeni Ruoth Nyasaye biro chiwi e lweta, mi abiro negi, kendo ang’ad wiyi oko. Ringri gi ringre jolweny mag jo-Filistia abiro weyo ni winy mae polo, kendo ni ondiegi mae thim, mondo piny duto ong’e ni nitie Nyasaye e Israel. Kamano joma ochokore ka duto biro ng’eyo ni Nyasaye ok res joge gi ligangla kod tong’. Lweny en mar Ruoth Nyasaye, kendo en ema obiro ketou e lwetwa.” Kane ja-Filistia osudo machiegni mondo orad gi Daudi, Daudi noringo piyopiyo, kochomo jolwenj Filistia mondo orom kode. Nosoyo lwete e kirope, mogoloe kidi. Nodiro kidino gi orujre, mogoyogo lela wang’ ja-Filistia. Kidi nopowo lela wang’e, mi nogore piny auma. Kamano Daudi noloyo ja-Filistia mana gi orujre kod kidi. Nogoye, monege, kata obedo ni ne oonge gi ligangla kamano. Eka noringo mochung’ kuom ja-Filistiano, kendo nowuodho ligangla ng’atno e olalo, mong’adogo wiye oko. Kane jo-Filistia oneno ni thwon-gi osetho, ne giringo. Jo-Israel gi jo-Juda nogiyo sigich lweny, mi giriembo jo-Filistia nyaka Gath kod dhoranga Ekron. Ringre jo-Filistia mane onegi noriere e yo, chakre Shaarim nyaka Gath kod Ekron. Kane jo-Israel oduogo koa riembo jo-Filistia, ne giyako kambigi. Daudi nokwayo wi ja-Filistia cha, motero Jerusalem, to gik ng’atno mag lweny, nokano e hembe. Kane Saulo oneno Daudi kadhi kedo gi ja-Filistia, nopenjo Abner jatend jolweny niya, “Abner, wuowino en wuod ng’a?” Abner nodwoke ni, “Ruoth, ok ang’eye ngang’.” Ruoth nowachone niya, “Penj ane nying wuon mare.” Omiyo, kane Daudi oa nego ja-Filistia, Abner nokele ir Saulo, ka en gi wi ja-Filistiano e lwete. Saulo nopenje niya, “Wuowi, in wuod ng’a?” Daudi nodwoke niya, “An wuod Jesse ja Bethlehem, ma jatichni.” Kane Saulo otieko wuoyo gi Daudi, nokawe chieng’ono mi ok oyiene odog ka wuon mare, nikech noneno ka chuny Jonathan oriwore gi chuny Daudi, mohere mana kaka oherore owuon. Jonathan gi Daudi ne joherore ahinya, omiyo ne gikuong’ore ni osiep manie kindgi ok norum. Jonathan nolonyo nanga mane orwako, momiyo Daudi kaachiel gi liganglane gi atung’e kod okandane. Daudi nolocho kuonde duto mane Saulo oree, omiyo Saulo nokete jatend jolweny. Wachno nodoko maber ni ji duto, kata mana ni jodong Saulo. Kane Daudi dok dala koa nego ja-Filistia, mon nowuok e miech Israel duto, mondo orom ni ruoth Saulo. Ne giwero wende geto, kendo ne gimiel ka gigoyo thum gi bul. Ne gimiel ka giolo wer niya, “Saulo onego ji gana, Daudi to onego ji gana gi gana.” Wachno ne rach ni Saulo, omiyo mirima nomake ahinya. Nowacho niya, “Giketo ni Daudi ji gana gi gana, to an giketona mana gana kende. En ang’o machielo ma pod odongne, mak mana bedo ruoth?” Chakre chieng’no Saulo ne ng’iyo Daudi gi wang’ marach. Kinyne muya marach moa kuom Nyasaye nobiro gi teko kuom Saulo, mi nodhumore e ode, kendo Daudi nogoyone thum, kaka nojatimo. To Saulo ne nigi tong’ e lwete, mi nobayogo Daudi koparo ni mondo ochwowego oriwe gi kor ot, to Daudi noleng’o motony. Gima kama notimore diriyo. Noyudo ka Ruoth Nyasaye oseweyo Saulo, to koro ni kod Daudi, emomiyo Saulo noluoro Daudi. Kuom mano, nogole bute mokete jatend jolweny alufu achiel. Daudi ne telo ni joge e lweny, kendo nolocho kuonde duto modhiye, nikech Ruoth Nyasaye ne ni kode. Kane Saulo oneno kaka Daudi dhi nyime maber, nomedo luore ahinya, to jo-Israel gi jo-Juda duto nohero Daudi, nikech notelonigi e lweny. Saulo nowacho ni Daudi niya, “Ineno Merab nyara maduong’ni? Abiro miyigo, ikende. To in nyaka ibed mathwon, kikedona lwenje gi wasik Ruoth Nyasaye.” To Saulo ne dwaro ni mondo jo-Filistia ema oneg Daudi, ma ok onege en owuon. Daudi nodwoko Saulo niya, “An ng’a, koso anywolana en ang’o, kata joodwa gin ng’a gini e Israel, ma dahedhra bedo or ruoth?” To kane ndalo ochopo ma Saulo onego chiwie Merab nyare ni Daudi, nochiwe mana ni Adriel ja-Mehola. To Mikal nyar Saulo nohero Daudi, kendo kane Saulo owinjo wachno, nodoko mamor. Noparo ni komiyego, to obiro bedone obadho, mondo jo-Filistia onege. Omiyo Saulo nochako oparo ni mondo Daudi obed chwor nyare. Kuom mano nochiko jotichne mondo owach ni Daudi ling’ling’ niya, “Ruoth mor kodi, kendo jotichne duto oheri. Omiyo koro mondo ibed or ruoth.” To kane jotich Saulo onyiso Daudi, nodwokogi niya, “Uparo ni bedo or ruoth en gima yot koso, ma ng’at ang’ata ma jachan ka an kama, nyalo mana bet?” Jotich Saulo noduogo ire, monyise gima Daudi owacho. Eka Saulo nowachonigi niya, “Wachuru ni Daudi ni ruoth ok dwar gima inywomone, to odwaro mana ringre jo-Filistia mia achiel, mondo ochulgo kuor ni wasike.” To Saulo noparo ni mano ema dimi Daudi tho e lwet jo-Filistia. Kane jotich Saulo onyiso Daudi wechego, Daudi ne mor gi bedo or ruoth. Omiyo nowuok gi joge ka ndalo moket pok ochopo, mi ne ginego jo-Filistia mia ariyo. Eka Daudi nokelo ringregi, mokwano ni ruoth mondo obed ore, mi Saulo nomiye Mikal nyare mondo obed chiege. To kane Saulo oneno malong’o kaka Ruoth Nyasaye ni kod Daudi, kendo kaka jo-Israel duto ohere, nomedo mana luore, mobedo jasike mochwere. E kinde ka kinde mane jotend lweny mag jo-Filistia odhi kedo gi jo-Israel, Daudi ne kedo matek, kendo nonego ji moloyo jolwenj Saulo moko duto. Omiyo nyinge noyudo pak maduong’. Saulo nowuoyo gi Jonathan wuode, kendo gi joge duto, ni mondo gineg Daudi. To Jonathan nohero Daudi ahinya. Omiyo nonyiso Daudi wach niya, “Saulo wuora dwaro negi. Emomiyo tang’, mondo kiny ipond gokinyi kama ogeng’ore. An to kiny nawuog machung’ but wuora e pap kama intie, kendo nawuo kode kuomi. Ka awinjo wach moro, to nanyisi.” Jonathan nowuoyo maber gi Saulo wuon mare kuom Daudi, kowachone niya, “Ruoth, kik itim marach ni Daudi jatichni, nikech pok otimoni gimoro marach, to osekonyi ahinya. Noyie tho konego ja-Filistia cha, mi Ruoth Nyasaye nokelo konyruok maduong’ ni jo-Israel duto. Nineno mano, kendo nimor. Marang’o koro idwaro timo marach ni Daudi maonge ketho, kinege kayiem nono?” Saulo nowinjo wach Jonathan, mi nokuong’ore gi nying Ruoth Nyasaye ni ok noneg Daudi. Bang’e Jonathan noluongo Daudi monyiso wachno. Eka nokele ir Saulo, mi Daudi notiyone kaka chon. Lweny nochako owuok, mi Daudi nodhi kedo gi jo-Filistia, moloyogi chuth, nyaka ne giringo. Chieng’ moro kane Saulo obet e ode gi tong’ e lwete, to Daudi goyo thum, muya marach moa kuom Ruoth Nyasaye nobiro kuome, mi notemo chwowo Daudi gi tong, mondo oriw gi kor ot, to Daudi noleng’o, mi tong’ ochwowo mana kor ot. Eka Daudi nopusore motony. Gotienono Saulo nooro joote mondo orit od Daudi, nikech nodwaro nege gokinyi. To Mikal chi Daudi nonyise wach niya, “Ka ok ipondo gotienoni, to kiny nonegi.” Omiyo noloro Daudi piny gie dirisa, mi Daudi noringo motony. Bang’e Mikal nokawo kido mar nyasaye manono, moketo e kitanda, kendo noketone raten molos gi yie diek yo ka wiye, moumo duto gi nanga. Kane Saulo ooro joote mondo omak Daudi, Mikal nowachonigi ni otuo. Jootego noduoko ni Saulo wach, to noorogi kendo, mondo gidog gine Daudi kendgi giwegi. Nomedo wachonigi niya, “Keleuru gi kitanda, mondo anege.” To kane jootego odonjo, ne ginwang’o mana kido mar nyasaye manono e kitanda, kod raten molos gi yie diek yo ka wiye. Saulo nopenjo Mikal niya, “Marang’o iwuonda kamano, miweyo jasika odhi, motony?” To Mikal nodwoke niya, “Nokona ni mondo aweye odhi, nono to onega.” Kamano Daudi noringo, motony. Nodhi Rama ir Samuel monyise gik moko duto mane Saulo osetimone. Eka ne gidhi gi Samuel, mi gidak Nayoth. Nonyis Saulo wach ni Daudi ni kuno, mi nooro joote mondo omake. To kane jootego oneno oganda jonabi ka dhumore, kod Samuel kochung’ ka jatendgi, Much Nyasaye nobiro kuomgi, mi gin bende ne gidhumore. Kane onyis Saulo wachno, nochako ooro joote moko, to gin bende ne gidhumore. Eka Saulo nooro joote kendo mar adek, mi kata jogo bende nodhumore. Bang’e nodhi Rama en owuon, to kane ochopo e soko maduong’ man Seku, nopenjo kuma Samuel gi Daudi odakie, mi ng’at moro nodwoke ni gin Nayoth e Rama. Kane oyudo odhi kuno, Much Nyasaye nobiro kuome en bende kendo nodhumore kowuotho nyaka nochopo Nayoth. En bende nolonyo lepe, kendo nodhumore e nyim Samuel mi noriere duk odiechieng’no gotienono duto. Emomiyo wachno olokore ngero ni, “Kara Saulo bende en achiel kuom jonabi.” Daudi noringo oa Nayoth e Rama. Nodhi ir Jonathan, nopenje niya, “Ang’o ma asetimo? Ere kethona? Ere gima rach ma wuoru oneno ni asetimo momiyo odwaro nega?” Jonathan nodwoke ni, “Ngang’! Ok odwar negi. Wuora ok tim gimoro amora, mak onyisa. Ere gimomiyo wuora dipanda wachni? Ok en kamano.” To Daudi nowachone, koramo niya, “Wuoru ong’eyo ni igena ahinya, omiyo ok odwar mondo ing’e wachni, nimar dipo ka obedoni malit. To adier, gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, ondamo achiel kende ema nie kinda gi tho.” Eka Jonathan nopenjo Daudi niya, “Ere gima idwaro mondo atimni?” Daudi nodwoke niya, “Kiny due nopor, kendo owinjore abed gi ruoth e chiemo. To we adhi apond e lek nyaka chop odhiambo mar chieng’ mar adek. Kapo ni wuoru oneno ni aonge, to iwachne ni, ‘Daudi nokwaya ahinya mondo ayiene oring odhi dalagi Bethlehem, nikech ndalogi ema joodgi duto timoe misango mar higa.’ Kowacho ni, ‘Mano ber,’ eka anayud kue. To ka mirima omake, eka ning’e ni odwaro timona gimoro marach. Emomiyo koro bedna jaadiera, nimar nikuong’orina e nyim Ruoth Nyasaye ni osiep manie kindwa ok norum. To ka aseketho, to nega in iwuon. Ang’o ma dimi itera ir wuoru?” Jonathan nodwoke niya, “We paro kamano! Ka da ang’eyo ni wuora dwaro timoni gimoro marach, donge danyisi?” Daudi nopenjo Jonathan niya, “To ere ng’ama nokelna wach, kapo ni wuoru odwoki gi gero?” Jonathan nowachone niya, “Bi wadhi oko e pap.” Mi ne giwuok giduto, gidhi e pap. Eka Jonathan nowacho ni Daudi niya, “Akuong’ora e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ni kiny kata orucha, sa makama, nang’e gima wuora paro. Ka ayudo ni wach ber kuomi, to nanyisi. To ka wuora dwaro timoni marach, mi ok anyisi mondo itony, to Ruoth Nyasaye mondo okweda. Ruoth Nyasaye obed kodi, kaka yande obet gi wuora. Ka ok atho, to bedna jaadiera, kaka Ruoth Nyasaye dwaro. To ka atho, to ibed jaadiera ni oda nyaka chieng’. Ka Ruoth Nyasaye otieko wasiki duto e piny, to kik nyinga bed kaachiel kodgi. Ruoth Nyasaye mondo ochul kuor mana ni wasiki.” Jonathan nochako okuong’ore ni Daudi kendo, nikech nohere mana kaka noherore owuon. Eka Jonathan nowacho ni Daudi niya, “Kiny due nopor, kendo kiny nong’ere ni ionge, nikech komi nobed nono. To kochopo orucha, to nong’ere ni ionge chuth. Omiyo chieng’no dhiyo kuma nipondoe chieng’ cha, ibed but pidh kite. Eka naba kanyono gi aserni adek, ka ng’ama thoro, kendo naor rawera moro, mondo odhi omany asernigo. Ka awachone niya, ‘Aserni eko ni e bathi koni, kawgi,’ to mano nyiso ni mondo iwuog kama ipondoe, nikech wach ber kuomi. Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye ni onge gima biro timi. To ka awachone rawerano ni, ‘Aserni nie nyimi’, to mano nyiso ni Ruoth Nyasaye dwaro mondo idhi adhiya. To Ruoth Nyasaye mondo obed janeno nyaka chieng’ kuom singruok mane watimo kodi.” Kamano Daudi nodhi mopondo e pap kendo kane due opor, ruoth nodhi e sawo. Nobet e kome man but kor ot, kaka nojatimo. Abner nobet bute, kendo Jonathan bende ne ni kanyo, to kom Daudi ne ni nono. Saulo ne ok owacho gimoro chieng’ono, nikech noparo ni Daudi ok obiro nikech gimoro ogeng’one. Kamoro en gi chola, to pok ogude. Kinyne, kane due osepor, kom Daudi ne pod ni nono, mi Saulo nopenjo Jonathan wuode niya, “Marang’o wuod Jesse ok osebiro e chiemo, nyoro kata kawuono?” Jonatha nodwoke niya, “Daudi nohomba ahinya ni mondo ayiene odhi Bethlehem, kowachona ni, ‘Asayi, yiena adhi, nikech joodwa timo misango dala, kendo owetena osechika mondo abedie. Emomiyo koro kiyiena, to we mondo adhi ane wetena.’ Mano emomiyo ok obiro mondo ochiem kodi.” Saulo nokecho gi Jonathan, mowachone niya, “In wuod dhako ma wiye tek, kendo ma jajemo! Donge ang’eyo ni imako osiep gi wuod Jesse, ma biro keloni wichkuot, kendo ni meru monywoli bende? Ndalo duto ma wuod Jesse osiko ka ngima e piny, in ok nidongi. Emomiyo koro or wach, iomnago, nikech nyaka otho!” To Jonathan nodwoko Saulo wuon mare niya, “Ere gimomiyo dotho? Ang’o mosetimo?” To Saulo nobaye gi tong’ mondo ochwowe. Mano omiyo Jonathan nong’eyo ni wuon mare dwaro nego Daudi. Jonathan noa e mesa ka mirima mager omake, mokuno chiemo chieng’ mar ariyo mar sawo. Chunye ne lit nikech wach Daudi, nimar wuon mare noseyanye. Kinyne gokinyi, Jonathan nowuok gi rawera moro, modhi e pap, kaka ne gichikore gi Daudi. Nowacho ni rawerano niya, “Ringi imany aserni madwaro dirogi.” E sa mane rawera ringo, Jonathan nodiro aserni mokadhe. Kane ochopo kama aserni olwarie, Jonathan nokone niya “Aserni ero nie nyimi. Ruri, kik ideki.” Omiyo rawerano nochoko aserni, moduogogi ni Jonathan ruodhe. To nokiya gima timore, mak mana Jonathan gi Daudi kende ema nong’eyo tiend wachno. Bang’e Jonathan nomiye gige mag lweny, kowachone ni mondo otergi dala. Kane rawera osedhi, Daudi noa kar pidh kite, mokulore didek, eka ne gimosore gi Jonathan, mi giywak giduto, to Daudi noywak moloyo. Jonathan nowacho ni Daudi niya, “Dhiyo gi kue. Wasesingore e nying Ruoth Nyasaye mobedo janeno e kindwa kodi, kendo e kind nyikwaya gi nyikwayi nyaka chieng’.” Eka Daudi nochung’, modhi, to Jonathan nodok dala. Daudi nodhi Nob ir Ahimelek jadolo. Ahimelek nodhi romone ka kirni, mopenje niya, “Ibiro kendi nang’o, ma onge ng’at ma un go?” Daudi nodwoke niya, “Ruoth oora e ote moro, kosiema ni kik ng’ato ng’e wach moro kuom oteni. To bende asechiko joga ma jolweny mondo orom koda kamoro. Koro ere gima in go ka? Yie imiya makati abich, kata gimoro amora mantie.” Ahimelek nodwoke niya, “Makati onge ka, to mak mana mago mowal ni tich Ruoth Nyasaye kende, ma jogi nyalo chamo ka giseritore kuom mon.” Daudi nodwoko jadolo ni, “Adier, waseritore kuom mon, kaka watimo pile kwadhi kedo. E wuodhe duto mwadhiye jolweny ritore maler, to kawuono ok digibed maler moloyo?” Kuom mano jadolo nomiye makati mowal ni tich Ruoth Nyasaye, nikech makati moro amora ne onge kanyo, mak mana makati moket e nyim Ruoth Nyasaye, migolo oko chieng’ miketo makati maliet kargi. To ng’at moro ma jatich Saulo ne ni kanyo chieng’no, kogeng’e e nyim Ruoth Nyasaye mondo opwodhe. Nyinge ne Doeg ja-Edom, mane ng’at maratego moloyo kuom jokwadh Saulo duto. Daudi nopenjo Ahimelek niya, “Donge inie gi tong’ kata ligangla moro ka, nimar ok nabiro gi ligangla kata gi gir lweny moro, nikech wach ruoth nobet arika.” Jadolo nodwoke niya, “Nitie ligangla mar Goliath ja-Filistia, jal mane inego e holo mar Ela cha. Ero okane e tok law dolo miluongo ni efod, koboye gi nanga. Kidware to kawe, nikech onge moro ka, mak mana en.” Daudi nowacho niya, “Miyago, nikech onge moro maloye gi ber.” Chieng’no Daudi nowuok moringo, kodhi ir Akish ruodh Gath, nikech noluoro Saulo. To jotich Akish nowacho ni Akish niya, “Donge jali e Daudi ma ruodh pinygi? Ok en ema ne gimiel ka giwere nihya, ‘Saulo onego ji gana, to Daudi onego ji gana gi gana’?” Kane Daudi owinjo wachno, noluoro Akish ruodh Gath ahinya. Omiyo noloko kite e nyimgi, kowuondore ni ojaneko. Nogwaro yiend dhorangach, kendo noweyo olape ka mol e yie tike. Eka Akish nowacho ni joge niya, “Neuru! Neko omako ng’atni. Marang’o ukele ira? Donge an gi joneko moroma? Ang’o momiyo ukelo ng’atni mondo otim timbe neko e nyima? Udwaro ni jali obi odag e oda koso?” Kuom mano, Daudi noringo modhi otony e rogo mar Adulam. Kane owetene kod joodgi duto owinjo wachno, ne gidhi ire kuno. Bende ji duto mane nigi chandruok moro amora, kaka gowi kata ng’ur, nochokore ire, ma dirom mia ang’wen, mi odoko jatendgi. Daudi noa kanyo, modhi Mizpe e piny Moab. Nowacho ni ruodh Moab niya, “Akwayi, yie mondo wuora gi mama odag kodi, nyaka chop ang’e gima Nyasaye biro timona.” Mi noweyogi e dala ruodh Moab, kendo ne gidak kanyo ndalo duto mane enie rogo. Gad janabi nowacho ni Daudi niya, “Kik isik e rogo. Wuogi idhi e piny Juda.” Omiyo Daudi noa kanyo, modhi e bungu mar Hereth. Saulo nowinjo ni osefweny kama Daudi gi joge opondoe. Noyudo ka Saulo ni Gibea, kobet piny e tiend yath moro mane ni ewi pith. Ne en gi tong’ e lwete, kendo joge duto nochung’ bute, kolwore. Nowacho ni jogo niya, “Winjuru un jo-Benjamin, uparo ni wuod Jesse biro miyo ng’ato ka ng’ato puothe mag cham gi mag mzabibu koso? Koso uparo ni obiro ketou jotend ogend lweny madongo gi matindo? Kara mano emomiyo uduto uriwona? Onge ng’ato kuomu mosenyisa ni wuoda notimo singruok gi wuod Jesse, bende onge ng’ato mane chunye okecha, kata mane onyisa ni wuoda nothuwo jatichna koda, mondo obutna, kaka otimo kawuononi.” Eka Doeg ja-Edom, ma bende noyudo ochung’ gi jodong Saulo, nodwoke niya, “Naneno wuod Jesse kobiro Nob, ir Ahimelek wuod Ahitub. Ahimelek nopenjone Ruoth Nyasaye wach, kendo nomiye chiemo kod ligangla mar Goliath ja-Filistia.” Eka ruoth nooro wach, moluongo Ahimelek jadolo, ma wuod Ahitub, kod joodgi duto, mane gin jodolo Nob, mi ne gibiro ire giduto. Saulo nowacho niya, “Koro winji, wuod Ahitub.” Ahimelek nodwoke niya, “Ruoth, awinjo.” Saulo nopenje niya, “Marang’o uriwona gi wuod Jesse? Nimiye chiemo kod ligangla, kendo nipenjone Nyasaye wach. Mano omiyo koro osebalo koda, kendo osebutona tinendeni.” Ahimelek nodwoko ruoth niya, “To kuom jotichni duto, ere ng’at ma jaadiera ma dirom gi Daudi ma ori, ma jatend joma riti, kendo momi duong’ e odi? Kawuono eka achako penjone wach kuom Nyasaye koso? Ooyo, ok kamano! Kik ruoth jig wach kuoma, kata kuom joodwa duto, nimar nakiya wachno chuth.” To ruoth nowachone niya, “Nyaka itho, Ahimelek, in gi joodu duto!” Eka ruoth nowacho ni jorit ma nochung’ bute niya, “Dhiuru, uneg jodolo mag Ruoth Nyasaye, nikech gin bende giriwore gi Daudi. Ne ging’eyo ni oringo to ne ok ginyisa.” To jotich ruoth notamore nego jodolo mag Ruoth Nyasaye. Omiyo ruoth nowacho ni Doeg ja-Edom niya, “In dhi ineg jodolo.” Mi Doeg nodhi momwomore kuom jodolo, kendo chieng’no nonego ji piero aboro gabich, mane joting’ law dolo miluongo ni efod. Bende Doeg nomonjo Nob, dala jodolo, monego chwo gi mon, kod rawere gi nyithindo madhoth, kod dhok gi kenje gi rombe. To wuod Ahimelek achiel ma nyinge Abiathar, notony, moringo odhi ir Daudi, kendo nonyise kaka Saulo osenego jodolo mag Ruoth Nyasaye. Daudi nokone niya, “Kane aneno Doeg ja-Edom chieng’ cha, nang’eyo ni asekelo tho ni joodu duto. Bed koda ka, kendo kik iluor, nikech jal madwaro negino, ema dwaro nega an bende. To kibet koda, to nitony.” Chieng’ moro nonyis Daudi ni jo-Filistia kedo gi jo-Keila, kendo yako cham mane ni kuonde dino. Omiyo nopenjo Ruoth Nyasaye wach niya, “Adhi aked gi jo-Filistia koso?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Dhiyo, iked kodgi, mondo ires jo-Keila.” To joma ne ni kod Daudi nowachone niya, “Ka luoro nyalo makowa mana e Juda kaeri, donge wanaluor moloyo kwadhi kedo gi jo-Filistia?” Kuom mano Daudi nochako openjo Ruoth Nyasaye wach, mi Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “A malo idhi Keila, nimar abiro chiwo jo-Filistia e lweti.” Omiyo Daudi gi joge nodhi Keila, mokedo gi jo-Filistia. Ne giloyogi marach, kendo gipeyo jambgi, mi gireso jo-Keila. Kane Abiathar wuod Ahimelek oringo odhi Keila ir Daudi, nodhi koting’o law dolo miluongo ni efod e lwete. Saulo nowinjo ni Daudi odhi Keila, mi nowacho niya, “Nyasaye osechiwe e lweta nikech kosedonjo e dala man gi rangeye kod radedi, to osemakore owuon.” Omiyo Saulo nowako ji duto ni lweny, mondo gidhi Keila, gitim ageng’a ni Daudi gi joge. To kane Daudi owinjo ni Saulo dwaro timone marach, nowachone Abiathar niya, “Kelna law dolo.” Eka Daudi nokwayo Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, asewinjo ni Saulo dwaro biro Keila ka, mondo oketh dala nikech an. Obiro biro adier kaka asewinjono, koso? A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, asayi mondo inyisa wachno.” Mi Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Obiro biro.” Eka Daudi nopenjo kendo niya, “Jo-Keila nochiwa kaachiel gi joga e lwet Saulo koso?” Ruoth Nyasaye nodwoke ni, “Ginichiwi.” Omiyo Daudi nowuok gi joge duto mia auchiel, modhi kamoro amora mane ginyalo dhiye. Kane Saulo owinjo ni Daudi oseringo oa Keila, ne ok odhi kuno. Daudi nodak kuonde rogo e piny gode manie thim Zif. Saulo ne dware pile, to Nyasaye ne ok ochiwe e lwete. Luoro nomako Daudi nikech Saulo nosewuok mondo onege. To kane Daudi ni Horesh e thim Zif, Jonathan wuod Saulo nowuok, modhi ire kuno, mojiwe kotego chunye kuom Nyasaye. Nowachone niya, “Kik iluor, nimar Saulo wuora ok bi nwang’i. Inibed ruodh Israel, to anabed jalupni. Saulo wuora bende ong’eyo kamano.” Mi ne gikuong’ore e nyim Ruoth Nyasaye ni osiep manie kindgi ok norum. Bang’ mano, Jonathan nodok dala, to Daudi nodong’ Horesh. Jo-Zif nodhi Gibea ir Saulo, mi giwacho niya, “Daudi opondo kuomwa Horesh, e got Hakila, yo milambo mar Jeshimon Emomiyo ruoth, koro bi e kinde moro amora midwaro, mondo wachiwe e lweti.” Saulo nodwokogi niya, “Ruoth Nyasaye mondo oguedhu, nikech usetimona maber. Koro dhiuru, unon mondo ung’e maber kama opondoe, bende ung’e joma osenene kanyo, nikech osenyisa ni ogalagala ahinya. Ng’euru kuonde duto mopondoe, kendo uduogna wach madier. Eka anadhi kodu, kendo ka en e pinywa ka, to anadware kuom dhout Juda nyaka ayude.” Kuom mano ne giwuok, mi gidok Zif, motelo ni Saulo. To Daudi gi joge ne nie thim Maon man Araba yo milambo mar Jeshimon. Saulo gi joge nowuok dhi dware, to nonyis Daudi wach, mi nolor odhi nyaka e lwanda manie thim Maon. Kane Saulo owinjo kamano, nolawo Daudi nyaka thimno. Saulo nodhi e bath got konchiel, to Daudi gi joge ne nie bathe komachielo. Daudi ne reto mondo oyomb Saulo, nikech Saulo gi joge ne ochako timonigi ageng’a koni gi koni, mondo omakgi. To e sa nogono, jaote moro nobiro ir Saulo mowachone niya, “Reti, ibi piyo, nikech jo-Filistia osemonjo pinywa.” Mi Saulo noweyo lawo Daudi, modok kedo gi jo-Filistia. Emomiyo iluongo kanyo ni, ‘Lwanda mar Pogruok’. To Daudi noa kanyo, modhi odak kuonde rogo man Engedi. Kane Saulo oa riembo jo-Filistia, nonyise ni Daudi odak e thim Engedi. Omiyo noyiero ji alufu adek kuom jo-Israel duto, modhigo e thim mondo odwar Daudi gi joge yo wuok chieng’ mar Luendni mag Diek. Nochopo e abilni mag rombe man but yo, kama ne nitie rogo, kendo nodonjo e rogono mondo olosre. To Daudi gi joge noyudo osedonjo e rogono, mobet piny gi yo ka iye. Joma ne Daudi nigo nowachone niya, “Kinde koro osechopo ma Ruoth Nyasaye oketoe jasiki e lweti kaka nosingore. Omiyo timne gima idwaro.” To ka nosetimo kamano chunye noridore. Saulo nowuok oa e rogo, modhi nyime gi wuodhe. To Daudi nowacho ni joge niya, “Ruoth Nyasaye mondo ogeng’a kik ahiny ruodha, kata mana lith lweta kik ater kuome, nikech en ng’at mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero.” Kamano Daudi nogeng’o joge, mi ok oyienigi mondo gineg Saulo. To nochung’ mong’ado riak law Saulo ling’ling’. Bang’e Daudi bende nowuok oa e rogo, mokok ni Saulo niya, “Ruoth!” Eka Saulo nogoyo machiemo, mong’iye. Daudi nogoyo chonge piny, ka miye duong’, mi owachone niya, “Marang’o iyie gi joma wacho ni Daudi dwaro timoni marach? Ne kaka Ruoth Nyasaye nende oketi e lweta ei rogo kawuono. Jomoko nende owachona ni mondo anegi, to naweyi. Nende awacho ni ok nater lweta kuom ruodha, nikech en ng’at mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero. Bende wuora, ng’i ine riak lawi manie lweta. Nang’ade to ne ok anegi. Mano nyalo nyisi ni aonge gi paro mar timoni marach kamano. Kata obedo ni ilawa mondo inega, an to pok akethoni. Ruoth Nyasaye mondo ong’ad bura e kindwa kodi, kendo en ema onyalo chuloni kuor kuom gima isetimona. To an awuon to ok natimni marach. Kaka ngech joma chon wacho ni, ‘Richo wuok e chuny joma richo.’ To an ok natimni marach. En ng’a ma ruoth dwaro? Ilawo ng’a? Ilawo mana guok motho, ilawo mana kikun! Ruoth Nyasaye mondo ong’ad bura e kindwa kodi. En mondo oyalwa kodi, nikech ong’eyo ni obiro chwaka, kendo wacho ni aonge ketho.” Kane Daudi otieko nyiso Saulo wechegi, Saulo nopenje niya, “Daudi wuoda, mano dwondi koso?” Eka noywak matek, komedo wacho ni Daudi niya, “In ng’at makare moloya, nikech isetimona maber, to an to asetimoni marach. Ng’wono mitimona kawuono duong’ motamore gi nono, nikech Ruoth Nyasaye noketa e lweti, to ne ok inega. Ka ng’ato oyudo jasike, doweye mak onege koso? Emomiyo Ruoth Nyasaye mondo omiyi pok maber kuom tim misetimona kawuono. Koro an gi ratiro ni inibed ruoth, kendo piny Israel nodhi nyime maber e bwo lochni. Koro kuong’rina e nying Ruoth Nyasaye ni ok nitiek nyikwaya kata ok niruch nyinga kuom dhoodwa.” Mi Daudi nokuong’orene kamano. Eka Saulo nodok dala, to Daudi gi joge nodok e rogo mane gidakie. Samuel notho, mi jo-Israel duto nochokore kanyakla moywage kendo ne giyike e ode Rama. Bang’ mano, Daudi nodhi e thim Maon. Ne nitie ng’at moro ma japith ahinya ma nodak Karmel e piny Maon. Ne en gi rombe alufu adek, kod diek alufu achiel. Noyudo ong’ado yie rombe Karmel. Nyinge ne Nabal, to nying chiege ne Abigail. Abigail ne en dhako man gi rieko maber, kendo man gi chia, to chwore ne koch, kendo timne richo. Ne en ja dhood kaleb. Daudi nowinjo gie thim kuno ni Nabal ng’ado yie rombe, mi nooro yawuowi apar, kowachonigi niya, “Dhiuru Karmel, umosna Nabal. Uwachne kama: ‘Bed gi kue, kaachiel gi joodi, kod ji duto ma in go. Asewinjo kaka koro ung’ado yie rombe. Ka yande jokwadhi kwayo butwa, to ne ok watimonigi marach, bende gimoro ok nolalnigi ndalo duto mane gin Karmel. Penj jogi, to gibiro nyisi kamano. Emomiyo rwak jogagi mang’won, nikech wabiro e ndalo maber. Akwayi ni mondo imi Daudi wuodi kod joge gimoro amora ma in go.’ ” Kane yawuowigo ochopo ir Nabal, ne ginyise gima Daudi owacho. To kane gitieko wuoyo, Nabal nodwokogi niya, “Daudi to ng’a? Wuod Jesse to ang’o? Ndalogi wasumbni mang’eny ringo ka weyo ruodhigi. Bende dakaw makati maga, gi piga kod ring’o ma aseyang’o ni joma ng’adona yie rombe, ami jomoko nono, ma akia kuma oaye?” Omiyo jo-Daudi noa kanyo modok, kendo onyise weche duto. Eka Daudi nowacho ni joge niya, “Ng’ato ka ng’ato mondoo otue liganglane!” Mi ne gitimo kamano giduto, koda ka Daudi bende. Eka ji ma dirom mia ang’wen nodhi gi Daudi, to ji mia ariyo nodong’ ka rito gigegi. To noyudo wuowi moro osenyiso Abigail chi Nabal niya, “Daudi nooro joote oa e thim mondo omos ruodhwa, to nong’ayonigi wach ang’aya. To jo-Daudi nosetimonwa maber ndalo duto mane wan kodgi, kwakwayo rombe e thim. Ne ok githagowa, kata girwa moro ne ok olalnwa, to ne gibedonwa kaka ohinga mogeng’onwa odiechieng’ gotieno. Emomiyo koro, par gima onego itim, nikech gima rach biro timore ni ruodhwa. To nimar ing’eyo ni en ng’at machach, kendo onge ng’ama nyalo wuoyo kode.” Kuom mano Abigail noreto, mokawo makati mia ariyo, gi ndede ariyo mag divai, gi rombe abich moseyang’, gi migerni abich mag chamb aloda, gi tombo mia achiel mag olemb mzabibu motwo mong’in, kod tombo mia ariyo mag olemb ng’owo mong’in moting’ogi gi kanje. Nowacho ni jotichne niya, “Teluru, an to abiro bang’u.” To ne ok onyiso Nabal chwore gima otimo. Kane oyudo olor gi kanje e hoho manie got, nopo koneno Daudi gi joge ka biro, mi noromo kodgi. Noyudo Daudi osewacho niya, “Nathagora kayiem, karito mwandu jali e thim, mak gimoro olal. To kata obedo ni asetimone maber kamano, en to osetimona tim marach. Nyasaye mondo okweda ka aweyo kata ng’at achiel madichwo kuom joge kangima kawuononi!” Kane Abigail oneno Daudi, noreto molor e kanje, kendo nogoyo chonge piny e nyime, mokulore nyaka e lowo. Nolung’ore e tiende, mowachone niya, “Ruoth, kwana ka jaketho. To kata kamano, yie awuo kodi, kendo iwinj wachna. Ruoth, kik idew ng’at ma achach miluongo ni Nabal, nikech ochalo gi nyinge. Nabal e nyinge, kendo orabala adier. To an, ne ok aneno yawuowi ma nioro. Emomiyo koro ruoth, Ruoth Nyasaye osegeng’i mondo kik ichuer remo, kichulo kuor gi lweti iwuon. Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, wasiki duto kod jogo duto ma dwaro timoni marach mondo obed kaka Nabal. To michni eri ma asekeloni, mondo imi joma in go. Asayi, wena kethona, nimar adier Ruoth Nyasaye nomi dhoodi bedo mosiko, nikech ikedo gi wasike. Onge masira ma biro nwang’i e ndaloni duto. Ka ng’ato lawi mondo onegi, to Ruoth Nyasaye ma Nyasachi biro keto ngimani e kanyakla mar joma ngima morito ka mwandu mokan e ndede. To ngima wasiki nowit oko mana kaka kidi midiro gi orujre. Chieng’ ma Ruoth Nyasaye osetimonie gik mabeyo duto mosesingoreni, kendo oseketi ruodh Israel, ok nine malit, kendo ok nichari kendi, kuom chuero remo kayiem, kata kuom chulo kuor. To ka Ruoth Nyasaye osetimoni maber, eka mondo ipara.” Daudi nodwoko Abigail niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, moori tinendeni mondo irom koda. Oguedh riekoni, kendo in bende oguedhi, nikech isegeng’a kawuono ni kik achuer remo, kendo kik achul kuor. Adier, gi nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mosegeng’a ni kik atimni malit, ka da ok ireto ka ibiro romona, to kiny ka piny oru ok dodong’ni Nabal kata ng’ama dichwo achiel.” Eka Daudi nokawo gik mane Abigail okelone, mi owachone niya, “Dog dala gi kue. Asewinjo gima ikwayo, kendo ayiego.” Kane Abigail odok dala, noyudo ka Nabal timo sawo maduong’, mana ka sap ruoth. Nabal ne mor, nikech nomer ahinya, omiyo Abigail ne ok onyise gimoro kata matin, nyaka piny oru. To kinyne gokinyi, ka kong’o noserumo e wang’e, chiege nonyise weche duto, mi chunye notho ka kidi. To bang’ ndalo apar, Ruoth Nyasaye nochwade, motho. Kane Daudi owinjo ni Nabal osetho, nowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye mosechulo kuor kuom achaye ma nayudo kuom Nabal, kendo ma nogeng’ona ni kik atim richo. To Ruoth Nyasaye osedwoko richo Nabal e wiye owuon.” Eka Daudi nooro wach ni Abigail, mondo okende. Kane jotich Daudi obiro Karmel ir Abigail, ne giwachone niya, “Daudi oorowa iri, ni mondo wadhi kodi ibed chiege.” Mi Abigail noa malo, mogoyo chonge piny nyaka e lowo. Eka nowacho niya, “An mana misumba, ma nyalo lwoko tiend jotich ruoth.” Noikore mapiyo, moidho kanyna, kendo jotichne abich manyiri notere, ka giluwo bang’ joote Daudi. To Daudi nokendo bende Ahinoam nyar Jazreel, mi mon ariyogo nobedo monde. To noyudo Saulo osekawo Mikal nyare, ma chi Daudi, momiyo Paltiel wuod Laish, ma ja-Galim. Jo-Zif nobiro Gibea ir Saulo, mi giwachone niya, “Donge ing’eyo ni Daudi opondo e got Hakila, momanyore gi Jeshimon?” Mi Saulo nolor mowuok odhi nyaka thim Zif gi jo-Israel moyier alufu adek, mondo odwar Daudi e thimno. Nobworo but yo e got Hakila, momanyore gi Jeshimon, to Daudi ne nie thim. To kane Daudi ong’eyo ni Saulo obiro dware kuno, nooro jombetre, mofwenyo kama Saulo obworoe. Eka nowuok, modhi kanyono, moneno kama Saulo gi Abner wuod Ner, jatend jolweny, jonindoe e dier kambi, to joge noguro hembegi alwora. Daudi nowacho ni Ahimelek ja-Hiti, kod Abishai wuod Zeruya ma owadgi Joab niya, “Ere ng’ama didhi koda mwalo e kambi Saulo?” Abishai nodwoke ni, “Wadhi kodi.” Omiyo Daudi gi Abishai nodhi kuno gotieno, moyudo Saulo ka nindo e dier kambi, to tong’e ochwowo piny gi yo ka wiye. Abner gi jolweny bende ne nindo bute alwora. Abishai nowacho ni Daudi niya, “Nyasaye oseketo jasiki e lweti tinendeni. Yiena mondo achwowe dichiel gi tong’e, ariwe gi lowo, mak anwoyo lweta!” To Daudi nodwoke niya, “Kik inege, nimar onge ng’ama nyalo tero lwete kuom ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero, mak doyud bura.” Eka nomedo wacho niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, Ruoth Nyasaye ema chieng’ notieke, kata ka chieng’ thone ochopo, kata kodhi e lweny. Kuero ngang’! Kik ater lweta kuom ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero. To wakaw mana tong’ ma yo ka wiyeno, kod puga mar pino mondo wadhigo.” Kamano Daudi nokawo tong’ gi puk pi mane ni yo ka wi Saulo, mi ne gia, ma onge ng’at monenogi, kata mowinjogi, kata mochiew. Ne ginindo giduto, nikech Ruoth Nyasaye nosemiyo nindo ogoyogi ngoga. Daudi noidho loka machielo, mochung’ ewi got gi kuma bor, ka kindgi opogore malach. Eka noluongo jolweny kod Abner wuod Ner, kowacho niya, “Abner, dak idwoka wach?” Abner nodwoko niya “In ng’awa, ma luongo ruoth?” Mi Daudi nowachone niya, “Donge in dichwo? Bende nitie ng’ama romo kodi e Israel? To ka kamano, nende ok irito ruoth maber? Donge ing’eyo ni ng’at moro nobiro nege? Gima isetimo ok ber. Gi nying Ruoth Nyasaye, uwinjoru gi tho, nikech ne ok urito ruoth, ng’at mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero. Koro neye kuma tong’ ruoth nitie, kod puk pi mane ni yo ka wiye.” Kane Saulo ochamo dwond Daudi, nopenje niya, “Daudi wuoda, mano dwondi koso?” Daudi nodwoke niya, “Ee, mano dwonda, ruoth. Marang’o ilawa, to an mana jatichni? En ang’o masetimo? Koso rach manadi miseneno kuoma? Koro yie iwinj wachna. Kapo ni Ruoth Nyasaye ema othuwi koda, to mondo oyie kawo misango. To ka ji ema othuwi koda, to mondo okuong’gi e nying Ruoth Nyasaye, nikech gisegola tinende ni kik abed e oganda mar jo-Ruoth Nyasaye, kendo giseriemba mondo adhi ati ni nyiseche mamoko. Emomiyo koro kik iwe atho e pinyni, kuma bor gi Ruoth Nyasaye, nimar isewuok dwaro ngimana, mana ka ng’at ma dwaro aywer e gode.” Eka Saulo nowacho niya, “Aseketho. Duogi, Daudi wuoda. Ok nachak atimni gima dihinyi, nikech nende iluoro ngimana. Awuoro, asefuwo, kendo alal marach.” Mi Daudi nodwoke niya, “Ruoth, ne tong’i! Or jalweny moro mondo obi loka ku, oome. Ruoth Nyasaye ema miyo ng’ato ka ng’ato pok mowinjore gi timne makare kod adierane. Ruoth Nyasaye nende oketi e lweta, to nadagi tero lweta kuom ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero. Kaka ngimani nende long’o e wang’a, e kaka ngimana bende mondo obed malong’o e wang’ Ruoth Nyasaye, kendo en ema mondo oresa e masiche duto.” Eka Saulo nowacho ni Daudi niya, “Oguedhi, Daudi wuoda! Initim timbe madongo, kendo nilo.” Mi Daudi nodhi, to Saulo nodok dala. Daudi noparo niya, “Chieng’ moro Saulo nonega. Onge gimoro maber ma datim, mak mana karingo adhi e piny jo-Filistia. Mano eka Saulo nowe lawa, nikech kata komanya machal nadi e piny Israel duto, to ok nonwang’a, kendo natony kaa e lwete.” Omiyo Daudi nowuok gi ji mia auchiel mane ni kode, modhi ir Akish, wuod Maok, ruodh Gath, mi gidak kode kuno. Ng’ato ka ng’ato ne ni kod joode. Daudi bende ne ni kod monde ariyo, Ahinoam nyar Jezeel, kod Abigail ma chi Nabal ja-Karmel. Kane onyis Saulo ni Daudi oseringo nyaka Gath, noweyo dware. Daudi nokwayo Akish niya, “Ruoth, ka koro iyie konya, to mondo imiya kamoro e mier maoko, adagie. Ok owinjore adag kodi e dalani.” Mi Akish nomiye Ziklag mana chieng’ono. Mano emomiyo Ziklag pod ni e bwo ruodh Juda nyaka chil kawuono. Daudi nodak e piny jo-Filistia kuom kinde ma dirom higa achiel kod dueche ang’wen. Ndalogo Daudi gi joge ne monjo jo-Geshur, gi jo-Girzi, kod jo-Amalek, nikech ogendnigo ema nodak e pinyno, chakre Telam kochomo yo Shur, nyaka piny Misri. Daudi ne ketho pinyno ma ok owe ng’ama dichwo kata ma dhako ka ngima. Nopeyo rombe, gi dhok gi kenje, kod ngamia, kendo noyako lewni, to bang’e nodokga ir Akish. To kane Akish openje ni, “Ia monjo kune kawuono?” Daudi ne dwoke niya, “Waa monjo yo milambo mar Juda,” kata, “Yo milambo mar piny jo-Jerameel,” kata, “Yo milambo mar piny jo-Keni.” Daudi ne ok we ng’ama dichwo kata madhako kangima, mane dikel wach Gath, nikech noparo niya, “Dipo ka gidonjonwa, ka ginyiso gima watimo.” Kamano e kaka tim Daudi nobet ndalo duto mane odakie e piny jo-Filistia. To Akish nogeno Daudi, koparo niya, “Osemiyo jogi ma jo-Israel sin kode chuth, omiyo nobed ng’ata mosiko.” Ndalogo jo-Filistia nochoko jolweny duto mondo giked gi jo-Israel. Akish nowacho ni Daudi niya, “Ng’e malong’o ni in kaachiel gi jogi nyaka udhi koda e lweny.” Daudi nodwoke ni, “Mano ber, kendo ibiro neno gima anyalo timo!” Mi Akish nowachone ni, “Ber! Abiro keti jaritna mosiko.” Noyudo Samuel osetho, mi jo-Israel duto noywage, kendo ne giyike Rama, dalane owuon. To Saulo noseriembo jo-nyakalondo kod ajuoge duto oa e piny Israel. Jo-Filistia nochokore kanyakla Shunem, mi gijot kuno. Saulo bende nochoko jo-Israel duto, mojot Gilboa. Kane Saulo oneno jolweny jo-Filistia, luoro nomake, mokirni ahinya. To kane okwayo Ruoth Nyasaye wach, Ruoth Nyasaye ne ok odwoke, kata e yor lek, kata e yor Urim kata gi dho jonabi. Bang’e Saulo nowacho ni jotichne niya, “Dwarnauru dhako ma ja nyakalondo, mondo adhi ire, apenj wach.” Jotichne nodwoke ni, “Nitie dhako moro ma janyakalondo modak Endor.” Saulo no wako lewni mopogore gi mane ojarwako, mondo orweny ji. Eka nokawo ji ariyo, modhigo ir dhakono gotieno. Nowacho ni dhakono niya, “Korna wach gi nyakalondo, kendo igolna ng’at mabiro wachoni, kuom joma otho.” To dhakono nodwoke niya, “Donge ing’eyo gima Saulo osetimo? Oseriembo jo-nyakalondo gi ajuoge e pinywa. Marang’o ichika gi masira?” To Saulo nokuong’ore, kawachone ni, “Gi nying Ruoth Nyasaye, onge bura ma noyudi kuom wachnii.” Eka dhakono nopenje niya, “Agolni ng’a?” Mi nodwoke ni, “Golna Samuel.” To kane dhakono oneno Samuel kawuok, nokok matek, kowacho ni Saulo niya, “Marang’o iwuonda? To kara in mana Saulo!” To ruoth nowachone ni, “Kik iluor. Ineno ang’o?” Nodwoko Saulo niya, “Aneno nyasaye moro ka wuok ei lowo.” Mi Saulo nopenje ni, “Ochalo nadi?” Nodwoke niya, “Jaduong’ moti, moumore gi law abola ema owuok.” Eka Saulo nong’eyo ni en Samuel, mi nogoyo chonge pinyu, mokulore nyaka e lowo, komiye duong’. Samuel nopenjo Saulo niya, “Marang’o ichanda, kimiyo awuok oko e liel?” Saulo nodwoke niya,, “Adhier nono, nikech jo-Filistia kedo koda, to Nyasaye oseweya, ma dwok moro ok odwoka, kata gi dho jonabi, kata gi yor lek. Emomiyo aluongi ni mondo inyisa gima onego atim.” Samuel nowachone niya, “Marang’o ipenja, kobedo ni Ruoth Nyasaye oseweyi, modoko jasiki? Ruoth Nyasaye osetimoni mana kaka nomiyo awacho. Osemayi loch, momiyo Daudi. Osetimoni kamano nikech nidagi winje, kendo ne ok itimo ni jo-Amalek gima romre gi mirimbe mager. To bende Ruoth Nyasaye biro chiwi kaachiel gi jo-Israel e lwet jo-Filistia, kendo kiny inibed koda ka, kaachiel gi yawuoti. Adier, Ruoth Nyasaye biro chiwo oganda lweny mar Israel e lwet jo-Filistia.” Kane Saulo owinjo weche Samuelgo, luoro nomake ahinya, mogore piny auma. Noonge gi teko chuth, nimar noyudo oseriyo kech odiechieng’ gotieno duto. Dhakono nosudo bute, kendo ka noneno ni luoro omake, nokone niya, “Nende awinjo wachni, kendo nayie tho kane atimo gima nikwaya. Emomiyo koro in bende yie iwinj wachna. We amiyie chiemo moro matin, mondo icham, iyudgo teko mar chako wuoth.” To nodagi ni ok ochiem, to jotichne kaachiel gi dhakono nomedo kwaye, moyie. Nochung’ koa e lowo, mobet e kitanda. Dhakono ne nigi nyarwath machwe e ot kanyo. Noreto moyang’o nyarwadhno piyopiyo. Bende nokawo mogo, modwalo, kendo olosogo makati, ma ok oketie thowi. Noketogi e nyim Saulo gi jotichne, mi ne gichiemo. Eka ne giwuok, mi gidhi mana gotienono. Jo-Filistia nochoko jolweny duto kanyakla Afek, to jo-Israel nojot but thidhiya man Jezreel. Jodong jo-Filistia ne chano jogi e migepe matindo gi madongo, to Daudi gi joge, kaachiel gi jo-Akish, ne luwo bang’gi. Kane jotend jo-Filistia oneno kamano, ne gipenjo niya, “Jo-Hibraniagi to timo ang’o ka?” Akish nodwokogi niya, “Jali e Daudi, mane jatich Saulo ruodh Israel. Koro osedak koda moloyo higa achiel, to chakre ndalo mane obiroe ira, pok aneno rach moro kuome nyaka chil kawuono.” To jotend jo-Filistia nokecho kode, mi giwachone niya, “Kwer jali odog kuma niketee, kik odhi kodwa kedo, nimar dipo kolokore jasikwa e lweny, nikech kodwaro ni owinjre gi ruodhe, to doneg man jowa. Donge en e Daudi mane ji miel ka wero ni, ‘Saulo onego ji gana, to Daudi onego ji gana gi gana’?” Omiyo Akish noluongo Daudi, mowachone niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, in jaadiera, kendo an to aneno ni owinjore wadhi kodi e lweny, nikech pok aneno rach moro kuomi, chakre ndalo mane ibiroe ira, nyaka chil kawuono. To kata kamano, jodongo ok oyie kodi. Emomiyo koro dogi, idhi gi kue, ma ok itimo gima diketh chunygi.” To Daudi nowacho ni Akish niya, “Ere gima asetimo? Wach ang’o miseyudo kuoma ndalo duto masebedogo kodi nyaka chil kawuono, ma dimona dhi kedo gi wasiki?” Akish nodwoke niya, “Ang’eyo ni isebedona jaadiera, mana kaka malaika mar Nyasaye, to kata kamano jotend jo-Filistia osedagi ni kik idhi kodgi e lweny. Emomiyo kiny ichiew gokinyi mang’ich, kaachiel gi jotich ruodhu ma nubirogo, kendo umondi ka piny dwaro ru, mondo udog e dala ma namiyou. To kik ibed gi chuny moro marach, nikech an to ageni chuth.” Kamano Daudi gi joge nowuok gokinyi mang’ich, modok e piny jo-Filistia. Jo-Filistia to nodhi Jezreel. Chieng’ mar adek, Daudi gi joge nochopo Ziklag. To jo-Amalek noyudo ka osemonjo yo milambo mar Juda, kendo gisewang’o Ziklag mi giketho. To mond dalano kod ji duto matindo gi madongo, ne gimako gidhigo, ma ok ginego kata achiel Omiyo kane Daudi gi joge jochopo e dala, ne giyudo kosewang’e, to mondgi gi yawuotgi kod nyigi oseter e tuech. Daudi gi joge noywak matek, nyaka teko ma di gimed ywakgo orumo. Ahinoam nyar Jezreel, gi Abigail chi Nabal ja-Karmel, ma mond Daudi bende noseter e tuech. Daudi nodhier nono, nikech joge ne wacho ni mondo ogoye gi kite, nimar chunygi ne lit ahinya, ka ng’ato ka ng’ato paro yawuote gi nyige. To kata kamano Daudi noyudo teko kuom Ruoth Nyasaye. Daudi nowacho ni Abiathar jadolo ma wuod Ahimelek niya, “Kelna efod.” Mi Abiathar nokelone law dolo miluongo ni efodno. Daudi nopenjo Ruoth Nyasaye wach niya, “Anyalo lawo joma nomonjowago, koso? Bende dajukgi?” Mi nodwoke ni, “Lawgi, nikech adier ibiro jukogi, kendo ibiro reso jogi duto.” Omiyo Daudi nodhi gi joge duto mia auchiel. To kane gichopo e aora Besor, ji mia ariyo nool ahinya, ma ok nyal ng’ado aora, omiyo ne gidong’ kanyo, to Daudi gi ji mia ang’wen nodhi nyime gi lepo. Eka ne giyudo ja-Misri moro e pap, mi gikelo ir Daudi. Ne gimiye chiemo, mochamo, kod pi, momodho, bende ne gimiye ng’owo mong’in, kod saga ariyo mag mzabibu motwo. Kosechiemo, chunye noduogo, nikech nosebedo ka ok oyud chiemo, kata pi modho kuom odiechienge adek gotieno adek. Daudi nopenje ni, “In ng’at ng’a? In jakanye?” Nodwoke ni, “An ja-Misri ma misumba ja-Amalek. To ruodha noweya, nikech nyocha ayudo tuo, ndalo adek mokadho. Ne wamonjo yo milambo mar piny jo-Kereth, gi mar jo-Juda, kod mar jo-Kaleb, kendo ne wawang’o Ziklag gi mach.” Daudi nokone ni, “Diyie itera ir jogo?” Nodwoke niya, “Kuong’rina e nying Nyasaye ni ok ninega, kendo ok nichiwa e lwet ruoth ma natiyone, eka dateri ir jogo.” Kamano notelo ni Daudi gi joge, mi ne giyudo jo-Amalek koke e pap. Jo-Amalekgo ne chiemo kendo metho, ka gimor nikech mwandu mang’eny mane gipeyo e piny jo-Filistia, kendo e piny Juda. Daudi nonegogi chakre rum piny nyaka yuso piny. Onge ng’ato kata achiel kuomgi ma notony mak mana yawuowi mia ang’wen ma noidho ngamia moringo. Daudi noreso ji duto mane jo-Amalek omako kaachiel gi monde ariyo. Onge jamoko kata jachan, wuowi kata nyako, mane ok oreso. Nodwoko bende gik moko duto te mane jogo opeyo. To bende nopeyo jambgi duto, mi jogo nosembogi e nyime, ka giwacho niya, “Magi gik ma Daudi opeyo.” Daudi noduogo ir ji mia ariyo mane oweyo aora Besor, ka tekogi orumo, kendo ok nyal luwo bang’e, mi jogo nowuok mondo oromne kaachiel gi joma ne ni kode. Kane gichopo machiegni, ne gimosogi, kendo gipenjogi kaka wach obet. To jomoko maricho, kod joma acheje mane ni kuom joma nodhi gi Daudi, nowacho niya, “Jogi ne ok odhi kodwa, omiyo kik wapognigi gimoro kuom gik mane ope ma wasereso, mak mana ni ng’ato ka ng’ato mondo oyud chiege gi nyithinde, odhigo.” To Daudi nowacho niya, “Owetena, kik utim kamano kuom gik ma Ruoth Nyasaye osemiyowa, nikech en ema oseresowa, kendo ochiwo oganda ma nomonjowano e lwetwa. Ere ng’ama diyie kodu e wachni? Ooyo, nyaka pog ni joma nodong’, ka rito misike, mana maromre gi joma nodhi e lweny. Nyaka pognigi maromre.” Chakre chieng’no nolokore tim jo-Israel nyaka chil kawuono. Kane Daudi odok Ziklag, nooro gik mope moko ni jodong Juda ma osiepene, kowachonigi niya, “Aoronu mich moa kuom gik mwapeyo kuom wasik Ruoth Nyasaye.” Jogo nodak Datir, gi Aroer, gi Sifmoth, gi Eshtemoa, gi miech jo-Jerameel, gi miech jo-Keni, gi Horma, gi Bora-shan, gi Athak, gi Hebron, kod kuonde duto mane Daudi jorawoe gi joge. Noyudo jo-Filistia kedo gi jo-Israel, kendo jo-Israel noringo, kinegogi e got Gilboa. Jo-Filistia nojuko Saulo kod yawuote ma Jonathan gi Abinadab kod Malkishua, kendo ne ginego yawuotego. Lweny nohingo Saulo, mi jodir-asere noyude, mochwowe kendo ohinye marach. Saulo nowacho ni jating’ne gi lweny niya, “Wuodh liganglani, inegago, nono to joma kia Nyasayegi biro chwowa, kendo nyiera.” To jalo nodagi, nikech noluor ahinya. Emomiyo Saulo nomako liganglane owuon, mochwoworee. To kane jating’ne gi lweny oneno ni Saulo osetho, en bende nochwowore e liganglane, motho gi kanyo. Kamano, Saulo, kaachiel gi yawuote adek, gi jating’ne gi lweny, kod joge duto, notho chieng’no. Kane jo-Isreal mane odak e holo machielo, kaachiel gi joma nodak loka Jordan, oneno ni jolwenj Israel oseringo, kendo ni Saulo gi yawuote josetho, ne gibolo miechgi kanyo, mi gin bende ne giringo. Bang’e jo-Filistia nobiro, modak e miergo. Kinyne, kane jo-Filistia obiro dedo jomotho, ne giyudo ringre Saulo gi ringre yawuote adek, koriere e got Gilboa. Ne ging’ado wiye oko, kendo ne gikawo gige mag lweny. Eka ne gioro joote e piny jo-Filistia duto, mondo oter wach maberno ni nyisechegi kod jopinygi. Ne giketo gik Saulo mag lweny e od nyisechegi mamon, miluongo ni Ashtaroth, kendo ne gitueyo ringre e kor ohinga mar Bethshan. To kane jo-Jabesh-gilead owinjo gima jo-Filistia osetimo ni Saulo, thuondi duto nowuok, mowuotho otieno duto. Ne gigolo ringre Saulo kod ringre yawuote e ohinga mar Bethshan, mi gikelogi Jabesh, kendo ne giwirogi gi gik mang’ue ng’ar kanyo. Eka ne gikawo chokegi, mi giyiko e tiend yath moro man Jabesh, kendo ne gitueyo chiemo ndalo abiriyo. Kane Daudi oseduogo koa nego jo-Amalek, nonindo Ziklag ndalo ariyo. Chieng’ mar adek ka Saulo osetho, ng’at moro nobiro moa e lweny koyiecho lepe, kendo obuko wiye buru. Kane ochopo ir Daudi, nokulore piny, komiye duong’. Daudi nopenje niya, “Ia kanye?” Nodwoko ni, “Nyocha apondo aa e kambi lweny mar jo-Israel.” Daudi nomedo penje niya, “Ang’o motimore kuno? Wachna.” Nodwoke ni, “Jo-Israel oseringo oa e lweny, to thothgi osetho. Saulo gi Jonathan wuode bende josetho.” Eka Daudi nomedo penje kendo niya, “Ere kaka ing’eyo gi Saulo gi Jonathan wuode josetho?” Wuowino nowacho niya, “Noyudo an e got Gilboa, kendo naneno Saulo kosirore gi tong’e, to geche lweny gi joidh farese lwore machiegni. To kane ogoyo machiemo, nonena, moluonga. Nadwoke ni, ‘Era e.’ Eka nopenja ni, ‘In ng’a?’ Nadwoke ni, ‘An ja-Amalek.’ Eka nowachona niya, ‘Bi ka, inega, nikech an gi rem malit, to pod angima.’ Omiyo nasudo bute, manege, nikech nang’eyo ni ok onyal bedo mangima, kosehinyore kamano. Bang’e nakawo osimbo mane ni e wiye, kod ronge mane ni e bade, kendo ekigi.” Kane Daudi owinjo wachno, noyiecho lepe owuon, kendo ji duto mane ni kode bende notimo kamano. Ne gisedo ka giywago Saulo gi Jonathan wuode kod jo-Ruoth Nyasaye, ma tiende ni jo-Israel. Bende ne gitueyo chiemo nyaka piny oyuso, ka giparo joma otho e lwenygo. Daudi nopenjo wuowi ma nokelone wachno niya, “In jakanye?” Nodwoke niya. “An wuod ja-Amalek ma jadak.” Daudi nowachone ni, “Marang’o ne ok iluoro tero lweti kuom ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero?” Eka noluongo wuowi moro kuom joge mowachone niya, “Bi inege.” Mi jalo nogoyo ng’atno motho. Daudi nowacho niya, “Rembi obed e wiyi, nimar dhogi iwuon ema ong’adoni bura, kiwacho ni isenego ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero.” Daudi nochwogo wend ywak ni Saulo gi Jonathan wuode. Nochiko ni mondo jo-Juda opuonjre wendno kendo ondike e kitap Jasher, kama: “A Israel, jou madongo osenegi e godeu! Yaye, joma rateke osepodho. Kik ihul wachni e Gath. Kik igo milome mare e wang’yore mag Ashkelon, dipo ka mond Filistia obedo mamor. Ee, dipo ka nyi joma kia Nyasayego obedo moil. Un gode mag Gilboa, kik tho mok kuomu. Un puothe mag kuoyo, kik koth chue kuomu, nikech kuondegoo ema kuodi mag joma rateke odong’ie, ka kethore, kaachiel gi kuod Saulo, ma koro ok owir gi mo. Atung’ Jonathan ne ok duog nono, mak ochuero remo, kata mak ong’olo boche mag joma rateke. Ligangla Saulo bende ne ok duog nono. Saulo gi Jonathan ne joma oher kendo joma beyo. Ne ok gipogore e ngimagi kata e thogi. E ng’uech, ne giyot kongo. Ne gin rateke moloyo sibuor. Un nyi Israel, ywaguru Saulo! En ema norwakou gi lewni makwar kendo mabeyo, kendo en ema noketonu dhahabu e lepu. Yaye! Mano kaka joma rateke osepodho e lweny. Oneg Jonathan e lweny mager. A Jonathan, chunya lit nikech itho. Ne ageni ahinya, kendo gen ma nigenago ne lich miwuoro. Ne okadho hera ma mon herogo chwogi. Yaye! Joma rateke osepodho, kendo gigi mag lweny olal nono!” Bang’ wechegi, Daudi nopenjo Ruoth Nyasaye wach niya,, “Dadhi e dala moro mar Juda koso?” Ruoth Nyasaye nodwoke ni, “Dhiyo!” Daudi nomedo penjo niya, “Ere dala ma dadhiye?” Mi nodwoke ni, “Hebron.” Omiyo Daudi nodhi kuno, gi monde ariyo, ma Ahinoam nyar Jazreel, kod Abigail chi Nabal ja-Karmel. Nodhi gi joge duto, ng’ato ka ng’ato gi joode, mi ne gidak Hebron. Jo-Juda nobiro, mowiro Daudi gi mo, ka gikete ruodh dhood Juda. Kane onyis Daudi ni jo-Jabesh-gilead ema noyiko Saulo, nooro joote irgi, kowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye mondo oguedhu, nikech nutimo ng’wono ni Saulo ruodhu, kuom yike. Koro Ruoth Nyasaye mondo otimnu ng’wono gi adiera. An bende natimnu maber, kuom timo kamano. Emomiyo koro beduru joma otegno, kendo ma jochir, nikech Saulo ruodhu osetho, kendo dhood Juda osewira abed ruodhgi.” To noyudo ka Abner wuod Ner, ma jatend jolweny mag Saulo, osekawo Ishbosheth wuod Saulo, motero Mahanaim, loka Jordan. Nokete ruodh Gilead, gi Asher, gi Jezreel, gi Efraim, gi Benjamin, kendo ruodh jo-Israel duto. Ishbosheth ne jahigni piero ang’wen kane ochako bedo ruodh jo-Israel, mi nobedo ruoth kuom higni ariyo. Dhood Juda to ne luwo Daudi, kendo Daudi nobedo ruoth kuom higni abiriyo gi dueche auchiel kodak Hebron. Abner wuod Ner, kod joma ne luwo Ishbosheth wuod Saulo, nowuok Mahanaim, modhi Gibeon. Joab wuod Zeruya, kaachiel gi joma ne luwo Daudi bende nowuok Hebron, mi ogendini ariyogi noromo e yawo man Gibeon. Jo-Daudi nobet e bath yawo konchiel, to jo-Ishbosheth nobet e bath yawo komachielo. Eka Abner nowacho ni Joab niya, “We yawuowi oa malo, mondo otemre e nyimwa.” Joab nodwoke ni, “Ara, gitim kamano.” Omiyo ne gia malo, moyier ji apar gariyo kor Ishbosheth wuod Saulo gi jo-Benjamin, kendo ji apar gariyo kor Daudi. Eka ne girakore, mi ng’ato ka ng’ato omako wi jasike, kohobo ng’etne gi ligangla, mine giruombore piny rat giduto. Omiyo kanyo nochak ni Helketh-hazurim, (tiende ni, Paw Lak Ligangla.) Pawno nie gweng’ Gibeon. Negruokno nokelo lweny mager chieng’ono, kendo jo-Daudi noloyo Abner gi jo-Israel. Yawuot Zeruya adek duto ne ni kanyo. Ne gin Joab gi Abishai kod Asahel. To Asahel, mane tiende yot ka mwanda, nolawo Abner, ka ok ong’i korachwich kata koracham nyaka Abner nogoyo machiemo, mopenje niya, “Asahel, mano in?” Asahel nodwoke niya, “Ee, an.” Abner nowachone niya, “Bar korachwich kata koracham, mondo imak jalweny moro, ipe gige.” To Asahel notamore weyo lawe. Mi Abner nowachone kendo ni, “Bar mondo iwe lawa, dipo ka agoyi manegi. To katimo kamano. To ere kaka dachung’ e nyim Joab owadu?” Kata kamano, Asahel notamore baro. Omiyo Abner nochwowo bund iye gi kapier tong’, mopowo nyaka ka ng’eye. Nogore piny, motho gikanyo. Kane ji duto ochopo kama Asahel othoe, ne gichung’. To Joab gi Abishai nodhi nyime ka lawo Abner, nyaka chieng opodho. Mano noyudo ka gin e got Ama, kama omanyore gi Gia, e yo madhi e thim Gibea. Jo-Benjamin nochokore bang’ Abner, kendo ne giriedo ni lweny, ka gichung’ ewi got moro. To Abner nokok ni Joab, kawacho niya, “Ji biro negore nyaka chieng’ koso? Donge ing’eyo ni giko wachni biro bedo marach moloyo? Nyaka karang’o ma ibiro siko kikwero jogi mondo owe lawo jowetegi?” Joab nodwoke niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye ka da ok iwuoyo, da ok giweyo lawo jowetegi nyaka piny oru!” Eka Joab nogoyo tung’, kendo ji duto nochung’. Ne giweyo lawo jo-Israel kendo kedo kodgi. Gotienono duto, Abner gi joge nowuotho e holo mar aora Jordan. Ne ging’ado aora Jordan, kendo ne gichopo Mahanaim kar odiechieng’. Kane Joab oduogo koa lawo Abner, nochoko joge duto kanyakla, monwang’o ni jo-Daudi apar gochiko osetho, ka ok okwan Asahel. To jo-Daudi nosenego ji mia adek kod piero auchiel kuom jo-Benjamin mane luwo Abner. Ne giting’o ringre Asahel, mi giyiko e liend wuon mare, Bethlehem. Bang’e Joab kod joge nowuotho gotienono thole, mochopo Hebron ka piny ru. Lweny nodhi nyime e kind dhood Saulo gi dhood Daudi kuom ndalo momedore. Daudi nomedo locho, to dhood Saulo nomedo dok chien. Yawuot Daudi mane onywolo Hebron e magi: Wuode makayo ne Amon, ma min mare ne Ahinoam, nyar Jezreel; mar ariyo ne Kileab, ma min mare ne Abigail, chi Nabal ja-Karmel; mar adek ne Absalom, ma min mare ne Maaka, nyar Talmai, ruodh Geshur; mar ang’wen ne Adonija, ma min mare ne Hagith; mar abich ne Shefetia, ma min mare ne Abital; mar auchiel ne Ithream, mane wuod chiege ma nyinge Elga. Jogi duto Daudi nonywolo Hebron. Kane pod lweny dhi nyime e kind dhood Saulo gi dhood Daudi, Abner nomedo yudo duong’ e dhood Saulo. Ne nitie chi Saulo moro, ma nyinge Rizpa, nyar Aya, ma nomiyo Ishbosheth openjo Abner niya, “Marang’o isedonjo e doho wuora, mitero chiege?” Abner nokecho ahinya nikech wachno, mi nodwoko Ishbosheth niya, “Ikawa ka guo Juda koso? Kinde duto asebedo jaadiera ni dhood Saulo wuoru, gi owetene kod osiepene, ka ok achiwi e lwet Daudi, to koro eka ichwanya kuom wach dhako! Nyasaye mondo okweda ka ok atimo ni Daudi kaka Ruoth Nyasaye nosingorene, ni enogol loch kuom dhood Saulo, kendo noket Daudi obed ruodh jo-Israel gi jo-Juda, chakre Dan nyaka Beer-sheba!” Ishbosheth ne ok nyal dwoko Abner kata wach achiel, nikech noluore. Abner nooro joote Hebron ir Daudi, kowachone niya, “Tim koda winjruok, mi nakonyi loko jo-Israel duto mondo oduog iri.” Daudi nodwoke niya, “Ber! Ayie timo kodi winjruok, to mak mana kikelo Mikal nyar Saulo, chieng’ mibiro nena.” Bende Daudi nooro joote ir Ishbosheth wuod Saulo, kowacho niya, “Dwokna Mikal ma chiega, ma nanywomo gi ringre jo-Filistia mia achiel.” Mi Ishbosheth nooro joote, mogolo Mikal kuom chwore ma Paltiel wuod Laish. Chworeno nokowe nyaka Bahurim, ka ywak. To Abner nowachone ni, “Dogi!” Mi nodok. Abner nowuoyo gi jodong Israel, kowachonigi niya, “Kuom ndalo mokadho usedwaro mondo Daudi obed ruodhu. Koro keteuru, nikech Ruoth Nyasaye osesingore kuome, ka wacho niya, ‘Gi lwet Daudi anares joga Israel e lwet jo-Filistia, kendo e lwet wasikgi duto.’ ” Abner nowuoyo gi jo-Benjamin bende. Eka nodhi Hebron mondo onyis Daudi gik moko duto mane jo-Israel gi jo-Benjamin dwaro timo. Abner nobiro Hebron ir Daudi, kaachiel gi ji piero ariyo mi Daudi norwakogi gi chiemo. Bang’e Abner nowacho ni Daudi niya, “Ruoth, koro adok loko jo-Israel duto odogni, mondo gitim kodi singruok, kendo mondo ibed ruodh pinywa duto, kaka chunyi dwaro.” Omiyo Daudi nogoyo ni Abner oriti, modhi gi kue. To Joab gi jo-Daudi noyudo duogo mana sano. Ne gia peyo, ka gikelo gik mang’eny mane giyako. To Abner ne koro osea ir Daudi Hebron, nikech Daudi nosemiye thuolo, modhi gi kue. Kane Joab gi jolweny mane ni kode ochopo Hebron, nonyise niya, “Abner wuod Ner nobiro ir ruoth, mi ruoth oweye odhi gi kue.” Abner nodhi ir ruoth, mopenje niya, “En ang’o misetimo? Awinjo ni Abner nobiro iri. Marang’o imiye thuolo mondo odhi, momiyo koro otony? Donge ing’eyo ni Abner wuod Ner nobiro mana ni mondo owuondi, kendo ong’e wuodheni, kod gik mitimo duto?” Kane Joab osea ir Daudi, nooro joote mondo olaw Abner. Ne gijuke e soko mar Sira, mi giduoge. To Daudi ne kia wachno. Kane Abner oduogo Hebron, Joab nobaro kode but rangach, ka gima odwaro wuoyo kode ling’ling’, mi nochwowo bund iye, monege, kochulo kuor nikech remb Asahel owadgi. Kane Daudi owinjo wachno, nowacho niya, “An, kod joga, waonge bura e nyim Ruoth Nyasaye kuom tho Abner wuod Ner nyaka chieng’. Rembe mondo obed ewi Joab, kendo kuom dhoode duto. E dhood Joab nyaka bedie ng’ama rembe chuer, kata ng’ama jadhoho, kata ng’at modere, kata ng’ama ochando chiemo!” Kamano e kaka Joab gi Abishai owadgi nonego Abner, nikech en ema nonego Asahel owadgi Joab gi Abishai e lweny Gibeon. Daudi nowacho ni Joab gi ji duto mane ni kode niya, “Yiechuru lepu, urwakru gi piende gugru, kendo uywag Abner.” Daudi owuon nodhi e liel ka luwo bang’ Abner. Ne giyiko Abner Hebron, kendo ruoth noywak gi mirima e liende, mi ji duto bende noywak kode. Ruoth noywago Abner, kawacho niya: “Yaye Abner! Bende owinjore itho kaka ng’ama ofuwo adier? Lweti ne ok otue, kata tiendi ne ok omaki gi ratege. To nitho mana kaka ng’ato tho e lwet joma richo!” Bang’e ji duto nomedo ywage. Ne gihoyo Daudi mondo ochiem, to piny ne pod odiechieng’, omiyo Daudi nokuong’ore, kawacho niya, “Nyasaye mondo okweda, kapo ni achiemo, kata abilo gimoro ka pok chieng’ opodho.” Wachno ne long’o ni ji duto ma nowinjo, mana kaka gik moko duto mane ruoth timo ne long’onigi. Kamano ji duto nong’eyo chieng’no ni kara, ruoth ne kiya wach nek Abner wuod Ner. Ruoth nowacho ni joge niya, “Donge ung’eyo ni jalweny maduong’ e Israel ema otho kawuono?. Kata obedo ni an ruoth kamano, to yawuot Zeruyagi otamo wang’a. Ruoth Nyasaye ema mondo ochul kuor ni ng’ama rach moromo gi rach mosetimo.” Kane Ishbosheth wuod Saulo owinjo ni oseneg Abner, ka ni Hebron, chunye noa, kendo jo-Israel duto nobwok. To Ishbosheth ne nigi jotend mony ariyo, achiel ne nyinge Baana, to machielo Rekab. Ne gin yawuot Rimon ja-Beeroth, ma ja-Benjamin, nimar jo-Beeroth noseringo modhi Gitaim, mi gibedo jodak kuno nyaka chil kawuono. Jonathan wuod Saulo ne nigi wuode moro mane tiende ong’ol. Ne en jahigni abich kane wach tho Saulo gi Jonathan okel oa Jezreel, mi japite noting’e moringo kode. To kane oyudo japidino reto mondo otony, nyathi nogore piny mohinyore, kendo nodoko rang’ol. Nyinge ne Mefibosheth. Rekab kod Baana, ma yawuot Rimon ja-Beeroth, nodhi mochopo e od Ishbosheth godiechieng’ ka piny oore, mi giyudo koyueyo chieng’ makech. Dhako ma jarit dhoot noyudo obet ka piedho ngano, to nochako nur nyaka nindo otere, mi Rekab gi Baana owadgi nolidho, modonjo e ot. Kane gichopo e ot mane Ishbosheth nindoe, ne gigoye, motho kendo ging’ado wiye oko. Ne gikawo wiye, mi giwuothogo otieno tulu, ka giluwo yo madhi e holo mar aora Jordan. Ne gikelo wi Ishbosheth Hebron, ni Daudi, mi giwachone niya, “Ruoth, wakeloni wi Ishbosheth wuod Saulo, jasiki, mane dwaro negi. Tinendeni Ruoth Nyasaye osechuloni kuor kuom Saulo, kendo kuom kothe.” To Daudi nodwoko Rekab gi Baana owadgi niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye mosereso ngimana e masiche duto, kane ng’at moro obiro Ziklag mokona ni Saulo osetho, koparo ni okelona wach maber, namake, manege. Mano e pok ma namiye kuom wach ma nokelo. To koro nadi, ka joma richo osenego ng’at makare e ode owuon, kendo mana e kitandane? Donge owinjore achulnu kuor kuom remo musechuero, mondo ua e piny?” Mi Daudi nogolo chik, kendo joge nonego jogo. Ne ging’ado luetegi kod tiendegi oko, mi giliero e yath but yawo man Hebron. To wi Ishbosheth ne gikawo, mi giyiko Hebron, e liend Abner. Dhout Israel duto nobiro Hebron ir Daudi, mi giwachone niya, “Ng’e ni wan mana remo achiel kodi. E ndalo ruodhwa mokadho, kane Saulo pod ruodhwa, in ema nitelo ni jo-Israel e lwenjegi duto, kendo Ruoth Nyasaye nowachoni niya, ‘Inibed jakwadh joga Israel, kendo in ema nibed ruodhgi.’ ” Jodong Israel duto nobiro Hebron ir Daudi, kendo ne gitimo kode singruok kuno e nyim Ruoth Nyasaye, mi giwire gi mo mondo obed ruodh jo-Israel. Daudi ne jahigni piero adek ka nochako tich ruoth, kendo nobedo ruoth kuom higni piero ang’wen. Nobedo ruodh jo-Juda kuom higni abiriyo kodak Hebron, kendo nobedo ruodh jo-Israel duto kaachiel gi jo-Juda kuom higni piero adek gadek kodak Jerusalem. Ruoth Daudi nodhi Jerusalem gi joge mondo oked gi jo-Jebus ma weg pinyno. To jo-Jebusgo ne paro ni Daudi ok nyal donjo e dalagi, omiyo ne giwachone niya, “Ok nidonj ka, nikech kata mana muofni gi rang’onde oromo geng’ou!” To kata kamano Daudi nokawo Sayun, dala mochiel gi ohinga, ma tinde iluongo ni Dala Daudi. Chieng’no Daudi nowacho niya, “Ng’ama dwaro loyo jo-Jebus, to mondo oidh gi aora motucho got, kendo oneg rang’onde gi muofni ma chunya osin-go kande.” Mano emomiyo iwacho ni, “Muofni gi rang’onde kik donj e Hekalu.” Bang’e Daudi nodak e dala mochiel gi ohingano, mi noluonge ni Dala Daudi. Nomedo gero udi molwore, chakre ohinga mar Milo, ka dok ka iye. Duong’ mar Daudi koro nomedore ahinya, nikech Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ne ni kode. Hiram ruodh Turo nooro joote ir Daudi gi yiend sida, kaachiel gi jopa bao kod jogedo mag kite, mi jogo nogero ni Daudi ot. Koro Daudi nong’eyo ni Ruoth Nyasaye osekete ruodh Israel, kendo osetego lochne ahinya, mondo oguedhgo joge Israel. Kane Daudi osea Hebron, modhi odak Jerusalem, nomedo mon moko, ma nonywologo yawuowi gi nyiri Nying yawuote ma nonywolo Jerusalem e magi: Shamua gi Shobab gi Nathan gi Solomon, gi Ibhar gi Elishua gi Nefeg gi Jafia gi Elishama gi Eliada kod Elifelet. Kane jo-Filistia owinjo ni osewir Daudi mondo obed ruodh Israel, ne gibiro kar rombgi mondo gimonje. To kane Daudi owinjo kamano, nolor modhi e dala mochiel gi ohinga cha. Kane jo-Filistia ochopo, ne giyaro ni lweny e paw holo mar Refaim. Daudi nopenjo Ruoth Nyasaye wach niya, “Kadhi kedo gi jo-Filistia, nichiwgi e lweta koso?” Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Dhiyo; nachiwgi e lweti.” Mi Daudi nodhi Baal-perizim, momonjogi, kendo oloyogi. Eka nowacho niya, “Ruoth Nyasaye osemwomore kuom wasikwa, mana kaka aora mwomo genge.” Mano emomiyo nochak kanyo ni Baal-perizim, (tiende ni, Ruodh mwomruok.) Jo-Filistia noringo moweyo nyisechegi kanyo, mi Daudi kod joge nokawogi. Chieng’ machielo jo-Filistia noduogo kendo mochako oyaro ni lweny e paw holo mar Refaim. Daudi nochako openjo Ruoth Nyasaye wach, mi Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Kik ichomgi tir, to ng’ad yo ka ng’egi mondo imonjgi kama omanyore gi yien maboyo ka. Kiwinjo mutni ewi yien, ka mutni mag ji mawuotho, to ireti, nimar asetelo nyimi, mondo adhi alo jolweny mag jo-Filistia.” Daudi notimo kaka Ruoth Nyasaye nochike mi nonego jo-Filistia chakre Geba nyaka Gezer. Daudi nochako ochoko jolweny moyier duto mag Israel, alufu piero adek. Eka nowuok kaachiel kodgi, modhi Baale-juda, mondo oom Sanduk mar Nyasaye, miluongogo nying Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mobet kuom kerubi kaka ruoth bet e kom duong’ne. Ne giketo Sanduk mar Nyasaye e gari manyien, ka gigole e od Abinadab mane nie got. Uza gi Ahio, ma yawuot Abinadab, ema ne chiko gari manyienno, moting’o Sanduk mar Nyasaye, ka Ahio otelo e nyim Sanduk. Daudi gi dhood jo-Israel te ne jomiel gi tekregi duto e nyim Ruoth Nyasaye ka giwer, kendo gigoyo nyigwerni gi nyidwonge gi ajape kod ongeng’o. To kane gichopo kar dino moro, dhok mane ywayo gari nochwanyore, mi Uza norieyo bade mondo ojuk Sanduk mane dwaro podho. To Ruoth Nyasaye nokecho kode, mochwade kanyo nikech nomako Sanduk. Mi notho but Sanduk mar Nyasaye. Daudi nokecho nikech Ruoth Nyasaye nomwomore kuom Uza, omiyo nochako kanyo ni Perez-uza, (tiende ni Mwomruok kuom Uza.) Pod iluonge kamano nyaka chil kawuono. Daudi noluoro Ruoth Nyasaye chieng’no, mowacho niya, “Kara Sanduk mar Ruoth Nyasaye ok onego bed e dalana.” Omiyo ne ok odwar kelo Sanduk mar Ruoth Nyasaye e dalane, to nobaro kode, motere e od Obed-edom ja-Giti. Sanduk mar Ruoth Nyasaye nobet e od Obed-edom ja-Giti kuom dueche adek, mi Ruoth Nyasaye noguedho Obed-edom gi joode duto. Nonyis ruoth Daudi wach niya, “Ruoth Nyasaye oseguedho od Obed-edom kod gige duto nikech Sanduk mar Nyasaye ni kuno.” Omiyo Daudi nodhi moomo Sanduk mar Nyasaye e od Obed-edom, kendo nokele dalane gi mor. Kane joma oting’o Sanduk mar Ruoth Nyasaye osewuotho ondamo auchiel, Daudi notimo misango gi rwath kod im machwe. Nomiel aduwa e nyim Ruoth Nyasaye gi tekre duto, korwakore gi law dolo. Kamano Daudi gi dhood jo-Israel duto nokelo Sanduk mar Ruoth Nyasaye gi mahu maduong’ kod tung’ ka ywak. Kane Sanduk mar Ruoth Nyasaye ochopo e dala Daudi, Mikal nyar Saulo nong’icho gie dirisa, moneno ruoth Daudi ka chikore kendo miel aduwa e nyim Ruoth Nyasaye, mi nochaye gi chunye. Ne gikelo Sanduk mar Ruoth Nyasaye, mi giketo kare e hema mane Daudi ogurone. Eka Daudi notimo misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo e nyim Ruoth Nyasaye. Kane osetieko misengnigo, noguedho jo-Israel e nyim Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo nopogonigi chiemo giduto. Ng’ato ka ng’ato ma dichwo kata ma dhako manie oganda Israel, noyudo makati achiel gi ring’o, kod mzabibu motwo mong’in. Eka ji duto nodok miechgi. Daudi bende nodok e ode mondo one joode. To Mikal nyar Saulo nowuok romone, mowachone niya, “Tho! Mano duong’ manadi ma nende ruodh Israel oyudo kawuono, komore duk e nyim nyiri ma tiyo ni jotichne, koelore ka ng’ama ofuwo!” Daudi nodwoko Mikal niya, “Nende amiel e nyim Ruoth Nyasaye ma noyiera kar wuoru gi joode duto, koketa ruodh jo-Israel, ma ogadane. Pod abiro miel e nyim Ruoth Nyasaye, ka amedo bedo ng’ama iseyo mokadho ka. Dipo ka in ema ichaya, to nyiri miwachogo biro miya duong’.” Mikal nyar Saulo ne ok onywolo nyathi nyaka thone. Kane ruoth osechako dak e ode ma nogero, kendo Ruoth Nyasaye omiye kue e kinde gi wasike duto ma nolwore koni gi koni, nowacho ni Nathan janabi niya, “Koro an adak e ot moger maber gi yiend sida, to Sanduk mar Nyasaye odak mana e hema.” Nathan nodwoko ruoth niya, “Tim duto midwaro, nikech Ruoth Nyasaye ni kodi.” To gotienono, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Nathan niya, “Dhiyo, inyis Daudi jatichna ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘In digerna ot ma mondo adagie adier? Chakre ndalo mane agoloe jo-Israel e piny Misri, nyaka chil kawuono, pok adak e ot, to asebet ka adak e hema. Kuonde duto ma nawuothoe gi jo-Israel duto, ne ok apenjo achiel kuom jobura ma naketo mondo obed jokwadh joga Israel gimomiyo ok gigerona ot mar yiend sida.’ Bende nyis Daudi ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto owacho kama: ‘Ne agoli e lek, kuma nikwayoe rombe, mondo ibed jatend joga Israel. Asebet kodi kuonde duto midhiye, kendo asetiekoni wasiki duto. Koro abiro miyo nyingi bedo gi huma maduong’, ka humb joma dongo mag piny, kendo abiro miyo joga Israel pinygi giwegi. Anagurgi kuno, kendo ginidagie ma ok othaggi kendo, kaka chon, chakre ndalo mane aketoe jobura mondo oritgi, to anamiyi kue e kindi gi wasiki duto. To bende awacho ni anaguedh dhoodi mondo osiki. Kisetho, minindo e liel gi kwereni, to anaket achiel kuom yawuoti kari, kendo anagur lochne obed motegno. En ema nogerna ot, kendo anager lochne osik nyaka chieng’. Anabed wuon mare, kendo enobed wuoda, koketho, to anachwade kaka wuon nyathi chwado nyathine, to ok nagol herana kuome, kaka nagolo kuom Saulo, ma nariembo mondo oweni thuolo. Dhoodi gi lochni ogur matek e nyima, kendo lochni nosik nyaka chieng’.’ ” Nathan nonyiso ruoth Daudi weche duto ma nofwenyne, mi ruoth nodhi e nyim Ruoth Nyasaye, mobet piny. Nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, an ng’a, koso dhooda en ang’o momiyo isemiya duong’ ma kama? To gima isetimona pod in ikwano ka gima tin, nimar bende isewacho ni dhooda nosik kuom ndalo mang’eny, kendo isenyisa kaka tienge mabiro nochal. A Ruoth Nyasaye, ang’o ma damed wachoni, to ing’eya oko gi iye? Isemiya ng’eyo gik madongo misetimogi, mana nikech singruokni, kendo nikech mano ema idwaro. A Ruoth Nyasaye, in ema iduong’, kendo pok wawinjo ni nitie nyasaye moro machal kodi. Onge nyasaye moro mak mana in. Ere oganda moro e piny, machalo gi jogi Israel? Bende nitie jopiny moro mane isedhi miwaro e tich misumba, miloko jogi? Ere oganda moro, misetimonigi gik madongo malich, kimiyogo nyingi duong? Koso ere oganda machielo misereso, kigolo Misri mondo obed jogi iwuon, kendo kiriembonigi ogendini mamoko gi nyisechegi mondo oweni thuolo? Niwalo jogi Israel mondo obed jogi nyaka chieng’, kendo in, a Ruoth Nyasaye, ema isedoko Nyasachgi. To koro, Ruoth Nyasaye, mi singruok misetimona kaachiel gi dhooda obed gi teko nyaka chieng’, mi ichop gima isewacho. Nyingi mondo oyud duong’ nyaka chieng’ ka ji wacho niya, ‘Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto en Nyasach Israel.’ Kamano dhooda nodongi e nyimi, nimar in, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto en Nyasach Israel, ema isenyisa wach ni ibiro dongo oda. Kuom mano asebedo gi chir mondo alem kama e nyimi. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasaye adier. Wecheni gin adier, kendo isesingorina maber kama. Emomiyo koro, A Ruoth Nyasaye, yie iguedh dhooda mondo osik e nyimi nyaka chieng’. In Ruoth Nyasaye ema isesingori kamano, omiyo dhooda noyud gueth nyaka chieng’.” Bang’e Daudi noloyo jo-Filistia mi gibedo moboch, kendo nomayogi Metheg-ama, dalagi. Noloyo jo-Moab bende, kendo nochikogi mondo ginind piny, ka giriedo. Eka nopogogi gi tol e migepe adek. Nogolo chik mondo oneg migepe ariyo to migawo achiel mondo odong’. Bang’ mano jo-Moab nobedo e bwo loch Daudi, kendo ne gigolone osuru. Bende Daudi noloyo Hadadezer wuod Rehob, ma ruodh Zoba, e kinde mane ruodhno dhiyo chungoe rapar mar lochne e lweny but aora Yufrate. Daudi nomako joidh farese alufu achiel gi mia abiriyo, kod jolweny moko alufu piero ariyo. Nong’ado odond farese duto mag geche lweny moweyo mana farese mia achiel. To kane jo-Aram moa Damaski obiro mondo okony Hadadezer ruodh Zoba, Daudi nonego ji alufu piero ariyo kuomgi. Noketo askeche ma jorit e piny jo-Aramgo, mi ne gibedo e bwo lochne, kendo ne gigolone osuru. Kuonde duto mane Daudi dhiye, Ruoth Nyasaye ne miye locho. Noyako gi lweny mag dhahabu mane jorit Hadadezer oting’o, mokelo Jerusalem. Bende noyako mula mogundho Beta kod Berothai, ma miech Hadadezer. Kane Tou, ruodh Hamath, owinjo ni ruoth Daudi oseloyo lweny mag Hadadezer, nooro Joram wuode ire, mondo omose, kendo opake kuom loyo Hadadezer, nimar Hadadezer ne jasik Tou. Joram nokelo gik moko mag fedha, gi mag dhahabu, kod mag mula. Magi bende ruoth Daudi nochiwo ni Ruoth Nyasaye kaka nosechiwo fedha gi dhahabu ma noseyako kuom jo Edom gi jo-Moab gi jo-Amon gi jo-Filistia kod jo-Amalek, ma noseloyo. Gik moko ma noyako kuom Hadedazer wuod Rehob, ma ruodh Zoba, bende nochiwo ni Ruoth Nyasaye. Kamano nying Daudi noyudo huma. Kane Daudi oduogo, nonego jo-Edom alufu apar gaboro e holo kado. Bang’e noketo askeche ma jorit e piny Edom, kendo jo-Edom duto nobet e bwo lochne. Kuonde duto mane Daudi dhiye, Ruoth Nyasaye ne miye locho. Daudi nobedo ruodh Israel duto, morito piny gi kue, kong’ado bura kare ni joge duto. Joab wuod Zeruya ne jatend jolweny, to Jehoshafat wuod Ahilud ne jachan weche. Zadok wuod Ahitub, kod Ahimelek wuod Abiathar ne jodolo. Seraya to ne jagoro. Benaya wuod Jehoyada ne jatend jo-Kereth kod jo-Peleth. Yawuot Daudi bende ne jodolo. Daudi nopenjo niya, “Dipo kodong’ie ng’at moro ma ja dhood Saulo koso, mondo atimne maber, nikech hera mane aherogo Jonathan?” Ne nitie jatich joka Saulo moro ma nyinge Ziba. Ne giluonge mondo obi ir Daudi. Kane osebiro, ruoth nopenje niya, “In e Ziba koso?” Mi nodwoke niya, “E an, ruoth.” Ruoth nomedo penje ni, “Dipo kodong’ie ng’at moro ma ja dhood Saulo, mondo atimne maber, kaka Nyasaye dwaro?” Ziba nodwoko ruoth niya, “Wuod Jonathan moro pod nitie, ma tiendene ong’ol” Ruoth nopenje ni, “En kanye?” Ziba nodwoke niya, “En Lodebar, e od Makir wuod Amiel.” Omiyo Daudi nooro joote Lodebar, mondo oome. Kamano Mefibosheth wuod Jonathan, ma wuod Saulo nobiro ir Daudi, mogoyo chonge piny nyaka e lowo. Daudi noluonge niya, “Mefibosheth.” Mi nodwoke ni, “Antie ruoth.” Daudi nowachone niya, “Kik iluor, nimar abiro timoni maber nikech hera ma naherogo Jonathan wuoru. Abiro dwokoni puothe duto mane mag Saulo kwaru, kendo anamiyi chiemo pile.” Mefibosheth nochako okulorene, ka wacho niya, “An aana ni, an ng’a, momiyo itimona maber kamano! An machalo guok mothoni?” Ruoth noluongo Ziba, jatich Saulo, mowachone niya, “Gik moko duto mane mag Saulo kod joode, koro amiyo Mefibosheth nyakwar ruodhu. In kod yawuoti gi wasumbi nyaka upurne puothene, kendo ukelne cham monyakie, mondo jood nyakwar ruodhu oyud chiemo. Mefibosheth owuon to abiro miyo chiemo ndalo duto.” Ziba nodwoke niya, “Ruoth, abiro timo gik moko duto michika.” (Noyudo ka Ziba nigi yawuowi apar gabich, kod wasumbini pieri ariyo.) Kamano Mefibosheth nochiemo e mesa Daudi, kaka achiel kuom yawuot ruoth. Ne en gi wuode matin, ma nyinge Mika. Jogo duto ma nodak e od Ziba nodoko jotich Mefibosheth. Mefibosheth nodak Jerusalem, nikech nochiemo ndalo duto e mesa ruoth. To tiende duto nong’ol. Bang’e ruoth Amon notho, mi Hanun wuode nodoko ruoth kare. Daudi nowacho niya, “Abiri timo ni Hanun wuod Nahash maber, mana kaka wuon mare notimona maber.” Omiyo nooro joote mondo oduog chuny Hanun kuom tho wuon mare. To kane joote Daudi ochopo e piny jo-Amon, jotend jo-Amon nowacho ni Hanun ruodhgi niya, “Bende iparo ni Daudi oseoro joge mondo omi wuoru duong’? Ooyo, oseorogi mana ni mondo gicheng dala, eka oyud yo monyalo loyego.” Kuom mano, Hanun nomako joote Daudi, molielo tikgi nyakulchiel, kendo ong’ado lepgi nyabathe, chakre nungogi kalor piny; bang’e noriembogi. Kane onyis Daudi wachno, nooro ji mondo orom ni jootego, nikech ne giyudo wichkuot maduong’. Nowacho mondo gibed Jeriko mondi nyaka yie tikgi dongi, eka giduogi. Jo-Amon noneno ni gisemiyo Daudi ojok kodgi, omiyo ne giholo jolweny alufu piero ariyo kuom jo-Aram ma Beth-rehob, kod jo-Aram ma Zoba, kendo ne giwako ruoth Maaka kod joge alufu achiel kaachiel gi jo-Tob alufu apar gariyo. Kane Daudi owinjo wachno, nooro Joab kod joma rateke duto, mondo oked kodgi. Jo-Amon nowuok, mi ne giriedo ni lweny e dhoranga dala, to jo-Aram ma Zoba, kod ma Rehob, kaachiel gi jo-Tob kod jo-Maaka nochanore e pap. Kane Joab oneno ni lweny olwore, noyiero thuond jo-Israel moko, mochano kochomo jo-Aram, to jomoko duto modong’ noketo e lwet Abishai owadgi, mi Abishai nochanogi ka gichomo jo-Amon. Joab nowacho ni Abishai niya, “Kineno ka jo-Aram tek madwaro loya, to nyaka ibi ikonya. To ka jo-Amon dwaro loyi, to nabi akonyi. Bed gi chir, waked matek ni jowa. To Ruoth Nyasaye mondo otim gima oneno ni ber.” Kamano Joab gi joge norado gi jo-Aram moriembo. Kane jo-Amon oneno ni jo-Aram ringo, gin bende ne giringo Abishai, mi gidonjo e dalagi. Eka Joab noweyo kedo kodgi, modok Jerusalem. Kane jo-Aram oneno ni jo-Israel oseloyogi, ne gichokore kanyakla. Hadadezer nooro joote mondo oluong jo-Amon ma nodak loka aora Yufrate, mi ne gibiro Helam, ka Shobak jatend oganda lweny mar Hadadezer otelonigi. Kane Daudi oyudo wach ni gibiro, nochoko jolwenj Israel duto kanyakla, mi giidho loka Jordan mondo girad kodgi Helam. Jo-Aram noriedo ni lweny kochomo Daudi gi joge, mi ne girado. To jo-Israel noloyogi, mi giringo, kendo Daudi gi joge nonego jogi ma joidh geche mia abiriyo, kod joidh farese alufu piero ang’wen. Bende ne gigoyo Shobak jatendgi, motho kanyo. To kane ruodhi duto manie bwo Hadadezer oneno ni jo-Israel oloyogi, ne giywagorenigi, mi gibedo e bwo lochgi. Bang’ mano jo-Aram ne ok ohedhore konyo jo-Amon kendo. E ndalo chakruok oro, mane ruodhi thoro wuokie kadhi kedo, Daudi nooro Joab kod askechene owuon, kaachiel gi jolwenj Israel duto, mogoyo jo-Amon asasa kendo ne giluoro dala Raba. To Daudi nodong’ Jerusalem. Chieng’ moro kar sa ma dhok donjoe, Daudi noa e kitandane, ma noyudo oyueyoe, mowuotho ewi tat ode, mi nopo koneno dhako moro ka lwokore. Ne en dhako ma jaber ahinya. Daudi nopenjo wach dhakono, mi nodwoke ni en Bathsheba nyar Elam, ma chi Uria ja-Hiti. Eka Daudi nooro joote mondo oome, to ka nobiro noterore kode. Bang’e nodok e ode. Dhakono nomako ich, mi nooro ni Daudi wach, konyise ni en gi ich. Daudi nooro ni Joab wach niya, “Orna Uria ja-Hiti.” Mi Joab nooro Uria ir Daudi. To kane Uria obiro, Daudi nopenje ka Joab gi jolweny jongima, kendo ni lweny dhi nadi. Bang’e Daudi nowachone niya, “Dhiyo e odi mondo iyue.” Kane Uria owuok e od ruoth, ruoth noorone chiemo moa e mesane owuon. To Uria ne ok odhi e ode, to nonindo mana but ranga dala ruoth, kaachiel gi jorit ruoth. Kane onyis ruoth ni Uria nyoro ok odhi e ode, nopenjo Uria niya, “Donge nyoro ia wuoth? Ang’o momiyo ok idhi e odi?” To Uria nodwoke niya, “Sandug Muma kod jo-Israel gi jo-Juda odak mana e hembe, kendo Joab ma jatendwa gi jodongi mag lweny bende jojot oko e pap. Koro ere kaka an dadonj e oda machiem kendo amethi, kendo anind gi chiega? Akuong’ora gi nyingi, ni ok natim kamano!” Daudi nowacho ni Uria niya, “Ri kawuono bende, to kiny nawe mondo idhi.” Kamano Uria noriyo Jerusalem chieng’no. Kinyne, Daudi noluonge mondo gichiem, mi nohoye mometho nyaka omer. To kane piny ochido, Uria nowuok, modhi onindo mana kama jorit ruoth ne nitie, to ne ok odhi e ode. Kinyne gokinyi, Daudi nondiko ni Joab barua, moorogo Uria. Baruano nondikoe niya, “Ket Uria yo ka nyime, koma lweny gerie moloyo, to un udong’ chien uweye mondo onege.” Omiyo Joab, ma noyudo lworo dala moro, noketo Uria kama nong’eyo ni wasigu mager nitie. Jodalano nowuok mondo oked gi Joab, mi ne ginego jolweny moko, ma kuomgi ne nitie askeche moko ma jorit Daudi. Uria bende notho. Joab nooro ni Daudi jaote mondo onyise weche duto ma kuom lweny. Nochiko jaoteno niya, “Ang’eyo ni kisetieko nyiso ruoth weche duto ma kuom lweny, kamoro mirima dipo komake, mowacho niya, ‘Marang’o nusudo machiegni gi dalano kukedo? Donge nung’eyo ni joma ni ewi ohinga dichielu gi asere? Paruru ane ng’ama nonego Abimelek wuod Jerubaal. Ok mana dhako ema nodiro pong’ rego kuome, gi ewi ohinga mar Thebez, monege? Ka ung’eyo kamano to ere gimomiyo nusudo machiegni gi ohinga?’ Kapo ni openji kamano, to iwachne ni Uria ja-Hiti bende otho.” Jaoteno nodhi monyiso Daudi weche duto mane Joab ochike. Mi mirima nomako Daudi gi Joab, mowacho niya, “Marang’o nusudo machiegni gi dalano kukedo? Donge nung’eyo ni joma ni ewi ohinga dichielu gi asere? Paruru ane ng’ama nonego Abimelek wuod Jerubaal. Ok mana dhako ema nodiro pong’ rego kuome, gi ewi ohinga mar Thebez, monege? Ka ung’eyo kamano to ere gimomiyo nusudo machiegni gi ohinga?” Jaote nodwoko Daudi niya, “Jogo nochako loyowa, ni ne giwuoknwa e pap, to ne wariembogi, kwadwokogi chien nyaka dhorangagi. To jo-asere mane ni ewi ohinga nochielo jolwenji, kendo jomoko kuom thuondi magi notho. Uria bende osetho.” Kane Daudi owinjo kamano, nodwoko jaote niya, “Wach ni Joab ni kik wachno chande, nikech mano e kaka lweny obet. Kawuono ng’ato tho, kendo kiny en mar ng’ama chielo. Dhiyo ijiwe kamano, mondo omed mana kedo matek gi dalano nyaka olo.” Kane chi Uria owinjo ni Uria osetho, noywage. To kane ndalo ywakne orumo, Daudi nooro joote moome, kendo nobedo chiege, monywolone wuowi. To gima ne Daudi otimono ne ok long’o ni Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nooro Nathan ir Daudi, kendo ka nobiro ire, nokone niya, “Ji ariyo nodak e dala moro, achiel ne japith, to machielo ne jachan. Japith ne nigi jamni gi dhok mogundho, to jachan ne onge gi gimoro, mak mana nyarombo achiel kende, ma noseng’iewo. Nopidhe kendo nodongo e ode kaachiel gi nyithinde, kochamo mana chiembe. Nometho e kikombene, kendo nonindo e kore, mobedone kaka nyare. Chieng’ moro ng’ato nobworo e dala japithno, to japithno ne ok oyie kawo chiayo moro kuom jambe owuon mondo oyang’ ni wendono, to nokawo mana nyarombo ng’at ma jachan cha, ema noyang’o ni wendone.” Kane Daudi owinjo wachno, mirima nomake ahinya gi japithno. Nowacho ni Nathan niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, ng’at mosetimo kamano owinjore gi tho! Onego ochul nyading’wen kar nyarombono, nikech notimo kamano koonge gi chunye.” Eka Nathan nowacho ni Daudi niya, “In e ng’atno! Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kama: ‘Ne ayieri mondo ibed ruodh Israel, kendo naresi e lwet Saulo. Ne amiyi od ruodhi, kod monde bende obed magi, kendo namiyi dhood Israel gi dhood Juda. Kata ka da ni mano pod tin, to da amedi gik moko moloyo mago. Marang’o nichayo wach Ruoth Nyasaye, mitimo gima ok long’one? Isenego Uria ja-Hiti kuom golo chik otho e lwet jo-Amon, kendo isekawo chiege mi obedo chiegi. Emomiyo koro lweny ok norum e dhoodi, nikech isechaya, kendo isekawo chi Uria ja-Hiti obedo chiegi.’ “Ruoth Nyasaye omedo wacho niya, ‘Abiro keloni thagruok mowuok mana e odi iwuon. Nakaw mondi, kendo namigi ng’at moro mana kineno, mi noterre kodgi e lela, godiechieng’. Gima nitimo, nitimo ling’ling’, an to anatim gini e nyim jo-Isarel duto, odiechieng’ alanga.’ ” Daudi nowacho ni Nathan niya, “Aseketho e nyim Ruoth Nyasaye.” Eka Nathan nomedo wachone niya, “Ruoth Nyasaye bende oseweyoni richoni; koro ok nitho. To kata kamano nyathi monywolni biro tho, nikech isechayo Ruoth Nyasaye.” Nathan nodok e dalane. Bang’e Ruoth Nyasaye nomiyo tuo ogoyo nyathi mane chi Uria onywolo ni Daudi, mi nohewore ahinya. Daudi nosayo Nyasaye mondo kik nyathi tho, koriyo kech, kendo konindo piny e lowo otieno duto. Jodong ode ne biro, kendo chung’ bute, ka dwaro chunge oa e lowo. To notamore kendo ne ok oyie mondo ochiem kodgi. Chieng’ mar abiriyo, nyathi notho, to jodong od Daudi noluoro nyise ni nyathi osetho. Ne giwacho niya, “Kane nyathi pod ngima, ne wawuoyo gi ruoth, to ne ok owinjwa. To koro obiro timore nadi ka wanyise ni nyathi osetho?” To kane Daudi oneno jotichne ka kuodho wach kendgi, nofwenyo ni kara nyathi osetho. Omiyo nopenjogi niya, “Kara nyathi osetho?” Ne gidwoke ni, “Ee, osetho.” To Daudi noa malo mi olwokore, kendo owirore gi mo, moloko lepe. Eka nodonjo e Od Ruoth Nyasaye, molemo. Bang’e nodok e ode, mokwayo mondo okelne chiemo. Jotichne nopenje niya, “En ang’o mitimoni? Kane nyathi pod ngima, nitueyo chiemo, kendo niywak. To ka koro nyathi osetho, to ia malo, michiemo!” Nodwokogi niya, “Kane nyathi pod ngima, natueyo chiemo kaywak, nikech naparo niya, ‘Ng’ama ong’eyo kata ka Ruoth Nyasaye biro ng’wonona mondo nyathi obed mangima?’ To koro osetho, ere gima datuene chiemo? Anyalo duoge koso? An ema nadhi ire, to en ok noduog ira.” Daudi nohoyo Bathsheba chiege, modhi ire, kendo noriwore kode, mi Bathsheba nonywolo wuowi, mochako ni Solomon. Ruoth Nyasaye nohero nyathino. Kuom mano, nomiyo Nathan janabi owacho ni mondo ochake ni Jedidia, nikech mano e dwaro mar Ruoth Nyasaye. Tiend nying’no en ni, ‘Ng’ama ohero Ruoth Nyasaye’. Joab nokedo gi Raba, dala jo-Amon, mokawo Yap Ruoth. Eka nooro joote ir Daudi, kowacho niya, “Asekedo gi Raba, kendo asekawo Yap Ruoth. Omiyo koro chok joma odong’ duto, ibi ilwor dalano, kendo ikaw, nikech ka ok itimo kamano to dipo ka an ema akawe, mi ji diluonge gi nyinga.” Kuom mano Daudi nochoko oganda lweny duto, modhi Raba. Nokedo gi dalano, mokawo. Nogolo osimbo ewi Milkom ma nyasach jo-Amon, moyudo ni pek mar dhahabu molosego oromo kilo piero ang’wen, kendo kidi ma nengone tek ochom kuome, mi nosidho osimbono e wiye owuon. Noyako bende gik mathoth e dalano, kendo nodaro joma nodakie, moketogi e tich ng’ado bao, kod kunyo kite, gi tong’o yien, kod wang’o matafari. Kamano e kaka Daudi notimo e miech jo-Amon duto. Bang’e nodok Jerusalem gi jogo duto. Absalom wuod Daudi ne nigi nyamin mare moro ma jaber, ma nyinge Tamar, to Amnon wuod Daudi nohere. Chuny Amnon ne chande ahinya, nyaka nobedo matuo, mana nikech Tamar nyamin mare. To ne tekne timo kode gimoro, nikech ne en nyako ma pok ong’eyo chwo. To Amnon ne nigi osiepne moro ma rieke ng’eny ahinya, ma nyinge Jonadab, wuod Shimea owadgi Daudi. Nopenjo Amnon niya, “Wuod ruoth, idhero nadi ndalogi? Dak inyisa gimomiyo?” Amnon nodwoke niya, “Ahero Tamar ma nyamin Absalom owadwa.” Mi Jonadab nowachone niya, “Dhi inind e kitandani, kiwuondori ni ituo. To ka wuoru obiro mondo oneni, to ikwaye niya, ‘Yie mondo Tamar nyamera obi, omiya chiemo. To iyiene mondo olos chiemono e nyima ka, kaneno, kendo achiem koting’ona chiemo e lwete.’ ” Kamano Amnon nonindo kawuondore ni otuo. Kane ruoth obiro mondo onene, Amnon nokwaye niya, “Yie mondo Tamar nyamera obi, olosna kek moko e nyima ka, mondo acham koting’ona e lwete.” Mi Daudi nooro jaote ir Tamar dala, kowacho niya, “Dhiyo e od Amnon owadu, illosne chiemo.” Omiyo Tamar nodhi e od Amnon owadgi, moyude konindo. Nokawo mogo modwalo, kendo otedogo kek e nyime kanyo. Eka nokawo nyalaro, motokoe e nyime, to Amnon nodagi chiemo. Nogolo chik ni mondo ji duto owuog oko, mi ne giwuok. Eka nowacho ni Tamar niya, “Kel chiemo e od nindo koni, mondo acham kiting’ona e lweti.” Tamar nokawo kek ma noseloso, mokelo ni Amnon owadgi e od nindo. To ka nosekelone mondo ocham, Amnon nomake, kawachone niya, “Yie anind kodi nyamera!” En to nokwere ni, “Ooyo owadwa, kik ikuod wiya. Jo-Israel ok tim gima kamano. Kik itim gima ofuwoni. Ere kuma dadhi apondie gi wichkuot ma kama? To in bende, dikwani kaka achiel kuom joma ofuwo e Israel. Asayi, dhi ilos gi ruoth, nikech ok nodagi ni kik ikenda.” To kata kamano Amnon nodagi winje. Nomake moterore kode gi thwon. To bang’ mano, Amnon nojok kode ahinya, kendo jok mane ojokgo ne duong’ moloyo hera ma noherego mokwongo. Nowachone niya, “A malo idhiyo!” En to nodwoke ni, “Ooyo owadwa, riemb miriembagoni rach moloyo gima isetimona.” To Amnon ne ok odewo wechene. Noluongo wuowi mane tiyone, mowachone niya, “Gol nyakoni oko, mondo ilor dhoot.” Mi wuowino nogole oko, moloro dhoot. Noyudo nyakono orwako law ma bade boyo ma nyi ruodhi ma pok okendi ne rwako e ndalogo. Tamar nobuko wiye gi buru, moyiecho lawe ma bade boyo ma norwako, kendo nodhi koywak, komako wiye. Absalom owadgi nopenje niya, “Amnon owadu osetimoni gimoro koso? Bed gi kue nyamera, nikech en owadu. Wachno kik chand chunyi.” To Tamar nodak e od Absalom owadgi, kotamore hore. Kane ruoth Daudi owinjo wechego duto, iye nowang’ ahinya, to ne ok otimo ni Amnon gimoro, nikech ne en wuode makayo, kendo mohero. Absalom bende ne ok owacho ni Amnon kata wach achiel, nimar nosin kode kuom kuodo wi Tamar nyamin mare. Bang’ higni ariyo, Absalom noluongo yawuot ruoth duto Baal-hazor, man but Efron, kuma noyudo ong’adoe yie rombe. Nodhi ir ruoth mowachone niya, “Ruoth, ing’eyo ni tinde ang’ado yie rombe. Akwayi ni mondo ibi kaachiel gi jogi.” To ruoth nodwoke niya, “Ooyo wuoda, ok onego wabi waduto, dipo ka wamiyi ting’ mapek.” Absalom nosaye, to kata kamano ne ok oyie dhi, to nogoyone mana oriti. Eka Absalom nowachone niya, “Ka ok iyie biro, to we mondo wadhi gi Amnon owadwa.” Ruoth nodwoke niya, “Ere gimomiyo dodhi kodu?” To Absalom nomienore nyaka oyie ni mondo Amnon gi owetene duto odhi. Absalom noloso chiemo mathoth, to noyudo osewacho ni jotichne niya, “Ka Amnon osemer, mi awachonu ni, ‘Negeuru,’ to unege. Kik uluor, nikech an awuon ema achikou. Beduru gi chir, kuikoru.” Mi jotich Absalom notimo ni Amnon mana kaka Absalom nochikogi. To yawuot ruoth moko duto noidho kenjegi piyopiyo, moringo. Kane pod gin e yo, wach nochopo ni Daudi niya, “Absalom osenego yawuoti duto, ma onge kata achiel modong’.” Ruoth noa malo, moyiecho lepe, kendo norudhore piny e lowo. Joge duto ma nochung’ bute bende noyiecho lepgi. To Jonadab, wuod Shimea ma owadgi Daudi, nowacho niya, “Ruoth, kik ipar ni gisenego yawuoti duto, Amnon kende ema osetho. Absalom nochako ochano wachni chakre chieng’ mane Amnon okuodoe wi Tamar nyamin mare. Omiyo kik igen wachni, kiparo ni mita yawuoti duto osetho. Amnon kende ema osetho, to Absalom oseringo.” Wuowi ma jarit noting’o wang’e moneno ji mang’eny ka lor e kor got, koluwo yo moa Horonaim. Jonadab nowacho ni ruoth niya, “Ne! Yawuoti biro. Ero, en mana kaka awachoni.” Gikanyono kotieko wuoyo, yawuot ruoth nochopo, kendo ne giywak matek. Eka ruoth, kaachiel gi joge duto, bende noywak malit ahinya. Daudi noywago wuode kuom ndalo mang’eny. To Absalom noringo, modhi ir Talmai wuod Amihud, ma ruodh Geshur, mobet kuno kuom higni adek. Bang’e ruoth ne gombo neno Absalom, nikech chunye nosea kuom wach tho Amnon. Joab wuod Zeruya noneno ni chuny ruoth dwaro Absalom. Omiyo nooro jaote Tekoa, moomone dhako moro mariek kuno. Joab nowacho ni dhakono niya, “Rwakri gi lep ywak, mondo iwuondri ka ng’ama ywago ng’ama otho. Kik iwirri gi mo, to chal dhako moseywago ng’ama otho kuom ndalo mang’eny. Mi idhi ir ruoth, kendo iwachne weche ma abiro nyisigi.” Eka Joab nopuonje weche modhi wacho. Kane chi Tekoano obiro ir ruoth, nogoyo chonge piny, nyaka e lowo, komiye duong’ mowacho niya, “Ruoth, konya.” Ruoth nopenje ni, “Ang’o machandi?” Nodwoke niya, “Ruoth, an chi liel, chwora osetho. Ne an gi yawuowi ariyo, to ne gigore ka kwath, kuma ne onge ng’ato ma thegogi, mi achiel ogoyo wadgi. To koro joodwa duto okayona, kawacho niya, ‘Gol jal mane onego owadgi, mondo wanege kar owadgino.’ Kuom mano, digineg jacham mwandu bende. Gidwaro lung’o kara duto pep, mak giweyo nying chwora kata kothe e piny.” Ruoth nowacho ni dhakono niya, “Dog dala, abiro ng’ado buchi.” To dhakono nomedo wachone niya, “Yaye, ruoth! Ketho mondo obed kuoma, kendo kuom joodwa, to in kod lochni ibed ma onge ketho.” Omiyo ruoth nowachone niya, “Ka ng’ato omedo wachoni gimoro, to kele ira, mi ok nochak ochandi kendo!” Dhakono nomedo wacho niya, “Ruoth, akwayi mondo ikuong’rina e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachi, ni jachul kuor kik med ketho, konego wuoda.” Ruoth nodwoke ni, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kata yie wi wuodi achiel ok nolwar piny.” Eka dhakono nowacho niya, “Asayi ruoth, yie mondo amed wachoni wach achiel kende.” Ruoth nokone ni, “Wachi.” Dhakono nowacho niya, “King’ado wach wuoda kamano, to imiyo bura loyi in iwuon,, nikech idagi omo jal ma niriembo, mondo oduog dala. Marang’o iseparo wach ma diketh jo-Nyasayeni? Waduto wabiro tho, nikech wachalo gi pi mopukore piny, ma ok nyal twom kendo. Kata kamano, Nyasaye ok dwar mondo ng’ato otho, to oloso wach mondo jal moriemb oduog dala. A ruoth, asebiro mondo awuo kodi nikech ji miya luoro. Naparo ni, ‘Awuo gi ruoth, nimar dipo ka otimo gima odwaro. Ang’eyo ni ruoth biro winjo ywakna, kendo obiro resa e lwet jal ma dwaro tieka kaachiel gi wuoda, ni kik wabed e oganda mar jo-Nyasaye.’ Bende naparo niya, ‘Wach ruoth ema nyalo miya kue, nikech ruoth chalo malaika mar Nyasaye mapogo gima ber gi gima rach.’ Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo obed kodi.” Ruoth nowacho ni dhakono niya, “Kik ipanda gimoro kuom wach madwaro penjini” Dhakono nodwoke ni, “Ruoth, wachi.” Ruoth nopenje ni, “Joab ni kodi e wachni koso?” Nodwoke niya, “Ruoth, akuong’ora gi nyingi ni onge ng’at ma nyalo mbalore ni weche misewacho. Adier, Joab jatichni ema nonyisa wechego duto mondo awachni. Notimo kamano ni mondo gik mosetimore olokre. To ruoth, in gi rieko machalo mar malaika mar Nyasaye ming’eyogo gik moko duto matimore e piny.” Bang’e ruoth nowacho ni Joab niya, “Koro ayie wachni. Dhiyo, iom rawera ma Absalom.” Joab nokulore piny, komiyo ruoth duong’, kendo nodende. Nowacho niya, “Ruoth, tinendeni ang’eyo ni iyie koda, nikech isetimona gima akwayo.” Mi Joab nodhi Geshur omo Absalom, mokele Jerusalem. To ruoth nowacho niya, “We mondo odag e ode owuon. Ok adwar mondo obi e nyima.” Mano omiyo Absalom nodak e ode owuon, ka ok odhi e nyim ruoth. E Israel duto ne onge ng’at man gi chia miwuoro ka Absalom. Mbala ne onge kuome, a wiye nyaka tiende piny. Nolielo wiye higa ka higa, kane yie wiye ohinge. To ka nopimo yie wiyeno, noyudo ni pekne romo kilo ariyo. Absalom nonywolo yawuowi adek gi nyako achiel ma nyinge Tamar. Ne en nyako ma jaber ahinya. Absalom nodak Jerusalem kuom higni ariyo mangima, ka ok odhi e nyim ruoth. Eka noluongo Joab mondo oor ir ruoth, to Joab nodagi biro ire. Noluonge kendo, to Joab ne pod odagi. Omiyo Absalom nowacho ni jotichne niya. “Donge ung’eyo puoth Joab mar cham, mokiewo gi puotha? Dhiuru uwang’e gi mach.” Mi ne gidhi mi giwang’o puodhono. Eka Joab nodhi ir Absalom e ode, mopenje niya, “Marang’o jotichni owang’o puotha?” Absalom nodwoke ni, “Naoroni wach kaluongi mondo aori ir ruoth, ipenje gimomiyo nooma Geshur. Dobedona maber moloyo ka da pod an kuno. Emomiyo koro adwaro neno ruoth, kendo ka oneno rach moro kuoma, to mondo onega.” Kane Joab odhi ir ruoth, monyise wachno, ruoth noluongo Absalom, mobiro ire. Absalom nokulore piny e nyime, mi ruoth nomose ka nyodhe. Bang’ mano, Absalom nong’iewo gari gi farese, kendo ne en gi ji piero abich mane telo nyime. Nothoro chiew gokinyi mang’ich, kendo chung’ e dir yo mochomo dhoranga Jerusalem. Ka noneno ng’at man gi wach moro ka dhi ir ruoth mondo ong’ad buche, to noluongo ng’atno kendo openje kuma oaye. Kane ng’atno onyise dhood Israel moaye, to Absalom ne wachone niya, “Aneno ni wecheni beyo, kendo adier, to mak mana ni onge ng’at ma ruoth oseketo mondo oyal buche ma kamagi.” Bende nomedo wacho niya, “Yaye! Mad keta jang’ad bura e pinyni! Eka ng’ato ka ng’ato man gi wach kata ywak nyalo biro ira, kendo dang’adne bura kare.” Pile kane ng’ato obiro ire, kendo okulorene ka miye duong’, Absalom ne rieyo lwete ka mose, kendo ka nyodhe. Notimo kamano ni jo-Israel duto mane biro ni mondo ruoth Daudi ong’adnigi bura. Mano e kaka Absalom noywayo chuny jo-Israel. Bang’ higni ang’wen, Absalom nowacho ni ruoth niya, “Yiena adhi Hebron, mondo achop singruok mane asingora ni Ruoth Nyasaye, nikech kane adak Geshur e piny Aram, nasingora ni ka Ruoth Nyasaye oduoga Jerusalem, to nalame Hebron.” Ruoth noyiene, mi Absalom nodhi Hebron. To Absalom nooro joote ni dhout Israel duto ling’ling’, kowacho niya, “Ka uwinjo tung’, to ukog ni, ‘Absalom e ruodh Hebron’ ” Absalom noluongo jo-Israel mia ariyo mondo odhi kode Hebron, mi jogo nodhi ka chunygi ler, kendo ka kiya gima Absalom ochano. Kane Absalom timo misango, nooro wach Gilo, moluongne Ahitofel ja-Gilo, ma jang’ad rieko ni Daudi. Kamano ji mane ong’anyo ka dok ni Absalom nomedore. Kane Daudi oyudo wach ni jo-Israel osedok ni Absalom, nowacho ni joge duto mane ni kode Jerusalem niya, “Wuoguru, waringuru, nimar ka ok watimo kamano, to ok wabi tony mak Absalom ojukowa. Wuoguru aruya, dipo kong’ukowa, moloyowa, kendo onego jo dala ka duto.” Jotend lweny nodwoko ruoth niya, “Ruoth waikore timo gimoro amora miwacho.” Omiyo Ruoth nowuok kaachiel gi joode duto, mak mana monde apar moko ema noweyo mondo orit ode. Kamano nowuok kaachiel gi joge duto, mi gichung’ but ot matung’. Eka jolwenje duto kod jo-Kereth gi jo-Peleth duto, kod jo-Giti mia auchiel ma nobiro kode koa Gath, nokadho e nyime. To ruoth nopenjo Itai ja-Giti niya, “Marang’o in bende idhi kodwa? Dogi ibed gi ruoth manyien, nikech in ng’ama wendo ma noriembi, moweyo dalagi. Yandi eka ibiro, ere kaka dwawuoth kodi kamoro amora, to an akia kuma adhiye? Emomiyo dogi, kaachiel gi jowadu. Ruoth Nyasaye mondo oguedhi, kendo onyisi herane mosiko.” To Itai nodwoko ruoth niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, kamoro amora midhiye, kanyo ema an bende nabedie, kata e tho, kata e ngima.” Omiyo Daudi nowachone niya, “Ara, dhi nyime.” Mi Itai ja-Giti nokadho, kaachiel gi joge duto. Jopinyno duto noywak ka ji kadho. To ruoth nochung’ e aora Kidron, ka ji duto kadho nyime, kochiko yo thim. Abiathar gi Zadok bende nobiro, kaachiel gi jo-Lawi duto koting’o Sandug Muma mar Nyasaye. Ne giyieyo Sanduk mar Nyasaye piny nyaka ji duto mane wuok Jerusalem okadho. Eka ruoth nowacho ni Zadok niya, “Dwok Sanduk mar Nyasaye Jerusalem. Kapo ni Ruoth Nyasaye okecha, to enoduoga, mi anane Sanduk kod kar dakne kendo. To ka Ruoth Nyasaye owacho ni ok an ng’at malong’o e nyime, to era e, mondo otimna gima ohero.” Ruoth nomedo wacho ni Zadok jadolo niya, “Koro doguru dala gi kue, in gi Ahimaaz wuodi, kod Abiathar gi Jonathan wuode. To an abiro bet kama iyorogo aora e thim, nyaka ayud wach moa kuomi.” Omiyo Zadok gi Abiathar ne jodwoko Sanduk mar Nyasaye Jerusalem, mi gimedo dak kuno. To Daudi noidho got Zeituni ka ywak, koumo wiye, kendo ka en gi tiende nono. Ji duto mane ni kode bende noidho got koumo wigi, kendo ka ywak. Nonyis Daudi ni Ahithofel en achiel kuom joma odok ni Absalom, mi nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, asayi, lok rieko mar Ahithofel mondo obed mana fuwo!” Kane Daudi ochopo ewi got, kama nilamoe Nyasaye, Hushai ja-Arki nobiro romone, koyiecho lawe, kendo obuko wiye buru, Daudi nowachone niya, “Kwadhi kodi, to dimedna mana ting’. Omiyo in dog Jerusalem, mondo iwach ni Absalom ni initine kaka nitiyo ni wuon mare e ndalo mokadho. Kitimo kamano to inikethna rieko Ahithofel. Un gi Zadok gi Abiathar ma jadolo kuno. Wach moro amora miwinjo e od ruoth to inyis jodologo. Ahimaaz wuod Zadok, kod Jonathan wuod Abiathar bende ni kodgi kuno. Gin ema mondo iorgi gikelna weche duto miwinjo.” Kuom mano Hushai ma osiep Daudi nodok, modonjo Jerusalem mana e sa mane Absalom bende ochopoe kuno. Noyudo Daudi oselor matin koa ewi got, eka Ziba jatich Mefibosheth noromone, ka nigi kenje ariyo moting’o makati mia ariyo, gi tombo mia achiel mag olemb mzabibu motwo, kod olembe moko mia achiel gi divai e ndede mar pien. Ruoth nopenjo Ziba niya, “Marang’o ikelo gigi?” Ziba nodwoke niya, “Akelo kenje mondo jood ruoth oidhi, kendo makati gi olembe mondo jolweny ocham, to divai mondo joma nong’no ohewo e thim omadhi.” Ruoth nomedo penje ni, “To wuod ruodhi ni kanye?” Ziba nodwoke niya, “Odong’ Jerusalem, nikech nowacho ni, ‘Tinende jo-Israel biro dwokona loch wuora.’ ” Eka ruoth nowacho ni Ziba niya, “Gik moko duto mag Mefibosheth koro amiyi.” Ziba nodwoke ni, “Erokamano ruoth. Mad isik kigena kamano.” Kane Daudi ochopo Bahurim, ng’at moro ma nyinge Shimei wuod Gera, ma ja dhood Saulo, nowuok, mokuong’e alanda. Nobayo Daudi gi joge duto gi kite, kata obedo ni jolweny duto, kaachiel gi thwondi nolworo ruoth koni gi koni. Weche mane Shimei okuong’o e magi: “Aye, in dhand remo, ng’ama achach! Ruoth Nyasaye osechuloni kuor, nikech nichuero remb joka Saulo, ma nikawo lochne. Ruoth Nyasaye osemiyo Absalom wuodi loch. Koro masira osenwang’i, nimar in dhand remo.” Abishai wuod Zeruya nowacho ni ruoth niya, “Marang’o iweyo guok mothoni kuong’i? Yiena mondo adhi ang’ad wiye oko.” To ruoth nowacho niya, “Ang’o ma chandou koda, un yawuot Zeruya? We mondo okuong’a akuong’a. Ka Ruoth Nyasaye ema ochike mondo okuong’a to onge ng’ama nyalo penje gimomiyo otimo kamano.” Eka nomedo wacho ni Abishai kod joge duto niya, “Uneno ka wuoda manywolo ema dwaro nega. To ka kamano, koro ja-Benjaminni to didwar nega machal nadi! Weye okuong’a akuong’a kamano, nikech ruoth Nyasaye ema osechike. Dipo nono ka Ruoth Nyasaye oneno chandruokna, motimona ber kar kuong’ mikuong’agono.” Daudi gi joge nodhi nyime gi wuodhgi, to Shimei ne wuotho e kor got komanyore gi Daudi, kokuong’e kendo obaye gi kite, kendo oguetho. Daudi gi joge duto nochopo e aora Jordan kool mi ne giyueyo kanyo. To Absalom gi jo-Israel duto nodonjo Jerusalem kaachiel gi Ahithofel. Hushai ja-Arki ma osiep Daudi nosudo ir Absalom, mowachone niya, “Ruoth, mondo idag aming’a!” Absalom to nopenje niya, “Ma e kaka inyisogo ni ihero Daudi osiepni? Marang’o ne ok idhi kode?” Hushai nodwoke niya, “Ooyo, ng’at ma Ruoth Nyasaye kod oganda man kae, gi jo-Israel duto oyiero ema an ng’ate, kendo anasikgo. Ere ng’ama chielo kendo ma datine, mak mana wuod ruoth? Kaka natiyo ni wuoru e kaka in bende natini.” Absalom nowacho ni Ahithofel niya, “Ng’adnwae rieko; ere gima onego watim?” Ahithofel nodwoke ni, “Dhi iriwri gi mond wuoru, ma noweyo mondo oritne dala. Bang’e jo-Israel duto biro winjo ni isetimo tim makuero momiyo wuoru ojok kodi. Mano biro jiwo chuny jogo duto ma luwi.” Jo-Absalom noyie gi wachno mi ne giguro ni Absalom hema ewi ot malo, kendo Absalom nodonjo, moriwore gi mond wuon mare, mana ka jo-Israel duto neno. E ndalogo rieko mane Ahithofel ng’ado ne chalo mana gi rieko mane ng’ato yudo kopenjo Nyasaye wach. Daudi kod Absalom bende ne kwano rieko mar Ahithofel kamano. Ahithofel nowacho ni Absalom niya, “Yiena ayier ji alufu apar gariyo, mondo alawgo Daudi gotienoni. Abiro juke kool, kendo ka chunye onyosore, mi anamiye kihondko maduong’, kendo ji duto man kode noringi. To naneg mana ruoth kende, eka anadwok ji duto iri, ka dhako midwoko ir chwore. Kinego ng’at achiel kende to ji duto nobed gi kue.” Wachno ne ber ni Absalom gi jodong Israel duto. To kata kamano, Absalom nowacho niya, “Luong Hushai ja-Arki, mondo wawinj wachne bende.” Kane Hushai obiro ir Absalom, Absalom nonyise rieko mane Ahithofel oseng’ado, nopenje niya, “Dwatim gima owachono koso? Ka ok kamano, to in mondo ing’adnwa rieko.” Hushai nodwoko Absalom niya, “Rieko ma Ahithofel ong’adono kawuono ok ber. Ing’eyo ni wuoru gi joge gin joma rateke, kendo koro giger mana ka ondiek moma nyithinde. To bende wuoru en jalweny mariek; Ang’ nonind mana kar kende, mopogore gi joge. Kata sani, koro osepondo e bugo moro kata kamoro machielo. Omiyo ka jowa moko oneg mana e chakruok lweny, to ng’ato ang’ata mowinjo biro wacho ni masira osemako joma luwo Absalom. Mi kata ng’at ma jachir, kendo mager ka sibuor, nokirni, nikech jo-Israel duto ong’eyo ni wuoru en thwon, kendo joma ni kode jochir. An to ang’ado rieko ni mondo ichok jo-Israel duto kanyakla, chakre Dan nyaka Beer-sheba, joma thoth ka kuoyo ma e dhonam. Kendo in iwuon itelnigi e lweny. Kamano wanajuke kamoro amora ma entie. Wanamwomre kuome, kendo wanamok kuome ka tho momoko e lum. Wananege, kendo onge ng’at achiel kuom joge duto ma notony. Kata kapo ni odonjo e dala moro, to jo-Israel duto nokel tonde, mi giniywa udi duto ma e dalano nyaka aora, ma kata kidi matin ok nodong’ kanyo.” Mi Absalom gi jo-Israel duto nowacho niya, “Rieko mar Hushai ja-Arki ber moloyo rieko mar Ahithofel.” To mano notimore nikech Ruoth Nyasaye nosechano mondo okel masira ni Absalom, komiyo rieko mar Ahithofel bedo kayiem nono. Eka Hushai nonyiso Zadok gi Abiathar ma jadolo rieko mane Ahithofel ong’ado ni Absalom gi jodong Israel, kod rieko mane en owuon ong’ado. Bang’e nomedo wacho niya, “Koro oruru wach piyo, kunyiso Daudi ni, gotienoni kik obwor kar yoro aora manie thim, to oidh loka piyo, nimar dipo ka onege gi joge duto.” Noyudo Jonathan gi Ahimaaz jobet En-rogel ka rito wach, nikech ne ok owinjore mondo gidonj Jerusalem, nimar dipo ka ng’ato onegogi. To nyako moro ma jatich ema ne dhi En-rogel pile nyisogi gik matimore, eka ne gitero ni Daudi wach. To kata kamano rawera moro nonenogi, monyiso Absalom. Omiyo ji ariyogo nowuok ayuka, modhi e dala ng’at moro Bahurim. Ne gidonjo e soko ng’atno mane ni e laru. Chi ng’atno nokawo par, moumogo dho soko, eka nomoyoe cham nondo kik gimoro nen. Kane jotich Absalom ochopo e dalano, ne gipenjo dhakono niya, “Ere Ahimaaz gi Jonathan?” Dhakono nodwokogi niya, “Giseidho loka aora.” Jotich Absalom nodwarogi, to ne gitamogi nwang’o, mi gidok Jerusalem. Kane gisedhi, ji ariyogo nowuok e soko, motero ni Daudi wach niya, “A malo, ing’ad aora piyo nimar Ahithofel oseng’ado rieko ma ditieki!” Omiyo Daudi kod joge nong’ado aora Jordan, mi kane piny oru, ne onge kata ng’at achiel mane pok ong’ado aora. Kane Ahithofel oneno ni Absalom ok oluwo rieko ma nong’adone, noidho kanje, modok thurgi nyaka dalane. Nolamo gige ni joode, mi nodere, motho. Ne giyike but wuon mare. Kane Absalom gi jo-Israel duto oidho loka aora Jordan, noyudo ka Daudi osechopo Mahanaim. Absalom noseketo Amasa mondo obed jatend jolweny kar Joab. Amasa ne wuod ja-Ishmael ma nyinge Ithra, ma nokendo Abigail nyar Nahash, ma nyamin Zeruya ma min Joab. Absalom gi jo-Israel nojot e piny Gilead. Kane Daudi ochopo Mahanaim, Shobi wuod Nahash, ja-Amon ma Raba, gi Makir wuod Amiel ja-Lodebar, kod Barzilai ja-Gilead ma Rogelim, ne jobiro ire. Ne gikelo kitendni, gi tewni gi agulni, kod ngano gi shairi gi mogo gi chamb aloda gi oganda gi ng’or, kod mor kich gi chak mopoto, gi rombe, kod mo mabuo, mondo Daudi gi joge ocham, nimar ne ging’eyo ni midenyo gi riyo koro omakogi e thim, kendo giol. Daudi nochano joma ne ni kode, kendo noyieronigi jotelo madongo gi matindo. Nopogo jolweny e migepe adek. Migawo achiel noketo e bwo Joab, to moro e bwo Abishai wuod Zeruya, omin Joab, kendo mar adek e bwo Itai ja-Giti. Nowacho ni jolweny niya, “An bende adhi kodu e lweny.” To jolweny nodwoke ni, “Ok didhi kodwa, nikech wan kata kapo ni waringo, kata kapo ni ginegowa mathoth, to mano ok gimoro. To in iromri gi ji alufu apar kuomwa. Emomiyo owinjore idong’ mondo ikonywa gi ka.” Mi ruoth nowachonigi niya, “Abiro timo gima uneno ni ber.” Omiyo nochung’ but rangach ka oganda lweny wuok, kochanore e migepe matindo gi madongo. Ruoth nochiko Joab gi Abishai kod Itai niya, “Akwayou ni kik uhiny rawera ma Absalom.” Jolweny duto nowinjo ka ruoth chiko jotelo ni kik gihiny Absalom. Kamano oganda lweny mar Daudi nowuok kedo gi jo-Isarel, kendo lweny norado e bungu mar Efraim. Jo-Daudi noloyo jo-Isarel, kendo ji mathoth ma dirom alufu piero ariyo notho chieng’no. Lweny nolandore, mokwako pinyno duto, mi chieng’no joma ne otho e bungu ne ng’eny moloyo mago mane jolweny onego. Absalom nopo koromo gi jolwenj Daudi. Noyudo oseidho kanyna, to kane kanyna kadho e tiend yath maduong’ ma bedene okar, wi Absalom nomoko e bad yadhno, mi nodong’ koliero kanyo e kor muya, to kanje nodhi adhiya. Ng’at moro noneno Absalom, mowacho ni Joab niya, “Aa neno Absalom koliero e yath.” Joab nopenjo ng’atno niya, “Ka inene adier, marang’o ne ok ichwowe mondo otho gi kanyono? Da amiyi fedha apar, gi okanda maber.” To ng’atno nodwoko Joab niya, “Kata da ni imiya fedha gana e lweta, to ok dater lweta kuom wuod ruoth, nimar ne wawinjo ka ruoth chiki kaachiel gi Abishai kod Itai niya, ‘Akayou ni kik uhiny rawera ma Absalom’. Ka da ahinye, ruoth dowinjo, nikech onge wach ma nyalo mung’ore ni ruoth, to in ok diresa!” Joab nowachone niya, “An ok anyal galora kodi kamano.” Mi nokawo aserni adek, modhi ochielogo Absalom mane pod oliero e yath ka ngima. Eka yawuowi apar ma joting’ ni Joab gi lweny nolworo Absalom, mogoye nyaka otho. Bang’e Joab nogoyo tung’, kokwerogo jolweny ni kik gimed lawo jo-Israel. Jolweny noduogo mokawo ringre Absalom, mi gibolo e bugo matut mane ni e bungu, kendo ne gidhuro kuome kite mang’eny, molokore pith maduong’. To jo-Israel duto noringo nyaka miechgi. Kane Absalom pod ngima, noyudo osechungo siro e Holo mar Ruoth, mondo obedne ka rapar. Nowacho niya, “Aonge gi wuowi ma dichung wiya kasetho.” Omiyo nochako sirono nyinge owuon, kendo pod iluonge ni Rapar mar Absalom nyaka chil kawuono. Ahimaaz wuod Zadok nowacho niya, “We aring ater ni ruoth wach maber kaka Ruoth Nyasaye oserese e lwet wasike.” To Joab nodwoke ni, “Kawuono ok niter wach, nimar wach ma diter kawuono ok en wach maber, nikech wuod ruoth osetho. Ibiro tero wach chieng’ machielo.” Eka Joab nowacho ni misumba moro ma ja-Kush niya, “Dhiyo inyis ruoth gima iseneno.” Ja-Kushno nokulore ni Joab, momako ng’uech. To Ahimaaz wuod Zadok nochako okwayo Joab niya, “Ok adewo gima biro timorena. Akwayi, yiena aring aluw ja-Kush.” Joab nopenje niya, “Wuoda, marang’o idwa dhi, to onge gima ibiro yudo kuom oteni?” Ahimaaz nodwoke niya, “Kata da nadi, to nyaka aring adhi.” Omiyo Joab noyiene mondo oring odhi. Mi Ahimaaz noringo, koluwo yor paw aora Jordan moyombo ja-Kush. Noyudo Daudi obedo e kind dhorangach maoko gi maiye, kendo jarit ne ni ewi dhoranga ohinga. Kane jaritno oting’o wang’e, noneno ng’at man kende ka ringo. Omiyo noluongo ruoth, monyiso wach. Ruoth nodwoke niya, “Ka ng’at achiel ema biro, to okelo wach maber.” Jalo noringo piyo, to ka nochopo machiegni, jarit noneno ng’at machielo ka ringo biro. Noluongo joma ne nie dhorangach, kokok niya, “Aneno ng’at machielo ka ringo biro kende.” Ruoth nodwoko niya, “En bende okelo wach maber.” Jarit nomedo wacho niya, “Jal motelo ringo ka Ahimaaz wuod Zadok.” Ruoth noko ni, “Ahimaaz ng’at malong’o, kendo ageno ni okelo wach maber.” Ahimaaz nochopo, moting’o dwonde, kowacho ni ruoth niya, “Wach ber.” Bang’e nokulore piny ni ruoth, mowacho niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachi duong’, mosechiwo joma nopiem kodi e lweti.” Ruoth nopenje niya, “To rawera ma Absalom ngima koso?” Ahimaaz nodwoke niya, “Kane Joab oora, nawinjo mahu maduong’, to ne ok ang’eyo gima otimore.” Ruoth nowachone ni, “Sudi ichung’ ka.” Mi nosudo. Eka ja-Kush bende nochopo, mowacho niya, “Ruoth akeloni wach maber, nikech Ruoth Nyasaye oseresi e lwet joma nopiem kodi.” Ruoth nopenje niya, “Rawera ma Absalom ngima koso?” Ja-Kush nodwoke niya, “Mad wasiki duto, kod joma piem kodi ka dwaro hinyi, bed mana kaka wuowino koro obedo.” Ruoth nobwok ahinya, moidho e ot mane ni ewi dhorangach, koywak kama: “Yaye, Absalom wuoda, wuoda! Yaye, Absalom wuoda, mad an ema atho kari, Absalom wuoda, wuoda!” Nonyis Joab ni ruoth ywak malit nikech Absalom, kendo mor mar odiechieng’no nolokore mana ywak kuom jolweny duto, kane giwinjo ni ruoth okuyo nikech wuode. Chieng’ono jolweny nodok Mahanaim ka lidho mana kaka joma olo e lweny duogo alucha ka wigi okuot. Noyudo ruoth ogeng’o wang’e kendo ywak gi dwol maduong’ niya, “Yaye Absalom wuoda! Absalom wuoda, wuoda!” To Joab nodonjo ei ot ir ruoth, mowachone niya, “Kawuono jogi osereso ngimani, kaachiel gi ngima yawuoti gi nyigi kod mondi, to ikuodo wigi, nikech ihero jogo mochayi, to ichayo jogo moheri. Tinendeni isemiyo ji ong’eyo ni ok ikwan jotend lweny gi jolwenji ka gimoro, nimar aneno ni kada Absalom bed mangima kawuono, to wan duto watho, to dibedo mamor! Omiyo wuogi, iho chuny jogi, nikech an gi adiera e nying Ruoth Nyasaye ni ka ok itimo kamano, to onge kata ng’at achiel ma ang’ nobed kodi otienoni, kendo mano dibedni masira maduong’ moloyo masiche duto miseneno nyaka ia e nyathi.” Mi ruoth nowuok mobet e kome e dhorangach, kendo kane onyis ji ni ruoth obet kanyo, ne gibiro e nyime giduto. To noyudo ka jo-Israel oseringo. Koko maduong’ ne nitie e dhout Israel duto, ka ji penjore niya, “Ruoth Daudi noresowa e lwet wasikwa, kendo e lwet jo-Filistia, to koro oseringo oa e pinywa nikech Absalom nopiem kode. To Absalom mane wawiro mondo obed ruodhwa koro osetho e lweny. Marang’o waling’ aling’a ma ok wachan kaka wanyalo duogo ruoth?” Ruoth nowinjo wach jo-Israel, omiyo nooro wach ni Zadok gi Abiathar ma jadolo, kowachonigi ni mondo gipenj jodong Juda niya, “Marang’o un ema dubi achien kuom dwoka e dala? Un e jowetena, kendo un e remba. Marang’o un ema dudong’ achien kuom dwoka e dala? Wachuru ni Amasa bende ni, ‘Donge ing’eyo ni in kod an wan remo achiel? Nyasaye mondo okweda ka ok aketi jatend jolweny kar Joab.’ ” Kamano noloko chuny jo-Juda duto, mi ne gibet gi chuny achiel, kendo ne giorone wach niya, “Duogi kaachiel gi jogi duto.” Omiyo ruoth noduogo nyaka aora Jordan, monwang’o ka jo-Juda osechokore Gilgal mondo oromne, kendo okele loka Jordan. Shimei wuod Gera, ja-Benjamin ma Bahurim, nobiro piyopiyo kod jo-Juda mondo orom ni ruoth Daudi. Jo-Benjamin alufu achiel bende nobiro kode. Ziba jatich joka Saulo kod yawuote apar gabich gi wasumbni piero ariyo, noreto, mokwongo ni ruoth chopo Jordan, mondo gikonye ng’ado aora gi joode, kendo gitimne gimoro amora modwaro. Kane ruoth oikore ng’ado aora, Shimei wuod Gera nogoyo chonge piny, mokulorene nyaka e lowo, kowacho niya, “Ruoth, kik ikwana ka jaketho, kata paro tim achach ma natimo chieng’ ma niwuok Jerusalem cha. Kik ikan wachno e chunyi, nikech ayie ni aseketho, emomiyo an e ng’at mokuongo kuom dhood Josef mobiro romoni kawuono.” Abishai wuod Zeruya nowacho niya, “Donge owinjore Shimei tho kuom kuong’o ruoth mowir ma Ruoth Nyasaye oyiero?” To Daudi nodwoke niya, “Ang’o machandou koda, un yawuot Zeruya, momiyo udoko wasika tinendeni? Uparo ni bende dineg ng’ato e Israel kawuono adier? To kawuono eka ang’eyo ni kare an ruodh Israel!” Mi nosingore ni Shimei, kowacho niya, “Ok nonegi.” Mefibosheth nyakwar Saulo nobiro romo ni ruoth. To ne pok olwoko tiende, kata golo yie tike, kata mana lwoko lepe chakre chieng’ mane ruoth owuokie, nyaka chieng’ mane oduogoe koselocho. Kane Mefibosheth ochopo koa Jerusalem, mondo orom ni ruoth, ruoth nopenje niya, “Mefibosheth, marang’o ne ok idhi koda?” En to nodwoke niya, “Ruoth, jatichna nowuonda. Kaka ing’eyo ni an rang’ol, nadwaro gawo kanyna mondo aidh adhi kodi, to jatichnano nothuwa kodi, omiyo naluoro biro. To ruoth ichalo kaka malaika mar Nyasaye, emomiyo tim gima ineno ni ber, nikech joodwa duto nowinjore gi tho e lweti, to kata kamano niyiera mondo abed achiel kuom joma chiemo kodi. Koro ere gima chielo ma damed kwayi?” Ruoth nowachone niya, “Asewinjo wachni, kendo koro aneno ni mondo upogru gi Ziba mwandu mane amiye.” To Mefibosheth nowacho ni ruoth niya, “Ruoth, kaka koro iseduogo gi kue, we mondo Ziba okawgi duto.” Barzilai ja-Gilead bende nosebiro koa Rogelim, kokowo ruoth nyaka aora Jordan. Ne en ng’at moti ahinya, ma jahigni piero aboro. En ema nokonyo ruoth gi chiemo, e kinde mane ruoth ni Mahanaim, nikech ne en jamoko. Ruoth nowachone niya, “Bi wadhi kodi loka cha, kendo anapidhi, kidak koda Jerusalem.” To Barzilai nodwoke ni, “Ruoth, an ng’at moseti. Ere kaka dadhi kodi Jerusalem? Koro an jahigni piero aboro. Iparo ni pod nitie gimoro manyalo miya mor? Koso awinjo dhath gima achamo kata mar gima amadho? Iparo ni wende chwo kata wende mon pod nyalo miya ilo? Ooyo ruoth, ok owinjore amedni ting’ kayiem. Ere gimomiyo dimiya pok ma kama? Abiro ng’ado kodi aora Jordan kende, bang’e iyiena adog dalana, mondo oyika kuma liend wuora gi mama nitie. To Kimham wuoda eri. Yie mondo idhi kode, kendo irite kaka idwaro.” Ruoth noyiene, ka dwoke niya, “Kara, Kimham nyalo dhi koda. Anatimne kaka idwaro, kendo gimoro amora midwaro kuoma, anatimni.” Ji duto nong’ado aora Jordan, to ruoth nodong’, ka goyo ni Barzilai oriti. Nonyodhe kendo oguedhe, eka Barzilai nodok dalane. Bang’e ruoth nong’ado aora, modhi nyaka Gilgal, ka jo-Juda duto kowe, kaachiel gi jo-Israel moko. Kimham bende nodhi kode. Eka jo-Israel duto nobiro ir ruoth, mi gipenje niya, “Marang’o owetewa ma jo-Juda okawi ling’ling’ kendo okowi loka Jordan kaachiel gi joodi gi jolwenji duto?” To jo-Juda duto nodwoko jo-Israel niya, “Ne watimo kamano nikech wan wat ruoth machiegni moloyo. Marang’o iu wang’ gi wachni? Bende uwinjo ni ruoth osemiyowa gimoro wachamo? Koso uparo ni osemiyowa mich moro?” Jo-Israel nodwoko jo-Juda kendo niya, “Wan dhoudi apar e piny Daudi, omiyo owinjore wabed kode moloyo un! Marang’o ujarowa? Donge wan ema ne wakwongo paro wach duogo ruoth?” To kata kamano weche jo-Juda ne ger moloyo weche jo-Israel. To ne nitie ja-Benjamin moro kanyo ma achach, ma nyinge Sheba wuod Bikri. Nogoyo tung’ kowacho niya, “Waonge wat gi Daudi! Ok wan libamba achiel gi wuod Jesse. Wan jo-Israel, wadoguru dala.” Omiyo jo-Israel duto noweyo Daudi kendo ne giluwo Sheba wuod Bikri. To jo-Juda nomedo kowo ruodhgi gi chuny achiel, ka gia Jordan nyaka Jerusalem. Kane Daudi ochopo e ode Jerusalem, nokawo monde apar ma noweyo ka rito dala, mi noketogi e ot moro machielo, kama ne gibedo kiritogie. Nomiyogi chiemo, to ne ok oriwore kodgi kendo. Kamano noloronigi nyaka chieng’ thogi, ka gidak mana ka mond liete. Daudi nonyiso Amasa niya, “Chok jo-Juda duto kanyakla, ibigo ira kapok ndalo adek orumo.” Mi Amasa nodhi choko jo-Juda. To nodeko, mi kinde ma nomiye okadho. Eka Daudi nowacho ni Abishai niya, “Koro Sheba wuod Bikri biro hinyowa moloyo Absalom. Omiyo, dhiyo gi jolwenja, ilawe, nimar dipo ka odonjo e mier mochiel gohinga, kendo dotony moa e lweta.” Abishai nowuok Jerusalem, kotelo ni Joab gi jo-Kereth gi jo-Peleth, kod thwondi duto, mondo gilaw Sheba wuod Bikri. Kane gichopo e lwanda maduong’ man Gibeon, ne gipo ka giromo gi Amasa. Noyudo ka Joab orwakore gi lep lweny, ka en gi ligangla ei olalo, moliero e okanda mane otueyo e nungone. Nosudo machiegni, kopando gima odwaro timo. Nomoso Amasa, kopenje niya, “In nadi, omera?” Eka nomako yie tik Amasa gi lwete ma korachwich mondo onyodhe. To Amasa ne ok odewo ligangla mane ni e lwet Joab. Gikanyono Joab nochwowo bund iye dichiel mak onwoyo, mi jamb iye noo piny, motho. Eka Joab gi Abishai owadgi nomedo lawo Sheba wuod Bikri. To ng’at achiel kuom jolwenj Joab nochung’ but ringre Amasa, kawacho niya, “Ji duto moyie Joab, kendo modok kor Daudi, mondo oluw bang’ Joab.” To ringre Amasa noriere e dier yo, kochadhore gi remo, kendo ji duto mane luwo yorno ne chung’ ka ng’iye. Kane ng’atno oneno ni ji chung’ kanyo, nogolo ringre Amasa oko e yo, moketo tenge, kendo nobolo law kuome. Kane osegole e yo, ji duto noluwo bang’ Joab, ka gilawo Sheba wuod Bikri. Sheba nolimo dhout Israel duto nyaka nochopo Abel-beth-maaka, kendo jo-Bikri duto nochokore ire, modonjo kode e dalano. Bang’e Joab nobiro gi joge duto, mi gilawo Sheba e Abel-beth-maaka. Ne gigingo pith maduong’ but dala, eka ne gichako kunyo ohinga mondo osienyre. To dhako moro mariek mane nie dalano, nokok matek niya, “Uwinjo! Nyisuru Joab obi ka, mondo alos kode.” Joab nosudo machiegni mi dhakono nopenje ni, “In e Joab?” Nodwoko ni, “E an.” Eka dhakono nowachone niya, “Ruoth winj wechena.” Joab nodwoke ni, “Wachi.” Mi dhakono nowachone niya, “E ndalo machon ji ne biro Abel mondo ong’adnigie rieko. Kamano ne giwacho weche mathagogi. Dalawani en achiel kuom mier mabeyo kendo mokue moloyo e Israel, to koro in idwaro ketho dala maduong’ kama e Israel. Marang’o idwaro ketho jo-Ruoth Nyasaye?” Joab nodwoke niya, “Ooyo, ok adwar tiekogi kata ketho gimoro! Ok en kamano, to ng’at moro miluongo ni Sheba wuod Bikri, modak e piny gode mag Efraim, ema osepiem gi ruoth Daudi. Omiyo goluru mana ng’atno kende, eka abiro weyo dalani.” Dhakono nowacho ni Joab niya, “Ber! Wabiro dironi wiye gi ewi ohinga.” Eka dhakono nodhi ir jodalano duto, moloso kodgi gi rieko. Mi ne ging’ado wi Sheba wuod Bikri, kendo gidiro ni Joab. Omiyo Joab nogoyo tung’, kendo joge noweyo dalano, modok miechgi. To Joab nodok Jerusalem ir ruoth. Koro Joab ne jatend jolweny duto, to Benaya wuod Jehoyada ne jatend jolweny mowak ma jo-Kereth gi jo-Peleth. Adoram ne jarit joma nichuno gi thwon mondo oti. To Jehoshafat wuod Ahilud ne jachan weche. Sheva ne jagoro, kendo Zadok gi Abiathar ne jodolo. To Ira ja-Jair bende ne jadolo mar Daudi. E ndalo Daudi ne nitie kech kuom higni adek, omiyo Daudi nopenjo Ruoth Nyasaye wach gimomiyo kejno obiro. Ruoth Nyasaye nodwoke niya, “Ketho ni kuom Saulo kod joodgi, nikech nochuero remb jo-Gibeon.” Kuom mano ruoth noluongo jo-Gibeon ire. (Jo-Gibeon ne ok gin jo-Israel to ne gin jo-Amor ma nodong’ mane jo-Isarel otimogo winjruok. Kata kamano Saulo ne dwaro negogi, nikech nodwaro ni mondo jo-Israel gi jo-Juda ogurre motegno.) Daudi nopenjo jo-Gibeon niya, “Ere gima anyalo timonu? Ere kaka dagol richono, mondo umi hawi oduog ni jo-Ruoth Nyasaye?” To jo-Gibeon nodwoke niya, “Wach manie kindwa gi Saulo kod joodgi ok en wach ma ditiek gi fedha kata dhahabu. Bende waonge gi teko mar nego ja-Israel moro.” Daudi nopenjogi kendo niya, “To ere gima udwaro mondo atimnu?” Ne gidwoke ni, “We mondo watiek nying jal ma nohinyowa, ka dwaro tiekowa ni kik wadag e piny Israel. Miwa yawuote abiriyo mondo waneg e nyim Ruoth Nyasaye Gibea, dala Saulo, ruoth mane Ruoth Nyasaye oyiero.” Daudi noyie, mochiwogi. To ne ok ochiwo Mefibosheth wuod Jonathan ma wuod Saulo, nikech singruok ma notimo gi Jonathan e nying Ruoth Nyasaye. To nokawo mana Armoni gi Mefibosheth, yawuowi ariyo mane Rizpa nyar Aya onywolo ni Saulo, kod yawuowi abich mane Merab nyar Saulo onywolo ni Adriel wuod Barzilai ja-Mehola. Jogo ema ne ruoth ochiwo ni jo-Gibeon, mi jo-Gibeon nonegogi e nyim Ruoth Nyasaye e got. Ji abiriyogo duto notho kaachiel e ndalo keyo mar atamalo mar shairi. Rizpa nyar Aya nopedho pien gugru ewi lwanda, mobedoe, chakre ndalo keyo, nyaka koth nochue, kendo notamo winy godiechieng’, kod ondiegi gotieno, mondo kik cham ringre jogo. Kane onyis Daudi gima Rizpa nyar Aya ma chi Saulo otimo, nodhi mokawo choke Saulo kod choke Jonathan wuod Saulo kuom jo-Jabesh-gilead. Noyudo jo-Jabesh-gilead osekawogi ling’ling’ e paw dala mar Bethshan, kama jo-Filistia nolierogie bang’ nego Saulo Gilboa. Daudi noomo choke Saulo kod choke Jonathan wuode kanyo, kendo noketogi kaachiel gi choke joma oneg kande. Ne gikawo choke Saulo gi mag Jonathan wuode, kaachiel gi mag joma noneg, mi giyiko Zeba e piny Benjamin, e liend Kish wuon Saulo. Ne gitimo duto mane ruoth ochiko, kendo bang’ mano, Nyasaye nokecho pinygi. Kinde moro jo-Filistia nochako omonjo jo-Israel, mi Daudi gi jolwenje nodhi mojot Gob. Ne gikedo gi jo-Filistia, nyaka Daudi nodoko mool. Ne nitie ja-Refaim moro mathwon, ma pek tong’e ne dirom kilo adek. Noting’o ligangla manyien, kendo noparo ni doneg Daudi. To Abishai wuod Zeruya nobiro monego ja-Filistiano, mi Daudi otony. Bang’e jolwenj Daudi nosayo Daudi niya, “Kik ichak idhi kodwa e lweny, nimar dipo ka chieng’ moro onegi, to in ema ibedonwa ka taya e Israel.” Bang’ mano, lweny nochako owuok e kind jo-Israel gi jo-Filistia, mi ne gikedo Gob. E lwenjno Sibekai ja-Husha nonegoe Saf ma ja-Refaim. Lweny nowuok kendo e kind jo-Israel gi jo-Filistia e Gob. Mi Elhanan wuod Jair ma ja-Bethlehem nonego Goliath ja-Giti, ma bond tong’e ne chalo lodi. Lweny nochako owuok e Gath, kama ne nitie ng’at magana ma rabora man gi lith lwedo auchiel gi lith tielo auchiel koni gi koni. Lith lwetene gi mag tiendene duto koriw ne romo piero ariyo gang’wen. Jalo bende ne ja-Refaim. To ka nothiano ni jo-Israel, Jonathan wuod Shimea owadgi Daudi nonege. Ji ang’wen-go duto ne jo-Refaim ma oganda joma rabede, to Daudi gi joge nonegogi duto. Kane Daudi oneno ni Ruoth Nyasaye oserese e lwet Saulo kendo e lwet wasike duto, nopake gi wer kama: “A Ruoth Nyasaye, in e lwandana, kendo ohingana. Nyasacha, in e jaresna, gi lwandana ma ageng’orae. In e okumbana, gi teko mar resruokna. In e ohingana gi kar geng’ruokna, kendo jawarna in ema iresa kuom masiche mager. Akwayo Ruoth Nyasaye mowinjore oyud pak, kendo ma resa kuom wasika. Tho notaga ka apaka kodwaro tera kaka ohula. Tonde mag liel nodhoga. Tho ne dwaro maka kobadho. Kane anie chandruok, nakwayo Ruoth Nyasaye. Ee, naywak ni Nyasacha. Nowinjo dwonda gie hekalu mare, kendo ywakna nochopo e ite. Piny notetni, kendo oyiengni. Mise mag polo bende notetni kendo okirni, nikech mirimb Ruoth Nyasaye Iro nodum ka wuok e ume, kendo mach mang’angni bende nowuok e dhoge. Nosudo polo machiegni, eka nolor, konyono rumbi molil ti. Ne oidho kerubi, mi ohuyogo ka kalausi. Nokawo mudho kod boche polo morweyo gi koth maduong’, moloko ka hembe. Ler motelo e nyime nomoko mach motimo ligega. Dwond Ruoth Nyasaye nomor. Ee, Ng’ama Duong’ Moloyo nomor gie polo. Nodiro mil polo ka aserni, kokworogi koni gi koni. Kane Ruoth Nyasaye okudho ka yamb nyakoi, kendo okwerogi, mise mag piny noelore kendo kude mag nam nofwenyore. Norieyo bade ka en malo, mi omaka, kogola e ataro-ngala. Ne oresa e lwet wasika marateke kendo kuom ji duto mosin koda, mane oloya gi teko. Ne gimonja ka anie masira, to Ruoth Nyasaye ema nokonya. Ne ogola e chandruok, mi abedo thuolo. Noresa nikech nomor koda. Ruoth Nyasaye ne opoga pok mowinjore gi timna makare. Nochula moromo gi tichna maler, nikech naluwo yorene kendo ok asepogora kod Nyasacha, kadonjo e richo. Aserito chikene duto, ma onge kata achiel ma apogorago. Aonge gi ketho e nyim Ruoth Nyasaye kendo aseritora kuom richo. Omiyo osemiya pok mowinjore gi timna makare, kendo moromo gi timna malong’o e nyime. In Ruoth Nyasaye, in jaadiera ni ji mohero adiera, kendo ilong’o ni joma long’o. Iler ni joma ler, to wiyi tek ni joma wigi tek. Ireso joma muol, to josunga idwoko piny. A Ruoth Nyasaye, in e tacha. In e Nyasacha ma menyona mudho. Imiyo aloyo oganda lweny momonja, kendo in e Nyasacha ma konya kalo ohinga. Yor Nyasaye en yo malong’o. Osenon wach Ruoth Nyasaye, moyud ni en adier. Ruoth Nyasaye e okumba mar joma ogeno kuome. Ere Nyasaye moro, mak mana Ruoth Nyasachwa? Koso ere lwanda moro, mak mana Nyasachwani? Nyasayeni e kar pondona motegno. Osemiyo yorena bedo thuolo kendo moboch. En ema omiyo tienda bedo mayot ka tiend mwanda, kendo oresa, koketa malo kama oting’ore. Ojiwo bada ni lweny, mi onyalo ywayo kata mana atung’ mar mula. In Ruoth Nyasaye, isekelona resruok mobedona okumba, kendo konyni ema nomiyo abedo gi duong’. Ne imiya yo malach mondo awuothie mi ne ok akier. Nalawo wasika, mi atiekogi, kendo ne ok aduogo dala ka pok girumo. Nagoyogi ngoga, mi atiekogi! Ne giriere piny e tienda, ma ok ginyal chung’. Nimiya teko mar kedo, kendo mar loyo wasika. Ne imiyo wasika oringa mi atiekogi. Ne girango koni gi koni, to onge ng’amaa ne nyalo resogi. Ne giywak ni Ruoth Nyasaye, to ne ok oduokogi. Ne aregogi mayom, mana ka buru ma yamo tero, mi anyonogi ka chuodho. Ne iresa kuom joma piem koda, kendo niketa jatelo mar ogendini, mi ji mane pok ang’eyo notiyona. Joma oa e pinje mamoko ne biro ira kobolore. Kane giwinjo humba, to ne giyie lochna mana gikanyono. Chunygi nool, mi ne giwuok ka gitetni, kuma ne gipondoe. Ruoth Nyasaye nitie. En e lwandana! Pakeuru! Ee, odend nying Nyasacha, ma lwanda mar resruokna. En e Nyasaye mane omiya teko mar chulo kuor, koketo ogendini e bwo lochna, Kendo kogola kuom wasika. En e Ruoth Nyasaye mane omiyo aloyo joma ne piem koda, kendo oresa kuom jomahundu. Kuom mano, anapake kuom kind ogendini. Adier, anapak nyinge gi wer. Nyasaye kelo resruok maduong’ ni ruoth moketo. Ee, ohero ng’at moyiero, gi hera mosiko, ma en mana Daudi, gi kotha nyaka chieng’.” Koro magi e weche mogik mag Daudi wuod Jesse, ng’at momi duong’. Adier, Ruoth mowir mane Nyasach Jakobo oyiero, kendo mane jachuog wende mamit e Israel, nowacho kama: “Roho mar Ruoth Nyasaye ema miya weche mawacho, kendo wachne nie dhoga. Nyasach Jakobo, lwanda mar Israel, oseloso, kowacho niya, ‘Ka ruoth rito ji gi bura makare, nikech oluoro Nyasaye, To lochne chalo gi ler mar wang’chieng’, mopilore gokinyi ka boche polo onge, kendo mamiyo lum loth bang’ koth.’ Donge kamano e kaka oda obet e nyim Nyasaye, nikech osetimo koda singruok mosiko, mochan kare, kendo ma ok nyal lokore? Oseguedho gik moko ma konya, kendo ma adwaro. To joma ok oluoro Nyasaye, chalo gi kudho moke, ma ok nyal choki gi lwedo. Ng’at madwaro mulogi nyaka konyre gi nyinyo, kata gi bond tong’. Eka bang’e owang’gi chutho gi mach.” Koro thuondi mane Daudi nigo e ndalone e magi: Josheb-bashebeth ja-Takemon ne jatend thuondi adek madongo. En ema nonego ji mia aboro gi tong’, odiechieng’ achiel. Ng’at mane luwe ne Eleazar wuod Dodo, ja-Ahohi. Ne en gi Daudi Pas-Damin, kama ne jo-Filistia ochokoree ni lweny. Jo-Israel noringo to en nochung’ kanyo, monego jo-Filistia nyaka bade nojony, mi ligangla nomoko e lwete, kendo Ruoth Nyasaye nomiyogi loch maduong’ chieng’ono. Kane jolweny oduogo ir Eleazar bang’ ringo, koro ne odong’nigi mana dedo joma otho. Ng’at mar adek ne Shama wuod Agee ja-Harar. Jo-Filistia nochokore Lehi, kama ne nitie puoth ng’or moro. Jolweny moko duto noringo jo-Filistia, en to nodong’ e puodhono, korite, kendo nonego jo-Filistiago. Kamano Ruoth Nyasaye nomiyogi loch maduong’. Chieng’ moro kane oyudo jolweny mag jo-Filistia ojot e holo mar Refaim, e kinde mar keyo, ji adek kuom thuondi piero adek madongo kande nodhi ir Daudi e holo mar Adulaim. Kindego Daudi ne nie rogo, to jolweny mag jo-Filistia nosekawo Bethlehem. Daudi noomo chunye ka siso omake, mowacho niya, “Mad ng’ato kelna pi soko man but ranga Bethlehem, mondo amodhi!” Eka thwondi adekgo nomwomo oganda lweny mar jo-Filistia. Ne gidhi omo pi sokono, mi gikelo ni Daudi. To nodagi modho pigno, moole piny ka misango ni Ruoth Nyasaye, kowacho niya, “Ruoth Nyasaye mondo orita kik amodh pigni, nikech ochalo mana remb jogo mane odhi ome, koyie wito ngimagi.” Mano emomiyo Daudi notamore modhe. Gik ma kamago ema thuondi adekgo ne timo. Abishai owadgi Joab, wuod Zeruya, ema ne jatend thwondi piero adekgo. Nonego ji mia adek gi tong’ mi nobedo ng’at marahuma kuom thuondigo. Ne en rahuma moloyo kuomgi, mobedo jatendgi, to kata kamano, ne ok ochopo e rang’iny mar ji adek kande. Benaya wuod Jehoyada, thwon Kabzeel marahuma, notimo timbe thwon mang’eny. Bende nonego thwond Moab ariyo. Chieng’ moro kane kodh pe osechue, nolor e bur, monego sibuor kanyo. Bende en ema nonego ja-Misri marabet. Ja-Misrino ne nigi tong’, to Benaya nodhine gi odunga. Noyudho tong’ e lwet ja-Misrino, monegego. Timbe machal kamago ema Benaya wuod Jehoyada oyudogo huma, kaachiel gi thwondi piero adek kande. Ne en rahuma moloyo ji piero adekgo, to kata kamano, ne ok ochopo e rang’iny mag thuondi adek madongo kande. Daudi nokete jatend joge mag lweny mane rito ngimane. Asahel owadgi Joab ne achiel kuom ji piero adekgo. Jomoko ne gin: Elhanan wuod Dodo ja-Bethlehem, kod Shama gi Elika jo-Harod, gi Helez ja-Palti, gi Ira wuod Ikesh ja-Tekoa, gi Abiezer ja-Anathoth, gi Sibekai ja-Husha, gi Zalmon ja-Ahohi, kod Maharai gi Itai wuod Ribai ja-Gibea e piny Benjamin, gi Benaya ja-Pirathon gi Hidai ja-Gaash, piny aore, gi Abialbon ja-Arbath, gi Azmoth ja-Bahurim, gi Eliaba ja Shalbon, gi Hashem ja-Gizon kod Jonathan wuod Shama, gi Ahiam wuod Sharar, jo-Harar, gi Elifelet wuod Ahasbai ja-Maaka, gi Eliam wuod Ahithofel ja-Gilo, gi Hezro ja-Karmel, gi Paarai ja-Arbi, gi Igal wuod Nathan ja-Zoba, gi Bani ja-Gad gi Zelek ja-Amon, gi Naharai ja-Beeroth, mane jating’ gilweny mag Joab wuod Zeruya, kod Ira gi Gareb, jo-Ithri, kod Uria ja-Hiti. Duto ne gin ji piero adek gariyo. Mirima nochako omako Ruoth Nyasaye kod jo-Israel, mi nomiyo Daudi otimo gimoro ma dihinygi, kowachone niya, “Dhiyo ikwan jo-Israel gi jo-Juda.” Omiyo ruoth nowacho ni Joab gi jotend lweny mane ni kode niya, “Dhiuru koro, uwuoth e dhout Israel duto, chakre Dan nyaka Beer-sheba, kukwano ji, mondo ung’e kar rombgi.” To Joab nodwoko ruoth niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo omedni ji nyadi mia achiel kapod wang’i neno. To marang’o iketo chunyi e wachni?” Kata kamano ruoth nochuno Joab gi jotend lweny, mi ne giwuok mondo gikwan jo-Israel. Ne ging’ado aora Jordan, mi gichako kweno Aroer kod dala manie holono, ka gichiko Gad nyaka Jazer. Eka ne gidhi Dan, mi kane giwuok kuro, ne giluwo piny nyaka Sidon, gi dala Turo mochiel gi ohinga kod mier duto mag jo-Hivi gi mag jo-Kanaan. Achien ne gidhi nyaka Beer-sheba, yo thim Juda. Bang’ dueche ochiko gi ndalo piero ariyo, kane gisewuotho e pinygi duto, ne giduogo Jerusalem. Joab nonyiso ruoth kar romb ji kama: E piny Israel ne nitie ji alufu mia aboro ma nyalo kedo, to jo-Juda ne gin alufu mia abich. To kane Daudi osekwano ji, chunye nochande, mowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, aseketho ahinya kuom gima asetimo. To koro asayi ni mondo iwena richona, nikech asetimo gima ofuwo.” Eka kane Daudi ochiew gokinyi, noyudo ka Ruoth Nyasaye osenyiso Gad janabi, mane jakor wach ni Daudi, kowachone niya, “Dhiyo inyis Daudi ni Ruoth Nyasaye osewacho kama: ‘Aketo gik moko adek e nyimi. Yier achiel kuomgi monego atimni.’ ” Omiyo Gad nodhi ir Daudi mopenje niya, “Ere gima iyiero? Idwaro mondo kech omak pinyu kuom higni adek? Koso idwaro ringo wasiki kuom dueche adek ka gilawi? Koso tho malit mondo obed e pinyu kuom ndalo adek? Parane, inyisa gima dadwok jal moora.” Daudi nodwoko Gad niya, “An gi masira maduong’, to ber mondo wabed e lwet Ruoth Nyasaye, nimar ng’wonone duong’. To kik abed e lwet dhano.” Omiyo Ruoth Nyasaye nooro tho malit kuom jo-Israel, chakre okinyi, nyaka chop kinde ma noketo. Ji alufu piero abiriyo notho, chakre Dan nyaka Beer-sheba. To kane malaika orieyo bade kochiko Jerusalem mondo oketh dalano, Ruoth Nyasaye noloko parone kuom masira ma nodwaro timo mowacho ni malaika mane nego ji niya, “Oromo! Koro dwok lweti.” To noyudo ka malaika mar Ruoth Nyasaye obet but kar dino mar Arauna ja-Jebus. Kane Daudi oneno malaika mane nego ji, nowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “An e jakwath moseketho, kendo an ema asetimo gima rach. To ere rach ma ogandani osetimo? Akwayi ni an ema mondo ikuma kod dhoodwa.” Chieng’no Gad nodhi ir Daudi, mowachone ni, “Dhiyo kar dino mar Arauna ja-Jebus, igerie ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango.” Omiyo kane Daudi owinjo wachno, nodhi kaka Ruoth Nyasaye nochike. To kane Arauna oneno ruoth gi joge ka biro ire, nowuok modhi romone, kendo nogoyo chonge piny, mokulorene nyaka e lowo. Arauna nopenjo ruoth niya, “Marang’o ibiro ira?” Daudi nodwoke ni, “Adwaro ng’iewo kodi kar dinoni, mondo agerie ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango, mondo tho ma nego joga orum.” Arauna nowacho ni Daudi niya, “Ruoth, kaw akawa gimoro amora ma chunyi dwaro, ichiw ni Nyasaye. Ruedhi nitie minyalo timogo misango, kendo yien mag dino cham, kendo jok motue e ng’ut dhok, minyalo chwako. Ruoth, magi duto amiyi.” Eka Arauna nomedo wacho ni ruoth niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo oyie gi chiwoni.” To ruoth nodwoke ni, “Ooyo, nyaka achuli, nikech ok natim ni Ruoth Nyasaye ma Nyasacha misengni gi gik mayudo nono.” Omiyo Daudi nochulo fedha ma dirom nus kilo, kong’iewogo kar dino kaachiel gi ruedhigo. Eka nogero ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango kanyono, motimoe misengni miwang’o pep, kod mag sawo. Ruoth Nyasaye nowinjo lemo ma nochiwne, kendo nogeng’o tho malitno mondo kik oneg jo-Israel. Ruoth Daudi koro noseti, kendo hike ne oniang’, ma kata ne oume gi lep nindo, to pod ne ok onyal yudo liet. Emomiyo jotichne ne owachone niya, “Yie mondo wadwarni nyako manyalo tiyoni kendo riti. Bende nonind buti mondo iyud liet.” Omiyo ne gidwaro nyako ma jaber e piny Israel duto, nyaka ne giyudo Abishag nyar Shunam, mi ne gikele ir ruoth. Nyakono ne jaber ahinya, norito ruoth kotiyone, to ruoth ne ok riwre kode. Adonija wuod Hagith nochako kawore, kaparo ni nobed ruoth. Nong’iewo geche lweny, gi joidh farese kod gi ji piero abich mane telo nyime. Nyaka oa e tinne wuon mare ne pok otale. Adonija ne wuod Daudi mane jalup’ Absalom, kendo ne en gi chia kaka owadgino. Noloso gi Joab wuod Zeruya, kod Abiathar jadolo, mi jogo nodokne, kendo ne gikonye. To Zadok jadolo, gi Nathan janabi, gi Shimei, gi Rei, kod thuondi mag Daudi ne ok odokne. Adonija noyang’o rombe gi ruedhi kod dhok machwe, kotimogo misango but lwanda mar Zoheleth man but En-rogel. Nogwelo owetene duto ma yawuot ruoth, kod jodong Juda duto, to ne ok ogwelo Nathan janabi, gi Benaya kod thuondi kande, kata Solomon owadgi bende ne ok ogwelo. Eka Nathan nowacho ni Bathsheba min Solomon niya, “Donge isewinjo ni Adonija wuod Hagith osebedo ruoth, to ruodhwa Daudi ok ong’eyo? To koro yiena mondo ang’adni rieko minyalo resogo ngimani gi ngima Solomon wuodi. Dhi ir ruoth Daudi, kendo penje niya, ‘Ruodha, donge isesingorina ni Solomon wuoda ema nobed ruoth kari, kendo nobed e kom duong’ni? Ka en kamano, to ang’o momiyo Adonija osebedo ruoth?’ To ka pod iwuoyo gi ruoth kamano, to anadonj bang’i, mondo asir weche miwachogo.” Omiyo Bathsheba nodonjo e od ruoth. Ndalogo Daudi noseti ahinya, kendo Abishag nyar Shunam ne tiyone. Bathsheba nolung’ore ni ruoth, ka miye duong’ mi ruoth nopenje gima odwaro. En to nodwoke niya, “Ruodha, nisingorina e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachi ni Solomon wuoda ema nobed ruoth kari, kobet e kom duong’ mari. To koro Adonija osebet ruoth kikia. Osetimo misango gi ruedhi, kod dhok machwe, gi rombe mathoth, kendo osegwelo yawuot ruoth duto, kod Abiathar jadolo, gi Joab jatend jolweny. To ok ogwelo Solomon wuodi. Koro ruodha, jo-Israel rito wachni mondo inyisgi ng’at ma nobed ruoth kari. Ka ok itimo kamano, to wan gi Solomon wuoda wanane masira kisetho.” Kane Bathsheba pod wuoyo gi ruoth, Nathan janabi nodonjo, mi onyis ruoth ni Nathan janabi dwaro nene. Nochopo ir ruoth, mogoyo chonge piny, kokulorene nyaka e lowo. Eka nopenjo Ruoth niya, “Isewacho ni Adonija ema nobed ruoth kari, kendo nobed e kom duong’ni? Osedhi mwalo moyang’o ruedhi gi dhok machwe kod rombe mogundho. Osegwelo yawuot ruoth duto, kaachiel gi Joab jatend jolweny kod Abiathar jadolo, kendo koro gibet piny kode, ka gichiemo kendo gimetho. Giwacho niya, ‘Ruoth Adonija mondo odag aming’a!’ To an gi Zadok jadolo, gi Benaya wuod Jehoyada, kod Solomon wuodi, ne ok ogwelowa. In ema iyienigi mondo gitim kamano koso, mak inyisowa ng’ama nobed ruoth kari?” Ruoth Daudi nodwoko niya, “Luongna Bathsheba obi ka.” Mi nobiro mochung’ e nyim Ruoth. Eka ruoth nokuong’ore kowacho niya, “Adier gi nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mosereso ngimana e masiche duto, ne akuong’ora ni Solomon wuodi ema nobed ruoth bang’a e kom duong’na. Kawuono eka abiro chopo gima nakuong’ora.” Bathsheba nogoyo chonge piny, mokulore nyaka e lowo, komiyo ruoth duong’, mi nowacho niya, “Ruodha, mondo idag nyaka chieng’.” Eka ruoth Daudi nowacho niya, “Luongnauru Zadok jadolo, gi Nathan janabi, kod Benaya wuod Jehoyada, jobi ira.” Mi ne gibiro e nyime. Nowachonigi niya, “Dhiuru gi askechena, uket Solomon wuoda e kanja, kendo ukowe nyaka Gihon, kama Zadok jadolo gi Nathan janabi biro wiree gi mo, mondo obed ruodh Israel. Bang’e ugo tung’, kendo ukog niya, ‘Ruoth Solomon mondo odag aming’a!’ Eka uluw bang’e, kuduoge ka, mondo obed e kom duong’na, nikech asekete ruoth kara, kendo aseyiere mondo obed jatend jo-Israel gi jo-Juda.” Benaya wuod Jehoyada nodwoko Ruoth niya, “Obed kamano! Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo oyie otimre kamano. Ruoth Nyasaye mondo obed gi Solomon kaka ne en kodi, kendo lochne obed maduong’ moloyo mari.” Eka Zadok jadolo, gi Nathan janabi, kod Benaya wuod Jehoyada, kaachiel gi jo-Kereth kod jo-Peleth, nomiyo Solomon oidho kanyna mar ruoth Daudi, mi ne gilor ka gikowe nyaka Gihon. Zadok jadolo nokawo tung’ mar mo mane ogolo e Hemb Nyasaye, mowirogo Solomon kuno. Eka ne gigoyo tung’, kendo ji duto nokok niya, “Ruoth Solomon mondo odag aming’a!” Bang’e ji duto noluwe ka giduoge; ne gigoyo asili, kendo ne gimor gi mor maduong’, mi piny noyiengni nikech koko margi. Adonija gi welo duto mane ni kode nowinjo kokono, ka noyudo gitieko chiemo. Joab to ka nowinjo tung’ ka ywak, nopenjo niya, “Ere gimomiyo dala otimo mahu?” Kane Joab pod loso, Jonathan wuod Abiathar jadolo nochopo. Adonija nokone ni, “Donji! In ng’ama ber, kendo ageno ni ikelo wach maber!” Jonathan nodwoke niya, “Ok kamano. Ruodhwa Daudi oseketo Solomon ruoth. Nooro Zadok jadolo, gi Nathan janabi, kod Benaya wuod Jehoyada, kaachiel gi jo-Kereth gi jo-Peleth, mondo okow Solomon koidho kanyna mar ruoth, kendo Zadok jadolo gi Nathan janabi, josewire gi mo but soko Gihon, mondo obed ruoth. Koro gisea kuro gi ilo; emomiyo dala otimo mahu kendo mano e koko musewinjo. Solomon koro obet e kom ruoth. To moloyo, jodong ruoth bende nobiro mopako ruodhwa Daudi, ka giwacho niya, ‘Nyasachi mondo omi nying Solomon obed gi huma moloyo nyingi, kendo omi lochne duong’ moloyo mari.’ Mi ruoth Daudi nokulore e kitandane, mowacho ni, ‘Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, moseyiena mondo ane wuoda kobet e kom duong’na kawuono.’ ” Eka luoro nomako wend Adonija duto, mi gia malo, kendo ng’ato ka ng’ato nodok dalane. Adonija bende noluoro Solomon, mi nodhi, momako tunge mag kendo-mar-misango. Nonyis Solomon niya, “Adonija oluori; omiyo osemako tunge mag kendo-mar-misango, kowacho niya, ‘Ruoth Solomon mondo okuong’rena ni ok nonega.’ ” Solomon nowacho ni, “Ka timbene nonyiswa ni en ng’ama kare, to onge kata yie wiye achiel ma nolwar piny. To ka noyud kuome ketho moro, to nonege!” Eka ruoth Solomon nooro wach, kendo ne gigole oko e kendo-mar-misango. Nobiro, mokulore ni ruoth, mi ruoth nowachone ni, “Dog dalani.” Kane Daudi chiegni tho, nolemo ni Solomon wuode niya, “An to eri adhi kuma ji duto mae piny dhiye; in to bed motegno kinyiso ni in dichwo. Mak chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachi, kiwuotho e yorene, kendo kimako wechene, gi chikene kod buchene, kaka ondiki e chik Musa, kamoro amora midhiye. Kamano Ruoth Nyasaye nochop singruok mane otimona, kowachona ni, ‘Ka yawuoti noritre, kendo nowuoth e nyima gi adiera gi chunygi duto kod parogi duto, to nyikwayi nobed ruodhi mag Israel nyaka chieng’.’ “Bende ing’eyo gima Joab wuod Zeruya notimona. Ne onego Abner wuod Ner, kod Amasa wuod Jether, mane jotend jolwenj Israel. E ndalo kue, nochulo kuor kuom gima notimore e lweny, kokelona buch remo nikech tho mar ng’at makare. Omiyo ti gi riekoni; wiye oseti lwar, to kik iwe otho gi kue. To tim maber ni jood Barzilai ja-Gilead, kendo ikonygi, nikech ne girwaka gi ng’wono kane aringo Absalom owadu. To kik wiyi wil gi Shimei wuod Gera ma ja-Benjamin moa Bahurim, nikech nokuong’a gi kuong’ malit, chieng’ mane awuok kadhi Mahanaim. To bang’e, kane romona e aora Jordan, nakuong’orane gi nying Ruoth Nyasaye ni ok nanege. To koro kik iweye mak ikume. In ng’at mariek, kendo ibiro ng’eyo gima owinjore itim, mondo otho tho mar masira, kata obedo ni wiye oseti lwar kamano.” Kamano Daudi notho, moluwo kwerene, kendo noyike Jerusalem. Nobet ruodh Israel kuom higni piero ang’wen. E Hebron nobedoe ruoth kuom higni abiriyo, to e Jerusalem higni piero adek gadek. Koro Solomon nobet ruoth kar Daudi wuon mare, kendo lochne nogurore motegno. To Adonija wuod Hagith nodhi ir Bathsheba min Solomon. Bathsheba nopenje niya, “Ibiro gi kue koso?” Nodwoke ni, “Ee, abiro gi kue. To adwaro kwayi gimoro.” Bathsheba nokone ni, “Wachi.” Eka nowacho niya, “Ing’eyo ni yande loch onego bed mara, kendo jo-Israel duto nogeno ni an ema nabed ruoth. To wach olokore, kendo owadwa osebet ruoth, nikech Nyasaye ema omiye. Koro adwaro kwayi gimoro achiel, to kik itama.” Bathsheba nokone ni, “Kwa akwaya.” Nowacho niya, “Asayi, kwa ruoth Solomon mondo omiya Abishag nyar Shunam obed chiega, nikech ok onyal tami.” Nodwoke ni, “Ber, abiro wuoyoni gi ruoth.” Omiyo Bathsheba nodhi ir ruoth Solomon mondo okwaye gima Adonija dwaro. Ruoth nochung’ ka dhi romo ni min, mokulorene. Eka nobet e kom duong’ne, kendo nochiko jotich mondo okel kom ni min mare, mondo obed e bade korachwich. Bathsheba nowachone niya, “An gi kwayo matin, kik idagi.” Ruoth nodwoke ni, “Kwa akwaya, mama ok nadagi.” Nowacho niya, “Yie mondo Abishag nyar Shunam obed chi Adonija owadu.” Ruoth Solomon nopenjo min mare ni, “Ang’o momiyo ikwaya mondo Abishag nyar Shunam obed chi Adonija? Chal ka gima ikwaya mana ni mondo amiye loch, nimar en owadwa maduong’, kendo Abiathar jadolo, gi Joab wuod Zeruya, jodokne.” Bang’ mano, ruoth Solomon nokuong’ore gi nying Ruoth Nyasaye kowacho niya, “Nyasaye mondo okweda ka Adonija ok otho nikech wachni! Gi nying Ruoth Nyasaye mosemiyo agurora motegno e loch kar Daudi wuora, kendo mosemiyo jodhooda obedo jotelo kaka nosingore, akuong’ora ni, Adonija biro tho kawuono!” Kuom mano ruoth Solomon nooro Benaya wuod Jehoyada monego Adonija. To ruoth nowacho ni Abiathar jadolo niya, “In to dog Anathoth dalau. Owinjore itho, to kata kamano koro ok nanegi, nikech niting’o Sanduk mar Ruoth Nyasaye e nyim Daudi wuora, kendo nineno chandruok kaachiel kode.” Omiyo Solomon nogolo Abiathar ni kik obed jadolo mar Ruoth Nyasaye. Kamano wach mane Ruoth Nyasaye owacho Shilo kuom od Eli nochopo kare. Kane Joab owinjo wachno, noringo odhi e Hema mar Nyasaye, momako tunge kendo-mar-misango, nimar nodok ni Adonija,, kata obedo ni ne ok odok ni Absalom, e kinde mane Absalom ong’anyoe. Nonyis Solomon ni Joab oseringo odhi e od Hema mar Ruoth Nyasaye, mobet e bath kendo-mar-misango. Mi Solomon nooro Benaya wuod Jehoyada, kochike ni, “Dhiyo, inege.” Omiyo Benaya nodhi e Hema mar Ruoth Nyasaye, mowacho ni Joab niya, “Ruoth owacho ni mondo iwuogi.” To Joab nodagi, kowacho ni, “Ooyo, atho mana ka.” Eka Benaya nokelo ni ruoth wach mane Joab odwoke. Ruoth nokone niya, “Tim kaka owacho. Nege kendo iyike, mondo igol oko remo mane ochuero kayiem, kik sik kuoma, kendo kuom od wuora. Ruoth Nyasaye biro kume kuom remo ma nochwero, nikech nonego ji ariyo makare moloyo gi ber. Nonego Abner wuod Ner, jatend jolweny mag Israel, kod Amasa jotend jolweny mag Juda kane Daudi wuora kia. Emomiyo rembgi mondo obed e wi Joab gi kothe nyaka chieng’, to Ruoth Nyasaye mondo omed kue ni Daudi gi kothe gi ode kod lochne nyaka chieng’.” Eka Benaya wuod Jehoyada nodhi monego Joab. Mi noyik Joab e dalane e thim. Ruoth noketo Benaya wuod Jehoyada jatend jolweny kar Joab, to Zadok jadolo noketo kar Abiathar. Eka ruoth noluongo Shimei, mowachone niya, “Ger ot Jerusalem, idagie, to kik iwuog oko ngang’, nikech chieng’ ma iniwuogie, king’ado aora Kidron, to bed king’eyo ni nonegi. To rembi nodong’ e wiyi iwuon.” Shimei nodwoko ruoth ni, “Gima iwacho ber. Anatim kamano.” Mi Shimei nodak Jerusalem kuom ndalo mang’eny. To bang’ higni adek, wasumb Shimei ariyo noringo adhi ir Akish wuod Maaka, ruodh Gath. Kane onyis Shimei ni wasumbni mage ni Gath, nogawo kanyna, moidho kodhi ir Akish, dwarogi. Kamano noomogi Gath, moduogogi. To ka nonyis Solomon ni Shimei osewuok Jerusalem, odhi Gath, kendo oseduogo, noluongo Shimei, mowachone niya, “Namiyo ikuong’ori e nying Ruoth Nyasaye, kendo asiemi matek, kawachoni ni, ‘Ng’e adier ni chieng’ ma iniwuog oko kidhi kamoro amora, to nonegi.’ Kendo idwoka ni, ‘Anatim kaka iwacho.’ Marang’o nitamori rito singruok ma nitimo e nying Ruoth Nyasaye, kod chik mane aketoni?” Ruoth nomedo wacho ni Shimei niya, “Ing’eyo richo duto mane itimo ni Daudi wuora. Emomiyo Ruoth Nyasaye nodwok richoni e wiyi. To an Solomon, nayud gueth, kendo loch Daudi nogurre e nyim Ruoth Nyasaye nyaka chieng’.” Eka Ruoth nochiko Benaya wuod Jehoyada mondo oneg Shimei, mi Benaya nowuok oko, monege. Kamano loch nogurore e lwet Solomon. Solomon nokendo nyar Farao, ruodh Misri, kokelogo winjruok e pinjegi, kendo nokele e dala Daudi gi Od Ruoth Nyasaye, kod ohinga molworo Jerusalem. Ji pod ne timo misango e hembko mane ni kuonde moting’ore, nikech ot moger ni Ruoth Nyasaye ne pod onge ndalogo. Solomon nohero Ruoth Nyasaye, koluwo chik Daudi wuon mare, mak mana ni notimo misango, kendo nowang’o ubani, e hembko mane ni kuonde moting’ore. Ruoth Solomon ne jadhi Gibeon mondo otim misango, nikech ne en hembko mong’ere moloyo, kendo nothoro timo misengni miwang’o pep alufu achiel e kar misangono. Kane Solomon odhi dalano, Ruoth Nyasaye nofwenyorene e lek gotieno, mowachone ni, “Kwa gima idwaro mondo amiyi.” Solomon nodwoke niya, “Ninyiso hera mosiko ni Daudi wuora ma jatichni, mane wuotho e nyimi gi adiera, kendo kuom dimbruok gi chuny makare. Bende pod inyise hera mosikono nyaka chil kawuono, nimar isemiyo wuode obedo ruoth kare. Koroni, A Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, iseketa ruoth kar Daudi wuora, to pod an rawera mayot, kendo akia kaka onego awuoth e nyim ji. Iseketa e kind jogi miseyiero, ma gin ji mathoth mokadho akwana. Emomiyo yie imiya chuny mariek, manyalo yango gima ber gi gima rach, mondo ang’adgo ni jogi bura, nikech ere ng’ama dinyal ng’ado bura ni jogi mang’enygi?” Ruoth Nyasaye ne mor nikech Solomon nokwayo kamano, omiyo nodwoke niya, “Nikech ikwayo wachni, to ok ikwayo ni mondo idag aming’a, kata mondo iyud mwandu, kata mondo iketh ngima wasiki, to ikwayo mana rieko mar ng’ado bura kare, koro atimoni kaka isekwayo. Amiyi chuny mar rieko kod mar ng’eyo. Pok onywolie ng’at machal kodi, bende ok nonywol moro bang’i. Mago mane ok ikwayo bende amedi, gin mwandu kod duong’, ma onge ruoth moro amora ma dibed marom kodi ka pod ingima. Bende kiluwo yorena, kendo imako chikena gi buchena, kaka Daudi wuoru notimo, to namedni ndalo.” Eka Solomon nochiew, moyudo ni kara en mana lek. Nodok Jerusalem, mochung’ e nyim Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye, kotimo misengni miwang’o pep kod mag sawo, kendo noloso ni jotichne duto sawo maduong’. Chieng’ moro, mon ariyo ma jochode nobiro ir ruoth, mi ochung’ e nyime. Dhako achiel nowacho niya, “Yaye ruodha, wadak gi dhani e ot achiel, kendo nanywolo nyathi ka wan kode e odno. Bang’ ndalo adek, dhani bende nonywol. Ne wan kendwa e ot; ne onge ng’at moro machielo mak mana wan ji ariyo. To nyathi dhani notho gotieno, nikech nonindo kuome. Eka noa malo dier otieno, mokawo wuoda buta ka nindo otera, mi opielo e kore, to wuode motho nopielo e kora. Kane achiew mondo adhodh nyathina, nayudo kosetho, to kane anone maber gokinyi, nayudo ni ok en nyathi manywolo.” Eka dhako machielo nowacho niya, “Ooyo, nyathi mangima e mara, to motho e mari.” Dhako mokwongo nodwoko ni, “Ooyo, nyathi motho e mari, to mangima e mara.” Kamano e kaka ne gimino wach e nyim ruoth. Eka Ruoth nowacho niya, “Dhako achiel wacho niya, ‘Nyathi mangima e wuoda, to motho e wuodi.’ To machielo wacho ni, ‘Ooyo, in ema wuodi otho, to wuoda ema ngima.’ ” Kane ruoth osewacho kamano, nokwayo mondo okelne ligangla, kendo kane gisekelonego, nowacho niya, “Poguru nyathi mangima diere, mondo umi dhako achiel konchiel, to komachielo umi dhako machielo.” To dhako mane nyathine ngima nohero wuode ahinya, omiyo nosayo ruoth, kowacho niya, “Yaye ruoth, mi dhani nyathi mangima, to kik inege ngang’!” To dhako machielo nowacho ni, “Ok enobed mara kata mari. Poge apoga!” Eka ruoth nodwoko ni, “Miuru dhako mokwongono nyathi mangima, kik unege ngang’, nikech en e min mare.” Jo-Israel duto nowinjo bura mane ruoth ong’ado, mi ne giluore, nikech ne gineno ni rieko Nyasaye ni kuome, ka konye ng’ado bura makare. Solomon nobedo ruodh jo-Israel duto, kendo magi ne jodonge: Azaria wuod Zadok ne jadolo maduong’; Elihoref gi Ahija, ma yawuot Shisha, ne jogoro; Jehoshafat wuod Ahiud ne jachan weche; Benaya wuod Jehoyada ne jatend jolweny; Zadok gi Abiathar ne jodolo; Azaria wuod Nathan ne jatend jodong piny; Zebud wuod Nathan ne jadolo kendo osiep ruoth; Ahishar ne jaduong’ e od ruoth, kendo Adoniram wuod Abda ne jarit jogo ma nichuno mondo oti gi thwon. Solomon noketo jodongo apar gariyo mondo orit piny Israel duto, kendo ochok chiemo ma dirome kod joge. Ng’ato ka ng’ato kuomgi ne choko chiemo kuom due achiel e higa, kendo magi e nying jogo: Wuod Hur ne rito piny gode mag Efraim; wuod Deker ne rito Makaz, gi Shaalbim, gi Beth-shemesh kod Elon-beth-hanan; wuod Hesed ne rito Aruboth, kaachiel gi Soko, kod piny Hefer duto; wuod Abinadab, ma chiege Tafath nyar Solomon, ne rito piny Dor duto; Baana wuod Ahilud ne rito Taanak gi Megido nyaka Beth-shean, chakre kama yo lorie koa Jezreel dhi Beth-shean, mopowore nyaka Abel-mehola mokiewo gi Zerethan, kendo nyaka loka Jokmeam; wuod Geber ne rito piny Ramoth-gilead; pinyno ema miech Jair wuod Manase man Gilead ne nitie, kod piny Argob man Bashan, mier piero auchiel mochiel gi ohinga, kendo man gi lodi mag mula. Ahinadab wuod Iddo ne rito Mahanaim. Ahimaaz ma nokendo Basemath nyar Solomon ne rito piny Naftali. Baana wuod Hushai ne rito piny Asher kod Bealoth. Jehoshafat wuod Parua ne rito piny Isakar. Shimei wuod Ela ne rito piny Benjamin. Geber wuod Uri ne rito piny Gilead; (enie piny mane Sihon ruodh jo-Amor, kod Og ruodh Bashan rito chon.) To ne nitie jaduong’ achiel kende mane rito piny Juda. Jo-Juda gi jo-Israel ne ng’eny ka kuoyo mae dhonam; ne gidak gi kue, kendo gi mor. Solomon nobedo ruodh pinje duto, chakre aora Yufrate, nyaka piny jo-Filistia kod tong’ piny Misri. Jopinjego duto ne chulo osuru, kendo ne tiyo ni Solomon kuom ndalo duto mag ngimane. Chiemo mane ikelo ni Solomon odiechieng’ kodiechieng’ ne romo kama: gunde piero auchiel mag mogo mayom, gi gunde mia achiel gi piero ariyo mag mogo amoga, gi ruedhi apar machwe ma kwayo kama ochiel, gi ruedhi piero ariyo ma kwayo e lek, gi rombe mia achiel, kaachiel gi nyikeye, gi ngepe, gi mwendni, kod gwen machwe. Solomon noloyo ruodhi kod pinje duto koa yo milambo mar aora Yufrate, chakre Tifsa nyaka Gaza, mi nobedo gi kue e tong’ pinye duto. E ndalo Solomon duto, jo-Juda gi jo-Israel duto nodak e miechgii gi kue, chakre Dan yo nyandwat, nyaka Beer-sheba, yo milambo. Solomon ne nigi udi alufu piero ang’wen moger ni farese mag gechene, bende ne en gi joidh geche alufu piero ang’wen moger ni farese mag gechene, bende ne en gi joidh farese alufu apar gariyo. Jodong gwenge kande ne kelo chiemo ni ruoth Solomon kod jogo duto mane chiemo e dalane. Ng’ato ka ng’ato ne kelo chiemo kamano e due moketne, mak gimoro orem. Ne gitero bende shairi gi lum mag farese gi mag kenje kamoro amora mane idwarogie. Nyasaye nomiyo Solomon rieko gi winjo mathoth, to kod paro malach ka nam. Kuom mano, rieko Solomon noyombo rieko mar jo yo wuokchieng’ duto. Noloyo bende rieko duto mag jo-Misri. Noriek moloyo ji duto, kata Ethan ja-Ezra, gi Heman, gi Kalkol kod Darda, ma yawuot Mahol. Humbe nolak e pinje duto mokiewo kode koni gi koni. Nochuogo ngeche alufu adek, kendo wende moromo alufu achiel kod abich. Nowuoyo kuom kit yien duto, kochako gi sida madongo man Lebanon nyaka okinga mati e kind kite mag ohinga. Nowuoyo bende kuom le gi winy gi gik mamol, kendo kuom rech. Ji ne biro, koa e ogendini duto, mondo owinj rieko Solomon. Ruodhi duto mag piny ngima mane osewinjo humb riekone bende ne biro ire. Kane Hiram ruodh Turo owinjo ni Solomon osewir, moket ruoth kar Daudi wuon mare, nooro joote ire, nikech yande ne ohero Daudi. Eka Solomon nooro ni Hiram wach niya, “Ing’eyo ni Daudi wuora ne ok nyal gero Hekalu ni Ruoth Nyasaye ma Nyasache, nikech lwenje mane wasike olworego, nyaka Ruoth Nyasaye noketogi e bwo lochne. To koro Ruoth Nyasaye ma Nyasacha osemiya kue kuonde duto, kendo aonge gi wasigu kata masira moro. Emomiyo koro adwaro gero ni Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, ka aluwo singruok mane omiyo Daudi wuora, kowacho niya, ‘Wuodi ma naket ruoth kari ema nogerna Hekalu.’ Omiyo koro yie ichik ji mondo otong’na yiend sida mag Lebanon. Jotichna nonywak tich kod jotichni, kendo anamiyi chudo mag jotichni kaka ichano, nikech onge ng’ato kuomwa mong’eyo tong’o yien machal gi jo-Sidon.” Kane Hiram owinjo weche Solomon, nomor ahinya, mowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye tinendeni, mosemiyo Daudi wuowi man gi rieko mondo otel ni oganda maduong’ kamano.” Nooro ni Solomon wach niya, “Asewinjo wach miorona, kendo aikora timo gik moko duto midwaro kuom wach yiend sida gi yiend saipras. Jotichna nogolgi Lebanon, kendo notergi nyaka e dhonam, mi notuegi kanyakala, mondo okwang’gi e nam nyaka kuma idwaro. Joga nogony yien-go kanyono, kendo inikawgi. To kichiwo chiemo moromo jooda to inichop dwarona.” Eka Hiram nomiyo Solomon yien duto modwaro, Kendo higa ka higa Solomon ne miyo Hiram gunde alufu piero ariyo mag cham mondo obed chiemb joode, kod mo ma dirom depe alufu piero ariyo gabich. Ruoth Nyasaye nomiyo Solomon rieko, kaka nosesingorene. Kue ne nitie e kind Hiram gi Solomon, kendo ne gitimo winjruok. Solomon nochuno ji alufu piero adek kuom jo-Israel duto mondo oti gi thwon. Due ka due nooro ji alufu apar kuomgi Lebanon. Ne gitiyo kuno kuom due achiel, to ne giyueyo dala kuom dueye ariyo. Adoram ne en jarit joma nichuno mondo oti gi thwon-go. To bende Solomon ne nigi joting’ misike alufu piero abiriyo kod jopecho alufu piero aboro mane payo kite e gode, kaachiel gi nyipeche alufu adek gi mia adek. Ruoth noketonigi chik, mi ne gipayo kite madongo ma nengogi tek, mondo gilosgo mise mar Hekalu. Kamano jogedo mag Solomon gi mag Hiram kod jo-Gebal ne payo kite kod bepe ka giko mondo ogergo Hekalu. E higa mar mia ang’wen gi piero aboro bang’ wuok jo-Israel Misri, kane Solomon osebet ruodh Israel higni ang’wen, nochako gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye, e due mar ariyo miluongo ni Zif. Bor mar Hekalu mane ogero ni Ruoth Nyasaye noromo mita piero adek, lachne mita apar, to borne modhi malo mita apar gabich. Bor mar agola mane ni e nyim Kama Ler mar Hekalu noromo mita apar, maromre gi lach Hekalu, to lach agolano, koa e nyim Hekalu, noromo mita abich. Noloso ni Hekalu dirise mogaji, kendo nogero udi moko momakore gi kor Hekalu gi oko. Udigo noluoro Kama Ler, kaachiel gi Kama Ler Moloyo. Udigo ne oluwo gorofa adek, kendo lach mar udi mapiny noromo mita ariyo gi nus, to lach mar udi ma diere ne mita adek, kendo lach mar udi mamalo ne mita adek gi nus, nikech ne gisweko kor ot mondo yiend arip kik pow. Noger Hekalu gi kite mane opa kuma nikunyogie, mondo koko mar nyundo kata mar le kata mar gir tich moro mar nyinyo kik winji e Hekalu, kapod igere. Dhoot midonjogo e udi mapiny ne nie bat korachwich mar Hekalu, to raidhi nochopo e udi madiere nyaka gorofa mar adek. Kamano Solomon nogero Hekalu, motieko, kendo nochwade gi sida. Eka nogero udi molworo Hekalu duto. Bepe mag sida ema noriwo kor udigo gi Hekalu, kendo bor modhi malo mar gorofa ka gorofa noromo mita ariyo gi nus. Wach Ruoth Nyasaye nofwenyore ni Solomon niya, “Kuom wach Hekalu migeroni, ka inirit chikena duto, kendo iluwgi maber, to anachop gima nawacho ni Daudi wuoru kuomi. Anadag kod joga Israel, mak aweyogi ngang’.” Kamano Solomon nogero Hekalu, motieko. Nochwado kor ot gi yo ka iye gi bap sida, chakre tiend ot nyaka yiend tado, to noloso dier ot gi yiend saipras. Mita apar ma iye nong’ado gi bap sida, chakre tiend ot nyaka yiend tado mondo obed ot maler maiye, miluongo ni Kama Ler Moloyo. To bor mar ot modong’, mane nie nyim ot maler ma iye, moromo mita piero ariyo. Bap sida mane nie Hekalu nopa machal gi budho kod thiepe. Ne en bap sida lilo, ma kata kidi moro ne ok nen. Ei Hekalu nolosoe ot maler ma iye, mondo oketie Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye. Ot ma iyeno, borne gi lachne kod borne modhi malo noromo mita apar, kendo Solomon nobawe gi dhahabu maler. To bende noloso kendo-mar-misango gi bap sida. Nobawo ii Hekalu gi dhahabu maler, kendo noriwo thiwini mag dhahabu e nyim ot maler ma iye. Odno bende nobawo gi dhahabu. Kamano nobawo ot duto gi dhahabu, kaachiel gi kendo-mar-misango mane nie ot ma iye. Ei ot maler maiye noketoe kido ariyo molos gi bap zeituni maket gi malaika miluongo ni kerubi, ma moro ka moro borne noromo mita abich. Buomb kerubi konchiel noromo mita ariyo gi nus, to komachielo bende kamano. Kamano bor buombe duto korie noromo mita abich. Pim mar kerubi machielo bende noromo mita abich. Duong’ kod kido mar kerubi ariyogo ne chalre chuth, kendo bor modhi malo mar moro ka moro noromo mita abich. Noketo kerubigo e dier ot maler maiye, ka buombegi oyarore. Buomb kerubi achiel nogik e kor ot koni, kendo buomb kerubi machielo nogik e kor ot kocha, to buombegi madiere noromo e dier ot tir. Solomon nobawo kerubigo bende gi dhahabu. Kor ot duto, ma iye gi maoko nopayoe kido mag kerubi gi mag yiend othidhe kod thiepe moyarore, kendo dier udi maiye gi maoko noumo gi dhahabu. Dhoot midonjogo e ot maiye noloso gi bepe abich mag zeituni; thikene ariyo nopayoe kido mag kerubi gi mag yiend othidhe kod thiepe moyarore, kendo thikego kaachiel gi kerubi kod yien-go nobawo gi dhahabu. Kamano bende noloso sich dhood Hekalu gi bepe ang’wen mag zeituni, to thikene ariyo noloso gi bap saipras, ma moro ka moro nibano diriyo kiyawo. Thikego bende nopayoe kido mag kerubi gi mag yiend othidhe kod thiepe moyarore, kendo nobawo gik mopago gi dhahabu maromre chuth. Laro maiye nochielo gi ohinga moger gi kite mopa, moluow didek, kaachiel gi laini achiel mar bap sida. Mise mar Od Ruoth Nyasaye noket e higa mar ang’wen mar loch Solomon, e due miluongo ni Zif. To e higa mar apar gachiel, e due mar aboro miluongo ni Bul, Hekalu norumo chuth, kaka nosechan ni onego gere. Kamano Solomon notieko higni abiriyo kagero Hekalu. Solomon nogero dalane owuon kuom higni apar gadek, eka otieko gere. Nogero ot miluongo ni Od Bungu mar Lebanon. Borne noromo mita piero abich, to lachne mita piero ariyo gabich, kendo borne modhi malo mita apar gabich. Nogere ewi laini adek mag sirni mag sida, moriwie bepe mag sida. Ne oumo wiye gi bap sida, mokadho ewi sirni piero ang’wen gabichgo. E laini ka laini nochanie sirni apar gabich. Ne nitie laini adek mag dirise mogaji, kendo dirisa ka dirisa nomanyore gi wadgi. Sisi mar dhoudi duto gi mag dirise duto ne romre, kendo dirisa ka dirisa nomanyore gi wadgi e laini adek. Bende nogero ot moro miluongo ni Od Sirni, ma borne noromo mita piero ariyo gabich, to lachne mita apar gabich. Ne en gi agola man gi sirni e nyime. Nogero bende Od Kom Duong’ mochwado gi bap sida, chakre tiend ot nyaka tado. Noluonge ni Od Bura nimar nong’adoe bura. Solomon nogero ode owuon mane obiro dakie e laru machielo man tok Od Bura. Nolose machal gi Od Burano, kendo nogero ot moro machielo ma bende chal kode, ni mondo nyar Farao mane okendo odagie. Udigo duto noger gi kite mopa ma nengogi tek, chakre mise nyaka yiendambewa, kendo chakre laru mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye nyaka laru maduong’. Kitego duto nong’ad gi musmeno marom kaka idwaro, kendo nopagi koni gi koni. Mise noger gi kite madongo ma nengogi tek, ma moko mita abich to moko mita ang’wen. To e wigi ne nitie bap sida gi kite ma nengogi tek, ma moro ka moro opa kaka idwaro. Laru maduong’ nochiel gi ohinga moger gi kite mopa moluow didek, kod laini achiel mar bap sida, machal gi laru ma iye mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye kod agola mar Hekalu. Eka ruoth Solomon nooro jaote Turo mondo oom ng’at moro miluongo ni Huram. Ne en wuod chi liel ma jadhood Naftali, to wuon mare ne ja-Turo, ma jatich mula. Ne en gi rieko gi winjo kod lony mar loso gimoro amora mar mula, kendo nobiro ir ruoth Solomon, molosone gik moko duto mane odwaro. Noloso sirni ariyo mag mula. Bor mar moro ka moro noromo mita ochiko, to alwora mar kore noromo mita auchiel. Igi norokore, kendo mith mula molosgigo ne romre gi lach lith lwedo ang’wen. Nolenyo mula molosogo gik moko ariyo machal gi agulini madongo, moumogo sirni. Bor mar agulu ka agulu noromo mita abich. Noloso gik moko ariyo mag mula e kido machal gi osera, mong’awogi kuom agulini mane nie wi agulini mane nie wi sirni. Agulu ka agulu ne nie wi osera achiel. Kamano bende noloso gik mong’inore ong’inore ka machunga e laini ariyo, molworo osera ma noumo agulini mane nie wi sirni. Agulini mane nie wi sirni mochung’ e nyim agolago, nolos gi mula machal gi wi oyungu, moromo mita ariyo. Wi sirni ariyogo noyarore, kendo agulini moum gi osera noumore kuomgi, to gik mong’inore ong’inore mia ariyo mochan e laini ariyo nolworo agulu ka agulu. Nochungo sirnigo e agola mar Hekalu. Siro achiel nochungo korachwich, mochako ni Jakin. Siro machielo nochungo koracham, mochako ni Boaz. Wi sirnigo noketie mula molos e kido machal gi wi oyungu. Kamano tich sirni norumo. Eka nolenyo mula molosogo gima duong’ ma ting’o pi, machal gi karaya, mochako ni Nam. Lach dhoge ne romo mita abich, kendo tutne ne romo mita ariyo gi nus, to alwora mar dhoge mita apar gabich. E bwo dhoge ne nitie gik ma maradadi mong’inore ong’inore, molwore. Noriedgi e laini ariyo, ma borgi romo mita apar gabich. Namno nochue kaachiel gi gik ma maradadigo. Norenje e ng’e ruedhi apar gariyo mag mula. Ruedhi adek nomanyo yo nyandwat, to adek yo podho chieng’, adek yo milambo, kendo adek yo wuok chieng’. To wigi nodok ka iye. Kamano e kaka noten Namno e dieng’e ruedhigo. Mith mula molosego ne romre gi lach lith lwedo ang’wen. Dhoge nolos ka dho kikombe, machal gi thiep oyungu. Nonyalo ting’o pi ma dirom depe alufu ang’wen. Bende noloso rachungi apar mag mula mondo kareche orenjree. Bor mar rachungi ka rachungi ne romo mita ariyo, kendo lachne bende mita ariyo, to borne modhi malo mita achiel gi nus. Rachungigo nolos kama: ne gin gi pewe moket e frembe. To nolos sibuoche gi ruedhi kod kerubi mag mula e pewe mane ni e frembego. Nokiewo frembego, yo ka wi sibuoche gi yo ka wi ruedhi, kod yo ka tiendegi. Rachungi ka rachungi ne nigi tiende ang’wen mag mula, mane nyalo lworore kuom chumbe mag mula. E tunge ang’wen mag rachungi, ne nitie sirni morenjie karaya. Sirnigo nolos gi mula, kendo nokiew bethegi. Chuma moting’o karaya ne ni malo, moyombo wi rachungi gi mita achiel. En bende nokiewe. Dhoge nolworore mondo karaya orenjree maber. To pewe mag rachungi ne ok olworore, to ne gin gi bethe ang’wen maromre. Tiende ang’wen go ne nie bwo pewe mag rachungi, to chumbe mane tiendegi lwororee nolos mobedo gimoro achiel gi rachungi. Bor modhi malo mar tielo ka tielo ne romo mita achiel. To tiendego nolos machal gi tiend gach lweny. Chumbe mane tiende lwororee, kaachiel gi tiendegi giwegi, nolos gi mula. Ne nitie sirni ang’wen e tunge ang’wen mag rachungi, to sirnigo nolos mobedo gimoro achiel kode. To ewi rachungi ne nitie chuma molworore, ma borne modhi malo romo mita achiel. Chumano gi ramekni mage kod bethene nolos mobedo gimoro achiel kode. Kuom rameknigo kod pewe, nopayoe kerubi gi sibuoche kod yiend othidhe kama thuolo ne yudoree, kendo nokiewgi gi oko. Kamano e kaka noloso rachungigo duto apar mag mula, kendo romgi gi kitgi ne chal. Eka noloso kareche apar mag mula, ma moro ka moro ne nyalo ting’o pi ma dirom depe mia achiel, to lach karaya ka karaya noromo mita ariyo. Rachungi apargo moro ka moro, ne nigi karache owuon. Noketo rachungi abich e bath Hekalu korachwich kendo abich e bathe koracham, to Nam cha noketo e bath Hekalu korachwich, yo wuok chieng’ mochomo milambo. Achien Huram noloso agulini gi rajope kod tewni. Kamano notieko tije duto mag Od Ruoth Nyasaye ni ruoth Solomon. Noseloso sirni ariyo, gi agulini madongo ariyo mane ni e wi sirni, gi oserni mag mula ma noumo agulini ariyogo, kod gik mong’inore ong’inore mia ang’wen ma noried e laini ariyo e kor oserni; gi rachungi apar, gi kareche apar mane orenj kuom rachungigo, kaachiel gi Nam cha, gi ruedhi apar gariyo mane orenjie Namno; gi agulini gi rajope kod tewni. Gigo duto mag Od Ruoth Nyasaye, Huram noloso ni ruoth Solomon gi mula mang’ang’ni. Nolosogi e paw aora Jordan e lop chuech man e kind Sukoth gi Zarethan. To Solomon ne ok opimo pek gigo, nikech ne ging’eny ahinya. Omiyo pek mula mane olosgigo ne ok ong’ere. Solomon noloso gik moko duto mag Od Ruoth Nyasaye. Noloso kendo-mar-misango mar dhahabu ma ting’o makati miketo e nyim Ruoth Nyasaye; gi rachung teyni apar mag dhahabu maler maiye. Bende noloso thiepe, gi teyni kod ramekni mag dhahabu; gi kikombe, gi rangis teyni, gi degi, gi tewni mag ubani, kod tegni mag mach. Magi duto nolos gi dhahabu maler. Pata mag dhood Hekalu bende nolos gi dhahabu. Kamano ruoth Solomon notieko tich duto mag Od Ruoth Nyasaye, eka noomo gik moko duto mane Daudi wuon mare osechiwo ni Ruoth Nyasaye, mi noketogi kar keno mar Od Ruoth Nyasaye. Ne gin fedha, gi dhahabu kod gik mamoko. Solomon nochoko jodong Israel duto Jerusalem, mondo oom Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye e dala Daudi miluongo ni Sayun. Mi jo-Israel duto nochokore gi ruoth Solomon chieng’ sawo ma nitimo higa ka higa e due mar abiriyo miluongo ni Ethanim. Kane jodong Israel duto osebiro, jodolo noting’o Sandug Muma. Ne gikele kaachiel gi Hemb Romo, kod gik moko duto mane nie Hema mitiyogo tich Nyasaye. Jodolo kod jo-Lawi ema nokelogi. Ruoth Solomon gi jo-Israel duto ma nochokore kode ne nie nyim Sanduk, ka gitimo misengni gi rombe kod ruedhi mokadho akwana. Eka jodolo norwako Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye kama nolosne e bwo buomb kerubi, ei ot maiye mar Hekalu miluongo ni Kama Ler Moloyo, nimar kerubi noyaro bwombegi ewi kama Sanduk betie, ka giume kaachiel gi ludhe miting’ego. Ludhego ne boyo ahinya, ma wigi ne nenore oko e Kama Ler mane nie nyim ot maiye, to ne ok ginen oko mar Hekalu. Pod gin kanyo nyaka chil kawuono. Ne onge gimoro ei Sanduk mak mana kite ariyo mopa, mane Musa oketoe kane en Horeb, kuma Ruoth Nyasaye notimoe winjruok gi jo-Israel ka gia e piny Misri. Kane jodolo owuok oa Kama Ler, bor polo nopong’o Od Ruoth Nyasaye, mi ne ok ginyal tiyo tichgi mar dolo, nikech duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nopong’o Hekalu. Eka Solomon nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, niketo wang’ chieng’ e polo malo, to isewacho ni nidag e mudho mandiwa. Koro asegeroni ot man gi duong’ mondo idagie nyaka chieng’.” Ruoth Solomon nowichore, kendo kane jo-Israel duto ma nochokore ochung’, noguedhogi. Nowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mosechopo singruok ma notimo ni Daudi wuora, kowachone ni, ‘Chakre ndalo mane areso joga Israel, kagologi e piny Misri, pok ayiero dala moro kuom dhout Israel duto, mondo ogernae ot ma nyinga betie, to nayiero Daudi mondo obed jatend joga Israel.’ Ung’eyo ni Daudi wuora ne dwaro gero ot ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, to Ruoth Nyasaye nowachone niya, ‘Nitimo maber, kuom paro gerona ot. Kata kamano, in ok niger odno, to mana wuodi mibiro nywolo ema nogernago.’ Koro Ruoth Nyasaye osechopo singruok ma notimo, nikech asebet kar Daudi wuora, kendo an e ruodh Israel, mana kaka Ruoth Nyasaye nosingore. Mi asegero ot ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, kendo aseikoe kar bet ni Sanduk moting’o weche mag singruok mane Ruoth Nyasaye otimo gi kwerewa, kogologi e piny Misri.” Eka Solomon nochung’ e dho kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye, e nyim jo-Israel duto. Norieyo bedene malo kochomo polo, mowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel onge nyasaye moro e piny mwalo machal kodi. Irito singruokni mitimo gi jotichni ma wuotho e yoreni gi chunygi duto, kendo iherogi gi hera mosiko. Isechopo singruok mane itimo ni Daudi wuora ma jatichni. Adier, gima niwacho ema koro isetimo. Emomiyo, Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, chop singruok mane itimo ni Daudi wuora ma jatichni, kiwachone ni, ‘Anywolani nobed ruodhi mag Israel nyaka chieng’, to mana ka yawuoti oritore, kendo owuotho e nyima kaka isewuotho.’ Koro Nyasach Israel, wachni ma niwacho ni Daudi wuora ma jatichni, mondo otimre. “In Nyasaye, bende didag e piny? Ka kata polo maduong’ manadi ok nyal romi, to koro ot masegeronini direm marom nadi! Kata kamano, Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, yie mondo iwinj lemona gi kwayona, kendo iwinj ywakna makeloni tinende, Odiechieng’ gotieno mondo irang ot misewacho ni nyingi nobedieni, kendo iwinj lemo ma anakwa ka eri. Iwinj kwayo ma an kod jogi Israel biro kwayi ka eri. Yie iwinj e polo kama idakie, to kiwinjo, to mondo iwenwa richowa. “Ka ng’ato otimo ni wadgi marach, kendo okete mondo ocham muma, mi okuong’ore e nyim kendo-mar-misango manie odni, to iwinj e polo, kendo ing’ad buch jotichni, kikumo ng’at moketho, kendo kidwoko richone e wiye owuon. To jal makare mondo iket kare, kimiye pok moromo gi timne maber. “Ka wasigu oloyo jogi Israel nikech gisekethoni, to koro gilokore iri, kendo gisayi e odni, to yie mondo iwinjgi gi e polo, kiweyonigi richogi, kendo idwokgi e piny ma nimiyo kweregi. “Ka polo ong’awo, ma koth onge, nikech jogi Israel osekethoni, mi gilemo ka eri, kendo giyie duong’ni ka gilokore giweyo richogi nikech ikumogi, to yie mondo iwinjgi e polo, kiweyonigi richogi. Nyisgi yo maber ma onego giwuothie, kendo imi koth chue e pinyi misemiyo jogi mondo obed mwandugi. “Ka kech kata dera mar tho marach nie piny, kata ka cham orochore ewi dongo, kata ka bonyo kata kungu nitie, kata ka wasigu olworo dala moro, kata ka tho kata tuo manade nitie, mi ng’ato olami ka kwayi gimoro, korieyo bedene kochomo Hekaluni, (nimar ng’ato ka ng’ato ong’eyo gima chando chunye,) to yie mondo iwinj e polo kama idakie. Iwene richone, kendo ichop lemone, kimiye moromo gi timbene, nikech in kendi ema ing’eyo chuny ji duto. Kuom mano, mondo giluori ndalo duto ma gidakgo e piny ma nimiyo kwerewani. “Ka ng’ama wendo ma ok achiel kuom jogi Israel obiro mondo olem e Hekaluni, koa e piny mabor nikech nyingi, (nimar ji biro winjo humb nyingi maduong’, gi mar lueti motegno kod mar badi morie,) to yie mondo iwinj e polo kama idakie, kendo itim duto ma ng’at ma wendono okwayi. Kamano ji duto mae piny mondo ong’e nyingi, kendo oluori, mana kaka jogi Israel oluori, kendo mondo ging’e ni Hekalu ma asegeronini en mari adier. “A Ruoth Nyasaye, ka jogi dhi e lweny kedo gi wasikgi kamoro amora miorogie, mi gilami, ka gichomo dala miseyiero kod Hekalu ma asegeroni, to yie mondo iwinji e polo, lemo ma gikwayigo, kendo ikonygi. “Ka gitimo gima isekwero, (nimar onge ng’ato ma ok kethi,) kendo ikecho kodgi, michiwogi e lwet wasikgi mondo otergi e tuech e piny wasikgigo, kuma bor kata kuma chiegni, to eka bang’e giloko parogi e piny motuegieno, mi chunygi olokore, kendo gikwayi niya, ‘Waseketho, kwatimo wich teko kod richo,’ mi giduogo iri gi parogi duto, kendo gi chunygi duto, e piny wasikgi ma notuegieno, kendo gilami ka gichomo pinygi mane imiyo kweregi, kod dala mane iyiero, gi Hekalu ma asegeronini, to yie mondo iwinj lemogi ma gikwayigo e polo kama idakie, kendo ikonygi. Iwe ni jogi richogi duto ma gisetimo, kod chwanyruok duto ma gisechwanyorego e nyimi, kendo imi joma noterogi e tuech ong’wonnigi ka kechogi, nikech gin jogi, kendo gin mwanduni mane igolo e piny Misri, kireso e sand mager ka mach makakni. “A Ruoth Nyasaye, winj kwayona gi kwayo mag jogi Israel, kichiko iti mondo iwinjgi sa moro amora ma giywaknie, nimar niyierogi kuom ji duto mae piny mondo gibed jogi, kaka kwerewa Misri.” Kane Solomon osetieko lamo Ruoth Nyasaye, kendo kwaye wechego duto, noa malo e nyim kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye, kama nosegoyoe chonge piny, morieyo bedene kochomo polo. Kane osechung’ noguedho oganda Israel duto gi dwol maduong’, kowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye, mosemiyo joge Israel kue, kochopo gik moko duto mane osingore. Onge kata wach achiel moserem kuom singruokne duto mabeyo mane omiyo Musa jatichne owacho. Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa obed kodwa, kaka nobet gi kwerewa. Kik owewa kata kik ojwang’wa, to mondo okonywa keto chunywa kuome, wawuoth e yorene duto, kendo wamak chikene gi buchene kod wechene mane ochiko kwerewa. Wechena ma asehombogo Ruoth Nyasaye ma Nyasachwagi mondo obed e nyime odiechieng’ gotieno, mondo okonya kaachiel gi joge Israel, kaka dwarore odiechieng’ kodiechieng’. Ji duto mae piny ngima mondo ong’e ni Ruoth Nyasaye kende e Nyasaye, kendo onge moro. Koro mondo chunyu obed malong’o e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kuwuotho e yorene, kendo kurito chikene, kaka utimo kawuono.” Eka ruoth Solomon, kaachiel gi jo-Israel duto, notimo misengni ni Ruoth Nyasaye. Solomon nochiwo ruedhi alufu piero ariyo gariyo, kod rombe alufu mia achiel gi piero ariyo, (120,000) kotimogo misengni mag sawo. Mano e kaka ruoth kod jo-Israel duto noyango Hekalu ni Ruoth Nyasaye. Chieng’ono ruoth nopwodho dier laru mane nie nyim Hekalu mar Ruoth Nyasaye, nikech kanyo ema notimoe misengni miwang’o pep, gi misengni mag sawo, nikech kendo-mar-misango mar mula mane nie nyim Ruoth Nyasaye ne tin, mane ok nyal timie misengnigo duto. E ndalogo Solomon, kaachiel gi jo-Israel duto, notimo sawo maduong’ e nyim Ruoth Nyasaye kuom ndalo abiriyo. Oganda maduong’ nochokore kanyo moa e piny Israel duto, chakre kama idonjogo Hamath nyaka aora manie kind pinygi kod piny Misri. To chieng’ mar aboro nomiyogi thuolo, mi gidok miechgi ka gidendo ruoth. Ne gimor kendo giil, nikech gik mabeyo duto mane Ruoth Nyasaye osetimo ni Daudi jatichne, kendo ni joge Israel. Kane Solomon osetieko gero Od Ruoth Nyasaye, gi ode owuon, kod udi duto mane odwaro gero, Nyasaye nofwenyorene kendo, kaka nofwenyorene mokwongo e dala Gibeon. Nowachone niya, “Asewinjo lemoni kod kwayoni, mi asegwedho Hekalu misegeronani. Aketo nyinga kanyo mochwere, kendo wengena kod chunya nobedie nyaka chieng’. To in, kiwuotho e nyima gi chuny makare kod bidhruok, kitimo duto masechiki, kendo kimako chikena gi buchena kaka Daudi wuoru notimo, eka anagur loch mar nyikwayi e Israel nyaka chieng’ mana kaka nasingora ni Daudi wuoru, ka awachone ni, ‘Ndalo duto, nyikwayi nobed ruodhi mag Israel.’ To ka un kata nyithindu, ulokoru muweyo luwa, ka ok umako wechena gi chikena mane aketo e nyimu, mudhi tiyo ni nyiseche mamoko, kendo lamogi, to anagol jo-Israel e piny mane amiyogi, kendo Hekalu masewalo ni nyingani naketh, mondo olal e wang’a, mi nying Israel nolok ka ngero, kendo gima ji duto jaro. To bende Hekaluni nodong’ gunda, kendo ji duto ma kadho bute nowuor kendo nohum, ka gipenjo niya, ‘Ang’o momiyo Ruoth Nyasaye osetimo gima kama ni pinyni gi Hekaluni?’ Eka nodwokgi niya, ‘Ne giweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, mane ogolo kweregi e piny Misri, mi ne gilamo nyiseche mamoko, kendo gitiyonigi. Emomiyo Ruoth Nyasaye osekelo masichegi duto kuomgi.’ ” Kane higni piero ariyo mane Solomon ogeroe Od Ruoth Nyasaye gi ode owuon oserumo, nomiyo Hiram mier piero ariyo e piny Galili. (Hiram ruodh Turo nosemiyo Solomon bap sida gi bap saipras kod dhahabu kaka nodwaro.) To kane Hiram oa Turo mondo odhi one mier mane Solomon omiye, ne ok oherogi. Omiyo nowacho niya, “Owadwa, imiya mier machal nadi?” Emomiyo nochako gweng’no ni ‘piny Kabul’ (tiende ni, piny motimo ongoro.) Pod iluonge kamano nyaka chil kawuono. Hiram nokowo ni Ruoth Solomon dhahabu moromo kilo alufu ang’wen. Tije mane ruoth Solomon otiyo gi joma nichuno mondo oti gi thwon e magi: nogero Od Ruoth Nyasaye, gi ode owuon, gi Milo, kod ohinga mar Gezer, gi Hazor, gi Megido kod Gezer. (Noyudo ka Farao ruodh Misri osedhi, mokawo Gezer, mowang’o gi mach, kendo nosenego jo-Kanaan modak kanyo, mi dalano nomiyo nyare ma chi Solomon kaka chiwo mar kopo. Mano emomiyo Solomon nochako gero Gezer kendo.) Bende nogero Beth-horon ma Mwalo, gi Baalath, gi Tamar manie thim e piny Juda, kod mier duto mag keno mane en go, gi mier mokanoe gechene mag lweny, kod miech joge ma joidh farese,. Bende Solomon nogero udi e Jerusalem, kod Lebanon, kendo e pinye duto, kaka nodwaro. Ji duto ma nodong’ e piny Israel kuom jo-Amor, gi jo-Hiti, gi-jo-Perizi, gi jo-Hivi, kod jo-Jebus, ma ok jo-Israel, Solomon noloko wasumbni mochuno mondo oti gi thwon, kaka obet nyaka chil kawuono. Ne gin joma notamo jo-Israel tieko chuth. Solomon ne ok oloko jo-Israel wasumbni to noketogi jolweny, gi jobura, gi jodong lweny, gi jotend joidh gechene kod joidh faresene. Ne en gi jotelo madongo mia abich gi piero abich mane rito jotichne. Nyar Farao noa e dala Daudi, modhi e ode mane Solomon osegerone, eka Solomon nogero Milo. Didek e higa, Solomonn ne timo misengni miwang’o pep, gi mag sawo e kendo-mar-misango ma nogero ni Ruoth Nyasaye, kowang’o ubani e nyim Ruoth Nyasaye. Kamano nochopo singruokne. Ruoth Solomon nohondho yiedhi moko Ezion-geber but Eloth e dho wadh Nam Makwar e piny Edom. Eka Hiram nooro jokwang’ molony kuom tich nam mondo oti e yiedhigo kaachiel gi jotich Solomon. Ne gidhi Ofir, kuma ne giomoe dhahabu moromo kilo alufu apar gang’wen, mi ne gikelo ni ruoth Solomon. Kane ruoth madhako ma Sheba owinjo humb Solomon korka nying Ruoth Nyasaye, nobiro mondo oteme gi penj mang’eny matek. Nobiro Jerusalem gi oganda maduong’ ahinya, kod ngamia moting’o gik mang’ue ng’ar, gi dhahabu mogundho, kod kite mabeyo ma nengogi tek. Ka nobiro ir Solomon, nopenje duto mane nie chunye. To Solomon nodwoko penjone duto, maonge moro mane otame dwoko. Kane ruoth madhako mar Sheba oneno riekone duto, gi ot ma nosegero, gi chiemb ode, gi jotichne, gi rwakruokgi, gi jolos divai mage, kod misengni ma notimo e Od Ruoth Nyasaye, dhoge nomoko. Nowacho ni ruoth niya, “Kara humb timbeni gi riekoni ma nawinjo e pinya en adier! Kane pok abiro mi anenogi gi wang’a, ne ok anyal yie ni gin adier. To koro aneno ni nonyisa mana dir wach, nimar riekoni kod mwanduni oloyo huma ma nawinjo. Mondi kod jotichni johawi ma winjo riekoni ndalo duto! Apako Ruoth ma Nyasachi moheri, kendo oketi ruodh Israel. Ruoth Nyasaye oseketi ruoth ni mondo ing’ad bura kare.” Eka nomiyo ruoth Solomon dhahabu moromo kilo alufu abiriyo, kod kite ma nengogi tek. Solomon ne ok ochako oyudo gik mang’ue ng’ar ma dirom gi mago mane ruoth madhako mar Sheba omiye. To bende yiedhi mag Hiram mane dhi Ofir omo dhahabu, ne kelo yiend almug mang’eny,, gi kite ma nengogi tek. Yien-go ruoth nolosogo sirni mag Od Ruoth Nyasaye, gi mag ode owuon, kod thumbe nyatiti gi nyigwerni mane jower wergo e Hekalu. Yiend almug machal kamago pok okel kata pok one nyaka chil kawuono. Ruoth Solomon nomiyo ruoth madhako mar Sheba gimoro amora ma nokwayo, komedogi kuom mago ma nosemiye kuom herone. Eka ruodh Sheba nodok e pinye kaachiel gi jotichne. Pek mar dhahabu mane ikelo ni Solomon higa ka higa ne romo kilo alufu piero ariyo gadek, ka ok okwano mago mane wuok e osuch joohala, kendo kuom ruodhi duto mag piny Arabia, kendo kuom jorit piny. Ruoth Solomon nochuogo kuodi mia ariyo, kendo kuot ka kuot nobaw gi dhahabu moromo kilo abiriyo. Nochuogo bende okumbni mia adek, kendo okumba ka okumba nobaw gi dhahabu moromo kilo ariyo. Magi duto ruoth noketo e Od Bungu mar Lebanon. Bende noloso kom duong’ mang’ongo mar lak liech, mobawo gi dhahabu maler. Kom duong’no ne nigi raidhi man gi kuonde minyono auchiel. Ka toke ne nitie nyaroya mar dhahabu, to sibuoche ariyo mag dhahabu nochung’ e bath bede kom koni gi koni, kendo sibuoche apar gariyo moko nochung’ moro ka moro e dir raidhi koni gi koni. Onge piny moro ma noselosie kom ruoth machal gi mano. Kikombe duto mag Solomon nolos gi dhahabu, kendo gik moko duto mikonyruokgo e Od Bungu mar Lebanon bende nolos gi dhahabu maler. Onge gimoro mane olos gi fedha, nikech fedha ne ok kwan ka gimoro e ndalo mag Solomon. Ruoth Solomon ne nigi yiedhi mane kwang’ e nam, kaachiel gi yiedhi mag Hiram. Ne gidongo, machal gi mago mane dhi Tarshish. Bang’ higni adek adek, yiedhigo ne kelo dhahabu gi fedha, gi lak liech, gi ong’eche kod bimbe. Kamano Ruoth Solomon noloyo ruodhi duto mag piny gi mwandu kendo gi rieko. Piny duto ne biro ir Solomon mondo owinj rieko mane Nyasaye omiye. Higa ka higa, ng’ato ka ng’ato ne kelone chiwo mag gik molos gi fedha gi dhahabu, kaachiel gi lewni, kod gilwenje, gi gik mang’we ng’ar, gi farese kod nyumbu. Solomon nochako ng’iewo geche mag lweny kod farese. Ne en gi geche alufu achiel gi mia ang’wen, kod farese alufu apar gariyo, ma moko noketo e miech geche, to moko ne en go Jerusalem. Solomon nomiyo fedha obedo mang’eny ka kuoyo e Jerusalem, kendo yiend sida bende ne ng’eny ka ng’owo ma e pap. Ne oomo farese Misri gi Koah, kuma johala mage ne ng’iewogie kuom nengo moketi. Gari achiel ning’iewo Misri gi kilo abiriyo mag fedha, to faras achiel nengone noromo kilo ariyo, kendo johala mag ruoth ne terogi ni ruodhi duto mag jo-Hiti gi mag jo-Aram. Ruoth Solomon nohero nyi pinje mamoko mang’eny. Nokendo nyar Farao, gi nyi Amon, gi nyi Edom, gi nyi Sidon, kod nyi Hiti. To Ruoth Nyasaye nosewuoyo ni jo-Israel kuom ogendnigo niya, “Kik ukend nyigi, to gin bende kik uyienigi mondo gikend nyiu, nikech adier ginilok chunyu mondo ulam nyisechegi.” To kata kamano Solomon nohero mon-go ahinya. Ne en gi mon mia abiriyo ma nyi ruodhi, kod mon mamoko mia adek. To kane oseti, mondego noloko chunye, molamo nyiseche mamoko, kendo chunye ne ok ni kare gi Ruoth Nyasaye kaka chuny Daudi wuon mare ne ni kare. Solomon ne lamo Ashtoreth, nyasaye ma dhako mar jo-Sidon, kod Milkom, nyasach jo-Amon. Notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero, kendo ne ok ohero Ruoth Nyasaye chutho kaka Daudi wuon mare nohero. Nogero ut lemo ni Kemosh, nyasach jo-Moab, kendo ni Molek, nyasach jo-Amon, ewi got yo wuok chieng’ mar Jerusalem. Kamano e kaka notimo ni mondene duto ma nyi pinje mamoko, mane wang’o ubani kendo timo misengni ni nyisechegi. Koro Ruoth Nyasaye nokecho gi Solomon, nikech chunye nosea kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel mane ofwenyorene diriyo, mochike ni kik olam nyiseche mamoko, to ne ok orito chik Ruoth Nyasaye. Emomiyo Ruoth Nyasaye nowacho ni Solomon niya, “Ok iserito singruokna gi buchena kaka nachiki, omiyo abiro golo loch kuomi, mi ami achiel kuom jotichni. Ok abi timo kamano e ndaloni, nikech pod aparo Daudi wuoru, to anagol loch e lwet wuodi. Kata kamano ok anagole duto, to anawene dhoot achiel, nikech ahero Daudi jatichna, kendo nikech dala Jerusalem ma aseyiero.” Eka Ruoth Nyasaye nomiyo Hadad ja-Edom obedo jasik Solomon; ne en ja dhood gi ruodh Edom. Hadad notony e kinde mane Daudi ni Edom. Ndalogo ema Joab jaduong’ oganda lweny odhi yikoe joma osetho, kendo ne ginego chwo duto Edom. Joab gi jo-Isarel duto nodong’ kuno kuom dueche auchiel, nyaka ne gitieko chwo duto Edom. Kane Hadad pod rawera, noringo odhi nyaka Misri, gi jo-Edom moko ma jotich wuon mare. Ne giwuok Midian, mi gibiro Paran, ir ruoth Farao, mi ruoth Farao nomiye ot, gi chiemo, kod lowo. Koro Hadad noyudo ng’wono maduong’ ahinya kuom Farao, mi Farao nomiye yuore ma nyamin Tapenes ma mikache mondo obed chiege. Chiege, ma nyamin Tapenesno, nonywolone wuowi miluongo ni Genubath, ma Tapenes nopidho e od Farao; nobedo e od ruoth kaachiel gi yawuot Farao. To kane Hadad owinjo e Misri ni Daudi osetho, kendo Joab jaduong’ oganda lweny bende osetho, nokwayo Farao niya, “Weya adog thurwa.” Farao nopenje ni, “Ang’o moremi kuoma ka, momiyo idwaro dok thuru?” Nodwoke niya, “Onge gimoro, to weya aweya mondo adhi.” Kamano e kaka Hadad nodoko jasik jo-Israel, mi othagogi. Nobedo ruodh Edom. Nyasaye nomiyo Razon wuod Eliada bende obedo jasik Solomon. Jali noseringo moweyo ruodhe Hadadezer ma ruodh Zoba, kendo kane Daudi osekawo Zoba, Razon nochoko mony, mobet jatendgi. Eka nokawo dalano. Ne en jasik Israel ndalo duto mag Solomon. Jatich Solomon moro bende nopiem kode. Ne ne Jeroboam wuod Nebat, ja-Efraim ma ja-Zareda. Nying min mare ne Zerua, ma chi liel. Gima nokelo piem e ma: Noyudo Solomon gero Milo, kendo dino kuonde mopodho manie kor ohinga mar dala Daudi wuon mare. Jeroboam ne ng’at maratego, kendo kane Solomon oneno ni ojatich matek, nokete jarit jotich duto michuno mag dhood Josef. Chieng’ moro ka Jeroboam ne wuok Jerusalem, Ahija janabi, ma ja-Shilo noromo kode e yo. Ji ariyogo ne nie pap kendgi, to noyudo ka Ahija orwako law manyien. Ahija nomako lawe manyienno, moyiecho kidienje apar gariyo. Nowacho ni Jeroboam niya, “Kaw kidienje apar obed magi nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho niya, ‘Winji, achiegni golo loch e lwet Solomon. Abiro miyi dhoudi apar, to Solomon nodong’ gi dhoot achiel, mana nikechh ahero Daudi jatichna, kendo nikech Jerusalem dala maseyiero kuom dhoudi duto mag Israel. Abiro golo loch kuome nikech oseweya, molamo Ashtoreth, nyasaye madhako mar jo-Sidon, gi Kemosh nyasach jo-Moab, kod Milkom nyasach jo-Amon, ka ok oluw yorena mondo otim gik malong’ona, kata rito chikena gi buchena kaka Daudi wuon mare notimo. Kata kamano ok abi golo loch duto e lwete, to enosik jatelo ndalo duto mag ngimane, mana nikech ahero Daudi jatichna ma nayiero. En jal ma norito chikena gi buchena. To abiro golo loch e lwet wuode, mi amiyi dhoudi apar. Wuode to abiro miyo dhoot achiel, mondo Daudi jatichna obed gi taya maliel e nyima e Jerusalem, dala maseyiero mondo aketie nyinga. To abiro kawi, mondo ibed ruodh Israel kaka chunyi dwaro. Kiwinjo wechena duto, kendo kiwuotho e yorena, mi itimo gima long’ona, kirito chikena kod buchena kaka Daudi jatichna notimo, eka nabed kodi, kendo nagur dhoodi mosiko, kaka naguro dhood Daudi; kendo anamiyi piny Israel. Kamano e kaka anasand koth Daudi, to ok nyaka chieng’.’ ” Mano emomiyo Solomon ne dwaro nego Jeroboam, to Jeroboam noringo, modhi Misri ir Shishak ruodh Misri, kendo nodak kuno nyaka Solomon notho. Weche moko mag Solomon, gi timbene duto, kod riekone ondik e Kitap Timbe mag Solomon. Kinde mane Solomon obedo ruodh Israel duto kodak Jerusalem noromo higni piero ang’wen. Solomon notho, moyike e dala Daudi wuon mare. Rehoboam wuode nodoko ruoth kare. Rehoboam nodhi Shekem, nikech jo-Israel duto nosechokore kuno mondo okete ruoth. To kane Jeroboam wuod Nebat owinjo wachno, noduogo oa Misri, nikech ne pod en Misri kuma nodhiye koringo ruoth Solomon. Ne giorone wach mondo obi Shekem, mi nobiro gi jo-Israel duto. Eka ne giwacho ni Rehoboam niya, “Wuoru miyowa ting’ mapek, emomiyo in koro ng’ad ting’ mapek mane oketo kuomwa, eka wanatini.” Nodwokogi ni, “Doguru mondi kuom ndalo adek, eka uduog ira.” Mi ne gidok. Ruoth Rehoboam noporo wach gi jodongo ma yande ng’ado rieko ni Solomon wuon mare ka pod ngima, kowachonigi niya, “Nyisauru gima dadwok jogo.” Ne gidwoke niya, “Yie ibed jatichgi kawuono, kidwokogi gi weche mabeyo, eka gibiro bedo jotichni ndalo duto.” To Rehoboam nodagi rieko mane jodongo ong’adone, mi noporo wach gi yawuowi ma mbesene mane ni kode, kopenjogi niya, “Ere kaka dadwok joma osekwaya mondo ang’adnigi ting’ mapek mane wuora oketo kuomgi?” Ne gidwoke niya, “Dwok joma okwayi mondo ing’adnigi ting’ mapek mane wuoru omiyogi, kiwachonigi kama: ‘Lith lweta matung’ duong’ moloyo nungo wuora. Wuora ero nomiyou ting’ mapek, an to abiro medou moloyo. Wuora nochwadou gi del, an to abiro chwadou gi thomoni.’ ” Chieng’ mar adek, Jeroboam gi oganda nobiro ir ruoth Rehoboam, kaka nochikogi mondo gidog ire. Ruoth nodwokogi kager. Noweyo rieko mane jodongo ong’adone, to noluwo rieko mbesene, kowacho niya, “Wuora nomiyou ting’ mapek, an to abiro medou moloyo. Wuora nochwadou gi del, an to abiro chwadou gi thomoni.” Kamano ruoth ne ok odewo ji. To Ruoth Nyasaye ema nomiyo gigo otimore kamano, mondo ochop singruok mane omiyo Ahija ja-Shilo owacho ni Jeroboam wuod Nebat. Kane jo-Israel oneno ni ruoth ok odewogi, ne gidwoke niya, “Waonge wat gi Daudi! Ok wan libamba achiel gi wuod Jesse! Wadoguru dala, wan jo-Israel. Un oganda Daudi, koro rituru mana dhoodu.” Mi jo-Israel nodok miechgi. Ruoth Rehoboam nooro Adoram mane jarit jogo michuno mondo oti githwon, to jo-Israel duto nogoye gi kite nyaka otho. Kuom mano, ruoth Rehoboam noidho gache piyopiyo, moringo nyaka Jerusalem mondo otony. Chakre chieng’no, joi-Israel osebet ka dagi loch dhood Daudi nyaka chil kawuono. Kane jo-Israel duto owinjo ni Jeroboam oseduogo, ne giluonge e chokruok mi gikete ruodh Israel duto. Onge joma nodok ni Rehoboam kod jood Daudi mak mana jo-Juda kende, gi jo-Israel mane odak e dier jo-Juda. Kane Rehoboam ochopo Jerusalem, nochoko jolweny moyier alufu mia achiel gi piero aboro (180,000) kuom jo-Juda duto gi jo-Benjamin. Ne gidhi kedo gi jo-Israel, mondo gidwok loch ni Rehoboam wuod Solomon. To wach Nyasaye nobiro ni Shemaya ng’at Nyasaye niya, “Wuo kod Rehoboam wuod Solomon ruodh Juda, gi dhoodgi duto, gi jo-Benjamin, kod joge duto, kiwachonigi ni, Ruoth Nyasaye owacho kama, ‘Kik udhi uked gi oweteu ma jo-Israel, to ng’ato ka ng’ato mondo odog dala, nikech gima timoreni oa kuoma.’ ” Ne giwinjo wach Ruoth Nyasaye, mi gidok miechgi kaka Ruoth Nyasaye nowacho. Jeroboam nogero Shekem e piny gode mag Efraim, modak kuno. Bang’e noa kanyo, modhi ogero Penuel. Jeroboam ne paro niya, “Kapod jogi dhi Jerusalem e Hekalu mar Ruoth Nyasaye, to chunygi biro dok ir Rehoboam ma ruodhgi, ma ruodh Juda, kendo loch biro dok ni dhood Daudi. Gininega, kendo ginidog ni Rehoboam ruodh Juda.” Omiyo ruoth Jeroboam noporo wach, moloso nyiruedhi ariyo mag dhahabu. Eka nowacho ni ji niya, “Un jo-Israel, usedhi Jerusalem moromo. Koro neuru nyisecheu mane ogolou e piny Misri!” Noketo nyarwath achiel Bethel, yo milambo mar piny Israel, to machielo noketo Dan, yo nyandwat. Wachni nomiyo jo-Israel obedo joketho, nikech ji moko ne dhi lamo nyarwath man Bethel, to ji moko ne dhi Dan. Nogero ut liswa e hembko mane oseloso moketoe jodolo moa e dhoudi duto, kata mane ok nyikwa Lawi. Jeroboam nogolo chik mondo otim sawo due apar gabich, due mar aboro, machal gi sawo mane jo-Juda timo, kendo notimo misango ni nyiruedhi mane oloso Bethel. Nogolo jodolo matiyo e hembko mane oseloso, moketo Bethel. Chieng’ due apar gabich, due mar aboro, due mane oseyiero, nosudo e dho kendo-mar-misango mane oseloso Bethel, motimo sawo ni jo-Israel kendo owang’o misango e kendono. To Ruoth Nyasaye nosewacho ni jatichne moro mondo oa Juda odhi Bethlehem, mi jalo nodhi moyudo Jeroboam kochung’ e dho kendo-mar-misango kawang’o misango. Ng’at Nyasayeno nokuong’o kendo-mar-misango kaka Ruoth Nyasaye nochike, koywage niya, “Yaye, kendo-mar-misango! Yaye, kendo-mar-misango! Ruoth Nyasaye owacho kama: Enonywol wuowi e dhood Daudi, ma nochak nyinge ni Josia. Enoneg jodolo mag hembko man kuonde moting’ore, ma wang’o ubani kuomi, kendo enowang’ choke ji kuomi.” Eka nokor wach chieng’ono, kowacho niya, “Ranyisi ma Ruoth Nyasaye osewacho ni biro timore ema: Kendo-mar-misangoni nobarre, kendo buru manie wiye nopukre.” Kane ruoth Jeroboam owinjo wach mane ng’at Nyasaye okuong’ogo kendo-mar-misango man Bethel, nogolo bade e misango, mosiemo ng’atno, kowacho niya, “Makeuru!” To bede mane osiemogo ng’atno notal, mi ne ok onyal dole kendo. Kendo-mar-misango bende nobarore, mi buru manie wiye nopukore. Mano noluwore gi ranyisi mane ng’at Nyasaye nokoro, mana kaka Ruoth Nyasaye nochiko. Eka ruoth nowacho ni ng’at Nyasaye niya, “Kwana Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo bada ochangi.” Eka ng’at Nyasaye notimo kamano, mi bade notugore. Ruoth nowacho ni ng’at Nyasaye niya, “Wadog oda mondo iyue, eka abiro miyi gimoro.” To ng’at Nyasaye nodwoko ruoth niya, “Kata da bed ni imiya mana nus mwanduni, to ok nadonj e odi. Ok nachiem, kata madho gimoro ok namadh ka, nikech wach Ruoth Nyasaye nobirona ni kik achiem kata kik amadh gimoro, bende kik adog gi yo mane abirogo.” Omiyo noluwo yo machielo, ka ok odok gi yo ma nodhigo Bethel. To ne nitie janabi moro moti ma nodak Bethel. Yawuote nobiro ire, monyise gik moko duto mane ng’at Nyasaye otimo Bethel chieng’ono. Ne gihulone weche duto mane ng’atno owacho ni ruoth. Wuon-gi nopenjogi yo mane oluwo, mi ginyise. Eka nowachonigi ni, “Gawnauru kanyna.” Mi ne gigawone, moidho. Noluwo ng’at Nyasaye moyude kobet piny e tiend yath moro. Nopenje niya, “In e ng’at Nyasaye mane oa Juda koso?” Ng’atno nodwoke niya, “Ee an” Eka nowachone ni, “Wadog dala, idhi ichiem.” To nodwoke ni, “Ok anyal dok kodi, kata donjo e odi ok anyal donjo. Bende ok nachiem kata madho gimoro ok namadhi, nikech wach Ruoth Nyasaye nobirona ni kik achiem kata kik amadh gimoro, kendo kik adog gi yo mane abirogo.” Janabi motino nowuonde, kawachone niya, “An bende an janabi kaka in, kendo malaika osekelona wach Ruoth Nyasaye ni mondo abi aomi, wadhi e oda, ichiem.” Omiyo nodok kode, mochiemo e ode. To kane pod gichiemo, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni janabi mane oomeno, mi nowacho ni ng’at Nyasaye mane oa Juda niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: Isedagi winjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachi ochiki, to iseduogo michiemo kama nokweri ni kik ichiemie kata kik imethie. Emomiyo ringri ok noyik gi kwereni.” Kane gisechiemo, janabi moti mane odwokeno nogawone kanyna, kendo kane jalo osewuok dhiyo, noromo gi sibuor e yo, mi sibuor nonege. Ringre noriere e yo, to kanyna gi sibuor nochung’ bute. Ji mane kadho kanyo noneno ringre koriere e yo, kod sibuor kochung’ bute, mi ne gitero wach e dala janabi moti cha. Kane janabino owinjo wachno, nowacho niya, “Nyaka bed ni en ng’at Nyasaye mane ok orito wach Ruoth Nyasaye cha. Emomiyo Ruoth Nyasaye osechiwe ni sibuor, ma koro osenege mokidhe, mana kaka Ruoth Nyasaye nowachone.” Eka noko ni yawuote ni, “Gawnauru kanyna.” Mi ne gitimo kamano. Nodhi moyudo ringre ng’atno koriere e yo, ka kanyna kod sibuor ochung’ bute. To sibuor ne ok ochamo ringre ng’atno, kata timo gimoro ni kanyna ne ok otimo. Janabino noketo ringre e ng’e kanyna, modwoko Bethel, mondo oywage kendo oyike. Noyiko ringre ng’atno e bure owuon, mi ne giywage, ka giwacho niya, “Yaye owadwa!” Kane oseyike, nowacho ni yawuote niya, “An katho, to uyika e liel moyikie ng’at Nyasayeni, kuketo chokena but chokene, nimar wach Ruth Nyasaye nochopo kare, kaka jali nowacho kokuong’o kendo-mar-misango man Bethel, kod ut lemo manie hembko mag miech Samaria.” To kata kamano, Jeroboam ne ok oweyo yorene maricho, to nomedo keto jomoko nono mondo obed jodolo ma rito hembko man kuonde moting’ore, kopwodho ng’ato ang’ata ma ne dwaro bedo jadolo. Timni nomiyo dhood Jeroboam obedo joketho, mi notiekgi chuth, ma onge modong’ e piny. E ndalogo Abija wuod Jeroboam ne tuo. Jeroboam nowacho ni chiege niya, “Lok kiti, mondo kik ng’ato ng’e ni in chiega, kendo idhi Shilo ir Ahija janabi ma nokoro ni an ema nabed ruodh pinyni. Kaw makati apar, gi kek moko kod puga mar mor kich, iterne; enonyisi gima biro timore kuom nyathi.” Chi Jeroboam notimo kamano; nodhi Shilo mochopo e od Ahija. To koro Ahija ne ok nyal neno; wengene nosechor, nikech hike noniang’. Ruoth Nyasaye nowacho ni Ahija niya, “Ng’e ni chi Jeroboam biro iri mondo openji wach wuode, nikech wuode tuo.” Eka Ruoth Nyasaye nonyiso Ahija kaka onego owuo kod dhakono. Kane chi Jeroboam ochopo, nowuondore ni en dhako moro nono. To kane Ahija owinjo tiende e dhoot, nowacho niya, “Donji chi Jeroboam; ang’o momiyo iriasori ni in ng’at moro nono? An gi wach marach monego anyisi. Dhi iwach ni Jeroboam ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kama: ‘Ne ayieri e kind ji mondo amiyi duong’. Ne aketi jatend joga Israel, kendo nagolo loch kuom dhood Daudi, mamiyi. To kata kamano ok isebet ka Daudi jatichna ma norito chikena, kendo noluwa gi chunye duto, katimo mana gik malong’o e nyima, to in iseketho moloyo joma nokwongoni; iseloso nyisecheni iwuon mag chuma, kimiyago mirima, kendo iselokona ng’eyi. Emomiyo abiro keloni masira ni dhoodi, kendo abiro tieko joodi machwo duto koda ka wasumbni, ma onge ng’ati ma nodong’ e Israel, kendo abiro yweyo jodhoodi oko pep, mana kaka ng’ama wang’o owuoyo marum chuth. Jadhood Jeroboam moro ma notho e dala, guogi nocham, to mago ma notho oko, winy nocham, nikech Ruoth Nyasaye osewacho kamano.’ Koro dog dala, to e sa asaya ma tiendeni onyonoe dala ni i, to nyathi notho. Jo-Israel duto biro ywage kendo yike, to en ng’at achiel kende kuom jodhood Jeroboam ma noyik e liel, nimar kuome kende ema Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel onwang’oe gima long’one. Bende Ruoth Nyasaye noyier ng’at moro obed ruodh Israel, ma biro tieko dhood Jeroboam. Chakre kawuono, Ruoth Nyasaye biro goyo jo-Israel, mi ginikirni kaka odundu ma pi yiengo, kendo nogol jo-Israel oko e piny maber ma nomiyo kweregini, mi nokegi koterogi loka aora Yufrate nikech gisemiyo Ruoth Nyasaye mirima, ka gichungo sirni milamo miluongo ni Ashera. Enojwang’ jo-Israel nikech richo Jeroboam, mane omiyo jo-Isarel bende otimo.” Chi Jeroboam nodok Tirza dalagi, to kane ochopo e dhoot, nyathi cha notho. Jo-Israel duto noyike, kendo noywage, mana kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Ahija janabi ma jatichne owacho. Weche moko mag Jeroboam, kod lwenjene, kendo kaka norito piny, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jeroboam norito piny kuom higni piero ariyo gariyo. Notho moyike, eka Nadab wuode nodoko ruoth kare. Rehoboam wuod Solomon, ma min mare niluongo ni Naama, nyar Amon, nodoko ruodh Juda. Nochako tich ka en jahigni piero ang’wen gachiel, kendo norito piny kuom higni apar gabiriyo, kodak Jerusalem, dala mane Ruoth Nyasaye oyiero kuom dhout Israel duto mondo nyinge obedie. Jo-Juda notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero, mi richogi nomiyo Ruoth Nyasaye ojok kodgi moloyo kweregi duto. Ne giloso ut lemo e hembko mane ni kuonde moting’ore, kendo ne gichungo sirni milamo mag kite gi mag yath, e gode maboyo duto, kendo e tiend yien moro amora motimo otiep. Bende ne giketo ji kuonde lemo mondo jolemo oterrego, kaka kit lemo margi nobet. Jo-Juda ne timo timbe makuero duto mag ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe ni jo-Israel thuolo. E higa mar abich mar loch Rehoboam, Shishak ruodh Misri nomonjo Jerusalem. Nokawo mwandu duto mag Hekalu mar Ruoth Nyasaye, gi mag od ruoth. Bende nokawo kuodi duto mag dhahabu mane Solomon oloso, mi ruoth Rehoboam noloso kuodi mag mula kar mago, momiyo jotend jorit ranga dalane. Kane ruoth dhi e Hekalu mar Ruoth Nyasaye, jorit ne ting’o kuodigo, eka bang’e ne gidwokogi ka od jorit. Koro weche moko mag Rehoboam, gi timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Ne nitie lweny e kind Rehoboam gi Jeroboam ndalo duto. Rehoboam notho, moyike but kwerene e dala Daudi. Min mare ne nyinge Naama nyar Amon. Abija wuod Rehoboam nodoko ruoth kare. E higa mar apar gaboro mar loch Jeroboam wuod Nebat, Abija nodoko ruodh Juda. Norito piny kuom higni adek, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Maaka, nyar Abishalom. Abija ne timo richo duto mane wuon mare otimo. Chunye ne ok long’o ni Ruoth Nyasaye kaka chuny Daudi kwar mare ne long’o. To kata kamano, Ruoth Nyasaye ma Nyasache noketo wuode ruoth kare, mondo obedne ka taya maliel e Jerusalem mana nikech nying Daudi, kendo nomiyo Jerusalem ogurore, nimar Daudi notimo gik malong’o ni Ruoth Nyasaye, kendo e ngimane duto ne ok oketho wach moro mane ochike, mak man wach Uria ja-Hiti. Ne nitie lweny e kind Ahija gi Jeroboam ndalogi duto. Weche moko mag Abija, gi timbene ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Abija notho, mi noyike e dala Daudi, Asa wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero ariyo mar loch Jeroboam ruodh Israel, Asa nodoko ruodh Juda, mi norito piny kuom higni piero ang’wen gachiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Maaka nyar Abishalom. Timbe Asa ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe Daudi kwar mare. Noriembo joterruok mag kuonde lemo, kodarogi e pinye, kendo nogolo nyiseche manono mane kwerene oloso. Bende nogolo Maaka e duong’ne mar bedo min ruoth, nikech noloso kido makuero, maket gi nyasaye madhako miluongo ni Ashera. Asa nomuko gima ketno, mowang’o e dho aora Kidron. Hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi, to kata kamano chuny Asa ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye e ndalone duto. Nokawo fedha gi dhahabu kod gik lemo, mi oketo e od Ruoth Nyasaye, to moko en owuon ema nochiwo. Ne nitie lweny e kind Asa gi Baasha ndalo duto mag ngimagi. Baasha ruodh Israel nodhi monjo jo-Juda, kendo nochielo Rama gi ohinga, moketoe jolweny mondo ogeng’ ni ji duto madhi ka Asa ruodh Juda, kata maa kuno. Eka Asa nokawo fedha gi dhahabu duto ma nodong’ kuom mwandu mag Od Ruoth Nyasaye kod mag ode owuon, momiyo jotichne mondo okow ni Ben-hadad ruodh Aram, ma wuod Tabrimmon, wuod Hezion, ma nodak Damaski. Noorone wach niya, “Winjruok mondo obed e kindwa kodi, kaka winjruok mane nie kind wuora gi wuoru. Ero aoroni chiwo mar fedha gi dhahabu; yie iketh winjruok manie kindu gi Baasha ruodh Israel, mondo owe kedo koda.” Ben-hadad noyie kwayo mar ruoth Asa, mi nooro jotend ogend lweny mondo omonj miech Israel. Noketho Ijon, gi Dan, gi Abel-beth-Maaka, gi paw Kineroth duto, kod piny Naftali. Kane Baasha owinjo gima otimore, noweyo gero ohinga mar Rama, modok Tirza. Eka ruoth Asa noluongo jo-Juda duto, maonge ng’ama odong’. Ne gigolo kite gi yien duto mane Baasha gerogo ohinga mar Rama, mi Ruoth Asa nochielogo Geba manie piny Benjamin, kod Mizpa. Weche moko mag Asa, gi tekone kod timbene duto, gi mier mane ogero, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Kane oseti, tuo moro nomako tiendene. Notho moyike e dala Daudi kwar mare. Jehoshafat wuode nodoko ruoth kare. E higa mar ariyo mar loch Asa ruodh Juda, Nadab wuod Jeroboam nodoko ruodh Israel. Nobedo ruoth kuom higni ariyo, to notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero, koluwo timbe wuon mare, ma nomiyogo jo-Israel obedo joketho. Baasha wuod Ahija, ja-Isakar, nojamo Nadab, monege Gibethon, dala jo-Filistia, kane oyudo Nadab gi jo-Israel lworo Gibethon mondo omonji. E higa mar adek mar loch Asa ruodh Juda ema Baasha nonegoe Nadab, mokawo lochne. Gikanyono kosedoko ruoth, nonego jood Jeroboam duto. Notieko od Jeroboam chuth, ma ok oweyo kata ng’at achiel kangima, mana kaka Ruoth Nyasaye nosemiyo Ahija ja-Shilo ma jatichne owacho. Mano notimore nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, nokecho gi richo mane Jeroboam otimo, kendo mane omiyo jo-Israel otimo. Weche moko mag Nadab, kod timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Ne nitie lweny e kind Asa kod Baasha ruodh Israel e ndalo duto mag ngimagi. E higa mar adek mar loch Asa ruodh Juda, Baasha wuod Ahija nodoko ruodh Israel, morito piny kuom higni piero ariyo gang’wen, kodak Tirza. Notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero, koluwo timbe Jeroboam ma nomiyogo jo-Israel obedo joricho. Ruoth Nyasaye nomiyo Jehu wuod Hanani owacho ni Baasha niya, “Ne amiyi duong’ kagoli e buru, kendo naketi jatend joga Israel, to eka iluwo timbe Jeroboam, kendo imiyo joga Israel obedo joketho, ka gimiya mirima nikech richogi. Emomiyo abiro yweyi oko, kaachiel gi jodhoodi, kendo anami odi bed kaka od Jeroboam wuod Nebat. Jodhood Baasha ma otho e dala, guogi nocham; to mago ma otho oko, winy nocham.” Weche moko mag Baasha, kaachiel gi tekone, kod timbene duto, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Koro Baasha notho moyike Tirza, eka Ela ma wuode nodoko ruoth kare. To Ruoth Nyasaye nosemiyo Jehu ma wuod Hanani owuoyo kuom Baasha gi dhoode nikech Baasha notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero. Baasha nomiyo Ruoth Nyasaye mirima gi timbene mane chalo gi timbe mag dhood Jeroboam, kendo nikech notieko dhoodno. E higa mar piero ariyo gauchiel mar loch asa ruodh Juda, Ela wuod Baasha nodoko ruodh Israel, mi norito piny kuom higni ariyo kodak Tirza. To Zimri, ma achiel kuom jotend geche mag lweny nojame, mokedo kode. E higa mar piero ariyo gabiriyo mar loch Asa ruodh Juda, kane oyudo Ela omer Tirza e od Arza mane jarit od ruoth, Zimri nodonjo, monege, kendo okawo lochne. Kane Zimri osedoko ruoth, nonego jodhood Baasha duto, ma ok oweyo kata ng’ama dichwo achiel kuom wedene, kata osiepene. Kamano Zimri notieko dhood Baasha duto, kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Jehu janabi owacho. Mano notimore nikech richo duto mag Baasha gi mag Ela wuode, ma ne gimiyo jo-Israel otimo, ka gimiyogo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel mirima nikech nyiseche manono. Koro weche moko mag Ela, gi timbene duto, ondik e Kitap weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Zimri nobet ruoth kuom ndalo abiriyo e higa mar piero ariyo gabiriyo mar loch Asa ruodh Israel, kodak Tirza. Nonwang’o ka jolweny ojot but Gibethon, dala jo-Filistia. Jolweny mane ojotgo nowinjo kiwacho ni, “Zimri osejamo ruoth, monego.” Emomiyo jo-Isarel duto mane nie kar jot noketo Omri ma jatend lweny mondo obed ruodh Israel chieng’no. Eka Omri, kaachiel gi jo-Israel duto, nowuok Gibethon, mi gidhi gilworo Tirza. To kane Zimri oneno ni dala osekaw, nodonjo e od ruoth, mochwinyo mach kuom odno, motho kanyo. Mano notimore nikech notimo gik mane Ruoth Nyasaye okwero, koluwo timbe Jeroboam, kendo nikech nomiyo jo-Israel obedo joricho. Koro weche moko mag Zimri, gi timbene mag andhoga, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag ruodhi mag Israel. Eka jo-Israel nopogore diriyo. Jomoko noluwo Tibni wuod Ginath, ka gidwaro kete ruoth, to jomoko noluwo Omri. To joma noluwo Omri noloyo jo-Tibni wuod Ginath e lweny, mi ginego Tibni, kendo Omri nokawo loch. E higa mar piero adek gachiel mar loch Asa ruodh Juda, Omri nodoko ruodh Israel, motiyo higni apar gariyo, Higni auchiel nodak Tirza, eka bang’e nong’iewo got Samaria kuom Shemer gi fedha, ma dirom kilo piero abiriyo kendo nochielo godno gi ohinga, mochake ni Samaria, machal gi nying Shemer, ma wuon godno. Omri notimo gik mane Ruoth Nyasaye okwero moloyo ji duto ma nokwongone, nikech noluwo timbe duto mag Jeroboam wuod Nebat, kendo nomiyo jo-Israel obedo joricho, ka gimiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel mirima nikech nyisechegi manono. Koro weche moko mag Omri, gi tekone ma nonyiso, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Omri notho, moyike Samaria; Ahab wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero adek gaboro mar loch Asa ruodh Juda, Ahab wuod Omri nodoko ruodh Israel, morito Israel kuom higni piero ariyo gariyo kodak Samaria. To Ahab wuod Omri notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero moloyo jogo duto mane okwongone. Ok noluwo mana richo mag Jeroboam kende, to gima rachie moloyo mane otimo, en ni nokendo Jezebel nyar Ethbaal ruodh jo-Sidon, kendo notiyo ni Baal, kolame. Noloso kendo-mar-liswa ni Baal e ot ma nogero ni Baal Samaria, kendo nochungo siro milamo miluongo ni Ashera. Nomiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel mirima moloyo ruodhi duto mag Israel ma nokwongone. Ndalo Ahab ema Hiel ja-Bethel nogeroe Jeriko. Kane oketo mise, Abiram wuode makayo notho, kendo ka nochungo dhorangeyene, Segub wuode machogo notho, mana kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Joshua wuod Nun owacho. Elija ja-Tishbe modak e piny Gilead nowacho ni Ahab niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, kata tho ok nomok e lum, kata koth ok nochue e piny kuom hignigi, mak mana ka awacho.” Eka wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Elija niya, “Aye ka, ichik yo wuok chieng’, kendo ipond e bath aora Kerith, man yo wuok chieng’ mar aora Jordan. Inimodh e aora, kendo asechiko agak mondo okelni chiemo kuno.” Nodhi kaka Ruoth Nyasaye nowacho, modak e bath aora Kerith man yo wuok chieng’ mar aora Jordan. Agak ne kelone kuon gi ring’o okinyi godhiambo, kendo nomodho e aorano. To bang ndalo moko aora nodwono, nikech koth ne onge e piny. Eka wach Ruoth Nyasaye nobirone niya, “A malo, idhi Zarefath, dala moro e piny Sidon, idag kuno, nikech asechiko chi liel moro dalano mondo opidhi.” Omiyo nodhi Zarefath. To kane ochopo e dhoranga dala, noyudo dhako moro ka dondo yien. Noluonge, mokwaye ni, “Omnae pi matin e agwata mondo amodhi.” To kane dhakono dhi, Elija nokowone wach ni, “Ikelnae kuon matin bende.” En to nodwoko ni, “Gi nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachi, aonge gi gimoro motedi, mak mana sanja mar mogo modong’ e dak, kod mo matin e agulu. Koro eka adondo yien matin, mondo adhi atedgo chiemo, wacham gi wuoda, aye watho.” Elija nowachone niya, “Kik iluor. Dhi mondo itim kaka asewacho, to mokwongo ited kuon matin ikelna, eka bang’e ited modong’ ucham gi wuodi. Nimar ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Mogo manie dak, kata mo manie agulu ok norum nyaka chop chieng’ ma Ruoth Nyasaye nokel koth e piny.’ ” Mi dhakono nodhi, motimo kaka Elija nowachone, kendo ne gichiemo gi joode kod Elija ndalo mang’eny. Mogo manie dak kod mo manie agulu ne ok orumo, kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Elija owacho. Bang’ mano, tuo nogoyo wuod dhako ma wuon otno, kendo tuono nohinge, mi chunye nochot. Dhakono nopenjo Elija niya, “Yaye ng’at Nyasaye, in gang’o koda? Bironi osefwenyo richona koso, ma omiyo wuoda otho?” To Elija nodwoke niya, “Miya wuodi.” Eka nokawe kuome, moting’e kodhi kode e gorofa malo, kama nodakie mi nopiele e kitandane owuon. Eka noywak ni Ruoth Nyasaye, kopenje niya, “Yaye, Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, in ema isekelo masira ni chi liel ma adakgoni kinego wuode?” Eka noriere kuom nyathi didek, koywak ni Ruoth Nyasaye niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, akwayi, yie chuny nyathini oduogi.” Ruoth Nyasaye nowinjo Elija, mi chuny nyathi noduogo, modoko mangima. Elija nokawo nyathi, molorgo koa e gorofa. Nomiye min mare, kowacho niya, “Neye! Wuodi ngima.” Dhakono nowacho ni Elija niya, “Kawuono eka ang’eyo ni in ng’at Nyasaye, kendo wach Ruoth Nyasaye mawuok e dhogi en adier.” Bang’ ndalo mang’eny, ka oro osebetie kuom higni adek, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Elija niya, “Wuogi mondo Ahab oneni nikech abiro kelo koth e piny.” Omiyo Elija nowuok mondo Ahab onene. Ndalogo kech ne duong’ e Samaria, omiyo Ahab noluongo Obadia, ma jaduong’ ode. (Obadia ne en ng’at moluoro Ruoth Nyasaye ahinya, kendo kane Jezebel nego jonabi mag Ruoth Nyasaye, to nopando jonabi mia achiel kuomgi. Piero abich nopando e rogo achiel, to piero abich opando e rogo machielo, momiyogi chiemo gi pi bende.) Ahab nowacho ni Obadia niya, “Wawuoth e piny duto, e sokni kod aore duto, dipo ka wayudo lum ma dwaresgo farese gi kenje, mondo kik kech neggi duto.” Omiyo ne gipogo piny e kindgi ji ariyo, mondo kik gimoro dong’ mak orangi. Ahab nochiko konchiel, to Obadia nochiko komachielo. Kane Obadia dhi, nopo koromo gi Elija. Kane onene, nogoyo chonge piny, mokulorene, kowacho niya, “Jaduong’ Elija! Kara mana in?” Nodwoke ni, “Ee, mana an. To koro dhi inyis ruodhu ni, an ka.” To Obadia nopenje niya, “Ere gima aseketho, momiyo idwaro keta e lwet Ahab mondo onega? Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachi ni onge oganda kata piny moro ma ruodha pok ooroe ji mondo odwari. To kane jopinjego okwer ni ionge kuno, to nyaka ne gikuong’re ni gikia kuma intie. Koro iora mondo adhi anyis ruodha ni, ‘Elija ni ka!’ To kwasewere kodi, to Roho mar Ruoth Nyasaye biro teri kuma ok ang’eyo. Omiyo, ka adhi, ma anyiso Ahab ni in ka, mi obiro to ok onwang’i, enonega. To jaduong’, aseluoro Ruoth Nyasaye, chakre tinna. Bende isewinjo gima natimo ka Jezebel ne nego jonabi mag Ruoth Nyasaye? Napando jonabi mia achiel. Piero abich napando e rogo achiel, to piero abich e rogo machielo, mamiyogi chiemo gi pi bende. To pod iora mondo adhi anyis ruodha ni, ‘Elija ni ka!’ Donge ing’eyo ni obiro nega?” To Elija nodwoke niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma Nyasacha ma atiyone, akuong’ora ni abiro nene kawuono.” Eka Obadia nodhi dwaro Ahab, monyise wach. Mi Ahab nodhi neno Elija. Kane Ahab oneno Elija, nowachone niya, “Kara mana in, jasand jo-Israel!” Elija nodwoke ni, “An ok asand jo-Israel, to in gi jodhoodu ema usandogi, nikech useweyo chik Ruoth Nyasaye, kuluwo nyiseche manono miluongo ni Baal. Emomiyo koro or wach mondo jo-Israel duto obi, wachokre e got Karmel, kaachiel gi jonabi mia ang’wen gi piero abich mag Baal, kod mag Ashera mia ang’wen, ma Jezebel opidho.” Kuom mano, Ahab noluongo jo-Israel duto, kendo nochoko jonabigo kanyakla e got Karmel. Eka Elija nochung’ e nyim ji duto, mopenjogi niya, “Unuriwni e kind paro ariyo nyaka karang’o? Ka Ruoth Nyasaye en Nyasaye, to luweuru; to ka Baal e Nyasaye, to luwuru Baal.” To ji noling’ thi. Eka Elija nowachonigi niya, “Eri an kende e janabi mar Ruoth Nyasaye modong’, to jonabi mag Baal gin mia ang’wen gi piero abich. Koro miwauru ruedhi ariyo. We giyier achiel mondo giyang’, kendo gikete ewi yien, to kik gimok mach. An bende abiro yang’o rwath machielo, kendo nakete ewi yien, to ok namok mach. Eka uluong nying nyasachu, to an abiro luongo nying Ruoth Nyasaye, kendo Nyasaye ma noor mach, e Nyasaye.” Ji duto nodwoko ni, “Wayie.” Elija nowacho ni jonabi mag Baal niya, “Yieruru rwath achiel, uyang’ mokwongo nikech ung’eny. Eka uluong nying nyasachu, to kik umok mach.” Omiyo ne gikawo rwath, mi giyang’o, kendo ne giluongo nying Baal, chakre okinyi nyaka odiechieng’, ka giwacho niya, “Baal, yie idwokwa!” To ne onge dwoko kata matin. To koro ne gichikore achika ka gilworo kendo-mar-liswa mane giseloso. Kane ochopo odiechieng’ tir, Elija nojarogi, ka ngeko nyiero, kowacho niya, “Koguru matek! Donge en nyasaye? Dipo ka wach moro pod ogale, kata odich, kata odhi wuoth. Kamoro onindo, chieweuru!” Omiyo ne gimedo kok matek, ka ging’olore gi pelni kod ligengni, kaka kit timgi nobet, nyaka rembgi nochuer. Odiechieng’ nokadho, to ne gimedo dhumore nyaka sa michiwoe misango mar odhiambo. To ne onge dwoko, kata ng’ama dewo ywakgi. Eka Elija nowacho ni ji duto niya, “Suduru ka.” Mi ji duto nosudo machiegni. Noloso kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye ma nomukore. Nokawo kite apar gariyo maromre gi kwan mar dhout yawuot Jakobo, jal mane wach Ruoth Nyasaye obirone niya, “Nyingi noluong ni Israel.” Kitego nolosogo kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye. Nokunyo bur molworo kendo-mar-misango. Burno dine rom ting’o migerni ariyo mag koth ngano. Nochano yien, kendo nopogo rwath lemo lemo, moketo ewi yien. Eka nowacho niya, “Keluru pi, depige ang’wen, uol kuom misango kendo kuom yien.” Mi ne gitimo kamano. Nowacho niya, “Meduru kendo.” Mi ne gitimo kamano. Nowacho kendo ni, “Timuru mar adek.” Mi ne gitimo, kendo pi noo piny, molworo kar misango, nyaka bur nopong’. Kane sa michiwoe misango mar odhiambo ochopo, Elija janabi nosudo machiegni, mowacho niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim, gi Isaka, kod Israel, yie mondo ji ong’e kawuono ni in e Nyasach Israel, kendo ni an e jatichni, mosetimo magi duto kaka iwacho. Dwoka, Ruoth Nyasaye! Dwoka mondo jogi ong’e ni in e Nyasaye maloko chunygi iri.” Eka mach mar Ruoth Nyasaye nolwar, motieko misango kaachiel gi yien gi kite kod lowo, kendo nonywayo pi mane nie bur pep. Kane ji duto oneno gima otimore, ne gipodho piny auma, ka giwacho niya, “Ruoth Nyasaye e Nyasaye! Adier, Ruoth Nyasaye e Nyasaye!” Elija nokonogi niya, “Makuru jonabi mag Baal. Kik uwe kata achiel tony.” Ne gimakogi, mi Elija noterogi mwalo e aora Kishon, monegogi kuno. Koro Elija nowacho ni Ahab niya, “Dhi ichiem, kendo imethi, nikech awinjo ka koth mor matek.” Ahab nodhi motimo kamano. To Elija nodhi moidho ewi got Karmel. Nogoyo chonge piny, koketo wiye e kind chongene. Nowacho ni jatichne ni, “Dhi ewi got, ing’i yo nam.” Jalo nodhi, mong’icho, mi nodwoke niya, “Ok aneno gimoro.” Elija nowachone ni, “Dog nyadibiriyo.” Kane oduogo e wuodhe mar abiriyo, nowacho niya, “Koro aneno bor polo matin ka lwet dhano ka wuok e nam.” Eka Elija nowachone ni, “Dhi inyis Ahab ni mondo oik geche, kendo olor mwalo, nimar dipo ka koth ogeng’e.” Bang’ sa matin, polo nodudo gi yamo, kendo koth nochue maduong’, mi Ahab noidho geche, modhi Jezreel. Teko mar Ruoth Nyasaye nolor kuom Elija, mi Elija nong’wano lepe, moringo nyim Ahab kateloe nyaka ranga Jezreel. Ahab nonyiso Jezebel gik moko duto mane Elija otimo, kendo kaka nonego jonabi duto. Mi Jezebel nooro jaote ir Elija, kowacho niya, “Ka kiny ochopo sa makama, ka pok anegi kaka isenego jonabigo, to nyiseche mondo onega!” Elija noluor, mi noringo mondo otony. Kane ochopo Beer-sheba, dala mar Juda, noweyo jatichne kuno. To en owuon, nodhi e thim moromo wuodh ndalo achiel. Eka nobet e tiend yath moro, mokwayo Ruoth Nyasaye ni mondo otho, kowacho niya, “Oromo! Yaye Ruoth Nyasaye, kaw ngimana, nikech ok aber moloyo kwerena.” Noriere e tiend yadhno, monindo. Eka malaika nomule, ka wachone niya, “A malo, ichiem.” Kane oting’o wang’e, nopo koneno makati kod puga mar pi yo ka wiye. Nochiemo kendo nomodho, eka nochako oriere piny. To malaika mar Ruoth Nyasaye noduogo, momule, ka wacho niya, “A malo, ichiem, nono to wuoth biro hingi.” Eka noa malo mochiemo kendo omodho. Chiemono nomede teko, mowuotho ndalo piero ang’wen, odiechieng’ gotieno, mochopo Horeb, god Nyasaye. Nodonjo e rogo moro, mobworoe. Eka wach Ruoth Nyasaye nobirone niya, “Elija, itimo ang’o ka?” Nodwoko niya, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, asetiyoni gi kinda nikech hera maduong’ maherigo, to jo-Israel ok oserito singruok mane itimo kodgi. Gisemuko kendeni mag misango, kendo gisenego jonabi magi, mak mana an ema adong’, to koro gidwaro nega.” Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Wuogi, idhi ichung’ nyima ewi got nikech abiro kadho kanyo.” Mokwongo yamo nokudho, momuko gode, kendo obaro lwendni e nyim Ruoth Nyasaye; to Ruoth Nyasaye ok ne nie yamo Bang’e ka piny oseyiengni, ne nitie mach; to Ruoth Nyasaye ok ne nie mach. To bang’ mach, piny noling’ thi. Kane Elija owinjo kamano, nogeng’o wang’e gi lawe mar abola, kendo nowuok, mochung’ e dho rogo. Eka nowinjo dwol kapenje niya, “Elija, itimo ang’o ka?” Nodwoko ni, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, asetiyoni gi kinda, to jo-Israel ok oserito singruok mane itimo kodgi. Gisemuko kendeni mag misango, kendo gisenego jonabi magi; mak mana an ema odong’, to koro gidwaro nega.” Eka Ruoth Nyasaye nowachone niya “Dog gi yor thim mane ibirogo, idhi Damaski, to kisechopo, iwir Hazael gi mo mondo obed ruodh Aram. Jehu wuod Nimshi bende iwir mondo obed ruodh Israel; to Elisha wuod Shafat ja-Abel-mehola ema mondo iwir obed janabi kari. Ng’at ma Hazael ok onego, Jehu noneg; to ng’at ma Jehu ok onego, Elisha noneg. To abiro weyo ji alufu abiriyo kangima, mana jogo duto ma pok ogoyo chongegi piny ni Baal, kendo ma pok onyodhe.” Elija nowuok kanyo, modhi oyudo Elisha wuod Shafat ka puro. Ji ne puro gi dhok piero ariyo gang’wen; dhok ariyo ne ywayo kwer achiel, to Elisha ema ne puro gi dhok ariyo mogik. Elija nochopo bute, mobolo kuome lawe mar abola. Eka Elisha noweyo dhok, moringo olawo Elija, kendo owachone niya, “Dogi, to kik wiyi wil gi gima asetimoni.” Mi Elisha noweyo lawe, modok okawo dhok ariyogo. Noyang’ogi motedogi gi yiend kwer, mi nomiyo joge mondo ocham. Eka nowuok moluwo Elija, kendo nodoko jatichne. Ben-hadad ruodh Aram nochoko ogandane mar lweny, kaachiel gi ruodhi piero adek gariyo gi farese kod geche lweny. Nodhi molworo Samaria, kendo nokedo kode mondo okawe. Eka nooro joote dalano mondo owach ni Ahab niya, “Ben-hadad owacho kama: ‘Fethi gi dhahapi, gin maga, to mondi kod nyithindi ema inyalo dong’go.’ ” Ruodh Israel nodwoke niya, “Ruodha, ok adagi gima iwacho. An mari, kaachiel gi giga duto.” To bang’e jootego noduogo ire, mowacho niya, “Koro Ben-hadad owacho ni mondo imiye fethi gi dhahapi, kaachiel gi mondi kod nyithindi. Kiny kar sa makama, noor jotichne mondo omany odi, kod ut jogi, kendo ginikaw gimoro amora ma gihero.” Eka ruodh Israel noluongo jodongo duto mag piny, mowachonigi niya, “Koro neuru kaka ng’atni dwaro kelona masira. Ne ok atamora chiwo fetha gi dhahapa, to koro odwaro mondo amiye monda gi nyithinda bende!” Jodongo kod ji duto nodwoke ni, “Kik idewe, kendo kik iyiene.” Omiyo nodwoko joote Ben-hadad niya, “Dhi unyis ruodha ni duto ma nokwongo kwaya, anatim, to gima koro okwaya sani ok anyal timo.” Mi joote nodwoko ni ruodhgi wach. Ben-hadad noorone wach kendo niya, “Nyiseche mondo okweda ka ok aduwo Samaria ma kata mana buru modong’ie ok nyal romo joga duto jowo!” Ruodh Israel nodwoko ni, “Wachneuru niya, ‘Ng’ama rwako gilweny kik pakre ka ng’ama oselonyogi!’ ” Ben-hadad nowinjo wachni kometho gi ruodhi kande e hembegi, mi nowacho ni joge niya, “Chanreuru ni lweny.” Mi ne giikore monjo dala Samaria. Eka janabi moro nobiro ir Ahab ruodh Israel, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Donge ineno oganda maduong’ni? Kawuono eka abiro chiwogi e lweti, mi ining’e ni an e Ruoth Nyasaye.’ ” Ahab nopenje ni, “Ruoth Nyasaye biro chiwonwagi e lwet ng’a gini?” Janabi nodwoke ni, “Mana in.” Eka Ahab nochano yawuowigo, moromo ji mia achiel gi piero adek gariyo. Achien nochano jolweny duto mag Israel, ma dirom ji alufu abiriyo. Ne giwuok odiechieng’, ka yawuowi ma lang jodong gwenge otelo nyime. To noyudo ka Ben-hadad mer e hembe, kaachiel gi ruodhi piero adek mane konye. Nokel ni Ben-hadad wach niya, “Jomoko wuok Samaria.” Nodwoko ni, “Makgiuru ka gingima, bed ni gibiro gi kue, kata gibiro kedo kodwa.” Yawuowi ma lang jodong gwenge nowuok e dala Samaria, kendo oganda lweny noluwo bang’gi. Ng’ato ka ng’ato nonego ng’ate, mi jo-Aram noringo, ka jo-Israel lawogi. To Ben-hadad ruodh Aram noidho faras motony kaachiel gi joidh faresene moko. Eka ruodh Israel nowuok momako farese gi geche, kendo nonego jo-Aram oyokre. Janabi cha nodhi ir ruodh Israel, mowachone niya, “Koro jiwri, ine gima onego itim, nikech e ndalo oro, ruodh Aram biro monji.” Jodong Aram nowacho ni ruodhgi niya, “Nyasach jogo en nyasach gode; mano emomiyo ne giloyowa. Koro onego waked kodgi e pap, eka wanalogi adier. To tim kama: gol ruodhi kande e tichgi, iket jotend lweny kargi. Eka ichok oganda lweny moromo gi oganda ma nolalni, kiketo faras ka faras, kendo gari ka gari. Wanaked kodgi e pap, mi wanalogi adier.” Ben-hadad nowinjo wachgi motimo kamano. E ndalo oro, Ben-hadad nochoko jo-Aram, mi nodhi Afek mondo omonj jo-Israel. Jo-Israel bende nochokore koseikgi ni lweny, mi ne giwuok mondo giked gi wasikgigo. Jo-Israel nojot momanyore gi jo-Aram. Jo-Aram nopong’o piny, to jo-Israel ne chalo kweth matindo ariyo mag diek. Ng’at Nyasaye moro nodhi ir ruodh Israel, mowacho ne niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Jo-Aram osewacho ni Ruoth Nyasaye en nyasach gode, to ok en nyasach holni. Omiyo abiro chiwo oganda maduong’ni duto e lweti, eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.’ ” Ne gijot ka gimanyore kamano kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mar abiriyo ne girado ni lweny, kendo odiechieng’no jo-Israel nonego jo-Aram alufu mia achiel. Joma nodong’ noringo modonjo e dala Afek, to ohinga mar dala nopodho, monego ji alufu piero ariyo gabiriyo kuomgi. Ben-hadad bende noringo, modonjo e dalano, kendo nopondo ei ot moro maiye. Jodonge nodhi ire, mowachone niya, “Wasewinjo ni ruodhi mag Israel ng’won. We mondo watue piende gugru e nungowa, kod tonde e ng’utwa, wadhi ir ruodh Israel, dipo koreso ngimani.” Kuom mano, ne gitueyo piende gugru e nungogi, kod tonde e ng’utgi, mi gidhi ir ruodh Israel. Ne giwachone niya, “Ben-hadad jatichni osayi ni kik inege.” Ahab nopenjogi niya, “Kara, pod ongima? En owadwa.” Noyudo ka jogo rito gima dinyisgi parone, omiyo ne giyiene mapiyo niya, “Adier, Ben-hadad en owadu.” Nowachonigi ni, “Dhiuru ukele ka.” Ben-hadad nodhi ir Ahab, mi Ahab noluonge mondo giidh kode gache. Ben-hadad nowachone ni, “Abiro dwoko mier mane wuora omayo wuoru, kendo iniyud thuolo mar yawo kuonde ohala Damaski, kaka wuora notimo e dala Samaria.” Ahab nodwoke niya, “Abiro gonyi kiyie timo kamano.” Mi notimo kode winjruok, mogonye. Wach Ruoth Nyasaye nobiro ni ng’at achiel kuom oganda jonabi, mowacho ni wadgi ni, “Yie igoya!” To jalo nodagi goye. Eka nowachone ni, “Isedagi winjo wach Ruoth Nyasaye, omiyo sibuor biro negi kiwuok kuoma ka.” Gikanyono mane owuokie, noromo gi sibuor monege. Janabino noyudo ng’at machielo, mi owachone niya, “Yie igoya.” Ng’atno nogoye mohinye. Eka janabino nodhi morito ruoth Ahab e yo, koumo wang’e gi nanga mondo kik ong’eye. Kane ruoth kadho, jalo nokok kawachone ni, “Ruoth, ka nadonjo e chuny lweny, naromo gi jalweny moro mokelona ng’at motue, kowachona niya, ‘Rit ng’atni, to kapo ni olalni, to initho, kata in ichul kilo piero adek mag fedha.’ To kane oyudo adich koni gi koni, napo ka ng’atno olalna.” Ruodh Israel nodwoke ni, “Iseng’ado buchi iwuon! Kamano e kaka nobedi.” Eka janabino noelo nanga e wang’e piyopiyo, mi ruodh Israel nong’eyo ni en achiel kuom jonabi. Nowacho ni ruoth niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Ng’at ma nyocha adwaro ni mondo otho, iseweyo odhi, omiyo ibiro tho kare, kendo jogi biro tho kar joge.’ ” Mi ruodh Israel nodok Samaria ka chunye lit. Naboth ja-Jezreel ne nigi puoth mzabibu thurgi, machiegni gi od Ahab ruodh Samaria. Ahab nowacho ni Naboth niya, “Miya puothi mar mzabibu, mondo aloke puoth alot, nikech ochiegni gi oda. Anyalo miyi puoth mzabibu maber moloye; kata kihero, to anachuli nengo moromo kode.” To Naboth nodwoko Ahab niya, “Mano kuero! Ok anyal miyi mwandu kwerena.” Kuom mano Ahab nodok dala ka iye owang’, motamore chiemo. Jezebel chiege nodhi ire, mopenje niya, “Ang’o momiyo ikuyo, kendo idagi chiemo?” Nodwoke niya, “Akuyo nikech nakwayo Naboth ja-Jezreel ni mondo ang’iew puothe mar mzabibu, to ka ok odwar pesa to mondo awilne gi puodho machielo. To nokwera ni ok onyal miya puothe.” Jezebel chiege nowachone ni, “Donge inie ruodh Israel? A malo, ichiem kendo ibed mamor. Abiro miyi puoth mzabibu mar Naboth ja-Jezreel.” Omiyo Jezebel nondiko barupe gi nying Ahab, modinogi gi alama mar ruoth; mi noorogi ni jodongo kod joma ogen modak e dala achiel gi Naboth. Weche mane ondiko e barupego e magi: “Chikuru chieng’ ma ji onego tueye chiemo, kendo uket Naboth obed e nyim ji e kom moyiedhi. Eka uket ji ariyo macheje obed momanyore kode mondo odonjne, ka giwacho ni oseyanyo Nyasaye kod ruoth bende. Eka ugole oko, ugoye gi kite nyaka otho.” Mi jodongo gi joma ogen mag dalano mane odak machiegni gi Naboth notimo kaka Jezebel nonyisogi e barupe mane ooronigi. Ne gichiko chieng’ ma ji onego otueye chiemo, kendo ne giketo Naboth e kom moyiedhi e nyim ji. Ji ariyo macheje nodonjo, mobet momanyore kode. Eka ne gidonjo ni Naboth e nyim ji duto, ka giwacho niya, “Naboth noyanyo Nyasaye kod ruoth bende.” Omiyo ji nogole oko, kendo ne gigoye gi kite nyaka otho. Bang’e ne gioro ni Jezebel wach niya, “Osego Naboth gi kite, kendo osetho.” Kane Jezebel owinjo ni osego Naboth gi kite, kendo osetho, nowacho ni Ahab niya, “Dhiyo, ikaw puoth mzabibu mane Naboth ja-Jezreel odagi ng’iewo kodi, nikech koro osetho.” Kane Ahab owinjo ni Naboth osetho, nodhi mondo okaw puotheno. To wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Elija ja-Tishbe niya, “Dhi irom gi Ahab ruodh Israel modak Samaria, nikech enie puoth mzabibu mar Naboth, modhi kawo. To wachne ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kara iseneko kendo yeko?’ Eka imed nyise ni Ruoth Nyasaye owacho niya, ‘Kama nyocha guogi onang’oe remb Naboth, ema nonang’ie mari bende!’ ” Ahab nowacho ni Elija niya, “Yaye, jasika, kara isenwang’a?” Nodwoke ni “Ee, asenwang’i, nikech isechiwori mar timo gik ma Ruoth Nyasaye okwero. Omiyo Ruoth Nyasaye owacho niya, ‘Abiro kelo masira kuomi. Abiro yweyi oko, kendo abiro tieko jodhoodi machwo duto, ma onge kata ng’at achiel ma nodong’ e Israel. Anami dhoodi chal gi dhood Jeroboam wuod Nebat, kendo gi dhood Baasha wuod Ahija, nikech isemiya mirima, kendo nikech isemiyo jo-Israel obedo joricho. Jodhoodi mabiro tho e dala, guogi nocham, to mago mabiro tho oko, winy nocham.’ ” To kuom Jezebel, Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Guogi nocham ringre e Jezreel.” Onge ng’at mane ochiwore mar timo gik ma Ruoth Nyasaye okwero kaka Ahab, mane Jezebel chiege chwalo. Notimo gik makuero chuth, kolamo gik maket kaka jo-Amor ne timo. Jo-Amorgo ema ne Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe ni jo-Israel. Kane Ahab owinjo wechego, noyiecho lepe, morwako pien gugru e dende. Notueyo chiemo, monindo e pien gugru, kendo nodembore koboch. Mi wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Elija ja-Tishbe niya, “Bende ineno kaka Ahab odembore e nyima? Ok abi kelo masira e ndalone, nikech osebedo modembore e nyima kamano, to abiro kelo masira e ode mana e ndalo wuode.” Higni adek nokadho ka lweny onge e kind jo-Aram gi jo-Israel. To e higa mar adek, Jehoshafat ruodh Juda nolimo ruodh Israel. Ruodh Israel nopenjo jodonge ni, “Donge ung’eyo ni Ramoth-gilead en dalawa? To waling’ nadi mak wadhi wakawe kuom ruodh Aram?” Eka nopenjo Jehoshafat niya, “Iyie dhi kodwa mondo waked gi jo-Ramoth-gilead?” Jehoshafat nodwoko ruodh Israel niya, “Ayie! Joga e jogi, kendo faresena e fareseni.” Eka Jehoshafat nowacho ni ruodh Israel niya, “To mokwongo onego wapenj Ruoth Nyasaye wach.” Omiyo ruodh Israel nochoko jonabi ma dirom mia ang’wen, mopenjogi niya, “Adhi aked gi jo-Ramoth-gilead, koso awe?” Ne gidwoke niya, “Dhiyo, nikech Ruoth Nyasaye biro miyi dalano.” To Jehoshafat nopenje niya, “Janabi moro mar Ruoth Nyasaye onge ka, ma dwapenj wach koso?” Ruodh Israel nodwoke ni, “Ee, ng’at achiel pod odong’ ma dipenjnwa Ruoth Nyasaye wach, en Mikaya wuod Imla.” To Jehoshafat nowachone ni, “Kik iwuo kamano.” Eka ruodh Israel noluongo jatichne moro, mowachone niya, “Dhi piyo iluong Mikaya wuod Imla.” Koro noyudo ka ruodh Israel gi Jehoshafat ruodh Juda obet e alap manie dhoranga Samaria, ka ng’ato ka ng’ato nie kom duong’ne, korwako lawe mar ruoth, kendo jonabi duto ne koro wach e nyimgi. Zedekia wuod Kenaana nosethedho tunge mag nyinyo morwako, mi nowacho niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Ibiro chwowo jo-Aram gi tungegi, nyaka itiekgi.’ ” Jonabi duto bende nokoro mana wach machal kamano, ka giwacho niya, “Dhi Ramoth-gilead mondo ilo. Ruoth Nyasaye biro chiwe e lweti.” Jaote mane odhi luongo Mikaya nowachone niya, “Jonabi duto osekoro wach nyalhodia, ka giwacho ni gima ber biro timore ni ruoth. In bende yie ikor wach maber kaka gisekorono.” To Mikaya nodwoke ni, “Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye ni gima Ruoth Nyasaye biro wacho ema nawachi.” Kane Mikaya ochopo e nyim ruoth, ruoth nopenje niya, “Koso wawe?” Nodwoke niya, “Dhi mondo ilo! Ruoth Nyasaye biro chiwe e lweti.” Ruoth nowachone ni, “Asesiemi nyadidi ni kik iwach miriambo, to mak mana adiera kende e nying Ruoth Nyasaye!” Mikaya nowacho niya, “Naneno jo-Isarel duto koke e gode, ka rombe maonge jakwath; kendo nawinjo ka Ruoth Nyasaye wacho niya, ‘Jogi onge gi wuon-gi, we mondo gidog e miechgi gi kue.’ ” Ruodh Israel nowacho ni Jehoshafat niya, “Donge nawachoni ni jali ok dikorna wach maber, to mana marach?” Mikaya nowacho niya, “Koro winj wach Ruoth Nyasaye. Naneno Ruoth Nyasaye kobet e kom duong’ne, kendo ka oganda polo ochung’ e bathe koni gi koni. Ruoth Nyasaye nopenjogi niya, ‘Ere ng’ama diho Ahab odhi Ramoth-gilead mondo otho kuno?’ To roho ka roho nochiwo parone, nyaka roho moro nosudo mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye, kowacho niya, ‘An ema abiro hoye.’ Ruoth Nyasaye nopenje niya, ‘Ere kaka ibiro hoye?’ Nodwoke niya, ‘Abiro dhi bet roho mar miriambo e dho jonabini duto.’ Ruoth Nyasaye noyie ni, ‘Ee, in ema ibiro hoye, kendo iniloye. Dhiyo itim kamano.’ Koro sani Ruoth Nyasaye oseketo roho mar miriambo e dho jonabini duto. To kata kamano Ruoth Nyasaye oseng’adoni buch masira.” Eka Zedekia wuod Kenaana nosudo machiegnii, mothalo lemb Mikaya, kapenje niya, “Ere kaka Roho mar Ruoth Nyasaye ne nyalo a kuoma mondo owuo kodi?” Mikaya nodwoke niya, “Chieng’ ma inidonji e ot maiye mondo ipondie, eka ining’e!” Ruodh Israel nowacho ni, “Makuru Mikaya, uter ir Amon jaduong’ Samaria, kod Joash wuod ruoth, mondo girite. Wachnigiuru niya, ‘Ruoth owacho ni mondo uket ng’atni e od tuech, kendo umiye mana kuon abang’a gi pi kende, nyaka aduog ka angima.’ ” To Mikaya nowacho niya, “Kiduogo kingima, to kara Ruoth Nyasaye ok osemiyo awuoyo!” Kamano ruodh Israel gi Jehoshafat nodhi Ramoth-gilead. Ruodh Israel nowacho ni Jehoshfat niya, “Kwadhi e lweny, to abiro rwako lewni moko mondo kik ji ng’eya, to in rwak lepi mag ruoth.” Kamano ruodh Israel noloko kite, modhi e lweny. To ruodh Aram nosechiko jodong lweny piero adek gariyo ma jotend gechene ni kik giked gi ng’at moro amora, to mak mana ruodh Israel kende. Kane jotend geche oneno Jehoshafat, ne giwacho niya, “Nyaka bed ni jal cha e ruodh Israel.” Ne gilokore ire mondo giked kode, to Jehoshafat nogiyo. Kane jotend geche oneno ni ok en ruodh Israel, ne giweyo lawe. To ng’at moro nodiro asere, morodhno gi kor ruodh Israel e kind chumbe mag lweny ma norwako. Mi ruoth nowacho ni jariemb gache niya, “Wichri, igola e lweny, nikech ahinyora malit.” Lweny nomedore chieng’no, to ne giyiengo ruoth e gache kochomo jo-Aram, kendo rembe nochuer aming’a e gari nyaka notho godhiambo. Kane chieng’ dwaro podho, nogo milome ni oganda lweny niya, “Ng’ato ka ng’ato mondo odog thurgi, nikech ruoth osetho.” Ne gidwoko ringre ruoth Samaria, mi giyike kuno. Ne gilwoko geche e dho yawo mar Samaria, kuma mon ma jochode ne lwokoree, mi guogi nonang’o rembe. Kamano wach Ruoth Nyasaye nochopo kare. Weche moko mag Ahab, gi timbene duto, kod ode mane olos gi lak liech, gi mier duto ma nogero, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Kane Ahab otho, Ahazia wuode nodoko ruoth kare. E higa mar ang’wen mar loch Ahab ruodh Israel, Jehoshafat wuod Asa nodoko ruodh Juda. Nokawo loch ka en jahigni piero adek gabich, kendo norito piny kuom higni piero ariyo gabich kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Azuba nyar Shilhi. Jehoshafat noluwo timbe duto mag Asa wuon mare, ma ok oweyo kata achiel, kendo timbene ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye. To hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi, kendo ji ne pod timo misengni kendo wang’o ubani kuondego. Jehoshafat bende notimo winjruok gi ruodh Israel. Timbe moko duto mag Jehoshafat, gi tekone kod lwenjene ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Noriembo joterruok mag kuonde lemo mane otony e ndalo Asa wuon mare, mondo kik gidag e pinye. Ndalogo Edom ne onge gi ruoth, to jaduong’ moro ema nobet jatelo kar ruoth. Jehoshafat nohondho yiedhi madongo machal gi mago mane dhi Tarshish, mondo oomgo dhahabu Ofir. To ne ok gidhi, nikech ne gibarore mana Ezion-giber. Eka Ahazia wuod Ahab nokwayo Jehoshafat niya, “Yie mondo jowa odhi gi jou e yiedhi mau.” To nodagi. Jehoshafat notho, moyike but kwerene e dala Daudi kwar mare. Jehoram wuode nodoko ruoth kare. E higa mar apar gabiriyo mar loch Jehoshafat ruodh Juda, Ahazia wuod Ahab nodoko ruodh Israel kuom higni ariyo. Notimo gik ma Ruoth Nyasaye okwero, koluwo timbe wuon mare, gi timbe min mare, kod timbe Jeroboam wuod Nebat, ma nomiyo jo-Israel obedo joricho. Notiyo ni Baal, kendo nolame, komiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel mirima mana kaka wuon mare notimo. Kane Ahab osetho, jo-Moab nodagi bet e bwo loch Israel. Chieng’ moro Ahazia nogore piny koa e dirisa mar gorofa mar ode man Samaria, mohinyore. Nooro joote mondo odhi openj Baal-zebub nyasach Ekron kata kobiro kwo. To malaika mar Ruoth Nyasaye nowacho ni Elija ja-Tishbe niya, “Dhi irom gi joote mag ruodh Samaria, kendo ipenjgi nia, ‘Nyasaye onge e Israel ka koso, momiyo udhi mana ir Baalzebub mondo upenje wach? Emomiyo Ruoth Nyasaye owacho ni ok nikwo, to initho mana e kitandani minindoeno.’ ” Kane jootego odok ir ruoth, nopenjogi gimomiyo giduogo. Ne gidwoke niya, “Ng’at moro oromo kodwa, mowachonwa ni mondo wadog ir ruoth ma noorowa, wanyise ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Nyasaye onge Israel koso, momiyo ioro ji ir Baalzebub nyasach Ekron mondo ipenje wach? Kuom mano ok nikwo, to initho mana e kitanda minindoeno.’ ” Ruoth nopenjogi niya, “Jal moromo kodu, monyisou wechego, chal nadi?” Ne gidwoke ni, “Norwako law ma rayier, kendo notweyo okanda mar del e nungone.” Ahazia nowacho ni, “Kara en Elija ja-Tishbe.” Eka ruoth nooro jatend lweny mane nigi jolweny piero abich mondo odhi ir Elija. Jatelono noyude kobet piny ewi got moro. Nowachone niya, “Ng’at Nyasaye, ruoth owacho ni mondo ilor!” To Elija nodwoke ni, “Ka an ng’at Nyasaye adier, to mach mondo oa e polo, otieki kaachiel gi jogi piero abichgo.” Eka mach noa e polo motieko jalo gi joge. Ruoth nochako ooro ni Elija jatelo machielo kod joge piero abich. Jalo nodhi ir Elija, mowachone niya, “Ng’at Nyasaye, ruoth owacho ni mondo ilor piyo!” To Elija nodwoke ni, “Ka an ng’at Nyasaye adier, to mach mondo oa e polo, otieki kaachiel gi jogi.” Mi mach noa e polo, motieke gi joge. Eka ruoth nooro jatelo mar adek kod joge piero abich. Jatelono nodhi, mogoyo chonge piny e nyim Elija, kosaye niya, “Yaye ng’at Nyasaye, akwayi ni mondo ngimana kod ngima ji piero abichgi obedni ka gima igeno e chunyi. Wasewinjo kaka mach noa e polo monego jotelo ariyogo, kaachiel gi jogi mag lweny, to koro mondo ngimana obedni ka gima igeno e chunyi.” Eka malaika mar Ruoth Nyasaye nowacho ni Elija niya, “Lor kode, kik iluore.” Omiyo nolor, mi ne gidhi kode ir ruoth. Eka Elija nowacho ni ruoth niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Ok nikwo, to initho mana e kitanda minindoeno, nikech nioro joote ir Baalzebub nyasach Ekron mondo ipenje wach.’ ” Omiyo Ahazia notho kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Elija owacho. Joram owadgi nodoko ruoth kare e higa mar ariyo mar loch Jehoram wuod Jehoshafat, ruodh Juda, nikech Ahazia ne onge gi wuowi. Timbe moko duto mag Ahazia ondik e kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. E ndalo mane Ruoth Nyasaye dwaro tero Elija e polo gi kalausi, noyudo ka Elija gi Elisha josewuok Gilgal. Elija nowacho ni Elisha niya, “Yie idong’ ka, nikech Ruoth Nyasaye oora nyaka Bethel.” To Elisha nodwoke ni, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, ok naweyi.” Omiyo ne gidhi nyaka Bethel. To oganda jonabi ma nodak Bethel nowuok modhi ir Elisha, mopenje niya, “Bende ing’eyo ni Ruoth Nyasaye biro kawo jaduong’ni kawuono?” Nodwokogi niya, “Ee, ang’eyo kamano, to ling’uru.” Elija nowacho ni Elisha niya, “Yie idong’ ka, nikech Ruoth Nyasaye oora nyaka Jeriko.” To nodwoke niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, ok naweyi.” Omiyo ne gidhi nyaka Jeriko. Oganda jonabi mane odak Jeriko nosudo machiegni gi Elisha, mopenje niya, “Bende ing’eyo ni Ruoth Nyasaye biro kawo jaduong’ni kawuono?” Nodwokogi niya, “Ee, ang’eyo kamano, to ling’uru.” Eka Elija nowachone niya, “Yie idong’ ka, nikech Ruoth Nyasaye oora nyaka aora Jordan.” To nodwoke niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, ok naweyi.” Omiyo ji ariyogo nodhi adhiya. Ji piero abich kuom oganda jonabi bende nodhi, mochung’ kama ochwalore kodgi, ka ji ariyogo chung’ e dho aora. Eka Elija nobano lawe mar abola, mochwadogo pi, mi pi nopogore koni gi koni, eka ji ariyogo noyudo thuolo mar ng’ado aora kotwo. Kane giseidho loka, Elija nowacho ni Elisha niya, “Yier gima datimni, kapok okawa kuomi.” Elisha nokone ni, “Akwayi mondo ayud pok ariyo mag teko ma in go.” Elija nodwoke ni, “Ikwayo gima tek, to kata kamano, kinena sa mikawa kuomi, to gima ikwayo notimreni. To ka ok inena, to ok notimreni.” To kane pod giwuotho, kendo giwuoyo, gari mar mach gi farese mag mach nobiro, mopogogi, kendo Elija noidho gi kalausi nyaka e polo. Elisha noneno gima notimore, mokok niya, “Wuora, wuora, aneno geche Israel kod joidh faresene!” Kamano Elija nolal e wang’e. Eka Elisha noyiecho lepe owuon kidienje ariyo. Nokwanyo law abola mar Elija mane olwar piny, kendo nodok mochung’ e dho aora Jordan. Nochwado pi gi law Elijano kowacho niya, “Ere Ruoth Nyasaye ma Nyasach Elija?” Kane osechwado pi kamano, pi nopogore koni gi koni, mi nong’ado aora. Kane oganda jonabi modak Jeriko onene gi kuma bor, ne giwacho niya, “Teko mane Elija nigo, koro odok ni Elisha.” Ne gidhi romone, mi gikulorene, ka giwachone niya, “Wan gi joma rateke piero abich. Yie mondo gidhi gidwar jaduong’ni cha, dipo ka Roho mar Ruoth Nyasaye otere, moweye ewi got, kata e hoho moro.” Nodwokogi ni, “Kik uorgi.” To ne gikwaye kidhuku kidhuku, nyaka wiye nokuot, mowachnigi niya, “Ara, orgiuru.” Omiyo ne gioro ji piero abich, momanyo Elija kuom ndalo adek, to ne ok giyude. Ne giduogo Jeriko kuma Elisha ne pod ritogie, mi nowachonigi niya, “Donge nakwerou ni kik udhi?” Jo-Jeriko nowacho ni Elisha niya, “Jaduong’ neye kaka dalawa oger kama ber, mak mana pi ema ok ber, kendo lowo bende rach.” Nodwokogi niya, “Kelnauru agulu manyien, kendo ketieuru kado.” Mi ne gitimo kamano. Eka nodhi e soko, moboloe kado, kowacho niya, “Ruoth Nyasaye owachoo kama: Aseloso pigni maber; chakre kawuono ok nokel tho, kendo ok nomon piny chiek.” Kamano pigno osiko ka ber nyaka chil kawuono, kaka Elisha nowacho. Elisha noa kuno, modhi Bethel to kane pod enie yo koidho thur, rawere moko nowuok e dalano, monyiere, ka giyanye ni, “Rabondoni, dhi adhiya! Rabondoni, dhi adhiya!” Nogoyo machiemo monenogi, kendo nokuong’ogi e nying Ruoth Nyasaye. Ondiegi ma mon ariyo noa e bungu, mokidho rawere piero ang’wen gariyo kuomgi. Eka Elisha noa kuno, modhi nyaka got Karmel. To koa Karmel, nodok Samaria. E higa mar apar gaboro mar loch Jehoshafat ruodh Juda, Joram wuod Ahab nodoko ruodh Israel morito piny kuom higni apar gariyo, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, to ok marom gi mago mane wuon mare gi min mare otimo, nikech nogolo siro mar Baal mane wuon mare oloso. Kata kamano notuere e timbe mokwer mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. Ne ok oweyogi kata matin. Mesha ruodh Moab ne japith rombe, kendo higa ka higa nogolo rombe alufu mia achiel kod piende imbe alufu mia achiel. To kane Ahab otho, ruodh Moab nodagi bedo e bwo loch ruodh Israel. Omiyo ruoth Joram nowuok Samaria, mochoko jo-Israel duto. Nooro wach ni Jehoshafat ruodh Juda niya, “Ruodh Moab piem koda. Diyie wanywak ni jo-Moab koso?” Jehoshafat nodwoke ni, “Ayie! Joga e jogi, kendo faresena e fareseni.” Eka nopenje ni, “Dwaluw yo mane?” Joram nodwoke ni, “Waluw yor thim Edom.” Eka ruodh Israel gi ruodh Juda kod ruodh Edom ne jodhi kanyakla. Ne gitieko ndalo abiriyo ka gilworo kuma bor, nyaka pi norumo ni jolweny kod jamni mane gin go. Eka ruodh Israel noywak, kawacho niya, “Yaye, wan ruodhi adekgi, hapwa rach, nikech Ruoth Nyasaye osekelowa ka mondo oketwa e lwet jo-Moab!” To Jehoshafat nopenjo niya, “Bende nitie janabi mar Ruoth Nyasaye ka, manyalo penjonwa Ruoth Nyasaye wach?” Achiel kuom jotich ruodh nodwoke niya, “Elisha wuod Shafat, mane tiyo ni Elija, ni ka.” Jehoshafat nowacho niya, “Ero, jalo e ng’at man gi wach Ruoth Nyasaye.” Mi ruodh Israel gi Jehoshafat kod ruodh Edom ne jodhi ir Elisha. Elisha nopenjo ruodh Israel niya, “An gang’o kodi? Dhiyo ir jokor weche ma wuoru gi meru ne dhiye!” To ruodh Israel nokwere ni, “Ok kamano nimar Ruoth Nyasaye ema osechokowa kanyakla, mondo oketwa e lwet jo-Moab.” Elisha nodwoke niya, “Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma atiyone, ni da ni ok ageno Jehoshafat ruodh Juda, to da ok adewi, kata ng’iyi da ok ang’iyi. Kata kamano, kelna jago thum.” Kane jago thum gocho, teko mar Ruoth Nyasaye nolwar kuom Elisha, mowacho niya, “Ruoth Nyasaye owacho ni mondo ukuny buche mang’eny e holoni, nikech owacho ni ok unune yamo kata koth, to pi biro pong’o holo, mondo umodhi kaachiel gi jambu. To mano en gima yot ni Ruoth Nyasaye, nimar jo-Moab bende obiro keto e lwetu. Ubiro loyo mier mochiel gi ohinga, kod mier mabeyo duto, kendo unutong’ yien mabeyo duto. Unudin sokni, kendo unuketh puothe mabeyo duto gi kite.” Kamano, kinyne gokinyi kar sa mitimoe misango, pi nobiro koa yo Edom, nyaka gweng’no duto nolokore pi lilo. Kane jo-Moab duto owinjo ni ruodhigo obiro mondo oked kodgi, ji duto mane nyalo ting’o gi lwenje noyworo ni lweny, mi giriedo e tong’ pinygi. Kane gichiew gokinyi, chieng’ norieny e pi, mi ne gineno pi momanyore kodgi kamil makwar ka remo. Omiyo ne giwacho niya, “Macha remo! Nyaka bed ni ruodhigo nende okedo kendgi, monegore! Koro wadhi wayeki!” To kane gichopo kama jo-Israel ojotie, jo-Israel nowuok momonjogi, mi ne giringo, ka jo-Israel lawogi kendo negogi. Jo-Israel noketho miech Moab, kendo ng’ato ka ng’ato nodiro kidi e puothe duto mabeyo, nyaka kite nopong’ogi. Ne gidino sokni duto, kendo ne gitong’o yien mabeyo duto. Dala Kir-hareseth kende ema nodong’ ni jo-Moab, to jodir orujre nolwore mobaye. Kane ruodh Moab oneno ni lweny dwaro loye, nowuok gi jo-ligangla mia abiriyo, kotemo mwomo nyaka ir ruodh Aram, mondo otony, to notamogi. Eka nokawo wuode makayo, mane onego bed ruoth kare, mi onego ewi ohinga, mowang’o ka liswa. Kuom mano mirima maduong’ nomako jo-Israel, kendo ne giweyo kedo kode, mi gidok e pinygi. Chieng’ moro, dhako moro ma chi liel, ma chwore ne achiel kuom oganda jonabi, notero ywak ir Elisha, kawachone niya, “Chwora osetho, kendo ing’eyo kaka ne en ng’at ma oluoro Ruoth Nyasaye. To jabendho osebiro mondo okaw nyithinda ariyo, olok wasumbe.” Elisha nopenje niya, “Datim ang’o? Nyisa gima in go e ot.” Nodwoke niya, “Aonge gi gimoro, mak mana mo matin.” Eka Elisha nowachone niya, “Dhiyo e gweng’u, ihol agulini mang’eny kuom jowadu. Bang’e idonj e odi, ilorrie kaachiel gi yawuoti. Eka iol morno e agulinigo, kendo ka moro osepong’, to iket tenge.” Omiyo dhakono nodhi, molorore e ode kaachiel gi yawuote. Ne gigamone agulinigo, to en nooloe mo. Ne gimedo timo kamano nyaka agulini duto opong’. Omiyo kane okwayo wuode mondo ogamne moro, to wuode nodwoke ni, “Onge modong’.” E sa nogono mo nochok. Eka dhakono nodhi, monyiso ng’at Nyasaye gima osetimore. Elisha nodwoke niya, “Dhiyo, ihon morno, ichulgo gopeni, to modong’, ukonyrugo gi yawuoti.” Chieng’ moro, Elisha nodhi Shunem, kuma dhako moro ma jamoko nodakie. Dhakono nochune mondo ochiem e ode. Bang’ mano, kinde duto mane Elisha luwoe yorno, nothoro rawo kanyo mondo ochiemie. Mano omiyo dhakono nowacho ni chwore niya, “Aneno ni jal makadho ka pileni en ng’at Nyasaye. Wachuogne ot moro matin ewi tado, kendo waketnee kitanda gi mesa gi kom kod taya, mondo pile kobiro limowa to oyue kanyo.” Chieng’ moro, kane oyudo Elisha orawo kanyo, nodonjo e odno moyueyo. Bang’e nowacho ni Gehazi jatichne niya, “Luong chi Shunem.” Gehazi noluongo dhakono, mobiro ochung’ e nyim Elisha. Eka Elisha nowacho ni Gehazi mondo openje niya, “Isekawo chandruok ahinya mar ritowa maber, to koro ere gima dwatimni? Donge dibedie gi ywak moro ma dwater ni ruoth kata jatend jolweny?” Nodwoko ni, “Ooyo, adak kod jowa.” Elisha nopenjo kendo niya, “Dwatimne ang’o?” Gehazi nowacho niya, “Oonge gi wuowi, kendo chwore oti.” Eka Elisha nowacho niya, “Luonge oduogi.” Kane oseluong dhakono, nobiro mochung’ e dhoot. Elisha nowachone niya, “Due makama, higa mabiro, inibed gi nyathi ma wuowi.” To dhakono nodwoke niya, “Ooyo, ruodha, kik iwuonda!” To bang’e nomako ich, monywolo wuowi e ndalo mane Elisha owacho. Nyathino nodongo, kendo chieng’ moro ne odhi e puodho kuma wuon mare ne nitie gi jokeyo. Kane en kuno, nochako ywak ni wuon niya, “Wiya bara! Wiya bara!” Wuon mare nowacho ni jatichne moro niya, “Tere ir min.” To kane osetere, nobet e tiend min nyaka sa auchiel, aye notho. Min mare noidho gorofa, mopiele e kitanda ng’at Nyasaye, eka noloro dhoot, mowuok. Noluongo chwore, mowachone niya, “Adwaro jatich kod kanyna. Ornagi mondo aret adhi ir ng’at Nyasaye, kendo aduog piyo.” Chwore nopenje niya, “Ang’o momiyo idwaro dhi ire kawuono? Due pok opor, bende ok en chieng’ Sabato.” Nodwoke ni, “Adhi adhiya.” Kane osegawo kanyna, nowacho ni jatichne niya, “Sembe, wadhi! Sembe asemba matek, mak mana ka awachoni ni, we.” Mi nowuok modhi got Karmel ir ng’at Nyasaye. Kane ng’at Nyasaye onene gi kuma bor, kobiro, nowacho ni Gehazi jatichne niya, “Ne! Chi Shunem cha biro. Ring iromne, ipenje ngimane gi ngima mar chwore kod mar wuode.” Dhakono nodwoko Gehazi ni, “Wangima.” Kane ochopo e got, nodhi ir ng’at Nyasaye, momako tiende, Gehazi nosudo mondo ogole, to ng’at Nyasaye nowachone niya, “Weye, nimar chunye chandore malit, to Ruoth Nyasaye osepandona wachne, mak onyisa.” Dhakono nopenje ni, “An ema nakwayi wuowi koso? Donge nakweri ni kik iwuonda?” Elisha nowacho ni Gehazi niya, “Ng’wan lepi, ikaw ludha, kendo ichak wuoth. Kiromo gi ng’ato, to kik imosi, kata ka ng’ato mosi, to kik idwoke, kendo kichopo, to iriw ludha e lela wang’ nyathi.” To min nyathi nowachone niya, “Gi nying Ruoth Nyasaye, kendo gi nyingi iwuon, ok naweyi.” Omiyo Elisha nochung’ modhi kode. Gehazi notelonigi, kendo kochopo kuno, noketo luth e lela wang’ nyathi, to nyathi noling’ thi, ma ok otimo gimoro manyiso ni ongima. Omiyo Gehazi nodok romo ni Elisha, monyise ni nyathi ok ochier. Kane Elisha ochopo e ot, noyudo nyathi kotho e kitandane. Omiyo nodonjo, moloro dhoot mondo obed kende gi nyathi, kendo nolamo Ruoth Nyasaye. Eka noriere kuom nyathi, koketo dhoge e dho nyathi, wang’e kuom wang’ nyathi, kendo lwete kuom lwet nyathi. Kane osetimo kamano, ringre nyathi nodoko maliet. Elisha nochung’ mowuotho koni gi koni e ot dichiel. Eka nodok, moriere kuom nyathi kendo, mi nyathi nogir dibiriyo, kendo wang’e noyawore. Elisha noluongo Gehazi, mowachone niya, “Luong chi Shunem.” Mi noluonge. Kane obiro, Elisha nowachone niya, “Kaw wuodi.” Dhakono nodonjo, mogoyo chonge piny e tiende, kokulo wiye piny. Eka nokawo wuode, mowuok. Elisha nodok Gilgal. Chieng’ moro kane kech nie piny, Elisha ne ni kod oganda jonabi, kapuonjogi. Nowacho ni jatichne niya, “Ket agulu maduong’ e kendo, ited chiemo ni jonabigi.” Ng’at achiel kuom jonabi nodhi ng’ueto, moyudo otangle. Nopono bade kopong’ modokgo irgi. Nobarogi, moologi e agulu, ka ok ong’eyo ni gin ang’o. Eka notok ni ji mondo ocham. To kane gichako chiemo, ne giywak niya, “Yaye, ng’at Nyasaye, ang’o manie agulu ma negowani?” Mi ne ok ginyal chiemo. To Elisha nowacho niya, “Kara keluru mogo.” Eka nokiro mogo e agulu, mowacho niya, “Koro tokuru ni ji mondo ochiem.” Mi ne giyudo ni gima rach koro onge e agulu. Ng’at moro noa Baal-shalisha, mokelo ni ng’at Nyasaye cham manyien e gunia. Ne gin makati piero ariyo mag shairi, kod cham mawidhi. Elisha nowacho ni mondo omigi ji ochamgi. To jatichne nokone ni, “Ere kaka anyalo miyo ji mia achiel chiemo matin ni?” Elisha nomedo wacho ni, “Migi amiya, nikech Ruoth Nyasaye owacho ni ginichiem, mi chiemo moko nodong’.” Omiyo nomiyogi, mi gichiemo, kendo moko nodong’, mana kaka Ruoth Nyasaye nowacho. Naaman ne jaduong’ lweny mar ruodh Aram, kendo Ruoth Nyasaye nosekonye, komiyo jo-Aram loyo e lweny. Kuom mano, ne en ng’at ma ruodhe ogeno kendo morgo. Bende ne en ng’at maratego ma jachir. To ne en radhoho. Noyudo ka chiege nigi nyar Israel moro ma jatichne, mane jo-Aram omako kane gimonjo jo-Israel, kaka ne githoro timo. Nyakono nowacho ni chi Naaman niya, “Mad ruodhwa dhi ir janabi man Samaria! Dothiedh dhohone.” Kane Naaman owinjo kamano, nodhi monyiso ruodhe gima nyar Israel owacho. Ruodh Aram nowachone niya, “Kara dhiyo, abiro ori ir ruodh Israel gi barua.” Naaman nodhi gi fedha moromo kilo mia adek, gi dhahabu moromo kilo apar, kod lewni mabeyo apar. Barua mane otero ni ruodh Israel nowacho kama: “Kisomo barupani, to ng’e ni aseoroni Naaman jaduong’na mar lweny, mondo ithiedh dhohone.” Kane ruodh Israel osomo barua noyiecho lepe, kowacho niya, “An e Nyasaye koso, ma anyalo nego ng’ato kata miye ngima, momiyo jali orona ng’ato mondo athiedh dhohone? Neuru kaka odwaro dhaw kodwa!” To kane Elisha, ng’at Nyasaye owinjo kaka ruodh Israel oyiecho lepe, noorone wach niya, “Marang’o iseyiecho lepi? Or jalo ira, mondo ong’e ni kara janabi nitie e Israel.” Mi Naaman nodhi gi faresene kod gechene, mochung’ e dhood Elisha. Elisha noorone jaote niya, “Dhiyo, inyumri dibiriyo e aora Jordan, to dendi biro chango, kendo ibiro pwodhori.” To Naaman nokecho, modok kowacho niya, “Nende aparo ni dowuog obi ira, kendo dochung’ koluongo nying Nyasaye ma Nyasache, kendo dorie lwete kuom adhondena mondo othiedhna dhoho. Donge aore mag Damaski, ma Abana gi Farpa, beyo moloyo aore duto mag Israel? Ok danyumra e aorego mondo achangi?” Bang’e nolokore modhi ka iye owang’. To jotichne nosudo bute, mopenje niya, “Wuonwa, ka da janabi chiki ni mondo itim gimoro maduong’, donge ditimo? To koro ok ber moloyo kowachoni mana ni mondo inyumri e pi, idok maler?” Omiyo nolor modhi onimo e aora Jordan dibiriyo, kaka ng’at Nyasaye nowacho, mi nopwodhore, kendo dende noduogo mapakni ka dend nyathi matin. Naaman gi joge duto nodok ir ng’at Nyasaye, mochung’ e nyime, kowachone niya, “Koro ang’eyo ni onge Nyasaye kamoro amora mak mana e Israel; omiyo akwayi ni yie ikawie mich moro matin.” To nodwoke niya, “Gi nying Ruoth Nyasayee ma atiyone, ok nakaw gimoro.” Nochune mondo okaw, to Elisha nodagi. Eka Naaman nowachone niya, “Kidagi ni kik amiyi gimoro, to akwayi ni mondo imiya lowo ma dirom kenje ariyo ting’o, nikech chakre kawuono ok abi timo misango ni Nyasaye moro amora, to mak mana ni Ruoth Nyasaye. To ne nitie gimoro achiel ma Ruoth Nyasaye onego wenae; ruodha pod biro donjo e od Rimon nyasache mondo olem kuro, koyiengore e bada. Obiro kulore e od Rimon, kendo an bende abiro kulora kode, to Ruoth Nyasaye mondo owena kuom timo kamano.” Elisha niowachone niya, “Dhiyo gi kue.” To kane Naaman osechwalore matin, Gehazi ma jatich Elisha ng’at Nyasaye, noparo niya, “Ruodha oseweyo Naaman ma ja-Aram odhi mak okawo mich ma nokelo. Gi nying Ruoth Nyasaye, abiro lawe mondo ayudie gimoro kuome.” Omiyo Gehazi nolawo Naaman. Kane Naaman oneno ng’ato kalawe, nolor oa e gari, modhi moromone, kopenje niya, “Ere wach?” Gehazi nodwoke niya, “Onge wach, to ruodha oora mondo anyisi ni yawuowi ariyo mag oganda jonabi ochopo sani koa e piny gode mag Efraim. Okwayi mondo imiye fedha moromo kilo piero adek, kod lewni ariyo.” Naaman nodwoke niya, “Yie mondo ikaw kilo piero auchiel.” Nochuno Gehazi, momiyo kilo piero auchiel mag fedha e kirope ariyo, kod lewni ariyo. Nomiyo jotichne ariyo mondo oting’gi, ka gitelo e nyim Gehazi. Kane gichopo e dala, Gehazi nokawo gigo kuomgi, mokano e ot. Eka nomiyogi thuolo, mi gidok. To kane Gehazi odonjo e ot, mondo oti ni ruodhe. Elisha nopenje niya, “Gehazi, ia kanye?” Nodwoke ni, “Ne ok adhi kamoro.” Elisha nokone niya, “Donge chunya nodhi kodi, kane ng’at cha lor a e gache, duogo romoni? Iparo ni ma e kinde mar kawo fedha, gi lewni, gi puothe mzabibu, gi rombe, gi dhok, kod jotich machwo gi mamon koso? Omiyo koro dhoho mar Naaman biro maki, kaachiel gi nyikwayi nyaka chieng’” Mi Gehazii noa kanyo kosedoko radhoho, ma dende rachar ka pe. Oganda mar jonabi nowacho ni Elisha niya, “Kama wadakie kodini tin, wahewo. We wadhi aora Jordan mondo ng’ato ka ng’ato otong’ yien, wagergo udi.” Nodwoke niya, “Ayie dhiuru.” To ng’ato achiel kuomgi nokwayo Elisha ni, “Yie idhi kodwa” Mi noyie, modhi kodgi. Kane gichopo e aora Jordan, ne gichako tong’o yien. To kane oyudo ng’at moro tong’o yien, wi leye nolwar e pi, mi noywak kowacho niya, “Ruoth, hapa rach, nikech en le ma aholo.” Ng’at Nyasaye nopenje niya, “Olwar gi kanye?” Kane jalo onyise, Elisha nong’ado luth, mobolo kanyono, mi le nolewore. Elisha nokone ni, “Kawe.” Mi ng’atno notero lwete, mokawe. Chieng’ moro kane jo-Aram kedo gi jo-Israel, noporo wach gi jotende mag lweny, konyisogi kuma obiro butoe. To ng’at Nyasaye nooro ni ruodh Israel wach, kanyise niya, “Kik iluw yorno, nikech jo-Aram obuto kuno.” Eka ruodh Israel nooro ji kuma ng’at Nyasaye nosenyise. Kamano e kaka Elisha ne thoro timo, omiyo ruoth noresore ndalo mogwarore. Wachno nothago chuny ruodh Aram ahinya, mi noluongo jodonge, mopenjogi niya, “Dak unyisa ng’atwa ma konyo ruodh Israel?” Achiel kuom joge nodwoke niya, “Ruoth, onge ng’atwa moro amora, to mak mana Elisha janabi ema nyiso ruodhgi gik miwacho kata ka in e odi mar nindo.” Ruoth nowacho niya, “Dhiuru mondo udwar kuma entie, eka naor ji odhi omake.” Ne ginyise ni, “En Dothan.” Omiyo nooro farese gi geche kod oganda lweny maduong’. Ne gichopo kuno gotieno, mi gilworo dalano. Ka ne ng’at Nyasaye ochiew gokinyi, nowuok oko, moneno oganda lweny man gi farese kod geche kolworo dala. Jatichne nowach niya, “Ruodha, wadiwo! Ti wanatim ang’o?” Nodwoke niya, “Kik iluor, nimar jowa ng’eny moloyogi.” Eka Elisha nokwayo Ruoth Nyasaye niya, “Asayi, yaw wang’ jali mondo onen.” Ruoth Nyasaye noyawo wang’ wuowino, mi noneno ka got opong’ gi farese kod geche mag mach, ka rito Elisha. Kane jo-Aram obiro monjo Elisha, nokwayo Ruoth Nyasaye niya, “Lok jogi muofni.” Mi Ruoth Nyasaye nolokogi muofni mana kaka Elisha nokwaye. Eka Elisha nowachonigi niya, “Ma ok e yo, kendo ok enie dala mudwaro. Luwauru mondo ateru ir ng’at mudwarono.” Eka noterogi nyaka Samaria! To kane gidonjo Samaria, Elisha nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, koro yaw wang’gi mondo ginen.” Kamano Ruoth Nyasaye noyawo wang’gi, mi ne gipo ka gin mana e dier Samaria! Kane ruodh Israel onenogi, nopenjo Elisha niya,, “Wuonwa, aneggi koso?” To nodwoke ni, “Kik ineggi! Bende dineg ji mimako e lweny adier? Migi chiemo mondo gichiem, eka gidog ir ruodhgi.” Omiyo nolosonigi chiemo mathoth, to kane gisechiemo kendo gimetho, noweyogi, mi gidok ir ruodhgi. Chakre kanyo, jo-Aram ne ok ochako omonjo jo-Israel. Bang’ mano, Ben-hadad, ruodh Aram nochoko joge duto mag lweny, modhi olworo Samaria mondo okaw. Ne gilwore aming’a, nyaka kech maduong’ nomako jo-Samaria. Wi kanyna ning’iewo gi fedha moromo kilo achiel, to ondong’ mar owuoch akuru ning’iewo gi fedha moromo achiel kuom piero ariyo mar kilo. Chieng’ moro kane ruodh Israel oyudo wuotho ewi ohinga mar dala, dhako moro noywakne kawacho niya, “Yaye ruoth, konya!” Ruoth nodwoke niya, “Ka Ruoth Nyasaye ok konyi, an to dakonyi nadi? Dakonyi gi cham, koso gi divai?” Eka ruoth nomedo penje ni, “Ang’o machandi?” Nodwoke niya, “Dhako moro nowachona ni mondo achiw wuoda wacham, to kinyne wacham mare. Omiyo ne watedo wuoda, mwachamo. To kinyne kane awachone ni mondo ochiw wuode wacham, to nayudo kosepande.” Kane ruoth owinjo wach dhakono, noyiecho lepe. (Wachno notimore ka ruoth wuotho ewi ohinga, mi ji nong’iye, moneno ni pien gugru ema orwako ei lepe.) Nowacho niya, “Nyasaye mondo okweda ka ok ang’ado wi Elisha wuod Shafat oko kawuono!” Noyudo ka Elisha obet ewi ode kaachiel gi jodongo. Ruoth nooro jaote ire, to kane pok jaoteno ochopo, Elisha nowacho ni jodongo niya, “Uneno kaka ng’at ma janekno oro ng’ato mondo obi ong’ad wiya oko? Ka jaoteneno ochopo ka, to ulor dhoot matek, nikech ruodhe luwo bang’e machiegni.” Kane pod owuoyo kodgi, ruoth nochopo, mowacho niya, “Masirani oa mana kuom Ruoth Nyasaye, omiyo onge tiende, medo rito Ruoth Nyasaye mondo okonywa!” To Elisha nowacho niya, “Winjuru wach Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye owacho niya, ‘Kiny, kar sa makama, nengo atonga mar mogo mayom nobed otonglo achiel e dhoranga Samaria, kendo atonge ariyo mag shairi bende otonglo achiel.’ ” Jaduong’ lweny ma nyagach ruoth nowacho ni ng’at Nyasaye niya, “Bende gini ditimre adier, kata da Ruoth Nyasaye yaw dirise polo?” To nodwoke niya, “Ibiro nene gi wang’i, to ok nichame!” Noyudo ka jodhoho ang’wen obet e dhoranga Samaria. Ne gipenjore niya, “Ere gima omiyo warito mondo watho ka? Kwadonjo e dala, to kech ni kuno, wabiro tho. Kata kwamedo bet ka, pod wabiro mana tho. Ber wadog ni jo-Aram. Ka ging’wononwa, to wanabed mangima. To kata ka gidagi, bende watho.” Omiyo kane chieng’ osepodho, ne giwuok mondo gidhi kuma jo-Aram ojotie. To kane gichopo e dho kambigi, ne gipo ka onge kata ng’at achiel kanyo, nimar Ruoth Nyasaye nosemiyo oganda jo-Aram owinjo koko mar geche gi farese, machalo oganda maduong’, mi giwacho kendgi niya, “Winjuru! Ruodh Israel osewako ruodhi mag jo-Hiti gi mag jo-Misri mondo obi oked kodwa.” Omiyo kar ang’ich welo ne giringo mondo gitony, ka giweyo hembegi gi faresegi kod kenjegi e kambi. Kuom mano, kane jodhohogo ochopo e dho kambi, ne gidonjo e hema moro, mi gichiemoe kendo gimethoe. Eka ne gipeyo fedha gi dhahabu kod lewni, mi gidhi gipando. Ne gidok kendo ne gipeyo gik mane nie hema machielo. Gigo bende ne gidhi gipando. Eka ne giwacho kendgi niya, “Yawa! Ok watim maber. Ma en odiechieng’ mar mor, to waling’ aling’a nadi? Kwagalore kama nyaka piny oru, to wabiro neno masira. Omiyo koro wadhiuru mondo wanyis jood ruoth gima otimore.” Mi ne gidok, kendo ne giluongo jorit ranga dala, ka giwachonigi niya, “Nende wachopo e kambi mar jo-Aram, to ne ok waneno ng’ato, kata winjo dwol moro ne ok wawinjo, mak mana hembe gi farese kod kenje motue e loyegi.” Eka jorit rangach nogoyo koko, mi wach noter ni jood ruoth. Ruoth nochiew gotieno, mowacho ni jodonge mag lweny niya, “Winjuru gima jo-Aram dwaro timonwa. Ging’eyo ni wadenyo, omiyo gisewuok e kambigi, to gipondo mana e bungu, ka giparo ni gibiro makowa kwawuok, eka gidonj e dalawa ka.” To achiel kuom jodonge nowacho niya, “Yie mondo ji moko odhi gi farese abich modong’, nikech farese duto biro tho mana kaka jo-Israel mang’eny osetho. We waorgi mondo wane gima timore.” Omiyo ne giluongo joidh farese ariyo, mi ruoth noorogi mondo giluw bang’ oganda lweny mar jo-Aram, kowachonigi niya, “Dhiuru, une gima otimore.” Kuom mano, ne giluwo jo-Aram nyaka aora Jordan, mi giyudo lewni kod gik moko mang’eny mane jo-Aram owito e yo, ka gireto nikech kibaji. Eka jootego nodok, monyiso ruoth gima ne gineno. Omiyo ji duto nowuok, moyako kambi jo-Aram, kendo atonga mar mogo mayom ning’iewo otonglo achiel, kaka Ruoth Nyasaye nowacho. Ruoth noketo jaduong’ lweny ma nyagache cha mondo obed jatend jorit rangach, to ji nonyone piny e dhorangach, motho, mana kaka ng’at Nyasaye nowacho, chieng’ mane ruoth obiro ire. (Ng’at Nyasaye nosewacho ni ruoth niya, “Kiny kar sa makama, nengo atonge ariyo mag shairi nobed otonglo achiel, kendo nengo atonga mar mogo mayom bende otonglo achiel.” Jaduong’ lweny cha nosewacho ni ng’at Nyasaye niya, “Bende gini ditimre adier, kata da Ruoth Nyasaye yaw dirise polo?” To Elisha nosedwoke niya, “Ibiro neno gi wang’i to ok inichame.” Kendo kamano e kaka notimorene, nikech ji ne onyone e dhorangach, motho.) Elisha nosenyiso dhako mane ochierone wuode cha niya, “Dar gi joodi, udhi udag kamoro amora ma unyalo yudoe thuolo, nikech Ruoth Nyasaye biro kelo kech e piny kuom higni abiriyo.” Kamano dhakono nodhi motimo kaka ng’at Nyasaye nowachone. Nodar gi joode modhi odak e piny jo-Filistia kuom higni abiriyo. Kane higni abiriyogo oserumo, dhakono noduogo koa e piny jo-Filistia, mi nodhi mondo okwa ruoth odwokne ode gi puothe. To noyudo ka ruoth penjo Gehazi jatich ng’at Nyasaye ni mondo onyise gik madongo duto ma Elisha osetimo. Kane pod Gehazi nyiso ruoth kaka Elisha nochiero ng’at motho, nopo ka min wuowi mane ochierono obiro, mokwayo ruoth mondo odwokne ode gi puothene. Mi Gehazi nowacho ni ruoth niya, “Ruodha, ma e dhako nogono, kendo ma e wuode mane Elisha ochiero!” Ruoth nopenjo dhakono wachno, mi dhakono nonyise gik ma notimore. Eka ruoth nomiye jaduong’ moro kowachone niya, “Los wach dhakoni, mondo odwokne gige duto, kaachiel gi cham duto mosenyak e puothene, chakre chieng’ mane oaye ka, nyaka chil kawuono.” Chieng’ moro Elisha nodhi Damaski, moyudo ka Ben-hadad ruodh Aram tuo. Kane ruoth owinjo ni ng’at Nyasaye obiro. Nowacho ni Hazael niya, “Kaw mich, idhi irom godo ni ng’at Nyasaye, kendo ikwaye mondo openj Ruoth Nyasaye ka abiro kwo.” Kamano Hazael nodhi romo ni Elisha, kotero ne mich mang’eny mogolo Damaski, moromo ngamia piero ang’wen ting’o. Kane oromo kode, nochung’ e nyime, mowachone niya, “Ben-hadad ruodh Aram ma nyathini oora ni mondo apenji kobiro kwo.” Elisha nodwoke niya, “Dhiyo, iwachne ni obiro kwo. To kata kamano, Ruoth Nyasaye osenyisa malong’o ni obiro tho.” Eka wang’ Elisha notwo kuome kang’iye, nyaka wi Hazael nokuot, to pi wang’ ng’at Nyasaye noton. Hazael nopenje niya, “Jaduong’, iywago ang’o?” Nodwoke niya, “Aywak nikech ang’eyo kaka ibiro sando jo-Israel. Iniwang’ miechgi mochiel gi ohinga, kendo inineg yawuotgi marateke. Inikidh nyithindgi matindotindo, bende iniried iye mondegi mayach.” To Hazael nopenje ni, “To an anani, ere kaka danyal timo gima duong’ kamano?” Elisha nodwoke niya, “Ruoth Nyasaye osenyisa ni ibiro bedo ruodh Aram.” Eka Hazael noa ir Elisha, modok ir ruodhe. Ruoth nopenje gima Elisha owachone, mi Hazael nodwoke niya, “Nonyisa ni ibiro kwo maonge kiawa.” To kinyne noumo wang’ ruoth gi nanga moluti e pi, mothung’e nyaka otho. Eka nobet ruoth kare. E higa mar abich mar loch Joram wuod Ahab, ruodh Israel, Jehoram wuod Jehoshafat nodoko ruodh Juda. Ne en jahigni piero adek gariyo kochako tich ruoth, kendo norito piny kuom higni aboro, kodak Jerusalem. Noluwo timbe ruodhi mag Israel, kaka jodhood Ahab notimo, nikech nokendo nyar Ahab. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye. To kata kamano, Ruoth Nyasaye ne ok otieko jo-Juda, nikech noparo Daudi jatichne, nimar nosesingorene ni anywolane nobed e kom duong’ ka taya malielne nyaka chieng’. E ndalo loch Jehoram, jo-Edom nodagi bet e bwo loch Juda, mi ne giketo ruodhgi giwegi. Omiyo Jehoram noidho loka nyaka Zair, kaachiel gi gechene duto mag lweny, to jo-Edom nolworogi. Mi Jehoram gi jotend gechene nochiew gotieno, momwomo, to joge duto noringo, modok miechgi. Mano e kaka jo-Edom notieko loch Juda Edom nyaka chil kawuono. E ndalogo Libna bende nodagi bet e bwo loch Juda. Koro weche moko mag Jehoram, kod timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Jehoram notho, mi noyike but kwerene e dala Daudi. Ahazia wuode nodoko ruoth kare. E higa mar apar gariyo mar loch Joram wuod Ahab ruodh Israel, Ahazia wuod Jehoram nodoko ruodh Juda. Ahazia ne jahigni piero ariyo gariyo kane ochako tich ruoth, kendo norito piny kuom higa achiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Athalia, nyakwar Omri ruodh Israel. Ahazia bende noluwo timbe dhood Ahab. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe Ahab, nikech ne en or jodhood Ahab. Ahazia gi Joram wuod Ahab ne jodhi Ramoth-gilead mondo oked gi Hazael ruodh Aram, to nopo ka jo-Aram ohinyo Joram kuno. Mi ruoth Joram nodok Jezreel ni mondo ochang kuom hinyruok ma noyudo Ramoth kokedo gi Hazael ruodh Aram. Eka Ahazia wuod Jehoram, ruodh Juda, nodhi Jezreel mondo one Joram wuod Ahab nikech Joram ne tuo. Elisha janabi noluongo achiel kuom jonabi, mowachone niya, “Ng’wan lepi, idhi Ramoth-gilead gi puga mar morni. Kichopo, dwar Jehu wuod Jehoshafat ma wuod Nimshi. Kisetundo kama entie, to gole kuom jolweny wetene, kendo itere e ot ma iye. Eka ikaw puga mar mo, iol e wiye, kikone ni Ruoth Nyasaye owachone ni oseyiere mondo obed ruodh Israel. Ka isewacho kamano, to yaw dhoot iring ia. Kik ideki!” Omiyo janabi ma rawerano nodhi Ramoth-gilead, monwang’o jodong lweny ka nie bura. Nowacho niya, “Jaduong’, adwaro loso kodi.” Jehu nopenje niya, “En ng’a ma idwaro losogo kuomwa?” Nodwoke ni, “Mana in, jaduong’” Mi Jehu noa malo, modonjo e ot. Eka janabino noolo mo e wiye, kawachone ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho niya, “Aseyieri mondo ibed ruodh Israel. Inineg dhood Ahab ma ruodhu, mondo ochulgo kuor kuom Jezebel nikech nochuero remb jotichna ma jonabi, kod jotichna mamoko duto. Dhood Ahab duto norum! Anatiek jo-Ahab machwo duto, ma onge kata achiel ma nodong’ e Israel. Analok dhoode mondo ochal gi dhood Jeroboam wuod Nebat, kendo machal gi dhood Baasha wuod Ahija. Guogi nocham Jezebel e piny Jezreel, kendo onge ng’ama nokonye.” Eka janabino noyawo dhoot, moringo. Kane Jehu owuok, modok ir jodong ruodhe, ne gipenje niya, “Ere wach? Janekono nobiro iri nang’o?” Nodwokogi niya, “Ung’eyo kaka ng’atno wuoyo!” To ne gikwere ni, “Mano miriambo! Wachnwa awacha adiera.” Nodwokogi kendo niya, “Nonyisa ni Ruoth Nyasaye owacho ni oseyiera mondo abed ruodh Israel.” Mi jogo duto nopedho lepgi aruya ewi raidhi, mondo Jehu obedie. Eka ne gigoyo tung’ ka gikok niya, “Jehu e ruoth!” Kamano e kaka Jehu wuod Jehoshsfat ma wuod Nimshi nochako piem gi Joram, mondo ogol e tich ruoth. Jehu nowacho ni jodong lweny wetene niya, “Ka parou chal kamano, to kara neuru ni ng’ato ok owuok e dala ka, ma diter wach Jezreel.” Eka Jehu noidho gache, modhi Jezreel, nimar Joram ne ni kuno. To Ahazia ruodh Juda bende ne ni kuno, ka wendo Joram. (Ruoth Joram ne ni Jezreel mondo ochang kuom hinyruok mane oyudo e lwet jo-Aram Ramoth-gilead gi jo-Israel duto, mondo kik Hazael ruodh Aram kaw.) Jarito mane oyudo ochung’ ewi ohinga mar Jezreel noneno Jehu gi joge ka biro, mowacho niya, “Aneno ji moko, ka biro.” Joram nowachone ni, “Or ng’ato gi faras odhi oromnigi, mondo openjgi ka wach ber.” Omiyo jaidh faras nodhi romonigi, mowachonigi niya, “Ruoth penjo ka wach ber.” To Jehu nodwoke niya, “Wach maber obadhie ang’o? Wichri ilu bang’a.” Jarito mane ni ewi ohinga nochako owacho niya, “Jaote cha osechopo irgi, to ok ane koduogo.” Eka ruoth nooro jaidh faras machielo, ma bende nowachonigi niya, “Ruoth penjo ka wach ber.” Jehu nodwoke niya, “Wach maber obadhie ang’o? Wichri ilu bang’a.” Jarito nowacho kendo niya, “Jaoteno osechopo irgi, to en bende ok oduogi. To jariemb gari cha chalo mana gi Jehu wuod Nimshi, nikech oriembo matek ka janeko.” Joram nowacho ni joge mondo oikne gache, mi ne gitimo kamano. Eka Joram ruodh Israel, kod Ahazia ruodh Juda, ne jowuok gi gechegi, ka dhi romo ni Jehu, mi ne giromo kode e puoth Naboth ja-Jezreel. Kane Joram oneno Jehu, nopenje niya, “Ere kaka wach nyalo bet maber, ka meru Jezebel pod dhi nyime gi timbene mag ndhogruok gi mag jwok?” Kane Joram owinjo wachno, noloko gache moringo, kowacho ni Ahazia niya, “Ahazia masira ni ka! Jogi jemo!” To Jehu noywayo asere gi tekone duto, mochwowo otenga Joram, mi asere nopowo e dho chunye, monywowore e gache. Eka Jehu nowacho ni Bidkar mane jating’ne gilweny niya, “Kawe, ibole e puoth Naboth ja-Jezreel. Ok ipar gima Ruoth Nyasaye nowacho kuome chieng’ mane wan kodi e gach lweny, kwaluwo bang’ Ahab wuon mare? Donge Ruoth Nyasaye nowacho kuome ni, ‘Nyoro aneni kinego Naboth gi yawuote, to abiro chuloni kuor e puodhoni’? Omiyo kawe, ibole e puodhono, mondo wach Ruoth Nyasaye ochop kare.” Kane Ahazia ruodh Juda oneno gima otimore, noringo kochomo Beth-hagan. Jehu nolawe, kawacho niya, “En bende negeuru!” Mi ne gichwowe ka geche idho got Gur, machiegni gi Ibleam. Noringo nyaka Megido, motho kuro. Joge noting’e e gari nyaka Jerusalem, mi giyike but kwerene e dala Daudi. Ahazia nochako bet ruodh Juda e higa mar apar gachiel mar loch Joram wuod Ahab. Kane Jehu ochopo Jezreel, Jezebel nowinjo birone, omiyo nowiro wang’e gi mo, kendo oloso yie wiye. Eka nong’icho gie dirisa. Kane Jehu odonjo e dhorangach, Jezebel nowachone niya, “Ere wach, in Zimri ma janek ruodheni?” Jehu noting’o wang’e, mong’iyo dirisa kapenjo niya, “Ere ng’ama odokna?” Eka jotich ariyo kata adek nobiro e dirisa, mong’iye. Jehu nowacho nigi niya, “Dhiruru dhakono piny.” Kamano ne gidhire, mi rembe nokirore e kor ot, kendo farese nonyone. Jehu nodonjo e ot, mochiemo kendo ometho. Eka nowacho niya, “Dhiuru uyik dhako mokuong’ni nikech en nyar ruoth.” To kane gidhi mondo giyike, ne ginwang’o mana hanga wiye gi tiendene kod luetene kende. Kane gidok nyiso Jehu, nowachonigi niya, “Mano e gima Ruoth Nyasaye nomiyo jatichne Elija ja-Tishbe owacho, kokoro niya, ‘Guogi nocham ringre Jezebel e gweng’ Jezreel; kendo ringre nochal kaka owuoyo moyar e puothe mag Jezreel, ma onge ng’ato ma nong’e ni, ma e Jezebel.’ ” Noyudo ka yawuot Ahab piero abiriyo odak Samaria. Omiyo Jehu nondiko barupe, mooro Samaria ni jodong dala kod joma ne pidho yawuot Ahabgo, kowacho niya, “Donge yawuot ruoth odak kodu, kendo un gi gilwenje, gi geche, gi farese, kod mier mochiel? Omiyo kuyudo baruani, to yieruru wuod ruoth moro, malong’o kendo motegno, uket e kom wuon mare, mondo uked ni dhood ruodhu.” To ne giluor ahinya ka giwacho niya, “Jehu noloyo ruodhi ariyo kande, koro wan to dwaloye nadi?” Omiyo jaduong’ od ruoth gi jaduong’ dala kaachiel gi jodongo kod jogo mane pidho yawuowigo nooro ni Jehu wach niya, “Wan jotichni, kendo wayie timo gimoro amora miwachonwa. Ok wanaket ng’at moro obed ruoth. Tim atima gima idwaro.” Eka Jehu nondikonigi barua machielo kawacho niya, “Kuyie dokna, kendo mako chikna, to ng’aduru wiye yawuot ruodhu, ukelna Jezreel kiny sa makama.” (Yawuot ruoth piero abiriyogo nodak kod jodong dala mane pidhogi.) Kane jodongogo oyudo baruano, ne ginego yawuot ruoth duto, mi giketo wiyegi e aditni, kendo giorogi Jezreel ni Jehu. Kane jaote onyiso Jehu ni osekel wiye yawuot ruoth, Jehu nowacho ni mondo odhurgi pidhe ariyo e dhorangach, gibed kanyo nyaka piny ru. Nowuok gokinyi mowacho ni ji duto niya, “An ema najamo ruodha, manego, omiyo un uonge bura e wachno; to koro, jogi duto ng’ama onego? Kuom mano ng’euru ni onge wach Ruoth Nyasaye kata achiel ma norem mak otimore kuom weche duto mane owacho kuom dhood Ahab, nikech Ruoth Nyasaye osetimo gima nomiyo Elija jatichne owacho.” Eka Jehu nonego jodhood Ahab duto ma nodong’ Jezreel, gi jodonge duto gi osiepene kod jodolo mage, nyaka ne onge kata ng’at achiel modong’. Jehu nowuok kadhi Samaria. To kane osechopo Beth-eked Kajokwath, nopo koromo gi owete Ahazia ruodh Juda. Nopenjogi niya, “Un ng’a gini?” Ne gidwoke ni, “Wan owete Ahazia, kendo wadhi limo joka ruoth.” Eka Jehu nowacho niya, “Makgiuru.” Mi ne gimakogi duto, ji piero ang’wen gariyo, kendo ne ginegogi pep e Yap Beth-eked. Kane Jehu osea kuno, noneno Jehonadab wuod Rekab ka biro romone. Nomose, mopenje niya, “Bende chunyi ler koda, kaka chunya ler kodi?” Jehonadab nodwoke niya, “Ee, chunya ler kodi.” Jehu nokone ni, “Ka kamano, to mak lweta.” Omiyo Jehonadab nomako lwete. Eka Jehu nokwaye mondo giidh gari, kowachone niya, “Bi wadhi mondo ine kaka atiyo ni Ruoth Nyasaye gi kinda.” Kamano Jehu notero Jehonadab Samaria gi geche. Kane gichopo Samaria, nonego jodhood Ahab duto ma nodong’ kuno, nyaka notiekogi chuth. Mano e kaka wach mane Ruoth Nyasaye owacho ni Elija nochopo kare. Eka Jehu nochoko jo-Israel duto, mowachonigi niya, “Ahab notiyo ni Baal matin nono, to an abiro tiyone moloyo. Omiyo luongnauru jonabi duto mag Baal gi ji duto malame kod jodolo mage. Kik ng’ato dong’ kata achiel, nikech adwaro timo ni Baal liswa maduong’, to ng’ama obare notho!” To Jehu nowuondogi kamano mondo oneg jogo duto mane lamo Baal. Nochiko ni mondo olos chokruok mopwodhi mar lamo Baal. Mi ne gitimo kamano. Nooro wach e piny Israel duto, mi jolam Baal nobiro maonge kata ng’at achiel modong’. Ne gidonjo e od Baal, ma ot opong’ ma onge kata kama iboloe luth. Jehu nonyiso jarit lep lemo mondo opogni jolam Baal duto lewnigo, mi nomiyogi. Eka Jehu nodonjo e od Baal gi Jehonadab wuod Rekab. Nowacho ni jolam Baal niya, “Nonuru mondo une ni onge jatich Ruoth Nyasaye moro e dieru ka, to mak mana jolam Baal kende.” Eka nochako wang’o misango kendo timo liswa. To Jehu noseketo askeche piero aboro oko, mondo orit ot, kawachonigi niya, “Ka ng’ato kuomu oweyo ng’at achiel kuom joma aseketo e lwetu otony, to en ema notho kar ng’atno!” Kane Jehu osetieko wang’o misango, nowacho ni askechego kod jotendgi niya, “Donjuru, uneggi; kik uwe ng’ato tony!” Kane askechego kod jotendgi osenegogi, ne giwito ringregi oko. Eka ne gidonjo e od Baal maiye, mi gigoloe siro mane ji lamo, mi giwang’o. Kamano ne giketho siro mar Baal, kendo ne gimuko od Baal, mi giloko choo, kendo pod en kamano nyaka chil kawuono. Mano e kaka Jehu notieko lemo mar Baal e Israel. Kata kamano, ne ok oweyo timo timbe maricho mane Jeroboam wuod Nebat omiyo jo-Israel otimo, nimar ji ne pod lamo nyiroye mag dhahabu mane ni Bethel gi mane ni Dan. Ruoth Nyasaye nowacho ni Jehu niya, “Amor gi tich misetiyo, nikech isetimo ni dhood Ahab kaka nadwaro, omiyo nyikwayi nobed ruodhi mag Israel nyaka tieng’ mar ang’wen.” To Jehu ne ok odewo rito chik Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel gi chunye duto. Nomedo timo richo mane Jeroboam omiyo jo-Israel otimo. Ndalogo ema Ruoth Nyasaye nochako thiroe jo-Israel, komiyo wasikgi kawo bethe pinygi. Hazael noloyo jo-Israel e pinygi duto, chakre aora Jordan kochomo yo wuokchieng’. Nokawo piny Gilead gi Bashan duto, chakre Aroer but aora Arnon, koloyo jo-Gad gi jo-Reuben kod jo-Manase. Weche moko mag Jehu, gi timbene kod tekone duto, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jehu notho, moyike Samaria. Jehoahaz wuode nodoko ruoth kare. Jehu nobet ruodh Israel kuom higni piero ariyo gaboro, kodak Samaria. Kane Athalia min Ahazia oneno ni wuode osetho, nonego joka ruoth duto. To Jehosheba nyar ruoth Jehoram, ma nyamin Ahazia, nogolo Joash ling’ling’ kuom yawuot ruoth ma nidwaro nego, mi nopande e od nindo kod japite. Kamano Athalia ne ok onege. Joash nodak kod Jehosheba e Od Ruoth Nyasaye kuom higni auchiel e kinde mar loch Athalia. To e higa mar abiriyo, Jehoyada jadolo nooro wach, moluongo jotend jo-Kari kod jotend askeche ma jorit, mondo obi ire e Od Ruoth Nyasaye. Notimo kodgi winjruok, kendo nomiyo gikuong’ore, eka nonyisogii wuod ruoth. Nochikogi kama: “Migap askeche ma tiyo chieng’ Sabato nyaka rit od ruoth, to migepe ariyo modong’ mondo orit Od Ruoth Nyasaye, kendo oluor ruoth ka girite, ka ng’ato ka ng’ato omako gilweny e lwete. Ka ng’at moro amora dwaro mwomou, to negeuru. Bende kamoro amora ma ruoth dhiye, to koweuru kurite.” Jotend askeche notimo duto mane Jehoyada jadolo ochikogi. Ng’ato ka ng’ato kuomgi nokelo askeche duto mane onego oa e tich chieng’ Sabato, kaachiel gi mago mane onego ochak tich chieng’no. Jadolono nopogo ni jotend askechego tonge gi kuodi mane mag ruoth Daudi, mane okan e Od Ruoth Nyasaye. Askeche mag jorit noriedo, ka ng’ato ka ng’ato omako gilweny e lwete, chakre yo milambo nyaka yo nyandwat mar Hekalu, ka gilworo kendo-mar-misango kaachiel gi Hekalu. Eka Jehoyada nogolo wuod ruoth oko. Nosidhone osimb duong’, momiye kitap chik, kendo nowire gi mo mondo obed ruoth. Ji duto nopamo lwetgi, ka kok niya, “Ruoth mondo odag aming’a!” Kane Athalia owinjo mahu mar ji, nodhi e Od Ruoth Nyasaye kama ne gintie. Noneno ruoth kochung’ e bath siro, kaka kit jo-Israel nobet, ka tung’ ywak, kendo ji wer. Ji duto ne mor, kendo goyo tung’. Mi Athalia noyiecho lepe, ka kok niya, “Ujemo! Ujemo!” Jehoyada jadolo nowacho ni jotend askeche niya, “Goleuru oko! Kik unege e Od Ruoth Nyasaye, kendo ka ng’at moro oluwe, to neguru ng’atno.” Omiyo ne gimake, kendo ne gigole ka giluwo dhorangach mane farese donjogo e dala ruoth, mi ne ginege kanyo. Eka Jehoyada nomiyo ruoth kod jo-Israel osingore ni Ruoth Nyasaye, ni ginibed jo-Ruoth Nyasaye. Nomiyo ruoth gi ji bende otimo winjruok e kindgi giwegi. Mi ji duto nodhi momuko od Baal, kendo ne ginego Matan jadolo mar Baal e nyim kende mag liswago. Jehoyada noketo jorit e Od Ruoth Nyasaye. Eka nodhi gi jotend askeche, gi jo-Kari, kod ji duto, mi ne giwuok gi ruoth e Od Ruoth Nyasaye. Ne gikowe nyaka e od ruoth, ka giluwo dhoranga jorit. Eka Joash nobet e kom duong’. Kane oseneg Athalia e od ruoth, ji duto nobedo mamor, kendo Jerusalem nokue. Joash ne jahigni abiriyo kane odoko ruoth. E higa mar abiriyo mar loch Jehu, Joash nodoko ruoth, morito piny kuom higni piero ang’wen kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Zibia nyar Beer-sheba. Timbe Joash ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye ndalone duto, nikech Jehoyada jadolo ne ng’adone rieko. To kata kamano ne ok oketho hembko mane ni kuonde moting’ore, kendo ji ne pod timo misengni, kendo wang’o ubani kuondego. Joash nowachone jadolo niya, “Kawuru pesa duto michiwo ni Ruoth Nyasaye ma ji kelo e Hekalu, bed ni en solro momi ng’ato ka ng’ato mondo ogol, kata en pesa ma ng’ato chiwo kuom herone. Tiuru gi pesago kuom kuonde mokethore e Hekalu.” To kane Joash osebedo ruoth kuom higni piero ariyo gadek jodolo ne pok oloso kuonde ma nokethore e Hekalugo. Omiyo ruoth Joash noluongo Jehoyada jadolo, kod jodolo wetene, mowachonigi niya, “Ang’o momiyo ok ulos kuonde mokethore e Hekalu? Koro weuru tiyo gi pesa ma joweteu golo, to chiwgiuru mondo ulosgo Hekalu.” Jodolo ne oyie ni ok giniti gi pesa ma ji ogolo, to bende ni ok ginilos Hekalu. Jehoyada jadolo nokawo sanduk moro, motucho raumne, eka noketo sandugno e bath dhoot korachwich, kidonjo e Od Ruoth Nyasaye. Pesa duto mane ji kelo e Od Ruoth Nyasaye, jodolo ma jorit dhoot ne keto e sandugno. To kane gineno ni pesa ng’eny e sanduk, to jagoro mar ruoth gi jadolo maduong’ ne jodhi e Od Ruoth Nyasaye kwano pesa, kendo tueyogi e kirope. Eka ne gimiyogi nyipeche mane rito tich loso Hekalu, nikech nyipechego ema ne chulo jopecho gi jogedo kod jopa kite, kendo gin ema ne ging’iewo yien, gi kite mopa, kod gimoro amora mane idwaro mondo olosgo kuonde mokethore e Od Ruoth Nyasaye. To nyilerni mag fedha, gi rangis teyni, kod tewni gi tunge, kod gik moko mag fedha kata mag dhahabu ne ok olos gi pesa mane okel e Od Ruoth Nyasaye, nikech pesago duto ne gimiyo jotich kuom loso Od Ruoth Nyasaye. To bende ne ok penj kaka pesa tiyo, nikech joma nomi pesa mondo ochul jotich ne gin joma ogen. To chiwo mipwodhogo ketho mar gowi, kod mag golo richo ne ok kel e Od Ruoth Nyasaye, nimar ne gin mag jodolo. E ndalogo, Hazael ruodh Aram nodhi kedo gi jo-Gath, mi nokawo dalagi. Bang’ mano, noikore mondo odhi omonj Jerusalem. To Joash ruodh Juda nokawo gik moko duto mane Jehoshafat gi Jehoram kod Ahazia osechiwo ni Ruoth Nyasaye. (Kwerene adekgo duto nosebet ruodhi mag Juda.) Gigo duto Joash nooro ni Hazael ruodh Aram, kaachiel gi gik moko mane en owuon osechiwo ni Ruoth Nyasaye, kaachiel gi dhahabu duto mane nie kar keno mar Od Ruoth Nyasaye, kod kar keno mar od ruoth. Mi Hazael ne ok omonjo Jerusalem. Weche moko mag Joash, gi timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Jodonge nojame monege e od Milo man yo madhi Sila. Jozakar wuod Shimeath, kod Jehozabad wuod Shomer e jodonge mane onege. Noyike but kwerene e dala Daudi, mi Amazia wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero ariyo gadek mar loch Joash wuod Ahazia ruodh Juda, Jehoahaz wuod Jehu nodoko ruodh Israel, mi norito piny kuom higni apar gabiriyo, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, koluwo richo mane Jeroboam wuod Nebat omiyo jo-Israel otimo. Ne ok oweyo kata achiel. Ruoth Nyasaye nokecho gi jo-Israel, mi nothoro ketogi e lwet Hazael ruodh Aram, kendo e lwet Ben-hadad ma wuode. To Jehoahaz nosayo Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nowinje, nikech noneno kaka ruodh Aram sando jo-Israel. Omiyo Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Israel ng’at ma noresogi e lwet jo-Aram, mi ne gidak e miechgi gi kue kaka chon. To kata kamano, ne ok giweyo timbe maricho mag dhood Jeroboam, mane Jeroboam omiyo jo-Israel otimo, to ne pod giluwogi. Kido mar nyasaye ma dhako miluongo ni Ashera bende ne pod ni Samaria. Ruoth Nyasaye noweyo ni Jehoahaz mana jolweny alufu apar, gi joidh farese piero abich, kod geche lweny apar, nikech ruodh Aram nosetiekogi mi gichalo mana mihudhi. Weche moko mag Jehoahaz, gi timbene duto, kod tekone, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jehoahaz notho moluwo kwerene, mi noyike Samaria. Jehoash wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero adek gabiriyo mar loch Joash ruodh Juda, ema Jehoash wuod Jehoash nodokoe ruodh Israel, kendo norito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Samaria. En bende timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, koluwo timbe maricho duto mane Jeroboam wuod Nebat omiyo jo-Isarel otimo. Weche moko mag Jehoash, gi timbene duto, kod teko mane okedogo gi Amazia ruodh Juda, ondiki e kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jehoash notho, moluwo kwerene, mi noyike Samaria but ruodhi mag Israel. Jeroboam nodoko ruoth kare. Kane Elisha tuo gi tuo mane biro nege, noyudo Jehoash ruodh Israel osedhi nene, moywage ni, “Wuora! Wuora! Isebedonwa kaka geche lweny gi joidh farese mag Israel.” Elisha nowachone niya, “Kaw tung’ gi aserini.” Mi notimo kamano. Eka Elisha nochako owachone niya, “Ywa atung’.” Mi noywayo. Elisha noketo luetene kuom luete ruoth, mowacho niya, “Yaw dirisa mochomo yo wuokchieng’” Mi noyawo. Eka Elisha nowachone niya, “Dir asere.” Kane osediro, Elisha nowachone niya, “Mano asech loch Ruoth Nyasaye, kendo onyiso ni ibiro loyo jo-Aram. Ibiro kedo gi jo-Aram e dala mar Afek nyaka itiekgi chuth.” Nowachone kendo niya, “Koro kaw aserini modong’.” Kane ruoth osekawogi, Elisha nowachone ni, “Chiel piny kodgi.” Mi nochielo piny nyadidek, moweyo. To Elisha, ng’at Nyasaye, nokecho kode, mowachone niya, “Da bed ni ichielo piny nyadibich kata nyadiuchiel, to eka da itieko jo-Aram chuth, to koro inilogi mana nyadidek kende.” Elisha notho, moyiki. Kindego jo-Moab ne thoro monjo piny Israel higa ka higa. To chieng moro kane jomoko yiko ng’ato, ne gipo ka gineno wasigu kabiro, mi ne gibolo ringre ng’atno ei liend Elisha. To kane ringre ng’at mothono olwar kuom choke Elisha, chunye noduogo, mochung’. Hazael ruodh Aram ne thago jo-Israel ndalo duto mag loch Jehoahaz. To Ruoth Nyasaye nong’wononigi, kendo nokechogi, koparo singruok mane otimo gi Ibrahim kendo gi Isaka kod Jakobo. Emomiyo ne ok otiekogi, kata witogi oko ne ok owitogi. Kane Hazael ruodh Aram otho, Ben-hadad wuode nodoko ruoth kare. Jehoash wuod Jehoahaz nomayo Ben-hadad wuod Hazael mier mane Hazael ogolo e lwet Jehoahaz wuon mare e lweny. Jehoash noloyo Ben-hadad nyadidek, mi nodwoko miergo ni Israel. E higa mar ariyo mar loch Jehoash wuod Jehoahaz ruodh Israel, Amazia wuod Joash nodoko ruodh Juda. Ne en jahigni piero ariyo gabich kane ochako tich, kendo norito piny kuom higni piero ariyo gochiko, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jehoadin nyar Jerusalem. Timbe Amazia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, to ok machal gi Daudi kwar mare. Noluwo timbe duto mag Joash wuon mare, to kata kamano hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi, kendo ji ne pod timo misengni, kendo wang’o ubani kuondego. Kane Amazia ogurore e tich ruoth, nonego joge ma nonego wuon mare mane ruoth. Ne ok onego yawuot jonekgo, to noluwo wach mondiki e Kitap Chik mar Musa, kama Ruoth Nyasaye owachoe niya, “Kik uneg wuone nikech richo mag nyithindgi, kata kik uneg nyithindo nikech richo mag wuonegi, to ng’ato ka ng’ato noneg mana nikech richone owuon.” Amazia nonego jo-Edom alufu apar e holo Kado, mi okawo Sela gi lweny, mochako ni Joksheel. Pod iluonge kamano nyaka chil kawuono. Eka Amazia nooro ni Jehoash wuod Jehoahaz ma wuod Jehu ruodh Israel, kowachone niya, “Bi mondo waradi.” To Jehoash ruodh Israel nodwoko Amazia ruodh Juda gi ngero niya, “Okuro moro man Lebanon, nooro wach ni yath maduong’ man Lebanon, kowachone niya, ‘Yie mondo wuoda okend nyari.’ To nopo ka le moro kadho kanyo, monyono okurono, moketho. Adieri, iseloyo jo-Edom, mi koro ipakori. Pakruoknino mondo oromi, to ibedgo mana e dala. Ang’o momiyo iero miero ma biro tieki, kaachiel gi jo-Juda?” To Amazia ne ok odewo. Omiyo Jehoash ruodh Israel nodhi Bethshemesh, dala mar Juda. Nokedo gi Amazia ruodh Juda kuno, kendo jo-Israel noloyo jo-Juda, moringo nyaka miechgi. Jehoash ruodh Israel nomako Amazia wuod Joash ma wuod Ahazia ruodh Juda, e Beth-shemesh. Nodhi Jerusalem, momuko bath ohinga ma borne mita mia ariyo, chakre dhoranga Efraim nyaka dhorangach kama ohinga ogomogo. Nokawo dhahabu gi fedha kod gik moko duto mane onwang’o e Od Ruoth Nyasaye, kod kar keno mar od ruoth, bende nokawo ji moko, motueyo ka gir singo. Eka nodok Samaria. Koro weche moko mag Jehoash, gi timbene duto, kod chir mane okedogo gi Amazia ruodh Juda, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jehoash notho, moluwo kwerene. Noyike Samaria but ruodhi mag Israel. Jeroboam wuode nodoko ruoth kare. Amazia wuod Joash, ruodh Juda, nodak higni apar gabich bang’ tho Joash wuod Jehoahaz ruodh Israel. Timbene moko duto ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Joge moko nojame Jerusalem, mi noringo nyaka Lakish, to ne gilawe mi ginege kuno. Ne giting’o ringre gi farese ka gidwoko Jerusalem, mi noyike but kwerene e dala Daudi. Eka jo-Juda duto noketo Uzia ruoth kar Amazia wuon mare, ka en jahigni apar gauchiel. En ema nokawo dala mar Elath, modwoko ni jo-Juda, bang’ tho wuon mare. Eka ne ochiele gi ohinga. E higa mar apar gabich mar loch Amazia wuod Joash ruodh Juda, Jeroboam wuod Jehoash nodoko ruodh Israel, kodak Samaria. Norito piny kuom higni piero ang’wen gachiel. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe duto mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. Nodwoko piny mane olal ni Israel, chakre kama idonjogo Hamath, nyaka Nam Kado, kaka Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nomiyo janabi Jona ma wuod Amitai, ja-Gath-hefer, owacho. Kane Ruoth Nyasaye oneno ni masich jo-Israel lit ahinya, kendo onge ng’ato kata achiel manyalo konyogi, nomiyo Jeroboam wuod Jehoash oresogi, nikech nosewacho ni ok noruch nying jo-Israel oko. Koro weche moko mag Jeroboam, gi timbene duto, kod chir mane okedogo gi jo-Damaski, kendo kaka nohoyo Ruoth Nyasaye ni kik to mirimbe kuom jo-Israel, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Jeroboam notho, moluwo kwerene mane ruodhi mag Israel. Zekaria wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero ariyo gabiriyo mar loch Jeroboam ruodh Israel, Uzia wuod Amazia nodoko ruodh Juda. Ne en jahigni apar gauchiel kane ochako tich, kendo norito piny kuom higni piero abich gariyo, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jekolia nyar Jerusalem. Timbene ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe Amazia wuon mare. To kata kamano hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi, kendo ji ne pod timo misengni kendo wang’o ubani kuondego. Ruoth Nyasaye nomiyo ruoth tuo mar dhoho, mi nodak e ot kar kende nyaka otho. Jotham wuode nodoko jatelo e od ruoth, morito piny, Weche moko mag Uzia, gi timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Uzia notho, moyike but kwerene e dala Daudi. Jotham wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero adek gaboro mar loch Uzia ruodh Juda, Zekaria wuod Jeroboam nobet ruodh Israel kuom dueche auchiel, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe kwerene. Noluwo timbe maricho mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. Shalum wuod Jabesh nojame, monege Ibleam, kendo nokawo lochne. Timbe moko duto mag Zekaria ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Kamano weche mane Ruoth Nyasaye osingorego ni Jehu, kowachone ni nyikwaye nobed ruodhi mag Israel nyaka tieng’ mar ang’wen, nochopo kare. E higa mar piero adek gochiko mar loch Uzia ruodh Juda, Shalum wuod Jabesh nokawo loch, morito piny due achiel, kodak Samaria. To Menahem wuod Gadi noa Tirza modhi Samaria. Nonego Shalum wuod Jabesh kuno, mokawo lochne. Koro timbe moko duto mag Shalum, kendo kaka nojamo Zekaria, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. E ndalogo ema Menahem nokawoe Tapua, kaachiel gi mbape duto, chakre Tirza kadhi nyime. Nonego jo-Tapua duto, koriedo iye mon mayach, kendo noketho dalano chuth, nikech ne gidagi yawone dhorangach. E higa mar piero adek gochiko mar loch Uzia ruodh Juda, Menahem wuod Gadi nodoko ruodh Israel, morito piny kuom higni apar, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe maricho mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. Ndalogo ema Pul ruodh Asuria nomonjoe e piny Israel, to Menahem nomiyo Pul fedha moromo kilo alufu mia adek, mondo Pul okonye jiwo lochne obed motegno. Menahem noloso pesa kuom jo-Israel man gi mwandu, mochulogo ruodh Asuria, koketo ni ng’ato ka ng’ato nus kilo mar fedha. Omiyo ruodh Asuria noweyo piny Israel, mi nodok thurgi. Koro weche moko mag Menahem, gi timbene duto ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. Menahem notho, moluwo kwerene, mi Pekahia wuode nodoko ruoth kare. E higa mar piero abich mar loch Uzia ruodh Juda ema Pekahia wuod Menahem nodokoe ruodh Israel, morito piny kuom higni ariyo, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. To Peka wuod Ramalia, mane jaduong’ne mar lweny, kaachiel gi jo-Gilead piero abich, nojame, monege Samaria e od ruoth. Kane Peka osenege kamano, nokawo lochne. Koro weche moko mag Pekahia, gi timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. E higa mar piero abich gariyo, mar loch Uzia ruodh Juda, ema Peka wuod Remalia nodokoe ruodh Israel, morito piny kuom higni piero ariyo, kodak Samaria. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe mane Jeroboam wuod Nebat omiyogo jo-Israel obedo joricho. E ndalo mag loch Peka ruodh Israel, Tiglath-pileser ruodh Asuria nobiro, mokawo Ijon gi Abel-bethmaaka gi Janoa gi Kedesh gi Hazor gi Gilead kod Galili. Kamano nokawo piny Naftali duto, motero jopinyno nyaka Asuria e tuech. To e higa mar piero ariyo mar loch Jotham wuod Uzia, Hoshea wuod Ela nojamo Peka wuod Ramalia, monego, mi okawo lochne. Koro weche moko mag Peka, kod timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. E higa mar ariyo mar loch Peka wuod Remalia ruodh Israel, Jotham wuod Uzia nodoko ruodh Juda. Ne en jahigni piero ariyo gabich kane ochako tich, morito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jerusha nyar Zadok. Timbe Jotham ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye kaka timbe Uzia wuon mare. To kata kamano hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi. Ji ne pod timo misengni kendo wang’o ubani kuondego. Jotham ema nogero dhorangach mamalo mar Od Ruoth Nyasaye. Koro weche moko mag Jotham gi timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. E ndalogo Ruoth Nyasaye nochako ooro Rezin ruodh Aram kod Peka wuod Remalia mondo omonj jo-Juda. Jotham notho, moyik but kwerene e dala Daudi kwar mare. Ahaz wuode nodoko ruoth kare. E higa mar apar gabiriyo mar loch Peka wuod Remalia ema Ahaz wuod Jotham nodokoe ruodh Juda. Ne en jahigni piero ariyo kane ochako tich, morito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Jerusalem. To timbene ne ok long’o e nyim Ruoth Nyasaye kaka timbe Daudi wuon mare ne long’o. Noluwo timbe ruodhi mag Israel, to gima rach moloyo, en ni nowang’o wuode ka gir misango, koluwo timbe makuero mag ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe thuolo ni jo-Israel. Bende notimo misengni, kendo nowang’o ubani, e hembko ewi gode, kendo e tiend yath moro amora motimo otiep. E ndalogo, Rezin, ruodh Aram, gi Peka wuod Remalia ruodh Israel nodhi monjo Jerusalem. Ne gilworo Ahaz gi joge, to ne ok ginyal loye. (Kindego bende ema ruodh Edom noriemboe jo-Juda Elath, modwoko ni jo-Edom, mi jo-Edom nodhi Elath, kuma gidakie nyaka chil kawuono.) To kane Ahaz oyudo ni ruodhigo olwore kamano, nooro joote ir Tiglath-pileser ruodh Asuria, kowachone niya, “An nyathini kendo jatichni, yie ibi iresa e lwet ruodh Aram gi ruodh Israel ma kedo koda.” Bende Ahaz nokawo fedha gi dhahabu mane nie Od Ruoth Nyasaye kod kar keno mar od ruoth, mooro ni ruodh Asuria kaka chiwo. Ruodh Asuria noyie gi wechene, modhi omonjo Damaski, mokawo. Nodaro joma odakie, motero e tuech Kir. Rezin bende nonego. Kane ruoth Ahaz odhi Damaski romo gi Tiglath-pileser ruodh Asuria, noneno kendo-mar-misango mane ni kuno, mi nooro ni Uria jadolo kido mar kendono gi romne duto, manyise kaka ochalo. Uria jadolo noloso kendo-mar-misango machielo machal gi mano chuth, kendo notieke kapok ruoth Ahaz oduogo koa Damaski. Kane ruoth oduogo, norango kendono. Eka noidho raidhi, kosudo machiegni kode. Nowang’oe misango miwang’o pep, kod misango mar mogo. Bende notimoe misango miolo piny, kendo nokiroe remb misengni mag sawo. To kendo-mar-misango mar mula mane nie nyim Ruoth Nyasaye nogolo e kind kendone manyien gi Od Ruoth Nyasaye, moketo yo nyandwat mar kendo manyienno. Ruoth Ahaz nowacho ni Uria jadolo niya, “E kendo maduong’ni ema nitimie misango mar okinyi, kod mar mogo mitimo godhiambo, gi mar ruoth kod misangone mar mogo kod misengni miolo piny. Inikir kuome remo duto mag misengni mamoko. To kendo-mar-mula ema anapenjie Ruoth Nyasaye wach.” Uria jadolo notimo gik mojo duto kaka ruoth Ahaz nochike. Ruoth Ahaz nong’ado frembe mag rachungi mane nie Hekalu, kendo nogolo nyilerni mane nie wigi. Gima ne iluongo ni nam bende nogolo kuom ruedhi mag mula mane nie bwoye, mi orenjo e rachungi mar kite. Bende nomuko agola mane okonyorego chieng’ Sabato, gi dhorangach ma oko mane odonjogo e Od Ruoth Nyasaye, nikech noluoro ruodh Asuria. Timbe moko mag Ahaz ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Ahaz notho, moyike but kwerene e dala Daudi. Hezekia wuode nodoko ruoth kare. E higa mar apar gariyo mar loch Ahaz ruodh Juda, Hoshea wuod Ela nodoko ruodh Israel, morito piny kuom higni ochiko, kodak Samaria. Timbene ne ok long’o e nyim Ruoth Nyasaye, to ok ne giricho kaka timbe ruodhi mag Israel mane okuongone tiyo. Shalmaneser ruodh Asuria nokedo gi Hoshea, mi oloyo. Koro Hoshea nobet e bwo lochne, kendo golone osuru. To ruodh Asuria noyudo ni Hoshea ndhoge, nikech Hoshea noseoro joote ir So ruodh Misri, bende noweyo chulo osuru kaka nosebedo kotimo higa ka higa. Kuom mano, ruodh Asuria nomake, mokete e od tuech. Eka ruodh Asuria nomonjo pinyno duto, mochopo Samaria. Nolwore kuom higni adek, mokawe e higa mar ochiko mar loch Hoshea. Nomako jo-Israel, motero Asuria, kendo noketo moko mondo odag Hela but aora Habor man Gazon, to moko noketo e miech jo-Media. Mano notimore nikech timbe jo-Israel ne ok long’o e nyim Ruoth Nyasaye mane ogologi e piny Misri e bwo loch Farao. Ne gilamo nyiseche mamoko, kendo ne giluwo timbe mane ruodhi mag Israel oketo, kod timbe ogendini mane Nyasaye oriembo e pinygi mondo owe ni jo-Israel thuolo. Jo-Israel noyanyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kendo ne gigero ut lemo e hembko mane nie miechgi matindo gi madongo duto. Ne gichungo sirni milamo mag kite gi mag yien ewi gode maboyo duto, kendo yiend yath moro amora motimo otiep. Ne giwang’o ubani kuondego duto, kaka ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo e pinyno ne timo, kendo ne gitimo timbe mamono, mane omiyo Ruoth Nyasaye mirima. Ne gilamo nyiseche manono mane Ruoth Nyasaye okwerogi ni kik gilam. Ruoth Nyasaye ne siemo jo-Israel kod jo-Juda, kooronigi jonabi gi jokor wach duto, kowachonigi niya, “Weuru yoreu maricho, mondo umak chikena gi buchena ma jonabina mane aoro onyiso kwereu.” To kata kamano, ne gidagi weyo yorego, nikech ne wigi tek ka wi kweregi mane ok oyie kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Ne gichayo chikene gi singruokne mane otimo kod kweregi, kendo ne ok gidewo weche mane osiemogigo. Ne gilamo nyiseche manono, nyaka gin giwegi gidoko joma nono, nikech ne giluwo timbe mag ogendini mokiewo kodgi, mane Ruoth Nyasaye osekwerogi ni kik giluw. Ne giweyo chike duto mag Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, ka gilenyo mula mi gilosgo nyiroye ariyo mondo gilam, kendo ka gichungo siro milamo. Bende ne gilamo sulue duto, kendo ne gitiyo ni Baal. Ne giwang’o yawuotgi gi nyigi ka misango, kendo ne giwuoyo gi nyakalondo. Kamano ne gichiwore ni timbe maricho e nyim Ruoth Nyasaye, ka gimiyego mirima. Kuom mano, Ruoth Nyasaye nokecho ahinya gi jo-Israel, mi noriembogi e nyime, ma onge modong’ mak mana jo-Juda kende. Jo-Juda bende ne ok orito chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, to ne giluwo mana timbe mane jo-Israel ochako timo. Omiyo Ruoth Nyasaye nodagi nyikwa Israel duto. Nothagogi moketogi e lwet wasigu mane peyogi to achien nogologi e pinygi. Kane Ruoth Nyasaye opogo jo-Israel kuom dhood Daudi, jo-Israel noketo Jeroboam wuod Nebat ruoth. Mi Jeroboam nohoyo jo-Israel mondo owe luwo Ruoth Nyasaye, kendo nomiyo gidonjo e richo maduong’. Jo-Israel noluwo timbe maricho duto mane Jeroboam otimo. Ne ok giweyo richogo kata matin, nyaka Ruoth Nyasaye nogologi e nyime, kaka nosemiyo jonabine duto owacho. Nodarogi moterogi Asuria, kuma gintie nyaka chil kawuono. Ruodh Asuria nogolo ji Babulon gi Kutha gi Ava gi Hamath kod Sefarvaim, moketogi e miech Samaria kar jo-Israel, mi ne gidoko weg pinyno. To kane gichako dak kanyo, ne ok gilam Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nooro sibuoche, monego jomoko kuomgi. Ne onyis ruodh Asuria niya, “Ogendini mane idaro, miketo e miech Samaria, ok ong’eyo yo ma onego olamgo nyasach pinyno. Kuom mano, nyasayeno oseoro sibuoche ma koro negogi.” Eka ruodh Asuria nowacho niya, “Dwokuru achiel kuom jodolo mane agolo Samaria, odhi odag kuro, kapuonjogi kaka onego lam nyasach pinyno.” Kamano jadolo achiel mane osegol Samaria nodok kuro, modak Bethel kapuonjo ji kaka onego lam Ruoth Nyasaye. To kata kamano, oganda ka oganda ne pod loso nyisechegi giwegi, kendo ketogi ei ut lemo mane jo-Samaria oloso e hembko mane ni kuonde moting’ore. Nyiseche mane oganda ka oganda oloso e miechgi e magi: Jo-Babulon noloso Sukoth-benoth nyasachgi, kendo jo-Kuth noloso Nergal. Jo-Hamath to noloso Ashima, kendo jo-Arvi noloso Nibhaz kod Tartak, to jo-Sefarvaim ne wang’o nyithindgi ka misango ni Adramelek gi Anamelek mane nyisechegi. To kaachiel gi nyisechego ne gilamo Ruoth Nyasaye bende, kendo ne giyiero ji ariyo mondo obed jodolo mag hembko mane ni kuonde moting’ore, mondo otimnigi misengni kuondego. Kamano ne gilamo Ruoth Nyasaye, to bende ne gitiyo ni nyisechegi giwegi, ka giluwo timbe pinje mane ogolgie. Pod giluwo timbe machon-go nyaka chil kawuono. Ok giluoro Ruoth Nyasaye, bende ok giluw buchene gi yorene, kata mako puonjne, kata rito chik mane oketo ni nyikwa Jakobo, jal mane Ruoth Nyasaye oloko nyinge ni Israel. Ruoth Nyasaye nosetimo kodgi singruok, kawachonigi niya, “Kik ulam nyiseche mamoko, kata kik ukulrunigi. Kim utinigi, kata kik utimnigi misango. To an ema mondo ukulruna kendo utimna misango, nikech an ema nagolou e piny Misri gi teko maduong’, karieyo bada ni lweny. Kik ulam nyiseche mamoko, to rituru buchena gi chikena mane aketonu e ndiko. Wiu kik wil gi singruok mane atimo kodu. Kik ulam nyiseche mamoko, to lamuru mana an Ruoth Nyasaye, mi anaresu e lwet wasiku duto.” Kata kamano ne ok gidewo, to ne gisiko gi timbegi machon. Kamano ogendinigo ne lamo Ruoth Nyasaye, to gi nyiseche manono bende. Nyithindgi gi nyikwagi ne timo kaka kweregi ne timo, kendo pod gitimo kamano nyaka chil kawuono. E higa mar adek mar loch Hoshea wuod Ela ruodh Israel, Hezekia wuod Ahaz nodoko ruodh Juda. Ne en jahigni piero ariyo gabich kane ochako tich, morito piny kuom higni piero ariyo gochiko, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Abija nyar Zekaria. Timbe Hezekia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe Daudi kwar mare. Noketho ut lemo mag hembko, kaachiel gi sirni milamo mag kite gi mag yien. Thuond mula mane Musa oloso, bende nong’ado matindotindo, nikech nyaka chop ndalogo, jo-Israel ne pod wang’oe ubani. Thuondno niluongo ni Nekushtan, (tiende ni, gima olos gi mula.) Hezekia nogeno Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, kendo onge ruoth moro machal kode kuom ruodhi duto mag Juda, nikech nopadore kuom Ruoth Nyasaye chutho, ka ok oweyo luwe, kendo norito chike duto mane Ruoth Nyasaye omiyo Musa. Kuom mano, Ruoth Nyasaye ne ni kode, kendo noguedho gik moko duto mane otimo. Nodagi bet e bwo loch Asuria, kendo noloyo jo-Filistia e lweny, kokawo mier madongo gi matindo duto, nyaka Gaza gi mier mokiewo kode. E higa mar ang’wen mar loch Hezekia, kane Hoshea wuod Ela osebet ruodh Israel kuom higni abiriyo, Shalmaneser ruodh Asuria nomonjo Samaria. Nolworo dalano kuom higni adek, mokawo e higa mar auchiel mar loch Hezekia, kane Hoshea wuod Ela osebet ruodh Israel kuom higni ochiko. Ruodh Asuria nodaro jo-Israel, motero nyaka Asuria, mi noketo moko kuomgi mondo odag Hela but aora Habor man Gozan, to moko noketo e miech jo-Media. Wachno notimore nikech ne ok girito chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, to ne giketho singruok mane gitimo kodgi. Ne ok gimako weche duto mane Musa jatich Ruoth Nyasaye ochikogi, kata dewogi bende ne ok gidewo. E higa mar apar gabich mar loch Hezekia, Senakerib ruodh Asuria nomonjo miech Juda duto mochiel gi ohinga, mokawo. Eka Hezekia ruodh Juda nooro wach ni ruodh Asuria mane oyudo ni Lakish niya, “Aseketho to we kedo koda kendo, nikech ayie chulo gimoro amora midwaro.” Kamano ruodh Asuria nodwaro kuome fedha ma romo kilo alufu apar, kod dhahabu moromo kilo alufu achiel. Mi Hezekia nomiye fedha duto mane nie Od Ruoth Nyasaye, kod mane nie kar keno mar od ruoth. E ndalono ema Hezekia nogoloe dhahabu mane obawgo thike kod sirni mag dhood Ruoth Nyasaye, momiyo ruodh Asuria. Ruodh Asuria nooro Tartan gi Rabsaris kod Rabshake, ma jodonge, kaachiel gi oganda lweny maduong’, ir Hezekia, mi ne giwuok Lakish ka gidhi Jerusalem. Kane gichopo kuno, ne gichung’ but fereji mane golo pi e Yawo Mamalo, e yo maduong’ madhi e puodho miluongo ni Puoth Jalwok Lewni. Ne giluongo ruoth, to Eliakim wuod Hilkia, mane jaduong’ od ruoth, gi Shebna jagoro, kod Joa wuod Asaf, ma jachan weche mag piny, ema ne jowuok irgi. Rabshake nowachonigi ni mondo ginyis Hezekia ni ruoth maduong’, ma ruodh Asuria owachone kama: “Ere gimomiyo idhialori kamano? Iparo ni weche awecha nyalo lokore rieko kod teko mar loyo lweny? En ng’a ma igeno ni biro konyi piem koda? Ang’eyo ni idhialori nikech jo-Misri, to nyaka ing’e ni Farao ruodh Misri chalo gi odundu mobarore, ma ka ng’ato oyiengoree, to pilore, kendo chwowo lwete. Mano e kaka Farao ruodh Misri chalo ni ji duto mogeno kuome. To kuwachona ni ugeno kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, donge en ema Hezekia oseketho hembkone gi kuonde mitimonee misengni kochiko jo-Juda gi jo-Jerusalem ni nyaka lem mana e nyim kendo-mar-misango man Jerusalem? “Koro in Hezekia, singri ni ruodh Asuria ma atiyone! Ayie miyi farese alufu ariyo, kapo nono ni inyalo yudo joma diidhgi! Ka jo-Misri ema igeno ni biro konyi gi geche kod joidh farese, to ere kaka iparo ni dilo kata mana achiel matinie moloyo kuom jotend lweny mag ruodha? Koso iparo ni asebiro mana ni mondo amonj amonja Jerusalem, akethi, ka ok Ruoth Nyasaye ema ne owachona ni mondo abi amonj pinyni, akethi!” Eka Eliakim wuod Hilkia gi Shebna kod Joa nowacho ni Rabshake niya, “Wasayi, yie iwuo kodwa gi dho Aram, nikech en dhok mwang’eyo, to we wuoyo kodwa gi dho Hibrania kae, nimar joma ni ewi ohinga nyalo winjowa.” To Rabshake ne odwokogi, kapenjogi niya, “Uparo ni un kod ruodhu kende ema ne ruodha oora iru mondo awachnu wechegi? Ooyo, noora ir joma ni ewi ohinga, ma ochunore ni nyaka cham chiethgi, kendo madh lachgi, mana kaka un bende unutim!” Bang’ mano Rabshake nochung’ mokok gi duol maduong’ gi dho Hibrania niya, “Winjuru wach ruoth maduong’ ma ruodh Asuria! Owacho ni kik uyie Hezekia wuondu, nikech ok onyal resou e lweta. Kik uwe ohou ni mondo ugen kuom Ruoth Nyasaye, kowachonu ni, adier Ruoth Nyasaye ema noresu, kendo ni ruodh Asuria ok nokaw dala maduong’ni. Kik uwinj wach Hezekia, nimar ruodh Asuria owacho niya, ‘Winjreuru koda mondo ubi ira, mi ng’ato ka ng’ato kuomu nocham olemb mzabipe kod ng’ope, bende nomodh pi e sokone owuon, nyaka chop abi, mi agolu kendo ateru e piny machal gi pinyuni, mondo kik utho, to ubed mana mangima. En piny ma cham gi mzabibu chiekie maber, kendo ma makati gi divai gi mor zeituni kod mor kich ng’enyie. To kik uwinj Hezekia kawuondou ni Ruoth Nyasaye biro konyou. Bende nitie nyasach piny moro mosereso pinye e lwet ruodh Asuria? Nyiseche mag Hamath gi Arpad ni kanye? Koso ere nyiseche mag Sefarvaim gi Hena kod Iva? Bende ne gireso Samaria e lweta? Kuom nyiseche duto mag pinjego, ere mosereso Jerusalem e lweta?’ ” To ji noling’ thi, ma onge ng’at modwoke kata wach achiel, nikech ruoth Hezekia nosegolo chik ni kik dwoke. Eliakim wuod Hilkia ma jaduong’ od ruoth, gi Shebna jagoro kod Joa wuod Asaf ma jachan weche mag piny ne jobiro ir Hezekia, ka joyiecho lepgi, mi ginyise gima ne Rabshake owacho. Kane ruoth Hezekia owinjo wechego, noyiecho lepe, mi orwako pien gugru, kendo odhi e Od Ruoth Nyasaye. Nooro Eliakim ma jaduong’ ode gi Shebna ma jagoro kod jodolo madongo ir janabi Isaya wuod Amoz ka jorwako piende gugru, mondo odhi owachne niya, “Hezekia owacho ni kawuono en chieng’ dhier gi kum kod wichkuot. Wachalo gi dhako ma muoch kayo, to onge muya mochologo nyathi. Nyalo bet ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi osewinjo weche Rabshake ma ruodh Asuria oseoro mondo oyany Nyasaye Mangima. Omiyo kamoro obiro kumo Rabshake nikech weche ma osewinjo ka Rabshake wachogo. Kuom mano, in Isaya, lem ni jowa mapod odong’.” Kamano kane jodong ruoth Hezekia ochopo ir Isaya, nowachone wechego, nodwokogi niya, “Dhiuru uwach ni ruodhu ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kik iluor weche ma isewinjo ka ruodh Asuria yanyago, nikech abiro miye chuny man gi kibaji, mi, kowinjo wach moro marach, to noring odog e pinye, kuma nami onegee.’ ” Rabshake nodok, moyudo ni ruodh Asuria osea Lakish, odhi monjo Libna. Omiyo nodhi ire kuno. To kane ruodh Asuria owinjo Tirhaka ruodh Ethiopia obiro monje, nochako ooro joote ir Hezekia ruodh Juda, kowacho niya, “Kik iyie Nyasachi migeno kuomeno wuondi ni ruodh Asuria ok nokaw Jerusalem Chutho, isewinjo kaka ruodhi mag Asuria oseketho pinje mane gikedogo chuth. To koro iparo ni in ema dikwo? Kwerena nonego jo-Gozan gi jo-Haran gi jo-Rezef kod jo-Eden ma nodak Telasar. Koro dak ne nyisechegi okonyogi? Koso ere ruodhi mag Hamath gi Arpad gi Sefarvaim gi Hena kod Iva?” Hezekia nokawo barua mane joote okelone, mi osomo. Bang’e ne odhi e Hekalu, mi oyaro baruano e nyim Ruoth Nyasaye, kokwaye niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mobet ewi kerubi kaka ruoth bet e kom duong’ne, in kendi e Nyasach ogendini duto mae piny, kendo in ema nichueyo polo gi piny. A Ruoth Nyasaye, chik iti mondo iwinji, kendo yaw wang’i mondo inen. Winj weche ma Senakerib yanyigo, in Nyasaye Mangima! A Ruoth Nyasaye, en adier ni ruodhi mag Asuria oseketho pinje duto, mi gibolo nyisechegi e mach, kendo gisekethogi chuth, nimar ne ok gin nyiseche kata matin, to mana tich dhano molos gi yath kata gi kidi. To koro in Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, yie ireswa e lwet Senakerib, mondo ogendinii duto mae piny ong’e ni in kendi e Nyasaye.” Eka Isaya wuod Amoz nooro ni Hezekia wach niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho ni osewinjo lemo mikwayego nikech wach ma Senakerib ruodh Asuria osesiemigo, omiyo osewuoyo kuom Senakerib kama: “In Senakerib, dala Sayun ochayi kendo jari! Ee, dala Sayun twenyoni ume! To koro in, en ng’ano ma isejaro kendo iyanyo? Koso en ng’a, ma isekokne, kijowo wang’i! Nyaka ing’e ni en Ng’ama Ler mar Israel! Isejaro Ruoth Nyasaye kimiyo jooteni wacho niya, ‘Aseidho gode maboyo mag Lebanon, mi achopo midimidi, ka an gi gechena mag lweny mang’eny mokadho akwana. Bende asetong’o yiend sida madongo, kod yiend saipras mabeyo man kuno. Asechopo nyaka e chuny bungu, kuma ni iye mogik, kendo ma yien odichie. Asekunyo sokni, mi amodho pi pinje mamoko. Bende aore mag Misri noduono, ka anyonogi gi tienda!’ To in Senakerib, kata obedo ni iwacho kamano, donge ing’eyo ni an Ruoth Nyasaye ema nachano chon mondo gigo otimre? Adier, ne achanogi chon, to koro amiyo gitimore. An ema ne achano mondo imuk mier mochiel motegno olokre gundni. Ma joma odakie chalo gi lum mae pap, maonge gi teko, kata ka lum matwi e tat ot, to ner kapok odongo, nimar ne gionge gi teko, kendo ne ging’eng’ ka luoro omakogi. To ang’eyo timbeni duto: ang’eyo kata ka ichung’ kata ka ibet piny, kata kiwuok kata kiduogo dala. Asewinjo kaka iyanya malich, kendo kaka isungori, omiyo abiro keto mbedo e umi, kod rajaki e dhogi, mondo awichi idog thuru gi yo mane ibirogo. “To winji, in Hezekia, ranyisi ma amiyi ema: E higa mokwongoni, unucham gik matwi kendgi, kendo e higa mar ariyo unucham orowe moloth e higa mokwongono, to e higa mar adek unuket kodhi, kendo unuka cham. Bende unupidh mzabibu, kendo unucham olembgi. Jo-Juda modong’ nochal gi yath matero tiendene piny, kendo nyago olemo e bedene, nimar joma nok modong’ nowuog Jerusalem. Adier, oganda mar joma otony noa e got Sayun. Ruoth Nyasaye oseketo chunye mondo otim mano.” Kuom mano, Ruoth Nyasaye owuoyo kuom ruodh Asuria kama: “Ok nodonj e dala Jerusalem, kendo ok nobaye gi asere, kata monjogo koting’o kuot ok nomonje. Bende ok noging pith mondo oidhgo ohingane. Enodog gi yo ma nobirogo, to ok nodonj Jerusalem, nimar anaked ni dalani mondo aresi, nikech nyinga, kendo nikech Daudi jatichna.” Otienono, malaika mar Ruoth Nyasaye nodhi monego jo-Asuria alufu mia achiel gi piero aboro gabich (185,000) e kambigi, kendo kane ji ochiew gokinyi, to ringre joma otho ema ne ginwang’o kopie piny. Mano omiyo Senakerib ruodh Asuria noa kuno, mi odok Nineve odakie. To chieng’ moro, kane oyudo olemo e od Nisrok nyiseche, yawuote ma Adramalek gi Sharezer nobiro monege. Bang’e ne giringo, mi gidhi e piny Ararat, to Esarhadon nodoko ruoth kar Senakarib wuon mare. E ndalogo, Hezekia ne tuo, kendo ohewore. Janabi Isaya wuod Amoz nobiro ire, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye owachoni ni mondo ilam mwanduni ni yawuoti, nimar ibiro tho, ok nikwo.” Kane Hezekia owinjo kamano, nolokore mong’iyo kor ot, kokwayo Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, asayi, parie kaka asewuotho e nyimi gi adieri kod chuny mobidhore, ka atimo gik malong’oni.” Eka ne oywak malit. To kane Isaya pok ochopo e dier laru, wach Ruoth Nyasaye nobirone niya, “Dogi iwach ni Hezekia ma jatend joga, ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Daudi kwaru owacho kama: ‘Asewinjo kwayoni, kendo aseneno pi wang’i. Omiyo abiro changi, kendo bang’ ndalo adek inidhi e Od Ruoth Nyasaye. Abiro medi ndalo moromo higni apar gabich, bende abiro resi kaachiel gi dala Jerusalem e lwet ruodh Asuria, kendo abiro rito dalani nikech nyinga, kendo nikech Daudi jatichna.’ ” Eka Isaya nowacho ni jood Hezekia ni mondo okel ng’owo moswagi omwon e bur mane okuodo Hezekia. Ne gitimo kamano, mi Hezekia nochango. Bang’ mano, Hezekia nopenjo Isaya niya, “Ere gima biro bedona ranyisi ni Ruoth Nyasaye biro changa, kendo ni anadhi e Hekalune bang’ ndalo adek?” Isaya nodwoke, ka penje niya, “Diher mondo tipo mar wang’chieng’ manie raidhi odhi nyime ondamo apar, koso mondo odog chien ondamo apar? Mano e ranyisi ma Ruoth Nyasaye onyisigo ni enotim gima osewacho.” To Hezekia nokone niya, “En gima yot mondo tipo odhi nyime ondamo apar. Emomiyo tipo mondo odog mana chien ondamo apar.” Eka Isaya janabi nokwayo Ruoth Nyasaye kamano, mi Ruoth Nyasaye nodwoko tipo chien ondamo apar e raidhi mane Ahaz oloso. E ndalogo Merodak-baladan nooro joote ir Hezekia gi barupe kod mich, nikech nowinjo ni yande otuo. Hezekia norwako jootego, monyisogi mwandune duto mane nie ode mar keno, kaka fedha gi dhahabu gi gik mang’ue ng’ar, gi mo ma nengone tek, kod gige mag lweny, kaachiel gi gik moko duto mane ni kuonde kenone. Onge gimoro amora e ode kata e pinye mane ok onyisogi. To bang’e janabi Isaya nobiro ir Ruoth hezekia, mopenje niya, “Jogi oa kanye? To wach ang’o mokelogi?” Hezekia nodwoke ni, “Gia e piny Babulon, kuma bor.” Isaya nomedo penje niya, “To ang’o ma gineno e odi?” Hezekia nodwoke ni, “Giseneno gik moko duto manie oda. Onge gimoro amora modong’ mak anyisogi e kuonde kenona.” Eka Isaya nowacho ni Hezekia niya, “Winj wach Ruoth Nyasaye! Ndalo biro ma gik moko duto manie odi, ma kwereni osekano nyaka chil kawuono, noter Babulon. Bende Ruoth Nyasaye omedo wacho ni onge gima nodong’ kata achiel mak oter kuno. Yawuoti moko nolok wasumbni. Adier, moko kuom yawuoti hie nolok wasumbni mabuoch e od ruodh Babulon.” Hezekia ne odwoke niya, “Wach Ruoth Nyasaye ma isenyisa ber.” To ne odwoke kamano, koparo ni en to kue biro siko e ndalone duto. Weche moko mag Hezekia, gi tekone duto, kendo kaka noloso yawo gi fereji maduong’ mane kelo pi Jerusalem, ondik e Kitap Weche mag Ndalo mag Juda. Hezekia notho, moyiki but kwerene. Manase wuode nodoko ruoth kare. Manase ne jahigni apar gariyo kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero abich gabich, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Hefziba. Timbe Manase ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe makuero mag ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe thuolo ni jo-Israel. Nochako oloso hembko mane ni kuonde moting’ore mane Hezekia wuon mare oseketho, kendo nogero kuonde liswa ni Baal. Nochungo siro milamo miluongo ni Ashera, kaka Ahab ruodh Israel notimo, bende nolamo sulue duto, kotiyonigi. Nogero kende mag liswa e Hekalu mane Ruoth Nyasaye osewuoyo kuome niya, “Jerusalem ema naketie nyinga.” Bende nogero kende mag misango ni sulue duto e laru ariyo mag Od Ruoth Nyasaye. Nowang’o wuode bende, kotimogo misango. Noyie gi jokor wach gi jo nyakalondo kod ajuoke. Timbene maricho ne ng’eny e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo mirima nomako Ruoth Nyasaye. Siro milamo mane oseloso, nochungo ei Hekalu, to Ruoth Nyasaye nosewuoyo kuom Hekaluno, kawacho ni Daudi gi Solomon wuod Daudi niya, “Aseyiero Hekaluni gi Jerusalem kuom dhoudi duto mag Israel mondo nyinga obedie nyaka chieng’. Ka jo-Israel orito gik moko duto mane achikogi, kendo gitimogi, bende ka giluwo chike duto mane Musa jatichna onyisogi, to ok nariembgi e piny mane amiyo kweregi.” To ne gitamore winjo, kendo Manase nosemogi ni mondo gimed timbegi maricho e nyim Ruoth Nyasaye moloyo ogendini mane Ruoth Nyasaye otieko mondo owe thuolo ni jo-Israel. Ruoth Nyasaye nomiyo jotichne ma jonabi owacho niya, “Manase ruodh Juda osetimo tim makuero, kod richo madongo moloyo mago duto mane jo-Amor otimo chon, kendo osemiyo jo-Juda bende obedo joricho, nikech nyisechene manono. Emomiyo abiro kelo masira malich kuom Jerusalem gi Juda, ma ka ng’ato owinjo, to ite nopopni. Abiro pimo Jerusalem gi tol mane apimogo Samaria, kendo gi rapim mane apimogo dhood Ahab. Abiro nang’o Jerusalem mapoth, mana kaka kungu nang’o puodho. Anawit joga awuon modong’, kendo anachiwgi e lwet wasikgi duto, mondo opegi, kendo oyakgi, nikech gisemiya mirima gi timbegi maricho, chakre ndalo mane kweregi owuokie Misri nyaka chil kawuono.” To ewi richo duto mane Manase otimo, komiyogo jo-Juda obedo joricho e nyim Ruoth Nyasaye, en ni nomedo chuero remb ji mang’eny maonge ketho, nyaka remo nomol ka ohula e Jerusalem. Weche moko mag Manase, gi timbene duto, gi richo mane otimo, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Manase notho, moyike e orundune mane nie puoth Uza. Amon wuode nodoko ruoth kare. Amon ne jahigni piero ariyo gariyo kane ochako tich, morito piny kuom higni ariyo, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Meshulemeth nyar Haruz ma ja-Jotba. Timbe Amon ne richo e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe Manase wuon mare. Noluwo yore duto mane wuon mare oluwo, kotiyo ni nyiseche manono mane wuon mare tiyonigi, kendo kokulorenigi. Noweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerene, kendo notamore luwe. Jodong ruoth Amon nojame, monege e ode. To jo-Juda nonego jogo duto mane ojame, kendo ne giketo Josia wuode mondo obed ruoth kare. Weche moko mag Amon ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Noyike e liende mane nie puoth Uza. Josia nodoko ruoth kare. Josia ne jahigni aboro kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero adek gachiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jedida nyar Adaya ma ja-Bozkath. Timbe Josia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, kendo noluwo timbe duto mag Daudi kwar mare, ma ok oweyo kata achiel. Kane Josia obedo ruoth, kuom higni apar gaboro, nooro Shafan jagoro wuod Azalia ma wuod Meshulam e Od Ruoth Nyasaye, kowachone niya, “Dhiyo ir Hilkia jadolo maduong’, inyise mondo okwan kar romb pesa mosekel ei Od Ruoth Nyasaye, ma jorit osechoko kuom ji. Pesago mondo oket e lwet nyipeche marito tich Od Ruoth Nyasaye, mondo gichulgo jotich bao gi jogedo kod jopa kite maloso kuonde mokethore e Od Ruoth Nyasaye, kendo mondo ging’iewgo yien gi kite mopa milosogo kuonde mokethorego. To kik penjgi kaka gitiyo gi pesa momigi, nikech gin joma ogen.” Kindeno ema Hilkia jadolo maduong’ nowachoe ni Shafan jagoro niya, “Aseyudo Kitap Chik e Od Ruoth Nyasaye.” Mi nomiyo Shafan kitabuno, mosomo. Shafan jagoro notero ni ruoth wach niya, “Jotichni osegolo pesa mane oyud e Od Ruoth Nyasaye, kendo gisemiyo nyipeche marito tich odno.” Eka nomedo wacho ni ruoth niya, “Hilkia osemiya kitabu moro.” Mi nosome ni ruoth. Kane ruoth owinjo weche manie kitap chik, noyiecho lepe. Eka nochiko Hilkia jadolo, gi Ahikam wuod Shafan gi Akbor wuod Mikaya, gi Shafan jagoro, kod Asaya jatich ruoth, niya, “Dhiuru upenj Ruoth Nyasaye gima biro timorena, kendo ni jo-Juda duto, nikech weche manie kitabu mwaseyudoni. Nyaka bed ni Ruoth Nyasaye okecho kodwa malich, nikech kwerewa ne ok orito chike manie kitabuni, kata timo gik moko duto mondikie.” Omiyo Hilkia jadolo gi Ahikam gi Akbor gi Shafan kod Asaya ne jodhi ir Hulda janabi madhako ma chi Shalum wuod Tikva, ma wuod Harhas, jarit lep lemo, mane odak Jerusalem e migawo mar ariyo. Ne giwuoyo kode, mi nodwokogi niya, “Nyisuru ng’at mane oorou ira ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kama: ‘Abiro kelo masira e pinyni, kendo kuom joma odakie, kaluwore gi weche duto manie kitabu ma ruodh Juda osesomo. Ne gikwinya gi timbegi ka giweya, kendo ka giwang’o ubani ni nyiseche manono. Emomiyo mirimba nobed mager kuom pinyni, kendo ok norum.’ To wachuru ni ruodh Juda mane oorou mondo upenjne Ruoth Nyasaye wach, ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kane iwinjo wechena mane awacho kuom pinyni kod joma odakie, ni ginibed joma okuong’ kendo okwedi, chunyi ne yom, kendo odembore, miyiecho lepi kendo iywak e nyima. Emomiyo an bende asewinjo ywakni. Noyiki e liendi gi kue, kiluwo kwereni, ma kata wang’i ok none masira ma abiro kelo kae.’ ” Kane jootego odwoko ni ruoth wach, noluongo jodongo duto mag Juda gi mag Jerusalem. Nodhi e Od Ruoth Nyasaye gi jo-Juda kod jo-Jerusalem duto; joma omew gi jochan machalre, kaachiel gi jodolo kod jonabi, mi nosomonigi weche duto mane nie kitap singruok mane nie Od Ruoth Nyasaye. Eka nodhi e bath siro, mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye kosingore ni enoluw Ruoth Nyasaye gi chunye duto kod tekone duto, komako chikene gi wechene kod buchene, kamano mondo orit weche mag singruok mondiki e kitabuno. Mi ji duto bende notimo singruokno. Eka ruoth nochiko Hilkia jadolo maduong’, gi jadolo maluwe, kod jorit dhoot, ni mondo gik moko duto milamogo Baal gi siro miluongo ni Ashera kod sulue, ogol e Od Ruoth Nyasaye. Nowang’ogi e bath Jerusalem e paw aora Kidron, mi notero buchgi nyaka Bethel. Nogolo jodolo mag nyiseche manono mane ruodhi mag Juda oketo mondo owang’ ubani e hembko mag miech Juda, kod mag gwenge mokiewo kod Jerusalem, kendo nogolo joma ne wang’o ubani ni Baal gi wang’chieng’ gi due kod sulue duto. Nogolo siro milamo miluongo ni Ashera e Od Ruoth Nyasaye, motero e dho aora Kidron e bath Jerusalem. Nowang’e kanyo but aora, motoye matindotindo nyaka olokore buru. Eka nokawo buche, mopuko e liete ji ajiya. Nomuko ut jochode mane nie Od Ruoth Nyasaye, mane ji terorego, kaka kit lemogi nobet. Udigo ema ne mon twang’oe pasia mag Ashera. Bang’e Josia noluongo jodolo mane nie miech Juda, kendo noketho hembko mane jodologo wang’oe ubani, chakre Geba nyaka Beer-sheba. (Bende nomuko hembko mar jochiende mane oger e dhoranga Joshua jaduong’ Jerusalem, bat koracham kidonjo e dala.) Kata obedo ni noluongo jodolo mag hembko mane ni kuonde moting’ore kamano, to ne otamogi ni kik gitim misango e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye man Jerusalem, to noyienigi mana chamo makati ma ok ketie thowi kaachiel gi jodolo wetegi. Ruoth Josia noketho Tofeth manie holo mar Ben-hinom ni kik ji wang’ie nyithindgi ka misango ni Molek. Nogolo kido mag farese mane ruodhi mag Juda oseketo ni wang’chieng’. Nomuko kende-mag-misango mane nie wi gorofa mar od Ahaz, mane ruodhi mag Juda oloso e laru ariyo mag od Ruoth Nyasaye. Notoyogi matindotindo, mopuko ng’injogi e aora Kidron. Ruoth noketho bende kuonde hembko mane ni yo milambo mar got Zeituni, man yo wuok chieng’ mar Jerusalem, mane Solomon ruodh Israel ogero ni Ashteroth, nyasaye ma kuero mar jo-Sidon, gi Kemosh, nyasach jo-Moab, kod Milkom, nyasach jo-Amon. Noturo sirni mag kite gi mag yien mane ji lamo, motoyogi matindotindo, mi kuonde mane gichungie nodino gi choke ji. Josia nomuko kendo-mar-misango man Bethel, kaachiel gi hembkone mane Jeroboam wuod Nebat oloso. Notoyo kitene, molokore buru, kendo nowang’o siro milamo mane ni kanyo. (Jeroboam nogo ema nomiyo jo-Israel obedo joricho.) Kane Josia owichore, noneno liete ewi got. Nooro ji, mogolo choke e lietego, mi ne giwang’ogi e kendo-mar-misango. Kamano noketho kendono, kaluwore gi wach Ruoth Nyasaye mane ng’at Nyasaye okoro kane Jeroboam ochung’ e dho kendo chieng’ sawo cha. Eka Josia noting’o wang’e, moneno liend ng’at Nyasaye mane okoro wechego. Nopenjo niya, “Mano liend ng’a, ma aneno loka cha?” Jodalanoo nodwoke niya, “En liend ng’at Nyasaye mane oa Juda, mokoro gik moko duto misetimo kuom kendo-mar-misangoni.” Eka Josia nowacho niya, “Weyeuru! Ng’ato kik gol chokene.” Omiyo ne giweyo chokene kaachiel gi choke janabi mane oa Samaria. Bende Josia noketho od lemo mane nie hembko man kuonde moting’ore, mane ruodhi mag Israel ogero e miech Samaria, kamiyogo Ruoth Nyasaye mirima. Jodolo duto mane Josia onwang’o e hembko nonego e kende-mag-misango. Eka nodok Jerusalem. Ruoth nochiko ji duto ni mondo otim Pasaka ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kaka ondiki e Kitap Singruok. Adier, Pasaka ma kamano ne pok otim, e ndalo mane jobura ritoe Israel, kata e ndalo mag ruodhi mag Israel gi Juda. To e higa mar apar gaboro mar loch Josia kende ema ne otimie Pasaka makama ni Ruoth Nyasaye, Jerusalem. Bende Josia nogolo jonyakalondo, gi ajuoke, gi kido mag nyiseche manono miluongo ni Terafim, gi nyiseche mamoko molos gi lwet dhano, kaachiel gitimbe makuero duto mane onwang’ e piny Juda, kendo e Jerusalem. Kamano noluwo weche mag chik mane ondik e kitabu mane Hilkia jadolo oyudo e Od Ruoth Nyasaye. Onge ruoth moro kata achiel mane oluwo Ruoth Nyasaye gi chunye duto, kod tekone duto, komako chike duto mag Musa, kaka Josia notimo. Kata kamano chuny Ruoth Nyasaye ne ok olendo kuom mirima mager mane okechogo gi jo-Juda nikech timbe maricho mane Manase ochwanyego. To nowacho niya, “Abiro riembo jo-Juda bende mondo oa e nyima, kaka ne ariembo jo-Israel. Abiro jwang’o Jerusalem, dala mane ayiero, kendo abiro wito Hekalu mane awacho ni nyinga nobedie.” Weche moko mag Josia, kod timbene duto, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. E ndalo Josia ema ne Farao-neko, ruodh Misri, odhi kedoe gi ruodh Asuria e dho aora Yufrate. Ruoth Josia nodhi Megido kedo kode, to kane girado, Farao nonege. Joge nogolo ringre Megido, koting’e e gari. Ne gikele Jerusalem, mi giyike e liende owuon. Eka ji duto nokawo Jehoahaz wuod Josia, moketo ruoth kar wuon mare. Jehoahaz ne jahigni piero ariyo gadek kane odoko ruoth, morito piny kuom dueche adek, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Hamutal nyar Jeremia ma ja-Libna. Timbe Jehoahaz ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe kwerene. Farao-neko notere Ribla e piny Hamath, motueye kuno, mondo kik obed ruodh Jerusalem, kendo noketo ni jo-Juda osuru moromo kilo alufu adek mag fedha, gi kilo mia adek mag dhahabu. Eka Farao-neko noketo Eliakim wuod Josia mondo obed ruoth kar Josia wuon mare, kendo noloko nyinge ni Jehoyakim. Jehoahaz to notero Misri, kuma nothoe. Jehoyakim noketo ni jo-Juda osuru ma dirom pesa mane Farao dwaro. Ng’ato ka ng’ato nogolo dhahabu gi fedha kaka mwandune obet. Kamano Jehoyakim nochulo fedha gi dhahabu mane Farao oketone. Jehoyakim ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gachiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Zebida nyar Pedaya ma ja-Ruma. Timbe Jehoyakim ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe kwerene. E ndalo Jehoyakim, Nebukadnezar ruodh Babulon nobiro, mi Jehoyakim nobet e bwo lochne kuom higni adek. To bang’e nopiem kode, modagi lochne Eka Ruoth Nyasaye nooro mony mag jo-Babulon gi mag jo-Aram, gi mag jo-Moab kod mag jo-Amon, mondo oked gi jo-Juda, kendo ne giketho pinygi chuth, kaka Ruoth Nyasaye nosemiyo jatichne ma janabi owacho. Adier, gigo notimore kuom jo-Juda mana kaka Ruoth Nyasaye nowacho, ni mondo ogolgi e nyime. Ruoth Nyasaye nodagi weyonigi kethogi, nikech richo mane Manase otimo, kopong’o Jerusalem gi remb joma onge ketho. Weche moko mag Jehoyakim gi timbene duro, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Juda. Jehoyakim notho, moluwo kwerene, mi Jehoyachin wuode nodoko ruoth kare. Ruodh Misri ne ok owuok kendo e pinye, nimar ruodh Babulon nosemaye pinje duto mane nie bwo lochne, chakre aora manie tong’ Misri nyaka chop aora Yufrate. Jehoyachin ne jahigni apar gaboro kane odoko ruoth, morito piny kuom dueche adek kende, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Nehushta nyar Elnathan ma ja-Jerusalem. Timbe Jehoyachin ne richo e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe wuon mare. Ndalono jolwenj Nebukadnezar ruodh Babulon nodhi monjo Jerusalem kendo ne gilworo dalano. Kane pod gilworo Jerusalem, Nebukadnezar nodhi kuno owuon, mi piny nohewo Jehoyachin, mochiwore ni ruodh Babulon, kaachiel gi min mare, gi jong’adne rieko, gi jodonge kod jotende. Nomake e higa mar aboro mar loch ruodh Babulon. Nebukadnezar nokawo gik mabeyo duto mane nie Od Ruoth Nyasaye, kod mane nie kar keno mar od ruoth, kendo nong’ado ong’ado gik moko duto mag dhahabu mane Solomon ruodh Israel oloso, mane nie Od Ruoth Nyasaye. Kamano wach Ruoth nochopo kare. Nebukadnezar nodaro jo-Jerusalem duto, kotero jodongo kod jomwandu ma dirom alufu apar e tuech kaachiel gi jotheth, kod ji duto molony kuom tich lwedo. Onge ng’ato mane odong’ mak mana joma odhier. Ruoth kaachiel gi min mare, gi monde gi jotende, kod jodong gwenge. Nogolo jogo duto Jerusalem kaachiel gi jomwandu duto ma dirom alufu abiriyo, gi jotheth kod joma olony kuom tich lwedo ma dirom alufu achiel. Giduto ne gin joma otegno, moromo lweny. To ruodh Babulon noketo Matania ma owadgi wuon Jehoyachin mondo obed ruoth kar Jehoyachin. Noloko nying Matania ni Zedekia. Zedekia ne jahigni piero ariyo gachiel kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gachiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Hamutal nyar Jeremia ma ja-Libna. Timbe Zedekia ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe Jehoyakim. Jo-Jerusalem gi jo-Juda nomiyo Ruoth Nyasaye mirima, nyaka nogologi e nyime. Omiyo chieng’ due apar, due mar apar, e higa mar ochiko mar loch Zedekia, Nebukadnezar ruodh Babulon nobiro gi joge mag lweny, mi gimonjo Jerusalem. Ne gigero kambi oko mar dala, eka ne gichielone ohinga molwore. Ne gigoyo ni Jerusalem ageng’a nyaka higa mar apar gachiel mar loch Zedekia. Koro kech ne lich e dalano, kendo ji ne onge gi chiemo chuth. Chieng’ due ochiko, due mar ang’wen, jo-Babulon nomwomo ohinga mar dala, mi Zedekia notemo ringo gi jolwenje duto gotieno, kata obedo ni jo-Babulon nosedhogo dala koni gi koni. Ne giluwo rangach mane nie kind ohingni ariyo, ka ging’ado orundu ruoth, mi gichiko yo holo mar Jordan. To jolweny mag Babulon nolawo Zedekia, mojuko e paw Jeriko, mi jolwenje duto oringo oweye. Ne gimake mi gitere Ribla ir ruodh Babulon, mong’adone bura kuno. Ne ginego yawuot Zedekia e wang’e koneno, eka ne gitoko wengene oko, kendo gitueye gi nyororo, mi gitere Babulon. Chieng’ due abiriyo due mar abich, e higa mar apar gochiko mar loch Nebukadnezar, jatend joma ne rito ruodh Babulon, nobiro Jerusalem, Nowang’o Od Ruoth Nyasaye, gi od ruoth, kod udi duto mag Jerusalem, kendo joge mag lweny nomuko ohinga duto mane olworo Jerusalem. Bang’e Nebukadnezar nomako ji duto mane odong’ Jerusalem motero Babulon, kaachiel gi joma ne oseringo modok ni ruodh Babulon, kod jotich molony mane pod odong’ kuno. To joma odhier ahinya, mane onge gi gimoro, noweyo e piny Juda mondo oti e puothe mzabibu, kendo e puothe mamoko. Jo-Babulon notoyo sirni mag mula, gi rachungi mane itiyogo e Hekalu, kod karaya maduong’ mar mula ma bende ne ni kanyo. Bang’e ne gitero mulago duto Babulon. Bende ne gidhi gi agulini gi rachodhi gi rangisni gi bakunde miting’oe remb misango, kod gik moko duto mag mula mane olos ni tich Hekalu. Bende jatend jolweny nokawo gik moko duto molos gi dhahabu kata molos gi fedha, kaka kikombe gi tegni mag mach. Pek mula mane ruoth Solomon olosogo sirni ariyo gi karaya maduong’ ne ng’eny mokadho apima. Sirni ariyogo ne romre. Moro ka moro borne modhi malo ne romo mita ochiko. Ewi siro ka siro ne nitie gima chalo agulu mar mula, ma borne modhi malo romo mita achiel gi nus, to alwora mare ne oketie gik mong’inore ong’inore ka machunga, ma bende nolos gi mula. Nebuzaradan, jatend lweny maduong’, nomako Seraya jadolo maduong’, gi Zefania jadolo maluwe, kod ji adek ma jorit dhood Hekalu. Bende nokawo ng’at mane osebedo jatend jolweny, gi jagoro mare mane tichne en ndiko nying joma onego obed jolweny, kaachiel gi ji abich kuom joma ne ng’ado ni ruoth rieko, kod jodongo piero auchiel mane pod ni Jerusalem. Jogo duto notero Ribla ir ruodh Babulon, mi ruoth nogolo chik, mi ogogi kendo oneggi kuno e piny Hamath. Kamano e kaka nodar jo-Juda e pinygi, moter e tuech. To kuom joma nodong’ e piny Juda, Nebukadnezar ruodh Babulon noyiero Gedalia wuod Ahikam ma wuod Shafan, mondo obed jatendgi. Jodong lweny duto, kaachiel gi jogi, nowinjo ni ruodh Babulon oseyiero Gedalia. Mi Ishmael wuod Nethania, gi Johanan wuod Karea, gi Seraya wuod Tanhumeth ja-Netoifa, kod Jaazania wuod ja-Maaka ne jodhi ir Gedalia kaachiel gi jogi. Gedalia nokuong’orenigi kowacho niya, “Kik uluor jo-Babulon. Daguru adaga e pinywani kuyie loch ruodh Babulon, to unune maber.” To e due mar abiriyo, Ishmael wuod Nethania ma wuod Elishama ma anywola joka ruoth, nobiro gi ji apar, momonjo Gedalia. Ne ginege, kaachiel gi jo-Yahudi kod jo-Babulon mane ni kode Mizpa. Eka ji duto, kaachiel gi jodong lweny, noringo modhi Misri, nimar ne giluoro jo-Babulon. Kane Jehoyachin ruodh Juda osetue higni piero adek gabiriyo, Evil-merodak ruodh Babulon nogonye. Mano notimore chieng’ due piero ariyo gabiriyo, mar due apar gariyo, e higa mane Evil-merodak ochakoe tich ruoth. Evil-merodak norito Jehoyachin gi ng’wono, kendo ne omiye luor maduong’ moloyo ruodhi duto mane ni Babulon e tuech. Kuom mano Jehoyachin nolonyo lep tuech, kendo nochiemo e od ruoth ndalone duto. Odiechieng’ kodiechieng’ kuom higni duto mane ongima, ne imiye gik moko morome konyorego. Adam nonywolo Seth, to Seth nonywolo Enosh. Enosh nonywolo Kenan, to Kenan nonywolo Mahalalel. Mahalalel nonywolo Jared, to Jared nonywolo Enok. Enok nonywolo Methusela, to Methusela nonywolo Lamek. Lamek nonywolo Nowa, to Nowa nonywolo Shem gi Ham kod Jafeth. Jafeth nonywolo Gomer gi Magog, gi Madai gi Javan gi Tubal gi Meshak kod Tiras. To Gomer nonywolo Ashkenaz gi Rifath kod Togarma. Javan to nonywolo Elisha gi Tarshish gi Kitim kod jo-Rodan. Ham nonywolo Kush gi Misri gi Put kod Kanaan. To Kush nonywolo Seba gi Havila gi Sabta gi Raama kod Sabteka. To Raama nonywolo Sheba kod Dedan. Kush ne wuon Nimrod bende, ma nokwongo bet ruoth e piny. Nyikwa Misri ne gin jo-Lud, gi jo-Anam gi jo-Lehab gi jo-Naftu gi jo-Pathrus gi jo-Kaslu kod jo-Kaftor, ma jo-Filistia nowuok kuomgi. Kanaan nonywolo yawuowi ariyo; Sidon wuode makayo gi Heth. Nyikwaye ne gin jo-Jebus gi jo-Amor gi jo-Girgash gi jo-Hivi gi jo-Arki gi jo-Sini gi jo-Arvad gi jo-Zemar kod jo-Hamath. Shem nonywolo Elam gi Ashur gi Arpaksad gi Lud kod Aram. To Aram nonywolo Uz gi Hul gi Gether kod Mash. Arpaksad nonywolo Shela, to Shela nonywolo Eber. Eber nonywolo Shela, to Shela nonywolo yawuowi ariyo: wuode makayo nochak ni Peleg (tiende ni, pogruok), nikech e ndalone ema nopogie piny, to owadgi ne nyinge Joktan. Joktan nonywolo Almodad gi Shelef gi Hazarmoth gi Jera gi Hadoram gi Uzal gi Diukla gi Ebal gi Abimael gi Sheba gi Ofir gi Havila kod Jobab. Jogo duto ne joka Joktan. Shem nonywolo Arpaksad to Arpaksad nonywolo Shela. Shela nonywolo Eber, to Eber nonywolo Peleg. Peleg nonywolo Reu, to Reu nonywolo Serug. Serug nonywolo Nahor, to Nahor nonywolo Tera. Tera nonywolo Abram, ma bang’e niluongo ni Ibrahim. Yawuot Ibrahim ne Isaka gi Ishmael, to Ishmael nonywolo Nebayoth wuode makayo, kod Kedar gi Abdeel gi Mibsam gi Mishma gi Duma gi Masa gi Hadad gi Tema gi Jetur gi Nafish kod Kedema. Jogo duto ne joka Ishmael. Ketura ma chi Ibrahim machielo nonywolo Zimram gi Jokshan gi Medan gi Midian gi Ishbak kod Shua. To yawuot Jokshan ne Sheba gi Dedan. To Midian nonywolo Efa gi Efer gi Hanok gi Abida kod Eldaa. Jogo duto ne joka Ketura. Isaka wuod Ibrahim nonywolo Esau gi Israel. Esau nonywolo Elifaz gi Reuel gi Jeush gi Jalam kod Kora. To Elifaz nonywolo Teman gi Omar gi Zefi gi Gatam gi Kenaz gi Timna kod Amalek. To Reuel nonywolo Nahath gi Zera gi Shama kod Miza. Seir nonywolo Lotan gi Shobal gi Zibeon gi Ana gi Dishon gi Ezer kod Dishan. To yawuot Lotan ne Hori gi Homam. Bende ne en gi nyamin ma nyinge Timna. Yawuot Shobal ne gin Alian gi Manahath gi Ebal gi Shefi kod Onam. Yawuot Zibeon ne Aya gi Ana. Wuod Ana ne Dishon. Yawuot Dishon ne gin Hamran gi Eshban gi Ithran kod Keran. Yawuot Ezer ne gin Bilhan gi Zaavan kod Jaakan. To yawuot Dishan ne Uz gi Aran. Koro ruodhi mane rito piny Edom kane jo-Israel pod onge gi ruoth e magi: Ruoth mokwongo ne en Bela wuod Beor, ma dalane niluongo ni Dinhaba. Kane Bela otho, Jobab wuod Zera ma ja-Bozra nodoko ruoth kare. To kane Jobab otho, Husham ja-Teman nodoko ruoth kare. Bang’ tho Husham, Hadad wuod Bedad nodoko ruoth kare. Hadadno ema noloyo jo-Midian e lweny e piny Moab. Dalane niluongo ni Avith. Kane Hadad otho, Samla ja-Masreka nodoko ruoth kare. Kane Samla otho, Shaul ja-Rehoboth man but aora Yufrate nodoko ruoth kare. To kane Shaul otho, Baal-hanan wuod Akbor nodoko ruoth kare. To bang’ tho Baal-hanan, Hadad nodoko ruoth kare. Dalane niluongo ni Pai. Nying chiege ne Mehetabel nyar Matred ma nyar Mezahab. Magi e jodongo mane rito piny Edom kane Hadad osetho: Timna gi Alia gi Jetheth gi Oholibama gi Ela gi Pinon gi Kenaz gi Teman gi Mibzar gi Magdiel kod Iram. Jogo duto ne jodong Edom. Yawuot Israel ne gin Reuben gi Simeon gi Lawi gi Juda gi Isaka gi Zebulun gi Dan gi Josef gi Benjamin gi Naftali gi Gad kod Asher. Yawuot Juda ma od Bath-shua nyar Kanaan ne gin Er gi Onan kod Shela. To timbe Er, wuod Juda makayo, ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mi Ruoth Nyasaye nonege. Bang’e Juda nonywolo yawuowi moko ariyo gi Tamar chi wuodeno, ma nyinggi Perez gi Zera. Koro yawuot Juda duto ne abich. Yawuot Perez ne Hezron gi Hamul. Zera ne nigi yawuowi abich. Ne gin Zimri gi Ethan gi Heman gi Kalkol kod Dara. Wuod Karmi ne en Akan, ma nokelo ni jo-Israel chandruok nikech noketho, kokawo gima ochiw ni Ruoth Nyasaye. Wuod Ethan ne en Azaria. Yawuot Hezron ne gin Jerameel gi Ram kod Kaleb. Ram nonywolo Aminadab, to Aminadab nonywolo Nashon mane jaduong’ jo-Juda. Nashon nonywolo Salmon, to Salmon nonywolo Boaz. Boaz nonywolo Obed, to Obed nonywolo Jesse. Jesse nonywolo Eliab wuode makayo, gi Abinadab, wuode mar ariyo, gi Shimea, wuode mar adek, gi Nethaneel, wuode mar ang’wen, gi Radai wuode mar abich, Gi Ozem, wuode mar auchiel, gi Daudi wuode mar abiriyo. Nyiminegi ne Zeruya gi Abigail. Zeruya ne nigi yawuowi adek: Abishai gi Joab kod Asahel. Abigail mane chi Jather ja-Ishmael, nonywolo Amasa. Kaleb wuod Hezron ne nigi dhako ma nyinge Azuba. Azuba nonywolo Jerioth gi Jesher gi Shobab kod Ardon. Kane Azuba osetho, Kaleb nokendo Efrath, mane ginywologo Hur. Hur nonywolo Uri, to Uri nonywolo Bezalel. Kane Hezron jahigni piero auchiel, nokendo nyar Makir wuon Gilead. Chiegeno nonywolo Segub, to Segub nonywolo Jair mane nigi mier piero ariyo gadek e piny Gilead. To Geshur kod Aram nomayogi Havoth-jair, gi Kenath kod mier matindo mokiewo kode, duto mier piero auchiel. Jogo duto ne nyikwa Makir wuod Gilead. Kane Hezron osetho, Kaleb notero Efratha chi Hezron wuon mare, mi ne ginywologo Ashur wuon Tekoa. Jerameel ne kach Hezron, to yawuot Jerameel ne gin Ram, wuode makayo, gi Buna gi Oran gi Ozem kod Ahija. Jerameel ne nigi dhako machielo ma nyinge Atara, ma nonywolone Onam. Ram ma wuod Jerameel makayo nonywolo Maaz gi Jamin kod Eker. To yawuot Onam ne Shamai gi Jada. To yawuot Shamai ne Nadab gi Abishur. Chi Abishur mane nyinge Abihail nonywolo Aban gi Molid. Yawuot Nadab ne Seled gi Apaim, to Seled notho maonge nyathi. Apaim nonywolo Ishi, to Ishi nonywolo Sheshan, to Sheshan nonywolo Alahi. Yawuot Jada ma omin Shamai ne Jether gi Jonathan. Jether notho maonge nyathi, to yawuot Jonathan ne Peleth gi Zaza. Jogo duto ne joka Jerameel. Sheshan ne onge gi yawuowi, to nonywolo mana nyiri kende, to ne en gi misumba ma ja-Misri ma nyinge Jerha. Jali ema Sheshan nomiyo nyare mokendo, mi ne ginywolo wuowi ma nyinge Atai. Atai nonywolo Nathan, to Nathan nonywolo Zabad. Zabad nonywolo Eflal, to Eflal nonywolo Obed. Obed nonywolo Jehu, to Jehu nonywolo Azaria. Azaria nonywolo Helez, to Helez nonywolo Eleasa. Eleasa nonywolo Sismai, to Sismai nonywolo Shalum. Shalum nonywolo Jekamia, to Jekamia nonywolo Elishama. Kaleb omin Jerameel, nonywolo Mesha wuode makayo, to Mesha nonywolo Zif. Zif nonywolo Meresha, to Meresha nonywolo Hebron. Yawuot Hebron ne gin Kora gi Tapua gi Rekem kod Shema. Shema nonywolo Raham, to Raham nonywolo Jorkeam. Rekem nonywolo Shamai, to Shamai nonywolo Maon. Maon to nonywolo Bethzur. Chi Kaleb moro, ma nyinge Efa, nonywolo Haran gi Moza kod Gazez. To Haran nonywolo Gazez. Yawuot Jadai ne gin Regem gi Jothan gi Geshan gi Pelet gi Efa kod Shaaf. Maaka, ma bende chi Kaleb nonywolo Sheber gi Tirhana, gi Shaaf, kod Sheva. Shaaf ne wuon Madmana, to Sheva ne wuon Makbena gi Gibea. Bende Kaleb ne nigi nyako ma nyinge Aksa. Jogo duto ne joka Kaleb. To joka Hur e magi: Hur, wuod Efratha makayo, nonywolo Shobal wuon Kiriath-jearim, gi Salma wuon Bethlehem, kod Haref wuon Beth-gader. Shobal wuon Kiriath-jearim nonywolo Reaya, kendo ne en kwar joka Manahath moko. Jo-Kiriath-jearim ne gin jo-Ithri gi jo-Pu gi jo-Shuma, kod jo-Mishra. Jo-Zora gi jo-Eshtaol nowuok kuom ogendnigo. Joka Salma ne gin jo-Bethlehem gi jo-Netofa gi jo-Atroth-beth-joab gi joka Manahath modong’, gi jo-Zor gi dhout jondiko ma nodak Jabez, gi jo-Tira gi jo-Shimea kod jo-Suka. Jogi ne jo-Keni ma kwargi ne or joka Rekab. Yawuot Daudi mane onywolo Hebron e magi: Wuode makayo ne Anon, ma min mare ne Ahinoam nyar Jezreel. Mar ariyo ne Daniel, ma min mare ne Abigail nyar Karmel. Mar adek ne Absalom, ma min mare ne Maaka nyar Talmai ruodh Geshur. Mar ang’wen ne Adonija ma min mare ne Hagith. Mar abich ne Shefatia ma min mare ne Abital. Mar auchiel ne Ithream, wuod chiege ma nyinge Egla. Daudi nonywolo yawuowi auchielgo kodak Hebron, kuma nobetie ruoth kuom higni abiriyo gi dueche auchiel. Bang’e nodak Jerusalem, korito piny kuom higni piero adek gadek. Kane odak Jerusalem nonywolo Shimea gi Shobab gi Nathan kod Solomon ma min-gi ne Bathsheba nyar Amiel. Bang’e Daudi nonywolo yawuowi moko ochiko. Ne gin Ibhar gi Elishama gi Elifelet. Gi Noga gi Nefeg gi Jafia gi Elishama gi Eliada kod Elifelet. Jogo duto ne yawuot Daudi, ka ok okwan yawuot monde mamoko. Ne gin gi nyamingi ma nyinge Tamar. Solomon nonywolo Rehoboam, to Rehoboam nonywolo Abija. Abija nonywolo Asa, to Asa nonywolo Jehoshafat. Jehoshafat nonwolo Jehoram, to Jehoram nonywolo Ahazia, Ahazia nonywolo Joash, to Joash nonywolo Amazia, Amazia nonywolo Azaria, to Azaria nonywolo Jotham. Jotham nonywolo Ahaz to Ahaz nonywolo Hezekia. Hezekia nonywolo Manase, to Manase nonywolo Amon. Amon to nonywolo Josia. Yawuot Josia ne gin Johanan, wuode makayo, gi Jehoyakim wuode mar ariyo, gi Zedekia wuode mar adek, gi Shalum, wuode mar ang’wen. Yawuot Jehoyakim ne Jekonia gi Zedekia. Jekonia, mane oter e tuech, nonywolo Shealtiel gi Malkiram gi Pedaya gi Shenazar gi Jehamia gi Hosham kod Nedabia. Pedaya nonywolo Zerubabel gi Shimei, to yawuot Zerubabel ne Meshulam gi Hanania. Ne gin gi nyamin-gi ma nyinge Shelomith. Zerubabel nonywolo yawuowi moko abich. Ne gin Hashuba gi Ohel gi Berekia gi Hasadia kod Jushab-hesed. Hanania nonywolo Pelatia, to Pelatia nonywolo Jeshaya. Jeshaya nonywolo Refaya, to Refaya nonywolo Arnan. Arnan nonywolo Obadia, to Obadia nonywolo Shekania, Shekania to nonywolo yawuowi auchiel, ma nyinggi Shemaya gi Hatush, gi Igal gi Baria gi Nearia kod Shafat. Nearia nonywolo yawuowi adek, ma nyinggi Elioenai gi Hizkia kod Azikram. Elioenai nonywolo yawuowi abiriyo. Ne gin Hodavia gi Eliashib gi Pelaya gi Akub gi Johanan gi Delaya kod Anani. Joka Juda ne Perez gi Hezron gi Karmi gi Hur kod Shobal. Reaya wuod Shobal nonywolo Joath, to Joath nonywolo Ahumai gi Lahad. Giduto ne gin joka Hora. Yawuot Etam ne gin Jezreel gi Ishama kod Idbash. Ne gin gi nyamingi ma nyinge Hazelelponi. Penuel ne wuon Gedor. Ezer ne wuon Husha. Ne gin joka Hur wuod Efratha makayo ma wuon Bethlehem. Ashur wuon Tekoa ne nigi mon ariyo ma nyinggi Hela gi Naara. Naara nonywolo Ahuram gi Hefer kod jo-Timni gi jo-Ahashtar. Mago ne joka Naara. To yawuot Ela ne Zereth gi Zoar gi Ethman kod Koz. Koz nonywolo Adub gi Zobeba kod joka Aharhel wuod Harun. Jabez ne ng’at marahuma moloyo owetene duto. Min mare nochake ni Jabez nikech nonywole gi rem malit. Jabez nokwayo Nyasach Israel niya, “Yie igwedha, kendo imed mbap pinya, bende lweti orita mondo kik gima rach hinya.” Mi Nyasaye nomiye gima nokwayono. Kelub owadgi Shua nonywolo Mehir ma wuon Eshton. Eshton nonywolo Efratha gi Pasea kod Tehina wuon Irnahash. Jogo duto ne joka Reha. Yawuot Kenaz ne Othniel gi Seraya, to yawuot Othniel ne Hathath gi Meonithia. Meonithia nonywolo Ofra, to Seraya nonywolo Joab ma wuon jo-Geharashim. Ne ochakgi nyingno nikech ne gin jopa bao. Yawuot Kaleb wuod Jefune ne gin Iru gi Ela kod Naam, to wuod Ela ne Kenaz. Yawuot Jehalelel ne Zif gi Zifa gi Tiria kod Asarel. Yawuot Ezra ne Jether, gi Mered gi Efer kod Jalon. Mered nokendo Bithia nyar Farao mi Bithia nonywolo Miriam gi Shamai kod Ishba ma wuon Eshtemoa. Chi Mered ma nyar Yahudi nonywolo Jared wuon Gedor, gi Heber wuon Soko, kod Jekuthiel wuon Zanoa. Yawuot Hodia ma od nyamin Naam ne Keila ja-Garbi, kod Eshtemoa ja Maaka. Yawuot Shimon ne gin Amnon gi Rina gi Ben-hanan kod Telon. Yawuot Ishi ne Zoheth gi Ben-zoheth. Joka Shela wuod Juda ne gin Er wuod Leka, gi Laada wuon Maresha, gi dhout jotueng’o ma nodak Bethashbea, gi Jokim gi jo-Kozeba gi Joash kod Saraf ma nochwanyore gi jo-Moab modok Bethlehem. (Wechegi nondik chon ahinya.) Jogo ne jochue agulini. Ne gidak Nataim gi Gedara, ka gitiyo ni ruoth. Yawuot Simeon ne gin Nemuel gi Jamin gi Jarib gi Zera kod Shaul. Shaul nonywolo Shalum, to Shalum nonywolo Mibsam, to Mibsam nonywolo Mishma. To joka Mishma e magi: Mishma nonywolo Hemuel, to Hemuel nonywolo Zakur. Zakur to nonywolo Shimei. Shimei nonywolo yawuowi apar gauchiel kod nyiri auchiel, to owetene ne ok ne nigi nyithindo mang’eny kamano, kendo dhoodgi ne ok onya kaka jo-Juda. Ne gidak Beer-sheba gi Molada gi Hazarshual gi Bilha gi Ezem gi Tolad gi Bethuel gi Horma gi Ziklag gi Bethmarkaboth gi Azar-susim gi Beth-biri, kod Shaaraim. Mago ne miechgi nyaka chop ndalo loch Daudi. Miechgi abich mamoko ne gin Etam gi Ain gi Rimon gi Token kod Ashan, kaachiel gi mier mokiewo kodgi nyaka Baalath. Mago kuonde mane gidakie. Nyinggi mane ondik ne gin Meshobab gi Jamlek gi Josha ma wuod Amazia gi Joel gi Jehu wuod Josibia ma wuod Seraya ma wuod Asiel, gi Elioenai gi Jaakoba gi Jeshohaya gi Asaya gi Adiel gi Jesimiel gi Benaya gi Ziza wuod Shifi ma wuod Alon ma wuod Jedaya ma wuod Shimri ma wuod Shemaya. Jogo duto ne jodong dhoudi, kendo dhoutgi nonya ahinya. Ne gia kama idonjogo Gedor, yo wuok chieng’ mar holo, ka gidwaro lek ni jambgi. Mi ne ginwang’o lege momew kendo mabeyo. Pinyno ne lach ahinya. Jo-Ham ema nokwongo dakie. Joma nyinggi osendikgo nochopo kuno e ndalo Hezekia ruodh Juda. Ne giketho hemb jo-Ham kod jo-Maun, mane giyudo kuno kendo ne ginegogi duto, ma pok ndachgi oneno nyaka chil kawuono. Piny nokue, kendo oboch, mi ne gidak e pinyno, nikech ne nitie lek ni jambgi. To ji mia abich kuom jo-Simeon nodhi nyaka got Seir. Jotendgi ne Pelatia gi Nearia gi Refaya kod Uziel, ma yawuot Ishi. Ne ginego jo-Amalek modong’ kendo pod gidak kuno nyaka chil kawuono. Reuben ne en wuod Israel makayo, to noterore gi chi wuon mare, omiyo kata obedo ni ne en kayo kamano, duong’ne mar dala ne omi yawuot Josef ma wuod Israel. To joka Josef ne ok omi duong’ mar dala kaka owinjore tim ni dhood wuowi makayo, nimar Juda noloyo owetene gi duong’, nikech ode ema nodoko od ruoth. To adier duong’ mar dala ne en mar Josef. Yawuot Reuben ma wuod Israel makayo ne gin Hanok gi Palu gi Hezron kod Karmi. Joka Joel e magi: Joel nonywolo Shemaya, to Shemaya nonywolo Gog, Gog nonywolo Shimei, to Shimei nonywolo Mika. Mika nonywolo Reaya, to Reaya nonywolo Baal. Baal to nonywolo Beera. Beera ne en achiel kuom joma ne Tiglath-peleser ruodh Asuria odaro, motero e tuech piny mabor. Ne en jaduong’ joka Reuben. Ma e kaka ochan owetene e dhoutgi: Jeyel ne jatelo, eka Zekaria kod Bela wuod Azaz ma wuod Shema ma wuod Joel ne luwo. Ne gidak Aroer, mi ne gilandore nyaka Nebo gi Baal-meon. Bende ne gidak e yo wuok chieng’ nyaka chop e thim mopogo kindgi gi aora Yufrate, nikech jambgi nosemedore e piny Gilead. E ndalo loch Saulo ne gikedo gi jo-Hagri, mi ginego, kendo gidak e miechgi e piny man yo wuok chieng’ mag Gilead. Jo-Gad nomanyore gi jo-Reuben, ka gidak e piny Bashan nyaka Saleka. Joel ma jatendgi gi Shafan jalupne gi Janai kod Shafat ne jodak Bashan. Jowetegi nowuok kuom dhout Mikael gi Meshulam gi Sheba gi Jorai gi Jakan gi Zia kod Eber. Ji abiriyogo ne yawuot Abihail wuod Huri ma wuod Jaroa, ma wuod Gilead, ma wuod Mikael, ma wuod Jeshishai, ma wuod Jado, ma wuod Buz. Ahi wuod Abdiel ma wuod Guni ne jatend dhoodgi. Ne gidak e piny Gilead kod e miech Bashan, kendo e thim Sharon nyaka mbape. Nying jogo duto nondik e ndalo mag loch Jotham ruodh Juda, kendo Jeroboam ruodh Israel. Jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel ne nigi jolweny molony alufu piero ang’wen gauchiel gi mia abiriyo kod piero auchiel. Ne giikore gi kuodi gi tong’ kod asere. Ne gikedo gi jo-Hagri gi jo-Getur gi jo-Nafish kod jo-Nodab. Nyasaye nokonyogi e lweny nikech ne giywakne kane gikedo. Nowinjogi nikech ne gigene, mi ne giloyo jo-Hagri gi ji duto mane jo-Hagri oseriworego. Ne gipeyo jamb jo-Hagri, ngamia alufu piero abich gi rombe alufu mia ariyo gi piero abich, kod kenje alufu ariyo, kendo ne gimako ji alufu mia achiel. Ne ginego ji mang’eny, nikech Nyasaye ema nomiyo lwenyno obedoe. Bang’e ne gidak e pinyno kar jogo, nyaka ndalo mane odargi kiterogi e tuech Babulon ochopo. Jo-Manase konchiel nodak e pinyno chakre Bashan nyaka Baal-hermon gi Senir kod Got Harmon. Ne ging’eny, kendo jotend dhoutgi ne Efer gi Ishi gi Eliel gi Azriel gi Jeremia gi Hodavia kod Jadiel. Ne gin thuondi, kendo joma rahuma. To ne giweyo Nyasach kweregi, ka gindhogore gi nyisech ogendni mag pinyno mane Nyasaye otieko mondo oyawnigi thuolo. Omiyo Nyasach Israel nomiyo Pul, ma bende iluongo ni Tiglath-peleser ruodh Asuria mondo omonj jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manasego. Nodarogi moterogi nyaka Hala gi Habor gi Hasa kod Aora Gozan, kuma gidakie nyaka chil kawuono. Yawuot Lawi ne gin Garshon gi Kohath kod Merari. Yawuot Kohath ne gin Amram gi Izhar gi Hebron gi Uziel. To yawuot Amram ne Harun gi Nadab gi Abihu gi Eleazar kod Ithamar. Eleazar nonywolo Finehas to Finehas nonywolo Abishua. Abishua nonywolo Buki, to Buki nonywolo Uzi. Uzi nonywolo Zerahia, to Zerahia nonywolo Merayoth. Merayoth nonywolo Amaria, to Amaria nonywolo Ahitub. Ahitub nonywolo Zadok, to Zadok nonywolo Ahimaaz. Ahimaaz nonywolo Azaria, to Azaria nonywolo Johanan. Johanan nonywolo Azaria, mane jadolo e Hekalu mane Solomon ogero Jerusalem. Azaria nonywolo Amaria, to Amaria nonywolo Ahitub, Ahitub nonywolo Zadok, to Zadok nonywolo Shalum. Shalum nonywolo Hilkia to Hilkia nonywolo Azaria. Azaria nonywolo Seraya, to Seraya nonywolo Jehozadak. Kane Nyasaye omiyo Nebukadnezar odaro jo-Juda gi jo-Jerusalem koterogi Babulon e tuech, Jehozadak bende noter kodgi. Yawuot Lawi ne gin Gershon gi Kohath kod Merari. Yawuot Gershon ne Libna gi Shimei. To yawuot Kohath ne gin Amram gi Izhar gi Hebron kod Uziel. To yawuot Merari ne Mali gi Mushi. Dhout jo-Lawi, kaluwore gi kweregi e magi: Joka Gershon: Nonywolo Libni, to Libni nonywolo Jahath. Jahath nonywolo Zima, to Zima nonywolo Joa. Joa nonywolo Ido, to Ido nonywolo Zera, to Zera nonywolo Jeatherai. Joka Kohath e magi: Kohath nonywolo Abinadab, to Abinadab nonywolo Kora. Kora nonywolo Asir. To Asir nonywolo Elkana, Elkana nonywolo Ebiasaf, to Ebiasaf nonywolo Asir. Asir nonywolo Tahath, to Tahath nonywolo Uriel. Uriel nonywolo Uzia, to Uzia nonywolo Shaul. Yawuot Elkana ne Amasai gi Ahimoth. Ahimoth nonywolo Zofia, to Zofia nonywolo Nahath. Nahath nonywolo Eliab, to Eliab nonywolo Jeroham, to Jeroham nonywolo Elkana. Wuod Samuel makayo ne Josef, to jalupne ne Abija. Joka Merari e magi: Merari nonywolo Mali, to Mali nonywolo Libni, to Libni nonywolo Shimei to Shimei nonywolo Uza. Uza nonywolo Shimea, to Shimea nonywolo Hagia, to Hagia nonywolo Asaya. Daudi noyiero jo-Lawi moko mondo obed jotend wer, chieng’ mane Sanduk okan e Od Ruoth Nyasaye. Ne giwer e nyim Hemb Romo nyaka Solomon notieko gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye Jerusalem, kendo ne gitiyo tijegi kaka nochannigi. Jower kaachiel gi yawuotgi e magi: Kuom joka Kohath, jatend wer ne en Heman ma jathum, ma wuod Joel, wuod Samuel, wuod Elkana, wuod Jeroham, wuod Eliel, wuod Toa, wuod Zuf, wuod Elkana, wuod Mahath, wuod Amasai, wuod Elkana, wuod Joel, wuod Azaria, wuod Zefania, wuod Tahath, wuod Asir, wuod Ahiasaf, wuod Kora, wuod Izhar, wuod Kohath, wuod Lawi, wuod Israel. Jalup Heman ne Asaf omin mare, mane ochung’ e bade korachwich. Asaf ne wuod Berakia, ma wuod Shimea, wuod Mikael, wuod Baaseya, wuod Malkija, wuod Ethni, wuod Zera, wuod Adaya, wuod Ethan, wuod Zima, wuod Shimei, wuod Jahath, wuod Gershon, wuod Lawi. Joka Merari nochung’ yo koracham. Jatendgi ne en Ethan wuod Kishi, ma wuod Abdi, wuod Maluk, wuod Ashabia, wuod Amazia, wuod Hilkia, wuod Amzi, wuod Bani, wuod Shemer, wuod Mali, wuod Mushi, wuod Merari, wuod Lawi. Jowetegi ma jo-Lawi nomi tije duto mag Od Ruoth Nyasaye. To Harun gi dhoode ema ne tiyo tije duto mag Kama Ler Moloyo, kaka Musa jatich Nyasaye nochiko. Ne gitimo misango e kendo-mar-misango, kendo ne giwang’o ubani e kendo mar ubani, kendo ne gitimo misango migologo richo mag jo-Israel. Joka Harun e magi: Harun nonywolo Eleazar, to Eleazar nonywolo Finehas. Finehas nonywolo Abishua, to Abishua nonywolo Buki, Buki nonywolo Uzi. To Uzi nonywolo Zerahia. Zerahia nonywolo Merayoth, to Merayoth nonywolo Amaria, to Amaria nonywolo Ahitub, to Ahitub nonywolo Zadok, to Zadok nonywolo Ahimaaz. Koro magi e kuonde dak kod gwenge mane omi joka Harun, kane ogo ombulu. Nyikwa Harun ma joka Kohath ema nomi Hebron e piny Juda kaachiel gi lege mokiewogo. To puothe gi mier matindo mag Hebron nomi Kaleb wuod Jefune. Joka Harun nomi Hebron, dala ma ng’at moneko nyalo tonyie, gi Libna gi Jatir gi Eshtomoa gi Hilen gi Debir gi Ashan kod Beth-shemesh, kaachiel gi legegi. To e piny Benjamin joka Harun noyudoe Geba gi Alemeth koth Anathoth, dala ka dala gi legene. Kamano joka Harun noyudo mier apar gadek. Joka Kohath moko noyudo mier apar mane opognigi kogo ombulu e piny mane jo-Manase konchiel odakie. Joka Gershon noyudo mier apar e pinje mag jo-Isakar gi jo-Asher gi jo-Naftali kod jo-Manase ma nodak e piny Bashan. Joka Merari noyudo mier apar gariyo e pinje mag jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Zebulun. Miergo, kaachiel gi legegi ema ne jo-Israel omiyo jo-Lawi kogo ombulu, mana kaka jo-Juda gi jo-Simeon kod jo-Benjamin bende nomiyogi mier mosekwan malogo. Dhout jo-Kohath moko noyudo mier kuom jo-Efraim. Ne gin Shekem, dala ma ng’at moneko nyalo tonyie, manie piny gode mag Efraim, kod Gezer gi Jokmeam gi Beth-horon gi Aijalon kod Gath-rimon kaachiel gi legegi. Jo-Kohath modong’ noyudo Aner gi Bileam kod legegi e piny mane jo-Manase konchiel odakie. Joka Gershon noyudo Golan manie piny Bashan gi legene kod Ashtaroth bende gi legene e piny mane jo-Manase komachielo odakie. To e piny Isakar ne giyudoe Kedesh gi Daberath gi Ramoth kod Anem, kaachiel gi legegi. To e piny Asher ne giyudoe Mashal gi Abdon gi Hukok kod Rekob, kaachiel gi legegi. To e piny Naftali ne giyudoe Kedesh-galili, gi Hamon kod Kiriathaim, kaachiel gi legegi. Joka Merari modong’ noyudo Rimona gi Tabor, kaachiel gi legegi e piny Zebulun. To e piny Reuben man yo wuok chieng’ loka Jordan, momanyore gi Jeriko, ne giyudoe Bezer manie thim, kod Jaza, gi Kedemoth kod Mefaath, kaachiel gi legegi. To e piny Gad ne giyudoe Ramoth-gilead gi Mahanain gi Heshbon kod Jazer, kaachiel gi legegi. Isakar ne nigi yawuowi ang’wen. Ne gin Tola gi Pua gi Joshub kod Shimron. To Tola nonywolo Uzi gi Refaya gi Jeriel gi Jamai gi Ibsam kod Shemuel. Ne gin jotend joka Tola, kendo ne gin thuondi marateke e ndalogi. E ndalo Daudi kwan-gi ne romo ji alufu piero ariyo gi mia auchiel. Uzi nonywolo Izrahia, to Izrahia nonywolo Mikael gi Obadia kod Joel. Jodongo abichgo ne nigi mon gi nyithindo mang’eny. Omiyo jolwenjgi ne romo alufu piero adek gauchiel, mane ochan e monje kaka dhoutgi obet. To jowetegi ma jo-Isakar ne romo ji alufu piero aboro gabiriyo. Giduto ne gin thuondi marateke, kendo joka kwaro. Benjamin nonywolo yawuowi adek. Ne gin Bela gi Beker kod Jediael. To Bela nonywolo yawuowi abich, ma gin Ezbon gi Uzi gi Uziel gi Jerimoth kod Iri. Ne gin jotend dhoutgi, kendo thuondi marateke. Ne gitelo ni jolweny alufu piero ariyo gariyo kod piero adek gang’wen ma joka kwaro. Joka Beker ne gi Zemira gi Joash gi Eliezer gi Elioenai gi Omri gi Jeromoth gi Abija gi Anathoth kod Alemeth. Mago e kar romb joka Beker. Ne gin jotend dhoutgi, kendo thuondi marateke. Ne gitelo ni jolweny alufu piero ariyo gi mia ariyo, ma joka kwaro. Jediael nonywolo Bilhan, to Bilhan nonywolo Jeush gi Benjamin gi Ehud gi Kenaana gi Zethan gi Tarshish kod Ahishahar. Jogo duto ne joka Jadiael, kendo ne gin jotend dhoutgi. Ne gin gi jolweny marateke alufu apar gabiriyo gi mia ariyo motiegore ni lweny. Jo Dan ne gin Hushim ma wuode, gi yawuot Aher. Yawuot Naftali ne gin Jaziel gi Guni gi Jazer kod Shalum. Jogo duto ne gin joka Bilha. Manase ne nigi dhako ma nyar Aram mane onywolo Makir, wuon Gilead. Makir nokendo nyako ma nyinge Maaka. Wuod Manase mar ariyo ne Zelofehad, to Zelofehad nonywolo mana nyiri. Maaka chi Makir nonywolo wuowi, mochako ni Peresh, to nying owadgi Peresh ne Sheresh. Sheresh nonywolo Ulam gi Rekem. To Ulam nonywolo Bedan. Jogo duto ne joka Gilead, wuod Makir, ma wuod Manase. Gilead ne nigi nyamin mare ma nyinge Hamoleketh, ma nonywolo Ishdod gi Abiezer kod Mala. Yawuot Shemida ne gin Abihan gi Shekem gi Liki kod Aniam. Jo-Efraim e magi: Efraim nonywolo Shuthela, to Shuthela nonywolo Bered. Bered nonywolo Tahath, to Tahath nonywolo Eleada. To Eleada nonywolo Tahath, to Tahath nonywolo Zabad, to Zabad nonywolo Shuthela. Yawuot Efraim moko ne gin Ezer gi Elead, mane jo-Gath onego kodhi peyo jamni. Efraim wuon-gi noywak ndalo mathoth nyaka owetene nobiro mondo okue chunye. Bang’e Efraim noriwore gi chiege, monywolo wuowi. Nochake ni Beria, (tiende ni, masira), nikech ode noseyudo masira. Ne en gi nyako ma nyinge Sheera, ma nogero Beth-horon mamalo kod Uzen-sheera. Beria nonywolo Refa, to Refa nonywolo Reshef. Reshef nonywolo Tela, to Tela nonywolo Tahan. Tahan nonywolo Ladan. Ladan nonywolo Amihud. Amihud nonywolo Elishama, to Elishama nonywolo Nun, to Nun nonywolo Joshua. Lopgi gi miechgi ne Bethel gi mier matindo mokiewo kode, kaachiel gi Naaran man yo wuok chieng’. To yo podho chieng’ ne gin gi Gezer gi Shekem gi Aya, kod mier matindo mokiewo kodgi. To jo-Manase ne nigi Beth-shean gi Taanak gi Megido kod Dor gi mier matindo mokiewo kodgi. Ji duto ma nodak e miergo ne nyikwa Josef wuod Israel. Jo Asher e magi: Asher nonywolo Imna gi Ishva gi Ishvi gi nyamin-gi ma nyinge Sera. Yawuot Beria ne gin Heber gi Malkiel. Malkiel nonywolo Birzaith, to Heber nonywolo Jaflet gi Shomer gi Hotham kod Shua ma nyamin-gi. Yawuot Jaflet ne gin Pasak gi Bimhal kod Ashvath. Mago e kar romb yawuot Jaflet. To yawuot Shomer owadgi Jaflet ne gin Roga gi Jehuba kod Aram. Yawuot Hotham ma bende owadgi Jaflet ne gin Zofa gi Imna gi Shelesh kod Amal. Joka Zofa ne gi Sua gi Harnefer gi Shual gi Beri gi Imra gi Beezer gi Hod gi Shama gi Shilisha gi Ithran kod Beera. Yawuot Jether ne gin Jefune gi Pispa kod Ara. Yawuot Ula ne gin Ara gi Haniel kod Rizia. Mago duto ne jotend dhout Asher. Ne gin jolweny marateke kendo jotend jodongo. Kar romb jolweny mag dhoutgi ne alufu piero ariyo gauchiel. Benjamin nonywolo Bela, wuode makayo, gi Ashbel, wuode mar ariyo, gi Ahiram, wuode mar adek, gi Noha, wuode mar ang’wen, kod Rafa, wuode mar abich. Bela bende nonywolo yawuowi. Ne gin Adar gi Gera gi Abihud gi Abishua gi Naaman gi Ahoa gi Gera gi Shefufan kod Huram. Joka Ehud ne gin jodong dhoudi ma nodak Geba e ndalo mane odargi kiterogi Manahath e tuech. Nyinggi ne Naaman gi Ahija kod Gera ma nyinge moro Heglam wuon Uza gi Ahihud. Shaharaim nonywolo nyithindo e piny Moab, koseriembo Hushim gi Baara ma monde. Chiege moro ma nyinge Hodesh nonywolo yawuowi, ma nyinggi Jobab gi Zibia gi Mesha gi Malkam gi Jeuz gi Shakia kod Mirma. Yawuotegi duto ne gin jodong dhoudi. Shaharaim bende ne nigi yawuowi mane chiege ma Hushim onywolo. Ne gin Abitub gi Elpaal. Elpaal ema nogero Ono gi Lud kod mier mokiewo kodgi. Yawuot Elpaal ne gin Eber gi Misham gi Shemed gi Beria gi Shema gi Ahio gi Shashak kod Jeremoth. Beria gi Shema ne jodong’ riembo jo-Gath e lweny. Ahio gi Shashak gi Jeremoth gi Zabadia gi Arad gi Eder gi Mikael gi Ishpa kod Joha ne gin yawuot Beria. To Zebadia gi Meshulam gi Hizki gi Heber gi Ishmerai gi Izlia kod Jobab ne gin yawuot Elpaal. To Jakim gi Zikri gi Zabdi gi Elienai gi Zilethai gi Eliel gi Adaya gi Beraya kod Shimrath ne gin yawuot Shimei. Ishpan gi Eber gi Eliel gi Abdon gi Zikri gi Hanan gi Hanania gi Elam gi Antothia gi Ifdeya kod Penuel ne gin yawuot Shashak. Shamsherai gi Sheharia gi Athalia gi Jaareshia gi Elija kod Zikri ne gin yawuot Jeroham. Mago e kar romb jodong dhoudi ma nodak Jerusalem. Jeyel wuon Gibeon nodak Gibeon, to nying chiege ne Maaka. Wuod Jeyel makayo ne Abdon, to yawuote mamoko ne Zur gi Kish gi Baal gi Nadab gi Gedor gi Ahio gi Zeker kod Mikloth. To Mikloth nonywolo Shimea. Jogo bende nodak Jerusalem mokiewo gi owetegi. Ner nonywolo Kish, to Kish nonywolo Saulo, to Saulo nonywolo Jonathan gi Malkishua gi Abinadab kod Eshbaal. Wuod Jonathan ne Meribaal. Meribaal nonywolo Mika, to Mika nonywolo Pithon gi Melek gi Tarea kod Ahaz. Ahaz nonywolo Jehoada, to Jehoada nonywolo Alemeth gi Azmoth kod Zimri. Zimri nonywolo Moza, to Moza nonywolo Binea. Binea nonywolo Rafa, to Rafa nonywolo Eleasa, Eleasa nonywolo Azel, to Azel nonywlo yawuowi auchiel ma nyinggi Azrikam gi Bokeru gi Ishmael gi Shearia gi Obadia kod Hanan. Giduto ne gin yawuot Azel. To yawuot Eshek owadgi Ezel ne gin Ulam, wuode makayo, gi Jeush, wuode mar ariyo, kod Elifelet, wuode mar adek. Yawuot Ulam ne gin thuondi molony kuom diro asere. Ne gin gi yawuowi gi nyikwayo mang’eny moromo mia achiel gi piero abich. Jogo duto ne gin jo-Benjamin. Jo-Israel duto nokwan koluwore gi dhoutgi, kendo ne ondik nyinggi e Kitap Ruodhi mag Israel gi Juda kane pok odargi kiterogi Babulon e tuech nikech richogi. Joma nokwongo dak e miechgi ne gin jo-Israel gi jodolo gi jo-Lawi kod jotich Hekalu. To jo-Juda gi jo-Benjamin gi jo-Efraim kod jo-Manase nodak Jerusalem. Jo-Juda ne gin Uthai wuod Amihud, ma wuod Omri, wuod Imri, wuod Bani, ma achiel kuom nyikwa Perez ma wuod Juda. Joka Shela ne Asaya ma wuowi makayo, kaachiel gi yawuote. Joka Zera ne Jeuel kod owetegi mia auchiel gi piero ochiko. Jo-Benjamin ne Salu wuod Meshulam, ma wuod Hodavia, ma wuod Hasenua, gi Ibneya wuod Jeroham gi Ela wuod Uzi ma wuod Mikra, kod Meshulam wuod Shefatia, ma wuod Reuel, wuod Ibnija. Jogo kaachiel gi jowetegi mane nyinggi ochan, ne romo ji mia ochiko gi piero abich gauchiel. Giduto ne gin jodong dhoudi. To jodolo ne gin Jedaya gi Jehoyarid gi Jakin gi Azaria wuod Hilkia, ma wuod Meshulam, ma wuod Zadok, ma wuod Merayoth, ma wuod Ahitub mane jatelo e Od Nyasaye gi Adaya wuod Jeroham, ma wuod Pashur, ma wuod Malkija, kod Maasa wuod Adiel ma wuod Jazera, wuod Meshulam, wuod Meshilemith, wuod Imer. Jogo ne nigi owetegi ma jodong dhoudi alufu achiel gi mia abiriyo gi piero auchiel. Giduto ne gin joma dongo molony e tich Od Nyasaye. Jo-Lawi ne Shemaya wuod Hashub wuod Azrikam, wuod Hashabia ja-Merari, gi Bakbakar gi Heresh gi Galal gi Matania wuod Mika, ma wuod Zikri, wuod Asaf, gi Obadia wuod Shemaya, ma wuod Galal, wuod Jeduthun, kod Berekia wuod Asa wuod Elkana, ma nodak gi joka Netola. Jorit rangeye ne gin Shalum gi Akub gi Talmon gi Ahiman kod owetegi. To Shalum ne jatendgi. Mokwongo noketgi yo wuokchieng’ mar ranga dala ruoth, ka girito rangeye mag kar dak jo-Lawi. Shalum wuod Koreah, ma wuod Abiasaf, wuod Kora, kaachiel gi owetene ma jo-Kora ne rito rangeye mag Hema Maler kaka kweregi ne rito rangeye mag kambi jo-Ruoth Nyasaye. Chon Finehas wuod Eleazar ne jatendgi. (Ruoth mondo obed kode!) Zekaria wuod Meshelemia norito ranga Hemb Romo. Joma noyier mondo obed jorit rangeye ne gin ji mia ariyo gi apar gariyo, mochan koluwore gi miechgi. Daudi gi Samuel ma janen ema noketogi e tich, nikech ne gin joma kare. Omiyo gin gi yawuotgi, ne girito rangeye Od Ruoth Nyasaye, tiende ni Hema Maler. Jorit rangeye nodak e bath Hekalu kor wuokchieng’ gi kor podho chieng’ gi kor nyandwat gi kor milambo. To owetegi ma nodak oko e mier ne nyaka bi konyogi rito kuom ndalo abiriyo kinde ka kinde. Jorit ang’wen ma jotelogo noyier nimar ne gin joma kare. Ne gin jo-Lawi, kendo ne girito udi gi kuonde keno mag Od Nyasaye. Ne gidak ei alwora mar Od Nyasaye, nikech nomigi tich yawo rangeye pile gokinyi. Jomoko kuomgi nomi tich rito gik lemo. Ne gikwano gigo kigologi kar keno, kendo kidwokogi. To moko ne rito gik Hekalu kod gik mowal ni tich Ruoth Nyasaye, kod mogo mayom gi divai gi mo gi ubani kod gik mang’ue ng’ar. To jodolo ema neruwo gik mang’ue ng’argo. Ja-Lawi moro ma nyinge Matithia, mane kach Shalum ja-Kora, ema nomi tich tedo chapat michiwo ni Nyasaye nikech ne en ng’at makare. To owetegi moko ma jo-Kohath nomi tich keto makati e nyim Ruoth Nyasaye, chieng’ Sabato ka Sabato. Mago ne jower kendo jodong dhout jo-Lawi. Ne gidak e udi moko mag Hekalu. Ne ok omigi tich moro machielo, nikech nonego gibed moikore ni tichgi odiechieng’ gotieno. Jogo duto, kaka dhoutgi giwegi nochanogi, ne gin jodong dhout jo-Lawi, kendo ne gidak Jerusalem. Jeyel wuon Gibeon nodak Gibeon, to nying chiege ne Maaka. Wuod Jeyel makayo ne Abdon, to yawuote mamoko ne Zer gi Kish gi Baal gi Ner gi Nadab gi Gedor gi Ahio gi Zekaria kod Mikloth, to Mikloth nonywolo Shimeam. Jogo bende nodak Jerusalem mokiewo gi owetegi. Ner nonywolo Kish, to Kish nonywolo Saulo, to Saulo nonywolo Jonathan gi Malkishua gi Abinadab kod Eshbaal. Wuod Jonathan ne Meribaal. Meribaal nonywolo Mika, to Mika nonywolo Pithon gi Melek gi Terea kod Ahaz. Ahaz nonywolo Jara, to Jara nonywolo Alemeth gi Azmoth kod Zimri. Zimri nonywolo Moza, To Moza nonywolo Binea. Binea nonywolo Refaya, to Refaya nonywolo Eleasa. Eleasa nonywolo Azel, to Azel nonywolo yawuowi auchiel ma nyinggi ne Azrikam gi Bokeru gi Ishmael gi Shearia gi Obadia kod Hanan. Mago e kar romb yawuot Azel. Noyudo jo-Filistia kedo gi jo-Israel, kendo jo-Israel noringo, kinegogi e got Gilboa. Jo-Filistia nojuko Saulo gi yawuote ma Jonathan gi Abinadab kod Malkishua, kendo ne ginego yawuotego. Lweny nohingo Saulo, mi jo-asere noyude, mochiele kendo ohinye. Saulo nowacho ni jating’ne gilweny niya, “Wuodh liganglani inegago, nono to joma kia Nyasayegi, biro nyiera.” To jating’ gilwenje nodagi, nikech noluor ahinya. Emomiyo Saulo nomako liganglane owuon, mochwoworee. To kane jating’ne gilweny oneno ni Saulo osetho, en bende nochwowore e liganglane, motho. Kamano Saulo notho kaachiel gi yawuote adek kod joode duto chieng’ achiel. Kane jo-Israel mane odak e holo oneno ni jolweny oseringo, kendo ni Saulo gi yawuote josetho, ne gibolo miechgi kanyo, mi gin bende ne giringo. Bang’e jo-Filistia nobiro, modak e miergo. Kinyne, kane jo-Filistia obiro dedo joma otho, ne giyudo ringre Saulo gi ringre yawuote koriere e got Gilboa. Ne gidedo Saulo, kendo ne ging’ado wiye, mi gikawo gige mag lweny. Eka ne gioro joote e piny Filistia duto, mondo oter wach maberno ni nyisechegi, kendo ni jopinygi. Ne giketo gi Saulo mag lweny e od nyisechegi, to wiye ne giguro e kor hekalu mar Dagon nyasachgi. To kane jo-Jabes-gilead owinjo gima ne jo-Filistia osetimo ni Saulo, thuondgi duto nowuok modhi oomo ringre Saulo gi ringre yawuote. Ne gikelogi Jabesh, mi giyiko chokegi kuno e tiend yath moro, kendo ne gitueyo chiemo kuom ndalo abiriyo. Kamano Saulo notho nikech noweyo Ruoth Nyasaye. Ne ok orito chik Ruoth Nyasaye, kendo kar penjo Ruoth Nyasaye wach, to nodhi mana ir jonyakalondo mondo onyise wach. Mano emomiyo Ruoth Nyasaye nonege, momiyo Daudi wuod Jesse lochne. Bang’e jo-Israel duto nochokore gi Daudi Hebron, mi giwachone niya, “Ng’e ni wan mana remo achiel kodi. E ndalo mokadho, kane Saulo pod ruoth, in ema nitelo ni jo-Israel e lwenjegi duto, kendo Ruoth Nyasaye ma Nyasachi nowachoni niya, ‘Inibed jakwadh joga Israel, kendo in ema nibed jatendgi.’ ” Kuom mano, jodong Israel duto nobiro Hebron ir ruoth Daudi, kendo Daudi notimo kodgi singruok kuno e nyim Ruoth Nyasaye, mi ne giwire gi mo mondo obed ruodh Israel, kaluwore gi wach mane Ruoth Nyasaye omiyo Samuel owacho. Bang’e Daudi gi jo-Israel duto nodhi Jerusalem, mane iluongo ni Jebus kuma ne jo-Jebus odakie. Jo-Jebus gogo nowacho ni Daudi niya, “Ok nidonj kaeri!” To kata kamano Daudi nokawo Sayun, dala mane ochiel motegno ahinya. Tinde iluonge ni Dala Daudi. Daudi nosewacho niya, “Ng’at ma nokwong nego ja-Jebus ema nobed jatelo kata jaduong’ lweny.” Joab wuod Zeruya ema nokwongo timo kamano, mi nokete jatelo. Daudi nodak e dala mochiel motegnono, emomiyo nochak kanyo ni Dala Daudi. Nogero udi molwore, kochakore gie ohinga mar Milo, to Joab noloso kuonde mamoko mane okethore e dalano. Duong’ mar Daudi koro nomedore ahinya, nimar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ne ni kode. Koro thuondi madongo moloyo, mane konyo Daudi gi tekregi duto mondo okete ruoth, kaluwore gi wach mane Ruoth Nyasaye owacho kuom jo-Israel e magi: Jashobeam ja-Hakmon ne jatend thuondi adek madongo. En ema nonego ji mia achiel gi tong’, odiechieng’ achiel. Ng’at mane luwe ne en Eleazar wuod Dodo ja-Ahohi. Ne en gi Daudi Pasdamim, kuma ne jo-Filistia ochokoree ni lweny. Ne nitie puoth shairi kuno. Jolweny moko duto noringo jo-Filistia, To gin ne gichung’ gineno jo-Filistiago e dier puodhono, ka girite, kendo ne ginego jo-Filistiago. Mano e kaka Ruoth Nyasaye noreso jo-Israel, komiyogi loch maduong’. Kane jolweny mag jo-Filistia ojot e holo Refaim, ji adek kuom thuondi piero adek madongo nodhi ir Daudi e lwanda man but rogo mar Adulam. Kindego Daudi ne nie rogo, to jolweny mag jo-Filistia nosekawo Bethlehem. Daudi noomo chunye ka siso omake, mowacho niya, “Yaye! Mad ng’ato kelna pi soko man but ranga Bethlehem mondo amodhi!” Eka thuondi adekgo nomwomo oganda mar jo-Filistia. Ne gidhi omo pi sokono, mi gikelo ni Daudi, to nodagi modho pigno, moole piny ka misango ni Ruoth Nyasaye, kowacho niya, “Nyasaye mondo orita kik amodh pigni, nikech ochalo mana remb jogo mane odhi ome koyie wito ngimagi.” Mano emomiyo Daudi notamore modhe. Gik makamago ema thuondi adekgo ne timo. Abishai omin Joab ema ne jatend thuondi piero adekgo. Nonego ji mia adek gi tong’, mi nobedo ng’at marahuma kuom thuondigo. Ne en rahuma moloyo kuomgi, mobedo jatendgi, to kata kamano ne ok ochopo e rang’iny mag ji adek kande. Benaya wuod Jehoyada, thwon Kabzeel marahuma, nosetimo timbe thwon mang’eny. Bende nonego thuond Moab ariyo. Chieng’ moro, kane kodh pe osechue, nolor e bur moro, monegoe sibuor. Bende en ema nonego ja-Misri marabet mane borne romo mita ariyo gi nus. Ja-Misrino ne nigi tong’ machal gi lodi, to Benaya nodhine gi odunga. Noyudho tong’ e lwet ja-Misrino, monegego. Timbe machal kamago ema ne Benaya wuod Jehoyada oyudogo huma kaachiel gi thuondi piero adek kande. Ne en rahuma moloyo ji piero adekgo, to kata kamano ne ok ochopo e rang’iny mag thuondi adek madongo kande. Daudi nokete jatend joge mag lweny mane rito ng’imane. Thwond jolweny mag Daudi ne gin Asahel omin Joab, gi Elhanan wuod Dodo ja-Bethlehem, gi Shamoth ja-Horad, gi Helez ja-Pelon, gi Ira wuod Ikesh ja-Tekoa, gi Abiezer ja-Anathoth, gi Sibekai ja-Hushath, gi Ilai ja-Ahohi, kod Maharai gi Heled wuod Baana ma jo-Netofa, gi Benjamin, gi Benaya ja-Pirathon, gi Hurai ma ja-Gaash, piny aore, gi Abiel ja-Beth-araba, gi Azmoth ja-Bararim, gi Eliaba ja-Shaalbon, gi Hashem ja-Gizon, kod Jonathan wuod Shagee, gi Ahiam wuod Sakar ma jo-Harar, gi Elifal wuod Ur, gi Hefer ja Mekera, gi Ahija ja-Pelon, gi Ezbai, gi Joel owadgi Nathan, gi Mibhar wuod Hagri, gi Zelek ja Amon, gi Naharai ja Beerroth, mane jating’ gi lweny mag Joab wuod Zeruya, kod Ira gi Gareb ma jo-Ithri, gi Uria ja-Hiti, kod Zabad wuod Alai. Jatend thuondi piero adekgo ne Adina wuod Shiza ja-Reuben, ma jatend jo-Reuben. Jomoko mane ni kodgi ne gin Hanan wuod Maaka, gi Joshafat ja-Mithni, gi Uzia ja-Asheteroth, kod Shama gi Jeyel yawuot Hotham ja-Aroer, kod Jadiael wuod Shimri gi Joha owadgi, ma jo-Tizi, gi Eliel ja-Mahav, kod Jeribai gi Joshavia yawuot Elnaam, gi Ithma ja-Moab, kod Eliel gi Obed kod Jaasiel jo-Zoba. Koro magi e joma nobiro Ziklag ir Daudi kane Saulo wuod Kish oseriembe e nyime. Gin bende ne gin thuondi mane konyo Daudi lweny. Ne ginyalo diro asere kata bayo orujre gi bat korachwich kata gi bat koracham. Ne gin jo-Benjamin, dhoodgi Saulo. Jotendgi ne Ahiezer, gi Joash owadgi, ma yawuot Shemaa ja-Gibea, kod Jeziel gi Pelet yawuot Azmoth, kod Beraka gi Jehu jo-Anathoth, gi Ishmaya ja-Gibeon ma achiel kuom jotend thuondi pieradekgo, kod Jeremia gi Jahaziel gi Johanan gi Jozabad ja-Gedera, gi Eluzai gi Jerimoth gi Bealia gi Shemaria gi Shefatia ja-Haruf, kod Elkana gi Ishia gi Azereel gi Joezer gi Jashobeam jo-Kora, kod Joela gi Zebadia yawuot Jeroham ma ja-Gedor. Jo-Gad moko bende nobiro ir Daudi kane enie rogo e thim. Ne gin joma rateke motiegore ni lweny, mong’eyo kedo gi kuodi kod tong’. Ne giger ka sibuoche, kendo tiendgi ne yot ka tiend mwanda maringo e got. Ezer ne jatendgi, to Obadia jalupne, eka Eliab mar adek, Mishmana mar ang’wen, Jeremia mar abich, Atai mar auchiel, Eliel mar abiriyo, Johanan mar aboro, Elzabad mar ochiko, Jeremia mar apar, Makbanai mar apar gachiel. Joka Gadgo ne jodong oganda lweny. Ng’at matinie moloyo kuomgi muche ne romre gi much ji mia achiel, to much ng’at maduong’ moloyo ne romre gi much ji alufu achiel. Jogo ema nong’ado aora Jordan e due mokwongo kane opong’ moo, kendo oimo genge duto. Ne giriembo ji duto ma nodak e holni man yo wuok chieng’ gi yo podho chieng’ mar aorano. Jomoko kuom jo-Benjamin gi jo-Juda bende nobiro ir Daudi e rogo. Daudi nowuok romonigi, mowachonigi niya, “Ka usebiro ira kaka osiepe mondo ukonya, to arwakou gi mor. To ka ubiro ni mondo undhoga, kendo uketa e lwet wasika, to onge gima aseketho, to Nyasach kwerewa mondo one wachno, kendo ong’adnu bura.” Eka Roho nolor kuom Amasai, jatend thuondi piero adek kande mowacho niya, “Wan kodi Daudi! Wan jogi, wuod Jesse. Wamosi! Wamosi! Wamoso Jakonyni bende! En Nyasachi makonyi.” Eka Daudi norwakogi, moketogi kuom joge mag lweny. Kane Daudi dhi gi jo-Filistia mondo giked gi Saulo, jo-Manase moko noweyo Saulo modok ni Daudi. Kata kamano Daudi ne ok okonyo jo-Filistia, nimar kane jotendgi oseporo wach, ne giriembe. Ne giwacho niya, “Dipo kondhogowa kodok ni Saulo ma ruodhe, mi okelnwa masira.” Jo-Manase ma nodok ni Daudi kane odhi Ziklag, ne gin Adna gi Jozabad gi Jadiael gi Mikael gi Jozabad gi Elihu kod Zilthai. Ng’ato ka ng’ato kuomgi ne jatend jolweny alufu achiel mag jo-Manase. Gin ema ne gikonyo Daudi kedo gi joma ne monje, nimar giduto ne gin thuondi mager, kendo Daudi noketogi jotend jolweny. Ji ne medo biro ir Daudi odiechieng’ kodiechieng’ mondo okonye, nyaka ne gidoko oganda mang’ongo mar jolweny. Jolweny ma nobiro Hebron ir Daudi mondo okaw loch Saulo omi Daudi kaka Ruoth Nyasaye nosewacho e magi: Jo-Juda mane oting’o kuodi gi tong’ ne alufu auchiel gi mia aboro. Jo-Simeon ma thuondi mager ne alufu abiriyo gi mia achiel. Jo-Lawi ne alufu angwen gi mia auchiel kaachiel gi Jehoyada jaduong’ dhood Harun, mane nigi ji alufu adek gi mia abiriyo, kod Zadok, wuowi mathwon kendo mager, mane nigi jodong lweny piero ariyo gariyo moa e dhoodgi. Jo-Benjamin, ma owete Saulo, ne romo ji alufu adek, to ji mang’eny kuomgi nopadore kuom dhood Saulo nyaka thone. Jo-Efraim ne thuondi alufu piero ariyo gi mia aboro, man gi huma e dhoutgi. Jo-Manase konchiel mane oyier mondo obi oket Daudi ruoth ne romo alufu apar gaboro. Jo-Isakar ne gin joma riek kuom nyiso jo-Israel gima onego gitim, kendo kinde monego gitimee. Ne gin jotelo mia ariyo, ma nobiro gi jolwenjgi. Jo-Zebulun ne jolweny molony alufu piero abich man gi gilweny mopogore opogore. Ne gin thuondi mager man gi chuny achiel. Jo-Naftali ne jotend jolweny alufu achiel gi ji alufu piero adek gabiriyo moting’o kuodi gi tong’. Jo-Dan ne ji alufu piero ariyo gaboro gi mia auchiel moikore ni lweny. Jo-Asher to ne ji alufu piero ang’wen mochwiny kendo moikore ni lweny. To joma noa loka Jordan kuom jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel ne gin ji alufu mia achiel gi piero ariyo, ma noting’o kit gilweny duto. Jolweny maratekego duto nobiro Hebron gi chuny achiel ni nyaka giket Daudi ruodh jo-Israel duto. Jo-Israel modong’ bende ne nigi paro achiel mar timo kamano. Ne gibet kuno gi Daudi kuom ndalo adek, ka gichiemo kendo gimetho, nikech jowetegi noseikonigi gik moko duto. Bende joma nokiewo kodgi, chakre piny Isakar gi Zebulun kod Naftali nokelonigi chiemo mane giting’o gi kenje gi ngamia gi nyumbu kod ruedhi. Ne gin mogo gi olembe mag ng’owo gi mag mzabibu motwo mong’in kod divai gi mo, kaachiel gi dhok kod rombe mang’eny ahinya, nikech mor mane nitie e Israel. Daudi noporo wach gi jotend ogend lweny madongo gi matindo, kod jotelo duto. Nowacho ni jo-Israel mane ochokore niya “Ka wachni bernu, kendo en dwaro mar Nyasachwa, to mondo waor joote ir jo-Israel wetewa duto modong’ dala, kendo ir jodolo gi jo-Lawi ma nopognigi mier man gi lege, mondo obi irwa. Eka mondo waom Sanduk mar Nyasaye obed kodwa, nimar ne wajwang’e e ndalo Saulo.” Mi oganda duto noyie timo kamano, kendo wachno ne ber ni piny duto. Omiyo Daudi nochoko jo-Israel duto kanyakla, chakre aora Shihor nyaka kama idonjogo Hamath, yo nyandwat, mondo giom Sanduk mar Nyasaye Kiriath-jearim. Mi Daudi gi jo-Israel duto nodhi Baala, ma bende iluongo ni Kiriath-jearim, manie piny Juda, mondo giomie Sanduk mar Nyasaye miluongogo nying Ruoth Nyasaye, mobet kuom kerubi kaka ruoth bet e kom duong’ne. Ne gigolo Sanduk mar Nysaye e od Abinadab, ka giting’e e gari manyien. Uza gi Ahio ema ne chiko garino. Daudi gi jo-Israel to ne jomiel gi tekregi duto e nyim Ruoth Nyasaye, ka giwer, kendo gigoyo thumbe gi nyidwonge gi ongeng’o kod tung’. To kane gichopo kar dino mar Kidon, dhok mane ywayo gari nochwanyore, mi Uza norieyo bade mondo ojuk Sanduk mane oyudo dhi podho. To Ruoth Nyasaye nokecho kode, mochwade nikech nomako Sanduk, mi notho kanyo e nyim Nyasaye. Daudi nokecho nikech Nyasaye nomwomore kuom Uza. Omiyo nochako kanyo ni Perez-uza, (tiende ni, mwomruok kuom Uza.) Pod iluonge kamano nyaka chil kawuono. Daudi noluoro Nyasaye chieng’no, mowacho niya, “Kara Sanduk mar Nyasaye ok onego kel e dalana!” Omiyo ne ok okelo Sanduk e dalane, to nobaro kode, motere e od Obed-edom ma ja-Giti. Sanduk mar Nyasaye nodong’ e hembe but od Obed-edom kuom dueche adek. Mi Ruoth Nyasaye noguedho od Obed-edom kod gige duto. Hiram ruodh Turo nooro joote ir Daudi gi yiend sida, kaachiel gi jogedo mag kite kod jopa bao, mondo oger ni Daudi ot. Koro Daudi nong’eyo ni kara Ruoth Nyasaye osekete ruodh Israel kendo osetego lochne ahinya mondo oguedhgo joge Israel. Daudi nokendo mon moko Jerusalem, mi nomedo nywolo yawuowi gi nyiri. Nying nyithindo mane onywolo kuno e magi: Shamua gi Shobab gi Nathan gi Solomon gi Ibhar gi Elishua gi Elpelet gi Noga gi Nefeg gi Jafia gi Elishama gi Beeliada kod Elifelet. Kane jo-Filistia owinjo ni osewir Daudi mondo obed ruodh Israel duto, ne gibiro kar rombgi mondo gimonje. To kane Daudi owinjo kamano, nowuok mondo orad kodgi. Noyudo ka jo-Filistia osemonjo joma odak e Holo Refaim. Daudi nopenjo Nyasaye wach niya, “Kadhi kedo gi jo-Filistia, inichiwgi e lweta koso?” Nyasaye nodwoke niya, “Dhiyo! Nachiwgi e lweti.” Mi Daudi nodhi Baal-perazim, momonjogi, kendo oloyogi. Eka nowacho niya, “Nyasaye osemiyo amwomo wasika mana kaka aora mwomo genge.” Mano emomiyo nochak kanyo ni Baal-perazim, (tiende ni ruodh mwomruok.) Jo-Filistia noringo moweyo nyisechegi kanyo, mi Daudi nogolo chik, mowang’gi. Chieng’ machielo jo-Filistia nochako omonjo holo cha. Daudi nochako openjo Nyasaye wach, mi Nyasaye nodwoke niya, “Kik ichomgi tir, to ng’ad yo ka ng’egi, mondo imonjgi kama omanyore gi yien maboyo kande. Kiwinjo mutni ewi yien, machalo gi mutni mar ji mawuotho, to imonj jolweny mag jo-Filistia, nimar asetelo nyimi mondo adhi alogi.” Daudi notimo kaka Nyasaye nochike, mi jo-Israel noriembo jo-Filistia, chakre Gibeon nyaka Gezer. Humb Daudi nolak e pinje duto, kendo Ruoth Nyasaye nomiyo ogendini duto oluore. Daudi nomedo gero udi e Dala Daudi, kendo noloso kama Sanduk mar Nyasaye nyalo betie, mogurone hema. Eka nochiko ni onge ng’at moro ma nyalo ting’o Sanduk mar Nyasaye mak mana jo-Lawi kende nimar gin ema ne Nyasaye oyierogi mondo giting’e, kendo gitine nyaka chieng’. Bang’ mano, Daudi nochoko jo-Israel duto Jerusalem mondo giter Sanduk mar Ruoth Nyasaye kuma noselosone. Nochoko bende joka Harun kod jo-Lawi kanyakla. Ne gin joka Kohath mia achiel gi piero ariyo, mane Uriel otelonigi, gi joka Merari mia ariyo gi piero ariyo, mane Asaya otelonigi, gi joka Gershom mia achiel gi piero adek, mane Joel otelonigi, gi joka Elizafan mia ariyo mane Shemaya otelonigi, gi jo-Hebron piero aboro, mane Eliel otelonigi, kod joka Uziel mia achiel gapar gariyo, mane Aminadab otelonigi. Eka Daudi noluongo Zadok gi Abiathar ma jodolo kod Uriel gi Asaya gi Joel gi Shemaya gi Eliel kod Aminadab ma jo-Lawi. Nowachonigi niya, “Un ma un jodong dhout Lawi, pwodhreuru kaachiel gi oweteu mondo uter Sanduk mar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel kuma aseikone. Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ne omwomore kuomwa e kinde mokwongo, nikech ne ok untie mondo uting’ Sanduk, kendo nikech ne ok warite kaka owinjore.” Omiyo jodolo gi jolawi nopwodhore mondo oter Sanduk mar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel kama noseikne. Jo-Lawi noting’o Sanduk mar Nyasaye e gokgi gi ludhe, koluwore gi wach Nyasaye kaka Musa nochiko. Daudi nochiko jotend jo-Lawi bende mondo oyier owetegi ma jower molony kendo mong’eyo goyo thumbe mopogore opogore mamit. Omiyo jo-Lawi noyiero Heman wuod Joel, gi Asaf wuod Berekia ma owadgi. To kuom owetegi ma joka Merari ne giyiero Etham wuod Kushaya. Owetegi mane jolupgi e tich ne Zekaria gi Jaaziel gi Benaya gi Maaseya gi Matithia gi Elifelehu kod Mikneya, kaachiel gi Obed-edom kod Jeyel ma jorit rangeye. Heman gi Asaf kod Etham ma jower noyier mondo ogo ongeng’o mag mula, to Zekaria gi Jaaziel gi Shemiramoth gi Jehiel gi Uni gi Eliab gi Maaseya kod Benaya noyier mondo ogo nyigwerni. Matithia gi Elifelehu gi Mikneya gi Obed-edom gi Jeyel kod Azazia noyier mondo ogo thumbe, ka gitelo ni jower. Kenania ma jatend jo-Lawi ema notelo ni wer nikech nolonyie. To Berekia gi Elkana ne jorit dhout od Sanduk. Shebania gi Jehoshafat gi Nethaneel gi Amasai gi Zekaria gi Benaya kod Eliezer ma jodolo ne goyo tung’ e nyim Sanduk mar Nyasaye. Obed-edom gi Jehia bende ne jorit dhout Sanduk. Bang’ mago Daudi gi jodong Israel kod jotend lweny mane rito jo-lweny alufu achiel, nodhi gi mor mondo oom Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye e od Obed-edom. Ne gitimo misango gi ruedhi abiriyo kod imbe abiriyo, nimar Nyasaye ne konyo jo-Lawi ma noting’o Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye. Daudi gi jo-Lawi duto ma noting’o Sanduk, kaachiel gi jower norwako aroche mag bafta. Daudi norwako law dolo mar bafta bende. Kamano jo-Israel nokelo Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye ka gigoyo sigalagala gi tung’ gi oporo gi ongeng’o gi nyigwerni kod thumbe. Kane Sanduk ochopo e dala Daudi, Mikal nyar Saulo nong’icho gie dirisa moneno ruoth Daudi ka miel kendo tugo, mi nochaye gi chunye. Ne gikelo Sanduk mar Nyasaye mi giketo ei hema mane Daudi ogurone. Eka ne gitimo misengni miwang’o pep kod misengni mag kue e nyim Nyasaye. Kane Daudi osetieko timo misengnigo, noguedho jo-Israel e nying Ruoth Nyasaye, kendo nopogonigi chiemo giduto. Ng’ato ka ng’ato ma dichwo kata madhako noyudo makati achiel gi ring’o kod olembe mar mzabibu motwo mong’in. Daudi noyiero jo-Lawi moko mondo oti e nyim Sanduk mar Ruoth Nyasaye, ka gigoyone erokamano, kendo gipake ka giparego. Jotendgi ne gin Asaf, to jalupne ne Zekaria, to moko ne gin Jaaziel gi Shemiramoth gi Jehiel gi Matithia gi Eliab gi Benaya gi Obed-edom gi Jeyel mane jogo nyigwerni gi thumbe. Asaf ne goyo ongeng’o, to Benaya gi Jahaziel ma jodolo ne goyo tung’ odiechieng’ thole e nyim Sandug Muma mar Nyasaye. Chiengno ema ne Daudi okwongo chikoe Asaf gi owetene mondo opak Ruoth Nyasaye gi wendni: gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye. Luonguru nyinge, kendo landuru humb timbene ni ogendini duto. Pakeuru gi wende kod zaburi, bende paruru timbene madongo duto. Moruru nikech nyinge ler. Joma dwaro Ruoth Nyasaye mondo obed mamor! Dwaruru Ruoth Nyasaye mamiyou teko. Dwareuru ndalo duto. Paruru honni gi timbe madongo mosetimo, kaachiel gi buche moseng’ado. Un nyikwa Israel, jotich Ruoth Nyasaye. Adier, un yawuot Jakobo, jotichne moyier, En e Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa kendo tekone okwako piny ngima. Noparo singruokne manyaka nene ma nosik kuom tienge gana gi gana, mane otimo ni Ibrahim. Bende noparo kuong’ruok mane okuong’orego ni Isaka, kod singruok mane otimo ni Jakobo. En singruok mochwere ni Israel. Nowacho niya, “Anamiyi piny Kanaan mondo obed mwanduni gi nyikwayi.” Ne pod gin ji manok ahinya, kendo jodak adaka e pinyno. Ne giwuotho e kind ogendini ka gidak kuonde mopogore opogore. Ruoth Nyasaye ne ok oyie mondo ng’ato otimnigi tim mamono, nikech noherogi. To nokwero ruodhi, kowachonigi niya, “Kik umul joga maseyiero, kendo kik utim ni jonabi maga marach.” Weruru ni Ruoth Nyasaye, un ji duto modak e piny, kendo pile ka pile, landuru kaka olocho. Huluru ni ogendini duong’ne maler mondo ji duto owinj timbene madongo. Ruoth Nyasaye duong’, kendo nyaka pake malich! Adier, nyaka miye duong’, moloyo nyiseche mamoko duto, nikech nyiseche mag ogendini mamoko gin mana gik manono, Ruoth Nyasaye to nochweyo polo. Duong’ maler gi duong’ mar loch okete diere, kendo teko gi ber duto ni kar dakne. Un ji duto modak e piny, pakuru Ruoth Nyasaye! Dendeuru nikech duong’ne gi tekone. Miuru nyinge duong’ mowinjore kode kendo keluru chiwo, ubigo e nyime! Ka Ng’ama Ler othinyore, to un ji duto manie piny, kulreuru e nyime kutetni! En ema oseguro piny motegno, ma ok onyal ng’ingni. Un polo gi piny, beduru gi mor, kendo un ji, nyisuru ogendni ni, “Ruoth Nyasaye e Ruoth!” In nam wuo, kaachiel gi gik moko duto manie iyi. Un pewe, beduru mail, kaachiel gi gik moko duto ma un-go Kendo yien duto mae bunge, mondo okog gi mor e nyim Ruoth Nyasaye, nikech obiro mondo orit piny. Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye, nikech ober, kendo herane mosiko ochwere. Wachuru kama: Reswa, in Nyasaye ma jawarwa Chokwa, kendo reswa kuom ogendni mag piny, mondo wago erokamano ni nyingi maler, kendo wayud mor kwapaki. Odend Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel higni gi higni. Eka ji duto nowacho niya, “Amin!” kendo ne gipako Ruoth Nyasaye. Daudi noweyo Asaf kod owetene e nyim Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye, mondo giti kanyo ndalo duto, kaka ne dwarore odiechieng’ kodiechieng’. To noketo Obed-edom wuod Jeduthun kod Hosa mondo obed jorit dhout Hema. Obed-edom gi owetene ne gin ji piero auchiel gaboro. Daudi noweyo bende Zadok jadolo kod owetene ma jodolo e Hema mar Ruoth Nyasaye, mane nie hembko mar Gibeon, mondo gitim ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pile okinyi godhiambo e kendo-mar-misango kaka ondiki e kitap chik mane Ruoth Nyasaye omiyo jo-Israel. Daudi nomiyo Heman gi Jeduthun kod jomoko mane oyier kendo oluong gi nyingegi ni mondo obed jower magoyo erokamano ni Ruoth Nyasaye ma herane mosiko ochwere. Heman gi Jeduthun ne nigi tung’ gi ongeng’o kod kit thumbe moko mipakogo Nyasaye. To yawuot Jeduthun noket jorit dhoudi. Bang’e ji duto noa modhi miechgi. Daudi bende nodhi mondo one joode. Kane Daudi osechako dak e ode mane ogero, nowacho ni Nathan janabi niya, “Koro an adak e ot moger maber gi yiend sida, to Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye nie hema.” Nathan nodwoko Daudi niya, “Tim duto midwaro, nikech Nyasaye ni kodi.” To gotienono, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Nathan niya, “Dhi inyis Daudi jatichna ni Ruoth Nyasaye owacho niya: ‘In ok ema nigerna ot mondo adagie. Chakre ndalo mane agoloe jo-Israel e piny Misri nyaka chil kawuono, pok adak e ot, to asebet kadak e hema. Kuonde duto mane awuothoe gi jo-Israel, ne ok apenjo achiel kuom jobura mane aketo mondo obed jokwadh joga Israel gimomiyo ok gigerona ot mar yiend sida.’ Bende inyis Daudi ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kama: ‘Nagoloi e lek kuma nikwayoe rombe, mondo ibed jatend joga Israel. Asebet kodi kuonde duto midhiye, kendo asetiekoni wasiki duto. Abiro miyo nyingi bedo gi huma, ka humb joma dongo mag piny, kendo abiro miyo joga Israel pinygi giwegi. Anagurgi kuno, mi gidagie mak othaggi kendo. Jomahundu ok nochak ochandgi kaka ne chandogi chon, chakre ndalo mane aketoe jobura mondo orit joga Israel, to natiek wasiki duto. An Ruoth Nyasaye anamiyi duong’, kendo anaguedh dhoodi mondo osiki. Kisetho, miluwo kwereni, anaket achiel kuom yawuoti kari, kendo anagur lochne obed motegno. En ema nogerna ot, kendo anami lochne osik nyaka chieng’. Anabedne ka wuon mare, to enobed ka wuoda. Ok nagol herane kuome, kaka ne agolo kuom jal mane okuongoni bedo ruoth, to anami obed motegno, kendo anami lochne gurre kuom joga nyaka chieng’.’’ Nathan nonyiso Daudi weche duto mane ofwenyne, mi ruoth nodhi e nyim Ruoth Nyasaye, mobet piny. Nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, an ng’a, koso dhooda en ang’o, momiyo imiya duong’ kama? A Nyasaye, gima isetimona pod in ikwano ka gima tin, nimar bende isewacho ni dhooda nosik kuom ndalo mang’eny, kendo isenyisa kaka tienge mabiro nochal. A Ruoth Nyasaye, in ema ing’eya oko gi iye. Ang’o ma damed wachoni kuom duong’ ma isemiya? Isemiya duong’ ma kama nikech ihera, kendo nikech mano ema idwaro. A Ruoth Nyasaye, pok wawinjo ni nitie Ruoth Nyasaye moro machal kodi. Onge Nyasaye machielo, to mak mana in. Ere oganda moro e piny, machalo gi jogi Israel? Bende nitie jopiny moro mane isedhi miwaro e tich wasumbni, miloko jogi? Isemiyo nyingi duong’ kuom timbe madongo kendo malich nikech iseriembo ogendini moko mondo owe thuolo ni jogi mane ireso kigolo e piny Misri. Niloko jo-Israel mondo obed jogi nyaka chieng, kendo in Ruoth Nyasaye, ema isedoko Nyasachgi. To koro Ruoth Nyasaye, mi singruok misetimona kaachiel gi dhooda mondo osik nyaka chieng’, kendo ichop gima isewacho. Singruoknino mondo ogurre, kendo nyingi oyud duong’ nyaka chieng’, ka ji wacho niya, ‘Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma Nyasach Israel en Nyasachgi adier!’ Kamano dhooda nodongi e nyimi. In, Nyasacha, isenyisa ni ibiro dongo oda. Kuom mano asebedo gi chir mondo alem e nyingi. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasaye kendo isesingorina maber kama. Emomiyo, Ruoth Nyasaye, yie iguedh oda mondo osik e nyimi nyaka chieng’, nimar gima iseguedho, nobed gi hawi ndalo duto.” Bang’e Daudi noloyo jo-Filistia, mi gibedo moboch, kendo nomayogi Gath gi mier mokiewo kode. Noloyo jo-Moab bende, mi gibet e bwo lochne, kendo ne gigolone osuru. Bende Daudi noloyo Hadadezer ruodh Zoba-hamath, kane ruodhno dhi chungo rapar mar lochne e lweny but aora Yufrate. Daudi nomaye geche lweny alufu achiel, kendo nomako joidh farese alufu abiriyo, kod jolweny moko alufu piero ariyo. Nong’ado odond farese duto mag geche lweny, moweyo mana farese mia achiel. To kane jo-Aram moa Damaski obiro mondo okony Hadadezer ruodh Zoba, Daudi nonego ji alufu piero ariyo gariyo kuomgi. Eka noketo askeche ma jorit e piny jo-Aramgo, mi ne gibedo e bwo lochne, kendo ne gigolone osuru. Kuonde duto mane Daudi dhiye, Ruoth Nyasaye ne miyo olocho. Daudi noyako gilweny mag dhahabu mane jorit Hadadezer oting’o mokelo Jerusalem. Bende noyako munde mathoth ahinya e Tibhath kod Kun ma miech Hadadezer. Mundego ema ne Solomon olosogo gima ne iluongo ni Nam gi sirni kod gik moko duto mitiyogo e Hekalu. Kane Tou ruodh Hamath owinjo ni Daudi oseloyo jolweny mag Hadadezer, nooro Hadoram wuode ir ruoth Daudi mondo omose, kendo opake kuom loyo Hadadezer nimar Hadadezer ne jasik Tou. Hadoram nokelo ni Daudi gik moko mag dhahabu gi mag fedha kod mag mula. Magi bende ruoth Daudi nochiwo ni Ruoth Nyasaye, kaachiel gi fedha kod dhahabu ma noyako kuom ogendni mamoko duto mane oseloyo, kaka jo-Edom gi jo-Moab gi jo-Amon gi jo-Filistia kod jo-Amalek. Abishai wuod Zeruya nonego jo-Edom alufu apar gaboro e holo Kado. Noketo askeche ma jorit e piny Edom, mi jo-Edom duto nobet e bwo loch Daudi. Kuonde duto mane Daudi dhiye, Ruoth Nyasaye ne miyo olocho. Daudi nobedo ruodh Israel duto, morito piny gi kue, kong’ado bura kare ni joge duto. Joab wuod Zeruya ne jatend jolweny, to Jehoshafat wuod Ahilud ne jachan weche. Zadok wuod Ahitub kod Ahimelek wuod Abiathar ne jodolo, Savsha to ne jagoro. Benaya wuod Jehoyada ne jatend jo-Kereth kod jo-Peleth, kendo yawuot Daudi ne jodongo ma konye. Bang’e, Nahash ruodh jo-Amon notho, mi wuode nodoko ruoth kare. Daudi nowacho niya, “Abiro timo ni Hanun wuod Nahash maber, mana kaka wuon mare notimona maber.” Omiyo Daudi nooro joote mondo oduog chunye kuom tho wuon mare. To kane joote Daudi ochopo e piny jo-Amon, mi gidhi ir Hanun mondo giduog chunye, jodong Amon nowacho ni Hanun niya, “Bende iparo ni Daudi oseoro jogi mondo omi wuoru duong’ adier? Ooyo, gibiro mana ni mondo gicheng pinywa, eka oyud yo ma onyalo loyego.” Kuom mano, Hanun nomako joote Daudi molielo tikgi, kendo ong’ado lepgi nyabathe, chakre nungogi kalor piny. Bang’e noriembogi. Kane Daudi owinjo gima otimore, nooro ji mondo oromnigi, nikech ne giyudo wichkuot maduong’. Nowacho ni mondo gibed Jeriko mondi, nyaka yie tikgi dongi, eka giduogi. Hanun gi jo-Amon noneno ni gisemiyo Daudi ojok kodgi, omiyo ne gioro fedha moromo kilo alufu piero adek mondo giholgo geche lweny gi joma diidhgi kuom jo-Aram-naharaim gi jo-Aram-Maaka kod jo-Zoba. Ne giwako ruodh Maaka gi jolwenje kendo ne giholo gechene mag lweny alufu piero adek gariyo, mi jogo nobiro mojot but Madeba. Jo-Amon bende nowuok e miechgi, kendo ne giyworo ni lweny. Kane Daudi owinjo wachno, nooro Joab kod joma rateke duto mondo oked kodgi. Jo-Amon nowuok, mi ne giriedo ni lweny e dhoranga dala, to ruodhi mane obiro konyogi nochanore e pap. Joab noneno ni lweny olwore, omiyo noyiero thuond jo-Israel moko, mochano kochomo jo-Aram. To jomoko duto modong’, noketi e lwet Abishai owadgi, ka gichomo jo-Amon. Nowachone niya, “Kineno ka jo-Aram tek madwaro loya, to nyaka ibi ikonya. To ka jo-Amon dwaro loyi, eka nabi akonyi. Bed gi chir, waked matek ni jowa, kendo ni miech Nyasachwa. To Ruoth Nyasaye mondo otim gima oneno ni ber.” Kamano Joab gi joge norado gi jo-Aram, moriembo. Kane jo-Amon oneno ni jo-Aram ringo, gin bende ne giringo Abishai owadgi Joab, mi gidonjo e dalagi. Eka Joab nodok Jerusalem. To kane jo-Aram oneno ni jo-Israel oseloyogi, ne gioro joote mondo oluong jo-Aram mane odak loka aora Yufrate, mi ne gibiro, ka Shobak ma jatend oganda lweny mar Hadadezer otelonigi. Kane Daudi oyudo wach ni gibiro, nochoko jolwenj Israel duto kanyakla, mi giidho loka Jordan mondo gikanigi. Jo-Aram bende noriedo ni lweny, kochomo Daudi gi jogi, mi ne girado. To jo-Israel noloyogi, mi giringo, kendo Daudi gi joge nonego joidh farese alufu abiriyo, gi jolweny mamoko alufu piero ang’wen. Shobak bende notho. Kane jo-Hadadezer oneno ni jo-Isarel oloyogi, ne giywagre ni Daudi, mi gibedo e bwo lochne. Bang’ mano, jo-Aram nodagi konyo jo-Amon kendo. E ndalo chakruok oro, mane ruodhi thoro wuokie kadhi kedo, Joab nowuok gi jolwenje, mogoyo jo-Amon asasa. Ne gichopo Raba, kendo ne gilwore, to Daudi nodong’ Jerusalem. Joab noloyo Raba, moketho chuth. To Daudi nogolo osimbo ewi Milkom ma nyasach jo-Amon, mi nosidhe e wiye owuon. Pek mar dhahabu molosego noromo kilo piero adek, kendo kidi ma nengone tek ne ochom kuome. Bende Daudi noyako gik mathoth e dalano, kendo nodaro joma odakie, moketo e tich payo bao gi kunyo kite kod tong’o yien. Kamano e kaka Daudi notimo ni miech jo-Amon duto. Eka nodok Jerusalem gi joge duto. Bang’ mano, lweny nowuok Gezer e kind jo-Israel gi jo-Filistia, to jo-Israel noloyo jo-Filistia. E lwenyno, Sibekai ja-Husha nonego Saf, ma ja-Refaim. Lweny nowuok kendo e kindgi gi jo-Filistia, mi Elhanan wuod Jakir nonego Lami owadgi Goliath ma ja-Giti, ma bond tong’e ne chalo lodi. Lweny nochako owuok Gath, kama ne nitie ng’at ma gana marabora man gi lith lwedo auchiel gi lith tielo auchiel koni gi koni, duto piero ariyo gang’wen. Jalo bende ne ja-Refaim. To kane othiano ni jo-Israel, Jonathan wuod Shimea owadgi Daudi nonege. Jogo duto ne jo-Refaim, to Daudi gi joge nonegogi duto. Koro Satan ne dwaro hinyo jo-Israel, mi nosundo Daudi mondo okwan gi. Omiyo Daudi nochiko Joab gi jodong oganda ni mondo odhi okwan jo-Isarel, chakre Dan yo nyandwat, nyaka Beer-sheba yo milambo, kendo mondo onyise kar rombgi. To Joab nodwoke niya, “Kata da bed ni Ruoth Nyasaye omedo joge nyadi mia achiel, donge giduto digibed jotichne? Ang’o momiyo idwaro kwanogi? Gima kamano biro mana miyo jo-Israel doko joketho!” Kata kamano, ruoth nochuno Joab momiyo owuotho e piny jo-Israel duto. Bang’e nodwogo Jerusalem monyiso Daudi kar romb ji. E piny Israel ne nitie ji tara achiel gi alufu mia achiel (1,100,000) manyalo kedo, to e piny Juda ne nitie ji alufu mia ang’wen gi piero abiriyo (470,000), ma bende nyalo kedo. To Joab ne ok okwano jo-Lawi gi jo-Benjamin, nikech nosin gi chik ruoth. To gima nosetimore ne ok long’o ni Nyasaye, mi nokumo jo-Israel. Eka Daudi nowacho ni Nyasaye niya, “Aseketho ahinya kuom gima asetimo. To koro akwayi ni mondo iwena richona, nikech asetimo gima ofuwo.” Mi Ruoth Nyasaye nowacho ni Gad jakor wach mar Daudi niya, “Dhiyo, inyis Daudi ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Aketo gik moko adek e nyimi: yier achiel kuomgi monego atimni.’ ” Omiyo Gad nodhi ir Daudi mowachone niya, “Ruoth Nyasaye owacho ni mondo iyier achiel kuom gik moko adekgi: Higni adek mag kech kata dueche adek ma wasiki lawoue kendo negou, kata ndalo adek ma Ruoth Nyasaye owuon kelonu tho ka dera marach biro e piny kendo malaika mar Ruoth Nyasaye nego ji e piny Israel duto. Koro nyisa gima dadwok Jal ma noora.” Daudi nodwoko Gad niya, “An gi masira maduong’, to ber mondo abed e lwet Ruoth Nyasaye, nimar ng’wonone duong’ gi lala. To kik abed e lwet dhano.” Omiyo Ruoth Nyasaye nooro tho malit kuom jo-Israel, monego ji alufu piero abiriyo. Nyasaye nooro malaika mondo oketh Jerusalem, to kane oneno ka malaika kethe, noloko parone kuom masira mane odwaro kelo, omiyo nowacho ni malaika mane nego ji niya, “Oromo! Koro dwok lweti.” To noyudo ka malaikano ochung’ but kar dino mar Ornan ja-Jebus. Daudi nong’iyo malo moneno malaika mar Ruoth Nyasaye kochung’ e kind polo gi piny ka en gi ligangla e lwete ma nodwaro tiekogo Jerusalem. Daudi gi jodonge noriere piny auma ka girwakore gi pien gugru. Daudi nowacho ni Nyasaye niya, “An ema nagolo chik mondo okwan ji, kendo an e jakwath mosebedo ka timo marach. Rombe machandoregi to otimo ang’o? A Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, akwayi ni an ema mondo ikuma kod dhoodwa, to igeng’ tho malitni kik mak jogi.” Eka malaika mar Ruoth Nyasaye nowacho ni Gad mondo ochik Daudi odhi kar dino mar Ornan ja-Jebus, ogerie kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye. Omiyo Daudi notimo kaka Ruoth Nyasaye nomiyo Gad owachone, modhi kanyono. To Ornan noyudo diemo ngano. Kane oting’o wang’e, noneno malaika, to yawuote ang’wen mane ni kode noringo mopondo. Kane Daudi ochopo machiegni, Ornan nowichore, kendo ka noneno ruoth, nowuok oa kar dino. Nodhi mogoyo chonge piny e nyim Daudi mokulore nyaka e lowo. Daudi nowachone niya, “Yie ing’iew kar dinoni gi nengo makare, mondo agerie kendo-mar-misango ni Ruoth Nyasaye, mondo tho manego joga orum.” Ornan nodwoko Daudi niya, “Ruodha, kawe, kendo itim kode gima idwaro. To bende ruedhi minyalo timogo misango, kod yien mag dino minyalo chwako, kaachiel gi ngano minyalo timogo misango mar mogo, eki amiyi duto!” To ruoth Daudi nodwoko Ornan niya, “Ooyo, abiro mana ng’iewe gi nengo makare, ok nakaw giri ami Ruoth Nyasaye, kata timone misango gi gima ayudo nono.” Kuom mano, Daudi nong’iewo kar dinono gi Ornan kuom dhahabu moromo kilo abiriyo. Eka nogero ni Ruoth Nyasaye kendo-mar-misango kanyono, motimoe misengni miwang’o pep gi mag sawo, kolamo Ruoth Nyasaye. Mi Ruoth Nyasaye nodwoke gi mach moa e polo, molwar e kendo-mar-misango. Eka Ruoth Nyasaye nochiko malaika mondo odwok ligangla e olalo. Kane Daudi oneno ni Ruoth Nyasaye oseneno kwayone mane okwayo kar dino mar Ornan ja-Jebus, nochako timo misango kanyo. Kata obedo ni e ndalogo Hema Maler mar Ruoth Nyasaye kod kendo-mar-misango mane Musa oloso e thim ne pod ni e hembko man Gibeon, Daudi ne ok odhi kanyo mondo openj Ruoth Nyasaye wach, nikech ligangla mar malaika mar Ruoth Nyasaye nobwoge. Omiyo koro Daudi nowacho niya, “Ma e kama od Ruoth Nyasaye nobedie, kaachiel gi kendo ma jo-Israel notimie misango.” Daudi nogolo chik mondo ochok jodak duto manie piny Israel. Eka noketogi mondo gipa kite kendo giger Od Nyasaye. Bende noiko nyinyo modhuro mondo olosgo musmande gi teke miriwogo dhoudi, kaachiel gi mula mokalo apima kod yiend sida mak kwan, nimar jo-Sidon gi jo-Turo nokelone yiend sida mang’eny. Daudi nowacho niya, “Solomon wuoda pod rawera mayot, to ot midwaro gero ni Ruoth Nyasaye onego obed maber miwuoro, kendo ma humbe olak e pinje duto. Omiyo nyaka aikne gik gedo.” Kuom mano Daudi noiko gik mogundho ka pok otho. Bang’e noluongo Solomon wuode, mochike ni mondo oger ot ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, kowacho niya, “Solomon wuoda, nachano mondo ager ot mamiyogo Ruoth Nyasaye ma Nyasacha duong’. To Ruoth Nyasaye nokwera, kawachona niya, ‘Isechuero remo mang’eny, kendo isekedo lwenje madongo e nyima, omiyo ok nigerna ot. To ininywol wuowi ma lochne nobed gi kue. Anamiye kue, kamiyogi yueyo e ndalone. En ema nogerna ot. Enobed wuoda, kendo anabed wuon mare, mi nagur lochne e Israel nyaka chieng’.’ Koro wuoda, Ruoth Nyasaye ma Nyasachi obed kodi, kendo oguedhi, mondo igerne Hekalu, kaka nosingore. Ruoth Nyasaye ma Nyasachi mondo omiyi rieko duto mondo irit chikne koseketi ruodh Israel. Inibed gi hawi mana kimako chik kod buche Ruoth Nyasaye mane Musa omiyo jo-Israel. Bed gi chir, kendo gi jing’o! Kik chunyi nyosre, kata kik ibed jaluoro. “Kata obedo ni an gi thagruok mang’eny, to koro aseiko ni Od Ruoth Nyasaye dhahabu ma dirom kilo tara adek, kod fedha moromo kilo tara piero adek gabich, kaachiel gi mula kod nyinyo mokadho apima. Yien gi kite bende aseiko. In bende nyaka imed moko. To bende in gi jotich mang’eny, kaka jopa kite gi jogedo gi jopa bao, kod jotich moko mathoth molony e tije mopogore opogore mag dhahabu gi fedha gi mula kod nyinyo. Omiyo koro chak tich, kendo Ruoth Nyasaye mondo obed kodi!” Daudi nochiko jodong Israel ni mondo okony Solomon wuode, kowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ni kodu. Osemiyou kue kuonde duto, kendo osechiwo joma odak e pinyni e lweta, mi koro giyie loch Ruoth Nyasaye gi joge. Omiyo koro keturu chunyu gi parou kuom dwaro Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Chakuru gero Hekalu ni nying Ruoth Nyasaye mondo Sandug Muma mare, kod gik maler mitiyogo kilame, oyudie kar bet.” Kane Daudi koro oseti, kendo hike oniang’, noyiero Solomon wuode mondo obed ruodh Israel. Nochoko jodong Israel duto kaachiel gi jodolo kod jo-Lawi. Jo-Lawi machwo ma johigni piero adek kata moloyo kanyo nondik nyinggi, mi kar rombgi noromo alufu piero adek gaboro. Alufu piero ariyo gang’wen kuomgi noket mondo oti e Od Ruoth Nyasaye, to alufu auchiel mondo obed jotelo kod jong’ad bura, to alufu ang’wen noket jorit dhorangeye, kendo alufu ang’wen mondo opak Ruoth Nyasaye gi thumbe mane Daudi oloso. Daudi nopogogi e migepe miluongo gi nying Gershon gi Kohath kod Merari, ma yawuot Lawi. Yawuot Gershon ne gin Laadan kod Shimei. Laadan nonywolo yawuowi adek, ma nyinggi Jehiel, ma nodoko jatelo, gi Zetham kod Joel. Mago ne jotend dhout Laadan. Yawuot Shimei ne gin ang’wen, ma nyinggi Jahath gi Ziza gi Jeush kod Beria. Jahath ne en jatelo, to Ziza ne jalupne. Jeush gi Beria nokwan kaka dhoot achiel, nikech nyithindgi ne nok. Yawuot Kohath ne gin angwen, ma nyinggi Amram gi Izhar gi Hebron kod Uziel. Yawuot Amram ne gin Harun kod Musa. To Harun gi dhoode nowal ni mondo oti tich dolo ni Ruoth Nyasaye, ka gichiwone gik maler, kendo timone misango, kendo guedho ji e nyinge nyaka chieng’. To joka Musa, ng’at Nyasaye, ne okwan kuom jo-Lawi. Yawuot Musa ne Gershom kod Eliezer. Kuom joka Gershom, Shubael nobedo jatelo, to kuom joka Eleazer, Rehabia ema notelo. Eleazer ne onge yawuowi moko, to Rehabia wuode nonywolo yawuowi mang’eny. To kuom joka Izhar, Shelemoth ne jatelo. Yawuot Hebron ne gin Jeria mane obedo jatelo, gi Amaria jalupne, gi Jahaziel mar adek, kod Jekameam mar ang’wen. Yawuot Uziel ne gin Mika, ma nobedo jatelo, kod Ishia jalupne. Yawuot Merari ne gin Mali kod Mushi. To yawuot Mali ne gin Eleazar kod Kish. Eleazar notho, moweyo nyiri lilo, kendo owetegi ma yawuot Kish nokendogi. Yawuot Mushi ne gin adek, ma nyinggi Mali gi Eder kod Jeremoth. Mago ne gin jo-Lawi, ma nyinggi ochan kaluwore gi nying jodong dhoutgi. Ng’ato ka ng’ato kuomgi ma hike piero ariyo kata moloyo kanyo, nomi tich e Od Ruoth Nyasaye, nikech Daudi nosewacho niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel osemiyo joge kue, kendo koro Jerusalem e kar dakne nyaka chieng’. Omiyo koro jo-Lawi ok onego oting’ Sanduk kata gik lemo moko mitiyogo kode.” Kuom wechene mogikgo, Daudi nochiko mondo ondik jo-Lawi ma hikgi piero ariyo kata moloyo kanyo. Tichgi ne en konyo joka Harun tiyo e Od Ruoth Nyasaye. Nomigi tich rito udi mag Od Nyasaye gi alworane, kendo lwoko gik lemo duto, kod tiyo tije moko duto mag Od Nyasaye. Ne giiko makati miketo e nyim Ruoth Nyasaye pile, kod mogo mayom mitimogo misango, gi makati ma ok ketie thowi kod chapat gi kek moko mikonyruokgo e lemo, kendo ne girito gik mipimogo gik moko. Ne onego giti e nyim Ruoth Nyasaye pile, okinyi godhiambo, ka gipake kendo gigoyone erokamano. Ne gikonyo bende joma ne timo misango miwang’o pep ni Ruoth Nyasaye e ndalo Sabato, kendo ka due opor, kendo en ndalo moketi, kaka nochan-gi. Jo-Lawi nomi bende tich rito Hemb Romo, kod Kama Ler, to joka Harun owetegi ema nomi tich dolo e Od Ruoth Nyasaye. Migepe mag joka Harun e magi: Yawuot Harun ne gin Nadab gi Abihu gi Eleazar kod Ithamar, to Nadab kod Abihu notho motelo ni wuon-gi, kendo ne ok giweyo yawuowi. Kuom mano joka Eleazar kod joka Ithamar kende ema nobedo jodolo. Daudi nochanogi e migepe mondo opognigi tich, ka Zadok jaka Eleazar gi Ahimelek jaka Ithamar konye. Jodong joka Eleazar ne ng’eny moloyo joka Ithamar, omiyo dhood Eleazar ne nigi jodongo apar gauchiel, to dhood Ithamar jodongo aboro. Nochan-gi gi ombulu, nimar ne nitie jodong Hekalu, ma tindeni jodong Nyasaye, kuom joka Eleazar, kendo kuom joka Ithamar bende. Ja-Lawi moro ma jagoro, ma nyinge Shamaya wuod Nethaneel nondiko nyinggi duto e nyim ruoth gi jodonge gi Zadok jadolo gi Ahimelek wuod Abiathar, kaachiel gi jotelo mag dhout jodolo kod jo-Lawi. Ombulu mokwongo noyiero Jehoyarib, mar ariyo noyiero Jedaya, to mar adek Harim, mar ang’wen Seorim, mar abich Malkia, mar auchiel Mijamin, mar abiriyo Hakoz, mar aboro Abija, mar ochiko Jeshua, mar apar Shekania, mar apar gachiel Eliashib, mar apar gariyo Jakim, mar apar gadek Hupa, mar apar gang’wen Jeshebeab, mar apar gabich Bilga, mar apar gauchiel Imer, mar apar gabiriyo Hazir, mar apar gaboro Hapizez, mar apar gochiko Pethahia, mar piero ariyo Jehezekel, mar piero ariyo gachiel Jakin, mar piero ariyo gariyo Amul, mar piero ariyo gadek Delaya, to mar piero ariyo gang’wen Maazia. Mano e kaka nochan-gi mondo giti e Od Ruoth Nyasaye, kaluwore gi chik mane Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel omiyo Harun kwargi. To jo-Lawi moko e magi: Shubael, jaka Amram, gi Jedaya jaka Shubael, gi Ishia jatend joka Rehabia, gi Shelemoth jaka Izhar, gi Jahath jaka Shelemoth. Kuom dhood Hebron, Hebron ne jatelo, Amaria jalupne, Jahaziel mar adek, kendo Jekameam mar ang’wen. Jomoko ne gin Mika jaka Uziel, gi Shamir jaka Mika, gi Ishia owadgi Mika, gi Zekaria jaka Ishia, gi Mali gi Mushi kod Jaazia, joka Merari, gi Beno gi Shoham gi Zakur kod Ibri, yawuot Jaazia, gi Eleazar jaka Mali mane onge gi yawuowi, gi yawuot Kish ma joka Kish, gi Jeremeel, kod Mali gi Eder kod Jerimoth ma joka Mushi. Mago e dhout jo-Lawi. Dhoudigo duto madongo kod matindo kanyakla, nogoyo ombulu kaachiel gi owetegi ma joka Harun e nyim ruoth Daudi gi Zadok gi Ahimelek kod dhout jodolo gi jo-Lawi. Daudi gi jodonge nowalo yawuot Asaf gi yawuot Heman gi yawuot Jeduthun ni tich lemo, mondo gikor wach ka gigoyo thumbe gi nyigwerni kod ongeng’o. Joma nomi tijno e magi: Yawuot Asaf ne gin Zakur, gi Josef gi Nethania kod Asarela. Jatendgi ne Asaf mane jakor wach ni ruoth. Yawuot Jeduthun ne gin Gedalia gi Izri gi Isaya gi Shimei gi Hashabia kod Matithia. Jatend ji auchielgo ne Jeduthun wuon-gi, mane koro wach ka gigoyo thum, kendo ka gigoyo ni Ruoth Nyasaye erokamano ka gipake. Yawuot Heman janen mar ruoth, ne gin Bukia gi Natania gi Uziel gi Shubael gi Jerimoth gi Hanania gi Hanani gi Eliatha gi Gidalti gi Romamti-ezer gi Joshbekasha gi Malothi gi Hothir kod Mahazioth. Jogo duto ne yawuot Heman mane Nyasaye omiye mondo opakego, kaka nosesingore. Nyasaye nomiyo Heman yawuowi apar gang’wen kod nyiri adek, to giduto ne gikonyo wuon-gi wer e Od Ruoth Nyasaye e kinde mag lemo. To Daudi owuon ema ne chiko Asaf gi Jeduthun kod Heman e tijegi. Jogo duto, kaachiel gi owetegi ma nolony kuom wer ni Ruoth Nyasaye, ne gin mia ariyo gi piero aboro, ne gipogo tijgi gi ombulu, kendo ne giwer ka gikikore, jomadongo gi jomatindo, molony kod mapuonjore kaachiel. Joma noyier gi ombulu ne magi: Mokwongo ne Josef, mar ariyo Gedalia, mar adek Zakur, mar ang’wen Izri, mar abich Nethani, mar auchiel Bukia, mar abiriyo Asarela, mar aboro Isaya, mar ochiko Matania, mar apar Shimei, mar apar gachiel Azareel, mar apar gariyo Hashabia, mar apar gadek Shubael, mar apar gang’wen Matithia, mar apar gabich Jeremoth, mar apar gauchiel Hanania, mar apar gabiriyo Joshbekasha, mar apar gaboro Hanani, mar apar gochiko Malothi, mar piero ariyo Eliatha, mar piero ariyo gachiel Hothir, mar piero ariyo gariyo Gidalti, mar piero ariyo gadek Mahazioth, to mar piero ariyo gangwen Romamti-ezer. Jogo duto ombulu ema noyiero. Ng’ato ka ng’ato kuomgi ne nigi ji apar gariyo ma yawuote kata owetene. Magi e migepe mag jorit rangeye: Joka Kora ne gin Meshelemia wuod Kore ma wuod Ebiasaf. Yawuot Meshelemia ne gin Zakaria wuode makayo, gi Jediael mar ariyo, gi Zebedia mar ang’wen, gi Elam mar abich, gi Jehohanan mar auchiel, kod Elioenai mar abiriyo. Nyasaye noguedho Obed-edom momiye yawuowi ma nyinggi Shemaya wuode makayo, gi Jehozabad mar ariyo, gi Joa mar adek gi Sakar mar ang’wen, gi Nathaneel mar abich, gi Amiel mar auchiel, gi Isakar mar abiriyo, kod Peulthai mar aboro. Shemaya wuod Obed-edom nonywolo yawuowi ma nobedo jotelo kuom joodgi, nikech ne gin gi rieko. Yawuot Shemaya gogo ne gin, Othni, gi Refael gi Obed kod Elzabad, to ominene ma bende ne nigi rieko ne gin Elihu gi Shemakia. Mago duto ne gin joka Obed-Edom. Gin kaachiel gi owetegi kod yawuotgi, ne gin joma riek kendo mowinjore kod tich Hekalu. Giduto ne gin ji piero auchiel gariyo. Yawuot Meshelemia kod owetene ne gin ji apar gaboro ma bende ne nigi rieko. Yawuot Hosa ja-Merari ne gin Shimri mane Hosa oketo jatelo, kata ne ok en kayo kamano, gi Hilkia mar ariyo, gi Tebalia mar adek, kod Zekaria mar ang’wen. Kar romb yawuot Hosa kaachiel gi owetene ne apar gadek. Jodong dhoudi ema notelo ni migepe mag jorit rangeye. Tijgi ne en tiyo e Od Ruoth Nyasaye kaachiel gi owetegi. Dhoudi madongo gi matindo nogoyo ombulu e kindgi giwegi mondo gipog tich rito rangeye. Ombulu mar rangach man yo wuok chieng’ nolwar kuom Shemelia. Eka ne gigoyo ombulu ni wuode Zekaria, ma jabura mariek, moyudo rangach man yo nyandwat. Obed-edom noyudo rangach man yo milambo, to yawuote noyudo tich rito od keno. Hosa noyudo rangach man yo podho chieng’ kod ranga Shekeleth man e yo maidho. Arita duto noket machalre. Ndalo duto, jo-Lawi auchiel ne rito rangach man yo wuok chieng’ to ang’wen ne rito man yo nyandwat, kendo ang’wen man yo milambo, to ariyo ariyo ne rito od keno ka od keno. Ji auchiel ne rito laru mochiel gi sirni man yo podho chieng’. Ang’wen kuomgi ne rito yo michopogo e laruno, to ariyo ne rito laru hie. Mago ne e migepe mag joka Kora gi joka Merari mane rito rangeye. Jo-Lawi moko ne rito od keno mag Od Nyasaye kod kuonde mikanoe chiwo momi Ruoth Nyasaye. Kuom nyikwa Laadan ma jaka Gershon Jehiel kod owetene ma Zetham gi Joel ema ne rito kuonde keno mag Od Ruoth Nyasaye. Ne gin jotend dhout Laadan jaka Gershon. Kuom dhout Amram gi Izhar gi Hebron kod Uziel Shubael jaka Gershom ma wuod Musa ne jatend jorit kuonde keno. To Shelemoth wuod Zikri, ma wuod Joram, ma wuod Isaya, ma wuod Rehabia, ma wuod Eliezer, ne jatend joka Eliezer owadgi Gershom, Shelemothno kaachiel gi owetene ema ne rito udi mikanoe chiwo mane Daudi gi jodong dhoudi, gi jotend ogend lweny madongo gi matindo, kod jotend jolweny moko osechiwo ni Ruoth Nyasaye. Ne giwalo gik moko kuom gik mane ope e lweny mondo otigo e Od Ruoth Nyasaye. Bende gik mane Samuel janen, gi Saulo wuod Kish, gi Abner wuod Ner, kod Joab wuod Zeruya ochiwo ni Ruoth Nyasaye ne nie lwet Shelemoth kod owetene nikech gin ema ne girito gik moko duto mochiw ni Ruoth Nyasaye. Kuom joka Izhar, Kenania kod yawuote ne gin jogoro gi jong’ad bura e piny Israel. Kuom joka Hebron, Hashabia kod owetene ema nobedo jotend jo-Israel modak yo podho chieng’ mar aora Jordan, ka ging’iyo tich Ruoth Nyasaye kod tich ruoth. Ne gin ji mariek, moromo alufu achiel gi mia abiriyo. Jeria ne en jatend joka Hebron-go. E higa mar piero ang’wen mar loch Daudi, nonon anywola joka Hebron, kendo noyud ni kara joma riek ma nodak Jezer-gilead ne gin joka Hebron. Ruoth Daudi noketo jodong dhoudi mariek alufu ariyo gi mia abiriyo ma joodgi Jeria mondo orit jo-Reuben gi jo-Gad kod jo-Manase konchiel e yore duto mag tich Nyasaye kod tich rito piny. Koro magi e nying jo-Israel mane rito migepe apar gariyo mane tiyo tich Ruoth duto, ka giwilore due ka due e higa ngima. Ne gin jodong dhoudi gi jotend ogend lweny madongo gi matindo, kaachiel gi jondiko maggi. Migawo ka migawo ne nigi ji alufu piero ariyo gang’wen. Jotelo mokwongo ne Jeshobeam wuod Zabdiel ma notiyo e due mokwongo. Ne en nyakwar Perez, kendo ne en jatend jodong lweny duto e due mokwongo. To Eleazar wuod Doidai ja-Ahohi ema notelo e due mar ariyo. Jatelo mar adek ne en Benaya jatend ogend lweny, ma wuod Jehoyada jadolo maduong’. Benaya nogo ne en achiel kuom thuondi piero adek kande, kendo ne en jatendgi. To Amizabad wuode ema norito migape. Jatelo mar due mar ang’wen ne en Asahel omin Joab. Bang’ thone, Zebadia wuode nokawo kare. Jatelo mar due mar abich ne en Shamhuth jaka Zera. Jatelo mar due mar auchiel ne en Ira wuod Ikesh ja-Tekoa. Jatelo mar due mar abiriyo ne en Helez ja-Pelon ma ja-Efraim. Jatelo mar due mar aboro ne en Sibekai jaka Zera, ma ja-Husha. Jatelo mar due mar ochiko ne en Abiezer ja-Anathoth manie piny Benjamin. Jatelo mar due mar apar ne en Maharai jaka Zera, ma ja-Netofa. Jatelo mar due mar apar gachiel ne en Benaya ja-Pirathon manie piny Efraim. To jatelo mar due mar apar gariyo ne en Heldai jaka Othniel ma ja-Netofa. Jotelogo duto ne tiyo due achiel achiel, kendo ng’ato ka ng’ato ne nigi migawo moromo ji alufu piero ariyo gang’wen. Jotend dhout Israel nene e magi: Kuom jo-Reuben, Eliezer wuod Zikri ne jatelo, to kuom jo-Simeon, jatelo ne Shefatia wuod Maaka. Kuom jo-Lawi ne ne Hashabia wuod Kemuel. Kuom joka Harun ne en Zadok. Kuom jo-Juda ne en Elihu ma wat Daudi. Kuom jo-Isakar ne en Omri wuod Mikael. Kuom jo-Zebulun ne en Ishmaya wuod Obadia. Kuom jo-Naftali ne en Jerimoth wuod Azriel. Kuom jo-Efraim ne en Hoshea wuod Azazia. Kuom jo-Manase konchiel ne en Joel wuod Pedaya, to kuom jo-Manase komachielo ma nodak Gilead, jatelo ne en Ido wuod Zekaria. Kuom jo-Benjamin ne en Jaasiel wuod Abner. To kuom jo-Dan ne en Azareel wuod Jeroham. Mago e kar romb jotend dhout Israel. Daudi ne ok okwano joma hikgi pok ochopo piero ariyo, nikech Ruoth Nyasaye nosesingore ni nomi jo-Israel bedo mang’eny ka sulue mae polo. Joab wuod Zeruya nochako kweno, to ne ok otieko. Kwenono nokelo mirimb Nyasaye kuom jo-Israel, omiyo ne ok ondik kar rombgi e Kitap Weche mag Ndalo mag loch ruoth Daudi. Azmoth wuod Adiel ne jarit kuonde keno mag ruoth. Jonathan wuod Uzia to ne rito kuonde keno manie mier madongo gi matindo, kendo e miech lweny mochiel gi ohinga. Ezri wuod Kelub to ne rito jotich puodho. Shimei ja-Rama to ne rito jotich puothe mag mzabibu, to Zabdi ja-Shefem ne rito olemb mzabibu milosogo divai. Baal-hanan ja-Geder ne rito yiend zeituni gi ng’owo mae pewe. Joash to ne rito udi mikanoe mo. Shitrai ja-Sharon ne jarit kweth dhok mane kwayo Sharon, to Shafat wuod Adlai ne rito mago mane kwayo e holni. Obil ja Ishmael ne jakwath ngamia, to Jedaya ja-Meronoth ne jarit kenje. Jaziz ja-Hagar ne jarit jamni matindo. Jehiel ja-Hakmon, gi Jonathan owadgi wuon Daudi ma jabura mariek kendo mosomo, ema nopuonjo yawuot Daudi. Ahithofel ne jabuch ruoth, to Hushai ja-Arki ne osiep ruoth. Bang’ tho Ahithofel, Jehoyada wuod Benaya kod Abiathar ne jokawo kare. To Joab ne jaduong’ jolweny. Daudi nochoko jotend Israel duto Jerusalem. Ne gin jodong dhoudi, gi jotend joma ne tiyo ni ruoth, gi jotend ogend lweny madongo gi matindo, gi joma ne rito mwandu kod jamb ruoth gi mag yawuote, kaachiel gi jong’ad bura gi thuondi kod joge duto mane nigi teko. Eka Daudi nochung’ mowacho niya, “Winjuru owetena gi jothurwa. Ne achano mondo ager ot ma Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye nyalo betie, mondo obed raten tiend Nyasachwa. Omiyo ne aiko gik moko duto ma dagerego. To Nyasaye nowachona niya, ‘Ok inigerna ot, nikech in ijalweny, kendo isechwero remo.’ Kata kamano Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel noyiera kuom joodwa duto mondo abed ruodh Israel nyaka chieng’, nikech dhood Juda ema nomiyo loch, to kuom dhood Juda, od wuora ema noyiero, to kuom yawuot wuora an ema noyiera, mi oketa ruodh Israel. Ruoth Nyasaye osemiya yawuowi mang’eny, to kuom yawuowigo duto, Solomon ema oseyiero mondo obed ruodh Israel, korito jo-Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye nowachona niya, ‘Solomon wuodi ema aseyiero mondo ogerna ot gi lache, nikech aseyiere mondo obed wuoda to an abed wuon mare. Korito chikna kaka iritogi sani, to anagur lochne nyaka chieng’.’ To koro akwayou uduto e nyim Nyasaye, kendo e nyim jo-Ruoth Nyasaye duto ni mondo unon matut chike mag Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mondo piny maberni osik maru, kendo uweye kodong’ ni nyithindu nyaka chieng’. “To in Solomon wuoda, par Nyasach wuoru, kendo ichiwri mondo itine gi chunyi duto, nimar Ruoth Nyasaye ng’iyo chuny ji duto, kendo ofwenyo paro mag dhano. Kidware, to iniyude, to kiweye, to enojwang’i nyaka chieng’. Emomiyo par malong’o ni Ruoth Nyasaye oseyieri ni mondo iger ot moyangne. Bed gi jing’o kendo igere!” Daudi nonyiso Solomon wuode kit gedo mar agoch Hekalu kod utene, gi ut keno gi ut gorofa gi udi maiye, kod raum mar Sandug Muma, miluongo ni kar-ng’wono. Nonyise bende paro ma en go kuom gero laru mag Od Ruoth Nyasaye, gi udi mane olwore, gi ut keno mag Od Nyasaye kod udi ma nokanie mich maler mochiw ni Ruoth Nyasaye. To bende nonyise kaka odwaro mondo ochan jodolo gi jo-Lawi e migepegi, kendo opognigi tije duto mag Od Ruoth Nyasaye kendo kaka onego los gik mitiyogo e lemo. Bende nonyise pek mar dhahabu gi fedha monego losgo gik lemo duto, kaka: sis teyni mag dhahabu gi techegi, gi sis teyni mag fedha gi techegi ma moro ka moro owinjore gi tije, gi mesni mag dhahabu miketoe makati e nyim Nyasaye pile, gi mesni moko mag fedha, kod rachwopi gi nyilerni kod kikombe mag dhahabu maler gi tewni mag dhahabu gi mag fedha, gi kendo miwang’oe ubani, kod gach lweny mar dhahabu maler, ma tiende ni kerubi moyaro bwombegi mondo oumgo Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye. Daudi nowacho niya, “Magi duto Ruoth Nyasaye owuon ema onyiso. Tichna ne en mana dwaro rieko kaka digere.” Bang’e Daudi nowacho ni Solomon wuode niya, “Bed gichir, kendo gi jing’o! Kik chunyi nyosre, kendo kik iluor, to chak mana tich, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasacha nobed kodi, kendo ok nojwang’i kata weyi ka pok itieko tije duto mag Ode. Migepe mag jodolo kod jo-Lawi oikore ni tich Od Nyasaye. Jotich duto molony bende oikore konyi e tije duto, kendo jotelo, kaachiel gi ji duto, nobed e lueti.” Bang’ mago, Daudi nowacho ni oganda jo-Israel mane osechokore niya, “Solomon wuoda ma Nyasaye oseyiero, pod en rawera to tijni e tich maduong’, nikech odni ok en mar dhano, to en mar Ruoth Nyasaye. Asetemo kar nyalona, maiko gik moko ni tich Od Nyasacha, kaka dhahabu gi mula gi nyinyo gi yien kod kite mabeyo ma nengogi tek mag loso ot, kendo mag gedo. To bende agolo kuom mwanduna awuon dhahabu moa Ofir, moromo kilo alufu mia achiel, gi fedha maler moromo kilo mia ariyo, mondo obawgo kor udi, nikech ahero Od Nyasacha. Mago notigo tich dhahabu gi tich fedha kod tich moro amora ma jotich molony dwaro. To koro ere ng’ama oyie golo chiwo ni Ruoth Nyasaye gi chuny achiel kawuono?” Mi jodong dhoudi, gi jotelo mane rito dhout Israel gi jotend ogend lweny madongo gi matindo kod jotelo mag tich ruoth, noyie gi chuny achiel mogolo dhahabu moromo kilo alufu mia ariyo, gi pesa moromo darik alufu apar, gi fedha kilo alufu mia ang’wen, gi mula kilo alufu mia auchiel, gi nyinyo moromo kilo tara ang’wen mondo ogergo Od Nyasaye. Bende joma ne ni kod kite ma nengogi tek nochiwogi ni Jahiel ma ja-Gershon mondo okan-gi e kar keno mar Od Ruoth Nyasaye. Ji duto ne mor ahinya nikech ne gineno ka jogo golo chiwo ni Ruoth Nyasaye gi chuny achiel. Daudi bende ne mor, kendo nopako Ruoth Nyasaye e nyim ogandano, kowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, nyingi mondo obed gi duong’ ndalo duto nyaka chieng’. A Ruoth Nyasaye, duong’ gi pak gi teko gi loch gin magi, nimar in e wuon gik moko duto manie polo gi piny, kendo iduong’ moloyogi duto. Mwandu gi duong’ a kuomi, kendo in ema irito ji duto. Teko gi nyalo bende ipogo ni ji. Koro wagoyoni erokamano Nyasachwa, kendo wapako nyingi maler. “An to an ng’a, kata joga gin ng’a gini, ma dimi wagol chiwo gi mor kama? In ema ichiwo gik moko duto, kendo wadwokoni mana gik misemiyowa. Wan mana welo kendo jodak e nyimi, kaka kwerewa bende nobet. Ndalowa e piny ka, chalo gi tipo makadho, kendo waonge kar dak mosiko. Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, mwandugi duto mwasechoko mondo wagernigo ot oa kuomi, kendo gin meki. A Nyasaye, ang’eyo ni inono chuny dhano, kendo adiera ema ihero. Asemiyi chiwogi duto gi mor kendo gi chuny makare, to koro amedo bedo gi ilo kaneno jogigi, bende ka goloni chiwo gi mor. A Nyasach Ibrahim gi Isaka kod Israel kwerewa, yie imi jogi obed gi chuny mang’won kama nyaka chieng’, kendo imi gipari. Kony Solomon wuoda mondo omak chikeni gi bucheni mondo ochopgi duto, kendo oger Hekalu ma koro aseikone gik moko.” Eka Daudi nowacho ni ji duto niya, “Denduru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu!” Mi oganda duto nopako Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi, ka gigoyo chonggi piny, mi gikulore nyaka e lowo e nyim Ruoth Nyasaye, kendo e nyim Ruoth. Kinyne ne gitimo ni Ruoth Nyasaye misengni gi ruedhi alufu achiel, gi imbe alufu achiel, gi nyirombe alufu achiel, kaachiel gi misengni miolo piny, kod misengni moko mang’eny moromo jo-Israel duto. Chieng’no ne gichiemo kendo gimetho e nyim Ruoth Nyasaye gi mor maduong’. Bang’e ne gichako giketo Solomon wuod Daudi e kom ruoth, kendo ne giwire gi mo mondo obed jatendgi ma Ruoth Nyasaye oyiero. To Zadok bende ne owir mondo obed jadolo. Kuom mano, Solomon nobedo ruodh jo-Ruoth Nyasaye kar Daudi wuon mare, mi nodhi maber, kendo jo-Israel duto nomiye luor. Jotelo kod jolweny duto, kaachiel gi yawuot Daudi, nosingore ni giniyie loch Solomon. Ruoth Nyasaye nomiyo Solomon duong’ ma onge ruodh Israel moro mane osebedogo. Daudi wuod Jesse nobedo ruodh Israel duto kuom higni piero ang’wen. E Hebron nobedoe ruoth kuom higni abiriyo, to e Jerusalem higni piero adek gadek. Notho ka hike oniang’, kendo ka en gi luor kod mwandu mogundho. Solomon wuode nodoko ruoth kare. Gik moko duto mane otimore e ndalo loch Daudi ondiki e Kitap Samuel janen, gi Kitap Nathan janabi, kod Kitap Gad ma bende janen. Weche duto mag loch Daudi, gi tekone, kod weche Israel, kaachiel gi mag pinje duto ondiki e kitepego. Solomon wuod Daudi nogurore e tich ruoth e pinye. Ruoth Nyasaye ma Nyasache ne ni kode, kendo nomiye duong’ ahinya. Solomon noluongo jotend ogend lweny madongo gi matindo, kod jong’ad bura, gi jotelo duto mag Israel ma jodong gwenge. Eka Solomon gi ji duto ma nochokore kode ne jodhi e hembko mane ni Gibeon, nimar Hemb Romo mane Nyasaye romoe gi joge, mane Musa jatich Ruoth Nyasaye oloso e thim, ne ni kanyo, Daudi nosegolo Sanduk mar Nyasaye Kiriath-jearim motero Jerusalem, nimar nosegurone hema kuno. To kendo-mar-misango mar mula mane Bezalel wuod Uri ma wuod Hur oloso ne ni Gibeon e nyim Hema mar Ruoth Nyasaye. Solomon kod oganda duto nolamo Ruoth Nyasaye kanyo. Solomon noidho mochung’ e bath kendo-mar-misango mar mula mane nie nyim Hemb Romo, motimoe misengni miwang’o pep alufu achiel e nyim Ruoth Nyasaye. Gotieno nogo Nyasaye nofwenyore ni Solomon mowachone niya, “Kwa gima idwaro mondo amiyi.” Solomon nodwoko Nyasaye niya, “Ninyiso ni ihero Daudi wuora gi hera mosiko, kuom ket ma iketago ruoth kare. A Ruoth Nyasaye, iseketa ruodh oganda ma ji thothie ka kuoyo, koro yie ichop singruok mane isingorigo ni Daudi wuora. Yie imiya rieko mondo ang’e kaka datel ni ogandani, nimar ere ng’ama dinyal rito jogi mang’enygi?” Eka Nyasaye nodwoko Solomon niya, “Nikech chunyi chalo kamano kendo ok ikwayo mwandu kata fedha, kata pak, kata tho wasiki, kata kwayo ni mondo idag aming’a, to isekwayo mana rieko mar ng’eyo kaka ditel ni oganda maseketi ruodhgi, ero amiyi rieko kod ng’eyo. To bende abiro medi fedha, gi mwandu, kod pak moloyo ruodhi duto mosekuongoni kata ma nowuog bang’i.” Eka Solomon noa e nyim Hemb Romo, kolor a hembko mane ni Gibeon, modhi Jerusalem, kuma noritoe piny Israel. Solomon nochako dwaro geche mag lweny gi farese, nyaka nobedo gi geche alufu achiel gi mia ang’wen, gi farese alufu apar gariyo. Moko kuomgi noketo e mier mag geche to moko ne en go Jerusalem. Nomiyo fedha gi dhahabu obedo mang’eny Jerusalem ka kuoyo, kendo nomiyo yiend sida odoko mang’eny ka ng’owo mae pap. Solomon ne omo farese Misri gi Koah. Jo-ohande ne omogi kuno gi nengo moketi: gari achiel ne ging’iewo Misri gi kilo abiriyo mag fedha, to faras achiel gi kilo ariyo. Johalago ne terogi ne ruodhi mag jo-Hiti gi mag jo-Aram. Solomon ne dwaro gero Hekalu ni nying Ruoth Nyasaye kod ode mar ruoth. Nondiko joting’ alufu piero abiriyo gi ji alufu aboro mondo opa kite e gode, kod nyipeche alufu adek gi mia auchiel. Solomon nooro ni Hiram ruodh Turo wach niya, “Kaka nitimo ni Daudi wuora, kikowone yiend sida mondo ogergo ode, yie itimna kamano an bende, nimar adwaro gero ot moyang ni Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, kama jodolo nowang’ie ubani mang’we ng’ar e nyim Ruoth Nyasaye, kendo nochiwie makati miketo e nyime pile, kendo notimie misengni miwang’o pep okinyi godhiambo, kod miwang’o e ndalo mag Sabato, kendo ka due por, kendo e ndalo sewni ma Ruoth Nyasaye oseketo ni Israel nyaka chieng’. Ot madwaro gero nobed maduong’, nimar Nyasachwa duong’ moloyo nyiseche duto. To en ng’a ma dinyal gerone ot, ka kata polo maduong’ manade ok nyal rome dakie? An to an ng’a, ma dagerne ot modakie, mak mana kar wang’o ubani e nyime? Emomiyo yie iorna ng’ato molony kuom loso gik dhahabu, gi mag fedha, gi mag mula, kod mag nyinyo, kendo mong’eyo loso law maralik, gi makwar, kod mambulu, kendo molony kuom goro gik moko. Enoti gi jotichna molony man Juda gi man Jerusalem mane Daudi wuora oketo. Bende orna yiend sida gi saipras gi algum mag Lebanon, nimar ang’eyo ni jotichni olony kuom tong’o yiend Lebanon. Jotichna noti kaachiel gi jotichni, mondo giikna yien mogundho, nimar ot madwaro gero nobed maduong’ kendo miwuoro. Anami jotichni ma jotong’o gunde alufu piero ang’wen mag ngano, gi gunde alufu piero ariyo mag shairi, gi degii alufu ang’wen mag divai, kod depe alufu ang’wen mag mo.” Hiram ruodh Turo nodwoko Solomon gi barua mondikoe niya, “Ruoth Nyasaye ohero joge, emomiyo oseketi ruodhgi.” Eka nodhi nyime kowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ma jachwech polo gi piny, nimar osemiyo ruoth Daudi wuowi man gi rieko kod ng’eyo ma biro gero Hekalu ni Ruoth Nyasaye kod ot ma ruoth dakie. Koro aseoro ng’at molony kendo mariek ma nyinge Huram-abi, wuod ja-Turo ma min mare nyar Dan. En ng’at molony kuom tich dhahabu gi fedha gi mula gi nyinyo gi kidi kod yien, kendo ong’eyo loso law maralik kata mambulu kata makwar kod law katana maber, kendo olony kuom tich goro, kod loso kido moro amora momiye. Onyalo tiyo kod jotichni molony, kendo gi jotich Daudi wuoru. Emomiyo, ruodha, yie iornwa ngano gi shairi gi mo gi divai misewacho. Wanatong’ yien Lebanon moromo kaka idwaro, mi watuegi kanyakla kendo wakwang’gi e nam nyaka Jopa, eka iniomgi kuno kiterogi Jerusalem.” Solomon nokwano jodak duto mane nie piny Israel, kaka Daudi wuon mare nokwanogi. Ne giromo alufu mia achiel gi piero abich gadek kod mia auchiel (153,600.) Noketo ji alufu piero abiriyo kuomgi mondo obed joting’, to ji alufu piero aboro opa kite e gode kod nyipeche alufu adek gi mia auchiel ma kwayogi. Solomon nochako gero Od Ruoth Nyasaye Jerusalem e laru mar Ornan ja-Jebus, mane nie got Moria. Daudi wuon mare ema noyiero laruno nikech Ruoth Nyassye nofwenyorene kanyo. Nochako gedo e due mar ariyo e higa mar ang’wen mar lochne. Hekalu mane Solomon dwaro gero ni Ruoth Nyasaye ne romo kama: Borne ne mita piero adek, to lachne ne mita apar. Bor mar agola mane nie nyim Hekalu ne romo mita apar, maromre gi lach mar Hekalu, kendo borne modhi malo ne mita apar. Nobawo iye gi dhahabu maler. Hekalu to nochwado iye gi saipras, kendo obawo gi dhahabu maler, mogoroe othidhe gi thiwni. Nolicho Hekalu gi kite mamil ma nengogi tek. Dhahabu mane ogolo Parvein ema nobawogo Hekalu duto, koda ka sirni, gi pewe dhoudi, gi kor ot, kod dhoudi, kendo nogoro kido maket gi malaika miluongo ni kerubi e kor ot. Kama Ler Moloyo, to nogero kama: Borne ne romo mita apar, maromre gi lach mar Hekalu duto, to lachne bende mita apar. Nobawe gi dhahabu ma pekne oromo mita piero ariyo. Pek dhahabu mar musmal mane otiyogo noromo nus kilo. Nobawo udi mamalo bende gi dhahabu. Kama Ler Moloyo nolosoe kerubi ariyo kod bao, mobao gi dhahabu. Bor mar buombe kerubigo ne romo mita apar, nikech bor buom ka buom ne mita ariyo gi nus. Buom achiel mar kerubi ka kerubi nogik e kor ot. To buombegi modong’ noromo e dier ot. Bwombegi noyarore mi borgi duto ne romo mita apar. Kerubigo nochung’ komanyo Kama Ler. Noloso pasia gi law mambulu, gi maralik, gi makwar, kod law katana maber, motwang’ie kido mag Kerubi. Noloso sirni ariyo ma borgi ne romo mita ochiko, moketo e nyim Hekalu. Noumo wi siro ka siro gi gima chal gi agulu maduong’ ma borne romo mita ariyo gi nus. Noloso thiwni machal gi tik ng’ut motueyo kuom agulinigo. Bang’e noloso gik mong’inore ong’inore mag mula mia achiel, mi oliero e thiwnigo. Nochungo sirnigo e nyim Hekalu, koketo achiel korachwich, to machielo koracham. Mano mane oketo korachwich nochako ni Jakin, to ma koracham nochako ni Boaz. Huram noloso kendo-mar-misango mar mula, ma borne romo mita apar, kendo lachne bende mita apar, to borne modhi malo mita abich. Eka nolenyo mula, moloso gima duong’ mating’o pi machal gi karaya, mochake ni Nam. Lach dhoge ne romo mita abich, kendo tutne mita ariyo gi nus to alwora mar dhoge mita apar gabich. E bwo dhoge ne nitie gik ma maradadi monginore ong’inore molwore. Noriedgi e laini ariyo ma borgi romo mita apar gabich. Namno nochue kaachiel gi gik ma maradadigo. Norenje e ng’e ruedhi apar gariyo mag mula. Ruedhi adek nomanyo nyandwat, to adek yo podho chieng’, adek yo milambo kendo adek yo wuok chieng’, to iwgi nodok kaiye. Mith mula molosego ne romre gi lach lith lwedo ang’wen. Dhoge nolos ka dho kikombe, machal gi thiep oyungu. Nonyalo ting’o pi ma dirom depe alufu auchiel. Bende noloso kareche apar mag luoko, moketo abich korachwich, to abich mamoko koracham. Karechego ema nilwokoe gik misango miwang’o, to Nam ema ne jodolo lwokoree. Huram noloso sis teche apar mag dhahabu kaka nochike, moketogi e Hekalu, abich korachwich to abich koracham. Noloso mesni apar bende, moketo e Hekalu, abich korachwich to abich koracham, kendo noloso tewni mia achiel mag dhahabu. Noloso laru mar jodolo gi laru maduong’ kod dhoute, mobawo dhoudigo gi mula, to Nam cha noketo e bath Hekalu korachwich momanyo kind yo wuok chieng’ gi yo milambo. Achien Huram noloso agulini gi rajope, kod tewni. Kamano notieko gik mane oloso ni ruoth Solomon e Od Ruoth Nyasaye. Ne gin: Sirni ariyo, gi agulini madongo ariyo mane nie wi sirni, gi oserni ariyo mane oumo agulini ariyogo, kod gik mong’inore ong’inore mia ang’wen mane oried e laini ariyo e kor oserni. Bende noloso rachungi, gi kareche mane orenj kuom rachungigo, Kaachiel gi Nam achiel cha, gi ruedhi apar gariyo mane orenje e, gi agulini gi rajope kod rachwopi. Huram-abi noloso ni ruoth Solomon gik moko duto mag Od Ruoth Nyasaye gi mula mang’angni. Nolosogi ni ruoth e paw aora Jordan e lop chwech manie kind Sukoth gi Zareda. Solomon noloso gik mathoth ahinya, ma pek mula molosgigo ne ok ong’ere. Solomon noloso gik moko duto mane nie Od Nyasaye ne gin: Kendo-mar-misango mar dhahabu, gi mesni mag makati miketo e nyim Nyasaye pile, gi rachung teyni, kod techegi monego liel e nyim Kama Ler Moloyo kaka nochiki, kod maupe gi teyni gi ramekni, gi rangis teyni, gi degi, gi tewni mag ubani, kod tegni mag mach. Mago duto nolos gi dhahabu maler. Pata mag dhoudi ma iye midonjogo Kama Ler Moloyo, kod mag dhoudi mag Kama Ler mag Hekalu nolos gi dhahabu bende. Kamano Solomon notieko tich duto mag Ruoth Nyasaye, eka noomo gik moko duto mane Daudi wuon mare osechiwo ni Nyasaye, mi noketogi kuonde keno mag Od Nyasaye. Ne gin fedha gi dhahabu kod gik lemo moko. Solomon nochoko jodong Israel duto Jerusalem mondo oom Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye e dala Daudi miluongo ni Sayun. Eka jo-Israel nochokore gi ruoth chieng’ sawo ma nitimo e due mar abiriyo higa ka higa. Kane jodong Israel duto osebiro, jodolo gi jo-Lawi noting’o Sandug Muma, gi Hemb Romo, kod gik moko duto mane nie hema, mitiyogo tich Nyasaye. Ruoth Solomon gi jo-Israel duto mane ochokore kode ne ni e nyim Sanduk ka gitimo misengni gi rombe kod ruedhi mang’eny mokadho akwana. Jodolo norwako Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye kama olosne e bwo buombe kerubi e ot ma iye mar Hekalu, miluongo ni Kama Ler Moloyo, nimar kerubi noyaro buombegi ewi kar Sanduk, ka giume kaachiel gi ludhe miting’ego. Ludhegi ne boyo ahinya ma wigi ne nenore oko e Kama Ler mane nie nyim ot maiye, to ne ok ginen oko mar Hekalu. Pod gin kanyo nyaka chil kawuono. Ne onge gimoro ei Sanduk, mak mana kite ariyo mopa mane Musa oketoe ka ne en Horeb, kuma Ruoth Nyasaye notimoe singruok gi jo-Israel ka ne gia Misri. Kane jodolo owuok oa Kama Ler, bor polo nopong’o Od Ruoth Nyasaye duto. Nonwang’o ka jodolo duto osepwodhore mondo oti tijgi, ma ok gidewo ndalo mochan-gie. Jo-Lawi duto ma jower nochung’ yo wuok chieng’ mar kendo-mar-misango. Ne gin Asaf gi Heman gi Jeduthun kod yawuotgi gi jowetegi. Ne girwako lewni mag law katana maber, ka gigoyo ongeng’o gi thumbe mopogore opogore. Jodolo mia achiel gi piero ariyo bende ne goyo tung’. Joma ne goyo tung’go kaachiel gi jower, ne wer ka pako Ruoth Nyasaye, kendo goyone erokamano. Ne gigoyo tung’ gi thumbe mopogore opogore ka gipako Ruoth Nyasaye gi wer niya, “Ruoth Nyasaye ber! Herane mosiko ochwere.” Jodolo ne ok nyal tiyo tijgi nikech bor polono, nimar duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nopong’o Hekalu. Solomon nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye niwacho ni nidag e mudho mandiwa. To koro asegeroni ot man gi duong’ mondo idagie nyaka chieng’.” Eka ruoth nowichore, kendo kane jo-Israel duto ma ne ochokore e nyime ochung’, noguedhogi. Nowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mosechopo singruok mane otimo ni Daudi wuora, kowachone niya, ‘Chakre ndalo mane aresoe joga kagologi e piny Misri, pok ayiero dala moro kuom dhoudi duto mag Israel mondo ogernae ot ma nyinga betie, mak mana Jerusalem, kendo ne ok ayiero ng’at moro obed jatend joga Israel, mak mana Daudi.’ Ung’eyo ni Daudi wuora ne dwaro gero ot ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, to Ruoth Nyasaye nowachone niya, ‘Nitimo maber kuom paro gerona ot. Kata kamano, in ok niger odno to mana wuodi mibiro nywolo ema nogernago.’ Koro Ruoth Nyasaye osechopo singruok mane otimo, nikech osebet kar Daudi wuora, kendo an e ruodh Israel, mana kaka Ruoth Nyasaye nosingore, mi asegero ot ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, kendo aseketoe Sandug Muma moting’o singruok mane Ruoth Nyasaye otimo gi jo-Isarel.” Eka Solomon nochung’ e dho kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye e nyim jo-Israel duto, kendo noyaro bedene. Noseloso raidhi mar mula, ma borne gi lachne mita ariyo gi nus maromre, to borne modhi malo mita achiel gi nus, moketo e dier laru, noidhe, mogoyoe chonge piny e nyim jo-Israel duto mane ochokore. Norieyo bedene malo, kowacho niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, onge Nyasaye moro e polo kata e piny machal kodi. Irito singruok mitimo gi jotichni mawuotho e yoreni, gi chunygi duto, kendo iherogi gi hera mosiko. Isechopo singruok ma nitimo ni Daudi wuora ma jatichni. Adier, gima niwacho ema koro isetimo. Emomiyo, in Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, yie ichop singruok mane itimo ni Daudi wuora ma jatichni kiwachone niya, ‘Anywolani nobed ruodhi mag Israel nyaka chieng’, to mana ka yawuoti oritore kendo owuotho e chikena kaka isewuotho.’ To koro Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, wachni ma iwacho ni Daudi jatichni mondo otimre. “In Nyasaye, bende nidag kod ji e piny? Ka kata polo maduong’ manadi ok nyal romi, to koro ot ma asegeroni direm marom nadi! Kata kamano, Ruoth Nyasacha, yie mondo iwinj lemona gi kwayona, kendo iwinj ywakna makeloni. Odiechieng’ gotieno mondo irang ot misewacho ni nyingi nobedie, kendo iwinj lemo ma abiro bedo ka akwayogo kaeri. Iwinj kwayo ma an kod jogi Israel biro kwayi. Yie iwinjwa e polo kama idakie, to kiwinjo, mondo iwenwa richowa. “Ka ng’ato otimo ni wadgi marach, kendo okete mondo ocham muma, mi okuong’ore e nyim kendo-mar-misango manie odni, to yie mondo iwinj e polo, kendo ing’ad buch jotichni, kikumo ng’at moketho, kendo kidwoko richone e wiye owuon. To jal ma kare mondo iket kare, mimiye pok moromo gi timne maber. “Ka wasigu oloyo jogi Israel nikech gisekethoni, to eka gilokore, kendo giyie duong’ni ka gilami kendo gisayi e odni, to yie mondo iwinjgi e polo, kiweyonigi richogi, kendo idwokgi e pinygi mane imiyo kweregi. “Ka polo ong’awo, ma koth onge, nikech jogi Israel osekethoni, to bang’e gilemo kaeri kendo giyie duong’ni ka gilokore giweyo richogi nikech ikumogi, to yie mondo iwinjgie polo, kiweyonigi richogi. Nyisgi yo maber ma onego giwuothie, kendo imi koth chue e pinyi misemiyo jogi mondo obed mwandugi. “Ka kech, kata dera mar tho marach, nie piny, kata ka cham orochore ewi dongo kata ka bonyo kata kungu nitie, kata ka wasikgi oluoro dala moro, kata ka tho kata tuo manadi nitie, mi ng’ato olami ka kwayi gimoro, korieyo bedene kochomo Hekaluni, (nimar ng’ato ka ng’ato ong’eyo gima thage kendo chando chunye) to yie mondo iwinj e polo kama idakie, iwene richone, kendo ichop lemone, kimiye pok moromo gi timbene nikech in kendi ema ing’eyo chuny ji duto, kuom mano mondo giluori, kendo giluw chikeni ndalo duto ma gidakgo e piny mane imiyo kwerewani. “Ka ng’ama wendo ma ok achiel kuom jogi Israel obiro mondo olem e Hekaluni koa e piny mabor nikech nyingi maduong’ gi lweti motegno, kod badi morie, to yie mondo iwinj e polo kama idakie, kendo itim duto ma ng’at ma wendono okwayi. Kamano ji duto manie piny mondo ong’e nyingi kendo olwori mana kaka jogi Israel, kendo mondo ging’e ni Hekalu ma asegeronini en mari adier. “Ka jogi dhi e lweny kedo gi wasikgi kamoro amora miorogie, mi gilami ka gichomo dala miseyiero kod Hekalu masegeronini, to yie mondo iwinj e polo lemo ma gikwayigo, kendo ikonygi. “Ka gitimo gima isekwero, (nimar onge ng’at ma ok kethi), kendo ikecho kodgi, michiwogi e lwet wasikgi mondo otergi e tuech e piny mabor kata machiegni, to eka bang’e giloko parogi e piny motuegieno, mi chunygi olokore, kendo gikwayi niya, ‘Waseketho kwatimo wich teko kod richo,’ mi giduogo iri gi parogi duto kendo gi chunygi duto e piny ma notuegieno, kendo gilemo ka gichomo pinygi ma nimiyo kweregi, kod dala ma niyiero, gi Hekalu masegeronini, to yie mondo iwinj e polo kama idakie lemo ma gikwayigo, kendo ikonygi kiweyo ni jogi richo ma gisetimo e nyimi. “A Nyasacha, yie mondo iwinj lemo mikwayigo ka. A Ruoth Nyasaye, mi jodoloni obed joma owar adier, kendo jogi molwori mondo obed mamor nikech iguedhogi. A Ruoth Nyasaye, kik ilok ng’eyi ni ruoth mowir miseyiero. Par herani mosiko mane iherogo Daudi jatichni.” Kane Solomon osetieko lemo, mach noa e polo motieko misango miwang’o kod misengni mamoko, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nopong’o Hekalu. Jodongo ne ok nyal donjo e Hekalu nikech duong’ mar Ruoth Nyasaye nopong’e. Kane jo-Isarel duto oneno mach kalor piny kod duong’ mar Ruoth Nyasaye ka nie Hekalu, ne gikulore piny e laru. Ne gilamo Nyasaye kendo gigoyone erokamano ka giwacho niya, “Ruoth Nyasaye ber, herane mosiko ochwere.” Eka ruoth kod ji duto notimo misengni ni Ruoth Nyasaye. Ruoth Solomon notimo misango gi ruedhi alufu piero ariyo gariyo, kod rombe alufu mia achiel gi piero ariyo. Mano e kaka ruoth kod ji duto noyango Hekalu ni Ruoth Nyasaye. Jodolo nochung’ kargi, kendo jo-Lawi nopako Ruoth Nyasaye gi wende mane Daudi ochuogo ka giwer niya, “Herane mosiko ochwere.” Ne gigoyo thumbe mane Daudi oloso mondo odendgo Ruoth Nyasaye. Jodolo bende nogoyo tung’ ka ochung’ momanyore gi jo-Lawi. Solomon noyango ni Ruoth Nyasaye dier laru mane nie nyim Hekalu, nimar kanyo ema notimoe misengni miwang’o kendo owang’oe boche mag misengni mag sawo, nikech kendo-mar-misango mar mula ma noseloso ne tin, mane ok nyal timie misengnigo duto. E ndalogo Solomon kaachiel gi jo-Israel duto notimo sawo kuom ndalo abiriyo. Ne en chokruok maduong’ ahinya moa piny Israel duto, chakre yo nyandwat, kama idonjogo Hamath nyaka aora man yo milambo e kind pinygi gi piny Misri. Chieng’ mar aboro ne gitimo sawo maduong’, nimar pwodho kendo-mar-misango notieko ndalo abiriyo, kendo sawo bende ndalo abiriyo. Due piero ariyo gadek due mar abiriyo Solomon nomiyo ji thuolo modok miechgi ka mor ahinya nikech gik mabeyo duto mane Ruoth Nyasaye osetimo ni Daudi gi Solomon, kendo ni joge Israel. Solomon notieko Od Ruoth Nyasaye, gi ode owuon. Bende gik moko duto mane ochano mondo otim e Od Ruoth Nyasaye gi ode owuon, notieko maber. Ruoth Nyasaye nofwenyore gotieno, mowachone niya, “Asewinjo lemoni, kendo aseyiero Hekaluni mondo obed kama itimonae misango. Ka aloro polo ni kik koth chue, kata kakelo bonyo mondo ocham piny, kata kaoro dera mar tho marach, to ka joga miluongo gi nyinga obolore ka lama kendo dwara, ka giweyo yoregi maricho, eka nawinj e polo, mi nawenigi richogi kendo nares pinygi. Ka gilemo e Hekaluni, anaranggi gi wang’a kendo nawinjgi gi ita. Aseyiero Hekaluni, kendo asewale obed maler, mondo nyinga obedie, kendo arange gi chunya duto nyaka chieng’. To in, kiwuotho e nyima kitimo duto masechiki, kendo kimako chikena gi buchena kaka Daudi wuoru notimo, eka anagur loch mar nyikwayi, mana kaka nasingora ni Daudi wuoru, kawachone niya, ‘Ndalo duto nyikwayi nobed ruodhi mag Israel.’ To kulokoru, mi ok umako wechena gi chikena ma naketo e nyimu, mudhi tiyo ni nyiseche ma moko kendo lamogi, napudh jo-Israel ka buya, mi nagolgi e piny ma namiyogi, kendo Hekalu ma asegwedho mondo nyinga oyudgo duong’ni, naketh mondo olal e wang’a, mi naloke ka ngero, kendo gima ji duto jaro. Ji duto makadho but Hekalu, ma koro duong’ kamani, nowuor ka gipenjo niya, ‘Ang’o momiyo Ruoth Nyasaye osetimo gima kama ni pinyni kendo ni Hekaluni?’ Eka nodwokgi niya, ‘Ne giweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi ma noresogi ka gologi e piny Misri, mi ne gilamo nyiseche ma moko kendo gitiyonigi. Emomiyo Nyasaye osekelo masichegi duto kuomgi.’ ” Kane higni piero ariyo mane Solomon ogeroe Od Ruoth Nyasaye gi ode owuon oserumo, noloso mier mane Hiram omiye, moketoe jo-Isarel. Koro Solomon nodhi Hamath-Zoba mokawo dalano. Noloso Tadmor mane nie thim, kaachiel gi mier mag keno duto ma nosegero Hamath. Bende nogero Beth-horon Mamalo gi Beth-horon Mamwalo mochielo gi ohinga moketonigi rang’eye miloro motegno gi lodi. Nogero Baalath gi mier duto mag keno, kaachiel gi mier duto ma nokanoe gechene mag lweny gi miech joge ma joidh farese. Kendo Solomon nogero udi duto Jerusalem kod Lebanon kendo e pinye duto kaka nodwaro. Ji duto ma nodong’ e piny Israel kuom jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Perizi gi jo-Hivi kod jo-Jebus, ma ok jo-Israel, Solomon noloko wasumbni michuno mondo oti gi thwon, kaka obet nyaka chil kawuono. Ne gin joma notamo jo-Israel tieko. Solomon ne ok oloko jo-Israel wasumbni, to noketogi jolweny kod jotend jolweny gi jotend joidh faresene. Ne en gi jotelo madongo mia ariyo gi piero abich mane rito ji. Solomon nogolo nyar Farao e dala Daudi mokete e ot ma nogerone, nimar nowacho niya, “Chiega ok nyal dak e od Daudi ruodh Israel, nikech kuonde duto ma Sanduk osebedoe oyang ni Ruoth Nyasaye.” Solomon notimo ni Ruoth Nyasaye misengini miwang’o pep, kod misengini mag sawo e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye ma noseketo e nyim agola. Odiechieng’ kodiechieng’ notimo misengni koluwo chik Musa. Notimogi chieng’ ma due opor, kendo e ndalo sewni adek mag higa, ma gin Sap Makati ma ok ketie Thowi, gi Sap Jumbe, kod Sap Kiche. Solomon norito chik mane Daudi wuon mare ma ng’at Nyasaye oketo. Nochan jodolo e tich dolo mopogore opogore, kendo nomiyo jo-Lawi tich wer kod konyo jodolo kaka ne dwarore odiechieng’ kodiechieng’, kendo nopogo jorit rangeye tich rito rangach ka rangach. Kuom weche duto mane ruoth omiyo jodolo gi jo-Lawi ne onge moro amora mane giweyo kata mana wach keno. Kamano Solomon notieko tich duto chakre chieng’ keto mise mar Od Ruoth Nyasaye nyaka rumone. Solomon nodhi Ezion-Geber gi Eloth manie dhonam e piny Edom. Mi Hiram nooro jotichne motero ni Solomon yiedhi kaachiel gi jokwang’ molony kuom tich nam. Ne gidhi Ofir kaachiel gi jotich Solomon, kuma ne giomoe dhahabu moromo kilo alufu apar gauchiel, mi ne gikelo ni ruoth Solomon. Kane ruoth madhako mar Sheba owinjo humb Solomon, nobiro Jerusalem mondo oteme gi penj matek. Nobiro gi oganda maduong’ ahinya kod ngamia moting’o gik mang’ue ng’ar gi dhahabu mogundho kod kite mabeyo ma nengogi tek. Kane obiro ir Solomon nopenjo weche duto mane nie chunye. To Solomon nodwoko wechene duto, ma onge moro mane otame dwoko. Kane ruoth madhako mar Sheba oseneno riekone, gi ot ma nosegero, gi chiemb ode, gi kuonde dak jodonge, gi kit tich mag jotichne, gi rwakruokgi, gi jolos divai mage gi rwakruokgi, kod misengni ma notimo e Od Ruoth Nyasaye, dhoge nomoko. Nowacho ni ruoth niya, “Kara humb timbeni gi riekoni ma nawinjo e pinya en adier! Kane pok abiro mi anenogi gi wang’a, ne ok anyal yie ni gin adier. To koro aneno ni nonyisa mana dir wach mar riekoni maduong’. Giloyo huma ma nawinjo. Mondi kod jotichni johawi, mawinjo riekoni ndalo duto. Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasachi moheri kendo oketi e kom duong’ne, mondo ibedne ruodh Israel. Ruoth Nyasaye ohero jo-Israel kendo odwaro mondo gigurre motegno nyaka chieng’, emomiyo oseketi ruodhgi, mondo ing’ad bura kare.” Eka nomiyo ruoth Solomon dhahabu moromo kilo alufu abiriyo, gi gik mang’ue ng’ar mogundho kod kite mabeyo ma nengogi tek. Solomon ne ok ochako oyudo gik mang’ue ng’ar machal gi mago mane ruoth madhako mar Sheba omiye. To bende jotich Hiram gi jotich Solomon mane odhi Ofir omo dhahabu ne kelo yiend algum gi kite mabeyo ma nengogi tek. Yien-go ruoth nolosogo raidhi mag Od Ruoth Nyasaye gi mag ode owuon kod thumbe nyatiti gi nyigwerni ma ne jower wergo e Hekalu. Yien machal kamago ne pok one e piny Juda nyaka nene. Ruoth Solomon nomiyo ruoth madhako mar Sheba gimoro amora ma nokwayo kaachiel gi gik moromo mich ma nokelo. Eka ruodh Sheba nodok e pinye kaachiel gi jotichne. Pek mar dhahabu mane ikelo ni Solomon higa ka higa ne romo kilo alufu piero ariyo gadek, ka ok okwan mago mag osuch johala gi johono; kendo ruodhi duto mag piny Arabia kod jorit piny Solomon ne kelone fedha gi dhahabu. Ruoth Solomon nochuogo kuodi mia ariyo, ma kuot ka kuot nobaw gi dhahabu moromo kilo abiriyo. Kendo nochuogo okumbini mia adek, ma okumba ka okumba nogaw gi dhahabu moromo kilo adek gi nus. Magi duto ruoth noketo e Od Bungu mar Lebanon. Bende Ruoth noloso kom duong’ mang’ongo mar lakliech, mi nobawo gi dhahabu maler. Kom duong’no ne nigi raidhi man gi kuonde minyono auchiel gi raten tielo mar dhahabu momakore gi kom. To sibuoche ariyo mag dhahabu nochung’ e bath bede kom koni gi koni. Kende sibuoche apar gariyo moko nochung’ moro ka moro e dir raidhi koni gi koni. Onge piny moro ma nolosie kom ruoth machal gi mano. Kikombe Solomon duto nolos gi dhahabu, kendo gik moko duto mikonyruokgo e Od Bungu mar Lebanon bende nolos gi dhahabu maler. Fedha ne ok kwan ka gimoro e ndalo mag Solomon, nimar yiedhi mage ne dhi Tarshish gi jotich Hiram, kendo bang’ higni adek ne gikelo dhahabu gi fedha gi lak liech gi ong’eche kod bimbe. Kamano ruoth Solomon noloyo ruodhi duto mag piny gi mwandu kendo gi rieko. Ruodhi duto mag piny ne biro ir Solomon mondo owinj rieko mane Nyasaye omiye. Higa ka higa, ng’ato ka ng’ato ne kelone chiwo mag gik molos gi fedha gi dhahabu kaachiel gi lewni kod gilweny gi gik mang’ue ng’ar gi farese kod nyumbu. Solomon ne nigi udi alufu ang’wen mag farese gi mag geche, kod joidh farese alufu apar gariyo. Moko kuomgi noketo e miech geche, to moko ne en go Jerusalem. Ruodhi duto ne nie bwo loch Solomon chakre aora Yufrate nyaka piny Filistia gi tong’ piny Misri, Ruoth nomiyo fedha obedo mang’eny ka kuoyo e Jerusalem, kendo yiend sida bende ne ng’eny ka ng’owo mae pap. Solomon ne omo farese Misri kod pinje moko duto mane giyudoree. Weche moko mag Solomon a chakruokgi nyaka gikogi ondik e Kitap Nathan janabi, kendo e kitabu moting’o weche mane Ahija ja-Shilo okoro, kendo e kitap Iddo janen mondikie fwenyruok ma noneno kuom Jeroboam wuod Nebat. Solomon nobedo ruodh Israel duto kuom higni piero ang’wen kodak Jerusalem. Notho moyike e dala Daudi wuon mare. Rehoboam wuode nodoko ruoth kare. Rehoboam nodhi Shekem nikech jo-Israel duto nosechokore kuno mondo okete ruoth. To kane Jeroboam wuod Nebat owinjo wachno, noduogo koa Misri, nikech ne pod en Misri kuma nodhiye koringo ruoth Solomon. Ne giorone wach mondo obi Shekem. Nobiro gi jo-Israel duto mi ne giwacho ni Rehoboam niya,, “Wuoru nomiyowa ting’ mapek; omiyo in koro ng’ad ting’ mapek ma noketo kuomwa, eka wanatini.” Nodwokogi niya, “Dhiuru to uduog bang’ ndalo adek.” Mi ne gia. Ruoth Rehoboam noporo wach gi jodongo ma yandi ng’ado rieko ni Solomon wuon mare ka pod ngima, kowachonigi niya, “Nyisauru gima dadwok jogo.” Ne gidwoke niya, “Kiyie bedo mang’won ni jogi kilombogi kendo iwuoyo kodgi maber, eka gibiro bedo jotichni ndalo duto.” To Rehoboam nodagi rieko ma jodongo nong’adone. Noporo wach gi yawuowi ma mbesene ma ne ni kode, kopenjogi niya, “Ere kaka dadwok jogi mosekwaya mondo ang’ad ting’ mapek ma wuora noketo kuomgi?” Ne gidwoke niya, “Dwok joma okwayi mondo ing’adnigi ting’ mapek ma wuoru nomiyogi kiwachonigi kama, ‘Lith lweta matung’ duong’ moloyo nungo wuora. Wuora ero nomiyou ting’ mapek, an to abiro medou moloyo. Wuora nochwadou gi del, an to abiro chwadou gi thomoni.’ ” Chieng’ mar adek, Jeroboam kod oganda duto nobiro ir ruoth Rehoboam kaka nochikogi mondo gidog ire. Ruoth nodwokogi kager. Noweyo rieko mane jodongo ong’adone, to noluwo rieko mbesene, kowacho niya, “Wuora nomiyou ting’ mapek, to an abiro medou moloyo. Wuora nochwadou gi del, to an abiro chwadou gi thomoni.” Kamano ruoth ne ok odewo ji. To Nyasaye ema nomiyo gigo otimore kamano, mondo ochop singruokne mane omiyo Ahija ja-Shilo owacho ni Jeroboam wuod Nebat. Kane jo-Israel oneno ni Ruoth ok odewogi, ne gidwoke niya, “Waonge wat gi Daudi! Ok wan libamba achiel gi wuod Jesse! Wadoguru dala, wan jo-Israel duto! Un, oganda Daudi, koro rituru mana dhoodu kendu!” Kamano jo-Israel duto nodok miechgi. Ruoth Rehoboam nooro Adoram mane jarit joma ichuno mondo oti gi thwon, to jo-Israel duto nogoye gi kite nyaka otho. Kuom mano ruoth Rehoboam noidho geche piyopiyo, moringo nyaka Jerusalem mondo otony. Chakre chieng’no, jo-Israel osebet ka dagi loch dhood Daudi nyaka chil kawuono, mak mana jo-Israel mane odak e dier jo-Juda kende ema nobet e bwo loch Rehoboam. Kane Rehoboam ochopo Jerusalem, nochoko jolweny moyier alufu mia achiel gi piero aboro (180,000) kuom jo-Juda gi jo-Benjamin. Ne gidhi kedo gi jo-Israel, mondo gidwok loch ni Rehoboam. To wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Shemeya ng’at Nyasaye niya, “Wuo gi Rehoboam wuod Solomon, ruodh Juda, kod jo-Israel duto mae Juda gi Benjamin, kiwachonigi ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kik udhi uked gi oweteu, to ng’ato ka ng’ato mondo odog dala, nikech gima timoreni oa kuoma.’ ” Ne giwinjo wach Ruoth Nyasaye, mi ne ok gidhi kedo gi Jeroboam. Rehoboam nodak Jerusalem, kendo nogero mier mag siro lweny e Juda. Nogero Bethlehem, Etam, Tekoa, Bethzur, Soko, Adulam, Gath, Maresha, Zif, Adoraim, Lakish, Azeka, Zora, Aijalon, kod Hebron. Gin miech Juda gi Benjamin mochiel gi ohinga. Nochielogi matek ahinya, moketoe jotend jolweny, kendo okanoe chiemo gi mo kod divai. Nokano kuodi gi tonge e miergo duto, kendo nolosogi motegno ahinya. Kamano e kaka norito Juda gi Benjamin. Jodolo gi jo-Lawi duto ma nodak kuom jo-Israel noduogo ir Rehoboam ka gia kuonde duto mane gidakie. Jo-Lawi noweyo lopgi gi mwandugi, mi gidhi Juda gi Jerusalem, nikech Jeroboam gi yawuote noriembogi e tich dolo mar Ruoth Nyasaye. Jeroboam noketo jodolone owuon e hembko mane ni kuonde moting’ore, kendo mondo odol ni kido mochue mag nyiseche manono kod nyiroye ma noseloso. Ji moko kuom dhoudi duto mag Israel ma noketo chunygi kuom lamo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ne luwo jodolo gi jo-Lawigo, kendo ne gidhi Jerusalem mondo gitim misango ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Kamano ne gitego piny Juda, kendo kuom higni adek, ne gimiyo loch Rehoboam wuod Solomon obedo motegno, nimar kuom higni adekgo ne giwuotho e yor Daudi gi Solomon. Rehoboam nokendo Mahalath, nyar Jerimoth, wuod Daudi, ma min mare ne Abihail nyar Eliab, wuod Jesse, ma nonywolone yawuowi ma nyinggi Jeush gi Shemaria kod Zaham. Bang’ Mahalath Rehoboam nokendo Maaka nyar Abishalom ma nonywolone Abija gi Atai gi Ziza kod Shelomith. Rehoboam nohero Maaka, nyar Abishalom, moloyo monde duto. Nokendo mon apar gaboro gi nyiri piero auchiel. Rehoboam noketo Abija, wuod chiege ma Maaka, jatend owetene, nimar nodwaro mondo obed ruoth bang’ thone. Notiyo gi rieko, moketo yawuote moko e mier mochiel gi ohinga e gwenge duto mag Juda gi Benjamin. Nopogonigi mwandu mang’eny kendo nokendonigi. Kane loch Rehoboam osegurore motegno, en, kaachiel gi jo-Israel duto, ne giweyo chik Ruoth Nyasaye. Emomiyo e higa mar abich mar lochne, Shishak ruodh Misri, nomonjo Jerusalem gi geche alufu achiel gi mia ariyo kod joidh farese alufu piero auchiel. Jo-Libia gi jo-Suk kod jo-Kush ma nobiro kode koa Misri ne ng’eny ma ok kwan. Nokawo miech Juda mochiel gi ohinga nyaka nochopo Jerusalem. Eka Shemeya janabi nodhi ir Rehoboam gi jodong Juda mane oseringo odhi Jerusalem nikech biro mar Shishak. Nowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Aweyou e lwet Shishak, nikech un bende useweya.’ ” Eka ruoth gi jodong Israel nobolore kawacho niya, “Ruoth Nyasaye ni kare.” Kane Ruoth Nyasaye oneno ka gibolore kamano, nonyiso Shemaya niya, “Gisebolore omiyo ok natiekgi, to abiro resogi bang’ ndalo manok, kendo ok nato mirimba kuom Jerusalem gi lwet Shishak. Kata kamano ginibed e bwo lochne, mondo ging’e ni tiyona opogore gi tiyo ni ruodhi mag pinyni!” Shishak nomonjo Jerusalem, mokawo mwandu duto mag od Ruoth Nyasaye gi mag od ruoth. Bende nokawo kuodi mag dhahabu mane Solomon oloso, mi ruoth Rehoboam noloso kuodi mag mula kar mago, momiyo jotend jorit ranga dala ruoth. Kane ruoth dhi e Od Ruoth Nyasaye, jorit ne ting’o kuodigo, eka bange ne gidwokogi ka od jorit. Kane Rehoboam osebolore kamano, mirimb Ruoth Nyasaye nodok chien, mi ne ok otieke. To bende weche ne dhi maber e Juda. Ruoth Rehoboam norito piny kodak Jerusalem, kendo lochne nomedo gurore. Ne en jahigni piero ang’wen gachiel kane odoko ruoth, kendo norito piny kuom higni apar gabiriyo, kodak Jerusalem, dala mane Ruoth Nyasaye oyiero kuom dhout Israel duto mondo nyinge obedie. Min mare ne nyinge Naama, nyar Amon. Timbe Rehoboam ne richo, nikech ne ok oketo chunye kuom Ruoth Nyasaye. Weche duto mag Rehoboam a chakruokgi nyaka gikogi ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Shemaya janabi gi Kitap Iddo janen. Ne nitie lweny e kind Rehoboam gi Jeroboam ndalo duto. Rehoboam notho, moyiki but kwerene e dala Daudi, Abija wuode nodoko ruoth kare. E higa mar apar gaboro mar loch Jeroboam, Abija nodoko ruodh Juda. Norito piny kuom higni adek kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Mikaya nyar Uriel ja-Gibea. Ne nitie lweny e kind Abija gi Jeroboam. Abija nowuok gi oganda jolweny moyier marateke alufu mia ang’wen, kendo Jeroboam nochano jolweny moyier marateke alufu mia aboro momanyore kod jo-Abija. Abija nodhi mochung’ ewi got Zemaraim manie piny gode mag Efraim, mokok niya, “Winjuru in Jeroboam gi jo-Israel duto! Donge ung’eyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nomiyo Daudi gi nyikwaye loch Israel nyaka chieng’ kotimo kodgi singruok ma ok kethre? To kata obedo kamano Jeroboam wuod Nebat jatich Solomon wuod Daudi nopiem gi ruodhe. Kendo jomahundu manono noriwore kode mokwedo Rehoboam wuod Solomon ka ne pod en rawera ma chunye yom, kendo ma ok nyal sirogi. “To koro uparo ni unyalo dagi loch ma Ruoth Nyasaye nomiyo nyikwa Daudi mana nikech ung’eny, kendo un gi nyiroye mag dhahabu mane Jeroboam omiyou mondo obed nyisecheu? Donge useriembo jodolo mag Ruoth Nyasaye ma nyikwa Harun kod jo-Lawi, muketo jodolou kaka jopinje mamoko timo? Ng’ato ang’ata mobiro koyiedhore gi nyarwath kata gi imbe abiriyo nyalo doko jadolo ni gik ma ok Nyasaye. Wan to Ruoth Nyasaye e Nyasachwa, kendo ok waseweye. Wan gi jodolo ma nyikwa Harun kod jo-Lawi ma konyogi. Giwang’o ni Ruoth Nyasaye misengni kod ubani mang’ue ng’ar okinyi godhiambo kendo giketo makati e nyime e mesa mar dhahabu maler, kendo girito sis taya gi techene mondo oliel otieno kotieno. Kamano warito chik Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, to un useweye. Neuru kaka Nyasaye ni kodwa, kotelonwa. Neuru kaka jodolone ting’o tungegi mag lweny ma gibiro goyo mondo warad kodu. Un jo-Israel kik uked gi Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu, nimar ok unyal loye.” Jeroboam nosepando jolweny moko mondo opo jo-Juda gi yo ka ng’egi. Kamano ogandane mar jolweny ne nie nyim jo-Juda, to joma opondo ne ni kang’e gi. Kane jo-Juda ong’icho, ne gipo ka gineno jolweny koni gi koni, mi giywak ni Ruoth Nyasaye, kendo jodolo nogoyo tung’. Eka jo-Juda nogiyo, kendo kane gigiyo kamano, Nyasaye nokeyo Jeroboam kod jo-Israel duto e nyim Abija gi jo-Juda. Jo-Israel noringo jo-Juda, mi Nyasaye nochiwogi e lwet jo-Juda. Abija kod joge ne onegogi malich ahinya, mi jo-Israel marateke moyier alufu mia abich notho. Kamano ne olo jo-Israel chieng’no. Jo-Juda to ne olocho nimar ne gigeno kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Abija nolawo Jeroboam, mokawo mieche moko, kaka Bethel gi Jeshana gi Efron kod mier mokiewo kodgi. Loch Jeroboam ne ok ochako obedo motegno kendo e ndalo mag Abija. Bang’e Ruoth Nyasaye nochwade motho. To loch Abija nomedo gurore motegno. Nokendo mon apar gang’wen, monywolo yawuowi piero ariyo gariyo, gi nyiri apar gauchiel. Koro weche moko mag Abija gi timbene duto ondiki e kitap Iddo janabi. Abija notho moyiki but kwerene e dala Daudi. Asa wuode nodoko ruoth kare. Piny nokue higni apar ndalo lochne. Timbe Asa ne beyo kendo long’o e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasache. Nogolo kuonde liswa mag nyiseche mag jopinje mamoko. Noketho hembko mane ni kuonde moting’ore, kendo omuko sirni milamo mag kite gi mag yien. Nojiwo jo-Juda mondo oluw Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerene ka gimako buchene gi chikene. Noketho hembko duto mane ni kuonde moting’ore gi kende mag ubani e miech Juda duto, mi piny nokue e ndalo lochne. Noyudo thuolo mar chielo miech Juda gi ohinga, nimar piny nokue. Lweny ne onge e ndalone, nikech Nyasaye nomiye kue. Asa nowacho ni jo-Juda niya, “Wageruru miechwagi, kendo wachielgi gi ohinga man gi kuonde maboyo mag ng’icho, mi waketnigi rangeye miloro motegno gi lodi. Piny pod marwa, nimar waseluwo Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, mi osemiyowa kue kuonde duto.” Omiyo ne gigedo, kendo gidhi nyime maber. Asa ne nigi jolweny ma jo-Juda alufu mia adek moting’o kuodi gi tong’, kod jo-Juda alufu mia ariyo gi piero aboro (280,000) moting’o okumbni gi atunge. Jogi duto ne thuondi mager. Zera ja-Kush nomonjogi kod jolweny tara achiel, kod geche lweny mia adek, mochopo nyaka Maresha. Asa nodhi mondo oked kode, mi ne gichanore ni lweny e paw Zefatha but Maresha. Asa noywak ni Ruoth Nyasaye ma Nyasache niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, konywa nikech wageno kuomi, kendo wabiro rado gi ogandani mana e nyingi. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasachwa, kik dhano adhana loyi!” Eka Ruoth Nyasaye nomiyo Asa gi jo-Juda oloyo jo-Kush, mi jo-Kush noringo. Ne gilawogi nyaka Gera, ka ginegogi oyokre, nimar Ruoth Nyasaye gi jolwenje ema notiekogi. Mi jo-Juda noyako gik mang’eny ahinya. Ne giketho mier duto mokiewo gi Gera, nikech luoro moa kuom Ruoth Nyasaye nomako pinyno. Ne giyako miego duto, nimar ne nitie mwandu mang’eny ma noyudo jogo oseyako. Ne gituro kuonde dhok, kendo ne gipeyo rombe gi ngamia mathoth. Eka ne gidok Jerusalem. Roho mar Nyasaye nobiro kuom Azaria wuod Oded, modhi romo gi Asa. Nowacho ni Asa gi jo-Juda kod jo-Benjamin niya, “Ruoth Nyasaye ni kodu, to mana ka pod un kode. Kudware, unuyude; to kuweye en bende noweu. Kuom higni mathoth Israel nobedo maonge gi jodolo ma puonjogi, kendo ma onge gi chik. To ka ginie thagruok, ginidog ir Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kendo ginidware, mi giniyude. E ndalogo, kue nobed maonge ni ng’ato e yorene duto, nimar chandruok maduong’ nobi kuom ji duto modak e pinyni. Ginitiekre kendgi ka libamba kedo gi libamba kendo dala kedo gi dala, nimar Nyasaye nomigi thagruok mang’eny. To un, timuru chir! Lwetu kik jony, nimar nochulu kuom tichu.” Kane Asa owinjo weche mane Azaria wuod Oded okorone, notimo chir mogolo nyiseche mokwer e piny Juda gi Benjamin duto kod mier duto ma nokawo e piny gode mag Efraim. Noloso kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye mane nie nyim agoch Od Ruoth Nyasaye. Nochoko jo-Juda gi jo-Benjamin duto gi jodak ma jo-Efraim gi Manase kod Simeon, nimar ji mang’eny noseweyo Israel mobiro ire ka gineno ni Ruoth Nyasaye ma Nyasache ni kode. Ne gichokore Jerusalem e due mar adek mar higa mar apar gabich mar loch Asa. Chieng’no ne gitimo ni Ruoth Nyasaye misengni gi dhok mia abiriyo mane gigolo kuom gik mane gipeyo. Ne gisingore mondo giluw Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi gi chunygi duto, kendo mondo oneg ng’ato ang’ata, matin kata maduong, ma dichwo kata madhako, ma ok dwar luwo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel. Ne gitimo singruok ni Ruoth Nyasaye gi dwol madwong’, ka gikok kendo ka gigoyo tung’ gi oporo. Jo-Juda duto ne mor nikech singruokno, nimar ne gisingore gi chunygi duto. Ne gidwaro Ruoth Nyasaye gi siso maduong’, mi ne giyude, kendo nomiyogi kue kuonde duto. Bende Asa nogolo Maaka min mare e duong’ne mar bedo min ruoth, nikech noloso kido makuero maket gi nyasaye ma dhako miluongo ni Ashera. Asa nomuko gima ketno, mong’ade matindotindo, kendo nowang’e e dho aora Kidron. To ne ok oketho hembko mane ni kuonde moting’ore e piny Israel. Kata kamano chunye nodimbore e nyim Nyasaye ndalone duto. Nokawo fedha gi dhahabu kod gik lemo, mi oketo e Od Nyasaye. Moko ne gin gik mane wuon mare ochiwo ni Nyasaye, to moko en ema nochiwo. Ne onge lweny nyaka higa mar piero adek gabich mar loch Asa, to e higa mar piero adek gauchiel mar lochne, Baasha ruodh Israel nodhi momonjo jo-Juda, kendo nochielo Rama gi ohinga, moketoe jolweny mondo ogeng’ ni ji duto ma dhi ka Asa ruodh Juda, kata maa kuno. Eka Asa nokawo fedha gi dhahabu kuom mwandu mag Od Ruoth Nyasaye kod mag ode owuon. Noorogi ni Benhadad ruodh Aram ma nodak Damaski gi wach niya, “Winjruok mondo obed e kindwa kodi, kaka winjruok mane nie kind wuora gi wuoru. Ero, aoroni fedha gi dhahabu; yie iketh winjruok manie kindu gi Baasha ruodh Israel, mondo owe kedo koda.” Benhadad noyie kwayo mar ruoth Asa, mi nooro jotend jolweny mondo omonj miech jo-Israel. Noketho Ijon gi Dan gi Abelmaim kod miech keno duto mag Naftali. Kane Baasha owinjo gima otimore, noweyo gero ohinga mar Rama, mi tijno nochung’. Eka ruoth Asa nodhi gi jo-Juda duto mi gigolo kite gi yien duto mane Baasha gerogo ohinga mar Rama, mi nochielogo Geba gi Mizpa. E ndalogo, Hanani janen nobiro ir Asa ruodh Juda mowachone niya, “Jolweny mag ruodh Aram biro tony e lweti, nikech nigeno kuom jo-Aram, to ne ok igeno kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachi. Donge jo-Kush gi jo-Libia ne gin oganda maduong’ man gi geche gi joidh farese mang’eny ahinya? To Ruoth Nyasaye nochiwogi e lweti, nimar nigeno kuome, nikech wang’ Ruoth Nyasaye ng’iyo piny duto koni gi koni mondo onyis tekone mokonyogo joma chunygi odimbore e nyime. Nitimo gima ofuwo kuom wachni, omiyo chakre kawuono ibiro bedo gi lwenje.” Wachno nomiyo Asa okecho gi janen, mi otueye gi nyororo e od tuech. To bende Asa nochako sando jomoko e ndalogo. Chakruok weche Asa nyaka gikogi ondiki e kitap Ruodhi mag Juda gi mag Israel. Kane Asa osebedo ruoth kuom higni piero adek gochiko, tuo nomako tiendene. Tuoneno nomedore ahinya, to kata kamano ne ok okwayo Ruoth Nyasaye mondo okonye, to nodhi mana kuom ajuoke. Asa notho higa mar piero ang’wen gachiel mar lochne moluwo kwerene. Noyike e liende ma nokunyo e dala Daudi. Ne gikete e ng’ango mopong’ gi gik mang’ue ng’ar mane joma olony e tijno oseloso, kendo ne giloso mach mang’ongo ahinya ka gimiyego duong’. Jehoshafat nodoko ruoth kar Asa wuon mare. Noikore mondo osir Israel, omiyo noketo jolweny e miech Juda duto mochiel gi ohinga, kendo noketo jotendgi e piny Juda kod e miech Efraim duto mane Asa wuon mare osekawo. Ruoth Nyasaye ne konyo Jehoshafat nimar Jehoshafat noluwo timbe mokwongo mag wuon mare ka ok oluwo Baal. Nogeno Nyasach wuon mare komako buchene mak oluwo timbe jo-Israel. Emomiyo Ruoth Nyasaye nomiyo lochne obedo motegno kendo jo-Juda duto nokelone mich mi nobedo gi mwandu mang’eny kod huma maduong’. Chunye nojiwore e yor Ruoth Nyasaye, bende noketho hembko mane ni kuonde moting’ore, kaachiel gi sirni milamo mane nie piny Juda. E higa mar adek mar lochne nooro Banhail gi Obadia gi Zekaria gi Nethaneel kod Mikaya ma jodonge mondo odhi opuonj e miech Juda. Bende nooro Shemai gi Nethania gi Zebadia gi Asahel gi Shemiramoth gi Jehonathan gi Adonija gi Tobija kod Tobadonija ma jo-Lawi kaachiel gi Elishama gi Jehoram ma jodolo. Ne giwuotho e miech Juda duto gi Kitap Chike mag Ruoth Nyasaye ka gipuonjogo ji. Luoro moa kuom Ruoth Nyasaye nomako ruodhi mag pinje mokiewo gi Juda, mi ne ok gikedo gi Jehoshafat. Jo-Filistia moko ne kelo ni Jehoshafat mich, kaachiel gi fedha ma gichulogo osuru. Jo-Arabu bende nokelone imbe alufu abiriyo gi mia abiriyo kod nyuogi alufu abiriyo. Teko Jehoshafat ne medore ameda. Nogero mier mochiel gi ohinga gi mier mag keno e Juda. Nokano gilweny e miego, kendo ne en gi jolweny marateke Jerusalem. Ma e kar rombgi, kaluwore gi dhoutgi: Jatend jolweny mar dhood Juda ne en Adna mane nigi jolweny marateke alufu mia adek. Jalupne ne en Jehohanan mane nigi ji alufu mia ariyo gi piero aboro, (280,000) kendo jatelo mar adek ne en Amasia wuod Zikri ma nochiwore ni tich Ruoth Nyasaye. En to ne en gi jolweny marateke alufu mia ariyo. To jatend jolweny mar dhood Benjamin ne en Eliada thwon mager. Ne en gi ji alufu mia ariyo moting’o atung’ gi okumbini. Jalupne ne en Jehozabad mane nigi jolweny alufu mia achiel gii piero aboro (180,000) moikore ni lweny. Mano e kar romb joma ne nie tich ruoth, ka ok okwan jogo mane ruoth oketo e miech Juda duto mochiel gi ohinga. Jehoshafat koro ne nigi mwandu mang’eny kod huma maduong’ ahinya. Nomiyo jodhoodgi okendore gi jodhood Ahab, mondo okelgo winjruok. Bang’ higni moko nodhi Samaria limo Ahab, mi Ahab noyang’one rombe gi ruedhi mogundho mondo ocham gi joma nowuothogo kohoye mondo owuoth gi jo-Ramoth-gilead. Nopenjo Jehoshafat niya, “Iyie dhi kodwa Ramoth-gilead?” Nodwoke niya, “Ayie, joga e jogi. Wabiro dhi kodi e lweny.” Eka Jehoshafat nowacho ni ruodh Israel niya, “To mokwongo onego wapenj Ruoth Nyasaye wach.” Omiyo ruodh jo-Israel nochoko jonabi mia ang’wen mopenjogi niya, “Wadhi waked gi jo-Ramoth-gilead, koso wawe?” Ne gidwoke niya, “Dhiyo nikech Nyasaye biro miyi dalano.” To Jehoshafat nopenje niya, “Janabi moro mar Ruoth Nyasaye onge ka koso, ma dwapenj wach?” Ruodh Israel nodwoke ni, “Ee, ng’at achiel pod odong’ ma dipenjnwa Ruoth Nyasaye wach, en Mikaya wuod Imla, to asin kode, nikech ok okor gik mabeyo kuoma, to okoro mana gik maricho.” To Jehoshafat nowachone niya, “Kik iwuo kamano.” Eka ruodh Israel noluongo jatichne moro, mowachone niya, “Dhi piyo iluong Mikaya wuod Imla.” Koro noyudo ka ruodh Israel gi Jehoshafat ruodh Juda obet e alap manie dhoranga Samaria, ka ng’ato ka ng’ato obet e kom duong’ne, korwako lawe mar ruoth, kendo jonabi duto ne koro wach e nyimgi. Zedekia wuod Kenaana nosethedho tunge mag nyinyo morwako, mi nowacho niya, “Ruoth Nyasaye owacho kama, ‘Ibiro chwowo jo-Aram gi tungegi.’ ” Jonabi duto bende nokoro wach machal kamano ka giwacho niya, “Dhiyo Ramoth-gilead mondo ilo. Ruoth Nyasaye biro chiwe e lweti.” Jaote mane odhi luongo Mikaya nowachone niya, “Jonabi duto osekoro wach nyalhodia ka giwacho ni gima ber biro timore ni ruoth. In bende yie ikor wach maber kaka gisekorono.” To Mikaya nodwoke niya, “Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye ni gima Nyasaye owachona ema abiro wacho.” Kane Mikaya ochopo e nyim ruoth, ruoth nopenje ni, “Wadhi waked gi jo-Ramoth-gilead, koso wawe?” Nodwoko niya, “Dhi mondo ilo! Ruoth Nyasaye biro chiwogi e lweti.” Ruoth nowachone ni, “Asesiemi nyadidi ni kik iwach miriambo, to mak mana adiera kende e nying Ruoth Nyasaye?” Mikaya nowacho niya, “Naneno jo-Israel duto koke e gode ka rombe maonge jakwath, kendo nawinjo ka Ruoth Nyasaye wacho niya, ‘Jogi onge gi wuon-gi, we mondo gidog e miechgi gi kue.’ ” Ruodh Israel nowacho ni Jehoshafat niya, “Donge nawachoni ni jali ok dikorna wach maber, to mana marach?” Mikaya nowacho niya, “Koro winj wach Ruoth Nyasaye: Naneno Ruoth Nyasaye kobet e kom duong’ne, kendo oganda polo duto kochung’ e bathe koni gi koni. Ruoth Nyasaye nopenjogi niya, ‘Ere ng’ama diho Ahab ruodh Israel odhi Ramoth-gilead mondo otho kuno?’ To roho ka roho nochiwo parone, nyaka roho moro nosudo mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye kawacho niya, ‘An ema abiro hoye,’ Ruoth Nyasaye nopenje ni, ‘Ere kaka ibiro hoye?’ Nodwoke ni, ‘Abiro dhi bet roho mar miriambo e dho jonabine duto.’ Ruoth Nyasaye noyiene ni, ‘Ee, in ema ibiro hoye. Dhiyo itim kamano.’ Koro sani Ruoth Nyasaye oseketo roho mar miriambo e dho jonabini duto. To kata kamano Ruoth Nyasaye oseng’adoni buch masira.” Eka Zedekia wuod Kenaana nosudo machiegni mothalo lemb Mikaya kopenje niya, “Ere kaka Roho mar Ruoth Nyasaye ne nyalo a kuoma mondo owuo kodi?” Mikaya nodwoke niya, “Chieng’ ma inidonji e ot maiye mondo ipondie, eka ning’e!” Ruodh Israel nowacho ni, “Makuru Mikaya, uter ir Amon jaduong’ Samaria kod Joash wuod ruoth, mondo jorite. Wachnigiuru niya, ‘Ruoth owacho ni mondo uket ng’atni e od tuech, kendo umiye mana kuon abang’a gi pi kende nyaka aduog kangima.’ ” To Mikaya nowacho niya, “Kiduogo kingima, to kara ok asewuoyo gi dho Ruoth Nyasaye.” Kamano ruodh Israel gi Jehoshafat ruodh Juda nodhi Ramoth-gilead. Ruodh Israel nowacho ni Jehoshafat niya, “Kwadhi e lweny, abiro rwako lewni moko mondo kik ji ng’eya, to in rwak lepi mag ruoth.” Kamano ruodh Israel noloko kite kendo ne gidhi e lweny. To ruodh Aram nosechiko jodong lweny ma jotend gechene ni kik giked gi ng’at moro amora, mak mana ruodh Israel kende. Kane jotend geche oneno Jehoshafat, ne giwacho niya, “Jal cha e ruodh Israel.” Ne gilokore ire mondo giked kode, to Jehoshafat nogiyo, mi Ruoth Nyasaye nokonye. Nyasaye nogologi kuome, nimar kane jotend geche oneno ni ok en ruodh Israel, ne giweyo lawe. To ng’at moro nodiro asere, morodhno gi kor ruodh Israel e kind chumbe mag lweny ma norwako. Mi ruoth nowacho ni jariemb gache niya, “Wichri, igola e lweny, nikech ahinyora malit.” Lweny nomedore chieng’no; mi ruodh Israel noyiengore e gache kochomo jo Aram nyaka odhiambo, mi notho ka chieng’ podho. Jehoshafat ruodh Juda nodok dalane Jerusalem kongima. To Jehu wuod Hanani ma janen nodhi romone mopenje niya, “Bende itimo maber kikonyo joricho kendo ihero joma ok ohero Ruoth Nyasaye? Mirima osemako Ruoth Nyasaye kodi nikech wachni. Kata kamano kamoro bende iber, nimar nigolo sirni milamo e piny, kendo iketo chunyi kuom luwo Nyasaye.” Jehoshafat nodak Jerusalem, to nochako owuok kolimo joge chakre Beersheba nyaka piny gode mag Efraim, modwokogi ir Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Noketo jong’ad bura e miech Juda duto mochiel gi ohinga, kendo nowachonigi niya, “Paruru gima utimo, nimar ung’ad bura e nying dhano, to ung’ado e nying Ruoth Nyasaye, nikech en kodu kung’ado bura. Emomiyo tiuru kuluoro Ruoth Nyasaye. Ritreuru kuom gima utimo, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ok oyie gi ng’ado buch amwor kata buch nyakonchiel kata chamo asoya.” Bende Jehoshafat noketo jo-Lawi gi jodolo moko kod jodong dhout Israel e Jerusalem mondo ong’ad bura e nying Ruoth Nyasaye, kendo otheg buche milaruokie. Od bura ne ni Jerusalem. Jehoshafat nochikogi kama, “Unuti tijeu gi adiera kendo gi chunyu duto kuluoro Ruoth Nyasaye. Kamano ka joweteu modak e mier mamoko okelo wach moro e nyimu, bed ni en wach nek kata wach ketho chik Nyasaye, kata buch piny, kata buch dini, kata chik moro amora, to nyaka upuonjgi ni kik giketh e nyim Ruoth Nyasaye, nimar dokech kodu kaachiel gi joweteugo. Kutimo kamano, ok nubed gi ketho. Amaria jadolo maduong’ ema notelnu e weche duto mag Ruoth Nyasaye, to Zebadia wuod Ishmael ma jaduong’ dhood Juda notelnu e weche duto mag ruoth, kendo jo-Lawi nobed jogoro. Timuru chir, kendo Ruoth Nyasaye mondo okony jogo man gi adiera.” Bang’ mano jo-Moab gi jo-Amon kod jo-Meun moko nobiro kedo gi Jehoshafat. Jomoko nonyiso Jehoshafat niya, “Oganda maduong’ moa Edom loka nam biro mondo omonji, kendo gisechopo Hazazon-tamar, miluongo bende ni Engedi.” Luoro nomako Jehoshafat, moketo chunye ni kwayo Ruoth Nyasaye, kendo nochiko jo-Juda duto mondo otue chiemo. Ji noa e miech Juda duto, mi ochokore kaachiel mondo okwa kony kuom Ruoth Nyasaye. Kane jo-Juda gi jo-Jerusalem osekoro e od Ruoth Nyasaye, Jehoshafat nochung’ e nyim laru manyien, mokwayo niya, “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerewa, donge in e Nyasaye manie polo? Donge in e ruodh ogendini duto? Nyalo gi teko duto nie lueti maonge ng’ato manyalo siri. A Nyasachwa, donge in ema nichiwo pinyni ni nyikwa Ibrahim ma osiepni, kiriembo joma nodakie mondo owe thuolo ni jogi Israel, odagie nyaka chieng’? Mi gisedakie kendo gisegeronie Hekalu mondo nyingi obedie, ka giwacho niya, ‘Ka gima rach obiro kuomwa, kaka lweny kata sand kata dera kata kech to wanachung’ e nyim Hekalu kendo e nyimi, nimar nyingi nika. Wanaywag e nyimi nikech masichwa, kwang’eyo ni iniwinjwa kendo inireswa.’ Kane jo-Israel oa e piny Misri, ne ikwerogi ni kik gimonj jo-Amon gi jo-Moab gi jo-got Seir, omiyo ne giweyogi ma ok gitiekogi. To kar goyonwa erokamano, to koro gidwaro riembowa e piny mane imiyowa mondo obed marwa. A Nyasachwa, donge ibiro kumogi? Wan waonge gi teko ma dwasirgo oganda maduong’ mabiro monjowani! Ok wang’eyo gima dwatim, to wageno mana kuomi.” Jo-Juda duto, kaachiel gi mondegi kod nyithindgi kata matindo manadi, nochung’ e nyim Ruoth Nyasaye. Eka Roho mar Ruoth Nyasaye nolor kuom Jahazia ja-Lawi, mane nie dier chokruok. Ne en wuod Zekaria, ma wuod Benaya, ma wuod Jeyel, ma wuod Matania, ma achiel kuom nyikwa Asaf. Nowacho niya, “Un jo-Juda duto gi joma odak Jerusalem, kod ruoth Jehoshafat, winjuru gima Ruoth Nyasaye owachonu. Owacho ni kik uluor oganda maduong’ni, kendo chunyu kik parre, nimar lweny ok en maru to en mar Nyasaye. Kiny uwuognigi awuoga. Gibiro biro ka giluwo yor Ziz, kendo unuyudgi e giko pony, yo wuok chieng’ mar thim Jeruel. To un, jo-Juda gi jo-Jerusalem, ok onego uked e lwenjni. Kuseriedo ni lweny, to uchung’ achung’a, mondo une kaka Ruoth Nyasaye biro lochonu. Kik uluor, kendo chunyu kik parre. Kiny uwuognigi awuoga, kendo Ruoth Nyasaye biro konyou.” Eka Jehoshafat nogoyo chonge piny, mokulo wiye nyaka e lowo, mi jo-Juda gi joma odak Jerusalem bende nogoyo chongi piny e nyim Ruoth Nyasaye ka gilame. Koro jo-Lawi ma jo-Kohath gi jo-Kora nochako wer ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel gi dwol maduong’ ahinya. Jo-Juda ne ochiew gokinyi mang’ich mondo odhi e thim Tekoa, to kane gidhi, Jehoshafat nochung’ mowachonigi niya, “Winjuru un jo-Juda gi joma odak Jerusalem! Genuru kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mi unukwo, kendo genuru kuom jonabi mage, mi unulo.” Kane oseporo wach gi joge, noyiero joma onego tel nyim jolweny korwako lep lemo, mondo opak Ruoth Nyasaye, ka wer kama: “Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye, nimar herane mosiko ochwere.” Kane gichako wer kendo peko, Ruoth Nyasaye norundo jo-Amon gi jo-Moab kod jo-got Seir, mane obiro monjo jo-Juda, mi nologi. Noyudo ka jo-Amon kod jo-Moab onywako ni jo-got Seir, motieko chuth, kendo kane gisetiekogi kamano, ne gichako negore kendgi giwegi. Kane jo-Juda ochopo kama oting’ore manie thim, mondo gine wasikgi mang’enygo, ne gineno mana ringre joma otho ka opie piny, maonge ng’ama otony. Kane Jehoshafat kod joge odhi mondo oyeki, ne giyudo dhok mathoth, gi mwandu gi lewni kod gik moko mabeyo mang’eny, mane ok ginyal ting’o duto. Ne gitieko ndalo adek ka pod giyeko, nimar gigo ne ng’eny ahinya. To chieng’ mar ang’wen ne gichokore e holo mi gipakoe Ruoth Nyasaye. Emomiyo kanyo ne ochak ni, holo mar Pak, nying ma pod iluongego nyaka chil kawuono. Eka jo-Juda gi jo-Jerusalem ne jodok Jerusalem, ka Jehoshafat otelonigi, ka gimor nikech Ruoth Nyasaye nomiyo giloyo wasikgi. Ne gidhi Jerusalem, e Od Ruoth Nyasaye ka gigoyo tung’ gi thumbe mopogore opogore. Kane ruodhi mag pinje mamoko duto owinjo kaka Ruoth Nyasaye osekedo gi wasik Israel, luoro moa kuom Ruoth Nyasaye nomakogi. Kamano piny Jehoshafat nobet gi kue, nimar Nyasache nokelo kue e kindgi gi pinje duto mokiewo kode. Mano e kaka Jehoshafat norito Juda. Ne en jahigni piero adek gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero ariyo gabich, kodak Jerusalem, Min mare ne nyinge Azuba nyar Shilhi. Jehoshafat noluwo timbe Asa wuon mare adimba. Timbene ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye. To kata kamano, hembko mane ni kuonde moting’ore ne ok okethi, kendo ji ne pok oketo chunygi kuom Nyasach kweregi. Chakruok weche Jehoshafat nyaka gikogi yudore e kitap Jehu wuod Hanani, ma koro ondik e Kitap Ruodhi mag Israel. Bende Jehoshafat ruodh Juda notimo winjruok gi Ahazia ruodh Israel mane timbene richo. Noriwore kode e tich hondho yiedhi madhi Tarshish, kendo ne gilosogi Ezion-geber. Eka Eliezer wuod Dodavahu ma ja-Maresha nokoro wach marach kuom Jehoshafat niya, “Ruoth Nyasaye biro ketho gima useloso, nikech isetimo winjruok gi Ahazia.” Kamano yiedhi nobarore, ma ok nyal dhi Tarshish. Jehoshafat notho moyike but kwerene e dala Daudi, mi Jehoram wuode nodoko ruoth kare. Ne en kod owetene ma nyingegi Azaria, Jahiel, Zekaria, Azaria, Mikael, kod Shefatia. Giduto ne gin yawuot Jehoshafat ruodh Juda. Wuon-gi nopogonigi mwandu mang’eny mag fedha gi dhahabu kod gik moko ma tekregi ng’eny kaachiel gi miech Juda mochiel gohinga. To loch nomiyo Jehoram nimar ne en wuode makayo. Kane Jehoram osebet e kom duong’ mar wuon mare kendo oguroree, nonego owetene duto kod jodongo moko bende mag Israel. Jehoram ne jahigni piero adek gariyo kane odoko ruoth, kendo norito piny kuom higni aboro, kodak Jerusalem. Noluwo timbe ruodhi Israel kaka jodhood Ahab notimo, nimar nokendo jodhood Ahab. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye. To kata kamano Ruoth Nyasaye ne ok otieko dhood Daudi, nikech nosesingorene kaachiel gi nyikwaye ni anywolane nobed e kom duong’ ka taya malielne nyaka chieng’. E ndalo loch Jehoram, jo-Edom nodagi bet e bwo loch Juda, mi ne giketo ruodhgi giwegi. Omiyo Jehoram nodhi kuno kaachiel gi jodonge mag lweny gi gechene duto, to jo-Edom nolworogi, mi Jehoram gi jotend gechene nochiew gotieno momwomo. Mano e kaka jo-Edom notieko loch Juda e Edom nyaka chil kawuono. E ndalogo Libna bende nodagi bedo e bwo loch Jehoram, nimar noseweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerene. Bende noloso hembko mane ni kuonde moting’ore e piny gode mag Juda, momiyo jo-Jerusalem oweyo Ruoth Nyasaye, kendo omiyo jo-Juda oruenyo. Eka barua noa kuom Elija janabi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Daudi kwaru owacho kama, ‘Nakel masira maduong’ kuom jogi gi nyithindgi gi mondi kod gigi duto, kendo in iwuon nibed gi tuo marach ma nocham dhokchindi kuom ndalo mang’eny nyaka giniwuog oko nikech ne ok iluwo timbe Jehoshafat wuoru kata timbe Asa ruodh Juda, to niluwo mana timbe ruodhi mag Israel. Bende nimiyo jo-Juda gi jo-Israel oweyo Ruoth Nyasaye kaka dhood Ahab nomiyo jo-Israel oweye, kendo ninego oweteni ma yawuot wuoru mane joma kare moloyi.’ ” Ruoth Nyasaye nomiyo jo-Filistia kod jo-Arabu mokiewo gi jo-Kush obedo wasik Jehoram, mi ne gimonjo jo-Juda kendo ne gikawo gik moko duto mane giyudo e od ruoth kaachiel gi yawuote gi monde, mak mana Ahazia wuode machogo ema nodong’. Bang’ mago duto Ruoth Nyasaye nomiyo tuo mar dhokchin ma ok nyal chango omako Jehoram. Tuo nomedore, mi bang’ higni ariyo dhokchinde nowuok oko mi notho gi rem malit. Joge ne ok olosone mach kaka nolosni kwerene. Ne en jahigni piero adek gariyo kane odoko ruoth, kendo norito piny kuom higni aboro kodak Jerusalem. Notho ma onge ng’ama oywage. Ne giyike e dala Daudi, to ok e liete ruodhi. Mony ma nobiro gi jo-Arabu e lwenjno nosenego yawuot Jehoram madongo duto. Kamano e kaka Ahazia wuod Jehoram machogo nodoko ruodh Juda. Ahazia ne jahigni piero ang’wen gariyo kane odoko ruoth, morito piny kuom higa achiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Athalia nyakwar Omri. Ahazia bende noluwo timbe dhood Ahab nimar min mare nopuonje timbe maricho. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe jodhood Ahab, nikech bang’ tho wuon mare, jogo nodoko jong’adne rieko marach ma ne okethe. Noyie puonjgi modhi Ramoth-gilead gi Joram wuod Ahab ma ruodh Israel mondo giked gi Hazael ruodh Aram. To jo-Aram nohinyo Joram, modok Jezreel ni mondo ochang kuom hinyruok ma noyudo Rama kokedo gi Hazael ruodh Aram. Ahazia wuod Jehoram ma ruodh Juda nodhi Jezreel mondo one Joram wuod Ahab nikech notuo. To Nyasaye nosechano ni mondo Ahazia otho kodhi limo Joram, omiyo, kane Ahazia ni kuno, nowuok gi Joram mondo girom gi Jehu wuod Nimshi, mane Ruoth Nyasaye oyiero mondo otiek od Ahab. Kane Jehu nego jodhood Ahab, noromo gi jodong Juda kod Ahazia, monegogi. Eka nochako dwaro Ahazia, monwang’e Samaria kuma noyudo opondoe. Ne gikele ir Jehu mi ginege. Ne giyike maber, nikech ne giwacho ni en nyakwar Jehoshafat mane oluwo Ruoth Nyasaye gi chunye duto. Ne onge ng’ato e od Ahazia manyalo bedo ruoth. Kane Athalia min Ahazia oneno ni wuode osetho, nonego jood ruodh Juda duto. To Jehosheba, nyar ruodh Jehoram nogolo Joash wuod Ahazia ling’ling’ kuom yawuot ruoth mane idwaro nego, mi opande e od nindo kaachiel gi japite. Jehosheba nyar ruoth Jehoram ma chi Jehoyada jadolo, kendo ma nyamin Ahazia nopando Joash, mi Athalia ne ok onege. Joash nodak kodgi kuom higni auchiel, kopondo e Od Nyasaye, e kinde mar loch Athalia. E higa mar abiriyo, Jehoyada notimo chir motimo winjruok gi jotend ogend lweny, ma gin Azaria wuod Jehoram, gi Ishmael wuod Jehohanan, gi Azaria wuod Obed, gi Maaseya wuod Adaya, kod Elishafat wuod Zikri. Ne giwuotho e piny Juda duto ka gichoko jo-Lawi mane nie miech Juda duto, kod jodong dhout israel, mi gibiro Jerusalem. Eka joma nochokore duto notimo singruok gi ruoth e Od Ruoth Nyasaye, kendo Jehoyada nowachonigi niya, “Neuru wuod ruoth! Waketeuru ruoth kaka Ruoth Nyasaye nowacho kuom nyikwa Daudi. Gima onego utim e ma: Un jodolo gi jo-Lawi kod jorit rangeye, pogreuru migepe adek. Migawo mokwongo mondo obi e Hekalu chieng’ Sabato. Migawo mar ariyo nyaka rit od ruoth, kendo migawo mar adek nyaka rit rangach miluongo ni Ranga Mise, to ji mamoko duto nobed e laru mar Od Ruoth Nyasaye. Jodolo gi jo-Lawi makonyogi kende ema nyalo donjo e Hekalu, nimar gin joma owal ni Ruoth Nyasaye, to ji mamoko duto kik donji kata achiel, kaluwore gi chik Ruoth Nyasaye. Jo-Lawi nyaka lwor ruoth ka girite, ka ng’ato ka ng’ato omako gilwenje e lwete. Ka ng’ato moro amora dwaro donjo e Hekalu, to negeuru. Bende kamoro amora ma ruoth dhiye, to koweuru kurite.” Jo-Lawi gi jo-Juda duto notimo gik moko duto mana kaka Jehoyada jadolo nochikogi. Ng’ato ka ng’ato kuomgi nokelo joge mane onego a e tich chieng Sabato, kaachiel gi mago mane onego ochak tich chieng’no, nimar Jehoyada jadolo ne ok omiyo migawo moro amora thuolo mara. Nopogo ni jotend askechego tonge gi kuodi kod okumbni mane mag ruoth Daudi mane okan e Od Ruoth Nyasaye. Nochano ji duto mondo orit ruoth, ka ng’ato ka ng’ato omako gilweny e lwete, chakre yo milambo nyaka nyandwat mar Hekalu, ka giluwo kendo-mar-misango kaachiel gi Hekalu. Eka Jehoyada nogolo ruoth oko, mosidhone osimb duong’, kendo omiye kitap chik, mi gikete ruoth. Jehoyada gi yawuote nowire gi mo ka gikok niya, “Ruoth mondo odag aming’a!” Kane Athalia owinjo mahu mar joma ringo kendo pako ruoth, nodhi e Od Ruoth Nyasaye kama ne gintie. Noneno ruoth kochung’ e bath sich ruoth e dhoot, ka tung’ ywak kendo ji wer. Ji duto ne mor kendo ne goyo tung’, ka jower otelonigi gi thum. Athalia noyiecho lepe ka kok niya, “Ujemo! Ujemo!” Eka Jehoyada jadolo noluongo jatend askeche, mowachonigi niya, “Goleuru oko! Kik unege e Od Ruoth Nyasaye, kendo ka ng’at moro oluwe, to neguru ng’atno.” Omiyo ne gimake, kendo kane gichopo e dhoranga dala ruoth miluongo ni Ranga Farese, ne ginege kanyo. Eka Jehoyada, kaachiel gi ji kod ruoth bende, ne josingore ni ginibed jo-Ruoth Nyasaye. Mi ji duto nodhi momuko od Baal, gi kende-mag-liswa, kod kido duto mag Baal e nyim kende-mag-liswago. Jehoyada noketo jorit e Od Ruoth Nyasaye e bwo jodolo gi jo-Lawi. Daudi nosechano jodolo gi jo-Lawi mondo orit Od Ruoth Nyasaye, kendo omiye misengni miwang’o pep, kaka ondiki e chik Musa, ka giwero wende mor kaluwore gi chik mane en owuon ogolo. Jehoyada noketo jorit e dhorangeye mag Od Ruoth Nyasaye ni kik ng’ato man gi chola donjie. Eka nodhi gi jotend askeche gi jodongo kod jotend ji kaachiel gi ji duto, kendo ne giwuok gi ruoth e Od Ruoth Nyasaye. Ne gikowe nyaka od ruoth, ka giluwo dhorangach mamalo, mi ne gikete e kom duong’ne. Kane Athalia oseneg, ji duto nobedo mamor, kendo Jerusalem nokue. Joash ne jahigni abiriyo kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero ang’wen, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Zibia nyar Beer-sheba. Timbe Joash ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye kuom ndalo duto mag Jehoyada jadolo. Jehoyada noyudone mon ariyo, mane onywologo yawuowi gi nyiri. Bang’ mano, Joash noketo chunye mondo olos Od Ruoth Nyasaye. Nochoko jodolo gi jo-Lawi, mowachonigi niya, “Wuothuru e miech Juda, usol pesa kuom jo-Israel duto mondo ulosgo od Nyasachu higa ka higa. Neuru ni utimo piyo.” To jo-Lawi ne ok otimo kamano. Omiyo Ruoth noluongo Jehoyada jadolo maduong’, mopenje niya, “Ang’o momiyo ok ijiw jo-Lawi mondo osol osuru kuom jo-Juda gi jo-Jerusalem? En osuru mane Musa jatich Ruoth Nyasaye oketo kuom jo-Israel mondo olosgo Hemb-Romo. Neye kaka Athalia, dhako machachno, gi yawuote, oseketho Od Nyasaye, kendo gisekawo gik moko duto mitiyogo tich Nyasaye, mi giketo ni Baal.” Bang’e ruoth nogolo chik mondo olos sanduk, oket e dhood Hekalu mar Ruoth Nyasaye gi yo ka oko, kendo ogo milome e Juda gi Jerusalem duto mondo ji ochiw ni Ruoth Nyasaye osuru mane Musa jatich Nyasaye oketo kuom jo-Israel e thim. Mano omiyo jodongo gi ji duto nokelo osuru gi mor, ma giketo e sandugno nyaka ne gitieko. E kinde ka kinde mane jo-Lawi onenoe ka pesa ng’eny e sanduk, ne gitere ni jodong ruoth. Eka jogoro mar ruoth gi jatich jadolo maduong’ ne jobiro mondo okaw sanduk. Kane gisegolo pesa, ne gidwoko sanduk kare. Kamano e kaka ne gitimo pile pile, mi ne gichoko pesa mogundho. Ruoth kod Jehoyada nomiyo nyipeche mane rito tich loso Od Ruoth Nyasaye pesago. Jogo nondiko jogedo gi jopa bao kod joma olony e tich chuma, gi mula mondo olos Od Ruoth Nyasaye. Kamano jotich ne tiyo, kendo tich nodhi nyime malong’o e lwetgi, mi ne giloso Od Nyasaye maber kendo motegno, moloyo kaka ne en chon. Kane gisetieko tich, ne gikelo pesa modong’ ni ruoth gi Jehoyada, mi ne gilosogo tewni mag ubani gi agulini mag dhahabu gi mag fedha mondo okonyruokgo e Od Ruoth Nyasaye kuom misengni miwang’o pep, kod tije moko mag Hekalu. Ne gitimo misengni miwang’o pep e Od Ruoth Nyasaye pile pile ndalo duto mag Jehoyada. Jehoyada koro noti, kendo hike oniang’, mi notho kane en jahigni mia achiel gi piero adek. Ne oyike e dala Daudi but liete ruodhi, nikech nosetimo maber e Israel kotiyo ni Nyasaye, kendo koloso Hekalu. Kane Jehoyada osetho, jodong Juda nolondho ruoth, mi noyie luwo riekogi. Koro ji noweyo Od Ruoth Nyasaye, mi gitiyo ni sirni milamo gi nyiseche mamoko. Kethono nomiyo Nyasaye okecho kod jo-Juda gi jo-Jerusalem. Kata kamano nooronigi jonabi mondo odwokgi ire. Jonabigo nosiemogi, to ne gidagi winjo. Roho mar Nyasaye nobiro kuom Zekaria wuod Jehoyada jadolo, mi nochung’ kama oting’ore, mowacho ni ji niya, “Nyasaye owacho kama, ‘Ang’o momiyo uketho chikna, momiyo ok unyal yudo hawi? Un useweya, omiyo an bende aseweyou.’ ” To ne giriwore ni Zekaria mi ne gigoye gi kite e laru mar Od Ruoth Nyasaye kaka ruoth nochikogi, mi otho. Kamano wi ruoth Joash nowil gi ng’wono mane Jehoyada otimone, konego Zekaria wuod Jehoyada ma notho kaywak niya, “Ruoth Nyasaye mondo one, kendo ochul kuor.” Bang’ higa achiel jolweny ma jo-Aram nobiro monjo Joash. Ne gibiro Juda gi Jerusalem, mi ne ginego jodongo duto mag pinyno, to mwandu duto mane gikawo kuomgi ne gioro ni ruodh Damaski. Kata nobedo ni jo-Aram nobiro gi jolweny manok, Ruoth Nyasaye nochiwo oganda maduong’ mag jolweny e lwetgi, nimar jo-Juda noseweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Kamano jo-Aram notimo gima buch Ruoth Nyasaye noseng’ado kuom Joash. Kane jo-Aram osea, ne giweyo Joash kohinyore malit. Eka jodonge noriwone nikech remb wuod Jehoyada jadolo, mi ne ginege e kitandane. Kamano e kaka notho, mi ne giyike e dala Daudi, to ok kar yiko ruodhi. Joma noriwone ne gin Zabad wuod Shimeath nyar Amon, kod Jehozabad wuod Shimrith nyar Moab. Weche mang’eny mane jonabi okoro kuome ka gisiemego, kendo kaka noloso Od Ruoth Nyasaye, kaachiel gi timbe yawuote, ondiki e kitabu monyisie weche mag Kitap Ruodhi. Amazia wuode nodoko ruoth kare. Amazia ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, kendo norito piny kuom higni piero ariyo gochiko, kodak Jerusalem. Timbe Amazia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, to ne ok otimgi gi chunye duto. Kane osegurore e tich ruoth, nonego joma nonego wuon mare mane ruoth. Ne ok onego nyithindgi, to noluwo chik mondiki e kitap Musa, kama Ruoth Nyasaye owachoe niya, “Kik uneg wuone nikech richo mag nyithindgi, bende kik uneg nyithindo nikech richo mag wuonegi, to ng’ato ka ng’ato noneg mana nikech richone owuon.” Eka Amazia nochoko jo-Juda gi jo-Benjamin duto moketonigi jotelo madongo gi matindo kaluwore gi dhoutgi. Nokwano joma osetieko higni piero ariyo kod mosekadho kanyo, monwang’o ni gin joma ochwiny alufu mia adek moromo kedo, kendo mong’eyo diro tong’ kod ting’o okumba. Bende nondiko jo-Israel mathuondi alufu mia achiel kuom kilo alufu adek mag fedha. To ng’at Nyasaye moro nobiro ire mowachone niya, “A Ruoth, kik iwe jolweny mag jo-Israel dhi kodi nimar Ruoth Nyasaye ok ni kod jo-Israel ma jo-Efraimgi. To kiparo ni mano e kaka inyalo loyo lweny, to Nyasaye biro mana miyo wasiki loyi, nimar en ema en gi teko mar konyo kata mar wito.” Amazia nopenjo ng’at Nyasaye niya, “To wabiro timo ang’o kuom kilo alufu adek ma asemiyo jolweny ma jo-Israel?” Ng’at Nyasaye nodwoke niya, “Ruoth Nyasaye nigi teko mar miyi moloyo mago.” Eka Amazia noriembo jolweny mane oa Efraim, mi ne gidok miechgi ka gikecho ahinya gi jo-Juda. To Amazia notimo chir, mowuok gi jo-Juda ka gidhi holo Kado, mi ne ginego jo-Seir alufu apar kuno. Bende ne gimako ji alufu apar kangima, mi ne gitero ewi lwanda moro, kendo ne gidhirogi piny, mi githo ka gitur bonje bonje. To jolweny mane Amazia oriembo ni ok ginyal dhi kode e lweny nomwomore kuom miech Juda chakre Samaria nyaka Beth-horon, mi ne ginego ji alufu adek, kendo gipeyo gik mang’eny. Kane Amazia oa nego jo-Edom, nobiro gi nyiseche jo-Seir, moketogi ka nyisechene, kolamogi kendo owang’onigi ubani. Emomiyo Ruoth Nyasaye nokecho gi Amazia, moorone janabi moro, mopenje niya, “Ang’o momiyo igeno kuom nyiseche mag jopiny moro mane ok nyal reso joma lamogi e lweti?” Kane pod janabino wuoyo, ruoth nopenje niya, “Waseketi jabuch ruoth koso? Ling’! Koso idwaro tho?” Mi janabi noling’ matin, to bang’e nowacho niya, “Koro ang’eyo ni Nyasaye osechano mondo otieki, nikech isedagi winjo puonjna.” Bang’e Amazia ruodh Juda noporo wach gi joge mane ng’adone rieko, mi ooro joote ir Jehoash wuod Jehoahaz ma wuod Jehu, ruodh Israel, kowachone niya, “Bi mondo waradi.” To Jehoash ruodh Israel nodwoko Amazia ruodh Juda gi ngero niya, “Okuro moro man Lebanon nooro wach ni yath maduong’ man Lebanon, kowachone niya, ‘Yie mondo wuoda okend nyari.’ To nopo ka le moro kadho kanyo, monyono okurono, moketho. In Amazia, iwuorori ni iseloyo jo-Edom, mi koro iwuoyo gi sunga. To ber mondo ibed mana e dala. Ang’o momiyo iero miero ma biro tieki kaachiel gi jo-Juda?” To Amazia ne ok odewo, nimar ne en dwaro Nyasaye mondo ochiw jo-Juda e lwet wasikgi, nikech ne gigeno kuom nyiseche jo-Edom. Omiyo Jehoash ruodh Israel nodhi Beth-shemesh dala mar Juda. Nokedo gi Amazia ruodh Juda kuno, kendo jo-Israel noloyo jo-Juda, moringo nyaka miechgi. Jehoash ruodh Israel nomako Amazia wuod Joash ma wuod Ahazia, ruodh Juda, e Beth-Shemesh, modwoko Jerusalem. Nomuko bath ohinga mar Jerusalem ma borne mita mia ariyo, chakre dhoranga Efraim nyaka dhorangach kama ohinga ogomogo. Nokawo fedha gi dhahabu kod gik moko duto mane onwang’o e Od Ruoth Nyasaye mane Obed-edom rito. Nokawo bende mwandu mag od ruoth, kaachiel gi ji moko, motueyo ka gir singo. Eka nodok Samaria. Amazia wuod Joash ruodh Juda nodak higni apar gabich bang’ tho Jehoash wuod Jehoahaz, ruodh Israel. Chakruok timbe Amazia nyaka gikogi, ondiki e Kitap Ruodhi mag Juda gi Israel. Chakre ndalo mane Amazia oweyoe Ruoth Nyasaye, jo-Jerusalem moko nojame, mi noringo nyaka Lakish. To ne gilawe, mi ginege kuno. Ne giting’o ringre gi farese, ka gidwoko e dala Daudi, mi noyike but kwerene. Jo-Juda duto noketo Uzia ruoth kar Amazia wuon mare, ka en jahigni apar gauchiel. Kane wuon mare osetho, nokawo dala mar Elath modwoko ni jo-Juda, eka nochiele gi ohinga. Uzia ne jahigni apar gauchiel kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero abich gariyo, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jekolia nyar Jerusalem. Timbe Uzia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe Amazia wuon mare. Noketo chunye kuom luwo Nyasaye e ndalo Zekaria, jal mane opuonje luoro Nyasaye, kendo ndalo duto mane oluwoe Ruoth Nyasaye, noyudo gueth. Uzia nodhi kedo gi jo-Filistia, momuko ohinga mar Gath gi mar Jabne kod mar Ashdod. Nogero mier e gweng’ Ashdod kod kuonde moko e piny Filistia. Nyasaye nokonye loyo jo-Filistia, gi jo-Arabu mane odak Gur-baal, kod jo-Meun. Uzia noketo ni jo-Amon osuru, kendo humbe nolak nyaka mbap Misri, nimar nosedoko ruoth maduong’ ahinya. Nogero kuonde maboyo mag ng’icho e Jerusalem e dhorangach kama ohinga ogomogo, gi e dhoranga Hoho, kod e giko ohinga, moketoe gilweny. E thim bende nogeroe kuonde maboyo mag siro lweny, kendo nokunyo yewni mang’eny, nimar ne en gi jamni mathoth e piny gode kendo e piny pap, bende ne en gi jopur gi jopith mzabibu mane tiyone e gode kod kuonde momew, nikech nohero pur. Uzia ne nigi joma oikore ni lweny, mopog e migepe kaka Jeyel jagoro gi Maaseya jatelo nosechano. Achiel kuom jotend lweny mag ruoth ma nyinge Hanania ema noritogi. Kar romb jodong dhoudi mane thuondi mager wuokie ne alufu ariyo gii mia auchiel. Ne gin jotend jolweny marateke alufu mia adek gabiriyo gi mia abich (307,500) ma dikony ruoth kedo gi wasike. Uzia noiko ni jolweny kuodi gi tong’ gi ogute kod akor mag chuma, gi atunge gi kite midiro gorujre. Noloso masinde midirogo aserni gi kite madongo mane joma riek ofwenyo, moketo kuonde maboyo mag ng’icho, kod kuonde ma ohinga ogomogo e Jerusalem. Humbe nolak malach ahinya, kendo nodoko motegno nikech Ruoth Nyasaye nokonye miwuoro. Kane Uzia osedoko motegno kamano, nobedo jasunga mi okethore. Nochayo Ruoth Nyasaye ma Nyasache, modonjo ei Hekalu mar Ruoth Nyasaye mondo owang’ ubani e kendo-mar-ubani. To Azaria jadolo, kaachiel gi jodolo mamoko mag Ruoth Nyasaye piero aboro ma jochir noluwe mondo okwere, ka giwachone niya, “Wang’o ubani ni Ruoth Nyasaye ok en tiji, Uzia, to en tich jodolo ma nyikwa Harun, mowal ni tijno. Aye Kama Ler! Iketho! Ruoth Nyasaye nyalo kumi nikech wachni.” To Uzia nokecho. Noyudo ka en gi tap mach e lwete, mondo owang’ie ubani. To kane mirima omake gi jodolo kamano, dhoho notuch e lela wang’e e nyim jodolo e Od Ruoth Nyasaye but kendo-mar-ubani. Kane Azaria jadolo maduong’ gi jodolo duto orange, ne gineno dhoho e lela wang’e, mi gigole oko mapiyo. To en bende noreto mondo owuogi, nimar Ruoth Nyasaye nosechwade. Ruoth Uzia nobedo jadhoho nyaka chieng’ thone, emomiyo nodak e ot kar kende, kendo ne ok oyiene donjo e Od Ruoth Nyasaye. Jotham wuode nobedo jatend od ruoth, kendo norito piny. Chakruok weche Uzia nyaka gikogi, Isaya janabi wuod Amoz ema nondiko. Uzia notho, moyike but kwerene e paw liete ruodhi, to ok e lietegi hie, nimar ne en jadhoho. Jotham wuode nodoko ruoth kare. Jotham ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Jerusha nyar Zadok. Timbe Jotham ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe Uzia wuon mare, kendo en ne ok odonjo e Hekalu kaka wuon mare nodonjo. To timbe ji ne pod richo. Jotham nogero dhorangach mamalo mar Od Ruoth Nyasaye, kendo notiyo ahinya kuom gero ohinga mar Ofel. Bende nogero mier e piny gode mag Juda gi kuonde maboyo mag ng’icho kod mag siro lweny e gode motimo bunge. Nokedo gi ruodh jo-Amon, mi oloyo. E higano jo-Amon nomiye kilo alufu ang’wen mag fedha, gi gunde alufu apar mag ngano, kod gunde alufu apar mag shairi. Ne gimedo miye kamano e higa mar ariyo kod mar adek. Kamano Jotham nobedo gi teko, nikech timbene ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasache. Koro weche moko mag Jotham, gi lwenjene, kod timbene duto, ondiki e kitap Weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel gi Juda. Ne en jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Jerusalem. Notho moluwo kwerene, mi noyike e dala Daudi. Ahaz wuode nodoko ruoth kare. Ahaz ne jahigni piero ariyo kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gauchiel, kodak Jerusalem. To timbene ne ok long’o e nyim Ruoth Nyasaye kaka timbe Daudi kwar mare ne long’o. Noluwo timbe maricho mag ruodhi mag Israel, mothedho koda ka kido mag Baal. Nowang’o ubani e holo mar Ben-hirom, kendo nowang’o yawuote ka misango, koluwo timbe makuero mag ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe thuolo ni jo-Israel. Bende notimo misengni, kendo nowang’o ubani e hembko, gi ewi gode, kod e tiend yath moro amora motimo otiep. Emomiyo Ruoth Nyasaye ma Nyasache ne ochiwe e lwet ruodh Aram, mi oloye, kendo omako joge mang’eny, motero Damaski. Bang’e Ruoth Nyasaye nochiwe e lwet ruodh Israel ma bende noloye, monego joge oyokre. Odiechieng’no, Peka wuod Ramalia nonego jo-Juda ma thuondi mia achiel gi piero ariyo. Ne ologi nikech ne giseweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Zikri thwon Efraim nonego Maaseya wuod ruoth, gi Azkiram jaduong’ od ruoth, kod Elkana jalup ruoth. Jo-Israel nomako owetegi alufu mia ariyo, (200,000) kaachiel gi mondgi gi nyithindgi machwo kod manyiri. Bende ne giyako mwandugi mang’eny ma gitero Samaria. To noyudo ka janabi mar Ruoth Nyasaye ni kuno ma nyinge Oded. Nodhi romo ni jolweny mane dok Samaria, mowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu nochiwo jo-Juda e lwetu nimar nokecho kodgi, to un koro usenegogi achadha marach, mi wachno osetundo e polo. To eka pod udwaro ni mondo jo-Juda gi jo-Jerusalem machwo gi mamon obed wasumbni mau! Un uwegi donge un gi ketho e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachu? Koro winjuru! Weuru oweteu mane umako odhi, nimar Ruoth Nyasaye chiegni kecho kodu.” Azaria wuod Johanan gi Berekia wuod Meshilemoth gi Jehizkia wuod Shalum kod Amasa wuod Hadlai ma jodong Efraim bende nodhi romo ni joma ne a e lweny, mokwerogi, kawachonigi niya, “Ok unyal kelo joma omaki kaeni, nimar kutimo kamano, to ubiro miyo waketho e nyim Ruoth Nyasaye, kwamedo richo ewi mago mane wasetimo. Kethowa osebedo mang’eny ahinya, omiyo Ruoth Nyasaye okecho malich gi jo-Israel.” Kane jolweny owinjo wechego, ne gigonyo joma omaki, kendo ne gidwoko gik mane oyaki, ka jodongo gi joma nochokore neno. Mi joma nyinggi oseluongigo nokonyo joma omaki, kamiyo joma ne ni duge nengni mogol kuom gik moyaki. Ne gichiwonigi lewni kod wuoche, kendo ne gimiyogi chiemo, bende ne giwirogi gi mo. Ne giting’o jogo duto moyomno gi kenje, ka giterogi kuom jowetegi Jeriko, dala mar othidhe. Bang’e ne gidok Samaria. E kindeno ruoth Ahaz nokwayo ruodh Asuria mondo okonye, nikech jo-Edom noseduogo momonjo jo-Juda, mi oloyo, kendo omako ji mang’eny. Jo-Filistia bende nosemonjo miech Juda manie piny pap kod manie thim. Ne gikawo Beth-shemesh gi Aijalon gi Gederoth kod Soko gi Timna gi Gimzo kod mier mokiewo kodgi, mi gidakie. Ruoth Nyasaye nothiro jo-Juda nikech Ahaz ruodhgi notimo timbe machach e Juda, koweyo Ruoth Nyasaye. Tiglath-pileser ruodh Asuria nobiro ir Ahaz, to kar konye, to nomonje. Emomiyo Ahaz nokawo gik moko e Od Ruoth Nyasaye gi od ruoth kod ut jodongo, momiyo ruodh Asuria kaka osuru, to mano ne ok okonye. To Ahaz achielni nomedo ketho ni Ruoth Nyasaye e ndalo mar chandruokne, nikech notimo liswa ni nyiseche mag jo-Damaski mane oyudo oseloye. Nowacho niya, “Abiro golo liswa ni nyiseche mag ruodhi Aram, mondo okonya kaka ne gikonyo ruodh Aram.” To ne gimiyo othirno kaachiel gi jo-Juda duto. Bende Ahaz nochoko gik lemo mag Od Nyasaye, mong’ado ong’ado. Noloro dhout Hekalu mar Ruoth Nyasaye, kendo nogero kende-mag-liswa kuonde duto e Jerusalem. Noloso hembko e mier duto mag Juda mondo owang’ie ubani ni nyiseche manono, kokwinyogo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerene. Chakruok weche Ahaz nyaka gikogi, kaachiel gi timbene duto, ondiki e Kitap Ruodhi mag Juda gi Israel. Ahaz notho, moluwo kwerene, mi noyike Jerusalem, to ok e liete ruodhi Israel. Hezekia wuode nodoko ruoth kare. Hezekia ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero ariyo gochiko, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Abija nyar Zekaria. Timbe Hezekia ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, kaka timbe Daudi kwar mare. E due mokwongo mar higa mane ochakoe lochne, noyawo dhout Hekalu mar Ruoth Nyasaye, moloso. Noluongo jodolo gi jo-Lawi, mochoko e laru ma yo wuokchieng’, mi nowachonigi niya, “Winjuru un jo-Lawi! Pwodhreuru, kendo upwodh Od Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu, kugolo chilo man Kama Ler. Kwerewa noweyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa kane gitimo timbe maricho e nyime. Ne giweye, mi gilokone ng’egi, kendo kata mana kar dakne, ne ok gidwar neno. Bende ne ginego teyni, mi giloro dhout agola, kendo ne giweyo wang’o ubani kata timo misengni miwang’o pep ni Nyasach Israel e Hekalu. Emomiyo Ruoth Nyasaye nokecho, moloko jo-Juda gi Jerusalem gima lich miwuoro, mabwogo ji, kendo michicho, kaka uneno uwegi. Mano emomiyo wuonewa notho e lweny, kendo yawuotwa gi nyiwa kod mondwa oseter kuma bor e tuech. Koro adwaro singora ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ni wanamak chikne, mondo chunye olend kuom mirima mager ma en go kodwa. Un nyithinda, kik koro umalru, nimar Ruoth Nyasaye oseyierou mondo uti e nyime ka jodolone, kutimone misengni.” Eka Mahath wuod Amasai gi Joel wuod Azaria ma joka Kohath, kod Kish wuod Abdi gi Azaria wuod Jahalel ma joka Merari, kod Joa wuod Zima gi Eden wuod Joa ma joka Gershon, kod Shimri gi Jeuel ma joka Elizafan, kod Zekaria gi Matania ma joka Asaf, kod Jehuel gi Shimei ma joka Heman, kod Shemaya gi Uziel ma joka Jeduthun, ma duto jo-Lawi, nochoko jowetegi kaachiel. Ne gipwodhore giduto, eka ne gidonjo e Od Ruoth Nyasaye, mi gilose kaka ruoth nochikogi e nying Ruoth Nyasaye. Jodolo nodonjo e ot ma iye mar Hekalu mondo gilosi. Ne gigolo chilo duto mane giyudo e Od Ruoth Nyasaye, mi giketo e laru mar Hekalu, eka jo-Lawi nokawo chilono, motero e aora Kidron. Ne gichako tich loso hekalu chieng’ mokwongo mar due mokwongo, mi ne gichopo e agoch Hekalu chieng’ mar aboro mar dueno. Eka ne giloso Od Ruoth Nyasaye kuom ndalo aboro moko, mi ne gitieko tich chieng’ mar apar gauchiel mar due mokwongono. Bang’e ne gidhi ir ruoth Hezekia e ode, mi giwachone niya, “Waseloso Od Ruoth Nyasaye duto, kaachiel gi kendo-mar-misango, kod mesa mar makati miketo e nyim Ruoth Nyasaye pile, kaachiel gi gik lemo duto. Bende gik moko duto mane ruoth Ahaz owito e ndalo lochne kane oweyo Ruoth Nyasaye, waseiko mwapwodho, kendo koro waseketogi e nyim kendo-mar-misango mar Ryuoth Nyasaye.” Kinyne Hezekia nochiew gokinyi mang’ich, moluongo jodong Jerusalem kanyakla, mi gidhi e Od Ruoth Nyasaye. Ne gikelo ruedhi abiriyo gi rombe abiriyo gi nyirombe abiriyo kod nyuogi abiriyo, mondo gitimgo misango mar golo richo mag dhood joka ruoth gi mag jodolo kod mag jo-Juda duto. Nochiko jodolo ma nyikwa Harun mondo otim kodgi misango e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye. Omiyo noyang’ ruedhi gi imbe kod nyirombe, kendo rembgi nomi jodolo, moolo e kendo-mar-misango. Eka nokel nyuogi mag misango mar golo richo e nyim Ruoth gi joma ochokore, mi ne giketo lwetgi kuomgi. Bang’e jodolo noyang’ogi mi gitimo misango mar golo richo kod rembgi e kendo-mar-misango mondo ochulgo richo mag jo-Israel duto. Ne gitimo kamano nikech ruoth nochiko mondo otim misango miwang’o pep, kod misango mar golo richo, mondo opwodhgo richo mag jo-Israel duto. Hezekia noketo jo-Lawi e Od Ruoth Nyasaye, momiyogi thumbe mopogore opogore, kaluwore gi chik Daudi, gi mar Gad janen mar ruoth, kod mar Nathan janabi. Chik mane jonabi ogolono noa kuom Ruoth Nyasaye. Kane jo-Lawi oseikore gi thumbe mane Daudi oloso, kendo jodolo bende oikore gi tungegi, Hezekia nogolo chik mondo otim misango miwang’o pep e kendo-mar-misango. Kane jodolo ochako timo misango miwang’o pepno, jo-Lawi bende nochako wer, kendo ne gigoyo tung’ kaachiel gi thumbe mane Daudi ruodh Israel oloso. Joma nochokore duto nolamo Nyasaye, ka jower wer, kendo jogo tung’ goyo tungegi. Mano nodhi nyime nyaka misango miwang’o pep norumo. Eka ruoth kod ji duto mane ni kode nokulore, kalamo Ruoth Nyasaye. Bang’e ruoth Hezekia kod jodonge nochiko jo-Lawi mondo opak Ruoth Nyasaye gi wende mane Daudi kod Asaf janen ochwogo. Ne giwer gi mor, kendo ne gikulore ka gilamo Ruoth Nyasaye. Eka Hezekia nowacho niya, “Kaka usechiworu ni Ruoth Nyasaye, koro keluru misengni mag erokamano e Od Ruoth Nyasaye.” Mi joma nochokore nokelo misengni mag erokamano. Gik mane okel mondo otimgo misango miwang’o pep, ne gin ruedhi piero abiriyo, gi imbe mia achiel, kod nyirombe mia ariyo. Mago duto nochiw mondo otimgo misango miwang’o pep ni Ruoth Nyasaye. To mago mane okel ni mondo otimgo misengni mag erokamano ne ruedhi mia auchiel gi rombe alufu adek. Jodolo ne nok ahinya, mane ok nyal yang’o jamni mitimogo misengni miwang’o pep, emomiyo jowetegi ma jo-Lawi nokonyogi tich nyaka jodolo moko notieko pwodhore. Jo-Lawi ne jokinda kuom tich pwodhruokgi moloyo jodolo. Ewi tich timo misengnigo ne nitie bende tich dolo mar wang’o bor mag misengni mag erokamano, kaachiel gi misengni miolo piny kuom misengni miwang’o pep. Kamano e kaka tich Od Ruoth Nyasaye nodwok kare, Hezekia gi joge duto ne mor nikech gima Nyasaye nosetimonigi, nimar gino nitimore apoya. Hezekia nooro joote ir jo-Israel gi jo-Juda duto, kendo nondiko barupe bende ni jo-Efraim gi jo-Manase koluongogi ni mondo gibi Jerusalem e Od Ruoth Nyasaye mondo gitim Sap Pasaka ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel. Ruoth noseporo wach gi jodonge kod jobura duto man Jerusalem ni mondo gitim Pasaka e due mar ariyo. Ne ok ginyal time e ndalo monego timee, nimar jodolo ne pok opwodhore mang’eny moromo, to ji bende ne pok ochokore Jerusalem. Wachni ne ber ni ruoth kod jobura duto. Kamano ne ging’ado bura mondo ogo milome e Israel duto, chakre Beer-sheba, yo milambo nyaka Dan, yo nyandwat, mondo ji obi Jerusalem otim Pasaka ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, nikech ji ne pok otime mang’eny kaka chik dwaro. Omiyo joote nodhi e piny Israel gi Juda duto, kaka ruoth nochiko, ka gitero barupe moa kuom ruoth gi jodonge, mondikie niya, “Un jo-Israel mosetony e lwet ruodhi mag Asuria, koro duoguru ir Ruoth Nyasaye ma Nyasach Ibrahim gi Isaka kod Israel, mondo en bende oduog iru. Kik uchal gi kwereu kod oweteu mane oweyo ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi, momiyo noweyogi ma gikethore chuth kaka uneno. Koro kik utim wichteko kaka kwereu notimo, to chiwreuru ni Ruoth Nyasaye, kendo udonj e Hekalu, ma Ruoth Nyasaye oseguedho mondo obed mare nyakachieng’. Tiuru ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mondo chunye olend kuom mirima mager ma en go kodu. Kuduogo kuom Ruoth Nyasaye, eka oweteu gi nyithindu noyud ng’wono kuom joma nomakogi, mi giniduogi e pinyni, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ng’won, kendo jamiwafu, omiyo ka uduogo kuome, to ok noloknu ng’eye.” Kamano joote nodhi e dala ka dala e piny Efraim gi Manase duto nyaka Zebulun, to ji nonyierogi anyiera ka charogi. Mak mana jomoko manok ma chunygi muol ema noa Asher gi Manase kod Zebulun, mobiro Jerusalem. To piny Juda ema ne Nyasaye otiyoe gi teko, momiyogi chuny achiel mar winjo wachne kaka ruoth gi jodonge nochikogi. Omiyo ji mang’eny nochokore Jerusalem e due mar ariyo, mondo gitim Sap Makati maduong’ miwuoro. Ne gigolo kende-mag-liswa duto mane ni Jerusalem, kaachiel gi kende miwang’oe ubani, mi giwito e holo Kidron. Ne ginego nyarombo mar Pasaka chieng’ due apar gang’wen mar due mar ariyo. Jodolo gi jo-Lawi noyudo wichkuot, omiyo ne gipwodhore mi gikelo misengni miwang’o pep e Od Ruoth Nyasaye. Ne gikawo keregi e tich, kaluwore gi chik Musa ng’at Nyasaye, kendo jodolo nokiro remo mane jo-Lawi ogamonigi. Ne nitie ji mang’eny e chokruok mane pok opwodhore, omiyo jo-Lawi nonego nyarombo mar Pasaka ni ng’ato ka ng’ato mane ok ler, mondo opwodhe ni Ruoth Nyasaye. Adieri, ji mathoth, ma ng’enygi noa Efraim gi Manase gi Isakar kod Zebulun, ne pok opwodhore, to kata kamano ne gichamo Pasaka, ka ok giluwo chik. To Hezekia nokwayonigi kawacho niya, “Ruoth Nyasaye mang’won, ma Nyasach kwerewa, mondo ong’won ni ng’ato ka ng’ato moketo chunye kuome, kata obedo ni ng’atno ok opwodhore kaka chik Hekalu dwaro.” Mi Ruoth Nyasaye nowinjo kwayo Hezekia moweyo ni ji kethogi. Jo-Israel mane ni Jerusalem notimo Sap Makati ma ok ketie Thowi gi mor maduong’ kuom ndalo abiriyo, kendo jo-Lawi gi jodolo ne pako Ruoth Nyasaye odiechieng’ kodiechieng’, ka giwerne gi tekogi duto. Hezekia nopako jo-Lawi duto, nimar ne gitiyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi. Eka joma nochokorego duto noyie ni mondo gimed timo sawo kuom ndalo abiriyo moko, mi ne gitimo kamano gi mor. Hezekia ruodh Juda nomiyogi ruedhi alufu achiel gi rombe alufu abiriyo mondo gitimgo misango, to jodongo nochiwo ruedhi alufu achiel gi rombe alufu apar. Mi jodolo mang’eny ahinya nopwodhore. Joma nochokore duto mane oa Juda, kod jodolo gi jo-Lawi, kaachiel gi ji mane oa Israel kod jodak manie Israel gi Juda ne jobedo gi mor maduong’. Kamano ne nitie mor maduong’ ahinya Jerusalem, nimar chakre ndalo Solomon wuod Daudi ruodh Israel, gimoro machal kamano ne pok otimore Jerusalem. Jodolo gi jo-Lawi noguedho joma nochokore, mi Nyasaye nowinjogi, ka lemogi otundo kar dakne e polo. Kane mago duto oserumo, jo-Israel duto mane osechokore Jerusalem nodhi e miech Juda. Ne gimuko sirni milamo mag kite gi mag yien, gi ut lemo mag hembko, kod kende-mag-liswa e piny Juda gi Benjamin kod Efraim gi Manase, nyaka ne gitieko kethogi duto te. Eka jo-Israel duto nodok e miechgi. Bang’e Hezekia nopogo jodolo gi jo-Lawi e migepe mopogore opogore, kaka tichgi nobet. Moko noketo mondo otim misengni miwang’o pep, to moko misengni mag sawo, kendo moko mondo orit dhorangeye mag Od Ruoth Nyasaye, to moko mondo ogo erokamano kendo opak Ruoth Nyasaye gi wer. Ruoth ne golo kuom mwandune owuon gik mitimogo misengni miwang’o pep okinyi godhiambo, kod miwang’o e ndalo mag Sabato, kendo ka due opor, kendo e ndalo mag sewni moketi, kaka ondiki e chik Ruoth Nyasaye. Bende nochiko joma nodak Jerusalem mondo ochiw ni jodolo gi jo-Lawi pokgi, mondo gichiwre ni chopo chik Ruoth Nyasaye. Kane wachni oselandore e piny, jo-Israel nochiwo cham ma gikwongo kayo, gi divai ma gikwongo loso, gi mor zeituni mokwongo nyak, gi mor kich, kod gik moko mag puodho, kendo ji mang’eny nokelo achiel kuom apar mag gik moko duto. Jo-Juda gi jo-Israel mane odak e miech Juda nokelo achiel kuom apar mar dhok gi rombe bende, kod gik mosechiw ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, mi ne giketogi pidhe pidhe. Ne gichako dhuro pidhego e due mar adek, kendo ne gitieko dhurogi e due mar abiriyo. Kane Hezekia gi jodonge obiro moneno pidhego, ne gipako Ruoth Nyasaye gi joge Israel bende. Eka Hezekia nopenjo jodolo gi jo-Lawi wach pidhego, mi Azaria jadolo maduong’, ma jadhood Zadok, nodwoke niya, “Nyaka ne gichak kelo chiwo e Od Ruoth Nyasaye, wasechiemo mwayieng’, kendo chiemo mang’eny pod odong’, nimar Ruoth Nyasaye oseguedho joge. Mano emomiyo wadong’ gi chiemo mang’enygi.” Eka Hezekia nochikogi mondo gilos kuonde keno e Od Ruoth Nyasaye. Kane gisetimo kamano, ne gikano chiwo mag achiel kuom apar, kod gik mochiw ni Ruoth Nyasaye kaka nochikgi. Konania ja-Lawi ne jarit maduong’ mar gigo, kendo Shimei omin mare nobedo jalupne, to ruoth Hezekia gi Azaria jaduong’ Hekalu noketo Jehiel gi Azazia gi Nathan gi Azahel gi Jerimoth gi Jozabad gi Eliel gi Ismakia gi Mahath kod Benaya mondo okonygi. Koreh wuod Imna ja-Lawi ma jarit dhorangach ma yo wuok chieng’ norito gik ma ji chiwo ni Nyasaye kuom herogi. Tichne ne en pogo ni jodolo gik mochiw ni Ruoth Nyasaye, kod chiwo maler moloyo. Eden gi Miniamin gi Jeshua gi Shemaya gi Amaria kod Shekania ne konyo Koreh gi kinda, ka gidak e miech jodolo. Ne gipogo gik moko ni owetegi madongo gi matindo duto te, mosetieko higni adek, mak mana joma chwo ma nyinggi nosechan ema ne ok pognigi gimoro, nikech ne giyudo pokgi pile, ka gidhi e Od Ruoth Nyasaye mondo giti tichgi e migepegi. Jodolo nochan kaluwore gi dhoutgi, to jo-Lawi mosetieko higni piero ariyo nochan kaluwore gi tichgi. Jodolo nochan kaachiel gi mondgi kod nyithindgi machwo gi manyiri duto, nimar ne gitimo kinda kuom bedo joma kare e nyim Nyasaye. Noyier ji moko e mier mopogore opogore mondo opog gik moko ni jodolo ma nyikwa Harun mane odak oko e puothe man but miechgi madongo, kendo ni jo-Lawi duto ma nyinggi osechan. Kamano e kaka Hezekia notimo e piny Juda duto. Timbene ne beyo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasache, kendo ne ok oweye. Tije duto ma notimo e Od Nyasaye notimo koluwo chik, kendo kodwaro Nyasaye gi chunye duto, mi noyudo gueth. Kata obedo ni Hezekia nosetiyo ni Nyasaye maber kamano, Senakerib ruodh Asuria, nobiro momonjo jo-Juda, kendo nolworo miechgi mochiel gi ohinga ni mondo okaw. Kane Hezekia oneno ni Senakerib ruodh Asuria osebiro mondo omonj Jerusalem, noporo wach gi joge kod joma rateke ni mondo odin sokni mane chiegni gi Jerusalem, mi ne gikonye timo kamano. Ji mang’eny nochokore, mi ne gidino sokni gi aore mane mol kanyo, ka giwacho niya, “Onge gimomiyo ruodhi Asuria onego oyud pi mang’eny kama ka gibiro ka.” Hezekia noketo chunye moloso ohinga kuonde duto momukore, kendo nomedo geroe kuonde maboyo mag ng’icho. Nogero ohinga machielo molworo mokwongono, kendo noloso Milo mane nie dala Daudi mondo obed motegno. Bende noloso gilweny kod okumbni mogundho. Noketo jodong lweny mondo otel ni ji, mi noluongogi ire e laru manie dhorangach. Eka notego chunygi kowachonigi niya, “Jiwreuru kendo timuru chir. Kik uluor ruodh Asuria, kendo oganda lweny maduong’ mobirogo kik bwogu, nimar Jal makonyowa tek moloyo jal makonye. Teko mar dhano ema en go, to wan, Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa ema konyowa, kendo kedo lwenjewa.” Kane ji owinjo weche Hezekia ruodh Juda, ne gitimo chir. Bang’ mano Senakerib ruodh Asuria mane oyudo olworo Lakish kod ogandane duto mag lweny, nooro joote Jerusalem ir Hezekia ruodh Juda gi jo-Juda duto ma nodak kuno, kowacho niya, “Senakerib ruodh Asuria owacho kama: Ugeno kuom ang’o momiyo uhedhoru mondo uked kodwa kwamonjo Jerusalem? Ok upar ni Hezekia witou mondo kech gi riyo onegu kowachonu ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro resou e lwet ruodh Asuria? Donge Hezekia achielni osegolo hembko man kuonde moting’ore gi kende duto mag misango mag Ruoth Nyasaye, kochiko jo-Juda gi jo-Jerusalem niya, ‘Unulam e nyim kendo-mar-misango achiel kende, kendo wi kendono ema unuwang’ie misengini mau?’ Donge ung’eyo gik mwasetimo gi kwerewa ni jopinje moko? Bende nyiseche jopinjego duto ne nyalo resogi e lweta adier? Kuom nyiseche duto mag ogendini mane kwerena otieko chuth, ere moro mane nyalo reso joge e lweta, momiyo ugeno ni Nyasachu dinyal resou? Omiyo koro kik uyie Hezekia wuondu kendo witu kamano, bende kik uyie wechene, nimar onge nyasach oganda moro kata piny moro amora mane nyalo reso joge e lweta kata e lwet kwerena. To koro ere kaka Nyasachu diresu e lweta?” Jootene nomedo wuoyo marach kuom Ruoth Nyasaye, kendo kuom Hezekia jatichne. Bende Senakerib nondiko barupe mojarogo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel kowuoyo marach kuome niya, “Kaka nyiseche mag jopinjego ne ok nyal resogi e lweta, e kaka Nyasach Hezekia bende ok nores joge e lweta.” Jootego nowacho kamano ni jo-Jerusalem mane ni ewi ohinga, ka gikok gi duol maduong’ gi dho jo-Juda mondo obwoggi kendo omigi luoro, eka mondo gikaw dalano. Ne giwuoyo kuom Nyasach Jerusalem mana kaka ne giwuoyo kuom nyiseche mag jopinje mamoko molos gi lwet dhano. Omiyo ruoth Hezekia kod Isaya janabi ma wuod Amoz nolemo ka ywak ni Nyasaye. Eka Ruoth Nyasaye nooro malaika e kambi mar ruodh Asuria, motieko thuondi gi jodongo kod jotend jolweny duto. Omiyo nodok e pinye ka en gi wichkuot. To kane odonjo e od nyasache, yawuote moko nonege kanyo. Kamano Ruoth Nyasaye noreso Hezekia gi jo-Jerusalem e lwet Senakerib ruodh Asuria kendo e lwet wasike duto, mi nomiyogi kue e mbapgi duto. Ji mang’eny nobiro Jerusalem, ka gikelo ni Ruoth Nyasaye mich, kendo Hezekia ruodh Juda bende ne gimiyo gik ma nengogi tek, kendo chakre kanyo ogendini duto nomiye duong’. E ndalogo Hezekia nobedo matuo modwaro tho, mi nokwayo Ruoth Nyasaye, mowinje kendo omiye ranyisi. To Hezekia ne ok odwoko erokamano marom gi ber mane otimne, to nodoko jasunga. Emomiyo Ruoth Nyasaye nokecho kode kaachiel gi jo-Juda kod jo-Jerusalem. To Hezekia nobolore moweyo sunga. Jo-Jerusalem bende notimo kamano. Omiyo Ruoth Nyasaye ne ok osandogi e ndalo duto mag Hezekia. Hezekia ne nigi mwandu mang’eny kod huma maduong’. Noloso ut keno mag kano fedha gi dhahabu gi kite ma nengogi tek gi gik mang’ue ng’ar gi okumbni kod gik moko mabeyo mopogore opogore. Nogoyo dere mag cham, kendo nochueyo degi mag divai gi mag mo, kendo nogero kunde jamni mopogore opogore kod abich rombe. Bende nogero mier modakie, kendo nobedo gi rombe gi dhok mogundho, nimar Nyasaye nomiye mwandu mang’eny ahinya. Hezekia nogono nogeng’o soko mar Gihon gi yo ka malo, mochiko pi, mi omol kochomo dala Daudi yo podho chieng’. Tije duto mane Hezekia ochako, notieko maber. Kamano bende e kaka notieko wach joote jodong Babulon, mane oor ire mondo onon tiend hono ma nosetimore e pinye. Chutho Nyasaye noweye kende e wachno, to mana ni mondo oteme, kendo mondo ong’ego gima nie chunye. Weche modong’ mag Hezekia gi timbene mabeyo ondik e weche mag Isaya janabi wuod Amoz e Kitap Ndalo mag Ruodhi mag Juda gi Israel. Hezekia notho moluwo kwerene mi ne giyike gi yo ka malo mar liete joka Daudi. Jo-Juda gi jo-Jerusalem duto ne joyike gi luor maduong’. Manase wuode nodoko ruoth kare. Manase ne jahigni apar gariyo ka nodoko ruoth, kendo norito piny kuom higni piero abich gabich kodak Jerusalem. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye kaka timbe makuero mag ogendini mane Ruoth Nyasaye oriembo mondo owe thuolo ni jo-Israel. Nochako oloso hembko man kuonde moting’ore mane Hezekia wuon mare oseketho, kendo nogero kuonde liswa ni Baal. Nochungo sirni milamo, kendo nolamo sulue duto kotiyonigi. Nogero kende-mag-liswa ei Hekalu, mane Ruoth Nyasaye osewuoyo kuome niya, “Jerusalem ema nyinga nobedie nyaka chieng’.” Nogero kende-ma-liswa ni sulue duto e laru ariyo mag Od Ruoth Nyasaye. Nowang’o yawuote bende ka liswa e holo mar wuod Hinom. Noyie gi jokor wach gi jonyakalondo kod ajuoke. Timbene maricho ne ng’eny e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo Ruoth Nyasaye nokecho kode. Kido mar nyasaye manono ma noseloso, noketo ei Hekalu. To Nyasaye nosewuoyo kuom Hekaluno, kowacho ni Daudi gi Solomon wuod Daudi niya, “Aseyiero Hekaluni gi Jerusalem kuom dhoudi duto mag Israel mondo nyinga obedie nyaka chieng’. Ka jo-Israel orito kendo otimo gik moko duto ma nachikogi, kendo oluwo buche gi chike duto mane Musa onyisogi, to ok nariembgi e piny mane amiyo kweregi.” Manase nosemo jo-Juda gi jo-Jerusalem, mi ne gimedo timo richo e nyim Ruoth Nyasaye moloyo ogendini mane Ruoth Nyasaye otieko mondo owe thuolo ni jo-Israel. Ruoth Nyasaye nowuoyoo gi Manase kod joge, to ne ok gidewe. Emomiyo Ruoth Nyasaye nomiyo jotend jolweny mag ruodh Asuria odhi kedo kodgi. Ne gimako Manase gi olowu, kendo ne gitueye gi ratege mag mula, mi gitere Babulon. Koro kane en e thagruok, nohombo Ruoth Nyasaye ma Nyasache mondo ong’wonne. Nokwayo Nyasach kwerene kobolore ahinya, mi Nyasaye nowinjo ywakne mokonye, kendo nodwoke Jerusalem e lochne. Koro Manase nong’eyo ni Ruoth Nyasaye e Nyasaye. Bang’e nogero ohinga moro e holo gi yo ka oko mar dala Daudi kor podho chieng’ mar Gihon. Ohingano nochopo e Dhoranga Rech, mi odhogo got Ofel kendo nodhi malo mabor ahinya. Bende noketo jotend jolweny e miech Juda duto mochiel gohinga. Nogolo nyiseche manono kaachiel gi kido mar nyasaye manono mane nie Od Ruoth Nyasaye, kendo nomuko kende-mag-liswa duto ma noseloso e god Hekalu kendo Jerusalem, mi nowitogi oko. Bende nochako oloso kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye, mi notimoe misengni mag sawo kod mag erokamano, kendo nochiko jo-Juda mondo oti ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel. Kata kamano ji ne pod timo misengni e hembko man kuonde moting’ore, to mana ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Weche moko mag Manase, gi lemo mane okwayogo Nyasache, kod weche mane jonen owachone e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ondiki e Kitap weche mag Ndalo mag Ruodhi mag Israel. To lemone, kendo kaka Nyasaye nowinjo kwayone, kaachiel gi kethone gi richone duto, kod kuonde mane ogeroe hembko moketoe sirni milamo gi kido mag nyiseche manono, kane pok chunye olokore modembore kuom Ruoth Nyasaye, ondiki e Kitap Weche mag Ndalo mag Jonen. Manase notho moluwo kwerene, moyike e ode. Amon wuode nodoko ruoth kare. Amon ne jahigni piero ariyo gariyo kane odoko ruoth, morito piny kuom higni ariyo, kodak Jerusalem. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye mana kaka timbe Manase wuon mare. Notimo liswa ni kido manono duto mane Manase wuon mare oloso, kendo notiyonigi. Amon achielni ne ok obolore e nyim Ruoth Nyasaye kaka Manase wuon mare nobolore, to nomedo ketho moloyo. Jodonge nojame, monege e ode. To jo-Juda nonego jogo duto mane ojame, kendo ne giketo Josia wuode mondo obed ruoth kare. Josia ne jahigni aboro kane odoko ruoth, morito piny kuom higni piero adek gachiel, kodak Jerusalem. Timbene ne long’o e nyim Ruoth Nyasaye, kendo noluwo timbe Daudi kwar mare, ma ok oweyo kata achiel. E higa mar aboro mar lochne, kane pod en rawera, nochako luwo Nyasach Daudi kwar mare. To e higa mar apar gariyo nochako pwodho Juda gi Jerusalem, koketho hembko mane ni kuonde moting’ore, gi sirni milamo, kod kido mopa gi mothedhi. Nogolo chik, mi ji omuko kende-mag-liswa mag Baal, kaachiel gi kende miwang’oe ubani mane ochung’ e wigi. Nomuko sirni milamo kod kido mopa gi mothedhi, eka notoyogi molokogi buru, kendo nokiro burugo e liete joma nosetimonigi liswa. Bende nowang’o choke jodolo e kende mane gitimoe liswa, kopwodho Juda gi Jerusalem. Notimo kamano bende e miech Manase gi Efraim kod Simeon nyaka chop Naftali, komuko ute jodologo. Nomuko bende kende-mag-liswa kod sirni milamo, gi kido manono, mi otoyogi molokogi buru. Noketho kende duto miwang’oe ubani e piny Israel duto. Eka nodok Jerusalem. Koro e higa mar apar gaboro mar lochne, kane osepwodho piny kod Hekalu, nooro Shafan wuod Azalia gi wuod Joahaz jagoro mondo olos Od Ruoth Nyasaye ma Nyasache. Ne gidhi ir Hilkia jadolo maduong’, mi gimiye pesa mane osekel e Od Ruoth Nyasaye, ma jo-Lawi ma jorit dhoot nosechoko kuom jo-Manase gi jo-Efraim gi jo-Israel modong’ duto, gi jo-Juda gi jo-Benjamin duto, kendo kuom jo-Jerusalem. Ne giketo pesago e lwet nyipeche mane rito tich Od Ruoth Nyasaye, mi nyipechego nochiwo pesago e lwet jotich, mondo olosgo Od Ruoth Nyasaye. Pesago jotich bao gi jogedo ne jong’iewogo kite mopa kod yiend ripo gi sirni, mondo gilosgo udi mane ruodhi mag Juda oseweyo okethore. Mi ne gitiyo tijno ka giketo chunygi. Jahath gi Obadia jo-Lawi ma joka Merari, gi Zekaria kod Meshulam ma joka Kohath, ema nobedo joritgi. Jo-Lawi duto mane olony kuom goyo thum ema ne rito joting’, kendo chiko jotich moko duto kuom tich moro amora. Jo-Lawi moko bende ne jotelo, kendo moko ne jorit dhorangeye. Chieng’ moro, kane oyudo gigolo pesa mosekel e Od Ruoth Nyasaye, Hilkia jadolo noyudo kitabu mondikie chik Ruoth Nyasaye mane Musa ochiwo. Eka Hilkia nowacho ni Shafan jagoro niya, “Aseyudo kitap chik e Od Ruoth Nyasaye.” Mi Hilkia nomiyo Shafan kitabuno. Shafan notere ni ruoth kendo nowachone niya, “Jotichni tiyo tich duto mane omigi. Gisegolo pesa mane ochoki e Od Ruoth Nyasaye kendo giseketo e lwet nyipeche kod jotich.” Eka nomedo wacho ni ruoth niya, “Hilkia osemiya kitabu moro.” Mi nosome ni ruoth. Kane ruoth owinjo weche mag chik, noyiecho lepe. Nochiko Hilkia, gi Ahikam wuod Shafan, gi Abdon wuod Mika, gi Shafan jagoro kod Asaya jatich ruoth, kowachonigi niya, “Dhiuru upenj Ruoth Nyasaye wach ma kuoma, gi man kuom jo-Isarel gi jo-Juda modong’, kor wach weche manie kitabu mwaseyudoni. Nyaka bed ni Ruoth Nyasaye okecho kodwa malich, nikech kwerewa ne ok orito wachne, kata timo gik moko duto mondiki e kitabunii, bende ne ok gitimo.” Omiyo Hilkia, gi jogo mane ruoth ooro, nodhi ir Hulda janabi madhako ma chi Shalum wuod Tikva, ma wuod Harhas, jarit lep lemo, mane odak Jerusalem e migawo mar ariyo. Ne giwuoyo kode kuom wachno, mi nodwokogi niya, “Nyisuru ng’at mane oorou ira ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kama: ‘Abiro kelo masira e pinyni, kendo kuom joma odakie kaluwore gi kuong’ duto manie kitabu ma nosesom e nyim ruodh Juda. Ne gikwinya gi timbegi, ka giweya, kendo ka giwang’o ubani ni nyiseche manono. Emomiyo akecho kodgi, kakumogi nyaka chieng’.’ To wachuru ni ruodh Juda mane oorou mondo upenjne Ruoth Nyasaye wach ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Asewinji nikech kane iwinjo wechena mane awacho kuom pinyni kod joma odakie, chunyi ne yom kendo odembore, miyiecho lepi, kendo iywak e nyima. Noyiki e liendi gi kue, kiluwo kwereni, ma kata wang’i ok none masira ma abiro kelo kuom dalani, kendo kuom joma odakie.’ ” Kane jootego odwoko ni ruoth wach, noluongo jodongo duto mag Juda gi Jerusalem. Nodhi e Od Ruoth Nyasaye gi jo-Juda kod jo-Jerusalem duto, joma omew gi jochan machalre, kaachiel gi jodolo kod jo-Lawi, mi nosomonigi weche duto mane nie kitap singruok mane oyud e Od Ruoth Nyasaye. Eka ruoth nodhi kar betne, mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye kosingore ni enoluw Ruoth Nyasaye gi chunye duto kod tekone duto, komako chikene gi wechene kod buchene, kamano mondo orit weche mag singruok mondiki e kitabuno. Eka nomiyo jo-Jerusalem duto okuong’ore ni ginirit singruokno. Mi jo-Jerusalem norito singruok mar Nyasach kweregi. Bang’e Josia nogolo gik makuero duto mane nie piny Israel, mi nomiyo ji duto modak e Israel otiyo ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Ne ok giweyo luwo Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi e ndalo Josia duto. Josia notimo Pasaka ni Ruoth Nyasaye e Jerusalem kendo ne oneg nyarombo mar Pasaka chieng’ due apar gang’wen mar due mokwongo. Noketo jodolo e tijegi, mojiwogi mondo giti maber e Od Ruoth Nyasaye. Eka nowuoyo gi jo-Lawi mane owal ni tich Ruoth Nyasaye, mane puonjo jo-Israel duto, kowachonigi niya, “Keturu Sanduk Maler e Hekalu mane Solomon wuod Daudi, ruodh Israel, ogero. Ok onego uting’e e goku kendo. Omiyo koro tiuru ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo ni joge Israel. Chanreuru e migepe, kaluwore gi dhoutu, kaka Daudi ruodh Israel gi Solomon wuode nochiko. Chanuru tijeu e Hekalu, kaluwore gi dhout oweteu ma ok jo-Lawi, mondo dhoot ka dhoot obed gi migawo moro makonye. Neguru nyiromb Pasaka, kendo pwodhreuru mondo ukony oweteu luwo chik mane Ruoth Nyyasaye omiyo Musa ogolo.” Eka Josia nochiwo ni joma nosechokore nyirombe gi nyidiek moromo alufu piero adek, kod ruedhi alufu adek, mondo otimgo misango mar Pasaka. Mago duto nochiwo kogolo kuom mwandune owuon. Jodonge bende ne mor gi kelo chiwo ni ji gi jodolo kod jo-Lawi. Hilkia gi Zekaria kod Jehiel, jotelo madongo mag Od Ruoth Nyasaye, nochiwo ni jodolo nyirombe gi nyidiek alufu ariyo gi mia auchiel, kod ruedhi mia adek, mondo otimgo misango mar Pasaka. Konania bende, kod Shemaya gi Nethanel ma owetene kod Hashabia gi Jeyel kod Jozabad, ma jodong jo-Lawi, nomiyo jo-Lawi nyirombe gi nyidiek alufu abich kod ruedhi mia abich mondo otimgo misango mar Pasaka. Kane gik moko duto oseikore, jodolo nochung’ keregi, kendo jo-Lawi nobedo e migepegi, kaluwore gi chik ruoth. Kane oneg nyiromb Pasaka, jo-Lawi ema noyang’ogi, to jodolo nokiro remo mane jo-Lawi gamonigi. Ne gipogo boche mag misengnii ni migepe mag dhoudi ma ok jo-Lawi, mondo owang’ ni Ruoth Nyasaye kaka ondiki e Kitap Musa. Kamano e kaka ne gitimo gi ruedhi bende. Ne gibulo nyiromb Pasaka kaka chik nowacho, to ring misengni maler ne gitedo e agulini gi sufriache, eka ne gitero piyopiyo ni ji duto ma ok jo-Lawi. Bang’e ne giloso maggi giwegi kod mag jodolo, nikech jodolo ma yawuot Harun nodich gi timo misengni miwang’o pep, kod tich wang’o bor, nyaka otieno. Mano emomiyo jo-Lawi noloso maggi giwegi kod mag jodolo ma yawuot Harun. Jower ma yawuot Asaf ne ni keregi, kaluwore gi chik Daudi, gi mar Asaf, gi mar Heman, kod mar Jeduthun janen mar ruoth. Jorit dhorangeye bende ne rito dhorangeye duto. Onge ng’ama nonego a e tije mondo odhi olos chiemo, nikech owetegi ma jo-Lawi nosetedonigi. Kamano tich Ruoth Nyasaye duto mar Pasaka kod mar timo misengni miwang’o pep e kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye notim chieng’ono, kaka ruoth Josia nochiko. E ndalono jo-Israel mane osechokore notimo Pasaka kod Sap Makati ma ok ketie thowi kuom ndalo abiriyo. Pasaka machal kamano ne pok otimie Israel chakre ndalo mag Samuel janabi. Onge ruodh Israel moro amora ma nosetimo Pasaka machal gi mano mane Josia kaachiel gi jodolo gi jo-Lawi gi jo-Jerusalem kod ji duto ma noa Juda gi Israel otimo. Ne en higa mar apar gaboro mar loch Josia mane otimie Pasakano. Bang’e kane Josia osetieko loso Hekalu, noyudo ka Neko ruodh Misri odhi kedo Karkemish man but aora Yufrate mi Josia nodhi mondo orad kode. To Neko noorone joote gi wach niya, “Walar ang’o kodi, ruodh Juda? In ok ema abiro monji kawuono, to abiro mana monjo dhoot ma an go gi lweny, kendo Nyasaye osechika mondo atim piyo. Kik ipiem gi Nyasaye man kora, nono to abiro tieki.” Kata kamano Josia ne ok nyal weye, to noramo arama ni nyaka oked kode. Ne ok odewo wach mane Nyasaye omiyo Neko owacho, to nodhi adhiya mi girado e paw Megido. Jodir asere nochielo ruoth Josia, mi nowacho ni jotichne niya, “Golauru oko nimar asehinyora malich.” Omiyo jotichne nogole e gache mi gitere Jerusalem ka giting’e e gache machielo. Notho kuno, mi ne giyike but kwerene, kendo jo-Juda gi jo-Jerusalem duto noywage. Jeremia bende nochuogo wend ywak ni Josia, kendo jower duto, machwo gi mamon, pod wero wendno nyaka chil kawuono. Gino oselokore tim jo-Israel kendo wendno ondik e Kitap Wende Ywak. Weche moko mag Josia, a chakruokgi nyaka gikogi, gi timbene mabeyo moluwore gi chik Ruoth Nyasaye, ondiki e Kitap Ruodhi mag Israel gi Juda. Ji duto noketo Jehoahaz ruoth e Jerusalem kar Josia wuon mare. Ne en jahigni piero ariyo gadek kane odoko ruoth, morito piny kuom dueche adek, kodak Jerusalem. Bang’e Neko ruodh Misri nogole e tich ruoth, modare Jerusalem, kendo noketo ni piny Juda osuru moromo kilo piero adek mag dhahabu. Eka noketo Eliakim owadgi Jehoahaz ruodh Juda gi Jerusalem, kendo noloko nyinge ni Jehoyakim. Jehoahaz to notero Misri. Jehoyakim ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gachiel, kodak Jerusalem. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasache. Nebukadnezar ruodh Babulon nomonje, motueye gi ratege kendo notere Babulon. Nebukadnezar nokawo bende bath gik moko mag Od Ruoth Nyasaye, motero Babulon e ode. Timbe moko mag Jehoyakim gi gik makuero ma notimo, kod ketho maling’ling’ ma nofweny kuome, ondiki e Kitap Ndalo mag ruodhi mag Israel gi Juda. Jehoyachin wuode nodoko ruoth kare. Jehoyachin ne jahigni aboro kane odoko ruoth, morito piny kuom dueche adek gi ndalo apar kodak Jerusalem. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye. E ndalo oro ruoth Nebukadnezar nooro joote mokelo Jehoyachin Babulon kaachiel gi mwandu mag Od Ruoth Nyasaye, mi Nebukadnezar noketo Zedekia owadgi Jehoyachin ruodh Juda gi Jerusalem. Zedekia ne jahigni piero ariyo gabich kane odoko ruoth, morito piny kuom higni apar gachiel kodak Jerusalem. Timbene ne richo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasache. Notamore winjo weche Jeremia jadolo, mane Ruoth Nyasaye ooro ire. Bende ruoth Nebukadnezar nosemiyo okuong’ore e nying Nyasaye ni nobed e bwo lochne, to kata kamano nopiem kode, motamore duogo kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel. Jodolo madongo duto bende kaachiel gi ji, noweyo Ruoth Nyasaye chuth, ka giluwo timbe makuero mag jopinje mamoko. Ne gidwanyo Od Ruoth Nyasaye, mane oseguedho mondo obed mare e Jerusalem. Ruoth Nyasaye ma Nyasach kweregi notimo kinda kooronigi jootene pile nikech nokecho joge, kendo nohero kar dakne. To ne gimedo charo joote Nyasaye, ka gichayo wachne, kendo ginyiero jonabi mage, nyaka Ruoth Nyasaye nokecho kodgi, ma koro ne ok ginyal konyo. Emomiyo nokelonigi ruodh jo-Babulon, monego yawuotgi e Hekalu, kendo ne ok okecho wuowi kata nyako, ng’at motegno kata jaduong’ moti. Ruoth Nyasaye nochiwogi duto e lwete, mi nokawo gik moko duto mitiyogo e Od Ruoth Nyasaye, madongo gi matindo, kod mwandu mag Od Ruoth Nyasaye, gi mag od ruoth, kod mag ut jodonge, motero Babulon. Ne giwang’o Od Nyasaye, mi gimuko ohinga mar Jerusalem. Ne giwang’o ut ruoth duto, kendo ne giketho gik moko duto ma nengogi tek man Jerusalem. Jogo mane ok onegi, ruoth notero Babulon, kuma ne gidokoe wasumbe, kendo wasumb yawuote, nyaka nochopo ndalo mane jo-Persia okawoe loch. Mano notimore mondo wach Ruoth Nyasaye mane omiyo Jeremia owacho, ochopi. Jeremia nosewacho niya, “Pinyni nonind ma ok opur kuom higni piero abiriyo, mondo ochulgo ndalo mag Sabato mane osekadho, ka jopiny ok orito.” E higa mokwongo mar loch Kuros, ruodh Persia, Ruoth Nyasaye nomiyo wachne, mane Jeremia okoro, ochopo kare. Nomiyo Kuros ogoyo milome e pinye duto, kendo olando wach gi barupe, ni Kuros ruodh Persia, owacho kama: “Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo osemiya loch kuom pinje duto, kendo osechika mondo agerne ot Jerusalem, manie piny Juda. Ng’ato ang’ata kuomu ma en achiel kuom joge nyalo dhi, kendo Ruoth Nyasaye ma Nyasache mondo obed kode.” E higa mokwongo mar loch Kuros ruodh Persia, Ruoth Nyasaye nomiyo wachne mane Jeremia okoro, otimore. Nomiyo Kuros ruodh Persia ogoyo milome e pinje duto,, kendo olando wach gi barua, kowacho niya: “Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo osemiya loch kuom pinje duto, kendo en owuon osechika mondo agerne Hekalu Jerusalem e piny Juda. Jo-Ruoth Nyasaye duto man kuomu nyalo dhi Jerusalem e piny Juda mondo ochak oger Hekalu ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ma dalane en Jerusalem, kendo Nyasaye mondo obed kode. To ng’ato ka ng’ato ma ok odhi, omi teko mar solo fedha gi dhahabu gi jamni kod gik mamoko kuom jogweng’gi, kamoro amora modakie. Mago nobed mich momedi kuom gik mane ji chiwo kuom herogi ni tich Hekalu mar Nyasaye man Jerusalem.” Bang’e jodong dhout Juda gi Benjamin kod jodolo gi jo-Lawi, kaachiel gi ji mamoko duto mane Nyasaye ojiwo chunygi mondo ochak oger Hekalu mar Ruoth Nyasaye man Jerusalem, noikore dhi timo kamano. Mi jogweng’gi duto nokonyogi gi fedha gi dhahabu gi jamni gi gik mamoko, kod gik ma nengogi tek, kaachiel gi gik mane ng’ato ka ng’ato ochiwo kuom herone. To bende gik lemo mag Od Ruoth Nyasaye mane Nebukadnezar oyudo osegolo Jerusalem, mi oketo e od nyisechene, koro Kuros ruodh Persia nogolo, moketo e lwet Mithredath jakeno, mane okwanogi ni Sheshbazar jaduong’ mar piny Juda. Kwan-gi ne romo kama: Nyilerni piero adek molos gi dhahabu, gi nyilerni alufu achiel molos gi fedha, gi tewni mopogore opogore piero ariyo gochiko, gi tewni piero adek molos gi dhahabu, gi tewni mia ang’wen gapar mopogore opogore molos gi fedha, kod tewni mamoko alufu achiel. Gik moko duto molos gi dhahabu kod molos gi fedha moromo alufu abich gi mia ang’wen. Gigo duto ema Sheshbazar nodhigo kane joma otue owuok Babulon dhi Jerusalem. Koro magi e jo-Juda ma nodok Jerusalem gi Juda koa Babulon, kuma ne Nebukadnezar ruodh Babulon oterogie tuech. Ng’ato ka ng’ato nodok e gweng’gi. Jotendgi ne gin: Zerubabel, gi Jeshua, gi Nehemia, gi Seraya, gi Reelaya, gi Mordekai, gi Bilshan, gi Mizpar, gi Bigvai, gi Rehum, kod Baana. Kar romb jo-Israel machwo e magi: joka Parosh ne romo alufu ariyo gi mia achiel gi piero abiriyo gariyo; joka Shefatia, ne mia adek gi piero abiriyo gariyo; joka Ara, mia abiriyo gi piero abiriyo gabich; joka Pahath-moab, tiende ni joka Jeshua kod joka Joab ne romo alufu ariyo gi mia aboro gapar gariyo; joka Elam ne alufu achiel mia ariyo gi piero abich gang’wen; joka Zatu, mia ochiko gi piero ang’wen gabich; joka Zakai, mia abiriyo gi piero auchiel; joka Bani, mia auchiel gi piero ang’wen gariyo; joka Bebia, mia auchiel gi piero ariyo gadek; joka Azgad, alufu achiel gi mia ariyo kod piero ariyo gariyo; joka Adonikam, mia auchiel gi piero auchiel gauchiel; joka Bigvai, alufu ariyo gi piero abich gauchiel; joka Adin, mia ang’wen gi piero abich gang’wen; joka Ater, tiende ni joka Hezekia, to piero ochiko gaboro; joka Bezai, mia adek gi piero adek gariyo; joka Jora, mia achiel gapar gariyo; joka Hashum, mia ariyo gi piero ariyo gadek; joka Gibar, to piero ochiko gabich; jo-Bethlehem, mia achiel gi piero ariyo gadek; jo-Netofa, piero abich gauchiel; jo-Anathoth, mia achiel gii piero ariyo gaboro; jo-Beth-azmoth, piero ang’wen gariyo; jo-Kiriath-jearim gi jo-Kefira kod jo-Beeroth, mia abiriyo gi piero ang’wen gadek; jo-Rama gi jo-Geba, mia auchiel gi piero ariyo gachiel; jo-Mikmas, mia achiel gi piero ariyo gariyo; jo-Bethel kod jo-Ai, mia ariyo gi piero ariyo gadek; jo-Nebo, piero abich gariyo; jo-Magbish, mia achiel gi piero abich gauchiel; jo-Elam machielo, alufu achiel gi mia ariyo kod piero abich gang’wen; jo-Harim, mia adek gi piero ariyo; jo-Lod gi jo-Hadid kod jo-Ono, mia abiriyo gi piero ariyo gabich; jo-Jeriko, mia adek gi piero ang’wen gabich; jo-Senaa, alufu adek gi mia auchiel kod piero adek. Kar romb jodolo: joka Jedaya ma jodhood Jeshua, mia ochiko gi piero abiriyo gadek; joka Imer, alufu achiel gi piero abich gariyo; joka Pashur, alufu achiel gi mia ariyo kod piero ang’wen gabiriyo; joka Harim, alufu achiel gapar gabiriyo. Kar romb jo-Lawi: joka Jeshua gi joka Kadmiel ma jodhood Hodavia ne ji piero abiriyo gang’wen. Kar romb jower; joka Asaf ne mia achiel gi piero ariyo gaboro. Kar romb jorit dhorangeye: joka Shalum gi joka Ater, gi joka Talmon, gi joka Akub, gi joka Hatita, kod joka Shobai, duto ji mia achiel gi piero adek gochiko. Jotich Hekalu ne gin; Joka Ziha, gi joka Hasufa, gi joka Taboath, gi joka Heros, gi joka Siaha, gi joka Padon, gi joka Labana, gi joka Hagaba, gi joka Hakub, gi joka Hagab, gi joka Shamlai, gi joka Hanan, gi joka Gidel, gi joka Gahar, gi joka Reaya, gi joka Rezin, gi joka Nekoda, gi joka Gazam, gi joka Uza, gi joka Pasea gi joka Besai, gi joka Asna, gi joka Meunim, gi joka Nefusim, gi joka Bakbuk, gi joka Hakufa, gi joka Harhur, gi joka Bazluth, gi joka Mehida, gi joka Harsha, gi joka Barkos, gi joka Sisera, gi joka Tema, gi joka Nezia, gi joka Hatifa. Nyikwa jotich Solomon ne gin: joka Sotai, gi joka Hasofereth, gi joka Peruda, gi joka Jaala, gi joka Darkon, gi joka Gidel, gi joka Shefatia, gi joka Hatil, gi joka Pokereth-hazebaim, kod joka Ami. Jotich Hekalu, kaachiel gi nyikwa jotich Solomon ne romo ji mia adek gi piero ochiko gariyo. Koro magi e joma nodwogo koa Tel-mela, gi Tel-harsha, gi Kerub, gi Adan, kod Imer, to ne ok nyal ng’e anywolagi, kata ka gin koth jo-Israel adier: joka Delaya, gi joka Tobia, kod joka Nekoda, ne romo ji mia auchiel. Jodolo mane ok ong’e anywolagi bende ne gin: joka Hobaya, gi joka Hakoz, kod joma luongore ni joka Barzilai, nikech kwargi nokendo nyar Barzilai ja-Gilead, mokawo nying jaduong’neno. Jogo nomanyo nyingegi e kitepe mane ondikie nying anywola, to ne ok giyudo, omiyo nokwan-gi ka joma ok owinjore tiyo tich dolo. Kendo ruoth nokwerogi ni kik gicham chiemo mowal ni jodolo, nyaka jadolo bedie manyalo penjo Ruoth Nyasaye wach gi ombulu miluongo ni Urim gi Thumim. Ji duto mane ochokore kanyakla ne romo ji alufu piero ang’wen gariyo gi mia adek kod piero auchiel, ka ok okwan wasumbgi machwo gi mamon, mane romo alufu abiriyo gi mia adek kod piero adek gabiriyo. Bende ne gin gi jower mia ariyo, machwo gi mamon. Ne gin gi farese mia abiriyo gi piero adek gauchiel, gi nyumbu mia ariyo gi piero ang’wen gabich, gi ngamia mia ang’wen gi piero adek gabich, kod kenje alufu auchiel gi mia abiriyo kod piero ariyo. Kane gibiro e Od Ruoth Nyasaye Jerusalem, jodong dhoudi moko nochiwore mondo ochak oger Od Nyasaye mana kama ne entie chon. Ne gichiwo dhahabu moromo kilo alufu aboro, gii fedha moromo kilo alufu adek, kod lep dolo mia achiel, kar nyalogi. Jodolo gi jo-Lawi kod ji mamoko nodak Jerusalem, kendo e alworane. Jower gi jorit dhorangeye gi jotich Hekalu kod jo-Israel mamoko duto, to nodak e miechgi. Kane due mar abiriyo ochopo, jo-Israel koro noyudo odak e miechgi. Ne gichokore Jerusalem, maonge kata ng’at achiel modong’. Eka Joshua wuod Jozadak gi jodolo wetene kod Zerubabel wuod Shealtiel gi owetene ne jogero kendo-mar-misango mar Nyasach Israel, mondo otimie misengni miwang’o pep, kaka ondiki e chik Musa ng’at Nyasaye. Mokwongo ne gichungo kendo-mar-misango kare machon, nikech ne giluoro joma koro nodak e pinyno, mi gitimoe ni Ruoth Nyasaye misengni miwang’o pep, okinyi godhiambo. Ne gitimo Sap Kiche kaka nondiki, kendo ne gitimo misengni miwang’o pep kaka chik dwaro odiechieng’ kodiechieng’. To bende ne gitimo misengni mapile, gi misengni mag Sabato gi mago mitimo ka due opor, kod mag sewni moko duto mowal ni Nyasaye, kendo ne gichiwo mich mane ji okelo ni Ruoth Nyasaye kuom herogi. Ne gichako timo misengni miwang’o pep e odiechieng’ mokwongo mar due mar abiriyono, kata obedo ni mise mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye ne pok oketi. Jogedo gi jopa kite ne gimiyo pesa, to jo-Sidon gi jo-Turo ne gimiyo chiemo gi gik mimadho kod mo, mondo odhi Lebanon, okwang’ yiend sida nyaka dhowath Jopa. Kuros ruodh Persia ema nosemiyogi thuolo mar timo kamano. E due mar ariyo mar higa mar ariyo bang’ duokgi e Od Nyasaye Jerusalem, Zerubabel wuod Shealtiel kod Jeshua wuod Josadak ne jochako tich, ka jodolo gi jo-Lawi gi jo-Israel wetegi duto ma noa e tuech, mobiro Jerusalem, konyogi. Ne giyiero jo-Lawi ma hikgi piero ariyo kadhi nyime, mondo orit tich Od Ruoth Nyasaye. To Jeshua gi yawuote kod owetene ma Kadmiel gi Binui kod Hodavia ne jokawo tich rito joma ne tiyo e Od Nyasaye. Kane jogendo oseketo mise mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye, jodolo morwako lep dolo, nochung’ keregi ka goyo tung’, kendo jo-Lawi ma nyikwa Asaf bende nogoyo ongeng’o ka pako Ruoth Nyasaye kaka Daudi ruodh Israel nochiko. Ne giolo wer, ka gipako kendo gigoyo erokamano ni Ruoth Nyasaye niya, “En erokamano, nimar herane kuom jo-Israel osiko nyaka chieng’.” Ji duto nopako Ruoth Nyasaye gi duol maduong’ nikech mise mar Od Ruoth Nyasaye noseketi. To thoth jodolo gi jo-Lawi kod jodong dhoudi mane koro hikgi oniang’, kendo ma noseneno Hekalu mokwongo, noywak, koneno ka mise mar odni oketi. To ji mang’eny nokok matek nikech mor mane gin go. Ji ne ok nyal pogo ywak gi mor, nikech koko mar ji ne duong’, kendo ne nyalo winjore gi kuma bor ahinya. Kane wasik jo-Juda gi jo-Benjamin owinjo ni joma oa e tuech koro gero Hekalu ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ne gidhi ir Zerubabel gi Jeshua kod jodong dhoudi, mi giwachonigi niya, “We wakonyu gedo, nikech Nyasachuno ema wan bende walamo, kendo wasebedo ka watimone misango, chakre ndalo loch Esarhadon ruodh Asuria, ma nokelowa ku.” To Zerubabel gi Jeshua kod jodong dhout Israel mamoko nodwokogi niya, “Uonge tich gi ot mwagero ni Nyasachwani. Wabiro gere ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel wan kendwa, kaka Kuros, ruodh Persia, nochikowa.” Bang’e joma koro nodak e pinyno nonyoso chuny jo-Juda, ka gibwogogi ni mondo kik gigedi. Ndalo duto mane Kuros rito piny, ne gimiyo jodonge asoya mondo oketh wach jo-Juda. Mano nodhi nyime nyaka ndalo loch Darius ruodh Persia. Kane Ahasuerus ochako loch, joma koro nodak e pinyno nondiko barua kadonjo ni jo-Jerusalem gi jo-Juda. E ndalo mane Artaxerxes obedo ruodh Persia, Mithredath gi Tabeel kod jowetene nondikone. Baruano nondiki gi dho Aram, kendo nosome gi dho Aram. Rehum, ma jaduong’ pinyno, kod Shimshai jagoro ne jondiko barua ni ruoth Artaxerxes, ka ketho nying Jerusalem. Baruano nochak kama: “Wan jondik baruani wan Rehum ma jaduong’ piny, gi Shimshai jagoro, kod jowetewa duto ma jong’ad bura gi jodongo gi joteko gi jotich madongo, gi jo-Erek gi jo-Babulon gi jo-Elam modak Susa, kod ji mamoko mane Asnapar ruoth moluor kendo mogen odaro momiyo kar dak e dala mar Samaria, kendo e piny man loka aora Yufrate.” Baruano nodhi nyime kawacho kama: “Kuom ruoth Artaxerxes. Wan wasumbni magi modak loka Yufrate, wamosi. Ruoth, mondo ing’e ni jo-Yahudi mane owei mobiro kuondegi, osechopo Jerusalem, kendo ochako gero dala marach ma nong’anyono. Gisepime kendo koro gitieko gero ohingane. To ruoth, nyaka ing’e malong’o ni kapo ni gigero dalagino, mi gitieko ohingane, to ok ginigol osuru, kata golo chiwo, kata mana chulo gimoro amora, mi e gikone giniketh lochni. To wan jotichni ok owinjore waling’ kwaneno kiketho nyingi. Mano emomiyo waseoro baruani kwanyisigo wach, mondo onon kitepe mondikie weche ma notimore e ndalo ruodhi ma nokwongoni. Kirango kitepego, to ibiro nwang’o ni Jerusalem en dala ma jang’anyo, kendo ma jachand ruoth gi pinye. Bende jodalano osebedo ka jemo kuom higni mathoth. Mano emomiyo ne oketh dalano. Koro ruoth, wanyisi ni ka oger dalano, mi ohinga mare orumo, to onge piny moro loka Yufrate ma nodong’ e bwo lochni.” Ruoth nodwokogi kama: “To kuom Rehum ma jaduong’ piny gi Shimshai jagoro kod joweteu duto modak Samaria gi piny man loka aora Yufrate, amosou. Barua ma nyocha uorona, osesomna maber, omiyo nyocha agolo chik mondo onon kitepe, mi oseyud ni jodalano osebedo ka ng’anyo kuom kinde malach, kendo wich teko gi ng’anyo bende osebedo kosiko kanyo. E ndalo mokadho ruodhi marateke norito Jerusalem, kendo noloyo piny duto man loka Yufraete. Ji ne goyonigi osuru mopogore opogore. Kuom mano koro goluru chik mondo jogo owe tich. Dalano kik ger nyaka agol chik. Neuru ni ok ujwang’o wachni, nono to wach marach kata gima lit biro wuok, ma diketh lochwa.” Kane osesom barup ruoth Artaxerxes ni Rehum gi Shimshai kod jowetegi, ne gidhi Jerusalem piyopiyo, mi gichuno jo-Yahudi mondo owe tich. Chakre chieng’no, tich Od Nyasaye man Jerusalem nochung’, mi nosiko kamano nyaka higa mar ariyo mar loch Darius ruodh Persia. Bang’e janabi Hagai, gi janabi Zekaria ma nyakwar Iddo, ne jokoro wach e nying Nyasach Israel, ka jiwo jo-Yahudi gi jo-Juda man Jerusalem. Kane Zerubabel gi Shealtiel kod Jeshua wuod Jozadak owinjo wechegigo, ne gichako gero Od Nyasaye Jerusalem, kendo jonabi mag Nyasayego ne ni kodgi, ka konyogi. Tatenai ma ruodh piny man loka Yufrate, gi Shethar-bozenai kod jowetegi nobiro irgi piyopiyo, mowachonigi niya, “En ng’a mane omiyou thuolo mar gero odni, kendo tieko loso gik manie iye?” Bende ne gipenjogi nying joma tiyo tijno. Eka jogo nooro wach ni ruoth Darius, kanyise gima timore. To Nyasaye ne ni kod jodong jo-Yahudi, omiyo ne ok ochung-gi mondo giwe tich ka pod irito dwoko moa kuom ruoth. Koro ma e barua mane Tatenai ruodh piny man loka Yufrate, gi Shethar-bozenai kod jowetegi ma jotend pinyno ondiko ni ruoth Darius: “Kuom ruoth Darius, wamosi ahinya. Ruoth mondo ing’e ni ne wadhi e piny Juda, mi wayudo ka jodong jo-Yahudi gero Od Nyasaye maduong’ gi kite madongo kod yien moketi e kor ot. Tich tiyore adimba, kendo odhi nyime maber e lwetgi. Ne wapenjo jodongogo ng’ama nomiyogi thuolo mondo giger Hekaluni, kendo gilos gik iye duto. Bende ne wapenjogi nyinggi mondo ing’e nying jotendgi kod kar rombgi. To ne gidwokowa niya, ‘Wan jotich Nyasach polo gi piny, kendo wagero ot mane oyudo oseger chon, higni mang’eny mokadho. Ruodh Israel maduong’ ema nogere, motieke. To kata kamano, kwerewa mowang’o i Nyasach polo, mi Nyasaye nochiwogi e lwet Nebukadnezar ja-Kaldea, ruodh Babulon mane omuko odno, kendo otero jowa Babulon e tuech. To Kuros ruodh Babulon nogolo chik e higa mokwongo mar lochne, ni mondo ochak oger Hekalu mar Nyasayeni. To bende ne nitie gik lemo moko molos gi dhahabu kod fedha e Od Nyasaye mane ni Jerusalem. Nebukadnezar nogolo gigo, motero Babulon, kendo oketogi e Hekalu man kuno. Ruoth Kuros nogolo gigo e Hekaluno, moketogi e lwet ng’at moro ma nyinge Sheshbazar, mane oseketo ruodh pinyni, kowachone niya, “Kaw gigi, idhigo, mondo iket e Hekalu Jerusalem, kendo ine ni oger Hekalu mar Nyasaye kanyo kare machon.” Omiyo Sheshbazar nogo nobiro Jerusalem moketo mise mar Od Nyasaye. Chakre chieng’no nyaka chil kawuono gedo osebedo kadhi nyime, to pok orumo.’ Emomiyo, koro ruoth, kineno ni ber, to yie mondo onon ane ka en adier ni ruoth Kuros nogolo chik mondo oger Hekalu mar Nyasaye Jerusalem. Ruoth bang’e yie iornwa paroni kuom wachni.” Kuom mano, ruoth Darius nogolo chik mi ne omany od kitepe man Babulon kuma nokanie mwandu, to ne ok oyudo. To kitabu moro noyud Ekbatana, dala ruoth manie piny Media, mondikie niya: Ruoth Kuros nogolo chik kuom Od Nyasaye man Jerusalem e higa mokwongo mar lochne, kowacho niya, “Hekaluno mondo ochak oger, mondo obed kama itimoe misengni, kendo ichiwoe mich miwang’o. Borne nyaka bed mita piero adek, to lachne bende mita piero adek. Onego bedie kiepe adek mag kite madongo moluwore gi kiew achiel mar bao. Pesa migerego to biro wuok kuom mwandu ruoth. To bende nyaka dwok gik moko mag dhahabu gi mag fedha mitiyogo e Od Nyasaye, mane Nebukadnezar ogolo e Hekalu man Jerusalem, mokelo Babulon. Nyaka dwokgi duto e Hekalu man Jerusalem, mondo moro ka moro oket kare e Od Nyasaye.” Kane ruoth Darius osesomo wechego, nogolo chik kama: “Koro in Tatenai ma ruodh piny man loka Yufrate gi Shethar-bozenai kod joweteu ma jotend pinyno, auru kuno, kendo uwe ni jatend jo-Yahudi gi jodonggi thuolo mondo oger Od Ruoth Nyasayeno. To mondo gigere e wang’e machon. To bende achiko kaka onego utim ni jodong jo-Yahudigo, mondo Od Nyasayeno oger. Kaw pesa moko moa kuom osuch piny man loka Yufrate, ochulgo gik moko duto ma jogo konyorego, mondo kik tich chung’. Odiechieng’ kodiechieng’ gimoro amora ma gidwaro nyaka migi, bed ni gin nyiruedhi, kata imbe, kata nyirombe mitimogo misengni miwang’o pep ni Nyasach polo, kata ngano kata chumbi kata divai kata mo, mana kaka jonabi man Jerusalem dwaro. Kamano mondo gitim misengni mang’we ng’ar ni Nyasach polo, kendo gilam ni ruoth gi yawuote, mondo obed mangima. To bende aketo chik ni, ka ng’ato oketho chikno, to nyaka gol yiend tat ode, mi gur piny, kendo chwade, kotueye e yienno. Ode bende nyaka lokre pidh owuoyo nikech kethoneno. Nyasaye moseyiero Jerusalem, mondo nyinge obedie, oriemb ruoth moro amora kata oganda maparo ketho wachni, kata maparo muko Od Nyasaye man Jerusalem. An Darius asegolo chik, kendo nyaka time mak orem.” Tetenai ruodh piny man loka Yufrate, gi Shethar-bozenai kod jowetegi, notimo mana kaka ruoth Darius nochiko. Mi jodong jo-Yahudi nodhi nyime gi gedo. Weche mane Hagai janabi kod Zekaria nyakwar Iddo jokoro, nojiwogi, omiyo ne gitieko gedo kaka Nyasach Israel nochiko, kendo moluwore gi chike mag Kuros kod mag Darius. Gedo norumo tarik piero ariyo gadek mar due Adar e higa mar auchiel mar loch ruoth Darius. Bang’e jo-Israel duto, ma jodolo kod jo-Lawi gi ji duto mane oa e tuech, norwako Od Nyasaye gi mor maduong’. Kane girwakogo, ne gitimo misango gi ruedhi mia achiel gi imbe mia ariyo ko nyirombe mia ang’wen, to bende ne gichiwo nyuogi apar gariyo, maromre gi kar romb dhout Israel, mi gitimogo misango mar golo richo ni oganda Israel duto. Bang’e ne giketo jodolo gi jo-Lawi e migepegi mag tich Nyasaye e Jerusalem, kaka nondiki e kitap Musa. Tarik apar gang’wen mar due mokwongo, joma noa e tuech notimo Sap Pasaka. Noyudo ka jodolo gi jo-Lawi duto osepwodhore, omiyo ne ginego nyirombe mag Pasaka ni ji duto ma noa e tuech, kaachiel gi jowetegi ma jodolo, kendo ni gin giwegi. Joma nochamo Pasakano ne gin jo-Isarel mane oa e tuech, kaachiel gi jogo duto mane koro lamo Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, bang’ weyo timbe dondruok mag ogendni ma koro nodak e pinyno. Ne gitimo Sap Makati ma ok Ketie Thowi kuom ndalo abiriyo ka gimor, nimar Ruoth Nyasaye nosemiyo gibedo mamor, koloko chuny ruodh Asuria mondo ohergi kendo ojiwgi e tich gero Od Nyasaye, ma Nyasach Israel. E ndalo loch Artaxerxes ruodh Persia, ng’at moro miluongo ni Ezra noa Babulon, modhi Jerusalem. Ne en wuod Seraya, ma wuod Azaria, wuod Hilkia, wuod Shalum, wuod Zadok, wuod Ahitub, wuod Amaria, wuod Azaria, wuod Merayoth, wuod Zerahia, wuod Uzi, wuod Biki, wuod Abishua, wuod Finehas, wuod Eleazar, ma wuod Harun jadolo maduong’. Ezrano ne japuonj chik, motiegore e chik Musa mane Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel omiyo joge. Ruoth Artaxerxes nomiye gik moko duto mane okwayo, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasache ne ni kode. Higa mar abiriyo mar loch ruoth Artaxerxes, ema Ezra kod jo-Israel moko nodhiye Jerusalem kaachiel gi jodolo gi jo-Lawi gi jower gi jorit dhorangeye kod jotich Hekalu. Ne gichopo kuno due mar abich, higa mar abiriyo mar loch ruoth. Chieng’ due achiel due mokwongo ema ne Ezra osechano mondo owuog Babulon, kendo nochopo Jerusalem chieng’ mokwongo mar due mar abich, nikech Nyasaye noseguedhe. Ezra noseketo chunye kuom somo chik Ruoth Nyasaye kendo rito, kopuonjo jo-Israel buchego. Koro ma e barua mane ruoth Artaxerxes omiyo Ezra jadolo kendo japuonj chik, molony e chike kod buche mane Ruoth Nyasaye omiyo jo-Israel: “An Artaxerxes, ruodh ruodhi andiko ni Ezra, jadolo kendo japuonj chik, mong’eyo chike Nyasach polo, ka awacho kama: “Koro agolo chik ni: ja-Israel moro amora manie pinya, kata bed ni en jadolo kata ja-Lawi, mochiwore mar dhi Jerusalem, nyalo dhi adhiya kodi. An gi jobucha abiriyo waseori mondo idhi inon ane kaka gik moko chalo e piny Juda kod Jerusalem korka chik Nyasaye moseket e lueti. Bende mondo iter fedha gi dhahabu ma an gi jobucha wasechiwo kuom herowa ni Nyasach Israel, ma kar dakne en Jerusalem, kaachiel gi fedha duto kod dhahabu ma inyalo yudo e piny Babulon duto, kanyakla gi mich ma jo-Israel gi jodolo ochiwo kuom herogi ni tich Od Nyasachgi man Jerusalem. To bende nyaka iti gi pesago mana kuom ng’iewo ruedhi gi imbe kod rombe gi gik mibiro timogo misango mar cham kod misango miolo piny. Gigo duto nyaka ichiw e kendo-mar-misango man e Od Nyasachu Jerusalem. To kapo ni fedha gi dhahabu moko odong’, to inyalo konyorigo gi joweteni kaka Nyasachu dwaro. Gik lemo mosemiyi mag tich Od Nyasachi, nyaka iter e nyim Nyasach Jerusalem. To ka inyalo dwaro gimoro mondo olosgo Od Nyasachi, to inyalo ng’iewo gi pesa mar osuch pinya. “To an ruoth Artaxerxes, agolo chik ni jokeno duto mag pinya man loka aora Yufrate, ni gimoro amora ma Ezra jadolo kendo japuonj chik Nyasach polo nodwar kuomu, nyaka umiye, mak mana ni ok onego umiye fedha mokalo kilo mia adek gi piero abich, kata ngano mokadho ogunde mia ariyo, gi divai degi mia achiel, gi mo bende degi mia achiel, mak mana kado ema unyalo miye kaka uneno. Gimoro amora ma Nyasach polo dwaro kuom tich Ode nyaka chiw malong’o, nono to mirima biro lwar kuom pinya gi mar yawuota. To bende wanyisou malong’o ni uonge gi teko mar keto osuru kata chudo moro kuom jodolo gi jo-Lawi gi jower gi jorit dhorangeye kod jotich Hekalu, kata kuom ji mamoko e Od Nyasaye. “To in Ezra, kuom rieko ma Nyasachi osemiyi, yier jong’ad bura mondo oyal jogi duto man e piny man loka Yufrate, mong’eyo chik Nyasachi. To jogo ma ok ong’eyo chikego, to mondo upuonji. Ng’ato ma ok orito chik Nyasachi, kata chikna, to mondo okume motegno, bed ni en buch tho, kata mar dare kitere kuma bor, kata mar peyo gige, kata mar tueye.” Ezra nowacho niya, “Apako Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwerewa, moseketo wach makama e chuny ruoth mondo omed ber mar Od Ruoth Nyasaye man Jerusalem, kendo osemiyo ruoth gi jobuche kod jotende madongo ogena.” Kuom mano, kane aseng’eyo ni Ruoth Nyasaye oguedha, nabedo gi chir, mi achoko jotend Israel moko mondo adhigo. Jodong dhoudi mane odhi koda, kawuok Babulon e ndalo loch ruoth Artaxerxes e magi: Kuom joka Finehas ne en Gershom; kuom joka Ithamar, ne en Daniel; kuom joka Daudi ne en Hatush wuod Shekania; kuom joka Parosh, ne en Zekaria mane odhi gi chwo mia achiel gi piero abich, ma nyinggi osendiki e kitabu; kuom joka Path-moab, ne en Elihoenai wuod Zerahia, ma nodhi gi chwo mia ariyo; kuom joka Zatu, ne en Shekania wuod Jahaziel mane nigi chwo mia adek; Kuom joka Adin, ne en Ebed wuod Jonathan gi chwo piero abich; kuom joka Elam, ne en Jeshaya wuod Athalia gi chwo piero abiriyo; kuom joka Shefatia, ne en Zebadia wuod Mikael gi chwo piero aboro; kuom joka Joab, ne en Obadia wuod Jehiel gi chwo mia ariyo gapar gaboro; kuom joka Bani, ne en Shelomith wuod Josifia gi chwo mia achiel gi piero auchiel; kuom joka Bebai, ne en Zekaria wuod Bebai gi chwo piero ariyo gaboro; kuom joka Azgad, ne en Johanan wuod Hakatan gi chwo mia achiel gapar. To dhoot mogik ne joka Adonikam, ma nyinggi Elifelet gi Jeyel kod Shemaya, mane odhi gi chwo piero auchiel, kod joka Bigvai ma nyinggi Uthai gi Zabud, mane odhi gi chwo piero abiriyo. Nachoko jogo duto e bath aora mamol kochiko Ahava, mi ne wabworo kanyo kuom ndalo adek. To kane aserango ji, kaachiel gi jodolo, nanwang’o ni onge ja-Lawi kata achiel. Omiyo naoro jomoko ir Iddo jatend joma odak Kasifia. Joma naorogo ne gin Eliezer gi Ariel gi Shemaya gi Elnathan gi Jarib, gi Nathan gi Zekaria kod Meshulam, duto joma dongo, kaachiel gi Joyarib kod Elnathan, mane joma ong’eyo ng’ado rieko. Nowachonigi mondo gidhi gikwa Iddo, kaachiel gi jowetene ma jotich Hekalu mane ni kode mondo omiwa joma nyalo tiyo e Hekalu mar Nyasaye. Nyasaye noguedhowa, omiyo ne gimiyowa Sherebia gi yawuote kod jowetene, duto ji apar gaboro. Sherebia ne en ng’at mariek, ma jaka Mali nyakwar Lawi ma wuod Israel. Bende ne gimiyowa Hashabia gi Jeshaya ma joka Merari gi jowetegi kod yawuotgi, duto ji piero ariyo, kaachiel gi jotich Hekalu mia ariyo gi piero ariyo. (Daudi gi jodonge ema nowalo oganda mar jotich Hekalu mondo obed joma konyo jo-Lawi) Jogo duto nondik nyinggi. Bang’ mano nagolo chik mondo wari kech e dho aora Ahava kanyo, ka wabolore e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo wakwaye mondo oritwa gi nyithindwa kod giwa duto e wuodhwa. Wiya nokuot kwayo ruoth askeche gi joidh farese ma diritwa e yo kuom wasigu, nikech ne wasewachone ni Nyasaye guedho jogo duto madware, kendo timonigi maber. To mirimbe mager ni kuom jogo duto moweye. Kuom mano, ne wariyo kech, kendo wakwayo Nyasachwa mondo wawuoth maber, mi nowinjo kwayowa. Nayiero jodolo ma jotelo apar gariyo, kaachiel gi Sherebia, gi Hashabia kod jowetegi apar. Fedha gi dhahabu kod gik lemo mane ruoth gi jobuche gi jodonge kod jo-Israel duto mane ni kanyo osechiwo ni tich Od Nyasaye, napimo, maketo e lwet jogo. Kar romb gik ma namiyogigo ne romo fedha kilo alufu piero ariyo, gi gik lemo mag fedha mia achiel ma pek moro ka moro oromo kilo piero abiriyo, kod dhahabu moromo kilo alufu adek. Gi lewni piero ariyo mag dhahabu ma nengogi ne darik alufu achiel, kod tewni ariyo mag mula mang’ang’ni, ma nengogi tek ka nengo dhahabu. Eka nawacho ni jogo niya, “Un joma owal ni Ruoth Nyasaye mana kaka gik lemogi. Fedha gi dhahabu to gin mich ma ji osechiwo kuom herogi ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu. Kawgiuru kendo uritgi nyaka chop chieng’ muketogi e ut Od Ruoth Nyasaye, ka jotend jodolo gi jo-Lawi kod jodong dhout Israel man Jerusalem neno.” Kamano jodolo gi jo-Lawigo nokawo fedha gi dhahabu kod gik lemo mondo giter Jerusalem e Od Nyasachwa. Mi tarik apar gariyo mar due mokwongo ne wawuok but aora Ahava kuma ne wasebworoe, kwachiko Jerusalem. Nyasaye ne ni kodwa, omiyo noritowa kuom wasigu kendo kuom jomahundu mane nyalo butonwa e yo. Kane wachopo Jerusalem, ne wayueyo kuom ndalo adek, to chieng’ mar ang’wen ne wadhi e Od Nyasachwa, mi fedha gi dhahabu kod gik lemo nopim, moket e lwet Meremoth wuod Uria jadolo gi Eleazar wuod Finehas kod Jozabad wuod Jeshua gi Noadia wuod Binui ma jo-Lawi. Gik moko duto ne okwan sa michiwogie, kendo pekgi kod kwan-gi nondik piny. Bang’e joma noduogo koa e tuech Babulon, notimo ni Nyasach Israel misengni miwang’o pep. Ne gichiwo ruedhi apar gariyo mochung’ ni jo-Israel duto, gi imbe piero ochiko gauchiel kod nyirombe piero abiriyo gariyo, kaachiel gi nyuogi apar gariyo ka misango mar golo richo. Mago duto nochiw ni Ruoth Nyasaye ka misango miwang’o te. To bende ne gimiyo jotelo gi ruodhi mane rito piny man loka aora Yufrateno chike mag ruodh Babulon. Jogo nokonyo tich Od Nyasaye bende. Kane osetim gigo duto, jodongo moko nobiro ira, mowachona niya, “Jo-Israel koda ka jodolo gi jo-Lawi ok osepogore moa kuom joma ok jo-Yahudi, to gitimo mana timbe makuero mane mag jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Perizi gi jo-Jebus gi jo-Amon gi jo-Moab gi jo-Misri kod jo-Amor. Gisekendo nyi joma ok jo-Yahudi, ma koro odak e pinyni, kendo yawuotgi bende gisekendonigi nyi jogo. Kamano oganda maler mar Nyasaye osenywandore gi joma ok jo-Yahudi. To jotelo gi jodongo ema josebedo joketho moloyoe jomoko.” Kane awinjo wachno, nayiecho lawa kod abolana, mapudho yie wiya gi yie tika, kendo nabet piny ka dhoga omoko. Jogo duto mane oluoro wach Nyasach Israel nobiro ira, nikech gima rach mane joma oduogo koa e tuech Babulon otimo. Nabet kanyo ka dhoga omoko nyaka sa mitimoe misango mar odhiambo. To kane sa mitimoe misango mar odhiambo ochopo, nachung’ aa kama ne aywagorae ka lawa oyiech, kendo nagoyo chonga piny, matang’o lweta ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, ka awacho niya, “A Nyasachwa, wiya okuot ma ok anyal hedhora ting’o wiya malo, nimar wasenyumore e richo, kendo kethowa osebedo maduong’, motundo e polo malo. Chakre ndalo kwerewa nyaka chil kawuono, wasebedo joketho ahinya. Mano emomiyo ruodhi mag pinje mamoko osenegowa, kendo tueyowa kendo yako giwa, mi wasebedo gi wichkuot maduong’. Pod wasiko kamano kaachiel gi ruodhiwa kod jodolowa nyaka chil kawuono. A Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, koro sani, kuom kinde matin, isebedonwa mang’won, kiweyo jowa moko tony, kendo isemiyowa kama wanyalo dakie e dalani maler. Iseduogo chunywa, kendo iweyonwa thuolo mondo dendwa oduogi e tuech ma wantieni. Adier, wan joma otue, to kata kamano in Nyasachwa, ok isejwang’owa chutho miweyowa e tuechwa, to isemiyo chuny ruodhi mag Persia obedo maber kodwa, mi gimiyowa thuolo mondo walos Hekalu mari kendo wager kuonde mokethore, kibedonwa kaka ohinga molworo Juda gi Jerusalem. A Nyasachwa, koro dwawach ang’o kwasejwang’o chikeni, bang’ ng’wono machal kama? Nichikowa gi dho jotichni ma jonabi, kiwacho niya, ‘Piny ma koro udonjoe mondo ukawni en piny modwanyore nikech joma odakie osedwanye gi timbegi mag kiragi, mi giloke mochido chakre tung’ piny nyaka tung’ piny. Emomiyo kik uyie mondo yawuotgi okend nyiu, kata yawuotu okend nyigi. Bende kik utim gimoro ma dikelnigi kue, kata ma dikelnigi mwandu nyaka chieng’. Kamano unubed motegno, mi unucham gik mabeyo mag pinyno, kendo unuwe pinyno ni nyithindu ka mwandugi nyaka chieng’.’ “A Nyasachwa, nikumowa kuom richowa kendo kuom kethowa maduong’. Kata kamano ne ok ikumowa maromre gi richowago, to niweyo jowa moko otony, mi wabedo thuolo kaka koroni. Bang’ mago duto ere kaka dwachak waketh chikeni, mi wakendre gi joma timbegi monogi? Donge ditiekwa gi mirimbi, mi onge ng’ama ditony kata achiel? A Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, in jaadiera, nimar jowa manokgi koro osetony, kaka notimore e kinde mokwongo. Eri, wan joricho ma bura oloyo, to nikech richowago, onge ng’ato kuomwa manyalo chung’ e nyimi.” Kane Ezra lemo kendo hulo richo, koriere piny kendo oywak e nyim Od Nyasaye, oganda jo-Israel maduong’ nobiro molwore. Ne gin chwo gi mon kod nyithindo, kendo giduto ne giywak malit. Eka Shekania wuod Jehiel, jaka Elam nowacho ni Ezra niya, “Waseketho e nyim Nyasachwa kuom kendo nyi joma ok jo-Yahudi, ma koro odak e pinyni. To kata ka wasetimo kamano, jo-Israel pod nigi geno. Emomiyo koro wasingrueru ni Nyasachwa ni wanariemb mon-go gi nyithindgi, kaka useng’adonwa rieko, un kod jogo moluoro chik Nyasaye, kendo watimuru gima chik dwaro. Chak mana tich, nikech en tich momiyi, kendo wabiro konyi. Bed gi chir mondo itim gima dwarore.” Ezra nochung’, momiyo jotend jodolo gi jo-Lawi kod jo-Israel okuong’ore ni ginitim gima gisewachono. Mi ne gichamo muma. Eka Ezra noa e nyim Od Nyasaye, modhi e od Jehohanan nyakwar Eliashib, monindo kuno. To ne ok ochamo gimoro kata pi ne ok omodho, nimar noywak nikech richo mane joma oa e tuech otimo. Kinyne ne ogo milome e Jerusalem kendo e piny Juda duto, ni ji duto mane oa e tuech mondo ochokre Jerusalem. To ka ng’ato ok ochopo kapok ndalo adek orumo, to jotelo gi jodongo nyalo peyo gige duto, kendo ng’ado kare oko kuom oganda joma oa e tuech. Mi jo-Juda gi jo-Benjamin duto nochokore Jerusalem kapok ndalo adek orumo. Due piero ariyo due mar ochiko, ji duto nobet e laru manie nyim Od Nyasaye, ka kirni nikech luoro nomakogi, kendo nikech koth maduong’ ne goyogi. Ezra jadolo nochung’, mowachonigi niya, “Useketho kuom kendo nyi joma ok jo-Yahudi, kendo usemedo richo mag jo-Israel. To koro huluru richou ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach kwereu, kendo lokreuru mondo utim gima odwaro, kupogoru kuom joma ok jo-Yahudi, kendo kuom nyigi ma usekendo.” Mi ji duto ma nochokore kanyo nodwoke gi duol maduong’ niya, “Ee, wayie timo gima iwacho. To eri wan ji mang’eny ka, kendo en chiri, omiyo ok wanyal dhi nyime gi chung’ oko ka. To bende tijni ok bi rumo kuom odiechieng’ achiel kata kuom ndalo ariyo, nikech waseketho gi ketho maduong’ e wachni. Koro jodongwa mondo ochung’ ni ogandawa duto, kendo jogo duto manie miechwa mosekendo nyi joma ok jo-Yahudi, mondo obi e nyim jodongo e seche moketi. Ng’ato ka ng’ato mondo obi e nyim jodonge kod jong’ad bura mag dalagi, nyaka mirimb Nyasaye man kuomwa e wachni rum.” Ji duto noyie timo kamano, mak mana Jonathan wuod Asahel kod Jazeya wuod Tikva, kaachiel gi Meshulam kod Shebethai ma ja-Lawi ema notimo rabala e wachni. To joma noa e tuech notimo mana kaka ne gisesingore. Ezra jadolo noyiero jotelo moko gi nyinggi, mochung’ni dhoutgi. Ne gichako tich nono wach joma osekendo nyi joma ok jo-Yahudi tarik achiel mar due mar apar, mi ne gitieko tijno tarik achiel mar due mokwongo. Jodolo mane oyud ni osekendo nyi joma ok jo-Yahudi, ne gin Maaseya gi Eliezer gi Jarib kod Gedalia ma jaka Jeshua wuod Jozadak, gi owetene. Ne gikuong’ore ni nyaka giriemb mondgigo, kendo ne giomo im e kweth obed misango mar golo richogi. Kuom joka Imer ne gin Hanani kod Zebadia; kuom joka Harim ne gin Maaseya gi Elija gi Shemaya gi Jehiel kod Uzia; kuom joka Pashur ne gin Elioenai gi Maaseya gi Ishmael gi Nethaneel gi Jozabad kod Elasa. To kuom jo-Lawi ne gin Jozabad gi Shimei gi Keleya (miluongo bende ni Kelita,) gi Pethahia gi Juda kod Eliezer. To kuom jower ne en Eliashib. To kuom jorit dhorangeye ne gin Shalum gi Telem kod Uri. To magi e jo-Israel mamoko: kuom joka Parosh ne gin Ramia gi Izia gi Malkia gi Mijamin gi Eleazar gi Malkia gi Mijamin kod Benaya. To kuom joka Elam ne gin Matania gi Zekaria gi Jehiel gi Abdi gi Jeremoth kod Elija. Kuom joka Zatu ne gin Jeremoth gi Zabad kod Aziza. Kuom joka Bebai ne gin Jehohanan gi Hanania gi Zabai kod Athalia. Kuom joka Bani ne gin Meshulam gi Maluk gi Adaya gi Jashub gi Sheal kod Jeremoth. Kuom joka Pahath-moab ne gin Adnagi Kelal gi Benaya gi Maaseya gi Matania gi Bezalel gi Binui kod Manase. Kuom joka Harim to ne gin Eliezer gi Ishija gi Malkia gi Shemaya gi Simeon, gi Benjamin gi Maluk kod Shemaria. Kuom joka Hashum ne gin Matenai gi Matata gi Zabad gi Elifelet gi Jeremai gi Manase kod Shimei. Kuom joka Bani ne gin Maadai gi Amram gi Uel gi Benaya gi Bedeya gi Keluhi gi Vania gi Meremoth gi Eliashib gi Matania gi Mataenai kod Jaasau. Kuom joka Binui ne gin Shimei gi Shelemia gi Nathan gi Adaya gi Maknadebai gi Shashai gi Azareel gi Shelemia gi Shemaria gi Shalum gi Amaria kod Josef. To kuom joka Nebo ne gin Jeyel gi Matithia gi zabad gi Zebina gi Jedai gi Joel kod Benaya. Jogo duto nosekendo nyi joma ok jo-Yahudi, to koro ne giriembogi, kaachiel gi nyithindgi. Magi e weche mag Nehemia wuod Hakalia: E due mar Kislev, e higa mar piero ariyo mar loch Artaxerxes, kane en Susa, dala ruoth, Hanani ma owadwa nobiro gi jomoko koa Juda. Napenjogi wach Jerusalem, kod wach jo-Yahudi mane odong’ kuom joma nodok kuno, koa e tuech Babulon, kuma nosetergie. Ne gidwoka niya, “Joma nodong’ e pinyno, koa e tuech koro oneno thagruok gi wich kuot maduong’. Ohinga mar Jerusalem osemuki, kendo dhorangeyene duto osewang’ gi mach.” Kane awinjo wachno, nabet piny maywak kuom ndalo mogwarore, ka atueyo chiemo, kendo alemo e nyim Nyasach polo. Ne alemo kama: “A Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo, Nyasaye maduong’ kendo malich. Irito singruok mitimo gi joma oheri kendo marito chikeni, kiherogi gi hera mosiko. Yie ichik iti kendo inen, mondo iwinj kwayona ma aketo e nyimi odiechieng’ gotieno, kakwayo ni jo-Israel. Ahulo richo ma wan jo-Israel wasetimo e nyimi. Ee, an kaachiel gi dhoodwa wasetimo richo. Wasekethoni adier, kendo ok waserito chike duto mane imiyo Musa jatichni. To yie ipar gima ninyise, kiwacho niya, ‘Kuketho chikna, to anakeu e kind ogendini. To kuduogo ira, mi urito chikna, to anachoku, kendo anadwoku e dala miseyiero mondo nyinga obedie, kata obedo ni uke muchopo e tung’ piny gi tung’ piny.’ A Ruoth Nyasaye, jo-Israel gin jotichni kendo jogo misewaro gi tekoni kod badi motegno. Yie ichik iti mondo iwinj kwayona kod kwayo jotichni mohero luoro nyingi, kendo yie iguedha kawuononi, mondo imi jal matiyone ogena.” E kindeno ne an jagam divai mar ruoth Artaxerxes. Ne en due mar Nisan, e higa mar piero ariyo mar loch ruoth Artaxerxes. Kaka gamo divai ne en tichna, ne akawo divai, mamiyo ruoth, to nakuyo kachung’ e nyime. Ruoth nopenja ni “Ang’o momiyo isin, to ok ituo? Nyaka bed ni chunyi chandore.” Kane awinjo kamano, luoro nomaka. Nadwoko ruoth niya, “Ruoth mondo odag aming’a! Akuyo nikech dala moyikie kwerena odong’ nono, kendo dhorangeyene osewang’ gi mach.” Ruoth nopenja ni, “Koro idwa ni atimni ang’o?” Nalamo Nyasach polo, mi awacho ni ruoth niya, “Ka long’oni, kendo kiyie koda, to yie adhi Juda, nyaka dala moyikie kwerena, mondo achak agere kendo.” Ruoth nopenja, ka mikache obet bute, niya, “Wuodhino biro kawi ndalo adi, to ibiro duogo karang’o?” Kuom mano nanyise kar ndalo madwaro, mi oyiena mondo adhi. Eka nomedo kwayo ruoth niya, “Kiyi, to miya barupe mondo ater ni ruodhi mag piny man loka aora Yufrate, mondo giyiena akadh nyaka achop Juda. To bende miya barua moro mondo adhigo ir Asaf, jarit yiend bunge magi, mondo omiya yien adhi alosgo dhorangeye kama ochiel motegno momanyore gi od ruoth, kendo alosgo ohinga mar dala, kod ot ma abiro dakie.” Ruoth nomiya gik moko duto mane akwaye, nikech Nyasacha ne ni koda. Kane achopo kuom ruodhi mag piny man loka aora Yufrate, namiyogi barupe ruoth. Noyudo ka ruoth omiya jotend lweny kod joidh farese mondo okowa. To kane Sanbalat ja-Horon kod Tobia ja-Amon ma misumba owinjo ni ng’ato osebiro mondo okel dongruok ni jo-Israel, ne gikecho ahinya. Kane achopo Jerusalem nabedo kuno kuom ndalo adek. Bang’e nakawo jomoko manok, mawuokgo gotieno, to ne ok anyiso ng’ato gima Nyasacha noseketo e chunya mondo atim ni Jerusalem. Ne waonge gi kanyna, mak mana mano mane aidho. Nawuok gotieno ka aluwo rangach miluongo ni Ranga Holo, mi achiko Soko mar Thuol, kod Ranga Owuoyo, ka anono kuonde mane ohinga mar Jerusalem omukorego, kaachiel gi dhorangeyene mane owang’ gi mach. Bang’ mano nadhi e Ranga Soko, machopo e Yap Ruoth, to ne onge kama kanja nyalo kadhoe. Ne amedo luwo holo gotieno, ka anono ohinga, eka naduogo e dala gi Ranga Holo mane owuokgo. To jotelo ne ok ong’eyo kuma ne adhiye, kata gima natimo. Bende ne pok anyiso jo-Yahudi gi jodolo gi joka ruoth gi jotelo kod ji duto mane onego kony tich, gima adwaro timo. To bang’e nawachonigi niya, “Uneno masira ma wantieni, ka Jerusalem odong’ gunda, kendo rangeyene owang’ gi mach. Koro biuru walos ohinga mar Jerusalem mondo wich kuot ma wan go orum.” Bende nanyisogi kaka Nyasaye nosebet koda, kendo gima ne ruoth owachona mi ne gidwoka niya, “Wachakuru gedo!” Kamano ne gichako tich matek, modhi nyime maber. To kane Sanbalat ja-Horon gi Tobia ja-Amon ma misumba, kod Geshem ja-Arabu owinjo wachno, ne ginyierowa kendo gicharowa, ka gipenjowa ni, “Ang’o mutimoni? Udwaro ng’anyo ni ruoth koso?” To nadwokogi niya, “Nyasach polo biro gwedhowa, kendo wan jotichne koro wachako gedo. To un uonge migawo kata teko kata mana rapar moro e Jerusalem.” Eliashib jadolo maduong’ kod jodolo mamoko ne jochako tich, mogero Rangach miluongo ni Ranga Rombe. Ne gichungo sirni mage, mi girwako thikene. Ne gigero ohinga mochopo kama oger mabor mar ng’icho mar Hamea, kendo nyaka kama oger mabor mar ngicho mar Hananel. Eka ne giguedhe. To jo-Jeriko nogedo e dir Eliashib, ka Zakur wuod Imri to ne gedo e dir jo-Jerikogo. Ranga Rech to yawuot Hasenaa ema nogero. Ne gichungo sirni mage, kendo ne girwako thikene gi radedi kod lodi mage. Meremoth wuod Uria ma wuod Hakoz nogero migape e dirgi. Ng’at mane ogedo e dir jo-Meremoth ne en Meshulam wuod Berekia ma wuod Meshezabel. Zadok wuod Baana ema nogedo e dir Meshulam, to e dir Zadok to Tekoa ema nogedoe. To jodonggi ne ok oyie tiyo tich mane ruoth omiyogi. Joyada wuod Pasea kod Meshulam wuod Besodeya ne jogero Ranga Dala Machon. Ne gichungo sirni mage, mi girwako thikene gi radedi kod lodi mage. Melatia ja-Gibeon gi jo-Mizpa nogedo e dir jo-Tekoa mochopo e od jatelo man loka aora Yufrate. Uziel wuod Marhaya, jatich dhahabu, notiyo e dir jogo. Hanania, ma jalos gik mang’ue ng’ar, nogedo mokiewo gi Uziel ka gigero ohinga mar Jerusalem nyaka kama ohinga lachgo. Refaya wuod Hur mane jatend dir gweng’ Jerusalem bende nogero migape mokiewo gi migap Hanania. Jedaya wuod Harumaf nogedo kama omanyore gi ode owuon, to Hatush wuod Hashabnia ne tiyo e dire. Malkia wuod Harim, gi Hashub wuod Pahath-moab ne jochako ogero migawo machielo, kaachiel gi kama oger mabor mar ng’icho mar kende mach. Shalum wuod Halohesh, ma jatend dir gweng’ Jerusalem komachielo nogedo e dir jogo, ka nyige konye. Hanun gi jo-Zanoa nogero Ranga Holo, mi girwako thikene gi radedi kod lodi mage, to bende ne gigero ohinga ma borne oromo mita mia abich nyaka gichopo e Ranga Owuoyo. Ranga Owuoyono to Malkia wuod Rekab, jatend gweng’ Beth-hekerem ema nogero. Norwako thikene gi radedi kod lodi mage. Shalum Kol-hoze, jatend jo-Mizpa, nogero Ranga Soko, moketone tado, kendo orwako thikene gi radedi kod lodi mage. Bende nogero ohinga, chakre Yap Siloam, kama omanyore gi orundu mar ruoth, nyaka raidhi malor koa e Dala Daudi. Nehemia wuod Azbuk, jatend dir gweng’ Bethzur, nogedo e dir Shalum, mochopo nyaka kar liend Daudi, kendo nyaka yawo mokuny, kod od jolweny. Jo-Lawi ema notiyo e dir Nehemia. Hashabia, jatend dir gweng’ Keila, nogedo e dir Rehum wuod Bani, kochung’ ni jogweng’gi. Jowete Hashabia nogedo e dirgi. Ne gin jo-Binui wuod Hanadad, jatend dir gweng’ Keila machielo. Ezer wuod Jeshua jatend Mizpa nochako gero migawo machielo e dir jo-Binui, kama omanyore gi yo ma idho kochomo kar keno mar gilweny man kama ohinga ogomogo. Barak wuod Zebai bende nochako gero migawo moro, chakre kama ohinga ogomogono, nyaka dhood Eliashib jadolo maduong’. Meremoth wuod Uria ma wuod Hakoz nochako ogero migawo machielo e dir Barak. Migapeno nochakore e dhood Eliashib mochopo e giko mar od Eliashib. Jodolo mane odak e gweng’ Jerusalem nogedo e dir Meremoth, to Benjamin gi Hashub nogedo kama omanyore gi odgi. E dirgi, Azaria wuod Maaseya ma wuod Anania nogedoe kama omanyore gi ode. Binui wuod Hanadad nochako ogero migawo moro e dir Azaria, chakre od Azaria nyaka kama oting’ore ma ohinga ogomogo. Palal wuod Uzai nogedo momanyore gi kama oting’oreno, kendo momanyore gi od ruoth. Pedaya wuod Parosh nochako gedo e dir Palal nyaka kama omanyore gi Ranga Pi, gi yo ka wuok chieng’ kendo momanyore gi kama oger mabor mar ng’icho mowuok oko. E dir Pedaya, jo-Tekoa nochako ogero migawo machielo, chakre kama omanyore gi kama duong’ moger mabor mar ng’icho mowuok okono nyaka ohinga mar Ofel. To koa e Ranga Farese, jodolo ema nogedo kama omanyore gi utgi. Zadok wuod Imer nogedo e dir jodolo kama omanyore gi ode. E dir Zadok to Shemaya wuod Shekania mane jarit Rangach mochiko yo wuok chieng’, ema nogedoe. Hanania wuod Shemelia, kod Hanun wuod Zalaf mar auchiel ne jochako gero migawo moro e dir Shemaya. Meshulam wuod Berekia noloso ohinga e dir jogo, kama omanyore gi ode. Malkia jatich dhahabu notiyo e dir Meshulam, mogedo nyaka od jotich Hekalu, kod od johala, kama omanyore gi Rangach Miyworoe, kendo nyaka ot man ewi tado mar kama ohinga ogomogo. Jotich dhahabu kod joohala ema noloso ohinga chakre gorofa nyaka Ranga Rombe. Kane Sanbalat owinjo ni wagero ohinga mar Jerusalem, mirima nomake ahinya, kendo nojaro jo-Yahudi, kopenjo jowetene kod jolweny mane ni Samaria niya, “Jo-Yahudi mayomyomgi dwaro timo ang’o ka? Giparo ni digilos kanyo kendo? Bende diginyal timo misango kendo tieko tich godiechieng’ achiel? Koso giparo ni ginyalo golo kite kuom pidhe ohinga mowang’go, mi gichak gigedgo?” Tobia ja Amon, mane oyudo ochung’ bute, bende nowacho niya, “We gigedi. To kata mana bwe koidho ohingano, to nyaka oruombre piny!” “A Nyasachwa, winjie kaka gijarowa. Dwok ayanygi e wigi giwegi, kendo itergi e piny mabor ka joma otue ma ji jaro. Kik iwenigi richogi, kendo kik wiyi wil gi kethogi, nikech gisechayo jogedo e lela.” Ne wamedo mana gero ohinga mi olworo, kendo borne modhi malo nochopo e kore nimar ji ne nigi chuny mar tich. To kane Sanbalat kod Tobia, kaachiel gi jo-Arabu gi jo-Amor kod jo-Ashdod owinjo ni tij gero ohinga mar Jerusalem odhi nyime maber, kendo ni kuonde momukore bende osedin, mirima nomakogi ahinya, mi ne gichokore giduto mondo gibi gimonj Jerusalem, kendo gimi ji kihondko. Kuom mano ne walamo Nyasachwa, kendo ne waketo askeche ma jorit odiechieng’ gotieno mondo ogeng’gi. To jo-Juda nowacho niya, “Pidhe mag kuonde momukore ng’eny, to teko joma goologi osedok chien, omiyo ok wanyal medo gero ohinga.” Wasikwa bende nowacho niya, “Wabiro monjogi, mwaneggi, kapok giwinjo kata neno gimoro, mi tich biro chung’.” Kane jo-Yahudi modak machiegni gi wasikwa obiro irwa, ne giwachonwa jading’eny ni wasikwago biro wuok kuonde duto ma gidakie mondo omonjwa. Kane awinjo wachno, nachano ji e dhoutgi, maketo kuonde mane ni thuolo e kor ohinga, ka giting’o ligangla gi tong’ kod atung’. Eka narango piny kaka chalo, manyiso ruoth kod jotelo gi ji duto niya, “Kik uluorgi, to paruru Ruoth Nyasaye maduong’ kendo malich, kendo uked ni oweteu gi yawuotu gi nyiu gi mondu kod miechu.” Kane wasikwa owinjo ni wasefwenyo gima gichano timo, kendo ni Nyasaye oseketho parogi, ne giweyowa, mi waduto ne wadhi nyime gi gedo. Chakre chieng’no, nus mar joga nodhi nyime gi gedo, to nus modong’ noting’o tong’ gi okumba gi atung’, ka girwakore gi akor mag lweny. Jotelo to nokwayo jo-Juda mane gedo. Joma ne golo pidhe mag kuonde momukorego ne tiyo gi lwedo achiel, to lwedo machielo gimakogo gilweny. Jogedo bende notiyo ka nigi liganglagi. Ja go tung’ to nochung’ buta. Naloso gi joka ruoth kod jotelo gi ji duto, ka awacho niya, “Tich duong kendo omamore, omiyo wakelore wakelore kwagedo. Kuom mano, kamoro amora muwinjo ka tung’ ywakie, to yworwauru kanyo, kendo Nyasachwa biro kedonwa.” Kamano ne wadhi nyime gi tich, chakre ru piny,, nyaka yuso piny, ka nus ji oting’o tong’. E kindego nawacho ni ji bende niya, “Ng’ato ka ng’ato mondo onind Jerusalem, kaachiel gi jatichne, mondo gibednwa joma ritowa gotieno, kendo joma tiyo godiechieng’.” Kuom mano, an gi owetena gi joga kod askeche ma rita, ne ok walonyo lepwa, kendo seche duto ne wamako gilwenjwa e lwetwa ma korachwich. Bang’ kinde moko ji duto machwo gi mamon, nochako ywagore malit nikech gima ne jo Yahudi wetegi otimo. Jomoko ne ng’ur ni gisesingo yawuotgi gi nyigi mondo giyud chiemo ma digiresgo ngimagi. Jomoko to ne singo puothegi mag cham gi mag mzabibu kod utegi mondo giyud cham nikech kech. To jomoko bende ne singo puothegi mag cham gi mag mzabibu mondo giyud pesa ma digigolgo osuru ni ruoth. Ne giwacho niya, “Donge gik ma wakonyorego chalo mana gi gik ma ji duto konyorego? Nyithindwa bende chalo mana gi nyithind ji mamoko. To kata kamano pod wachuno yawuotwa gi nyiwa mondo obed wasumbni. Kata sani nyiwa moko osedoko wasumbni, to onge gima wanyalo timo, nikech puothewa mag cham gi mag mzabibu nie lwet jomoko.” Kane awinjo ywagruokgino kod weche mane giwacho, mirima maduong’ nomaka. To nahoyo chunya, mi aparo gima onego atim. Bang’e nadhi maloso gi joka ruoth kod jotelo moko, ka akwerogi ni gisetimo marach kuom kawo jo-Yahudi wetegi ka gik mosing ni gope. Eka namedo wachonigi niya, “Jo-Yahudi weteu mane jopinje mamoko ong’iewo, wasewaro mwadwoko, kaka wanyalo, to un koro uuso mana joweteu uwegi, to mano biro chunowa mana ni nyaka wawargi kendo!” Ne giling’ ka dhogi omoko. Eka nadhi nyime kawachonigi niya, “Gima utimo rach! Owinjore ubed joma oluoro Nyasaye ahinya, mondo ogendini ma wasikwa kik yud thuolo mar charowa. An awuon gi jowetena kod joga, waholo ji pesa kod cham, to ok wakaw ohala. Waweuru wach mar kawo ji ka joma osing kuom gope. Dwoknigiuru utgi, kod puothegi mag cham gi mag mzabibu kod mag zeituni, kaachiel gi ohala museyudo kuom pesa gi cham gi mag mzabibu kod mag zeituni, kaachiel gi ohala museyudo kuom pesa gi cham gi divai manyien kod mo musehologi.” Eka ne gisingore niya, “Wabiro dwokonigi gigo duto, kendo ok wanadwar ohala moro kuomgi.” Koro eka naluongo jodolo, mi amiyo joma noseketho okuong’ore ni ginitim gima gisewacho. Bang’e nateng’o nangana, ka awachonigi niya, “Ng’ato ka ng’ato ma ok ochopo singruokni, to Nyasaye mondo oteng’ oko kuom joge kendo kuom mwandune, mana kaka aseteng’o nangana, modong’ nono.” Eka ji duto ma nochokore nowacho ni, “Obed kamano.” Mi ne gipako Ruoth Nyasaye. Bange ne gitimo kaka ne gisingore. To bende kuom higni apar gariyo duto mane abedoe jatend piny Juda, chakre higa mar piero ariyo mar loch ruoth Artaxerxes nyaka higa mar piero adek mar lochne, an gi jowetena ne ok wakawo chiemo mane oyie ni jatelo kawo kuom jopinyno. Jotelo ma nokwongona noketo ni ji ting’ mapek, ka gikawo kuomgi chiemo kod divai ma nengogi ne romo nus kilo mar fedha odiechieng’ kodiechieng’. To bende jotichgi ne thago ji, to an ne ok atimo kamano, nikech naluoro Nyasaye. Bende naketo tekra duto e tich ohinga, kendo ne ok ang’iewo lowo To bende napidho jo-Yahudi mia achiel gi piero abich, koriwore gi jong’ad bura. Ji mamoko ma noa e pinje mokiewo kodwa bende narwako. Chiemo mane gichamo odiechieng’ kodiechieng’ ne romo dhiang’ achiel gi rombe auchiel machwe. Gwen bende nilosona, kendo bang’ ndalo apar apar nikelona divai mang’eny mopogore opogore. Mago duto nagolo kuom mwanduna awuon, to kata kamano, ne ok akawo chiemo mane oyie ni jatelo kawo kuom jopiny, nikech ji ne nigi ting’ mapek mohingogi. A Nyasacha, par gik moko duto masetimo ni jogi, kendo iguedha. Sanbalat gi Tobia gi Geshem ja-Arabi kod wasikwa mamoko nowinjo ni wasetieko gero ohinga, ma onge kamoro momukore modong’, kata obedo ni ne pok aketo thike mag dhorangeye. Mano omiyo Sanbalat gi Geshem noluonga mondo adhi gi Hakefirim e paw Ono, alos kodgi. To mano ne mana riekogi mar timona marach. Omiyo naoronigi joote gi wach niya, “An gi tich maduong’, omiyo ok anyal biro. Ere kaka dawe tich mondo ochung’, ka abiro iru mwalo kuno?” Ne giluonga kamano nyading’wen, to e kinde ka kinde nadwokogi mana machalre. To e luong mar abich, Sanbalat noorona wach kod joote moting’o barua ma ok odin. Baruano nondikie niya, “Wach oselandore e kind ogendini ni in kod jo-Yahudi uchano ng’anyo, kendo Geshem bende osewinjo kamano. Mano emomiyo igero ohinga. Wawinjo bende ni in iwuon idwaro bedo ruoth. Kendo wawinjo ni iseketo jonabi mondo oland wach e Jerusalem, ni nigi ruoth, ma enie in. Bed gi ratiro ni ruoth biro winjo wachni, omiyo bi piyo mondo walos kodi.” To nadwokogi niya, “Onge gimoro mosetimore kaka uwachono. Mago mana weche mag miriambo, muhango un uwegi!” Giduto ne gidwaro bwogowa, ka giparo ni wabiro nyosore, kendo tichwa ok bi rumo. To namedo keto tekra duto e tich. Chieng’ moro nadhi e od Shemaya wuod Delaya ma wuod Mehetabel, mane chik otueyo e ode. Nowachona niya, “Wadhi e Od Nyasaye, mondo warom ei Kama Ler, kendo waloruru dhoudi, nimar gibiro biro negi gotieno.” To nadwoke niya, “Bende ng’ato kaka an diring adier? Koso ng’ato kaka an nyalo donjo e Hekalu mondo oresre? Ooyo, ok abi donjo!” Eka nafwenyo ni Nyasaye ne ok oore, to nokoro wechego mana ni mondo ohinya, kendo ni Tobia gi Sanbalat ema nomiye asoya mondo okor wechego. Ne gimiye asoya mondo obwoga, adonj e Hekalu kamano, mi atim gima chik okwero mondo giketh nyinga. A Nyasacha, par gima Tobia gi Sanbalat josetimo, kendo par kaka Noadia janabi madhako kod jonabi mamoko josetemo bwoga. Chieng’ due piero ariyo gabich mar due Elul, ohinga norumo. Tich notieko ndalo piero abich gariyo. Kane wasikwa owinjo kamano, kendo ogendini mokiewo kodwa oneno tijno, ne giwuoro kaka en tich maduong’, kendo ne ging’eyo ni Nyasachwa ema nokonyowa. To e kindego duto jodong Juda ne oro barupe mang’eny ni Tobia, kendo ne giyudo dwoko moa kuome. Jo-Juda mang’eny ne ni kode e winjruok, nimar ne en or Shekania wuod Ara, kendo wuode ma Jehohanan nokendo nyar Meshulam wuod Berekia. Jogo ne pako Tobia e wang’a pile, kendo ne ginyise weche mane awacho. To bende Tobia nondikona barupe kobwogago. Kane ohinga oseger manyien, kendo aketone dhorangeye, ne ayiero jorit dhorangeye. Bende naketo Hanani owadwa gi Hanania mane jatend kama ochiel motegno, mondo jobed jotend Jerusalem. Nayiero Hanania nikech ne en ng’at mogen kendo moluoro Nyasaye moloyo joma moko duto. Nawachonigi niya, “Rangeye mag Jerusalem ok onego owe thuolo e seche mag odiechieng’ tir, to nyaka chieggi matek ka joritgi yueyo. Bende yieruru jo-Jerusalem moko bende obed jorito. Moko uket kuonde monego riti, to moko uket e nyim utgi giwegi.” Jerusalem ne lach kendo iye ne ni thuolo, kendo udi ne pok ochak gerie. Nyasaye nojiwo chunya mondo achok joka ruoth kod jotelo gi ji duto, mondo ondik nyinggi kaluwore gi dhoutgi. Bende nayudo kitabu mondikie nying joma nokuongo duogo, kaachiel gi anyuolagi. Magi e weche mane ayudo kondiki e kitabuno: Kuom jo-Juda mane Nebukadnezar ruodh Babulon odaro motero e tuech, magi e joma noduogo Jerusalem gi Juda, ng’ato ka ng’ato e dalagi. Jotendgi ne gin Zerubabel gi Jeshua gi Nehemia gi Azaria gi Raamia gi Nahamani gi Mordekai gi Bilshan gi Mispereth gi Bigvai gi Nehum kod Baana. Kar romb jo-Israel machwo e magi: joka Parosh ne romo alufu ariyo gi mia achiel kod piero abiriyo gariyo; joka Shefatia ne mia adek gi piero abiriyo gariyo; joka Ara, mia auchiel gi piero abich gariyo; joka Pahath-moab, tiende ni joka Jeshua kod joka Joab, ne alufu ariyo gi mia aboro; joka Elam, alufu achiel gi mia ariyo kod piero abich gang’wen; joka Zatu, mia aboro gi piero ang’wen gabich; joka Zakai, mia abiriyo gi piero auchiel; joka Binui, mia auchiel gi piero ang’wen gaboro; joka Bebai, mia auchiel gi piero ariyo gaboro; joka Azgad, alufu ariyo gi mia adek kod piero ariyo gariyo; joka Adonikam, mia auchiel gi piero auchiel gabiriyo; joka Bigvai, alufu ariyo gi piero auchiel gabiriyo; joka Adin, mia auchiel gi piero abich gabich; joka Ater, ma tiende ni joka Hezekia, to piero ochiko gaboro; joka Hashum, mia adek gi piero ariyo gaboro; joka Bezai, mia adek gi piero ariyo gang’wen; joka Harif, mia achiel gapar gariyo; joka Gibeon, to piero ochiko gabich; jo-Bethlehem gi jo-Netofa, mia achiel gi piero aboro gaboro; jo-Anathoth, mia achiel gi piero ariyo gaboro; jo-Beth-Azmoth, piro ang’wen gariyo; jo-Kiriath-jearim gi jo-Kefira kod jo-Beeroth, mia abiriyo gi piero ang’wen gadek; jo-Rama gi jo-Geba, mia auchiel gi piero ariyo gachiel; jo-Mikmas, mia achiel gi piero ariyo gariyo; jo-Bethel gi jo-Ai, mia achiel gi piero ariyo gadek; jo-Nebo, piero abich gariyo; jo-Elam machielo, alufu achiel gi mia ariyo kod piero abich gariyo; jo-Harim, mia adek gi piero ariyo; jo-Jeriko, mia adek gi piero ang’wen gabich; jo-Lod gi jo-Hadid kod jo-Ono, mia abiriyo gi piero ariyo gachiel; to jo-Senaa, alufu adek gi mia ochiko kod piero adek. Kar romb jodolo: joka Jedaya ma jodhood Jeshua ne mia ochiko gi piero abiriyo gadek; Joka Imer, alufu achiel gi piero abich gariyo; joka Pashur, alufu achiel gi mia ariyo kod piero ang’wen gabiriyo; to joka Harim, alufu achiel kod apar gabiriyo. Kar romb jo-Lawi; joka jeshua gi joka Kadmiel, ma jodhood Hadava ne oromo ji piero abiriyo gang’wen. Kar romb jower: joka Asaf ne mia achiel gi piero ang’wen gaboro. Kar romb jorit dhorangeye: joka Shalum gi joka Ater gi joka Talmon gi joka Akub gii joka Hatita kod joka Shobai, duto ji mia achiel gi piero adek gaboro. Jotich Hekalu ne magi: joka Ziha gi joka Hasufa gi joka Taboath gi joka Keros gi joka Sia gi joka Padon gi joka Lebana gi joka Hagaba gi joka Shalmai gi joka Hanan gi joka Hidel gi joka Gahar, gi joka Reaya gi joka Rezin gi joka Nekoda gi joka Gazam gi joka Uza gi joka Pesea gi joka Besai gi joka Meunim gi joka Nefishesim gi joka Bakbuk gi joka Hakufa gi joka Harhur gi joka Bazluth gi joka Mehida gi joka Harsha gi joka Barkos gi joka Sisera, gi joka Tema gi joka Nezia kod joka Hatifa. Nyikwa jotich Solomon ne gin: joka Sotai gi joka Sofereth gi joka Perisa gi joka Jaala gi joka Darkon gi joka Gedel gi joka Shefatia gi joka Hatil gi joka Pokereth-hazebaim kod joka Amon. Kar romb jotich Hekalu, kaachiel gi nyikwa jotich Solomon, duto ne romo ji mia adek gi piero ochiko gariyo. Koro magi e joma noduogo koa Tel-mela gi Tel-hasha gi Kerub gi Adon kod Imer, to ne ok nyal ng’e anywolagi, kata ka gin koth jo-Israel adier; joka Delaya gi joka Tobia gi joka Nekoda duto ji mia auchiel gi piero ang’wen gariyo. Jodolo moko bende ne ok ong’e anywolagi. Ne gin joka Hobaya gi joka Hakoz gi joma luongore ni joka Barzilai, nikech kwargi nokendo nyar Barzilai ja-Gilead, mokawo nying jaduong’neno. Jogo nomanyo nyingegi e kitepe ma nondikie nying anywola, to ne ok giyudo, omiyo nokwan-gi ka joma pok owinjore tiyo tich dolo, kendo ruoth nokwerogi ni kik gicham chiemo moyang’ ni jodolo ka pok jadolo obiro manyalo penjo Ruoth Nyasaye wach gi ombulu miluongo ni Urim gi Thumim. Ji duto mane ochokore kanyakla ne romo alufu piro ang’wen gariyo gi mia adek kod piero auchiel, ka ok okwan wasumbgi machwo gi mamon, mane romo alufu abiriyo gi mia adek kod piero adek gabiriyo. Bende ne gin gi jower mia ariyo gi piero ang’wen gabich, machwo gi mamon Ne gin gi farese mia abiriyo gi piero adek gauchiel, gi nyumbu mia ariyo gi piero ang’wen gabich, gi ngamia mia ang’wen gi piero adek gabich, kod kenje alufu auchiel gi mia abiriyo gi piero ariyo. Jodong dhoudi moko nogolo chiwo ni tich. Ruoth bende nogolo dhahabu moromo kilo mia achiel gi piero adek, gi tewni piero abich, kod lep dolo mia abich gi piero adek. Jodong dhoudi moko nogolo dhahabu moromo kilo alufu achiel gi mia ariyo, mondo okonygo tich. Joma odong’ nogolo dhahabu moromo kilo alufu ariyo gi mia auchiel gi fedha moromo kilo alufu achiel gi mia achiel kod lep dolo piero auchiel gabiriyo. Jodolo gi jo-Lawi kod ji mamoko nodak Jerusalem kendo e alworane. Jorit dhorangeye gi jower gi jotich Hekalu kod jo-Israel mamoko duto, to nodak e miechgi giwegi. Kane due mar abiriyo ochopo, kendo jo-Israel koro odak e miechgi, ji duto nochokore gi chuny achiel e laru manie nyim Rangach miluongo ni Ranga Pi. Ne gikawo Ezra ma japuonj chik mondo okel kitap chik Musa mane Ruoth Nyasaye osechiko jo-Israel mondo oriti. Omiyo chieng’ mokwongo mar due mar abiriyo, Ezra jadolo nokelo kitap chik e nyim oganda, ma noting’o chwo gi mon kod nyithindo duto mane oromo winjo tiend gik mane iwacho. Nosomo kitabuno chakre okinyi mang’ich nyaka odiechieng’ tir, kochung’ momanyore gi laru man e nyim Ranga Pi, e nyim chwo gi mon kod nyithindo mane oromo winjo tiend gik mane iwacho. Ji duto nochiko itgi maber mondo owinj kitap chik. Ezra japuonj chik nochung’ ewi ndiri mar bao molos ni somo chik, ka Matithia gi Shema gi Anaya gi Uria gi Hilkia kod Maaseya ochung’ e bathe ma korachwich, to Pedaya gi Mishael gi Malkia gi Hashum gi Hashbadana gi Zekaria kod Meshulam to ne jochung’ e bathe ma koracham. Ezra noelo kitabu, ka ji duto neno, nimar nochung’ kama oting’ore. Kane oele kamano, ji duto nochung’. Ezra nopako Ruoth Nyasaye maduong’ mi ji duto noting’o badgi malo, kawacho ni, “Obed kamano! Obed kamano!” Giduto ne gimiyo Ruoth Nyasaye duong’, ka gigoyo chonggi piny kendo gikulore nyaka e lowo. Jeshua gi Bani gi Sherebia gi Jamin gi Akub gi Shabethai gi Hodia gi Maaseya gi Kelita gi Azaria gi Jozabad gi Hanan kod Pelaya ma jo-Lawi nohulo ni ji tiend chik, mana ka ji obet keregi. Ne gisomo kitap chik mar Nyasaye gi dwol machil, kendo ne gihulo tiend wechego ka gipuonjogo ji weche mane gisesomo. Kane ji duto owinjo weche mag chik, ne giywak. To Nehemia ma ruoth kod Ezra ma jadolo kendo japuonj chik kaachiel gi jo-Lawi mane puonjo ji, ne jowacho ni ji duto niya, “Kawuono en odiechieng’ mowal ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, omiyo kik uku, kata kik uywagi.” Eka Ezra nowachonigi niya, “Koro unyalo dhi mondo ucham chiemo mabeyo kod gik mamit mimadho, bende upognie joma odhier ma onge gimoro, nikech odiechieng’ni owal ni Ruoth Nyasaye. Kik uku nikech mor ma Ruoth Nyasaye miyou ema kelonu teko.” Jo-Lawi bende nokweyo ji kawachonigi niya, “Ling’uru, nikech odiechieng’ni en chieng’ maler. Kik ubed gi kuyo.” Kuom mano ji duto nodhi mondo ochiem kendo omethi, kendo opog chiemo ni joma moko, kendo otim sawo gi mor maduong’, nikech ne gisewinjo gima opuonjgi. Chieng’ mar ariyo jodong dhoudi duto, kaachiel gi jodolo kod jo-Lawi, nochokore e nyim Ezra japuonj chik, mondo opuonjre chik. Ne giyudo kondik e chik ni Ruoth Nyasaye nosechiko jo-Israel gi dho Musa ni onego gidagi e kiche ndalo sawo matimore e due mar abiriyo, kendo ni mondo giland wach e miechgi duto kendo e Jerusalem ni ji odhi kuonde moting’ore odwar bede zeituni mopidhi kod mago ma ok opidhi gi mag othidhe kod mag yien moko motimo oboke, mondo olosgo kiche kaka chik dwaro. Omiyo ji nodhi moomo bede yien, kendo ogerogo kichego, ka ng’ato ka ng’ato ogero mare owuon ewi tat ode, kata e laru mar dalane, kata e laru mar Od Nyasaye kata e laru momanyore gi Ranga Efraim. Kamano ji duto ma noduogo koa e tuech noloso kiche mi odakie. To gima kamano ne pok jo-Israel otimo chakre ndalo Joshua wuod Nun nyaka ndalogo. Kuom mano ne nitie mor maduong’. Odiechieng kodiechieng’ chakre chieng’ mokwongo nyaka chieng’ mogik, nisomo kitap chik mar Nyasaye. Ne gitimo nyasi kuom ndalo abiriyo, to chieng’ mar aboro ne giloso sawo mogik, kaka chik dwaro. Chieng’ due piero ariyo gang’wen mar dueno jo-Israel nochokore ka riyo kech, kendo ka rwakore gi pien gugru, kendo ka gibuko wigi buru. Jogo ma jo-Israel hie nopogore moa kuom jopinje mamoko. Ne gichung’ kendo gihulo richogi gi timbe anjawo mane kweregi otimo. Kane gichung’ kamano, kitap chik mar Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi nosom kuom seche adek, eka ne gihulo richogi kendo gilamo Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi kuom seche adek mamoko. Jeshua gi Bani gi Kadmiel Shebania gi Buni gi Sherebia gi Bani kod Kenani nochung’ e raidhi ma noket ni jo-Lawi, kendo ne giywak matek ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Eka jo-Lawi ma Jeshua gi Kadmiel gi Bani gi Hashabnia gi Sherebia gi Hodia gi Shebani kod Petyhahia, nowacho niya: Chung’uru kendo upak Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kuwachone ni, “Higni gi higni ipako nyingi moluor, mokadho dend kod pak.” A Ruoth Nyasaye in kendi e Nyasaye. In ema nichweyo polo gi polo man malo mogik, kaachiel gi piny gi gik mantie iye, gi nembe kod gik mantie igi. In ema iritogi duto, kendo gik moko duto manie polo, lamo mana in. In e Ruoth Nyasaye ma noyiero Abram, kendo ogole e dala mar Ur e piny jo-Kaldea, mochake ni Ibrahim. Niyudo ka en ng’at ma jaadiera e nyimi, mi nitimo kode singruok ni ibiro miye piny mane jo-Kanaan gi jo-Hiti gi jo-Amor gi jo-Perzi gi jo-Jebus kod jo-Girgash odakie, mondo obed mare gi nyikwaye. Kendo nichopo singruokno, nikech in jaadiera. “Bende nineno masiche mane kwerewa oyudo e piny Misri, kendo niwinjo ywakgi e Nam Makwar. Nitimo ranyisi gi honni misandogo Farao gi joge kod ji duto mane ni e pinye, nimar ning’eyo kaka ne gitiyo kwerewa gi achaye. Kamano nimiyo nyingi obedo gi huma mosiko nyaka chil kawuono. Nipogo nam diere e nyimgi, mi ging’ado ka giwuotho e lowo motwo, To joma ne lawogi niwito e kut ka kidi mowit e apaka mar nam. Godiechieng’ nitelonigi e siro mar bor polo, to gotieno nitelonigi gi siro mar mach mondo omenynigi yo ma giwuothoe. Nilor ewi got Sinai, kendo niwuoyo kodgi gie polo, kimiyogi chike makare kendo madiera kod buche mabeyo, kendo nipuonjogi wach Sabato mari maler. Bende nimiyogi chike mabeyo gi dho Musa jatichni. Nimiyogi chiemo moa e polo mondo otieknigi kech, kendo nigolonigi pi e lwanda mondo gineg godo riyo; bende nichikogi mondo gidonj kendo gikaw piny mane ikuong’ori ni nimigi. “To kwerewago ne jong’ayi, kendo tokgi ne tek, mi giketho chikni. Ne gitamore luwo chikni, kendo ne ok giparo honni ma nitimo e nyimgi. Ne gisiko ka tokgi tek, mi giketo ng’ato otelnigi, mondo gidog gibed wasumbni e piny Misri. To ne ok ijwang’ogi, nikech in Nyasaye mang’won, ma weyoni ji richogi, kendo mohero kecho ji. Iyi ok wang’ piyo, to herani osiko. Ne giloso kido mar roya gi dhahabu moleny, mi giwacho ni mano e nyasachgi ma nogologi Misri, kendo ne gichayi ahinya. To kata kamano kuom ng’wononi maduong’ ne ok ijwang’ogi e thim. Siro ma bor polo nosiko ka telonigi godiechieng’, to gotieno siro mar mach nosiko ka menyonigi yo mane giwuothoe. Nimiyogi Roho mari maber mondo opuonjgi. Ne ok ituonogi manna ma nioro, kendo nisiko kimiyogi pi mondo gineggo riyo. Niritogi e thim kuom higni piero ang’wen, kendo onge gima ne gichando. Lepgi bende ne ok oti, kendo tiendegi ne ok okuot. “Nimiyo giloyo pinje gi joma nodakie, mi gikawo ka gik mope e lweny. Kamano ne gikawo piny Sihon ruodh Heshbon, gi piny Og ruodh Bashan. Nimiyo ginya ka sulue mae polo, kendo nikelogi e piny mane isingori ni inimi kweregi mondo obed margi. Kane nyikwagi odonjo e pinyno mokawo, niloyonigi jo-Kanaan mane oyudo odak kuno, michiwogi kaachiel gi ruodhigi e lwet jo-Israel mondo otim kodgi gima gihero. Jo-Israel nokawo mier mochiel motegno gi puothe mag mzabibu gi yiend zeituni kod yiend olembe mamoko mang’eny. Kamano ne gichiemo mi giyieng’ kendo ne gidoko machwe, mi gibedo mamor nikech ber mane itimonigi. “To kata kamano ne wigi tek, mi ging’anyoni. Ne gilokore ni giweyo chikni, kendo ne ginego jonabi magi ma noyudo siemogi mondo giduog iri. Ne gichayi ahinya, omiyo nichiwogi e lwet wasikgi mothagogi. To kane giywakni mondo ikonygi e thagruokgino, niwinjogi gie polo, mi nioronigi joma noresogi e lwet wasikgigo, nikech ng’wononi maduong’. To kane giseyudo yueyo matin, timbegi nochako bedo maricho e nyimi, omiyo nijwang’ogi michiwogi e lwet wasikgi moloyogi. Ne gichako giywakni nyading’eny mondo ikonygi, kendo pile niwinjogi gie polo, miresogi kuom ng’wononi. Nikwerogi matek mondo gilokre kendo gimak chikeni, to ne gisungore, mi ok gidewo chikni. Ne giketho chikni, ma ka ng’ato orito, to yudo ngima. Ne gilokore giweyi ka tokgi tek ta, mi gitamore mako chikeni. Kuom higni mang’eny ning’wononigi, ka Roho mari siemogi gi dho jonabi magi, to ne ok ginyal winjo. Omiyo nichiwogi e lwet jopinje mamoko. Kata kamano kuom ng’wononi mogundho ne ok itiekogi kata jwang’ogi chuth, nimar in Nyasaye mang’won gi lala kendo ma kechoo ji. “A Nyasachwa man gi teko, in e Nyasaye maduong’ kendo malich, ma rito singruokne gi adiera. Omiyo koro kik ikaw masiche mwanenogi mayot, nikech ruodhiwa gi jodongwa gi jodolowa gi jonabiwa gi kwerewa kod jogi duto osethagore, chakre ndalo loch ruodhi mag Asuria nyaka chil kawuono. Isebedo ng’at makare kendo ma jaadiera kuom gik moko duto mosetimorenwa, to wan ema wasebedo kwatimo marach. Ruodhiwa gi jodongwa gi jodolowa kod kwerewa ne ok orito chikni, kata dewo weche mane isiemogigo. Kata ndalo mane ruodhigi giwegi ritogi, kane pod gichamo mwandu mogundho mane imiyogi, kendo gidak e piny malach kendo momew mane ipogonigi, ne ok gitini, bende ne ok giweyo timbegi maricho. To koro eri wan mana wasumbni e piny mane imiyo kwerewa mondo ochamie gik moyakie, kendo obed mamor gi gik mabeyo mantie. Gik moko duto ma pinywani nyago dhi mana ni ruodhi miketo mondo otiwa nikech richowa. Gin gi teko kuom dendwa, kendo gitimo gima gihero ni jambwa, ka wan to wachandore malich.” Kuom mago duto watimo singruok motegno, kwandiko wechene, kendo jodongwa gi jo-Lawi mawa kod jodolowa oketo lwetgi ka joneno. Joma noketo lwetgi ne gin Nehemia ma ruoth, ma wuod Hakalia, kod Zekaria, gi Seraya gi Azaria gi Jeremia gi Pashur gi Shebania gi Malkia gi Hatush gi Shebania gi Maluk gi Harim gi Meremoth gi Obadia gi Daniel gi Ginethon gi Baruk gi Meshulam gi Abia gi Mijamin gi Maazia gi Bilgai kod Shemaya. Jogo duto ne jodolo. To jo-Lawi ne gin: Jeshua wuod Azania gi Binui ma jaka Henadad gi Kadmiel kaachiel gi jowetegi ma Shebania gi Hodia gi Kelita gi Pelaya gi Hanan gi Mika gi Rehob gi Hashabia gi Zakur gi Sherebia gi Shebania gi Hodia gi Bani kod Beninu. To jotelo ne gin Parosh gi Pahath-moab gi Elam gi Zatu gi Bani gi Buni gi Azgad gi Bebai, gi Adonija gi Bigvai gi Adin gi Ater gi Hezekia gi Azur gi Hodia gi Hashum gi Bezai gi Harif gi Anathoth gi Nebai gi Migpiash gi Meshulam gi Hezir gi Meshezabel gi Zadok gi Jadua gi Pelatia gi Hanan gi Anaya gi Hoshea gi Hanania gi Hashub gi Halohesh gi Pilha gi Shobek gi Rehum gi Hashabna gi Maaseya gi Ahia gi Hanan gi Anan gi Maluk gi Harim kod Baana. To jomoko duto ma nopogore kuom jopinje mamoko noyie gi singruok mane jowetegi ma jotelo osetimo. Ne gin jodolo gi jo-Lawi gi jorit dhorangeye gi jower gi jotich gi nyigi, ma tiende ni ji duto mane oromo winjo tiend gima iwacho. Ne gikuong’ore giduto kendo gichamo muma, ni ginirit chike Nyasaye mane Musa jatich Nyasaye omiyogi, kendo ni ginimak kendo ginichop chike Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi duto. Ne gikuong’ore niya, “Ok wanachiw nyiwa ni joma ok jo-Yahudi ma koro odak e pinywagi, bende ok wanakend nyigi ni yawuotwa. Ka jogo okelo gik ohala moko, kata cham moro amora chieng’ Sabato, to ok wanang’iep kuomgi chieng’ Sabato kata chieng’ moro amora maler. Bang’ higni abiriyo abiriyo ok wanapur puothewa, kendo wanawe ji duto mosing ni gope. “Bende wasingore ni higa ka higa wanachiw pesa moromo achiel kuom adek mar shekel ni tich Od Nyasachwa, mibiro ng’iewogo makati miketo e nyim Nyasaye pile, gi misango mar cham mitimo pile, gi misengni miwang’o pep, kod misengni mamoko mitimo chieng’ Sabato gi ndalo ma due opor, kod ndalo sewni, kendo ni tich misengni mamoko gi misengni migologo richo mag jo-Israel, kendo ni tich duto mag Od Nyasachwa. “Wan jodolo gi jo-Lawi, kaachiel gi ji mamoko, wasegoyo ombulu kwapogogo tich kelo yien miwang’ogo misango e kind dhoutwa, mondo dhoot ka dhoot okel yien e Od Nyasachwa, kaka ondiki e chik. Wayie kelo chamb gwel e Od Ruoth Nyasaye higa ka higa, kaachiel gi olemo mokwongo nyak. Bende wayie kelo e Od Nyasachwa yawuotwa makayo mokwong nywol ni jodolo matiyo e Od Nyasachwano, kaka ondiki e chik. Kendo wayie kelo ni jodolo kuon ohia gi olemo mopogore opogore mokwongo nyak, kaachiel gi divai manyien kod mo, mondo okan e ut keno mag Od Nyasachwa. Wayie bende kelo ni jo-Lawi achiel kuom apar mag chambwa, nimar jo-Lawi ema choko achiel kuom apar mag cham maa e miechwa duto. To ka jo-Lawi choko achiel kuom apar mag chamgo, to jadolo ma ja dhood Harun nyaka bed kodgi. Jo-Lawi nyaka kel achiel kuom apar mag chamgo, to jodolo ma jadhood Harun nyaka bed kodgi. Jo-Lawi nyaka kel achiel kuom apar mag achiel kuom apargo e Od Nyasachwa mondo okan e ut keno mowinjore. Jo-Israel gi jo-Lawi nyaka kel mich mag cham gi mag divai gi mag mo e udi mikanoe gik mitiyogo e Hekalu, kendo kama jodolo gi jorit dhorangeye gi jower odakie. Ok wanajwang’ Od Nyasachwa.” Jodong Israel nobiro modak Jerusalem, to joma moko nogoyo ombulu moyiero ng’at achiel achiel kuom ji apar mondo odag Jerusalem, dala mowal ni Nyasaye. Ji modong’ to nodak e mier mamoko, kendo ji duto nogoyo erokamano ni joma nochiwore mondo odag Jerusalem. Kamano jodong pinyno nodak Jerusalem, to jo-Israel mamoko gi jodolo gi jo-Lawi gi jotich Hekalu kod nyikwa jotich Solomon nodak e miech Juda, ka ng’ato ka ng’ato odak e dalane owuon. To e Jerusalem jo-Juda moko gi jo-Benjamin moko nodak kanyakla. Jodong Juda ne gin: Athaya wuod Uzia ma wuod Zekaria ma wuod Amaria ma wuod Shefatia ma wuod Mahalalel ma jadhood Perez. Joodgi duto nodak Jerusalem; ne giromo ji mia ang’wen gi piero auchiel gaboro, duto joma omew. Jaduong’ Juda moro ne Maaseya wuod Baruk ma wuod Kol-hoze ma wuod Hazaya ma wuod Adaya ma wuod Joyarib ma wuod Zekaria ma jadhood Shela. Jodong Benjamin ne gin; Salu wuod Meshulam ma wuod Joed wuod Pedaya wuod Kolaya wuod Maaseya wuod Ithiel wuod Jeshaya, kaachiel gi owetene ma Gabai gi Salai. Giduto ne giromo ji mia ochiko gi piero ariyo gaboro. Joel wuod Zikri ne jatendgi, kendo Juda wuod Hasenua ne jatelo mar ariyo mar dala. To jodolo ne gin: Jedaya wuod Joyarib ma wuod Seraya ma wuod Hilkia ma wuod Meshulam ma wuod Zadok ma wuod Merayoth ma wuod Ahitub. Jedaya ne jatend tich mar Od Nyasaye. En, kaachiel gi jowetene mane tiyo e Hekalu ne gin ji mia aboro gi piero ariyo gariyo. Jadolo moro ne Adaya wuod Jeroham ma wuod Pelalia wuod Amzi wuod Zekaria wuod Pashur ma wuod Malkia. En, kaachiel gi jowetene ne giromo ji mia ariyo gi piero ang’wen gariyo. Giduto ne gin jodong dhoudi. Jadolo machielo ne Amasai wuod Azarel ma wuod Azai wuod Meshilemoth, wuod Imer. En kaachiel gi jowetene ne gin ji mia achiel gi piero aboro, ma giduto ne gin joma omew. Jatendgi ne Zabdiel wuod Hagedolim. Jo-Lawi to ne gin: Shemaya wuod Hashub ma wuod Azrikam ma wuod Hashabia ma wuod Buni, kod Shebethai gi Jozabad mane jotend jo-Lawi mane rito tich loso Od Nyasaye, kod Matania wuod Mika ma wuod Zabdi ma wuod Asaf mane jatend wer sa lemo, kod Bakbukia mane jatelo mar ariyo mar jowetene, kod Abda wuod Shamua ma wuod Galal ma wuod Jeduthun. Kar romb jo-Lawi ma nodak Jerusalem, dala mowal ni Nyasaye ne mia ariyo gi piero aboro gang’wen. Jorit dhorangeye ne gin Akub gi Talmon kod jowetegi. Giduto ne giromo ji mia achiel gi piero abiriyo gariyo. Jo-Israel mamoko duto nodak e miech Juda, ka ng’ato ka ng’ato odak e dalane owuon. Jotich Hekalu to nodak Ofel. Jotendgi ne Ziha gi Gishpa. Jatend jo-Lawi ma ne odak Jerusalem ne Uzi wuod Bani ma wuod Hashabia ma wuod Bani ma wuod Hashabia ma wuod Matania ma wuod Mika, ma jadhood Asaf ma jower. Jo-Lawigo to ruoth owuon ema ne ochiko, kendo nomigi tich wer ma onego gitim pile. Pathahia wuod Meshezabel ma jodhood Zera wuod Juda ema ne ng’ado ni ruoth rieko kuom weche duto mag jo-Israel. Koro ma e kaka ji nodak e mier gi gwenge mokiewo gi miego. Jo-Juda moko nodak Kiriath-arba gi mier matindo mokiewo kode, gi Dibon kod Jakabzeel gi mier mokiewo kodgi, gi Jeshua gi Molada gi Bethpelet gi Hazar-shual gi Beersheba kod mier mokiewo kode, gi Ziklag gi Mekona kod mier mokiewo kode, gi En-rimon gi Zora gi Jarmuth, kod Zanoa gi Adulam gi mier mokiewo kodgi, gi Lakish kod gwenge matindo mokiewo kode. Kamano ne gidak e pinyno, chakre Beersheba nyaka holo Hinom. Jo-Benjamin nodak Geba gi Mikmash gi Aya gi Bethel kod mier mokiewo kode, gi Anathoth gi Nob gi Anania gi Hazor gi Rama gi Gitaim gi Hadid gi Zeboim gi Shim. Gi Lod gi Ono kod Geharashim. To migepe moko mag jo-Lawi ma yande odak e Juda koro odak e piny Benjamin. Jodolo gi jo-Lawi mane oduogo gi Zerubabel wuod Shealtiel, kendo gi Jeshua, ne gin Seraya gi Jeremia gi Ezra gi Amaria gi Maluk gi Hatush gi Shekania gi Erhum gi Meremoth gi Iddo gi Genethon gi Abia gi Mijamin gi Maadia gi Bilgia gi Shemaya gi Joyarib gi Jedaya gi Salu gi Amok gi Hilkia kod Jedaya. Jogo ema nobedo jotend jodolo gi jowetegi e ndalo Jeshua. Jo-lawi ne gin: Jeshua gi Binui gi Kadmiel gi Sherebia gi Juda kod Matania. Matania nogono kaachiel gi jowetene, ema ne telo ni wer sa lemo. Bakbukia gi Uni ma jowetegi to ne chung’ momanyore kodgi ka wer. Jeshua nonywolo Joyakim, to Joyakim nonywolo Eliashib. Eliashib nonywolo Joyada, to Joyada nonywolo Jonathan. Jonathan to nonywolo Jadua. E ndalo Joyakim, jodolo mane jodong dhoudi ne gin: Meraya mane jatend joka Seraya, gi Hanania jatend joka Jeremia, gi Meshulam jatend joka Ezra, gi Jehohanan jatend joka Amaria, gi Jonathan jatend joka Maluk, gi Josef jatend joka Shebania, gi Adna jatend joka Harim, gi Helkia jatend joka Merayoth, gi Zekaria jatend joka Iddo, gi Meshulam jatend joka Ginethon, gi Zikri jatend joka Abia, kod jatend joka Miniamin, gi Piltai jatend joka Moadia, gi Shamua jatend joka Bilgia, gi Jehonathan jatend joka Shemaya, gi Matenai jatend joka Joayarib, gi Uzi jatend joka Jedaya, gi Kalai jatend joka salu, gi Eber jatend joka Amok, gi Hashabia jatend joka Hilkia, kod Nethaneel jatend joka Jedaya. Nying jodong dhout jodolo noyudi kosendiki, chakre ndalo mag Eliashib gi mag Joyada gi mag Johanan kod mag Jadua, nyaka chop ndalo loch Darius ruodh Persia. Nying jodong dhout jo-Lawi bende nondik e kitap Weche mag Ndalo, to mana nyaka chop ndalo Johanan nyakwar Eliashib. Jotend jo-Lawi ne gin Hashabia gi Sherebia gi Jeshua gi Binui kod Kadmiel, kaachiel gi jowetegi mane giwarorego e tich pako Nyasaye kendo goyone erokamano, ka giluwo chik Daudi ng’at Nyasaye. Matania gi Bakbukia gi Obadia gi Meshulam gi Talmon kod Akub ne jorit dhorangeye kendo ne rito ut keno man e dhorangeye. Mano e kaka nochan tich e ndalo Joyakim wuod Jeshua, ma wuod Jozadak, kendo e ndalo Nehemia ma ruoth, kendo e ndalo Ezra ma jadolo kendo japuonj chik. E kinde mane orwakie ohinga mar Jerusalem, noluong jo-Lawi duto, kamoro amora mane gidakie, mi gibiro Jerusalem mondo giwer kendo gigo erokamano e nyasino, ka gigoyo ongeng’o gi nyigwerni kod thumbe mamoko. Jo-Lawi ma jower nochokore koa e gwenge mokiewo gi Jerusalem, kendo koa e miech jo-Netofa kendo Beth-gilgal kod gwenge mag Geba gi Beth-azmoth, nikech jower nosegedo machiegni gi Jerusalem. Jodolo gi jo-Lawi nopwodhore giwegi, eka ne gipwodho ji, kendo ne gipwodho dhorangeye kod ohinga. Bang’ mano, naidho ewi ohinga gi jodong Juda, mi achano jower e migepe ariyo madongo ogo erokamano. Migawo achiel noluwo wi ohinga bat korachwich, kochiko Ranga Owuoyo. Hoshaya noluwo bang’ migawono, kaachiel gi nus jodong Juda, kod Azaria gi Ezra gi Meshulam gi Juda gi Benjamin gi Shemaya kod Jeremia. Jodolo moko bende nodhi kodgi, ka goyo tung’. Ne gin Zekaria wuod Jonathan ma wuod Shemaya ma wuod Matanaya ma wuod Mikaya ma wuod Zakur ma wuod Asaf, kaachiel gi jowetene ma Shemaya gi Azarel gi Milalai gi Gilalai gi Maai gi Nethaneel gi Juda kod Hanani, ka giting’o thumbe mane Daudi ng’at Nyasaye oloso. Ezra japuonj chik ema notelonigi. Ne gikadho Ranga Soko, eka ne gichomo nyimgi tir, ka giidho raidhi nyaka dala Daudi, kama ohinga oting’orego. Bang’e ne gikadho Od Daudi, mi giwuotho nyaka Ranga Pi, man yo wuok chieng’. To migap jower machielo nochomo bat koracham, kendo naluwogi gi nus jodongo komachielo. Ne waluwo ohinga kwakadho kama oger mabor mar ng’icho mar Kende Mach, nyaka kama ohinga lachgo. Ne wakadho Ranga Efraim gi Ranga Dala Machon gi Ranga Rech gi kama oger mabor mar ng’icho mar Hananel kod mar Hamea nyaka wachopo e Ranga Rombe. Mi ne gichung’ e Ranga Od Jorito. Kamano migep jower ariyogo nodhi mochung’ e Od Nyasaye, kaachiel gi an kod nus jotelo gi jodolo ma Eliakim gi Maaseya gi Miniamin gi Mikaya gi Elioenai gi Zekaria kod Hanania, ka jogoyo tung’, kaachiel gi Maaseya gi Shemaya gi Eleazar gi Uzi gi Jehohanan gi Malkia gi Elam kod Ezer. Jower nower matek, ka Izrahia otelonigi. Misango maduong notim chieng’no, kendo ji nobedo mamor nikech Nyasaye nosetimonigi gima omiyo gimor ahinya. Kata mana mon gi nyithindo bende nodoko mamor, kendo mahu mar mor mane otimore Jerusalem ne winjore gi kuma bor. Chieng’no noyier ji mondo orit udi mibiro kanoe chiwo gi chamb gwel gi chiwo mar achiel kuom apar, kendo mondo ochok chiwo moa e gwenge mokiewo gi mier madongo mondo opog ni jodolo gi jo-Lawi kaka chik dwaro. Jo-Yahudi duto ne mor sidang’ kuom tich jodolo gi jo-Lawi. Jodolo gi jo-Lawi notiyo tich Nyasachgi, kaachiel gi tich pwodhruok, kaluwore gi chike mag Daudi kod mag Solomon wuode. Jower gi jorit dhorangeye bende notimo kamano. Ndalo Daudi ema ne Asaf okawoe tich bedo jatend jower, kochano wende mag pak kod mag goyo erokamano ni Nyasaye. Kendo e ndalo Zerubabel gi ndalo Nehemia, jo-Israel duto nochiwo pok ni jower kendo ni jorit dhorangeye kaka ne dwarore pile. Bende ne gipogo ni jo-Lawi gik moketnigi, mi jo-Lawi bende nopogo ni joka Harun pokgi. Chieng’no kane osom kitap Musa e nyim ji, noyud kondik ni ja-Amon kata ja-Moab ok onego donji e chokruok mar jo-Nyasaye nyaka chieng’, nikech ne ok giromo ni jo-Israel gi chiemo kata gi pi, to ne ging’iewo Baalam mondo okuong’gi. To Nyasachwa noloko kuong’no obedo gueth. Kane ji owinjo chikno, ne gigolo jo-Israel ma anywola mondo oa kuomgi. To kane mago pok otimore, Eliashib jadolo mane oket jarit ut keno mag Od Nyasachwa, kendo mane wat Tobia, noyudo osemiyo Tobia ot maduong’. Odno ema yandi ikanoe chiwo mag cham gi ubani gi gik lemo mitiyogo e Hekalu, gi achiel kuom apar mag cham gi divai manyien gi modhi, mane ochiw ni jo-Lawi gi jower gi jorit dhorangeye kaka chik dwaro, kaachiel gi chiwo mane opog ni jodolo. E kindego duto ne ok an Jerusalem, nikech noyudo ka asedok ir Artaxerxes ruodh Babulon e higa piero adek gariyo mar lochne. To bang’ kinde moko, nakwayo ruoth thuolo, mondo aduog Jerusalem. To kane ochopo kuno, eka nafwenyo gima rach mane Eliashib otimo kuom miyo Tobia ot laru mar Od Nyasaye. Wachno nodokona malit ahinya, mi gik Tobia duto mane ni e ot, nawito oko. Bang’ mano nagolo chik mondo opwodh odno, kendo odwokie gik lemo mag Od Nyasaye gi chiwo mag cham kod mar ubani. Nafwenyo bende ni jo-Lawi koro ne ok mi pokgi, omiyo gin, kaachiel gi jower, mane tiyo tich lemo mopogore opogore, ne gisedhi e puothegi. Kuom mano nadhaw gi jodongo, ka apenjogi niya, “Marang’o Od Nyasaye owe nono?” Bang’e naluongo jo-Lawigo, mi adwokogi e tijgi. Eka jo-Juda duto nokelo achiel kuom apar mag mo e ut keno. Naketo Shelemia jadolo gi Zadok jakweno gi Pedaya ja-Lawi mondo obed jotend tijno, Hanan wuod Zakur ma wuod Matania obed jakonygi, nikech giduto ne gin joma kare. Tijgi ne en pogo ni jowetegi gik monego giyudi. A Nyasacha, par gima natimono, kendo igwedha, to kik wiyi wil gi timbe mabeyo mosetimo ni Odi kendo ni tiji. E ndalo gogo naneno jomoko e piny Juda mabiyo mzabibu chieng’ Sabato, mondo olosgo divai, kod joma choko divai gi mzabibu gi ng’owo gi gik ohala moko ma giyieyo kuom kenje chieng’ Sabato, kendo gikelo Jerusalem. Mi nakwerogi ni kik gihon chiemo chieng’ Sabato. Jo-Turo bende mane odak Jerusalem ne kelo rech kod gik ohala moko mopogore opogore chieng’ Sabato, mi gihonogi ni jo-Yahudi, kata mana e Jerusalem. Kuom mano nadhaw gi jodong Juda, ka awachonigi niya, “Utimo gima rach manadi, kuchido chieng’ Sabato marach kama? Donge ma e gima kwereu notimo, momiyo Nyasachwa osekelo masirani kuomwa kendo kuom dalawani? Koro umedo kelo mirimb Nyasaye kuom Israel, kuchido chieng’ Sabato.” Omiyo ka nigolo ji e dhorangeye mag Jerusalem sa mane Sabato dwaro chakore, nagolo chik mondo dhorangeye olor, kendo kik yawgi nyaka chieng’ Sabato rum. Bende naketo jotichna moko mondo orit dhorangeye ni kik misigo moro amora donj e dala Jerusalem chieng’ Sabato. To bang’ mano, johala gi joma hono gik mopogore opogore nobiro dichiel kata diriyo, mobworo but Jerusalem. To nasiemogi ka apenjogi niya, “Ang’o momiyo ubworo but ohinga mar Jerusalem? Kuchako utimo kamano, to ubiro neno!” Bang’ mane ne ok gichako giduogo chieng’ Sabato kendo. Bende nachiko jo-Lawi mane onego opwodhre mondo okaw tich mar rito dhorangeye ni nyaka gine ni chieng’ Sabato orit maler. A Nyasaye, par gima natimono bende, kendo iguedha, mi ikecha kuom herani maduong’ mosiko. E ndalogo bende naneno jo-Yahudi moko mane osekendo nyi Ashdod gi nyi Amon kod nyi Moab. Nyithindgi moko ne wacho dho Ashdod, kata dhok moro nono, to ne ok nyal wacho dho jo-Yahudi. Nadhaw kodgi, mi ayanyogi, to jomoko kuomgi nagoyo, mi apudho yie wigi. Kendo namiyo gikuong’ore e nyim Nyasaye ni ok giniyie jogo okend nyigi, kendo ni ok ginikend nyi jogo, kata kendogi ni yawuotgi. Nawachonigi niya, “Donge ruoth Solomon noketho mana nikech wach mon makama? E pinje duto ne onge ruoth moro machal kode. Nyasache nohere mokete ruodh Israel duto, to kata en bende nyi jomoko notere e richo. Kamano, koro uparo ni onego waluw timbeugo, kendo waketh ketho maduong’ni, kwaweyo Nyasachwa nikech kendo nyi pinje moko?” To noyudo ka achiel kuom yawuot Joyada ma wuod Eliashib jadolo maduong’ osekendo nyar Sanbalat ja-Horon. Emomiyo ne ariembe buta. A Nyasacha, par kaka gisechido tich dolo, kendo ketho kuong’ruok ma jodolo gi jo-Lawi timo. Kamano napwodho ji kuom gik moko duto moa e pinje mamoko, kendo nadwoko jo-Lawi gi jodolo e tijegi. To bende nachano mondo okel chiwo mar yien kaka dwarore, kaachiel gi chamb agwela. A Nyasaye, para kendo iguedha. Ne nitie ng’at moro ma nyinge Ayub, mane odak e piny Uz. Ne en ng’at makare kendo maler, mane oluoro Nyasaye, kendo otang’ ni richo. Nonywolo yawuowi abiriyo gi nyiri adek, kendo ne en gi rombe alufu abiriyo gi ngamia alufu adek gi dhok alufu achiel kod kenje mia abich. To bende ne en gi jotich mogundho. Kamano ne en ng’at momewie moloyo ji duto ma nodak e pinje man yo wuok chieng’. Yawuote ne timo sawo, moro ka moro e ode, kendo luongoe owetene mamoko duto. Bende ne giluongoe nyiminegi adekgo mondo okonygi chiemo. Kane sawo ka sawo oserumo, Ayub ne chiew gokinyi mang’ich, kendo timo misango mondo opwodhgo nyithinde. Ne otimo kamano pile, koparo ni dipo ka achiel kuomgi oketho kuom yanyo Nyasaye gi chunye. To kinde nochopo ma yawuot polo obiro e nyim Ruoth Nyasaye, kendo Satan bende ne ni kodgi. Ruoth Nyasaye nopenje ni, “Ia kanye?” Satan nodwoke niya, “Asebedo ka abayo abaya e piny, kalworora koni gi koni.” Eka Ruoth Nyasaye nochako openje ni, “Bende inenoe Ayub jatichna? Onge ng’at makare kendo maler ka en e piny ngima, moluora kendo otang’ gi richo.” Satan nodwoko ni, “Bende Ayub diluori adier, ka ok oyud gimoro kuomi? Donge irite maber, kaachiel gi joode kod gimoro amora ma en go? Iguedho gik moko duto motimo, kendo isemiye dhok mopong’o piny. To koro sani temie kawo gik moko ma en go ka ane ka dang’ ok okuong’i e wang’i!” Ruoth Nyasaye nowacho ni Satan niya, “Kara ber, aketo gik moko duto ma en go e tekoni, mak mana ni en owuon to kik ihinye.” Bang’ mano Satan noa odhi. Chieng’ moro kane oyudo nyithind Ayub timo sawo e dala owadgi maduong’, ng’at moro nobiro ir Ayub ka ringo, mowachone niya, “Nende oyudo wapuro gi dhok, ka kenje bende kwayo machiegni e lek. Eka wapo ka jo-Sabea omonjowa moyako jamnigo duto. Nende ginego jotichni duto pep, mak mana an kenda ema atony, omiyo abiro mondo anyisi.” To kane pok otieko wuoyo, jatich machielo nobiro mowacho niya, “Polo nende ogoyo rombe gi jokwath, motho pep, mak mana an kenda ema atony, omiyo abiro mondo anyisi.” Kane pok otieko wuoyo, jatich machielo notucho, mowacho niya, “Mony adek mag jo-Kaldai nende omonjowa, mokawo ngamia mawa, kendo onego jotichni duto, mak mana an kenda ema atony, omiyo abiro mondo anyisi.” To kane pok otieko wuoyo, jatich mar ang’wen nobiro, mowacho niya, “Nyithindi nende timo sawo e dala wuodi maduong’ mi kalausi moa e thim ogoyo ot piny, monego nyithindi duto pep. An kenda ema atony, omiyo abiro mondo anyisi.” Bang’e Ayub nochung’, moyiecho lepe kanyisogo kuyo ma en go. Ne olielo wiye apwodha mopodho piny auma. Eka nowacho niya, “Kane awuok ei mama, to ne aonge gi gimoro, kendo chieng’ ma atho, to ok nadog gi gimoro. Ruoth Nyasaye ema ne ochiwo, kendo en ema koro osekawo. Nying Ruoth Nyasaye opaki!” Kuom mano, kata obedo Ayub osesandore malit kamano, to ne ok oketho, kata wacho ni Nyasaye rach, ne ok owacho. Kane kinde ochopo ma yawuot polo ochako obiroe e nyim Ruoth Nyasaye, Satan bende ne ni kodgi. Ruoth Nyasaye nopenjo Satan ni, “Ia kanye?” Satan nodwoke ni, “Asebedo ka abayo abaya e piny, ka alworora koni gi koni.” Ruoth Nyasaye ne ochako openje niya, “Bende inenoe Ayub jatichna? Onge ng’at makare kendo maler kaka en e piny ngima, moluora kendo motang’ ni richo. Ne imiyo ayieni mondo iteme kayiem nono, to kata kamano pod ok oketho.” To Satan nodwoko ni, “Dhano nyalo yie weyo gimoro amora ma en go mana ni mondo obed mangima. To koro temie kimulo dende ane, ka dang’ ok okuong’i!” Mano omiyo Ruoth Nyasaye nowacho ni Satan niya, “Kara ber, koro ero akete e tekoni mondo itimne gima idwaro, to kik inege.” Bang’ mano, Satan nowuok oa e nyim Ruoth Nyasaye mi odhi ogoyo Ayub gi tuoche buche, mokuodo dende chakre lith tiende nyaka paw wiye. Ayub nodhi mobet e buch kendo, mi okawo mbalatago mondo ogwonyrego. Eka chiege nopenje niya, “Pod iyie ayiea kuom Nyasachi? Ere gimomiyo ok inyal yanye mondo itho?” To Ayub nodwoke niya, “Iwuoyo mana kaka dhako mofuwo wuoyo. Ka Nyasaye okelonwa gima ber, to wakawo. Koro ere gimomiyo wang’ur kokelonwa chandruok?” Kuom mano, kata obedo ni Ayub nosechandore malit kamano, to ne ok oketho dhoge. Osiepe Ayub adek, ma Elifaz ja-Teman gi Bildad ja-Shua kod Zofar ja-Nama nowinjo kaka Ayub osebedo gi thagruok. Omiyo ne giparo ni mondo gidhi gilime, kendo giho chunye. Kane gikwongo nene, kapod gin mabor kode, ne ok ginyal ng’eye. To kane ging’eye, ne gichako ywak malit, mi giyiecho lepgi kendo gibuko wigi buru. Bang’e ne gibet e lowo kanyo kode kuom ndalo abiriyo odiechieng’ gotieno, ka ok giwuo nikech ne gineno kaka othagore malit. Bang’e Ayub ema ne ochako wuoyo, kokuong’o chieng’ mane onywolee, niya, “Nyasaye mondo okuong’ odiechieng’ mane onywolae, kendo okuong’ odiechieng’ mane omakie ichna. Odiechingno mondo olokre mudho! Nyasaye man malo kik chak par odiechiengno! Ler bende kik chak rienyie. Odiechiengno mondo otim luoch kendo otim mudho mandiwa, ka boche polo oime, kendo wang’chieng’ oimore. Mudho molil omwony otienono, mondo kik obed achiel kuom ndalo mag higa, kendo kik kwane ka achiel kuom ndalo mag due. Otienono obed otieno ma ok makie ich nyathi, kendo ma koko mar mor ok winjie. Ajuoke mondo okuong’ odiechiengno. Ee, mana joma olony kuom golo chik ni Levayathan, mi winjgi, ema mondo okuong’e! Otienono kik lokre odiechieng’, kendo sulue mar okinyi kik rieny, kata ng’amba bende kik ng’ol. Ee, otienono mondo okuong’, nikech noweyo onywola, mi aneno mana chuny lit kod thagruok. Dine ber ka atho ei mama, kata ka atho mana e sa mane onywolae! Mama nopira e chonge nang’o? Ere gima omiyo ne oyiena adhodho thunde, nimar ka dine atho e kindeno, to dikoro ayueyo maber, kanindo kaachiel gi ruodhi kod jodonggi mosetho mane ogero udi madongo mabeyo. Kata dikoro anindo mana ka joma omew mane opong’o utegi gi dhahabu kod fedha, kata ka nyithindo monywol kosetho, nimar ei liel ema joma richo weyoe timbegi mag mahundu, kendo jotich mool bende yudoe yueyo. Koda ka joma otue bende yudo yueyo gi kue kuno, maonge nyapara machikogi gi gero. Ji mopogore opogore ni kanyo, ei liel, joma dongo gi joma tindo machalre, ma kata mana wasumbni bende bedo maonge e bwo chik. Ere gimomiyo jomoko inywolo mana ni mondo one thagruok? Koso ji man gi chuny lit iweyo neno chieng’ nang’o? Gidwaro tho, to tho otamore negogi. Ee, gidwaro tho moloyo mwandu. Ok ginyal bedo mamor nyaka chop githo, mi yikgi. Ere gimomiyo Nyasaye oweyogi ka gingima, to gibayo abaya e mudho, ka ogeng’onigi koni gi koni? Kar chiemo to aywak, bende asiko ka achur achura. Gimoro amora ma aluoro oseyuda, kendo gik ma bwoga ema timorena. Aonge kue, kendo ok anyal yueyo, nikech chandruokna osiko.” Eka Elifaz ja-Teman nopenjo Ayub niya, “Mit ka chunyi nyalo doko malit ka ng’ato owuoyo kodi, nimar ok anyal ling’ mak awuoyo? Par ine kaka isepuonjo ji mang’eny, kendo isejiwo joma yomyom. Wecheni ne siro joma ochwanyore ma dwaro podho, kendo ne irieyo chongegi monyosore. To koro thagruok ma kamano osebironi in iwuon, kendo chunyi chandore ma ok inyal bedo gi kue. Donge yie ma in go kuom Nyasaye kueyo chunyi? Koso donge igeno kuom timni makare? Ara koro par ane, ka bende nitie kata ng’at achiel makare ma oseyudo thagruok malich, kata ng’ama ber ma masira osetieko? Aseneno ni joma puro richo, kendo chwoyo timbe maricho kayo mana gik ma kamago. Nyasaye tiekogi gi mirimbe mager, mana ka gima yamb ahiti ema ogoyo, molalgo nono. Joma timbegi richo twaro, kendo ruto ka sibuor, to Nyasaye miyo giling’, kendo turo lekegi. Githo mana ka sibuor ma onge gima cham, kendo nyithindgi oke kuonde duto. Ne okuodhna wach moro mos, mane ok anyal winjo maber. Ne ochalo gi lek ma mono ng’ato nindo. Ne abwok, kendo kibaji ne ogoya, mi denda duto otetni Eka muya maliw nokudho pat wang’a, mi denda ojuol. Ne aneno ka gimoro ochung’ buta kanyo, to kata obedo ni ne arange, ne ok anyal ng’eyo ni en ang’o. Piny noling’ thi, eka ne awinjo dwol machil kawacho niya, ‘Bende dhano nyalo bedo makare e nyim Nyasaye? Koso nitie ng’ato manyalo bedo maler e nyim Jachuechne?’ Ka Nyasaye ok ogeno jotichne owuon, kendo oyudo ni malaikane gin joketho, koro ere kaka dogen dhano ma ochwe mana gi lowo, kendo molos mana gi buru, ma inyalo ng’inyo ka oguyo? Dhano nyalo bedo kangima gokinyi, to otho apoya ka pok ochopo odhiambo. Gik moko duto ma en go omaye, kendo otho mana ka pod oonge gi rieko. In Ayub, luong mondo ine ane ka ng’ato dwoki. Bende nitie malaika ma inyalo ringo ire? Sadha nego ng’ama onge rieko, kendo mirima kelo tho ni ng’ama ofuwo. An awuon aseneno ng’ama ofuwo kodak maber, to achien opo nono ka ode okuong’. Nyithinde ok nyal yudo konyruok kendo onge ng’ama ochung’ e bura ka chwakogi. Ji modenyo chamo chamb ng’ama ofuwono koda ka mago ma dongo mana e kind kuthe, kendo mwandune miyo nyiego mako joma riyo oloyo. Richo ok honre ahona, kata chandruok bende ok bi abiya nono, to dhano ema kelo ni en owuon chandruok, mana kaka ong’ere ni winy huyo e kor polo. Omiyo ka da bed ni an e in, to da adhi ir Nyasaye, mi aterone ywakna, nikech en ema otimo gik madongo, bende honni mage ng’eny mokadho akwana. Okelo koth e piny, kendo omiyo puothe bedo mang’ich. Adier, Nyasaye ema ting’o joma odhier malo, kendo oreso joma okuyo. Oketho cheno mag jowuond, kendo omako jorieko gi riekogi giwegi, kamano gimoro amora ma gichano kethore. Piny othonigi mudho, kata mana godiechieng’ tir, kendo gimulo amula ka joma wuotho gotieno. To Nyasaye reso joma odhier e tho, kendo okonyo joma ithiro. En ema omiyo joma odhier bedo gi geno, to joma parogi richo ling’ thi. Ng’at ma Nyasaye kwero en jahawi, omiyo kik imak wach e chunyi ka Nyasaye okumi. Ka Nyasaye ochwadi ma iriemo, too en ema othiedho kanyo. Ee, lwedo mohinyino ema changi. E kinde ka kinde obiro resi kuom hinyruok. Ka kech owuok, to enoriti ibed mangima, kendo kata ka lweny nitie, to enoresi e tho. Nyasaye noresi kuom weche ma ji hangigo kendo nogoli kuom masira. Kata timbe mahundu kata kech biro, to ininyiergi anyiera, kendo kata mana ondiegi bende ok niluor. Puotheni ok nobed gi lwendni e igi, kendo ondiegi ok nomonji. Inidag e hembi gi kue kendo ka irango rombi, to iniyud ka onge moro molal. Nyithindi nobed mang’eny ka lum, kendo inidag aming’a, mi itho ka ndaloni ogik kare, mana ka cham mochiek maber mokel kar dino. Ayub, wasepuonjore wechegi kuom ndalo mang’eny, mi koro wang’eyo ni gin adier, omiyo in bende yie kodgi. Ayub nodwoko kama: “Ka da bed ni inyalo pimo chandruok gi lit ma an-go, to da oyud ni gipek moloyo kuoyo duto mae dhonam. Mano emomiyo wechena osebedo mager kamano. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osechiela gi aserni mage, kendo kwichgi landore e denda duto. Adier, masiche moa kuom Nyasaye olwora koni gi koni. Kanyna ka chamo lum to oling’ thi, kendo dhiang’ bende ka chiemo to ok oywagi. To ere ng’ama dicham chiemo maboth maonge chumbi? Koso nyuka mar pi bende nigi ndhadhu? Ok ahero chiemo machal kamago, bende gimoro amora ma achamo miyo ang’ok. Mad Nyasaye timna gima akwaye! Ang’o momiyo ok otimna gima adwaro? Adwaro mondo onega chuth, kendo ka anyalo ng’eyo kamano, to da abedo mamor, kata obedo ni an gi rem machal nadi, nikech nyaka nene pok asedagi chik Nyasaye. Ere teko ma pod adong’go, ma dimi abed mangima? Uparo ni denda en lwanda? Koso ringra en chuma? Aonge teko ma odong’ ma daresrago, kendo onge kuma daring adhi akonyrae. E kinde ma ng’ato nigi chandruok kama, to odwaro mana osiepe mawinjo wachne, bed ni osejwang’o Nyasaye, kata pok ojwang’e. To un osiepena, uwuonda mana ka aore maduono ka koth ongee. E ndalo koth, to pe maleny ewi gode lokore ohula, kendo pong’ogi apong’a. E ndalo oro to igi dong’ nono kotwo. Joma wuotho e thim rwenyo ka dwaro pi. Gibayo abaya kendo githo kuno. Ee, jowuoth moa Sheba gi Tema manyo aore, to ka ginwang’ogi, to giyudo ni pi ma gigeno yudo ongee. Un to uchalona mana gi aorego, nikech uneno kaka achalo, to ubwok. Bende asekwayou mondo umiya gimoro? Kata ni mondo ugol mwandu uwarago e lwet wasika, kata e lwet jomecho? Koro puonjauru, kendo nyisauru kethona. Abiro ling’ mondo awinj wachu. Adier, wach makare nyalo miyo ayie, to un uwacho mana weche manono. Ere gima omiyo umino koda wach, to wechena mag thagruok to ukwano mana ka yamo ma kudho? Un joma digo ombulu nyathi kich mondo obed misumbau, kendo di uho osiepeu mondo uyud mwandu kuomgi! Koro ng’iuru koni mondo uranga tir. Uparo ni adwaro wuondou koso? Paruru ane, mondo uwe ng’adona bura marach. Weuru thaga, nikech an kare. Un pod uparo ni ariambo ariamba, kendo uparo ni ok ang’eyo pogo gima ber gi gima rach! “Thagruok ma dhano nigo e piny chalo mana gi ngima ng’at moter e lweny gi thwon, kendo mana ka tich lwedo matek, kata ka misumba ma gombo yueyo e tipo mang’ich, kendo ka jatich madwaro misache. Kamano e kaka atiyo tich manono due ka due, kendo ayudo kuyo otieno kotieno. Ka adhi nindo, to piny ok ru piyo. Ajony otieno duto, kendo agombo ni piny oru. Kudni opong’o denda, kendo buru oima, kendo adhondena chuer tutu. Ndalona ringo matek motamore gi nono, kendo girumo piyo ma onge geno. A Nyasaye, par ni ngimana chalo yamo, kendo morna oserumo. Koro inena sani, to ok nichak inena kendo, bende ka iranga, to ok iniyuda. Kaka bor polo duono kendo olal nono, kendo wi ji duto mong’eye wil kode. Ooyo, ok daling’! Mirima ohinga, kendo chunya lit, omiyo nyaka alosi. Ruoth Nyasaye, ang’o momiyo ikwaya? Koso iparo ni an ondieg nam? E kinde ma arierae piny mondo ayue, ka aparo ni abiro yudo kue, to in imiyo lek gi fweny malich bwoga. Omiyo adwaro mondo adera moloyo bedo mangima kaka achaloni! Chunya osea, kendo aol gi bedo mangima. Weya, nikech ngimana onge tiende. Yaye, Ruoth Nyasaye, ang’o momiyo ikawo dhano mapek? Koso ere gima omiyo idewe, momiyo ilime okinyi kokinyi, kendo iteme sa duto? Ok diwe amwonyie olawo? In jang’i jini, ere gima obadhi ka atimo richo? Ang’o momiyo an ema inena, koso ere gima omiyo achando chunyi? In donge diwenae richona? Koso ok ding’wonnae timbena maricho? Piyopiyo nono, abiro nindo e liel, kendo ka imanya, to ok niyuda.” Eka Bildad ja-Shua nodwoko Ayub kapenje niya, “Ibiro thoro weche manono kamano nyaka karang’o? Nyasaye ok ng’ad buch amwor, to otimo mana gima kare. Nyaka bed ni nyithindi ne oketho e nyime, mi okumogi e yo mowinjore gi kethogi. To in koro duogi ir Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Kapo ni iler, kendo ionge gi richo, to obiro konyi, mi odwokni mwanduni duto, kendo mwandu ma obiro miyi nobed mang’eny, ma ok nyal pim gi mago mane olalni. Parie ane, rieko mag ndalo machon, kendo neye mane kwerewa ofwenyo. Wan to, ndalowa nok ahinya, omiyo ok wanyal ng’eyo gimoro, kendo wan ngimawa e pinyni rumo piyo mana ka tipo makadho. Kuom mano, we ipuonjri kuom rieko joma chon, mondo iyud rieko mang’eny mane gin-go. Bende odundu nyalo dongo ka pi onge? Koso togo nyalo bet kama chuodho onge? Ka pi odwono, to giwang’ ka pod gitindo, kendo ka pok giromo tiyogo. Ji ma ok dew Nyasaye bende chalo gi gigo, kendo ka giseweyo Nyasaye, to gik ma gigeno kuomgi lal nono. Gik ma gigeno kuomgi chalo gi usi, kata mana gi mbuwi. Koro ka giyiengore kuom mbuwi, to mbuwi, dikonygi adier, mak oyiech? Koso ka gimako usi, to usi diresgi mak ochot? Ji ma timbegi richo chalo gi buya, matwi kendo dongo e ndalo chwiri, kendo landore e puodho duto. Tiendegi olawore e lwendni, kendo omako matek. To ka opudhgi oko, to onge ng’ama nyalo ng’eyo ni gisebet kanyo. Mano e kaka ngimagi lal nono, kendo moko manyien wuok kuonde mane gintie. Nyasaye to ok jwang’ joma ogeno kuome, to bende ok okony joma timbegi richo. Enochak omi inyier kendo ikog gi mor, to enokel wichkuot ni joma mon kodi, kendo miech joma timbegi richo nolal nono.” Eka Ayub nodwoko niya, “Ee, ayie gi wecheni, to ere kaka dhano dilo Nyasaye gi bura? Ka da inyalo yudo kinde mar piemie kode gi wach, to onyalo penji penjo gana gi gana ma ng’ato ok nyal dwoko. Nyasaye riek malich, kendo en gi teko, ma onge ng’ama nyalo piem kode, mi loye. Oyiengo gode apoya, kendo omukogi gi mirimbe mager. En ema omiyo piny yiengni, koda ka mise mage. Nyasaye nyalo mono chieng’ wuok, kata mono sulue rieny gotieno. Onge ng’ama ne okonyo Nyasaye yaro polo, kata nyono Ondieg Nam mager. Nyasaye ema oketo sulue e kor polo, kaka Rudhni gi Oluoro-Budho gi Ratego, kod sulue mamoko man yo milambo. Otimo gik madongo modhiero dhano ng’eyo kendo honni mage okadho akwana. Nyasaye kadho machiegni to ok anyal nene. Gima odwaro ema okawo, kendo onge ng’ama nyalo tame, bende ong’e ng’ama nyalo penje gima otimo. Mirimb Nyasaye osiko. Ne otieko wasike mane okonyo Rahab ondieg nam, kapiem kode. Koro ere kaka dayud weche ma dadwokgo Nyasaye malichni? Kata obedo ni aonge gi ketho, to onge gima anyalo timo, mak mana kwayo ng’wono kuom Nyasaye ma jang’adna bura. To kata ka aluonge e bura, mi obiro, kendo oyiena aloso, to ok apar ni obiro winjo wachna. Okuma malit kuom gima onge ndhathe, kendo omedo goya kayiem. Ok onyal weyo ayue, to otimona mana gik ma miyo chunya lit. Bende datem konyora githwon? To neye kaka oratego! Koso dadonjne? To ng’ama dichune mondo obi e bura? Kata obedo ni an kare, to dhoga awuon dindhoga, kendo gimoro amora ma dawachi dinere marach. Aonge gi ketho, to koro ok adew! Asin gi ngima mar pinyni, nikech pogruok onge, nimar Nyasaye tiekowa, kata ka wan gi ketho, kata ka waongego. Ka ng’at ma onge gi ketho otho apoya, to Nyasaye nyiero anyiera! Nyasaye oseketo piny e lwet joma timbegi richo, bende omiyo jong’ad bura duto bedo muofni. To ka ok en ema ne otimo kamano, to kara, ng’ano mane otime? Ndalona ringo kadho, to onge achiel maber kuomgi. Ngimana kadho ka yie ma jang’wech, kendo ringo matek mana ka ongo ma yudho gweno. Ka atemo bwonjo mondo rem olalna, to rem dwaro mana nega. Ang’eyo ni Nyasaye kwana ka jaketho. To kaka okwana kamano, koro ere gima omiyo onego achandra? Kata da alwokra gi sabun maber, to Nyasaye diwita e bur yugi, mi athing’ kata mana lepa! Nyasaye ok en dhano ma dahedhra dwoko, kata ma dadhi ayalgo e bura. Mad ng’ato bedie ma dithegwa gi Nyasaye, kata ma ding’adnwa bura e kindwa kode, mondo owe kuma, kendo owe bwoga gi masichene. Eka dalosi ka ok aluor, nikech an awuon ang’eyo kaka chunya chalo. Aol gi bedo mangima, omiyo koro abiro hulo chandruokna duto, nikech chunya lit. A Nyasaye, kik ikwana ka jaketho, to nyisa gima aseketho. Bende en gima ber kibedo makwiny, kendo kijaro gima in iwuon ema ichueyo? To eka ibuonjo kineno rieko ma joma richo ng’ado! Bende inyalo neno gik moko kaka dhano neno? Koso in ndaloni nok ka ndalo dhano, momiyo inono richona, kendo imanyo ketho moro amora ma an-go? To chutho ing’eyo ni aonge gi ketho, kendo aonge gi ng’ato ma diresa kuomi. Donge lweti mane ochweya ema koro tieka? A Nyasaye, par ni ne ichweya kuom lowo, to bende didwoka e lowo adier? Ne imiyo wuora teko mondo onywola, mi imiyo adongo ei mama. Ne ichweyo ringra gi choke kod leche, mi iumo chokena gi ring’o kod pien. Isemiya ngima, kendo isehera gi hera mosiko, bende pod abedo mangima, nikech in ema irita. To kata obedo kamano, koro ang’eyo ni e chunyi kucha, ne irito mondo ine ane ka atimo richo, mana ni mondo itamri weyona richonano! Ka aketho, to alewo. To kata ka atimo maber, to ok ayud pak. Yaye, chunya lit, kendo wichkuot ohewa! Ka adhi maber, to idwara mana ka sibuor, kendo itimo honni mondo ihinyago. Pile ibedo gi joneno maranga, momiyo mirimbi medore ameda kuoma, kendo pile ikelona chandruok manyien. A Nyasaye, ne imiyo onywola nang’o? Dine ber ka atho ka pok ng’ato onena. Ka dine awuog ei mama, mi yika mana gi kanyono, to mano dine obedo maber, mana ka gima ne ok onywola. Donge ngimana chiegni rumo? Koro weya mondo acham ngima e ndalo modong’na, ka pok adhi e piny motimo mudho mandiwa, kuma ok anyal wuokie. En piny motimo mudho kod tipo, ma kata ler en mana mudho.” Eka Zofar ja-Nama nowacho ni Ayub niya, “Bende ng’ato diwe weche manonogi, mak odwoko? Koso thoro weche mang’eny dimi ng’ato bed ng’ama kare? In Ayub, iparo ni wecheni mang’enygo nyalo miyo ng’ato ling’? Kata kiwacho weche mag ajara, to ok dikweri koso? Iparo ni gik miwacho gin adier, bende iwacho ni iler e nyim Nyasaye. To ka da bed ni Nyasaye nyalo dwoki kuom wachno, to da onyisi ni nitie yore mang’eny mag rieko, kendo nitie gik matut motamo dhano ng’eyo. Neye ni Nyasaye ok dew richoni moko! Bende inyalo fwenyo midhierni mag Nyasaye adier? Koso inyalo ng’eyo kama duong’ne ogikie? Obor moyombo polo! Koro ere gima ditim? Riekone tut mokadho piny! In to ing’eyo ang’o? Duong’ mar Nyasaye lach moloyo piny ngima, kendo lach moloyo nam. Kapo ni Nyasaye omaki kendo yali, to ere ng’ama ditame? Ong’eyo joma nono, kendo oneno timbegi duto maricho. Ka kenje thim inyalo nywolo ka muol, to kara joma ofuwo bende nyalo timo timbe mariek! Ayub, lok chunyi, mondo idwar Nyasaye. Gol richo kuomi, kendo riemb timbe ma ok ni kare oa dalani. Eka diting’ wiyi kionge gi wichkuot, kendo ichak ngima manyien ka in gi chir. Bang’e wiyi nowil gi chandruokni duto, mana ka koth mochue ochok ma wich wilgo. Ngimani nobed maler moloyo odiechieng’ tir gi ler, kendo mudho manie ngimani norieny mana ka ler mar okinyi. Inidag gi kue nikech geno ma in go, kendo Nyasaye noriti, mi miyi yueyo. Ok inibed ka iluoro wasiki, kendo ji mang’eny nobi mondo ikonygi. To joma timbegi richo norang koni gi koni, ka luoro omako, nikech onge yo moro ma ginyalo tonygo, to tho kende ema ginigen ni biro tiekogi.” Ayub nodwoko niya, “Adier, un e jodongo ma ok riw gi kiawa, kendo ka utho, to rieko bende olal. To an gi rieko mana ka ma un-go, kendo ok uloya. Ere ng’ama ok ong’eyo gik moko duto musewacho? Koda ka osiepena nyiera anyiera, kata obedo ni an ng’at makare kendo ma onge ketho, to chon an ema ne Nyasaye dwoko lemona. Yot ni joma onge gi thagruok chayo joma thagore, kendo goyo ng’at ma chiegni podho. To jokuo gi joma ok dew Nyasaye odak gi kue, kata obedo ni tekregi giwegi ema giloko Nyasachgi. Dhiuru upenj dhok gi winy mondo opuonju, kendo ukwa rieko kuom rech manie nam kod gik mamol. Giduto ging’eyo ni Nyasaye ema timo gik ma kamago. Nyasaye ema rito ngima gik mochueyo, kendo much ji duto ni e lwete. Donge it dhano pimo weche mowinjo, mana kaka lep pogo ndhath gik mobilo? Adier, jodongo nigi rieko, to Nyasaye nigi rieko kod teko. Jodongo nigi paro matut, Nyasaye to nigi paro matut, kaachiel gi teko monyalo timogo gimoro amora. Ka Nyasaye ema omuko gimoro, to ere ng’ama nyalo gere kendo? Koso ka Nyasaye ema oketo ng’ato e tuech, koro ere ng’ama digonye? Ka Nyasaye ogeng’o koth, to oro wuok, kendo ka oyawo polo, to ohula mwomo, mi keth piny. Nyasaye nigi teko kod loch, kendo jawuond kaachiel gi ng’at miwuondo duto nie lwete. Oketho rieko mag jotelo, kendo omayo jong’ad bura paro. Oriembo ruodhi, kendo oketogi e tuech. En ema omiyo jodolo bedo jochan ma onge lewni, kendo omiyo joma nigi loch bedo mobolore. Omiyo joma ogen ling’ thi, kendo omiyo rieko mag jodongo lal nono. Okuodo wi joma nigi loch, kendo otieko teko jotelo. Ooro ler kuonde motimo mudho mandiwa, kendo olero tiend midhierni matut. Omiyo ogendini bedo marateke kendo madongo, to bang’e oloyogi, mi okethgi. Omiyo jotendgi bedo mofuwo, kendo oweyo gibayo abaya, mi girweny nono, ka gimulo e mudho mandiwa, kendo ka gitagore ka joma omer. “Gik moko duto ma uwacho ne asewinjo chon, kendo ang’eyogi pep. Gik mung’eyo ema an bende ang’eyo, omiyo ok uloya gi rieko. Nyasaye ema an go gi wach, to ok un, kendo en ema adwaro yalo kode. Un to, uumo adiera gi miriambo, omiyo uchalo jothieth ma ok nyal thiedho tuo. Kudwaro nyiso ni uriek, to ling’uru aling’a! Koro chikuru itu mondo uwinj kaka ayalo bucha. Ere gima omiyo uriambo? Koso uparo ni miriambou biro konyo Nyasaye? Udwaro dok ni Nyasaye koso? Koso udwaro chwake kiyale? To ka Nyasaye orangou maber, bende doyud gimoro maber kuomu? Uparo ni unyalo wuondo Nyasaye kaka uwuondo dhano? Kata kudokne kamano, to obiro ng’eng’ou malit. Donge tekone biro goyou gi kihondko, mi mbi mare chamu? Ngecheu kod weche muchwakorugogo onge gi ndhathgi. Koro ling’uru mondo uwena thuolo awuo, kata gima nadi ema timore, nimar aikora mar wito ngimana. Kata bed ni Nyasaye biro nega, to onge wach! Pod abiro mana wacho wachna e nyime. Nyalo bet bende ni thwonano biro konya, nimar onge jaricho ma dihedhre dhi e nyim Nyasaye! Koro chikuru itu maber mondo uwinj weche ma awacho. Aikora mar yalo, nikech ang’eyo ni achung’ e adiera. Nyasaye, yie ibi idonjna. Ka iyie timo kamano, to abiro ling’ thi, kendo aikora ni tho. An gi gik moko ariyo kende ma adwaro kwayi, ka itimonagi to ok naringi aa e wang’i. Mokwongo, yie iwe sanda. Mar ariyo, yie igol kuoma oko masicheni mabwoga. Nyasaye in ema ikwong wuoyo, eka adwoki. Ka ok kamano, to we awuo, eka idwoka. Nyisa ketho ma asetimo midonjonago. Ere gima omiyo idhina gi bathi, koso ere gima omiyo ikwana ka jasigu? Ere gima omiyo itemo bwoga, to an mana oboke ma yamo kwadho, kendo mana tiang’ motwo? Idonjona gi weche malit, moriwo koda ka richo mane atimo ka an nyathi. Idhogo tiendena gi nyororo, kendo iketo alama ei tienda mondo onyis kamoro amora ma anyono. An ema iranga, to aorora mana ka yien motop, kata ka law ma olwenda ochamo. Ndalo dhano nok, kendo oneno thagruok mathoth. Odongo kendo onur piyo, mana ka maua, bende olal nono ka tipo makadho. A Nyasaye, ng’at ma kamano bende dilokri, mi ing’i? Koso dikela e nyimi mondo iyala? Onge gima ler ma diwuog kuom gima ochido ka dhano. Kar romb hike nosechan chon. Ee, kata mana duechene bende ong’ere. In Nyasaye isechane, omiyo ok nyal loke. Lok wang’i oa kuom dhano mondo iweye. Kata obedo ni ngimane tek kamano, to we one maber kaka onyalo. Ka osetong’ yath, to nitie geno ni onyalo loth kendo. Kata obedo ni tiendene top, kendo osikine tho ei lowo, to kowinjo much pi, to oloth mana ka yien mochako dongo. Dhano to tho, kendo mano e gikone, to ka osetho, to erego? Kata aora dipo ka chieng’ moro oduono, kendo kata mana nam bende pige nyalo rumo. Dhano to kosetho, to ok nyal chier kendo. Ok onyal chiew ka polo pok okethore, kendo gimoro ok nochiewe e nindoneno. A Nyasaye, mad iyie ipanda e piny joma otho, mondo apond kuno nyaka mirimbi kue. Bang’e iket kinde ma ibiro parae kendo. Ka ng’ato otho, to bende dochak obed mangima? An to abiro dhil gi thagruokna nyaka kinde maber chopi. Bang’e iniluonga, to anadwoki, kendo inibed mamor kineno ng’at mane ichueyo. Eka inirang kamoro amora ma anyono, to ok inidew richona. Ibiro keto richona e ndede, mi idin mondo kik nen. Ee, ibiro rucho oko timbena duto mamono. Kamoro dipo ka kinde obiro ma gode nyalo mukoree, kendo ma lwendni bende imukoe oko. Pi nyalo loko lwendni, kendo ohula nyalo ywero lowo. Kamano e kaka iketho geno ma dhano nigo! To mogik, ihewo dhano chuth, kendo itere mabor, mi tho bam wang’e. Kata bed mana ni yawuote yud duong’, to en ok ong’e, kata ka giyudo wich kuot, to ok one. Rem mar dende kende ema owinjo, kaachiel gi kuyo mar chunye.” Elifaz nodwoko niya, “Mago weche manono, Ayub! Iwacho mana weche maonge tich! Onge ng’ama riek manyalo wuoyo kaka iwuoyono, kata manyalo temo resore gi weche manono kamano. Inyoso chuny ji mondo kik luor Nyasaye kendo imonogi lame. Iwuoyo kamano nikech ing’eyo ni in jaricho, kendo idwaro mana wuondowa gi weche mamit. An ok anyal ng’adoni bura, nikech weche miwacho ema nyiso ni in jaketho. Iparo ni in e ng’at mane okwong nywol? Koso ne intie ka pok ne Nyasaye ochueyo gode? In ne in kanyo, miwinjo ka Nyasaye chano gik mobiro timo? Koso in kendi ema in gi rieko? Onge gima ing’eyo ma wan ok wang’eyo. Ne wayudo rieko kuom jodongo madongo, mane onywol kapok onywol wuoru. Ichayo hoch ma Nyasaye hoyigo, kaachiel gi weche mamuol ma isewinjo koso? Ang’o momiyo ikecho, kendo ijwolo wang’i, ka mirima omaki gi Nyasaye, kendo ikwede gi weche mathoth? Bende nitie ng’at maler chutho adier? Koso bende nitie ng’at malong’o e wang’ Nyasaye? Ka Nyasaye ok nyal geno kata mana malaika mage, kendo joma odak e polo bende nenore mana ma ok ler, to koro ere kaka dogen dhano man gi timbe modwanyore motow, kendo magado richo mana ka pi? Koro in Ayub, winj gima an ang’eyo: Joma riek osepuonja adiera, mane kweregi onyisogi mak opandogi. E ndalogo kwerewago ne odak mana kendgi e pinygi, ma onge jopinje mamoko ma gikikorego, ma dimi giwe Nyasaye. Ng’at ma timbene richo kendo mathiro jowadgi noyud chandruok e kinde duto mag ngimane. Koko mag masiche biro mor e ite, kendo jomecho biro monje mi yake e kinde moparo ni enie gi kue. Oonge gi geno mar wuok e chandruok, nimar ong’eyo ni tho okiye, kendo ni achudhe rito mondo ocham ringre. Ng’at ma kamano ong’eyo ni ngimane otimo mudho. Masira marach omake apoya, kendo chandruok gi paro malit oime, mana ka gima ruoth maratego ema omonje. Mano e gima notimre ni ng’at ma kamano, nikech othiano ni Nyasaye, kendo osepiem gi Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto. Ng’at ma kamano en jasunga, kendo wiye tek. Oyudho okumbane mana ka jalweny, kendo omwomore mondo oked gi Nyasaye. En ng’at mane omako mier madongo e lweny, kendo okawo udi mane wegi osedarie, to kata kamano lweny biro ketho miergo gi udigo chuth. Ok nobed jamoko kuom kinde mang’eny. Mwandu ma en go ok nodag aming’a. To kata mana tipone bende nolal nono. Kendo ok notony e masira. Enochal gi yath ma mach owang’o pote, kendo ma yamo okeyo thiepene. Ka ogalore, mi ogeno kuom timbe manono, to timbene manono kende ema noyudi. Obiro ner ka ndalone pok orumo, mana ka pot yath, mi ok nochak obed mang’ich. Enochal gi yadh mzabibu ma olembe lwar ka pok ochiek, kendo mana ka yadh zeituni ma ok nyag olemo. Ji ma ok dew Nyasaye ok nobed gi nyithindo, to bende udi moger gi gik moyud kuom asoya, mach nowang’ mi tiek pep. Mago e joma kelo chandruok, kendo timo timbe maricho. Chunygi opong’ gi miriambo kinde duto.” Ayub nodwoko niya, “Asewinjo weche machalo kamago ndalo mathoth, omiyo hocho muhoyago medona mana chandruok. Ubiro siko kuloso kamano nyaka karang’o? Ang’o momiyo utamoru ling’? Ka da bed ni an e un, to an bende dawacho gik moko duto muwachogo. Da agonu wiya ka ng’ama riek, kendo da arogonu gi weche mogundho. Bende da ang’adonu rieko ma ategogo chunyu, kendo dikoro athoro weche mondo ahougo! To an to, kata ka aloso, kata ka aling’, to rem ma an-go ok rum. A Nyasaye, isemiyo aol chuth, kendo isenego joga duto. Isemaka, kendo ikawa ka jasiki. Adong’ mana choke lilo, kendo ji paro ni mano nyiso ni an jaketho. Nyasaye jako bedena gi embena ka en gi mirima mager, kendo ojwolona wang’e, ka osin koda. Ji ng’amo dhogi, ka gidwaro chama, bende ginur kuoma, bende githalo lemba. Nyasaye osejwang’a e lwet joma timbegi richo. Chon ne adak gi kue, to Nyasaye ne omaka gi ng’uta, mi owita piny, kendo otura. An ema Nyasaye onena, kendo ochiela gi aserni koni gi koni. Gichwowa kendo gihinya, to eka pod ok okecha! Ohinyo denda sa duto, kendo omonja ka jalweny ma chunye okethore. Aywak kendo arwako pien gugru, bende abet abeta e buru ka wiya okuot. Aseywak mi wang’a oowore, kendo okuot ma ok anyal neno, to ok asetimo tim mahundu, kendo alamo Nyasaye gi adiera duto. In piny, kik ipand gik maricho ma osetimna! Kik iyie ng’ato omi aling’, ka aywak mondo ong’adna bura makare! Nitie ng’ato e polo ma biro chung’ ka chwaka. Adwaro mondo ywakna ochop e nyim Nyasaye, kendo owinj lemona. Bende adwaro ni ng’ato okwana Nyasaye, ka ng’ama kwayo ni osiepne. Hika koro orumo, kendo achomo kuma adhiye chuth. “Ndalona oserumo, kendo aonge gi kue. Onge gima odong’na mak mana tho! Chunya lit ka aneno kaka ji tugo koda seche duto. A Nyasaye, awacho adiera, omiyo yie wachna, nimar onge ng’at machielo ma nyalo yie gima awacho. Isedino parogi mondo kik ging’e adiera, omiyo koro kik iwe gigona siboi. Ngero moro wacho niya, ‘Ka ng’ato ondhogo jowetene kuom wach pesa, to kethoneno nyaka dog e wi nyithinde.’ To koro an ema gigoyona ngerono! Omiyo ka ji owinjo kamano, to gibiro ira, kendo ging’udho wang’a olawo. Kuyo ma an go odino wang’a ma ok anyal neno, kendo bedena gi tiendena odong’ mana choke. Ji maparo ni gin joadiera kibaji omako, kendo giduto giwacho ni aonge gi Nyasaye. Bende ji maparo ni gin joma ogen medo neno ni adier gin ema gin kare. To ka da giduto gibi, mi gichung’ e nyima, to ok da ayudo kata achiel kuomgi ka riek. Ndalona oserumo, kendo chenona duto osekethore, bende koro onge gima ageno. Osiepena to wacho ni otieno en odiechieng’, kendo ni ler ni machiegni, kata obedo ni an e mudho kamano. Aonge gi geno, kendo abiro dak mana e Piny Joma Otho, kuma abiro rierae piny mondo anindi e mudho. Ka awacho ni liel ni, ‘In e wuora,’ kata ka awacho ni kudni machamagi ni, ‘Un mama gi nyiminena,’ to koro ere kuma genona dibedie, koso ere ng’ama ding’e ni an gi geno? Ka iyika e bur, to geno ma an-go ok didhi koda e Piny Joma Otho.” Eka Bildad nodwoke niya, “Ayub, ji machal kodi ok nyal ling’ koso? Ka da bed ni inyalo ling’, to da waloso kodi. Ang’o momiyo iparo ni wafuwo ka dhok? Mirima ma in godono hinyi mana in iwuon! Iparo ni ji duto biro rumo e piny mana nikech in? Koso ni gode biro mukore nikech wecheni? Ng’at ma timbene richo biro nego tache, kendo maye ok nochak oliel. Ee, taya manie hembe ibiro nego. Chon nowuotho motegno, to tinde oywayo wuoth. Riekone owuon ema omiyo opodho. Osenyumore e gogo, mi tiendene omoko. Ee, obadho omako ofunj tiende matek, ma ok onyal bwodho. Osechikne otego e wang’yo ma oluwo. Masira bwoge koni gi koni, kendo lawe sa duto. Chon ne en gi mwandu, to tinde oonge kata mana gi chiemo, kendo masira rite arita. Tuo marach omako dende duto, kendo miyo bedene kod tiendene kethore. Ogole oko e ode mane odakie gi kue, kendo iywaye kitere e tho. Koro ng’ato ang’ata nyalo dak e odeno, ka osekir yath e iye mondo otiek tuo mantie. Jarichono chalo gi yath ma tiendene otwo kendo bedene oner. Humbe orumo e piny, kendo nyinge olal ma onge ng’ama paro. Ibiro riembe e piny ma ji odakieni, mi oa e ler, odhi e mudho. Ok nowe nyikwayo ma dichung wiye, bende oonge gi joge ma odong’. Ka joma odak yo wuok chieng’ owinjo gima otimoreneno, to gibwok. Joma odak yo podho chieng’ kowinjo kamano, to luoro mako. Mano e gima timore ni joma timbegi richo ma ok dew Nyasaye.” Ayub nodwoko niya, “Nyaka karang’o ma ubiro miyoe chunya bedo malit gi wecheu mang’enygi? Kinde ka kinde uwang’o iya, kendo ok une wichkuot ka uyanya. Kapo ni atimo marach, to mano hinyou nadi? Uparo ni uber moloya, kendo uparo ni thagruokna nyiso ni an jaketho. To Nyasaye ema oseng’adona bura ma ok ni kare, kendo en ema ochikona obadho mondo amokie! Ka agoyo nduru ni onega, to onge ng’ama dewo. Kata ka adwaro bura makare, to ok anyal yudo. Nyasaye osedinona yo, mi ok anyal kadho, kendo osemiyo mudho oimo yorena. Osekawo mwanduna duto, kendo oketho nyinga. Ogoya koni gi koni, mi arumo. Kaka ng’ato pudho yath, mi kethre, e kaka Nyasaye oseketho geno mane an go. Nyasaye osekecho koda malich, kendo omon koda mana ka jasike. Ooro jolwenje mondo oked koda, kendo gilworo hemba koni gi koni mondo gimonja. Owetena oseweya, kendo osiepena duto koro ok dwara. Wedena gi joma ohera oseweya mi odhi. Joma ne bedo welo e oda, wigi osewil koda, kendo kata nyiri mane tiyona okawa mana ka ng’ama wendo. Ka aluongo jatichna moro, to ok odwoka, kata ka ahombe ni mondo okonya, to ok oyie. Chiega ok dwar winjo tikna, kendo kata mana ominena hie ok nyal sudo buta machiegni. Nyithindo jara, kendo ka ginena, to ginyiera. Osiepena mane ageno ahinya, osin koda, kendo joma nyocha ahero gi chunya duto koro ringa. Adong’ choke lilo, kendo koro aliero mana e lak tho. Yaye un osiepena, ywagauru, nimar lwet Nyasaye oseketa piny. Ere gima omiyo un bende usanda mana kaka Nyasaye sanda? Donge usesanda moromo? Mad ng’ato yie ndik weche ma awacho e kitabu, kata gor wechenago gi tindo e kor lwanda mondo osik nyaka chieng’. To ang’eyo ni ng’ato nitie e polo, ma nobi mondo ochwaka chieng’ giko. Kata ka tuo oketho denda kamano, to e ringruokni anane Nyasaye. Ee, ananene gi wang’a awuon. Chunya ne otho nikech nuwacho niya, ‘Ere kaka dwasande?’ Adier, ne udwaro yore ma dukedgo koda. To koro luoruru ligangla ma ochomou, nimar en ligangla ma Nyasaye kumogo richo, eka mondo ung’e ni nitie Jal mang’ado bura!” Eka Zofar nowacho niya, “Ayub, gima iwacho owang’o iya, omiyo koro adwaro dwoki piyopiyo. Asewinjo kiyanya malit, to koro ang’eyo kaka onego adwoki. Ing’eyo malong’o ni chakre kinde mane okwong keto dhano e piny, onge jaricho mosebedo mamor aming’a, kendo ilo mar ng’at ma ok dew Nyasaye rumo piyo. Kata obedo ni osungore mi ochop nyaka e polo, kendo kata obedo maduong’, ma wiye geyo mana boche polo, to achien noyweye oko mana ka buru, mi olal nono. Joma ne ong’eye nowuor kuma odhiye. Enoduon ka buoyo, kendo nolal nono ka lek, mi ok nonene kendo. Wenge mane onene ok nochak onene, nikech noa chutho kuma ne oyudo odakie. Yawuote nyaka dwok gik mane okwalo kuom joma odhier. Adier, nyithinde nyaka dwok mwandu mane okawo. Dende pod ber, kendo chwe, to piyopiyo nono obiro lokore buru. Richo mitne, omiyo okano moko e lembe, mana ka ng’at mokano chiemo e dhoge mondo owinj ndhathe. To chiemono lokore makech e iye, mana ka kwiri. Nyasaye miyo jaricho dwoko mwandu ma osekwalo, mana ka ng’ama ng’ogo gima osechamo. Gima jaricho omwonyo chalo kwiri kendo nege mana ka gima thuol ema okaye. Ok obi dak mondo one mor zeituni gi chak kod mor kich mamol ka aore, to obiro weyo gik moko duto ma osebedo ka otiyone, kendo ok obi yudo thuolo ma ochamogo mwandune, nikech ne othiro joma odhier kendo ojwang’ogi, mi omayo jomoko nono utgi. Wuoche nokadhore, omiyo kane ochiemo, to gimoro ok dong’ e tape. To koro sani gige oserumo. Kata gik mang’eny opong’o dalane kamano, to achien none chandruok malich. We ocham achama gik moko duto modwaro! Nyasaye biro kume gi mirima mager. Ka otemo ringo mondo oyomb ligangla mar nyinyo, to asere mar mula chwowe. Ee, asere goye mbure, kendo kama lew asere opowo, remo chwerie, omiyo kihondko dwaro nege. Gik moko duto mane osekano lal nono. Mach ma lwet dhano ok omoko ema wang’e kaachiel gi joode duto. Polo nyiso richo mag ng’atni. Piny bende donjone. Mirimb Nyasaye biro mwomo ka ohula, mi keth mwandune duto. Mano e kum ma Nyasaye miyo joricho. Ee, mano e pok moketonigi.” Ayub nodwoko niya, “Chikuru itu mondo uwinj gima awacho, nikech mano ema dimi abed mamor. Miyauru thuolo mondo awuo, to ka asetieko, to unyalo chara achara kaka uhero! An dhano aongego gi wach, to nitie gimoro ma maya kue. Ranguru ane ka ok ubi bwok, mi dhou moki! Ka aparo gik mosetimorena, ang’eng kendo denda duto kirni. Ere gima omiyo Nyasaye weyo joricho dak aming’a kendo dhi maber? Nyithindgi gi nyikwagi dongo mana e wang’gi. Nyasaye ok kel chandruok e miechgi, omiyo gidak adaka gi kue, ma onge gima bwogogi. Adier, jambgi duto iluwo maber, kendo ginywol ma ok gibwogi. Nyithindgi ringo kendo tugo ka nyiroye, bende gimielo thum kod asili. Piny dhi kodgi maber, kendo githo gi kue Joricho okwero Nyasaye niya, ‘Wewa! Ok wadwar ng’eyo yoreni. In ng’a, ma dwatini? Koso ere gima dwayud kwalami?’ Giwacho ni giyudo gik moko duto gi tekregi. An to ok anyal yie gi parogino. Joricho manok kende ema tho piyo, kendo matin kende ema yudo masira. Bende Nyasaye osekumo joricho gi mirima adier, mi okeyogi ka mihudhi ma yamo tero, kata ka buru ma yamo kudho? Uwacho ni Nyasaye kumo nyithindo kuom richo wuonegi. Ooyo, Nyasaye mondo okum akuma joricho kendgi, konyisogo ni otimo kamano nikech richo jogo giwegi. Adier, joricho mondo okum kuom richogi giwegi, eka ging’e mirimb Nyasaye. Ka ng’ato ndalone orumo, motho, to bende dodew adier ka nyithinde neno maber? Bende dhano dipuonj Nyasaye adier? Koso bende doyal Ng’ama Duong’ Moloyo? Ji moko bedo mangima, kendo ok gituo nyaka githo. Gimor kendo gidak gi kue, bende dendgi ber. Ji moko to ok ne maber e ngimagi duto, kendo githo ka chunygi lit. To kata kamano ji duto tho machalre, mi yiki, kendo kudni nur kuomgi! Ang’eyo parou, kendo ang’eyo gik maricho mudwaro hinyago. Ubiro penja ni, tinde ere dala ng’at maduong’ mane timo timbe maricho? To un, pok uwuoyo gi joma wuotho e pinje mamoko koso? Donge usewinjo ka giwacho ni, e kinde ma Nyasaye okecho kendo kumo ji, to joricho ema dong’ mak okum? Onge ng’ama donjo ni jaricho kendo ma kume moromo gi gik maricho duto mosetimo. Ka oting’e kitere e liel, to ji gana gi gana kowe, kendo kata mana lowo lwar kuome mos. Liende bende jorit rito arita. Omiyo weche mutemo hoyago gin weche manono, kendo gik moko duto musewacho gin mana miriambo!” Eka Elifaz nodwoko niya, “Bende dhano nyalo konyo Nyasaye adier, kata da bed ni oriek manadi? Ere gima Nyasaye yudo, kata ka in ng’at makare? Koso iparo ni kidimbori, to mano konye gang’o? Kik ipar ni Nyasaye kumi kendo yali nikech iluore! Ooyo, okumi mana nikech isetimo richo mang’eny ahinya, kendo mana nikech timbeni maricho okadhore. Ne ikawo lep owadu, mi iweye duk, ni eka mondo ochuli pesa mane oholo kuomi. Joma riyo oloyo, ne ituono pi mondo omodhi, bende ne itamori miyo joma odenyo chiemo mondo ocham. Ne ikonyori gi tekoni ma in go kod duong’ni, mi ikawo piny duto. Ok en mana ni ne idagi konyo mond liete kende, to nyithi kiye bende ne ithago, kendo imayogi gik mane gin go. Mano omiyo masiche olwori koni gi koni, kendo ipo nono ka luoro ohewi. Piny olokore mudho ma ok inyal neno gimoro, kendo ohula oyuoyi. Donge Nyasaye odak e polo kuma bor moloyo, kendo orango sulue mana e bwoye, kata obedo ni gin mabor kamano? To eka in to pod ipenjo ni, ‘Nyasaye ong’eyo ang’o?’ Bende ni, ‘Ere kaka onyalo yalowa, to boche polo oime?’ Iparo ni boche polo motimo rumbi nyalo mone neno, kowuotho e kind polo gi piny? Par ane yore ma joma timbegi richo osebedo ka luwo. Joma luwo yore ma kamago tho ka pok ndalogi ochopo, ka gima ohula oyuoyogi. Gin e joma ne odagi Nyasaye, kendo mane paro ni ok onyal kumogi. To eka Nyasaye nogo ema oseguedhogi gi mwandu! An ok anyal ng’eyo gima ji ma timbegi richo paro! Ka joma beyo oneno ka ikumo joma timbegi richo, to gibedo mamor, kendo joma onge ketho bende nyiero. Mwandu duto mag joricho okethi, kendo mach wang’o gimoro amora modong’. Koro in Ayub, winjri gi Nyasaye, mondo iwe kwane ka jasigu. Ka itimo kamano, to obiro guedhi. Winj puonjne, kendo imak wechene e chunyi. Adier, nyaka iduog ir Nyasaye kibolori, kendo itiek timbe maricho manie dalani. Wit dhahapi kucha. Ee, wit kata mana dhahapi maler e chuoth aora moduono. Mondo Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto obed dhahapi, kendo obed fedha modhurni tuche tuche. Bang’e ibiro geno kuom Nyasaye pile, kendo ibiro yudo ni en e tiend mor ma in go. Ka ilemo, to obiro winji, kendo inichop singruok duto mane itimo. Gimoro amora michano timo, nodhi maber. Nyasaye tieko josunga, to oreso joma obolore. Obiro resi ka ionge gi ketho, kendo ka itimo gima kare.” Ayub nodwoko niya, “Pod adagi adaga, kendo aywak nikech Nyasaye ema hinya. Ok anyal weyo mak achur. Mad bed ni ang’eyo kuma dayudie Nyasaye, kendo ni ang’eyo kaka dadhi ire, to dawach wechena e nyime, kendo damul weche duto ma achwakorago. Adwaro ng’eyo gima dowachi, kendo kaka dodwoka. Bende Nyasaye digoya gi mbi, mi uth bucha? Ooyo, ang’eyo ni dowinj wachna. An jaadiera, omiyo dadimb wach ni Nyasaye, kendo dowach ni aonge ketho chuth. Asemanyo Nyasaye yo wuok chieng’, to oonge kuno. Bende kane amanye yo podho chieng’, to ne ok ayude. Nyasaye osebedo ka tiyo yo nyandwat, kendo yo milambo bende osedhiye, to pok anene. To kata kamano, ong’eyo gimoro amora ma atimo, kendo ka oranga, to obiro yudo ka aler. Yor Nyasaye ema aluwo gi chunya duto, kendo ok abar korachwich kata koracham. Pile atimo mana gima Nyasaye ochiko. Adier, aluwo mana dwarone, to ok gik ma an ema adwaro. Ok olokre, to bende onge ng’ama dipiem kode, kata ma ditame timo gima odwaro. Obiro timo gima osechanona. Mano en mana gimoro achiel kuom gik mang’eny ma ochanona. Omiyo ka aparo ni abiro chung’ e nyime, to atetni ateta, kendo luoro nega. Nyasaye Ma Nyalo Gik Moko Duto oseketho chir mane an-go. En mana Nyasaye ema miya luoro, to ok mudho, kata obedo ni mudho dino wang’a kamano. “Ere gima omiyo Nyasaye ok oketo chieng’ ma ing’adoe bura ni joma ong’eye? Joma timbegi richo ketho kiew mondo oyud lowo madongo, kendo gikwalo rombe mi gimedo gi jambgi. Bende gikwalo kenje mag nyithi kiye, kendo gimako rwadh chi liel, ka gir singo kuom gik moholo. Gimono joma odhier yudo adiera monego giyudi, kendo gimiyo joma odenyo ringo pondo. Kuom mano, joma odhier manyo chiemo e thim, mana ka kanj thim. Onge kamachielo ma ginyalo yudoe chiemo ni nyithindgi. Ichunogi kayo puothe ma ok maggi, kendo gipono olemo e puothe joricho. Otieno to ginindo ka gionge gi gima giumrego, kata ma digigeng’go koyo. Koth maa e gode rodhogi, kendo gipadore e dier lwendni mondo giyudie resruok. Joricho loko nyithi kiye wasumbni, kendo gikawo nyithind joma odhier kar gope. To joma odhier wuotho duge, kendo ka gikayo cham e puoth jomoko, to kech kayogi. Gibiyo zeituni ka giloso mo, kendo gibiyo mzabibu ka gilosogo divai ka riyo negogi. Ka idhi e mier, to iwinjo ywak joma ohiny, kendo ma tho, to Nyasaye ok dew lemogi! Nitie ji ma ok dwar ler. Ok giwinj tiende, kendo gitamore luwo kama orienyie. Janek dhi nego ng’ama odhier ka pok piny oyawore. Otieno to odhi mecho. Ng’at ma ja terruok rito mondo piny oimre, kendo opando wang’e mondo kik ng’eye. Jokuo turo udi gotieno, odiechieng’ to gipondo, kendo ok gidwar neno ler. Giluoro ler mar odiechieng’, to mudho ema gihero. “Uwacho ni, ‘Ohula yweyo ng’at ma jaricho, kendo Nyasaye okuong’o puothe, omiyo tinde ok odhi oti e puothene mag mzabibu. Jaricho duono nono e piny ma ji odakieni, mana kaka pe duono ka chieng’ rieny e ndalo oro. Onge ng’ama pare, kata mana min mare bende wiye owil kode, kudni chame kendo orumo chuth.’ Mano timore nikech ne osando mond liete, kendo ne ok okecho mon ma onge nyithindo. Nyasaye tieko joma rateke gi tekone, kendo omiyo joricho tho. To kata obedo ni Nyasaye oweyogi gibedo mangima kamano, to orangogi seche duto. Joricho dhi maber kuom kinde manok kende, to bang’e giner ka buya mopudhi kata ka tiang’ motong. Bende ng’ato nyalo kwer ni mano ok kamano? Koso ng’ato dinyis malong’o ni wechena ok gin adier?” Bang’ wechego Bildad nowacho niya, “Nyasaye nigi teko mathoth, omiyo ji duto nyaka luore. Orito polo gi kue. Bende nitie ng’at manyalo kwano malaika ma tiyone? Koso nitie kamoro ma ler mar Nyasaye ok rienyie? Bende nitie ng’at manyalo bet makare kata maler e wang’ Nyasaye? Ka Nyasaye ok kwan kata mana due ka gima rieny ahinya, kendo ka ok okwan sulue ka gik maler adier, to koro dhano mana ma kudni akudani, to dichal nade e nyime?” Eka Ayub nodwoke niya, “Mano konyruok manade misechiwo ni ng’at modhier ma onge teko! Ing’adona rieko maber miwuoro, kendo iyie puonjo ng’ama ofuwo ka an kama! To ere ng’ama iparo ni biro winjo wechenigi duto? Koso ng’ama oori mondo ilos kamano? Piny Joma Otho tetni, kendo joma odak kuno, luoro omako. Adier, Piny Joma Otho, Nyasaye neno, kendo onge gima mone nene. Nyasaye noyaro polo ma yo nyandwat, mi ong’awo piny e kor muya. Nyasaye ema pogo boche polo gi pi, kendo omono pek mar pigno yiecho bochego. Omiyo boche polo imo due marieny maler. Ne ogoro laini alwora e nam, mopogogo ler gi mudho. Ka omiyo polo omor, to mise mag polo tetni ka gima luoro omakogi. Tekone ema ne okweyogo nam, kendo riekone ema ne otiekogo Rahab ma ondieg nam. Muche ema ne omiyo polo olendo, kendo lwete ema ne onego ondiek ma ne oyudo ringo tony. To mago gik manyiso mana dir tekone kende, kendo gin mana weche manok miwacho kuome. To koro en ng’awa ma nyalo ng’eyo duong’ hie mar Nyasaye.” Ayub ne omedo wacho niya, “Akuong’ora e nyim Nyasaye Mangima Manyalo Gik moko Duto, motamore ng’adona bura makare, kendo mosemiyo chunya obedo malit, ni, e kinde duto moweya ka angima, to dhoga ok nowach gimoro marach, kendo lewa ok nomul miriambo. E ndalo duto ma pod angima, ok nayie ni wecheu ni kare, to nasik kawacho ni aonge gi ketho. Ok nawe mak awacho ni an kare, nimar ang’eyo ni aler. Mad jogo duto ma piem koda yud kum mana ka joricho. Ere geno ma joma ok gen Nyasaye dibedgo, e sa ma Nyasaye dwaro negogie? Koso Nyasaye diwinj ywakgi ka chandruok omakogi? Ne onego ginyis ni giyudo mor kuom tiyo ni Nyasaye, bende nonego gibed ka gilame pile! Koro we mondo apuonjue kaka duong’ mar Nyasayee romo, kendo mondo anyisue gima Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto osechano. To bende kata ka ok anyisou, to useneno gi wang’u, koro ere gima omiyo uwacho weche manono? Winjuru kaka Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kumo joricho kod joma timo timbe mahundu. Nyalo bet ni gin gi yawuowi mang’eny, to giduto ginitho e lweny, kendo nyithindgi bende ok noyud chiemo moromogi. Eka tuo to noneg joma otony e lweny kata ma kech ok onego, kendo mondgi ok noywaggi. Jaricho nyalo bet gi pesa mang’eny ka lowo, kendo nyalo bet gi lewni mogundho ma okia kar kwan-gi, to lepego ng’at moro makare ema biro rwako, kendo ng’at moro ma onge ketho ema biro kawo pesanego. Joricho gero udi, to utgigo ok nyal dak. Girumo piyo mana ka mbuwi kata ka kiru. Chieng’ moro nindo notergi kapod gimew, to ka gichiew, to giniyud ka mwandugi oselal. Masira nomakgi ka ohula motucho apoya, kendo yamb otieno nokegi mabor. Adier, yamb ugue noywergi ka gologi e miechgi. Enokudh kuomgi matek, ma ok oweyonigi thuolo, kendo kata obedo ni ginitem kaka ginyalo mondo gitony, to yamo nokudh kuomgi ka giringo, kendo tekone malich nomi kihondko makgi. “Nitie buche ma ikunyoe fedha kendo nitie kuonde ma ipidhoe dhahabu. Ji kunyo chuma e lowo, kendo gilenyo mula mondo gigol kuom kite. Ji manyo kite kuonde motimo mudho ma ndiwa, kendo gidhi kuonde matut mondo gikunygie. Gikunyo yore kuonde ma ng’ato pok odakie, kata ma tiend dhano pok onyono. Kuondego gitiyoe kendgi, ka giliero e tonde ei buchego. Lowo to ema chiemo wuokie, to pinyne ibaroe lwendni gi mach. Lwendnigo ema kite ma nengogi tek wuokie, to buru ema oting’o dhahabu. Onge otenga maneno yore manie buchego, kendo kata mana wang’ achuth mabith ok nyal nenogi. Bende onge sibuor kata ondiek mager mawuotho e yore machilgo. Ji baro lwendni marateke, kendo githulo gode gi tiendegi. Gitucho lwendni manie gode, kendo giyudoe kite ma nengogi tek. Gikunyo nyaka gichop kuonde ma aore ochakoree, ma gigol oko gik mopondo. Koro rieko to iyudo kanye? Koso ere kuma ng’eyo wuokie? Rieko ok nyal yud kuom dhano, kendo onge ng’at mong’eyo kuma diyudee. Kuonde matut mag nembe kwer ni, rieko ok nyal yud kuomgi. Rieko ok nyal ng’iew gi fedha kata gi dhahabu, bende dhahabu maler kata kite ma nengogi tek ok nyal romo gi nengone. Nengone tek moloyo fedha, kendo tek moloyo kata mana gima olos gi dhahabu, kata marieny ka glas. Nengo mar rieko tek moloyo kite mabeyo duto ma nengogi tek, kendo ber mare ok nyal pim gi dhahabu malerie moloyo. Koro rieko to iyudo kanye? Koso ere kuma ng’eyo wuokie? Onge gima ngima manyalo nene, kata mana winy mahuyo bende ok nene. Koda ka tho gi masira bende oyie ni gisewinjo mana humbe kende. Nyasaye kende ema ong’eyo yo madhi e rieko. Ee, mana en ema ong’eyo kuma iyudee, nikech en ema oneno giko piny, kendo en ema oneno gik moko duto manie bwo polo. Ka ne Nyasaye omiyo yamo teko, mi opimo duong’ mar nam, kendo ka ne oparo kuma koth onego chwee, kod yore ma rumbi biro luwo, eka ne oneno rieko, mopimo berne kaka chal mi nonwang’o ni ober. Bang’e nowacho ni dhano niya, ‘Ka idwaro bedo gi rieko, to nyaka iluor Ruoth Nyasaye, kendo ka idwaro bedo gi ng’eyo, to nyaka iwe richo.’ Ayub nochako owacho niya, “Mad ng’ato dwoka e ndalona machon, mane Nyasaye ritae. Nyasaye ne ni koda kinde duto, bende ne omenyona kuonde motimo mudho mane awuothoe. E ndalogo ne adhi maber nikech Nyasaye norito dalana gi herane. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ne ni koda ndalogo, kendo nyithinda duto ne oketa diere. Jamba ne golo chak mang’eny, kendo yienda mag zeituni ne nyak maber, kata mana kuonde motimo kite manade. Kane adhi mondo abed e buch jodong dala, to yawuowi ne baro gi chien konena, kendo jodongo ne chung’na ka miya duong’. Kane achopo to jotelo ne weyo wuoyo, kendo koda ka joma dongo manade ne ling’ thi. Ng’ato ka ng’ato mane owinjo wechena ne bedo mamor, kendo joma ne onena ne pako gik ma asetimo, nikech ne akonyo joma odhier kod nyithi kiye maonge kuma chomo. Ji ma ne nigi chandruok madongo ne paka, kendo ne akueyo chuny mond liete. Pile asebedo jaadiera, kendo jang’ad bura makare, ka arwako adiera gi tim makare ka lepa. An nene e wang’ muofni, kendo e tiend rang’onde, to jochan ne abedonigi ka wuon-gi, kendo ne adok ni jodak ka ni e chandruok. Ne aketho teko joma kwiny, kendo ne areso joma ne gidwaro hinyo a e lwetgi. Ne aparo ni abiro dak aming’a, mi achien atho e dala gi kue. Ne achalo yath ma opidhi kama ng’ich, kendo mayudo koth pile. Ng’ato ka ng’ato ne miya duong’, kendo tekra ne pod nitie. Kane ang’ado rieko, to ji ling’ thi, kendo ne gichiko itgi maber mondo giwinj gima awacho. Onge gima ne ginyalo medo ka asetieko wuoyo. Wechena ne donjonigi mana kaka kodh ajiki donjo e lowo Ne giritogi mana ka joma rito koth e ndalo oro. Kane abwonjo kodgi, to chunygi duogo, kendo kuyo mane gin go rumo. An ema ne abedo jatendgi, mi agolo chike, mana ka ruoth ma otelo ni joge mag lweny, kendo ne ahoyogi kane chunygi onyosore. “To tinde koda ka joma tindo jara. Wuonegi to joma nono, mane ok nyal yienigi kata mana konyo guogi rito jamba. Ne gin joma tekregi oserumo, kendo manyap, ma ok nyal timona gimoro. Ne gidhier malich, kendo gidenyo, mi ne gimwodo tiende yien motwo gotieno e thim kuonde machil. Ne ging’wedo buya mae thim, to gichamo. Tiende yien maonge ndhadhu bende ne chiembgi. Ji ne riembogi gi mahu, mana kaka iriembo jakuo. Ne ochunogi ni nyaka gidag mana e buche mane nie tik gode kod kuonde ma kamago. Ne giywak oko kuonde moyugno mana ka ondiegi, ka gichokore kanyakla e tiend bunge. Gin joma ofuwo ma onge nying, mane oriemb oko e pinygi. To koro gin ema gibiro ka, kendo ginyiera,’ kendo achalonigi mana ka gima itugogo. Gisin koda, kendo giparo ni giber moloya, bende gihedhore ng’udho wang’a olawo. Gimwomore kuoma gi mirimbgi duto, nikech Nyasaye osemiyo abedo mayomyom, kendo aonge gi teko. Oganda mar joma nonogi monja gi kanyima, kendo giriemba gi ng’uech ka giikore mar monja mogik. Gigeng’ona yo, ka gidwaro tieka chuth, to onge ng’ama tamogi. Gimwomore kuoma ka gikadho kuonde ma ohingana ruomborego. Kihondko dwaro nega, kendo duong’na olal ka yamo. Mwanduna bende oseduono ka boche polo. Koro chunya dwaro wuok, kendo onge gima nyalo tiekona rem. Otieno to chokena muodore, kendo rem machamano ok nyal kue. Nyasaye ngwana gi ng’uta, mi lepa jowre marach. Owita piny e chuodho, mi alokora buru. Yaye Nyasaye, aluongi, to ok idwoka, kendo kata ka alami to ok idewa. Ilokori jasika, kendo isanda gi tekri duto. Iuka ka gima yamo tera, kendo iudha e yamo mang’ongo. Ang’eyo ni idwaro tera e tho, kuma ji duto ochomo. Ere gima omiyo imonjo ng’ama orumo, ma ok nyal timo gimoro, to mana makwayo ni mondo okeche? Donge ne aywago joma thagore, kendo chunya ne lit ka aneno joma nigi chandruok? Ne ageno yudo mor kod ler, to thagruok kod mudho ema ne obirona. Iya nyawni, kendo aonge gi kue. Onge gimoro modong’na, mak mana thagruok. Awuotho e mudho, kendo chieng’ ok rienyna. An owadgi ondiegi, kendo tula e osiepna. Denda oselokore rateng’, kendo opokore, midhusi bende ohinga. Kuma ne awinjoe thum mamit, tinde ywak gi pi wang’ ema nitie. “Ne asesingora ni ok narang nyako moro, mi agombi. Ere gima Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto orito timo ni dhano, kendo ere pok morito chulogo timbewa? Donge chandruok gi masira ema orito joma timbegi richo? Nyasaye ong’eyo gik moko duto ma atimo, kendo orango ondamo ka ondamo ma akawo. Akuong’ora ni pok atimo tim miganga, kata pok atemo wuondo ng’ato. Nyasaye mondo opima e ratil makare, to obiro nwang’o ni an ng’at makare. Ka dipo ni aseweyo yo makare, mi richo oywaya, kata kapo ni richo omieno lweta, to ber mondo chamba okethi, kata jomoko nono ochamgi. Ka dipo ni asegombo chi wadwa moro, mi apondo e dhoode gi oko ka arite, to chiega mondo obed misumba ng’ato, kendo jomoko nono mondo onind kode. Mano en tim mamono, kendo tho ema ikumego, nimar ochalo mach marach manyalo tieko gik moko duto ma an-go. Pile kane achiel kuom jotichna oywakna, to ne awinje mi atimne gima kare. Ka dine ok atim kamano, to ere kaka dachom Nyasaye tir, koso ere kaka dadwoke ka obiro yala? Donge Nyasaye achiel mane ochueya, e Nyasaye mane ochueyo jotichnago bende? Pok asetamora konyo joma odhier, bende pok aweyo mond liete e thagruok marach, kata mana weyo nyithi kiye kech, ka achiemo, bende pok aweyo, to e ngimana duto asebedo ka aritogi. Kane ayudo ng’at ma jachan ma koyo nego, kendo ma onge gi lewni ma dorwaki, to ne amiye lewni molos gi yie romba awuon, mi opaka gi chunye duto. Kapo ni asewuondo nyathi kich moro, nikech ang’eyo ni daloye e bura, to kara mondo bedena otur, mi jakre gi e goka! To adier ne ok anyal timo gima kamano, nikech aluoro kum malich ma Nyasaye kumogo ji. Pok abedo gi geno kuom mwanduna, kata sungora kodgi bende pok aselamo wang’ chieng’ mang’angnini, kata mana due marieny maberni pok alamo. Adier, paro mar timo kamano pok odonjo e chunya. Richo ma kamano ikumo gi tho, nimar okwedo Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Ok asebedo mamor ka wasika thagore, kata ka masira omakogi. Bende pok aseketho ka alemonigi marach mondo githo. Ji duto matiyona ong’eyo malong’o ni pile asebedo ka arwako welo. Jowuoth bende aserwako e dalana, kendo pok aweyo ginindo e yo. Ji moko temo pando richogi, an to pok apando maga. Ok aseluoro gima ji biro wacho, omiyo ok aseling’ kata siko ei ot ka aluoro achaya margi. Mad ng’ato bedie manyalo winja! Akuong’ora ni weche ma asewacho gin adier. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto mondo odwoka. Ka da bed ni ng’at modonjona ondiko weche modonjonago, to da alierogi e ng’uta mondo ji one, kata da asidhogi e wiya ka osimbo. Da anyiso Nyasaye gik moko duto ma asetimo, ka aonge gi wichkuot e nyime. Kapo ni asekwalo puodho ma apuro, mi amayo wuon-go, kata kapo ni ne achamo cham monyakie, to eka jopur mane opure kech nego, to ber mondo kuthe gi kayongo ema odong’ie kar cham.” Weche Ayub ogik ka. Bang’ mano, ji adekgo noweyo dwoko Ayub, nikech ne osiko koparo mana ni ok en jaketho. Eka ng’at moro ma nyinge Elihu ne mirima omako, nikech Ayub ne chwakore kende ni en kare, ni to Nyasaye e jaketho. (Elihu ne en wuod Barakel nyakwar Buz ma ja-Ram.) Mirima nomake bende gi osiepe Ayub adekgo, nimar dwoko Ayub malong’o notamogi, to mano ne miyo Nyasaye nenore ka jaketho. Elihu ne ng’ama tinie moloyo kuom jogo, omiyo ne orito nyaka ng’ato ka ng’ato otieko wuoyo. To kane oneno ni ji adekgo ok nyal dwoko weche Ayub, iye nowang’, mi ochako loso, kowacho kama: “An pod atin, to un joma dongo, omiyo ne aluor nyisou gima aparo. Ne awacho e chunya ni onego awe ulosi, un joma dongo, mondo wapuonjre rieko kuom joma hikgi ng’eny. To nyaka ung’e ni muya mar Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema miyo ji rieko, kobiro kuomgi. Higni mang’eny ok ema mi ji bed gi rieko, kata joma oti ok ema ng’e gik makare. Mano emomiyo koro adwaro ni uchik itu, mondo anyisu gima an aparo. Ne achiko ita gi chuny achiel ka uwuoyo, kendo ne arito ka umanyo weche mariek monego uwachi. Bende ne aling’ ka aketo chunya, mi aneno ka ng’eng’o Ayub otamou. Koro ere kaka unyalo wacho ni usefwenyo rieko? Nyasaye ema nyaka dwok weche Ayub, nikech dwokogo osetamou. Un ema Ayub osebedo ka loso kodu, to kata kamano, an to ok dadwoke kaka ne udwokeno.” Eka Elihu nowacho ni Ayub niya, “Wach otamo jogi, kendo ok ginyal dwoko wecheni. Gichung’ achung’a kanyo ka onge gima giwachi! Koro pod darit arita, kata obedo ni giling’ kamano? Ooyo, koro abiro chiwo dwokona an awuon, kendo nyisi gima aparo. Ok anyal rito kapok awuoyo, kendo ok anyal mono weche wuok e dhoga. Ka ok ayudo thuolo mar wuoyo, to abiro barora ka puga mobarore gi chak! Ok anyal konyo, to nyaka awuo, eka ayud kue. Ok abi chwako ng’ato e wachni, kendo ok abi wuondo ng’ato. Adier, an ok ang’eyo kaka iwuondo ji, to bende kapo ni atimo kamano, to Jachuechna dikuma piyopiyo.” “Koro in Ayub, chik iti maber, mondo iwinj weche ma adwaro wachoni. Abiro ng’ogo weche mopong’o chunya. Ang’eyo ni wechena duto ni kare, kendo abiro wacho mana adiera. Roho mar Nyasaye ema ne ochueya kendo omiya ngima. Koro ikri mondo idwoka, ka inyalo. In Ayub, wachalre kodi e nyim Nyasaye, nimar waduto ne ochwewa mana gi lowo. Kuom mano ok onego iluora, kiparo ni abiro hewi e yo moro amora. Nende achiko ita kiloso, mi awinjo kiwacho ni ionge gi ketho, kendo pok itimo gimoro marach, to ni iler, kendo ionge gi richo. Ne iwacho ni Nyasaye keto weche moko kuomi mondo oyudgo tiendi, kendo okwani mana ka jasike. Bende niwacho ni odhogo tiendeni gi nyororo, kendo orango gimoro amora ma itimo. To koro Ayub, anyisi ni iseketho. Nyasaye duong’ moloyo dhano. Ere gima omiyo iwacho ni Nyasaye ok winj kwayo mar dhano? Kata obedo ni Nyasaye wuoyo e yore mathoth, to onge ng’ama dewo winjo gima owacho. Nyasaye wuoyo e lek kendo e fweny mabiro ni ji gotieno ka ji nindo. Nyasaye miyo giwinjo gik ma owacho, kendo luoro makogi ka giwinjo kaka osiemogi. Nyasaye wuoyonigi mondo giwe timo richo, kendo mondo kik gibed joma sungore. Nyasaye ok nowe girum, to oresogi e lak tho hie hie. Nyasaye kelo ni dhano tuo, kendo opong’o dende gi rem mondo orieyego. Dho ng’at matuo bedo marach, ma kata mana chiemo mamit manade thing’e athing’a. Dende dhi adhiya, kendo odong’ choke lilo. Adier, ochiegni dhi e Piny Joma Otho. Kamoro dipo ka achiel kuom malaika gana gi gana mag Nyasaye, maparo ni ng’ato tich monego oti, nyalo konye. Malaikano nyalo ng’wonone, mi wach niya, ‘Weyeuru! Ok onego odhi e Piny Joma Otho, nikech an gi gima awarego.’ Eka dende biro chako bedo machwe kendo motegno ka dend wuowi. Ka olemo, to Nyasaye biro winje, kendo nolam Nyasaye gi mor. Adier, Nyasaye nochak olosne gik moko maber kendo. Eka nowachi e lela niya, ‘Asetimo richo. To kata obedo ni ne ok atimo gik makare kamano, to Nyasaye nong’wonona. Ne oresa kuom dhi e Piny Joma Otho, omiyo pod angima.’ Nyasaye timo gik ma kamago pile pile. Adier, oreso ngima dhano, kendo omiye mor mar bedo mangima. Ayub koro chik iti ni gima awachoni. Ee, ling’ mondo iwe awuo. To ka in gi wach, to wachi mondo awinji. Dang’ abed mamor kapo ni in kare. To ka ok kamano, to ling’ mondo iwinj gima awacho, nimar abiro puonji kaka onego ibed mariek.” Eka Elihu nodhi nyime kawacho niya, “Un joma riek, koro winjuru wechena. Ka ubilo chiemo mamit, to ung’eyo ni omit, koro ere gima monou ng’eyo weche mariek ka uwinjo? Aneno ni en wachwa mondo wang’ad burani. Ayub wacho ni oonge gi ketho, kendo ni Nyasaye odagi timone adiera. Bende owacho niya, ‘Ere kaka dariambi ni an jaketho? Kata obedo ni aseyudo rem malit kamano, to ok an jaricho.’ Bende usenenoe ng’at machal gi Ayubni? Ohero bet e oganda joma timbegi richo, kendo owuotho gi joricho. Bende owacho ni onge gima ng’ato yudo kuom timo dwaro mar Nyasaye. Un joma riek, koro chikuru itu mondo uwinji. Bende Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ditim gima ok ni kare adier? Ooyo, omiyo ji pok maromo gi timbegi, kendo otimonigi mana kaka owinjore kodgi. Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ok tim timbe maricho, bende ok otim ni ng’ato gima ok ni kare. En ng’a mane omiyo Nyasaye teko, kata mane okete mondo orit piny? Ka da bed ni Nyasaye nyalo kawo muche machiwo ngima, to ji duto mangima ditho ka diemo wang’, mi lokre buru kendo. Koro in Ayub, winja, kapo ni iriek adier. Iparo ni ng’ama mon gi adiera nyalo bedo gi loch? Koso in ichayo Nyasaye makare? Nyasaye kwero ruodhi gi jotelo, ka gitimo timbe maricho kendo mamono. Nyasaye ema nochueyo ng’ato ka ng’ato, omiyo ok ochwak achwaka jotelo kayiem nono, bende otimo ni joma odhier gi joma omew mana machalre. Ji nyalo tho apoya gotieno. Nyasaye negogi mi gilal nono, kendo kata joma rateke onego ma ok othage. Orango gimoro amora ma dhano timo, kendo onge mudho kata mandiwa manadi, ma joricho nyalo pondonee. Nyasaye ok ket kinde ma oyaloe ji. Ok oket bura kodwaro golo jotelo e tich, to ogologi agola, kendo oketo aketa moko kargi, nikech ong’eyo gik ma gitimo, omiyo oriembogi gotieno motiekgi. Okumo joricho e lela, kuma ji duto nyalo nenogie, nimar gisebaro, mi giweyo luwe, kendo gijwang’o chikene duto. Ne gichuno joma odhier mondo oywag ni Nyasaye, kendo ne owinjo ka gikwaye mondo okonygi. Ka Nyasaye otamore timo gimoro ngang’, to onge ng’ama dikwere, kendo ka odagi konyo ji, to ji diyud thagruok. Bende onge gima ogendini ditim mondo kik gibed e bwo loch joma thirogi. Koro in Ayub, bende isehulo ni Nyasaye richoni, mi ikuong’ori ni ok nichak itim richo kendo? Bende isekwayo Nyasaye mondo onyisi kethoni, mi iyie ni kata obedo ni iseketho, to koro ibiro weyo timo richo? To kaka idagi gik ma Nyasaye timo, koro iparo ni bende dotim kaka in idwaro? Kata kamano in ema onego iyier gima itimo, to ok an, omiyo nyiswa gima iparo. Ng’ato ang’ata man gi paro, mowinjo gima awacho, biro yie ni Ayub wacho gik ma ok ong’eyo, kendo onge gima owacho kata achiel man gi tiende. Paruru ane weche duto ma Ayub wacho, to ubiro neno ni owuoyo ka jaricho. Odagi weyo timo richo, kendo ocharo Nyasaye, koyanyo e nyimwa waduto.” Eka Elihu nomedo wacho niya, “Ayub, en miriambo wacho ni ionge gi ketho e nyim Nyasaye, kata penjo Nyasaye ni, richoni time nadi, koso ni ere gima ber ma iseyudo kuom bedo makare? Adwaro dwoki kaachiel gi osiepeni adekgi. Rang ane polo mondo ine kaka boche polo ni kuma bor. Ka itimo richo, to mano ok hiny Nyasaye. Koso iparo ni kitimo gik maricho mang’eny, to mano timo Nyasaye gimoro? To bende ka in ng’at makare ahinya, to mano konyo Nyasaye gang’o? Onge gima Nyasaye dwaro kuomi. Richoni hinyo mana ji weteni, kendo ber mitimo konyo mana gin. Ka ji yudo thagruok, kithirogi, to gichur kendo giywak ni mondo ng’ato oresgi. To ok giywag ni Nyasaye ma jachwechgi, kendo mamiyogi teko e sa ma masira malich omakogie. Ok gidhi ir Nyasaye ma miyo wabedo gi rieko moloyo winy gi le. Kuom mano, ka giywak ni mondo okonygi, to Nyasaye ok dewgi, nikech gin joma josunga, kendo ma timbegi richo. Giywak kayiem, nimar Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ok winjgi, bende ok onen-gi. In Ayub, iwacho ni ok inyal neno Nyasaye, to rit arita mos, nikech oseyudo wachni. In iparo ni Nyasaye ok kum ji, kendo ni ok odew richo, omiyo idhi nyime gi wecheni manono, bende nenore malong’o ni ikia gima iwacho.” Elihu nodhi nyime kawacho niya, “Hori mos, mondo imed rito gima awacho, kachwakogo Nyasaye. An gi rieko mathoth, omiyo abiro wacho gima ang’eyo, mondo anyisgo ni Nyasaye jachuechna timo mana gik makare. Onge gimoro ma awachoni ma ok adiera, kendo an ma achung’ e nyimini an mariek adier. Mano kaka Nyasaye ratego! To kata kamano, ok ocha ng’ato, bende onge gima okia. Ok owe joricho dhi nyime maber, kendo pile otimo adiera mowinjore ni joma odhier mithiro. Orito joma kare, kendo omiyo gibedo gi loch ka ruodhi, bende omiyo giyudo duong’ nyaka chieng’. To ka otue ji gi nyororo, kendo ka giyudo chandruok kuom gik ma gisetimo, To Nyasaye nyisogi richogi gi sungagi. En ema omiyo gichiko itgi, mondo giwinj siem mosiemogigo, kendo giwe timo richo. Ka gimiyo Nyasaye luor, kendo gitiyone, to gidak gi kue kendo gidhi nyime maber e ndalogi duto. To ka ok gitimo kamano, to githo ka ok ging’eyo gimoro, kendo gidhi e Piny Joma Otho. Joma ok dew Nyasaye bedo gi mirima kinde duto, kendo ka okumgi, to ok giywagre mondo okonygi, omiyo githo kapod gitindo ka ngima marach otieko tekregi. To Nyasaye kelo ni ji chandruok mondo opuonjgigo, kendo omiyogi chuny lit mondo wang’gi oyepi. In Ayub, Nyasaye ne ogoli e thagruok, mi omiyi ibedo gi kue, kendo ne omiyi chiemo mang’eny mogundho. To koro sani iyudo kum moromo gi timni. Nyaka ibed motang’ ni timbe mag chamo asoya, bende kik iwe mwandu nyumi e richo. Onge gima ibiro yudo kuom mwanduni, to bende tekri ok nyal konyi sani. Kik igomb ni mondo piny oyusi, nikech en e kinde ma ogendini duto biro rumoe. Tang’ mondo kik idonj e richo, nimar chandruok ma in godono ne okelni mana ni mondo omi kik idonj e richo kendo. Parie kaka teko Nyasaye duong’! En e japuonj maduong’ moloyo. Onge ng’ama nyalo nyiso Nyasaye gima onego otim, kata manyalo kwere ni otimo marach. Pile ji pako Nyasaye kuom gik ma otimo, omiyo in bende nyaka ipake. Ji duto oseneno gik ma otimo, to onge ng’ama ong’eyogi duto. Duong’ mar Nyasaye odhiero dhano ng’eyo, kendo kata hike ok wanyal kwano. Nyasaye ema kawo pi e nam, to loko koth machue. Omiyo koth chue ni ji koa e boche polo. Onge ng’ama ong’eyo kaka boche polo ringo, kata kaka polo mor. Nyasaye miyo mil polo menyo kor polo duto, chuny nam to dong’ adong’a kotimo mudho. Mano e kaka opidho ji, komiyogi chiemo mogundho. Omako mil polo gi lwete, kendo ogoyogo gima odwaro. Mor polo nyiso ni koth maduong’ biro, mi jamni ng’eyo ka obiro. “An bende mor polo miyo chunya diko ni tikitiki. Un duto winjuru dwond Nyasaye, ma twaro ka mor polo. En ema omiyo mil polo menyo kor polo duto, chakre tung’ piny konchiel nyaka komachielo. Bang’e dwonde winjore komor matek gi dwol mar duong’ne, to seche duto polo mil amila. Nyasaye chiko gik malich mondo otimre. Gin gik miwuoro ma dhierowa ng’eyo. Ochiko pe mondo ogo piny, kendo okelo koth machue maduong’. Oloro ni ji e udi, kendo ochungo tije dhano mane ochueyo, mondo dhano ong’e ni en ema koro otiyo tijene. Le mae thim dhiyo e gondgi, kendo nindo kuno. Yamb ahiti biro koa yo milambo, kendo koyo mang’ich thi wuok yo nyandwat. Much Nyasaye miyo pi lokore pe kendo koda ka nembe poto, mi dok matek ka lwanda. Polo mil gie boche polo, kendo gilworore kaka Nyasaye dwaro. Gitimo gimoro amora ma Nyasaye ochiko, kuonde duto e piny ngima. Ndalo moko Nyasaye kelo koth e piny mondo okumgo ji, to ndalo moko okele mondo onyisgigo kaka oherogi. Ayub, ter mos matin, mondo iwinji. Parie gik mabeyo malich ma Nyasaye timo. Bende ing’eyo kaka Nyasaye golo chik, kendo polo mil gie boche polo? Koso bende ing’eyo kaka boche polo huyo e kor muya, ma nyiso rieko miwuoro mar Nyasaye? Ooyo, e kinde ma yamo maliet kudho, kendo miyo piny bedo marach, to inyalo mana thagori, ka luya chami. Bende dikony Nyasaye yaro polo, mi obed matek ka mula mothedhi? Ara, puonjwa ane gima onego wawach ni Nyasaye, nimar wiwa ni nono, kendo wakia gima onego wawachi. An to, ok anyal kwayo Nyasaye mondo owe alosi, nikech mano dimi otieka chuth. To koro yamo osekudho, mi polo olendo, omiyo wang’ chieng’ charo wang’wa, ma ok wanyal range tir. Kor polo ma yo nyandwat otimo koche makwar, kendo mano nyisowa duong’ malich mar Nyasaye. Teko mar Nyasaye duong’ ma ok wanyal sudo machiegni kode. En jaratiro, kendo ong’ado ni ji bura makare. Mano emomiyo ji duto oluore, kendo ok odew jogo maparo ni nigi rieko.” Eka Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Ayub gie boche polo, kowacho niya, “In ng’a, minyalo penjo rieko ma an-go? Fupi lilo ema inyiso. Koro a malo ka dichwo, mondo idwok weche ma adwaro penjigi. Ne intie ka achweyo piny koso? Nyisa ane, ka en adier ni in ng’ama riek mong’eyo gik moko duto kamano. En ng’a mane opimo bor piny gi lachne? Donge ing’eyo gik ma kamago? En ang’o momako sirni mag piny? Koso en ng’a mane oketo mise mare? Chieng’no sulue ne wer kanyakla ka ugue wang’, kendo yawuot Nyasaye nokok gi ilo. En ng’a mane oloro dhorangaye mondo ogeng’ nam, kane omwomo, mowuok ei piny? An ema ne apong’o nam gi boche polo, mi aume gi rumbi molil. Ne aketo tong’ ni nam, mi alorone dhorangeye. Eka ne anyise niya, ‘Ka eri ema igikie, ma kik ikadhi! Apakani madongogo nyaka gik mana kaeri.’ In Ayub, bende nyaka nene isemiyoe piny oru? Koso bende isechiko piny mondo oyawre maler, ong’eng’ joricho kuonde ma gipondoe? Ka piny yawore, to gode gi holni nenore ka kido mogor e nanga. Ler mar odiechieng’ bwogo joricho, kendo monogi timo timbe mahundu. Bende isedhi e kude mag nam, kuma pige wuokie? Koso bende isewuotho e lowo manie bwo ataro? Bende ng’ato osenyisie dhorangeye mag Piny Joma Otho, kuma otimo mudho? Bende ing’eyo kaka duong’ mar piny romo? Dwoka ane, ka ing’eyo gigo duto! Bende ing’eyo kuma ler aye? Koso bende ing’eyo kuma ler chakoree? In inyalo nyisogi kuma onego gichopie, eka bang’e idwokgi kuma ne giwuokie? Nyaka bed ni inyalo timo kamano, nikech hiki ng’eny ahinya, kendo ne onywoli kapok ochwe piny! Bende isedhi kuonde keno ma akanoe pe, mondo obed moikore ni chieng’ lweny, kendo ni chieng’ masira? Bende isedhi kuma chieng’ thinyoree, kata kuma yamb ugue kudho ka wuokie? Ng’ano mane oloso kama koth luwo, ka dwaro chue, kendo mane oloso yo ma ludh koth luwo? En ng’a mamiyo koth chue kama onge ng’ama odakie? Koso en ng’a makelo koth e piny motwo, kendo mobaro okak mondo lum olodhie? Bende koth machue, kata tho mamoko e lum, nigi wuon-gi? Min pe to ng’a? Koso min koyo to ng’a, mamiyo pi poto matek ka kidi, kendo mamiyo nam bedo matek ka lwanda lawre? In bende inyalo tueyo Yugni kanyakla, kata gonyo tol motueyo Rudhni kaachiel?. Bende inyalo miyo Oluoro-Budho wuogi e sa moketne? Koso inyalo chiko Ratego e yo monego oluw? Bende ing’eyo chike marito kor polo, kata mana mago marito piny? Bende inyalo golo chik ni boche polo, mi imi giol kuomi koth maduong’? Ka igolo chik ni polo mondo omil, to bende dobi iri mondo owachni ni oikore timo gimoro amora midwaro? En ng’a ma nyiso okok ndalo ma aora Nael biro mwomoe genge? Koso en ng’a manyiso thwon gweno ni koth biro chue? Ng’ano mariek manyalo kwano boche polo, kendo manyalo leng’ogi mondo koth ochue, mi lok buru tombni tombni? Bende dinyal dwaro chiemo ni sibuor, mi ipidh nyithinde modenyo e kinde ma gipondo e gondgi? En ng’a mamiyo agak chiemo, mondo odhi opidhgo nyithinde maywakna, kendo mathagore, ka kech kayo? “Bende ing’eyo ndalo ma inywoloe mwanda? Koso iseneno ka ngau mae thim nywol? In inyalo kwano dueche ma igi pong’ie, kendo inyalo ng’eyo kinde ma onego ginywolie? Koso in ing’eyo ndalo ma gigwomie ka muoch kayogi. Nyithindgi dongo adonga e thim, to ka gisedoko motegno, to giweyo minegi, kendo ok gichak giduogi. En ng’a mane ogonyogi momiyo gibayo abaya? An ema ne amiyogi piny motwo mondo obed margi, kendo ne aweyo gidak e pewe motimo kado. Gidak mabor gi mier, omiyo ok giwinj koko ma ji goyo, kendo onge ng’ama nyalo boyogi, mi gitine. Gode e legegi ma gikwayoe, kuma gimanyoe gimoro amora mang’ich mondo gicham. Bende jowi mae thim ditini? Koso iparo ni donindi e kund jambi adier? Bende inyalo tueye e kwer mondo opurni puothi? Bende inyalo geno kuom tekone mathothno, mi iwe ni obiro tiyo tijeni madongo? Iparo ni onyalo keyoni, mi ochok cham okel dala? Udo kwadho buombe aruya ahinya, to ok onyal huyo ka ogungo. Oweyo tonge e lowo mondo oyud liet, to ok ong’eyo ni gimoro nyalo nyonogi, mi gitore. Ojwang’o tong’go ka gima ok mage, to bende ok odew ni oseketho tekre kayiem kuom nywologi. An ema ne ok amiye rieko, momiyo odoko mofuwo. To kata kamano, ka ochako ng’uech, to oyombo kata mana faras ma jang’uech, ma jaithne riembo. Ayub, in ema ne ichueyo faras mondo obed motegno kamano? Koso in ema ne iketo yier maboyo e ng’ute? In ema ne ichueye mondo ochikre ka dede, kendo mondo obwog ji ka otwaro? E sa lweny to ogiro, kodwaro mwomore gi tekre duto. En, oonge gima oluoro, kendo onge ligangla manyalo dwoke chien. Gilweny ma jaithne oting’o twomore kendo mil e chieng’, en to otetni ateta, ka en gi chuny mar dhi e lweny, kendo ka tung’ oywak, to ok nyal geng’e. Ochur sa duto ma owinjoe ywak tung’, kendo owinjo tik lweny kata ka pok ochopo machiegni. Jolweny bende owinjo kagolo chik. In ema ipuonjo otenga huyo, koyaro buombene kochomo yo milambo? Koso in ema ongo rito chikni, eka oger ode malo ewi got? Ogero ode ewi lwendni maboyo moloyo, kendo wi gode mabitho ema oloko kare mar siro wasigu. Kanyo ema orangogo kuonde duto man maboyo, komanyo gima mondo onegi kendo ocham. Achudhe nur kuom gima otho, kendo nyithindgi nyodho remb gino. In Ayub, ne ipiem koda, an Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Koro iyie weyo piem, koso in gi gima idwaro dwoko? Ayub nodwoko niya, “A Ruoth Nyasaye, ere kaka dadwoki an aanani? Ok abi temo wacho gimoro machielo kendo, nimar asewacho mathoth moloyo kaka owinjore.” Bang’e Ruoth Nyasaye nochako oloso gi Ayub gie boche polo niya, “Koro a malo ka dichwo, mondo idwok weche ma adwaro penjigi. In itemo nyiso ni bura ma aseng’ado ok ni kare? Koso idwaro nyiso ni an ema aseketho, mondo in ineri ka ng’ama ni kare? Bende iratego ka an adier? Koso dwondi bende chal gi mara ma mor ka polo? Ka kamano, to kara bidhri maber ka irwakori gi luor kod duong’. Eka irang jogo masungore, mondo iol kuomgi mirimbi mager, omi gibolre. Ee, ng’igi, mondo igolgi e duong’ ma gin go, kendo irwad joma timbegi richo mana kuonde ma gichung’ie! Yikgi e lowo, mi ituegi e Piny Joma Otho. Kinyalo timo kamano, to an ema nakwong paki, mi ayie ni tekri iwuon ema omiyi iloyo. Parie rawo mane achueyo, kaka in bende ne achueyi. Ochamo mana lum ka dhiang’, to neye kaka oratego, kendo kaka dende ojing’! Iwe ochikore tir ka yiend sida, kendo embene ong’wel malich! Chokene otegno ka mula, kendo ogwendene chalo sirni mag chuma. En ema olichie moloyo gik moko mane achueyo, omiyo onge ng’ama dihedhre monje, mak mana an jachuechne. Ochamo lum manie wi gode, kuonde ma le ema odakie. Onindo piny e tiend kudho, kendo opondo ei odundu manie siany. Ee, oyueyo e tipo mar kudho, kendo opondo ei osawo manie geng aora. Kata ka aora opong’ mabubni manadi, to ok oluor, kendo chunye ngich ang’icha, kata ka pi tagore e wang’e. Ere ng’ama didin wang’e, mi make? Koso en ng’a ma dituch ume gi olowu? “Bende inyalo mako nyang’ gi olowu, kata tueyo lewe gi tol? Koso inyalo rwako tol e ume, kata mako dhoge gi mbedo? Bende dohombi mondo iweye odhi, kata kwayi mondo ing’wonne? Koso obiro loso kodi winjruok ni notini nyaka chieng’? Koso ibiro tugo kode ka winyo manie sigol, kata ka gimoro miywayo gi tol, ma digalgo nyiri ma tiyoni? Bende jolupo digo nengone? Koso johala diyang’e mondo ong’iew ringe? Bende inyalo chwowe gi bidhi mang’enymi tuch piene kod wiye? Ka imule dichiel, to ok nichak imule kendo, bende wiyi ok nowil gi lwenjno! Ng’ato ang’ata moneno nyang’no, bwok mi gore piny. Ka ng’ato okwinye, to oger malich, kendo onge ng’at ma dihedhre chung’ e nyime. Onge ng’ato e piny ngima manyalo monje, mi tony! We awuonie kuom tiend nyang’no, kendo anyisie kaka oduong’ kendo oratego. Onge ng’at manyalo yang’o piene, kata ma dituch sare ma ogeng’o dende. Ere ng’ama dimi ong’am dhoge, ma leke malich oriedoe? Dier ng’eye olos gi sare, moriedo machalo okumbni motue kanyakla, kendo matek ka lwanda. Moro ka moro ochom kuom wadgi matek ma kata mana muya ok nyal kadho e kindgi. Adier, oriwgi matek kanyakla, ma onge gima nyalo pogogi. Ka nyang’no ogir, to ler ema mil, kendo wengeni rieny ka wang’ chieng’ ma thinyore. Ligek mach kakni e dhoge, kendo pilni mach wuokie. Iro dhuolore e ume mana ka ich yugi michwakogo agulu. Muche moko mach! Adier, ligek mach wuok e dhoge. Ng’ute tek malich, omiyo ng’ato ka ng’ato moromo kode luor. Onge kamoro ma reprep e piene, to otek ka nyinyo, kendo ok nyal powe. Chunye tek ka lwanda, kendo mana ka pong’ rego. Ka oa malo, to koda ka joma rateke luoro mako. Ee, kibaji goyogi nyang’eng’o. Onge ligangla, kata tong’ kata asere, ma dihinye. Gik molos gi chuma yomyomne mana ka tiang’, kendo gik molos gi mula bende yomyomne mana ka yien motop. Onge asere ma dimi oringi, kendo kite mobayego chalone mana gi mihudhi. Arungu to chalone mana gi tiang’, kendo ka ji baye gi tong’, to onyiero anyiera. Bwoye gwa, kendo gwaro piny mana ka ragwar. Omiyo nam yienyo mana ka dakuon, kendo papni mana ka tap mo. Koringo e nam, to ndache lokore rachar, kendo nam lokore buoyo. Onge gimoro e piny ngima minyalo pimo kode, kendo ok oluoro gimoro. Ochayo koda ka le magerie moloyo. En e ruodh le duto.” Eka Ayub nodwoko niya, “A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni in gi teko duto, kendo inyalo timo gimoro amora midwaro. Ipenjo ni ere gima omiyo ahedhora penjo riekoni, ka an to amemora kama? Koro ayie ni ne awuoyo kuom gik ma akia, kendo kuom honni modhiera winjo. Ne iwachona ni mondo achik ita awinj gima iwacho, kendo atem dwoko weche minyalo penja. Nyocha abet ka ang’eyo mana gima ji moko nono osewacho kuomi, to koro aseneni gi wang’a awuon. Omiyo wiya okuot kuom gigo duto ma asewacho kendo achara kenda awuon, ka abet e lowo gi buru.” Bang’e kane twak Ruoth Nyasaye gi Ayub oserumo, Ruoth Nyasaye nowacho ni Elifaz niya, “Akecho kodi kaachiel gi osiepeni ariyo, nikech un ne ok uwacho adiera kuoma, kaka jatichna Ayub notimo. Omiyo koro kaw ruedhi abiriyo gi imbe abiriyo, iter ni Ayub mondo utim go misango, upwodhrugo. Ayub biro lemonu, mi nawinj lemone, kendo ok nakuod wiu moromo gi fupu.” Kamano, Elifaz gi Bildad kod Zofar notimo gima Ruoth Nyasaye nowachonigi, mi Ruoth Nyasaye noyie gi lemo Ayub. Kane Ayub oselemo ni osiepene adekgo kamano, Ruoth Nyasaye ne omiyo ochako obet maber, mi odwokone gik mane en go, nyadiriyo moloyo mokwongo. Owete Ayub duto, gi nyiminene kod osiepene machon, ne obiro lime, mi ochiemo kode e ode. Ne giywage, mi gihoyo chunye kuom thagruok ma yandi Ruoth Nyasaye osekelo kuome, kendo moro ka moro nomiye pesa kod tere mar dhahabu. Achien Ruoth Nyasaye noguedho Ayub moloyo kaka noseguedhe e ndalo mokwongo. Ayub koro ne nigi rombe alufu apar gang’wen, gi ngamia alufu auchiel gi dhok alufu ariyo, kod kenje alufu achiel. Ne en gi yawuowi abiriyo gi nyiri adek. Nyare makayo nochako ni Jemima, to mar ariyo nochako ni Kesia to mar adek ni Karen-hapuk. Onge nyako moro e piny ngima mane berie ka nyi Ayub. Wuon-gi nolamonigi mwandune, kaachiel gi owetegi. Bang’e Ayub nodak higni mia achiel gi piero ang’wen, mi oneno nyikwaye nyaka tieng’ mar ang’wen. Eka ne otho ka hike oniang’ maber. Ng’ama ok oyie gi puonj joma richo, kendo ma ok luw timbe joricho, kata ma ok riwre gi joma ochayo Nyasaye, en jahawi. Chik Ruoth Nyasaye ema miye mor, kendo opuonjore chikno odiechieng’ gotieno. Ochalo gi yath madongo e bath aora, manyago olemo e kinde mowinjore kendo ma pote ok ner. Gimoro amora motimo dhi maber. Joricho to ok chal kamano kata matin, to gichalo mihudhi ma yamo tero. Kuom mano bura nolo joricho, kendo ok ginibed e kanyakla mar joma kare. Ruoth Nyasaye rito ng’at makare, jaricho to nolal chuth. Ere gimomiyo ogendini timo koko? Ang’o momiyo gichano timo gik manono? Ruodhi mag piny gi jotelo hodho wach mondo opiem gi Ruoth Nyasaye kod ruoth moyiero. Giwacho niya, “Wachoduru nyororo motuewago, kendo wawit lochgi kucho.” Ruoth Nyasaye to nyierogi kobet e kome mar duong’ e polo. Owuoyo kodgi kokecho, kendo obwogogi ka en gi mirima. Owacho niya, “Ruoth ma ayiero aseketo ewi Sayun, goda maler.” Ruodhno to wacho kama, “Abiro hulo gima Ruoth Nyasaye osewacho. Nowachona niya, ‘In e wuoda. Tinende asedoko wuoru. Koro kwaya mondo amiyi ogendini duto, mondo piny ngima obed mari. Iniritgi gi ludh nyinyo, kendo initogi matindo tindo ka mbalatago.’ ” Koro un ruodhi gi jotelo, chikuru itu mondo upuonjru: Tiuru ni Nyasaye gi luoro, kendo kulreneuru kuboloru, nikech dipo ka okecho, mi utho apoya, nimar iye jawang’ piyo. To joma ogeno kuome gin johawi. A Ruoth Nyasaye, mano kaka wasika thoth! Joma dwaro hinya ng’eny. Giwuoyo kuoma ka giwacho ni Nyasaye ok bi konya. To in Nyasaye, in e okumba mogeng’ona chandruok. Imiyo abedo jaloyo, kendo iduogo tekra. Aluongo Nyasaye mondo okonya, kendo odwoka gie wi gode maler. Ariera piny, mi anindo, kendo achiew maber, nikech Nyasaye orita. Ok aluoro wasigu gana gi gana molwora koni gi koni. A Ruoth Nyasaye, bi mondo iresa! In ihewo wasika duto, kendo itieko joma timbegi richo pep! Warruok wuok mana kuomi, A Nyasaye. Yie iguedh jogi! A Nyasaye ma jaritna, yie idwoka ka aluongi. Kane anie thagruok, to in ema ne ikonya. Koro chak ikecha, kendo iwinj ywakna! Un ji ubiro yanya nyaka karang’o, kuhero mana gik manono, kendo kuluwo yore mag miriambo? Ng’euru ni Ruoth Nyasaye oseyiera mondo abed mare owuon, kendo ka aluonge to owinja. Kata ka mirima omakou machal nadi, to kik utim richo. Paruru matut ahinya kuom wachno, ka un kendu mos e uteu. Timuru ni Nyasaye misengni mowinjore, kendo keturu geno maru kuome. Ji mang’eny wacho niya, “Mano kaka wagombo yudo gueth! A Nyasaye, ting’ wang’i mondo irangwa gi ng’wononi!” Mor ma imiya duong’ moloyo ma joma nigi cham kod divai mang’eny nigo. Sa asaya ma arierae piny, to nindo tera mos: A Nyasaye, in kende ema irita maber, omiyo adak gi kue. A Ruoth Nyasaye, chik iti mondo iwinj wechena kod parona ma iye. Ruodha kendo Nyasacha, winj ywakna mondo ikonya. A Ruoth Nyasaye, ibiro winjo dwonda gokinyi ka alami. Adier alami pile gokinyi, kendo arito mondo idwoka. In ok in Nyasaye ma mor gi timbe maricho, kendo jaricho ok nyal biro e nyimi. Josunga bende ok idwar neno e wang’i, kendo imon gi joricho duto. Itieko jomriambo duto, kendo ichayo jomahundu kod jowuond duto. An awuon to anyalo donjo e odi nikech herani maduong’. Anyalo lemo e Hekalu mari maler, kakulorani gi luor. A Ruoth Nyasaye, an gi wasigu mang’eny, omiyo telna mondo atim mana dwaroni, kendo nyisa yoreni ratiro mondo aluw. Adiera onge e dho wasika. Kethruok kende ema nie chunygi. Dhogi chalo gi bur mong’amo dhoge, kendo gipero ji apera gi dhogi. A Nyasaye, kwedgi kendo kumgi. Parogi maricho mondo ohinygi giwegi. Riembgii oko e nyimi, nikech richogi ng’eny kendo gipiem kodi. We ji duto maringo iri obed mamor, kendo we giwer pile gi ilo. Rit joma oheri mondo obed mamor ahinya mana nikech in, nimar in Ruoth Nyasaye, iguedho joma oluori, kendo ng’wononi oritogi mana ka okumba. A Ruoth Nyasaye kik ikweda kikecho. Ee, kik ikuma ka in gi mirima. Yie ikecha, nikech aol. Duogna teko, nimar arumo ka bend dak, kendo chunya chandore malit. A Ruoth Nyasaye, ibiro ling’ nyaka karang’o? Bi mondo iwara! Yie iresa e tho, nikech herani mosiko. Piny Joma Otho ok parie. Onge ng’ama nyalo paki kuno. Kuyo osebara ndasi. Otieno ka otieno, pi wang’a opong’o kitandana. Wengena oowore nikech ywak malit, omiyo ok anyal neno maber. Magi duto timore nikech wasika! Auru kuoma, un joricho duto, nimar Ruoth Nyasaye osewinjo ywakna. Ee, osewinjo ka akwaye mondo okonya. Wasika duto biro yudo wichkuot, kendo gibiro chandore malit. Gibiro dok chien apoya ka gikia kuma gidhiye. A Ruoth Nyasacha, in ema ageno kuomi. Konya kendo resa kuom ji duto ma lawa, nikech ka ok ikonya, to ginyalo yudha ka sibuor, mi gitera kuma onge ng’ama diresae, kendo di gikidha kuno matindo tindo. A Ruoth Nyasacha, kapo ni asetimo ni ng’ato marach, kata ka po ni asendhogo osiepna moro, kata ka asehinyo jasika kayiem nono, to onego wasika lawa mi juka, kendo goya nyaka nega, mi giweya ka atho kama apodhoeno. Ruoth Nyasaye, a malo kikecho, mondo ithir gero ma wasika nigo. Chok ogendini duto iri kaachiel, mondo iritgi gie polo malo. A Ruoth Nyasaye, in e jang’ad bura ni ji duto, omiyo ng’adna bura maber, nikech an kare kendo aonge ketho. Tiek timbe mamono mag joricho, kendo tim ni joma beyo gik ma owinjore gi timbegi. In Nyasaye ma timne kare, kendo inono chuny ji kod parogi maiye. Nyasaye e okumbana, kendo en ema owaro joma oluore. En e jang’ad bura makare, kendo pile okwedo joricho. Ka ji odagi lokore mondo owe richogi, to Nyasaye biro piago liganglane. Kata mana koroni otwenyo atunge mondo obed moikore. Okawo gige mager mag lweny, kendo ochielo aserini mage maliel mach. Neye kaka muoch mar richo kayo joricho! Oyach mana gi timbe mamono, kendo miriasia ema onywolo. Okunyo bur matut e lowo, to bang’e en ema onyumore e burno. Kamano richone dok e wiye owuon, ka timbene mag mahundu hinye mana en owuon. Abiro pako Ruoth Nyasaye kuom adiera mare. Abiro wero wende pak ni Ruoth Nyasaye Maduong’ Moloyo. A Ruoth Nyasaye ma Ruodhwa, mano kaka nyingi duong’ e piny ngima! Pak ma nyithindo mayom, koda ka mago ma pod dhoth, pakigo, chopo nyaka e polo malo. Isegero kama otegno mondo isirgo wasiki, kendo mondo igeng’go joma mon kodi. Ka arango polo mane ichueyo gi lweti, kaka lich, kendo ka arango due gi sulue mane iketo kuonde ma gintie, to koro dhano en ang’o ma dipare? Adier, dhano adhanani en ang’o ma didewe? To kata kamano ne ichueye ma in kende ema iloye. Bende ne isidhone osimbo mar duong’ kod pak, kendo ne ikete ruodh gik moko duto mane ichueyo. Adier, ne iketo gik moko duto e bwo tiende, koda ka rombe gi dhok kod le mae thim, kaachiel gi winy kod rech kod gik moko duto modak e pi. A Ruoth Nyasaye ma Ruodhwa, mano kaka nyingi duong’ e piny ngima! A Ruoth Nyasaye, abiro paki gi chunya duto, ka ahulo gik madongo duto ma isetimo. Abiro wer gi ilo nikech in. A Nyasaye Maduong’ Moloyo, abiro pako nyingi gi wer! Wasika dok chien ka gineni. Gipodho piny kendo githo. In jang’ad bura kare. Iseng’adona bura maber, ka ibet e kom duong’ni. Isekwero ogendini ma ok ong’eyi, kendo itieko joricho, mi irucho nyinggi oko nyaka chieng’. Wasikwa orumo chuth, bende iseketho miechgi, kendo wich owil kodgi mochwere. Ruoth Nyasaye e ruoth nyaka chieng’. Oseketo kome mar ng’ado bura. Orito piny gi adiera, kendo ong’ado ni ji bura kare. Ruoth Nyasaye ema joma ithiro ringo tony kuome, kendo en e kar kue e kinde mag chandruok. A Ruoth Nyasaye, joma ong’eyi keto genoo margi kuomi, nimar in ok ijwang’ ng’ato ang’ata moringo obiro iri. Pakuru Ruoth Nyasaye marito piny kodak Sayun. Nyisuru ogendini duto gik madongo ma osetimo. Nyasaye paro jogo ma ithiro, bende wiye ok wil gi ywakgi. En e jachul kuor, kendo okumo joma timonigi marach. A Ruoth Nyasaye, bedna mang’won. Neye kaka joma mon koda thaga! Resa e lak tho, A Ruoth Nyasaye, mondo achung’ e nyim jo-Jerusalem, ka anyisogi gik moko duto momiyo apaki. Abiro bedo mail nikech iseresa. Ogendini ma ok ong’eyo Nyasaye osekunyo bur monyumoree. Ee, gisechiko obadho, mi gin giwegi ema gimokoe. Ruoth Nyasaye osefwenyore kuom ng’ado bura kare, to joricho osenyumore e timbegi giwegi. Piny joma otho ema joricho duto ochomo, kendo e kar jogo duto modagi Nyasaye. Nyasaye ok nojwang’ jochan, kendo ok notiek geno mar joma ithiro. A Ruoth Nyasaye, bi! Kik iwe dhano loyi! Kel ogendini ma ok ong’eyi e nyimi mondo iyal. Migi gibed maluor, A Ruoth Nyasaye, kendo nyisgi ni gin mana ji. A Ruoth Nyasaye, ere gimomiyo in mabor ahinya kodwa kamano? Ang’o momiyo ilalnwa e ndalo mag chandruok? Joricho sunga omako, kendo gisando joma odhier, omiyo onego obathgi giwegi makgi! Jaricho pakore kuom gombone maricho. Odagi Ruoth Nyasaye kendo okwedo ka wuoro omake. Owuoyo gi sunga niya, “Nyasaye ok dew gik ma atimo, omiyo ok obi kuma.” Mano e gima jaricho paro. Odhi maber kuom gik moko duto motimo. Chik Nyasaye to odhiere winjo, kendo ocharo wasike achara. Owacho e chunye niya, “Onge gima biro tama timo, kendo ok nayud chandruok ngang’.” Wechene opong’ gi kuong’ kod miriambo kendo obwogo ji. Dhoge yot e wacho weche maricho mag ajara. Obuto e mier, kendo onego ji maonge ketho ling’ling’. Bende ochengo ng’at ma odwaro nego, ka ng’atno kia gima timore. Okiye kama opondoe mana ka sibuor. Ee, okiyo ng’at ma odwaro nego, ka ochike gi obadho nyaka omake, kendo oywaye kotere kuma odwaro. Ng’atno bambore e lowo kosehinye, nikech teko mar jaricho ohewe. Jaricho wacho e chunye niya, “Nyasaye ok dew. Bende osemiyo wengene, kendo ok obi nena.” A Ruoth Nyasaye, bi mondo iresa. Kik wiyi wil gi joma ithiro. Ere kaka jaricho nyalo jari, A Nyasaye, kowacho ni Nyasaye ok bi kume? To adier ineno joma chandore kendo mokuyo, bende pile iikori mar konyogi. Ng’at ma ok nyal konyore chiwore e lweti, nikech pile isebedo kikonyo jochan gi nyithind kiye. A Nyasaye, keth teko mar joricho kod joma acheje. Kumgi kuom timbegi maricho, nyaka chop girum chuth. Ruoth Nyasaye, in e ruoth mochwere nyaka chieng’, kendo joma ok ong’eyi biro lal nono e pinyi. A Ruoth Nyasaye, ichiko iti ni lemo mag joma obolore, kendo itego chunygi. Bende iwinjo ywak joma ithiro, gi ywak nyithi kiye, kendo ing’adonigi bura kare, mondo kihondko kik chak mi giring giwe miechgi. Ageno kuom Ruoth Nyasaye moseresa. En fuwo manade ka uwachona ni mondo ahu gi bwombena ka winyo, adhi e gode, nimar joricho ywayo atungegi ka gichielo asernigi, Onge gima ng’at maber nyalo timo ka piny okethore. Ruoth Nyasaye nie Hekalu mare maler, kendo en gi kom duong’ne e polo. Orango ji duto kendo oneno gik ma gitimo. Onono joma beyo kaachiel gi joma richo, kendo chunye mon gi ng’at matimo timbe mahundu. Olwaro kite motimo mach maliel kuom joricho, kendo okumogi gi mach mang’ang’ni. Ruoth Nyasaye en ng’ama kare, kendo ohero timbe mabeyo. Jogo ma oluore nodag kode. Ruoth Nyasaye, yie iresa, nimar onge joma oluori ma pod odong’, kendo adiera onge kuom ji. Ji duto riambo ni jowetegi, kendo ng’ato ka ng’ato wuondo wadgi gi weche manono. A Ruoth Nyasaye, tiek lep mawacho weche mag wuondgo, kaachiel gi dhok duto mawacho weche mag sunga, Giwacho niya, “Wabiro loso kaka wan ema wahero, kendo onge ng’ama nyalo nyisowa gima onego wawachi?” To Ruoth Nyasaye wacho niya, “Koro abiro biro nikech ithiro jochan, kendo joma isando chur malit nikech rem. Abiro miyogi kue ma gigombo.” Weche Nyasaye gin weche migeno, nikech giliw ka fedha moleny e mach dibiriyo. A Ruoth Nyasaye, rit ngimawa pile, kendo reswa kuom joricho. Joricho luro kuonde duto, kendo ng’ato ka ng’ato pako mana gima rach. A Ruoth Nyasaye, wiyi biro wil koda chutho nyaka karang’o? Koso pod ibiro lalna kuom kinde marom nadi? Pod abiro bet kathagora gi rem nyaka karang’o’ ka kuyo opong’o chunya odiechieng’ gotieno? Wasika nobed gi loch kuoma nyaka karang’o? A Ruoth Nyasacha, ranga mondo idwok kwayona. Dwokna tekona mondo kik atho, nikech dipo ka wasika owacho ni, “Waseloye!” Mi gibed mamor ni asepodho. To an ageno kuom herani mosiko. Abiro bedo mamor nimar isewara. Abiro wer ni Ruoth Nyasaye, nimar osebedona mang’won. Joma ofuwo wacho e chunygi niya, “Nyasaye ongee.” Giduto gin joma okethore, kendo gisetimo gik maricho miwuoro. Adier, onge kata ng’at achiel matimo gima ber! Ruoth Nyasaye rango ji gie polo, mondo one ane ka nitie joma riek kendo malame. To giduto gisebayo yo, kendo gisedwanyore mana maromre. Onge ng’ato kuomgi matimo maber. Ooyo! Onge kata mana ng’at achiel. Ruoth Nyasaye penjo niya, “Joma timbegi richo dutogi ok ong’eyo gimoro koso? Gimwonyo joga ka joma mwonyo kuon, to ok ginyal lama ngang’!” To kihondko biro makogi, nikech Nyasaye mana nigi jogo ma oluore. Gidwaro ketho cheno mag ng’at makare, to Nyasaye ema rite. Mad jo-Israel yud resruok moa Sayun! Nyikwa Jakobo nobed mamor, e kinde ma Ruoth Nyasaye nochak omi joge dhi nyime maber. Ee, jo-Israel nobed moil. A Ruoth Nyasaye, ere ng’ama onego odag e Hekalu mari? Koso en ng’a monego bed e godi maler? Nyaka obed ng’ama oluoro Nyasaye e yore duto, kendo ma pile timo gik makare, bende ma wechene gin adier, kendo ma onge miganga. Onego obed ng’at ma ok keth nying ng’ato, kendo ma ok tim marach ni osiepene, bende ma ok kuodh jowadgi, to ma charo jogo ma Nyasaye odagi. Joma oluoro Nyasaye to omiyo duong’. Pile otimo gima osesingore ni obiro timo, kata bed ni en gima biro hinye en owuon, Oholo gik moko, to ok okawie ohala, kendo ok ocham asoya mondo oketh buche joma onge ketho. Ng’at ma timo gigo duto ok nopodhi. A Nyasaye, rita, nikech in e jakonyna. Asewacho ni Ruoth Nyasacha niya, “In e Ruodha, kendo gik mabeyo duto ma an-go oa mana kuomi.” Joma ogeno kuom Ruoth Nyasaye gin joma beyo, kendo amor kodgi gi chunya duto. Joma ringo dhi kuom nyiseche mamoko kelo chandruok mang’eny kuomgi giwegi. Ok anatim kodgi misengni mag remo ma giolo piny, kendo ok nalam nyisechegigo. A Ruoth Nyasaye, in kendi ema an kodi, kendo imiya gik moko duto ma adwaro. Ngimana duto nie lweti. Mwandu ma aseyudo lich miwuoro, kendo oroma maber. Apaki in Ruoth Nyasaye ma ng’adona rieko. Adier, chunya puonja gotieno. Pile apari, in Ruoth Nyasaye man koda. Ibet e bada korachwich, omiyo onge gima nyalo yienga. Kuom mano chunya opong’ gi mor kod ilo, kendo ringra bende nigi kue, nikech ok niwe adhi e piny joma otho. Ee, ok nijwang’ jatichni mihero mondo odhi e bur, Inyisa yo matera e ngima. Kama intie ema ilo maduong’ yudoree, kendo e lweti ma korachwich ema gik mamiyo chuny mor nitie mosiko. A Ruoth Nyasaye, winj kwayona makare, kendo chik iti ni ywakna. Yie iwinj lemona, nimar aonge gi miganga. Ibiro ng’adona bura maber, nikech ing’eyo gima kare. Ing’eyo chunya, kendo iranga gotieno, bende isenona malong’o, minwang’o ni aonge gi gombo mar timo gima rach. Ok awach weche maricho kaka ji mamoko, to aserito chikni, kendo ok aseluwo timbe mag mahundu. Pile asewuotho e yori, kendo ok asebaro maweye. A Nyasaye, aywakni nikech ang’eyo ni ibiro winja, omiyo koro chik iti ni wechena. In miwaro joma obiro iri, karingo wasikgi, nyisa herani malich miwuoro. Rita mana kaka dirit wengeni iwuon, kendo panda e tipo bwombeni, mondo kik joricho monja, mi loya. Wasika olwora koni gi koni kamon koda malich! Gionge gi miwafu kendo giwuoyo gi sunga. Gilwora kamoro amora madhiye, kendo girito mondo gigoya piny. Gichalo sibuoche madwaro kidha matindo tindo, kendo gikiya mana ka nyithi sibuoche. A Ruoth Nyasaye, bi mondo iked gi wasika kod ilogi. Resa gi liganglani e lwet joricho. Ee, resa gi tekoni kuom joma nigi gik moko duto mag pinyni. Kumgi gi masiche ma isechano ni ibiro kumogigo. Mad nyithindgi bende yud kum moromogi, mi moko dong’ ni nyikwagi! An to, ananeni nikech in ng’at makare, kendo ka achiew, to chunya nopong’ gi ilo, nikech ananwang’ ka in koda. A Ruoth Nyasaye, aheri ahinya! In e jaritna. In e tekona, kendo in e jakonyna. Nyasacha, in e jaresna, kendo lwandana ma ageng’orae. In e okumbana, gi teko mar resruokna, kendo in e ohingana. Akwayo Nyasaye mowinjore yud pak, kendo oresa kuom wasika. Tonde mag tho ne orida matek, kendo masich tho notaga ka apaka. Liel ne dwaro maka ka obadho. Adier, tho ne odhoga ka gogo. Kane anie chandruok, ne akwayo Ruoth Nyasaye. Naywak ni Nyasacha mondo okonya, mi owinjo dwonda gie Hekalu mare, ka ywakna ochopo e ite. Piny notetni kendo oyiengni. Mise mag gode bende notetni kendo okirni nikech mirimb Nyasaye. Iro nodum kawuok e ume, kendo mach mang’ang’ni nowuok e dhoge. Nosudo polo machiegni, eka olor, konyono rumbi molil ti. Ne oidho kerubi mi ohuyogo matek e kor yamo. Ne oimore e mudho mandiwa, kendo ne okawo rumbi mar koth moloko ka hembe. Pe kod mirni motimo mach nowuok e ler mane omorore e nyime, ka mwomo rumbi molil. Dwond Ruoth Nyasaye nomor! Ee, Ng’ama Duong’ Moloyo nomor gie polo! Nodiro mil polo ka aserni kokworogi koni gi koni. Kane Ruoth Nyasaye okudho ka yamb nyakoyi, kendo okwero wasike, to mise mag piny noelore, kendo kude mag nam nofwenyore. Orieyo bade ka en malo, mi omaka, kogola e ataro ngala. Ne oresa e lwet wasika marateke, kendo kuom ji duto mosin koda mane oloya gi teko. Ne gimonja ka anie masira, to Ruoth Nyasaye ema ne okonya. Ne ogola e chandruok, mi abedo thuolo. Noresa nikech nomor koda. Ruoth Nyasaye ne opoga pok mowinjore gi timna makare. Ne ochula mowinjore gi tichna maler, nikechh naluwo yorene, kendo ok asepogora gi Nyasacha, ka adonjo e richo. Aserito chikene duto, ma onge kata achiel ma aseketho. Aonge gi ketho e nyim Ruoth Nyasaye, kendo aseritora kuom richo. Omiyo osemiya pok mowinjore gi timna makare, nikech ong’eyo ni aonge gi ketho. In Ruoth Nyasaye in jaadiera ni joma ohero adiera, kendo ilong’o ni joma long’o. Iler ni joma ler, to wiyi tek ni joma wigi tek. Ireso joma muol, to josunga idwoko piny. A Ruoth Nyasacha, in ema imiya ler, kendo imenyona mudho. Imiyo aloyo oganda lweny momonja, kendo in e Nyasacha ma konya kalo ohinga. Yor Nyasaye en yo malong’o. Osenon wach Ruoth Nyasaye, moyud ni en adier. Ruoth Nyasaye e okumba mar joma ogeno kuome. Ere nyasaye moro mak mana Ruoth Nyasachwa? Koso ere lwanda moro mak mana Nyasachwa? En e Nyasaye mamiyo abedo motegno, kendo mamiyo yorena bedo moboch. En ema omiyo tienda bedo mayot ka tiend mwanda, kendo orita gi kue e gode. Ojiwo bada ni lweny, omiyo anyalo ywayo kata mana atung’ mar mula. In Ruoth Nyasaye isekelona resruok mobedona okumba, kendo lweti ma kor achwich osetega. Konyni bende osemiyo abedo gi duong’. Nimiya yo malach mondo awuothie, mi ne ok akier. Ne alawo wasika, mi ajuko, kendo ne ok aduogo ka pok girumo. Ne agoyogi ngonga ma ok ginyal chung’. Ne giriere e tienda ka aloyogi. Ne imiya teko mar kedo, kendo mar loyo wasika. Ne imiyo wasika oringa, mi atiekogi. Ne giywak ni mondo okonygi, to onge ng’ama ne nyalo resogi. Ne giywak ni Ruoth Nyasaye to ne ok odwokogi. Ne aregogi mayom mana ka buru ma yamo tero, mi anyonogi ka chuodho. Ne iresa kuom joma piem koda, kendo ne iketa jatelo mar ogendini. Ji mane pok ang’eyo nolokore joga. Kane giwinjo humba, to ne giyie lochna mana gikanyono. Ji moa e pinje mamoko ne biro ira kobolore. Chunygi nool, mi ne giwuok ka gitetni kuma ne oyudo gipondoe. Ruoth Nyasaye nitie. En e lwandana. Pakeuru! Nying Nyasaye ma jawarna mondo opwo! En e Nyasaye mane omiya teko mar chulo kuor, koketo ogendini e bwo lochna, kendo koresa kuom wasika. En e ruoth Nyasaye mane omiyo aloyo joma ne piem koda, kendo mane ogola kuom jomahundu. Kuom mano anapake e kind ogendini. Adier, anapak nyinge gi wer. Nyasaye kelo resruok maduong’ ni ruoth moketo. Ee, ohero ng’at moyiero gi hera mosiko, ma en Daudi gi kothe nyaka chieng’. Mano kaka polo nyiso duong mar Nyasaye! Onyiso ratiro gik ma Nyasaye osechueyo. Odiechieng’ kodiechieng’ hulo ni wadgi duong’ nogono, kendo otieno ka otieno bende timo kamano. Ok gilosi kendo onge dhok ma gikonyorego, kata mana dwol moro bende ok winji, to kata kamano gima ginyiso, iwinjo e pinje duto. Wachgi tundo e tung’ piny gi tung’ piny. Nyasaye oseyaro ni wang’ chieng’ hema e kor polo. Pile wang’chieng’ thinyore oko mana ka wuon kisera ma wuok e ode ka mor, kendo oil mana ka jang’wech maratego madwaro ringo. Ochako ng’wech e tung’ polo konchiel, kendo olworore nyaka komachielo. Lietne chopo kuom gik moko duto te. Chik Nyasaye long’o kendo chiwo ngima manyien. Weche mag Nyasaye gin weche mogen. Gichiwo rieko ni joma ongego. Chike mag Ruoth Nyasaye ni kare kendo miyo chuny mor. Adier, chike Nyasaye beyo kendo yawo wang’. Luoro Ruoth Nyasaye en gima ber mosiko nyaka chieng’. Buche Ruoth Nyasaye ni kare, ma onge moro mobam. Gibeyo moloyo dhahabu, kata mana dhahabu malerie moloyo. Bende gimit moloyo mor kich moton kaa e pedni. A Ruoth Nyasaye, bucheni miya rieko, an jatichni, kendo ng’ama ritogi yudo pok mabup. To ere ng’ama nyalo ng’eyo kethone owuon? Wena kethona mopondo. Kik iwe richo mag wichteko loya. Eka anabed maler, ka aonge gi richo moro maduong’. Wechena gi parona mondo obedni malong’o. In e jaritna kendo jawarna! Ruoth Nyasaye mondo owinj ywakni e kinde ma inie chandruok. Nyasach Jakobo mondo oriti, kendo ooroni kony gie Hekalu mare. Ee, omiyi kony gie got Sayun. Onego oyie gi chiwo magi duto, kendo obed mamor gi misengni duto mitimo. Onego omiyi gik moko duto ma chunyi dwaro, kendo omi yoreni duto dhi maber. Eka wanago koko gi mor nikech iseloyo lweny, kendo wanabed moil kwapako Nyasaye. Onego Ruoth Nyasaye winj kwayoni duto! Koro ang’eyo ni Nyasaye osekonyo ruoth moyiero mowir, kendo ni osedwoke gie polo malo, kokonye gi tekone maduong’ mondo olochi. Ji moko ogeno kuom gechegi mag lweny, to moko ogeno kuom faresegi. Wan to wageno kuom teko mar Ruoth Nyasaye! Joma kamago biro chwanyore, mi podhi, to wan wabiro a malo mi wachung’ motegno. A Ruoth Nyasaye, kony ruodhwa, kendo dwokwa kwaluongi. A Ruoth Nyasaye, ruodhwa mor nikech teko mane imiye. Oil ahinya nikech ne imiyo oloyo lweny. Isemiye gima ne chunye dwaro, kendo isedwoko kwayone. Ne irwake gi gweth maduong’, kendo ne isidhone osimbo mar dhahabu maler. Ne okwayo mondo imiye ngima, mi nimiye. Ee, noyudo ngima malach kendo mosiko. Isekonye, kendo isemiye duong’ gi teko gi pak. Isegwedhe gi gweth mochwere, kendo obedo gi mor maduong’, nikech in kode. Ruodhwa ogeno Ruoth Nyasaye, kendo obiro bedo ruoth ma ok yiengni, nikech hera mosiko mar Ng’ama Duong’ Moloyo. Ruodhwa biro mako wasike duto. Obiro mako ji duto mamon kode. Ka othinyore, to obiro tiekogi mana ka mach mang’ang’ni. A Ruoth Nyasaye, in bende ibiro tiekogi gi mirimbi, mi mach nowang’gi pep. Ruodhwa to biro nego nyithindgi duto, koda ka nyikwagi bende obiro tieko. Kata obedo ni giparo yore maricho ma digitiekego, to obiro tamogi. Obiro chielogi gi aserni, mi gimuoch gi ng’uech. A Ruoth Nyasaye, bi gi tekoni! Wabiro wer kwapako duong’ni maler. Yaye Nyasacha, Nyasacha, iweya nang’o? Aseywak malit mondo ayud kony, to ok anyal yudo. A Nyasacha, aywakni godiechieng’ to ok idwoka. Gotieno bende aywak to ok ayud kue. To in e Ng’ama Ler momi duong’. In ema jo-Israel paki. Kwerewa ne oketo geno margi kumi, mi iwarogi. Ne giywakni, mi iresogi e masira. Omiyo, geno mane gigenogo kuomi ne ok okelonigi wichkuot. An to koro ok an dhano, to an mana kudni ma ji duto chayo kendo jaro. Ji duto monena nyiera. Gitwenyona umgi, kendo gigoyona siboyi. Giwacho kuoma niya, “Ne ogeno kuom Ruoth Nyasaye, to koro dak orese? Chutho, ka ohere, to dak okonye?” To yaye Ruoth Nyasaye, in ema ne igola e ich, kendo ka ne pod atin, to in ema ne irita. In ema asebedo ka apadora kuomi nyaka ne nywola. Ee, isebedo Nyasacha chakre tinna. Kik ibed mabor koda nikech chandruok chiegni juka, to onge ng’ama dikonya. Wasigu mang’eny, olwora ka ruedhi. Giduto gigoyona ageng’a mana ka ruedhi makwiny mag Bashan. Ging’amona dhogi ka sibuoche ma ruto, ka dwaro kidha. Tekra orumo ka bend dak. Chokena duto orokni, kendo chunya leny mana ka odok. Tekra oduono motwo ka balatago, kendo lewa omoko e danda. Iseweya e buru ka ng’ama otho. Joma richo oselwora, mana ka guogi moketa diere ka dwaro kaya. Gikidho lwetena gi tiendena. Chokena duto neno, kendo wasika duto ranga ka nyiera. Gipogore lepa e kindgi, kendo gigoyo ombulu mondo ging’ego ng’ama dikaw kandhuna. Kik ibed mabor koda, A Ruoth Nyasaye! Reti mondo ikonya, yaye Jawarna. Resa mondo kik ligangla nega. Adier, res ngimana kuom guogigo kendo kuom sibuochego. Bende resa kuom ruedhi makinygo. Anahul nyingi ni owetena. Anapaki gi wer a dier chokruokgi. Un jotich Ruoth Nyasaye, pakeuru! Miyeuru duong’, un nyikwa Jakobo. Ee, un jo-Isarel duto, lameuru, nimar ok ojwang’ jochan, bende ok opand wang’e ni chandruokgi. Ok obolrenigi gi chien, to okonyogi ka gikwaye. Abiro paki e chokruok maduong’ kuom gima isetimo, kendo abiro timo misengni e nyim joma oluori ka achopogo singruok mane atimo. Joma odhier nochiem achiema mi yieng’, kendo jogo madwaro Ruoth Nyasaye biro pake. Mad gidhi nyime maber nyaka chieng’! Ogendini duto nopar Ruoth Nyasaye. Ginidhi ire ka gia e tung’ piny gi tung’ piny. Adier, ogendini duto nolame. Ruoth Nyasaye e ruodh piny, kendo ogendini duto ni e bwo lochne. Josunga duto nokulrene. Chutho, ji duto matho nokulre e nyime. Tienge mabiro noti ni Ruoth Nyasaye, kendo nonyis ogendini mabiro wachne. Ji ma pok minegi onywolo bende nowachnigi niya, “Ruoth Nyasaye osewaro joge.” Ruoth Nyasaye ee jakwadha, kuom mano ok anyal chando gimoro. En ema omiyo anindo e lum mang’ich kendo otera modho pi mokue. Oduogo chunya, kendo otelona e yo makare kaka nosesingore. A Nyasacha, kata obedo ni akadho e hoho mar tipo mar tho, to ok analuor gimoro, nikech in koda. Ludhi gi odungani ema hoya. Iketo chiemo e nyima mana ka wasika duto neno. Irwaka gi ng’wono ka iwiro wiya gi mo, kendo ipong’o kikombena, mi o piny. Adier, berni gi ng’wononi nobed koda ndalo duto mag ngimana, kendo nadag e odi nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye e wuon piny ngima, kaachiel gi gik moko duto manie iye. Ji duto modakie bende mage. Ne oketo mise mag piny kuom nam. Ee, nochunge ma ok ong’ingni kuom nam matut. Ere ng’ama nigi ratiro mar idho god Ruoth Nyasaye? Koso en ng’a moyiene donjo e Hekalu mare maler? Ng’atno nyaka bed mana ng’at ma timbene beyo, kendo ma chunye long’o. En ng’at ma ok lam nyiseche manono, kendo ma ok kuong’re gi miriambo. Enoyud gueth moa kuom Ruoth Nyasaye, kendo Nyasaye ma Jawarne nong’adne bura makare. Mano hap joma dwaro Nyasach Jakobo. Un dhorangeye, yawreuru malach! Un dhoudi machon, yawreuru mondo ruoth maduong’ odonji. Ruoth maduong’ni to en ng’a? En Ruoth Nyasaye maratego, kendo manyalo duto. En Ruoth Nyasaye malocho e lweny. Un dhorangeye, yawreuru malach! Un dhoudi machon, yawreuru mondo ruoth maduong’ odonji. Ruoth maduong’ni to en ng’a? En Ruoth Nyasaye ma Nyasach ogendini. A Ruoth Nyasaye, alami. In e Nyasacha ma ageno kuome. Resa mondo kik wiya kuodi koloya, kendo kik iwe wasika gona siboi. Ji ma ogeno kuomi ok yud wichkuot, to joma piem kodi kayiem ema wigi kuot. A Ruoth Nyasaye, puonja yoreni, mondo ang’egi. Puonja kendo keta e yoreni makare, nikech in e Jawarna. Ageno kuomi pile odiechieng’ duto. A Ruoth Nyasaye, par ng’wononi kod herani mosiko, ma isenyiso nyaka nene. Kik ipar kethona kod richo mane atimo ka pod atin, to parae kuom ng’wononi kod herani mosiko. Ruoth Nyasaye en ng’ama kare kendo maber. Opuonjo joricho yore monego giluw. Bende otelo ni joma muol mondo otim gik makare, kopuonjogi timo gik ma odwaro. Ji duto ma orito chikene gi singruokne biro neno ni otelonigi gi hera kod adiera. A Ruoth Nyasaye, rit singruokni, mondo iwena richona, nikech ging’eny ahinya. Ruoth Nyasaye biro nyiso joma rito chikene yo ma onego giluw. Pile ginidhi nyime maber, kendo nyikwagi nobed weg pinyni, Ruoth Nyasaye en osiep joma oluore, kendo opuonjogi tiend singruokne. E kinde duto ang’iyo mana Ruoth Nyasaye mondo okonya, nimar ogola e obadho momako tienda. A Ruoth Nyasaye, bi mondo itimna ng’wono, nikech adong’ kenda, kendo an e thagruok. Yie igol kuyo mopong’o chunya, kendo resa e chandruokna duto. Par thagruok kod lit ma an go, kendo iwenae richona duto. Rangie wasikagi duto kaka ng’eny, kendo neye kaka gimon koda marach! Rita kendo ikonya, mondo kik iwe loya, mi wiya kuodi, nikech aringo iri mondo irita. Onego berna gi adierana keta kama ber, nimar ageno kuomi. A Nyasaye, res jogi Israel kuom chandruokgi duto. A Ruoth Nyasaye, nyis ni aonge gi ketho, nikech atimo mana gik makare, kendo ageno kuomi chuth. A Ruoth Nyasaye, nona, kendo miya tem, bende rang paro manie chunya. Herani mosiko ema nyisa gima owinjore atim, kendo pile adierani ema telona. Ok awuoth e oganda joma nono, bende ok an osiep joma wuondore ni beyo. Amon gi joma timo timbe mahundu, kendo abet mabor gi joma joricho. A Ruoth Nyasaye, alwoko lweta kanyisogo ni aonge gi ketho, kendo alworo kendoni mar misango, ka awero wend erokamano, kendo ka ahulo gik malich ma itimo. A Ruoth Nyasaye, ahero ot ma idakie ma en kama duong’ mari maler nitie. Kik itieka kaachiel gi joricho, kata gi joma chuero remo, nimar pile gitimo richo, kendo giikore mar chiwo asoya. An to atimo mana gik makare, omiyo yie ikecha kendo iwara. Asenyono kama otegno, omiyo apako Ruoth Nyasaye e chokruok madongo. Ruoth Nyasaye e lerna kendo e warruokna, omiyo ere ng’ama daluor? Ruoth Nyasaye e kar konyruokna, omiyo ok daluor ng’ato. Ka joma richo ma mon koda omonja mondo otieka, to gin ema gichwanyore kendo gipodho. Kata ka oganda lweny maduong’ ema obiro mondo omonja, to ok dabed maluor, kendo kata ka an e lweny mager, to pod ageno mana kuom Nyasaye. Asekwayo Ruoth Nyasaye gimoro achiel kende, kendo mano ema adwaro moloyo; adwaro dak e ode kuom ngimana duto, mondo ane ber mare kendo alame e Hekalu mare. E kinde mar chandruok to enopanda e ode. Ee, enokana maber e Hekalune, mi oketa ewi lwanda mabor mondo akwo. Kamano analo wasigu molwora koni gi koni. Anachiw misengni e Hekalu gi mor, kendo anapak Ruoth Nyasaye gi wer. A Ruoth Nyasaye, winja ka aluongi, kendo bedna mang’won mondo idwoka. Ne iwacho niya, “Biuru ira.” Omiyo abiro iri, A Ruoth Nyasaye, to kik ipandna wang’i! Kik ikech koda, kendo kik iriemba an jatichni. A Nyasaye Jawarna, in ema isebedo konyruokna, omiyo kik iweya kata kik ijwang’a. Kata kapo ni wuora gi mama ojwang’a, to in Ruoth Nyasaye, ibiro rita. A Ruoth Nyasaye, pwonja gima idwaro mondo atim, kendo telna mondo aluw yo maber mondo atony nikech wasigu obutona. Kik ijwang’a e lwet wasika ma monja gi weche mag miriambo, kendo ma bwoga. Ang’eyo ni abiro neno ng’wono ma Nyasaye timo ni joge kapok atho. Genuru kuom Ruoth Nyasaye. Ee, genuru kuome, kendo kik chunyu nyosre. Aluongi, A Ruoth Nyasaye ma lwandana! Winj ywakna, nikech ka ok idwoka, to dabed e kanyakla mar joma dhi e piny joma otho. Winja ka aywakni mondo ikonya, kating’o bedena malo, kochomo Hekalu mari maler. Kik ikuma kaachiel gi joricho. Gin joma timo timbe mamono, kendo ma wechegi mit, to chunygi opong’ gi sigu. Kumgi kuom richo ma gisetimo. Ee, kumgi kuom wechegi maricho duto, kendo timnigi mana kaka owinjore kodgi. Ok gidew gik ma Ruoth Nyasaye osetimo, kata gik ma osechueyo. Omiyo obiro kumogi, mi otiekgi chuth. Pakuru Ruoth Nyasaye, nimar osewinjo ka aywak ni mondo okonya. Ruoth Nyasaye e tekra, kendo e okumbana. Asegeno kuome, mi okonya, omiyo amor kendo awerone wende pak. Ruoth Nyasaye e teko joge, orito ruoth ma oyiero kendo orese. A Ruoth Nyasaye, war jogi ma mwanduni iwuon kendo iguedhgi. Bed jakwadhgi, kendo iritgi nyaka chieng’. Pakuru Ruoth Nyasaye, un yawuot polo. Ee, pakuru duong’ne gi tekone. Pakuru nying maduong’ mar Ruoth Nyasaye, kendo ka Ng’ama Ler othinyore, to kulreuru e nyime. Dwond Ruoth Nyasaye wuo e nembe. Adier, Nyasaye man gi duong’ twaro, kendo dwonde winjore e nam. Ji winjo dwond Ruoth Nyasaye ka wuo gi tekone kod duong’ne! Dwonde turo yiend sida, koda ka yiend sida mag Lebanon. Omiyo gode mag Lebanon giro ka nyiroye, kendo got Hermon chikore ka nyarwath. Dwond Ruoth Nyasaye miyo polo mil, bende dwonde miyo thim tetni. Ee, oyiengo thim Kadesh. Dwond Ruoth Nyasaye miyo le nywol, kendo miyo yien dong’ koluwerore. To ji duto manie Hekalu makare kok niya, “Duong’ obed ni Nyasaye.” Ruoth Nyasaye obet e kom duong’ne ewi ataro, korito piny kaka ruoth nyaka chieng’. Omiyo joge teko, kendo oguedhogi gi kue. A Ruoth Nyasaye, adendi nikech isewara, kendo ok iseyie mondo wasika ogona siboi. Ne aywakni mondo ikonya, A Ruoth Nyasaye, mi ichanga. Ne igola e piny joma otho. Ne an e kanyakla mar joma dhi e piny matutno, to kata kamano ne iresa. Pakuru Ruoth Nyasaye gi wer, un joge maler. Parieuru gik ma Ng’ama Ler osetimo, kendo goneuru erokamano! Mirimbe rumo piyopiyo, to ng’wonone osiko mochwere. Kamoro inyalo bedo gi kuyo gotieno, to kochopo okinyi, to iyudo mor. Ne awinjo ka adhi maber, mi awacho e chunya niya, “Onge gima diloya.” A Ruoth Nyasaye, in ibedona mang’won, kendo iserita mana ka ng’ama odak kama ochiel motegno e got. To kane ipandona wang’i, luoro ne omaka ahinya. Ne aluongi, ka akwayi mondo ikonya, A Ruoth Nyasaye. Ere ber ma thona biro kelo? Koso ohala ma ibiro yudo ka adhi e bur, to ere? Bende ng’ama otho nyalo paki adier, kata hulo berni mochwere? A Ruoth Nyasaye winja, kendo bedna mang’won! Konya, A Ruoth Nyasaye! Iseloko kuyo mane an go odoko ilo, bende iselonyo lepa mag ywak, mi imiya lewni mag mor. Kuom mano, ok abi ling’, to abiro paki gi wer. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasacha, omiyo abiro goyoni erokamano nyaka chieng’. A Ruoth Nyasaye abiro iri mondo irita, ka akwayi ni mondo kik wasigu loya, mi wiya kuodi. Resa, nikech in Nyasaye makare. Winja mondo iresa sani. Bed kar konyruokna, nikech in e ohingana kendo e tekona. Nyisa yo, kendo telna kaka isesingori. Rita maber mondo obadho mosechikna kik maka. In e kar konyruokna. A Nyasaye, aketora e lweti mondo iwara, nimar in Nyasaye ma jaadiera. Imon gi joma lamo nyiseche ma nono, an to ageno kuomi. Abiro bedo mamor ahinya nikech herani mosiko. In ineno thagruok ma an go. Adier, ing’eyo chandruokna. Ok iseweyo mondo wasika omaka, to isegola oko, kimiya thuolo. A Ruoth Nyasaye, bedna mang’won, nikech an e thagruok. Wang’a oowore nikech aseywak ahinya, kendo aol mi abarora ndasi. Kuyo osemiyo ngimana odoko machwok, kendo ywak osemiyo hika ong’adore machiek. Thagruok duto ma an go osemiyo adoko makeng’keng’, kata mana chokena bende mich amicha. Wasika duto jara, kendo kata jogweng’wa tugo mana koda. Abwogo ji duto ma ong’eya. Ka ginena e wang’yo, to giringa aringa. Ji duto wigi osewil koda, mana ka gima asetho, kendo achalo mana ka yugi ma osewit oko. Awinjo ka wasika kuotho, ka bwoga kuonde duto. Gihondho wach kaachiel mondo ginega. To an aketo genona kuomi, A Ruoth Nyasaye, kendo awacho ni, “In e Nyasacha.” Pile in ema irita. Resa e lwet wasika, kendo e lwet joma dwaro sanda. An jatichni, akwayo ni mondo iranga gi ng’wono. Resa nikech herani mosiko. A Ruoth Nyasaye, aywakni, omiyo kik iwe loya, mi wiya kuodi. To joricho ema onego lo, kendo gin ema onego gilwar e piny joma otho, mi giling’ thi. Mak dho jomriambo ma josunga, ma wuoyo ka jaro joma kare. Mano kaka gik mikano ni joma oluori beyo! Rit miritogo joma ogeno kuomi bende lich miwuoro. Ipandogi kama intie mondo kik ji hinygi. Ee, ipandogi kama ogeng’ore, mondo kik wasikgi yanygi. Pakuru Ruoth Nyasaye! Mano kaka nonyisa herane miwuoro, kane wasika olwora momonja. Luoro ne omaka, kaparo ni isewita oko, to kata kamano kane aluongi mondo ikonya, to niwinjo ywakna. Heruru Ruoth Nyasaye, un joge duto maler. Orito jogo moyie kuome. Joma sungore to okumo malit. Un duto mugeno kuom Ruoth Nyasaye, beduru gi chir kendo gi jing’o! Mano kaka ng’at ma Nyasaye oweyone kethone, kendo orucho richone en jahawi! Adier, ng’at ma Ruoth Nyasaye koro ok kwan ka jaricho kendo ma onge miganga e chunye en jahawi. E kinde mane pod aling’ mak ahulo richona chokena ne muodore nikech ne aywak odiechieng’ duto. A Ruoth Nyasaye, ne ikuma odiechieng’ gotieno, mi tekra ne oduono chuth, mana ka pi ma duno e ndalo oro. Bang’e ne ahulo richona e nyimi, kendo ne ok apando timbena mamono. Ne aneno ni ber mondo ahulni richona, mi iweyonagi duto. Mano omiyo ji duto moluori onego olami ka gin e chandruok. Kamano, ka ohula maduong’ mwomore ka biro, to ok noywergi. In e kuma apondoe, omiyo ibiro resa e masira. Apaki gi dwol maduong’ nikech iwara kendo irita. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro nyisi yo ma onego iluw. Adier, abiro puonji kendo abiro ng’adoni rieko. Kik ibed momemore ka faras kata ka nyumbu, ma nyaka tue dhoge gi rateke kod tol, eka chikego e yo.” Joricho biro yudo thagruok, to hera mosiko mar Ruoth Nyasaye rito joma ogeno kuome. Un ji duto morito chike Nyasaye, beduru mamor ahinya nikech gima Ruoth Nyasaye osetimo. Koguru gi ilo, un ji duto muluore. Un ji duto morito chik Nyasaye, beduru mamor kuom gik ma Nyasaye osetimo, nimar joma kare ema onego opake. Gouru ni Ruoth Nyasaye erokamano gi nyatiti, kendo werneuru gi thum man gi puye apar. Werneuru wer manyien, kendo goneuru thum mamit, kuwer matek. Weche Ruoth Nyasaye gin adier, kendo tijene duto ogen. Ohero gik makare, kendo ma adiera, bende herane mosiko opong’o piny. Ruoth Nyasaye nogolo chik, mi polo olosore, kendo ne owuoyo, mi wang’chieng’ gi due kod sulue obetie. Ne ochoko nembe duto kanyachiel. Ee, ne oloro ni kude mag nembe e ut keno. Piny duto mondo oluor Ruoth Nyasaye. Adier, ji duto manie piny nyaka luore. Ne owuoyo, mi piny obetie, kendo ne ogolo chik, mi gik moko duto othinyore. Ruoth Nyasaye rocho paro mar ogendini. Adier, omonogi timo gik ma gichano. En to gik mochano dak nyaka chieng’, kendo dwarone siko mochwere. Oganda ma Ruoth Nyasaye e Nyasachgi nigi hawi. Ee, joma oseyiero mondo obed joge owuon gin joma oguedhi. Ruoth Nyasaye rango piny gie polo, kendo oneno ji duto. Ong’iyo piny gi kuma odakie, kendo oneno ji duto modak e piny. En ema ochueyo chuny ji, kendo ong’eyo gik moko duto ma ji timo. Oganda lweny maduong’ ok ema mi ruoth lo lweny. Jalweny bende ok nyal tony e kedo mana nikech tekre owuon. Kata mana faras matek manade ok nyal miyo ng’at mogeno kuome tony. To Ruoth Nyasaye ema rango joma oluore, kendo ma ogeno kuom herane mosiko. Oresogi e tho, kendo oritogi e ndalo kech. Waketo genowa kuom Ruoth Nyasaye. En jakonywa kendo e okumbawa. En ema omiyowa mor, nikech wageno kuom nyinge maler. A Ruoth Nyasaye, kaka waseketo genowa kuomi, yie mondo herani mosiko obed kodwa. Pile abiro goyo ni Ruoth Nyasaye erokamano, kendo ok nawe pake ndalo duto. Abiro dende kuom gik ma osetimo, mondo ji duto ma ithiro owinji kendo obed mamor. Konyauru hulo duong’ mar Ruoth Nyasaye. Adier! Wapakuru nyinge kaachiel! Ne aywak ni Ruoth Nyasaye, mi odwoka, kendo ne otiekona luoro duto mane omaka. Joma ithiro geno yudo konyruok kuome, mi omiyogi mor kendo ok owe mak okonyogi. Joma ok nyal konyore kendgi ywakne mondo okony, kendo owinjogi. Ee, okonyogi e chandruok duto ma gin-go. Malaika mar Ruoth Nyasaye rito joma oluoro Ruoth Nyasaye kendo resogi. Neye kendi kaka Ruoth Nyasaye ber! Ng’at ma ogeno kuome en jahawi. Un jo-Ruoth Nyasaye duto, luoreuru, nimar joma oluore yudo gik moko duto ma gidwaro. Kata mana sibuoche bende chando gik ma gicham, mi kech hew, to joma oluoro Ruoth Nyasaye ok chand gimoro amora maber. Un osiepena ma pod yot, biuru uwinj gima awacho. Abiro puonjou luoro Ruoth Nyasaye. Donge duher bedo mamor? Koso donge dudwar dak aming’a gi mor? Ka kamano, to nyaka ugeng’ lewu kuom weche maricho, kendo dhou kik wach miganga. Weuru timo richo, to timuru mana gik mabeyo. Dwaruru kue e kinde duto, mi uluw. Ruoth Nyasaye rango joma kare gi ng’wono, kendo pile oyie winjo ywakgi. To omon gi joma timo richo, kendo omiyo nyinggi rumo e piny. Ji morito chik Ruoth Nyasaye ywakne, kendo owinjogi. Ogologi e chandruok duto ma gi-go. Ruoth Nyasaye chiegni gi joma chunygi onyosore, kendo owaro joma chunygi osea chuth. Ng’at maber yudo chandruok mang’eny, to Ruoth Nyasaye rese kuom mago duto, Kendo orite maber chutho, ma kata mana chok dende achiel ok tur. Richo biro nego joma timo richo, kendo jogo ma mon gi joma kare biro yudo kum. Ruoth Nyasaye waro jotichne, kendo ji duto mogeno kuome notony. A Ruoth Nyasaye, kwed joma piem koda, kendo ked gi jogo ma kedo koda. Kaw kuot kod gigi mag lweny mondo ibi iresa. Ikri gi le kod tong’ mondo ikedgo gi joma lawa. A Nyasaye, nyisa ni in e Jawarna! Mad lo joma dwaro nega, mi wigi kuodi, kendo mad jogo ma chano timona gik maricho dwok chien, mi ng’eng nono. Malaika mar Ruoth Nyasaye mondo oriembgi, mi gike ka mihudhi ma yamo tero. Mad yo ma giluwo bed motimo mudho kendo makier e sa ma malaika mar Ruoth Nyasaye negogi! Ne gichikona obadho kayiem nono. Adier, ne gikunyo bur matut mondo anyumrae. To masira biro jukogi ka ok ging’eyo. Gibiro moko e obathgi giwegi, kendo gin ema gibiro nyumore e bur mane gikunyo. Bang’e anabed mamor nikech gima Ruoth Nyasaye osetimo. Ee, abiro bedo mail nikech ne oresa. Omiyo abiro wacho ni Ruoth Nyasaye gi chunya duto niya, “Onge ng’at moro machal kodi! Ireso joma nyap kuom joma rateke, bende ikonyo jochan kuom joma thirogi.” Joricho bedo joneno mag miriambo kuoma, kendo gidonjona kuom ketho ma ok ang’eyo. Kata obedo ni asetimonigi maber, to gin gitimona mana marach. Kuom mano chunya okuyo malit. An to, kane gituo, to ne arwako pien gugru. Nasando denda ka ariyo kech, kendo ne alemo ka akulo wiya piny, mana kaka dalem ni osiepna kata owadwa. Kamoro amora mane adhiye, ne akuyo mana ka ng’ama ywago min mare. To kane an e chandruok, ne gimor giduto. Ne gichokore, mi gilwora ka ginyiera. Ji ma ok ong’eya ne goya, kendo ne gisiko girodha arodha. Ne gisanda ka gigoyona siboi, kendo ka ging’iya gi wang’ marach. A Ruoth Nyasaye, pod ibiro ranga aranga nyaka karang’o? Konya e lwet wasikago mondo kik hinya. Adier, resa kuom sibuochegi! Bang’e anagoni erokamano e chokruok maduong’. Ee, anapaki e nyim oganda mang’ongo. Kik iwe loya, mi wasika ma jomiriambogo gona siboi, bende kik iwe joma mon koda kayiem bed mamor nikech chandruok ma an go. Wechegi ok gin weche makelo kue, to gihango weche ma yoreyore kuom ji duto mohero kue. Gidonjona ka gikok niya, “Ne waneno gik mane itimo!” To in Ruoth Nyasaye, isewinjo gima giwachono. Emomiyo kik iling’, kendo kik ibed mabor koda. A Ruoth Nyasaye, a malo mondo ikonya. Bi mondo ichwaka, yaye Nyasacha. In jaadiera, a Ruoth Nyasaye, omiyo ng’ad bura manyiso ni aonge gi ketho. A Nyasacha, kik iwe wasika gona siboi, Kendo kik iwe giwach kendgi niya, “Mano ber! Otimore mana kaka ne wadwaro!” Bende kik iwe giwach niya, “Waseloye.” Mad lo joma goyona siboi ka an e chandruok, mi ng’eng nono. Onego wichkuot maduong’ mak jogo ma paro ni beyo moloya. To joma mor ni aloyo bura, onego kog gi ilo ka giwacho ding’eny niya, “Ruoth Nyasaye duong’ miwuoro, kendo omor ka jatichne dhi nyime maber.” Kamano, anahul timni makare, A Nyasaye, kendo anapaki pile odiechieng’ duto. Richo wuoyo gi jaricho e chunye kuma tut. Jaricho ok oluoro Nyasaye kata matin. Owuondore kende ni en ng’at maber, omiyo oparo ni Nyasaye ok nyal fwenyo richone, mi kume. Wechene richo kendo oting’o miriambo lilo. Rieko oselalne, omiyo ok onyal timo gimoro maber. Ochano gik mamono koriere e kitanda. Timne rach, omiyo ok onyal kwero gimoro marach. A Ruoth Nyasaye, herani mosiko kod adierani tundo nyaka e polo. Timni makare ogurore ka gode madongo, kendo rieko mingadogo bura tut ka nam. In Ruoth Nyasaye, irito dhano gi le. Ng’wononi mosiko ber manadi! Tipo bwombeni ema ji yudoe konyruok. Gichamo chiemb odi mogundho mi giyieng’, kendo imiyo gimodho e aora mar berni. In ema ngima wuok kuomi, kendo ler mari emomiyo waneno ler. Yie imed herani mosiko ni joma ong’eyi, kendo tim maber ni joma kare. Kik iwe josunga monja, kendo kik iwe joma richo riemba. Neye kaka joricho opodho! Ogogi piny kanyo, kendo ok ginyal chung’. Kik chunyi chandre nikech timbe joma richo, bende kik iwe nyiego maki gi joma timo richo. Piyopiyo nono gibiro lal ka lum motwo. Ee, gibiro tho ka oboke ma ner. Gen kuom Ruoth Nyasaye mondo itim maber, eka idag e piny gi kue. Onego iyud mor mana kuom Ruoth Nyasaye, eka omiyi gik ma idwaro. Chiwrine, kendo gen kuome, to obiro konyi. Enomi nenre maler ni in ng’ama kare, kendo enomi timni makare rieny kaka chieng’ rieny odiechieng’ tir. Bed gi kue e nyim Ruoth Nyasaye, kendo hori mos kirite. Kik iwe chunyi chandre nikech ji madhi maber, kata nikech joma timo timbe maricho. Kik ibed gi mirima, kendo kik iwe iyi wang’, nikech mano nyalo teri e richo. Joma ogeno kuom Ruoth Nyasaye biro dak gi kue e piny, to joma richo ibiro riemb oko. Bang’ kinde matin, joma timbegi richo biro lal nono, kendo kata obedo ni imanyogi matek, to ok niyudgi. To joma muol ema nobed weg piny, kendo giniyud mor maduong’ ka gidak gi kue. Ng’at ma timbene richo chano timo marach ni ng’at maber, kendo igawe gi mirima. To Ruoth Nyasaye nyiero ng’at ma timbene richo, nikech ong’eyo ni obiro rumo piyopiyo. Joma timbegi richo wuodho ligangla, kendo ywayo atungego mondo oneggo jochan gi joma timbegi long’o. To kata kamano gin ema liganglagi biro chwowogi, kendo atungegi biro tur. Gik matin ma ng’at maber nigo, oloyo mwandu mathoth ma joma timbegi richo nigo, nimar Ruoth Nyasaye notiek joma timbegi richo, to norit joma beyo. Ruoth Nyasaye rito joma oluore, kendo piny nobed margi nyaka chieng’. Ok ginithagre ka piny rach, kendo ginibed gi cham moromogi e ndalo kech. Joma timbegi richo to notho. Adier, wasik Ruoth Nyasaye nolal nono ka maua makethore piyo. Ee, gibiro dum mi gilal ka iro. Ng’at ma timbene richo holo, to ok chul gima oholo. Ng’at maber to ng’won, kendo konyo ji. Joma Ruoth Nyasaye oguedho nodag e piny gi kue, to jogo ma okuong’o notiek pep. Ruoth Nyasaye telo ni dhano e yo monego oluw. Omako dhano matek, kendo orango kama oluwo. Kata ka opodho, to ok nokungre gi ume, nimar Ruoth Nyasaye omako lwete. Chakre tinna nyaka koro abedo jaduong’, pok anenoe ng’at makare ma Ruoth Nyasaye ojwang’o, kata ma nyithinde kuecho. Kinde duto ong’won kendo oholo ji mabup. Mano ema omiyo nyithinde oguedhi. We timo richo, mondo ibed ng’ama ber, eka inidag e piny nyaka chieng’, nikech Ruoth Nyasaye ohero gima kare, kendo ok ojwang’ joma oluore, to oritogi pile. Nyikwa joricho to notiek chuth. Ng’at makare nodag e piny gi kue nyaka chieng’. Ng’at makare wuoyo gi rieko, kendo oloso mana kuom gik ma adier. Okano chike Nyasaye e chunye, kendo oluwogi pile mak obaro. Ng’at marach rango ng’at makare kodwaro yo ma donegego, to Ruoth Nyasaye ok noweye e lwet jasike, kendo ok nowe mondo bura oloye. Ket genoni kuom Ruoth Nyasaye, kendo rit chikene. Eka nomiyi teko mar bedo wuon piny, kendo inine kiriembo joricho oko. Aseneno ng’at marach ka rito piny. Ne ogar kuom ji mana ka yiend sida man Lebanon, to achien, kane akadho kanyo, ne ok anene. Ne amanye matek, to ne ok ayude. To koro, kinono ng’at maber kata ng’ama kare, to ibiro nwang’o ni ng’at man gi kue nigi nyikwaye. Joricho to otieko chuth, kendo nyikwagi orumo te. Ruoth Nyasaye reso joma kare, kendo oritogi e kinde mag chandruok. Okonyogi kendo oresogi kuom joma richo, nikech gidhi ire mondo okonygi. A Ruoth Nyasaye, kik ikwera kikecho, kendo kik ikuma gi mirima. Isebaya gi asere mi ichwowa, kendo lweti odiya piny. Atuo malich nikech mirimbi. Denda duto tuo ogoyo nikech richona. Achako nyumora e ataro mar richona. Pek mar richona ohewa ting’o. Adhondena top kendo ng’ue, nikech gik mofuwo masetimo. Tuono odola, kendo otieka chuth. Odiechieng’ duto, achalo ng’ama ywago ng’at motho. Denda duto wang’a ka mach, kendo onge kamoro e denda ma ok rama. Anyosora kendo denda duto oriemo marach. Chunya chandore, kendo achur malit. A Ruoth Nyasaye, ing’eyo gima adwaro, kendo churna bende ok okia. Adundona guecho, kendo tekra orumo. Mor mar wang’a bende oselal. Osiepena gi jogweng’wa ok nyal sudo buta nikech adhondena. Kata mana joodwa bende obet mabor koda. Joma dwaro nega chikona obadho, kendo jogo ma dwaro hinya bwoga gi weche maricho. Odiechieng’ duto gihangona wach mondo gihinya. To achalo ng’at ma ite odino ma ok winj wach, kendo ka momo ma ok nyal wuoyo. Adier, achalo ng’at ma ok nyal kwero wach, mana ka gima ita odino. A Ruoth Nyasaye, in ema ageno kuomi, kendo in ema inidwoka. Kik iwe wasika gona siboi kuom chandruok ma an goni, bende kik iwe gichamna nyadhi ka achwanyora mi apodho. Adier, achiegni podho, kendo rem osiko koda. Ahulo richona, kendo ka aparogi, to kibaji ema goya. Wasika to dendgi beyo kendo gin rateke. Ji mang’eny mon koda kayiem nono. Joma chulo rach kar ber mon koda nikech atimo gik makare. A Ruoth Nyasaye, kik ijwang’a, kendo kik ibed mabor koda, yaye Nyasacha. A Ruoth Nyasacha ma jawarna, reti mondo ikonya! Ne awacho niya, “Abiro ritora kuom gik ma atimo, mondo kik awach gimoro marach. Ok anawuo ka joricho ni machiegni.” Omiyo ne aling’ thi, ma ok awuoyo kata mana kuom gima ber. To kata kamano chandruokna nomedore ameda, mi chunya nopong’ gi parruok, kendo kane amedo paro wachno, chunya nomedo parore moloyo. Omiyo ne ok anyal medo ling’ mak apenjo Ruoth Nyasaye niya, “Abiro dak kuom kinde marom nadi? Koso ndalo adi ma pod odong’na? Nyisa mondo ang’e ni ngimana biro rumo karang’o!” Mano kaka isemiya ngima machiek manadi! Hika tin e nyimi miwuoro! Adier, dhano en mana gima nono ka yamo makudho. Okadho mana ka tipo! Mwandu duto mochoko chalo muya maduono, to bende okia ng’ama nochamgi. A Ruoth Nyasaye, koro ere gima anyalo geno? Genona duto aketo kuomi. Resa kuom richona duto, kendo kik iyie joma ofuwo, makiayi, yanya. Aling’ thi, ma kata wuoyo ok anyal wuoyo, nikech in ema ikuma. Kik ichak ikuma kendo, nimar achiegni tho kuom goch migoyago. Ka ikwero ng’ato, to mano e kum ma ikumego kuom richone, kendo iketho gige mabeyo mana kaka biye ketho gik moko. Adier, dhano en mana gima nono ka yamo makudho. A Ruoth Nyasaye, winj lemona, kendo chik iti ni ywakna, kik iling’ kineno ka pi wang’a chwer. An wendoni e pinyni mana kuom kinde matin kende, kaka kwerewa bende nobedo wendi. Yie iweya mondo chunya oduogi, ka pok aa, mi adhi chuth! Ne arito kony mar Ruoth Nyasaye gi kinda. Bang’e nochiko ite, mi owinjo ywakna. Ne oywaya ka ogola e bur malich, mi awuok e chuodho motimo otodo. Eka ne oketa e lwanda, mi achung’ motegno. Ne opuonja wer manyien mipakogo Nyasachwa. Ji mathoth moneno kamano biro bedo maluor, kendo gibiro keto genogi kuom Ruoth Nyasaye. Ng’at mogeno kuom Ruoth Nyasaye, kendo ma ok lam gik maket, bende ma ok riwre gi joma lamo nyiseche manono, en jahawi. A Ruoth Nyasacha, isetimonwa gik mang’eny miwuoro. Onge ng’ama inyalo pimo kodi! Gik moko duto ma isechanonwa kelonwa gweth. Ka da anyalo hulogi duto mi awuo kuomgi, to ging’eny ma ok anyal tieko. Ok misango kod chiwo ema imorgo to isemiya it mondo awinji. Misengni miwang’o pep, kod misengni mag golo richo, bende ne ok idwaro. Omiyo nawacho niya, “Era e, A Nyasaye. Gima idwaro ni mondo atim ondiki e kitap chik. Amor ahinya ka atimo gima idwaro. Ee, akano chikni e chunya.” A Ruoth Nyasaye, asehulo wach maber e chokruok maduong’ ni in e jawar. Ing’eyo ni ok anyal mung’o wachno, yaye Nyasaye. Ok asepando timni makare e chunya, to aselando ni in jaadiera, kendo ni ijares ji. Bende ok asemung’o herani mosiko kod adierani e chokruok maduong’. A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni ok ibi weyo bedona mang’won. Herani mosiko gi adiera mari rita nyaka chieng’. Masiche mathoth olwora, kendo ging’eny mokadho akwana! Richona osehinga, omiyo koro ok anyal neno. Ging’eny mohewo yie wiya kendo chunya oseol. A Ruoth Nyasaye, yie iresa! Reti piyo mondo ikonya, yaye Ruoth Nyasaye. We joma dwaro ketho ngimana oyud wichkuot giduto, mi ging’eng nono. Bende jogo ma giyo kamor ni ahinyora onego dwok chien, kendo wigi okuot. Ee, joma goyona siboigo onego odhier nono kologi. To ji duto mabiro iri obed mamor kendo mail. Ji duto mohero warruok maa kuomi onego wach pile niya, “Mano kaka Ruoth Nyasaye duong’!” An jachan, kendo ok anyal yudo kaka akonyora, to yie ipara in Ruoth Nyasaye. In e jakonyna kendo jawarna. Kik ideki, yaye Nyasacha! Ng’at ma konyo joma odhier en jahawi. Ruoth Nyasaye norese ka en e thagruok. Ruoth Nyasaye nokonye, kendo norite. Enomi odag gi kue e piny, kendo ok nojwang’e e lwet wasike. Ruoth Nyasaye nokonye ka otuo, mi change. Ne awacho ni Ruoth Nyasaye niya, “Asetimo richo e nyimi, to yie ikecha mondo ichanga.” Wasika wacho gik maricho kuoma. Giwacho niya, “Obiro tho karang’o, mondo wich owil kode?” Ji mabiro lima, chunygi bor koda. Gidwaro mana winjo weche maricho kuoma, mondo gidhi gilandni ji. Ji duto ma mon koda kuodha e kindgi giwegi, kendo gik mahinya ema gimorgo. Giwacho niya, “Yamo marach omake. Ok nochak ochung’ e kitandane.” Koda ka osiepna ma ageno moloyo, kendo mane chiemo koda, bende oselokore jasika. A Nyasaye, kecha, kendo changa mondo achulnigi kuor. Ka aneno ni wasika ok oloya, eka anang’e ni imor koda. Inikonya nikech atimo gik makare, kendo iniketa buti nyaka chieng’. Wapakuru Ruoth Nyasaye, ma Nyasach Israel. Ee, pakeuru sani, kendo nyaka chieng’! Amin! Amin! Kaka le gamo yueyo ka dwaro pi aora, e kaka chunya dwari, yaye Nyasaye! A Nyasaye mangima, siso oloya kodi. Dayud thuolo karang’o mondo alem e nyimi? Aywak odiechieng gotieno, kendo pi wang’a kende e chiemba, nimar seche duto wasika penja niya, “Nyasachi nogo ni kanye?” Ka aparo gik mosekadho, to chunya chot, nimar aparo kaka ne atelo ni ji rumbi kane wadhi e od Nyasaye, kendo kaka oganda mamor ne wer, kendo pako Nyasaye matek. Ere gima omiyo chunya lit? Koso ang’o momiyo chunya parore? Anaket genona kuom Nyasaye, mi anachak apake kendo. En e jakonyna kendo Nyasacha. Chunya lit, omiyo anapare. Ee, kata obedo ni adar, mi adak kuma aora Jordan ochakoree but got Hermon kod got Miza, to pod anapare kuno. Nam ka nam luongo wadgi, ka abururu mag Nyasaye wuo, kendo anyumora e apaka maggi madongo. Ruoth Nyasaye nyiso herane mosiko odiechieng’ kodiechieng’. Anawerne wende pak otieno kotieno. Ee, analam Nyasaye ma miya ngima. Abiro wacho ni Nyasaye ma lwandana niya, “Wiyi osewil koda nang’o? Ere gima omiyo onego abed mana ka akuyo nikech wasika?” Gigoyona siboi, kendo ginyiera, ka athagora. Odiechieng’ duto gipenja niya, “Nyasachi nogo ni kanye?” Ere gima omiyo chunya lit? Koso ang’o momiyo chunya parore? Anaket genona kuom Nyasaye, mi anachak apake kendo. En e jakonyna, kendo Nyasacha. A Ruoth Nyasaye, ng’ad bura ma nyiso ni aonge ketho, kendo chwaka mondo joma ok ong’eyi kik loya. Yie igola e lwet joricho ma jomriambo. In e Nyasaye ma lwandana, to ere gima omiyo koro ijwang’a? Koso ang’o momiyo onego abed kakuyo mana nikech wasika? Or ler kod adiera mari mondo otelna, kendo odwoka Sayun, godi maler, e Hekalu mari ma idakie. Bang’e anadhi e kendoni mar misango, A Nyasaye. Anapaki gi thum, yaye Nyasaye ma Nyasacha. Ere gima omiyo chunya lit? Koso ang’o momiyo chunya parore? Anaket genona kuom Nyasaye, mi anachak apake kendo. En e jakonyna kendo Nyasacha. A Nyasaye, wasewinjo gi itwa, ka kwerewa hulonwa timbe madongo mane itimo e ndalogi. Ne ginyisowa kaka in iwuon ne iketogi e pinywani to iriembo ogendini mane ok ong’eyi, kendo kaka ne ikumo ogendini mamokogo, to imiyo jogi iwuon odak maber. Jogigo ne ok okawo piny gi gigegi mag lweny, bende ne ok gilocho gi tekregi giwegi. To ne gilocho mana nikech tekoni maduong’, kendo nikech ne in kodgi. Mano e kaka niherogi! In e Ruodha kendo Nyasacha. Imiyo jogi ma nyikwa Jakobo locho. Waloyo wasikwa gi tekoni, kendo wanyono joma kedo kodwa nikech in. Atung’ gi ligangla ok nyal miyo alo, to in ema iresowa kuom wasikwa, kendo iseloyo joma mon kodwa, mikuodo wigi. Pile wabiro paki, kendo goyoni erokamano nyaka chieng’! To koro, yaye Nyasaye, isedagiwa, mi imiyo wasikwa oloyowa. Ndalogi ok idhi gi jolwenjwa e lweny. To isemiyo waringo wasikwa, mi giyako giwa. Ne ijwang’owa, mi oyang’wa ka rombe, kendo ikeyowa e pinje moko nono. Ne iuso jogi iwuon kuom nengo matin, maonge ohala! Jopinje mamoko ma okiewo kodwa neno gima itimonwa. Ne ilokowa ngero ma ogendini goyo, omiyo gigoyonwa siboi, ka gijarowa. Pile aparo mana kaka nyinga kethore, kendo wichkuot ohinga, nikech wasikwa nyierowa, kendo yanyowa, ka chulo kuor. Gigo duto osetimorenwa, to kata kamano, pok wiwa owil kodi, kata ketho singruok mane itimo kodwa. Pok waweyi, bende tiendewa pok obaro, moweyo yori. To kata kamano, ne ibolowa e kind ondiegi! Ee, ne ijwang’owa e mudho mandiwa mar tho. Ka dine wawe lami, A Nyasaye, mi walam nyasach piny moro nono, to difwenyo, nikech in ing’eyo paro maling’ling’ mag ji. To inegowa seche duto nikech in, kendo wachalo mana gi rombe midwaro yang’o. A Ruoth Nyasaye, chiew! Ang’o momiyo inindo? A malo! Kik ijwang’wa nyaka chieng’! Ere gima omiyo ipandonwa wang’i, ka wiyi owil gi chandruok kod thagruok ma wan go? Wagore piny, mi wayikore e buru, ka wariere. A malo mondo ikonywa! Yie ireswa nikech herani mosiko. Weche mamit opong’o chunya e sa ma achungoe wendni ni ruoth, kendo lewa chalo kalamb jondiko molony. In e ng’at ma jaberie moloyo ji duto, kendo in e jatwak mong’ith. Omiyo Nyasaye oseguedhi nyaka chieng’. Tue liganglani e nungoni, yaye ruoth maratego, man gi teko kod duong’. Dhi adhiya kiidho farasi, kirwakori gi lep duong’, mondo ilo, kendo ikel adiera gi muolo kod bura makare. Tekoni maduong’ biro miyo itimo timbe madongo! Aserni magi bitho, kendo hobo chuny wasiki. Ogendini podho apodha e tiendi. Lochni chalo gi loch Nyasaye mosiko nyaka chieng’, kendo irito pinyi gi adiera, Ihero timbe makare to imon gi timbe maricho. Mano emomiyo Nyasaye ma Nyasachi oseyieri ruoth, mowiri gi mo komiyi mor mang’eny moloyo mor ma osemiyo jowadu. Lepi duto dum manemane gi poda kod dalasini. Jothum bende miyi mor e udi mabeyo mobaw malich gi lak liech. Nyiri moko manie dalani gin nyi ruodhi, to e bath komi korachwich, chiegi ochung’ie, korwakore gi dhahabu maler moa Ofir. Chik iti nyara, mondo iwinj weche ma awacho, kendo ipargi. Wiyi mondo owil gi jou kaachiel gi wedeni. Chia mari biro miyo ruoth heri. En ruodhi, omiyo nyaka iluore. Jo-Turo nokelni mich. Jomwandu bende notem mondo oyud kaka ng’iyo kodi. Nyar ruoth ni e odgi, to mano kaka ojaber! Lepe ochue mana gi usi mar dhahabu. Ne otere ir ruoth ka orwakore gi law majaber, ka nyige mag harusi luwe. Nyigo bende nokel ir ruoth. Gibiro, kendo gidonjo e od ruoth, ka gikok gi mor maduong’. In, ruodha, ibiro nywolo yawuowi mang’eny, mondo ikaw kar kwereni, kendo iniketgi jotelo e piny ngima. Analand humbi ni tienge duto, omiyo ogendini nopaki nyaka chieng’. Nyasaye e kar konyruokwa, kendo e tekowa. En e jakonywa e kinde mag chandruok. Kuom mano ok wanaluor kata ka piny yiengni, kendo gode mukore, mi lwar e kude mag nam, kata ka nembe wuo, kendo tagore, kendo gode tetni nikech gingruok mar apaka. Nitie aora makelo mor e dala mar Nyasaye, ma Ng’ama Duong’ Moloyo oseloko kar dakne. Nyasaye odak e dalano, omiyo dalano ok nyal lo. Ee, Nyasaye biro konye gokinyi mang’ich. Ogendini luor, kendo pinje yiengni, to piny bende leny ka Nyasaye rogo matek. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ni kodwa. Adier, Nyasach Jakobo e kar konyruokwa! Biuru mondo uneye gik ma Ruoth Nyasaye osetimo. Ee, neyeuru gik miwuoro mosetimo e piny. Otieko lwenje e piny duto. Oturo atunge kod tonge, kendo owang’o okumbni gi mach. Owacho niya, “Weuru lweny, eka ung’e ni an e Nyasaye. An gi loch kuom ogendini kendo kuom piny ngima.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ni kodwa. Adier, Nyasach Jakobo e kar konyruokwa! Un ogendini, pamuru gi mor! Pakuru Nyasaye, kukok matek. Mano kaka Ruoth Nyasaye Maduong’ Moloyo lich miwuoro! En Ruoth Maduong’ morito piny ngima, Kendo omiyo ogendini bedo e bwo lochwa! Ee, oketo ogendini duto e bwowa. Ne oyieronwa piny ma wadakieni. En piny maber mar Jakobo, mane Nyasaye ohero. Nyasaye oseidho malo e kome, ka ji kok gi mor. Ee, Ruoth Nyasaye oseidho e kom duong’ne, ka tung’ ywak mamit. Pakuru Nyasaye gi wende pak! Adier, pakuru ruodhwa gi wer! Nyasaye e Ruodh piny duto. Pakeuru gi wende mamit. Nyasaye obet e kome maler, ka en gi loch kuom ogendini. Jotelo mag ogendini chokore kanyakla gi jo-Nyasach Ibrahim. En ema en gi loch kuom gik moko duto. Ruoth Nyasachwa duong’! Omiyo nyaka apake ahinya e dalane manie wi gode maler. Sayun, god Nyasaye, bor kendo ber. Ee, dala Ruoth maduong’ kelo mor ni piny ngima. Joma odak e ut Jerusalem madongo, oseng’eyo ni Nyasaye e kar konyruok motegno. Ruodhi nochokore kanyakla, mi obiro mondo omonj got Sayun. To ka ne gineno godno, ne gibwok, kendo luoro nomakogi, mi giringo. Luoro gi rem nomakogi kanyo, mana ka dhako ma muoch kayo, kendo ne gitagore, mana ka yiedhi madongo madhi Tarshish, ma yamb ugue tago. Ne awinjo gik ma Nyasaye osetimo, to koro wasenenogi gi wang’wa e dala Ruoth Nyasachwa ma Nyasach ogendini. En dala ma oguro motegno nyaka chieng’. A Nyasaye, waparo herani mosiko ei Hekalu mari. Ji duto paki kuonde duto, kendo humbi oselak e piny duto. Irito ji adiera, omiyo jo-Sayun bedo mamor. Ing’ado bura kare, omiyo ilo opong’o mier mag Juda. Wuothuru e got Sayun, kendo lworeuru, kukwano kuonde moger maboyo mag ng’icho Bende nonuru ohingane, kaachiel gi kuonde mochiel motegno mag siro lweny, mondo chieng’ moro unyis tieng’ mabiro ni Nyasayeni en Nyasachwa mochwere, kendo obiro telonwa nyaka chieng’. Winjuru, un ogendini duto! Chikuru itu, un ji duto manie piny, Joma dongo gi joma tindo, jomwandu kata jochan. Abiro wacho weche mariek, ma chunya oseparo, kendo owinjo tiendgi maber. Anachik ita mondo awinj tiend ngero, kendo anahul tiende ka agoyo thum. Ere gima daluor, ka anie masira, e kinde ma wasikwa ma joricho olwora? Gin e jogo mogeno kuom mwandugi, kendo ma sungore nikech gimew ahinya. To ng’ato ok nyal warore owuon, bende ok onyal chulo Nyasaye gima dowargo ngimane, nikech nengo mar ngima dhano duong, malich moloyo! Gima onyalo chulo ok nyal romo mone tho, mi odag nyaka chieng’. Oneno ni kata joma riek bende tho, mana ka joma ofuwo kod joma oming’, kendo mwandugi dong’ mana ni jomoko nono. Liete ma oyikgie ema nobed miechgi mochwere, kendo ginisik kuno nyaka chieng’, kata obedo ni ne gin gi lopegi giwegi. Duong’ mar ng’ato ok nyal sirone tho, to enotho athoya kaka le tho. Neyeuru gik matimore ni joma ogeno kuom tekregi giwegi, kendo winjeuru giko mar jogo mogeno kuom mwandugi. Gimwomore e tho ka rombe, kendo tho nogono ema biro bedo jakwadhgi. Joma kare nogonigi siboi gokinyi, ka ringregi top e Piny Joma Otho, kuma bor gi pinygi. An to Nyasaye nokonya, kendo nogola e teko mar tho. Kik ibed maluor ka ng’ato odoko japith, kata ka mwandune medore, nikech ka otho, to ok onyal kawo gimoro, mi odhigo. Ooyo, mwandune ok nyal lor kode e liel. Kata obedo ni ngima mar pinyni ber ni ng’ato, kendo ji pake nikech odhi maber, to pod obiro mana dhi kuma kwerene duto nitie, ma mudho osikoe nyaka chieng’. Duong’ mar ng’ato ok nyal sirone tho, to enotho athoya mana kaka le tho. Ruoth Nyasaye ma Nyasach nyiseche wuoyo, kaluongo piny duto, chakre yo wuokchieng’ nyaka yo podho chieng’. Nyasaye rieny gi e Sayun, dala maber manimba. Nyasachwa biro, to ok obi ling’ aling’a. Mach mang’ang’ni nie nyime, kendo yamb koth maratipo kudho kolwore. Oluongo polo gi piny mondo obed joneno ka ong’ado ni joge bura. Owacho niya, “Chokuru joma oyie kuoma, mane otimona misango ka timogo koda singruok.” Polo hulo ni Nyasaye en jaadiera, kendo ni en owuon e jang’ad bura. Un joga, chikuru itu mondo awuonu. Abiro hulo gik maricho ma un jo-Israel usetimo. Aonge kodu gi wach kuom misengni miwang’o pep kod misengni mamoko mutimona pile. To kata kamano, ok achando ruedhi mugolo e kundeu, kata nyuogi moa e abilni mau, nikech le duto manie bungu gin maga, kaachiel gi dhok gana gi gana makwayo e gode. Ang’eyo winy duto mahuyo e kor polo, kendo gik mangima duto ma e thim gin maga. Ka da bed ni kech kaya, to ok dawachnu, nikech piny gi gik moko duto manie iye gin maga. Koso uparo ni dacham ring ruedhi, kata ni damadh remb diek? Ooyo, to erokamano ema mondo obed misango mutimona, kendo chiwuru ni Ng’ama Duong’ Moloyo gik mane usingoru. Luongauru e kinde ma unie chandruok, mi anaresu, kendo unumiya duong’. To Nyasaye wacho ni jaricho niya, “Ere gima omiyo iolo chikena? Koso ang’o momiyo iwuoyo kuom singruokna, to isedagi ni ok rieyi, kendo ok idwar chikena? Ka ineno jakuo, to ibedo osiepne, kendo inie kanyakla mar joma terore. Pile iikori mar wacho weche maricho, bende ok iluoro wacho miriambo. Iikori mar donjo ni owadu hie. Adier, idwaro hinyo koda ka wuod meru! Isetimo gigi duto, to nikech ok asewacho gimoro, omiyo iparo ni achalo kodi. To koro abiro kweri e wang’i ka anyisi wechego duto, achiel ka achiel! Un joma ok dewa, winjuru wachna, nono to abiro kidhou matindotindo, kendo onge ng’ama nokonyu. Ng’at ma goyo erokamano, ema timona misango ma miya duong’, kendo ng’at ma oluora, ema anawar.” A Nyasaye, kecha nikech herani mosiko! Ywe richona duto kuom ng’wononi maduong’. Lwok timbena mamono, kendo pwodha kuom richona. Ayie ni timbena mono, kendo gichando chunya seche duto. In kendi ema asekethoni, ka atimo gik ma ok ler e nyimi. Kuom mano, ayie ni in kare kiyala, kendo ka ing’adona bura. Asebedo katimo richo chakre ndalo mane onywolae. Adier, nyaka chieng’ mane mama omakoe ichna, asebedo jaricho. To chuny man gi adiera ema idwaro, omiyo pong’ parona gi riekoni. Golna richona, eka abed maler, kendo lwoka mondo abed matar moloyo pe. We mondo ayud mor maduong’. Kata obedo ni isegoya, mi itura kamano, to anachak abed mamor kendo. Geng’ wang’i ni richona, kendo lwok timbena mamono duto. A Nyasaye, chuena chuny manyien, kendo miya paro malong’o mopong’ gi luor. Kik iriemba e wang’i, bende kik imaya Roho mari maler. Duogna mor mane an-go kane iwara, kendo mi chunya obed gi luor. Eka anapuonj joricho chikeni, mi giniduog iri. A Nyasaye ma jawarna, kik iwe atho nikech richona, eka abiro pako timbeni makare gi dwol maduong, Yaw dhoga mondo awuo, to abiro paki. Ka da bed ni idwaro misengni, to da achiwoni. To ok iyie kata mana gi misengni miwang’o pep. A Nyasaye, misango midwaro en chuny mobolore, nikech ok nidagi chuny motur kendo mojok gi richo. Bed mang’won ni dala mar Sayun, A Nyasaye, kendo konye. Ee, chak iger ohinga mar Jerusalem. Eka inibed mamor gi misengni motimni kaka chik dwaro, kendo ruedhi nochiw ka misengni e kendoni mar misango. In ng’ama ratego, ang’o momiyo isungori nikech richoni? Hera mar Nyasaye osiko pile nyaka chieng’. Ichano timbe ma idwaro hinyogo ji, kendo lewi mihangogo ji bith ka wembe. Ihero timbe maricho moloyo mabeyo kendo miriambo berni moloyo adiera. Ihero chwanyo chuny ji gi weche mag miriambo. Kuom mano, Nyasaye notieki chuth. Obiro maki, mi oyudhi oko e piny joma ngima! Joma oluoro Nyasaye none gima otimoreni, mi ginibed maluor. Gininyieri, ka giwacho niya, “Neyeuru ng’at mane ok ogeno kuom Nyasaye, to ogeno mana kuom mwandune mathoth, kendo pakore gi richone!” To an, achalo gi yadh zeituni, ma dongo maber e bath od Nyasaye, nimar ageno kuom hera mosiko mar Nyasaye nyaka chieng’. A Nyasaye, abiro goyoni erokamano pile kuom gik ma isetimo, kendo ka an e kanyakla mar joma oheri, to anahul ni iber. Joma ofuwo wacho e chunygi niya, “Nyasaye ongee!” Giduto gin joma okethore, kendo gisetimo gik maricho miwuoro. Onge kata ng’at achiel matimo gima ber! Nyasaye rango ji gie polo, mondo one ane ka nitie joma riek kendo malame. To giduto giseweye, kendo gisedwanyore mana maromre. Onge kata achiel kuomgi matimo tim makare. Nyasaye penjo niya, “Joma timbegi richogi onge gi rieko koso? Gichamo joga ka joma chamo kuon, to ok gilama ngang’!” To kihondko ma pok ginenoe nyaka nene biro makogi, nikech Nyasaye keyo choke joma kwede. Nologi chuth, mi giyud wichkuot, nikech Nyasaye osedagigi. Mad jo-Israel yud resruok moa Sayun! Nyikwa Jakobo nobed mamor, e kinde ma Ruoth Nyasaye nochak omi joge dhi nyime maber. Ee, jo-Israel nobed moil! A Nyasaye, resa gi tekoni, kendo ng’ad bura ma nyiso ni aonge ketho. Winj lemona, yaye Nyasaye, kendo chik iti ni wechena. Josunga biro mondo omonja. Ee, jokwinyo dwaro nega. Gin ji ma ok dew Nyasaye. An to, ang’eyo ni Nyasaye e jakonyna. Adier, Ruoth ema rito ngimana. Richo wasika onego odog e wigi giwegi! A Ruoth Nyasaye, tiekgi nikech in jaadiera. A Ruoth Nyasaye, abiro timoni misango gi mor, kendo abiro goyoni erokamano, nikech iber. Iseresa kuom thagruokna duto, kendo aseneno ka olo wasika kaka chunya dwaro. A Nyasaye, winj lemona, kendo kik ipandna wang’i ka aywakni, to yie iwinja, kendo idwoka. Aonge gi kue nikech thagruok ma an-go. Chunya chandore nikech bwok ma wasika bwogago, kod thir ma wasika thirago. Gimiya chandruok mathoth, kendo giyanya ka gikecho. Luoro ohewa, kendo masiche mag tho ohinga. Kihondko omaka, kendo atetni. Ee, masiche opong’o chunya. Da abed gi bwomba ka akuru, to da ahuyo, mi adhi mabor mondo ayud kue! Adier, da ahuyo mi adhi mabor ahinya, kendo da agero dalana e thim. Da areto, mondo ayud kama abwokie, mondo yamo mager gi koth morweyo kik hinya. A Ruoth, tiekgi kendo roch wechegi, nikech lweny kod timbe mag mahundu ema aneno e dala. Giidho ewi ohinga mar dala, ka giwuotho e wiye alwora odiechieng’ gotieno, kendo dala opong’ gi timbe mamono gi anjawo. Masira ni kuonde duto, bende yore mag dala opong’ gi weche maricho kod wuondruok. Ka da bed ni jasigu ema jara, to da adhil adhila. Kata ka da bed ni ng’at mapiem koda ema sungorena to da apondone. To kara odoko mana ni in, ng’at mwaromgo, ma jawuodha kendo ma osiepna mahero. Ne wagoyo kodi mbaka mamit, kendo ne wadhi kodi e Hekalu kaachiel gi oganda mane ochokore. Onego wasika yud tho apoya, mi gidhi e piny joma otho ka pod gingima! Richo opong’o miechgi kod chunygi. To an akwayo Ruoth Nyasaye mondo okonya, kendo ang’eyo ni obiro resa. Aywak kendo achur okinyi gi odiechieng’ kod otieno, kendo ang’eyo ni obiro winjo ywakna. Kata obedo ni wasika thoth kamano, to Nyasaye biro dwoga kangima kaa e lweny ma akedoe kodgi. Nyasaye ma osebedo Ruoth nyaka nene biro winja kendo biro loyogi. To gin, onge gima ginyalo timo, nikech ok giluore. Jowuodha machon ne omonjo osiepene, moketho singruokne kodgi. En jambola, to chunye opong’ gi sigu. Adier, wechene yom ka mo, to kara gibitho mana ka ligangla mowuodhi e olalo! Ket chandruokni ni Ruoth Nyasaye, to obiro konyi. Ok nowe mondo olo ng’at maber. Jonek gi jomriambo ok nodag aming’a. In Nyasaye ibiro wito jogo e bur matut. An to abiro geno kuomi. A Nyasaye, kecha, nikech wasigu kiya mondo ohinya. Ee, gisanda sa duto. Odiechieng’ duto joma mon koda kiya. Joma kedo kodago ng’eny! A Nyasaye Maduong’ Moloyo, ka luoro omaka, to aketo genona kuomi. Ageno kuom Nyasaye, kendo apako singruok mare. En ema ageno kuome. Omiyo ok anyal bedo maluor. Ere gima dhano adhana ditima? Wasika kelona chandruok e gimoro amora matimo. Kinde duto gisiko giparo mana kaka di gihinya! Gichokore kama opondo, kendo ging’iyo gik moko duto ma atimo, ka gikiya mondo ginega. A Nyasaye, kumgi nikech richogi. Tiekgi gi mirimbi. Ing’eyo chandruokna duto, kendo isendikogi e kitapi. Pi wang’a bende isekano. Chieng’ ma aywakni, to wasika noringi kendo ang’eyo ni Nyasaye ema konya. Ageno kuom Nyasaye, kendo apako singruok mare. Adier, anadend singruok mar Ruoth Nyasaye. En ema ageno kuome, omiyo ok anyal bedo maluor. Ere gima dhano adhana ditima? A Nyasaye, anachiwni gima asesingora. Ee, anachiwni mich mar erokamano, nikech iseresa e tho, kendo ok iweyo apodho, mi koro awuotho mana e nyimi, yaye Nyasaye, ka abet e ler marieny kuom joma ngima. Kecha, A Nyasaye! Yie ikecha, nikech aringo iri mondo ayud kar konyruok. Ee, ayueyo e tipo mar bwombeni nyaka masiche duto kadhi. Aywak ni Nyasaye Maduong’ Moloyo. En e Nyasaye ma miya gik moko duto madwaro. Obiro dwoka gie polo, mi oresa, kendo enolo joma monja. Nyasaye biro nyisa adierane kod herane mosiko. Anindo e kind sibuoche ma dwaro chamo ji. Lekegi to chalo gi ligangla ma dhoge bith. A Nyasaye, nyis tekoni gi e kor polo, kendo duong’ni maler bende mondo onenre e piny duto. Wasika osechikona obadho mondo omaka, omiyo chunya chandore. Adier, ne gikunyo bur e wang’ yora, to gin giwegi ema ginyumoree. Aikora, A Nyasaye, aikora chuth! Anawer kendo anapaki. In chunya, chiew! Nyatiti gi orutu, un bende chakuru ywak! An to abiro chiew kogwen. A Ruoth Nyasaye, anagoni erokamano e kind ogendini. Ee, anapaki e kind ji, nimar herani mosiko kod adierani tundo e polo. A Nyasaye, nyis tekoni gi e kor polo, kendo duong’ni maler bende mondo onenre e piny duto! Un ruodhi marateke, bende uyalo ji maber, ka ung’ado bura kare e kind ng’ato gi wadgi? Ooyo, ok utim kamano, to uparo mana richo ma udwaro timo, kendo utimo timbe mahundu e piny. Joricho timbegi obam e ngimagi duto. Giwacho miriambo, chakre chieng’ monywolgie. Gitimo kwiri mana ka tond buya, kendo gidino itgi mana ka thuol ma otamore winjo dwond jabo thuol, kata bed ni ower mamit machal nadi. A Ruoth Nyasaye, muk lekegi. Ee, tur leke sibuoche magergi! Onego gidwon nono ka pi mopuk e lowo, kendo onego giner ka lum minyono e wang’yo. Mad gichal gi ndach kamnio maleny, kendo lal nono, kata mad gichal gi nyathi monywol kosetho, ma ok oneno chieng’. Ibetogi ka bungu, ka ok ging’eyo. Nyasaye biro terogi mabor ka pod gingima, kokecho. Joma kare to nobed mamor ka gineno kikumo joricho, kendo giniyor remb jorichogo. Bang’e ji nowach niya, “Kara nitie pok ma joma kare yudo! Adier, nitie Nyasaye mang’ado ni piny bura!” A Nyasacha, resa kuom wasika. Gola e lwet jogo ma monja. Resa kuom jorichogo, kendo konya kuom jonekgo. Ok aseketho, kata timo gimoro marach, to joma kwinygo chokore mondo omonja, kendo gikiya mondo ginega. An to aonge gi ketho ma dimi girikni mondo gibuka. A malo, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mondo ibi ikonya. Bi iwuon mondo ine gi wang’i, yaye Nyasach Israel! Chiew mondo ikum ogendini ma ok ong’eyi, kendo kik ikech andhoke ma jorichogo. Giduogo godhiambo, kendo gilworore e dala, ka gigueyo ka guogi. Winjie weche manono ma giwachogo! Lewgi bith ka ligangla, to eka pod giwacho niya, “Ere ng’ama biro winjowa?” To in, Ruoth Nyasaye, inyierogi anyiera, kendo ikawo ogendini duto matin. Yaye, lwandawa, in ema ageno kuomi. A Nyasaye, in e kar konyruokna. Nyasacha mohera biro biro ira. Obiro nyisa wasika koselo kaka adwaro. A Nyasaye, dak ineggi, nimar dipo ka wi joga owil? Kegi gi tekoni, mi itiekgi chuth, A Ruoth ma okumbawa. Richo nie dhogi, kendo giwacho mana weche mamono lilo, omiyo sungagi ema onego lokrenigi obadho ma makogi! Tiekgi gi mirimbi, mi girum chuth, nikech gikuong’o ji, kendo giriambo. Eka ji duto nong’e ni Nyasaye ema rito Israel, kendo ni lochne olandore e piny ngima. Wasika duogo godhiambo, kendo gilworore e dala, ka gigueyo ka guogi. Giwuotho e dala koni gi koni ka gidwaro chiemo, kendo ging’ur ka ok giyud moromogi. An to nabed ka apako tekoni. Okinyi kokinyi anawer kapako herani mosiko, nikech isebedona kar konyruok. A lwandana, anapaki gi wer. In e kar konyruokna, yaye Nyasaye, bende in ema ihera. A Nyasaye, isedagiwa, kendo isemiyo olowa. Mirima osemaki kodwa, to koro yie iduog irwa. Isemiyo piny otetni, mobarore tiarara, to koro los kuonde mobarorego, nimar ochiegni kethore chuth. Isemiyo jogi oneno thagruok mang’eny miwuoro! Adier, isemiyo wakwang’ ka joma omadho kong’o makech! Ne ichungo bandera, mondo joma oluori ochokre, to ne gilokore, mi giringo wasikgi. Reswa gi tekoni, kendo winj lemowa, mondo joma ihero oyud konyruok. Nyasaye nowuoyo gie kar dakne, kowacho niya, “Kaka koro aselocho, abiro dhi mondo apog dala mar Shekem, kaachiel gi holo mar Sukoth ni joga. Piny Gilead gi piny Manase gin maga. Efraim en oguta, kendo Juda en ludha mar loch. Piny Moab to nobed mana karacha mar lwok, kendo Edom nobed kama aboloe wuochena. Bende jo-Filistia ne paro ni diloya, mi go mahu adier?” A Nyasaye, en ng’a mabiro tera e dala mochiel motegnono? Koso en ng’a ma notelna ka tera e dala mar Edom? Bende en adiera ni isedagiwa? Donge ibiro dhi e lweny gi jolwenjwa? Konywa kedo gi wasikwa, nimar kony mar dhano ok nyal gimoro! Ka Nyasaye konyowa, to wabiro kedo gi chir, nikech en ema obiro loyonwa wasikwa. A Nyasaye, winj ywakna, kendo chik iti ni lemona. Ka chunya chandore kuma bor gi dala, to aluongi. Ting’a malo, iketa ewi lwanda mohinga gi bor mondo aresra, nimar in e kar konyruokna, kendo in e ohinga ma sirona wasigu. We adag e hembi kuom ngimana duto, mondo ayud resruok e tipo mar bwombeni. A Nyasaye, isewinjo singruokna, kendo isemiya mwandu ma joma oluori yudo. Yie imed ruoth higni mang’eny mondo odag aming’a. Onego orit piny nyaka chieng’, ka in kode, A Nyasaye. Ee, rite gi herani mosiko kod adiera mari. Eka abiro paki gi wer nyaka chieng’, kendo pile abiro chiwoni gik ma asesingora ni nachiw. Nyasaye kende ema ayiengora kuome, kendo resruokna wuok mana kuome. En kende e lwandana kendo jawarna. Adier, en e kar konyruokna, omiyo ok anyal yiengni. Un duto ubiro monjo ng’at achielni nyaka karang’o mondo unegi? To ochalo mana gi ohinga mobam madwaro podho, kata chiel mohungore konchiel! Udwaro gole mondo oa e duong’ne, kendo umor gi wacho miriambo. Uguedhe gi dhou maoko, to chunyu maiye kuong’e akuong’a. Nyasaye kende ema ayiengora kuome. Ee, en ema aketo genona kuome. En kende e lwandana kendo jawarna. Adier, en e kar konyruokna, omiyo ok anyal yiengni. Warruokna gi nyinga maber wuok mana kuom Nyasaye. En lwandana ma ageng’orae, kendo en e kar konyruokna. Un jowa, genuru kuom Nyasaye kinde duto. Nyiseuru chandruok duto ma ungo, nimar en e kar konyruokwa. Adier, dhano chalo mana gi muya, kendo onge gima onyalo. Ka ikete e rapim, to ok opek kata matin. Oyot moloyo muya! Kik uket genou kuom timbe mahundu, kendo kik ugen yudo gimoro e yor mecho. Kata ka mwandu omedore, to kik ugen kuomgi. Pile asewinjo ka Nyasaye wacho ni teko duto gin mage, kendo ni herane osiko mochwere. A Ruoth Nyasaye in iwuon imiyo ng’ato ka ng’ato, pok maromre gi timne. A Nyasaye, in e Nyasacha, kendo agombo mondo aneni. Siso omaka kodi, kendo riyo mar ng’eyi oloya mana kaka piny motwo gombo koth. Kuom mano, we aneni e kar dakni maler, mondo aneye tekoni gi duong’ni. Herani mosiko ber moloyo bedo mangima, omiyo abiro paki. Abiro goyoni erokamano e kinde duto mag ngimana, kendo analami, kating’o bedena malo. Chunya nobed mamor mana ka ng’ama ochamo ondhudho kod mo, moyieng’, kendo napaki ka awer gi mor. Ka anindo e kitandana, too in ema apari. Ee, otieno duto aparo mana in, nikech pile isebedo konyruokna. Awer gi ilo ka ayueyo e tipo mar buombeni. Apadora kuomi, kendo lweti rita maber. To joma temo nega biro dhi e piny joma otho. Adier, noneggi e lweny, kendo ondiegi ema nocham ringregi. Ruodhwa to nobed mail nikech Nyasaye, kendo jogo duto matimo singruok e nying Nyasaye bende nobed mamor. Jomriambo to noum dhogi! A Nyasaye, winj ywakna, nikech an e chandruok. Konya kuom bwok ma wasika bwogago. Rita kuom gik ma joricho dwaro timona, kendo konya e lwet joma timbegi mono. Gipiago lewgi mana ka ligangla, kendo gichielo weche mager mana ka asere. Gipondo kendo gichielo joma beyo gi aserni. Ee, gichielogi apoya, ka ok giluoro gimoro. Gijiwore kendgi giwegi kuom timbegi maricho, kendo gipenjore mana kama onego gichikie obathgi, ka giparo ni onge ng’ama nenogi. Gichano timbegi maricho gi rieko maling’ling’. Yaye! Chuny dhano gi parone lich manade! To Nyasaye tiekogi gi aserni mage, kendo gipo mana ka ohinygi malit. Weche ma giwacho giwegi ema nomi ologi. Ji duto ma onenogi biro goyonigi siboi, kendo nobed maluor. Ginihul gima Nyasaye osetimo, kendo ginipar matut kuom timbene madongo. Joma kare duto nobed gi ilo, nikech gima Ruoth Nyasaye osetimo. Giniyud konyruok kuome, kendo ji duto mabeyo nopake. A Nyasaye, ji nyaka paki Sayun, kendo chiwni gik ma gisesingore, nikech in e Nyasaye mawinjo lemo mag ji. Ji duto biro biro iri nikech richogi. Yaye, kethowa ohingowa, to in ema ing’wononwa kuomgi. Joma iyiero mondo obi odag e odi maler gin johawi. Gik mabeyo manie odi biro romowa. Gin gik moguedhi mag Hekalu magi maler. A Nyasachwa kendo jawarwa, idwokowa kitimo gik madongo miresowago. In ema ji duto modak e piny ogeno kuomi, koda ka joma odak kuonde maboyo loka nam. Iguro gode gi tekoni mondo gisik kuonde ma iketogie. Mano nyiso tekoni maduong’. Ikueyo wuo mar nam gi mar apaka. Koko mar ogendini bende ikueyo. Kata mana joma odak kuonde maboyo bedo maluor ka owinjo gik madongo ma isetimo. Timbeni kelo mahu mar mor e tung’ piny gi tung’ piny. Pile iguedho piny kikelo koth ma miyo obedo momew. Aoreni ok duon, kendo gimiyo puothe nyak maber Mano e kaka iguedho piny! Ikelo koth mathoth e puothe mopur, kendo imiyogi bedo mang’ich. Iseguedho piny, omiyo wayudo cham maber. Kamoro amora ma idhiye, cham ng’enyie. Lege duto jamni opong’o, kendo kor gode duto otimo mor lilo. Rombe opong’o pewe, kendo holni duto cham onurie. Omiyo gode gi pewe gi holni goyo koko kendo wer nikech gimor. Un ji duto, pakuru Nyasaye ka ukok gi mor. Weruru nyinge maduong’ kumiye pak mang’ongo. Pakuru Nyasaye niya, “Mano kaka gik mitimo lich miwuoro! Tekoni duong’ ahinya, omiyo wasiki kulore gi luoro e nyimi. Ji duto modak e piny lami kendo paki, ka gimiyo nyingi duong’.” Biuru mondo uneye gik madongo ma Nyasaye osetimo ni ji. Ne oloko nam odoko lowo motwo, mi kwerewa ong’ado aora gi tiendegi! Kanyo ne gibedo mamor nikech gima ne otimo. Orito piny gi tekone nyaka chieng’, kendo orango gik ma ogendini timo. Kuom mano kik ji moko tem ni piem kode! Un ogendini duto, pakuru Nyasachwa, kendo dwondu mupakego mondo owinji. En ema oseritowa mangima, kendo ok oseweyo wachwanyore mi wapodho. A Nyasaye isepwodhowa mana kaka ipwodho fedha gi mach. Ne iweyo wamoko e obadho, mi imiyowa thagruok maduong’. Ne iweyo wasikwa onyonowa, mi mach owang’owa, kendo ohula oywoyowa, to koro isekelowa kama wanyalo yweyoe. Abiro kelo misengni miwang’o pep e hekalu mari, ka achiwoni gik mane asingora. Kane an e chandruok ne asingora ni natimni misengni. Emomiyo koro abiro chiwo jamni machwe mondo owang’ e kendo mar misango, kendo iro mar imbe miwang’o nodumni mamit ka ubani. Un ji duto muluoro Nyasaye, biuru mondo anyisu gik ma osetimona. Ne aywakne mondo okonya, kendo ne aikora mar pake gi wer. Ka dine bed ni richo mitna, to Ruoth Nyasaye dine ok owinja. To osewinja adier, kendo osechiko ite ni lemona. Apako Nyasaye, nikech ne ok odagi lemona, to osiko ohera pile. A Nyasaye, kechwa mondo iguedhwa, kendo rangwa gi ng’wono. Eka mondo piny duto ong’e yoreni, kendo ogendini duto bende ong’e teko miseresogo ji. A Nyasaye, onego ogendini duto paki. Adier, ogendini duto mondo opaki! Onego ogendini duto bed mamor, kendo wer gi ilo, nikech ing’adonigi bura gi adier, kendo itelonigi duto. A Nyasaye, onego ogendini duto paki. Adier, ogendini duto mondo opaki! Piny osechiek maber! Nyasaye ma Nyasachwa oseguedhowa. Ee, Nyasaye oseguedhowa adier, omiyo ji duto onego omiye luor, kamoro amora ma gidakie. Nyasaye onego oa malo mondo oke wasike! Jogo mamon kode onego oringe! Kaka yamo tero iro mabor, e kaka Nyasaye bende biro riembogi mabor, kendo kaka odok leny but mach, e kaka joricho bende norum e nyim Nyasaye. To joma kare nobed gi ilo, kendo nobed mamor e nyime. Adier, ginibed mamor malich! Weruru ni Nyasaye! Pakuru nyinge gi wer. Ee, denduru Ng’ama ringo gi gache e boche polo. Nyinge en Ruoth Nyasaye. Beduru mamor e nyime. Nyasaye modak e Hekalu mare maler rango nyithi kiye, kendo rito mond liete. En ema omiyo joma piny ochamo mier mondoo odagie, kendo ogonyo joma otue, oketo kama ber. Joma odage to nodag mana e piny motwo. A Nyasaye ma ruodh Sinai, e kinde mane itelo ni jogi king’ado thim, piny noyiengni, kendo polo nomiyowa koth, nikech biro mari, yaye Nyasach Israel. Ne imiyo koth maduong’ ochue, mi oloso piny mane osebedo mool. Jogi iwuon nodak kuno. Kuom ng’wononi nimiyo jochan gik ma gichando. Ruoth Nyasaye nogolo wach, mi oganda maduong’ mar mon nolando wach maberno. Ruodhi gi jolwenjgi noringo lweny, kendo mon manie mier nopogo gik moyaki. Ne gichalo akuche mobaw gi fedha, kendo ma bwombegi obaw gi dhahabu, To ere gima omiyo jou moko nodong’ adong’a dala, karito rombe? Kane Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto okeyo ruodhi e got Zalmon, ne omiyo pe ochue kanyo. Bashan en got maduong’ manadi! En got man gi tunge mang’eny maboyo, to un gode madongo kendo maboyo, ere gimomiyo urango got mane Nyasaye oyiero mondo odagie kusungoru? Ruoth Nyasaye biro dak kanyo nyaka chieng’! Kane Ruoth Nyasaye owuok Sinai kadhi e Hekalu mare, ne en gi geche lweny madongo gana gi gana. Oidho malo, ka otelo ni joma omako e lweny. Bende oseyudo mich, koda ka kuom joma piem kode. Ruoth Nyasaye nodag kanyo nyaka chieng’. Pakuru Ruoth Nyasaye mating’o chandruokwa pile. En e Nyasaye ma warowa. Nyasachwa en Nyasaye makonyo ji. Ruoth Nyasaye e Nyasachwa ma resowa e tho. Adier, Nyasaye nobar dier wi wasike. Ee, nopuod wi jogo mosiko ka timo richo. Ruoth Nyasaye osewacho niya, “Abiro duogo wasiki ka agolo Bashan. Adier, abiro duogogi, ka agologi e kude mag nam, mondo iyor rembgi kendo guogi magi onang’ remo mang’eny kaka ginyalo.” A Nyasaye, kibiro, to ji duto neni, Ee, ji neni, A Nyasaye ma Ruodha, kidonjo e Hekalu mari gi duong’. Jower otelo, to jogo thum luwogi, ka nyiri magoyo nyiduonge ni e diergi. Giwer ka giwacho niya, “Pakuru Nyasaye e chokruok mar joge. Un duto nyikwa Israel, pakuru Ruoth Nyasaye.” Dhood Benjamin, ma en dhoot matinie moloyo, ema okwongo biro. Bang’e jotend Juda biro gi ogandagi, kendo jotend Zebulun gi jotend Naftali luwogi. A Nyasaye, nyis tekoni ma isekonyowago e Hekalu mari man Jerusalem, kama ruodhi kelonie chiwo. To kwer piny Misri, machalo gi le mager modak e odunduno, kendo kwer ogendini mamoko, machalo kweth ruedhi gi nyiroye. Giduto mondo gikulreni, ka gikeloni fedha. Ka ogendini duto mohero lweny. Joote madongo moa Misri nobi iri. Jo-Ethiopia to noting’ bedegi malo ka lami, A Nyasaye. Weruru ni Nyasaye un ogendini mag piny. Ee, weruru wende pak ni Ruoth Nyasaye. Weruru ni Ng’ama ringo gi gache e kor polo ma nyaka nene. Winjeuru ka okok gi duol maduong’. Huluru teko Nyasaye! Duong’ne okwako Israel, kendo tekone nenore e kor polo. Mano kaka Nyasach Israel lich e Hekalu mare! Ochiwo teko gi loch ni joge. Pakuru Nyasaye. A Nyasaye, resa, nimar pi oima, mochopo e ng’uta! Kendo anyumora e chuodho matut, kama onge lowo motegno ma anyalo chungoe. Adier, an e chuny pi matut, kendo apaka chiegni tera. Aseywak ni mondo okonya, mi aol, kendo dwonda rama! Wengena bende oowore kuom rangi mondo ikonya. Joma mon koda kayiem nono ng’eny, moloyo yie wiwa gi ng’eny, bende joma hangona wach kendo dwaro nega, rateke mokadho! Ne gichuna mondo amigi gik mane ok akwalo. A Nyasaye, ing’eyo kaka fupa chalo, kendo onge richona kata achiel ma ikia. Kik iwe akel wichkuot ni joma ogeno kuomi, A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Kik iwe akel ayany ni jogo malami, yaye Nyasach Israel. Aseyudo chuny malit ka ji yanya nikech in, kendo wiya okuot ma ok anyal ting’o wang’a. Achalo ni owetena ka ng’ama pok gineno. Joodwa to achalonigi mana japiny moro nono. Hera ma aherogo Hekalu mari wang’o chunya ka mach, kendo ayany ma ji yanyigo ema koro iyanyago. Abolora kasando ringra kendo ka atueyo chiemo, to ji yanya ayanya. Arwakora gi pien gugru, to ginyiera anyiera. Gikuodha e dala, kamoro amora ma giwuothoe kendo jomer chuogona wer ma gijarago. A Ruoth Nyasaye, an to abiro lami. Dwoka, yaye Nyasaye, e sa asaya mihero, nikech herani duong’, kendo nimar irito singruok mane itimo ni niwar ji. Resa, kik anyumra e chuodho, kendo rita kuom wasika, bende kik iwe pi matut tera. Kik iwe ohula ywoya, kendo kik iwe anim e kut, kata kik iwe bur liel mwonya. A Ruoth Nyasaye, dwoka nikech ber mar herani maduong’ mosiko. Bi ira kuom ng’wononi maduong’. An jatichni, kik ipandna wang’i, to yie idwoka sani nikech an e chandruok maduong’. Bi mondo iwara, kendo iresa e lwet wasika. In ing’eyo kaka ji miya chuny lit, kendo ing’eyo kaka gijara kendo gikuodo wiya, wasika duto bende ineno. Ayany ma ji yanyago osenego chunya ma onge kaka akony. Ne ageno ni ji dikecha, to ne ok aneno. Bende ne aparo ni dayud kony, to ne ok ayudo. Kane kech kaya, to ne gimiya mana kwiri mondo acham, kendo kane riyo oloya, to ne gimiya mana kong andwayo mondo amadhi. Chiembgi giwegi ema mondo obednigi obadho, kendo sewni ma gitimo onego okelnigi masira! Wang’gi mondo oimre, kik ginen, kendo imi dendgi osik ka kirni. A Nyasaye, onego ito mirimbi mager kuomgi, kendo sandgi malit kikecho. Onego kambigi dong’ nono, maonge kata ng’at achiel modong’ ka ngima e hembe, nimar gisando ng’ama isekumo, kendo gigoyo siboi ni joma isehinyo! Kumgi kuom richogi duto, kendo kik iwe giyud warruok moa kuomi. Onego ruch nyinggi oko e kitap ngima, bende onego kik kwan-gi kaachiel gi joma kare. An to an jachan kendo rem rama, omiyo ting’a malo kendo resa, a Nyasaye. Abiro pako Nyasaye gi wer, kendo abiro miyo nyinge duong’, ka agoyone erokamano. Mano biro miyo Ruoth Nyasaye mor, moloyo misango motimne gi rwath, kata bed mana ni en rwath maber manade! Ka jochan neno kamano, to gibiro bedo mamor, kendo jogo malamo Nyasaye, chunygi biro duogo. Ruoth Nyasaye winjo ywak jochan, bende wiye ok wil gi joge motue. Un polo gi piny kod nembe, kaachiel gi gik moko duto manie iu, pakuru Nyasaye. Enores Sayun, kendo nochak oger miech Juda. Joge nodag kuno, kendo nobed weg piny. Ee, nyikwa jotichne nokaw pinyno, kendo jogo mohere nodag kuno. A Nyasaye, resa! Reti piyo mondo ikonya, yaye Ruoth Nyasaye. We joma dwaro ketho ngimana wigi okuodi, mi ng’eng’ nono, bende jogo ma giyo ka mor ni ahinyora, onego dwok chien ka wigi okuot. Ee, joma goyona siboigo onego odhier nono nikech ologi. To ji duto mabiro iri onego bed mamor kendo mail. Onego ji duto mohero warruok maa kuomi wach pile niya, “Mano kaka Nyasaye duong’!” An jachan kendo ok anyal yudo kaka akonyora, omiyo yie ibi ira piyo, yaye Nyasaye. In e jakonyna kendo jawarna. A Ruoth Nyasaye, kik ideki! A Ruoth Nyasaye, in ema ageno kuomi. Kik iwe loya, mi wiya kuodi, to ka in Nyasaye makare, konya kendo resa. Chik iti iwinj gima awacho, mondo iwara. Bedna lwanda ma aresorae, kendo ohinga motegno mogeng’a. To adier, inie lwandana kendo ohingana. A Nyasaye, resa kuom joricho. Ee, gola e teko joma ger ma timbegi mono. Ruoth Nyasaye, aketo genona kuomi, mana kaka asebedo ka atimo chakre aa e nyathi. Asetenora kuomi nyaka ne nywola, bende isebedo kirita nyaka ne aa ei mama. Pile abiro bedo ka apaki. Ngimana osebedo ka odhiero ji mang’eny, to in e jaritna maratego. Odiechieng’ duto asiko ka apaki, kendo ahulo duong’ni maler. Kik koro idaga ni ati! Adier, kik tinde ijwang’a ni tekra orumo. Wasika chano kaka diginega. Giwacho niya, “Nyasaye osejwang’e! Walaweuru mondo wamake, nikech onge ng’ama nyalo rese!” A Nyasaye, kik ibed mabor koda, to yie ikonya piyo, yaye Nyasacha. Joma nega onego lo kendo rum. Adier, mad kuod wi joma dwaro hinya, mi ng’eng’ nono. An to pile abiro keto genona kuomi, kendo anamed mana paki. Anahul timni makare, kendo pile anawuo kuom warruok maa kuomi, kata obedo ni otut modhiera winjo kamano. Ruoth Nyasaye, anapak timbeni madongo, kendo anahul timni makare. Ee, anahul timni kende. A Nyasaye, isepuonja nyaka ne aa e nyathi, kendo ndalona duto asebedo ka ahulo timbeni miwuorogo. To kaka koro ati, kendo wiya oselokore lwar, yie kik ijwang’a, yaye Nyasaye! Bed koda ka ahulo tekoni gi duong’ni ni tienge duto mabiro. A Nyasaye, timni makare tundo nyaka e polo malo! Isetimo gik madongo, omiyo onge ng’ama romo kodi. Isemiyo aneno chandruok gi rem malit, to ang’eyo ni ibiro meda teko, kendo ibiro gola e liel. Ibiro meda duong’ moloyo, kendo ibiro chako ikueyo chunya. A Nyasaye, abiro paki ahinya gi thum, nikech in jaadiera. Abiro weroni wende gi thum, yaye Ng’ama Ler mar Israel. Anakog gi mor, ka agoyoni thum. Adier, abiro wer gi tekra duto, nikech isewara. Pile anawuo kuom timni makare, nikech joma ne dwaro hinya oselo, mi wigi okuot. A Nyasaye, puonj ruoth mondo ong’ad bura mana gi adierani, kendo ipuonje timni makare. Kamano enorit jogi gi adiera, kendo notel ni jochan e yo makare. Ji modak e gode madongo gi matindo onego odag maber gi kue. Ruoth onego ong’ad bura kare ni joma chandore, kendo okony jochan, mi olo joma thirogi. Onego jogi sik kalami ndalo duto, mana kaka chieng’ gi due osiko ka rieny. Ruoth onego chal gi koth machue kendo miyo piny bedo mang’ich. Tim makare onego olandre e ndalone, kendo ji onego odhi maber nyaka chieng’. Pinye nochakre e bath nam man yo wuok chieng’, nyaka bath nam man yo podho chieng’, kendo nochakre aora Yufrate nyaka tung’ piny. Ogendini modak e piny motwo nokulre e nyime, kendo wasike noriere piny tir kobolore. Ruodhi mag Spania kod mag pinje manie dier nam nogolne osuru, kendo ruodhi mag Arabu gi mag Ethiopia bende nokelne mich. Kamano ruodhi duto nokulrene, kendo ogendini duto notine. Ka joma odhier oywakne, to oreso, kaachiel gi jochan kod joma onge gi ng’ama dikonygi. Okecho joma ithiro kendo modhier, bende oreso ngima jochan. Ogologi e thagruok, kendo e timbe mahundu, nimar okwano ngimagi ka gima nengogi tek. Ruoth mondo odag aming’a. Onego oyud chiwo mar dhahabu moa Arabu. Bende onego lemne kinde duto, kendo hap Nyasaye mondo obed kode pile. Onego chiemo obed mang’eny e piny, kendo cham machiek e gode mondo obed mogundho ka chamb Lebanon. Ji onego opong’ mier mana ka lum manie pap. Wich kik wil gi nyinge, kendo humbe mondo osiki nyaka chieng’. Ogendini duto mondo opake, kendo onego ji duto kwa Nyasaye mondo oguedhgi kaka oseguedho ruoth. Pakuru Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel! En kende ema otimo gik malichgi. Pakuru nyinge maduong’ nyaka chieng’, kendo duong’ne maler mondo opong’ piny! Amin! Mano e giko lemo mag Daudi wuod Jesse. Mano kaka Nyasaye ng’won ni jo-Israel! Adier, ong’won ni jogo man gi chuny makare! An to ne achiegni podho, ka tiendena dwaro kier, nikech nyiego ne omaka gi josunga, ka aneno kaka joricho mew. Rem ok ramgi; gin roteke, kendo dendgi ber. Ok githagre kaka ji mamoko thagore. Adier, gionge gi chandruok ma ji mamoko nigo. Mano emomiyo girwakore gi sunga mana ka ng’ama orwako thiwni, kendo girwakore gi kwinyo mana ka ng’ama orwako kandhu. Wengegi ofinyo, kendo chunygi opong’ gi timbe mamono. Gicharo ji mamoko ka giwacho gik maricho, kendo gisungore ka mbaka mag thiro ji mamoko ema gigoyo. Giwuoyo marach kuom Nyasaye manie polo, kendo gigolo chike ni joma nie piny ka gisungore. Omiyo koda ka jo-Nyasaye odok irgi, kendo oyie mamor gi gik moko duto ma giwacho. Giwacho niya, “Nyasaye ok bi ng’eyo! Adier, Ng’ama Duong’ Moloyo ok bi fwenyo!” Mano e kaka joricho chalo. Gin gi gik moko mang’eny, kendo pile mwandugi medore ameda. Kuom mano, a Nyasaye, aritora maler, ma ok amul richo, mana kayiem nono, nimar achandora pile odiechieng’ duto, ka ikuma okinyi kokinyi. To ka da bed ni ne asewacho weche ma kamago, to da abedo andhoga ni jogi! Omiyo ne atemo matek mondo ang’e tiend wachno maber. To ne odhiera ng’eyo, nyaka ne adonjo e Hekalu mari, eka awinjo gima notimre ni joricho e giko. Chutho iketogi kuonde makier, mi imiyo gilwar e tho. Itiekogi ka diemo wang’! Masiche malich lal kodgi nono. A Ruoth Nyasaye, gichalo lek malal nono gokinyi, ma, kichiew, to wiyi osewilgo. Kane iya owang’, mi chunya odoko malit, to ne abedo mofuwo ka dhiang’ e nyimi. Kata kamano, e kinde duto in koda, kimako lweta. Itelona, king’adona rieko, kendo chieng’ giko inirwaka kar duong’. Ere ng’at moro ma an go e polo mak mana in? Kuom mano, ere gimoro machielo ma anyalo dwaro e piny? Parona gi denda nyalo bedo manyap, to in e tekra, A Nyasaye. In kendi e mwanduna nyaka chieng’. Chutho, joma oweyi biro lal nono, kendo initiek jogo ma ok oyie kuomi. An to aonge gi gima berna, moloyo bedo machiegni kodi, yaye Nyasaye. A Ruoth Nyasaye, in ema aseyieri mondo ibedna kar konyruok mondo aland gik moko duto misetimo. A Nyasaye, isejwang’owa kamano nang’o? Bende mirima biro maki gi jogi iwuon nyaka chieng’ adier? Parie joma ne iyiero chon mondo obed jogi. Gin joma ne iwaro mondo obed ogandani iwuon. Bende parie got Sayun kama ne isedakie. Bi mondo iwuoth e dala mane osekethoreni. Wasikwa oseketho Hekalu mari chuth. Wasiki nopong’o Hekalu gi koko, kendo ne gichungo bandechegi ka ginyiso ni gisekawe. Ne gigoye piny mana ka joma tong’o yien gi ledhi, kendo ne gibaro gik mopa duto gi ledhi kod nyundo. Bende ne giwang’o Hekalu mari gi mach, mi gidwanyo kama ilamie. Adier, ne gikethe chuth! Ne gichano mondo gitiekwa pep, kendo ne giwang’o kamoro amora milami e piny. Ok wanyal neno gik maler mane watiyogo e lemo, bende koro waonge jonabi. Waonge gi ng’at mong’eyo ni gima osetimoreni biro siko nyaka karang’o. A Nyasaye, wasikwa biro jarowa kuom kinde marom nadi? Koso gibiro yanyo nyingi nyaka chieng’? Ere gima omiyo itamori konyowa? Koso ang’o momiyo ing’wonyonwa lweti? To in Nyasaye, isebedo Ruodhwa nyaka nene, kendo isebedo kilocho e piny ngima. Ne ipogo nam gi tekoni mang’ongo, mi itoyo wiye mag ondiegi nam. Adier, ne itoyo wiye mag Levayathan, mi imiyo joma odak e thim ringre mondo ocham. Nimiyo sokni gi aore omol, kendo in ema nimiyo aore ma ok duon oduono. In ema ne ichueyo odiechieng’ gi otieno, mi iketo wang’chieng’ gi due karegi. Niketo tong’ mag piny. Oro gi chwiri bende in ema niketo. To par ineye A Nyasaye, kaka wasiki mofuwo jari. Kik ijwang’ jogi moheri e lwet wasikgi makwiny, kendo kik wiyi wil gi jotichni misando, to par singruok mane itimo kodwa. Kuonde duto motimo mudho e piny opong’ gi timbe mahundu. Kik iwe lo joma ithiro, to joma odhier kendo ma jochan mondo opaki. A Nyasaye, a malo mondo ihul wachni iwuon, kiparo kaka joma kiayi jari pile odiechieng’ duto. Wiyi kik wil gi koko mar mirima ma wasiki goyo sa ka sa. Wagoyoni erokamano, A Nyasaye. Ee, wagoyoni erokamano. Wahulo kaka iduong’, kendo walando gik madongo misetimo. Nyasaye wacho niya, “Ka kinde ma aseketo mondo ong’adie bura ochopo, to abiro ng’ado bura. Kata obedo ni piny oyiengni, mi ji duto modakie kihondko omako, to an ema nagur mise mage motegno. Akwero josunga niya, ‘Weuru sungoru!’ Joricho bende akwero ni, owe kawore. Ee, awachonigi giduto mondo giwe timbegi mag sunga gi mag tok teko.” Teko mar ng’ado bura ok wuog yo wuok chieng’ kata yo podho chieng’. Bende ok owuog yo nyandwat kata yo milambo, to Nyasaye e jang’ad bura. Odwoko ji moko piny, to moko oting’o malo. Ruoth Nyasaye oting’o kikombe mar divai mochiek makech e lwete, kendo ogamo ni ji mondo omadhi. Joricho duto onego madhe pep, koda ka duche! An to abiro pako Nyasach Jakobo. Ee, abiro pake gi wer nyaka chieng’. Enotiek teko joricho, to teko mar joma kare nomedre ameda. Nyasaye rahuma e piny Juda, kendo nyinge duong’ e piny Israel. Jerusalem e dalane. Ee, odak e got Sayun. Kanyo ema ne oturoe aserni gi okumbni kod ligengni mag wasigu. A Nyasaye, mano kaka nyingi duong’! Mano kaka iwuotho motegno, ka iduogo ia e gode kuma ne iloyoe wasiki. Jolweny ma jochir osedendi, kendo koro ginindo mana nindo mar tho. Onge kata ng’at achiel modong’ ma dikonyre gi gigi mag lweny. Kane ibwogogi, yaye Nyasach Jakobo, farese gi joithgi nogore piny, mi parogi olal. To in, A Ruoth, ilich manade! Ere gima dichung’ e nyimi ka ikecho? Ne imiyo bura ming’ado ong’ere gie polo. Piny nobedo moluor, kendo oling’ thi, kane ichung’ mondo ing’ad bura, kendo mondo ires ji duto ma ithiro e piny ka. Kata mana mirimb dhano keloni pak, kendo jogo motony e lweny nopaki e sewni ma gitimoni. Miuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu gima ne usingoru ni unumiye, kendo un ogendini duto modak machiegni, keluru mich ni ng’ama ji duto oluoro. En ema omiyo jodongo bolore, kendo obwogo ruodhi madongo mag piny. Aywak ni Nyasaye matek. Ee, aywak matek, kendo owinja. E kinde mane anie chandruok to ne alamo Ruoth. Otieno duto ne ating’o bedena malo, ka alemo, to chunya ne ok nyal yudo kue. Kane aparo Nyasaye, to ne ahum nono, kendo kata kane aparo matut, to chunya nyosore anyosa. Nyasaye ne ok we anindi, kendo ne aparora ma ok anyal wuoyo. Ne aparo ndalo mosekadho. Higni machon bende ne aparo. Otieno duto nasiko ka aparo mana kamano. Ne aparo matut, kapenjora niya, “Ruoth biro dagiwa nyaka chieng’ koso? Bende nochak ohera kendo? En adieri ni ng’wonone orumo chutho? Koso singruok mare ti oweyo? Wi Nyasaye osewil gi bedo mang’won koso? Koso mirima osemiyo oweyo kecho ji?” Kane aseparo mago duto, ne awacho niya, “Gima litna moloyo en ni Nyasaye koro onge gi teko.” A Ruoth Nyasaye, anahul timbeni madongo. Adier, anapar honni mane itimo e kinde mokadho. Anapar gik moko duto ma isetimo. Ee, anapar timbenigo matut. Gik moko duto mitimo ler, yaye Nyasaye. Onge Nyasaye moro maduong’ ka in. In e Nyasaye matimo honni. Ne inyiso tekoni maduong’ e kind ogendini, kane ireso jogi ma nyikwa Jakobo kod nyikwa Josef. A Nyasaye, kane pige oneni, to ne gidoko maluor, kendo kude mag nam nowalo. Boche polo nokelo koth maduong’, kendo polo noriadore, ka mil koni gi koni. Adier, polo noriadore malich e yamb kalausi, mi omenyo piny duto. Piny bende notetni kendo oyiengni. A Nyasaye, niwuotho, king’ado nam matut, to ger tiendi ne ok nyal ne. Ne itayo jogi ka jakwath, ka gin e lwet Musa gi Harun. Un joga, chikuru itu ni puonjna, mondo uwinj gima awacho. Abiro wuoyo kodu gi ngero, ka anyisou tiend midhierni mane otimore chon. Gin gik ma wasewinjo mi wang’eyo, kendo mane kwerewa ohulonwa. Ok wanapandgi ni nyithindwa, to wananyis tieng’ mabiro teko Nyasaye gi timbene madongo, kod gik malich miwuoro ma osetimo. Nyasaye nomiyo jo-Israel ma nyikwa Jakobo chikene gi buchene, mane ochiko kwerewa mondo opuonj nyithindgi, kendo nyithindgigo opuonj tieng’ mabiro, mondo nyikwagi bende opuonjre wechego. Kamano joma birogo noket genogi kuom Nyasaye, kendo wigi ok nowil gi gima ne osetimo, to pile ginirit chikene. Ok onego gichal gi kweregi mane wigi tek, kendo mane odagi luoro Nyasaye. Ne gin joma chunygi yomyom, kendo ma ok ogeno kuom Nyasaye. Jo-Efraim mane kedo gi atung’ kod asere ne oringo lweny. Ne ok girito singruok mane gisetimo gi Nyasaye. Kamano ne gitamore rito chikene. Wigi ne owil gi gik mane osetimo, kaachiel gi honni mane osetimo, Nyasaye notimo honni e thim mar Zoan e piny Misri, mana ka kweregi neno. Ne obaro nam, mi otelonigi nyaka gikadho, ka pi ogingore ka ohinga koni gi koni E kinde mag odiechieng’ ne otelonigi gi bor polo, to otieno duto ne otelonigi gi mach maliel. Ne obaro lwendni e thim, mi omiyogi pi mathoth ka pi nam. Ne omiyo sokni owuok e lwanda, mi pi omol ka aora. To kata kamano, pod ne gisiko mana ka gitimo richo e nyime, kendo ne gipiem e thim gi Ngama Duong’ Moloyo. Ne gitemo Nyasaye marayiem, ka gikwaye chiemo mondo gineggo kech. Ne giwuoyo kuome marach, ka gipenjore, niya, “Bende Nyasaye nyalo miyowa chiemo e thim ka adier? Chutho nogoyo lwanda, mi pi obubnie molokore aore, to koro kuon gi ring’o bende domiwa?” Kane Ruoth Nyasaye owinjo kamano, nokecho gi nyikwa Jakobo, mi omonjogi gi mach. Adier, mirima mager nomake gi jo-Israel, nikech ne ok giyie kuome, kendo ne ok gigeno ni doresgi. To kata kamano nogolo chik mondo dhout polo oyawre. Eka nomiyo manna, ma en chiemo moa e polo, ochuenigi ka koth mondo gicham. Kamano Nyasaye nomiyogi chiemb malaika, mi gichamo nyaka giyieng’. Bang’e tekone nomiyo yamb ugue gi yamb milambo okudho, moorogi winy mang’eny ka kuoyo manie dhonam, mi gibedo gi ring’o mogundho ka lowo. Winjgo ne olwar e dier kambi kuonde duto ma hembe nitie. Kuom mano ji nochiemo moyieng’, nikech Nyasaye nomiyogi gima ne gigombo. To kata kamano wuochegi ne ok orumo, omiyo kane pod gichiemo, Nyasaye nokecho kodgi ahinya, monego jogi marateke, ma yawuot Israel mabeyoe moloyo. To kata obedo ni ne otimonigi honni madongo kamano, to ji pod ne osiko timo mana richo, kendo ne ok ginyal yie kuom Nyasaye. Mano omiyo Nyasaye nong’ado ndalogi machiek, kokelonigi masiche apoya. To kane ochako negogi, joma odong’ nolokore odok ire, kendo olame matek. Ne gifwenyo ni kara Nyasaye Maduong’ Moloyo e lwandagi kendo jawargi. To kata kamano ne giwuonde ka giwachone mana weche mag miriambo. Ne ok giketo chunygi kuome, bende ne giweyo singruok mane gisetimo kode. En to nokechogi, mong’wononigi kuom richogi, mi ok otiekogi. Kinde mathoth ne omwonyo mirimbe, nikech ne ok odwar kecho kodgi. Ne ong’eyo ni ne gin mana ji matho, machalo yamo makudho kendo kadho. Ne gipiem kode e thim ndalo mang’eny, kendo ne gimiye mirima ndalo mathoth!. Adier, ne gitemo Nyasaye kinde mang’eny, nyaka ne gimiyo Ng’ama Ler mar Israel okecho. Wigi ne owil gi tekone maduong’, bende ne ok giparo chieng’ mane oseresogie kuom wasikgi, kendo kaka notimo timbe madongo kod honni e thim Zoan e piny Misri. Ne oloko aore remo, omiyo jo-Misri ne ok nyal modho e aorego. Ne ooro lwang’ni kuomgi mokayogi. Ogwende bende nokelo, moketho pinygi. Ne ooro kungu mondo ocham chambgi. Dede bende nooro mondo oketh puothegi. Noketho mzabibu maggi gi pe, kendo notieko ng’opegi gi koyo mang’ich thi. Ne onego dhogi gi pe, kendo rombe gi diek bende nomiyo polo onego. Notoyo kuomgi mirimbe mager, kokecho ahinya, ka ooro malaika maketho gik moko. Ne ok ogeng’o mirimbe, kendo kata mana weyo ngima jo-Misrigo, ne ok oweyo, to nonegogi anega gi tuo malich. Adier, nonego nyithindo machwo makayo mag Misri duto, ma yawuowi mabeyoe moloyo ma nyikwa Ham. Joge owuon to nogolo oko e piny Misri, mi otelonigi e thim kaka jakwath telo ni jambe. Notelonigi maber maonge masira. Wasikgi, to nam noimo! Nokelogi e pinye maler, kendo e gode mane oseloyo mokawo. Noriembo joma ne odak e pinyno, mondo oyaw ni joge thuolo, eka ne opoge ni dhout Israel, mi omiyo gidak e miechgi. To pod ne gipiem apiema gi Nyasaye Maduong’ Moloyo mi giteme. Ne gitamore rito chikene, mi giweye, kendo gindhoge mana kaka kweregi notimo. Ne gibaro mi giweyo yo, mana ka asere modir gi atung’ mobam, ma ok dimb gima onego ochiel. Ne giwang’o iye ka gilemo e hembko man kuonde moting’ore, kendo ne gimiyo nyiego omake, ka gilamo kido mag nyiseche manono. Kane Nyasaye oneno kamano, nokecho, mi odagi jo-Israel chuth. Ne odar moweyo hembe man Shilo, kama ne osebet kodakie gi ji. Ne oyie ni wasigu mondo okaw Sandug Muma kama tekone gi duong’ne maler nitie. Ne okecho gi joge owuon, mi oweyo wasikgi onegogi. Yawuotgi ne onegi e lweny, omiyo ne onge joma kend nyigi. Jonabi ne onegi gi ligangla, kendo mondgi ne ok nyal ywagogi. To achien, Ruoth Nyasaye ne ochiew ka ng’ama oa e nindo. Ne ochalo ng’at maratego ma kong’o oilo. Ne oloyo wasike mi omiyogi wichkuot mosiko. Ne odagi nyikwa Josef. Joka Efraim bende ne ok oyiero. To ne oyiero mana joka Juda, kod got Sayun ma ohero. Ne ogero Hekalu mare kanyo machal gi dalane e polo, kendo ne ogurore motegno mana ka piny mosiko nyaka chieng’. Nyasaye noyiero Daudi jatichne, ka ogole e tich kwayo rombe. Ne okete ruodh jo-Israel ma nyikwa Jakobo, mondo obed jakwadh joge owuon. Daudi noritogi gi chunye duto, kendo notelonigi gi rieko. A Nyasaye, ogendini ma ok ong’eyi osedonjo e piny jogi iwuon. Gisemiyo Hekalu mari maler obedo mogak, mi giketho Jerusalem chuth. Giseweyo ringre jogi ni winy gi ondiegi mondo ocham. Ne ginego jogi, mi remo nomol ka pi e Jerusalem duto, kendo ne onge ng’ama nyalo yikogi. Ogendini mokiewo kodwa goyonwa siboi, ka nyierowa kendo jarowa. A Nyasaye, ibiro kecho kodwa nyaka karang’o? Koso mirimbi biro siko ka liel ka mach nyaka chieng’? Ol mirimbi kuom ogendini ma ok oyie kuomi. Ee, kech gi jogo ma ok lami. Gisenegowa wan nyikwa Jakobo kendo giseketho pinywa. Kik ikumwa kuom richo mag kwerewa, to koro yie ikechwa piyo, nikech osejwang’wa ni pangla. A Nyasaye ma Jawarwa, kechwa mondo nyingi oyud duong’. Ere gima omiyo ogendini ma ok oyie kuomi onego openjwa niya, “Nyasachu nogo ni kanye?” A Nyasaye, wadwaro mondo ikum ogendinigo mana e wang’wa kwaneno, nikech ne gichuero remb jotichni! Chik iti mondo iwinj ywak joma otue, kendo tekoni maduong’ mondo omi ogony joma ong’adnigi buch tho. Ruoth, chul kuor ni ogendini mamokogo nyadibiriyo kuom achaya ma gichayigo. To wan jogi, ma wan rombe mag kwedhi, wanagoni erokamano nyaka chieng’, kendo wanahul duong’ni ni tienge duto mabiro. A Jakwadh Israel, winjwa, in ma itelo ni nyikwa Josef ka ng’ama telo ni jambe! Rienynwa in mibet e kerubi kaka ruoth mabet e kom duong’ne. Kony dhout Efraim gi Benjamin kod Manase gi tekoni, kendo bi mondo ireswa! A Nyasaye, duogwa iri, kendo rienynwa mondo wayud resruok. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ibiro sin gi lemo mar jogi nyaka karang’o? Isemiyowa pi wang’ mondo obed chiembwa. Adier, isemiyowa agwata maduong’ ma pi wang’ opong’o, mondo wamodhi. Iseweyo jopinje mokiewo kodwa yakowa, kendo wasikwa nyierowa anyiera. A Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, duogwa iri, kendo rienynwa mondo wayud resruok. Ne igolo yadh mzabibu e piny Misri, mi iriembo ogendini moko e pinygi, eka ipidhee, kendo ne ibetone kama onego odongie. Tiendene ne odonjo matut e lowo, kendo bedene noyarore mokwako pinyno. Tipone ne oimo gode kod yiend sida madongodongo. Bedene konchiel ne oyarore mochopo nam Mediterenia, to bedene ma komachielo nochopo e aora Yufrate. To koro ere gima omiyo isemuko chiel molwore? Ng’ato ang’ata makadho, tinde nyalo pono olembene. Mbithe bende kethe, kendo le maa e thim chame. A Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto duog irwa. Rangwa gie polo, kendo bi mondo ireswa, wan yadhi mar mzabibu. Ee, bi ires mzabibu ma in iwuon ema ne ipidho. Adier, kony mzabibu ma pod yot, mane imiyo odongo maber mondo obed mari iwuon. Wasikwa osetong’e, momoko kuome mach! Ranggi gi gero, kendo tiekgi. Ng’ama iseyiero, to onego iriti. Ee, rit wuod dhano ma isemiyo teko mondo otini. Ok wanachak waweyi kendo. Konywa wabed mangima, mondo wapaki. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, duogwa iri, kendo rienynwa mondo wayud resruok. Koguru gi mor ni Nyasaye ma jaritwa. Adier, pakuru Nyasach Jakobo gi wer. Chakuru goyo thum gi nyidwonge. Gouru nyatiti kod orutu mamit. Gouru tung’ ka due opor, kendo ka due otegno, kunyisogo ni gin ndalo mag nyasi. Mano e chik Israel mane Nyasach Jakobo ogolo. Ne ogolo chikno ni jo-Israel kane omonjo piny Misri. Awinjo dwol ma ok ang’eyo, ka wacho niya, “Ne agolo ting’ mapek e goku, mi ne amiyo ubolo odheche mane utiyogo piny. Kane un e thagruok, to ne uluonga, mi akonyou. Ne adwokou gie boche polo mapondoe, kendo ne amiyou tem e sokni mag Meriba. Un joga, winjuru siem masiemougo. Mano kaka agombo ni mondo uchikna itu un jo-Israel! Kik uti ni nyiseche mamoko, bende kik ulam nyasaye moro mak mana an. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu mane ogolou e piny Misri. Ng’amuru dhou malach mondo apidhu. To joga ne ok nyal winjo wachna. Adier, jo-Israel ne odagi mako chikna. Kuom mano, ne aweyogi mondo gidhi, ka wigi tek kamano, mondo gitim mana gik ma gin giwegi ema gidwaro. To mano kaka agombo ni mondo joga owinja. Ee, mad jo-Israel luw yorena. Ka gitimo kamano, to da alonigi wasikgi piyopiyo, mi akum joma sandogi. Jogo mamon koda dikulre e nyima ka luoro omako, kendo digiyud kum mochwere. Damiu mogo mayomie moloyo obed chiembu, kaachiel gi mor kich mothodhi e lwanda mondo ucham nyaka uyieng’.” Nyasaye e jakom e buch polo, kendo oyalo kata mana nyiseche mamoko. Owachonigi niya, “Nyaka uwe ng’ado buch amwor, bende nyaka uwe chwako joma richo. Ng’aduru bura kare ni joma odhier kod nyithi kiye, kendo konyuru jochan gi joma ok nyal konyore kendgi. Ee, resgiuru e lwet joma timbegi richo. Mano kaka umemoru, kendo mano kaka ufuwo! Uwuotho mana e mudho, kendo adiera manie piny oselal. Ne awachonu ni un nyiseche, kendo un duto un yawuot Ng’ama Duong’ Moloyo. To ubiro tho mana kaka ji duto tho, kendo ngimau norum mana ka ngima ruoth moro amora.” A Nyasaye, bi mondo irit piny gi adiera, nimar ogendini duto gin magi. A Nyasaye, kik iling’ aling’a, ma ok itimo gimoro! Neye kaka wasiki goyo koko ka piem kodi, kendo kaka joma mon kodi ng’anyoni! Gitimo cheno maling’ ling’ mondo gihiny jogi. Adier, gidwaro hinyo joma ikawo ka mwanduni. Giwacho niya, “Watiekuru ogandagi, mondo wich owil gi Israel chuth!” Giwinjore e weche ma giwacho, kendo giriworeni giduto. Gin jo-Edom gi jo-Ishmael gi jo-Moab gi jo-Hagri, kaachiel gi jo-Gebal gi jo-Amon gi jo-Amalek gi jo-Filistia kod jo-Turo. Jo-Asuria bende josetimo kodgi winjruok mondo okony nyikwa Lut. A Nyasaye, timnigi kaka ne itimo ni jo-Midian, kendo kaka ne itimo ni Sisera gi Jabin e aora Kishon. Ne oneggi Endor, mi ringregi odong’ katop kuno, Tim ni jotendgi mag lweny kaka ne itimo ni Oreb gi Zeeb, kendo lo ruodhigi duto, kaka niloyo Zeba gi Zalmuna, mane jowacho niya, “Wabiro kawo piny Nyasaye mondo odok marwa.” A Nyasacha, kegi! Ee, kegi mana ka mihudhi ma yamo tero! Kaka mach wang’o bungu, kata kaka ligek mach kakni e gode, e kaka mondo iriembgi gi kalausi, kendo mondo ibwoggi gi kalausi mager. A Ruoth Nyasaye, migi wichkuot maduong’ nyaka chop gidwog iri. Mad logi, kendo kihondko makgi nyaka chieng’, mi githo gi wichkuot maduong’. Kamano mondo ging’e, A Ruoth Nyasaye, ni in kende e Ruoth Maduong’ e piny ngima. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mano kaka ahero Hekalu mari, kendo mano kaka agombo ni mondo abed kuno! Agombo bedo e laru mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye, kendo awer matek gi ilo ni Nyasaye mangima. Kata winj abang’ chieth osegero utegi e Hekaluni. Opija bende nigi kar dakgi giwegi kanyo, kama gipidhoe nyithindgi machiegni gi kendoni mar misango. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Ruodha kendo Nyasacha, mano kaka joma odak e Hekalu mari gin johawi! Pile gipaki gi wer. Mano kaka joma yudo tekogi kuomi gin johawi! Ee, joma keto chunygi kuom dhiyo got Sayun gin joma oguedhi adier. Ka gikadho e holo motwo, to holono lokore thidhya, kendo kodh opon kelone gueth. Teko medore ni jogo ameda, ka gidhi nyime gi wuodhgi. Gibiro neno Nyasach nyiseche e got Sayun! A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, winj lemona. Chik iti, yaye Nyasach Jakobo. A Nyasaye, guedh ruodhwa ma ritowa. En e ruoth ma iseyiero, mowir gi mo. Odiechieng’ achiel ma ng’ato obedogo e Hekalu mari, ber moloyo ndalo gana gi gana mobedogo kamoro nono. Ber mondo achung’ kata mana e dhoranga od Nyasacha, moloyo dak e miech joricho. Ruoth Nyasaye e ohinga ma wageng’orego kendo e okumbawa. En ema oguedhowa gi ng’wono kod duong’. Ok otuon joma timo gik makare gimoro amora maber. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mano kaka joma ogeno kuomi gin johawi! A Ruoth Nyasaye, iseguedho pinyi, kendo isemiyo nyikwa Jakobo ochako dhi nyime maber. Iseweyo ni jogi richogi, kendo iseng’wononigi kuom timbegi mamono. Ne iweyo kecho kodgi, mi chunyi olendo kuom mirima mager mane in go. A Nyasaye Jawarwa, duogwa iri, mondo iwe sin kodwa. Ibiro kecho kodwa nyaka chieng’ koso? Koso mirimbi biro siko nyaka karang’o? Wan jogi, yie idwognwa tekowa mondo wapaki. A Ruoth Nyasaye, reswa, kinyisowago ni iherowa gi hera mosiko. Achiko ita ni gima Ruoth Nyasaye wacho. Osingore ni obiro kelonwa kue, wan joge owuon, ka ok wadok e timbewa manono. Adier, oikore mar reso jogo ma miye luor, kendo duong’ne maler biro siko e pinywani. Hera gi adiera biro riwore kanyakla. Tim makare kod kue bende biro bedo kaachiel. Luor ma dhano oluorogo Nyasaye biro chopo malo, kendo adiera mar Nyasaye biro e piny koa e polo. Ruoth Nyasaye biro miyo wadhi nyime maber, kendo pinywa biro nyago cham mogundho! Tim makare biro telo e nyim Ruoth Nyasaye, kendo biro losone yo mondo oluw. A Ruoth Nyasaye, winj ywakna mondo idwoka, nikech adhier, kendo achando ng’ama dikonya. Resa e tho, nimar ayie kuomi. Adier, konya, nikech an jatichni, kendo ageno kuomi. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasacha, omiyo kecha. Alami odiechieng’ duto pile. Chunya mondo obed mamor, yaye Ruoth Nyasaye, nimar in ema aywakni A Ruoth Nyasaye, iber kendo ing’wono ni ji, bende inyiso herani mogundho ni ji duto maywakni. Chik iti ni lemona, A Ruoth Nyasaye. Adier, winj ywakna mondo ikonya. Aluongi e kinde ma an e chandruok, nimar ang’eyo ni iwinjo lemona. A Ruoth Nyasaye, onge Nyasaye moro ma romo kodi, kata ma nyalo timo gik ma itimo. Ogendini duto ma isechueyo, A Ruoth Nyasaye, biro kuloreni, kendo gibiro miyo nyingi duong’, nimar in kendi Nyasaye, ema iduong’, kendo in ema itimo gik malich ma iwuoro. A Ruoth Nyasaye, nyisa yori mondo awuothie gi adiera. Puonja kaka daluori gi chuny achiel. Abiro paki gi chunya duto, A Ruoth Nyasacha, bende abiro miyo nyingi duong’ nyaka chieng’, nikech hera miherago lich, kendo nimar iseresa e bur matut mar tho. A Nyasaye, josunga ma timbegi richo dwaro nega. Gin joma ok dewi. Ruoth, in e Nyasaye ma jang’wono kendo makecho ji. Iyi ok wang’ piyo, kendo inyiso adierani kod herani mosiko. Duog ira mondo ikecha. Meda teko, kendo resa. A Ruoth Nyasaye, nyisa gima dimi ang’e ni ihera, mondo joma mon koda oyud wichkuot ka gineno ni isekonya, kendo imiya yueyo. Nyasaye nogero dalane e gode maler. Ohero dala Jerusalem moloyo miech nyikwa Jakobo mamoko duto. In dala Nyasaye, winji gik mabeyo miwuoro ma owacho kuomi. “Ka akwano ogendini moyie kuoma, to anakwan koda ka jo-Misri gi jo-Babulon, kendo ananyis jo-Filistia gi jo-Turo kod jo-Ethiopia ni gin bende gin jo-Jerusalem.” Kuom Sayun to ji duto nowachie niya, “En min ogendini duto, kendo Ng’ama Duong’ Moloyo biro miyo ogurore motegno.” Ruoth Nyasaye nondikie nying ji duto ma e piny, kendo enokwan-gi ka jo-Jerusalem. Ji duto nower kendo nomiel, ka wacho niya, “Sokni mawa duto wuok mana kuomi.” A Ruoth Nyasaye ma Jawarna, aywakni odiechieng’ gotieno duto pile. Winj lemona, kendo chik iti ni ywakna mondo ikonya, nikech thagruok mang’eny osemaka, kendo an mana e lak tho. An achiel kuom jogo duto machiegni tho, kendo tekona duto orumo. Ojwang’a e kind joma otho. Adier, achalo gi ng’ama onegi, monindo ei liel, ma wiyi osewilgo chuth, kendo ma koro ok nyal konyo. Isewita e pier bur piny. En bur motimo mudho, kendo matut miwuoro! Ikuma marach kikecho, kendo apaka mag mirimbi nega. Isemiyo osiepena oringa. Adier, isemiyo achalo ni osiepena, gima bwogogi. Olorna, kendo ok anyal wuok. Wengena kethore nikech chandruok ma an-go. A Ruoth Nyasaye, aluongi pile, kendo alami kating’o bedena malo. Bende itimo honni ni joma otho adier? Koso joma otho nyalo chier, mi paki? Bende joma otho winjo wach herani mosiko? Koso bende giwinjo wach ng’wononi e piny joma othono? Bende honni mitimo nenore kama otimo mudhono? Koso bende ng’wononi nenore e piny ma wich owilgono. A Ruoth Nyasaye, aluongi mondo ikonya. Alami okinyi kokinyi. Ere gima omiyo idaga, A Ruoth Nyasaye? Ang’o momiyo ipandona wang’i? Chakre tinna aseyudo chandruok machiegni nega. Thagruok misemiya, osetieko tekona. Mirimbi mager nega dwaro nyuma ka apaka, kendo monj malich misemonjago omiya luoro ma dwaro nega. Odiechieng’ duto gilwora mana ka ataro, kendo gigeng’ona koni gi koni. Isemiyo koda ka osiepena mohera oringa. Tinde mudho kende e osiepna modong’! A Ruoth Nyasaye, abiro pako herani mosiko gi wer, kendo abiro hulo adiera mari ni tienge duto nyaka chieng’. Ang’eyo ni herani osiko, kendo ni adiera mari ogurore mochwere ka polo. Ne iwacho niya, “Asetimo singruok gi Daudi, jatichna ma aseyiero, mowir gi mo, ka anyise ni kothe biro bet ruoth ndalo duto, kendo ni anarit lochne nyaka chieng’.” Polo pako honni mitimo. A Ruoth Nyasaye, malaika magi pako adiera mari. Onge nyasaye e polo machal kodi, yaye Ruoth Nyasaye. Ooyo, onge moro marom kodi. In ema malaika miyi luor e buch polo. Ee, oluori moloyo malaika duto man buti. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ere ng’ama romo kodi gi duong’? Itimo gik moko duto gi adiera, yaye Ruoth Nyasaye. In gi loch kuom nam, kendo ikueyo apaka mage madongo. Ne igoyo Rahab ma ondieg nam, minego. Wasiki bende ne iloyo gi tekoni mang’ongo. Polo gi piny gin magi. In ema ne ichueyo piny kod gik moko duto manie iye, bende ne iketo nyandwat kod milambo. Got Tabor gi got Hermon werni gi mor. Mano kaka iratego! Adier, mano kaka tekoni ng’eny! Lochni otenore kuom tim makare kod ng’wononi. Hera gi adiera opong’o gik moko duto mitimo. Joma lami gi wer, kendo modak e ler mar ng’wononi, gin johawi. Pile giil odiechieng’ duto nikech in. Adier, timni makare miyogi mor. Imiyowa loch madongo. Ee, ng’wononi ema omiyo walocho, nimar ne iyeronwa jarit. Adier, in Ng’ama Ler mar Israel, ema ne imiyowa ruoth. Chon nifwenyori ni jogi, miwachonigi niya, “Aseketo osimbo ewi jalweny marahuma. Aseyiero Daudi jatichna, mi awire gi mo ka akete ruoth. Abiro bedo kode kinde duto mondo akonye, kendo tekona biro miyo obedo motegno. Wasike ok nomonje mi nyale, kata mana jaricho ok noloye. Abiro tieko wasike, mi aneg jogo duto mapiem kode. Pile abiro here, kendo abiro bedone mang’won, bende abiro miye locho. Anayar tong’ pinye, chakre nam Mediterenia nyaka aora Yufrate. Enowachna niya, ‘In e wuora kendo Nyasacha. Bende in e lwandana ma ageng’orae.’ Abiro miyo obed wuoda makayo, kendo ruoth maduong’ moloyoe ruodhi duto. Anahere mochwere, kendo anarit singruok mane atimo kode nyaka chieng’. Pile nyakware moro nobed ruoth, kendo lochne nobed mogurore ka polo. To ka nyikwaye ok omako chikena kendo ok owuotho e yorena, bende ka ok gidewo wechena, to anakumgi kuom richogi, kendo anasandgi kuom timbegi mamono. To ok nawe mak ahero koth Daudi kata weyo mak arito singruok mane atimone. Adier, ok naketh winjruokna kode, ka ok achopo gima ne awacho. Ne asingora gi nyinga maler dichiel kendo mogik niya, ‘Ok anawuond Daudi. To pile enobed gi nyikwayo, kendo lochne nosik nyaka chieng’. Enobed mogurore ka due, ma en janeno maradier e kor polo.’ ” To eka in Nyasaye pod isiko ikecho akecha gi ruoth mane iyiero, mowir gi mo! Isejwang’e, mi iweye! Iseketho singruok mane itimo gi jatichni, kendo isewito osimbone e buru! Isemuko ohinga mar dalane, mi iweyo kuondene mag siro lweny kokethore. Ji duto makadho kanyo yako gige, kendo ogendini mokiewo gi pinye goyone siboi. Isemiyo wasike olocho, mi giduto gibedo mamor. Isemiyo gi lwenjene olokore gik manono, mi oloye e lweny. Isemaye ludhe mar loch, kendo isemuko kom duong’ne. Isemiyo odoko moti ka ndalone podi, kendo isemiye wichkuot maduong’. A Ruoth Nyasaye, ibiro pando wang’i nyaka karang’o? Koso ibiro pondo nyaka chieng’? Nyaka karang’o ma mirimbi biro wang’ie ka mach? Parie kaka ngima dhano chiek, kendo kaka ji duto nichueyo ni nyaka tho. Ere ng’ama nyalo dak nyaka chieng’, mak otho? Koso en ng’a ma disir tho, mak odhi e liel? A Ruoth Nyasaye, tinde ere timbeni mane inyisowago ni iherowa? Ere gik mane isingori ni nitim ni Daudi? A Ruoth Nyasaye, winjie kaka joma mon kodi yanyo ruoth mane iyiero mowir gi mo. Giyanye kamoro amora modhiye! Wapakuru Ruoth Nyasaye nyaka chieng’. Amin. A Ruoth Nyasaye, nyaka nene isebedonwa kar dak. Kane pok ochue gode, kata kane piny pok obetie, in e Nyasaye ma nyaka nene kendo manyaka chieng’. Idwoko dhano e lowo, kiwacho niya, “Doguru un koth dhano.” Higni alufu achiel rumoni piyo mana ka ndalo achiel, kata mana ka seche mag otieno manenore ni chiek. Iywoyo ji, mana ka ohula maywoyo gik moko,, kendo lalgo nono. Gikadho piyo mana ka lek. Gichalo buya ma loth gokinyi, kendo dongo, mi gol maua, to bang’e ner, kendo tho godhiambo. Mirimbi osebwogowa, motiekowa! Iketo richowa mopondo e nyimi kamaa inenogie. Mirimbi ong’ado ndalowa machiek, omiyo ngimawa orumo ka yamo makudho. Hik dhano gin piero abiriyo, to ka ng’ato nigi ngima maber, to onyalo dak higni piero aboro. To hignigo duto kelonwa mana chandruok gi kuyo. Ngimawa rumo piyo, kendo walal nono. Ere ng’ama ong’eyo teko duto mar mirimbi? Koso ere ng’ama ong’eyo luoro ma gero mari kelo? Kuom mano, puonjwa wakwan ndalo ngimawa, mondo wabed gi rieko. Biro bet kinde marom nadi ka pok chunyi olendo, A Ruoth Nyasaye? Yie ikechwa, wan jotichni. Pong’ chunywa gi hera mosiko okinyi kokinyi, mondo wawer kendo wabed mamor kuom ngimawa duto. Isemiyowa thagruok maduong’ kuom higni mang’eny, to koro miwa mor maduong’ maromre gi thagruok mane wabedogono. Nyiswae tijeni madongo, wan jotichni, mondo nyithindwa bende one duong’ni maler. A Ruoth Nyasachwa, guethni mondo obed kodwa, kendo ikonywa e gik moko duto ma watimo, mondo wadhi maber e tijewa duto. Ng’at madhi ir Nyasaye Maduong’ Moloyo mondo oyud resruok kata ngat mosiko e tipo mar Ng’at Manyalo Gik Moko Duto, nyalo wacho ni Nyasaye niya, “In e kar konyruokna kendo ohingana, In e Nyasacha ma ageno kuome.” Nyasaye nokonyi adier kuom masiche duto mopondo, kendo kuom tuoche manego ji. Enoumi gi buombene, mi iyue e tipone gi kue. Adierane biro bedoni ka okumba kod gigi mag lweny. Ok inibed kiluoro masira moro gotieno, kata gima nyalo hinyi apoya godiechieng’. Bende ok iniluor tho magoyo ji ka piny olil, kata tuoche manego ji ka piny ler. Ji gana nyalo podho buti, Ee, ji gana gi gana nyalo tho machiegni kodi, to in onge gima nyalo hinyi. Inirang aranga mi ine kaka joricho yudo kum. Ne ikawo Nyasaye Maduong’ Moloyo, kaka kar konyruokni kendo kar dakni, omiyo masira moro ok nomaki, bende kata mana gimoro marach ok nobi machiegni gi dalani. Nyasaye biro keto malaikane mondo oriti, kendo okonyi kamoro amora midhiye. Ginitayi gi lwetgi, mondo kik ichwany tiendeni e kite. Ininyon sibuoche gi thuonde. Koda ka sibuoche mager kod thuonde malich man gi kwiri. Nyasaye owacho niya, “Anawar joma ohera, kendo nakony jogo mong’eya. Ka giywakna, to nadwokgi, kendo ka gin e chandruok, to anabed kodgi. Anaresgi, kendo anami gibed joma oluor. Anami gidag aming’a, mondo gibed mamor gi warruok ma amiyogi.” A Ruoth Nyasaye Maduong’ Moloyo, goyoni erokamano kendo pako nyingi en gima ber. Ee, en gima long’o hulo herani mosiko okinyi kokinyi, kaachiel gi adierani otieno kotieno, kigoyoni thumbe mamit. A Ruoth Nyasaye, timbeni madongo miya mor, kendo awer gi ilo nikech gik ma isetimo. Mano kaka timbeni dongo yaye Ruoth Nyasaye, kendo mano kaka paroni tut! Nitie gimoro ma ng’ama ofuwo ok nyal ng’eyo. Adier, ng’ama ming’ ok nyal winjo ni, joma timbegi mono dongo ka buya, kendo joricho dhi nyime maber, to kata kamano, notiekgi duto chuth, nikech in Ruoth Nyasaye ema in gi duong’ nyaka chieng’! Wang’eyo ni wasiki biro tho, kendo joricho duto nolo mi ke nono. Isemiyo abedo maratego ka jowi, kendo iseguedha kimiya mor. Aseneno gi wang’a ka olo joricho ma monja, bende asewinjo ka giywak. Joma kare nokar ka yiend othith. Ginidongi mana ka yiend sida man Lebanon. Gichalo gi yien mopidhi e od Ruoth Nyasaye, ma dongo maber e Hekalu mar Nyasachwa. Pod ginyago olemo kata ka giseti, bende gisiko ging’ich kendo gitegno. Mano nyiso ni Ruoth Nyasaye ma lwandana en jaadiera. Adier, tim moro marach onge kuome. Ruoth Nyasaye e ruoth adier! Orwakore gi duong’ mar loch, kendo oumore gi teko, mana ka nanga. Adier, piny ogurore motegno, kendo ok nyal ng’ingni. A Ruoth Nyasaye, kom duong’ni osebedo mogurore nyaka chon, kendo intie nyaka nene! Kude mag nam walo, yaye Ruoth Nyasaye. Ee, giwalo kendo giwuo. Ruoth Nyasaye man malo ng’ongo! Oduong’ moloyo wuo mar nam, kendo en gi teko moloyo apaka. A Ruoth Nyasaye, chikeni osiko, kendo Hekalu mari ler ahinya nyaka chieng’. A Ruoth Nyasaye, in Nyasaye machulo kuor. Nyiswa kaka ichalo! In e jang’ad bura ni ji duto. Koro a malo mondo imi josunga gima giromogo! A Nyasaye, joricho biro bedo mamor nyaka karang’o? Joma timbegi mono biro sungore kendo kawore kuom kinde marom nade? Ginyono jogi, yaye Nyasaye. Ee, githiro oganda miseyiero. Ginego mond liete gi nyithi kiye, kaachiel gi jopinje mamoko modak e pinywa Giwacho niya, “Nyasaye ok newa. Adier, Nyasach Jakobo ok dew gima watimo!” Un joga, ere kaka unyalo bedo joma ofuwo momemore kamano? Unupuonjru karang’o? Uparo ni Nyasaye mane ochueyo it ok winj koso? Koso ng’ama nochueyo wang’ donge neno? En ema orito ogendini! Donge okumogi? Koso ng’ama puonjo dhano nyalo bedo maonge gi rieko adier? Nyasaye ong’eyo ni paro mag dhano nono. A Nyasaye, ng’at ma ichiko, kendo ipuonjo chikeni, en jahawi, nikech imiye yueyo e kinde mag chandruok ka joricho to ichikonigi obadho. Nyasaye ok nojwang’ joge owuon kendo ok nowegi. Bura nochak ong’ad kare kendo, mi ji makare duto noyiego. Onge ng’at mane ochung’ mondo okonya kuom joma richo. Adier, onge ng’at mane ochwaka kuom joma timbegi mono. Kuom mano, ka dine Nyasaye we konya, to dine asedhi piyopiyo e piny ma ok wuoe. Pile kane aneno ni tienda dwaro kier, to in Nyasaye ne ikonya gi herani mosiko. Ka an gi parruok kendo kihondko omaka, to ikueyo chunya, kendo imiya bedo mamor. In ibet mabor gi jong’ad buch amwor, ma miyo timbe maricho nenore ka gik ma chik oyiego, kendo ma chokore mondo otim ni joma kare timbe mamono, mi ng’ad ni joma onge ketho buch tho. To in Ruoth Nyasaye, ema ibedona kar konyruok. In e Nyasaye ma obedona lwanda ma ageng’orae. Ibiro kumo jogo kuom timbegi mamono, mi itiekgi nikech richogi. Ee, in Ruoth Nyasachwa, ibiro tiekogi. Biuru wapak Ruoth Nyasaye gi wer. Waweruru gi mor ni jaritwa kendo jawarwa! Wadhiuru e nyime kwagoyone erokamano, kendo wawerne wende mag pak gi ilo nikech Ruoth Nyasaye en Nyasaye maduong’. En e ruoth maduong’ie moloyo nyiseche duto. Hohini matut mag piny ni e lwete, kendo gode maboyo bende mage. En gi loch kuom nam, nikech en ema ne olose. Piny bende mare, nikech en ema ne ochueye. Biuru, wakulre piny e nyim Ruoth Nyasaye ma Jachuechwa, mondo walame, kwagoyone chongwa piny, nimar en e Nyasachwa. Wan joge, kendo oritowa kaka jakwath rito jambe. Winjuru dwonde kawuono! Owacho ni, “Kik wiu dok matek kaka ne wi kwereu odoko matek, kane gin Meriba, chieng’ mane gin Masa e thim cha. Ne gitema kanyo, kata obedo ni ne giseneno gik mane atimonigi. Ne asin kodgi kuom higni piero ang’wen, mi awacho niya, ‘Gitamore winjo chikena, kendo ok ging’eyo yorena.’ Mirima ne omaka, mi akuong’ora ni, ‘Ok ginidonj e piny mane adwaro miyogie yueyo.’ ” Weruru wer manyien ni Ruoth Nyasaye, un ji duto mae piny ngima, werneuru. Weruru ni Ruoth Nyasaye, kendo pakuru nyinge. Pile nyisuru ji kaka osekonyou. Huluru ni ji duong’ne maler, mondo ji duto owinj timbene madongo. Ruoth Nyasaye duong’, kendo nyaka pake malich! Adier, nyaka miye duong’ moloyo nyiseche mamoko duto, nikech nyiseche mag ogendini mamoko duto gin mana gik manono. Ruoth Nyasaye to ochueyo polo. Duong’ maler gi duong’ mar loch okete diere, kendo teko gi ber duto ni e Hekalu mare. Un ji duto modak e piny, pakuru Ruoth Nyasaye. Dendeuru nikech duong’ne gi tekone. Miuru nyinge duong’ mowinjore kode, kendo keluru chiwo e Hekalu mare. Ka Ng’ama Ler othinyore, to un ji duto manie piny, kulreuru e nyime, kutetni. Nyisuru ogendini duto niya, “Ruoth Nyasaye e Ruoth!” En ema oseguro piny motegno, ma ok nyal ng’ingni, kendo obiro ng’ado ni ji duto bura kare. Un polo gi piny, beduru mamor, to in nam, wuo, kaachiel gi gik moko duto manie iyi! Un pewe, beduru mail, kaachiel gi gik moko duto ma un go, kendo yien duto mae bunge bende mondo okog gi mor e nyim Ruoth Nyasaye, nikech obiro mondo orit piny. Adier, obiro rito ji duto mae piny gi bura makare kod adiera. Ruoth Nyasaye e ruoth adier! In piny, bed mamor! Un pinje manie dier nam, bende beduru gi ilo. Boche polo gi mudho molil olworo Ruoth Nyasaye, kendo lochne otenore kuom tim makare kod adiera. Mach otelo e nyime, kendo wang’o wasike koni gi koni. Mil polo mare menyo piny ngima, kendo ka piny onene, to yiengni. Gode leny nono ka odok e nyim Ruoth Nyasaye ma ruodh piny duto. Polo hulo timne makare, kendo ogendini duto neno duong’ne maler. Wichkuot omako ji duto malamo kido mag nyiseche manono. Ee, jogo duto masungore gi gik manono, wigi okuot. Kata mana nyiseche duto kulore e nyim Ruoth Nyasaye. Jo-Sayun mor, kendo joma odak e miech Juda nigi ilo, nikech buche ming’ado, yaye Ruoth Nyasaye. A Ruoth Nyasaye Maduong’ Moloyo, in ruodh piny ngima, kendo iduong’ moloyo nyiseche mamoko duto. A Nyasaye, ihero joma mon gi richo. Irito ngima jogi, kendo iresogi e lwet joricho. Ler rieny kuom joma kare, kendo mor mana ni kuom joma beyo. Un joma kare duto, beduru gi ilo, kendo pakuru Nyasaye kuom gik mosetimo. Weruru wer manyien ni Ruoth Nyasaye, nimar osetimo gik malich miwuoro, kendo oselocho gi tekone maler. Ruoth Nyasaye ne onyiso ji ni oselocho, mi ne omiyo ogendini ong’eyo ratiro kaka oreso ji. Orito singruok mane otimo kod jo-Israel, gi adiera, konyisogo ni oherogi gi hera mosiko. Ji duto oseneno resruok moa kuom Nyasachwa. Un ji duto modak e piny, weruru ni Ruoth Nyasaye gi ilo. Ee, pakeuru gi wer, kukok gi mor. Weruru ni Ruoth Nyasaye wende pak gi thum. Adier, gouru thumbe mamit, kaachiel gi asili kod tung’, kukok gi ilo e nyim Ruoth Nyasaye ma ruodhwa. In nam, wuo, kaachiel gi gik moko manie iyi. To in piny, kod ji duto modak e iyi, weruru. Un nembe madongo, pamuru, kendo un gode, weruru gi ilo kanyakla ni Ruoth Nyasaye, nimar obiro mondo orit piny. Adier, obiro rito ogendini duto mae piny gi bura makare kod adiera. Ruoth Nyasaye e ruoth, kendo mano miyo ogendini kirni! Obet e kom duong’ne ewi kerubi, kendo piny yiengni! Ruoth Nyasaye duong’ e Sayun. En gi loch kuom ogendini duto. Ng’ato ka ng’ato nopak nyinge maduong’ kendo malich. Mano kaka oler manade! En Ruoth maduong’ mohero gik makare. Osekelo adiera e Israel, ma piny nyikwa Jakobo. Ee, osekelo tim maber gi bura makare. Pakuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo lameuru e nyim kom duong’ne. Mano kaka oler manade! Musa gi Harun ne jodolo mage. Samuel bende ne achiel kuom joma lame. Giduto ne giywak ni Ruoth Nyasaye, mi owinjogi. Ne owuoyo kodgi gi e siro mar bor polo. Bang’e ne girito chike kod buche mane omiyogi. A Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, ne iwinjo ywak jogi, mi inyisogi ni in e Nyasaye ma ng’wono ni ji, kata obedo ni ne ikumogi kuom richogi kamano. Pakuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo lameuru e gode maler, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa en Nyasaye maler. Un ogendini duto mae piny weruru ni Ruoth Nyasaye gi mor. Lameuru gi ilo, kendo biuru nyime kuwer gi mor. Ng’euru ni Ruoth Nyasaye e Nyasaye. En ema ne ochueyowa, kendo wan mage. Adier, wan joge, kendo oritowa kaka jakwath rito jambe. Donjuru ei Hekalu mare kugoyo erokamano, kendo pakeuru e laru mar ode. Ee, goneuru erokamano, kendo dendeuru. Ruoth Nyasaye ber, kendo herane mosiko ochwere. Adierane bende ok norum! Wer ma aweroni, loso kuom ng’wono kod adiera, kendo in ema aweronigo, A Ruoth Nyasaye. Abiro keto chunya mondo atim tim makare. To ibiro biro ira karang’o? Abiro bedo gi ngima modimbore e oda. Adier, abiro bet mabor gi richo. Asin gi timbe joma weyo Nyasaye, kendo ok nariwra kodgi kata matin. Ok nabed jamganga ngang’ bende kata mana paro timo richo ok napar. Anatiek ng’ato ang’ata maketho nying wadgi gi weche maricho, kendo ok nayie gi ng’at ma jasunga mochayo ji. Anayie mana gi jogo ma oluoro Nyasaye, kendo anawe gidag koda. Ng’at ma jaadiera chutho ema nobed jatichna. Onge ng’at ma jawuondre ma nodag e oda, kendo ok nane jamriambo e wang’a. Odiechieng’ kodiechieng’ ananeg joricho e pinya. Anariemb joma timbegi mono duto e dala Ruoth Nyasaye. A Ruoth Nyasaye, chik iti ni lemona, kendo winj ywakna mondo ikonya. Kik ipandna wang’i ka an e chandruok, to chik iti mondo iyie idwoka piyo ka aluongi. Ngimana lal nono mana ka iro, kendo denda wang’ ka mach. Chunya ool mana ka lum moner, kendo dhoga rach ma ok anyal chiemo. Achur matek, kendo adong’ mana choke lilo. Achalo gi winyo modak kende e thim, kata ka tula modak e gunda. Ariera piny, to nindo otamore tera. Achalo gi winyo mong’ichno kende ewi tado. Wasika yanya pile odiechieng’ duto, kendo jogo majara kuong’o ji gi nyinga. Buru e chiemba, kendo pi wang’a ton kuom gima amadho, nikech mirimbi mager. Iseyudha, mi iwita mabor! Ngimana kadho piyo mana ka tipo mar odhiambo, kendo achalo gi lum maner. To Ruoth Nyasaye, in ruoth nyaka chieng’ kendo tienge duto nopari. Ibiro a malo mi ikech Sayun, nikech kinde osechopo monego kechee, bende mae sa mowinjore. Jotichni ohero Sayun, kata obedo ni okethe kamano! Adier, kata obedo ni odong’ mana gunda, to pod gikeche akecha. Ogendini duto nomi nying Ruoth Nyasaye duong’, kendo ruodhi mag piny noluor tekone. E kinde ma Ruoth Nyasaye nochak ogerie Sayun kendo, to enothinyre gi duong’. Enowinj ywak joge mosejwang’, kendo enochik ite ni lemogi. Nyaka ndik gik ma Ruoth Nyasaye osetimo, mondo joma biro mapok onywol, chieng’ moro opake. Ruoth Nyasaye norango piny gi e kar dakne maler man malo. Ee, nong’iyo piny gi e polo, mondo owinj ywak ma joma otue ywakgo, kendo mondo ogony jogo mane ong’adnigi buch tho. Kuom mano, ji nohul nying Ruoth Nyasaye e Sayun. Adier, ginipake e Jerusalem, e kinde ma ogendini gi ruodhigi nochokre kanyakla mondo olame. Ruoth Nyasaye nomiyo abedo mayomno kapod atin, kendo osemiyo ngimana ong’adore machiek. In Ruoth Nyasaye to ingima nyaka chieng’. Chon gi lala ne ichueyo piny, kiketo mise mare, kendo ne iloso polo gi lweti iwuon. Gin to ginirum; in to isiko mochwere. Giduto ginidok moti, kaka law doko moti, kendo inilokgi kaka iloko law mi girum chuth. In to isiko mana in, kendo hiki ok norum Kuom mano, nyithindwa nodag gi kue, kendo pile inirit nyikwagi. A chunya, pak Ruoth Nyasaye! Dend nyinge maler, in tekra duto. A Yaye chunya, pak Ruoth Nyasaye, kendo wiyi kik wil gi ng’wonone duto. En ema oweyona richona duto, kendo ochango tuochena pep. Oresa e tho kendo oguedha gi hera kod ng’wono. En ema omiya gik mabeyo mogundho e ngimana, omiyo anenora ng’ama pod tin, kendo man gi teko ka sibuor, kata ka ongo. Ruoth Nyasaye ng’ado ni joma ithiro bura kare, kendo omiyogi gik ma owinjore giyudi. Ne onyiso Musa gik mane ochano mondo otim, bende ne omiyo jo-Israel oneno timbene madongo. En jang’wono kendo okecho ji. Iye ok wang’ piyo, bende onyiso herane mosiko. Ok osik ka odhawnwa kinde duto, kendo ok osik kokecho. Bende ok okumwa maromre gi richowa, kata chulonwa kuor moromo gi timbewa mamono ok ochulnwa. To kaka polo bor moyombo piny, e kaka hera moherogo joma oluore bende bor moyombo hera duto. Ogolo richowa kendo owitogi mabor kodwa, mana kaka yo wuok chieng’ bor gi yo podho chieng’. Ruoth Nyasaye ohero joma oluore, mana kaka wuoro ohero wuode. En ong’eyo gima ochuewago. Ong’eyo ni wan mana buru. Ngima dhano chalo mana lum. Odongo, kendo onenore maber ka maua. Bang’e yamo kudhe, kendo tere mabor, mi ng’ato ok chak nene kendo. To hera ma Ruoth Nyasaye oherogo joma oluore osiko nyaka chieng’, bende ng’wonone ochwere kuom tienge duto morito singruokne, kendo omako chikene gi adiera. Ruoth Nyasaye noguro kom duong’ne e polo. En e ruodh gik moko duto. Pakuru Ruoth Nyasaye, un malaike madongo marateke, mawinjo wachne, kendo morito chikene. Un ogend polo duto, pakuru Ruoth Nyasaye. Ee, un jotich matimo gik ma odwaro, pakeuru. Dendeuru, un chuechne duto, kamoro amora ma lochne nitie. A yaye chunya, pak Ruoth Nyasaye! A yaye chunya, pak Ruoth Nyasaye! Mano kaka iduong’, A Ruoth Nyasacha! Irwakori gi loch kod duong’, kendo iumori gi ler mana kaka ng’ato umore gi law. Ne iyaro polo mana ka hema, mi igero dalani e pige man malo. Boche polo ema iidho ka gachi mar lweny, Ioro yamo ka jooteni, kendo mil polo ema iketo jotichni. Iseguro piny ewi mise mare, mondo kik ong’ingni ngang’ Ne irwako nam kuome, mana ka ng’ama orwake gi kandhu, mi pi noimo gode. To kane ikwero pigego, ne giringo mi gia. Adier, kane giwinjo kigolo chik kikok, ne giwalore gia ewi gode, mi giridore ewi holni nyaka kuonde mane iselosonigi. Eka ne iketonigi tong’ ma ok ginyal kadho, mondo kik gichak giim piny kendo. In ema imiyo pi sokni bubni e holni, kendo mol e kind gode. Kamano le ma e bungu yudo pi modho, kendo magwar nego riyo mohewogi. Winy gero utgi, kendo ywak mamit e yien ma dongo but aorego. Ioro koth gie polo, mondo ochue e gode, kendo guethni opong’o piny. Imiyo lum loth ni jamni, kaachiel gi alode ma dhano chamoo, mondo oyud teko mopurogo, eka oyud divai ma miye mor, kod mor zeituni mamiyo obedo mail, kaachiel gi kuon mamiyo obedo motegno. Yiend sida mag Lebanon yudo koth mang’eny, kendo ng’ich. Gin yiend Ruoth Nyasaye mane opidho owuon. Winy gero utgi e bedegi. Nyamnaha too gedo e bedegi man malo moloyo. Ngau mae thim dak e gode maboyo, to lwendni morokore ema apwoche bwokie. Ne ichueyo due mondo onyis kinde mitimoe sewni. Chieng’ bende ong’eyo sa ma opodhoe. Ne iloso otieno, kendo ka piny lil, to le duto manie bungu wuok oko. Sibuoche ruto, kadhi dwaro chiemo. Gimanyo chiemo ma Nyasaye miyogi. Ka chieng’ wuok to gidok e bungu, kendo ginindo e gondegi. Dhano to wuok dhi e tichne, kendo tiyo nyaka odhiambo. A Ruoth Nyasaye, isechueyo gik mang’eny ahinya! Mano kaka ne ilosogi gi rieko matut! Piny opong’ gi gik misechueyo. Ne ichueyo nam maduong’ kendo malach, kama gik moko madongo gi matindo mokadho akwana odakie. Yiedhi kwang’ie, kendo ondieg nam mane ichueyo, miluongo ni Levayathan, tugoe. In ema girangi giduto, mondo imigi chiemo e sa ma kech ohewogi. Chutho, kimiyogi, to gichamo. Ee, kiyawonigi lweti, to giyieng’. To ka ipandonigi wang’i, to githagore, bende ka igolo muchi kuomgi, to githo, mi gidog e lowo kuma ne giaye! To ka imiyogi muya, to gibedo mangima. Kamano imiyo gibedo gi ngima manyien. Duong’ maler mar Ruoth Nyasaye mondo osik nyaka chieng’, kendo onego obed mamor gi gik mane ochueyo. Ka orango piny, to piny tetni, bende ka omulo gode, to gode dhuolo iro. Abiro wer ni Ruoth Nyasaye kuom ngimana duto. Adier, abiro dendo Nyasacha e kinde duto ma pod angima. Mad obed mamor gi wenda, nikech en ema omiyo abedo mail. Onego tiek joricho e piny. Adier, joma timbegi mono mondo olal nono. A chunya, pak Ruoth Nyasaye! Ee, wadendeuru! Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye, kendo lameuru. Bende nyisuru ogendini gik ma osetimo. Werneuru, kendo pakeuru. Huluru gik madongo duto mosetimo. Beduru mamor nikech wan joge. Un duto mutiyo ni Ruoth Nyasaye, beduru mail. Dhiuru ire mondo okonyu, kendo beduru kode kinde duto. paruru honni mage malich kendo madongo, kaachiel gi buche mane ong’ado. Un nyikwa Ibrahim jatichne, kendo ma nyikwa Jakobo ng’ate moyiero, En e Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo tekone okwako piny ngima. Obiro rito singruokne nyaka chieng’ kuom tienge gana gi gana. En singruok mane otimo ni Ibrahim, kendo mane otimo ni Isaka. Ee, Ruoth Nyasaye notimo singruok ma ok rum ni Israel. En winjruok mochwere mane otimo ni Jakobo, kowacho niya, “Anamiyi piny Kanaan mondo obed mwanduni gi nyikwayi.” Jo-Nyasaye ne nok, kendo ne gin mana jodak e pinyno. Ne gibayo e pinje gi pinje, ka gidak kuonde mopogore opogore, to Ruoth Nyasaye ne ok oyie mondo ng’ato othirgi, nikech noherogi. Bende ne okwero ruodhi, kowachonigi niya, “Kik umul joga maseyiero, kendo kik utim ni jonabi maga marach.” Kane Ruoth Nyasaye okelo kech e pinygi, motieko chiembgi duto, ne oyudo osemiyo ong’iew Josef ka misumba, mondo oore otel nyimgi. Ne otueye gi nyororo, mohinyo tiendene. Ng’ute bende ne otue gi ratege, nyaka gima ne osekoro otimore. Wach Ruoth Nyasaye ne onyiso ji gima ne Josef okoro en adier. Bang’e ruodh Misri ne ogonye. Ee, ruoth mane rito pinje noweye mobedo thuolo. Ne okete jatelo mondo orit pinje duto. Ne omiye teko duto kuom jodonge, kendo mondo ogol chike ni jong’ad ni ruoth rieko. Bang’e Jakobo nodhi Misri, mi odak e piny nyikwa Hamno. Ruoth Nyasaye nomiyo joge nyithindo mang’eny, kendo nomiyo gibedo motegno moloyo wasikgi. Ee, nomiyo jo-Misri obedo mamon gi joge, mi gibedo ka gitiyo kodgi e yor miganga. Bang’e ne ooro jatichne Musa, kod Harun mane oseyiero. Ne ginyiso jo-Misri teko mar Nyasaye, ka gitimo honni e pinygi. Nyasaye ne ooro mudho e piny, mi piny olil ti, to kata kamano jo-Misri ne ok odewo chikene. Ne oloko aore maggi remo, mi onego rech pep. Oguende ne opong’o pinygi koda ka ut ruoth. Nyasaye ne ogolo chik, mi lwang’ni kod kikun opong’o piny. Kar kelo koth e pinygi, to nokelo mana pe kod mil polo, kokethogo yiendgi mag mzabibu kod ng’owo, kendo koturogo yien mamoko duto. Ne ogolo chik, mi dede mokadho akwana obiro, mochamo oboke duto ma e piny, kaachiel gi cham mae puothe pep. Ne onego nyithindo machwo makayo duto, ma yawuot Misri mabeyoe moloyo. Eka ne otelo ni jo-Israel, mogolo e piny Misri, ka giting’o fedha gi dhahabu. Giduto ne dendgi ber kendo gijing’. Jo-Misri ne obedo mamor ka gi, nikech ne giluorogi. Nyasaye ne oyaro bor polo ka pasia mondo ogeng’go joge, bende ne omiyogi mach mamenyonigi gotieno. Ne gikwayo gima digicham, mi okelonigi aluru, kendo nomiyogi chiemo moa e polo mondo gicham giyieng’. Ne obaro lwanda, mi pi obubnie, kendo pigno nomol e piny mana ka aora. Notimo kamano nikech ne oparo singruokne maler, mane otimo ni jatichne Ibrahim. Kuom mano ne otelo ni joge moyiero, mi ogolo oko ka wer gi ilo. Ne omiyogi pinje jomoko nono, mi gikawo puothe ma jogo osepuro, mondo gimak chikene, mi girit buchene. Ruoth Nyasaye omi duong’! Pakuru Ruoth Nyasaye! Bende goneuru erokamano nikech ober, kendo herane mosiko ochwere. Ere ng’ama nyalo hulo gik moko duto mosetimo? Koso en ng’a manyalo pake moromo? Joma orito chikene, kendo ma pile timo gik makare, gin johawi! A Ruoth Nyasaye, para, chieng’ mikonyo jogi, mondo abed achiel kuomgi kiwarogi. We aneye kaka jogi dhi nyime maber, mondo an bende abed mamor e ogandani, kendo awer kaachiel kodgi. Wasetimo richo kaka kwerewa notimo. Adier, wasebedo joricho ma timbegi mono. Kwerewa ne ok owinjo tiend honni malich, mane Nyasaye otimo e piny Misri. Wigi ne owil gi timbe mathoth mane nyiso herane, mi ne gipiem kode e Nam Makwar. To kata kamano, ne oresogi kaka ne osesingore, mondo onyisgo tekone maduong’! Ne ogolo chik, mi Nam Makwar oduono, eka ne otelo ni joge mong’ade, mana ka gima en lowo motwo. Kamano ne oresogi kuom jogo mane mon kodgi. Adier, nokonyogi e lwet wasikgi. Pi noimo wasikgi ma onge kata achiel modong’. Bang’e joge noyie ni wechene gin adier, mi giwerone wende pak. To piyopiyo nono wigi ne owil gi gima ne osetimonigi, mi gichako gitimo gik moko ka pok gipenje mondo ong’adnigi rieko. Wuoro ne omakogi e thim, mi gitemo Nyasaye ka gikwaye ring’o. Kuom mano ne omiyogi, to kata kamano, ne okelonigi tho malich. Kane pod gin e thim, nyiego ne omakogi gi Musa, kendo gi Harun, jatich mowal ni Ruoth Nyasaye. Eka piny nobarore momwonyo Dathan, kaachiel gi Abiram kod joode. Mach ne omwoch kuom joma ne luwogi, mi owang’o joma richogo pep. Jo-Israel noloso nyaroya mar dhahabu ka gin Horeb, mi gilamo kido manonono. Ne giwilo duong’ mar Nyasaye, mana gi kido mar chiayo machamo lum! Wigi ne owil gi Nyasaye mane oresogi gi timbene madongo e Misri. Ee, wigi nowil gi honni miwuoro mane otimo e piny nyikwa Ham, kod gik malich mane otimo e Nam Makwar. Kuom mano Nyasaye nowacho ni obiro tieko joge, to Musa jatichne moyiero nochung’ e kinde gi ji, mondo ogeng’ mirimbe kik tiekgi. Bang’e ne gichayo piny maber mane omiyogi, nikech ne ok giyie ni singruok mar Nyasaye en adier. Ne gisiko mana e hembegi ka ging’ur ang’ura, kendo ne gitamore winjo wach Ruoth Nyasaye. Mano nomiyo osiemogi, kowachonigi ni obiro miyo githo e thim, kendo obiro keyo nyikwagi e kind ogendini mamoko nono, komiyo githo e pinje jogo. Bang’e jo-Nyasaye ne oriwore e lamo Baal ka gin Peor, kendo ne gichamo misengni motim ni nyiseche maonge ngima. Timbegigo nomiyo Nyasaye mirima, mi tho marach ogoyogi. To Finehas nokumo joma notimo richogo, mi tuo marachno norumo. Gima notimono osemiyo ikwane ka ng’ama kare kendo pod ibiro kwane kamano kuom tienge duto mabiro. Jo-Israel nomiyo Nyasaye mirima e sokni mag Meriba, kendo gima ne gitimono nokelo ni Musa chandruok. Ne gimiyo iye owang’, mi ochadho wach. Ruoth Nyasaye nosechikogi mondo gineg ogendini mokiewo kodgi, to kar timo kamano, ne gikendore akenda kodgi, mi giluwo timbegi. Kuom mano jo-Nyasaye nolamo kido mag nyiseche manono, mi mano nolokorenigi obadho. Ne gichiwo yawuotgi gi nyigi ka misengni ni nyiseche mag jopinje mamoko nono. Adier, ne gichwero remb yawuotgi gi nyigi ma onge ketho ka gichiwonigi ni nyiseche manono mag Kanaan, mi piny nodoko mogak nikech remo ma nochuerno. Gin bende ne gidoko mogak gi timbegi modwanyorego, mi giweyo luwo Nyasaye. Kuom mano, Ruoth Nyasaye nokecho kodgi. Chutho nojok kodgi, kata obedo ni gin joge mane oyiero kamano. Ne ojwang’ogi e lwet ogendini mamoko nono, mi gibedo e bwo loch joma mon kodgi. Bende wasikgigo ne othirogi, mi olokogi wasumbgi. Ruoth Nyasaye nokonyo joge ndalo mang’eny, to gin ne gihero mana piem kode, mi richogi odwokogi chien. Kata kamano, kane giywak, to nowinjogi, mi oneno chandruok ma gin go. Ne oparo singruok mane otimonigi, mi oloko parone nikech herane maduong’, komiyo joma ne oseterogi e tuech okechogi. Reswa, A Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, kendo golwa kuom ogendini mamoko, iduogwa e pinywa, mondo wapak nyingi maler, kendo wayud mor kuom goyoni erokamano. Wadenduru Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel higni gi higni. Ji duto mondo owach niya, “Obed kamano!” Pakuru Ruoth Nyasaye! Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye, nikech ober, kendo herane mosiko ochwere. Konyauru pako Ruoth Nyasaye un duto ma osewaro. Osekonyou e teko wasiku, kendo oseduogou, kogolou e pinje mamoko, chakre yo wuok chieng’ nyaka yo podho chieng’, kendo chakre yo nyandwat nyaka yo milambo. Jou moko nobayo abaya e thim kendo ne ok ginyal yudo mier ma gidakie. Kech nokayogi, kendo riyo noloyogi, mi geno mane gin go orumo. To kane gin e chandruok kamano, ne giywak ni Nyasaye mondo okonygi, mi ogologi e chandruokgino. Ne otelonigi e yo mochikore tir, nyaka ne gichopo e dala ma ginyalo dakie. Onego gigo erokamano ni Nyasaye kuom herane mosiko, kendo kuom gik miwuoro mane otimonigi. Ng’ama riyo oloyo, ne omiyo pi modho, mi orome. Ng’ama odenyo to nomiyo oyieng’ gi gik mabeyo. Joma moko to nodak e mudho, kendo e tipo mar tho. Ne gin joma thagore motue gi nyororo, nikech ne gipiem gi Nyasaye Maduong’ Moloyo, ka gidagi mako chikene. Tich matek ne oologi mi gipodho piny, to onge ng’ama ne nyalo konyogi. To kane gin e chandruok kamano, ne giywak ni Nyasaye mondo okonygi, mi ogologi e chandruokgino. Ne ogologi oko e mudho, kendo e tipo mar tho, mi ochodo nyororo mane otuegigo. Onego gigo erokamano ni Nyasaye kuom herane mosiko, kendo kuom gik miwuoro mane otimonigi! Omuko dhorangeye mag mula, kendo oturo lodi mag nyinyo. Joma moko ne tuo nikech richogi. Adier, ne githagore nikech timbegi mamono. Dhogi ne rach, ma ok ginyal chamo gimoro, kendo ne gichiegni tho. To ka ne gin e chandruok kamano, ne giywak ni Nyasaye mondo okonygi, mi oresogi e chandruokgino. Ne ooro wachne, mi ochangogi, kendo ne oresogi e tho. Onego gigo erokamano ni Nyasaye kuom herane mosiko, kendo kuom gik miwuoro mane otimonigi. Onego gigone erokamano gi misengni, kendo giwer wende ma nyiso gik moko duto mosetimo. Joma moko kwang’ e nembe gi yiedhi, kendo giyudo chiembgi e tich nam. Gineno gik miwuoro ma Nyasaye osetimo e nembe. Ne ogolo chik, ahiti maduong’ ochako kudho motago nam. Apaka ne gingo yiedhi malo, kendo nyumo kuonde matut. Chuny jokwang’ noridore, nikech masira malich mane ojukogino. Ne gipuore kendo gitagore ka joma omer. Riekogi duto ne ok nyal konyogi. To kane gin e chandruok kamano, ne giywak ni Nyasaye mondo okonygi, mi oresogi. Ne okueyo ahiti, mi apaka oling’, eka ne gibedo mamor nikech nam nokue. Kamano Nyasaye nokelogi maber nyaka e dhowath mane gidwaro gowoe. Onego gigo erokamano ni Nyasaye kuom herane mosiko, kendo kuom gik miwuoro mane otimonigi. Onego gihul duong’ne e chokruok mar ogandagi, kendo gipake e buch jodongo. Nyasaye miyo piny ma aora molie doko ongoro, kendo omiyo sokni duono, mi pinje mokiewo kodgi doko motwo. Piny momew bende omiyo lokore piny motimo kado ma ok nyal pur. To bende omiyo piny motimo ongoro bedo gi pi, kendo piny motwo bedo gi sokni. Omiyo joma odenyo dak kuonde makamago, kendo gigero dala mondo gidagie. Gikomo, kendo gipidho mzabibu, bende gikeyo maber, oguedho joge, komiyo ginya mathoth, kendo ok oyie mondo jambgi odog piny. To ka olo jo-Nyasaye, mi osandi, kithiro malit, to Nyasaye nyiso ni ochayo joma thirogi, komiyo gibayo abaya e thim ka giruenyo. Oreso jochan kuom chandruokgi, kendo omiyo ginya mang’eny. Joma kare neno kamano, kendo gibedo mamor, to joricho duto dhogi moko. Joma riek onego onon wechegi, mondo opar hera mosiko mar Nyasaye. Aikora, A Nyasaye. Adier aikora chuth. Anawer, kendo anapaki. In chunya chiew! Un thumbe bende chakuru ywak. An to abiro chiew ka chieng’ pok owuok! A ruoth Nyasaye anagoni erokamano e kind ogendini. Ee, anapaki e kind ji mae piny. Herani mosiko kod adierani bor moyombo polo. A Nyasaye, nyis tekoni gie kor polo, kendo duong’ni maler bende onenre gie kor polo, Reswa gi tekoni, kendo dwok lemowa, mondo joma ihero oyud konyruok. Nyasaye nowuoyo e kar dakne maler, kowacho niya, “Kaka koro aselocho, abiro dhi mondo apog dala mar Shekem, kaachiel gi holo mar Sukoth, ni joga. Piny Gilead gi piny Manase gin maga. Efraim en oguta, to Juda en ludha mar loch. Piny Moab to nobed karacha mar lwok, kendo Edom nobed kama aboloe wuochena. Jo-Filistia to anagonigi siboi.” A Nyasaye, ere ng’ama biro tera e dala mochiel motegno? Koso en ng’a ma nokela Edom? Bende en adier ni isedagiwa? Donge ibiro dhi e lweny gi jolwenjwa? Konywa kedo gi wasikwa, nikech kony mar dhano ok nyal gimoro. Ka Nyasaye konyowa to wabiro kedo gi chir, nikech en ema obiro loyonwa wasikwa. A Nyasaye ma apako, kik iling’, nimar joricho gi jomriambo josemonja, ka hangona wach. Giwacho gik malich kuoma, kendo gibuka, maonge gima omiyo. Kata obedo ni aherogi kendo alemonigi kamano, to pod gimon amona koda. Gichula richo kar ber, kendo sin kar hera ma aherogigo. Giwacho niya, “Mad ng’at mamon kode donjne, kendo ng’at marach ng’adne bura! Koseyale, to onego oyude gi ketho, kendo mad kwan kata mana lemone ka ketho! Hike mondo ong’adre machiek, kendo ng’ato machielo mondo okaw tije. Nyithinde onego dong’ kiye. Chiege bende onego bed chi liel. Onego nyithinde bed jokuecho mawuotho awuotha, koseriembgi gia e dalagi mokethi. Joma osehole gik moko mondo omaye gige duto, kendo joma welo oyak mwandu duto mosekano. Onego kik ng’ato bedne mang’won, kata kik rit nyithinde modong’ kiye. Nyikwaye duto mondo otho, mi nyinge lal nono kuom tieng’ mabiro. Onego Nyasaye par richo mag kwerene, kendo tamre weyo ni min mare richone. Pile Nyasaye onego par richo ng’atno, to en owuon onego wich wil kode chuth, nimar ne ok odewo bedo mang’won, to ne osando jodhier gi jochan kod joma ok nyal yudo kaka konyore, mi onego. Ne ohero kuong’o ji, to koro en ema onego numba dong’ne! Guedho ji bende ne ok ohero, omiyo kik ng’ato guedhe! Ne orwakore gi kuong’ ka ng’ama rwako law. Mad en ema kuong’no dong’ kuome mana ka pi ma donjo e okak, kendo leny e chokene mana ka mo! Onego giume mana kaka law umo ng’ato, kendo oonego gituere kuome ka okanda motueyo pile.” To, A Ruoth Nyasaye, mano kaka onego ikum wasika mawacho gik malichgo kuoma! Ruoth Nyasacha, konya kaka ne isesingori, kendo resa nikech herani maber. Adhier, kendo an jachan. Chunya chandore malit ahinya. Achiegni lal nono ka tipo makadho. Adier, ahungora mana ka yamo mahungo bonyo. Chongena onyosore nikech achando chiemo, kendo denda odhero marach. Ka ji onena, to gigoyona siboi. Gitwenyo umgi ka gijara. Konya, A Ruoth Nyasacha. Resa nokech herani mosiko. Yie imi wasika ng’eyo ni in ema iseresa kamano. We gikuong’a akuong’a, to in yie iguedha. Mad lo wasika duto, to an jatichni mondo abed gi mor. We wasika wigi okuodi, mi girwak wichkuot ka kandhu. Abiro goyo erokamano maduong’ ni Nyasaye, kendo anapake e chokruok maduong’, nikech okonyo jochan, kendo ogologi e lwet jogo ma ng’adone buch tho. Ruoth Nyasaye ne owacho ni ruodha niya, “Bed abeda korachwich ka nyaka chop aket wasiki obed raten tiendi.” Ruoth Nyasaye biro miyo lochni yarore chakre Sayun, kowacho niya, “Bed gi loch kuom wasiki.” Chieng’ ma ikedo gi wasiki, to jou nochiwre mondo okedi, kendo yawuotgi nobi iri e gode maler, konur mana ka tho mamoko gokinyi. Ruoth Nyasaye osekuong’ore, kendo ok nolokre nga’ng’, kuom wachne mowacho ni, “In jadolo nyaka chieng’, e tich dolo mar Melkizedek.” Ruoth Nyasaye nie badi korachwichh, kendo obiro loyo ruodhi moko, chieng’ ma mirima omake. Obiro ng’ado ni ogendini bura, mi omi ringre joma otho pong paw lweny. Adier, obiro loyo ruodhi e piny ngima. Ruodhni nomodh e aora manie bath yo, omiyo enoting’ wiye nikech oselocho. Pakuru Ruoth Nyasaye! Abiro goyone erokamano gi chunya duto e chokruok mar joge. Mano kaka gik ma Ruoth Nyasaye timo lich miwuoro! Ji duto mohero timbenego dwaro ng’eyo tiendgi. Timbene opong’ gi duong’ kod luor, kendo timne makare ochwere nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye ok we wiwa wil gi timbene madongo. Ong’won kendo okecho ji. Ji duto moluore, omiyo chiemo, bende wiye ok wil gi singruokne. Osenyiso joge tekone, kuom miyogi pinje mag ogendini mamoko nono. Gik moko duto motimo, otimo kare kendo gi adiera, bende chikene duto ogurore ma ok lokre. Gisiko kinde duto nyaka chieng. Gin weche mogen kendo mar adier. Ne okelo warruok ni joge, mi otimo kodgi singruok mosiko. Mano kaka nyinge ler, kendo duong! Luoro Nyasaye e chakruok mar rieko, kendo joma timo kamano yudo rieko mang’eny. Nyaka pake mochwere! Pakuru Ruoth Nyasaye! Ng’at moluoro Ruoth Nyasaye, kendo marito chikene gi mor, en jahawi. Nyithinde nobed madongo e piny. Ee, nyikwa ng’at maber noyud gueth. Joode nobed jomwandu man gi gik mathoth, kendo en owuon nodhi nyime maber nyaka chieng’. Ong’won kendo okecho ji. En e ler marieny e mudho ni joma beyo. Ng’at makonyo ji gi chuny maler, kendo matiyo tijene e yo modimbore, en jahawi! Onge gima nyalo yienge, bende wich ok nyal wil kode. Ok oluoro winjo weche makelo kuyo, nikech yie ma en go otegno, kendo ogeno kuom Ruoth Nyasaye. Ok oluor, kendo chunye ok chandre. Ong’eyo ni obiro neno ka olo wasike. Opogo gige ni jochan gi chuny maler. Ngwonone osiko nyaka chieng’. Obiro bedo gi teko, kendo obiro yudo luor. Joricho koneno kamano, to igi wang’. Ging’icho marach ka gikecho, bang’e gilal nono. Geno ma gin go orumo chuth. Pakuru Ruoth Nyasaye! Ee, denduru nyinge, un jotichne. Pakuru nyinge pile, kendo nyaka chieng’. Chutho, nying Ruoth Nyasaye mondo odendi, chakre wuok chieng’ nyaka podho chieng’. Ruoth Nyasaye nigi loch kuom ogendini duto, kendo duong’ne maler oyombo polo. Onge ng’ama chal gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa. Odak malo kuma bor, to kata kamano okulore mondo orang polo gi piny. Ochungo joma odhier a e buru. Adier, ogolo jochan e pidh yugi, kendo oketogi gibet gi ruodhi mag joge. Oguedho dhako ma onge nyathi, mi oloke dhako mamor ma min nyithindo. Ruoth Nyasaye mondo opaki! E kinde mane jo-Israel ma nyikwa Jakobo owuokie Misri, ma piny jomoko nono, Juda nodoko kama owal ni Ruoth Nyasaye, to Israel nodoko mwandune owuon. Nam Makwar ne ogoyo wang’e kuom Ruoth Nyasaye, mi oringo. Aora Jordan to ne odok chien, moweyo mol. Gode madongo nochikore ka diek. Gode matindo bende nochikore ka rombe. Koro in Nam, ang’o momiyo ne iringo? Koso in aora Jordan, ere gimomiyo ne iweyo mol? Un gode madongo, ere gimomiyo ne uchikoru ka diek? Koso un gode matindo, ang’o momiyo ne uchikoru ka rombe? In piny, yiengni, ka Ruoth Nyasaye biro! Ee, tetni e nyim Nyasach Jakobo, ma loko lwendni doko degni mag pi, kendo loko lwanda mogingore doko soko mamol. In kendi, A Ruoth Nyasaye, ema nyaka iyud duong’, to ok wan, nikech adiera mari kod herani mosiko. Ang’o momiyo ogendini penjowa niya, “Ere Nyasachu nogo?” Nyasachwa ni e polo malo, kendo otimo gimoro amora modwaro. Nyisechegi, to lwet dhano ema oloso gi fedha kod dhahabu, Gin gi dhok, to ok ginyal wuoyo, kendo gin gi wang’, to ok ginyal neno. It bende gin go, to ok ginyal winjo, kendo gin gi um, to ok ginyal ng’uecho. Gin gi lwedo, to ok ginyal mako gimoro, kendo gin gi tielo, to ok ginyal wuotho. Bende gionge gi dwol minyalo winjo. Joma loso kidogo, kaachiel gi jogo mogeno kuomgi, chalo mana gi kido mane gilosogo! Genuru kuom Ruoth Nyasaye, un jo-Israel! En ema okonyou, kendo oritou. Un jodolo ma nyikwa Harun, genuru kuom Ruoth Nyasaye, nimar en ema okonyou, kendo oritou. Genuru kuom Ruoth Nyasaye un ji duto moluore! En ema okonyou kendo oritou. Ruoth Nyasaye parowa, kendo obiro guedhowa. Adier, obiro guedho jo-Israel, kod jodolo duto ma nyikwa Harun. Ee, obiro guedho ji duto moluore, bed ni gin joma dongo kata joma tindo. Ruoth Nyasaye onego omiu nyithindo mang’eny, un kaachiel gi nyikwau. Onego Ruoth Nyasaye mane ochueyo polo gi piny guedhu. Polo en mar Ruoth Nyasaye kende. Piny to nomiyo dhano. Joma otho ma odhi e piny ma ji ok losie, ok pak Ruoth Nyasaye. To wan, joma ngima, wabiro goyone erokamano pile kendo nyaka chieng’. A yaye, pakuru Ruoth Nyasaye. Ahero Ruoth Nyasaye nikech owinjo kwayona. Adier, ochiko ite ni lemona e sa asaya ma aywaknee. Tho ne otueya gi tondene, kendo masiche mag liel nolwora. Parruok gi kihondko nomaka! Eka ne aywak ni Ruoth Nyasaye kawacho niya, “Ahombi Ruoth Nyasaye, yie iresa!” Ruoth Nyasaye ber kendo ng’won. Adier, Nyasachwa en jakech ji. Orito joma ok nyal konyore kendgi. Ne okonya kane an e chandruok. A yaye chunya, bed gi geno, nimar Ruoth Nyasaye osebedona mang’won. Oseresa e tho, kendo omiyo aweyo ywak, bende osekonyo tienda mondo kik chwanyre. Kuom mano abiro wuotho e nyime, e piny joma ngima. Kata kane awacho niya, “An gi masira marach ma dwaro nega,” to pod ne asiko mana kayie mana kuom Ruoth Nyasaye. Kata mana e kinde mane abedo maluor, kawacho niya, “Ji duto gin jomriambo,” to pod ne ayie ayia kuom Nyasaye. Ang’o ma dachiw ni Ruoth Nyasaye kuom ber duto mosetimona? Abiro kelone misango miolo piny, mondo agonego erokamano kuom resa. Bende gik mane asesingora ni nachiwne, abiro chiwone e chokruok mar joge duto. Mano kaka lit ni Ruoth Nyasaye ka ng’ate moro otho! A Ruoth Nyasaye, an jatichni, atiyoni mana kaka ne mama otiyoni. Isegonya, mi abedo thuolo! Abiro chiwoni misango mar erokamano, kendo abiro lami. Anachiwni gik ma asesingora ni nachiwni e chokruok mar jogi duto, machokore e agolini mag Hekalu mari man Jerusalem. A yaye, pakuru Ruoth Nyasaye! Un ogendini duto, pakuru Ruoth Nyasaye. Dendeuru un ji duto mae piny. Hera mosiko moherowago en hera maduong’, kendo adierane osiko nyaka chieng’. Pakuru Ruoth Nyasaye! Gouru ni Ruoth Nyasaye erokamano, nimar ober, kendo herane osiko ochwere. Jo-Israel mondo owach niya, “Herane mosiko ochwere.” Jodolo ma nyikwa Harun bende mondo owach niya, “Herane mosiko ochwere.” Kendo ji duto ma oluore mondo owach niya, “Herane mosiko ochwere.” Kane an e thagruok, to ne aywak ni Ruoth Nyasaye. Ne odwoka, mi ogonya abedo thuolo. Ruoth Nyasaye ni koda, omiyo ok anabed maluor. Ere gima dhano ditimna? Ang’eyo ni Ruoth Nyasaye ni koda, kendo konya, omiyo anane ka olo wasika. Geno kuom Ruoth Nyasaye ber moloyo geno kuom dhano. Adier, geno kuome ber moloyo geno kuom ruodhi mag piny. Ogendini duto ne oketa diere, to ne atiekogi gi teko mar Ruoth Nyasaye! Adier, ne giluora koni gi koni, to ne atiekogi gi tekone. Ne ginur kuoma ka kich, to piyopiyo nono ne girumo ka mach mawang’o kudho! Ne gimonja marach, kendo ne gichiegni loya, to Ruoth Nyasaye ne okonya. En ema omiyo abedo maduong’ kendo man gi teko. En e Jawarna. Winjieuru kaka jo-Nyasaye goyo mahu mar loch e hembegi! Teko mar Ruoth Nyasaye osetimo timbe madongo. Chutho, tekone e lweny osemiyo walocho. Ok abi tho, to abiro mana bedo mangima, mondo ahul gik ma Ruoth Nyasaye osetimo. Osekuma malich miwuoro, to ok aseweyo atho! Yawnauru dhoranga Hekalu, mondo adonj apak Ruoth Nyasaye! Ma e dhoranga Ruoth Nyasaye. Joma kare kende ema donjoe. A Ruoth Nyasaye, apaki nikech ne iwinjo ywakna, mi imiyo alocho. Kidi mane jogedo odagi, ema koro osedoko kidi motegno moriwo kor ot. Mano en tich Ruoth Nyasaye, kendo en gima lichnwa miwuoro! Ruoth Nyasaye osemiyo odiechieng’ni obedo maber ahinya. Wabeduru mamor kendo mail! A Ruoth Nyasaye, wakwayi mondo ikonywa, mondo wadhi nyime maber. Oguedh ng’ama biro e nying Ruoth Nyasaye. Waguedhou gie Hekalu mare. Ruoth Nyasaye e Nyasaye, kendo osemiyowa ler. Chakuru timo sawo kuting’o oboke e lwetu, kudhi nyaka e tunge mag kendo-mar-misango. In e Nyasacha, kendo abiro goyoni erokamano, bende abiro hulo duong’ni kaka chalo. Gouru erokamao ni Ruoth Nyasaye, nikech ober, kendo herane mosiko ochwere. Joma onge ketho, kendo matimo kaka chik Ruoth Nyasaye dwaro, gin johawi! Joma oluwo chikene kendo moluore gi chunygi duto, bende gin johawi. Adier, joma kamago ok tim gik maricho, to giwuotho mana e yore Nyasaye. Isemiyowa chikeni, kendo iwachonwa ni onego waluwgi gi adiera. Mano kaka ageno ni abiro luwo chikeni maber. Ka arito chikeni duto adimba, eka wiya ok nokuodi. Bende ka asepuonjora bucheni ming’ado kare, to anapaki gi chuny malong’o. Anarit chikeni gi adiera, omiyo yie kik ijwang’a ngang’. Ere kaka ng’at ma pod tin dirit ngimane bed maler? Dorite mana ka omako wachni, A Ruoth Nyasaye. Atemo tiyoni gi chunya duto, omiyo rita mondo kik awe luwo chikeni. Akano wachni e chunya, mondo kik akethi e nyimi. A Ruoth Nyasaye, apaki. Yie ipuonja chikeni. Chike duto ma isegolo, anaol achiel ka achiel. Chikeni miya mor, moloyo mor ma mwandu mang’eny miya. Aparo chikeni matut, kendo arango yore midwaro mondo aluw. Amor ahinya gi chikeni, kendo wiya ok nowil gi wachni. Bedna mang’won an jatichni, mondo adag aming’a kendo amak wachni. Yaw wang’a mondo ane weche miwuoro manie chikni. Anie pinyka mana kuom kinde matin, omiyo kik ipandna chikeni. Siso oloya seche duto, kadwaro ng’eyo buche ming’ado. Ikwero josunga. Ee, joma obaro moweyo chikeni okuong’! Gol kuoma ayany kod ajara ma ji chayago, nikech aserito chikeni. Kata obedo ni jotelo chokore kachano timona marach, to an, jatichni, pod apuonjora apuonja chikeni. Chikeni miya mor, kendo gin ema gikelona rieko. Ariera piny e buru koloya, omiyo miya ngima kaka nisingori. Ne ahulo gik moko duto ma asetimo, mi idwoka, koro puonja chikeni. Nyisa kaka onego arit chikeni, eka apar chikeni miwuoro. Kuyo omona yueyo, omiyo meda teko kaka ne isingori. Konya kik aluw yore mag miriambo, kendo ng’wonna mondo amak chikni. Aseyiero yor adiera, kendo bucheni ming’ado aseketo e nyima. Asemako chikeni matek, yaye Ruoth Nyasaye, kik iyie wiya kuodi. Abiro rito chikeni gi chunya duto, nikech ibiro meda rieko. A Ruoth Nyasaye, puonja tiend chikeni mondo aritgi kinde duto. Lerna tiend chikni mondo ariti. Ee, anarite gi chunya duto. Telna mondo awuoth kaka chikeni dwaro, nikech gin ema gimiya mor. Miya chuny mohero rito chikeni, kar bedo gi mwandu. Rita mondo kik adew gik manono, to bedna mang’won kaka ne isingori. Rit singruok mane isingorinago, an jatichni. En singruok ma itimo ni ji duto moluori. Geng’na ayany ma aluoro, nikech buche ming’ado beyo. Mano kaka adwaro ni mondo arit chikeni! Ng’wonna, nikech in ng’at makare. A Ruoth Nyasaye, nyisa hera maduong’ miherago, kendo resa kaka isesingori. Eka anyalo dwoko joma yanya, nikech ageno kuom wachni. Miya teko mondo ahul wachni maradiera kinde duto, nikech genona ni kuom buche ming’ado. Kamano anarit chikni ndalo duto nyaka chieng’. Anadag gi thuolo, nikech asetemo rito chikeni, bende anahul ni ruodhi chikeni, ka aonge gi wich kuot. Ayudo mor kuom rito chikeni, nikech aherogi. Aluoro chikeni kendo aherogi, omiyo anapargi matut. Par gima ne isingori ni nitimna an jatichni, nikech osemiyo abedo gi geno. Kata kane anie chandruok, to singruok mari, mane omiya ngima, ne ohoyo chunya. Josunga osebutona ahinya, to pok aleng’ora maweyo chikni. Aparo chike mane imiya chon, kendo gihoyo chunya, yaye Ruoth Nyasaye To ka aneno joricho ka ketho chikni, to mirima pong’o chunya. Achuogo wende kuom chikeni, kamoro amora ma adakie. Apari gotieno, A Ruoth Nyasaye, kendo arito chikni, amor nikech arito chikeni. A Ruoth Nyasaye, in e gimoro amora ma adwaro. Asingora ni abiro rito chikeni. Akwayi gi chunya duto ni mondo ing’wonna kaka isesingori. Aserango timbena, mi asingora ni nyaka aluw chikeni. Areto mak ariwra mondo arit chikeni. Ogend joricho oketa diere, to kata kamano wiya ok nyal wil gi chikni. Achiew dier otieno mondo apaki, nikech buche ming’ado ni kare. An e kanyakla mar ji duto ma tiyoni, kendo ma orito chikeni. A Ruoth Nyasaye, herani mosiko opong’o piny. Yie ipuonja chikeni. Iserito singruokni, A Ruoth Nyasaye mi itimona maber, an jatichni. Miya rieko mar ng’ado weche kare. Ng’eyo bende mondo imiya, nikech ageno mana kuom chikeni. Kane pok ikuma, to ne abayo maweyo yoreni, to koro amako wachni. Iber manade! Mano kaka ikecho ji! Yie ipuonja chikeni. Josunga ketho nyinga gi weche mag miriambo, to kata kamano, arito chikeni gi chunya duto. Jogo onge gi rieko, an to chikeni ema miya mor. Kum misekumago berna, nikech okonya mondo apuonjra chikni. Chik mawuok e dhogi berna. Moloyo fedha gi dhahabu mogundho. A Ruoth Nyasaye, in ema ne ichueya, kendo irita maber. Ji duto moluori nobed mamor konena, nikech ageno kuom wachni. A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni buche ma ing’ado ni kare, kendo ne ikuma nikech in jaadiera. Herani mosiko mondo oho chunya, kaka ne isesingorina, an jatichni. Kecha mondo abed mangima, nikech ahero chikni Onego wi josunga kuodi, nikech gidonjona kayiem nono. An to chikeni ema abiro paro matut. Ji duto ma oluori kendo mohero chikeni mondo obi ira. Konya amak chikeni gi chunya duto mondo kik ayud wichkuot. Siso oloyo chunya, A Ruoth Nyasaye, karito mondo iresa. To kata kamano wachni ema pod ageno. Wang’a koro oowore kuom rango gima ne isingori, to pod apenjo niya, “Inikonya karang’o?” An ng’at manono, mana ka puga mobarore, to pok wiya owil gi chikeni. Onego arit nyaka karang’o ka pok ikumo joma sandago? Josunga ma ok ong’eyo chikeni, osekunyona bugni mondo anyumrae. Konya, nikech ji sanda gi weche mag miriambo, to chikeni duto gin adier. Gisechiegni nega, to ok asejwang’o chikeni. Ng’wonna, nikech herani mosiko, mondo arit chikeni. A Ruoth Nyasacha, wachni ogurore e polo kendo nosik nyaka chieng’. Adiera mari osiko kuom tienge duto, kogurore motegno mana kaka piny osiko kama iseketee. Gik moko duto pod osiko nyaka chil kawuono mana nikech wachni, nimar giduto gitiyoni. Ka dine ni ok chikni e kama morna wuokie, to dikoro kum mikumago osenega. Ok anawe chikeni ngang’, nikech gin ema omiyo isemiyo abedo mangima. A Ruoth Nyasaye, an ng’ati, yie ikonya nimar asetemo rito chikeni. Joricho kiya mondo onega, to chikeni ema abiro paro matut. Ang’eyo ni kata mana gik mabeyo duto nigi gikogi, mak mana chikni kende ema onge gi gikone. Mano kaka ahero chikni! Apare odiechieng’ duto. An gi chikni seche duto, omiyo abedo mariek moloyo wasika. An gi paro matut moloyo jopuonjna, to nikech chikeni ema aparo. Riekona bende lach moloyo kata jopuonjna, to nikech arito chikeni. Asetang’ ni timbe maricho duto, nikech adwaro rito chikeni. Ok aseleng’ora, maweyo chikeni, nikech in iwuon ema isebedo jopuonjna. Mano kaka chikeni mit. Adier, gimit moloyo mor kich! Chikeni ema miya rieko, omiyo achayo timbe duto maricho. Wachni e taya ma nyisa kama anyono, kendo e ler ma menyona yo. Akuong’ora ni anarit chikeni makare, mana kaka ne asingora. A Ruoth Nyasaye, athagora malit ahinya, omiyo miya abed mangima kaka isesingori. Yie gi lemona mar erokamano, kendo puonja chikeni, yaye Ruoth Nyasaye. Pile ngimana nie masira, to kata kamano pok wiya owil gi chikni. Joricho chikona obadho, an to pok aleng’ora maweyo chikeni. Chikeni gin mwanduna mosiko, kendo gin ema gimiyo chunya mor. Aseketo chunya mondo arit chikeni nyaka thona. Amon gi joma nigi chuny ariyo, to ahero mana chikni. In e okumbana kendo e kara ma apondoe. Singruok mari ema ageno. Auru kuoma, un joricho, mondo arit chike Nyasacha. Miya teko kaka ne isingori, mondo abed mangima, bende kik iwe gima ageno, kadhi mak otimore. Sira mondo abed gi kue, eka arit chikeni pile. A Ruoth Nyasaye, idagi joma otamore rito chikeni, nikech wechegi opong’ gi miriambo kod kwinyo. Joricho duto ikwano ka yugi. Kuom mano ahero chikeni. Luoro ma aluorigo miyo denda tetni. Buche ming’ado bende miyo kihondko maka. Asetimo gik makare kendo mabeyo, omiyo kik ijwang’a e lwet wasika. Singrina ni inikonya, an jatichni, kendo kik iwe josunga thaga. Aserango warruok makare mane isingori ni ikelo, mi koro wang’a ool. Timna mana kaka herani mosiko obet, kendo puonja chikeni. An jatichni; kuom mano, miya rieko, mondo awinj tiend weche mipuonjo. A Ruoth Nyasaye, ma e sa monego itimie gimoro, nikech ji otamore winjo chikni. Ahero chikeni moloyo dhahabu malerie moloyo. Kuom mano, aluwo chikeni duto, to yore maricho duto amon-go. Puonj magi lich miwuoro! Omiyo aritogi gi chunya duto. Tiend wachni koel, to kelo ler, kendo omiyo weche donjo kata ni ng’ama riekone tin. Agamo yueyo, ka siso mar winjo chikeni oloya. Duog ira mondo ibedna mang’won, kaka itimo pile ni joma oheri. Kik iwe apodhi, to sira kaka isesingori, kendo kik iwe richo hewa. Gola e lwet joma thira, mondo abed gi thuolo mar rito chikeni. Ler mar wang’i mondo orieny kuoma, kendo opuonja chikeni. Pi wang’a mol ka aora, nikech ji ok dew rito chikni. A Ruoth Nyasaye, mano kaka in jaadiera! Chikeni oriere tir, kendo gin adier. Chike ma isegolo ni kare ahinya, kendo gin adier chuth. Mirima wang’o iya ka mach, nikech wasika ok dew chikeni. Singruok mari osetem, mi onwang’ ni en kare, miyo ahere, an jatichni. An atin, kendo ok an gimoro, to wiya ok wil gi chikeni. Timni makare nosiki nyaka chieng’, Kendo chikni en adiera pile. Achandora malit, kendo chunya parore to chikeni ema kelona mor. Chikeni ni kare nyaka chieng’, omiyo miya ang’egi mondo abed mangima. Aywakni gi chunya duto, A Ruoth Nyasaye. Yie idwoka mondo arit chikeni. Adier, aywakni, mondo iwara, eka aluw chikeni. Kapok piny oru, to aluongi mondo ikonya, kendo aketo genona duto kuom singruokni. Seche mag otieno asiko ka aneno, mondo apar wachni matut. Winja, A Ruoth Nyasacha, mana kaka herani mosiko obet, kendo miya abed mangima, mana kaka berni obet. Joma kwiny masanda, koro biro machiegni, to gibor gi chikeni. In to, ichiegni koda, A Ruoth Nyasaye, kendo singruokni duto gin adier. Asepuonjora chikeni duto chakre chon, kendo ang’eyo ni ilosogi mondo gisiki nyaka chieng’. Neye kaka achandora, kendo yie iwara, nikech wiya ok osewil gi chikni. Yalna mondo abed thuolo, kendo imi abed mangima kaka isesingori. Joricho ok noyud warruok, nikech ok girit chikeni, to ng’wononi duong’, A Ruoth Nyasaye, omiyo mi abed mangima kaka chikni obet. An gi wasigu mang’eny, kaachiel gi joma thira, to ok aseleng’ora maweyo chikeni. Ka arango andhokego, to chunya chido, nikech ok girit wachni. A Ruoth Nyasaye, neye kaka ahero chikeni. Omiyo mi mi abed mangima kaka herani mosiko obet. Mise mar chikni en adiera, kendo chikeni makare duto osiko nyaka chieng’. Joma nigi loch monja kayiem nono, to kata kamano, chikni ema aluoro. Singruokni miya mor manadi! Amor mana ka ng’ama oyako mwandu mathoth! Asin gi miriambo, kendo ajokgo, to chikni ema ahero. Apaki dibiriyo odiechieng’ kodiechieng’, nikech buche makare ming’ado joma ohero chikeni nigi kue mar adier, kendo onge gima nyalo miyo gipodhi. A Ruoth Nyasaye, ageno ni ibiro wara, nikech atimo gik ma idwaro. Ee, arito chikeni, kendo aherogi gi chunya duto. Amako chikeni kod buche ming’ado, nikech ineno gik moko duto. A Ruoth Nyasaye, yie iwinj ywakna. Miya rieko kaka isesingori e wachni. Lemona otundi e nyimi, mondo iresa kaka ne isingori. Pile anapaki, nikech ipuonja chikeni. Anawer kapako chikeni, nikech giduto gin kare. Pile bed kiikori mar konya, nikech chikeni ema aseyiero. Mano kaka adwaro resruok moa kuomi! Chikeni ema miya mor, A Ruoth Nyasaye. Miya ngima mondo apaki. Chikeni bende mondo okonya. Abayo abaya ka rombo molal, omiyo bi mondo idwara, an jatichni, nikech wiya ok osewil gi chikeni. Kane an e chandruok, to ne aywak ni Ruoth Nyasaye, mi odwoka. A Ruoth Nyasaye, konya kuom jomriambo gi jomganga. Un jomriambo, Nyasaye notimnu ang’o? Nokumu machal nadi? Nokumu mana kichielou gi aserni mabitho mag jolweny, kata kiwang’ou gi mach moowore haa! Dak e kindu rach mana ka dak e piny Meshek, kata ka dak e kind jo-Kedar! Asedak aming’a mokadho gi joma ok dwar kue. An adwaro kue, to gin gidwaro mana lweny. Ating’o wang’a ka arango gode. To ere kuma konyruokna biro aye? Konyruokna a mana kuom Ruoth Nyasaye, ma jachuech polo gi piny. Onego jaritwa kik we apodhi, kendo kik onur mi nindo tere. To adier, jarit Israel ok nur, kendo nindo ok tere. Ruoth Nyasaye biro teloni. En e bathi korachwich ka oriti. Chieng’ ok nochami godiechieng’, kendo due ok nochar wang’i gotieno. Ruoth Nyasaye biro riti e masiche duto. Adier, obiro riti maber. Obiro riti kiwuok, kendo kiduogo, pile kendo nyaka chieng’. Ne abedo mamor kane ji owachona niya, “Wadhiuru e od Ruoth Nyasaye.” Koro eri wachung’ e dhorangeyen, yaye Jerusalem. Jerusalem noger mondo obed dala ma ji chokoree gi kue kaachiel. Dhout Israel biroe, ee, jo-Ruoth Nyasaye biroe, mondo ogone erokamano kaka nochikogi. Kanyo ema nitie ut ng’ado bura, ma ruoth ma nyakwar Daudi ng’adoe bura ni joge. Lemuru mondo Jerusalem obed gi kue, kuwacho niya, “Joma oheri, A Jerusalem, mondo odhi nyime maber. Kue onego obed e ohinga mari, kendo dongruok maber bende obed e ut jodongi.” Awacho e nying owetena gi osiepena niya, “A Jerusalem, kue obed kodi. Alemo ni mondo idhi nyime maber, nikech duong’ mar od Ruoth Nyasachwa.” A Ruoth Nyasaye in ema arangi, kating’o wang’a e polo kuma kom duong’ni nitie. Kaka jatich rango ruodhe, kendo kaka jatich ot manyako rango wuon ot motiyone, e kaka wan bende wasiko kwarangi, nyaka chop ikechwa, A Ruoth Nyasachwa. Kechwa, A Ruoth Nyasaye, yie ikechwa nikech waseyudo ayany marach, Ka jomwandu ma josunga jarowa kuom kinde malach! “Ka dine bed ni Ruoth Nyasaye ok jakorwa, to ang’o ma dine otimorenwa?” (Jo-Israel mondo owach niya:) “Ka dine bed ni Ruoth Nyasaye ok jakorwa, e kinde mane wasikwa monjowa, to dine gimwonyowa kwangima, ka mirima mager ohewogi kodwa! Ohula dine oywerowa mabor. Chutho, pi dine oimowa. Ee, dine wanimo e pi mabubni malich!” Wapakuru Ruoth Nyasaye, ma ok oseyie mondo wasikwa otiekwa. Wasetony mana ka winyo mobwodho e obadho. Obadho ne otur, kendo koro wan thuolo. Konyruokwa a mana kuom Ruoth Nyasaye, ma jachuech polo gi piny. Joma ogeno kuom Ruoth Nyasaye, chalo gi got Sayun, mogurore motegno, kendo ma ok nyal ng’ingni. Kaka gode olworo Jerusalem, e kaka Ruoth Nyasaye bende olworo joge, pile kendo nyaka chieng’. Joricho ok nobed gi loch ngang’ kuom piny joma kare. Ka gibedogo, to joma kare giwegi ditim richo. A Ruoth Nyasaye, tim maber ni joma kare kendo modimbore. To chieng’ mikumoe joricho, to kum joma timbegi obam bende. Israel mondo obed gi kue! Kane Ruoth Nyasaye odwokowa Sayun, to ne chalonwa mana lek! Mano kaka ne wanyiero, kendo wawer gi mor! Bang’e ogendini mamoko nowuoyo kuomwa niya, “Ruoth Nyasaye osetimonigi gik madongo miwuoro!” Adier, Nyasaye notimonwa gik madongo miwuoro, kendo mano kaka ne wabedo mamor! A Ruoth Nyasaye, chak idwokwa kendo, mana kaka koth mikelo, dwoko pi e aora mosedwono. Joma chuoyo ka ywak, biro kayo cham gi ilo. Adier, joma ywak koting’o kodhi, biro dok e miechgi gi cham ka mor. Ka ok Ruoth Nyasaye ema ogero ot, to tich gedo odhi kanono, kendo ka ok en ema orito dala, to tich jorito ok nyal gimoro! Bende onge tiende tiyo matek mondo uyud chiemo, kuchiew gokinyi mang’ich, kendo kudhi nindo molewo, nimar Ruoth Nyasaye ema miyo nindo tero ng’at mohero. Nyithindo gin mich moa kuom Ruoth Nyasaye. Adier, gin gueth miwuoro. Yawuowi ma ng’ato onywolo ka pod otin, chalo gi aserni ma jalweny oting’o e lwete. Ng’at man gi aserni mang’eny ma kamago en jahawi. Ok noloye ka oromo gi wasike e dhoranga dala. Ng’ato ka ng’ato moluoro Ruoth Nyasaye, kendo marito chikene, en jahawi. Iniyud gik moko duto misetiyonigi, bende inidhi maber, kendo inibed mamor. Chiegi nochal gi yadh mzabibu manyago olemo mang’eny e dalani, kendo e sa ma yawuoti olworo mesa ka chiemo, to ginichal gi yiend zeituni maloth. Adier, ng’at moluoro Ruoth Nyasaye, noguedh mana kamano! Onego Ruoth Nyasaye guedhi gie Sayun, e kinde duto mag ngimani. Onego idag aming’a, mondo ine nyikwayi. Israel mondo obed gi kue! In Israel, hul kaka wasiki osesandi malit, chakre tinni. “An Israel, wasika osesanda malit chakre tinna, to pok giloya. Ne ging’ado dieng’eya achadha marach, mi giloke mana ka puodho mopur. To Ruoth Nyasaye ma timne kare, osechodo tonde mane joricho osetueyago.” Mad lo jogo duto ma mon gi Sayun, mi riembgi ka wigi okuot, kendo dwokgi chien! Onego gichal gi lum matwi e tat ot, to two kapok ong’adi. Onge ng’ama choke kata matueye wiye wiye. Kamano ji makadho ok nyal wachonigi niya, “Waguedhou e nying Ruoth Nyasaye.” Kata ni, “Onego Ruoth Nyasaye guedhu.” A Ruoth Nyasaye, anie chandruok malit! Winj ywakna! Yie iwinj dwonda, kendo chik iti ni ywak maywaknigo mondo ikonya. Ka da bed ni isiko kiparo richo ma ji timo, to ere ng’ama dichung’ e nyimi? To in ing’wononwa, omiyo waluori. Arito Ruoth Nyasaye gi chunya duto, kendo ageno kuom wachne. Chutho, arito Nyasaye kaketo chunya, moloyo kaka jarit rito ru piny. Un jo-Israel, genuru kuom Ruoth Nyasaye, nikech herane osiko, kendo pile oikore ahinya mar reso ji. Obiro waro joge Israel kuom richogi duto. A Ruoth Nyasaye, aseweyo ng’ayi, kendo abet mabor gi wang’ teko. Ok adwar chandora gi gik madongo, kata gi weche matek modhiera ng’eyo. To abolora, kendo chunya nigi kue. Kaka nyathi ling’ mos e bad min mare e kaka chunya bende ling’ mos e iya. Un jo-Israel, genuru kuom Ruoth Nyasaye, pile kendo nyaka chieng’. A Ruoth Nyasaye, kik wiyi wil gi Daudi, to parie kaka nothagore malit, kendo kaka nosingoreni, in Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasach Israel kowacho niya, “Ok anadhi dala, kendo ok anadhi nindo, bende ok anayue kendo nindo ok notera, nyaka chop ayud kar dak ni Ruoth Nyasaye, ma Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel. Ne wawinjo ni Sandug Muma ni Efrata, mi ne wayude e paw Jaar. Eka ne wawacho niya, “Wadhiuru kar dak mar Nyasaye, mondo walem e nyim kom duong’ne.” A Ruoth Nyasaye, bi idonj kar yueyoni, in kaachiel gi Sandug Muma ma en ranyisi mar tekoni. Onego jodolo bed joma kare, kendo jogi duto onego ogo mahu gi mor. Ne ihero Daudi jatichni, omiyo kik ilok ng’eyi ni ruoth miseyiero. Ne ikuong’orine matek ahinya, kendo ok nilokri. Ne iwachone niya, “Abiro keto wuodi moro ruoth, kendo enorit piny bang’i. Ka yawuoti orito singruokna, kendo ka gimako chikena ma abiro miyogi, to yawuotgi bende nobed e kom duong’ni tienge duto.” Ruoth Nyasaye notim kamano nikech oseyiero Sayun kodwaro ni mondo kar dakne obed kanyo. Nowacho niya, “Kanyo ema nobed kar yueyona nyaka chieng’. Adier, kanyo ema adwaro dakie. Abiro guedho jo-Sayun gi gik moko duto ma gidwaro, bende abiro miyo joge ma jochan chiemo moromogi. Anami jodolo mage bedo joma kare, kendo joge nower, ka goyo mahu gi mor. Kanyo ema naketie nyakwar Daudi moro ruoth maduong’. Adier, kanyo ema nyikwa ruoth ma aseyiero biro bedoe gi loch. Anami wichkuot neg wasike, to en owuon, lochne nodhi nyime maber. Mano kaka en gima ber kendo malong’o ka owete odak kanyakla gi kue. Dak ma kamano chalo gi mo ma nengone tek, mowirgo wi Harun, kendo chuer ka mol e tike nyaka riak lawe. Bende ochalo gi tho mamol e got Hermon, kendo machuer ka mol e gode mag Sayun. Kanyo ema Ruoth Nyasaye osewacho ni obiro keloe guethne. Guethneno en ngima ma ok rum. Biuru upak Ruoth Nyasaye, un jotichne duto, ma tiyo e Hakalu mare gotieno. Ting’uru bedeu malo, ka uchomo Kama Ler, kendo pakuru Ruoth Nyasaye. Onego Ruoth Nyasaye ma jachuech polo gi piny guedhu gi e Sayun. Pakuru Ruoth Nyasaye! Denduru nyinge un jotichne, ma uchung’ e Hekalu mare. Ee, un muchung’ e laru mar od Nyasachwa, pakuru Ruoth Nyasaye nikech ober, kendo denduru nyinge gi wer nikech ong’won. Ne oyiero Jakobo mondo obed ng’ate. Adier, noyiero jo-Israel mondo obed joge owuon. Ang’eyo ni Ruoth Nyasaye duong’ moloyo nyiseche duto. Otimo gimoro amora mohero, e polo kata e piny, kendo e nembe koda ka kude matut. Okelo boche polo morweyo kaa e tung’ piny gi tung’ piny, kendo omiyo polo mil e sa ma koth chue. Ne onego nyithindo makayo duto mag dhano gi mag le e piny Misri, kendo ne otimo honni gi gik miwuoro mondo okumgo Farao gi jodonge duto. Ne otieko ogendini mang’eny, kendo onego ruodhi madongo. Ne gin Sihon, ruodh jo-Amor, gi Og ruodh Bashan, kod ruodhi duto mag Kanaan. Piny jogo ne omiyo joge Israel mondo obed mwandugi. A Ruoth Nyasaye, nyingi nosiki nyaka chieng’, kendo humbi nolagi kuom tienge duto mabiro. Ruoth Nyasaye nong’ad ni joge bura maber, konyiso ni gin kare kendo kong’wononigi. Nyiseche mag ogendini mamoko to lwet dhano ema oloso gi fedha kod dhahabu. Gin gi dhok to ok ginyal wuoyo, kendo gin gi wang’ to ok ginyal neno. It bende gin go to ok ginyal winjo. Bende gionge gi muya e dhogi. Joma loso kidogo, kaachiel gi joma ogeno kuomgi, chalo mana gi kido ma giselosogo! A Jo-Israel, pakuru Ruoth Nyasaye. Dendeuru, un jodolo ma nyikwa Harun. Un jo-Lawi, pakuru Ruoth Nyasaye. Dendeuru un duto muluore! Pakuru Ruoth Nyasaye Sayun. Ee, dendeuru e dalane Jerusalem. Yaye, pakuru Ruoth Nyasaye! Gouru ni Ruoth Nyasaye erokamano, nikech ober, kendo herane mosiko ochwere. Gouru erokamano ni Nyasaye maduong’ moloyo nyiseche duto, nimar herane mosiko ochwere. Gouru erokamano ni ruoth maduong’ moloyo ruodhi duto. Herane mosiko ochwere. En kende ema otimo honni madongo. Herane mosiko ochwere. Ne ochueyo polo gi riekone. Herane mosiko ochwere. Bende ne oyaro piny ewi nam matut. Herane mosiko ochwere. Ne ochueyo wang’ chieng gi due, mondo wang’ chieng’ obed gi loch kuom odiechieng’, to due gi sulue obed gi loch kuom otieno. Herane mosiko ochwere. Ruoth Nyasaye nonego yawuot Misri makayo. Herane mosiko ochwere. Ne ogolo jo-Israel e piny Misri. Herane mosiko ochwere. Adier, nogologi gi lwete motegno kod bade mojing’! Herane mosiko ochwere. Ne obaro Nam Makwar. Herane mosiko ochwere. Eka ne otelo ni jo-Israel, mong’ade. Herane mosiko ochwere. Farao gi jolwenje, to nomiyo onimo e nam. Herane mosiko ochwere. Bang’e ne otelo ni joge e thim. Herane mosiko ochwere. Ne onego ruodhi marateke. Herane mosiko ochwere. Adier, ne onego ruodhi marahuma! Herane mosiko ochwere. Ne gin Sihon ruodh Amor kod Og ruodh Bashan. Herane mosiko ochwere. Ne okawo pinygi, momiyo joge Israel, mondo obed mwandugi. Herane mosiko ochwere. Kane olowa, to wiye ne ok owil kodwa. Herane mosiko ochwere. Chutho, ne ogolowa e teko wasikwa. Herane mosiko ochwere. Ochiwo chiemo ni dhano kod le. Herane mosiko ochwere. Gouru erokamano ni Nyasach polo, nimar herane mosiko ochwere. Ne wabet piny e bath aore mag Babulon, mi waywak ka waparo Sayun. Ne wang’awo thumbewa e yien man kanyo. Joma ne omakowa ne owachonwa mondo wawernigi wend Sayun. To ere kaka dwawer wend Ruoth Nyasaye e piny jomoko nono? Kapo ni wiya nyalo wil kodi, yaye Jerusalem, to onego bada ma agoyogo thum, tal. Ee, ka ok apari, kendo ka ok aparo ni in e morna maduong’, to lewa mondo omok e danda! A Ruoth Nyasaye, parie gima ne jo-Edom otimo, chieng’ mane okaw Jerusalem! Adier, ne gisiko giwacho niya, “Mukeuru mondo oruombre piny!” In Babulon bende ibiro kethi, kendo ng’at ma ochuloni kuor kuom gik ma isetimonwa en jahawi! Ee, ng’at mokawo nyithindi, mochwado e lwanda, en jahawi! A Ruoth Nyasaye, agoyoni erokamano gi chunya duto. Apaki gi wer e nyim nyiseche. Akulora piny kachomo Hekalu mari maler, kapako nyingi nikech herani mosiko kod adierani, kendo nikech iseyaro singruokni, modoko malach ka polo. Kane aluongi, to ne idwoka, kendo ne itega gi tekoni. A Ruoth Nyasaye, ruodhi duto mag piny biro paki, nikech gisewinjo wecheni. Gibiro wero gik ma isetimo, kendo gibiro pako duong’ni maler. Kata obedo ni in malo chutho, A Ruoth Nyasaye, to pod ikecho joma ni e piny. Josunga bende ok nyal pondoni! Kata e kinde ma masiche oketa diere, to irita maber. Ikwedo wasika ma jokwinyo, kendo iresa gi teko mar badi ma kor achwich. Ibiro timo gik moko duto ma isesingorina. A Ruoth Nyasaye, herani mosiko ochwere, omiyo kik iwe tich ma isechako, mak itieko. A Ruoth Nyasaye, isenona ming’eya chutho! Ing’eyo gik moko duto ma atimo. Adier, ing’eyo parona duto gi kuma bor! Inena kuonde duto ma adhiyoe, kod kuonde duto ma ayueyoe. Chutho, ing’eyo yorena duto! Kata ka pok awuoyo, to ing’eyo gima adwaro wacho. Ilwora, mi iketa diere koni gi koni. Adier, irita gi tekoni maduong’. Ng’ech ming’eyago lich miwuoro! Chutho, otut ma ok anyal winjo tiende. Ka da bed ni adwaro ringo Roho mari, to ere kuma dapondie? Ka aringo adhi e polo, to in kuno. Kata ka ayikora piny, kuma joma otho nitie, to kuno bende intie! Ka da bed ni an gi buomba ma anyalo huyogo nyaka ugue, kata ka adak e tung’ nam man yo imbo, to kuno bende dibedie mondo itelna kendo ikonya. Anyalo wacho ni mudho mondo oima, kata anyalo nyiso ler marieny kuoma mondo olokre mudho, to kata mana mudho ok nyal moni neno, kendo otieno lerni mana ka odiechieng’. Chutho, mudho gi ler chalreni! In ema ne ichueyo denda duto. Adier, in ema ne iriwo fuondena kaachiel ei mama. Apaki, nikech in ema iwinjori gi luor. Gik moko duto mitimo lich, kendo odhiero ji. Ang’eyogi gi chunya duto. Ne ineno ka chokena chakore, kendo ka iriwogi maber ei mama, e kinde mane adongo kuno ling’ling’. Ne inena kapod ichueya ei ich, kendo ndalo mane oketna bende ne isendiko e kitapi ka pok ochak kwan-gi. A Nyasaye, mano kaka paroni odhiera ng’eyo! Yaye, mano kaka ging’eny! Ka dabed ni anyalo kwanogi, to da anwang’o ni ging’eny moloyo kuoyo. To ka achiew, to ayudo ni pod an kodi! A Nyasaye, mano kaka agombo ni mondo ineg joricho! Bende mano kaka agombo ni mondo jonek obed mabor koda! Giwacho weche maricho kuomi. Adier, giketho nyingi gi weche mamono. A Ruoth Nyasaye, mano kaka amon gi joma mon kodi, kendo mano kaka asin gi jogo mapiem kodi. Mon ma amon go kodgi lich, kendo akwanogi ka wasika. Nona, A Nyasaye, mondo ing’e chunya. Ee, tema mondo ing’e parona. Rang ane ka nitie miganga moro e chunya, kendo telna e yo mosiko nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye, gola e lwet joricho, kendo konya e teko jomahundu. Pile gichano timo richo, ka gidwaro mana dhaw. Gipiago lewgi mabith mana ka lak thuol. Adier, wechegi chalo gi kwich thuond rai. Rita, A Ruoth Nyasaye, kuom teko joma timbegi mono. Ee, konya kuom jomahundu madwaro tieka. Josunga osechikona obadho. Adier, giseyarona tonde e yo mondo amokie. A Ruoth Nyasaye, awachoni niya, “In e Nyasacha.” Winj ywakna mondo ikonya. Ruoth Nyasaye ma Nyasacha kendo ma jawarna, isebedo kirita e lweny. Kik imi joricho gik ma gidwaro, yaye Ruoth Nyasaye. Chutho, kik iwe timbegi mamono dhi nyime maber. Adier, kik iwe wasika lochi, to mi bwok ma gibwogago dog mana e wigi giwegi! Onego mirni mag mach maliel makwar wang’gi, mondo kik giwuog oko kendo. Onego joma hango jowetegi kayiem nono kik lochi, kendo masira mondo omak jomahundu, mi tieki. A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni ichwako joma odhier, Joma kare biro pako nyingi adier, kendo ginibed ka gilemo e nyimi. A Ruoth Nyasaye, akwayi ni mondo ikonya piyopiyo! Yie iwinja ka aluongi. Lemona mondo obedni ka ubani miwang’o e nyimi, kendo bedena mating’o malo mondo obedni ka misango mar odhiambo. A Ruoth Nyasaye, ket jarit e dhoga, mondo orita, kik awach gima ok owinjore. Rita mondo kata mana gombo timo richo kik agombi, kata kik akony joricho timo timbegi mamono. Bende kik iwe abed kodgi kaachiel e sewni maggi. Ng’at makare nyalo kuma, kendo kwera gi ng’wono, to ok nawe jaricho wir wiya gi mo, nikech pile alemo mondo timbene maricho okethre. Chieng’ ma iwito ruodhigi piny ewi lwendni, to ji noyie ni wechena gin adier. Chokegi noke e dho bur liel, mana ka agulu motore, mi ong’inyore matindo tindo. To an, A Ruoth Nyasaye, wang’a osiko kuomi, kadwaro mondo irita. Adier, kik iwe atho! Rita kuom obadho ma gisechikona. Ee, resa kuom obeto mag joricho. Mad joma timbegi mono mok e obathgi giwegi, ka an to akadho mak gimoro ohinya. Aluongo Ruoth Nyasaye mondo okonya. Adier, aywakne matek! Ahulone gik moko duto mathaga, kanyise chandruokna duto. E sa ma chunya chiegni nyosore, to ong’eyo gima onego atim. Wasika osechiko obadho e yo ma aluwo! Arango batha koni gi koni, to ok ane ng’ama nyalo rita, kendo onge ng’ama dewa! A Ruoth Nyasaye, aywakni ni mondo ikonya. In e kar konyruokna, yaye Ruoth Nyasaye, kendo in kendi ema adwari e piny ka. Chik iti ni ywakna, nikech arumo chuth! Konya e lwet wasika, nikech gitek moloya. Ee, gola e od tuech mondo abi apak nyingi e chokruok mar joma kare, nikech isebedona mang’won. A Ruoth Nyasaye, winj lemona, kendo chik iti ni ywakna. Yie idwoka nikech in ng’ama kare, kendo ma jaadiera. Kik iyala, an jatichni, nimar onge ng’ama kare e nyimi. Jasika osesanda, mi oloya chuth. Oseketa e od tuech molil ti, kendo achalo mana gi joma ne otho chon! Kuom mano, chunya dwaro nyosore, nikech oserumo chuth! Aparo ndalo mosekadho, kaachiel gi gik moko duto misetimo. Alami, ka ating’o bada malo, kendo sisom oloya kodi, mana ka lowo motwo madwaro pi. Dwoka sani, A Ruoth Nyasaye, nimar genona duto oserumo. Kik ipandna wang’i, nono to abedo e kanyakla mar jogo madhi e piny joma otho. Nyisa herani mosiko gokinyi, nimar ageno kuomi, yaye Ruoth Nyasaye. Bende nyisa yo monego aluw, niikech kuomi ema aketoe chunya duto. A Ruoth Nyasaye, aringo iri mondo irita, omiyo resa e lwet wasika. Puonja mondo atim gik mam idwaro, nimar in e Nyasacha. Onego Roho mari bedna mang’won, mi telna e yoo mokue. A Ruoth Nyasaye, resa kaka ne isingori. Adier, konya e chandruokna kuom ng’wononi. Neg wasika, nikech hera miherago, kendo tiek jogo duto mathira, nikech an jatichni. Pakuru Ruoth Nyasaye ma lwandana! Ojiwo bada ni lweny, kendo opuonja kedo. En e kar konyruokna, kendo e ohingana. Bende en e jawarna kendo kara ma apondoe. En okumbana, kendo en ema ageno kuome. Oketo ogendini e bwo lochna. A Ruoth Nyasaye, dhano en ang’o ma ding’iye? Koso dhano adhanani to ang’o ma dimi ipare? En mana gima nono ka yamo makudho, kendo ndalone ringo piyo ka tipo makadho. Sud polo machiegni gi piny mondo ilor, eka imul gode, mondo iro owuogie. Dir mil polo magi ka aserni, kikeyo wasiki koni gi koni. Rie badi koa e polo mondo iresa, kigola e atarongala. Konya e lwet jopinje mamoko ma ok wach adiera, to riambo kata mana ka gikuong’ore. Anawerni wer manyien, A Nyasaye, kagoyoni thum mamit. Imiyo ruodhi locho, kendo ireso Daudi jatichni. Resa e lak ligangla mabith. Adier, konya kuom teko mar jopinje mamoko, ma ok wach adier, to riambo kata mana ka gikuong’ore. Yawuotwa ma pod tindo, onego chal gi yien madongo motegno. Nyiwa bende onego ochal gi kite mopa, ma licho od ruoth. Derewa onego opong’ gi kit cham duto, kendo rombe manie abilniwa onego onywolre gana gi gana. Dhowa bende mondo onywolre mang’eny, maonge mobuogo kata motho. Onego nduru moro kik gore e gweng’wa. Ji ma ok odak kamano gin johawi, kendo joma Nyasachgi en Ruoth Nyasaye, bende johawi. Anahul duong’ni maler, A Ruodha kendo Nyasacha, kendo anapak nyingi ndalo duto nyaka chieng’. Abiro goyoni erokamano odiechieng’ kodiechieng,, kendo anapaki ndalo duto mochwere. A Ruoth Nyasaye iduong’, omiyo nyaka paki ahinya. Adier, duong’ni odhiero ji ng’eyo. Gima isetimo tienge gi tienge nopaki, ka gihulo timbeni madongo. Ji nowuo kuom duong’ni maler kod tekoni. An bende napar matut timbeni miwuoro. Ji nowuo kuom timbeni malich. An bende nahul duongni maler. Giniol gik moko duto mabeyo misetimo, kendo ginipaki kuom timni makare, ka giwer mamor. Ruoth Nyasaye jang’wono, kendo okecho ji. Iye ok wang’ piyo, kendo ohero ji gi hera mosiko. Otimo maber ni ji duto, kendo okecho gik moko duto mane ochueyo. Kuom mano, A Ruoth Nyasaye, chuechni duto biro paki, kendo jogi biro goyoni erokamano. Ginitwag kuom duong’ maler mar lochni, kendo gininyis kaka tekoni ng’ongo, mondo ji duto ong’e timbeni madongo, kod duong’ maler mar lochni. Lochni en loch mochwere. In e Ruoth nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye ochopo singruokne duto, kendo timbene duto beyo. Okonyo ji duto manie chandruok, kendo oting’o joma obolore malo. En ema gik moko duto mangima range, kendo omiyogi chiemo e sa ma kech ohewogi. Oyawo lwete, kendo omiyogi gik moko duto ma gichando. Yore duto mag Ruoth Nyasaye gin kare. Adier, ong’won e timbene duto. Ochiegni gi ji duto ma ywakne gi adiera. Ji duto ma oluore, omiyo gik moko duto ma gichando, bende owinjo ywakgi, kendo oresogi. Orito ji duto mohere, to enotiek joricho duto. An to, pile anapak Ruoth Nyasaye. Chuechne duto bende mondo opak nyinge maler nyaka chieng’. Pakuru Ruoth Nyasaye! A yaye chunya, dend Ruoth Nyasaye. Anapake kuom ngimana duto. Ee, anadend Nyasacha gi wer ndalona duto. Kik ugen kuom jotelo mag piny, kata kuom ng’ato ang’ata ma ok nyal warou, nikech ka githo, to gidok e lowo, kendo chieng’ onogo gik moko duto mane gichano timo, orumo! To ng’at ma Nyasach Jakobo konyo, kendo ma ogeno kuom Ruoth Nyasache, ma jachuech polo gi piny kod nam, kaachiel kod gik moko duto manie igi, en jahawi. Ruoth Nyasaye pile rito singruokne. Ong’ado bura, kochwako joma ithiro, kendo ochiwo chiemo ni joma denyo. Ruoth Nyasaye gonyo joma otue bedo thuolo, kendo omiyo muofni neno. Oting’o joma obolore malo, kendo ohero joma kare. Orito jopinje mamoko modak e piny joge, bende okonyo mond liete gi nyithi kiye, to orocho gik ma joricho ochano timo! Ruoth Nyasaye nobed ruoth nyaka chieng’. A Sayun, Nyasachi nobed gi loch mochwere. Pakuru Ruoth Nyasaye! Pakuru Ruoth Nyasaye! En gima ber, wero ni Nyasachwa wende pak. Adier, goyone erokamano long’o kendo owinjore. Ruoth Nyasaye chako gero Jerusalem kendo. Oduogo jo-Israel mane oter e tuech, bende oduogo chuny joma genogi oserumo, kendo othiedho adhondegi. Osekwano sulue, mi ong’eyo kar rombgi, kendo oluongo moro ka moro gi nyinge. Ruoth Nyasaye duong’ miwuoro, bende riekone lach mokadho apima. Oting’o joma obolore malo, joricho to ochwado piny e lowo. Weruru ni Nyasachwa wende pak, kugoyone thum mamit. Oyaro boche polo e kor polo, kendo okelo koth e piny, lum bende omiyo loth e gode. Ochiwo ni le chiembgi, kendo omiyo nyithi agak chiemo ka giywakne. Teko mar farese kata teko mar jolweny, ok ema mi Nyasaye mor, to obedo mamor mana gi joma oluore, kendo man gi geno kuom herane mosiko. Weruru ni Ruoth Nyasaye, un jo-Jerusalem. A yaye, jo-Sayun, pakuru Nyasachu. Oseketo lodi motegno e dhorangeyeu, kendo oseguedho jou. Osekelo kue e tong’ pinyu, kendo osemiyou cham mabeyo mogundho. Ogolo chik ni tung’ piny gi tung’ piny, kendo wachne chopo piyo ka diemo wang’. Okelo pe mopedhore ka pamba, kendo okiro tho mamoko e lum mana ka buru. Ooro kite mag pe mana ka kit ombo, bende okelo koyo, mi pi lokre pe. Bang’e ogolo chik, kendo pe leny nono. Bende okelo yamo, kendo pi chako mol. Onyiso nyikwa Jakobo wachne. Ee, ogolo chikene gi buchene ni jo-Israel. Onge oganda moro machielo ma osetimone kamano, kata ma osepuonjo chikene. Pakuru Ruoth Nyasaye! Pakuru Ruoth Nyasaye! Ee, dendeuru gie polo. Un malaikane, kaachiel gi ogend lweny duto mage mae polo, pakeuru! Pakeuru un wang’chieng’ gi due, koda ka un, sulue marieny duto. Un polo man malo chutho, dendeuru, kaachiel gi un, pige man ewi polo. Giduto mondo gipak nying Ruoth Nyasaye, nikech en ema ne ogolo chik, mi ochuegi. Ne ogurogi kuonde ma gintie nyaka chieng’, kuom chikne mochwere. Pakuru Ruoth Nyasaye gie piny, un ondiegi mae nam, kod nembe matut duto, koda ka mach gi pe, kod pi malokore pe, kaachiel gi yamo madongo marito chikne. Dendeuru un gode madongo gi matindo, kod yiend olembe gi bunge, kaachiel gi le mae thim kod jamni, gi gik mamol, kod gik mahuyo. Un ruodhi gi jotelo duto mag piny, kod jodongo gi jong’ad bura ma e piny duto, kaachiel gi yawuowi gi nyiri, koda ka joma oti gi joma tindo, pakeuru! Giduto mondo gipak Ruoth Nyasaye, nimar nyinge duong’ moloyo nying moko duto, kendo duong’ne maler oyombo polo gi piny. Nomiyo ogandane ma jo-Israel odoko motegno, ni mondo joge mohero ahinya opake. Pakuru Ruoth Nyasaye! Pakuru Ruoth Nyasaye! Werneuru wer manyien, kendo dendeuru e chokruok mar joge. A Israel, bed mamor nikech jachuechni. Ee, beduru gi ilo, un jo-Sayun, nikech Ruodhu. Denduru nyinge ka umiel. Adier, gouru bul kod thum, kupakego, nimar Ruoth Nyasaye ohero joge. Oting’o joma obolore malo, komiyo gilocho. Jo-Nyasaye mondo obed mail kuom locho, kendo giwer gi mor e sewni maggi. Onego gikog matek ka gipako Nyasaye, kendo ka gimako ligengni mabitho e lwetgi, mondo gigolgo ogendini mamoko, kendo gikumgi. Bende mondo gitue ruodhi jogo kod jotendgi gi nyororo, kendo gikumgi mana kaka Nyasaye osechiko. Mano e mor mar jo-Nyasaye! Pakuru Ruoth Nyasaye. Pakuru Ruoth Nyasaye! Ee, denduru Nyasaye e Hekalune. Pakeuru e polo, kuma tekone nitie. Bende pakeuru kuom gik madongo mosetimo. Adier, dendeuru, nikech oduong’ moloyo gik moko duto. Pakeuru gi tung’, kugoyone thumbe mamit. Pakeuru kugoyo bul, kendo kumiel. Dendeuru gi thum kod asili, kugoyone ongeng’o! Ee, pakeuru, kugoyo ongeng’o matek! Gimoro amora mangima mondo opak Ruoth Nyasaye! Adier, pakuru Ruoth Nyasaye! Magi e ngeche mag Solomon wuod Daudi, ruodh Israel, ma biro konyi ng’eyo rieko kod puonj maber, kendo winjo tiend weche matut. Ginyalo puonji dak gi rieko, kendo bedo jaadiera e yo makare kendo mowinjore. Bende ginyalo miyo joma ok ong’eyo weche mang’eny bed mariek, kendo gipuonjo joma tindo ng’eyo weche mopogore opogore. Ngechegi nyalo kata mana medo ng’eyo mar joma riek, kendo menyo yo ni joma nigi winjo, mondo ong’e tiend ngeche kod weche matek ma joma riek wach. Luoro Ruoth Nyasaye e chakruok mar rieko. Joma ofuwo to chayo rieko, kendo ok dwar puonjore. Wuoda, chik iti ni gik ma wuoru puonji, kendo kik idagi gik ma meru wachoni, nimar puonjgi biro loso kiti maber, mana kaka kondo kata thiwni miyo ng’ato nenore maber. Wuoda, ka joricho temi, to kik iyienigi. Ginyalo wacho niya, “Bi mondo wabut ni ng’ato, wanegi, kendo wamonj joma onge ketho kayiem nono, mondo wamwonygi ngili ka bur liel. Kata obedo ni gionge ketho kamano, to wabiro negogi, mi gidhi e Piny Joma Otho. Bang’e wakaw mwandu mogundho, mi wapong’ miechwa gi gik mwayako. Omiyo wadhi kodi, kendo wabiro pogo gik moko duto ma wakwalo.” Koro in wuoda, kata ka giwachoni kamano, to kik idhi kodgi, bende bed mabor gi timbegi. Gireto piyopiyo ka gidwaro timo richo, kendo girikni ni chuero remo! Kata ka ichiko obadho ka winy neno, to pod gimokoe amoka. Kamano e kaka joricho chiko obadho ni gin giwegi kendo gin ema gimokoe. Pile mecho hinyo ng’ama jamecho. Chutho, mano e gima timore ni jakuo. Winjuru kaka rieko goyo koko matek e wang’yore kendo e chirni. Bende oluongo matek e dhoranga dala, kod kuonde duto ma ji chokoree. Owacho niya, “Koro un joma ofuwogi, udwaro chalo kama nyaka karang’o? Koso nyaka karang’o ma ubiro tugoe gi rieko? Un ok unyal puonjoru ngang’? Chikuru itu ka akwerou gimoro. Abiro ng’adonu rieko, kendo abiro puonjou wechena, Asebedo ka aluongou ni mondo ubi, to ok usewinja ngang’, bende ok usedewa! Usedagi rieko duto maseng’adonu, kendo ok useyie mondo anyisu gimoro mutimo marach. Omiyo ka uyudo chandruok, to ananyieru anyiera. Ee, anajaru ajara ka masira obiro kuomu ka koth maduong’, mokelonu thagruok gi rem malit. E kinde ma un e thagruok kamano, unuluonga to ok anaduoku, bende unumanya kuonde duto, to ok unuyuda kamoro amora! Pile ne ok udwar rieko, kendo ne utamoru luoro Ruoth Nyasaye. Ne udagi winjo wachna, bende ne ok udewo puonjna kata ka akwerou gimoro. Kuom mano, unuyud gima owinjore kodu, kendo timbeu uwegi noromu! Ji ma ok ong’eyo gik moko tho mana nikech gidagi rieko, kendo joma ofuwo rumo nikech ok gidew gik moko. To ng’ato ang’ata mowinjo wachna nodag gi kue ka onge gima oluoro.” Wuoda, mak weche ma apuonji, kendo kan-gi e chunyi. Chik iti ni weche man gi rieko, kendo tem matek mondo iwinj tiendgi. Adier, dwar rieko, kendo many ng’eyo. Dware matek, mana ka gima idwaro fedha, kata ka gima idwaro mwandu moro mopandi. Ka itimo kamano, to ining’e tiend luoro Ruoth Nyasaye, kendo iniyud rieko ming’eyogo Nyasaye, nimar Ruoth Nyasaye ema chiwo rieko, kendo en ema opuonjo ng’eyo. Okonyo joma kare ma jo-adiera, kendo oritogi. En okumba mar joma timo ni jowadgi maber, kendo orito jogo ma opadore kuome. Ka iwinjo wachna, to ining’e gima ber makare kendo mowinjore. Pile inibed king’eyo gima onego itim. Inibed gi rieko, kendo ng’eyo ma in go nokelni mor. Rieko kod paro matut noriti, kendo ginitelni mondo kik itim gimoro marach. Ginimi ibed mabor gi joma wacho weche makelo miero. Gin joma oseweyo yo makare, to luwo mana yor mudho. Timo richo gi gik mamono ema gihero, kendo gin joma yoregi ogajore ogajore. Rieko noresi kuom dhako ma jamganga, ma temo ywayi gi weche mamit. En dhako ma ok oluoro chwore, kendo ma ok dew kuong’ruok mane okuong’orego e nyim Nyasaye. Kapo ni idhi e ode, to iwuotho mana e yo maridore kochiko tho. Chutho, dhiyo kuno, en mana dhi e Piny Joma Otho! Ng’ato ang’ata molimo dhakono to ok chak duog kendo. Adier, ok ochak oduog e wang’yor ngima! Kuom mano, nyaka iluw yo ma ng’at maber luwo. Joma kare kendo modimbore ema nosik e pinywani. To Nyasaye noriemb joricho e piny, kendo nopudh joma timbegi mono gi lop tiendgi, mana ka buya mipudho e lowo. Wuoda, wiyi kik wil gi weche ma apuonji, to pile par gik ma anyisi mondo itim, nimar puonjna biro miyo idhi nyime maber, kendo idag aming’a. Kik iwe luoro kod adiera lalni, to tuegi e ng’uti, kendo ndikgi e chunyi. Ka itimo kamano,, eka Nyasaye nobed mamor kodi, kendo inidhi nyime maber gi ji bende. Gen kuom Ruoth Nyasaye gi chunyi duto, to kik igen kuom riekoni iwuon. Par Ruoth Nyasaye e gik moko duto mitimo, eka obiro nyisi yo makare monego iluw. Kik iwe chunyi wuondi ni iriek, to luor aluora Ruoth Nyasaye, kendo bed mabor gi richo Tim ma kamano nochalni gi yath maber, ma thiedho adhondeni, kendo kueyo rem ma in go. Nyaka imi Ruoth Nyasaye duong’ gi mwanduni, kichiwone cham mabeyoe moloyo ma ikayo e puotheni. Eka dereni nopong’ gi cham mogundho, kendo iniyud divai mang’eny ma onge kama ikanie. Wuoda, kik icha kum ma Ruoth Nyasaye kumigo, kata kik iyi wang’ kokweri, nikech ng’ama Ruoth Nyasaye ohero ema ochiko, mana kaka wuoro chiko wuode mohero. Ng’at modoko mariek, kendo man gi ng’eyo en jahawi, nimar rieko ber moloyo fedha, bende en mwandu maduong’ moloyo dhahabu. Chutho, rieko ber moloyo kite ma nengogi tek. Onge gimoro amora maberie minyalo pimo kode. Rieko miyi idak aming’a, bende okeloni mwandu kod luor. Omiyo idak e ngima maber, kendo oteloni mana e yo makare. En ludh ngima ni jogo duto man kode, kendo joma opadore kuome gin johawi. Ruoth Nyasaye nochueyo piny gi riekone, kendo ne oketo polo kare kuom ng’eyo ma en go. Riekone ema nomiyo aore omol, kendo ema ne omiyo koth ochue e piny. Wuoda, rit riekoni kod paroni matut. Kik iwe gilalni. Gibiro miyi ngima maber man gi mor. Bende gibiro teloni gi kue kiwuotho e yo, kendo tiendi ok nochwanyre ngang’! Ok nibed maluor ka idhi nindo, kendo ininind maber nyaka piny ru. Kik ibed maluor kineno ka joma ofuwo kihondko nego, kata ka masira omako joma timbegi mono, nimar Ruoth Nyasaye noriti maber, kendo ok nowe obadho maki. Tim ni jochan maber e sa asaya minyalo. Ka inyalo konyo wadu kawuono, to kik iwachne niya, “Dogi, eka kiny iduog akonyi.” Kik ipar timo gimoro marach ni osiepni, nikech en wadu mudakgo. Kik idhaw ni ng’ato kayiem nono, ka onge gima rach motimoni. Kik nyiego maki gi jomahundu, bende kik iluw timbegi, nimar Ruoth Nyasaye mon gi joricho, to ogeno joma kare. Okuong’o miech joma timbegi mono, to oguedho miech joma long’o. Wi Ruoth Nyasaye tek ni joma wigi tek, to okecho jogo ma obolore. Joma riek noyud luor maduong’, to gima joma ofuwo yudo en mana wichkuot momedore. Yawuota, winjuru gima awachonu. Chikuru itu eka unubed gi ng’eyo. Weche ma apuonjou beyo, omiyo makgiuru matek. Kane pod an nyathi mayom ma miderma to wuora ne puonja kanyisa niya, “Par gik ma anyisi, kendo kik wiyi wil kodgi. Bende tim kaka anyisi, eka inibed mangima. Bed gi rieko kod paro matut, kendo kik icha gima anyisi. Kik ijwang’ rieko, eka enoriti. Gima berie moloyo minyalo timo en yudo rieko. Kata ka mwanduni duto orumo, to winjo tiend wach ema onego ibedgo. Her rieko, eka enomiyi duong’, kendo padri kuome, mondo okelni luor. En ema nobedni osimbo mar duong’.” Wuoda, winj wachna, kendo par matut gima anyisi, eka inidag aming’a. Asepuonji rieko, kendo asenyisi yo makare monego iluw. Onge gima nomi ikier ka iwuotho gi rieko, bende kata ka iringo to ok nichwanyri. Pile par gima isepuonjori, kendo rite maber nikech en e ngimani. Kik idhi kuonde ma joricho dhiye, bende kik iluw timbegi mamono. Kata mana paro timo richo kik ipar, to wichri, kendo idhi yori iwuon. Joma timbegi mono ok nyal nindo kapok otimo gimoro marach. Adier, nindo ok tergi kapok gihinyo ng’ato! Mahundu gi timbe mamono e chiembgi. Wang’yo ma joma kare luwo, chalo chieng’ mapilore gokinyi, kendo medore ameda nyaka nyango tegno. Yor joricho to olil mana ka muth otieno. Wuoda, chik iti mondo iwinj weche mawachoni. Kik iwe gikadhni, to kan-gi e chunyi, nikech ng’ama winjo tiendgi to gichango kendo gimiyo ngima. Chunyi e kama ngimani ochakoree, emomiyo rite ka mwanduni migenoe moloyo. Kik iwach gimoro ma ok adiera, bende bed mabor gi miriambo kod weche mag miganga. Rang mana nyimi tir, ka idimbori kendo ka in gi chir, kendo kik ikul wiyi ka gima wichkuot omaki. Rang maber yo ma onego iluw, eka gimoro amora mitimo biro bedo maber. Tang’ ni richo, kendo kik iwe yo makare, kibaro koracham kata korachwich. Wuoda, chik iti, mondo iwinj rieko kod paro ma an go. Eka ining’e kaka onego iritri, kendo wecheni nonyis ni in gi rieko. Chi ng’ato nono nyalo wacho weche mamit ka mor kich, kendo dhoge nyalo bedo mayom ka mo, to achien enochalni kwiri mager kata ka ligangla mabith! Obiro teri e Piny Joma Otho, nimar owuotho mana e yo maridore kochomo tho! Ok omok e yo madhi e ngima, to obagni abaga koni gi koni, kendo mano ok obadhe. Koro in wuoda, chik iti, kendo wiyi kik wil gi gima awachoni. Bed mabor gi dhako ma kamano, kendo kik isud kata machiegni gi dhoode. To kapo ni itimo kamano, to jomoko nono ema biro yudo duong’ ma in go, kendo initho e lwet jomahundu ka pod itin. Adier, jomoko nono dikaw mwanduni, kendo gik moko duto misechoko dibed mag ng’at machielo Inichur, kinindo e kitandani mithoe,’ ka dendi chamore rumo. Bang’e iniwach niya, “Ang’o mane omona puonjora rieko? Koso ere gima nomiyo adagi, ni ng’ato ok nyisa gima atimo marach? Ne ok achiko ita ka jopuonjna wuoyo, kendo ne ok adewogi, Omiyo koro asepo ka ayudo wichkuot e lela!” Kik ibed jamganga ni chiegi iwuon, to en kende ema mondo ihere. Onge ohala miyudo kuom nyithindo minywolo oko, nimar nyithindo ok onego obed mag jomoko nono, to in ema onego gitini. Kuom mano, bed mamor gi chiegi. Ee, yud ilo kuom nyako mane ikendo ka pod in wuowi. Ojaber kendo olong’o mana ka nyakech. Ber ma obergono mondo omiyi mor, kendo herane mondo oketi diere. Wuoda, ere gima omiyo onego iher dhako moro nono? Koso ang’o momiyo chi ng’ato nono dilombi? Ruoth Nyasaye neno gik moko duto mitimo, kendo orangi kamoro amora midhiye. Richo mag ng’ama timbene mono gin obadho momake matek. Koro otho nikech ok onyal ritore owuon, kendo fupe ema tere e liel. Wuoda, ka isingori ni inichul ni ng’ato gope, kata ka singruok moro amora omaki, to nyaka itim mana kaka awachoni eka mondo ires ngimani, nikech koro inie teko ng’at machielo! Nyaka iret idhi ir ng’atno mondo ihombe oweyi ibed thuolo. Kik iwe nindo teri, bende kik ichung’ mondo iyue, to resri mondo ibwodhri e obadhono, mana ka winyo kata ka mwanda ma yombo jadwar. Joma nyap onego oneye kaka biye odak, mondo opuonjre rieko. Biye onge gi jatelo kata ruoth kata jaduong’, to kata kamano gikano chiembgi e ndalo chwiri, mondo gibi gicham e ndalo oro. Koro, in ng’at ma jasamwoyo, to ibiro budho abudha nyaka karang’o? Koso karang’o ma ibiro chung’ ia kama inindoe? Iwacho niya, “We akwakra, mondo anindie matin mondi.” To e sa mapod inindono, dhier biro monji, mana ka jamecho momanore gi gilweny! Ji manono ma joricho wuotho awuotha kawacho miriambo. Seche duto gining’o wang’gi, kendo gisimo ji ka giwuondo. Gichano mana timo richo, ka giwacho weche makelo miero. Kuom mano, masiche biro makogi apoya, mi gihinyre malit. Nitie gik moko auchiel ma Nyasaye mon-go. To chutho, gin gik moko abiriyo ma ok onyal yiego: Mokwongo en wang’ maneno gi sunga, mar ariyo en lep mawacho miriambo, mar adek en lwedo machwero remb joma onge ketho, mar ang’wen en chuny maparo timo timbe mamono, mar abich en tielo marikni ka dhi timo richo, mar auchiel en janeno mawacho miriambo lilo, mar abiriyo en ng’at mathuwo osiepe mondo odhaw. Wuoda, tim gik ma wuoru nyisi, bende kik idagi puonj meru. Pile kan wechegi e chunyi maiye, nimar puonjgigo ema notelni ka in e wuoth. Giniriti gotieno, kendo gining’adni rieko godiechieng’. Chike ma kamago gin ler marieny, kendo kwer ma ikwerogo ng’ato kuom gima otimo marach kelo ngima. Ginyalo miyo ibed mabor gi mon maricho, kendo itang’ ni weche mamit mag mond jomoko nono. Kik chia ma mon-go nigo ywayi, kendo kik wengegi malombo miyi gombo. Ng’ato nyalo yudo ohodho gi pesa matin moromo mana makati achiel. Terruok gi chi ng’ato to biro mana tieko ngimani duto! Bende diting’ mach e kori, mak lepi owang’? Koso bende diwuoth kuom mirni mag mach mak tiendi owang’? Mano e kaka ng’at materore gi chi wadgi chalo. Omiyo ng’ato ang’ata motimo kamano ok notony mak oyudo kum. Ji ok cha jakech mokwalo chiemo ka kech nego. Kata kamano, ka ojuke, to nyaka ochul nyadibiriyo. Chutho, nyaka ochul mwandune duto. Kamano bende, ng’at ma terore gi chi ng’ato onge rieko, nimar oketho mana ngimane owuon. Noyud chwat kod wichkuot mosiko. Mirima ma mako chwor dhako en mirimb nyiego, omiyo ka ochulo kuor, to oonge gi miwafu ngang’! Ok onyal yie mondo ochule gimoro, kendo kata mana chiwo malich manade ok nyal kueyo mirimbe! Wuoda, par gik ma awachoni, kendo kan-gi e chunyi. Tim kaka anyisi, eka inibed mangima. Rit chikena, mana kaka dirit tong wang’i. Rwakgi ka tere e lith lweti, kendo ndikgi e chunyi mondo ipargi pile. Kwan rieko ka gima en nyameru, kendo kwan ng’eyo tiend wach mana kaka ikwano osiepni mihero. Ginimi itang’ ni mond jomoko nono. Adier, inibed mabor gi mon ma jomganga mawacho weche kisera. Chieng’ moro kane ang’icho gie dirisa mar oda, ne aneno yawuowi moko mapok otegno, to e kindgi ne nitie wuowi moro ma onge gi rieko kata matin. Ne oyudo owuotho e wang’yo mokadho but od dhako moro ma jachode, e sa mar odhiambo ka piny dwaro yuso. Eka ne opo ka oromo gi dhakono korwakore malich ka dwaro mondo oyud dichwo. Ne en dhako ma wang’e tek, kendo maonge wichkuot. Pile ne owuotho e gweng’, korito chwo kamoro amora ma doyudgie, e wang’yore kata e chirni. Omiyo ka ne oneno wuowino, ne okwake mi onyodhe, korango tong wang’e tir. Nowachone niya. “Nende atimo sap misango kawuono gi chiayo, omiyo an gi ring’o mang’eny. Kuom mano, aa biro mondo amanyi, to hawi maber, eri, ayudi! Asepedho kitandana gi suke mokikokiko moa Misri, kendo asekiroe poda mang’ue mamit. Omiyo wadhi mondo wayud mor nyaka piny ru, wabiro winjo maber ka wakwakore, nimar chwora onge, odhi wuoth kuma bor. Osedhi gi pesa mang’eny, kendo ok obi duogo nyaka bang jumbe ariyo.” Kamano dhakono ne oywayo wuowino gi wach mamit, mi odhi kode. Chutho, ne odhi kode mana ka rwath mitero kar yeng’o, kata ka mwanda machikore ka kia ni ochomo asere ma biro hobo adundone, kata ka winyo mochiko obadho motegne, to en owuon ok ong’eyo ni ngimane ni e tho! Koro in wuoda, chik iti mondo iwinj gima awachoni. Kik iyie dhako makamano lombi, bende kik iwuoth awuotha ka idware, nimar oseketho ngima ji mang’eny, kendo osemiyo ji mathoth mokadho akwana otho. Temie kidhi e ode ane, mak dichom mana yo madhi e piny joma otho! Adier, en e yo maridore katero ji e tho. Winjuru kaka rieko luongo! Adier, odwaro ni ji mondo owinj dwonde. Ochung’ ewi gode man e bath yo, kendo e akek yore. Bende ochung’ but rangach, kama ochomo yo dala, kowacho niya, “Aluongou un ji duto. Chutho, aluongo ng’ato ka ng’ato manie piny. Un joma pod yom, winjuru kaka onego udok motegno. Un joma ofuwo, winjuru kaka onego uyud rieko Chikuru itu nikech adwaro nyisou weche mabeyo moloyo. Weche duto ma awachonu ni kare. Gin adier, nimar amon gi miriambo. Chutho, gik moko duto ma awacho long’o, kendo onge miriambo kata miganga moro. Ng’at man gi rieko to winjogi maler. Ee, ng’at mawinjo tiend wach, to ong’eyogi maber. Yieruru mana puonjna kar yiero fedha, kendo yieruru mana rieko moloyo yiero dhahabu maler. Nimar rieko ber moloyo kata mana kite ma nengogi tek onge gimoro amora maber ma dipimego. An e rieko, kendo an ema amiyo ji ng’eyo, bende anyiso ji winjo tiend weche, kendo apuonjogi ng’ado bura kare. Luoro Ruoth Nyasaye en bedo mamon gi richo. An amon gi sunga kod wang’teko, kaachiel gi timbe mamono kod weche mag miriambo. Achano gik moko, kendo atimogi. Bende an gi rieko, kendo ategno. Akonyo ruodhi rito pinjegi, kendo akonyogi loso chike mabeyo. Adier, an ema akonyo ruodhi kod jotelo rito piny. Ahero joma ohera, kendo ng’ato nag’ata madwara to yuda. An e wuon mwandu kod duong’. Chutho, mwandu mogundho kod gueth ni e lweta. Gima iyudo kuom ber moloyo dhahabiu maler, kendo oloyo kata mana fedha malerie moloyo. An atimo timbe makare, kendo ang’ado bura kare, kachiwo mwandu ni joma ohera, kendo apong’o utgi gi gik mogundho. An rieko, ema ne Ruoth Nyasaye okuongo chueya, kapok oloso gimoro amora mane ochueyo chon. Adier, ne okwongo chueya chon ahinya, kapok piny ochakore. Ne onywola kapok ochue nembe, kendo kane pod onge sokni, kata kane pok ochue gode madongo, bende ka gode matindo ne pok oket kuonde ma gintie. Adier, Nyasaye nonywola kapok ochueyo piny kata puothe kata mana lowo. Noyudo antie kane oloso polo, kendo kane oketo kuonde ma nam ogikie. Adier, ne antie kane oyaro boche e kor polo, kendo kane oyawo sokni mag nam, mi ogolo chik ni pi, mondo kik kadh kama oketo. Bende ne antie kane oketo mise mar piny. Ne abet bute ka jatich molony, ka oyudo morne duto kuoma. Ne atugo e nyime pile, ka ahero piny mosechueyo, kendo amor gi ji modakie. Koro un yawuota, winjuru gima awacho, nikech joma timo kaka anyisogi gin johawi. Chikuru itu ni gik ma apuonjou, mondo ubed gi rieko, kendo kik uwe olalnu. Ng’at ma owinjo wachna, kendo ma osiko e dhoranga dalana, ka oketo wang’e e dhooda, en jahawi, nimar ng’at ma oyuda, to oyudo ngima, kendo Ruoth Nyasaye nobed mamor kode. To ng’at ma ok oyuda, hinyore owuon. Chutho, ng’at ma mon koda, ohero mana tho!” Rieko osegero ode, kendo osetong’one yien abiriyo mondo obed sirni mage. Oseyang’o chiayo, kendo oseloso divai mamit, siwandha bende osegero. Oseoro jotichne manyiri kuonde moting’ore e gweng’, mondo oluong ji, ka wacho niya, “Biuru un joma onge gi rieko.” Ng’at ma ofuwo, bende rieko wachone niya, “Bi mondo wachiem kodi, kendo imadh divai mamit ma aseloso. Bed mabor gi joma onge gi rieko, eka inibed mangima. Kamano, luw mana yor rieko.” Ka itemo rieyo ng’at ma jasunga, to in ema iyudo wichkuot, kendo ka ikwero ng’at marach, to in iwuon ema ihinyori. Kuom mano, kik item rieyo ng’at ma jasunga, nikech mano biro miyo obet mamon kodi. To ka irieyo ng’at man gi rieko, to obedo osiepni. Bende kipuonjo ng’at man gi rieko, to omedo bedo mariek. Chutho, kinyiso ng’at makare gimoro, to omedo mana puonjore. Luoro Ruoth Nyasaye e chakruok mar rieko, nimar ka ing’eyo Ng’ama Ler, to in gi rieko adier. Rieko biro medo hiki. Adier, ka in gi rieko, to in ema iyudo ohala, to ka idage, to in ema ihinyori. Fuwo chalo gi dhako ma jakoko momemore, kendo ma onge gi wichkuot. Obet e dhoode, kama oting’ore e dala, kendo oluongo ji makadho, kadhi e tijegi, kowachonigi niya, “Biuru, un joma onge gi rieko.” Ng’ama ofuwo to owachone niya, “Pi ma okwal ema mit modho, kendo chiemo moyudi e yor miganga nigi ndhadhu moloyo.” Jogo to ok ong’eyo ni joma dhi ire, tho, kata ni joma osedonjo e ode osenyumore matut e Piny Joma Otho. Ngeche moko mag Solomon: Wuowi mariek miyo wuon mare bedo mamor, to wuowi mofuwo miyo min mare chuny lit. Mwandu muyudo e yo marach ok kony gimoro. Tim makare to reso ji e tho. Ruoth Nyasaye ok we kech neg ng’at makare. Jaricho to otuono gik modwaro. Bedo jasamwoyo miyo ng’ato bedo jachan. Tich matek to kelo mwandu. Ng’at ma kayo cham ka osechiek en ng’at mariek, to ng’at ma nindo aninda ndalo keyo kelo wichkuot. Ng’at makare yudo gueth. Weche jaricho to pando masira. Ji nopak nying ng’at makare kosetho. Jaricho to wich wil go. Joma riek luwo puonj makare, to joma wechegi ofuwo biro rumo. Timbe makare kelo ni ng’ato kue, to ng’at ma timbene obam, chieng’ moro nomaki. Ng’at ma pando adiera, kelo chandruok, to ng’at ma kwero gimoro e lela, kelo kue. Weche ng’at makare, gin soko mar ngima, to weche jaricho, pando masira e igi. Sigu kelo miero, hera to umo ketho duto. Joma riek pile wacho weche mariek. Joma ofuwo to onego ochwadi. Joma riek, yudo rieko duto ma ginyalo nwang’o. Ng’at mofuwo kawuoyo, to chandruok ema chiegni. Mwandu mar jamoko en ohinga ma ogeng’orego. Ng’at modhier to chan ema nego. Tich matek ema kelo ngima ni ng’at makare. To timbe jaricho kelone mana masira. Ng’at moyie weche mirieyego nobed mangima, to ng’at motamore kethone obayo yo. Ng’at mapando sigu manie chunye en jamriambo, kendo jafuong’ wach en ng’at mofuwo. Ka iwuoyo mang’eny to ichiegni gi richo. Ng’at mariek to ling’ aling’a. Weche ng’at makare chalo gi fedha maler. Paro mag jaricho to onge tich. Weche ng’at makare konyo ji mang’eny. Joma ofuwo to tho nikech gionge gi rieko. Gueth moa kuom Ruoth Nyasaye ema kelo ni ng’ato mwandu, kendo mwandu makamano ok kel parruok. Timbe maricho ema ng’at mofuwo ohero, to rieko ema miyo ng’at mariek mor. Gima jaricho oluoro ema timorene. Ng’at makare to yudo mana gima odwaro. Kalausi tero joricho kuma bor. Joma kare to ogurore motegno nyaka chieng’. Kik iwe jasamwoyo timni gimoro, nikech obiro chaloni ka kedhno marewo dhok, kendo ka iro malungo wang’. Luor Ruoth Nyasaye, eka idag aming’a. Joricho to tho ka ndalogi podi. Geno mar joma kare kelo ngima. Joricho to ok gen gimoro. Ruoth Nyasaye rito joma onge ketho, to otieko joma timo richo. Pile joma kare ok nyal yiengni. Joricho to ok nodag e piny. Joma kare wacho weche mariek Lep mawacho weche maricho to ibiro ng’ado oko. Ng’at makare ong’eyo gima onego owachi e sa mowinjore. Joricho to pile wacho gik machwanyo ji. Ruoth Nyasaye mon gi joma pimo gik moko gi rapim ma ok ni kare, to rapim makare ema omorgo. Josunga yudo wichkuot piyopiyo nono, omiyo ber bedo mamuol. Tim makare ema telo ni joma beyo, to tim miganga tieko joma acheje. Chieng’ bura, to mwandu ok nyal konyi. Tim makare to nyalo geng’oni tho! Adier, tim makare miyo ng’ato dak maber. Ng’at ma timbene mono to tiekore mana kende owuon. Tim makare reso ng’ama kare. Ng’at ma achach, to wuoche owuon ema rwako wino e ng’ute. Ka jaricho otho, to genone duto tho kode, kendo geno ma ogenogo mwandune ok kony gimoro. Ng’at makare resore e chandruok. Jaricho to nyumore e masira. Weche joma ok dew Nyasaye ketho ji, to rieko joma kare ema resogi. Dala bedo mamor ka joma kare dhi nyime maber, kendo mahu mar mor nitie ka joricho tho. Mier yudo gueth ka joma kare odakie. Weche joricho to ketho mier aketha. Ng’at maonge gi rieko ema jaro jowadgi. Ng’at mong’eyo gik moko to ling’ aling’a. Ng’at ma jafuong’ wach ok hulne weche maling’ling’. Ng’at ma odimbore to kano wach e chunye. Ka onge ng’at matelo ni ji gi rieko maber, to oganda dok mana chieng’. To ka nitie jong’ad rieko mathoth, to piny dhi nyime maber. Ka ichung’ ni ng’at ma ok ing’eyo e gowi ma en-go, to nyaka iywag ang’e. Kuom mano, ber ka ibet mabor gi wach makamano. Dhako malong’o yudo luor, to dhako ma kite rach yudo wichkuot. Ng’at ma jaluoro ok nyal yudo mwandu, to ng’at ma jachir nyaka bed jamoko. Ng’at ma jang’wono kelo gueth ni en owuon. Ng’at makwiny to hinyore kende. Ohala ma jaricho yudo ok konye, to ng’at makare yudoo pok man gi ohala. Ng’at ma oketo chunye kuom tim makare nobed mangima, to ng’at mosiko ka timo richo notho. Ruoth Nyasaye mon gi joma timbegi obam, to ohero joma timo timbe makare. Bed king’eyo ni joricho noyud kum. Joma kare to notony. Dhako ma jaber to onge gi rieko, chalo mana gi tere mar dhahabu morwak e um nguruwe. Joma kare dwaro mana gik makelo gueth. Geno mar joricho to ok kony gimoro. Ng’ato nyalo bet ni pogo ni ji gige gi chuny maler, to pod mwandune medore ameda! Ng’at machielo to nyalo bedo ni kungo malich, to pod omedo mana bedo modhier. Bed mang’won, eka idhi nyime maber. Kony jowadu, eka gin bende gikonyi. Ji kuong’o ng’at ma kungo chambe, ka ritogo nengo maber, to giguedho ng’at magolo mage oko mondo ong’iew. Ng’at madwaro mana gik makare, nyaka winj maber, to ka ng’ato dwaro mana ketho, to richone nyaka dog e wiye owuon. Joma kare nodhi nyime maber, mana ka oboke maloth ndalo chwiri, to jogo ma ogeno kuom mwandugi nolwar mana ka oboke malwar ndalo oro. Ng’at ma miyo joodgi chandruok ok noyud gimoro kata matin, kendo pile ng’at mofuwo bedo misumba ng’at mariek. Tim makare kelo ngima maber. Timbe mahundu to kelo mana tho! Ka ng’at maber yudo pokne e piny ka, to ong’ere ni jaricho noyud kum mak orem. Ng’at ma ohero rieko bedo mamor ka onyise gima rach ma osetimo, to ng’at motamore ni kik rieye chalo mana le. Ruoth Nyasaye mor gi joma kare, to okwedo joma chano timo richo. Richo ok nyal miyo ng’ato chuny motegno. Ng’at makare to ogurore motegno. Dhako malong’o miyo chwore mor, to dhako ma kuodo wich chalo ni chwore mana gi tuo mar nyamuoda. Joma kare pile timo ni jowadgi maber. Joricho to wuondo jowadgi awuonda. Weche joricho oting’o mana tho lilo. Weche joma kare to reso joma nie chandruok. Joricho tho gi wigi. Joma kare to weyoo nyikwagi bang’gi. Ng’at mariek yudo pak. Ng’at maonge rieko to inyiero anyiera. Ber bedo dhano adhana matiyo mana ni mondo oyud chiembe, moloyo timruok ng’ama duong’ maonge chiemo. Ng’at maber rito jambe gi ng’wono. Ng’at marach to sando jambe asanda. Ng’at mapuro matek, nyaka yud chiemo mang’eny. To ng’at maketho sechene gi timbe manono en ng’at mofuwo. Joricho dwaro mana timo timbe mamono. Joma kare to timo gik makelo ohala. Weche jaricho mako mana en owuon. Ng’at modimbore to tony atonya e chandruok. Pok ma ng’ato yudo romre gi weche mowacho kendo gi gik motimo. Pile ng’at mofuwo paro ni en kare. Joma riek to chiko itgi ni puonj. Ng’at mofuwo nyiso mirimbe piyopiyo. Ng’at mariek to mwonyo ayany. Adiera kelo bura makare. Miriambo to kelo mana buch amwor. Weche mimwomruokgo chuoyo chuny mana ka ligangla. Weche mawuok e dho ng’ama kare to kelo ngima. Adier ok tow nyaka chieng’. Miriambo to ok deki. Joma ochano timbe mamono wuondore kendgi giwegi, to joma timbegi long’o yudo mor. Ng’at makare ok gimoro marach yudi. Joricho to chandruok kende ema gineno. Ruoth Nyasaye mon gi jomriambo, to omor gi joma wacho adiera. Ng’at mariek ok hul riekone. Ng’at mofuwo to nyiso mana fupe. Tich matek miyo ng’ato bedo gi duong’. Samuoyo to miyo ng’ato bedo mana misumba. Parruok miyo chuny ng’ato bedo mool, to weche mabeyo miyo chunye duogo. Ng’at makare nyiso osiepene yo. Joma richo to miyo ji rwenyo arwenya. Jasamwoyo ok nyal yudo gima odwaro, to ng’at matiyo matek yudo mwandu. Tim makare e yo mochiko ngima. Fuwo to em mana yo madhi e tho! Wuowi mariek winjo puonj wuon mare. Ng’at ma wang’e tek to ok yie kethone. Joma kare nomi pok maromre gi gik ma giwacho. Jomriambo to gombo mana miero. Ng’at marito dhoge reso ngimane, to ng’at ma rodho wach arodha tiekore kende owuon. Ng’at ma jasamwoyo nyalo dwaro gimoro ahinya, to ok onyal yudo. Jakinda to yudo gik moko duto ma odwaro. Ng’at makare mon gi miriambo. Jaricho to wechene kuodo wich, kendo ojogo ji. Tim makare rito ng’at modimbore. Timbe maricho to tieko joricho. Ji moko kawore ka jomwandu, to chutho gionge gi gimoro. Ji moko to wuondore ni jochan, to adier, gin gi mwandu mathoth! Jamwandu nyaka warre gi mwandune, ka obwoge, momake. Jachan to onge gima bwogo. Joma kare chalo ler mang’angni. Joricho chalo ler madwaro tho. Sunga ok kel gimoro, to okelo mana miero, omiyo ber mondo ng’ato odwar rieko kuom ji. Mwandu moyudi e yo mayot lal piyopiyo, to mwandu mitiyone matek medore ameda. Ka gima igeno ok otimore, to chunyi ol, to ka gima igeno otimore, to chunyi duogo. Kitamori winjo puonj, to idwaro mana chandruok, to kiwinjo gima iwachoni, to iyudo pok maber. Puonj mar ng’at mariek en soko mar ngima, ma reso ng’ato e tho. Rieko mabith kelo luor. Ndhogruok to kelo masira. Ng’at mariek, paro matut ka pok otimo gimoro. Ng’at mofuwo to nyiso mana fupe. Jaote ma kite rach kelo chandruok. Ng’at modimbore to kelo kue. Ng’at madagi ni kik rieye bedo mana jachan, kendo yudo wichkuot, to ng’at machiko ite ka ikwero, yudo duong. En gima ber manade yudo gima idwaro! Joma ofuwo otamore weyo richo. Kibedo e kanyakla mar joma riek, eka ibedo mariek, to kimako osiep gi joma ofuwo to ihinyori. Chandruok luwo joricho kuonde duto. Joma kare to yudo gik mabeyo. Ng’at makare bedo gi mwandu moweyo ni nyithinde. Mwandu joricho to nodog ni joma kare. Puothe jochan dinyag cham mathoth moromogi, ka da bed ni adiera ni e piny! Ka ok ichwad wuodi to kara ok ihere, ka ihere adier to nyaka ikume. Joma kare nigi chiemo moromogi. Joricho to denyo ndalo duto. Mon mariek ema utegi obidhore, to mon mofuwo ketho utgi aketha. Ng’at makare oluoro Ruoth Nyasaye. Ng’at ma achach to ochaye achaya. Weche ng’at mofuwo kelone mana kum. Weche ng’at mariek to konye e thagruok. Kionge gi dhok ma puroni to ok iyud chiemo maber, to ka in gi dhok ma puroni to ibedo gi cham mang’eny. Janeno malong’o pile wacho adiera. Janeno ma mibadhi to wacho mana miriambo lilo. Ng’at ma jasunga ok nyal bedo mariek. Ng’at ma weche donjone to puonjore piyopiyo. Bed mabor gi joma ofuwo, nikech gionge gi gima digipuonji. Rieko mar ng’at mariek, nyise yo makare monego oluw, to fup joma omemore, miyo gibayo yo. Joma ofuwo ok dew kata ka gitimo richo. Joma beyo to dwaro ni mondo ong’wonnigi. Chuny ng’ato ema ong’eyo gima litne, kata mor ma en go. Ng’at machielo to ok nyal ng’eyo. Od jaricho iketho, to od ng’at makare dhi nyime maber. Yo ma ng’ato paro ni ber, nyalo mana tere e tho. Bwonjo mar ng’ato nyalo pando parruok manie chunye, to ka morne orumo to chunye odong’ mana ka lit. Ng’at marach yudo gima oromo kode. Ng’at makare bende yudo pok kuom timbene. Ng’at ma riekone tin yie gimoro amora mowinjo. Ng’ama riek to ong’eyo pogo weche. Ng’at mariek tang’, kendo loko dieng’eye ni richo. Ng’ama ofuwo to mwomore amwoma nikech ok oluoro gimoro. Ng’at ma iye jawang’ piyo timo gik mofuwo. Ng’at mariek to hore mos. Joma omemore yudo gima owinjore gi fupgi. Joma riek to riekogi medore ameda. Joricho nokulre ni joma kare, kendo ginikuechi e dhoutgi. Onge ng’ama ohero jachan. Jomwandu to nigi osiepe mathoth. Ka idwaro bedo mamor, to kony jochan, nimar charo ji en richo. Ka ichano timo marach to ibiro lal nono, to ka ichano timo maber to ji nogeni kendo nomiyi luor. Tich ema kelo chiemo. Thoro wach to kelo mana chan. Osimb joma riek en mwandu. To gima joma ofuwo sidho gin mana fupgi. Janeno ma wacho adier reso ji e tho, to janeno ma riambo ketho bura. Ng’at moluoro Ruoth Nyasaye nodag gi kue kaachiel gi joode. Luoro Ruoth Nyasaye chalo gi soko mar ngima nikech oreso ji e tho. Ruoth ma joge ng’eny ema nigi huma. Ruoth ma joge nok to podho. Ng’at ma iye ok wang’ piyo ema nigi rieko mang’eny, to ng’at ma mirimbe liet nyiso mana fupe. Chuny mokue ema miyo del bedo mangima. Nyiego to chalo adhola ma ketho del. Ng’at ma sando jachan, to chayo mana Nyasaye mane ochueye, to ng’at ma kecho jachan ema miyo Nyasaye duong’. Timbe mamono mag joricho ema miyo orumo. Ng’at makare to yudo resruok kuom timne malong’o. Rieko nie chuny ng’at ma weche donjone. Joma ofuwo to kia rieko. Tim makare ting’o oganda malo. Richo to ketho nying oganda. Ruoth mor mana gi jatichne ma tiyo maber, to iye wang’ gi jatich ma utho tich. Dwoko mamuol ema kueyo mirima, to dwoko makwiny jimbe ajimba. Ka ng’at mariek wuoyo to wachne lombo ji. Ng’at mofuwo to rodho weche maonge tich. Ruoth Nyasaye neno gik matimore kamoro amora. Orango joma beyo gi joma richo mana machalre. Weche mang’won kelo ngima. Weche maricho to nyoso chuny. Ng’at mofuwo ochayo puonj wuon mare, to ng’at mariek winjo kikwere gimoro. Joma kare nigi mwandu mang’eny e miechgi, to gik ma joricho yudo kelonigi mana chandruok. Lew ng’at mariek lando rieko. Ng’at mofuwo to wechene obam. Ruoth Nyasaye mor ka joma ber lame, to omon gi misengni ma joricho chiwone. Ruoth Nyasaye mon gi timbe joma richo, to ohero joma timo gik makare. Ng’at mobaro moweyo yo makare biro yudo kum malit, kendo ng’at modagi ni ok kwer biro tho. Ruoth Nyasaye ong’eyo gik matimore kata mana e piny joma otho. Koro ere kaka dhano dipandne paro manie chunye? Ng’at ma jasunga ok dwar mondo okwer, omiyo ok odhi ir joma riek mondo ong’adne rieko. Ka ng’ato mor, to obwonjo. Ka en gi parruok to chunye nyosore. Ng’at ma weche donjone dwaro puonjruok, to joma ofuwo mor amora gi fupe. Ngima mar jachan en thagruok mochwere. Chuny motegno to mor amora pile. Ber bedo jachan moluoro Ruoth Nyasaye moloyoo bedo gi mwandu makelo chandruok. Ber chamo alot kama oherie, moloyo chamo ring’o malit kama ochayie. Ng’at ma iye wang’ piyo ero miero, to ng’at ma hore mos kelo kue. Yo ma jasamwoyo luwo otimo kudho lilo. Ng’at ma ratego to luwo yo maler. Wuowi mariek miyo wuon mare mor. Ng’at ma charo min to ofuwo. Joma ofuwo mor amora gi fupgi, to ng’at mariek timo mana gima ber. Ka onge jong’ad rieko, to ji ok tim gik ma gichano, to ka jong’ad rieko ng’eny, to gik ma gichano dhi maber. Ka ng’ato odwoko wach maber, to obedo mamor. Adier, wach mowinjore gi sane, ber manade! Ng’at mariek idho yo matere e ngima, to ok oluw yo maridore kochomo tho. Ruoth Nyasaye biro ketho miech josunga, to enorit mwandu mag mond liete. Ruoth Nyasaye mon gi paro maricho, to weche mang’won long’one. Ng’at ma gombo bedo gi mwandu e yor miganga keto joode e chandruok, to ng’at modagi chamo asoya nodag aming’a. Joma beyo paro matut kapok odwoko wach. Joma timbegi richo to dwoko wach piyopiyo, kendo wechegigo kelo chandruok. Ka joma kare lemo, to Ruoth Nyasaye winjo. Joricho to ok dew. Wang’ mamor duogo chuny, kendo wach maber miyo del bedo mangima. Ng’at ma chiko ite kikwero bedo e kanyakla mar joma riek. Ng’at ma tamore puonj hinyore kende owuon, to ng’ama yie kikwero medo bedo mariek. Luoro Ruoth Nyasaye puonjo ji rieko, kendo bedo mamuol kelo luor. Chuny dhano nyalo chano gik modwaro timo, to mago duto nie lwet Ruoth Nyasaye. Ng’ato nyalo paro ni gik moko duto motimo ni kare, to Ruoth Nyasaye ema pimo paro mar dhano. Ket gik moko duto mitimo e lwet Ruoth Nyasaye, eka itimgi maber. Gik moko duto ma Ruoth Nyasaye osechweyo nigi gikogi, kendo giko joricho en mana tho. Ruoth Nyasaye mon gi ng’ato ang’ata ma jasunga. Ng’at makamano to ok notony ngang’ mak oyudo kum. Bed gi luor kod adiera, eka Ruoth Nyasaye noweni richoni. Ka Ruoth Nyasaye mor gi ng’ato kod timne, to ng’atno nyalo miyo koda ka wasike lokre osiepene. Gima tin miyudo e yor adiera, ber moloyo gik mang’eny miyudo e yor miganga. Dhano loso chenone owuon, to Ruoth Nyasaye ema telone eka otimgi. Ruoth golo chik gi teko mar Nyasaye, omiyo wechene duto ni kare. Ruoth Nyasaye dwaro ni rapim duto obed makare, kendo ni ohala duto oloki e yo makare. Ruodhi ok nyal yie timbe maricho, nikech adiera ema miyo loch gurore motegno. Ruoth ka ruoth dwaro mana adiera, omiyo gihero joma bidho wach. Pile ng’at mariek dwaro ni mondo ruoth obed mamor, nimar kokecho, to mirimbe nyalo kelo ni ng’ato tho. Mor ma ruoth nigo e pat wang’e kelo ngima, mana kaka boche polo kelo koth e ndalo chwiri. Mano kaka yudo rieko gi ng’eyo, ber, moloyo yudo fedha gi dhahabu. Yo ma joma beyo luwo bor gi richo, omiyo rang kama iluwo mondo ires ngimani. Sunga kelo masira, kendo ng’ayi miyo ng’ato chwanyore. Ber bedo gi jochan kibolori, moloyo bedo gi josunga, kipogo kodgi gik moyaki. Ng’at machiko ite ni gima ipuonje dhi nyime maber. Kuom mano, ket genoni kuom Ruoth Nyasaye mondo ibed mamor. Ng’at man gi paroo iluongo ni ng’ama riek, kendo wechene mamit gin mana puonj. Rieko en soko mar ngima ni jooma ni kode, to fup joma ofuwo kelonigi mana chwat. Ng’at mariek paro matut ka pok owacho gimoro. Kuom mano, weche mawuok e dhoge gin mana puonj. Weche mamuol chalo mana gi mor kich, ma mit kichamo, kendo kelo del maber. Yo ma ng’ato paro ni ber nyalo mana tere e tho. Kech makayo jatich miyo otiyo matek mondo oyud chiemo. Ng’at ma chunye rach ohero mana ero miero, kendo wechene chalo mach mager! Joricho kelo dhaw kuonde duto, kendo jokuoth thuwo osiepe. Ng’at ma jamahundu wuondo osiepene, kendo oterogi e masira. Tang’ ni ng’ama buonjo kodi, ka simi gi wang’e, nimar nyaka bed ni ochano timo gimoro marach. Lwar en osimbo mar duong’, kendo joma kare ema yude. Herruok ber moloyo doko ratego. Ng’at moritore owuon yudo duong’ moloyo ng’ama kawo dala maduong’. Ji goyo ombulu mondo ong’e gima onego gitim, to Nyasaye owuon ema ong’eyo gima timore. Ber bang’o kuon gi kue, moloyo chamo chiemo mathoth e ot ma dhaw ng’enyie. Misumba mariek nyalo bedo gi loch kuom wuod dala ma kuodo wich, mi pogne mwandu kaachiel gi yawuot dalano mamoko. Dhahabu gi fedha itemo gi mach. Chuny dhano to Ruoth Nyasaye ema temoo. Joma timbegi mono ohero winjo weche maricho. Jomriambo bende kuoth ema mitnigi. Ng’at ma chayo jachan yanyo mana Nyasaye mane ochueye, kendo ng’at mabedo mamor ka masira omako wadgi noyud kum. Jodongo mor gi nyikwagi, mana kaka yawuowi mor gi wuonegi. Ng’at mogen ok riambi, mana kaka ng’at mofuwo ok nyal wacho gima kelo konyruok. Ng’at mohero chiwo asoya paro ni asoya tiyo ka bilo, omiyo gik moko motimo dhi nyime maber. Ka idwaro ni mondo ji oheri, to ng’wonnigi ka gitimoni marach. Ka pile ilwero ng’ato kuom gimoro marach mosetimo, to osiep ema iketho. Kikwero ng’at mariek dichiel kende, to opuonjore maber, moloyo ng’at mofuwo migoyo ndalo mia achiel, eka winj gimoro. Ng’at ma timbene richo ohero miero, omiyo Nyasaye biro orone jaote makwiny. Ber romo gi ondiek madhako mosema nyithinde, moloyo romo gi ng’at mofuwo matimo gik mofuwo. Kitimo marach ni ng’at mosetimoni maber, to masira ok norum e odi. Chakruok mar miero chalo gi pi mochako chuer, omiyo nyaka geng’e ka pok omwomo. Kumo ng’at maonge ketho, kata weyo jaricho aweya, gin gik ma Ruoth Nyasaye mon-go. Ng’at mofuwo ketho pesa kuom puonjruok kayiem, nikech oonge gi obwongo mowinjogo gimoro. En adier ni osiepni nyalo heri kinde duto, to owadu ema konyi e chandruok. Ng’at maonge gi paro kende ema nyalo singore ni dichul gop wadgi. Ng’ama ohero miero en jaricho, kendo ng’at makawore, kelo chandruok ni en owuon. Ng’at ma paro mana richo, donjo e chandruok, kendo ng’at ma wacho miriambo yudo mana masira. Wuon wuowi mofuwo yudo kuyo. Adier, oonge gi mor. Chuny mamor kelo ngima maber, to chuny mool kelo tuo. Jong’ad bura maricho chamo asoya ling’ling’ mondo oketh bura. Ng’at mariek keto chunye pile mondo odwar rieko. Ng’at mofuwo to jahubagabaga. Wuowi mofuwo miyo wuon mare chuny lit, kendo kelo ni min mare kuyo. Ok en gima ber kumo ng’at maonge ketho, kata goyo ng’at makare. Ng’at mariek ok wach weche mang’eny, kendo ng’at man gi paro matut ok yie mondo iye owang’. Ka ng’at mofuwo oling’ to ikwane ka ng’ama riek. Adier, ka ok owuo to ji paro ni en gi ng’eyo. Ng’at ma kendeke dwaro mana gige owuon. Ok onyal yie gik ma ji duto oyiego. Ng’at mofuwo ok dew kata ka owinjo gimoro, kata ka ok owinjo. Riekone kende ema odwaro nyiso. Richo kelo wichkuot, kendo ka nyingi okethore, to achaya ema iyudo. Weche dhano gin soko mar rieko. Gitut ka nam, kendo giliw ka aora mamol. Ok en gima kare chwako jaketho, kata ketho buch ng’ama kare. Weche ng’at mofuwo kelo dhaw, omiyo owinjore gi goch. Ka ng’at mofuwo wuoyo, to otiekore kende. Wechene owuon ema make. Mano kaka weche kuoth mit manade! Gidonjonwa mana kaka chiemo mamit ridore e iwa. Jasamwoyo rach mana ka ng’at ma ketho gik moko. Nying Ruoth Nyasaye chal gi dala mochiel motegno, ma ng’at makare nyalo ringo resoree. Jamoko paro ni mwandune en ohinga mogeng’orego. Ng’at mamuol ema yudo duong’. Jasunga to luwo yo mochiko kethruok. Chik iti kapok idwoko penjo. Ka ok itimo kamano to ibedo mofuwo, kendo ikelo wichkuot. Chuny man gi chir ema konyo ng’ato ka tuo. To ka chuny ng’ato ool to konye tek. Joma weche donjonigi dwaro mondo opuonjre, kendo gichiko itgi mondo kik wach moro kadhnigi. Lwedo mabup ema yawo dhoot, kendo nyalo miyo ine kata mana ng’ama duong’. Ng’at ma okuongo yalo ema iparo ni wacho adier, to eka bang’e ng’at ma giyalogo chako ng’eng’e. Ka joma rateke ng’ang’ore e od bura, to ombulu ema nyalo thegogi. Kikonyo owadu, to enoriti mana ka dala mochiel motegno, to ka idhaw kode to enolorni dhoot. Weche duto mawuok e dho ng’ato duogo e wiye owuon. Weche ma ng’ato wacho nyalo kelo ngima, to bende ginyalo kelo tho. Kuom mano, rit dhogi maber mondo wecheni okonyi. Ng’at mokendo dhako oyudo gima ber. En gi hap Ruoth Nyasaye. Jachan kawuoyo to ywagore. Jamoko to wuoyo mana gi gero. Osiepe moko beyo mana kuom mbekni manono. Osiep maber to nyalo geni moloyo kata mana owadu monywoligo. Ber bedo jachan ma timne kare, moloyo bedo jamoko ma wechene obam. Ng’at maonge gi rieko to gombo gik moko, ok nyal dhi nyime maber. Jarikni jamuod nyoyo gi kuoyo. Ng’at mofuwo kethore kende owuon, to bang’e owacho ni Ruoth Nyasaye ema otimone kamano. Jomwandu pile yudo osiepe mang’eny. Jochan to kata mana osiepe manok ma gin-go ringo weyo. Janeno ma jamriambo ok nyal tony mak okum. Adier, ng’at ma wacho miriambo lilo ok tony. Ng’ato ka ng’ato temo mondo joma dongo ohere, kendo ng’ato ka ng’ato wacho ni en osiep ng’ama bade lach. Ka omine jachan duto ochaye, osiepene to koro dijwang’e machal nadi! Kata obedo ni otemo matek mondo oyud osiep, to ok onyal yudo. Ng’at ma dwaro rieko rito ngimane maber, kendo ng’at maparo gima osepuonjore dhi nyime kare. Janeno mariambo ok nyal tony mak okum. Ng’at ma kamano nolal nono. Joma ofuwo ok owinjore dag maber. Wasumbni bende ok owinjore bed gi loch kuom jodong gweng’. Ng’at mariek, iye ok wang’ piyo. Ka ng’ato otimoni marach, to en gima ber moloyo ka ifwayo. Ruoth ma mirima omako chalo gi sibuor maruto, to ka omor kodi, to morneno chalo koth machue. En masira bedo wuon wuowi mofuwo. Dhako ma ralep bende chalo gi pi maton ma ok chogi. Dala kod mwandu ema wuon nyathi weyone. Dhako mariek to Ruoth Nyasaye ema chiwo. Nindo mit ni jasamwoyo, to ng’at makamano kech biro nego. Rit chike Ruoth Nyasaye mondo idag aming’a, nikech kichayogi to initho. Ka imiyo jachan gimoro, to ichalo ng’at ma holo Ruoth Nyasaye, nikech Ruoth Nyasaye nodwoknigo. Ka nyithindi oketho to puonjgi gi chwat kapod gitindo ma ginyalo winjoe gimoro. Ka ok itim kamano to ikethogi. Ng’at ma jamrima nyaka ikre owuon ni yudo kum ma mirimbe kelo, nikech ka igole e chandruok makamano dichiel, to ng’e ni ibiro timo kamano pile. Chik iti ni rieko ming’adoni, kendo yie mondo opuonji, eka chieng’ moro nibed mariek. Ng’ato nyalo chano gik mathoth, to dwaro mar Ruoth Nyasaye ema timore. Enn wichkuot bedo jawuoro. Bedo jachan too ber moloyo bedo jamriambo. Luor Ruoth Nyasaye mondo idag aming’a gi kue maonge gima thagi. Ng’at ma jasamwoyo luto lwete e tawo, to tero lwete e dhoge tame. Josunga nyaka kum mondo joma kia gik moko opuonjre. Ng’at mariek to puonjore apuonja kokwere. Ng’at mamon gi wuon, kendo riembo min e dala, kelo wichkuot kod achaya. Wuoda, ka iweyo puonjruok, to piyopiyo nono wiyi biro wil gi gik ma iseng’eyo. Janeno man gi sadha e chunye ketho bura. Joricho to chadho mana weche mamono. Josunga gi joma ofuwo duto biro yudo kum. Kong’o miyo ng’ato bedo jakoko maonge gi rieko. Emomiyo mer en mana fuwo. Ka ruoth okecho, to nyaka iluore, mana kaka iluoro sibuor karuto, nikech kimedo wang’o iye, to ichalo mana gi ng’ama dere. Joma onge gi rieko ohero kelo dhaw. To ng’ama ok dwar miero to ji miyo luor. Jasamuoyo ma ok pur puothe e kinde mowinjore ok nyal yudo cham e ndalo keyo. Paro mae chuny ng’ato chalo gi pi manie soko matut, to ng’at machielo man gi rieko nyalo tuomogi oko. Ji mang’eny wuorore kendgi ni gin joma ogen, to temie ane ka diyud kata mana achiel ma inyalo geno! Nyithindo ma wuon-gi jaadiera, kendo timo gik makare gin johawi. Ruoth mobet e kom duong’ne kang’ado bura piedho weche maricho duto gi wang’e. Ere ng’ama nyalo wacho ni parone long’o, kendo ni richone duto osepuodhi? Ruoth Nyasaye mon gi rapim ma ok ni kare. Timbe nyathi ema nyiso kite, omiyo inyalo ng’eyo ka kite ber kata rach. Ruoth Nyasaye osemiyowa wang’ mondo wanen-go, kendo osemiyowa it mondo wawinjgo wach. Ka ihero riyo mana kinindo, to nyaka ibed modhier, to ka itiyo matek, to ibedo gi chiemo mogundho. Pile jang’iewo ywagore ni nengo gimoro tek. Koseng’iewo, to osungore ni ong’iewo gino gi nengo mayot. Ka iwuoyo gi rieko, to in gi mwandu moloyo dhahabu kata kite ma nengogi tek. Ng’at mochung’ ni ng’ato nono e gowi onego omak mwandune kar gowino. Chiemo moyud e yor miganga nenore ni mit mokadho, to achien omuodore mana ka kuoyo. Kiyie mondo ji ong’adni rieko to in idhi nyime maber, omiyo kik ibuk lweny ka pok iikori maber. Ng’at ma jafuong’ wach ok kan weche maling’ling’, omiyo bed mabor gi ng’ama ok rit dhoge. Ka ng’ato okuong’o wuon kata min, to ngimane norum mana ka taya motho e mudho mandiwa. Ka ng’ato choko mwandu e yo mayot, to e giko mwandugo ok nokonye ngang’. Kik ichul kuor kuom gima rach ma ng’ato otimoni, to gen kuom Ruoth Nyasaye mondo olosni wachno. Ruoth Nyasaye mon gi joma tiyo gi rapim ma ok ni kare. Ka Ruoth Nyasaye ema telo ni ji, to koro ere kaka dhano adhana matho ding’e kuma dhiye? Ng’at ma kuong’ore ka rikni ni biro chiwo ni Nyasaye gimoro keto mana wino e ng’ute, nikech achien dipo ka oywago ang’e! Ruoth mariek fwenyo joketho, kendo okumogi ma ok okechogi. Ruoth Nyasaye menyo chuny dhano hie, kononogo parone maiye. Ruoth mang’won ma timne kare kendo ma jaadiera ema siko korito pinye. Sunga mar yawuowi en teko ma gin go, kendo duong’ mar jodongo en lwar mae wigi. Goch motegno miyo ng’ato weyo richo, kendo chwat malit chopo nyaka e chuny dhano. Ruoth Nyasaye ema nyiso ruoth gik monego otim, mana kaka ochiko aora kuma onego molie. Ng’ato nyalo paro ni gik moko duto motimo ni kare, to Ruoth Nyasaye ema ong’eyo parone duto. Ruoth Nyasaye ohero mondo itim gik makare kendo mowinjore moloyo timone misengni. Wang’teko kod sunga ema otelo ni joma timbegi mono, to mano en richo. Ng’at matiyo matek, kendo ma chano gik moko mos noyud gik mathoth, to ng’at marikni ok noyud gimoro. Mwandu moyudi e yor miganga lal piyopiyo nono, to bende gitero ji e tho. Tim mahundu en obadho ma joricho mokoe, nikech gidagi timo gik makare. Joketho wuotho e yo mogondore ogondore. Joma onge ketho to wuotho mana e yo moriere tir. Ber dak e kiru, moloyo dak e ot maduong’ gi dhako maralep. Riyo mar timo richo ohingo joma timbegi mono, kendo ok gikech ng’ato. Ka ng’at ma wang’e tek oyudo kum, to eka koda ka ng’at ma onge paro puonjore. Ng’at mariek to mako gik mipuonje. Nyasaye Makare nono miech joricho, kendo otieko jorichogo. Ka ng’ato odino ite ni ywak joma odhier, to en bende ywakne ok nowinji. Mich mochiw ling’ling’ ni ng’at mokecho, kueyo mirimbe. Ka adiera nitie to joma kare bedo mamor. Joma timbegi mono to lal nono. Ng’at moweyo yor rieko ochiko mana piny joma otho. Ng’at mohero raha, nyaka bed jachan. Adier, ng’at mohero kong’o gi chiemo mabeyo ok nyal bedo gi mwandu. Chandruok ma joricho dwaro ni joma kare dok mana e wigi giwegi. Ber dak e thim oko, moloyo dak gi dhako maralep makwiny. Gik mabeyo opong’o dala ng’ama riek kendo odhi maber. Joma ofuwo to ketho mwandugi aketha piyopiyo. Bed mang’won kendo ma jaadiera, mondo idag aming’a, eka ji nomiyi luor, kendo notimni maber. Jatend lweny man gi rieko nyalo kawo dala ma jolweny mager orito, mi oketh ohinga mane jolwenygo paro ni ogeng’ogi. Ka ok idwar ni iyud chandruok, to rit lewi. Jasunga e nying mowinjore gi ng’ama kawore ma wang’e tek, kendo ma ok dew ji. Ng’at ma jasamwoyo ma ok ohero tich negore mana kende owuon. Parone osiko mana kuom gik ma ogombo ni mondo obedgo. Ng’at makare to bade lach, kendo pogo gige gi ng’wono. Ruoth Nyasaye mon gi misango ma joricho timone, to moloyo kotimne misangono gi paro marach. Janeno ma wacho miriambo biro lal nono, to ng’at mawacho adiera, nowe nyikwayo bang’e. Ng’at makare ong’eyo gima otimo. Jaricho to wuondore awuonda. Rieko gi ng’eyo kod paro matut, Ruoth Nyasaye ok kwan ka gimoro. Inyalo gawo farese mondo obed moikore ni lweny, to Ruoth Nyasaye ema miyo ilocho. Ber bedo gi nying maber, moloyo bedo gi mwandu mathoth. Bende ber bedo ng’at mogen, moloyo bedo gi fedha kata dhahabu. Onge pogruok moro e kind jachan gi jamoko, nimar Ruoth Nyasaye nochueyogi giduto. Ng’at man gi rieko neno chandruok kabiro, kendo tang’. Ng’at ma riekone tin to mwomore amwoma e chandruok, eka achien oywago ang’e. Bed ng’ama ok sungre, kendo luor Ruoth Nyasaye, eka iyud mwandu gi luor, kendo idag aming’a. Obadho kod bugni nie yo ma jaricho luwo, omiyo ka ihero ngimani to bed mabor gi yorno. Ka ipuonjo nyathi timbe mabeyo ka pod otin, to wiye ok nowil gi timgo e ngimane duto. Joma odhier gin wasumb jomwandu, kendo kiholo gimoro kuom ng’ato to nyaka idok misumbane. Ng’at matimo timbe mamono nyaka yud masira, kendo e giko ibiro kume mager. Ng’at mang’won to noyud gueth, nikech opogo chiembe ni jochan. Ka iriembo ng’at ma jasunga, to wichkuot kod miero gi dhaw orumo. Inyalo bedo osiep ruoth kiperogo. Ruoth Nyasaye to ohero mana ng’ama jaadiera. Orango mondo one ni bura ong’ad kare, to oketho buch ng’at ma jamriambo. Ng’at ma janyawo budho abudha e dala, kawacho ni sibuor dipo kochame kowuok oko. Terruok en bur matut ma joma Ruoth Nyasaye okechogo nyumoree. Timo gik mofuwo en kit nyathi. Ka ichwade to obiro weyo timbe makamago. Ka ithiro jochan mondo iyud mwandu, kata ka imiyo joma omew chiwo, to in ema ibedo jachan. Chik iti iwinj weche joma riek, kendo ket chunyi mondo imak rieko ma gipuonji, nikech kikanogi e chunyi, kendo kinyalo hulogi gi wiyi, to inibed mamor. Adwaro ni mondo iket genoni kuom Ruoth Nyasaye. Mano emomiyo apuonji wechegi mondo okonyi in iwuon. Eri, asendikoni ngeche piero adekgi. Giting’o ng’eyo kod rieko maber, kendo gibiro puonji ng’eyo adiera, mondo idwok wach maradiera ni ng’at mane oori. Kik iyak ng’at modhier mana nikech odhier, kendo ka odonj ni ng’at mathagore, to kik ithage, nimar Ruoth Nyasaye nochwak joma kamago, kendo nokum ng’ato ang’ata ma yakogi. Kik imak osiep gi ng’ama iye jawang’ piyo, kendo kik ibed e kanyakla mar joma chunygi richo, nimar dipo ka iluwo timbegi, mi imoko e obadho marach. Kik ichung’ ni ng’ato nono e gowi, nikech kotami chulo to wuon gowino nyalo kata mana kawo kitandani! Kik iketh kiew machon mane kwereni oketo. Ng’at ma ong’eyo tije maber ok ti ni ji ajiya, to tiyo mana ni ruodhi. Ka ibet piny mondo ichiem gi ruoth, to par malong’o ni ng’at ma ichiemogi en ng’a! Ka in jawuoro to dimbri! Kik iwe miluma hewi gi chiembe mamit, nimar nyalo bet ni odwaro mana ng’eyogo kiti. Kik iwe tich bari ndasi ni eka iyud mwandu mang’eny, to bed mariek nimar pesani nyalo lal ka diemo wang’, mana ka gima en gi buombene ma ohuyogo ka ongo. Kik ichiem gi ng’at ma jamgundia, kata kik iwe miluma hewi gi chiembe mamit. Onyalo wachoni ni mondo ichiem kode, to ng’e malong’o ni owuondi awuonda. Ochalo yier momoko e dwondi, mamiyo ing’ogo gik ma isechamo, mi wecheni mamit lal nono. Kik item wuoyo gi ng’at mofuwo, nikech obiro mana chayo riekoni. Kik iketh kiew machon, kata kik ima nyithi kiye lopgi, nikech Ruoth Nyasaye man gi teko e jaritgi, kendo ema chwakogi. Ket chunyi kuom puonjruok, kendo chik iti ni weche mag rieko. Kik iwe nyathi mak ikumo, nimar chwat ok nyal nege! Chutho mano biro rese mana e tho. Wuoda, ka inyalo bedo mariek, to dabed mamor. Adier, anabed mamor ahinya ka awinjo ka iwacho weche makare. Kik nyiego maki gi gik ma joricho nigo, to luor mana Ruoth Nyasaye ndalo duto. Ka itimo kamano to inidhi maber, kendo inidag aming’a. Wuoda, winja mondo ibed mariek, kendo ket chunyi kuom tim maber. Kik ibed e kanyakla mar jokong’o gi jowuoro, nikech gikogi en mana dhier. Ka tichni en mana chiemo gi nindo, to nyaka iwuoth duk! Winj wuoru, nikech en ema onywoli, kendo kik icha meru, kata bed ni oseti. Adiera gi rieko gi puonjruok kod paro maber ema nyaka iyudi, kata dabed ni ing’iewogi gi nengo matek. Kik iwe ng’ato kawgi kata dabed ni omiyi ang’o. Wuon ng’at makare en jahawi, nikech wuowi mariek miyo wuon bedo mamor. Kuom mano bed ng’at mamiyo wuon gi min mane onywole mor. Wuoda, chik iti maber mondo ngimana obedni ranyisi. Dhako ma jachode en bur matut, kendo dhako materore en soko ma dhoge diny. Gibuto ni ji ka jomecho, kendo gimiyo ji mathoth donjo e richo. Ng’at madeko oko ka kong’o, kendo mamadho kong’o mayoreyore donjo e dhaw kendo yudo masira. Ohinyore kayiem nono; wang’e bende kwar. Bang’e to oywago ang’e. Kuom mano kik irwo kong’o mochiek kendo matar, kineno ka bwoyo yienyo e dho agwata, nikech kinyne gokinyi niwinj dendi ka rach mana ka gima thuol man gi kwiri marach ema okayi. Inine gik mayoreyore ka ringo e wang’i, kendo iniwach gik manono. Iniukni mana ka ng’at man e yie ma apaka tago e chuny nam. Bang’e iniwach niya, “Nyaka bed ni ng’ato osechwada, to ok anyal paro gima osetimorena. Nyaka bed ni osegoya, to kata kamano ne ok awinjo kigoya. Ere kaka anyalo chung’ mondo adog ameth kendo?” Kik nyiego maki gi gik ma joricho nigo, bende kik item bedo osiepgi. Nimar gik makelo chandruok ema giketo e chunygi, kendo wechegi duto hinyo ji. Mise mar dala maber en mana rieko kod ng’eyo. Ng’at mariek keto gik moko mabeyo kendo ma nengogi tek e ute. Bedo mariek ber moloyo bedo ratego, Adier, rieko nigi tich moloyo teko. Joma chano gik moko malong’o ema kedo lweny maber, omiyo, kidwaro loyo lweny, to nyaka ibed gi jong’ad rieko mathoth. Ng’at mofuwo ok nyal winjo tiend weche mariek nikech gitut modhiere. Onge gima long’o ma onyalo wacho e bura. Ka pile ichano timo richo, to ji biro luongi ni andhoga. Gimoro amora ma ng’at mofuwo chano timo en richo. Ji mon gi ng’at machayo jowetene. Ka tekri orumo chieng’ ma chandruok omaki, to mano nyiso ni tekoni tin. Kineno ng’at ma ji dwaro nego, to rese piyopiyo. Kik iwach ni mano ok tiji, nikech Nyasaye ma pimo chuny ji nopar gima itimono. Bed gi ratiro ni Nyasaye marangi ong’eyo gima itimo. Ochulo ng’ato ka ng’ato moromo gi timbene. Wuoda, cham mor kich, nikech ober gi del. Kaka pet kich mit e dhogi, e kaka rieko gi ng’eyo bende ber ni chunyi. Ka iyudogi to inidhi nyime maber, kendo nidag aming’a. Kik ichan mayo ng’at makare gire, kata ketho dalane, nikech mano en richo. Ng’at makare nyalo podho ndalo mang’eny, to pod ochako ochung’ achung’a kendo. Jaricho to masira achiel kende ema tieko. Kik ibed mamor ka masira omako jasiki, nono to Ruoth Nyasaye oneno kitimo kamano, mi in ema osin kodi, to oweyo jasikino. Kik iwe timbe joricho thag chunyi, bende kik nyiego maki gi gik ma gin go, nimar jaricho onge gi gima ogeno, to tho kende ema ochomogi. Wuoda, luor Ruoth Nyasaye, kendo luor ruoth ma rito piny. Bed mabor gi joma piem kodgi, nikech joma kamago nyalo lal nono ka diemo wang’. Bende ing’eyo masira ma biro tieko jogo? Wechegi bende gin weche mane joma riek wacho. Ng’ado bura nyakonchiel nikech luoro wang’ en richo. Ka jang’ad bura owacho ni ng’at moketho onge gi ketho, to ji duto manie piny kuong’e kendo chaye. Jong’ad bura ma kumo joketho, to dhi nyime maber, kendo bedo gi huma. Ka ng’ato odwoki gi dwok maratiro, to mano nyiso ni en osiepni maradier. Kik igo dala mi iger ot maber kapok iloso puotheni ma miyi chiemo moromi. Kik ibed janeno mar miriambo kuom wadu ka onge gima omiyo. Kik iwach niya, “Abiro timone mana gima nyocha otimona! Adier, abiro chulone kuor!” Ne oyudo awuotho e puothe mag ng’at ma jasamwoyo kendo ma riekone tin. Puothenego notimo kuthe kendo ogawore gi buya. Ohinga mane ochielgigo bende nosemukore. Kane arango puothego ne aparo mi ayudo niya, Ka ng’ato okwakore mondo otim nindoe matin, to e sa mapod onindoeno, dhier biro gore kuome apoya, ka jamecho momanore gi gilweny. Magi e ngeche mamoko mag Solomon, mane jotich Hezekia ruodh Juda ondiko, kogolo kuonde mane ondikgie: Wamiyo Nyasaye duong’ kuom gik ma opando. Ruodhi to wamiyo duong’ kuom lero tiend weche. Onge ng’ama ong’eyo chuny ruoth, nimar parone oyombowa mana kaka bor mar polo, kendo tut mar nam. Ka ogol chilo kuom fedha, eka jatheth nyalo thedho gimoro maber gi fedhano. Kamano bende kogol jong’ad rieko maricho e nyim ruoth, to lochne gurore motegno, nikech orito piny gi adiera. Ka ichung’ e nyim ruoth, to kik iyiedhri mondo ong’eyi, kendo kik idhi ibed kama oyang ni jodongo, nono to ogoli kanyo mondo iwe thuolo ni ng’ama duong’ moloyi! Emomiyo ber bedo kama rachrach, eka luongi mondo idhi ibed kama oyiedhi. Kik irikni hulo ni ng’ato gimoro amora mineno, dipo ka wadu moro obiro mong’eng’i marach. Ka in gi wach gi wadu, to los wachno kode ka un kendu to kik ihul weche maling’ling’ mag ng’ato, nikech kowinjo to obiro kuodo wiyi marach, mi nyingi kethre nyaka chieng’. Wach mowachi maber e kinde mowinjore chalo gi gimoro maber, molos gi dhahabu, moket ei adita mochue gi fedha. Siem ma ng’at mariek siemogo ng’at ma chiko ite, ber moloyo tere mar dhahabu, kata tigo molos gi dhahabu. Jaote malong’o duogo chuny joma oore, mana ka pi mang’ich ma nego riyo e ndalo keyo ka chieng’ kech. Ji ma sungore ni biro chiwo gik moko, to bang’e ok chiw, chalo gi boche polo kod yamo ma ok kel koth. Kihori mos gi weche mamuol to inyalo loko kata mana chuny ruoth matek manade. Lep mayom bende nyalo turo chogo. Kinwang’o mor kich, to cham mana moromi, nikech ka ichamo mathoth, to dipo ka ing’ok. Kamano bende kik ilim wadu pile pile, nikech dipo ka ojok kodi, mi ochayi. Ng’at ma riambo kuom wadgi chalo mana gi arungu kata ligangla kata asere mabith. Geno kuom ng’at ma mibadhi ka in e chandruok chalo gi muodo gimoro gi lak malit, kata wuotho gi tielo mowil, kata dong’ duk ka piny ng’ich. Wero wer ni ng’at ma chunye lit chalo mana gi rudho chumbi e adhola. Ka jasiki odenyo, to miye chiemo, kendo ka riyo oloye, to miye pi omodhi, nikech kitimo kamano to inege gi wich kuot, kendo Ruoth Nyasaye nomiyi pok. Fuong’o wach kelo miero, mana kaka yamo kelo koth. Ber dak e kiru, moloyo dak e ot maduong’ gi dhako maralep. Winjo wach maber moa kuma bor chalo gi modho pi mang’ich ka riyo oloyi. Ng’at makare ma ok kwer jaricho, ka temo chune timo gimoro, chalo mana gi aora moduwore, kata gi soko ma ok nyal modh pige. Kaka chamo mor kich mathoth ahinya ok ber, e kaka dwaro pak mang’eny bende rach. Ng’at ma ok nyal pieyo mirimbe, chal mana gi dala ma onge gi ohinga, ma monjo yot. Pako ng’at mofuwo ok owinjore, mana kaka pe kod koth ok owinjore e ndalo keyo. Kuong’ ma onge gima omiyo ok nyal mako ng’ato. Gikadho akadha ka winy mahuyo e kor polo to ok pi. Kaka faras owinjore gi chwat, kendo kaka dho kanyna owinjore gi tueyo, e kaka ng’at mofuwo bende owinjore gi goch! Ka idwoko ng’at mofuwo e yo mofuwo, to inyalo doko mofuwo ka en, to ka ok idwoke kaka owinjore, to onyalo paro ni oriek. Kioro ng’at mofuwo to ing’ado mana tiendeni iwuon, nikech obiro keloni masira. Ngero ma ng’at mofuwo ogoyo wengni mana ka tiend rang’ol. Kipako ng’at mofuwo, to ichalo mana gi ng’at motueyo kidi e orujre. Ngero ma ng’at mofuwo goyo chalo mana gi kudho mochwowo lwet ng’at momer. Ng’at ma ndiko ng’ato ang’ata moyudo chalo gi ng’at matho diro aserni adira, ka hinyogo ji duto. Ng’at mofuwo ma nwoyo gima ofuwo ma osetimo chalo gi guok modok nang’o ng’okne. Ber bedo ng’at mofuwo mogik moloyo bedo ng’at maparo ni riek, to chutho ok riek. Ng’at ma jasamwoyo wacho ni sibuor ni oko, omiyo ok owuogi. Jasamuoyo lokore aloka e kitanda, mana kaka dhoot malworore e pata. Ji moko nyap ahinya, ma ok nyal kata mana nyamo chiembgi. Ng’at ma jasamwoyo paro e chunye ni oriek moloyo ji abiriyo mariek. Kidonjo e wach ma ok mari, to ichalo mana gi ng’at mamako guok gi ite. Ng’at ma wuondo wadgi, to eka wacho ni ongere angera chalo gi janeko ma tho diro aserni gi tong’ adira. Ka yien onge, to mach tho. Kamano bende, ka jakuoth onge, to miero orumo. Kaka mirni miyo mach ng’ang’ni, kendo kaka yien miyo mach liel, e kaka kwinyo bende ero miero. Mano kaka weche kuoth mit! Gidonjonwa mana kaka chiemo mamit ridore e iwa. Weche mamit mawuok e chuny marach chalo gi agulu mochue marachrach, to owir gi range mang’ang’ni. Jasigu nyalo wuoyo kodi mamit gi dhoge, to chutho chunye maiye wuondi awuonda. Kata obedo ni wechenego mit kamano, to kik iyie kode, nikech chunye sigu opong’o. Onyalo wuondore ni oonge gi sigu, to kata kamano gik maricho motimo biro nenore e lela. Ka ng’ato okunyo ni wadgi bur, to en ema onyumore e burno. Kata ka ong’ielo kidi mondo ohinygo wadgi, to en ema kidino ng’ielore kuome. Lep mawacho miriambo, mon gi adiera, kendo dhok ma pero ji kelo masira. Kik isungri ni gima pok ineno, nikech ok ing’eyo gima biro timore. We ji moko ema opaki, kata bed ni gin welo. In kik ipakri kendi. Chandruok ma ng’at mofuwo kelo pek moloyo kidi kata kuoyo. Mirima kwiny, kendo ketho gik moko. Nyiego to rach moloyo! Kwero ng’ato ratiro ber moloyo here, to ok inyise kethone. Osiepni, kata ka ogoyi, to otimo kamano nikech oheri. Jasigu to kata ka omosi gi mor, to mosneno oting’o masira. Ka ng’ato oyieng’ to kata mana mor kich ok odwar. Ka odenyo to kata mana chiemo makech mitne amita! Ng’at man mabor gi thurgi, chalo mana gi winyo modhi mabor gi ode. Mo ma iwirruokgo kod poda mang’ue ng’ar miyo ng’ato winjo maber, kendo rieko ma osiep ng’ado miyo chuny bedo motegno. Kik wiyi wil gi osiepni kata mana gi osiepe wuoru, kendo ka in gi chandruok, to kik iring ir owadu mondo okonyi, nikech ng’at modak buti nyalo konyi moloyo owadu modak mabor. Wuoda, bed mariek mondo chunya obed mamor, eka abed gi gima ageng’ogo joma chaya. Ng’at man gi rieko neno chandruok ka biro, kendo tang’. Ng’at ma riekone tin to mwomore amwoma e chandruok eka achien oywago ang’e. Ng’at mochung’ ni ng’ato nono e gowi onego omak mwandune kar gowino! Ng’at ma moso wadgi matek gokinyi mang’ich chalo mana ng’ama ire. Dhako maralep chalo mana gi kodh ajiki. Ok inyal kwere mi oling’, mana kaka ok inyal ng’eyo yamo. Bende ok inyal kwere, mana kaka ok inyal jowo mo maliw gi lweti. Kaka nyinyo piago nyinyo wadgi, e kaka ng’ato bende piago obwongo wadgi. Ng’at maloso yiend olembene maber ema nocham olembegi. Kamano bende e kaka jatich marito ruodhe maber nomi duong’. Kirango pi, to wang’i iwuon ema ineno, kendo kirango chunyi, to in iwuon ema inenori. Kaka joma otho ok nyal pong’o Piny Joma Otho, e kaka gombo mar dhano bende ok nyal rumo. Mach ema itemogo dhahabu kod fedha. Chuny dhano to itemo gi pak. Kata ka igoyo ng’at mofuwo mi both inego, to pod ofuwo afuwa. Rit jambi maber gi rieko kaka inyalo, nikech mwandu ok siki nyaka chieng’. Kata mana loch bende ok siki e dhoot achiel kende. Ka ibeto lum, mi iweyo lum manyien oloth, kendo ka ichoko ni jambi lum e kor gode, eka iniyud yie rombe milosogo lewni, kendo ining’iew lowo gi pesa miyudo kuom dieki. Dieki nomiyi chak moromi maber, kaachiel gi joodi kod jotichni manyiri. Jaricho ringo kata ka onge ng’ama lawe. Ng’at makare to jachir ka sibuor. Piny nyalo bedo mogurore kendo motegno ka nitie jotelo mariek. To ka richo nie piny, to jotelo ok ti aming’a. Jatelo mathiro jochan chalo gi kodh yamo ma ketho cham. Joma ok oluoro chik pako joricho. Joma orito chik to kwerogi. Joma timbegi mono ok ong’eyo adiera, to jogo malamo Ruoth Nyasaye ong’eyo gik moko duto. Ber bedo jachan ma jaratiro oloyo bedo jamoko ma timbene obam. Wuowi ma rito chik en ng’ama riek, to ng’at mamako osiep gi joma nono oloyo, kuodo wi wuon mare. Ka iholo ji gik moko mondo odwokni gi ohala, to ohala miyudono nodog ni ng’at machielo makonyo jochan. Ka ng’ato ok orito chik, to kata mana lemone Nyasaye mon-go. Ka ichiko ng’at makare gi richo, to in iwuon ema richono nodogni. Ng’at ma onge ketho to yudo gik mabeyo. Jamwandu pile paro ni riek, to jachan man gi paro matut ong’eyo chuny jamwanduno. Ka joma kare nigi loch, to ji duto mor, to ka joricho e jotelo, to ji pondo aponda. Ng’at ma temo pando richone ok nyal dhi maber, to ng’ama hulo richone kendo weyo ema Nyasaye kecho. Ng’at ma pile oluoro Ruoth Nyasaye en jahawi. Ng’ama wiye tek to masira mako. Jatelo marach ma rito joma chandore chalo mana gi sibuor modenyo, kata ka ondiek ma kech nego. Ruoth ma onge gi rieko sando joge asanda, to ruoth mamon gi timbe mobam, to nobed gi loch aming’a. Ng’at ma oneko, ochomo mana kar joma otho. Omiyo ng’ato kik geng’e. Ng’at makare yudo kue. Ng’ama mibadhi to podho. Ng’at mapuro matek nigi chiemo mathoth. Joma timo mana gik manono to nyaka bed maonge gimoro. Ng’at makare dak malong’o e ngima maber, to ng’at ma rikni mondo oyud mwandu nyaka yud kum. Dok ni ng’ato kayiem ok ber. Jong’ad bura moko nyalo dok ni ng’ato mana ni mondo ocham asoya moro maonge ndhathe! Ng’at ma iye lit rikni mondo oyud mwandu. Ok ong’eyo ni chieng’ moro dhier nyalo make. Kikwero ng’ato e wang’e, to nopaki moloyo kipere. Ng’at ma kwalo mwandu wuon gi min, to paro ni mano ok rach, chalo mana janek. Ng’at ma iye lit kelo miero, to ng’at ma ogeno kuom Ruoth Nyasaye dhi maber. Ng’at mogeno kuom riekone owuon en ng’at mofuwo, to ng’at ma luwo puonj joma riek dhi nyime maber. Ng’at ma konyo jochan ok chand gimoro, to ng’at ma loko wang’e ok yud gimoro mak mana kuong’. Ka joricho nigi loch, to ji pondo aponda, to ka girumo, to joma kare chako kawo loch kendo. Ng’at ma wiye medo bedo matek, kata ka osekwere, nopo mana ka otur ma ok chomre. Ka joma kare nigi loch, to ji duto mor, to ka joricho e jotelo to ji ng’ur ang’ura. Ng’at mohero rieko miyo wuon mare mor. Ng’at ma jachode to ketho mwandune aketha. Ka ruoth orito pinye gi adiera, to piny dhi maber, to ka obembo ji gi osuru mathoth, to oketho piny. Ng’at ma pero wadgi chiko obadho mana ni en owuon. Jaricho rwako wino e ng’ute mana nikech kethone. Joma kare to dhi maber kendo bedo mamor. Ng’at makare winjo ywak jochan. Ng’at marach to ok dwe gik makamago. Joma ok dew jowadgi nyalo kelo miero e gweng’. Joma riek to temo kweyo mirimb ji. Ka ng’at mariek yalo gi ng’at mofuwo, to oketho kindene kayiem. Ng’at mofuwo biro nyiere anyiera, kagoyo koko kendo yanye. Joma ohero chuero remo mon gi ng’at ma jaratiro. Joma kare to okawo ngimane ka gimoro. Ng’at mofuwo, iye wang’ piyo, kendo mwomore amwoma. Ng’at mariek to geng’o mirimbe kendo hore mos. Ruoth ma ohero chiko ite ni weche mihango, bedo mana gi jotich ma jomriambo. Jachan gi ng’at mathire nigi gimoro achiel machalre; en ni Ruoth Nyasaye ema ne omiyogi ngima giduto. Ruoth mang’ado ni joricho bura kare ema lochne nogurre mosiko. Ka ichwado nyathi, kendo ikwere, eka ikonye bedo mariek. Nyathi mowe aweya to kelo ni min mare wichkuot. Ka joricho ema nigi loch to timbe manono medore ameda. Joma kare to nogonigi agoya siboi ka gipodho. Puonj wuodi tim maber eka okonyi kendo omiyi mor. Oganda ma wach Nyasaye ok fwenyrene en oganda molal. Ng’at morito chik Nyasaye to en jahawi. Ok inyal rieyo misumba mana gi dhogi kende, nimar obiro winji awinja, to ok odewi. Konyo ng’at mofuwo yot moloyo konyo ng’at mamwomore gi wach. Kimiyo misumba gik moko duto modwaro, chakre tinne, to chieng’ moro en ema nokaw gigi duto. Ng’at ma iye jawang’ piyo, pile kelo miero kod masira. Sunga ema miyo ji podho. Joma muol to yudo luor. Ng’at moyie kawo gik ma jakuo okwalo hinyore kende owuon, nikech ong’eyo ni okuong’ ng’at ma ok hul gima rach moseneno, to kata kamano pod ok onyal hulo, nimar ong’eyo bende ni kohulo to dikume. En gima rach luoro gima ji paro kuomi, to ber geno mana kuom Ruoth Nyasaye. Kata obedo ni pile ji mang’eny londhore mondo ruoth okonygi, to chutho Ruoth Nyasaye kende ema ng’ado bura gi adiera. Joma kare mon gi joricho, to joricho bende mon gi joma kare. Magi e weche moko matut mag Agur wuod Jake: “Nyasaye ok ni koda! Yaye, Nyasaye ok ni koda! Omiyo aol marumo. Achalo mana le to ok dhano, kendo aonge gi paro ma dhano nigo. Pok apuonjora bedo mariek, omiyo ok ang’eyo gimoro kata matin kuom Nyasaye. Ere ng’ama osedhi e polo, kendo oseduogo? Koso en ng’a ma oseboyo pige mag nembe e law? Kata en ng’a moseketo tunge piny kuonde ma gintie? Hulna nyinge kod nying wuode, king’eyo. “Nyasaye rito singruok duto motimo. En okumba ni jogo duto madwaro ni mondo okony. Kik ihang wach ni, Nyasaye owacho gimoro ma ok owacho, nikech obiro kumi, monyisi ni in jamriambo.” A Nyasaye, akwayi gik moko ariyo kende. Yie ayudgi kapok atho. Mokwongo akwayi ni mondo weche mag miriambo gi mag miganga obed mabor koda. Mar ariyo akwayo ni kik iwe abed jamoko, kata kik iwe abed jachan, to chiemo moroma kende ema imiya, nimar ka abedo gi chiemo mathoth, to dipo ka akwedi, to bende ka an jachan, to dipo ka akwelo, mi aketho nyingi, yaye Nyasaye. Kik iwuo marach kuom jatich ni ng’at mondike, nono to okuong’i, mi iyudo chandruok. Nitie ji ma kuong’o wuonegi, kendo ma ok mi minegi luor. Nitie ji moko ma paro ni ler, to adier pok opwodhgi. Bende nitie ji moko ma paro ni beyo ahinya. Yaye, mano kaka gisungore! Nitie ji moko ma lekegi chalo ligangla. Gichamo joma odhier kod joma chandore duto manie piny, mi gitiek pep. Ji moko nitie ma pile dwaro mondo omigi amiya gik moko, mana kaka chwe bende pile nyodho anyodha remo, to ok yieng’. Bende nitie gik moko adek ma gik moko ok rom. Chutho, gin gik moko ang’wen ma ok nyal wacho ni, “Waromo”. Mokwongo en Piny Joma Otho, mar ariyo en dhako ma migumba, mar adek en lowo motwo ma dwaro koth to mar ang’wen en mach malandore alanda. Ng’at manyiero wuon, kata machayo min mare ka oti, onego achuth cham, kata onego agak lodh wengene! Nitie gik moko adek motama winjo. Chutho, gin gik moko ang’wen ma tiendgi odhiera ng’eyo. Mokwongo en kaka ongo huyo e kor polo, mar ariyo en kaka thuol mol e lwanda, mar adek en kaka yie kwang’ e dier nam, to mar ang’wen en kaka wuowi sero nyako. Kit dhako ma miganga chalo kama: Oterore, bang’e olwokore, eka owacho niya, “Onge gima rach masetimo.” Nitie gik moko adek ma chando piny. Chutho, gin gik moko ang’wen ma piny ok nyal yiego. Mokwongo en misumba modoko ruodh piny, mar ariyo en ng’at mofuwo moyieng’, mar adek en nyako ma kite rach moyudo dichwo, to mar ang’wen en jatich manyako ma omayo dhako mondike dichwo. Nitie gik moko ang’wen e piny ma tindo ahinya, to giriek malich! Mokwongo gin biye. Gionge gi teko mathoth, to gikano chiembgi e ndalo chwiri. Mar ariyo gin apwoche, ma bende nigi teko matin, to oloso gondgi e kind kite. Mar adek gin det bonyo. Gionge gi ruodhgi, to giwuotho ka gichanore ka ogend lweny. Mar ang’wen to gin olele. Gitindotindo ma inyalo mana mako gi lwedo, to kata kamano, gidak kata mana e ut ruodhi. Nitie gik moko adek ma ber rango, kawuotho. Chutho, gin gik moko ang’wen. Mokwongo en sibuor. Oratego moloyo le duto, kendo onge gima oluoro. Mar ariyo, en thwon gweno ma gar ka dwaro gwere gi wadgi. Mar adek en nywok, to mar ang’wen en ruoth matelo ni joge kadhi e lweny. Ka isebedo mofuwo, mi ikawori kendo ichano timo richo, to ling’, mondo ipar maber, nimar kipuoyo chak to iyudo mo, kendo kigoyo um ng’ato to remo chuer, kamano bende, ka iwang’o i ji, to iero miero! Magi e weche matut mane min ruoth Lemuel opuonje: “En ang’o, yaye wuoda? Ere gima dawachi? In ema Nyasaye nomiyai bang’ winjo lemo mane akuong’oranego. Kik iketh tekri kuom mon, kata kik iwit mwanduni duto kuomgi, nikech giseketho ruodhi mang’eny. Yaye, wuoda Lemuel, chik iti ni gima awacho. Ruodhi ok onego omadh kong’o, kendo ok onego gigomb madho gik mamero ji, nimar ka gimetho to wigi wil gi chik, kendo giketho buch joma odhier machandore. Joma tho, kendo joma chunygi lit ema mondo imi kong’o, eka wigi owil gi chan kod chuny lit ma gin-go. Kik iwe mak ichwako joma odhier ma ok nyal konyore kendgi. Ee, nyaka iwuo mondo ong’adnigi bura kare.” Dhako malong’o ber moloyo kite ma nengogi tek. Mano kaka yudo dhako ma kamano tek! Chwore oketo geno mare kuome, omiyo chworeno ok nyal bedo jachan. E ngimane duto otimo ni chwore mana gik mabeyo kende. Otiyo matek, koloso lewni mabeyo gi yie rombe kod tworo. Kaka yiedhi a kuonde maboyo ka kelo gik moko, e kaka dhakono bende kelo chiemo moago oko. Omondo chiew mondo olos ni joode chiemo, kendo onyis jotichne manyiri gik ma onego gitim. Ka odwaro ng’iewo puodho, to orango puodhono maber, eka ong’iewe gi pesane owuon, bang’e opidhoe mzabibu. Otimo kinda, kendo otiyo tijene duto gi teko, mathoth. Oneno ni gik moloso kelone ohala, omiyo omoko taya, kendo otiyogo koda ka seche mag otieno. Ochueyo yie rombo kendo olosogo law owuon. Ong’won ni joma odhier, kendo okonyo joma chandore. Ok odew kata ka koyo ng’ich, nikech joode nigi lewni maliet ma girwako. Ochueyo lewni mipedho e kitendni. Chwore en jabura mong’ere, kendo en achiel kuom jodong piny. Dhakono bende loso lewni gi misibe mondo johala ong’iew. Oratego kendo ji ogene, bende ndalo mabiro ok goye kibaji. Ka owuoyo to owuoyo gi rieko, kendo opuonjo ji gi muolo. Pile odich korango gik ma joode ochando. Nyithinde goyone erokamano. Chwore bende pake, ka wacho niya, “Mon mang’eny beyo, to in ema iloyogi duto.” Ber mar wang’ wuondo ji. Adier, chia bende rumo, to dhako ma oluoro Ruoth Nyasaye ema yudo pak. Miye pak moromo gi gik ma otimo, kendo ji duto mondo omiye luor. Magi e weche Jayalo ma wuod Daudi, kendo mane ruodh Jerusalem. Owacho niya, “Ngima en gima nono. Gik moko duto onge tich. Gin gik manono giduto, kendo onge gima nigi tiende kata achiel! Ere ohala ma dhano yudo kuom gik moko duto motimo e piny ka? Tieng’ achiel kadho, kendo tieng’ machielo biro. Piny to osiko mana kaka en. Chieng’ wuok kendo podho, eka odok kuma owuokie mondo ochak owuog kendo. Yamo bende kudho kochomo yo milambo, kendo okudho kochomo yo nyandwat. Olworore alwora nyaka odog kuma nochakoree. Aore duto mol nyaka nam, to nam ok pong’. Bang’e pi dok adoka kuma aore chakoree, kendo chako mol. Gik moko duto miyo dhano bedo mool. Adier, ool motamore gi nono. Kata obedo ni wengewa neno gik mang’eny, to pod gidwaro mana neno gik moko. Itwa bende winjo weche mathoth, to pod dwaro mana winjo weche manyien. Gik ma osetimore biro timore kendo, bende gik mane dhano osetimo, obiro mana timo kendo. Onge gima nyien e piny ka. Adier, onge gimoro ma ng’ato nyalo wacho ni nyien. Ooyo, ok nyien! Nyaka bed ni nosebetie chon, ka pok onywolwa. Tieng’wani ok par joma chon, mana kaka tieng’ mabiro luwo bang’wa ok noparwa.” An Jayalo, asebedo ruodh Israel ka adak Jerusalem. Ne aketo chunya kuom nono tiend gik moko duto matimore e piny mondo apuonjra tiendgi, mi ayudo ni tich ma Nyasaye osemiyo dhano mondo onyagrego e piny ka lit ahinya. Aseneno gik moko duto matimore e piny ka mi afwenyo ni gionge tich, mana ka yamo makadho. Gima obam ok inyal rieyo, bende ok inyal kwano gik maonge. Ne awacho e chunya niya, “Asebedo ng’at mariekie moloyo ng’ato ang’ata mane okwongona bedo ruoth e Jerusalem, kendo ang’eyo ni rieko kod ng’eyo gin gik manade.” Ne aseketo chunya mondo apuonjra kendo ang’e pogruok manie kind ng’eyo gi fuwo, kendo manie kind rieko gi memruok. To asefwenyo ni mano bende en mana gima nono, ka yamo makadho. Rieko mang’eny kelo mana parruok mathoth. Adier, ka ing’eyo gik mang’eny, to imedo mana bedo gi chuny lit. Ne aneno ni onego acham piny, mondo ang’ego gima mor dikelna, to ne ayudo ni mano bende mana wach manono. Ne afwenyo ni nyiero en mana fuwo, kendo ni mor ma kamano ok kony gimoro. Kaka ne adwaro rieko ahinya ne atemo mondo ayud mor kuom madho kong’o, kendo kuom chano timo gik manono, eka afwenygo gima owinjore dhano tim kuom kinde matin ma odakgo e piny ka. Kuom mano, ne atimo gik madongo kaka gero udi mondo adagie, kendo pidho puothe mzabibu. Bende ne aloso puothe moko mi apidhoe kit olembe duto. Bang’e ne akunyo yewni mondo ayud pi. Ne ang’iewo wasumbni ma yawuowi gi ma nyiri, bende ne an gi wasumbni mamoko monywol e dalana. Ne an gi jamni moloyo ng’ato ang’ata mane osedak Jerusalem. Bende ne achoko fedha gi dhahabu mane igolo e ut keno mag ruodhi mag pinje mane aloyo. Chwo gi mon ne werna mondo omiya mor, kendo ne an gi mon duto ma ng’ama dichwo nyalo dwaro. Kamano ne aduong’ moloyo ng’ato ang’ata mosedak Jerusalem, kendo riekona ne okonya ahinya. Ne akawo gimoro amora mane wang’a gombo, kendo ne ok aweyo gimoro mane chunya dwaro. Gik moko mane aloso nomiya mor, kendo morno ema nobet pokna. To bang’e ne aparo gik moko duto mane asetimo, kendo kaka ne asetiyo matek katimogi, mi afwenyo ni gin mana gik manono, machalo yamo makadho. Chutho, ruoth ok nyal timo gimoro manyien, to mana gik mane ruodhi mokwongone osetimo. Kuom mano ne achako paro ni ere tiend bedo mariek kata bedo momemore, kata bedo mofuwo? Adier, ang’eyo ni rieko ber moloyo fuwo mana kaka ler ber moloyo mudho. Ji mariek nyalo neno kuma dhiye. Joma ofuwo to ok nyal neno. To kata kamano ang’eyo bende ni waduto wachomo mana kamoro achiel. Ne aparo e chunya ni gima timore ni joma ofuwo biro timore ni an bende. Kuom mano, koro onge gimoro kata achiel ma abiro yudo kuom bedo mariek. En mana thagruok kayiem nono. Onge ng’ama paro joma riek kosetho, mana kaka joma ofuwo bende ok par. Wan duto wich biro wil kodwa e ndalo mabiro. Joma riek gi joma ofuwo nyaka tho duto machalre. Ee, waduto nyaka watho! Kuom mano, ne achako sin gi ngima, nikech gik moko duto ma asetimo e piny ka ne ok okelona gimoro, mak mana chandruok. Giduto gin mana gik manono ka yamo makadho. Ne ajok gi gik moko mane lucha ochwerie, ka atimo e piny ka, nikech ne ang’eyo ni nawegi ni ng’at moro mabiro luwo bang’a. To ere ng’ama ong’eyo ka ng’at ma biro luwano nobed mariek kata mofuwo? To kata bed ni oriek kata ofuwo, to pod nokaw akawa gimoro amora ma lucha gi riekona osekelo e pinyka. Mano bende en mana gima nono. Kuom mano, ne achako ywago ang’e kuom tich matek duto ma asetimo, nikech kata obedo ni ng’ato timo gimoro gi riekone gi ng’eyone kod lonyne duto, to nyaka owe gino ni ng’at moro machielo mane luche ok ochuerie. Mano bende en gima nono, kendo ma ok owinjore! Ere ohala ma ng’ato yudo kuom tichne matek duto ma obarorego ndasi e piny ka? Gimoro amora motimo e ngimane duto kelone mana chuny lit gi parruok. Chunye ok nyal bedo gi kue, kata mana e seche mag otieno. Mago duto bende gin mana gik manono. Kuom mano, onge gima ber ma dhano nyalo timo, mak mana chiemo gi metho kod chamo mwandu moseyudo. To kata mana mano bende ne afwenyo ni wuok mana kuom Nyasaye, nimar ka da bed ni onge Nyasaye, to ere yo ma diyudgo gima ichamo, kata mibedogo mamor? Nyasaye ema miyo joge mohero rieko gi ng’eyo kod mor. Joricho to omiyo tiyo matek ka choko mwandu mana ni mondo mwandugo omi mana ng’ama ohero moloyo. Emomiyo mano bende en mana gima nono ka yamo makadho. Gimoro amora ma timore e pinyni timore mana e kinde ma Nyasaye oseketone. Nitie kinde mar nywol, gi kinde mar tho, kinde mar pitho, gi kinde mar putho, kinde mar nek, gi kinde mar chengo, kinde mar muko, gi kinde mar gero, kinde mar kuyo, gi kinde mar mor, kinde mar ywak, gi kinde mar miel, kinde mar keyo kite, gi kinde mar choko kite, kinde mar kwakruok, gi kinde ma ok kwakruokie, kinde mar dwaro gimoro, gi kinde ma gimoro lalie, kinde mar rito gimoro, gi kinde mar wito gimoro, kinde mar yiecho gimoro, gi kinde mar bepo, kinde mar ling’, gi kinde mar wuoyo, kinde mar hera, gi kinde mar sin, kod kinde mar lweny gi kinde mar kue. Ka kamano, to ere ohala ma dhano yudo kuom tichne duto? Koro ang’eyo tich ma Nyasaye osechanonwa. Oseketo kinde mowinjore ni gimoro amora. Osemiyowa gombo mar ng’eyo gik mabiro timore, to ok osemiyowa fwenyo gik moko duto motimo. Kuom mano ang’eyo ni gima dhano nyalo timo en mana bedo mamor, kendo chamo piny ka pod ongima. Wan waduto onego wachiem kendo wamethi kendo wabed mamor, ka wachamo mwandu ma waseyudo. Mano en gima Nyasaye ema chiwo. Ang’eyo ni gimoro amora ma Nyasaye otimo siko nyaka chieng’. Ok inyal medoe gimoro, bende ok inyal goloe gimoro. Osetimo kamano mondo dhano oluore. Gimoro amora matimore nosetimore chon, kendo gimoro amora mabiro timore bende nosetimore. Nyasaye miyo gik moko duto nwoyore anwoya. Bende aseneno ni e pinyni, kama adiera gi bura onego bedie, to richo ema betie. Ne awacho e chunya niya, “Nyasaye biro yalo joma kare gi joma richo machalre, nikech kata mana e piny mabiro, gik moko duto te notimre mana e kinde moketnigi.” Ne aneno ni Nyasaye temo ji mondo onyisigo ni ok giber moloyo le. Chutho, gimoro achiel ochomo dhano gi le machalre. Dhano tho mana kaka le bende tho. Adier, giyueyo mana machalre. Giduto ne gia kuom lowo, kendo kanyo ema ginidogie giduto. Kamano giduto gidhi kama chalre. Ere kaka ng’ato nyalo ng’eyo ni chuny dhano dhi e polo, to chuny le dhi e lowo? Kuom mano, ne afwenyo ni kara gima dhano nyalo timo en mana chamo mwandu moseyudo, nikech mano ema Nyasaye osemiye, nimar ok onyal ng’eyo gima biro timore ka osetho. Bang’e ne achako arango timbe ma isandogo ji e pinyni, mi ne aneno joma isando kaywak, to onge ng’ama konygi, nikech joma ne sandogi ne nigi teko mathoth. Kuom mano akwano joma osetho ka joma johawi moloyo joma pod ngima. To joma johawi moloyo joma osetho gi joma pod ngima gin jogo ma pok onywol, kendo ma pok oneno timbe maricho matimore e pinyni. Bende kane aparo gima omiyo ji tiyo matek mondo odhi maber, to ne ayudo ni gitimo kamano nikech gidwaro ni mondo gibed gi gik mang’eny moloyo jowadgi. To mano en gima nono, ka yamo makadho! Ji wacho ni ng’at mofuwo kende ema nyalo kwakore, to weyo kech nego. Mano nyalo bedo adier, to bedo gi chiemo moromo teng lwedo gi chuny mokue ber moloyo bedo gi chiemo moromo lwedo ariyo, to gi tich mang’eny maturi kayiem nono. Aseneno gimoro machielo e pinyni ma bende onge tich. En ngima ng’at modak kende maonge gi wuowi kata gi owadgi. Pile otiyo atiya matek, to mwandu moyudo ok rome. Openjore niya, “En ng’a ma atiyone matek, ka atuonora gik mabeyo ma onego acham?” Mano bende en gima nono, ma ok owinjore kata matin. Bedo ji ariyo ber moloyo bedo ng’at achiel, nikech ginyalo yudo pok maduong’ kuom tich ma gitiyo. Ka achiel kuomgi opodho, to machielo nyalo chungo wadgi. To ka ng’ato ni kende, mi opodho, to mano rach moloyo, nikech onge ng’at makonye. Ka piny ng’ich, to ji ariyo nyalo nindo kaachiel mi bed maliet. To ere kaka inyalo bet maliet ka in kendi? Ka ng’ato ni kende, to ng’ato nyalo monje mi hewe. Ji ariyo to nyalo hewo ng’atno. Adier, tol mokadi didek, chodo tek. Ng’ato nyalo wuok e dhier kata e tuech, mi bed ruodh pinygi. To kapo ni obedo mofuwo koseti, ma ok owinj rieko ming’adone, to ok oloyo wuowi ma jachan, man gi rieko. Aseng’iyo ji duto modak e pinyni, mi aneno ni nyaka bedie wuowi moro kuomgi ma nokaw kar ruoth. Ruoth nyalo bedo gi ji mang’eny ahinya e bwoye, to ka osetho, to onge ng’ama pako nyinge kuom gik ma osetimo. Mano bende en gima nono, mana ka yamo makadho. Bed motang’ ka idhi e od Nyasaye, nimar dhiyo kuno mondo ipuonjri, ber moloyo chiwo misango ka ng’at mofuwo ma ok ong’eyo gima ber gi gima rach. Par maber ka pok iwuoyo, kendo kik irikni ka isingori ni Nyasaye. Nyasaye nie polo, to in inie piny, omiyo kik iwuo mathoth moloyo kaka owinjore. Ka in gi parruok mathoth, to ibiro bedo gi lek maricho. Kamano bende ka wecheni ng’eny, to inyalo wacho gima ofuwo. Kuom mano, ka isingori ni ibiro chiwo ni Nyasaye gimoro, to tim kamano piyo, nikech Nyasaye ok mor gi ng’at mofuwo. Adier, tim gima isingori ni ibiro timo. Ber ka ok isingori moloyo singori, to ok itimo. Kik iwe wecheni iwuon teri e richo, nono to idhi e nyim jadolo mar Nyasaye, kiywagori ni iseketho, nikech kitimo kamano to imiyo Nyasaye kecho kodi, kendo obiro ketho gik ma luchi osemiyi. Kata ka lek medore, kendo weche manono bedo mathoth, to pod onego iluor aluora Nyasaye. Ka ineno ka piny moro sando joge modhier, ka timonigi marach, kendo tuonogi gik monego giyudi, to kik ibuogi, nimar jatelo ka jatelo nigi ng’at moloye gi duong’, kendo giduto bende gin gi joma dongonigi. Piny ma ruodhe ohero tich lowo ema dhi nyime maber. Ka ihero pesa, to pesa ok noromi ngang’, bende ka igombo bedo jamwandu, to mwandu miyudo ok noromi, nikech mano en mana gima nono. Kaka mwanduni medore, e kaka joma ipidho bende medore. Ohala miyudo en mana ng’eyo ni in jamoko. Jachan pile nindo mamit, kata obedo ni ochamo gima tin kata mang’eny. Gik mang’eny ma jamoko nigo to miyo oparore, ma ok onyal nindo. Gima lich ma aseneno e pinyni en ni ji kano pesa mondo chieng’ moro okonygi, to achien giwito pesago te e gimoro maonge gi tich. Bang’e gidong’ nono maonge gima ginyalo weyoni nyithindgi. Waweyo pinyni gi lwetwa nono, mana kaka ne wabiroe. Kata obedo ni wasetiyo matek, mwayudo mwandu, to onge gimoro amora mwaago. Mano gima lit ahinya. Wadhi mana kaka ne wabiro. Ere gima wayudo kuom tich manono mwachandorego? Wadak e mudho, ka chunywa lit kendo ka waluor, bende ka wakecho kendo ka watuo. Kuom mano, asefwenyo ni gima ber ma dhano nyalo timo en mana chiemo gi metho kod chamo mwandu moseyudo kuom kinde matin ma Nyasaye omiye mondo odaggo e piny ka. Mano e gima Nyasaye oseketo ni dhano. Ka Nyasaye oguedho ng’ato gi mwandu, kendo omiye dak maber, ma oweyone kinde mondo ocham gigo, to onego obed mamor ka ochamogi. Mano bende en gima Nyasaye ema ochiwo. Kaka Nyasaye oseyiene mondo obed mamor kamano, ok obi thagore koparo ni ngima chwok. Aseneno gimoro achiel marach matimore ni dhano e piny ka. Nyasaye nyalo miyo ng’ato mwandu kod luor kaachiel gi gimoro amora ma ng’atno dwaro, to ok owe ng’atno cham mwandunego ngang’. Ng’ato nono ema biro chamogi. Mano en gima nono, kendo ma ok ber kata matin. Ng’ato nyalo bedo gi nyithindo mia achiel, mi odag higni mang’eny. To kata da bed ni odak aming’a machal nadi, to ok oyudo mor kuom gik ma en go, kendo ok oyike maber ka otho, to oneno ni nyathi ma obuogi kosetho ber moloye. Nyathi makamano lal nono e mudho, kendo kata mana nying ok chake. Ok one ler mar odiechieng’, bende ok ong’eyo kaka ngima chalo, kata kamano oyudo yueyo, moloyo ng’at ma odak higni gana gi gana, to onge gi mor. To bende giduto gidhi mana kanyachiel! Dhano tiyo matek mana ni mondo oyud gima ochamo, to eka ok oyud morome ngang’. Koro ere ber ma ng’ama riek neno, moloyo ng’ama ofuwo? Koso ere gima ber ma jachan nigo kuom gik moseng’eyo ma doritrego e ngimane? En mana gima nono, ka yamo makadho! Emomiyo ber bedo mamor gi gik ma in go, moloyo gombo gik ma iongego. Gimoro amora matimore ne osechan chon, kendo waduto wang’eyo ni dhano ok nyal piem gi gima tek moloye. Kimedo goyo mbaka to weche medo bedo manono moloyo, kendo onge gima iyudoe. Ere ng’ama nyalo ng’eyo gima ber ma dhano onego otim e ngima machiek kendo manono, makadho mana ka tiponi? Koso ere kaka ng’ato nyalo ng’eyo gima biro timore e pinyni bang’ thone? Nying maber ber moloyo mo mang’ue ng’ar ma nengone tek. Chieng’ tho ng’ato bende ber moloyo chieng’ nywolne. Ber dhi e dala ma iywagoe ng’at motho, moloyo dhiyo kama itimoe mor, nikech pile joma ngima nyaka par ni tho ema ochikowa waduto. Kuyo ber moloyo nyiero. Chutho, onyalo miyo wang’i bed mojuol, to kata kamano, omiyo riekoni bedo mabith. Ng’at maparo mana mor pile en ng’at mofuwo. Ng’at mariek to wiye ok wil gi tho. Ber mondo ng’at mariek okweri gimoro, moloyo yudo pak kuom joma ofuwo, nimar nyiero mar ng’at mofuwo onge tiende kata matin, to chalo mana gi kudho mararni e mach. Ka ng’at mariek owuondo ng’ato, to odoko mofuwo, bende ka ng’ato ochamo asoya, to okethore kende owuon. Giko mar gimoro ber moloyo chakruokne. Horuok bende ber moloyo sunga. Kik iyi wang’ piyo, kendo kik ibed gi sadha e chunyi, nikech joma ofuwo ema timo kamano. Bende kik ipenjri gimomiyo chon gik moko ne dhi maber moloyo ndalogi, nikech mano en penjo mofuwo. Rieko ber moloyo mwandu, kendo okonyo joma ngima duto man kode. Emomiyo ber bedo gi rieko moloyo bedo gi mwandu, nimar rieko kelo ngima ni jogo man kode. Parie gik ma Nyasaye osetimo. Ere kaka ng’ato nyalo rieyo gima Nyasaye osedolo? Ka gik moko dhini maber, to bed mamor. To ka chandruok ema omaki, to nyaka ipar ni Nyasaye kelo mor, bende okelo chandruok, omiyo ok inyal ng’eyo gima kiny notimre kiny. Ngimana osebedo ngima manono, to kata kamano aseneno gik moko duto! Aseneno ni ng’ato nyalo tho piyo, kata bed ni en ng’at makare, to bende ng’ato nyalo dak aming’a, to en ng’at marach. Kuom mano, kik ibed ng’at makare ahinya, kata ma ofuwo ahinya, nimar ere gima omiyo onego itur gi piny? To bende kik ibed ng’at ma timbene richo ahinya, kata ma ofuwo ahinya, nimar ere gima omiyo onego itho ka ndaloni podi? To bed mana e diere. Ka itimo kamano, kendo iluoro Nyasaye, to inidhi nyime maber. Gima rieko timo ni ng’ato duong’ moloyo gima ruodhi apar nyalo timo ni dala ma gidakie. Onge ng’ato kata achiel e piny ngima manyalo timo mana gik mabeyo lilo, ma ok oketho gimoro. Kik ichik iti ni gik moko duto ma ji wacho, nikech dipo ka iwinjo kata ka jatichni kuong’i. Par ni in bende isekuong’o ji ndalo mathoth. Ne apimo gigo duto gi rieko, ka aketo chunya mondo abed mariek. To ne ok anyal. Ere kaka dhano difweny tiend ngima? Otut moyombowa, kendo otek modhierowa winjo. To kata kamano, ne aketo chunya mondo apuonjra rieko. Ne adwaro yudo rieko mondo ang’ego tiend weche mane akia, kendo mondo afweny ni ng’at mofuwo en jaricho kendo janeko. Ne ayudo ka dhako kech moloyo tho. Herane nyalo maki mana ka obadho kata ka tol, kendo bade ma okwakigo tueyi mana ka nyororo! Ng’at mohero Nyasaye to nyalo tony mak omako. Jaricho to ok nyal yombe. An Jayalo awacho niya: Adier, ne afwenyo wechegi achiel kachiel kane oyudo adwaro mondo ang’e tiend gik moko, to mana ka asedwero kuom ndalo mang’eny. To aseyudo ni ng’at achiel kende ema nyalo bet mariek kuom ji gana. Dhako to onge mariek kata achiel. To gima aseyudo bende, en mana ni, Nyasaye ne ochueyowa joma kare, to wan wawegi ema wasegajore gi paro mathoth. Ng’at mariek ema ong’eyo tiend gik moko. Rieko miyo wang’e rieny, kendo tieko ich wang’ ma en go. Nyaka itim gima jatelo owacho, kendo kik irikni kisingore ni ibiro chiwo ni Nyasaye gimoro. Ruodh piny nyalo timo gimoro amora mohero, omiyo kik ibed kama entie, nikech masira dipo ka oyudi kanyo, nimar ruoth nigi teko, kendo onge ng’ama hedhore kwero gima otimo. E kinde duto ma irito chikene, to onge gima notimi, kendo ng’at mariek ong’eyo kaka onego otim gimoro, kod kinde ma owinjore otimee, nimar nitie yo maber kod kinde maber monego timie gimoro amora, to gima chandowa en mana ni wan ok wang’eyo. Onge ng’ato kata achiel mong’eyo gima biro timore, to bende ere ng’ama dinyiswa? Onge ng’ama nyalo geng’o tho mondo kik nege, kata ng’ama nyalo chwalo chieng’ thone nyime. Ka lweny owuok, to onge tony! Onge gima wanyalo timo mi wakwo. Kane aparo gik moko matimore e piny ka, to ne aneno gigo duto, mi afwenyo ni ji moko nigi teko, kendo ji moko odak kathagore e bwogi. Bende ne aneno ka joricho biro, kendo donjo adonja Kama Ler. To kata kamano ne giwuotho awuotha e dala koni gi koni, ka gisungore ni gima gisetimono ok rach. To mano bende en tim manono. Ji ketho aketha ma ok odewo, mana nikech gineno ni kata ka ng’ato oketho, to ok yud kum piyo kaka owinjore. Jaricho nyalo timo richo ndalo mathoth, to eka pod odak adaka aming’a. Adier, ang’eyo ni ji wacho niya, “Ka iluoro Nyasaye to gik moko duto dhini maber, to joma timbegi mono ok dhi nyime maber. Ngimagi chalo mana gi tipo makadho, kendo ginitho kapod gitindo, nikech ok giluoro Nyasaye.” To mano nono, nikech kinono gik matimore e piny, to ibiro yudo ni sa moro joma kare yudo kum ma joricho ema onego oyudi, to joricho yudo pok ma joma kare ema onego yudi. Mano emomiyo awacho ni gik moko duto onge tich. Kuom mano, aneno ni ng’ato nyaka cham raha, nikech onge mor ma dhano nigo mak mana chiemo gi metho kod chamo mwandune. Mano e pok moyudo kuom tich matek motiyo e kinde ma Nyasaye omiyego ngima e piny ka. Kane aketo chunya mondo ayud rieko, kendo ang’e tiend gik matimore e piny, to ne afwenyo ni kata ka ng’ato osiko ka neno otieno gi odiechieng’ ma ok nindi, to ok onyal ng’eyo gik ma Nyasaye timo. Kata da bed ni oketo chunye matek machal nade, to ok onyal ng’eyo tiendgi. Ji mariek paro ni ong’eyo tiendgi, to chutho ok ging’eyo. Ne aketo chunya kuom kinde mang’eny, ka aparo, mi afwenyo ni joma riek kod joma kare, ni e lwet Nyasaye, kaachiel gi timbegi koda ka hera gi sigu ma gin go. Onge ng’ama ong’eyo kata mana gimoro achiel ma biro timorene. To mano onge wach, nikech gimoro achiel ema timore ni ng’at makare kod ng’at ma jaricho, bende ema timore ni ng’at maler, kod ng’at ma ok ler, kendo ni joma lamo Nyasaye gi joma ok lame. Onge pogruok manie kind ng’at malong’o gi ng’at ma jaricho, kata manie kind ng’at makuong’ore ni biro chiwo gimoro ni Nyasaye, kod ng’at ma oluoro kuong’ruok kamano. Adier, gimoro achiel ema timore ni ji duto machalre, kendo mano rach moloyo gik moko duto maricho matimore e piny ka. E kinde duto ma ji ngima, to chunygi opong’ gi richo kod gik manono, to bang’e githo mana apoya. To kata kamano, ng’ato ang’ata mapod ngima e pinyni nigi gima ogeno, nimar ber bedo guok mangima, moloyo bedo sibuor motho! Chutho, joma ngima ong’eyo ni gibiro tho. Joma otho to ok ong’eyo gimoro kata matin! Onge pok ma gibiro chako yudo, kendo wich owil kodgi chuth. Hera kod sigu kaachiel gi gombo mane gin go nosetho kodgi. Ok ginichak gine gimoro amora matimore e piny ka. Emomiyo cham achama chiembi mondo ibed mamor, kendo madh amadha kongi mondo iwinj maber, nikech Nyasaye oseyie gi gik moko mitimo. Pile onego irwakri maber, kendo ibed mamor. Cham ngima gi chiegi e ndalo duto ma idak e ngima manono ma Nyasaye omiyini, nimar mano kende e gima niyudi kuom chandruok michandorigo e piny ka. Tim gik moko duto minyalo timo gi chunyi duto, nimar e piny joma otho, kuma ibiro dhiye, onge paro kata ng’eyo kata rieko, kata tim moro amora! Gimoro machielo mane achako afwenyo en ni, e pinyni, jong’uech matek ok yomb e ng’uech pile, kendo joma thuondi ok lo lweny pile. Bende pile joma riek ok yud gima gikonyorego, kendo joma nigi paro pile ok bed jomwandu. Joma ong’eyo tich bende pile ok yud duong’ e tich. Kamano hawi marach mako ng’ato ang’ata. Ng’ato ok nyal ng’eyo sa ma kindene chopoe, nimar wachalo rech ma tol omako, kata winy ma omoko e wino. Adier, wamoko e sa marach ka ok wang’eyo kata matin. Nitie gimoro machielo maduong’ mane achako aneno, manyiso kaka ji okawo rieko e piny ka. Ne nitie dala moro matin ma ji odakie manok. Ruoth moro maratego ne omonje, mi olwore mondo omwom ohingane. To e dalano ne nitie ng’at moro modhier, to kata obedo ni nodhier kamano, ne oriek ahinya, ma dine oreso dalano, to onge ng’ama ne opare kata paro nono. Kane oneno kamano, ne owacho ni, rieko ber moloyo teko, to kata kamano onge ng’ama paro ni ng’at modhier bende nyalo bedo mariek, kata mayie winjo gik mowacho. To chutho, en gima ber chiko it ni weche mamuol ma ng’at mariek wacho, moloyo winjo weche ma ruoth kokgo e buch joma ofuwo. Rieko ber moloyo gik lweny, to jaricho achiel nyalo ketho gik mabeyo mang’eny. Kaka lwang’ni motho nyalo ketho mo mang’ue ng’ar mi dum tik marach, e kaka fuwo matin nono bende nyalo ketho rieko maduong’. Pile ng’at mariek timo atima gik makare. Ng’at mofuwo to timo mana gik maricho. Fupe nenore anena kata mana kowuotho e yo, omiyo ji duto ng’eyo ni en ng’at mofuwo. Ka ruoth okecho kodi, to kik iwe tich mitiyone, nikech ka ibolori, to onyalo ng’wononi kata mana ketho madongo. Koro nitie gima rach ma aseneno ka ruodhi timo e piny ka. Giketo joma ofuwo e tije madongo. Joma omew to ok gidew. Bende aseneno ka wasumbni oidho farese, to jodongo wuotho gi tiendgi ka wasumbni. Ka ikunyo bur, to in ema inyumorie, kata ka ipowo kor ot, to in ema thuol kayi. Ka ikunyo kite, to kite nyaka hinyi, kendo ka ibaro yien, to nyaka ihinyri kibero. Ka ng’ato tong’o gi le modik, ma ok opiago, to nyaka oti kode gi muya, eka otong’ gimoro. Kuom mano, ber chano gik moko mokwongo ka pok itimo. Ka thuol okayi ka pok iboye, to onge ohala ma iyudo kuom ng’eyo boyo thuonde! Weche ma ng’at mariek wacho, kelone luor. Ng’at mofuwo to tiekore kende owuon gi wechene. Ochako wuoyo gi weche mofuwo, to otieko gi weche maricho mag neko, kendo owuoyo awuoya ma ok oling’! Onge ng’at ma ong’eyo gima biro timore kiny. Kose ere ng’ama nyalo nyisowa gima biro timore bang’ thowa? Joma ofuwo negore gi tich nikech gionge kata mana rieko ma ginyalo ng’eyogo yo ma didwokgi dala. Ka ruodh piny en ng’at ma yolo, kendo jotende galore agala e sewni otieno duto, to pinyno nigi chandruok. To piny ma ruodhe tiyo gi parone owuon, bende ma jotende timo sewni mana e seche mowinjore, kendo ritore ma ok mer, ema nigi hawi. Ka ng’ato nyap, ma ok nyal umo tat ode, to nyaka ot chuer, mi podhi. Chiemo mabeyo miyo ng’ato bedo mamor, kendo kong’o bende miyo ng’ato winjo maber, to gigo ok yudre ka pesa onge! Kik ikuong’ ruoth kata mana e chunyi. Bende kik iwuo marach kuom jomwandu kata mana ka in kendi e odi mar nindo, nimar dipo ka winyo okawo wachno, motero oko. Tim atima timbe ng’wono, to achien notimni ng’wono. Adier, pog apoga gigi ni ji mang’eny, nikech ikia gima kiny notimre kiny. Ka rumbi ogingore, to nyaka koth chue. Bende kama yath opodhoe ema orieree. Ka irito mana nyaka koth chue, to ok nichwo gimoro, kendo ka ikowo keyo akowa, to ok nike. Gik moko duto Nyasaye ema ochueyo, bende ok inyal ng’eyo gima otimo, mana kaka ok inyal ng’eyo kaka nyathi chakore ei min. Onego ichwo kodhi okinyi godhiambo, nikech ok ing’eyo kata gibiro twi giduto. Ler ber, kendo oyo nyango marieny mamit bende ber. Ka ng’ato odak aming’a to onego ogo erokamano kuom hignigo duto, koparo ni kosetho, to ndalo mudho nobed mang’eny moloyo! Kuom mano, gik moko duto mabiro gin mana kayiem nono. Un joma tindo, beduru mamor e ndalo ma pod utindo. Timuru gik moko duto mudwaro, kendo yuduru gik moko duto ma chunyu gombo. To kata kamano, nyaka ung’e ni Nyasaye noyalu kuom gik moko duto mutimo. Kik uwe gimoro thagu, mi kelnu chuny lit, nikech bang’ kinde manok ok ubi bedo matindo kendo. Paruru jachuechu kapod utindo, kendo ka pok ndalo mag chandruok obiro, ma koro uwachoe niya, “Onge gima tinde bernwa e piny.” Mano e ndalo ma koro wang’chieng’ gi due kod sulue olokorenu mudho, kendo wang’u otimo bo, mana ka gima boche polo osiko kanenore anena e wang’u. Bedeu ma osebedo ka konyou notetni, kendo tiendeu ma koro otegnogi, nobed modolore. Unubed rowuoge ma ok nyal chamo chiemo, kendo wengeu nobed modimbore ma ok nyal neno maber. Itu nobed modinore ma ok unyal winjo koko ma ji goyo e wang’yore. Bende ka pong’ rego, kata ka thum ywak to ok unuwinj maber. To kata kamano, kata mana ywak winyo nochiewu e nindo. Un ubed kuluoro idho kuonde moting’ore, kendo wuoth nobednu lweny. Bende yie wiu nolokre lwar, kendo tekreu mar nyodo norum chuth, ma ok nyal duogo. Koro wadhi e dalawa mosiko nyaka chieng’, kendo ji biro ywagowa e wang’yore. Chunywa nochodi mana kaka nyororo mar fedha chot, mi taya mar dhahabu lwar piny kendo barre, mana kaka aguch pi tho, kendo mana kaka tol motuego ndowo mituomogo pi e soko chot. Ringrewa biro dok e lowo, kendo muya mar ngima biro dok ir Nyasaye mane omiyowago. Emomiyo, an Jayalo, awacho niya, “Gik moko duto onge tich! Gin gik manono giduto, kendo onge gima nigi tiende kata achiel.” To nikech Jayalo ne nigi rieko, omiyo ne omedo puonjo ji apuonja gik mong’eyo. Ne ochoko ngeche eka ochanogi maber. Ne otemo ndikogi e yo mayomo chuny ji, to weche duto ne gin mana adiera lilo. Weche mag joma riek chalo gi ludhe ma jokwath kwayogo rombe, kata ka musmande ma ogo matek. Nyasaye ma jakwadhwa achiel kende waduto, ema osechiwo wechego. Koro wuoda, nitie gimoro kendo monego ing’e. Tich ndiko kitepe ok rum, kendo somo mathoth biro mana oli. Bang’ mago duto, gimoro achiel kende ema odong’ ma onego anyisi. En ni, luor Nyasaye, kendo rit chikene, nimar mano ema ne omiyo ochue dhano. Nyasaye biro yalowa kuom gik moko duto ma watimo, kata mana gik motim ling’ling’, bed ni gibeyo kata giricho. Ma e wend Solomon mamitie moloyo wendene mamoko duto. “Bi inyodha gi nyoth mogundho. Herani mit moloyo divai. Mo miwirorigo ng’we ng’ar. Kata mana nyingi kawinjo to dumna mamit ka mo mopukore, omiyo nyiri duto oheri. Kawa mondo waring wadhi mondo iketa e odi, yaye ruodha. Wabiro bedo mamor kaachiel, kendo wabiro madho hera mana ka divai. Adier, mano kaka heri en gima ber! Yaye, nyi Jerusalem, chieng’ oseloka rateng’ mana ka hembe Warabu, to kata kamano, pod aber abera mana kaka pasia mag od Solomon. Kik uchaya kuom bet dichol, nikech chieng’ ema oseloko kita kamano. Owetena ne mon koda, omiyo ne gimiya tich rito puoth mzabibu. Kuom mano, ne ok ayudo thuolo mar loso denda. In jaherana, nyisa kuma ibiro dhi kwayoe jambi. Gibiro yueyo kanye godiechieng’? Ere gima omiyo onego amanyi kuonde ma jokwath mamoko kwayoe?” “Donge ing’eyo kuma adhiyoe, yaye nyako ma jaber moloyo nyiri duto gi ber? Onego iluw tiend rombena, mondo eka ibi ikwa dieu but hembe jokwath. Jaherana, ilombo chwo ka faras madhako malombo farese machwo ma ywayo geche Farao. Yie wiyi mokadi nenore maber koliero e lembi kendo e ng’uti mana ka tigo ma nengone tek. To wabiro losoni thiwni mag dhahabu kod tigo mag fedha.” “Kane ruodha pod obet e kome, mo mane awirorago ne dum mamit. Ka jaherana onindo e agoga to awinjo maber, mana kaka awinjo ka aliero mo mang’ue ng’ar e kind thundena. Jaherana chalo gi maua maber ma dongo e puothe mzabibu man Engedi.” “Mano kaka ijaber, yaye jaherana! Mano kaka ijaber! Wengeni nyiso mana hera lilo.” “In bende iber manadi, yaye jaherana! Mano kaka ilomba! Lum mayom ema biro bedo kitandawa, kendo bede yien mokar nobednwa tado. An to, an mana maup thim mar Sharon, kata ondanyo madongo e pap.” “Ooyo jaherana, iber e kind nyiri weteu, mana kaka ondanyo ber e kind kuthe.” “To in bende jaherana, iber e kind yawuowi weteu, mana kaka yadh olemo ber e kind yien mamoko duto. Ahero bet e tiponi ka achamo olembi mamit. Ne itera e odi mar chiemo, mi iliero bandech hera kuoma. Hera nega, omiyo duog chunya gi gik mamit. Badi ma kor acham oteno wiya, to badi ma korachwich okwaka.” “Un nyi Jerusalem, kuongreuru gi nying le mae thim ni ok unuchoch herawa.” Awinjo dwond jaherana. Ero obiro, ka ochikore e gode. Adier, odum e kor gode kobiro ira! Jaherana chalo gi apol kendo ochalo gi ngau ma pod dongo. Echagocha, ochung’ e tok ohingawa, ka ong’icho gie dirisa. Awinjo ka jaherana wuoyo koda, kawacho niya, ‘A malo, jaherana! Wuog wadhi, yaye jaber. Ndalo chwiri koro osekadho, omiyo koth oserumo, kendo maupe thiewo e piny duto. Koro ma e kinde ma ji werie, kendo ma dwond akuru winjore e piny. Olemo bende ochako chiek, kendo mzabibu mamoyo dum mamit. A malo jaherana, Wuog wadhi, yaye jaber. Ilalna mana ka winyo ma ode ni kama orokore e kor got mabor. We aneye wang’i, kendo awinjie dwondi, nikech ijaber, kendo dwondi mit.’ Yaye jowadwa, maknauru nyithind bwe ma ketho puothe mag mzabibu, nikech dipo ka giketho mzabipwa mamoyo.” Jaherana en mara, kendo an bende an mare. Okwayo e chuny ondanyo. Nyaka koch okinyi kudhi, mi piny yawre. Duogi e gode mang’ue ng’ar, yaye jaherana, mana ka gima in apol kata ka ngau ma pod dongo modak e gode. Ne aleko jaherana otieno kotieno, ka anindo e kitandana. Ne amanye, to ne ok anyal yude. Bende ne aluonge, to ne ok odwoka. Ne aa malo, mi awuotho e dala duto kadwaro jaherana. Adier, ne amanye, to ne ok anyal yude. Bende ne aluonge, to ne ok odwoka. Eka ne aromo gi jorit mag dala mi apenjogi niya, “Bende usenenonae jaherana?” Piyopiyo nono kane aseweyogi ne ayudo jaherana. Ne akwake matek, ma ok aweyone thuolo, nyaka ne atere e od mama, kama ne onywolae. “Un nyi Jerusalem, kuongrenauru gi nying le mae thim ni ok unuchoch herawa.” Mano ang’o mawuok e thim ka iro madhuolore, machalo ich ubani miwang’ono, kata machalo poda ma johala kelo? Neuru, giting’o kom miting’oe Solomon, kendo thuwondi piero auchiel olwore. Gin jolweny magerie moloyo e Israel. Giduto ging’eyo kedo gi ligangla, kendo gin jolweny molony. Moro ka moro omanore gi ligangla, koikore kedo gi gimoro manyalo monjogi gotieno. Ruoth Solomon noloso kom mane iting’egono gi yiend Lebanon mabeyo mokadho. Bethene ne olos gi fedha. Kama itenoe wich to ne olos gi dhahabu, kendo kama ibetie nolos gi law maralik. Iye to ne nyi Jerusalem oloso maber gi lak liech. “Un nyi Sayun, biuru mondo une ruoth Solomon! Orwako osimbo mane min mare osidhone chieng’ mane okendoe monenoe mor maduong’.” “Mano kaka iber, yaye jaherana! Mano kaka iber! Mano kaka wang’i miumo gi nanga nyiso hera lilo! Yie wiyi miel ka kwedh diek machikore ka lor e gode mag Gilead. Lekeni tar mana ka rombe ma ong’ad yiegi kawuono, kendo olwoki. Moro ka moro omanyore gi wadgi, kendo onge kata achiel momukore. Dhogi kwar ka olemo. Yaye mano kaka wecheni mitna! Lembi miumo gi nanga bende kwar mana ka osaye. Ng’uti bor ka osuch Daudi, ma nenore gi kuma bor, kendo ma jolweny gana achiel marateke lieroe kuodigi. Thundeni chalo gi nyidiek marude, ma kwayo e chuny ondanyo. Abiro mana bet e got mang’ue ng’ar, nyaka koch okinyi kudhi, mi piny yawre. Mano kaka iber, yaye jaherana! Ionge gi mbala kata achiel e dendi. Chiega, bi walor waa e got Lebanon. Adier, bi walor waa Lebanon. Wuogi ia e got Amana gi got Senir kod Hermon, kuonde ma sibuor gi kwach odakie. Jaherana, ka wang’i orado gi mara, kata ka arango tigo ma iliero e ng’uti, to chunya rumo! Yaye chiega, herani mit moloyo divai, kendo mo miwirorigo dum mamit moloyo modhi duto. Dhogi mit ka mor kich, yaye jaherana. Adier, lewi chalona chak kata mor kich. Lepi dum tik mamit mana ka tik mamit mar god Lebanon. Jaherana ma chiega chalo gi puodho mochiel motegno, kata ka soko modin ma ji ok modhie. Gik moko dongo maber e puodhono. Ee, gidongo mana ka olemo mabeyoe moloyo. Gin gik mopogore opogore, ma moko mit chamo, to moko ng’ue ng’ar. Soko nie puodhono. Aore mamol koa got Lebanon bende kelone pi.” “In yamb masawa, tugri! Yamb milambo, in bende kudhi e puotha, mondo tik gik mang’ue ng’ar man kanyo odum. Yaye jaherana, bi e puothi mondo icham olembe mabeyo.” “Asebiro e puotha, yaye chiega ma jaherana. Achoko gik mang’ue ng’ar. Bende achamo mor kichna, kendo amadho divacha kod chaga.” “Ee, chiem, kendo meth ametha, nyaka chop hera meri.” Ne oyudo anindo to chunya wuotho. Eka ne awinjo ka jaherana dwong’o dhoot, kawacho niya, “Yawna, chiega ma jaherana, kendo winja majaber. Wiya otimo pi nikech tho omokoe. Adier, yie wiya ng’ich nikech ng’ich mar otieno.” Ne adwoke niya, “To sani aselonyora. Idwaro ni mondo achak arwakra koso? Bende aselwoko tienda. Koso idwaro ni mondo achak anyon piny?” Jaherana ne osoyo lwete gi e otuch manie dhoot, mi awinjo ka denda duto tetni. Kane achung’ mondo ayawne, to lweta ne ton mo mang’ue ng’ar. Chutho, mo mane nie lith lweta ne oton e ralor mar dhoot. To kane ayawo ni jaherana dhoot, to ne ayudo ka osea! Mano kaka ne agombo winjo dwonde! Ne arange koni gi koni, to ne ok anyal nene. Bende ne aluonge, to ne ok odwoka. Jorit mag dala ne joromo koda. Ne gigoya, mi gihinya marach, to bende jorit man ewi ohinga ne oyudho kabuda mokawo. A yaye, un nyi Jerusalem, ka uneno jaherana, to yie unyise ni hera ma aherego dwaro nega! “In nyako ma jaber moloyo nyiri duto gi ber, nyiswae kaka jaheranino chalo. Ang’o ma oloyogo yawuowi moko duto, momiyo ichikowa matek kamano?” “Jaherana jaber kendo ratego. En ema onenore kata kuom ji gana apar. Yie wiye oyuwo kendo boyo, bende rateng’ kendo ng’ich thi. Adier, yie wiye ber moloyo dhahabu. Wang’e chal gi akuch rachar manie bath aora, kata ma dumbore e chak. Lembe ber mana ka puodho ma ogawore gi alode mamit kod gik mang’ue ng’ar. Dhoge chalo gi ondanyo, kendo ton mo mang’ue mamit. Lwetene beyo, kendo orwakoe tere mochomie kite ma nengogi tek. Nungone chalo gi lak liech mapoth, mobaw gi kite mabeyo mamil. Ogwendene chalo gi sirni molos gi kite mag ombo, mochom e rachungi mag dhahabu maler. Ka inene, to omiyo igamo yueyo, mana ka ng’ama oneno got Lebanon motimo yiend sida mabeyo. Mano kaka dhoge ber nyodho, kendo gimoro amora man kuome berna! Koro un nyi Jerusalem, mano e kaka jaherana chalo.” “Ere kuma jaherani nogo odhiye, yaye, nyako majaber moloyo nyiri duto gi ber? Ochiko kure, mondo wakonyi manye?” “Jaherana osedhi e puothe, kama gik mang’ue ng’ar dongoe, mondo okwa kanyo kendo opon ondanyo. Jaherana en mara, kendo an bende an mare. Okwayo e chuny ondanyo.” “Jaherana, iber mana ka Jerusalem, kata ka dala mar Tirza. Ka aneni, to agamo yueyo agama, mana ka gima aneno mier ariyogo. Gol wang’i kuoma nimar wang’i nega. Yie wiyi miel mana ka kwedh diek, machikore ka lor e gode mag Gilead. Lekeni tar mana ka rombe ma olwok kawuono. Moro ka moro omanyore gi wadgi, kendo onge kata achiel momukore. Lembi miumo gi nanga kwar ka olemo.” Ruoth nigi mon piero auchiel, gi mamoko piero aboro, kaachiel gi nyiri mokadho akwana. To an ahero mana nyako achiel kende, ma jaber ka winyo. En e nyar min kende, ma min ohero malich. Nyiri duto ka onene, to pake. Kata mana mond ruoth bende pake gi wer. Ma to ng’a, ma pilore ka wang’chieng’ni? Adier, ojaber mana ka due, kendo ong’ang’ni mana ka wang’chieng’! Ka anene to agamo yueyo agama mana kaka agamo yueyo kaneno gik pologo. Ne alor mwalo e puoth nas, mondo ane kaka odundu loth e dho aora, kendo ane kaka yiend mzabibu moyo, kata ka yien mamoko ochako thiewo. Koro amor mokadho. Achalo jatend oganda lweny moidho gache. “Nyar Shulam, duogi! Yaye duogi. Yie iduogi mondo waneni.” “Ere gima omiyo udwaro neno nyar Shulam, ka mielo miel machon? Yaye nyar jaduong’, mano kaka tiendi beyo, kirwako patpat. Embeni becho mana ka gima japecho molony ema opayo. Pendi chalo gi bakul ma divai mamit ok rumie. Nungoni bende chalo gi pidh cham ma maua mabeyo olworo, moketo diere. Thundi chalo mana gi nyidiek marude. Ng’uti to chalo gi osuch lak liech, kendo wengeni nyiwni ka pi yewni man but dhoranga Heshbon, dala maduong’. Umi ber mana ka got Lebanon moting’ore kochomo Damaski. Wiyi ni malo mana ka got Karmel, kendo yie wiyi mokadi ber mana ka law maralik, ma kata mana ruoth koneno, to chunye chandore! Mano kaka iber, yaye jaherana, kendo mano kaka mor mimiya lichna! Iber mana ka yadh nas, kendo thundi kwar mana ka olemo. Emomiyo abiro idho yadhno mondo apon olembene! Thundeni chalona saga mar olemo, kendo muchi dumna mamit mana ka maua. Dhogi bende mit ka divai, mamol mos e kind lekena ka amadho.” An mar jaherana, kendo odwara. “Bi yaye jaherana wadhi waba oko, mondo wanind e puothe mag mzabibu gotieno. Wabiro chiew gokinyi mondo warang yiend mzabibu, kendo wane ane ka gisechako loth, kata ka gisechako thiewo. Bende mondo wane ane ka yien moko osemoyo. Eka anachiwrani kuno. Kuno to inyalo ng’ueyoe tik kungumanga, kendo olembe mamit duto odhuro kuno. A yaye jaherana, asekanoni kit mor duto te! Mad da bed ni in owadwa mane wadhodhogo thuno achiel, to da anyodhi kata mana e wang’yo ka aromo kodi! Kata bed ni ng’ama nadi ema rangowa, bende onge ng’ama da onyierowa. Da ateri e od mama, mi amiyi divai mamit. Badi ma koracham oteno wiya, to badi ma korachwich okwaka.” “Un nyi Jerusalem, kuong’renauru ni ok unuchoch herawa.” “Mano ng’a, mawuok e thim, ka jokwakore gi jaheraneno?” “Jaherana, ne achiewi e bwo yadh olemo, kama ne meru onywolie. Kik iher ng’ato nono mak mana an. Adier, kik ikwak nyako moro nono mak mana an. Hera nigi teko mana ka tho. Chutho, hera matut tek mana ka tho hie. Omuoch mach, kendo oliel mana ka mach mang’ang’ni, ma kata pi mathoth manade ok nyal nego. Adier, kata ohula maduong’ manade ok nyal yuoye. To ka ng’ato otemo ni ng’iewo hera, kata mana gi mwandune duto, to achaye kende ema oyudo.” “Wan gi nyaminwa moro matin, ma thunde pok ochwopo. Koro wabiro time nadi, ka wuowi obiro dware? Da bed ni en ohinga, to da wageng’e gi osuri mar fedha, kendo ka da bed ni en dhorangach, to da wageng’e gi bepe mag sida.” “An to an ohinga, kendo thunda ema orita. Jaherana ong’eyo ni aritora maber, maonge gima dithage.” Solomon nigi puoth mzabibu, kama iluongo ni Baal-Hermon. Oketo puodhono e lwet jopur, kendo moro ka moro nyaka chule fedha alufu achiel kuom olembene. An to an gi puotha awuon mar mzabibu. Emomiyo Solomon, in to bed abeda gi fedha miyudo kuom jopur! Jopur bende mondo obed abeda gi pokgi mar fedha mia ariyo ma giyudo! “A jaherana, jowadwa ochiko itgi, omiyo yie awinjie dwondi gie puodho kuno.” “Reti, ibi ira jaherana, mondo ibed e gode mang’ue ng’ar, mana ka gima in apol, kata ngau ma pod dongo modak e gode.” Ma e fweny ma wuoyo kuom Juda gi Jerusalem, mane Isaya wuod Amoz oneno e kinde mag loch Uzia gi Jotham, kod Hezekia, mane ruodhi Juda: Winjuru un polo gi piny, kendo chikuru itu, nikech Ruoth Nyasaye osewuoyo, ka wacho niya, “An gi nyithindo ma asepidho modoko madongo, to koro gisepiem koda. Dhiang’ ong’eyo wuon-go, kendo kanyna bende ong’eyo kund wuon. Jo-Israel to ok ong’eya. Adier, joga awuon onge gi paro! A yaye oganda ma joricho ma opong’ gi timbe mamono, kendo ma joge joketho ma acheje! Useweyo Ruoth Nyasaye, Ng’ama Ler mar Israel kuchaye kendo ulokone ng’eu. Ka pod usiko upiem apiema koda kamano, to ere dendu kama pod anyalo goyo, ka adhonde opong’o wiu, kendo ringreu duto odholore kama? Onge kama ngima e dendu, chakre tiendu nyaka wiu, mak mana kuonde moridhore gi kuonde moriemo kod adhonde, ma pok oketie yath, kata motue, kata mowirie mo ma dimi gichangi. Pinyu odong’ gunda, kendo miechu mach osewang’o, bende jopinje moko nono mayou chambu mana e wang’u kuneno. Adier, odong’ gunda, mana kaka Sodom nodong’, kosekethi. Sayun kende ema odong’, ka kiru mar jorito modong’ e puodho bang’ keyo. En dala ma wasigu olworo koni gi koni. Ka dine Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ok oreso ji manok kuomwa to dine otiekwa chuth, mana kaka ne otiek Sodom gi Gomora.” Un ruodhi mag Jerusalem, kaachiel gi jou, winjuru wach Ruoth Nyasaye. Ee, un muchalo gi jo-Sodom gi jo-Gomora, chikuru itu ni puonjne. Openjou niya, “Ere ohala mar timona misengni mogundho? Aol gi misengni mag imbe miwang’o pep, kaachiel gi boche mag jamni machwe. Bende ok agomb remb ruedhi gi mag rombe kod mag nyuogi. Ere ng’ama osekwayou mondo uchiw gigo ka ubiro e nyima? Ok unuchak unyon laru mar Hekaluna kendo! Gik muchiwona onge tich, kendo tikgi dwaro ng’oga! Bende sewni mutimo ka due opor, kendo mutimo e kinde mag Sabato, ojoga. Chokruok mutimo, gi ndalou mag tueyo chiemo kod sewni mamoko bende ok adwar. Ok ayie kodgi! Giwang’o iya, kendo ok adwar nenogi chuth! Bende ka uting’o bedeu malo ka ulemo, to abiro umo wang’a mondo kik aneu, kendo kata da bed ni ulemo machal nade, to ok nawinju nikech lwetu otimo remo. Lwokreuru mondo ubed maler, bende goluru timbeu mamono oko e wang’a, kendo uwe timo richo to utim mana gik mabeyo. Luwuru mana adiera, kendo konyuru joma ithiro. Bende nyaka une ni nyithi kiye kod mond liete oyal buchegi kare.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Koro biuru, wapor wach kaachiel. Kata obedo ni richou kwar manade, to ginidog matar ka pe. Adier, kata ka gikwar ka remo, to ginibed marachar ka pamba. Ka uyie kuoma, mumako chikna gi chunyu duto, to unucham gik mabeyo duto manie piny. To ka udagi, mi upiem koda, to ligangla notieku. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Mano kaka dala Jerusalem mane chon oluoro Nyasaye koro chalo mana gi dhako moweyo chwore, to dwanyore gi chwo mamoko! E kinde moko ne en kama adiera nitie, to tinde jonek ema opong’e. Fethu oselokore chuoth nyinyo, kendo divachu otimo pi. Jotendu duto gin jopiem, kendo giwinjore gi jokuoye. Giduto gihero chamo asoya, kendo gidwaro mondo ji omigi amiya gik moko. Kuom mano ok giyal buche nyithi kiye kare, bende weche ma mond liete okelo e nyimgi ok gidew. Omiyo Ruoth Nyasaye ma Nyakalaga, ma en Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto mar Israel, wacho niya, “Anachak asandu mi apuodh richou duto mana ka ng’ama lenyo fedha mondo chuoth nyinyo owuogi. Bang’e anamiu jong’ad bura mabeyo, kod jobura mariek mana kaka chon. Bang’ mano dalau nochak oluongi ni, ‘Dala ma adiera nitie’, kendo ni, ‘Dala moluoro Nyasaye.’ Ka jo-Sayun olokore moweyo richogi, kendo oluwo yo makare, to anawargi. Joricho duto gi joma piem koda to norum chuth, nimar gidagi biro ira. Tinde umor kulemo e tiend yien madongo, kendo kutimo misengni e puothe mowal ni tijno, to achien wiu nokuodi. Uchalo gi yath ma pote oner, kata ka puodho ma koth ok chuee! Ng’at ma rategoe moloyo nochal oswekle, kendo timbeu mamono ema nodok pilni mach, mi un uwang’ kaachiel gi timbeu, ma onge ng’ama nego majno!” Ma e wach mane Isaya wuod Amoz oyudo e fweny, ma wuoyo kuom Juda gi Jerusalem: “E ndalo mabiro, got ma Hekalu ochung’ie nobed mabor moloyo gode moko duto, kendo ogendini duto nodhi kanyo, ka giwacho niya, ‘Wadhiuru god Ruoth Nyasaye. Enopuonjwa yorene kendo wanaluwgi.’ Puonj mar Ruoth Nyasaye wuok Jerusalem. Ee, Sayun e kama owuoyoe gi joge. Enong’ad bura ka othego ogendini mopogore opogore kendo enoyal pinje mang’eny. Ng’ato ka ng’ato nothedh liganglane mondo obed kwer. Tongegi to ginithedh rabetni. Onge oganda moro ma noked gi oganda machielo, kendo ji ok nochak opuonjre lweny.” Biuru, yaye un joka Jakobo, mondo wawuoth e ler mar Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye osejwang’ou nikech uyie gi jo yo wuok chieng’ ma dhi ajuoga, kendo mawuoyo gi jochiende mana ka jo-Filistia. Bende jopinje mamoko yudore kamoro amora e pinyu. Pinyu opong’ gi fedha gi dhahabu kod mwandu mokadho akwana, kaachiel gi farese mang’eny gi geche mogundho mag lweny. To bende opong’ gi nyiseche manono ma lwetu uwegi ema oloso, ni to mago ema ulamo! Ji ma ogen gi ji ajia duto nodwok piny. Kuom mano, onego Nyasaye kik wenu! Donjuru e buche manie lwendni kata manie lowo, ka uluoro duong’ malich mar Ruoth Nyasaye kod tekone, nimar ndalo biro ma sunga ma dhano sungorego nodwok piny, to Ruoth Nyasaye kende ema noting’ malo. Adier, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oseketo chieng, ma noyalie josunga ma kawore, mi oruch e buru. Chieng’no yiend sida maboyo duto man Lebanon, kod yien madongo duto man Bashan nokul piny kaachiel gi gode maboyo duto, gi kuonde mochiel motegno mag siro lweny, kod ohinga maboyo duto. Kata mana yiedhi madongo duto madhi Tarshish, kod mago mag Arabia bende nokethi chieng’no. Duong’ duto ma dhano nigo noduog piny. Sunga mar dhano bende noruchre e buru. Nyiseche manono duto nokethi, mi tiek chuth. Ka Ruoth Nyasaye oa malo mondo oyieng piny, to ji nodonj e buche manie lwendni, kata manie lowo, ka giluoro duong’ malich mar Ruoth Nyasaye kod tekone. Adier, chieng’ ma Ruoth Nyasaye oa malo mondo oyieng piny, to nyiseche manono mane ji oseloso gi fedha kod dhahabu, giniwit ni olwende kod oliktiga mi ginidonj e buche manie lwendni kendo manie kor gode maboyo, ka giluoro duong’ malich mar Ruoth Nyasaye kod tekone. Kik iket genoni kuom dhano, nimar onge gima dhano nyalo. En gima nono mana ka muya mawuok e ume! Winjuru! An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto abiro tieko chiemo kod pi e Jerusalem gi Juda, kendo abiro golo ji duto ma ugeno kuomgi, kaka thuondi marateke kod jolweny gi jong’ad bura gi jonabi gi jokor wach gi jodongo gi jotend ogend lweny gi joma ogen gi jo bura gi jonyakalondo kod ajuoke mamoko. Bang’e anaket mana yawuowi matindo obed jotendu kendo giniritu mana gi timbe mag oyuma. Ji nosandre kendgi giwegi, ka ng’ato ka ng’ato dhaw mana gi wadgi, to nyithindo bende yanyo joma dongo, kendo ji ajia chayo joma ogen. E ndalogo ng’ato nyalo dhi ir wadgi e odgi, mi wachne niya, “In, in gi lewni, omiyo yie ibed ruodhwa mondo irit pinywa mokethore.” To ng’atno nodwoke niya, “Ooyo, ok dabed ruodhu, nimar aonge gi chiemo kata lewni e oda, omiyo ok unyal keta ruodh ogandani.” Jerusalem nokethre kendo Juda nopodhi nikech gisewuoyo marach kuom Ruoth Nyasaye, bende gisetimone timbe maricho, ka gipiem gi duong’ne mang’ongo. Wang’gi ema nyiso ni gin joricho, kendo gihulo richogi ahula ma ok gipando, mana ka jo-Sodom. Yaye, mano kaka ginine masira, nikech giniyud pok mowinjore gi timbegi maricho. Ng’at makare en jahawi, kendo gik moko duto dhine maber, nikech oyudo pok kuom gik mabeyo motimo. Jaricho to nigi masira, kendo gik moko duto dhine marach, nikech oyudo pok moromo gi timbene maricho. Joga to nyithindo ema thiro, kendo mon e jotendgi. A yaye joga, jotendu wuondou, kendo gimiyo ubayo yo monego uluw. To Ruoth Nyasaye biro mondo oyal kendo ong’ad bura ni joge. Ee, oyalo jodong joge gi jotendgi, kowacho niya, “Useketho puotha mar mzabibu, kendo gik moko ma useyako kuom joma odhier opong’o uteu. Ere kaka unyalo hedhoru nyono joga kendo thiro joma odhier?” Mano en wach mar adier, ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema owacho. Eka Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Mond Sayun sungore kendo kawore, ka ging’ayo ng’utgi malo, kendo gimoyo wang’gi. Bende giwuotho ka ging’adore kendo manyonge manie tiendegi ywak. Omiyo abiro keto tuo e wigi, kendo ami gidong’ duge.” Chieng’no anami manyonge ma girwako e ng’ut tiendegi, kod lewni mag leso, gi gik ma gilichogo wigi, gi tigo ma giketo e ng’utgi, gi ronge mag lwedo, gi nanga miliero e ng’ut, gi kitembni mag wich, gi thiwni mag ng’ut tielo, gi lwedo, gi tere mag um gi mag lwedo, gi lewni mabeyo, gi kabude, gi sukni, gi mifuke mag lwedo, gi kio matindo, gi nengni mabeyo, gi kilembni, kod lewni miumogo wang’. Kuom mano kar winjo tik mang’ue ng’ar, to unuwinj mana tik madum marach. Bende kar bedo gi misip, to tol ema notueugo, kendo kar bedo gi wich molos maber, to bondo ema unubedgo, bende kar rwako nanga maber, to gunia ema unutue e nungou, kendo kar bedo gi chia maber to mbelni mag mach ema nobed e dendu. Ligangla noneg jou machwo kendo thuondu notho e lweny. Ywak kod dengo nopong’ dhorangeye mag Sayun, kendo dalano nodong’ nono kokethore. E kindeno chwo manok kende ema nodong’, kendo mon abiriyo nobed ka laro dichwo achiel, ka wachone niya, “Yie mondo wabed mondi waduto. Chiemo mwachamo gi lewni mwarwako to wabiro yudo wawegi, to yie ayieya oluongwa mana ni mondi, mondo kik wane wichkuot ni waonge gi chwo.” E ndalogo, yath ma Ruoth Nyasaye osepidho nobed gi duong’ kendo nonere maber, bende olemo ma piny onyago ema nobed gima kelo ni jo-Israel motony mor kod pak. Eka jogo ma odong’ Jerusalem ma moro ka moro ondik nyinge e kitap ngima, noluong ni joma ler. Ruoth Nyasaye biro ng’ado bura maliel ka mach, kolwoko chind mond Sayun, kendo opwodho remo mochwer e dalano. Bang’e Ruoth Nyasaye nohon rumbi mar iro godiechieng’, kod ligek mach mang’ang’ni gotieno e wi udi man e got Sayun, kod kuonde chokruok, nikech duong’ nolandore kuonde duto mana ka tado makelo tipo ka chieng’ rieny kendo ka kama ji ringo tonyie, kendo bwogoe koth gi yamo maduong’. Abiro wero ni jaherana wenda mar hera, ma awerego puothe mar mzabibu. Jaherana ne nigi puoth mzabibu e bath got kama omew. Ne opure maber mi ogolo kite mane nitie, kendo opidhoe mzabibu mabeyo ahinya. Ne ogero ot mabor mar rito e dier puodhono, kendo ne okunyo bur mibiyoe mzabibu e lwanda man kuno. Ne ogeno ni puotheno biro nyagone olemo mabeyo, to kar timo kamano ne onyago mana olemo makech. Koro un jo-Jerusalem kod jo-Juda, ng’adieuru bura e kinda kod puotha mar mzabibu. En ang’o mane onego atim e puotha mane ok atimo? To kane atimo gik moko duto mowinjore, to ere gima omiyo ne onyago mana olemo makech, to ne ageno ni obiro nyagona olemo mabeyo? Koro chikuru itu, mondo uwinj gima abiro timo ni puotha mar mzabibu. Abiro pudho chiende oko, kendo abiro muko ohingane, mi dhok gi le nokwaye kendo nonyone piny. Kamano, anawe okethre. Bende ok nolwer bede olembene, kata doch ok nodoye, to kudho kod pedo ema nogawree, kendo anakwer boche polo mondo koth kik chak chue kanyo. Puoth mzabibu mar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto en Israel, kendo jo-Juda e yath mane orito maber. Ne ogeno ni adiera dibedie, to nek ema ne oneno, bende noparo ni tim makare diyudree, to ywak malit ema ne owinjo. Yaye, unune malit un joma medo gero udi agera, kendo ma medo yaro puothe ayara nyaka piny pong’ thich, mi udong’ kukwako piny! Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osekuong’ore ka awinjo niya, Udi mang’eny nowe gunda, Adier, udi madongo mabeyo nodong’ nono ma onge joma odakie. Bende puodho maduong’ nonyag mana mzabibu moromo divai matin nono, kendo kodhi moromo depe ariyo nonyag cham moromo mana ondweto kende. Yaye, unune malit, un joma chiew gokinyi mang’ich kadhi dwaro kong’o, kendo budho nyaka dier otieno ka mer! Utimo sewni gi kong’o mogundho kod thumbe mopogore opogore to ok udew gik ma Ruoth Nyasaye osetimo, bende ok unegi. Kuom mano, noter joga e tuech e piny mabor kapok gifwenyo ni ginie masira. Kech gi riyo biro nego joma ogen kaachiel gi ji mamoko duto. Emomiyo piny joma otho ong’amo dhoge malach, ka dande oyawore, mondo omwonygo joma ogen kaachiel gi ji mamoko duto, e kinde ma gikokie gi mor. Ji duto, koda ka josunga, nodwok piny mi bolre. Yo ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ng’adoe bura biro miye duong’, kendo timne makare biro nyiso ni en Ng’ama Ler. Nyirombe ema nokwa e lege, ma yande ruedhi kwayoe, kendo nyidiek ema nolag e lege madongo ma yande miyo dhok doko machwe. Yaye, unune malit, un joma ywayo chandruok irgi ka joma ywayo rombo kata gari gi tol. Uwacho niya, “Ruoth Nyasaye mondo oreti, otim tichne piyopiyo wane! Adier, gima Ng’ama Ler mar Israel ochano timo, mondo ochop piyopiyo waneye!” Yaye, unune malit, un joma kwano richo ka gima ber, kendo ma kwano gima ber ka gima rach. Uluongo mudho ni ler, kendo ler uluongo ni mudho, bende ukwano gik makech ka gik mamit, to gik mamit ukwano ka gik makech. Yaye, unune malit, un joma paro e chunygi giwegi ni riek, kendo ma kwanore ni ong’eyo gik moko. Yaye un thuondi mag madho kong’o kendo ma tekogi en mana ruwo kong’o makech, ubiro yudo kum, nimar uweyo joketho nikech asoya, to joma onge ketho ema utamo e adiera monego giyudi! Emomiyo kaka ligek mach wang’o yugi, mi tieki, kendo kaka tiang’ wang’ mi rum e mach mager, e kaka un bende unulal nono mana ka buru, nimar usechayo chik Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo usedagi wach Ng’ama Ler mar Israel. Kuom mano Ruoth Nyasaye okecho gi joge, kendo oserieyo bade kuomgi mogoyogi, mi gode otetni, kendo ringre jogo obimbore e wang’yore ka yugi. To kata kamano mirimbe pok okue, kendo pod okumogi akuma. Mano omiyo obiro ting’o bandera kaka ranyisi ma ogwelo oganda moro modak kuma bor. Obiro luongogi mondo giwuogi e tung’ piny, kendo gibiro biro piyopiyo ka giringo, ma onge ng’ama ol kuomgi kata ma chwanyore, kendo ma onge ng’ama nur kata ma nindo. Bende onge ng’ama okandane ombekni e nungone kata ma tond wuochene ochot. Aserni maggi opiag mabith, kendo atungegi duto oywa motegno. Ombong’ faresegi tek ka kite, kendo tiend gechegi mag lweny winyore ka kalausi. Giywak mana ka sibuor maruto komako le, kendo dhigo ma onge ng’ama nyalo maye. Ginikog kuom jo-Israel chieng’no, mana ka nam matwaro, kendo ka ng’ato orango piny to mudho gi chandruok ema none, bende wang’chieng’ noimre e boche polo. E higa mane ruoth Uzia othoe, ne aneno Ruoth Nyasaye ka obet e kome moting’ore malo kendo moluor, ka lawe morwako opong’o Hekalu. Malaike miluongo ni serafi ne ni bute. Moro ka moro ne nigi buombe auchiel, ma ariyo oumogo wang’e, to ariyo mamoko oumogo tiendene, kendo ariyo modong’ ohuyogo. Ne giluongore, ka moro ka moro kok ni wadgi niya, “Mano kaka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ler! Oler adier! Yaye mano kaka oler! Piny duto opong’ gi duong’ne.” E kinde ka kinde mane gikokie kamano, mise mag dhoudi ne yiengni, kendo iro ne pong’o Hekalu. Kane aneno kamano, ne aywak, ka awacho niya, “A yaye, piny lichna! Aruenyo, nimar an ng’at ma dhoge ochido, kendo adak e kind ji ma dhogi ok ler, to eka aseneno Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto gi wang’a awuon!” Eka malaika moro nohuyo, mobiro ira koting’o mach mane osegolo e kendo-mar-misango gi ramaki. Ne orewo dhoga ka owacho niya, “Winji, majni oserewo dhogi, omiyo timbeni mamono oweni. Adier, richoni opwodhi.” Bang’ mano ne awinjo ka Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ere ng’ama daor? Koso ng’ano ma dibed jaotena?” An to ne adwoko niya, “Era e, an ema mondo iora.” Eka nowachona niya, “Dhiyo mondo inyis jogi kama: ‘Kata da bed ni uchiko itu machal nade, to ok unuwinji. Bende kata da bed ni ung’icho matek machal nade, to ok unufweny gimoro.’ To in Isaya, nyaka imi, chuny jogi dok mapek, mondo kik wach donjnigi, kendo imi itgi dinre mondo kik giwinj wach, bende imi wengegi imre mondo kik ginen, eka dipo ka gilokore, mi ochanggi.” Bang’e ne apenjo niya, “Yaye Ruoth Nyasaye, gima kamano biro timore nyaka karang’o?” Eka nodwoka niya, “Mano biro timore nyaka mier lokre gundni, mi udi dong’ nono, ma onge ng’ama odakie, kendo piny kethre chuth, ka Ruoth Nyasaye oseriembo ji duto mabor, mi piny Israel olokore gima ojwang’. Kata ka achiel kuom apar mar ji odong’ kanyo, to gin bende notiekgi pep, mana ka yien motong’, mi osiki kende ema odong’. Kamano jo-Nyasaye ma biro dong’ nochal gi osikino.” E kinde mane Ahaz wuod Jotham ma nyakwar Uzia obet ruodh Juda, Rezin ruodh Aram kod Peka wuod Remalia ma ruodh Israel ne jodhi monjo Jerusalem, to kawe notamogi. Kane joka Daudi owinjo ni jo-Aram osewinjore gi jo Efraim, ne gitetni kaachiel gi Ahaz ma ruodhgi, mana ka yien manie bungu ma yamo uko. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Isaya niya, “Dhiyo gi wuodi Shear-jashub ir Ahaz kama fereji mar pi mamalo ogikie but yo mochiko puodho miluongo ni puoth Jalwok Lewni, mondo iwachne kama: ‘Nyaka ibed gi kue, ma ok ibedo maluor. Kik iwe mirima mager ma Rezin gi jo Aram kod wuod Remalia nigo, nyos chunyi, nikech gin mana meny ariyo mag mach motimo iro. Adier, jo-Aram gi jo-Efraim kaachiel gi wuod Remalia osechano mondo otieku, ka giwacho niya, “Wamonj piny Juda mondo wakedgo, kendo kwasekawe to waket wuod Tabeel obed ruoth kuno.” ’ To Ruoth Nyasaye wacho kama: ‘Mano ok notimre e ndalogi kata e ndalo mabiro, nimar kata obedo ni Damaski e dala maduong’ mar Aram, kendo Efraim, kendo wuod Remalia e jatend dalono, bende kata ni Samaria e dala maduong’ mar Efraim nokethi, mi ok nochak obed oganda kendo. Kuom mano, bed gi yie motegno kuom Nyasaye, nono to ok ibi chung’ mogurore.’ ” Ruoth nochako owuoyo kendo gi Ahaz, kowacho niya, “Kwa Ruoth Nyasachi mondo omiyi ranyisi moro amora, moa mwalo e bur piny, kata moa e polo malo.” To Ahaz nodwoko niya, “Ooyo, ok natem Ruoth Nyasaye ka akwaye mondo omiya ranyisi.” Bang’e Isaya nowacho niya, “Un joka Daudi, chikuru itu. Olo chuny ji ma uolo pok oromou koso, ma pod udwaroe mana olo Nyasacha bendeni? Koro Ruoth Nyasaye owuon biro miyou ranyisi ma chalo kama: Nyako moro osemako ich, kendo obiro nywolo wuowi, ma obiro chako ni Emanuel, (ma tiende ni, Nyasaye ni kodwa.) E kinde ma nyathino nong’ee pogo gima rach gi gima ber, to enobed ka ochamo mor dhiang’ gi mor kich, nikech kata obedo ni koro uluoro ruodh Efraim gi ruodh Aram, to ka pok nyathino ong’eyo pogo gima rach gi gima ber, to pinje ruodhi ariyogo nobed mojwang’ To in Ahaz, Ruoth Nyasaye biro keloni kaachiel gi jogi kod joodi masira ma pok oneye nyaka ne jo-Israel pogre kuom jo-Juda. Ruodh Asuria ema nokel masirano. “E ndalogo, Ruoth Nyasaye noluong jolwenj Misri modak kuonde ma aora Nael ochakoree, kod jolweny mag Asuria. Giduto ginibi, mi gipong’ piny mana ka lwang’ni gi kich mopoto e hohni kod buche mag lwendni kendo e kuthe gi lege duto. E ndalogo Ruoth Nyasaye nokel ruodh Asuria mondo oyaku mi weu nono, mana ka gima wembe ema olielo dendu duto koda ka tiku bende. E ndalogo ka ng’ato nigi roya achiel kod rombe ariyo, to enocham mo nikech chak mathoth moyudo kuom jamnigo. Adier, joma odong’ e piny Juda nocham mor dhiang’ gi mor kich. E ndalogo puothe ma yande nitie mzabibu mang’eny ma nengogi tek nolokre bunge mogawore gi kuthe kod pedo. Ji nodhi kuondego gi asere kod atung’ mana ni mondo odwarie le, nimar piny duto nobed koyugno. Ji ok nodhi e kor gode ma yande ipuro nikech ginitim pedo gi kuthe, to dhok gi rombe ema nobed ka kwayoe.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Dwar bao moro malach mondo indikie ni, MAHER-SHALAL-HASH-BAZ, (tiende ni, yeko biro timore machiegni.) Eka iluong Uria jadolo gi Zekaria wuod Jeberekia obed janeno, nikech gin joma long’o.” Bange ne ariwowa gi janabi madhako ma chiega, mi omako ich, monywolo nyathi ma wuowi. Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Chake ni Maher-shalal-hash-baz, nimar kapok ong’eyo wacho ni ‘Baba’, kata ni ‘Mama,’ to ruodh Asuria nomonj Damaski kod Samaria, mi yak mwandugi duto.” Bang’e Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “Ogandani osedagi wechena mamuol machalo pi Shiloa mamol mos gi kue, kendo gitetni e nyim Resin kod wuod Remalia, emomiyo abiro kelo kuomgi ruodh Asuria gi joge mag lweny, mabiro pong’o pinygi chuth, mana kaka aora Yufrate maduong’ kendo matut pong’o wang’e kendo mwomo genge, mi o oko. Yaye, Emanuel! Obiro mwomo piny Juda mi ochop koni gi koni mana kaka ohula mwomo genge mi im piny duto gi pi matut.” Un ogendini, ng’euru ni ibiro negou! Chikuru itu, un pinje man kuonde maboyo, nimar kata umanoru gi gi lweny, to pod nonegu anega. Kata dabed ni uchano gik ma udwaro timo, to gik ma uchanogo nokethre. Adier, kata dabed ni ugolo chik mondo otimgi, to ok ginitimre, nikech Nyasaye ni kodwa. Weche mane Ruoth Nyasaye owuoyogo koda gi tekone maduong’, kosiema ni kik aluw timbe jo-Israelgi e magi: Gik ma jogi luongo ni ler, kik iluong ni ler. Bende gik ma giluoro kik iluor, kata kik goyi kibaji. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ema nyaka ikwan ni ler. En ema nyaka imiye luor, kendo en ema nyaka kibache goyi. En e Kar Ler, kendo e kidi ma chwanyo ji. Adier, en e lwanda mamiyo pinje jo-Israel ariyo duto podho. Chutho en e obadho mamako jo-Jerusalem. Ji mang’eny biro chwanyore e lwandano, mi gore piny kendo tur. Adier, obadhono biro mako ji mathoth. Koro atueyo kalatas mondikie wechego matek, kendo achano puonjno e chuny jopuonjrena. Arito Ruoth Nyasaye ma pando wang’e ni joka Jakobo, ka ageno mana en. An kaachiel gi nyithindo ma Ruoth Nyasaye osemiya, wan ranyisi ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto modak e got Sayun oseoro, manyisogi gik mabiro timore. Kamoro dipo ka ji biro wachonu ni mondo udhi upenj wach kuom ajuok nyakalondo kod ajuoke mamoko majajni kendo madhum. To bende ber ka joma ngima penjo joma otho wach adier? Nyasachgi donge ema onego gipenj wach? Ee, ber mondo giwinj mana chik Nyasaye gi wachne! Adier, ji nyalo wachonu weche makamago, to kata kamano gima giwacho onge tich. Ginikadhi e piny ka githagore kendo ka gidenyo. Kamano igi nowang’, mi giyany ruodhgi kendo Nyasachgi. Kata ka giting’o wang’gi malo, kata ka girango piny, to chandruok gi mudho kod chuny malit ema ginine kuonde duto, kendo noriembgi, mi witgi e mudho mandiwa. To ndalo biro ma piny ma yande neno chandruok nobed gi mor. Chon Nyasaye nomiyo piny Zebulun gi piny Naftali obedo pinje michayo, to e ndalo mabiro nomi pinjego duong’. Tiende ni Galili piny ogendini man yo podho chieng’ man aora Jordan, e yo madhi nam Mediterenian. Ji ma wuotho e mudho none ler maduong’. Adier, ler norieny kuom jogo modak e piny motimo mudho mandiwa. Yaye Nyasaye, inimi oganda Israel nya, kendo inimi gimed bedo mamor. Ginibed mamor e nyimi kaka ji mor e ndalo keyo, kendo mana kaka ji mor ka pogo gik moyaki. Mano notimre nikech ibiro turo jok ma giting’o, kaachiel gi luth misandogigo, mana kaka nitimo e ndalo mane olo jo-Midian. Gik moko duto ma jolweny omanorego kod lewni duto ma omienore gi remo, nowang’ mana ka yien michwakogo mach, nikech nonywolnwa nyathi. Adier, ibiro miyowa wuowi, kendo loch nobed e lwete. Noluong nyinge ni, Jabura Mahono, Nyasaye Maratego,, Wuoro ma nyaka chieng’, kendo Ruodh Kue. Lochne nobed maduong’, kendo kue mokelo nobed maonge giko. Enobed e kom Daudi kendo norit pinye gi adiera kod tim makare mondo ogurre obed motegno. Chakre kawuono nyaka chieng’, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oseketo chunye mondo otim gigo. Ruoth Nyasaye oseoro wachne kosiemogo joka Jakobo. Ee, wachno otundo kuom jo-Israel. Jo-Efraim kod jo-Samaria duto nobolre, kata obedo ni giwuoyo gi sunga kod wang’ teko niya, “Adier, udi moger gi matafari osepodho, to koro wabiro gedo mana gi kite mopa, bende kata obedo ni osetong’ yiend ng’owo, to wabiro pidho yiend sida kargi.” Ruoth Nyasaye biro kelo wasigu mondo oked kodgi. Adier, obiro thuwo wasikgi kodgi mondo otiekgi. Jo-Aram biro kedo kodgi gi yo wuok chieng’, to jo-Filistia biro monjogi gi yo podho chieng’, kendo gibiro mwonyo jo-Israel mana dichiel. To kata kamano, mirimb Ruoth Nyasaye ok norum, kendo pod nosik kokumogi akuma. To ji ok noduog ir jal ma nobed ka kumogi. Ooyo, ok ginidwar mondo Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto otelnigi. Emomiyo Ruoth Nyasaye nogol wich gi yip kod odundu gi yiend othith e odiechieng’ achiel. (Wich en joma oti kod joma ogen, to yip en jonabi mawacho miriambo.) Jotend jogi osewitogi. Omiyo joma onego telnigi ok ong’eyo gima onego gitim. Mano, emomiyo Ruoth Nyasaye ok nokech yawuotgi, bende ok nobed mamuol gi nyithi kiye kata gi mond liete, nikech giduto gin joricho, kendo gikia Nyasaye, bende ng’ato ka ng’ato kuomgi wacho mana weche mofuwo. Kata kamano, mirimb Ruoth Nyasaye ok norum, kendo pod nosik kokumogi akuma. Richo liel mana ka mach mager mobolie kudho, kendo wang’o koda ka bungu ka iro dhuolore. Omiyo mirimb Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto biro wang’o piny Israel, kendo ji ema nobed yien michwakogo mach. Ng’at achiel biro mecho konchiel, to pod nodeny adenya, kendo ng’at machielo biro mwonyo gik moko komachielo, to ok noyieng’ ngang’. Moro ka moro biro chamo ringre nyithinde, bende onge ma nowe owadgi mak ochamo. To kata kamano mirimb Ruoth Nyasaye ok norum kendo pod nosik kokumogi akuma. Yaye, unune malit, un joma loso chike ma ok ni kare, kendo ma keto chike maricho mathiro ji. Utamo joma odhier e adiera, kendo umayo joga ma jochan gik monego giyudi, bende uyako mond liete kod nyithi kiye. To unutim ang’o chieng’ mikumou, ka masira moa kuma bor omakou? Ere ng’ama nuring ire mondo okonyu? Koso ere kama un uweye nyithindu mondo kik gikirni e nyim jotuech, kata kik gipodhi e lwet janek? To kata kamano mirimb Ruoth Nyasaye ok norum, kendo pod nosik kokumou akuma. Ruodh Asuria e luth ma agoyogo ji ka akecho. Ee, en e luth ma akumogo ji ka mirima omaka. En ema aore mondo odhi oked gi oganda moweyo Nyasaye Adier, achike mondo omonj joma miya mirimago. Mi oketh mwandu, kendo oyakgi kaka en ema odwaro, konyonogi piny, mana ka chuodho minyono e wang’ yore. To ruodh Asuriani ok ong’eyo ni an ema ne aore. Oparo mana in en omonjo amonja ji, kodwaro ni mondo olo piny duto. Owacho niya, “Donge jotenda duto gin ruodhi? Aseketho Kalno mana kaka naketho Karkermish, kendo asetimo ni Hanath mana kaka natimo ni Arpad, bende aseketho Samaria mana kaka naketho Damaski. Kaka koro asekawo pinje ma lamo nyiseche manono ma kido ma gin go ng’eny maloyo mag Jerusalem gi Samaria donge abiro timo ni Jerusalem kod nyisechene manono, mana kaka asetimo ni Samaria kod kido mage manono?” Ka Ruoth Nyasaye osetieko kumo jo-Jerusalem kaka nochano to enokum ruodh Asuria kuom timbene mag sunga kod ng’ayi, nimar ruodh Asuria osewacho niya, “Aseloyo lwenjegi duto mana gi tekona kod riekona awuon, nikech an gi ng’eyo. Ne aketho tong’ mag pinje, mi ayako mwandugi mathoth, kendo anyono ji e buru. Lweta oseyudo kuonde ma mwandugi nitie, kendo asekawo pinje duto mana kaka ng’ato kawo tong’ e od winyo ma oringo, ma onge gima kwadho buombe, kata ma ng’amo dhoge, kata ma chwicho!” To Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Bende le disungre ni ng’at matong’o kode? Koso musemeno dibed maduong’ moloyo ng’ama ng’eto kode? Mano nyalo timore mana ka luth nyalo yiengo ng’ama oting’e, kata ka arungu bende nyalo ting’o dhano ma sirore kode!” Kuom mano, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto biro kelo tuo kuom jolwej Asuria marateke, chakre e wigi nyaka lith tiendgi, kendo tuo noliel ka mach ei ringregi. Ler mar Israel nolokre mach. Adier, Ng’ama Ler nolokre mach mang’ang’ni, ma chieng’ moro nomuochi, mi wang’gi pep odiechieng’ achiel mana ka kudho. Notiekgi chuth, mana ka bunge kod puothe mag olembe mabeyo mowang’ chuth, kata ka ng’at ma tuo ochamo dende motieko, kendo ginidong’ manok, mana ka yien manok modong’ e bungu ma kata mana nyathi matin nyalo kwano achiel ka achiel. Chieng’no jo-Israel ma nyikwa Jakobo manok modong’ nowe keto genogi kuom ng’at mane dwaro tiekogi, to ginigen gi chunygi duto mana kuom Ruoth Nyasaye ma en Ng’ama Ler mar Israel. Adier, joma nok modong’ ma nyikwa Jakobo noduog ir Nyasaye Maratego. Un jo-Israel, kata obedo ni ung’eny ka kuoyo mae dhonam, to ji manok modong’ kuomu kende ema nochak oduogi, nimar Nyasaye oseketo bura makare mabiro tieko joge duto. Adier, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osechano kelo masira ma biro tieko piny duto. Mano emomiyo owacho kama: “Un joga modak Sayun, kik uluor jo-Asuria, kata obedo ni gisandou kaka ne jo-Misri otimonu chon, nimar piyopiyo nono mirima ma koro omaka kodu biro rumo, to gin ema abiro kecho kodgi mi atiekgi. Abiro chwadogi gi del, mana kaka ne achwado jo-Midian kane atiekogi e lwanda Oreb, kendo kaka ne achwado jo-Misri e Nam Makwar. Chieng’no ting’ mapek mane jo-Asuria oketo e goku nogol, kendo nyororo ma osebedo ka gitueyogo ng’utu nochod oko.” Ne aneno e fweny ni: Mony moa Rimon osechopo Ayath gisekadho Migron, kendo kikano gigi Mikmash gisebiro gi yo maluwo Maabara, mi gibworo Geba. Jo-Rama kibaji goyo, kendo jo-Geba, dala Saulo, kihondko omako. Un jo-Bath-galim, gouru uwi! To un jo-Laish, chikuru itu. Un jo-Anathoth, dwokgiuru. Jo-Madmena ringo. Un jo-Gebim bende ringuru utony! Kawuono ruodh Asuria biro guro kambine Nob. Okwadho bandera ma nyiso ni omonj Sayun, god Jerusalem. To neuru kaka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nego wasike mana kaka mil polo lwero yien. Onego jotelo gi joma moko duto, mana ka ng’at ma tong’o yien, mi yien maboyo podhi, kendo kata mana mago madongoe moloyo kulre piny. Ee, Nyasaye Maratego biro goyo jo-Asuria piny, mana ka ng’at ma tong’o yiend Lebanon. Bang’e nyakwar Jesse moro nowuogi, mana ka bad yath maloth. Roho mar Ruoth Nyasaye nobi kuome. En Roho makelo rieko gi ng’eyo, kendo ma ng’ado ni ji rieko, kendo miyo ji teko, bende en Roho ma puonjo ji luoro Nyasaye. Ok nong’ad bura mana nikech gima oneno, bende ok nochiw parone mana nikech gima owinjo. To nong’ad bura gi adiera ni joma odhier, kendo nochwak joma muol kaka owinjore. Dhoge ema nobed luth mogoyogo joma timbegi mono. Ee, wachne ema noneggo joricho. Tim makare kod adiera nobed ka okanda motueyo e nungone, kendo adiera e misip ma notuego dende. E ndalo lochne, otoyo nodag kaachiel gi rombe. Kwach bende nonind kaachiel gi diek, kendo nyaroya kod nyithi sibuor nodongi kaachiel, ma kata mana nyathi matin nokwagi akwaya. Dhiang’ gi ondiek nobed osiepe, kendo nyithindgi nonind kanyakla. Sibuor nocham lum ka dhiang’, kendo nyathi madhoth notug e dho bur thuond rai, bende rawera noso lwete asoya e bur thuond hu. Onge gima nohiny ng’ato, kata ma noketh gimoro e gode maler duto, nimar joma ong’eyo Ruoth Nyasaye nopong’ piny, mana ka pi mopong’o nam. E ndalogo, nyakwar Jesseno noketi ka ranyisi ni ji. Ogendini nobi ire, kendo dalane nobed gi duong. E kindego, Ruoth Nyasaye norie bade mondo odwok joge manok modong’ mapod Asuria gi Misri ma nyandwat kod ma milambo gi ma Ethiopia gi Elam, gi Babulon gi Hamath, kod mag pinje manie dhonam. Eka enoting’ bandera malo mondo obed ranyisi ni ogendini, mi ochok jo-Israel mane oriemb e pinygi, kendo ochok jo-Juda moke, kogolo e tung’ piny gi tung’ piny. Nyiego mar jo-Israel nolal nono, kendo sadha mar jo-Juda norum. Adier, nyiego ok nomak jo-Israel gi jo-Juda, kendo jo-Juda ok nobed wasik jo-Israel. Ginimonj jo-Filistia yo podho chieng’, kendo giniriwre kaachiel, mi giyak jo yo wuok chieng, kamano ginikaw piny Edom gi piny Moab, kendo jo-Amon bende nobed e bwogi. Ruoth Nyasaye nomi Nam Makwar duon, eka norie lwete e aora Yufrate, mi okel yamo maliet ma opoggo aorano dibiriyo, mondo ji ong’ade ka otwo. Kamano ndara nobedie ni jo-Ruoth Nyasaye manok, modong’ kuom joma ne oter Asuria mana kaka ndara nobetie ni jo-Israel kawuok Misri. Chieng’no unuwach niya, “A Ruoth Nyasaye wabiro paki! Kata obedo ni mirima osemaki kodwa, to koro oselendo, mi ikweyo chunywa. Adier, Nyasaye e jareswa. Wan gi geno kendo ok waluor, nimar Ruoth Nyasaye e kar konyruokwa, kendo e okumbawa. Osenyiso ni en e jareswa.” Kuom mano ubiro yudo gik mabeyo gi mor kuom Ruoth Nyasaye ma resou. Chieng’no un duto unuwach niya, “Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye, kendo lameuru. Landuru ni ji duto gik mosetimo. Ka uhulo ni nyinge nigi duong’ moloyo. Weruru ni Ruoth Nyasaye wende pak nikech oselocho, kendo mano nyaka ng’ere e piny duto. Un joma odak Sayun, koguru gi mor, nimar Ng’ama Ler mar Israel odak e dieru gi duong’ne duto.” Ma e wach mane Nyasaye onyiso Isaya wuod Amoz kuom Babulon e fweny: Chunguru bandera ewi got mojuer kaka ranyisi muluongogo wasik Babulon. Gwelgiuru mondo gidonj e dhoranga Babulon. An awuon ema agolo chik ni jolwenja. Adier, asechiko joga marateke ka akecho, mondo otim gima adwaro. Gigombo mondo an ema alo lweny. Winjuru kaka koko mar oganda mang’ongo gore ewi gode! En koko mar ogendini ma chokore kaa e pinje mopogore opogore. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto choko oganda mang’ongo mar lwenyno. Gia e piny mabor, manie tung’ piny mogik. Ruoth Nyasaye ema kelo jogo kaka gige mag lweny mondo okethgo piny gi mirimbe mager. Gouru uwi, un jo-Babulon, nimar chieng’ ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oseketonu koro ochopo machiegni! En odiechieng’ ma abiro keloe masira maduong’ e piny. Chieng’onogo lwet ng’ato ka ng’ato nowengni, kendo kibaji nogo ji duto, ma chunygi a chuth. Rem bende noneggi mana ka dhako ma muoch kayo. Ng’ato ka ng’ato nong’i wadgi ka kihondko omako, kendo ka neno awedho. Adier, chieng’ ma Ruoth Nyasaye oseketo biro. En odiechieng’ mirima gi ichwang’ mager, ma obiro kethoe piny, mi lokre thim, kendo otiekie joricho duto. Sulue mag polo ok norieny, kendo wang’chieng’ nolokre mudho ka wuok. Due bende ok norieny. Abiro kelo masira e piny, kendo abiro kumo joma timbegi mono kaka owinjore, mondo ng’ayi mag josunga orum, kendo athir nyadhi mag joma wang’gi tek. Abiro miyo ji doko manok mana kaka dhahabu maberie moloyo migolo Ofir, nok. Chieng’no Ruoth Nyasaye nokech malich, mi polo notetni, kendo piny noyiengni mi leng’re. Bang’ mano, ng’ato ka ng’ato nodog thurgi ir joodgi, mana ka le ma jodwar lawo, kata ka rombe moke ma onge ng’ama chiko. Ji duto moyudi nochwow, mi tho. Adier, ng’ato ka ng’ato momaki, ligangla ema nonegi. Nyithindgi bende nochwad piny e wang’gi ka gineno. Utegi noyaki, kendo mondgi bende nomak gi thwon. Abiro kelo jo-Media, ma ok dew fedha kata ok gomb dhahabu, mondo omonjgi. Jo-Media biro nego yawuotgi gi asere, gin joma ok kech kata mana nyithindo. Kamano, kata obedo ni Babulon, en dala maberie moloyo mier mag pinje mamoko duto, kendo ma jo-Babulon sungorego, to Nyasaye nokethe mana kaka noketho Sodom gi Gomora. Ng’ato ok nochak odag kuno kuom tienge duto mabiro. Onge ja-Arabu ma nogur hembe kanyo, bende onge jakwath ma nokwa jambgi kuno. Kanyo ema ondiegi mae thim nonindie, kendo gik maricho mag bungu nopong’ udi man kuno. Tula mag thim bende nodagie, kendo jochiende notugie. Otoche noywagre e udigo. Bwe bende nodagi e udi madongo mabeyo. Yaye! Ndalo Babulon sudo machiegni. Adier, kinde matin ema odongne! Ruoth Nyasaye biro kecho jo-Israel ma nyikwa Jakobo, mi ochak oyiergi, kendo oketgi e pinygi giwegi. Jopinje mamoko nobi mondo odag kodgi, mi gilokre jo-Israell. Ogendini nodwuok jo-Israel thurgi, kuma ne giaye, mi jo-Israel nolok ogendnigo wasumbgi e piny Israel, ma Ruoth Nyasaye oseyiero. Jo-Israel nomak joma nomakogi, mi giti joma notiyogi. Kamano ka Ruoth Nyasaye ogolo rem gi luoro kod tich misumba malit ma jo-Israel nigo, kendo omiyogi kue to ginigo agoro ni ruodh Babulon ka giwer kama: “Neyeuru kaka giko mar josand ji chalo, kendo kaka sungane otieki. Ruoth Nyasaye oseturo ludh loch mar joricho, ma lochgi orumo. In ruodh Babulon, ne isando ogendini pile gi gero, kigoyogi, kendo kinyonogi piny gi mirima maonge yueyo. Koro piny duto oyueyo, kendo nigi kue, omiyo ji kok gi mor. Yiend saipras gi yiend sida mag Lebanon bende mor, kendo giwacho niya, ‘Kaka osetieki, koro onge ng’at ma biro tong’owa.’ Piny joma otho otuk duto mondo oromni kidonjo kuno. Adier, joma ne osetho ochiew mondo oromni, koda ka mago, mane osebedo jotelo e piny ka. Ee, jogo duto mane osebedo ruodhi mag pinje a malo e kombegi. Giduto giwachoni niya, ‘Kara in bende isedoko mayomyom ka wan! Koro ichal mana kodwa!’ Duong’ ma yande in go, kaachiel gi thumbe ma yande iwinjo, osedhi kodi e Piny Joma Otho. Kudni e godhro minindoe, kendo e baranget miumorigo. In ratego, sulue mar okinyi marieny matek, mano kaka isepodho ka ia e polo! Ne iparo e chunyi niya, ‘Abiro idho nyaka e polo, mi aket koma mar loch malo moyombo sulue mag Nyasaye. Bende anabedi e got man yo nyandwat kuma nyiseche chokoree. Anaidh malo moyombo boche polo, kendo anachal gi Nyasaye Maduong’ Moloyo.’ To kata obedo ni iparo kamano, to ibiro boli piny kuma tut mogik e piny joma otho. Ji duto maneni biro rangi, kendo gininoni maber ka gipenjore niya, ‘Bende ma e ng’at mane yiengo piny, kendo miyo ruodhi tetni, mi lok piny thim, kendo mane ok gony joma osetueyo dog thuchegi?’ Ruodhi mag ogendini yueyo e lietegi molos malich, to in, osewiti oko, mi irieri piny mak oyiki, mana ka guok motho. Joma oneg e lweny, mowit e bur motimo kite, ema ogangore kuomi. Ringri mosenyon pinyno ok bi yiki kaka oseyik ruodhi mamokogo, nikech iseketho pinyi, mi inego jogi iwuon. Nyithindi bende ok nobed ruodhi bang’i.” Ikreuru uneg yawuote nikech richo wuon gi, mondo kik gichak giyud loch mi gikaw piny, kendo gipong’e gi miechgi. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Anaked kodgi, mi aneg jo-Babulon duto, koda ka nyithindgi gi nyikwagi, mi nyinggi lal nono. Abiro loko Babulon siany, kendo time kama chiewo ema dakie. Anakethe chuth mana ka gima oywe gi yuech.” Mago e weche mar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osekuong’ore kawacho niya, “Gima aseparo biro timore mana kaka asechano. Adier, kaka asechano e kaka notimre. Ananeg jo-Asuria manie piny, kendo nanyon-gi piny gi tienda e godena. Eka nagol jok mane ruodh Asuria oketo kuom joga, kendo nagony ting’ mapek mane omiyogi. Mano e wach ma aseiko ni piny ngima, kendo abiro rieyo bada kuom ogendini duto mondo otimre, nimar ka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema ochano gimoro to ere ng’ama ditame, kendo ka en ema orieyo bade to ere ng’ama dimi odwok bade piny? Wach mane Nyasaye onyisa e fweny e higa mane Ahaz othoe ema: Yaye un jo Filistia kata obedo ni luth mane goyou osetur kamano, to kik ubed mamor, nimar nyathi thuol nobed mager moloyo wuon, kendo nobed ndemu man gi kwiri marach! Joma odhier to nokwa jambgi e legena, kendo jochan noyue gi kue. To un jo Filistia, nami kech neg nyithindu, kendo jou manok modong’ bende nanegi. Un miech Filistia, ywaguru! Un jo-Filistia duto, laluru nono, nimar oganda lweny maduong’ biro, koa yo nyandwat, kochanore maber, kendo ma onge kata ng’at achiel ma digni. Koro ere dwoko ma onego mi joote mag ogandano? Dwokgiuru niya, “Ruoth Nyasaye osemiyo Sayun ogurore motegno, kendo kanyo ema joge ma jochan biro tonyie.” Fweny mane Nyasaye onyiso kuom Moab e ma: Ibiro keth Ar gi Kir, miech Moab, otieno achiel, mi piny Moab rum. Jo Dibon noring kaidho gode mondo olem e hembko man kuno. Jo-Moab to noywag nikech Nebo gi Medeba osekethi, kendo ng’ato ka ng’ato noliel wiye kod tike. Ji nowuoth e yore korwako piende gugru, bende giniywagi ewi udi kendo e akek yore. Jo-Heshbon kod jo-Eleale noywagi, mi ywakgi nowinjre nyaka Jahaz. Mano emomiyo thuond Moab marateke luoro nomaki, kendo chir ma gin-go norum. Chunya lit nikech masira mabiro mako Moab, nimar jodonggi noring nyaka Zoar, mi chop Eglath-shelishia. Ginidh e yo ma dhi Luhith ka giywak, kendo nowinjgi ka giywak malit e yo madhi Horonaim. Sokni mag Nimrim nodwon. Lum bende notwo, kendo oboke duto noner, ma onge gimoro amora mang’ich ma nodong’. Mano emomiyo jo-Moab nokaw mwandugi, ma giseyudo kuom tich matek, kod pesagi duto, mi ging’adgo aora Arabim. Ywak ma giniywaggo ni mondo okonygi nowinjre nyaka e tong’ piny Moab. Adier, nduru ma ginigo nochop nyaka Eglaim kod Beer-elim. Remo nopong’ sokni mag Dimon, to eka masiche madongo pod nomak amaka Dimon! Sibuor nomak ng’ato ang’ata maringo kaa Moab, kod ji manok modong’ e pinyno. Ruodhi mag Moab noor chiwo mag rombe Jerusalem, ka gin Sela e thim. Ka mond Moab ochopo e kuonde ming’adogo aora Arnon, to ginichal mana nyithi winy morwenyo, ma huyo koni gi koni. Giniwach niya, “Konywauru gi tekou duto, kendo tipou mondo ogeng’nwa chieng’ makech’ mondo ochalnwa ka gima en otieno. Panduru jowa ma oseriembi, kendo kik uyie mondo omak joma oringo lweny. Weuru mondo jo-Moab ma onge mier oyud kar konyruok kuomu, kendo pandgiuru mondo kik joyeko yudgi. Ka thak mithagogo ji oserumo, kendo jokeyo osetieko tijgi, mi jogo duto mathiro ji oa e piny, to kom loch nogur kuom ng’wono mar Nyasaye, kendo jang’ad bura mar adier ma nyakwar Daudi ema nobed e komno. Enobed ng’at madwaro mana adiera, kendo ma timo gik makare mak odeko. Wasewinjo humb jo-Moab, kaka gin josunga. Adier, wasewinjo kaka ging’are malich, kendo kaka wechegi opong’ gi miriambo lilo. Kuom mano, jo-Moab biro ywak. Adier, gibiro ywak malit. Giniywag olemb mzabibu motwo mag Kir-hareseth ma osekethore chuth, kendo giniywag puothe mag Heshbon mowe, kod mzabibu mosener mag Sigma, ma yande divachgi mero jotend ogendini. Ne gigawore nyaka Jazer, mi gitundo e thim kod nam. Kuom mano, abiro ywago mzabibu mag Sibma mana kaka aywago Jezer. Un jo-Heshbon kod jo-Eleale, pi wang’a biro lwokou, nimar mahu mar lweny ema biro winjore e puotheu mag olembe monyak maber. Mor kod ilo norum chuth e puotheu mabeyo, kendo onge wer ma nower e puotheu mag olembe, bende onge ng’ama nogo koko gi mor. Ok unuchak ubi mzabibu kuonde bicho, kendo mahu mag mor mugoyo e ndalo keyo biro rumo. Kuom mano, chunya ywago jo-Moab gi jo-Kirhereseth, mana ka ng’ama goyo thum e liel. Kata ka jo-Moab chandore kadhi e hembko manie wi gode mondo otim misengni kendo kata ka gidonjo e hekalu margi mondo gilem, to onge gima giniyudi. Mago e weche mane Ruoth Nyasaye owacho kuom jo-Moab chon. To koro owacho niya, “Bang’ higni adek, ma ok okadho ngang’, duong’ mar Moab norum, kendo ji manok marichoricho ema notony kuom joge mang’enygo.” Ma e wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom Damaski: Damaski biro kethore chuth, mi ute mukre kendo dhurre pidhe pidhe. Ji ok nodag e mier mage nyaka chieng’, kendo miergo nodong’ mana kuonde ma jamni kwayoe mos ma onge gima thaggi. Piny Israel ok nochak oobed gi dala mochiel motegno, bende Damaski ok nochak obed gi ruoth, kendo jo-Aram manok modong’ noneg duto, nimar duong’gi nolal nono, mana kaka duong’ mar Israel biro lal. Mago e weche mag Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. E ndalogo, duong’ mar Israel nomich matin, mana ka ng’at ma tuo ochamo dende, kendo chue ma yande ochuego olal nono, kata ka tiang’ cham moseka. Adier, piny Israel nojwang’ mana ka puothe cham moseka e Holo Rafaim, kendo ma johulo osehuloe. Joge manok kende ema nodong’, mana kaka olembe manok kende ema dong’ e yath kosepon. Olembe ariyo kata adek nyalo dong’ e bede yath man malo midimidi, to ang’wen kata abich nyalo dong’ e bedene moyarore gi piny. Mago e weche Ruoth Nyasaye Manyalo gik Moko Duto. E ndalogo, ji nopar Nyasaye ma jachuechgi, kendo ginigen kuom Ng’ama Ler mar Israel. Ok ginichak giket genogi kuom kende-mag-liswa, ma lwetgi ema oloso, kata kuom gimoro amora ma gin giwegi ema giseloso, bed ni en sirni milamo, kata kende mag ubani. E ndalogo miechu mochiel motegno nodong’ nono, mi kethre, mana ka miech jo-Hivi gi jo-Amor mane giweyo ka jo-Israel obiro. Mano notimre nimar wiu ne owil gi Nyasaye mane oresou. Adier, ne ok uparo lwanda ma en kar konyruoku. Emomiyo, kata ka upidho cham mabeyo mondo umigo nyisecheu manono duong’, bende kata obedo ni umiyo chamgo twi mana chieng’ ma upidhogieno, mi kinyne githiew, to unuka mana chandruok kod rem ma ok rum! Winjuru! Mano e koko mar ogendini mang’eny, gimor mana ka nam ma wuo! Chikuru itu! Donge uwinjo kaka ogendini mwomore, gimwomore mana ka apaka madongo! To Nyasaye biro kwerogi, mi giring gidhi mabor, mana ka mihudhi mipiedho e gode, kendo ma yamo tero, kata ka buru ma kalausi keyo. Kihondko nomak jo-Israel godhiambo, gokinyi to wasikgi norum pep! Mano e pok mowinjore gi joma yakowa. Nitie piny moro loka aora mag Ethiopia, ma yiedhi ng’enyie. Pinyno oro joote kaluwo aora Nael gi yiedhi mohondhi gi odundu. Un joote ma jong’wech, doguru ir jou, gin ji maboyo kendo ma dendgi poth, ma ji oluoro kuonde duto. Gin ji marateke, maloyo ogendini mamoko, kendo ma pinygi aore opogo opogo. Un ji duto modak e piny, unune koting’ bandeche lweny malo ewi gode, kendo unuwinj ka tung’ ywak. To Ruoth Nyasaye nosewachona kama: “Abiro rango piny gie polo kar dakna, ka ayueyo mos, mana kaka piny kue mos ka chieng’ liet, kata ka tho omoko gokinyi e ndalo keyo. Ananeg joma dwaro monjou ka pok gichopo, mana ka ng’ama ng’ado bede mzabibu gi ratong’ e kinde ma keyo podi, ma mzabibu osemoyo, kendo olembgi chiegni chiek, ringregi duto nodong’ ni winy mae gode, mondo ocham e ndako oro, kendo ni ondiegi mondo ocham e ndalo chwiri.” E ndalogo, ogandano noter chiwo e nyim Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Gin ji maboyo ma dendgi poth, ma ji oluoro kuonde duto. Gin ji marateke, maloyo ogendini mamoko, kendo ma pinygi aore opogo opogo. Ginikel chiwogo e got Sayun, kama ji lamoe Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto. Wach mane Nyasaye onyiso fweny kuom Misri e ma: Neuru kaka Ruoth Nyasaye biro piyopiyo e boche polo. Obiro e piny Misri, emomiyo nyiseche manono mag Misri kirni. Owacho niya, “Abiro thuwo jo-Misri e kindgi giwegi, mi ng’ato ka ng’ato gore gi wadgi. Dala ka dala noked gi dala machielo, kendo gweng’ ka gweng’ bende noked gi wadgi. Chuny jo-Misri nonyosre, kendo anaketh rieko ma ging’ado, mi ginipenj nyiseche manono mondo onyisgi wach, bende ginidhi ir ajuoke mopogore opogore. To anaket piny Misri e lwet jatelo mager. Adier, ruoth makwiny ema notigi. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.” Aora Nael noduon, mi two, kendo kuonde ma pi luwo nodum marach. Aore mamoko mag Misri nodwon mi two, kendo odundu gi se bende nowang’. Lege duto man but aora Nael, kod gik mopidhi e bathe, duto yamo nolalgo nono. Jolupo duto moywagi. Adier, jogo duto malupo gi olowo e aora Nael, kaachiel gi mago machiko tonde kuno, chunygi nonyosre. Joma chueyo nengni gi tworo kata gi pamba none marach, nikech gigo ok nochieg maber. Ee, jotueng’o mag Misri nodhier nono, kendo jotich duto nobed gi chuny malit. Mano kaka ufuwo, un jotelo mag Zoan. Adier, unyalo bedo jong’ad rieko mag Farao mabeyo moloyo. Omiyo ere kaka unyalo wacho ni Farao niya, “Wan yawuot joma riek ma nyikwa ruodhi machon”? Koro in Farao, ere jogi mariek, mondo obi opuonji kendo omi ing’e gima Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osechano timo e Misri? Jotend Zoan ofuwo adier, kendo jodong Nof paro e chunygi giwegi ni giriek, to ok giriek. Kamano jotend dhout Misri osewito jogi. Ruoth Nyasaye osemiyogi chuny mar fuwo. Emomiyo rieko duto ma ging’ado obam, kendo gimiyo jo-Misri kier e gik moko duto ma gitimo, mana kaka ng’at momer kier e ng’okne. Jo-Misri ok nodhi nyime maber e gimoro amora ma gitimo, bed ni jatelo ema time, kata ng’ama chal nade ema time. E ndalogo jo-Misri nobed manyap ka mon. Ginibed maluor, kendo ginikirni ka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto orieyo lwete kuomgi mondo okumgi. Piny Juda nolokre masira ni jo-Misri. Nyinge kende ka jo-Misri owinjo, to nogogi gi kihondko, nikech gik ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osechano timonigi. E ndalogo, noyud ka joma odak e mier abich mag Misri wuoyo gi dho Hibrania, ka kuong’ore ni noluw Ruoth Nyasaye manyalo Gik Moko Duto. Dala achiel kuomgi noluong ni Dala Wang’chieng’. E kindego, nobedie kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye e dier Misri, kod siro maler mochung’ ni Ruoth Nyasaye e tong’ piny Misri. Sirono nochung’ kanyo kaka ranyisi, kendo kaka rapar ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto e Misri, mondo ka giywakne e kinde ma wasikgi thirogi, to oornigi jawar, mondo okonygi kendo oresgi. Ruoth Nyasaye noyangre ni jo-Misri mondo ong’eye, kendo chieng’no giniyie kuome, mi ginitimne misango mar cham kod misengni mamoko. Bende ginikuong’re, mi gichop kuong’ruokgigo. Ruoth Nyasaye nogo jo-Misri, to kata kamano, enochanggi mana e kinde ma ogoyogieno. Pile ka giduogo ire, to enowinj kwayogi, mi ochanggi. E kindego ndara maduong’ nobedie moa Misri kadhi Asuria. Jo-Asuria nobi Misri, kendo jo-Misri bende nodhi Asuria. Kamano jo-Misri gi jo-Asuria nolam Nyasaye kaachiel. E ndalogo, duong’ mar Israel nobed maromre gi duong’ mar Misri kod mar Asuria, kendo pinje adekgo nobed gueth e dier piny. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto noguedhgi, ka wacho kama: “Oguedh jo-Misri ma joga, kendo oguedh jo-Asuria ma chuechna, bende oguedh jo-Israel ma gin mwanduna awuon.” Sargon ruodh Asuria ne ooro jatend lweny mare Ashdod, mi okawo dalano bang’ lweny mager. E kindeno Ruoth Nyasaye nowacho ni Isaya wuod Amoz niya, “Gony pien gugru manie nungonino, kendo ilony wuocheni.” Isaya notimo kamano, mowuotho duk, gi tiende nono. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Kaka Isaya osewuotho duk, kendo gi tiende nono, kuom higni adek, kobedo ranyisi misieomogo Misri kod Ethiopia, e kaka ruodh Asuria nosemb jo-Misri kod jo-Ethiopia ma osemako duto, joma dongo kaachiel gi nyithindo. Giniwuoth duge gi tiendegi nono, ka siandagi neno, mi Misri noyud wichkuot. Ji duto nogore nyang’eng’a ka geno ma gigenogo kuom jo-Ethiopia, kendo sunga ma gisungorego ni jo-Misri dikonygi, nolal nono. Chieng’no joma odak a dhonam nowach niya, ‘Neuru gima osetimore ni joma ne wageno kuomgi, mi waringo irgi mondo oreswa kuom ruodh Asuria! To koro wan to dwatony nadi?’ ” Wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom thim man but nam e ma: E fweny malichno nanenoe kalausi mager kaa e thim man yo milambo, ma en piny ma ji oluoro. Ne aneno kaka dala mandhogo ji, ondhogi. Ne awinjo ka Nyasaye jiwo jo-Elam kod jo-Media ni mondo odhi omonj Babulon kendo olwore, mondo sungane orum. Kane aneno fwenyno ne apuodora ka rem rama malit, mana ka dhako ma muoch kayo. Gik mane aneno kendo awinjo ne ogoya gi kibaji, mi adhier nono. Dhoga nomoko kendo natetni ma ok anyal konyo. Ne asegeno ni abiro yueyo godhiambo, ka chieng’ opodho, to kindeno nolokorena mana masira. Bende naneno ka chiemo oseket piny, mi ochan kombe, kendo ka jatend jo-Babulon chiemo kendo metho, to e sano ne gipo ka oluonggi mondo gimanre gi gigi mag lweny. Ruoth Nyasaye nowachona kama: “Ket jang’icho mondo ohul gik ma oneno. Ka oneno geche lweny ka biro, ma farese ariyo ariyo ywayo, kaachiel gi joma oidho kenje kod ngamia, to mondo orang ane maber gima timore.” Bang’e jang’icho nokok niya, “Jaduong’, asebet ka achung’ kar ng’icho odiechieng’ gotieno duto pile, to koro echa aneno joidh farese ka biro, kaachiel gi geche lweny ma farese ariyo ariyo ywayo.” Eka nawinjo dwoko niya, “Babulon osepodho! Osepodho, kendo nyisechene manono osemuki moriere piny.” Yaye, jothurwa ma jo-Israel, ma osenyon ka kal minyono kidino, asenyisou gik ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasach Israel owachona. Ma e wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom Duma: Ne awinjo ng’ato ka luonga Seir. Ne openjo niya, “In jang’icho koro en sa adi mar otieno?” Ne adwoko niya, “Piny chiegni ru, to obiro yuso kendo. To kudwaro penjo kendo, to uduog ira.” Ma e wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom jo-Arabu: Un jo-Dedan ma bworo e thim gi jo-Arabu, kod un joma odak Tema, rwakuru joma oseringo, kumiyo chiemoo gi pi, nikech giseringo lweny mager, minegoe ji gi ligangla kod asere mabith. Ruoth Nyasaye osewacho niya, “Kapok higa achiel orumo ngang’, to duong’ duto mar jo-Arabu ma Kedar notieki. Jo asere marateke maggi manok kende ema nodong’, nimar Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ema owacho kamano.” Wach mane Nyasaye onyiso kuom holo mar Hinom e ma: Un jo-Jerusalem, nyisauru gima omiyo uduto uidho ewi udi. Yaye, in dala ma ji goyoe mahu, kendo ma koko opong’o, bende ok ginitho e lweny. Jotendu mag lweny duto noringi, kendo nomaki kapok oywayo atungegi. Kata mana jou marateke bende noring kuma bor. Mano emomiyo awacho niya, “Weuru ng’iya! Weuru aweya, aywag malit! Kik utem kueyo chunya, nikech jowa oserumo.” Aywak nikech Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oseketo chieng’ lweny gi koko kod masira. Nomuk ohinga e holo mar fweny, kendo ji nokogi ewi gode, kadwaro kony. Jo-Elam biro kawo aserni maggi, kendo jo-Aram biro tueyo farese e gechegi mag lweny. Jo-Kir bende nokaw kuodigi. Geche lweny nopong’ holni mau mabeyo, kendo joidh farese noried ni lweny e dhorangeyeu. Kamano teko mar Juda norum. Chieng’no unubed gi chir nikech giu mag lweny mokan e ot miluongo ni Od Bungu. Bende unurang ohinga mar dala Daudi, mondo ulos kuondene mang’eny momukore. Unuchik pi Soko Mamwalo mondo ochokre, kendo unukwan ut Jerusalem, mi unumuk moko mondo ulosgo ohinga obed motegno, bende unukuny yawo e kind ohinga ma oko kod ohinga maiye mondo pi Soko Machon odonjie. To kata kamano ok nupar Jachuech gik moko duto, kata dewo Jal mane oseloso gigo duto chon, ok nudew. Chieng’no Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto noluongu mondo uywagi kendo udengi, kendo mondo uliel wiu kendo urwak piende gugru. To kar timo kamano, to unutug atuga kumetho, kendo kuyang’o dhok gi rombe uchamo, ka uwacho niya, “Wachiemuru kendo wamethuru, nikech kiny wanatho.” To Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osebirona e fweny, mi awinjo ka okuong’ore ni, richou ok nopwodhi nyaka chop thou. Mano e wach Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto! Bang’e Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nowachona niya, “Dhiyo ir jakeno ma nyinge Shebna, ma jarit od ruoth, mondo ipenje kama: ‘Ere gima itimo ka, koso ere wadu man ka, momiyo isekunyo bur mibiro yikie kae? Chutho, ang’o momiyo ikunyo bur malo e lwanda, mondo obed liel ma ringri biro yueyoe? Ruoth Nyasaye biro teng’i oko, mana ka ng’ama teng’o nyuogo oko e nanga. Eka enong’wasi motueyi matek, kendo oboli e piny malach, mana ka mpira mowit e pap, kendo gecheni mag lweny mayande isungorigo nosik mana kuno.’ ” Ruoth Nyasaye wachoni niya, “Anagoli e tiji, mi adwoki e piny. Chieng’no analuong jatichna Eliakim wuod Hilkia mondo okaw kari. Anarwake gi lawi mar duong’, mi asidhne kilembani, kendo enobed wuon jo-Jerusalem gi jo-Juda Anamiye rayaw mar od Daudi, kendo gima oyawo, onge ng’ama nolor; bende gima oloro, onge ng’ama noyaw. Enobed jatelo ma nomi joodgi yud duong’, kendo anagure matek, mana ka musmal. Kuome ema joodgi duto te, koda ka modhier, nobed kayudoe konyruok, mana kaka gik mang’eny mopogore opogore liero kong’aw e musmal. To an, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, amedo wacho ni, chieng’no musmal mane ogur motegnono nopudh oko. Adier, nong’ade mi olwar, kendo gik moko duto mayande olier kuome nokethi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom Turo ema: Un yiedhi madongo mag Turo madhi Tarshish, ywaguru, nikech dhowath mugowoe ibiro kethi chuth. Ubiro winjo wachni e yo kurawo e chula Saiprus. Un joma odak e dho nam, ling’uru thi. Ywaguru, un joohala mag Sidon, ma jotendgi ng’ado nembe mondo oom cham Shihor, kendo ma yudo ohala kuom ting’o mwandu mag ogendini. Dala mar Sidon, ma en dhowath mochiel motegno, noywagi ka wiye okuot ka wacho niya, “Tinde ok awinj rem mar muoch. Nyithindo bende ok anywol. Aonge gi nyithindo ma yawuowi kata ma nyiri ma apidho.” Ka jo-Misri owinjo masira ma biro mako Turo, to ginichandre malit mi giwach niya, “Yaye, un joma odak e dhonam, ywaguru, kendo idhuru yiedhi udhi Tarshish. Yande jou dhi e pinje mamoko maboyo mondo oyud kuonde dak, to koro dalau mane mor, kendo humbe olak chon, odong’ mana gunda!” To en ng’a mosechano kelo masira kuom Turo, dala ma pinje moko nie bwoye, kendo ma joohala mage gin joma ogen e piny ngima? Ruoth Nyasaye manyalo Gik Moko Duto ema osechano kelo masirano mondo otiek sunga mar joma ogen, kendo okel achaya kuom ji duto moluor ahinya e piny. Kuom mano, pururu lowo un jo-Tarshish, nikech ohandu biro rumo! Ruoth Nyasaye oserieyo bade e nam mondo olok loch ruodhi, bende osegolo chik mondo omuk miech Kanaan mochiel motegno. Osewacho niya, “Yaye, un jo-Sidon, dala mothir, ok unuchak uubed mamor. Kata ka ung’ado nam mudhi Saiprus, to kuno bende ok unuyudie yueyo. Ranguru uneye piny jo-Babulon. Jo-Babulon ema nolok Turo thim ma ondiegi dakie, to jo-Asuria ok ema noloke. Ginidhur lowo mondo ginyon ka giidho ohingane, kendo ginimuk ut ruodhi, mi giketh dalano chuth. Ywaguru, un yiedhi madongo madhi Tarshish, nikech dhowath mugowoe ibiro kethi. Chakre chieng’no wich nowil gi Turo kuom higni piero abiriyo, maromre gi hik ruoth achiel. To ka higni piero abiriyogo oserumo, to Turo nochandre ka dhako ma jachode miwero niya: In dhako ma jachode mojwang’, kaw thumi iwuothgo e dala koni gi koni, kigwelo puch mamit, kendo kiwero wendi duto, mondo chwo ochak opari.” To bang’ higni piero abiriyo Ruoth Nyasaye nokech Turo, mi resi, to kata kamano, dalano nodog e tije machon, mi oyud ohala kuom tiyo ni ogendini duto mae piny ngima, mana kaka dhako ma jachode yudo ohala kuom dwanyruok gi chwo. To ohala moyudo e tijeno nochiw ni Ruoth Nyasaye. Ok nokunggi, bende ok nokan-gi, to nong’iew kodgi chiemo mathoth kod lewni mabeyo ni jodolo mag Ruoth Nyasaye. Winjuru! Ruoth Nyasaye biro teng’o piny, mi dong’ nono. Obiro bare, mi oloke ataro, kendo oke joma odakie. Chieng’no jadolo nobed maromre gi ji ajia, kendo misumba nobed maromre gi ruodhe. Jahon gik moko bende nobed maromre gi jang’iewo, kendo jahol ji nobed maromre gi ng’ama holo. Piny nodong’ nono haa, kendo nokethre chuth, nikech Ruoth Nyasaye ema osewacho kamano. Piny notwo kendo gik mantie noner. Adier, piny duto noner kendo notwo, koda ka kuonde moting’ore duto. Ji modak e piny osedwanyo piny, nikech gidagi rito chike, mi giketho muma mochwere. Mano emomiyo kuong’ biro mwonyo piny, kendo joma odakie none chandruok nikech richogi, bende ginilal nono, mak mana ji manok kende ema nodong’. Yiend mzabibu noner, mi divai mobi manyien nobed matin. Joma mor bende chunygi nobed malit. Nyiduonge noling’ thi, bende mahu ma joma mor goyo norum, kendo thumbe ok noywagi. Onge ng’ama nochak omadh divai ka wer, kendo kong’o nobed marach ni jamath. Dala Manono nokethre chuth, kendo ot ka ot nolor mondo joyeko kik donjie. Ji noywagre e wang’yore nikech divai nobed maonge. Tuke duto bende norum, kendo mor nobed maonge e piny. Dalano nodong’ mana gunda, kendo dhorangach notur matindotindo. Mano e gima biro timore e piny ngima, kendo ni oganda ka oganda. Ji manok kende ema nodong’, mana kaka olemo manok ema dong’ e yadh zeituni moyiengi, kata e yadh mzabibu mihulo bang’ keyo. Ji biro ywak matek yo podho chieng’, ka gikok niya, “Mano kaka duong’ mar Ruoth Nyasaye ng’ongo! Kuom mano ji mondo omi Ruoth Nyasaye duong’ e pinje man yo wuok chieng’, kendo nying Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel opaki e dhonembe gi chulni man yo podho chieng’.” Wasewinjo ka giwer e tung’ piny ka tung’ piny niya, “Mano kaka Ng’ama Kare ber!” An to chunya pod lit ahinya, nimar ji pod osiko ka timo atima richo, kendo ndhogruok opong’o piny. A yaye, un joma odak e piny, masira gi bur kod obadho ema ochomou! Ka uringo masira, to ununyumru e bur, kendo ka utony mak unyumoru e bur, to obadho nomaku, nikech masira biro lwar kuomu koa e polo, kendo piny duto noyiengni marach. Piny nobarre, mi gik moko duto lal nono. Adier, piny notagre mana ka ng’at momer, kendo noukni mana ka kiru ma yamo yiengo. Nopodhi, to ok nochak ochung’ kendo, nimar richo ji ohinge gi pek. Chieng’no Ruoth Nyasaye nong’ad bura, mi malaika mae polo, nokum e polo, kendo ruodhi mae piny, nokum e piny. Enochokgi mana ka joma omaki, mi ketgi e od tuech nyaka chop yalgi, kendo kumgi. Due norieny matiptip, kendo wang’chieng’ bende noimre, nikech Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nogur lochne e got Sayun man Jerusalem, mi duong’ne maler norieny e nyim jodonge. A Ruoth Nyasaye, in e Nyasacha! Anating’ nyingi malo, kendo anapaki, nikech honni mane ichano chon, isetimo gi adiera. Iseketho mier, mi udi momukore odhurore pidhe pidhe. Adier, iseloko mier mochiel motegno pidhe mag kite, mi udi mabeyo mag jopinje mamoko osekethore chuth, kendo ok nochak oger. Mano emomiyo oganda makwiny miyi luor. Adier, mier mag ogendini mager oluori, nikech isebedo kar konyruok ni ng’at modhier machandore. Ee, in e kar bwogo koth, kendo e tipo ma geng’o chieng’ e ndalo ma joma ger monjowa ka koth machwe maduong’ e ndalo chiri, kata ka chieng’ marieny mager e ndalo oro. In ema itieko koko mar wasikwa mager, mana kaka boche polo geng’o liet mar chieng’, mi wer ma wasikwago chayowago lal nono. Kamano Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto biro loso sawo mamit ni ji duto ewi got Sayun. Enobed sawo mar divai mochiek chuth, kendo modhing’ maber, kod chiemo mamit motimo mo. Ewi godni ema Ruoth Nyasaye nogolie kanik moumo wang’ ogendini duto. Enotiek tho nyaka chieng’. Bang’e enoywe pi wang’ ng’ato ka ng’ato, kendo nogol achaye man kuom joge e piny duto. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. Chieng’no ji nowach niya, “Ma e Nyasachwa, ma waserito mondo oreswa. Adier, ma e Ruoth Nyasachwa ma wageno kuome, omiyo wabeduru mamor kendo moil, nikech osewarowa, kendo nikech lwete nobed ewi godni mondo okonywa. Jo-Moab to nonyon gi tiende, mana kaka dhok nyono tiang’ e kul. Kanyo ema jo-Moab norieye bedegi mana kaka ng’ama goyo abal rieyo bedene ka kwang’, to Nyasaye notiek sungagi, kaachiel gi gimoro amora ma lwetgi oseloso. Ruoth Nyasaye nomuk ohinga margi marabora ma gigeng’orego, mi ruombre piny e buru.” Wer ma nower e piny Juda chieng’no e ma: “Wan gi dala mochiel motegno, kendo resruok ma Ruoth Nyasaye osekelonwa ema obedo ohinga mwageng’orego. Yawuru dhorangeye mondo oganda moyie kuom Nyasaye odonji. Joma parogi osiko kuomi, A Nyasaye, irito gi kue. Gin gi kue nikech gigeno kuomi. Genuru kuom Ruoth Nyasaye nyaka chieng’, nikech Ruoth Nyasaye owuon en lwanda mosiko. Joma ne odak e dala moting’ore osedwoko piny, kendo osemuko dalagi, mi orwombore piny e buru, mondo joma ithiro kendo ma jochan onyone gi tiendgi.” Yor ng’at makare oriere tir, nikech in ema iloso ni joma long’o yo ma onego giluw. Wan bende waluwo yo mondiki e chikeni, kwageni, A Ruoth Nyasaye. Gima chunywa dwaro moloyo en ni mondo nyingi oyud duong’. Otieno duto chunya dwari. Adier, amanyi ka aketo chunya, nikech ka ibiro e piny, ming’ado bura, to eka joma odakie puonjore tim makare. Jaricho to kata da dhial manade, to pod ok onyal puonjore tim makare, to omedo ameda timo richo e piny ma adiera nitie, ka ok odew duong’ mar Ruoth Nyasaye. A Ruoth Nyasaye iselocho, to joricho ok ne mano. We gineye hera matut miherogo jogi, mondo wigi okuodi, kendo mach ma iseiko ni wasiki otiekgi! A Ruoth Nyasaye, inimiwa kue, nikech gik moko duto ma wasetimo, in ema itimonwa. A Ruoth Nyasachwa, ruodhi moko ma ok in osebedo ka ritowa, to koro in kendi ema walami. Joma otho ok nochak obed mangima. Adier, joma osenindo e liel ok nochak ochier. Mano emomiyo isekumo ruodhigo mi itieko, kendo imiyo wich owil kodgi. A Ruoth Nyasaye, inimed ogandawa. Ee, inimede kiyaro tong’ pinywa mondo nyingi oyud duong’. Ne wamanyi, A Ruoth Nyasaye, ka wan e chandruok, kendo kane ikumowa, to ne walami mos. Kaka dhako winjo rem kendo ywak ka muoch kayo, e kaka wachalo ka wan e nyimi, A Ruoth Nyasaye. Wasebedo kwanegore gi tich, to onge gima wasetimo, mana ka dhako mosebedo ka muoch kayo, to onywolo mana yamo! Kata obedo ni wasechandore kamano, to ok wasekelo resruok ni pinywa. Jogi duto mosetho nochak obed mangima. Adier, ringregi nochier kendo. Joma onindo e lowo biro chier, mi kog gi mor, nimar tekoni biro lor kuomgi mana ka tho ma moko e lum, mi piny nogol joma notho chon oko. Un joga, donjuru e uteu, mi ulor dhoudi, mondo upond matin mi mirimb Ruoth Nyasaye kadhi, nikech Ruoth Nyasaye biro biro, koa kar dakne, mondo okum joma odak e piny nikech richogi. Piny noel remo mosechuer kuome, kendo ok nopand joma osenegi. Chieng’no Ruoth Nyasaye nokaw liganglane mabith kendo motegno, mi oneggo Levayathan, kod thuol malich kendo manudore, modak e nam. Chieng’no wer ma nower ema: “Israel e puodho maber mar mzabibu. To an Ruoth Nyasaye e jaritne, kendo akelone pi pile mondo kik pot mzabibu lwar. Arite gotienoo kendo godiechieng’, to ok onyagna olemo ma anyalo losogo divai. Omiyo ochalo mana gi puodho ma kudho gi pedo ema opong’o. Kuom mano, abiro monje, mi awang’e pep, mak mana ka jo-Israel oringo kuoma kaka kar konyruokgi, mi gitimo koda winjruok. Adier, onego gitim koda winjruok. E ndalo mabiro, nyikwa Jakobo nogurre motegno. Ee, jo-Israel nobed ka yath ma dongo kendo thiewo nyaka nyag olemo, mi pong’ piny ngima.” To bende Nyasaye osekumo jo-Israel matek, kaka nokumo joma nosesandogi? Koso bende osenego jo-Israel matek, kaka nonego wasigu mane onegogi? Ooyo, ose mana riembogi gidhi e piny mabor, ka gima yamo mager moa yo wuok chieng’ ema oterogi. Kapok richo mag jo-Israel opwodhi, to nyaka giketh kendegi mag liswa, mi gireg kitegi olokre buru, kendo ging’ad oko yien gi sirni duto milamo. To dala ma ochiel motegno nodong’ gunda. Enobed dala mojwang’ maonge ng’ama odakie, kendo nolokre thim. Jamni nokwa kuno, ka chamo bede yien. Bende mon mamoto nojak bede yien motwo, ochwakgo mach. Mano notimre nikech ogandano onge gi rieko. Omiyo, Jachuechgi ok nokechgi. Adier, Ng’ama nochueyogi ok nong’wonnigi. Chieng’no Ruoth Nyasaye nochoku un jo-Israel, achiel achiel, chakre aora Yufrate nyaka aora Nael, ka gima ookwanyo olemb yath moyiengi. Chieng’no tung’ maduong’ noywagi, mi joma olal e piny Asuria nobi, kaachiel gi joma noter Misri e tuech, mi ginilam Ruoth Nyasaye e got maler man Jerusalem. Yaye, inine malit, in dala Samaria manie holo momew, ma jomer mag Israel sungorego ka osimbgi. Duong’ni biro rumo mana ka maua moner, in dala ma joge lwokore gi kong’o! Winjuru! Ruoth Nyasaye biro kelo ng’at maratego moseyiero mondo oketh pinyu. Obiro biro mana ka yamb koth makelo pe, maketho piny, kata mana ka pi ohula mabubni kaywoyo gik moko. Bang’e osimbo ma jomer mag Israel sungoregono nonyon piny, mi duong’ne biro rumo ka maua moner, kata ka olemo mokwongo chiek, ma ng’ato ang’ata moneno, to pono chamo ka rikni. Chieng’no Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema nobed osimbo maber mar duong’ ni joge manok modong’. Enomi jong’ad bura mau bed gi chuny mar ng’ado bura gi adiera, kendo enomi jolwenju ma kedo matek gi wasigu e dhorangeyeu bed gi chir mathoth. To koro jotend Jerusalem duto bende gin jomer. Jodolo mage kod jonabine mer kendo kwang’ nikech kong’o makech, omiyo gitimo gik mofuwo. Gitagore ataga ka gineno fweny, kata ka ging’ado bura. Ging’ok e mesni, kendo kuonde duto ma gintie onywandore. Giwacho niya, “Koro ere ng’ama Janabi paro ni biro puonjo? Koso ere joma biro winjo tiend gima opuonjo? Mit koparo ni wan nyithindo ma tinde eka oweyo dhoth? Onwoyonwa gik mowacho ndalo mang’eny, kodhum gi weche ma onge tiendgi.” To chutho, kamano e kaka Ruoth Nyasaye biro loso kodgi, kowuoyo gi dhok moro nono ma ok ginyal winjo. Chon Nyasaye nowachonigi niya, “Achiwonu yueyo maradier, kendo joma ool mondo oyue. Adier, mano e yueyo.” To ne gidagi winjo. Mano omiyo Ruoth Nyasaye nochak owuo kodgi kadhum gi weche ma onge tiendgi! To ka giwinjo wechego, to ginichwanyre, mi gipodh kendo gitur. Ginimok e obadho, mi makgi, kendo tergi e tuech. Kuom mano, chikuru itu, un josunga, ma jotend jo-Jerusalem. Uwacho niya, “Wasetimo winjruok gi tho. Adier, wasetimo singruok gi Piny Joma Otho. Omiyo ka ohula miwachono biro, to ok obi ywoyowa, nikech waseloso miriambo ka kar konyruokwa, kendo wuondruok e okumba ma wageng’orego.” To koro Ruoth Nyasaye wacho kama: “Winjuru! Abiro keto kidi mar mise e Sayun, mondikie ni, ‘Ng’ama oyie ok norikni.’ En kidi motegno, moyier, ma nengone tek, momako kor ot. Anami adiera bed rapim, kendo anami tim makare bed tol mipimogo ot, kigero. To kodh pe biro ywero miriambo ma ugeng’orugo. Kendo pi ohula biro mwomo kar konyruoku, mi winjruok mane utimo gi tho, kethre, kendo singruok mane utimo gi Piny Joma Otho, rum. Pi mabubni noywo gik moko, mi unuchal gi piny ma ohula omwomo! Pile pile ohula nobi, mi yweru. Adier, noywou okinyi kokinyi, kendo odiechieng’ gotieno. Kuwinjo wachni, to unukirni, nimar unubed e thagruok mana ka ng’ama onindo e kitanda machiek, ma ok nyal riere tir, kendo ma baranget ma oumorego tin, ma ok nyal ume maber.” Ruoth Nyasaye biro a malo gi mirima, kaka ne oa malo e got Perazim, kendo kaka ne otimo e holo mar Gibeon, mondo oti tije magalagala ma osechano timo, ma ji ok par ni onyalo timo. Koro weuru sunga, nono to ibiro tueu gi ratego motegno, nimar asewinjo ka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto golo chik mondo oketh piny duto. Chikuru itu mondo uwinj wechena: Uparo ni ng’ato nyalo siko ka puro apura puodho, to ok chwowe kodhi? Koso onyalo buso abusa nyalandra, to ok opidh gimoro? Donge ka osetieko buso, to ochuoyo kothe mopogore opogore, moro ka moro gi kare mowinjore kode? Ong’eyo gima onego otim, nikech Nyasaye ema puonje, kendo nyise yo maber monego otimee. Cham duto ok diem machalre. Moko idino gi radin, to moko iteng’o gi luth. Ngano en cham mayom, omiyo ok dine matek, nimar dipo ka ong’inyore matindotindo. Chutho, ok dine nyalandra. Kata ka obedo ni iywayo gari kuome mondo tiende gari odine, to ok tim kamanoo aming’a, nimar dipo ka orege mayom. Wachno bende oa kuom Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma ng’ado rieko mabeyo, kendo ma tekone duong’! Yaye, inine malit in Jerusalem, dala mane Daudi obworoe! Kuom higa achiel kata higni ariyo sewni mitimo higa ka higa pod timore, to bang’e anakelni masira, mi ywagruok gi nduru nobedie, kendo inichal gi kendo-mar-misango ma remo ochuerie! Anabed jasiki, mi agoni ageng’a. Nadwoki piny, mi iwuo mana gie lowo, kendo wecheni nowuog mana e buru. Duondi nochal gi dwond ng’at ma jajuogi, ma dwonde pilore ka wuok piny. To oganda maduong’ ma kedo kodi nochal gi buru. Adier, oganda magerno nochal gi mihudhi ma yamo tero. Piyopiyo nono, Ruoth Nyasaye manyalo Gik Moko Duto biro biro mondo okonyi. Polo nomor, kendo piny noyiengni gi koko maduong’. Kodh yamo bende nobedie, gi kalausi, kod polo ma goyo gik moko. Ogendini mang’eny ma goyoni ageng’a kendo kedo kodi, nolal nono mana ka lek mar otieno, yaye Jerusalem. Ginichal gi ng’at modenyo ma leko ni chiemo, to chiew, yudo ni onge gima ochamo, kata ka ng’at ma riyo oloyo, ma leko ni modho, to chiew, yudo ni onge pi mosemodho. Mano e kaka ogendini makedo gi got Sayun nochal.” Nenore ni udhier nono. Ara galreuru agala kanyo! Meruru amera, to ok gi divai, bende tagreuru ataga to ok nikech kong’o. Nimar Ruoth Nyasaye osemiyo ubedo gi chuny mar nindo matut. Ee, osedino wengeu, (tiende ni jonabiu), kendo oseumo wiyeu, (tiende ni jou ma koronu wach.) Weche duto ma bironu e fweny, chalo gi kitabu modin gi dwogo. Kichiwo kitabuno ni ng’at mong’eyo somo, mi ikwaye ni mondo osomnigo, to obiro dwoki ni ok onyal some nikech odine. To kata ka ichiwo kitabuno ni ng’at makia somo, mi iwachone ni mondo osome, to obiro dwoki ni ok ong’eyo somo. Bang’ mano, Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Jogi lama mana gi dhogi kende, kendo gimiya luor mana gi dhogi ma oko, to chunygi bor koda, kendo luor ma giluorago en mana chik mar dhano, momak gi wich. Emomiyo anachak abwog jogi kendo, ka atimo gik malich ma miyo giwuoro. Rieko mar jogi mariek nolal nono, kendo paro matut mar jogi mang’ado rieko, norum.” Yaye, unune malit, un joma temo pando parogi ni Nyasaye, kendo ma, kosetimo timbegi e mudho, to wacho niya, “Ere ng’ama nenowa, koso ere ng’ama ong’eyo gima watimo?” To koro mano kaka uloko weche ataro, mana ka gima jachuech bende romre gi lowo mochueyo. Bende gimoro ma ochue dikwer ni jachuechne ok ochueye? Koso agulu bende diwachi ni ng’ama ochueye onge gi rieko? Bang’ kinde matin, Lebanon biro lokore puodho momew, mi yien mabeyo nodongie. Chieng’no, joma itgi odino nowinj wach, ka isomo kitabu, kendo joma wengegi osebedo kotimo mudho mandiwa, nonen. Joma muol nochak obed mamor kuom Ruoth Nyasaye. Adier, joma odhierie moloyo nobed mamor kuom Ng’ama Ler mar Israel. Joma ger norum, kendo josunga ok nobedie, mi jogo duto ma timbegi mono notieki. Gin jogo ma ketho nying ji, kendo ma buto mondo ohiny jong’ad bura, bende gimiyo buch ng’at makare iketho kayiem nono. Kuom mano, Ruoth Nyasaye ma Nyasach joka Jakobo, kendo mane owaro Ibrahim wacho kama: “Koro Jakobo ok bi yudo wichkuot, kendo kibaji ok nogoye, nikech ka nyikwaye oneno gima asetimo ni ogandagi, to ginimi nyinga duong’. Ee, ginidend Ng’ama Ler mar Jakobo. Adier, ginimi Nyasach Israel luor. Joma parogi bayo noyud rieko, kendo joma wigi tek bende nopuonji!” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Yaye, unune malit, un nyithinda ma jopiem! Uchano timo gik moko ma ok meka, bende utimo winjruok gi ogendini mamoko, to an ok ahero. Kamano umedo mana richo ewi richo! Urikni kudhi Misri mondo uyud resruok kuom Farao, kendo ugeng’oru e tipo mar Misri, to ok upenja. Gen mugenogo kuom Farao ok nokonyu, kendo geng’ruok mugeng’orugo e tipo Misri, nokelnu mana wichkuot, nimar kata obedo ni jotelo mage ni Zoan, kendo jootene chopo nyaka Hanes, to uduto unuyud wichkuot kuom oganda ma ok nyal konyouno. Adier, ok unuyud konyruok kata ohala moro, to mana wichkuot kod achaye.” Wach mane Nyasaye onyiso e fweny kuom ondiegi manie piny milambo ema: “Jooteugo kadho e piny ma masira gi parruok malit opong’o, kama sibuoche mamon nitie, kendo sibuoche machwo rutoe, bende kama thuonde mager mahuyo odakie. Kenje gi ngamia oting’o mwandugi, ka gitero ni oganda ma ok nyal konyou. Adier, kata ka gitero mwandugi ni jo-Misri kamano, to kony ma ubiro yudo kuomgi romre gi nono. Mano ema omiyo achako Misri ni Rahab, ondiek ma budho abudha. Koro dhiyo mondo indik wachno kamoro. Ee, ndike mondo obed ranyisi e ndalo mabiro nyaka chieng’. Jogo gin joma jopiem. Gin yawuowi ma jomriambo, ma odagi winjo chike ma Ruoth Nyasaye ogolo. Giwacho ni jokor wach niya, ‘Kik une fweny.’ Jonabi to giwachonigi ni, ‘Kik ukor wach moro mar adiera, to kornwauru mana weche mamit mag wuondruok. Baruru uwe yo moriere tir, mondo kik wachak wawinj wach Ng’ama Ler mar Israel.’ ” To Ng’ama Ler mar Israel wacho kama, “Ok usewinjo wachnano, bende usando ji, kendo utimo timbe mag miganga, kuparo ni gik ma kamago nyalo konyou, omiyo richouno biro chalonu okak manie ohinga mabor, ma miyo ohinga barore tiarara, kendo podho ka diemo wang’, mi ng’inyre matindotindo mana ka agulu motore, ma ok nyal yud take mikwanyogo mach, kata pate mitwomogo pi.” Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler mar Israel owacho niya, “Kuduogo ira, mi ubedo gi kue, to unuyud resruok. Bende kudemboru, kendo uketo genou kuoma, to un ubed gi teko.” To kata kamano ne udagi, mi uwacho niya, “Ooyo, wabiro idho farese mondo waringi.” To mano ber, ringuru aringa, uyombi, kunyalo! To kata obedo ni uringo matek manade, to wasiku biro ringo matek mi juku. Ng’at achiel noriemb jou alufu achiel, kendo ji abich kobwogou to unuring uduto mi uke nono, mana ka yien mokelore okelore ewi got. To kata kamano, Ruoth Nyasaye pod dwaro ng’wononu, kendo ogombo ahinya mondo okechu, nimar en Nyasaye ma jaadiera. Mano kaka jogo duto mogeno kuome gin johawi! Un jo-Sayun modak Jerusalem, ok unuchak uywagi. Ruoth Nyasaye biro ng’wononu, kendo obiro dwokou ka owinjo ywaku. Kata obedo ni omiyo chiembu gi piu doko matin, mi uthagru, to en, ma en japuonju, ok nochak opondnu kendo, to unubed kunene gi wang’u pile. To kubaro koracham kata korachwich, mi uweyo yo, to unuwinj gi itu uwegi ka dwol moro wachonu gi kang’eu niya, “Ma e yo, luweuru.” Bang’e unukaw nyisecheu manono mubawo gi fedha kata gi dhahabu, mi uwiti ka ukwanogi ka gik ma ok ler, kaka tutu kata chieth. Ruoth Nyasaye nokel koth ni chambu, kendo nomi puotheu chieg cham mogundho. Jambu bende nokwa e lege madongodongo, kendo ruethu kod kenjeu mupurogo nocham mana ngano mopidhi maber, kendo mokirie kado. Chieng’ nek maduong’no, ma ikethoe kuonde mochiel motegno, aore kod sokni mamol nobed ewi gode madongo kod pidhe maboyo duto. Chieng’no due nobed karieny maler ka wang’chieng’ kendo wang’ chieng’ nobed ka rieny maler nyadibiriyo moloyo kaka orieny pile. Nochal mana gi ler mar ndalo abiriyo moriw e odiechieng’ achiel! En chieng’ ma Ruoth Nyasaye nochomie tiende joge kod bedegi motur, kendo ochangie adhondegi. Neuru! Ruoth Nyasaye biro, kaa kuma bor. Mirimbe liel ka mach ma iche dhuolore. Dhoge tetni gi mirima mager, kendo lewe otimo mach makakni, mawang’o gik moko duto. Muche bende chalo gi aora mopong’ ma mwomo genge, kendo imo ng’ato nyaka ng’ute. Obiro piedho ogendini gi rapiedhi mar tho, mi omi giba yo ma gidwaro luwo, mana ka faras michiko gi chuma ma otue e dhoge. To un, unuwer wende mor, mana ka wende miwero e otieno mitimoe sawo maler. Unubed mamor e chunyu, mana kaka jolemo bedo mamor e kinde ma jago asili otelonigi ka gidhi e god Ruoth Nyasaye ma en lwanda mar Israel. Bang’e Ruoth Nyasaye nomi winj dwonde man gi duong’, kendo nonyis bade motimo mach mawang’o gik moko duto, ka lor gi mirima mager, ka polo mor gi koth maduong’, machue gi pe kod yamo mager. Kihondko nomak jo-Asuria ka giwinjo dwond Ruoth Nyasaye, kendo ka ogoyogi gi ludhe. Un to nubed mamor kugoyo thumbe, kendo uwer e kinde duto ma ruoth Nyasaye goyogie. To mach miwang’oe ringre joma otho ne oseik chon mondo owang’ie Molok, nyasach Asuria. Kendono duong’ ahinya, kendo odhurie yien mogundho. Much Ruoth Nyasaye ma chalo gi mach maliel ema biro moke. Mano kaka utimo gima ofuwo, un joma dhi Misri mondo uyud konyruok! Uketo genou kuom farese, kendo kuom geche mag lweny mang’eny ka kuoyo, kod joidh farese gana gi gana, to ok udew Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler mar Israel, kata kwaye mondo otelnu. To Ruoth Nyasaye riek, kendo onyalo kelo masira, bende ok olok parone. Obiro kumo oganda mar joricho, kaachiel gi joma konyogi. Jo-Misri gin mana ji, to ok gin Nyasaye, bende faresegi gin mana ring’o to ok gin roho. Omiyo ka Ruoth Nyasaye orieyo bade mondo okumgi, to joma ikonyo kaachiel gi joma konyogi, nopodh piny, mi gilal nono giduto. Ruoth Nyasaye osewachona niya, “Kaka sibuor kata nyathi sibuor ng’ur, kachamo chiayo mosemako, to ok odew, bende ok oluor kata ka jokwath mang’eny ochokore ka goyo koko, mondo oriembe, e kaka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nolor piny mondo oked ewi got Sayun. Bende kaka winyo huyo but ode, ka rito nyithinde, e kaka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nobed karito Jerusalem. Ee, norite kendo nokonye, bende norese.” Yaye, jo-Israel, duoguru ir Nyasaye ma useweyo chuth, nimar chieng’ ma unuwitie nyisecheu manono mag fedha gi dhahabu, ma useloso gi lwetu motimo richo, to noneg jo-Asuria gi ligangla, to ok gi ligangla ma dhano kedogo. Giniring lweny, mi yawuotgi ma jolweny nolok wasumbni. Kihondko nomak jodonggi, mi dhier nono, kendo jotendgi mag lweny bende kibaji nogo ma ok nyal ringo. Mano e wach maradier mar Ruoth Nyasaye, ma maye omoki Sayun. Adier, maye ng’ang’ni Jerusalem. Winjuru! Ruoth moro biro biro ma norit piny e yo makare, kendo jotende noti gi adiera. Adier, ng’at moro nobed ni ji ka kama gibwogoe koth gi yamo, bende noduog chuny ji mana ka aore mamol e piny motwo, kata ka tipo mang’ich mar lwanda maduong’, man e piny maliet ma chieng’ kechie. Wenge joma neno onge gima nomon neno, bende it joma winjo nowinj awinja. Chuny ng’at mamwomore nobed gi rieko, kendo ng’at ma radwal nolos maber. Ng’at ma achach ok nochak oluong ni ng’at malong’o, bende ng’at ma jamganga ok nochak oluong ni ng’ama ogen, nimar ng’at ma achach nobed kawuoyo ka ng’ama achach adier, kendo chunye ka paro mana timo timbe manono. Gik motimo duto nobed gik maricho, kendo ka owuoyo to owacho miriambo koda ka kuom Ruoth Nyasaye. Omono joma odenyo chamo gik ma onego gicham, bende otamo joma riyo oloyo modho. Ng’at ma achach yorene richo. Ochano gik maricho e chunye, mondo ohiny joma odhier gi weche mag miriambo, kendo otamo jochan e adiera monego giyudi. Ng’at ma jaadiera to paro mana gik makare, kendo ok we adiera kata matin. Un mon modak e ngima maber, auru malo mondo uwinj gima awacho! Un nyiri ma ok dew gimoro. E sani pod onge gima badhou, to bang’ higa achiel gi ndalo moko manok, unubed gi kibaji, nikech cham ok nochiegi, omiyo ok nuyud gima ukayo. Un mon ma sani odak e ngima maber, parreuru! Weuru dhil mudhilgono! Lonyreuru duk mondo utue piende gugru e nungou, kendo ywaguru, nikech puotheu momew kod mzabipu ma nyago olemo mabeyo biro kethore. Kudho kod pedo ema biro gawore e puothe joga, nimar ot ka ot ma yande mor nitie e dalau maduong’, nodong’ nono. Ji noring owe udi mabeyo madongodongo duto, mi dala ma yande ji thothie nodong’ nono. Nobed lek maber ni le mae thim, kendo jamni bende nokwae. Kuonde moting’ore mochiel motegno mag siro lweny, kod kuonde maboyo mag rito, nolokre thim kuom ndalo mang’eny, nyaka chop roho moa e polo malo lor kuomwa. Eka piny motwo nolokre puothe momew, mi yien mabeyo dongie. Bang’e adiera gi tim makare nobedi e piny duto, kuonde momew koda ka kuonde motimo ongoro, mi kue nosik nyaka chieng’, kendo luoro ok nobedie. Kamano joga nobed e piny mokue, ka gidak gi mor, ma onge koko. Tik gode ma otimo bungu nobed mang’ich maber, kendo mier manie pap nobed gi kue. Koro mano kaka unubed mamor, ka ng’ato ka ng’ato kuomu chwoyo chambe e bath aora, kendo weyo jambe wuotho awuotha kaka ohero! Yaye unune malit un jo-Asuria! Useketho gik moko, to un pok okethu. Bende usendhogo ji, to un pok ondhogu. To koro ka usetieko ketho gik moko, to un ema ibiro kethu, kendo ka utieko ndhogo ji, to un ema ibiro ndhogu. A Ruoth Nyasaye, wan to kechwa nimar wageno kuomi. Yie imiwa teko okinyi kokinyi, kendo reswa e kinde mar masira. Ka ji owinjo kiting’o dwondi, mi imor, to giringo, kendo ka ia malo, to ogendini ke. Mwandugi noyaki, mi tieki, mana kaka bonyo nang’o lum, mi tieki. Adier, ji nopot kuomgi mana ka det bonyo. Ruoth Nyasaye duong’ moloyo, nikech odak e polo malo. Opong’o Sayun gi adiera kod tim makare, kendo ubiro yiengoru kuome e ndalou duto. Rieko gi ng’eyo ema kelo resruok, kendo luor ma oluorgo Ruoth Nyasaye e mwandune! Neuru kaka thuondu ywak e wang’yore. Adier, joote museoro mondo odwar kue, ywak malit. Yore madongo odong’ nono; jowuoth ok luwgi. Singruok duto okethi, kendo winjruok motim ok dew. Dhano bende ok kwan ka gimoro. Piny ywak, kendo dok chien. Lebanon two, kendo kethore. Sharon bende olokore thim, kendo Bashan gi Karmel oyaki modong’ nono. Ruoth Nyasaye wacho ni jo-Asuria niya, “Koro abiro a malo mondo anyis duong’na maler. Gik ma uchano timo gin gik manono, kendo yamo maliet ka mach biro tiekou pep. Ogendini nokethi chuth, mi lokre pidhe mag choka, kendo ginichal gi kudho mobeti, mi owang’ e mach. Un mudak kuonde maboyo, winjuru gima asetimo. To un ma un machiegni, yieru ni aratego.” Joricho modak Sayun biro tetni ka luoro omako. Adier, joma ok dew Nyasaye kihondko nomaki, mi ginipenjre niya, “Bende nitie ng’ato kuomwa manyalo dak gi mach mawang’o gik moko duto? Koso en ng’a ma didag gi mach maliel nyaka chieng’?” Ng’atno nyaka bed mana ng’at ma timbene oriere, kendo ma wacho adiera, bende ma ok dwar mwandu miyudo gi malang’, kendo ma riembo asoya kucha, bende ma dino ite ni weche mag chwero remo, kendo ma umo wang’e ni timbe mamono. Ng’at ma kamano nodag kama oting’ore mokue. Got mabor motimo lwendni ema nobed kare mar geng’ruok, kendo enobed koyudo chiemo gi pi morome. Enone Ruoth gi duong’ne duto, kendo norang piny moyarore malach. Chunye nonyise gik machon, kendo nopar kaka ne oluoro wasigu mane ochung’ e tok ohinga mar dalagi, ka chano kaka dimwom ohingano, mi yakgi. Ok enochak one oganda mager ma dhogi tek winjo, kendo mawuoyo kabodho wach ma ok winjreno. Ka orango Sayun, dala mwatimoe sewni, to enone ni en dala man gi kue. Ee, kong’iyo Jerusalem, to enone ni ochalo gi hema ma ok tungni, ma loyene ogur motegno kendo ma kata tonde achiel ok ochot. Kanyo ema duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nonenree Enochalnwa aora malach man gi bade mang’eny. Onge yiedhi ma nokwang’ kanyo, kikiewo, kata ma noringie gi tanga. Tondegi ombekni ma ok nyal rido murungot, kata ywayo tanga, nimar Ruoth Nyasaye en jang’adnwa bura. En e ruodhwa, ma ketonwa chik, kendo en ema noreswa. Bang’e ng’ama muofu kod ng’ama rang’ol bende noyud pok kuom gik moyaki. Onge ng’at ma odak kuno ma nowach ni otuo, kendo richo mag ji man kuno nong’wonnigi. Un ugendini mae piny, biuru ka mondo uchik itu. Piny ngima kod gimoro amora manie iye, mondo owinj wachna, nimar Ruoth Nyasaye nigi mirima mager kod ogendini duto, kod jogi mag lweny. Kuom mano osekuong’ogi ni mondo oneggi, mi tiekgi chuth. Jogi monegi nowe oko mak oyiki, mi ringregi pong’ piny gi mifuolu, kendo rembgi nobubni e gode. E ndalono gik moko duto manie polo malo noleny, mi lal nono. Polo bende nodol mana ka kalatas, kendo sulue nolwar piny mana ka oboke moner, kata ka olemo mochiek. To ka ligangla mar Ruoth Nyasaye osetieko tichne e polo, to obiro lwar kuom jo-Edom, ma en oganda ma osekuong’o mondo otieki. Ligangla mar Ruoth Nyasaye notim remo lilo, kendo boche nogawre kuome, mana ka gima gin boche mag nyiroke imbe, kod remb rombe gi diek mitimogo misango, nimar Ruoth Nyasaye biro timo misango Bozra, dala Edom. Ee, obiro neko malich e piny Edom. To kar nego jope, to ruodhi ema obiro nego, kendo kar nego ruedhi, to oganda mar joma rateke ema nonegi, mi remo pong’ piny, kendo piny leny nikech boche, nimar Ruoth Nyasaye oseketo chieng’ ma obiro chuloe kuor. Adier, oseketo higa ma nokumie jo-Edom kuom gima ne gitimo ni Sayun. Aore mag Edom nolokre lam, kendo lowo man kuno nolokre mach lilo, mi pinyno lokre lam maliel otieno gi odiechieng’, ma ok nyal negi, bende iro nodumie mochwere. Enodong’ thim kuom higni gi higni, kendo onge ng’ama nochak oluw kuno. Nobed kama otenga gi chiew gi tula kod agak ema odakie. Ruoth Nyasaye nopim pinyno, mi oyud ni oromo gi ketho, omiyo enodong’ nono. Onge ruoth ma noti pinyno, bende jodonge norum pep. Kudho ema noyugno e udi madongodongo man kuno, kendo aila kod pedo nogawre e mier mage mochiel gi ohinga. Enobed piny marach ma ondiegi ema nitie, kendo ma tula ema odakie. Le mae thim kod ondiegi norom kuno, kendo kanyo ema jochiende noyudree. Gik malich mag otieno nodag kanyo, mi yud kar yueyo. Aywer noger ode kuno, mi nywolie tonge, kendo toye nyithindo. Noumgi gi buombe mondo kik gimoro chamgi. Otenga bende nochokre kuno, moro ka moro gi wadgi. Somuru kitap Ruoth Nyasaye, to ubiro yudo ni onge achiel kuom gigo ma nobed maonge, kendo roho mare ema nochokgi. En ema oseyiero ni moro ka moro kare, kendo osepogonigi piny, kopimo gi tol. Pinyno nobed margi nyaka chieng’, kendo ginidagie tieng’ gi tieng’. Thimbe kod pinje motwo nobed mamor, kendo maupe mabeyo nothiew kuondego. Ee, ginithiew mang’eny, kendo piny nopong’ gi wende mor. Kuonde ma yande otwo nobed mang’ich mana ka gode mag Lebanon, kata ka lege mabeyo mag Sharon kod mag got Karmel, kendo jo-Israel none duong’ maler mar Ruoth Nyasachgi. Teguru bede mayomyom, kendo rieuru chong monyosore, bende nyisuru chuny mool niya, “Beduru motegno, kendo kik ubed maluor. Neuru! Nyasachu biro mondo ochul kuor. Ee, obiro mondo okum wasiku kaka owinjore, kendo oresu.” Bang’e muofni nonen, kendo joma itgi odino nowinj wach. Rang’onde bende nochikre ka nyidiek, kendo momni nower gi mor, nimar pi nobubni e piny motwo, kendo aore nobed ka molie. Lop kuoyo ma yande chieng’ oowo gi liet nolokre dago mar pi, kendo sokni nowuog e lowo motwo, mi kuonde ma yande ondiegi ema odakie bed kuonde ma lum gi odundu gi togo dongoe. Wang’yo maduong’ nobed e thimno, kendo noluonge ni, ‘Wang’yo Maler’ Joma ok ler gi joma ofuwo ok nowuothie. Sibuoche ok nodhi kuno, kendo onge kata mana ondiek mager ma nosud machiegni kode. To yorno ema joma Ruoth Nyasaye osewaro nowuothie. Adier, joma Ruoth Nyasaye osereso noluw yorno, ka duogo dala. Ginidonj Sayun ka gikok gi mor kendo ka giil, to kuyo gi parruok nolal nono. E higa mar apar gang’wen, mar loch Hezekia, Senakerib ruodh Asuria nomonjo miech Juda mochiel motegno duto, mokawo. Ne ooro Rabshake kod oganda lweny mang’ongo ka en Lakish mondo odhi Jerusalem ir ruoth Hezekia. Kane Rabshake ochopo kuno, ne ochung’ but fereji magolo pi e yawo mamalo man yo mochiko puodho miluongo ni Puoth Jalwok Lewni. Eliakim wuod Hilkia ma jaduong’ od ruoth, gi Shebna jagoro, kod Joa wuod Asa jachan weche mag piny ne jowuok modhi ire kanyo. Eka Rabshake nowachonigi niya, “Nyisuru Hezekia ni ruoth maduong’ ma ruodh Asuria owacho kama: ‘Ere gima omiyo idhialori kamano? In iparo ni weche awecha nyalo lokore rieko kod teko miloyogo lweny? En ng’a ma igeno ni biro konyi piem koda? Ang’eyo ni idhialori nikech jo-Misri, to nyaka ing’e ni jo-Misri chalo gi odundu mobarore, ma ka ng’ato oyiengoree, to pilore kendo chwowo lwete. Mano e kaka Farao, ruodh Misri, chalo, ni jogo duto mogeno kuome!’ To kuwachona ni ugeno kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, to donge en e Nyasaye ma Hezekia oseketho hembkone gi kuonde mitimonee misengni, kochiko jo-Juda gi jo-Jerusalem ni nyaka lem mana e nyim kendo-mar-misango man Jerusalem kende? “Koro in Hezekia, singri ni ruodh Asuria ma atiyone! Ayie miyi farese alufu ariyo kapo nono ni inyalo yudo joma idhogi! Ka jo-Misri ema igeno ni biro konyi gi geche kod joidh farese, to ere kaka iparo ni dilo kata mana achiel matinie moloyo kuom jotend lweny mag ruodha? Koso iparo ni asebiro mana ni mondo amonj amonja Jerusalem, akethi, ka ok Ruoth Nyasaye ema oyiena? Ng’eni Ruoth Nyasaye ema nowachona ni mondo abi amonj pinyni akethi.” Eka Eliakim gi Shebna kod Joa nowacho ni Rabshake niya, “Wasayi, yie iwuo kodwa gi dho Aram, nikech en dhok mwang’eyo, to we wuoyo kodwa gi dho Hibrania kae, nimar joma ni ewi ohinga nyalo winjowa.” To Rabshake ne odwokogi, ka penjogi niya, “Uparo ni un kod ruodhu kende ema ne ruodha oora iru mondo awachnu wechegi? Ooyo, oora ir joma nie wi ohinga, ma ochunore ni nyaka cham chiethgi, kendo madh lachgi giwegi, mana kaka un bende unutim!” Bang’ mano nochung’ mokok gi dwol maduong’ gi dho Hibrania niya, “Winjuru wach ruoth maduong’ ma ruodh Asuria! Owacho ni kik uyie Hezekia wuondu, nikech ok onyal resou. Bende kik uwe ohou ni mondo ugen kuom Ruoth Nyasaye, kowachonu ni, adier Ruoth Nyasaye ema noresu, kendo ni ruodh Asuria ok nokaw dala maduong’ni. Kik uwinj wach Hezekia, nimar ruodh Asuria owacho niya, ‘Winjreuru koda, mondo ubi ira, mi ng’ato ka ng’ato kuomu nocham olemb mzabipe kod ng’ope, bende nomodh pi e sokone owuon, nyaka chop abi mi agolu kendo ateru e piny machal gi pinyuni. En piny ma cham gi mzabibu chiekie maber, kendo ma makati gi divai ng’enyie. Tang’uru, nono to Hezekia owitou, kowuondou ni Ruoth Nyasaye biro konyou. Bende nitie nyasach piny moro mosereso pinye e lwet ruodh Asuria? Nyiseche mag Hamath gi Arpad ni kanye? Koso ere nyiseche mag Sefarvaim? Bende ne gireso Samaria e lweta? Kuom nyiseche duto mag pinjego, ere moro mosereso pinye e lweta, ma dimi upar ni Ruoth Nyasaye nyalo reso Jerusalem e lweta?’ ” To ji noling’ thi, ma onge ng’at modwoke wach kata achiel, nikech ruoth Hezekia nosegolo chik ni kik dwoke. Eliakim wuod Hilkia ma jaduong’ od ruoth, gi Shebna jagoro kod Joa wuod Asaf ma jachan weche mag piny ne jobiro ir Hezekia, ka joyiecho lepgi, mi ginyise gima ne Rabshake owacho. Kane ruoth Hezekia owinjo wechego, noyiecho lepe, mi orwako pien gugru, kendo odhi e Od Ruoth Nyasaye. Nooro Eliakim ma jaduong’ ode, gi Shebna ma jagoro kod jodolo madongo ir janabi Isaya wuod Amoz ka jorwako piende gugru, mondo odhi owachne niya, “Hezekia owacho ni kawuono en chieng’ dhier gi kum kod wichkuot. Wachalo gi dhako ma muoch kayo, to onge muya mocholgo nyathi. Nyalo bet ni Ruoth Nyasaye ma Nyasachi osewinjo weche Rabshake, ma ruodh Asuria oseoro, mondo oyany Nyasaye Mangima. Omiyo koro obiro kumo Rabshake nikech weche ma osewinjo ka Rabshake wachogo. Kuom mano, in Isaya, lem ni jowa mapod odong’.” Kamano, kane jodong ruoth Hezekia ochopo ir Isaya, mowachone wechego, ne odwokogi niya, “Dhiuru uwach ni ruodhu ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kik iluor weche ma isewinjo ka ruodh Asuria yanyago nikech abiro miye chuny man gi kibaji, ma kowinjo wach moro marach, to noring odog e pinye, kuma nami onegee.’ ” Rabshake nodok, moyudo ni ruodh Asuria osea Lakish, odhi monjo Libna. Omiyo nodhi ire kuno. To kane ruodh Asuria owinjo ni Tirhaka ruodh Ethiopia obiro monje, nochako oro joote ir Hezekia ruodh Juda kowacho niya, “Kik iyie Nyasachi migeno kuomeno wuondi ni ruodh Asuria ok nokaw Jerusalem. Chutho, isewinjo kaka ruodhi mag Asuria oseketho pinje mane gikedogo chuth. To koro iparo ni in ema dikwo? Kwerena nonego jo-Gozan gi jo-Haran gi jo-Rezef kod jo-Eden ma nodak Telasar. Koro dak ne nyisechegi okonyogi? Koso ere ruodhi mag Hamath gi Arpad gi Sefarvaim gi Hena kod Iva?” Hezekia nokawo barua mane joote okelone, mi osomo. Bang’e ne odhi e Hekalu, mi oyaro baruano e nyim Ruoth Nyasaye, kokwaye niya, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma Nyasach Israel, mobet ewi kerubi kaka ruoth bet e komduong’ne, in kendi e Nyasach ogendini duto mae piny, kendo in ema nichueyo polo gi piny. A Ruoth Nyasaye, chik iti mondo iwinji, kendo iyaw wang’i mondo inen. Winj weche ma Senakerib yanyigo, in Nyasaye Mangima! A Ruoth Nyasaye, en adier ni ruodhi mag Asuria oseketho pinje duto, mi gibolo nyisechegi e mach, kendo gisekethogi chuth, nimar ne ok gin nyiseche kata matin, to mana tich dhano molos gi yath kata gi kidi. To koro Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, reswa e lwet Senakerib, mondo ogendini duto mae piny ong’e ni in kendi e Nyasaye.” Eka Isaya wuod Amoz nooro ni Hezekia wach niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho ni osewinjo lemo mikwayego nikech wach ma Senakerib ruodh Asuria osesiemigo, omiyo osewuoyo kuom Senakerib kama: In Senakerib, dala Sayun ochayi kendo jari! Ee, dala Sayun twenyoni ume! To koro in, en ng’ano ma isejaro kendo iyanyo? Koso en ng’a ma isekokne ka ijowo wang’i? Nyaka ing’e ni en Ng’ama Ler mar Israel! Isejaro Ruoth Nyasaye gi dho jooteni, kiwacho niya, ‘Aseidho gode maboyo mag Lebanon, mi achopo midimidi, ka an gi gechena mag lweny mang’eny mokadho akwana. Bende asetong’o yiend sida madongo, kod yiend saipras mabeyo man kuno. Asechopo nyaka e chuny bungu, kama ni iye mogik, kendo ma yien odichie. Asekunyo sokni, mi amodho pi pinje mamoko. Bende aore mag Misri noduono, ka anyonogi gi tienda!’ To in Senakerib, kata obedo ni iwacho kamano, donge ing’eyo ni an Ruoth Nyasaye ema ne achano chon mondo gigo otimre? Adier, ne achanogi chon, to koro amiyo gitimore. An ema ne achano mondo imuk mier mochiel motegno, olokre gundni, ma joma odakie chalo gi lum ma e pap, maonge gi teko, kata ka lum matwi e tat ot, to ner kapok odongo, nimar ne gionge gi teko, kendo ne ging’eng’ ka luoro omakogi. To ang’eyo timbeni duto: ang’eyo kata ka ichung’, kata ka ibet piny, kata kiwuok, kata kiduogo dala. Asewinjo kaka iyanya malich, kendo kaka isungori, omiyo abiro keto mbedo e umi, kod rajaki e dhogi, mondo awichi idog thuru gi yo mane ibirogo. To winji, in Hezekia, ranyisi ma amiyi ema: E higa mokwongoni, unucham gik matwi kendgi, kendo e higa mar ariyo unucham orowe moloth e higa mokwongono, to e higa mar adek unuket kodhi, kendo unuka cham. Bende unupidh mzabibu, bende unucham olembgi. Jo-Juda modong’ nochal gi yath ma tero tiendene piny, kendo nyago olemo e bedene, nimar joma nok modong’ nowuog Jerusalem. Adier, oganda mar joma otony noa e got Sayun. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto oseketo chunye mondo otim kamano. Kuom mano, Ruoth Nyasaye owuoyo kuom ruodh Asuria kama: “Ok nodonj e dala Jerusalem, kendo ok nobaye gi asere, kata monjogo koting’o kuot ok nomonje. Bende ok nong’ing pith mondo oidhgo ohingane. Enodog gi yo ma nobirogo, to ok nodonj Jerusalem, nimar anaked ni dalani mondo aresi, nikech nyinga, kendo nikech Daudi jatichna.” Malaika mar Ruoth Nyasaye nodhi monego jo-Asuria alufu mia achiel gi piero aboro gabich (185,000) e kambigi, kendo kane ji ochiew gokinyi, to ringre joma otho ema ne ginwang’o kopie piny. Mano omiyo Senakerib ruodh Asuria noa kuno, mi odok Nineve, odakie. To chieng’ moro, kane oyudo olemo e od Nisrok nyasache, yawuote ma Adramelek gi Sharezer nobiro monege. Bang’e ne giringo, mi gidhi e piny Ararat, to Esarhadon nodoko ruoth kar Senakerib wuon mare. E ndalogo, Hezekia ne tuo, kendo ohewore. Janabi Isaya wuod Amoz nobiro ire, mowachone niya, “Ruoth Nyasaye owacho ni mondo ilam mwanduni ni yawuoti, nimar ibiro tho, ok nikwo.” Kane Hezekia owinjo kamano, nolokore mong’iyo kor ot, kokwayo Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye asayi; parie kaka asewuotho e nyimi gi adiera kod chuny mobidhore, ka atimo gik malong’oni.” Eka ne oywak malit! Bang’e wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Isaya niya, “Dhiyo iwach ni Hezekia ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Daudi kwaru owacho kama: ‘Asewinjo kwayoni, kendo aseneno pi wang’i. Omiyo abiro medi ndalo moromo higni apar gabich, bende abiro resi kaachiel gi dala Jerusalem e lwet ruodh Asuria, kendo abiro rito dalani.’ ” Eka Isaya ne owacho ni jood Hezekia ni mondo okel ng’owo moswagi, omwon e bur mokuodo Hezekia. Ne gitimo kamano, mi bur nochango. Bang’ mano, Hezekia nopenjo niya: Ere gima biro bedona ranyisi ni abiro dhi e Od Ruoth Nyasaye? To Isaya nodwoke ni, “Ranyisi ma Ruoth Nyasaye onyisigo ni obiro timo gima osewacho e ma: Rang ane tipo mar wang’ chieng’ manie raidhi mar dhood Ahaz. Abiro dwoko tipono chien ondamo apar.” Kamano wang’chieng’ nodok chien ondamo apar e raidhi mane oyudo oselorie. Koro weche mag Hezekia ruodh Juda mane ondiki ka osechango e magi: “Ne aparo ni abiro tho kapod atin, kendo ni abiro tieko ndalona duto e piny joma otho. Ne awacho niya: Ok anachak aneni A Ruoth Nyasaye, e piny joma ngima, bende ok nachak ane dhano gi wang’a kaka joma ngima neno. Osepudh oda, mi owit kucha, mana kaka ipudho kiru mar jakwath. A Ruoth Nyasaye, iseng’ado ngimana machiek mana kaka jatueng’o dolo usi, kendo ng’ado. Isanda, chakre okinyi nyaka odhiambo, kendo aywak ka an gi rem malit nyaka piny ru. Chokena duto otur, mana ka gima sibuor ema oturo. Adier, isanda, chakre okinyi nyaka odhiambo, omiyo aywak mana ka opija kata akuru, kendo wengena otho bo kuom rango malo. A Ruoth Nyasaye, winj ywakna mondo ibed jawarna. Ere kaka dater ywakna ni Ruoth Nyasaye? Koso en ang’o ma dawachne, ka en owuon ema osetimona gigi duto? Abayo abaya koni gi koni engimana duto, nikech chandruok ma chunya nigo. To pod chunya nobed mana kodi, A Ruoth Nyasaye. In ema imiyo chunya yueyo. Duoga iri mondo abed mangima. Chutho, koro aseneno ni chandruok duto mane aseyudo konya, nimar iseresa e tho nikech herani. Bende isewito richona duto ka dieng’eyi. Piny joma otho ok nyal goyoni erokamano! Adier, joma otho ok nyal paki. Chutho, joma osedhi e bur ok nyal geno adiera mari. To joma ngima kende ema nyalo goyoni erokamano kaka agoyoni kawuononi. Wuone bende nyiso yawuotgi adiera mari, A Nyasaye. Ruoth Nyasaye oikore mondo oresa! Kuom mano, waweruru wende pak, ka wagoyo thumbe e Od Ruoth Nyasaye e ndalo duto mag ngimawa.” E ndalo Merodak-baladan wuod Baladan, ma ruodh Babulon, nooro joote ir Hezekia gi barupe kod mich, nikech ne owinjo ni yande otuo, to koro osedoko mangima. Hezekia norwako jootego, monyisogi mwandune duto mane ni e ode mar keno, kaka fedha gi dhahabu gi gik mang’ue ng’ar, gi mo ma nengone tek kod gilweny, kaachiel gi gik moko duto mane ni kuonde kanone. Onge gimoro amora e ode kata e pinye mane ok onyisogi. To bang’e janabi Isaya nobiro ir ruoth Hezekia, mopenjee niya, “Jogi oa kanye? To wach ang’o mokelogi?” Hezekia nodwoke ni, “Gia e piny Babulon, kuma bor.” Janabi Isaya nomedo penje niya, “To ang’o ma gineno e odi?” Hezekia nodwoke ni, “Giseneno gik moko duto manie oda. Onge gimoro amora modong’ mak anyisogi e kuonde kenona.” Bang’ mano Isaya nowacho ni Hezekia niya, “Winj wach Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Ndalo biro ma gik moko duto manie odi, ma kwereni osekano nyaka chil kawuono, noter Babulon. Bende Ruoth Nyasaye omedo wacho ni onge gima nodong’ kata achiel mak oter. Yawuoti moko nolok wasumbini. Adier moko kuom yawuoti hie nolok wasumbni mabuoch e od ruodh Babulon.” Hezekia ne odwoke niya, “Wach Ruoth Nyasaye ma isenyisa ber.” To ne odwoke kamano, koparo ni en to kue biro siko e ndalone duto. Nyasachu wacho kama: “Houru chuny joga! Hogiuru! Wuouru gi jo-Jerusalem gi muolo, kuwachonigi ni gisetieko ndalogi mag tuech, kendo ni osekumgi moromo. Ruoth Nyasaye osekumogi nyadiriyo kuom richogi duto.” Dwol moro kok niya, “Losuru ni Ruoth Nyasaye yo e thim. Losuru ni Nyasachwa ndara mopie e piny motwo. Hohni duto nobugi kendo gode duto nopie. Yore motimo gogni bende nobed maler, kendo kuonde motimo gode nobed pewe. Eka duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nofwenyre, mi ji duto nonene kaachiel, nimar Ruoth Nyasaye owuon ema owacho kamano.” Dwol moro wacho niya, “Ting’ dwondi iwuo.” To moro dwoko ni, “Ere gima dawachi?” “Wach niya, ‘Dhano ka dhano chalo gi lum, kendo berne duto chalo gi maua manie pap. Lum ner, kendo maua two, ka much Ruoth Nyasaye okudhogi. Chutho, dhano chalo gi lum. Adier, lum two, maua bende ner, to wach Nyasachwa to osiko nyaka chieng’.’ ” In mikelo ni Sayun wach maber, idh wi got mabor, kendo ikogi matek. Ee, in mikelo ni Jerusalem wach maber, ting’ dwondi, ikogi matek ka ok iluor, kiwacho ni miech Juda niya, “Eri, Nyasachu ni ka.” Ng’euru ni Ruoth Nyasaye biro gi teko. Obiro loyo piny gi tekone maduong’ neuru, obiro gi joge mogonyo e lweny ka wuotho e nyime, ka gik moyako. Ochalo jakwath ma sembo jambe, koting’o nyirombe e bade, kendo oriwogi e kore, kotelo ni mago man gi nyithindo, kotero modho. En ng’a mane opimo pi nembe e chuny lwete, kata mane opimo duong’ mar polo gi lith lwete? En ng’a mane opimo lowo duto manie piny, kata mane opimo gode madongo gi matindo e ratil mak mana Ruoth Nyasaye? Ere ng’at ma oseng’ado ni Ruoth Nyasaye rieko, kata mosechung’ e dire ka puonje? Bende Ruoth Nyasaye osedwaroe rieko moro kuom ng’ato, kata dwaro ni mondo ng’ato opuonje adiera kod yore mabeyo? Ooyo, ok osetimo kamano, nikech ogendini duto mag piny ok gimoro kipimo kode. Giromre mana gi pi maton kaa e dapi, kata ka buru momoko e ratil. Adier, chulni gi dhonembe duto yotne mana ka muya! Yien duto manie piny Lebanon, kaachiel gi le duto man kuno, ok nyal romo timonego misango miwang’o pep. Ogendini duto ok gimoro e nyime. Okwanogi ka gik manono ma onge tich. En ng’a ma dipim gi Nyasaye? Koso ang’o ma diwachi ni chal kode? Dochal gi kido ma ng’ato ochueyo, kendo ma jatheth dhahabu obawo gi dhahabu, mi othedhone thiwni mag fedha koso? Koso dochal gi yien maber ma ok tow ma ng’ato oyiero, mi oluongo japecho molony mondo olosnego kido mopa ma ok nyal podho? Donge ung’eyo, koso pok uwinjo, ni Nyasaye obet e polo malo, kendo ni joma odak e piny chalone mana dede. Ok osewachnu kamano chakre chon? Koso pok uparo nyaka ne chue piny ni en ema ne oyaro polo mana ka pasia, kendo ogure mana ka hema midakie? Odwoko ruodhi gi jotelo duto piny, mi lokre gima nono. Ka okudho muya kuomgi, to giner, mi kalausi dhi kodgi mana ka mihudhi, nimar gichalo gi kodhi mokom machiegni, ma tiendegi pok ochwowo lowo. Ng’ama Ler penjo niya, “To koro en ng’a ma duporago? Koso ere ng’ama dirom koda? Ting’uru wengeu malo e polo, mondo upar ane ng’ama ne ochueyo gigo duto. Donge en mana Jal mane otelo ni oganda mar sulue, ka oluongo moro ka moro gi nyinge, mana ka gima en jaduong’ lweny motelo ni jolwenje? Tekone maduong’ malich omiyo onge kata mana sulue achiel ma ok ochung’ kare. Un jo-Israel ma nyikwa Jakobo, ere gima omiyo ung’ur, kuwacho niya, “Ruoth Nyasaye ok ne yorewa, kendo ok ong’adnwa bura maber”? Donge ung’eyo, koso pok uwinjo, ni Ruoth Nyasaye ma Nyasaye mochwere, kendo ma Jachuech piny malichni duto, ok ol, kendo ok nyosre? Parone tut, ma odhiero dhano ng’eyo. En ema omiyo joma ool teko. Adier, omedo muya ni joma tekogi orumo. Joma tindo nyalo ol, mi nyosre, kata mana yawuowi mopong’ bende nyalo chwanyore, mi podhi. To joma ogeno kuom Ruoth Nyasaye, tekogi noduogi. Ginihu ka ongo, mana ka gima gin gi buombegi, kendo giniringi, to ok giniol, bende giniwuothi, to tekregi ok norum. Un pinje mae dhonembe, kod chulni chikuru itu, ka uling’ thi e nyima. Ogendini mondo obi abia! Gibi abia machiegni mondo giwuo ane. Waduto wanadonj kaachiel kama ing’adoe bura. Ng’at moa yo wuok chieng’, ma locho kamoro amora modhiye cha, ere ng’ama okele? Koso en ng’a moketo ogendini e lwete, kendo miyo oloyo ruodhi mi onyon piny? Okeyogi gi liganglane mana ka buru, kendo oriembogi gi asere, mana ka mihudhi ma yamo tero. Olawogi koriembogi matek mana ka gima ohuyo, to en okadho maber mak ohinyore. To koro apenjo ni, mano en tij ng’a? Koso en ng’a mamiyo mago duto timore? En ng’a mamiyo tienge luwore nyaka ne piny chakre? En mana an, Ruoth Nyasaye. An ema akwongo, kendo anie nyamgiko. Pinje mae dhonembe kod chulni osewinjo wachno, modoko maluor, kendo ji duto kirni, chakre tung’ piny nyaka tung’ piny. Ng’ato ka ng’ato konyo wadgi, kendo jiwe, kawacho ni mondo obed gi chir. Kamano japecho jiwo jathedh dhahabu, kaloso nyasaye manono, kendo jal matiyo gi nyundo jiwo jal ma goyo musmal kawacho ni tich riwo nyinyo osetim maber. Eka oguro nyasaye manonono gi musmal mondo kik oyiengni. To un jo-Israel jotichna, aseyierou, mi agolou e giko piny kuonde mane untie. Adier, un nyikwa Jakobo ma aseyiero, kendo ma koth Ibrahim osiepna, ne aluongou mondo ua kuonde maboyo. Aseluongou ni jotichna, kendo aseyierou ma ok awitou. Kik uluor gimoro nikech an kodu. Kik kibaji gou, nimar an e Nyasachu. Amiyou teko, kendo akonyou, bende asirou gi bada ma korachwich ma alochogo. Koro neuru! Jogu duto ma mon kodu wigi biro kuot, mi gidhier nono. Adier, jogo duto ma kedo kodu norum mi lal nono. Unudwar wasikugo, to ok unuyudgi. Chutho, jogo mane kedo kodu ok nobed gimoro kata matin, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu ema amako badu ma korachwich, kendo awachonu niya, “Kik ubed maluor, nimar an ema akonyou.” In oganda Jakobo, in kudni akuda, to kik ibed maluor. Yaye, in Israel ma onge ndhathe, kik kibaji goyi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Neuru! Abiro miyo uchalo gi gir diemo ngano manyien ma lekene bitho. Unumuk gode madongo gi matindo, kutoyogi matindotindo, mi gilokre mihudhi. Unupiedhgi mi yamo notergi mabor, kendo kalausi nokegi. To un to unubed mamor, nikech Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler mar Israel. Joma odhier kod joma chandore manyo pi, to ok ginwang’, omiyo dwondgi otwo nikech riyo, to an Ruoth Nyasaye abiro dwoko kwayogi. Adier, an Nyasach Israel ok najwang’gi. Abiro miyo aore wuogi kuonde motwo motimo kwoyo, kendo sokni tuchi e holni. Bende abiro miyo yewni bedi e piny motimo ongoro, mi pi bubni e piny motwo. Abiro pidho yien mopogore opogore kuonde motwo, mondo ji duto one kendo ong’e ni, Ruoth Nyasaye, ma Ng’ama Ler mar Israel ema osetimo kamano. Ruoth Nyasaye ma Ruodh joka Jakobo wacho niya, “Biuru, uwach wachu ane. Nyisecheu mondo obi onyiswa ane gik matimore. Onego ginyiswa ane tiend gik mane osetimore. Nyiswauru ane gik mabiro timore e kinde mabiro, mondo wayie ni kara un nyiseche adier. Timuru ane gimoro, maber kata marach, manyalo miyo wang’eng’ mi wadhier nono. To en adier ni ok unyal gimoro, kendo gik mutimo onge tich. Bende ng’ato ang’ata ma kwanou ka nyisechene en raura ka un!” An to aseluongo ng’ato yo nyandwat ma yo wuok chieng’ mondo obi. En ng’at mabiro lama. Enonyon ruodhi mana ka lowo mimwonogo ot, kendo nonywasgi mana kaka jachuech nywaso lop agulu. En ng’a, mane okoro wachno, ni mondo wang’e? Koso en ng’a mane onyisowa chon ni wachno biro timore, mondo wayie ni en adier? Onge ng’ato mane ohule, kata mane owuoyo kuome. Adier, wecheu ne ok owinji kata matin. Ne asenyiso jo-Sayun chon ni, “Ero gibiro,” kendo ne aoro ni Jerusalem jaote materonigi wach maber. To kane arango nyisecheu, to ne ok aneno moro manyalo dwoko penjona. Neyeuru kaka gin gik manono. Gimoro amora ma gitimo onge tich. Nyisechego gin mana yamo makudho! Neuru! Ma e jatichna ma atayo. En ng’at ma aseyiero, kendo ma chunya morgo. Aseketo roho mara kuome, omiyo obiro kelo adiera ni ogendini. Ok nokogi, kata nduru ok nogo, dwonde bende ok nowinji e yore. Kata mana odundu motore ok notur mi owiti ka gima nono, bende ok nosim kata mana taya maliel marachrach, to enong’ad bura mana gi adiera. Ok nochwanyre kata chunye ok nonyosre to enokel adiera e piny, kendo pinje manie dhonembe rito mondo chikne obi. Ruoth Nyasaye mane ochueyo polo mi oyaro, kendo ochueyo piny gi gik mangima duto mantie, mi ochiwo muya ni joma odakie kod gik moko duto mangima, wacho kama: “An Ruoth Nyasaye, aseluongi ni mondo itim gima kelo resruok. Asemako lweti mondo ariti, kendo anami ibed ng’at ma kelo singruok e kinda gi ji, mondo iyaw wenge muofni kendo igol joma otue e mudho kuma gidakie. An e Ruoth Nyasaye, kendo mano e nyinga. Ok ayie mondo duong’ ma imiya omi nyasaye moro machielo, bende ok ayie mondo pak mipakago opakgo gik ma opa. Neuru kaka gik mane akoro osetimore. To koro anyisou gik manyien ma biro timore. Adier, ahulonugi kapok gitimore.” Weruru ni Ruoth Nyasaye wer manyien, kupako nyinge e piny duto. Un mukwang’ e nam, pakeuru kaachiel gi gik manie nam. Thim, kod mier man kuno, mondo obed mamor, kaachiel gi kuonde dak mag jo-Arabu ma Kedar. Un joma odak Sela, koguru gi mor ewi gode. Un duto mudak e dhonembe gi chulni, pakeuru. Kamano ji duto mondo omi Ruoth Nyasaye duong’. Ruoth Nyasaye biro wuok oko ka thwon maratego. Enobed gi mirima mager mana ka jalweny, kendo enokogi ka ogoyo sigich lweny, mi olo wasike. An Ruoth Nyasaye, aseling’ kuom ndalo mang’eny, ka abedo gi kue, kendo ka aterora mos, to koro abiro ywak ka dhako ma muoch kayo, ka aomo chunya, kendo agamo yueyo. Anatiek gik moko duto manie gode, ka amiyo gik mang’ich duto man kuno two. Anami aore lokre kuonde motwo, kendo adwon yewni duto. Bang’e anatel ni muofni e wuodhgi, ka amiyo giluwo yore ma ok ging’eyo. Mudho ma giwuothoe analoknigi ler, kendo anarie yore mobam ma giluwo. Mago duto natim mak ok aweyo moro mak atimo. To joma ogeno mana kuom gik mopa, ma luongo gik maket ka nyisechegi, noyud wichkuot, kendo nodwok chien. Un joma itgi odino, koro winjuru! Yaye un muofni, ranguru mondo unen! Ere muofu maloyou, un jo-Israel jotichna? Kata ere ng’ama ite odino moloyou, un jootena ma aoro? Koso ere muofu maloyou un joma atimogo singruok mar kue, kata ma ite odino maloyou un jotich Ruoth Nyasaye? Useneno gik mathoth, to ok udewgi. Un gi it, to onge gima uwinjo. Ruoth Nyasaye noneno ni ber mondo chikne obed gi duong’, mondo adierane olandre. To kata kamano jogi gin joma oyaki, kendo oter e tuech. Giduto gisenyumore e obadho mokunynigi, mi gilal e ut tuech. Omakgi, mi odhi kodgi mana ka gima gin gik moyaki, ma onge ng’ama nyalo resogi, kata wacho ni mondo odwokgi. Un joma nyalo winjo wach, chikuru itu uwinji. Ee, chakre kawuono, chikuru itu. En ng’a, mane ochiwo jo-Israel ma nyikwa Jakobo e lwet joyeko? Donge en Ruoth Nyasaye? Ne giketho e nyime, mi gitamore luwo yorene, kendo gidagi rito chikne. Mano ema omiyo noolo mirimbe mager kuom jo-Israel, kokelonigi lweny maliet ka mach. Ne olworogi gi mach koni gi koni, to ne ok giwinjo tiend kumno. Adier, ne orewogi, to kata kamano ne ok gidewo. Un jo-Israel ma nyikwa Jakobo, Ruoth Nyasaye mane otimou oganda wacho kama: “Kik ubed maluor nikech asewarou. Aseluongou gi nyingu, omiyo un joga awuon. Ka ukadho e pige matut, to an kodu. Adier, ka ng’ado aore, to ok giniteru, bende kata ka uwuotho e mach mang’ang’ni to ok unuwang’, nimar an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, ma Ng’ama Ler mar Israel, kendo ma jaresu. Achiwo Misri gi Ethiopia kod Seba mondo awarugo. Akwanou ka gima nengone tek, bende un joma ogen, ma ahero, omiyo achiwo pinje moko mondo awarugo. Adier, achiwo jomoko nono mondo aresgo ngimau. An kodu, omiyo kik ubed maluor. Abiro chokou, ka agolou yo wuokchieng’ gi yo podho chieng’, kaachiel gi nyithindu. Abiro wacho ni jo-nyandwat ni mondo oweu. Jo-milambo to abiro nyiso niya, “Kik ugeng’nigi, to keluru yawuota gi nyiga, kugolo kuonde maboyo. Adier, kelgiuru kugologi e tung’ piny koni gi koni. Chutho, keluru ji duto ma iluongo gi nyinga, ma asechueyo, kendo asetimo oganda. Gin joma asechueyo, mondo ayud duong’. Keluru jogo. Gin joma nigi wenge, to ok nyal neno. Bende gin gi it, to ok ginyal winjo. Ogendini duto mondo ochokre kaachiel. Ere nyasachgi mane osekoroe gima kama, kata mosehuloe gimoro ka pok otimore? Weuru gikel joneno mondo onyis ane gik mane gitimo, mondo gilo bura, ka wachgi en adier. To ka ok ginyal, to koro, An Ruoth Nyasaye awacho kama: “An to an gi joneno. Un jo-Israel e joneno maga, kendo jotichna. Aseyierou mondo ung’eya, kendo uket genou kuoma. Bende mondo ung’e ni an e Nyasaye. Nyasaye moro motelona ne pok obedoe, bende moro maluwa ok nobedie. An kende e Ruoth Nyasaye. Onge jawar moro mak mana an. An ema asekoro wach, kanyisou malong’o gik mabiro timore, to nyisecheu manono ok osetimo kamano. Un e joneno maga! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. An e Nyasaye ma ok lokre nyaka chieng’. Gima amako onge ng’ama nyalo kawo, bende gima atimo, onge ng’ama nyalo ketho.” Ruoth Nyasaye ma jaresu kendo ma Ng’ama Ler mar Israel wacho kama: “Aseoro oganda lweny mondo omonj Babulon nikech un, kendo abiro miyo jo-Babulon podh piny auma ka giringo, mi koko mar mor ma gigoyo lokre ywak. An e Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler, ma jachuechu, kendo ma Ruodhu, yaye Israel!” An Ruoth Nyasaye ema ne apogo nam, mondo yo obedie e kind pige mogingore madongo. Bende ne amiyo geche lweny kod farese odonjo kuno, kaachiel gi oganda lweny maratego, mong’ielore piny, ma ok nyal chako chung’ kendo. Adier, ne githo mana ka taya mosim. Koro awachonu niya, “Weuru keto chunyu e gik machon, kuparo gik ma osekadho. Koro adwaro timo gima nyien. Neuru, asechako time. Donge unene? Abiro loso yo e piny motwo. Adier, abiro loso yore e piny motimo ongoro. Le mae thim, kaka bwe kod udo nogona erokamano, nikech abiro kelo pi e piny motwo, mi alos yore e piny motimo ongoro, mondo joga moyier oyud pi mamodho. Gin ji mane atimo ogandana awuon, mondo oland weche ma miya duong’. To neyeuru ni, ne ok uluonga mondo akonyu, yaye joka Jakobo! Useol koda, A Israel! Ok usetimona misengni miwang’o pep mag rombe, kendo ok usemiya duong’ kutimona misengni mamoko. To ok asechandou mondo utimna misengni mag cham, bende ok asemiyou ting’ mapek, ka adwaro ni mondo uwang’na ubani. Ne ok ung’iewona niang’ gi pesau, kata dhila gi boche mag misengniu, ne ok udhila. To ne utura mana gi richou, kendo ne uola mana gi timbeu mamono. An kende e jal ma rucho richou oko, mi ok chak par kendo, nikech mano e gima ahero timo. Parnauru gik mane otimore chon, mondo wapim wach kaachiel. Wachuru wecheu ane, manyiso ni uonge gi ketho. Kwaru mokwongo ne otimo richo, kendo jonabiu ne opiem koda. Jodongu bende ne omiyo Hekalu mara odoko mogak. Mano omiyo ne ajwang’o jo-Israel ma nyikwa Jakobo mondo otieki, mi yud wichkuot. “Koro winjauru un jotichna ma nyikwa Jakobo. Chikuru itu un jo-Israel, oganda ma aseyiero. An Ruoth Nyasaye ma jachuechu, kendo ma jakonyu, mane olosou chakre e ich, awacho kama: Un joka Jakobo jatichna, ma bende aluongo ni jo-Jeshurun, kik ubed maluor, nikech abiro kelo koth mang’eny e lowo motwo mobaro okak. Bende abiro olo rohona kuom kothu, ka aguedhogi. Ginidongi mana ka lum man kama ng’ich, kata ka yien manie bath aora. Ng’at moro nowach niya, ‘An ng’at Ruoth Nyasaye.’ To machielo nowach ni en nyakwar Jakobo. Ng’at moro to nondik nying Ruoth Nyasaye e lwete, kendo noluongre gi nying Israel.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Ruodh jo-Israel kendo jawargi, wacho niya, “An e mokwongo, kendo an e mogik, bende onge Nyasaye moro mak mana an. To ka ng’ato paro ni rom koda, to mondo ochung’ ane owach kamano. Onego ohul gik manyalo nyiso ni owacho adiera, nikech kane ginyalo koro gik mane otimore chon, to kara nyaka bed ni ginyalo hulo gik ma koro eka biro timore! Kik ubed maluor, bende kik chunyu nyosre! Donge ne anyisou chon ni gima kama biro timore? Adier, ne ahulo wachno, kendo koro ubedo joneno maga! Bende nitie Nyasaye moro machielo, ma ok mana an? Ooyo, ok ang’eyo Jachuech moro machielo.” Joma loso nyiseche manono gin joma nono oloyo, kendo gik ma giherogo ok kony gimoro. Joma lamogi olokore muofni, kendo ok ging’eyo gimoro, omiyo wigi nokuodi. Ka ng’ato oloso nyasaye manono gi bao kata gi chuma to oketho tekre kayiem, nikech joma ogeno kuomgigo biro yudo wichkuot. Bende joma olosogi gin mana ji, ma ok Nyasaye. Koro weuru gichokre giduto mondo gichoma tir ane, mak kihondko bi makogi, mi giyud wichkuot maduong’. Jatheth ema chwako chuma e mach, eka ogoye gi nyundo mondo othedhe kaka odwaro. Olose gi muche duto, mi obed mool, ka kech ohewe kendo riyo oloye. Japecho to pimo bao gi tol, kendo oketo alama kuome, eka opaye gi koyo, kendo olose maber e kido mar dhano, mana ni mondo ochunge achunga e od lemo! Ng’ato nyalo pidho yiend sida, kendo koth miyo yien-go dongo, mondo bang’e obed gi yien ma okonyorego. Kata onyalo yiero yath moro maber e bungu, mi otong’. Dir yadhno omoko mach mondo oo, to dire moko ochwakogo chiemo. Moko to olosogo nyasaye molamo kokulorene piny. Adier, dir yadhno konchiel to ochwako, kendo obuloe ring’o mondo ocham, moyieng’. To bende ooyo majno, kowacho niya, “Ero! Awinjo maber, kendo denda yudo liet.” Bang’e bath yadhno modong’ to opayo, kendo olosogo nyasaye, mokulorene nyaka e lowo, kendo olamo, kowacho niya, “Resa, nimar in e nyasacha!” Joma kamago ok ong’eyo gimoro, bende ok giwinj tiend gik moko. Wengegi odinore ma ok ginyal neno, kendo chunygi thanythany ma ok ginyal fwenyo tiend gimoro. Ng’at machal kamano onge gi paro kata rieko ma onyalo penjorego kende niya, “Bath yadhni konchiel ne achwako, mi atedogo makati. Bende asebuloe ring’o mi achamo, to koro ere kaka dalok dire konchiel modong’ bed nyasaye? Koso ere gima omiyo onego akulra piny, kalamo mana osiki motong’ mar yath?” Ng’at ma kamano chamo mana buch kendo! Parone mofuwo osewuonde, mowite. Omiyo oonge gi rieko monyalo parogo ni gima oting’o e lweteno ok en gima adier. “Parieuru mago duto un nyikwa Jakobo. Adier, un jo-Israel, paruru ane, nimar un jotichna, omiyo kik wiu wil koda. Aserucho richou, mi oduono mana ka ong’ueng’o. Ee, asekeyo timbeu mamono mana ka boche polo. Duoguru ira, nikech asewarou.” Koguru gi mor un polo, nimar Ruoth Nyasaye ema osetimo kamano. Un kuonde matut moloyo mag piny, gouru mahu gi mor, kendo un gode kaachiel gi bunge kod yien, weruru wende locho, nikech Ruoth Nyasaye osewaro jo-Israel ma nyikwa Jakobo, komiyogo nyinge duong’. Ruoth Nyasaye ma jawaru, kendo mane ochueyou e ich, wacho kama: “An e Ruoth Nyasaye mane ochueyo gik moko duto. Ne ayaro polo awuon, kendo ne aloso piny kenda. Ang’eyo jonabi mag miriambo kaachiel gi ranyisigi, bende akuodo wi ajuoke. Adwoko weche joma riek chien, kamiyo riekogi lokore gima nono. To weche ma jotichna okoro, amiyo timore, kendo achopo gik ma jootena ochano. Awuoyo kuom Jerusalem ni, ji nochak odag kuno kendo, mi achak alos kuonde mokethore duto kuomgi. Nam matut, to awachone niya, ‘Duon! Abiro miyo aoreni two kururu.’ To Kuros anyiso niya, ‘Ibiro bedo jakwadha, kendo ibiro timo gik moko duto ma adwaro, kigolo chik mondo ochak oger Jerusalem, mi chak ket mise mag Hekalu kendo.’ ” Ruoth Nyasaye wacho ni Kuros, ruoth moseyiero niya, “Asemako lweti ma korachwich mondo ilo ogendini manie nyimi, kendo iketh teko mag ruodhi, mi iyaw dhorangeye gi dhoudi ma onge kata achiel ma nodong’ ka ochiegi. An to anatel nyimi mondo apie gode mogangore. Anatur dhorangeye molos gi mula, kendo nang’ad lodi mag nyinyo. Anamiyi mwandu mopandi e mudho, kendo mokan kuonde mopondo, mondo eka ing’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, ma luongi gi nyingi. Aseluongi gi nyingi mana nikech jo-Israel ma nyikwa Jakobo, ma jotichna ma aseyiero. Adier asemiyi nying maduong’, kata obedo ni ok ing’eya. An e Ruoth Nyasaye, kendo moro onge. Adier, onge Nyasaye moro mak mana an. Kata obedo ni pok ing’eya, to abiro miyi teko, mondo ji man yo wuok chieng’ gi yo podho chieng’ ong’e ni onge Nyasaye moro mak mana an. Achueyo ler, kendo achueyo mudho. Akelo gueth, to masira bende an ema akelo. An Ruoth Nyasaye ema atimo mago duto.” Un polo, lwaruru piny, mondo tim makare ochwe ka koth, mi piny nyag olemb warruok, kendo tim makare bende omedre. Mago duto, an Ruoth Nyasaye ema achueyo. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto wacho niya, “Mano kaka ng’at mapiem gi jachuechne none malit! Ere kaka agulu dipiem gi ng’ama chueye? Bende lowo dipenj jachuech ni ere gima ochueyo? Koso gima osechue diwach ni jachuech niya, ‘Ikia tich’? Bende nyathi ma koro eka icholo diwach ni wuon gi min ni, ‘Ang’o munywoloni?’ ” An Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler kendo ma Jachuech Israel awacho kama: “Bende duhedhru penja gimoro kuom nyithinda, kata nyisa gima onego atim? An ema ne achueyo piny, mi aketoe dhano. Ne ayaro polo gi lweta awuon, mi achiko gik moko duto mantie mondo oliel. An ema aseting’o Kuros malo mondo okel resruok, kendo abiro rieyo yorene tir. Enochak oger dalana, kendo nogony joga mane oter e tuech, mi bed thuolo, to ok nikech ichule gimoro, kata nikech imiye asoya.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jotich mag Misri gi joohala mag Nubia kod jo-Sabea ma roboche nobed e bwo lochu, mi lokre wasumbu. Adier, ginibi iru kotuegi gi nyororo, mi gikulrenu ka gimiyou duong’, kendo ka giwacho niya, ‘Chutho Nyasaye ni kodu, kendo Nyasaye moro onge. En kende e Nyasaye.’ ” Adier, in Nyasaye mapondo, A Nyasach Israel ma Jawarwa! Ji duto mapiem kodi piny ochamo kendo ogore nyang’eng’o. Joma payo nyiseche manono lal nono ka wigi okuot. Jo-Israel to Ruoth Nyasaye noresi gi resruok mosiko. Piny ok nochak ochamgi, kata ok ginichak gigore nyang’eng’o kendo nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye ema ne ochueyo polo, kendo oloso piny moguro motegno. Kane ochueye, ne ok oweye chwangla, to nolose mondo ji odagie. En ema owacho kama: An e Ruoth Nyasaye, kendo onge Nyasaye moro. Ok awuo ling’ling’, kama opondo e piny motimo mudho, bende pok awacho ni joka Jakobo ni mondo okwaya gima ok asechano ni abiro miyogi. An Ruoth Nyasaye awacho adier. Ahulo mana gik ma ratiro. Chokreuru usud machiegni, un joma otony e ogendini. Mano kaka ufuwo, un joma ting’o nyiseche molos gi yien, kendo malamo nyasaye ma ok nyal reso ji. Biuru, uwach wachu ane, ka upenjoru ng’ato gi ng’ato. En ng’a mane okoro ni Kuros biro locho kamano? Koso en ng’a mane owacho chon ni gigo biro timore? Donge ne en mana an, Ruoth Nyasaye? Onge nyasaye moro mak man an, man gi loch, kendo manyalo reso ng’ato. Ooyo, onge moro mak mana an. Un ogendini manie tung’ piny gi tung’ piny, genuru kuoma, mondo uyud resruok, nimar an e Nyasaye, kendo moro onge. An Nyasaye mangima asekuong’ora! Adier, gima owuok e dhoga en adier, kendo ok nyal lokore. Asesingora ka awacho niya, “Ji duto nogona chonggi piny, kendo ng’ato ka ng’ato nokuong’re ni biro luwa.” Ji nowach niya, ‘Ruoth Nyasaye kende ema nigi teko, kendo ema miyo ji locho. Ji duto mapiem kode nochung’ e nyime ka wigi okuot. Nyikwa Israel duto nolochi kendo noyud duong’, mana nikech Ruoth Nyasaye.’ Nyiseche Babulon ma Bel gi Nebo okulore piny ka luoro omako. Yande ji ting’ogi ating’a ka miyogi duong’, to koro kenje gi jamni ema oting’ogi, ka gilokore ting’ maturo jamni mool! Adier, nyisechego okulore ka luoro omako. Ok ginyal konyo joma lamogi, to gin giwegi ema iting’ogi, kiterogi e tuech! Winjuru, un joka Jakobo, ma aseting’o nyaka ne nywol. Ee, chikuru itu un jo-Israel modong’, ma aseting’o nyaka ne a e ich. Kata ka udoko moti, to pod an e En. Adier, kata ka wiu oti lwar, to pod nating’u ating’a. Kaka asechueyou, e kaka abiro ting’ou. Ee, pod abiro ting’ou kendo resou. Uparo ni achal gi ng’a? Koso en ng’a marom koda? Dupima gi nyasaye ma dhano loso koso? Joma dwaro nyasaye machal kamano kawo dhahabu mang’eny, kendo pimo fedha e ratil, eka gindiko jatheth mondo olosnigigo nyasayeno. Bang’e gilame ka giriere piny e nyime. Giting’e e gokgi ka gitere dala, kendo girenje piny, mi ochung’ achung’a kanyo ma ok ong’ingni. Kata ka ng’ato kokne matek manade, to ok onyal dwoke, bende ok onyal rese e chandruok. Paruru wachno, mondo utang! Yaye, un joma piem koda, paruru wachno e chunyu. Kik wiu wil gi gik mane otimore chon, nimar an Nyasaye, kendo onge moro. Adier, an Nyasaye, kendo onge moro marom koda. Anyiso giko mar gimoro mana e kinde ma ochakoree. Nyaka nene asebedo ka ahulo gik ma pok otimore, ka awacho niya, “Gima awacho nyaka timre. Omiyo abiro timo gimoro amora ma adwaro.” Aluongo ng’ato e piny mabor mondo otim gima adwaro. Obiro biro kaka winyo mager, koa yo wuok chieng’. Asewuoyo, kendo abiro timo kaka asewacho. Adier, asechano gima adwaro timo, kendo abiro timogo mak orem. Winjauru, un joma chunygi tek, ma paro ni resruok pod bor. Akelo resruok mara machiegni. Ok en mabor ngang’! Adier, kony ma akelo ok bi deko. Anares ji Sayun, mondo jo-Israel mamiya duong’ oyud konyruok. In Babulon, dala ma pok olo, bed piny e lowo. Ee, in dala maduong’ mar jo-Kaldai, we komlochni, ibed piny e buru. Ji ok nochak odendi ka gima in nyako ma dende yom, kendo mosedak e ngima maber! Kaw nyapong’ mondo ireggo, kendo igol kitamba ma iuomogo wang’i. Lony lawi mabor mirwako, mondo thochi odong’ nono king’ado aore. Dugi nonen, kendo wichkuot ma in go nonere e lela. Abiro chulo kuor, kendo onge ng’ama notama. Ng’ama Ler mar Israel ma Jawarwa, ma nyinge Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, owacho kamano. Yaye, dala maduong’ mar jo-Kaldai, bed kiling’ thi, kendo gumbi idhiyo e mudho mandiwa, nimar ok nochak oluongi ni min pinje mang’eny. Kane mirima omaka gi joga, ne ajwang’ogi ka gima ok gin joga awuon, mi aketogi e tekoni. Ne ok ikechogi, to ne iketo kum mapek koda ka kuom joma oti. Ne iwacho niya, “Abiro bedo ruoth nyaka chieng’.” To ne ok iparo gik mane isetimogo, kata gik ma gibiro kelo achien! Emomiyo koro winj wachni, in dala machalo nyako mohero ngima mamalo, kendo obet e kom loch ka ok dew gimoro, to wacho e chunye niya, “An kenda ema antie. Onge ng’at moro machielo marom koda. Ok nachal gi chi liel, kendo nyithinda ok notho ngang’.” To kata obedo ni iparo kamano, to piyopiyo nono gik moko ariyogo notimreni riat odiechieng’ achiel, mi inidong’ chi liel, kendo nyithindi bende notho. Mago duto notimreni, ma kata yiendi mang’enygo ok nokonyi. Ne iparo ni onge gima ditimi nikech timbeni mamonogo, mi iwacho niya, “Onge ng’ama nena.” To rieki mathoth ne owuondi, “An kenda ema antie. Onge ng’at moro machielo marom koda.” Kuom mano masira biro maki, kendo ok ning’e kaka dithiedhri. Adier, masira biro nyori, kendo ok ning’e misango minyalo geng’ego. Ee, masira biro poyi, mi tieki pep! Dhi adhiya nyime gi yiendi gogogo, misebedo kitiyogo nyaka ne ia e nyathi, mondo waneye ane ka digikonyi, kata di gibwog ji. Isechandori gi jogi mang’adoni rieko kuom ndalo mang’eny, to koro we jokor wach ma rango polo gi sulue, kendo manyisi gik mabiro timore due ka duego, otim ane chir mondo oresi, ka ginyalo! To winji, gichalo tiang’ ma mach wang’o. Ok ginyal kata mana resore gin giwegi e mach, kendo majno ok nobed mach maberber, minyalo bet bute kioyo. Kamano e kaka jathieth misechandorigo nyaka ne ia e nyathi biro bet. Moro ka moro nokwang’ kochiko yore owuon, kendo onge ng’ama noresi. Winjuru, un joka Jakobo, miluongo ni jo-Israel, kendo ma koth Juda. Ukuong’oru gi nying Ruoth Nyasaye, kendo ulamo Nyasach Israel, to ok ulame gi adiera, kata e yo makare, kata obedo ni upakoru ni un jo-Jerusalem, dala maler, ma nyinge en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kamano. Chon gi lala ne akoro gik ma koro osetimore. Ne ahulogi gi dhoga awuon. Bang’e ne atiyo piyopiyo nono, mi gitimore. Ne ang’eyo ni wiu tek ta, ka rwath ma ng’ute opong’, kendo ma pat wang’e tek ka lwanda. Mano emomiyo ne ahulonu gigo chon, ka anyisou kapok moro otimore, nikech dipo ka ng’ato kuomu owacho niya, “Nyasacha mane aloso gi chuma ema ne omiyo gitimore.” Usewinjo gima ne awacho, omiyo pareuru maber, eka ubiro yie ni en adier. To koro anyisou gik manyien ma pok ung’eyo, mosebet kopondo. Ne ok achueyogi chon, to achueyogi mana e sechegi. Ne ok uwinjogi chon, to uwinjogi mana kawuono, omiyo ok unyal wacho ni useng’eyogi. Chutho ne ok ung’eyogi, bende ne ok uwinjogi, nikech ne ok uyawo itu chon, nimar ne ang’eyo ni un joma andhoga ma ok nyal gen, kendo ma jopiem nyaka ne a e ich. Kar tiekou to ne aterora mos, mi ageng’o mirimba mana nikech nyinga gi duong’na. Asepwodhou, to ok kaka ipwodho fedha e mach. Ne atimo kamano nikech nyinga. Ee, mana nikech nyinga awuon, nimar ere kaka dayie mondo nyinga okethre? Ok ayie mondo duong’ ma imiya omi nyasaye moro machielo. “Winjauru un joka Jakobo. Ee, chikuru itu, un jo-Israel, un joma aseluongo. An e En. An e mokwongo, kendo an e mogik. Ne aketo mise mag piny gi lweta awuon, kendo ne ayaro polo gi lweta ma korachwich. Kane aluongogi to ne githinyore ka diemo wang’. Chokreuru un duto, mondo uwinji. Ere nyasachu moro mosehulo gima biro timore, kawacho niya, ‘Ng’at ma ahero ema nokum Babulon kaka adwaro, mi lo jo-Kaldai.’ An awuon ema asewacho kamano. Adier, an ema aseluonge, mi akele, omiyo gik mochano duto biro dhi maber. Suduru machiegni koda mondo uwinj wachnani: Nyaka nene pok asewuoyo ling’ling’. Chieng’ mane gigo duto chakore ne antie.” (To koro Ruoth Nyasaye oseora, kaachiel gi Roho mare.) Ruoth Nyasaye ma jawaru, kendo ma Ng’ama ler mar Israel, wacho kama: “An Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Apuonjou mondo uyud konyruok, kendo atelonu e yo ma onego uluw. Dine bed ni uwinjo chikena, to hapu domol ka aora, kendo pok muyudo kuom timu makare dotiak ka pi nam. Nyithindu gi nyikwau dobedo mang’eny ka kuoyo mokadho akwana, kendo nyingu ok dong’ad oko, kata ok doruchi e wang’a.” Wuoguru ua Babulon! Ee, ringuru ua kuom jo-Kaldai! Wachuru ni, Ruoth Nyasaye ema osewaro joka Jakobo jotichne. Nyisuru wachno, kuwer gi mor mar loch, kendo kulande e tung’ piny gi tung’ piny. Kane otelonigi e thim, to riyo ne ok oloyogi, nikech ne omiyo pi owuok e lwanda. Ee, nobaro lwanda, mi pi obubnie. Ruoth Nyasaye owacho ni, “Joricho onge gi kue.” Winjuru, un joma odak e dhonembe kod chulni. Chikuru itu, un ogendini man kuonde maboyo. Ruoth Nyasaye noluonga kapok onywola. Adier, noluonga gi nyinga kapod an ei mama. Ne opiago lewa, modoko liganglane mabith, kendo ne opanda e tipo mar lwete. Ne otima asere moywe maler, kendo ne opanda e olalone. Ne owachona niya, “In e jatichna, in Israel, oganda ma biro kelona duong’.” Kamano ne ayudo duong’ e nyim Ruoth Nyasacha, kendo ne odoko tekra. Chon ne awacho ni asetiyo matek kayiem nono, kendo ni aseketho tekra to onge gima ayudo. To kara Ruoth Nyasaye biro ng’ado bucha kare, kendo pokna mana ni e lwete. Koro Ruoth Nyasaye mane ochueya ei mama mondo abed jatichne kendo adwok jo-Israel ma nyikwa Jakobo ire, wacho niya, “Tich dwoko jo-Israel ma nyikwa Jakobo mane oke en tich ma in jatichna ihingo. Kuom mano, abiro loki ler mar ogendini, mondo iter warruokna e tung’ piny gi tung’ piny.” Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler, kendo ma Jawar Israel, wacho ni ng’at ma ji charo, ma ogendini nyono gi tiendgi, kendo ma misumba jotend piny, niya “Ruodhi nochung’ni, ka ikadho. Bende jodongo nokulreni piny nikech Ruoth Nyasaye. En Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler mar Israel ma oseyieri.” Ruoth Nyasaye wacho kama: “Abiro dwoko kwayoni e kinde mowinjore. Adier, abiro konyi e ndalo mar resruok. Anariti mi achiwi ka ng’ama kelo winjruok e kinda gi ji, mondo ichak idwok piny kare, mi ipog ni ji puothe mojwang’. Awacho ni joma ni e tuech niya, ‘Auru, udhi.’ Mago manie mudho bende awachonigi ni, ‘Wuoguru mondo ji oneu.’ Giniyud chiemo kamoro amora ma gidhiye, kata mana e gode gi pewe duto motwo, mana ka gima gin rombe mikwayo maber. Kech ok nokagi, kendo riyo ok nologi, bende chieng’ marieny makech ok nomigi olo, nimar Jal ma oherogi ema notelnigi, ka terogi modho e soko ma pi bubnie. Anami gode duto lokre yore, kendo anabug yorena madongo duto maber. Neuru! Ginibi ka gia kuonde maboyo. Moko noa yo nyandwat gi yo podho chieng’, to moko noa e piny Syene yo milambo.” Un polo gi piny, koguru gi mor! Weruru wende locho, un gode, nimar Ruoth Nyasaye osekueyo chuny joge machandore, kendo obiro kechogi. Dala Sayun to wacho niya, “Ruoth Nyasaye osejwang’a. Adier, wi Nyasachwa osewil koda.” To wi dhako bende diwil gi nyathi mane odhodho? Koso wiye diwil adier gi wuode mane onywolo? Kata ka obedo ni wiye nyalo wil, an to wiya ok diwil kodi. Ne! Asegori e tat lweta, kendo ohingani osiko neno anena e wang’a. Jogo ma geri tiyo piyopiyo. Joma ne omuki mokethi, to ringo dhi! Ting’ wang’i malo mondo irang koni gi koni. Nyithindi chokore ka biro iri. An Ruoth Nyasaye mangima, akuong’ora niya, “Nyithindi nochal gi thiwni ma dhako rwako, kata ka law maber ma miaha rwakorego. Kata obedo ni okethi kendo miechi odong’ gundni kamano, to ibiro yudo ni idoko matin, ma ok nyal romo jogi dakie. Bende jogo mane okethi noriemb dhi mabor. Nyithindi mane omayi nosik kawachoni niya, ‘Ka eri diny ahinya, omiyo dwarnwa piny malach mondo wadagie!’ Bang’e inipenjri niya, ‘Ere kaka ne ayudo nyithindogi duto, to nyithinda duto ne omaya, mi adong’ maonge gi nyithindo? Adier, ne oriemb joga, mi oter e tuech. Koro en ng’a mane opidhogi, ka an to ne adong’ kenda kamacha? Koso ere kaka ne ayudogi duto?’ ” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Koro abiro chungo bendera kaka ranyisi mondo aluonggo ogendini mi gibiro kelo nyithindi ka giting’o e korgi kod e gokgi. Ruodhi mag ogendnigo, kaachiel gi mondgi ema nobed ka pidho nyithindigo. Ginikulreni piny, mi ginang’ buru manie tiendi. Eka ining’e ni an e Ruoth Nyasaye, kendo ining’e ni ng’ama ogeno kuoma ok noyud wichkuot. Bende dima ng’at maratego jok ma osemako? Koso dires joma ng’at makwiny otueyo?” An Ruoth Nyasaye to adwoko niya, “Joma otue nogol kata mana kuom ng’at maratego, kendo joma omaki bende nores kuom ng’at makwiny. Anaked gi jogo duto ma kedo kodi, mi ares nyithindi e lwetgi. Anachun joma thiri, mondo ocham ringregi giwegi, kendo anami gimer gi rembgi, mana ka joma divai makech omero, mi ji duto nong’e ni an Ruoth Nyasaye ema aresou. An Jawaru, ma Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto mar Jakobo.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Israel ma nyithinda, en adier ni ne ariembou nikech timbeu maricho, to bende nitie gima nyiso ni nariembou chuth, kaka ng’ato riembo chiege? Koso ng’ato nitie mane achiwoune? Ooyo, ne ang’iewou mana nikech timbeu mamono. Kuom mano, ere gima omiyo ne ok ayudo ng’ato, kane abiro iru? Koso kane aluongo, to ere gima omiyo ng’ato ne ok odwoka? Uparo ni bada chiek ma ok nyal warou, kata ni aonge gi teko ma daresugo? Ooyo, ka akok, to nam duono, bende aore lokore piny motwo, mi rech manie igi tho kendo dum marach nikech pi onge. Aloko polo doko marateng’ ti, mana ka gima aume gi pien.” Ruoth Nyasaye osemiya lep mar puonj, mondo ang’e kaka anyalo hoyo ng’at ma ojony. Opiago ita mabith gokinyi pile pile, ni mondo achik ita ka ng’at mipuonjo. Ruoth Nyasaye oseyawo ita, mi ok asetamora winjo wachne, bende ok aselokora mi aweye. Ne aloko dieng’eya ni joma goya, kendo nachiwo tika ni joma dwaro pudho. Wang’a bende ne ok apando kiyanya, kata king’udho kuoma olawo. To Ruoth Nyasaye biro konya, omiyo onge ayany moro ma nyalo hinya. Kuom mano aseguro wiya matek ka lwanda, ka ang’eyo ni ok nayud wichkuot, bende ang’eyo ni ng’at ma biro pogo wachna kare ni buta. Kuom mano, ng’at ma hedhore piem koda mondo obi waradi! Adier, ng’at ma dwaro kwero wechena mondo owuog ane! Ruoth Nyasaye ema biro chwaka. Koro ere ng’ama biro loya gi bura? Ooyo, mano ok nyalre! Giduto gibiro ti ka law, ma olwenda ochamo. Ere ng’ato kuomu moluoro Ruoth Nyasaye, kendo winjo dwond jatichne, bende ma wuotho kuonde motimo mudho, to ok ne ler kata matin? Ng’at ma kamano mondo ogen kuom Ruoth Nyasaye. Winjuru, un duto joma kudho mach, kendo moko meny, mi liel. Wuothuru awuotha e ligek mach musekudho kendo e meny ma usemokono! Gima ubiro yudo e lweta e ma; Ubiro rieru piny gi rem malit kutho. Winjauru, un duto joma ohero tim makare, kendo ma ogeno kuom Ruoth Nyasaye. Paruru lwanda mane ogolue. Ranguru bur mane okuny, mogoloue Adier, paruru Ibrahim wuonu, kod Sara mane onywolou. Kane aluongo Ibrahim, to ne en mana ng’at achiel kende. Bang’e ne aguedhe, mi amiye odoko oganda maduong’. An Ruoth Nyasaye naho chuny Sayun. Adier, anaguedh kuonde modong’ gundni, mi alok kuonde motimo ongoro bed ka Eden, puoth Nyasaye. Mor gi ilo, kaachiel gi erokamano kod wer mamit nopong’ Sayun. Winjuru un joga. Chikuru itu, yaye ogandana, nimar abiro golo chik, mi ami adierana bed taya ni ogendini. Adiera mara biro machiegni. Ee, resruok ma akelo nenore ratiro. Abiro rito ogendini gi bada motegno, kendo joma odak e pinje manie dhonembe gi chulni biro ng’iya ka gigeno ni abiro ritogi gi tekona. Ting’uru wang’u urang polo, nikech polo biro lal ka iro. Piny bende ranguru, nimar piny biro ti ka law, ka ji modakie tho ka lwang’ni, to resruok ma akelo nosiki, kendo teko ma awarogo ji ok norum. Winjuru, un joma ong’eyo tim makare kaka obet, kendo ma keto chunygi kuom chikna. Kik uluor achaya mag ji, kendo ayany ma giyanyougo kik gou kibaji, nikech ibiro tiekgi, mi girum, mana kaka olwenda tieko law. To an, teko ma awarogo ji nosiki nyaka chieng’. Adier, resruok ma akelo ok norum kuom tienge duto. A malo! A malo! Jiw badi motegno, A Ruoth Nyasaye. Jiwri kaka nijiwori chon e ndalo mokadho. Donge in ema nichwowo Ondieg Nam miluongo ni Rahab, mi ing’ado matindotindo? Donge in ema ne idwono pi ataro, mi iloko kuonde matut mag nam obedo yo, mondo joma owar okadhie? Kamano joma Ruoth Nyasaye osewaro noduog dala. Ginidonj Sayun ka gikok gi mor, kendo ka mor mosiko opong’o chunygi. Chutho, giniwuothi ka gimor kendo ka giil. To kuyo gi parruok nolal nono. An awuon ema ahoyou. Kuom mano, ere gima omiyo uluoro dhano adhana matho, kendo maonge ndhathe ka lumni? Ere gima omiyo wiu osewil gi Ruoth Nyasaye, ma Jachuechu, mane oyaro polo kendo ochueyo piny? Ere gima omiyo kibaji osiko ka goyou ndalo duto? Koso ang’o momiyo uluoro mirimb ng’at masandou kadwaro tiekou? Uparo ni mirimb ng’at ma sandouno to gima nade! Misumba ma tich turo ibiro gonyo machiegni. Ok enotho, mi odhi e Piny Joma Otho, kata mana chiemo bende ok nochandi. An e Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mamiyo nam gingore, mi apaka wuo. Nyinga en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Aseketo wechena e dhou, mi apandou e tipo mar lweta, ka ayaro polo, kendo ka aketo mise mar piny, bende ka awachonu, un jo-Sayun, ni, “Un e joga.” A malo! A malo, in dala Jerusalem. Ruoth Nyasaye osekumi malit ahinya komiyi kikombe ma mirimbe opong’o imadho. Adier, isemadho kikombe mamero ji, mi ilung’o. Kuom yawuowi duto ma isenywolo, onge kata achiel manyalo teloni, Adier, kuom yawuowi duto ma isepidho, onge kata achiel ma ditayi. Masiche ariyo osemaki. Achiel en kethruok piny, to machielo en tho mar kech kod lweny. To ere ng’ama nyalo hoyi, kendo duog chunyi? Ruoth Nyasaye okumo yawuoti gi kum mager. Ginindo e yore duto mana ka gima gimer, kendo mana ka le ma obadho omako. Emomiyo winji, in miseyudo masira, kendo imer, to ok gi kong’o. Ruoth Nyasaye ma Nyasachi kendo ma Ruodhi, ma chwako joge e bura, owacho kama: “Ng’e ni agolo kikombe mamero ji e lweti, mi ok nichak imethi e kikombe mar mirimbano, nikech aweyo kumi. To abiro kete e lwet joma sandi kendo thiri, mane owachoni niya, ‘Nind piny mondo wawuoth kuomi.’ Kamano ne inindo piny, mondo dieng’eyi olokre yo ma jowuoth luwo!” A malo! A malo, mondo ibed motegno, in dala Sayun. Rwak lepi mabeyoe moloyo, yaye Jerusalem, dala maler, nimar chakre kawuono, joma ok oter nyangu, kaachiel gi joma ogak, ok nochak odonj kuomi. In dala Jerusalem, machalo misumba moriere piny e lowo, a malo iteng’ri mondo buru oa kuomi. Adier, in dala Sayun, machalo nyako ma misumba, gony tonde motuego ng’uti. Ruoth Nyasaye wacho ni jo-Israel niya: “Ne ong’iewu, maonge gima ochul kuomu, omiyo koro ibiro warou maonge chudo moro.” Ee, Ruoth Nyasaye wacho kama: “Mokwongo, joga ne odhi Misri mondo odagie, to achien jo-Asuria nosandogi malit kayiem nono. To koro, en ang’o ma anenoni? Aneno ka joga okaw nono, maonge gima ochul. Joma ne omakogi goyonigi siboi, kendo odiechieng’ kodiechieng’ gitugo gi nyinga marach. To chieng’ resruok, joga nong’e nyinga. Gining’e ni kara en mana an ema wuoyo kodgi.” Mano kaka ji mor ka neno jaote makelo wach maber, ka wuotho ewi gode. Jaote wacho ni gik moko koro dhi maber, kendo olando wach resruok. Bende owacho ni jo-Sayun niya, “Nyasachu e ruoth kuonde duto.” Winjuru! Jorito mau nokog gi mor, nikech gibiro neno Ruoth Nyasaye gi wengegi, ka duogo Sayun. Un kuonde mokethore mag Jerusalem, koguru gi mor, nikech unuyud ka Ruoth Nyasaye osekecho joge, kendo owaro Jerusalem. Ruoth Nyasaye osenyiso tekone, mana e nyim ogendini duto ka neno, omiyo ji duto modak e tung’ piny koni gi koni none ka Ruoth Nyasaye reso joge. Wuoguru! Wuoguru ua Babulon, ka ok umulo gimoro mogak. Adier, un muting’o gik lemo, wuoguru Babulon chuth, kusepwodhoru maler. To ok unuwuog kurikni, kendo ok noriembu, nikech Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel ema biro telo nyimu, kendo en bende ema obiro dong’nu chien. Winjuru! Jatichna biro dhi nyime maber. Enoting’e malo, kendo nomiye duong’ mang’ongo. Kaka ne ji mang’eny obwok ka onene, nikech rem malit oloko wang’e, mi odoko gima ok chal dhano, e kaka ogendini mang’eny nobwogi ka onene, kendo ruodhi noling’ thi e nyime, nikech ginine gima ne pok giwinjo. En ng’a moseyie wach mwalando? Koso ere ng’ama Ruoth Nyasaye osenyiso tekone? Jatich Ruoth Nyasaye nodongo e nyime mana ka yath ma tiendene nie lowo motwo. Ne oonge gi chia, bende ne oonge gi duong’ moro, mane nyalo mako wang’wa, mi mi wahere. Ji ne ojare, kendo okwere. Ne ne ng’at ma neno chandruok, kendo mong’iyo gi rem. Adier, ne wajare, mi wakwane ka gima nono, ma, ka ng’ato oneno, to loko wang’e kucha. To eka tuochewa ema ne oting’o, kendo chandruokwa ema ne ture. Wan to ne waparo ni masira mane oyudono ne en kum mane Nyasaye omiye nikech richone owuon, to kara ne ochwowe mana nikech kethowa. Ee, ne osande nikech richowa. Sand mane oyudo ema kelonwa kue, kendo wachango nikech chwat mane ochwadego. Waduto ne waselal mana ka rombe, ka ng’ato ka ng’ato ochiko mana yore owuon, to en ema ne Ruoth Nyasaye oketo kuome richowa duto. Ne osande, kendo ne oyie mondo ochwade, to ne ok owacho gimoro, to noling’ thi mana ka rombo mitero kar yeng’o, kata ka rombo manie nyim joma ng’ado yiere. Kane osemake, mi ong’adne bura, ne okawe mi otere e tho, to onge ng’ama ne openjo gima omiyo inege. Adier, ne ogole oko e piny joma ngima nikech richo mag jowa. Ne en gi jamoko ka otho, kendo ne okunyne bur kama iyikoe joricho, to onge tim mahundu mane osetimo, kata miriambo mane osewuok e dhoge. To kata kamano ne en dwaro mar Ruoth Nyasaye ni mondo ogoye, mi kete e chandruok. Ka ochiwo ngimane mondo opwodhgo richo mag joma moko, to enone ka nyithinde dak aming’a, kendo gik ma Ruoth Nyasaye ochano nodhi maber nikech en. Bang’ chandruokne duto enone ler, kendo enong’e malong’o ni osetimo gima kare. Kaka jatichna en ng’at makare, omiyo en bende enomi ji mang’eny bedo joma kare, koting’o richogi. Kuom mano, anamiye pok kaachiel gi joma dongo, kendo enopog gik moyaki gi joma rateke, nimar ne ochiwore chuth, mi otho, kendo ne okwane kaka achiel kuom joricho, nikech ne oting’o richo ji mang’eny, kochung’ kar joricho e nyim Nyasaye. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Wer matek, in Jerusalem machalo gi dhako ma migumba mane ok onywol. Adier, kog gi mor, in michalo dhako ma pok muochh okayo, nikech dhako ma chwore oweyo nobed gi nyithindo mang’eny, moloyo dhako man gi dichwo. Med odi, obed maduong’. Adier, yar rageng’ mag hembi malach, bende tud tondene obed maboyo, kendo igur loyene obed motegno, nimar ibiro nya kuonde duto, kendo nyikwayi noma ogendini pinjegi, mi gidag e mier ma koro owe gundni. Kik ibed maluor, kata kik chunyi nyosre, nikech ok niyud wich kuot. Ndalo biro chopo ma wiyi nowilie gi wich kuot mane iyudo ka pod itin, kendo ok nichak ipar chandruok mane ineno kane idong’ chi liel, nimar Jachwechni e chwori! Nyinge en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Adier, Jawarni en Ng’ama Ler mar Israel, ma iluongo ni Nyasach piny ngima. Ruoth Nyasaye oseduoki ire, mana ka dhako mane oyudo osejwang’ ma chunye lit ahinya, Ruoth Nyasaye penjo niya, Bende ng’ato dijwang’ chiege mane okendo ka en wuowi adier? Chutho, ne ajwang’i kuom kinde manok, to koro abiro dwoki dala gi hera matut. Kane mirima ohinga, ne apandoni wang’a kuom ndalo matin, to koro asekechi gi ng’wono mochwere. An Ruoth Nyasaye ma Jawarni ema awacho kamano. Gik mosetimore miyo aparo ndalo mag Nowa. Kaka ne akuong’ora e ndalogo ni pi mane oimo piny ok nochak oime kendo, e kaka koro akuong’ora ni mirima ok nochak omaka kodi kendo, bende ok nachak adhawni. Kata da bed ni gode madongo lal nono, kendo gode matindo gol, to an herana ok nolal nono, bende singruok mar kue mane atimo ok nogol kuomi. An Ruoth Nyasaye ma kechoi ema awacho kamano. “Winji, in Jerusalem, dala mosandi, ma ahiti oyiecho, mi odong’ gunda kokuyo, maonge ng’ama hoyo. Abiro keto mise mari gi kite motegno, mi ageri gi kite mabeyo. Diriseni to abiro loso gi kite makwar, mi aket kite mang’ang’ni e dhorangeyeni, kendo ager ohingani gi kite ma nengogi tek. Ruoth Nyasaye ema nopuonj joma geri duto, kendo nyithindi nodhi nyime maber ahinya. Enogeri e mise mar tim makare, kendo inibed mabor gi kuonde mithiroe ji, omiyo ok nibed maluor, bende nibed mabor gi masiche, mi ok ginisud machiegni kodi. Ka ipo ni ng’ato omonji, to ok nakonye. Adier, ng’ato ang’ata momonji norum, nikech aheri. An ema achueyo jatheth ma chwako chuma e mach, eka othedhogo gi lweny. Bende an ema achweyo jolweny ma kedo gi gigo, ka kethogo gik moko. To koro onge gir lweny molosi ni mondo ohinyi, ma nohinyi, bende inilo buche duto modonjnie. Mano e pok ma jotich Ruoth Nyasaye yudo. Adier, mano e gueth ma asemiyogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Winjuru! Un duto, ma riyo oloyo! Biuru mondo umodhi. Un joma onge gi chiemo, biuru ung’iew chiemo ucham. Ee, biuru ukaw akawa divai gi chak nono, ma ok uchulo gimoro. Ere gima omiyo ung’iewo chiemo ma ok konyu, kuketho mwandu kuom gima ok nyal yieng’ou? Ka uchiko itu, mi uwinjo gima awacho, to ubiro chamo chiemo mabeyo, mi uwinj ndhath gima uchamo. Biuru ira mondo uchik itu ni gima awacho. Adier, winjuru wachna mondo ubed mangima. Eka abiro timo kodu singruok mochwere, ka asingora ni abiro herou gi chunya duto, kaka ne ahero Daudi. Ne akete mondo obed jaote ni ogendini duto. Ee, nakete jatelo kendo japuonj ji. Kamano un bende unuluong ogendini ma ok ung’eyo mondo obi, mi ogendini ma ok ong’eyou noring ka biro iru, nikech Ruoth Nyasaye ma Ng’ama Ler mar Israel, osemiyou duong’. Dwaruru Ruoth Nyasaye kapod kinde nitie minyalo yudego. Adier, ywagneuru ka pod en machiegni. Joma timbegi mono mondo owe timbegi maricho kod paro mochido. Onego giduog ir Ruoth Nyasaye mondo okechgi. Adier, onego giduogi ir Nyasachwa, nimar nong’wonnigi richogi duto. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Parou ok e parona, bende yoreu ok e yorena, nimar kaka polo bor moyombo piny, e kaka yorena bende boyo moyombo mau, kendo e kaka parona bende boyo moyombo parou. Bende kaka koth chue, kendo pe lwar, koa e polo, mi ok chak dog malo kendo, to miyo mana piny ng’ich, mondo cham otwi, mi thiew kendo nyagi, mi kodhi ma ichwoyo kod cham, bedie, e kaka wach mawuok e dhoga nochal, ok noduog ira ka pok otiyo tije, to enotim gima ne ochano, mi ochop ote mane aoree. Adier, unuwuog Babulon gi mor kod kue, kendo kuonde mukadhoe, gode madongo gi matindo nogo mahu gi mor. Yien duto mae thim bende nopam lwetgi. Kuonde ma koro pedo gi kudho nitie, yien mabeyo ema biro dongoe. Mano nomi Ruoth Nyasaye bedo gi huma ma ok nyal lal, kendo nobed rapar mosiko nyaka chieng’.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Rituru chik, kendo beduru gi timbe makare, nimar piyopiyo nono resruok ma akelo biro, mi timna makare nonere ratiro kolocho. Jal matimo kamano mak oweyo, kendo momako wechego ndalo duto, en jahawi. Adier, ng’at morito Sabato mondo kik kethie, bende ma ok tim gimoro marach, en jahawi. “Ng’at ma japiny moro moseyie kuom Ruoth Nyasaye kik luor, kawacho e chunye niya, ‘Adier, Ruoth Nyasaye biro poga kuom joge nyaka chieng’.’ Ng’ama buoch bende kik wachi ni, ‘An ok an gimoro, to an mana yath ma ok nyagi,’ nikech an Ruoth Nyasaye awacho kama: Joma buoch marito Sabato maga, kendo mayiero mondo otim gik ma adwaro, bende morito singruok ma asetimo kodgi, noyud gima ber moloyo yudo nyithindo. Giniyud rapar e oda kendo e ohingana. Adier, abiro miyogi nying’ mosiko, ma ok rum nyaka chieng’. “Kamano bende e kaka an Ruoth Nyasaye, awacho ni jopinje mamoko ma oyie kuoma ka lama, kendo ohero nyinga, bende mobedo jotichna morito Sabato mondo kik kethie, kendo morito singruok ma atimo kodgi. Awachonigi ni anakelgi e goda maler, mi ami gibed mamor e oda mar lemo, kendo nayie gi gik ma giwacho e kendona-mar-misango, kaachiel gi misengni ma gitimona, nikech noluong oda ni, Od Lemo mar ogendini duto.” An Ruoth Nyasaye machoko jo-Israel moke, awacho kama: “Ji duto mane odong’ mak ochoki, pod abiro dwoko dala.” Biuru mondo uchiem un le mae pap kod mae thim, nikech jotend Israel duto chalo gi jorito ma muofni, ma ok ne gimoro. Giduto gichalo gi guogi ma momni ma ok nyal gueyo. Gihero nindo ka giriere piny, ka gileko Adier, gichalo guogi mowuor ma ok yieng’! Gin jokwath ma ok ong’eyo gimoro. Moro ka moro dhi e yore owuon, kadwaro ohande kamoro amora monyalo yudee. Ng’ato ka ng’ato kuomgi wacho niya, “Biuru wamany divai kod kong’o makech, mondo wamadh, wamer. Kiny bende nobed maber mana kama, kata moloyo ma.” Ji makare tho, to onge ng’ama dewo. Bende joma oyie kuom Nyasaye iwito kucha, to onge ng’ama penjo. Adier, richo ema yueyo joma kare oko, to kata kamano, gidonjo kama okue. Giseluwo yo moriere tir, mi koro ginindo gi kue e kar yueyo mogik. To un nyithind ajuoga, biuru ka! Ee, un koth ng’at ma jaterre kod dhako ma jamganga, suduru machiegni! En ng’a, mujaro, kumoyone wang’u kendo kumilone lewu? Donge un nyithindo monywol e richo, ma koth miriambo? Uoworu gi nyiseche manono e tiend yien mang’ich duto, kendo uwang’o nyithindu ka misengni e hohni, kendo e kind lwendni maboyo. To in oganda Israel, kar dak mopogni ni e hoho motimo lwendni mapoth. Kuno ema itimoe misengni miolo piny ni nyiseche manono, kendo ema ichiwoe misengni mag cham. Iparo ni dawe mak asin gi gigo koso? Bende ewi got moro marabora e kama isedwanyorie. Kuno bende iseidhoe mitimoe misengni, kendo isechungoe nyisecheni manono e ng’e dhoudi kod e lemb dhoudi. Adier, iseweya mabor, mi ichalo nyako molonyore duk, kendo inindo e kitanda malach ma iseloso, ka itimo winjruok gi chwo, mana nikech mor mar nindo kodgi kaachiel, kidwanyori kodgi ndalo mang’eny ma ok kwan, ka dendi oowi. Ne iwirori gi modhi mondo ilomb nyasaye manono miluongo ni Molek, kendo ne ibukori gi poda mang’eny mang’ue ng’ar, mi ioro jooteni kuonde maboyo, koda ka e Pinje Joma Otho. Kata obedo ni ne iol gi wuoth mabor kamano, to ne ok iwacho niya, “Gima atimoni onge gi tiende.” Ne ineno ka tekoni oduogo, mi ok inyisori. To en ng’a ma iluoro ahinya, ma omiyo iweya, ma ok inyal para, kata mana rwaka e chunyini? Koso idagi luora nikech ne ineno ka aling’ aling’a, mi achalo ng’ama ok oneni? To koro abiro kwedo timni marach ma iparo ni berno! Nyisecheni manonogo ok nokonyi ka iywak. Adier, onge nyasaye moro amora ma noresi. Yamo notergi mabor giduto. Ee, kata mana muya matin nono nokudhgi, mi tergi mabor. To joma oloka kar konyruokgi nokaw piny, kendo goda maler nobed mwandugi. Bang’e unuwinj dwol ka wacho niya, “Buguru ndara. Bugeuru, kendo loseuru maber, kugolo gik moko duto ma dichwany joga.” Ng’ama Duong’ Moloyo, ma nyinge Ng’ama Ler, kendo mosiko nyaka chieng’ wacho kama: “Adak kama ler kendo man malo, gi joma chunygi obolore kendo muol, mondo aduog chuny joma muol, kendo ajiw teko mar joma obolore. Ok anabed kadhaw ndalo duto, bende ok anabed kakecho nyaka chieng’, nimar ka da bed ni atimo kamano, to ji duto mane achueyo ditho. Kuom kinde moko, ne akecho ka aneno ketho jo-Israel. Ne agoyogi ka mirima oloya, mi apandonigi wang’a, to ne giringo ka joneko, mi gidhi kuma gin ema gihero. Aseneno timbegi, to pod abiro mana changogi, mi aho chunygi, kendo amigi yueyo maber, bende anakue chuny jogi maywak.” An Ruoth Nyasaye awacho niya, “Kue mondo obedie ni joma ni mabor, kendo ni joma ni machiegni, nikech abiro changogi. To joricho chalo gi nam moduwore. Adier, gichalo mana nam ma ok nyal kue, ma pige olokore mana chuodho gi yugi.” An Nyasaye awacho niya, “Joricho onge gi kue.” Gouru koko matek mak uweyo, kuywak mana ka tung’. Huluru ni joga kethogi. Adier, nyisuru joka Jakobo richogi. Kata obedo ni gin joricho kamano, to pod gidwara pilepile, kendo gihero ng’eyo yorena, mana ka oganda ma timo gik makare, kendo ma ok oweyo chik Nyasaye. Gikwaya mondo amigi chike makare, kendo giwacho ni gimor ka gisudo machiegni koda. Gipenja niya, “Ere gima omiyo watueyo chiemo ka in to ok ine mano? Koso ang’o momiyo wasandore ka in to ok ine?” An to adwokogi niya, “Winjuru! Chieng’ ma utueyo chiemo, to utimo gik ma un uwegi ema udwaro, kendo jotichu ema uturo gi tich matek. Kuom mano tueyo chiemo ma utueyo, kelo mana miero gi lweny, kendo miyo ji goyo joma odhier adhong’. Emomiyo tueyo chiemo mutueyono, ok nomi winj dwondu e polo malo. Uparo ni kit tueyo chiemo ma ayiego en mana sando ringruok, ka ng’ato okulo wiye piny ka togo, kata ka onindo e pien gugru mopedho e buru? Koso mano e gima uluongo ni tueyo chiemo adier? Koso mano e chieng’ ma an Ruoth Nyasaye ayiego? Donge kit tueyo chiemo ma adwaro en ni mondo ugony tonde mag richo, kendo utur jok duto, mondo joma isando oyud yueyo? Koso donge en ni mondo upog chiembu ni joma kech ohewo, kendo urwak joma odhier, ma onge kuonde dak, e miechu, bende umi joma wuotho duk lewni, kendo kik upand wang’u ni wedeu? Kutimo kamano eka ler ma un go noyawre mana ka ru piny, kendo unubed mangima mana ka adhola mosechango. Timbeu uwegi makare ema notelnu, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye ema nodong’nu chien. Bang’e ka uluongo, to Ruoth Nyasaye nodwoku. Adier, ka uywakne, to nodwoku niya, ‘An ka,’ Ka uweyo sando ji, kendo uweyo achaya kod hango ji kayiem, mi umiyo joma kech kayo chiemo, kendo ukonyo joma thagore gi gik ma gichando, to ler ma un go norieny e mudho, kendo kata mana tipou nobed maler ka odiechieng’. Ruoth Nyasaye ema nobed ka telonu pilepile, kokonyou kuonde motwo. Enomi dendu bed mojing’, mi uchal gi puodho mang’ich maber, kata ka soko ma pige ok duon. “Nyithindu munywolo nochak oger kuonde ma nodong’ gundni mana ewi mise machon, mi noluongu ni, joger ohinga momukore, kendo ni, jolos udi mane okethi.” Ka urito chieng’ Sabato maler, ma ok utiyo tijeu uwegi, kendo ka ok utimo gik ma un ema udwaro chieng’no, to uhulo ni chieng’no en chieng’ mor, kendo chiengg’ mowal ni Ruoth Nyasaye, kendo umiyo Ruoth Nyasaye duong’ kuom weyoo loko ohala, kendo kuweyo weche manono, to unubed moil kuom Ruoth Nyasaye, kendo enoteru ewi piny kama oting’ore, ka ulocho, bende enomiu mwandu mane osingore ni nomi Jakobo kwaru. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. Bad Ruoth Nyasaye ok chiek, ma ok nyal reso ji, bende ite ok odino, ma ok onyal winjo wach, to richou ema opogo kindu gi Nyasachu. Adier, richou ema osemiyo opandonu wang’e, mondo kik owinj kwayou. Lwetu omienore gi remo, kendo usemulo richo. Miriambo bende wuok e dhou, kendo lew hango wach. Onge ng’ama donjo ni wadgi e yo makare, kata ma yalo bura gi adiera, to ji duto ogeno kuom weche manono kod miriambo. Gichano weche maricho e chunygi, ma bang’e nywolo mana chandruok. Gibutno e tong thuonde, kendo gichueyo mbup otieng’. To chamie tong’go ane, ka ok ditho! Kata temie kitoyo moro, mak ineno ka thuol ema owuokie! Mbupgi ok nyal chuego nanga, kendo onge ng’ama nyalo rwako gik ma gichueyo! Tichgi kelo mana chandruok, kendo lwetgi odich mana gi timbe mahundu. Tiendgi rikni ka gidhi timo richo, kendo giyot ni chuero remo maonge ketho. Paro mopong’o chunygi en mana paro mamono, kendo kamoro amora ma gidhiyoe, to masira gi chandruok ema dong’ie. Ok ging’eyo yo makelo kue, kendo adiera onge e timbegi. Bende yore duto ma giluwo ogondore ogondore, kendo ng’ama luwo yorego ok yud kue kata matin. Mano ema omiyo adiera bor kodwa, kendo tim makare ok chop kuomwa. Wagombo mondo wane ler, to mudho lilo ema waneno. Adier, wadwaro mondo piny oru, to mudho mandiwa ema wawuothoe. Wamulo amula kor udi ka muofni. Adier, watuomore atuoma ka joma ok nen. Wachwanyore godiechieng’, mana ka gima piny oimore. Chutho wachalo mana joma otho e kind joma ngima. Wang’ur mana ka ondiegi, kendo waywagore malit mana ka tula. Wageno yudo adiera, to ok wayudi. Warito resruok to pod en mabor ahinya. Richowa osebedo ka medore ameda e nyim Nyasaye. Chutho timbewa mamono ema nyiso ni wan joricho. Wang’eyo timbewa mamono kendo waparogi. Waseng’anyo, mi waketho e nyim Ruoth Nyasaye. Adier, wasedok chien, mi wajwang’o Nyasachwa. Bende waseparo weche mag miriambo e chunywa, kendo mago ema wawuondogo ji. Bura makare ogol oko, kendo tim makare ni kuma bor. Adiera bende onge kata mana e chirni, kendo bura makare orumo e ut bura chuth. Kuom mano, adiera olal nono, kendo ka ng’ato obet motang’ ni richo, to ikwane mana ka janeko! Ruoth Nyasaye noneno ni adiera onge, omiyo iye nowang’. Noneno ni onge ng’ama dikony, mi mirima mager omake. Mano omiyo ne olocho gi tekone owuon, kendo adierane ema ne okonyorego. Ne orwakore gi tim makare ka law akor mar nyinyo, kendo ne orwako warruok ka ogut lweny. Bende ne orwako chulo kuor ka ng’ama rwako law, kendo mirima mager ema ne obolo kuome ka law abola. Obiro timo ni ng’ato ka ng’ato mana gima oromo gi timbene. Ee, obiro kumo wasike gi mirima mager, kata mana mago modak e dhonembe gi chulni. Kamano ji man yo podho chieng’ gi joma ni yo wuok chieng’ noluor nying Ruoth Nyasaye, kod duong’ne maler, nimar enobi ka aora ma mwomore, ma much Ruoth Nyasaye ema tero. Enobi ka jawar mar Sayun. Ee, nobi mondo ores nyikwa Jakobo moseweyo richogi. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. To bende Ruoth Nyasaye wacho niya, “Singruok ma abiro timo kodgi e ma: Roho mara man kuomu, kod wechena ma aseketo e dhou, nosik kodu chakre kawuono, nyaka kuom tienge duto mabiro mag nyikwau. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” In dala Jerusalem, a malo! Rieny nikech lerni osechopo, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye oselor kuomi. Kata obedo ni mudho biro umo piny, mi ogendini bed e mudho mandiwa, to Ruoth Nyasaye norieny kuomi, mi duong’ne maler nonenre kuomi. Ogendini gi ruodhigi nobi e lerni mathinyore. Ting’ wang’i mondo irang koni gi koni. Nyithindi duto chokore ka biro iri. Adier, yawuoti biro koa kuma bor, kaachiel gi nyigi, koik e bathe. Kineno kamano to inibed mamor, mi chunyi pong’ gi ilo. Mwandu mogundho mag ogendini mopogore opogore nokelni gi yiedhi. Ngamia mang’eny moa Midian gi Efa nopong’ pinyi. Giduto ginia Sheba ka gikelo dhahabu kod ubani, kendo ka gipako Ruoth Nyasaye gi wer. Jamni duto mag Kedar nochokni. Rombe mag Nebayoth bende nobed jamni mitimogo misengni ma ayiego e kendona mar misango, mi duong’ maler mar Hekalu mara nomedre. Mago gin ang’o ma kwang’ ka boche polo, kata mahuyo ka akuche maduogo e odgigo? Gin yiedhi moa e pinje manie dhonembe kod chulni, ma biro ka yiedhi madongo mag Tarshish otelonigi. Gikelo yawuoti moa kuma bor, ka nigi dhahabu kod fedha, ma gibiro miyogo nying Ruoth Nyasaye, ma Ng’ama Ler mar Israel duong’, nimar osemiyi duong’. A Jerusalem, jopinje mamoko ok nochak oger ohinga mari, kendo ruodhigi nobed jotichni. Kata obedo ni ne asandi malit ka an gi mirima kamano, to koro asekechi, kendo ang’wononi. Dhorangeyeni biro siko koyaw, kendo ok nochieggi godiechieng’ kata gotieno, mondo ji okelni mwandu mag ogendini, ka ruodhigi otelonigi. Ogendini gi pinje motamore tiyoni biro lal nono, mi kethre chuth. Yien mabeyo mag Lebanon bende nokelni, mondo omedgo duong’ maler mar Hekalu mara, ma en raten tienda. Yawuot joma ne sandi biro miyi duong’. Adier, joma ne chari biro kulore e tiendi. Giniluongi ni ‘Dala Ruoth Nyasaye’, kendo ni ‘Sayun Dala mar Ng’ama Ler mar Israel’. Isebedo dala mojwang’ kendo ma ji ochayo, maonge ng’ama lim, to koro abiro miyo ibedo dala man gi duong’ mosiko, ma kelo ni ji mor ma ok rum. Iniyud mwandu mag ogendini koda ka mago mag ruodhi. Kamano ining’e ni an, Ruoth Nyasaye e jaresni. Adier, jawarni en Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto, ma Nyasach Jakobo. Kar mula anakelni dhahabu, to kar nyinyo anakel fedha. Kar yien anakel mula, kendo kar kite anakel nyinyo, bende anami jotendi tiyo gi kue kod tim makare. Timbe mahundu ok nochak owinji kendo e pinyi, kata mana tulo moro marach ok nochak omuoch machiegni kodi. To iniluong ohinga mari ni, ‘Resruok.’ Dhorangeyeni to iniluong ni, ‘Pak.’ Wang’ chieng’ ok nochak obedni ler mar odiechieng’, kata due ok nochak orienyni gotieno, to Ruoth Nyasaye ema nobedni ler mosiko. Nyasachi nobedni duong’ maler. Wang’chieng’ ok nochak opodhi, kendo dueyi bende ok notho, nikech Ruoth Nyasaye ema nobedni ler mosiko, mi ndaloni mar ywak norum. Jogi duto nobed joma kare, kendo piny nobed margi nyaka chieng’. Ginichal gi bad yath ma an ema apidho gi lweta awuon, mondo okelna duong’. Ji manok nolokre gana apar, kendo oganda matin nolokre oganda maduong’. An Ruoth Nyasaye anami gino timre piyopiyo nono, ka kindene ochopo. Roho mar Ruoth Nyasaye ni kuoma, nikech Ruoth Nyasaye oseyiera, mowira mondo aland wach maber ni joma odhier. Oseora mondo akue chuny jogo ma neno masira, bende mondo ahul ni joma omaki ni koro gin thuolo, kendo ahul ni joma otue ni koro ogonygi. Bende oseora mondo ahul ni ma e higa ma Ruoth Nyasaye biro guedhoe joge, kod chieng’ ma Nyasachwa biro chuloe kuor. Abiro hoyo chuny ji duto man gi lit, kendo gik ma abiro miyogi e magi: Maua mabeyo, kar buru ma gibukorego; kendo mor, kar lit ma gin go, kod pak, kar bedo gi chuny mool. Enoluonggi ni, yien mag tim makare, ma Ruoth Nyasaye opidho mondo oyudgo duong’. Ginichak giger kuonde mane omukore, kendo ginichak gilos mier mane okethore chon. Adier, ginilos mier mane okethore, modong’ gundni kuom higni mang’eny, Jopinje mamoko nobed jokwadh jambu, kendo ginipur puotheu, mi gilwer mzabipu. To un, noluongu ni, ‘Jodolo mag Ruoth Nyasaye’, kendo ni, ‘Jotich Nyasachwa’. Unucham mwandu mag ogendini mamoko, bende unukaw gigi mabeyo, mi ukonyrugo. Kar bedo gi wichkuot, to unuyud pok nyadiriyo, kendo kar yudo achaya, to unubed mamor gi poku. Kamano unuyud pok nyadiriyo e pinyu, mi ubed gi mor mochwere, nimar an Ruoth Nyasaye ahero adiera, to amon gi mecho kod timbe mamono. Omiyo abiro miyou pok ma ok lokre, mi atim kodu singruok mochwere. Nyikwau nong’ere, kendo noyud duong’ e kind ogendini. Ji duto monenogi nong’e ni un oganda ma Nyasaye oguedho. Wabeduru mamor kuom Ruoth Nyasaye gi tekowa duto. Adier wabed moil kuom Nyasachwa, nimar oserwakowa gi warruok mana ka ng’ama orwako nanga, bende oboyowa gi tim makare ma ka ng’ama obo gi law, kendo mana ka wuon kisera magawo maua e ng’ute, kata ka miaha morwako thiwni mabeyo. Kaka lowo miyo cham twi, kendo kaka cham mae puodho thiewo, e kaka Ruoth Nyasaye bende nomi tim makare kod pak thiew e nyim ogendini duto. In Sayun aheri, omiyo ok analing’. Adier, aheri in Jerusalem, omiyo ok nawe wuoyo, nyaka chop resi, mi resruokni rieny ka taya maliel. Ogendini none ni oseresi, kendo ruodhi duto bende none kaka osemiyi duong’. Bang’e noluongi gi nying manyien, ma Ruoth Nyasaye owuon ema nochaki. Inibed kondo maber e lwet Ruoth Nyasaye. Adier, inibed osimb ruoth e lwet Nyasachi. Ji ok nochak oluongi kendo ni, ‘Dala Mojwang’’. Piny bende ok nochak oluongi kendo ni, ‘Piny Mowe.’ To noluongi ni ‘Dala Ma Amorgo’, kendo noluong pinyi ni, ‘Dhako mokendi’, nimar Ruoth Nyasaye mor kodi, kendo pinyi nochal gi dhako man gi chwore. Kaka wuowi kendo nyako, e kaka Jal mane ogeri biro kendi. Adier, kaka ng’at mokendo, mor gi chiege, e kaka Nyasachi nobed mamor kodi. A Jerusalem, aseketo jorit e ohinga mari. Ok giling’ odiechieng’ gotieno duto. Awachonigi niya, “Un joma paro ni Ruoth Nyasaye wach, kik uyue! Kata en bende kik uwe oyue, nyaka chop ami Jerusalem bed dala marahuma ma ji duto pako.” Ruoth Nyasaye osekuong’ore koting’o bade ma korachwich man gi teko, kowacho niya, “Ok nachak ayie wasiki kaw chambi ocham. Jopinje mamoko bende ok nochak omadh divai ma isetiyone matek. To jogo mosekeyo ema nocham cham ma gisekayo, kendo ginipak Ruoth Nyasaye. Bende jogo mosepono olemb mzabibu nomadh divai e laru mar Hekalu mara.” Wuoguru! Wuoguru e dhorangach mondo ulos ni joga yo. Buguru yo. Bugeuru maber, kendo goluru kite. Bang’e ting’uru bandera mondo ji one. Wach ma Ruoth Nyasaye osebedo ka lando e tung’ piny gi tung’ piny ema: “Nyisuru jo-Sayun ni, ‘Jaresu biro.’ Obiro gi joge mogonyo e lweny kawuotho e nyime, ka gik ma oyako. Noluonggi ni, ‘Joma owal’, kendo ni, ‘Joma Ruoth Nyasaye osewaro’, kendo ni, ‘Dala ma ok ojwang’.’ ” Mano ng’a, mabiro koa Bozra e piny Edom, ka lepe otimo remono? Orwakore gi lep duong’, kendo owuotho gi tekone duto. “An Ruoth Nyasaye ema abiro, ka ahulo ni Jerusalem oseresi, kendo an ema an gi teko mar waro ji.” To ere gima omiyo lepi duto kwar, mana ka lep ng’ama nyono mzabibu ka biyo? “Gikwar kamano nikech asenyono mzabibu kenda kar bicho. Onge ng’ato kata achiel kuom ogendini mane ni koda. Ne anyono wasika piny ka akecho. Adier, ne anyonogi ka an gi mirima mager, mi rembgi okirore e lepa. Mano ema omiyo lepa duto otimo remo. Ne asechano chieng’ ma achuloe kuor, kendo higa ma aresoe joga osechopo. Ne arango ng’ama dikonya, to ne ok ayudo. Kuom mano ne adhier nono, kane ayudo ni onge ng’ama nyalo konya. To kata kamano tekona awuon ne omiyo alocho, kendo mirimba awuon ema ne okonya. Ne anyono ogendini piny ka akecho. Ee, ne atong’ogi atong’ogi, mi rembgi obubni piny.” Abiro pako ber mar Ruoth Nyasaye kod timbene madongo miwuoro ka agoyo erokamano kuom gik moko duto mosetimonwa, kendo kuom hera maduong’ moseherowago wan jo-Israel. Notimonwa kamano nikech ng’wonone kod herane mogundho. Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Jogi gin joga adier. Gin yawuota ma ok nyal wuonda.” Omiyo ne odoko jaresgi e chandruok duto. Onge jaote kata malaika moro mane oresogi, to mana en ema osebedo ka owarogi gi herane kod ng’wonone, koting’ogi nyaka nene. To kata kamano, ne gidagi lochne, mi gimiyo Roho mare maler okuyo, eka ne olokore jasikgi, mi okedo kodgi en owuon. Bang’e ne giparo ndalo machon mi gipenjore niya, “Ere Nyasaye mane ogolo joge e aora Nael, ka Musa otelonigi? Adier, ere Jal mane oketo Roho mare kuomgi, kendo mane otiyo gi tekone mang’ongo e dir Musa korachwich, mobarogo pi e nyimgi, mondo nyinge oyud duong’ mochwere? Ne omiyo ging’ado nam mayot, mana kaka faras ng’ado thim, kendo mana kaka jamni ridore e holo to ok chwanyre. Roho mar Ruoth Nyasaye notelonigi ka gidhi kar yueyo. Mano e kaka ne otelo ni joge mondo nyinge oyud duong’.” A Ruoth Nyasaye, rang piny gie polo mondo ine. Ee, rang piny gi kuma ler ma idakie gi duong’. Tinde ere hera matut ma yande iherowago cha? Koso ere tekoni kod kinda mane in go chon? In e wuonwa, omiyo kik idagi konyowa. Kata obedo ni Ibrahim ok ong’eyowa, kendo Israel ok oyie ni wan joge, to in Ruoth Nyasaye, in e wuonwa, kendo in e jawarwa nyaka nene. A Ruoth Nyasaye, ere gima omiyo iweyowa aweya, mi wabaro waweyo yoreni? Koso ang’o momiyo imiyo chunywa doko matek, mondo kik waluori? Duogi nikech wan, wan jotichni. Wan dhoudi mikwano ka mwanduni. Ere gima omiyo joricho osedonjo e Hekalu mari? Koso ang’o momiyo wasikwa osenyono kama ilamie? Kuom ndalo mang’eny osekwanwa ka joma ok nie bwo lochni, mana ka gima ok wan jogi iwuon. Mad ibar polo ilor piny, mondo imi gode oleny e nyimi, mana kaka mach wang’o oswekle, kendo yienyo pi! Kitimo kamano, eka wasiki diwinj humbi, kendo ogendini ditetni ka ibiro. Kane itimo honni mane ok wagen ni wanane, ne ilor piny, mi gode oleny e nyimi. It pok owinjo kata wang’ pok oneno nyasaye moro ma rito joge mogeno kuome, to mak mana in. Ihero ng’at matimo tim makare ka mor, kendo ma paro yoreni. Kata kane ikecho kamano, to wan ne pod watimo richo atima. Wasesiko gi richowa ndalo mang’eny. Koro bende niwarwa adier? Waduto wasebedo ka ng’at mogak, kendo timbewa duto mabeyo chalo mana gi lewni mochido. Waduto wasener mana ka oboke, kendo timbewa mamono kwadhowa oko mana ka yamo. Onge ng’ama lami, kata matemo mondo opadre kuomi, nikech ipandonwa wang’i kendo ijwang’owa e richowa. To kata kamano, A Ruoth Nyasaye in e wuonwa. Wan lop chuech, to in e jachwechwa, kendo wan duto wan tich lweti. A Ruoth Nyasaye, kik ibed gi mirima moloyo kaka owinjore, kata paro richowa ndalo duto. Rangwa wahombi, nikech wan duto wan jogi. Miechi maler kendo madongo duto olokore thim. Kata mana Sayun owuon olokore thim. Adier, Jerusalem osewe gunda. Mach osewang’o Hekalu marwa ma jaber kendo man gi duong’, mane kwerewa pakie, omiyo giwa duto mabeyo osekethore. Bende diyie weyo gik makamagi, yaye Ruoth Nyasaye? Koso diling’ thi kikumowa moloyo kaka owinjore? Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ne antie mondo jogo mane ok dwara, omanya. Adier, ne aikora mondo joma ne ok manya, oyuda, ka awacho ni oganda mane ok lama ni, ‘Eri a! Eri a!’ Ne arieyo bada odiechieng’ duto, ka ahombo joma wigi tek, mane luwo mana yoregi maricho, katimo dwarogi giwegi. Gin joma ne kwinya pilepile, kaneno, ka gitimo misengni e puothe, kendo giwang’o ubani e kende molos gi matafali. Ne gigwom e liete joma otho, kendo ne gipondo kuonde mobuto otieno duto, bende ne gichamo ring mbidhi, kod chiemo moko makuero. Giwacho ni ji mamoko niya, ‘Kik usud machiegni kodwa, bende kik umulwa, nimar waler moloyou.’ Joma kamago gin mach maliel aliela ma ok tho, ma iche thing’a odiechieng’ duto. Neuru! Wachno osendiki e nyima. Ok abi ling’, to abiro kumou kuom richou, kaachiel gi richo mag wuoneu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ne uwang’o ubani e gode duto madongo gi matindo, kukweda, omiyo abiro kwongo pimo pok monego uyudi, eka achulu kaka owinjore!” Ruoth Nyasaye wacho kama: “Kaka olemo moko mabeyo ma dilosgo divai nyalo yudore e saga marach, ma ji kwer ni, ‘Kik wit sagano, nimar oting’o hawi,’ e kaka abiro timo ni jotichna, mi ok natiek oganda duto. Anami Jakobo nyikwayo ma noluw bang’e, kendo anami Juda jocham gikeni ma nikaw godena. Ee, joga moyier ma jotichna nokaw pinyno mi dagie. Joga ma osebedo ka lama nokwa jambgi e geng’ Sharon, kendo holo mar Akor nobed leg dhogi. “To un mane ujwang’a, an Ruoth Nyasaye, mi wiu owil gi goda maler, kendo uloso sewni ni nyiseche manono miluongo ni Gad gi Meni, kutimonigi misengni miolo piny, aseng’adonu buch tho, kendo uduto ibiro negu, nikech ne aluongou, to ne ok udwoka, bende ne alosonu, to ne udagi winja. To ne utimo timbe mamono ma ok ayiego, kuyiero mana gik ma adagi. Kuom mano, an Ruoth Nyasaye, awacho niya: Jotichna nochiem, to un unudeny, kendo ginimodhi, to un riyo nohewu. Bende ginibed mail, un to unuyud wichkuot. Jotichna nower ka chunygi mor, to un unywasgi ka ukuyo kendo chunyu lit. Ka joga moyier, dwaro kuong’o ng’ato, to giniluong nyingu ka giwacho ni, ‘Ruoth Nyasaye mondo oneg ng’atno, kaka ne onegou.’ Joga to analuong gi nying’ moro nono maber.” Ng’ato ang’ata ma dwaro mondo oyud gueth e piny, to nyaka kwa mana Nyasach adiera mondo oguedhe. Bende ng’at ma kuong’ore e piny ka, to nyaka kuong’re mana e nying Nyasach adiera, nikech wich nowil gi thagruok machon, mi lal nono e wang’a. “Winjuru, achueyo polo manyien kod piny manyien. Kamano wich nowil gi gik machon, kendo ok nochak opargi. Emomiyo beduru mamor kendo moil nyaka chieng’ gi gik ma achueyo, nimar achueyo Jerusalem obed dala makelo mor, kendo achueyo joma odakie mondo obed joma oil. Abiro bedo mamor gi Jerusalem, kendo abiro bedo moil nikech joga. “Ywak kod ywagruok ok nochak owinji e Jerusalem, kendo ok nobedie nyathi matho kapod yom, kata ng’at maduong’ matho kapok ndalone orumo. Bende ka ng’ato otho ka hike mia achiel, to nokwane ka ng’ama otho kapod tin. Joricho mokwong’ kende ema notho ka pok hikgi oromo mia achiel. Ji noger udi, kendo ginidagie aming’a, kendo ginipur puothe mzabibu, mi gicham olembgi. Ok giniger udi ni mondo jomoko nono ema odagie, bende ok ginichwo cham ni mondo jomoko nono ema ocham. Joga moyier nodag aming’a mana kaka yath dak, mi kuom ndalo mang’eny ginicham mwandu ma luchgi okelo. Ok giniketh tekregi kayiem, bende ok gininywol nyithindo maneno masira, nimar gin, kaachiel gi nyithindgi, gin joma Ruoth Nyasaye oguedho. Anadwokgi kapok giluonga, kendo anawinjgi kapok gitieko wuoyo. Ondiek kod rombo nokwa kaachiel kendo sibuor nocham lum mana ka dhiang’ Thuol to nocham mana lowo. Onge gima nohiny ng’ato kata ma noketh gimoro e gode maler duto. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Polo e koma mar duong’, to piny e raten tienda. Kuom mano, ere kama dugernae ot? Koso ere kama dayueye? Gigi duto an ema achueyo, kendo an e wuon-gi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ng’at ma abiro konyo en ng’at mamuol, ma chunye otur, kendo ma tetni kowinjo wachna. “Ng’at moyang’o rwath chalre gi ng’at monego dhano. Ng’at motimo misango gi rombo, bende chalre gi ng’at moturo ng’ut guok, kendo ng’at mochiwo misango mar cham chalre gi ng’at mochiwo remb mbidhi, bende ng’at mowang’o ubani kar rapar chalre gi ng’at molamo nyiseche manono, kendo kaka chunygi mor gi timbe makuerogo, e kaka an bende abiro yieronigi masiche mondo omakgi, ka akelo kuomgi gik ma giluoro, nimar ne alwongo, to onge ng’ama dwoka, kendo ne awuoyo, to onge ng’ama winja. To ne gitimo timbe mamono ma ok ayiego, eka giyiero mana gik ma adagi.” Winjuru wach Ruoth Nyasaye, un mutetni kowuoyo. Owacho kama: “Joweteu mosin kodu, kendo modagu nikech uhero nyinga, wacho niya, ‘Ruoth Nyasaye mondo onyis duong’ne maler, mondo waneye ane mor ma un go!’ To kata kamano gin ema ginine wichkuot.” Winjuru! Tulo omuoch e dala Jerusalem. Koko winjore e Hekalu! En dwond Ruoth Nyasaye makumo wasike gi kum mowinjore kodgi. Bende dhako dinywol nyathi ma ok owinjo rem? Donywol wuowi kapok muoch okaye adier? Ooyo! Gima kamano pok owinji kata pok one. Ka kamano, to bende dichue piny moro godiechieng’ achiel? Koso oganda bende dinywol dichiel? Sayun to ne onywolo yawuote mana e sa mowinjoe muoch! Ruoth Nyasaye penjo niya, “Dawe sa ma dhako nywolie chopi mak amiye teko mar nywol? Koso dadin iye, to an ema amiyo dhako teko mar nywol? Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. Un duto muhero Jerusalem, moruru kode. Adier, beduru gi ilo nikech en. Un duto ma yande uywage, koro beduru mamor kode gi ilo. Bang’e unubed mamor kuchamo mwandune mogundho, mana kaka nyathi mor kadhodho min. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro miyo Jerusalem bedo gi kue mamol ka aora, kendo mwandu mag ogendini bende abiro olone, mana ka aora motiak. Unubed mamor mana ka nyithindo midhodho, kendo miiko e bath, kata mipiro e chong. Kaka min nyathi hoyo nyathine, e kaka an bende abiro hoyou, mi uyud kue e Jerusalem. Ubiro neno kamano, mi chunyu bed mamor. Dendu nobed maber, mana ka lumb chwiri. An Ruoth Nyasaye ema nami jotichna ong’e tekona; Wasika to nanyis mirimba.” Neuru kaka Ruoth Nyasaye biro ei mach, ka gechene mag lweny chalo kalausi, mondo osand ji gi mirimbe mager ka mach makakni. Ruoth Nyasaye noyal buch ji duto gi mach kod ligangla! Kamano joma Ruoth Nyasaye onego nobed mang’eny. Joma pwodhore kendo bedo maler, ni mondo odhi e hembko, ka moro ka moro luwo wadgi, kendo chamo ring mbidhi gi oyieyo kod gik moko makuero, norum dichiel. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. An Ruoth Nyasaye, ang’eyo timbegi kaachiel gi parogi, bende abiro choko ogendini duto, gi dhoudi mawacho dhok mopogore opogore, kendo ginibi mi gine duong’na maler, eka anatim ranyisi e kindgi. Bang’e anaor jogi moko motony ir ogendini ma pok owinjo humba, kata pok oneno duong’na maler, mi ginilandnigi duong’na maler. Ogendnigo gi jo-Tarshish, gi jo-Put, gi jo-Lud gi jo-Meshak, gi jo Rosh gi jo-Tubal kod jo-Javan, kaachiel gi joma odak e dhonembe kod chulni man kuonde maboyo. Jou ma gigolo kuom ogendini duto ginikelna kaka chiwo, an Ruoth Nyasaye. Ginikelgi Jerusalem, goda maler, ka moko oidho farese, to moko oidho geche mag lweny gi geche mamoko kendo moko bende oidho kenje kod ngamia, mana kaka jo-Israel kelo misengni e od Ruoth Nyasaye, ka giting’o e tewni maler. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Moko kuomgi analok jodolo, kendo moko anami tich jo-Lawi. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. Kaka polo manyien gi piny manyien nosiki e nyima, e kaka dhoodu gi nyingu bende nosiki. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. E kinde ka kinde ma due opor, kendo chieng’ Sabato ka chieng’ Sabato, ji duto nobi e nyima mondo olama. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. Giniwuogi, mi gine ringre joma otho mosepiem koda. Kudni machamogi ok notho, kata mach mawang’ogi bende ok notho, kendo ginibed gik ma ji duto osin-go. Kitabuni oting’o weche kod timbe mag Jeremia wuod Hilkia. Ne en achiel kuom jodolo modak Anathoth e piny Benjamin. Wach Ruoth Nyasaye nobirone e higa mar apar gadek mar loch Josia wuod Amon, ruodh Juda, kendo e ndalo loch Jehoyakim wuod Josia, nyaka due mar abich mar higa mar apar gachiel mar loch Zedekia wuod Josia, kane odar jo-Jerusalem, moter e tuech. An Jeremia, Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Kane pok achueyi e ich, ne oyudo aseyieri, kendo kane pok onywoli, ne asewali mondo iti tichna, mi aketi janabi ni ogendini.” Eka nadwoke niya, “A Ruoth Nyasaye, ok ang’eyo wuoyo, nikech pod atin.” To Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Kik iwachi ni pod itin, to dhiyo adhiya ir ji duto ma aori kuomgi, mondo iwachnigi gik moko duto ma anyisi. Kik iluorgi, nikech abiro bet kodi, kendi riti. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano!” Bang’e Ruoth Nyasaye notero lwete, momulo dhoga, kowachona niya, “Eri, aketo wechena e dhogi. Kawuono amiyi teko kuom ogendini, kendo kuom ruodhi, mondo ipudhi kendo igo piny, mondo imuki kendo ikethi, to bende mondo iger kendo ipidhi.” Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Jeremia, ineno ang’o?” Nadwoke ni, “Aneno bad yath machako loth.” Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Iwacho kare. An bende achako chopo wachna!” Bang’e nochako openja niya, “En ang’o kendo mineno?” Ne adwoke niya, “Aneno agulu kayienyo yo nyandwat, kendo ochiegni pukore yo koni.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Masira biro yienyo koa yo nyandwat, mi chop kuom ji duto modak e pinyni. Aluongo ogendini duto man yo nyandwat mondo obi. Ruodhi maggi bende nobi, kendo norenj kombegi mag loch e dhorangeye Jerusalem, kendo e alwora mar ohinga Jerusalem, kendo e alwora mag mier moko duto mag Juda. Mano e kaka abiro kumo joma oseketho, moweya kendo owang’o misengni ni nyiseche mamoko, ka gilamo gik ma giloso giwegi. Emomiyo tim atima chir Jeremia, kendo dhi iwachnigi gik moko duto ma asenyisi. Kik iwe gimiyi luoro, nono to abiro miyo ibed maluor moloyo e nyimgi. Ji duto manie pinyni, kaka ruodhi mag Juda, gi jodongo gi jodolo kod ji mamoko duto, biro bedo mamon kodi. To kawuono amiyi teko mondo isirgi. Ibiro chalo gi dala mochiel motegno, kendo gi siro mar chuma, kendo gi ohinga mar mula. Ok giniloyi, nikech abiro bet kodi kendo riti. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowachona ni mondo adhi ahul wachne ni ji duto modak Jerusalem kama: “Aparo hera mane un-go koda kane pod un oganda mayom, nimar e ndalo mane uluwa e thim, piny motwo ma ok pur, ne uhera mana kaka miaha hero chwore. E ndalogo un jo-Israel nubedo joga awuon, kendo nuchalona mana cham ma okwong dumbo. Nakumo ji duto mane dwaro hinyou, kendo ne akelonigi chandruok. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Winjuru wach Ruoth Nyasaye un nyikwa Jakobo ma jo-Israel. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Ang’o marach mane kwereu oneno kuoma, mane omiyo giweya? Ne gilamo nyiseche manono, mi gin bende gidoko joma nono. Ne ok gidewa, kata obedo ni ne aseresogi kagologi e piny Misri, mi atelonigi e thim, piny marach motwo ma masiche ng’enyie. Pinyno otimo gode gi bugni, ma onge ng’ama wuothoe, bende onge ng’ama odakie. Ne akelou e piny momew, mondo ucham gik monyakie kod gik mabeyo mantie. To kane udonjo e piny mane amiyouno ne udwanye, mi ukethe. Jodolo noweyo penjo kuma Ruoth Nyasaye nitie. Joma ne ong’eyo weche chik bende ne ok odewa, kendo jotelo nobaro moweya. Jonabi bende ne koro wach e nying Baal, kendo ne lamo nyiseche manono. “Emomiyo an Ruoth Nyasaye abiro yalo joga kendo. Abiro yalou, kendo abiro yalo nyikwau. “Koro idhuru yie udhi e chula mar Saipras, kendo uor joote Kedar openjnu wach mondo uwinj ane ka oganda moro oseweyo nyisechegi, moluwo nyiseche mamoko, kata obedo ni ok gin nyiseche madieri kamano? To un joga, useweya, an Nyasachu moseting’ou malo, mi ulamo nyiseche ma ok nyal konyou. Kuom mano, an Ruoth Nyasaye, agolonu chik un polo mondo uyiengni malich, kuwuoro kendo kudhier nono, nikech joga osetimo richo tieng’ ariyo. Gisebaro, mi giweya, an soko mar pi maliw mamol, kendo gisekunyo yewni mabarore, ma ok nyal ting’o pi! “Jo-Israel ok gin wasumbni, bende ne ok onywolgi wasumbni. Kuom mano, ere gima omiyo wasikgi yakogi? Wasikgigo rutonigi matek, mana ka sibuoche. Giseketho pinygi, molokore thim. Miechgi bende okethore, maonge ng’ama dagie. Ee, jo-Memfis gi jo-Tapanes josetoyo pat wi jo-Israel. Yaye, jo-Israel! Tim ma kamano usekelo mana kuomu uwegi! Ne uweya, an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kane atelonu e yo. “Koro ang’o ma uparo ni ubiro yudo kuom dhi Misri? Uparo ni ubiro modho pi aora Nael? Koso ang’o ma uparo ni ubiro yudo kuom dhi Asuria? Uparo ni ubiro modho pi aora Yufrate? Timbeu uwegi maricho ema biro kelonu kum. Ee, timbe mane uweyago ema biro kelonu bura. Kamano ubiro ng’eyo ni weyo Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo chaye en gima lit kendo marach moloyo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Yaye jo-Israel, chon gi lala ne udagi lochna, kendo ne utamoru rito chikna, kuwacho ni ok unutina. To nulemo alema ewi gode maboyo duto, kendo e tiend yien duto motimo otiep, mi udwanyoru ka dhako ma jachode. Ne apidhou ka ng’ama pidho mzabibu moyier, mana ka kodhi maberie moloyo, to neyeuru kaka koro uchalo! Uchalo gi mzabibu marach ma ok nyag olemo mabeyo. Kata da bed ni ulwokoru gi pi kendo kod sabun mang’eny, to pod anyalo neno kuonde ma richou otonie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ere kaka unyalo wacho ni pok udwanyoru, bende ni pok ulamo Baal? Parieuru kaka ne utimo richo e holo, kendo neyeuru gik ma usetimo. Uchalo ngamia madhako madwaro thuondi, ma tho ringo aringa koni gi koni. To uchalo kanj thim ma ok nyal geng’ kadwaro thuondi. Onge thwon manyalo thagore ka dware, nikech yude yot ka kinde miluwee ochopo. Un jo Israel kik uwe tiendeu dok malit, kata kik uwe dwondu two, kuringo bang’ nyiseche manono. To uwacho niya, ‘Ok wanyal konyo. Wasehero nyiseche mamoko, kendo nyaka waluwgi!’ To kaka wi jakuo kuot ka omake, e kaka un jo-Israel wiu nokuodi, kaachiel gi ruodhiu gi jodongu gi jodolo mau kod jonabi mau. Un duto mawacho ni yath ni, ‘In e wuonwa,’ kendo wacho ni kidi ni, ‘In minwa,’ wiu nokuodi. Ne ubaro mi uweya, kendo ne udagi duogo ira, to eka ka masira omakou, to ukwaya mondo abi akonyu! Koro ere nyiseche gogo mane uloso? Ka un e chandruok, to mondo okonyu ane, ka ginyalo konyou! Un jo-Juda, un gi nyiseche mang’eny. An Ruoth Nyasaye apenjou ni, “Ang’o momiyo uywakna, to un ema useng’anyona uduto? Ne anego yawuotu, to mano ne ok opuonjou, bende ne ok unyal yie kethou, to ne unego jonabi mau mana kaka sibuor mager neko. “Chikuru itu maber uduto, mondo uwinj gima awachonu, un jo-Israel. Achalonu thim, koso achalonu piny ma masiche ng’enyie, ma ok unyal dak koda maberni? Ka ok kamano, to marang’o uwacho ni ubiro timo mana kaka uhero, kendo ni ok unyal duogo ira, to un joga? Bende wi nyako nyalo wil gi gik ma olichorego? Koso wi miaha nyalo wil gi lawe mar kisera? An to, wi joga osewil koda kuom ndalo mang’eny mokadho akwana. Un ung’eyo yore muyudogo osiepeu machwo, to bende kata mana mon ma jochode bende nyalo puonjore kuomu. Remb joma odhier, kendo maonge ketho, otonie lepu; gin remb joma ne ok oturo uteu ka kweloe. To kata kamano uwacho niya, ‘Waonge ketho, kendo adier, Ruoth Nyasaye ok okecho kodwa.’ To ng’euru ni an Ruoth Nyasaye abiro kumou kuom wacho ni uonge gi richo kamano. Ere gima omiyo uloko parou ka ok udewo? Jo-Misri mugeno kuomgi ok nokonyu, mana kaka jo-Asuria bende ne ok okonyou. Ubiro a e piny Misri, ka uduto umako wiu nikech wichkuot. An Ruoth Nyasaye asedagi joma ugeno kuomgi, kendo ok ginikonyu ngang’.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Ka ng’ato oriembo chiege, mi chiegeno odhi, kendo bang’e ng’at machielo okende, to chwore mokwongo ok nyal kawe kendo, nikech dhakono koro ogak. To un jo-Israel useweya, mulamo nyiseche mang’eny, kudwanyoru mana ka dhako madwanyore gi chwo mang’eny, to koro udwaro duogo ira! Ranguru wi gode malo mondo uneye, bende nitie kamoro ma pok ulemoe kudwanyoru? Uchalo dhako ma jachode ma obet e bath yo karito chwo, kata ka ja-Arabu ma jamecho mopondo e thim, kakiyo joma odwaro yako. Usedwanyo piny gi timbeu maricho machalo timbe chode. Mano emomiyo koth ne ok ochue, kata mana kodh opon ne ok oton. To bende uchalo dhako ma jachode, nikech uonge gi wichkuot. To koro eka uwachona niya, ‘In wuonwa, kendo iseherowa chakre tindowa.’ Uwuoyo kamano kuparo ni ok nakechi mochwere, kendo ni mirima ok nomaka kodu nyaka chieng’. Un jo-Israel, mano e gima nuwacho, to kata kamano, pod nutimo atima richo duto mane unyalo.” E ndalo loch ruoth Josia, Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Iseneno gima jo-Israel otimo ka giweya? Giseidho gode duto, kendo gisedhi e tiend yien duto motimo otiep, mi gilamoe nyiseche manono mana kaka dhako ma jachode ringo koni gi koni kadwaro chwo. An Ruoth Nyasaye ne aparo ni gibiro duogo ira bang’ timo mago duto, to ne ok giduogo, kendo owetegi ma jo-Juda noneno timbegigo. Ne gineno bende kaka ne ariembo jo-Israel nikech ne giweya ka dhako moweyo chwore, to dwanyore gi chwo mamoko. To jo-Juda ma owetegigo ma bende joma andhoke ne ok odewo, mi gin bende ne giweya, kendo ne gidhi gidwanyore ka dhako moweyo chwore to dwanyore gi chwo mamoko. Ne gidwanyo adwanya piny gi timbegi mag lamo kite kod yien. To kata bang’ mago duto jo-Juda ma andhoke ma owete jo-Israel nowuondore ni duogo ira, to ok ne gidwogo gi chunygi duto.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Kata obedo ni jo-Israel ne oweya, to gisenyiso ni gibeyo moloyo jowetegi ma andhoke ma jo-Juda. Omiyo dhiyo e piny man yo nyandwat mondo iwach ni jo-Israel kama: ‘Duoguru ira un jo-Israel ma andhokegi. Aherou gi hera mosiko, omiyo ok nasik ka akecho kodu nyaka chieng’. Mak mana ni nyaka uyie ni useketho, kendo nyaka uyie ni usepiem gi Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Bende yieuru ni usedwanyoru gi nyiseche mamoko e tiend yien duto motimo otiep, kendo ne ok uwinjo wachna.’ An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Duoguru ira un nyithinda moseweya, nimar an ruodhu. Abiro golo ji manok kuomu e miechu kendo e dhoutu, mi adwoku e got Sayun. Abiro ketonu jotelo moluora, kendo gibiro ritou gi rieko kod winjruok maber. Bang’e kusemedoru kendo unya, to ji ok nochak owuo kuom Sandug Muma mar Ruoth Nyasaye kendo. Ok unupare, kendo ok unudware, bende ok unulos moro machal kode. E ndalogo noluong Jerusalem ni komduong’ mar Ruoth Nyasaye, kendo ogendini duto nochokre kuno mondo omi nyinga duong’. Ok ginichak gitim tim wich teko, bende ok ginibed gi chuny mar timo richo. Jo-Israel biro riwore gi jo-Juda, kendo gibiro wuotho kanyakla, ka gia yo nyandwat, ka giduogo e piny mane amiyo kwereu mondo obed mwandugi nyaka chieng’. “Un jo-Israel aseyie kawou ka yawuota, mondo amiu piny maberie moloyo pinje mamoko duto. Ne aparo ni ubiro luonga ni wuonu, kendo ok nuchak uweya. To un jo-Israel useweya mana ka dhako moweyo chwore. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Koko gore ewi gode! Gin jo-Israel ma ywak ka kwayo ng’wono, nimar gisebedo ka giluwo yore maricho, ka ok gidew Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Duoguru un nyithinda moseweya, mondo aloku joma kare. Udwoka niya, ‘Ee, waduogo iri, nimar in e Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa. Onge resruok ma wanyalo yudo kuom lemo ewi gode, kata kuom joma goyo koko kuonde moting’ore. Konyruok ma wayudo wan jo-Israel, wuok mana kuom Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa. “ ‘Chakre tindowa, gik moko duto ma wuonewa osetiyo moyudo, kaka jamni kod yawuowi gi nyiri, oselalnwa kuom lamo Baal, nyasach wichkuot. Onego wanind piny ka wiwa okuot, kendo ka timbewa maricho oumowa. Wan kaachiel gi kwerewa waseketho e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, chakre tindowa, kendo ok wasewinjo wachne.’ ” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Israel, ka uyie lokoru, to duoguru ira. Wituru nyisecheu manono ma amon-go mondo uluw mana an. Ka ukuong’oru gi nying Ruoth Nyasaye gi adiera gi bura makare kendo gi tim malong’o, to ogendini biro kwaya mondo gin bende aguedhgi kaka aseguedhou, kendo gibiro miya duong’. Ruoth Nyasaye wacho ni jo-Juda gi jo-Jerusalem niya, ‘Paruru puotheu ma mbora, mondo kik uket kodhi e kind kudho. Un jo-Juda gi jo-Jerusalem, rituru singruokna, kendo timuru gik madwaro, nono to gik maricho musetimo biro miyo mirimba liel ka mach ma onge ng’ama nyalo nego.’ “Gouru tung’, e piny duto, kendo koguru matek, kunyiso jo-Juda gi jo-Jerusalem mondo oring odhi e mier mochiel motegno. Nyisuru ji yo madhi Sayun. Ringuru mondo utony, kik udeki, nikech Ruoth Nyasaye kelo masira kaa nyandwat mabiro ketho piny malich. Jaketh ogendini osewuok oko ka sibuor mowuok e gonde. Osewuok kama odakie mondo obi oketh pinyu. Miech Juda nodong’ gundni ma onge ng’ama odakie. Kuom mano, rwakreuru gi piende gugru, kendo uywagi ka ugoyo nduru, nikech mirima mager ma Ruoth Nyasaye nigo gi jo-Juda pok orumo.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Chieng’no chuny ruodhi gi chuny jodongo nonyosre, kata jodolo bende nobuogi kendo jonabi nong’eng’.” Kane awinjo kamano, nawacho niya, “A Ruoth Nyasaye, isewuondo jo-Jerusalem chuth! Niwacho ni kue biro betie, to koro ligangla ema nie ng’utwa!” Ndalo biro, mibiro nyisie jo-Jerusalem ni yamo maliet moa e thim kudho koni, kochomo jo-Ruoth Nyasaye. Ok nokudh mos maber minyalo piedhgo cham, to nobed kalausi ma Ruoth Nyasaye okelo. Ruoth Nyasaye owuon ema koro kumo joge. Neuru, wasigu biro mogingore ka boche polo. Gechegi mag lweny chalo gi kalausi, kendo faresegi ringo matek moloyo ongo. Yaye! Warumo! Un jo-Jerusalem, lwokuru richo manie chunyu mondo oresu. Ubiro siko kuparo weche maricho nyaka karang’o? Winjuru! Jaote moa Dan ema hulo ni masira biro, kendo jago milome moa e gode mag Efraim bende wacho kamano. Nyisuru ogendini kendo landuru wach ni, Jerusalem ibiro kethi. Wasigu biro moa e piny mabor, kendo gibiro goyo koko ni joma odak e miech Juda. Gibiro timo ageng’a ni piny Juda mana ka joma olworo puodho, nikech oganda jo-Juda oseweya. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano. “Un jo-Juda, un ema usekelo masira kuomu uwegi, nikech yoreu gi timbeu maricho. Ee, richou ema okelonu masira kum malitni.” Iya nyawni! Awinjo rem malit! Yaye chunya! Chunya diko malit! Ok anyal ling’ nikech awinjo tung’ gi mahu mag lweny. Masira achiel luwo machielo, kendo piny duto okethi, piyopiyo nono hembena omuki, kendo rageng’ni maggi oyiech matindo tindo. Nyaka karang’o ma ananeye bandeche mag lweny ka kwadhore, kendo nawinjie tung’ lweny ka ywak. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Joga ofuwo, kendo ok ging’eya. Gichalo gi nyithindo momemore, kendo maonge rieko. Richo ema ging’eyo timo, to timo gima ber otamogi.” Bang’e narango piny, maneno ni onge gi kido. Polo bende ne onge gima rienyie. Ne arango gode madongo, maneno ka giyiengni; kuonde moting’ore bende ne rundore koni gi koni. Naneno ka ji onge kuno, kendo winy duto noseringo. Piny momew noselokore thim, kendo mier man kuno noselokore gundni, nikech mirima mager mar Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye osewacho ni piny ngima biro dong’ nono, to ok nokethe chuth. Ji duto modak e piny noywagi, kendo polo nolokre mudho. Ruoth Nyasaye osewacho, kendo ok nolok parone! Oseparo mogik, kendo ok nodog chien. Ka ji winjo ni joidh farese gi jo asere biro, to ng’ato ka ng’ato noringi. Jomoko noring odhi e bunge, to moko noidh lwendni, mi pond kuno. Mier duto nodong’ nono, ma onge ng’ama odakie. Un jo-Jerusalem, urumo! Ere gimomiyo urwakoru gi lewni mabeyo, koso ere gima omiyo urwako stadi kendo uwiro wengeu? Ubisoru maber kayiem nono, to chodeu oseweyou, kendo koro dwaro negou. Ne awinjo ywak ka mar dhako ma muoch kayo. Ee, mana kaka mar dhako ma hango nywol. Kara ne en mana dwond Jerusalem, ma gamo yueyo, kendo orieyo bade kawacho niya, “Arumo! Chunya dwaro a, nikech jonek lwora mondo onega.” Un jo-Jerusalem, wuothuru e yore mag dalau kendo e chirniu, mondo une ane ka nitie kata ng’at achiel makare mohero adiera. Kuyudo, to Ruoth Nyasaye nowe ni jodalano richogi. Kata ka ukuong’oru gi nying Ruoth Nyasaye, to ukuong’oru mana gi miriambo. Donge adiera ema Ruoth Nyasaye dwaro? Ne ogoyou piny, to ne ok udewo. Ne osandou malit, to ne utamoru winjo puonjne. Wiu tek ka lwanda, kendo udagi duogo ire, Bang’e nowacho niya, “Chutho jogi gin joma ofuwo maonge rieko. Ok ging’eyo yor Ruoth Nyasaye kod gima Nyasachgi dwaro. Omiyo koro abiro dhi ir jotelo mondo alosgo, nimar nyaka bed ni gin ema ging’eyo yor Ruoth Nyasaye, kod gima Nyasachgi dwaro.” To kara gin bende gisedagi loch mar Ruoth Nyasaye, kendo gitamore rito chikne. Mano emomiyo sibuor moa e bungu biro negogi. Ee, ondiek moa e thim biro kidhogi, kendo kwach nowuoth e miechgi. Ng’ato ang’ata mowuok oko nokidh matindo tindo. Magi duto notimre nikech richogi thoth, kendo nikech giseweyo Nyasaye nyading’eny. Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Ere gima dimi awe ni joga richogi? Yawuotgi oseweya, mokuong’ore gi nying nyiseche manono. Ne amiyo joga gik moko duto mane gidwaro, to pod ne giterore atera ka giketho sechegi gi mon ma jochode. Ng’ato ka ng’ato oowore kuom gombo chi wadgi, mana ka faras moyieng’ ma gombo ohewo. Donge onego akumgi kuom gik ma kamago? Donge onego achul kuor ni oganda ma kama?. Abiro chiko wasikgi mondo ochadh yiend mzabibu maggi, to ok ginikethgi chuth nimar abiro nyisogi mondo gilwer mana bedegi oko nikech ok gin maga. Jo-Israel gi jo-Juda oseweya adier. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Jo-Ruoth Nyasaye osekwede, ka giwacho niya, “Ok obi timo gimoro. Onge masira moro, kaka lweny kata kech, ma nobi kuomwa.” Giwacho bende ni jonabi nobed ka yamo ma kudho, maonge gi wach moa kuom Ruoth Nyasaye. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto abiro nyisi, in Jeremia, gima biro timore ni jogi nikech gik ma gisewachogo. Abiro loko wechena mawuok e dhogi obed mach, to jogi abiro loko yien mondo mach owang’gi pep. Un jo-Israel, akelo oganda moro, maa e piny mabor mondo obi omonju. En oganda machon kendo maratego ma ok uwinj dhogi, kata mana weche ma giwacho bende ok ung’eyo. Jogi ma jo asere nego ji mathoth, kendo giduto gin jolweny marateke. Gibiro tieko chambu kaachiel gi chiembu pep, kendo gibiro tieko yawuotu gi nyiu. Gibiro tieko jambu kod olembeu mag mzabibu gi ng’opeu. Giniketh miechu mochiel motegno, mugeno kuomgi. To kata e ndalogo, an Ruoth Nyasaye awacho ni ok natieku chuth. To kupenja gimomiyo natimonu gigo duto, to anadwoku niya, ‘Kaka nene uweya, mutiyo ni nyiseche mag pinje mamoko e pinyu uwegi, e kaka unuti ni jopinje mamoko e piny ma ok maru!’ In Jeremia, nyis joka Jakobo gi jo-Juda niya, “Winjuru un joma ofuwo, man gi wenge, to ok nen, bende man gi it, to ok nyal winjo. An Ruoth Nyasaye apenjo kama: Ere gimomiyo ok unyal luora? Koso ang’o momiyo ok unyal kirni e nyima? Nene aketo kuoyo manie dhonam mondo ogeng’ nam, kendo obed tong’ mosiko ma pi ok nyal kadho. Apaka mag nam nyalo gingore, kendo wuo matek, to ok nyal kadho, kata mwomo. To un wiu tek, kendo uhero piem. Usepiem koda adier, muweya! Ne ok uwacho e chunyu niya, ‘Ber waluor Ruoth Nyasachwa, ma miyowa kodh chwiri gi kodh opon e kinde mowinjore, kendo ma miyowa kinde mwakeyoe higa ka higa.’ To timbeu maricho oseketho gigo, kendo richou osemono gik mabeyo ma kamago bironu. Joga moko gin joma richo. Gichalo jodwar ma chiko obadho mondo omakgo winy, to ji ema gimako. Gipong’o utegi gi gik mokwal, mana kaka jachik winy. Mano emomiyo gin gi teko kendo gimew, bende emomiyo gichwe kendo dendgi leny. Timbegi maricho ng’eny mokadho akwana. Ok gikony nyithi kiye mondo oyud bura makare, bende ok ging’ad bura makare ni joma odhier. Donge abiro kumogi kuom mago duto? Ee, abiro chulo kuor ni ogandani. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano!” Gima lich ma buogo ji osetimore e pinyni. Jonabi koro weche mag miriambo, jodolo bende chwakogi, to kendo mano e gima joga ohero! To gibiro timo ang’o, chieng’ ma gigo orumo? Un jo-Benjamin, ringuru mondo utony! Ringuru ua Jerusalem! Gouru tung’ e Tekoa, kendo mokuru mach ewi Beth-hakerem mondo onyis ji ni lweny biro, nimar chandruok kod masira maduong’ chiegni biro koa nyandwat. Un jo-Sayun uchalo gi lek maber mar jamni, to ruodhi biro buoro kanyo gi jogi mag lweny, mana kaka jokwath dibi gi rombgi mondo okwa. Gibiro guro hembegi ka gilworou, kendo ng’ato ka ng’ato nokaw gima odwaro. Giniwach niya, “Waikreuru mondo wamonj Jerusalem! Ikreuru! Wabiro monjogi godiechieng’ tir.” To eka ginilok parogi ka giwacho niya, “Ooyo, sa koro ng’eny, piny dwaro yuso, kendo tipo lor. To ikreuru, nimar wabiro monjogi kawuono gotieno, mi wamuk ut Jerusalem mabeyo kendo madongo.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osegolo chik niya, “Tong’uru yien, kendo uging lowo pidhe pidhe e tiend ohinga, mondo umonj Jerusalem.” Osewacho bende niya, “Abiro kumo dalani nikech bura makare onge kanyo chuth. Kaka pi soko bubni pile, e kaka richo Jerusalem bende osiko ka bubni. Dalano opong’ gi lweny kod masiche, kendo tuoche gi adhonde ema aneno kanyo. Puonjreuru kuom mano, un jo-Jerusalem, nono to aweyou, mi aloko dalau thim, ma onge ng’ama dakie.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nowachona niya, “Duog ires jo-Israel modong’ ka ng’ama dok e puoth mzabibu mondo opon olemo modong’.” Ne adwoke niya, “Ere ng’ama diwinja, ka awuoyo kodgi, kata ka akwerogi kamano? Gisedino itgi, omiyo ok ginyal winjo. Gisetamore winjo wachni, kendo gitugo mana gi gima iwacho. Kuom mano, Ruoth Nyasaye, mirimbi opong’a, kendo koro ohewa.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Ol mirimba kata mana kuom nyithindo matugo e yore, kendo kuom yawuowi mochokore kanyakla. Mon gi chwo ibiro kawo koda ka joma oti mojwajni. Utegi gi puothegi kod mondgi bende nomi jomoko nono, nimar abiro kumo jopinyni. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Ji duto madongo gi matindo temo yudo pesa e yore mag miganga, kata mana jonabi gi jodolo bende migengni. Gichalo jothieth mathiedho jotuo marachrach, mana ka gima ok gituo, nimar giwacho ni gik moko beyo, to chutho, gik moko ok beyo. Bende uparo ni wigi nokuot nikech gik makuero mane gitimogo koso? Ooyo, wigi ne ok okuot kata matin, to bende gionge gi wichkuot! Kuom mano, ginipodhi kaka jomoko osepodho, kendo ka akumogi to ginirum. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho ni joge niya, “Chung’uru e akek yo, mondo urang wang’yore machon, kupenjo kuma yo maber nitie. Wuothuru e wang’yorno, mi unuyud kue.” To gidwoko niya, “Ok wanawuothi e wang’yorno.” Ruoth Nyasaye noketo jorit mondo ka gigoyo tung’ to ji owinji. To ji nowacho niya, “Ok wanawinji.” Omiyo Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Winjuru un ogendini mondo ung’e gima biro timore ni joga. Un jo-piny, winjuru! Akelo masira kuom jogi mana moromo gi timbegi, nikech gisedagi wechena, kendo ok giserito puonjna. Ere tiende kelona ubani moa Sheba, kata gik mang’ue ng’ar moa e pinje maboyo? Ok anayie misengni miwang’o pep, kendo ok anabed mamor gi misengni mamoko ma gitimona.” Kuom mano, Ruoth Nyasaye owacho kama: “Anami jogi chwanyre, mi podhi. Wuone gi yawuowi biro tho, kaachiel gi osiepegi kod joma odak machiegni kodgi.” An Ruoth Nyasaye awacho niya, “Oganda moro biro, moa e piny man yo nyandwat. Ee, oganda marang’ongo man kuma bor ikore ni lweny. Gin gi aserni kod tonge, giger kendo ok gikech ng’ato; tiend faresegi mor ka apaka mar nam mawuo. Gikore kedo gi Sayun.” To un jo-Jerusalem uwacho niya, “Wasewinjo wachno, mi thudhno omako luetewa. Kibaji goyowa mana ka dhako ma muoch kayo. Ok wahedhre wuok oko, kata bayo e wang’yore, nikech wasikwa oikore ni lweny kuondego, kendo masiche ng’eny koni gi koni.” To an Ruoth Nyasaye awachonu niya, “Un joga, rwakreuru gi piende gugru, kendo bukreuru gi buru. Ywaguru malit ka ng’ama ywago wuode ma miderma, nimar ng’at ma biro tiekou biro poyou.” “In Jeremia, aseketi japim joga. Pimgi, eka mondo ifweny timbegi. Giduto gin joma wigi tek, moseweya. Gibayo e piny ka gikuodho ji. Chunygi tek ka mula kendo ka chuma; giduto gin joma okethore. Kata obedo ni obuk mach matek, mondo oleny fedha kendo opwodhi, to en mana ketho kinde kayiem, nikech ng’iend fedha tamore wuok. Emomiyo ibiro luongo joga ni fedha mowe, nikech an Ruoth Nyasaye aseweyogi.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia mondo odhi ochung’ e dhoranga Hekalu mar Ruoth Nyasaye, ogo milome niya, “Winjuru wach Ruoth Nyasaye, un jo-Juda duto madonjo e dhorangani, ka biro lame. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel, owacho ni mondo ulok yoreu gi timbeu maricho, eka owe udak kaeri. To un usiko kuwacho niya, ‘Ma Hekalu mar Ruoth Nyasaye! Hekalu mar Ruoth Nyasaye! Hekalu mar Ruoth Nyasaye!’ Wach muwachono, en miriambo, omiyo kik ugen kuome. Lokuru yoreu gi timbeu, kendo ng’ato ka ng’ato mondo otim ni wadgi gima kare. Weuru sando jopinje mamoko modak kuomu, kata nyithi kiye, kata mond liete. Bende kik uchuer remb joma onge ketho kaeri, kendo kik ulam nyiseche mamoko, nimar mano ditieku chuth. Kulokoru kamano to anyalo weyo udag kaeri e piny mane amiyo kwereu chon mondo obed margi nyaka chieng’. Onge gima uyudo kuom keto chunyu e wach miriambo muwachono. Ukwelo, unego ji, uteroru, ukuong’oru gi miriambo, utimo lisweche ni Baal, kendo ulamo nyiseche manono ma yande ok ung’eyo. To kusetimo gik ma kamago to eka ubiro e nyima e Hekalu ma nyinga nitieni, kendo uwacho niya, ‘Wasekwo.’ To uparo ni unyalo kwo adier, ka utimo timbe makuero kamano? Koso uparo ni Hekalu mara en kama jomecho pondoe? An Ruoth Nyasaye aseneno gik ma utimo! “Dhiuru Shilo, dala mane ayiero mokwongo mondo nyinga obedie, mondo uneye gima ne atimo kuno, nikech richo mag joga Israel. To koro usetimo richogo duto! Kata obedo ni ne akawo chandruok, mi aloso kodu, to ne ok udewa, bende kane aluongou, to ne ok uyiena. Omiyo abiro timo ni Hekalu mara mugeno kuome mana kaka natimo ni Shilo. Kata mana dalau mane amiyo kwereuni, bende abiro timone kamano. Abiro riembou mondo ua e wang’a mana kaka ne ariembo oweteu ma jo-Efarim duto te. “In Jeremia, kik ulem ni jogi, bende kik ikwaya wach moro nikech gin, kata kik ihomba, nimar ok nawinji! Donge ineno gik ma gitimo e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem? Nyithindo modo yien, eka wuonegi moko mach, to mon dwalo mogo mondo olosgo kek obed misango ni nyasaye ma dhako ma iluongo ni Ruodh Polo. Bende gitimo ni nyiseche mamoko misengni miolo piny, mondo gichwanyago. To iparo ni an Ruoth Nyasaye ema gichwanya? Ooyo, gin ema gichwanyore giwegi, kendo gikelo wichkuot kuomgi kendgi. Emomiyo an Ruoth Nyasaye, abiro olo mirimba mager ka eri. Abiro ologi kuom ji kendo kuom jamni, to bende abiro ole kuom yien gi cham. Mirimba biro chalo gi mach mager, ma ng’ato ok nyal nego.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasach Israel owacho niya, “Chamuru achama misengni monego wang’ pep, kaachiel gi misengni moyienu chamo. Kane agolo kwereu e piny Misri, ne ok awacho gimoro kuom misengni miwang’o pep kod misengni mamoko, kata golo chik kuomgi ne ok agolo. To ne achikogi matek mondo giluora, eka abed Nyasachgi, kendo gibed joga. Bende nanyisogi ni nyaka gitim gik mane achikogi, eka mondo gidhi maber. To ne ok gidewa, bende ne ok giwinjo wachna. Ne gisiko ka gitimo timbe mag wichkuot, kendo kar dhi nyime, to ne gidok chien. Chakre chieng’ mane kwereu owuokie Misri nyaka chil kawuono, asekawo chandruok, mi aoronigi jotichna ma jonabi. To kata kamano ne ok gidewa, bende ne ok giwinja, to wigi nomedo doko matek moloyo kata mana wi kweregi. To in Jeremia, kata obedo ni inyisogi weche duto kamano, to ok giniwinj wachni, kendo kata obedo ni iluongogi, to ok giniyieni. Eka bang’e ininyisgi niya, ‘Ogandani odagi winjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kendo ok giyie mondo opuonjgi. Ok ginyal wacho adiera, nikech adiera oselalnigi.’ “Yaye, jo-Jerusalem, ma yie wiu maboyo en ranyisi ni un joma owalna, dhiuru uliego oko, kendo udhi uywagi ewi gode, nimar an Ruoth Nyasaye asedagi joma akechogogi kendo aseweyogi. “Jo-Juda osetimo gima rach e nyima. Giseketo nyisechegi makuero e Hekalu mara, mi gidwanyo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Gisegero kendo-mar-misango miluongo ni Tofeth e holo Benhinom mondo giwang’ie yawuotgi gi nyigi ka misango. To ne ok achikogi mondo gitim kamano, bende wach ma kamano ne ok aparo kata matin! Mano omiyo ndalo biro chopo ma ok noluongie kanyo ni Tofeth kata ni holo Benhirom, to noluonge ni holo Nek, nikech giniyik joma otho e Tofeth, mi pong’ du ma onge kama odong’. Winy gi le mae thim ema nocham ringre joma otho, kendo ng’ato ok nobedie ma diriembgi. Anatiek mor gi ilo duto e miech Juda, kendo e wang’ yore man Jerusalem, ma kata mana dwond miaha gi chwore ok nowinji, nikech noyud ka piny oselokore thim. “E ndalono ji nogol choke ruodhi gi choke jodongo mag Juda e lietegi, kaachiel gi choke jodolo gi mag jonabi kod mag ji mamoko duto mane odak Jerusalem. Chokego nowit oko mondo chieng’ gi due kod sulue, mane gihero kendo gilamo, orieny kuomgi. Kar chokogi mondo oyikgi, to nowegi aweya gitow ewi lowo. Ji duto motony e oganda marachni, mi odak kuonde duto ma asekeyogie, nogomb mana tho kar bedo mangima. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik moko Duto ema awacho kamano.” In Jeremia, wach ni joga ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: “Ka ng’ato opodho, to donge ochako ochung’? Koso ka ng’ato obaro moweyo yo, to donge oduogo e yo kendo? Ka kamano, to ere gima omiyo gibaro giweya ma ok ginyal duogo ira ngang’? Gituere kuom nyisechegi manono, kendo gidagi duogo ira. Ne achiko ita mondo awinj wechegi, to ne ok giwacho adiera kata achiel. Onge kata ng’at achiel kuomgi moseloko chunye kuom timbegi maricho, kata moseywagore kuom richo mosetimo. Ng’ato ka ng’ato mwomore e timbene, mana ka faras lweny mochodo kochiko wasigu. To kata ogungo mae kor polo ong’eyo ndalogi mag dar, kendo kata akuru gi opija gi nyamnaha bende ong’eyo ndalo ma giduogoe, joga to kia chikena. “Ere kaka ginyalo wacho ni giriek kendo ging’eyo chikena, to jopuonj chik mag miriambo osegajo chikena? Jorieko wigi okuot. Wach ogoyogi nyang’eng’o kendo dhogi omoko. Gisedagi wechena, koro ere rieko ma gin-go? Kuom mano mondgi kaachiel gi puothegi abiro miyo jomoko nono. Ji duto, madongo gi matindo, temo yudo pesa e yore mag miriambo, kata mana jonabi gi jodolo duto bende jomriambo, nimar giwacho ni gik moko dhi nyime maber to chutho gik moko ok dhi nyime maber. Kuom mano gichalo gi jothieth mathiedho jotuo marachrach, mana ka gima ok gituo. Bende uparo ni wigi okuot nikech timbe makuero mane gitimogo koso? Ooyo, wigi ok okuot kata matin, bende gionge gi wichkuot. Kuom mano, gibiro podho kaka ji mamoko osepodho, kendo ka akumogi to ginirum. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro tieko joga chutho, nikech gichalo yiend mzabibu kata ng’owo maonge olemo, ma kata potgi bende osener.” Jo-Nyasaye penjore niya, “Ere gimomiyo wabet abeta? Biuru wadhi e mier mochiel motegno wathoe, nimar Ruoth Nyasaye oseng’adonwa buch tho. Osemiyowa pi motimo kwiri mondo wamodhi, nikech timbewa osebedo maricho e nyime. Ne wageno kue, to mana kayiem nono. Bende ne wageno ni wabiro yudo resruok, to masira ema obwogowa. Ne wawinjo ka farese mag wasigu futo ka Dan, kendo ywakgi ne miyo piny duto yiengni. Wasigugo osebiro mondo oketh pinywa, kod gik moko duto mantie, kaachiel gi dalawani kod joma odakie.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Ng’euru ni abiro kelo thuonde mager kuomu. Gin thuonde man gi kwiri maricho, ma ok nyal bo, omiyo gibiro kayou.” “Akuyo ma ok anyal yudo kue, kendo chunya tuo. Ling’uru ane, awinjo ka joga ywak kuonde duto ma gintie, ka gipenjo niya, ‘Ruoth Nyasaye oseweyo Sayun koso? Ruodh Sayun onge kuno adier?’ To Ruoth Nyasaye ma ruodhgi dwoko niya, ‘Ere gima omiyo usemiya mirima kuom lamo nyiseche mag pinje mamoko?’ ” Ji ywak kawacho niya, “Ndalo keyo osekadho mak wayudo gima dwaresrego.” Chunya lit, nikech itimo ni joga malit. Aywak kendo akuyo marach. Yath tinde orumo e piny Gilead koso? Jathieth onge kuno adier? Ere gima omiyo pok othiedh joga? “Mad wiya lokre soko mar pi, kendo pi wang’a lokre aora, mondo aywagi odiechieng’ gotieno nikech joga mosenegi. Mad abed ki kiru mar bworo e thim, kuma anyalo betie mabor gi joga, nimar giduto gin joma terore, kendo oganda ma andhoga. Lewni chalo gi atung’ moywa, kendo diro miriambo mana kaka atung’ diro asere, bende timbe miganga ema opong’o piny.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Joga timo richo kinde duto, kendo ok gidewa. Ng’ato ka ng’ato nyaka tang’ ni osiepne, kendo onge ng’ama nyalo geno owadgi, nimar owete duto gin jowuond ka Jakobo, bende ng’ato ka ng’ato kuodho osiepne. Giduto giwuondo osiepegi, kendo onge ng’ama wacho adiera. Gisepuonjo lewgi wacho miriambo, kendo gisedonjo matut e richo ma ok ginyal wuokie. Gitimo timbe mahundu kinde duto, timbegi mag wuond bende osiko asika, to gitamore yie kuoma. “Kuom mano, an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho ni abiro pwodho joga, ka ng’at malenyo mula mondo ogol ng’iende. Joga osetimo richo, koro ere gima datimnigi? Lewni chalo gi asere man gi kwiri mager, kendo dhogi wacho weche mag miriambo. Ng’ato ka ng’ato wuoyo mang’won gi wadgi, to kara e chunye kucha to ochikone mana obadho! Koro donge abiro kumogi kuom timbe ma kamago? Adier, abiro chulo kuor ni oganda machal kamano! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano!” Jeremia nowacho niya, “Abiro ywago gode gi lege, nikech gisetwo, kendo onge ng’ama wuothoe. Ywak mar jamni tinde ok winji, kendo winy gi le duto mae thim oseringo.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Abiro loko miech Jerusalem gundni kama ondiegi ema odakie, kendo miech Juda abiro loko thim.” Jeremia nopenjo Ruoth Nyasaye niya, “Ere gimomiyo piny okethore kendo otwo, ka piny motimo ongoro ma onge ng’ama wuothoe? Ere ng’ama riek manyalo winjo tiend wachni? Koso en ng’a ma isenyiso tiende mondo onyis joma moko?” To Ruoth Nyasaye nodwoka niya, “Gima kama osetimore nikech jo-Israel oseweyo chik mane amiyogi. Ok giseluora, to bende ok gisetimo gik mane awachonigi ni mondo gitim. Gisebedo mana ka wigi tek, ka gitimo dwarogi giwegi, kendo giselamo kido manono mag Baal, kaka ne kweregi opuonjogi. Kuom mano, winji gima abiro timo, an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel. Abiro miyo joga alode makech mondo ocham, kod pi motimo kwiri mondo gimodhi. Abiro keyogi e kind ogendini ma ok ging’eyo, kendo ma kata kweregi bende ne ok ong’eyo. Bende abiro kelonigi wasigu mondo omonjgi nyaka chop atiekgi chuth.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Luonguru mon ma joywak. Ee, oruru wach mondo mon mong’eyo ywak obi. Gibi piyo mondo gidengnwa, nyaka wengewa pong’ gi pi wang’, mi owre nikech ywak. Winjuru ywak maywagore Sayun, ‘Waserumo chuth, kendo waseyudo wichkuot miwuoro. Osedarwa e pinywa, kendo miechwa osekethi.’ ” Jeremia nowacho niya, “Un mon, chikuru itu ni gima Ruoth Nyasaye owacho, mondo uwinj wachne. Puonjuru nyiu gi osiepeu wende ywak. Tho osedonjo gie dirisewa, koda ka e miech ruodhiwa, kendo osenego nyithindo e pewe oko, kod yawuowi e chirni.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ringre joma otho biro dhurore pidhe mana ka owuoyo mool e puothe. Ginichal gi cham ma jokeyo osebeto, to pok ochoki. “Ji mariek kik sungre nikech riekogi, joma rateke bende kik sungre nikech tekogi, kata joma omew kik sungre nikech mwandugi. To ng’at madwaro sungore, to mondo osungre mana nikech ong’eya, kendo wechena osedonjone, nimar an Ruoth Nyasaye ahero ji gi hera mosiko, kendo atimo gik makare kendo mowinjore e piny, nikech kamano e kaka adwaro. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho ni ndalo biro ma nokumie ji duto moter nyangu, kaka jo-Misri gi jo-Juda gi jo-Edom gi jo-Amon kod jo-Moab, kaachiel gi ji duto modak e thim ma timgi en tito yie wigi, nikech tero nyangu mar jogo duto, kaachiel gi mar jo-Israel, ok en tero nyangu mar chuny to en mana mar ringruok. Un jo-Israel winjuru wach ma Ruoth Nyasaye osewachonu: “Kik uluw timbe ogendini mamoko, kendo kik chunyu parre kuom honni muneno e kor polo, kata obedo ni gimiyo ogendini parore. Gik ma jogo lamo gin gik manono, nimar gin mana yien motong’ e bungu, kendo japecho payogi mana gi koyo, eka obawogi gi fedha kod dhahabu, kendo oriwogi gi musmal mondo kik giwuore. Gichalo gi gik mibwogogo winy e pwothe nikech ok ginyal wuoyo. Iting’ogi ating’a nimar ok ginyal wuotho, omiyo kik uluorgi nimar ok ginyal hinyou, to bende onge gima ber ma ginyalo timo.” A Ruoth Nyasaye, onge ng’ato machal kodi, iduong’ kendo nyingi bende duong’. A Ruodh ogendini duto, ere ng’ama ok diluori, nikech in iwinjori gi luor. Kuom jorieko duto mag ogendini, kata kuom ruodhigi duto, onge ng’ato maromo kodi. Giduto gifuwo kendo gionge rieko, nikech giyudo riekogi manono mana kuom yien mopa! Kido magi manonogo obaw gi fedha mogol Tarshish, kendo gi dhahabu mogol Ufaz. Gin mana tich lwedo. Irwakogi gi lewni mambulu gi maralik, ka jachuech molony ema ochueyo. To Ruoth Nyasaye e Nyasaye maradier. En e Nyasaye mangima, kendo ruoth mochwere. Ka okecho to piny yiengni, kendo ogendini ok nyal siro mirimbe. Nyaka inyis jogo ni nyiseche mane ok ochueyo polo gi piny ibiro kethi. Ok ginichak gibed kamoro amora e piny. Ruoth Nyasaye nochueyo piny gi tekone, mogure motegno kendo noyaro polo gi riekone. Omiyo pi man e tok polo wuo, kendo otugo boche polo e tung’ piny duto. Bende omiyo polo mil ka koth chue, kendo ogolo yamo kar kenone mondo okudhi. Gik ma kamago miyo ji ng’eng’, kendo bedo mofuwo. Jotheth duto yudo wichkuot kuom gik ma githedho, nikech gin mana nyiseche manono, ma onge gi ngima. Gin gik manono moromo chayo, kendo gibiro rumo, chieng’ ma Ruoth Nyasaye biro mondo otiekgi. Nyasach Jakobo to ok chal gi gigo, nimar en ema ochueyo gik moko duto, kendo oseyiero jo-Israel mondo obed joge owuon. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto e nyinge. “Un jo-Jerusalem ma osetimnigi ageng’a, chokuru giu, nimar Ruoth Nyasaye owacho ni obiro golo ji duto modak e pinyni, kendo obiro sandou nyaka urum pep.” Jo-Jerusalem ywak niya, “Mano kaka wahinyore malit, kendo adhondewa ok nyal chango, to ne waparo ni en gima wanyalo dhilgo. Hembewa osekethore chuth, kendo tonde mane otuegigo osechot. Yawuotwa duto osea modhi mabor, koro onge ng’ama odong’ ma dichak gurnwa hembewa, bende onge ng’ama nyalo lieronwa rageng’ni maggi.” Jeremia nodwokogi niya, “Jotelo mau onge gi rieko, nikech ok gipenj wach kuom Ruoth Nyasaye. Mano emomiyo ok gisetimo gimoro maber, kendo jowa oseke kuonde duto. Winjuru! Wach osebiro! Koko maduong’ timore e piny moro yo nyandwat. Gin jolweny mabiro ketho miech Juda, mi lokre thim ma ondiegi ema dakie. A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni ngima ng’ato ok nie tekone owuon, bende onge ng’ama nyalo yiero yore owuon. Kuom mano, A Ruoth Nyasaye, riewa gi bura, to ok gi mirimbi, nono to itiekowa pep. Ol mirimbi kuom ogendini ma ok oyie kuomi. Ee, kech kod jogo ma ok lami! Gisenegowa, wan nyikwa Jakobo, mi gitiekowa duto, kendo giketho pinywa.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Winj weche mag singruok ma abiro wachoni, eka inyis jo-Juda gi joma odak Jerusalem ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel okuong’o ng’ato ang’ata motamore rito wach singruokni. En singruok mane atimo gi kweregi kane agologi e piny Misri, e sand mager ka mach makakni. Ne awachonigi ni ka girito chikena, kendo gitimo gik moko duto ma anyisogi, to ginibed joga, kendo anabed Nyasachgi. Bang’e eka anachop singruok mane atimo gi kweregi ni namigi piny maber kendo momew, ma koro gintieni.” Jeremia nodwoko Ruoth Nyasaye niya, “Ee, ayie timo kamano.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia ni, “Dhiyo iland wechegi e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem, kinyiso ji mondo owinj kendo orit weche mag singruokna. Chakre kinde mane agoloe kweregi e piny Misri nyaka chil kawuono, asebedo kasiemogi matek mondo girit wechena. To ne gitamore winjo kata dewo. Kar timo kamano to ng’ato ka ng’ato nosiko ka timo timbene mag wich teko. Ne oyudo ka osechikogi mondo girit singruokno, to ne gidagi. Mano emomiyo nakelonigi kum duto mane singruokno oting’o.” Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Jo-Juda gi joma odak Jerusalem piem koda. Gisedok e richo kweregi mane otamore timo gima ne awacho, nikech gisebedo ka gilamo nyiseche manono. Jo-Israel gi jo-Juda oseketho singruok mane atimo gi kweregi. Kuom mano an Ruoth Nyasaye asiemogi ni abiro kelo masira kuomgi kendo onge ng’at ma notony. To kata ka giywak mondo akonygi, to ok nadewgi. Bang’e jo-Juda gi joma odak Jerusalem biro dhi ir nyisechegi ma gisebedo ka gitimonigi misengni, mondo okonygi. To nyisechego ok noresgi ka masira obiro. Jo-Juda nigi nyiseche mang’eny mana ka miechgi, kendo joma odak Jerusalem bende oseloso kende-mag-misango mang’eny, mana moromo gi yore mag dalagi, mondo gitimie misengni ni Baal. Kuom mano, in Jeremia, kik ilam ni jogi, kata kik isaya mondo akonygi nimar kata ka ginie chandruok mi giluonga, to ok nadewgi.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Joma ahero, timo timbe maricho. Ere gimomiyo oyienigi biro e oda? Koso giparo ni ginyalo geng’o masira kuom timo kuong’ruok kendo kuom wang’o boche ma gitimogo misengni? Bende giparo ni ginitony adier? Chon ne aluongogi ni yadh zeituni ma obokene ng’eny, kendo manyago olembe mathoth mabeyo, to koro abiro wang’o obokene kod bedene gi mach mariadore ka mor polo. “An Ruoth Nyasaye Manyalo gik Moko Duto ema napidho jo-Israel gi jo-Juda kaka ng’ato pidho yath, to koro abiro bwogogi gi masira nikech richo ma gisetimo. Gisekelo gima kama kuomgi giwegi, nikech gimiya mirima kuom timo misengni ni Baal.” Ruoth Nyasaye nonyisa gik maricho mane wasika dwaro timona. Ne achalo gi nyarombo mogol e abila, ka kia ni idwaro nego, kendo ne ok ang’eyo ni ichano gik marichogo kuoma. Ne giwacho niya, “Wanegeuru mondo nyinge olal nono.” Eka nalemo niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, in e jang’ad bura makare, kendo ma temo chuny ji gi parogi. We aneye ka ichulo ni jogo kuor, nikech aseketo wachna e lweti.” Jo-Anathoth ne dwaro nego Jeremia, kendo ne giwachone ni gibiro nege ka pod osiko koyalo e nying Ruoth Nyasaye. Kuom mano Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nowuoyo kuomgi niya, “Abiro kumogi. Yawuotgi biro tho e lweny. Nyithindgi bende kech biro nego. Onge kata ng’at achiel kuomgi ma nodong’, chieng’ ma achano ni akelo masira kuom jo-Anathoth.” “A Ruoth Nyasaye, ang’eyo ni kata ka akeloni ywakna, to biro yudore ni in ema in kare. Kata kamano pod daher penjie wach kuom adiera mari. Ere gimomiyo joma richo yudo mwandu? Koso ere gimomiyo joma jowuond dhi maber?. Ipidhogi, mi gigol tiendegi, kendo gidongo, mi ginyag olemo. Pile giwuoyo maber kuomi, to chutho chunygi bor kodi. To Ruoth Nyasaye, ing’eya, kendo ineno gik ma atimo, bende inono chunya mondo ine kaka aheri. Ywa joma richogi oko ka rombe ma idwaro yang’o, kendo ketgi tenge nyaka chieng’ minegogie chopi. Nyaka karang’o ma pinywa biro bedo motwo, kendo lum manie lege biro wang’ie? Le gi winy tho, nikech timbe maricho mag joma odak e pinyni, mawacho ni ok ine gik maricho ma gitimo.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “In Jeremia, ka ringo gi ji oseoli, to koro ere kaka dipiem gi farese? Ka piny maber midakieni ema iywagorie, to ere kaka ibiro betie bungu mandiwa manie geng Jordan? Koda ka omineni hie osendhogi, kendo giseriwore gi jomoko ma monji. Kik igen-gi, kata obedo ni giwachoni weche mabeyo kamano.” An Ruoth Nyasaye awacho niya, “Aseweyo ogandana mane ayiero, mi adagigi. Aseketo joga ma ahero e lwet wasikgi. Joga awuon oselokore wasika. Giserutona ka sibuor manie bungu, mi koro amon kodgi. Joga awuon chalo gi olith ma kite okikokiko, ma olidhe mamoko gueyo koni gi koni. Un ogendini, biuru mondo ugoru kuom joga, mi uyaki mana kaka ondiegi gore kuom gima gimako, mi gikidhi. Jotelo mag pinje mamoko oseketho puotha mar mzabibu. Gisenyono puothena piny gi tiendgi, mi giloko pinya maber odoko motwo ma ok nyag gimoro. Gisekethe, ma oriere e nyima kanyo ma onge tich. Piny duto oselokore thim, to onge ng’ama dewo. Ji oseng’ado gode mae thim ka gibiro mondo giyeki. To an ema aoro lweny mondo otiek pinyno, ma onge ng’at manyalo dakie gi kue. Joga pidho ngano, to kuthe ema gikayo. Gisetiyo matek, to ok giyud gimoro. Pinygi otho nikech mirimba mager.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “An gi gima adwaro wacho kuom ogendini maricho mokiewo gi jo-Israel. Abiro pudhogi oko e pinygi ka yien mipudho, mi nares jo-Juda kuomgi. To ka asepudhogi oko kamano, eka anakechgi, mi aduog oganda ka oganda e lope, kendo e pinye owuon. Chon ogendinigo ne kuong’ore gi nying Baal, kendo ne gipuonjo joga mondo otim kamano. To ka koro ginyalo yie luwo dini mar joga gi chunygi duto, mi gikuong’re gi nyinga, to gin bende ginibed joga. To ka oganda moro otamore, to anapudhe oko, mi akethe chuth. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowachona mondo adhi ang’iew law, atue e nungona, to kik abude e pi. Omiyo ne ang’iewo lawno kaka Ruoth Nyasaye ne ochika, mi arwako. Bang’e Ruoth Nyasaye nowuoyo koda kendo, mowachona niya, “Dhiyo e aora Yufrate, ilony law mirwakono mondo ipandi e bur lwanda.” Omiyo ne adhi mi apande but aora Yufrate kaka ne Ruoth Nyasaye ochika. Bang’ kinde moko, Ruoth Nyasaye nowachona mondo adogi Yufrate aom lawno. Kuom mano nadok Yufrate, mi arango kama ne apandoe lawno, ne ayude, mi anwang’o ka okethore, ma onge tich. Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, ka wachona niya, “Mano e kaka abiro ketho sunga mar jo-Juda kaachiel gi sunga marach mar jo-Jerusalem. Oganda marachni osetamore winjo wachna, mi gisebedo joma wigi tek, kendo ma timbegi richo. Giselamo nyiseche mamoko, kendo gitiyonigi. Kuom mano gibiro chalo mana gi law ma koro onge tichni. Kaka law atueya mako nungo ng’at morwake matek, e kaka nadwaro ni mondo jo-Isarel gi jo-Juda omaka matek, mondo gibed joga, kendo gikel pak kod duong’ ni nyinga. To kata kamano ne gitamore luora.” “In Jeremia, nyis jo-Isarel ni an Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi awacho kama: ‘Agulini mag divai onego opong’ gi divai.’ To gibiro dwoki ni, ‘Wang’eyo maber ni agulini mag divai onego opong’ gi divai.’ Eka ichak iwachnigi ni an Ruoth Nyasaye abiro miyo jopinyni madho divai nyaka mer. Koda ka ruodhi ma nyikwa Daudi gi jodolo gi jonabi kod jo-Jerusalem duto biro mer. Bang’e anarwadgi duto, wuone gi nyithindo machalre. Ok nakechgi kendo ok nawegi, bende ok nang’wonnigi ngang’, to naneggi duto.” “Un jo-Israel, winjuru! Ruoth Nyasaye ema wuoyo, omiyo kik usungru, mi utamru winje. Miuru Ruoth Nyasaye ma Nyasachu duong’, ka pok okelo mudho, mi uchwanyoru e gode gotieno, kendo kapok oloko ler mugenono mudho mandiwa. Ka utamoru winjo siemni, to anaywagu gi chunya nikech sungau. Anaywagu malit, mi pi wang’a nochuer nyaka wang’a owre, nikech odar jo-Ruoth Nyasaye, kitero e tuech.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Dhiyo inyis ruoth gi min mare mondo joa e kombegi mag duong’ nikech osimbegi mag loch osea e wigi molwar piny. Oselwor miech piny milambo, kendo onge ng’ama nyalo resogi. Osedar jo-Juda mi oter e tuech.” Un jo-Jerusalem, neyeuru! Wasiku biro, koa malo yo nyandwat. Ere oganda mane chalonu gi kweth maber, mane omiu mondo uriti? Unuwach ni ji ang’o ka joma yande uparo ni osiepeu ema koro oket e wiu ka jotendu? Ubiro bedo gi rem mana ka dhako ma muoch kayo! To eka upenjo gimomiyo gima kama osetimorenu, kendo gimomiyo oseyiech lepu kuomu, mi odwanyu, to ubiro yudo ni mano otimore nikech richou lich. Bende ja-Nubi nyalo loko kit dende? Koso kwach dilok kite marabok dok kido moro nono? Kapo ni gigo nyalo timore, to kara un bende mutimo gik maricho unyalo timo gik mabeyo! Ruoth Nyasaye biro keyou ka mihudhi ma yamo mager moa e thim keyo. Ruoth Nyasaye osewacho ni mano e gima biro timorenu. Osechano mondo otimnu kamano nikech useweye, mi ugeno mana kuom nyiseche manono. Ruoth Nyasaye owuon ema noyiech lepu kuomu, mi dugu nonen. Ruoth Nyasaye oseneno kaka utimo gik ma omon-go. Ulawo nyiseche manono e gode kendo e pewe, mana ka ng’at ma gombo chi wadgi, kendo ka faras ma dichwo ma lawo madhako! Un jo-Jerusalem urumo! Unuben maler karang’o? Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia kuom oro mane omako piny niya, “Jo-Juda ywak kendo miechgi kethore. Jogi oriere piny kokuyo, kendo jo-Jerusalem ywak mondo okonygi. Jodongo oro jotichgi mondo oumbnigi, to ka gichopo e sokni, to ok giyud pi, omiyo giduogo gi dapige nono. Giumo wigi nikech gidhier nono, kendo gikia gima ginyalo timo. Chuny jopur lit, nikech koth onge, kendo piny otwo, omiyo giumo wigi. Mwanda bende nywolo nyathi, to oweyo mana kanyo nikech lum onge. Kenje mag thim chung’ ewi gode, kendo gamo yueyo mana ka bwe. Wengegi wingni nikech lum onge. “Joga ywakna niya, ‘A Ruoth Nyasaye, kata ka richowa nyiso ni wan joketho, to yie ikonywa kaka isesingori. Adier, waseweyi ndalo mang’eny, kwaketho e nyimi. To in kendi ema jo-Israel ogeno kuomi, nimar in ema iresowa ka wanie chandruok. Ere gima omiyo ichalo wendo e pinywa ma bworo kuom otieno achiel kende? Ere gima omiyo ichalo gi ng’at mobwok kata ka jalweny ma onge gi teko ma dokonygo ng’ato? Adier, in Ruoth Nyasaye in kodwa, kendo wan jogi, omiyo kik iwitwa.’ ” Ruoth Nyasaye wuoyo kuom jogi niya, “Gihero ringo weya kamano, kendo gibayo kamoro amora ma gihero. Kuom mano, ok amor kodgi, to aparo richo ma gisetimo, kendo abiro kumogi nikech richogigo.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Kik ikwaya mondo akony jogi. Kata ka gitueyo chiemo, to ok nawinj ywakgi, kendo kata ka gichiwona misengni miwang’o pep, gi mag erokamano, to ok nabed mamor kodgi. Abiro miyo githo e lweny, kendo kech gi tuo biro negogi.” An to ne adwoke ni, “A Ruoth Nyasaye, donge ing’eyo ni jonabi wacho ni ji niya, ‘Kech kata lweny biro bedo maonge, nimar nisingori ni kue kende ema nobed e pinywa’?” To Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Jonabigo koro weche mag miriambo e nyinga. An ne ok aorogi, kendo ne ok amiyogi chik, bende ne ok awuoyo kodgi. Gik ma giwachonugo gin fweny ma ok owuok kuoma, to gikoro mana weche manono ma giparo apara. An Ruoth Nyasaye anyisi gima abiro timo ni jonabi mane ok aorogo. Giwuoyo gi nyinga ka giwacho ni lweny kod kech ok bi mako pinyni, to adier, kech gi lweny ema abiro negogigo. Joma ne giwachonigi gigo bende lweny gi kech biro nego. Ringregi kaachiel gi mag mondgi kod nyithindgi nowiti e yore mag Jerusalem, ma onge ng’ama noyiki, nikech abiro kumogi kuom timbegi maricho. “In Jeremia, wach ni ji kama: ‘Pi wang’a mondo omol odiechieng’ gotieno! Onego kik awe ywak nimar joga osego matek, mi ohinyore malit. Ka awuok oko e pap, to aneno ringre joma onegi e lweny, to ka adonjo e dala moro, to aneno joma kech nego. Jonabi gi jodolo dhi nyime gi tijegi, to chutho ok ging’eyo gima gitimo.’ ” “A Ruoth Nyasaye iseweyo jo-Juda chuth koso? Adier, ichayo jo-Sayun? Ere gimomiyo isehinyowa malit kamano, ma ok wanyal chango? Ne wageno ni wabiro yudo gik mabeyo, to onge gima ber mane wayudo. Ne waparo ni ibiro changowa, to masira malit ema nopoyowa. A Ruoth Nyasaye, wahulo richowa kaachiel gi richo kwerewa. Adier, waseketho e nyimi. Kik ijwang’wa, nikech dipo ka nyingi okethore. Bende kik iyie jomoko cha Jerusalem, kama kom duong’ni nitie. Rit singruok mane itimo kodwa, kendo kik ikethe. Bende nyiseche manono mag ogendini nyalo kelo koth adier? Koso polo giwegi nigi teko mar miyo koth chue? Ooyo, in ema waketo chunywa kuomi, A Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa, nikech in kende ema inyalo timo gik ma kamago.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Kata da bed ni Musa gi Samuel ema jochung’ e nyima ka, to ok anyal weyo ni jogi richogi. Wachnigi mondo gia e wang’a. To ka gipenjo ni gidhi kanye, to nyisgi ni Ruoth Nyasaye owacho kama: Jomoko kuomu tuo biro nego, kendo mano e kuma gibiro dhiye! To moko biro tho e lweny, kendo kuno ema gibiro dhiye! Bende moko kech biro nego, mi kuno ema gibiro dhiye! To moko ibiro tero e tuech, kendo kuno ema gibiro dhiye! “An Ruoth Nyasaye asechano ni masiche ang’wen biro makogi. Ibiro neggi mi guogi biro kidho ringregi. Winy nochamgi kendo ondiegi nocham ringregi modong’. Abiro miyo ogendini duto mag piny bwog konenogi, nikech gik maricho mane Manase wuod Hezekia otimo Jerusalem kane en ruodh Juda. “Ere ng’ama biro kechou, un jo-Jerusalem? Koso ng’ama biro ywagou? En ng’a ma biro chung’ mondo omosu? Ne uweya, kendo udagi wachna, omiyo ne abiro, mi atiekou, nikech ne ok anyal geng’o mirimba kendo. Ne akeyou e mier duto, mana ka mihudhi ma yamo keyo. Un joga ne atiekou, mi anego nyithindu, nikech ne udagi weyo timbeu maricho. Ne anego chwo mang’eny, mi ubedo gi mond liete mathoth ka kuoyo mae dhonam ne anego yawuotu godiechieng’, mi akelo ne minegi kuyo. Dhako man gi yawuowi abiriyo opodho piny ka muche orumo, nikech yawuotego duto osenegi. Piny othone mudho ka wiye okuot, kendo chunye chandore. Abiro miyo wasigu neg jou ma pod odong’ ka ngima. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Jeremia noywagore niya, “Yaye! Hapa rach! Ere gima omiyo ne mama onywola, nimar ji duto osiko ka dhaw adhawa koda? Pok aholo ng’ato pesana, bende pok aholo pesa kuom ng’ato, to kata kamano, ji duto kuong’a. A Ruoth Nyasaye, kapo ni ok asetiyoni maber, kata ka ok asekwayi mondo ikech wasika ka chandruok omako to kuong’ duto ma gikuong’ago mondo omaka. Onge ng’ama nyalo turo chuma, to moloyo chuma monywas gi mula, moa e piny ma yo nyandwat.” Ruoth Nyasaye nodwoka niya, “Abiro kelo wasigu oyak mwandu joga, mondo akumgi kuom richo ma gisetimo e pinygi duto. Abiro miyo giti ni wasikgi e piny ma ok ging’eyo, nikech mirimba chalo mach, kendo biro liel nyaka chieng’.” Jeremia nodwoke niya, “Ruoth Nyasaye, in ing’eyo weche duto, omiyo para kendo ikonya. Chul kuor ni joma sanda. Kik iwegi, nono to ginega. Ng’e ni giyanya nikech in. Ne iwuoyo koda, mi awinjo wecheni duto. A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, an ng’ati, omiyo wecheni opong’o chunya gi mor kod ilo. Ne ok abet e kanyakla mar joma mor, bende ne ok aneno ber, to ne an mana kenda, ka apong’ gi siwuori, nikech tich mane imiya. Ere gima omiyo asiko ka an gi rem malit? Ang’o momiyo adhondena ok nyal chango? Koso idwaro bedona ka aora ma duono ndalo oro?” To Ruoth Nyasaye nodwoka niya, “Ka iduogo ira, to abiro rwaki, mi inichak ibed jatichna, ka iwacho weche makare, ma ok weche manono, to inichak ibed janabina. Ji biro biro iri, to ok inidhi irgi. Abiro loki motegno ka ohinga mar chuma, mondo eka isir jogo. Gibiro kedo kodi, to ok giniloyi, nikech abiro bet kodi mondo ariti. Abiro resi kuom joma timbegi richo, kendo abiro konyi kuom jomahundu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, kowachona niya, “Ok nikendi, kendo ok ninywol nyithindo ka. Abiro nyisi gima biro timore ni nyithindo monywol ka, kaachiel gi jonywolgi. Tuoche maricho biro negogi, to onge ng’ama noywaggi, bende ok noyikgi. Ginidhurre pidhe pidhe mana ka owuoyo miolo e puothe. Moko notho e lweny to moko kech nonegi, kendo winy gi ondiegi nocham ringrergi. “Kik idonj e ot miywagoe ng’at motho, to bende kik iywag ng’ato, nimar asegolo kue mara gi herana kod ng’wonona kuomgi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Joma omew kaachiel gi joma odhier biro tho e pinyni, to onge ng’ama noywaggi kata noyikgi. Onge ng’ama noter buchgi kata ma noliel wiye ma nyiso ni en e lit Ka ng’ato ng’ate otho, to onge ng’ama nobi ochiem kode kata ometh kode mondo oduog chunye, bed ni wuon kata min ema otho. “Kik idonj e ot ma ji timoe sawo. Bende kik ibed piny mondo ichiem kendo imeth kodgi. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho kama: Abiro tieko mor kod ilo ma jogo nigo, ma kata dwond mon ma miehni gi chwogi ok nowinj kaeri. Gigi duto notimre kapod gingima kendo gineno gi wang’gi!” “Ka inyisogi wechegi, to gibiro penji gima omiyo asechano mondo akumgi malit kamano. Bende gibiro penji gima giseketho, kata richo ma gisetimo e nyim Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. To dwokgi ni Ruoth Nyasaye owacho kama: ‘Kwereu noweya, mi otiyo ni nyiseche mamoko kendo olamo. Ne giweya kendo ne ok giwinjo chikena. Koro un to usetimo gik maricho moloyo kata mane kwereu otimo. Un duto un joma richo ma wigi tek, ma ok nyal luora. Kuom mano abiro riembou e pinyni, mi ateru e piny ma ok ung’eyo, kata ma kwereu bende ne ok ong’eyo. Kuno unulamie nyiseche mamoko odiechieng’ gotieno, to ok anakechu.’ To ndalo biro ma onge ng’ama nokuong’re gi nyinga ka Nyasaye mangima mane ogolo jo-Israel e piny Misri. To ginikuong’re gi nyinga mana ka Nyasaye mangima mane ogolo jo-israel e piny man yo nyandwat gi pinje mamoko duto mane osekeyogie. Anaduoggi e pinygi giwegi mane amiyo kweregi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro oro ji mang’eny mondo omak jogi, mana kaka jolupo maluwo rech. Bang’e naor jodwar mang’eny mondo odwargi e gode duto koda ka e kind lwendni. Aneno gik moko duto ma gitimo, kendo onge gima opondona, bende richogi ok nyal kadhona mak aneno. Abiro miyo gichul nyadiriyo kuom richogi gi timbegi mamono. Gisedwanyo pinya gi nyisechegi maonge gi ngima mana ka ringre joma otho, kendo gisepong’o piny gi nyisechegi mamono gogo.” Eka Jeremia nolemo ka wacho kama: “A Ruoth Nyasaye, in ema imiya teko, kendo irita, bende in e kara ma abwokie e kinde mag chandruok. Ogendini moa tung’ piny ka tung’ piny nobi iri, kawacho niya, ‘Kwerewa ne lamo nyiseche manono ma gin mana kido ma onge tich. Dhano bende nyalo loso nyiseche owuon? Ooyo, mago ok dibed nyiseche kata matin!’ ” Ruoth Nyasaye nodwoko niya, “Mano emomiyo abiro nyisogi tekona gi duong’na dichiel kendo mogik, mi gibiro ng’eyo ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Juda, richou ondik gi kalamb chuma, kendo ogorgi gi gima bith e chunyu, kendo e tunge kendeu mag liswa. Yawuotu paro kende-mag-liswa kod sirni milamo mane ochung’ e tiend yien duto motimo tiep, kendo e pidhe kod gode duto manie pewe. Abiro miyo wasiku yak mwanduu duto, nikech richo ma usetimo kuonde duto e pinyu. Ubiro a e piny mane amiyou, kendo abiro miyo utiyo ni wasiku e piny ma ok ung’eyo, nimar mirimba chal gi mach, kendo biro liel nyaka chieng’.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Okuong’ ng’at ma baro weya, to geno mana kuom dhano, ka parone bor koda. Ochalo kudho manie thim, madongo e piny motwo, mana e lowo motimo chumbi, ma onge gima dongoe maber. Onge gima ber ma ng’atno nyalo yudo. To oguedh ng’at ma ogena kendo oyie kuoma, nimar ochalo gi yath mopidh but aora, matero tiendene kochomo pi. Onge gima thage, kata ndalo oro, ma chieng’ rienyie mager, nikech pote osiko ka ng’ich ang’icha. Ok odew kata ka koth ok chue, to osiko konyago anyaga olemo. “Ere ng’ama nyalo ng’eyo gima chuny dhano paro? Onge gima jamriambo kaka chuny dhano. En gi tuoche mang’eny ma ok nyal chango. An Ruoth Nyasaye amanyo paro mar dhano, kendo apimo rieko mag ji. Atimo ni ng’ato ka ng’ato mana kaka ochalo, kendo mana ka luwore gi timbene. Ng’ato ma yudo pesa e yor miriambo chalo gi winyo matoyo tong’ mane ok otoko. Gibiro lalne kapok obet ng’at moti, kendo bang’e nolokre mana ng’at mofuwo.” Hekalu marwa chal gi kom duong’ mang’ongo, mogur ewi got mabor nyaka ne piny chakre. Ruoth Nyasaye ema jo-Israel ogeno kuome, omiyo ji duto moweye noyud wichkuot. Ginilal nono mana ka nying mondik e buru, nikech giseweyo Ruoth Nyasaye ma en soko mar pi maliw. Jeremia nokwayo niya, “A Ruoth Nyasaye, changa mondo adok mangima. Resa mondo ayud kue. In ema apaki. Ji penja ni, ‘Ere masiche mane Ruoth Nyasaye obwogowago? Wadwaro mondo okelgi sani!’ To Ruoth Nyasaye, bende ne akwayi mondo ikelnigi masira? In Ruoth Nyasaye ing’eyo ni ne ok agomb mondo giyud thagruok, kendo in ing’eyo gima asewacho. Kik ilokrina masira, nimar in e kara mar resruok ka masira oyuda. Kel wichkuot kuom joma sanda, to an mondo iweya, kendo kelnigi kihondko, to an kik ibwoga. Kelnigi masira, kendo kethgi chuth.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Jeremia, dhiyo mondo ichung’ e dhorangach miluongo ni Ranga Ji, kama ruodhi mag Juda donjogo kendo wuokgo Jerusalem. Bang’e idhi e dhorangeye mamoko mag dala. Nyis ruodhi kod jo-Juda duto, kaachiel gi ji duto modak Jerusalem maluwo dhorangeyegi mondo ochik itgi owinj gima awacho. Nyisgi ni ka ok gidwar tho, to kik giting’ misike chieng’ Sabato. Bende kik giting’ gimoro ka gikadhogo e dhorangeye mag Jerusalem chieng’no. Kata mana ting’o gik moko ka gigolo e utgi kik giting’. Nyaka girit chieng’ Sabato obed maler, kaka ne achiko kweregi, kendo kik giti tich moro chieng’no. To kweregi ne ok odewo winjo wachna, kendo wigi ne odoko matek, mi gidagi luora, kata obedo ni asekumogi kamano. “Nyisgi ni nyaka giluora gi chunygi duto. Kik giting’ misigo moro amora ka gikadho e dhorangeye mag dalani chieng’ Sabato, to girit chieng’ Sabato obed maler, mak gitiyo tich moro. Kamano eka ruodhi maggi gi jodonggi didonj e dhorangeye mag Jerusalem, kendo bed gi duong’ mane ruoth Daudi nigo. Gin kaachiel gi jo-Juda kod jo-Jerusalem giniidh geche gi farese, kendo ji nodag Jerusalem nyaka chieng’. Ji nobi koa e miech Juda kod mier mokiewo gi Jerusalem. Bende ji moa e piny Benjamin nobi kaachiel gi joma odak e tiend gode, gi ewi gode, kod e piny Negeb. Ginikel misengni miwang’o pep gi misengni mag cham kod ubani, kaachiel gi misengni mag erokamano gi misengni mamoko e Hekalu mara. To ka ok giluora, mi gitamore rito chieng’ Sabato obed maler, kendo giting’o misigo moro amora ka gikadho e dhorangeye mag Jerusalem chieng’no, to anamok mach e dhorangeye mag Jerusalem, mi majno nowang’ ut ruodhi mag Jerusalem, kendo onge ng’ama nonege.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Dhiyo e od jachue agulini, kendo abiro miyi wechena kuno.” Omiyo ne adhi mi ayudo ka jachue agulini nie tichne. To e sa asaya mane gima odwaro chueyo ok owuok maber, to ne okawo lowono, kendo olosogo gima chielo, mana kaka ohero. Bang’e Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Donge un jo-Israel anyalo timou mana gima jachuech timo gi lowo? Ng’euru ni unie tekona, mana kaka lowo ni e teko jachuech. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Kapo ni asiemo oganda moro, kata piny moro, ni abiro ketho kata tieko kata dhuolo gi lop tiende, to bang’e ogandano olokore moweyo timbene maricho, to an bende koro aloko parona kuom gima rach mane awacho ni abiro timo. To bende kapo ni awacho ni abiro pidho kendo gero oganda moro, mi ogandano otimo richo, kendo otamore rito chikna, to nyaka alok parona kuom gima ber mane awacho ni natim. Omiyo koro dhi inyis jo-Juda gi jo-Jerusalem ni achano kelonigi masira, kendo abiro kumogi. Kwergi mondo giwe richogi. Kendo ng’ato ka ng’ato olok yorene gi timbene maricho. To gibiro dwoki niya, ‘Ok wanyal loko timbewa! Wabiro timo mana gima wahero, ka ng’ato ka ng’ato timo mana gima wiye omiye.’ “Kuom mano an Ruoth Nyasaye awacho kama: Penjieuru ogendini duto ka gima kama osetimore nyaka nene. Jo-Israel osetimo gima rach miwuoro! Bende wi got Lebanon motimo lwendni nyalo bet maonge pe adier? Koso aore mag godno nyalo duono? Ooyo, gisiko asika kamano. To joga wigi osewil koda, kendo giwang’o ubani ni kido manono. Gisechwanyore mi giweyo wang’yo ma onego giluw, mi koro ok giluw yore machon, to giwuotho e yore mogondore ma ok opa. Giseketho pinygi, modoko gima bwogo ji, kendo ma ji charo nyaka chieng’. Ji duto ma kadho machiegni biro bwok kuom gima gineno, kendo gibiro kino wigi ka giwuoro. Anake joga e nyim wasikgi, mana ka buru ma yamb ugue keyo. Abiro lokonigi ng’eya, kendo ok nakonygi ka masira omakogi.” Bang’ mano ji nowacho niya “Wang’aduru rieko mondo wanyal Jeremia. Pod nobedie abeda jodolo manyalo telonwa, gi joma riek manyalo ng’adonwa rieko, kod jonabi manyalo nyisowa wach Nyasaye. Biuru wahangne wach, kendo wawe dewo gima owacho.” To Jeremia nolemo niya, “A Ruoth Nyasaye, winj gima akwayo, kendo winj gima wasika wacho kuoma. Richo bende ichulo kuom ber? Gin to gisekunyona bur mondo anyumrae. Par kaka ne abiro iri, mi awuoyo kodi, kakwayi mondo kik mirima maki kodgi. To koro Ruoth Nyasaye, we kech oneg nyithindgi, kendo we githo e lweny. Joma chwo gi nyithindo mondo otho, kendo mon mondo odong’ mond liete, kendo maonge nyithindo. Tuoche mondo oneg jodongo, to yawuowi mondo otho e lweny. Kel mony apoya, mondo oyak miechgi, mi giywag ka kihondko omakogi. Gisekunyona bur mondo anyumrae, kendo gisechikona obadho mondo omaka. To in Ruoth Nyasaye, ing’eyo gik moko duto ma gitimo ka gidwaro nega. Omiyo kik ing’wonngi kuom timbegi maricho, kendo kik iwenigi richogi. Kelgi e nyimi ka gichwanyore, kendo kumgi ka in gi mirima mager.” Ruoth Nyasaye nonyisa mondo adhi ang’iew agulu. Bende nonyisa mondo akaw jodongo moko kod jodolo madongo, adhigo e holo mar Ben-hinom, mokiewo gi dhorangach miluongo ni Ranga Tegni. Kuno ema ne adhi huloe wach mane obiro miya. Ruoth Nyasaye nokona mondo awach niya, “Winjuru un ruodhi mag Juda kod jo-Jerusalem. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel, awacho kama: Abiro kelo masira malich kuom dalani, ma ng’ato ka ng’ato mowinjo, to ite nopopni. Abiro timo kamano nikech useweya, mudwanyo dalani, kutimoe lisweche ni nyiseche mamoko ma ok ung’eyo, to kata mana kwereu gi ruodhi mag Juda bende ne ok ong’eyo. Usemiyo remb ji maonge ketho opong’o ka, kendo usegero kende-mag-liswa mondo uwang’ie nyithindu ka liswa ni Baal. To ne ok achikou mondo utim kamano, bende wach ma kamano ne ok aparo kata matin. Emomiyo an Ruoth Nyasaye, awacho ni ndalo biro ma ok noluongie holoni ni Tofeth, kata ni holo Ben-hinom, to noluonge ni holo Nek. Ka eri ema nakethie gik moko duto ma jo-Juda gi jo-Jerusalem chano timo. Anawe wasikgi logi, mi neggi e lweny, kendo anami winy gi ondiegi cham ringregi. Anaketh dalani gi keth malich, mi ng’ato ang’ata makadho machiegni nobwogi, kawuoro gima osetimore ni dalani. Anami ji modak ka cham ringre nyithindgi giwegi. Bende ginicham ringre jowadgi e kinde marach ma wasigu nobed ka lworo dalagi, ka dwaro negogi.” Bang’ wacho wechego, Ruoth Nyasaye nonyisa mondo ato agulu cha e nyim joma ne asedhigogo, kendo awachnigi ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nosewacho kama: “Abiro toyo jogi gi dalani mana kaka itoyo agulu ma ok nyal chak chom. Joma otho noyik kata mana e Tofeth, nikech ok noyud kamoro nono ma diyikgie. Mano e kaka abiro timo ni dalani, kaachiel gi joma odakie, kendo analoke mana ka Tofeth. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Naketh udi mag Jerusalem gi ut ruodhi Juda, to moloyo udi duto ma osewang’ ubani ewi tetgi ni sulue, kendo ma osepukie lisweche miolo piny ni nyiseche mamoko, mi ginibed mogak mana ka Tofeth.” Bang’ wechego, ne awuok aa Tofeth, kuma ne Ruoth Nyasaye oorae, mondo adhi ahulie wachne. Ne adhi mi achung’ e laru mar Hekalu, eka anyiso ji duto niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasach Israel owacho ni obiro kelo masiche duto mane osiemogo dalani kaachiel gi mier duto mokiewo kode, nikech un joma tokgi tek, motamore winjo wachne.” Kane Pashur wuod Imer jadolo, kendo jatelo maduong’ e Hekalu owinjo gik mane Jeremia okoro, nogolo chik mochwad Jeremia, kendo otueye e lodi e dhoranga Hekalu miluongo ni Ranga Benjamin mamalo. Kinyne gokinyi, Pashur ne ogonyo Jeremia, mi Jeremia nowachone niya, “Ruoth Nyasaye ok luongi ni Pashur, to oluongi ni Magor-misabib, tiende ni, masira ni kuonde duto. Ruoth Nyasaye osewacho ni obiro miyo ilokri masira ni in iwuon, kendo ni osiepeni, kendo wasigu noneg osiepenigo duto e lweny mana kineno. Abiro keto jo-Juda duto e teko mar ruodh Babulon, kendo enoter moko e tuech Babulon, to moko nogol chik mondo onegi. Bende anawe wasikgi yak mwandu duto manie Jerusalem kaachiel gi gik moko duto mantie, koda ka gik mabeyo duto mag ruodhi Juda, mi gikaw gidhigo Babulon To in Pashur, nomaki kaachiel gi joodi, mi teri Babulon kuma inithoe kendo yikie but osiepeni ma isebedo ka ihulonigi weche mag miriambo!” “A Ruoth Nyasaye, ne iwuonda, mi iwuonda adier. In itek moloya, omiyo ne ihewa. Ji duto tugo koda kendo ginyiera odiechieng’ duto. E kinde duto ma awuoyoe, to aywak kendo akok niya, ‘Mahundu gi masira nitie!’ A Ruoth Nyasaye, gichara kendo giyanya kinde duto nikech ahulo wachni. To ka awacho ni abiro weyi mondo kik achak awuo e nyingi, to wachni wang’o chunya, mana ka mach. Opong’o chokena, kendo ohewa ting’o ma ok anyal siro. Awinjo ka ji kuodha gi nying’ ma gichaka ni ‘Masira ni kuonde duto,’ kendo giwacho niya, ‘Kwedeuru! Ee, wakwede!’ Kata mana osiepena ma ageno bende gombona mana chwanyruok. Giwacho niya, ‘Dipo ka oyondhe, mi omoko, kendo wachulone kuor.’ To in Ruoth Nyasaye, in koda, itek, kendo iduong’, omiyo joma sanda biro chwanyore, kendo ok ginyal gimoro. Wigi biro kuot malich, nikech ok gibi loyo. Wichkuotgino nosik nyaka chieng’, kendo wich ok nowilgo. In Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto imiyo ji tem makare, kendo inono chunygi gi parogi. Omiyo yie ichulna kuor kuom wasika, nimar aketo wechena duto e lweti. “Weruru ni Ruoth Nyasaye, kendo pakeuru, nikech osereso joma ithiro e lwet joma timbegi richo. “Okuong’ chieng’ mane mama onywolae! Okuong’ ng’at mane omiyo wuora mor, kuom kelone wach ni onywolne nyathi ma wuowi! Mad ng’atno chal gi mier mane Ruoth Nyasaye oketho mak okecho. Mad owinj ka ji ywagore malit gokinyi, kendo owinj tung’ lweny godiechieng’ tir, nikech ne ok onega kapok onywola. Kamano dine oyika ei mama, mi ok dine onywola. Ere gima omiyo ne onywola mana ni mondo ane lit gi masira, kendo atho mana gi wichkuot?” Ruoth Zedekia nooro Pashur wuod Malkia kod Zefania wuod Maaseya jadolo ir Jeremia kokwaye niya, “Yie ipenjnwa Ruoth Nyasaye wach, nikech Nebukadnezar ruodh Babulon kedo kodwa. Dipo ka Ruoth Nyasaye otimonwa hono moro kaka ne ojatimo, mi ochun Nebukadnezar mondo owewa.” Eka Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia, mi Jeremia nowacho ni jootego ni mondo onyis Zedekia ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho niya, “Jolweny ma konyo Zedekia kedo gi ruodh Babulon gi joge mag lweny molworo ohinga mar Jerusalem abiro dwoko ei dala, kendo abiro dhuro gikgi mag lweny pidhe pidhe e chuny dala. An awuon abiro kedo kodu ka iya owang’, kendo ka an gi mirima mager. Abiro nego ji duto modak dalani. Tuo marach biro nego ji kaachiel gi jamni. To Zedekia ruodh Juda gi jodonge kod jodalani duto ma otony e lweny, kendo otony e kech gi tuo, abiro keto e lwet ruoth Nebukadnezar, kendo e lwet wasikgi ma dwaro negogi. Nebukadnezar biro negogi, kendo ok obi weyogi kata kechogi kata timonigi ng’wono. An Ruoth Nyasaye awacho kamano!” Ruoth Nyasaye ne ochako owacho ni Jeremia mondo onyis ji kama: “Winjuru an Ruoth Nyasaye aketonu yore ariyo mondo uyier achiel kuomgi. Achiel en dhi e ngima, to machielo en dhi e tho. Ng’ato ang’ata modong’ Jerusalem, lweny kata kech kata tuo noneg, to ng’ato ang’ata modhi ochiwore e lwet jo-Babulon ma koro monjo dalani, ok nonegi. To enores mana ngimane kende. Aseng’ado wach ni ok anyal weyo dalani, to nyaka akethe. Ibiro kete e lwet ruodh Babulon, kendo obiro wang’e morum pep. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano!” “In Jeremia, nyis jood ruodh Juda ma nyikwa ruoth Daudi mondo owinj gima Ruoth Nyasaye owacho. Timuru gik makare pile. Konyuru ng’at ma ithiro e lwet joma thire, ka ok kamano, to timbeu maricho biro wang’o iya, ka mach ma ok nyal negi. Un jo-Jerusalem, dalau obet e bath holni mana ka lwanda mogingore e pap. To an Ruoth Nyasaye abiro kedo kodu. Uwacho ni onge ng’at ma nyalo monjou kata ma nyalo mwomo ohingau. To an Ruoth Nyasaye abiro kumou mana maromre gi kethou. Abiro wang’o od ruodhu gi mach ma nowang’ gik moko duto machiegni kode. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Dhiyo e od ruodh Juda ma nyakwar Daudi, mondo iwachne, kaachiel gi jodonge kod joge madonjo e dhorangeyegi, ni Ruoth Nyasaye owacho kama: An Ruoth Nyasaye awachonu ni mondo utim gik makare kendo madier. Konyuru ng’at ma ithiro e lwet joma thire. Kik usand kata kik uthir jodak gi nyithi kiye kod mond liete, bende kik uneg joma onge ketho kama oyangnani. Ka utimo kaka awachono to nyikwa Daudi nodhi mana nyime ka bedo ruodhi, kendo gin kaachiel gi jodonggi kod jogi gibiro siko ka gidonjo e dhoranga od ruoth, ka giidho geche mag lweny kod farese. To ka ok urito wechego, to akuong’oranu ni od ruodhuni biro lokore gunda. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Od ruodh Juda berna mana ka piny Gilead, kendo ka got Lebanon, to kata kamano abiro loke thim, kama onge ng’at madakie. Abiro oro ji mondo okethe. Giduto gibiro biro gi ledhi, mi ging’ad yiend sida duto mabeyo mogerego, mi giwiti e mach. Bang’e achien, jopinje mamoko nobed ka kadho kanyo, kendo ginipenjre kendgi ni, ‘Ere gimomiyo Ruoth Nyasaye osetimo gima chal kama ni dala maduong’ni?’ Eka nodwokgi niya, ‘Mano osetimore nikech jogi oseweyo singruok mane Nyasachgi otimo kodgi, mi gilamo nyiseche mamoko kendo gitiyonigi.’ “Jo-Juda, kik uywag ruoth Josia, ma koro osethoni, to ywaguru wuode ma Shalum, nikech osetere e piny moro, kendo ok noduogi, bende ok ochak one piny mane onywolee. To nikech Ruoth Nyasaye osewuoyo kuom Shalum wuod Josia mane obet ruodh Juda kar wuon mare kowacho niya, ‘Osea ka chuth, kendo ok noduogi. Enotho e piny ma giseteree, kendo ok nochak one pinyni.’ “En gima lit manadi kuom ng’at ma gero od gorofa e yor miganga kendo ka miyo jowetene tiyo kayiem, to ok migi misara. En gima lit manadi kuom ng’at mawacho ni obiro gero ot marang’ongo man gi udi madongo malo. Bang’e oketne dirise mi ochwade gi yiend sida, kendo owire gi range maber. Bende gero ut sida mabeyo moloyo mag jomoko nyalo nyiso ni in ruoth adier? “Wuoru nodak maber. Pile ne en ng’at makare kendo jaadiera, omiyo gik moko duto mane otimo ne odhi maber. Ne oyalo jochan kare, omiyo gige duto nodhi maber. Gik ma kamago ema nyiso ni ng’ato ong’eyo Ruoth Nyasaye. In to ineno mana gigi iwuon. Inego joma onge ketho, kendo ithiro jogi gi gero. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Kuom mano, Ruoth Nyasaye wuoyo kuom Jehoyakim wuod Josia, ma ruodh Juda niya, “Onge ng’ama noywage, kawacho ni, ‘Yaye Ruoth! Thoni lit manadi!’ Noywaye mi wite oko e dhoranga Jerusalem, mana ka punda motho. Un jo-Jerusalem, dhiuru e got Lebanon, mondo ukogi, kendo dhiuru e piny Bashan mondo uywagi. Ywaguru gie gode mag Abarim, nikech joma uriworugo oselo. Nawuoyo kodu kapod udhi maber, to ne utamoru winjo. Adier, usiko kutamoru luora chakre tindou. Jotendu, yamo ema biro tero. Joma uriworugo ibiro kawo mi ter e tuech. Bang’e unuyud wichkuot kendo nog’eng’u nikech timbeu maricho. Un joma odak Lebanon, moloso kuonde dakgi e yiend sida, unuywag manade ka rem malit ka rem mar muoch ochopo kuomu!” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jekonia wuod Jehoyakim ma ruodh Juda niya, “An Nyasaye mangima akuong’ora ni kata ka inie tere manie lweta ma korachwich to pod dawuodhi oko, mi achiwi ni joma iluoro madwaro negi, kata mana e lwet Nebukadnezar ruodh Babulon kod joge mag lweny. Abiro witi kaachiel gi meru, e piny moro mane ok onywolue, kendo unutho kuno uduto. Ok unuduog e pinyu muheroni.” Jeremia nowacho niya, “Uparo ni Jekonia en agulu motho, mowit oko, ma ng’ato ok dwar koso? Ka ok kamano, to ere gima omiyo owite kaachiel gi nyithinde e piny ma ok ong’eyo? “Yaye, piny, piny! Winjuru wach Ruoth Nyasaye. Ng’atni okuong’, omiyo enotho maonge nyathi. En ng’at ma ok nyal dhi nyime maber. Nyikwaye ok nobed ruodhi mag Juda ka Daudi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” “Enobed malich manade kuom jotelo ma weyo joga inego kendo ikeyo. An Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel awuoyo kuom jotelo mane onego rit joga niya, ‘Usekeyo joga, mi uriembo, bende ok useritogi maber. Koro abiro kumou nikech gik maricho ma usetimo. Abiro choko joga modong’, kagolo e pinje duto mane akeyogie, kendo nadwokgi e pinygi. Gininywol nyithindo mang’eny mi ginya. Anaketnigi jotelo ma noritgi maber, mi onge gima nobwoggi kata ma nomi gibed maluor, bende onge ng’ato kuomgi ma noyud kolal. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.’ “Ndalo biro ma nayierie nyakwar Daudi hie mondo obed ruoth. Enorit piny gi rieko, kotimo gik ma owinjore kendo makare e piny. E ndalo lochne, jo-Juda nodag gi kue, kendo jo-Israel bende nodag maonge ng’ama chandogi. Ginichak ruodhno ni ‘Ruoth Nyasaye ma resowa.’ ” “An Ruoth Nyasaye awacho niya, ‘Ndalo biro ma onge ng’ama nokuong’re gi nyinga ka Nyasaye mangima mane ogolo jo-Israel e piny Misri, to ginikuongre gi nyinga mana ka Nyasaye mangima mane ogolo jo-Israel e piny man nyandwat, kendo e pinje mamoko duto mane asekeyogie. Bang’e eka ginidag e pinygi giwegi.’ ” Jeremia nowuoyo kuom jonabi niya, “Chunya ool morumo, kendo atetni. Achal gi ng’at momer, mosemadho kong’o mang’eny, mana nikech Ruoth Nyasaye, kendo nikech wechene maler.” Joma oseweyo Ruoth Nyasaye opong’o piny. Timbegi richo, kendo gikonyore gi tekogi e yo marach. Piny ywak kendo lege otwo nikech osekuong’gi. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Timbe jonabi gi timbe jodolo ok ler. Asejukogi ka gitimo richo kata mana e Hekalu mara! Yore ma giluwo biro bedo mapothpoth kendo motimo mudho. Abiro miyo gichwanyre kendo gipodhi, nikech abiro kelo masira kuomgi chieng’ makumogie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Aseneno ni jonabi mag Samaria gin joma ofuwo. Ne gikoro weche e nying Baal, mi gimiyo joga Israel olal. To bende aseneno ka jonabi mag Jerusalem timo mana gik mamono. Giterore, to kendo giwacho miriambo, bende gijiwo joma timo richo, omiyo onge ng’ama nyalo weyo timbene maricho. Giduto gichalna gi jo-Sodom gi jo-Gomora. Kuom mano, an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, awuoyo kuom jonabi mag Jerusalem, ni abiro miyogi alode makech mondo gicham, kod pi motimo kwiri mondo gimodhi, nikech giselando weche makwedo Nyasaye e pinygi duto.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho ji jo-Jerusalem niya, “Kik uwinj gima jonabi wachonu, nikech gimiyo ugeno kuom gik ma ok bi timore. Ginyisou gik ma giparo apara giwegi, to ok gik ma an ema awacho. Gisiko ka giwacho ni ji motamore winjo wachna niya, ‘Gik moko duto biro dhinu maber.’ Bende giwacho ni joma wigi tek ni masira ok nomakgi. To onge kata ng’ato achiel kuom jonabigo moseng’eyo weche mopondo mag Ruoth Nyasaye. Bende onge ng’ato kuomgi mosewinjo kata moseng’eyo wechne, kata mana mosechiko ite kuom gik ma an Ruoth Nyasaye awacho. Mirimba chalo gi ahiti maduong’ ma biro utho joricho. Ok obi rumo kapok otieko timo gik ma adwaro. E ndalo mabiro un joga ubiro ng’eyo tiend wechegi duto malong’o!” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “An, ne ok aoro jonabigo, to ne girikni arika ka gidhi. Bende ne ok amiyogi wach moro, to pod ne giwuoyo mana e nyinga! Ka dine ging’e parona mopondo, to dine gilando wachna ni joga mondo owe yoregi gi timbegi maricho. “An, an Nyasaye man kuonde duto, to ok man kanyachiel kende. Onge ng’ama nyalo pondo kamoro ma ok anyal nene. Donge ung’eyo ni an, an kuonde duto, e polo kendo e piny. Asewinjo weche mag miriambo ma jonabigo osehulo e nyinga ka giwacho ni giseleko, mi giyudo wach moa kuoma. Koro jonabigo biro wuondo joga gi miriambo ma giparo apara nyaka karang’o?. Giparo ni lek ma giwachogo biro miyo wi joga wil koda kaka wi kweregi nowil koda, modok ni Baal. Janabi ma oseleko lek, onego owach ni en mana lek, to janabi moseyudo wachna onego ohul wachnano kare. Koso mihudhi gi cham yande chalre? Wachna chalo gi mach kendo chalo gi nyundo ma baro lwanda matindotindo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Amon gi jonabi ma kawo weche jowetegi, kendo hulo kagima gin wechena. Bende amon gi jonabi ma wacho wechegi giwegi, to wuondore ni wechego oa kuoma. Winjuru gima awacho, an Ruoth Nyasaye! Amon gi jonabi mahulo lek mag miriambo, nimar giwito joga kod sungagi gi lekgigo. Ne ok aorogi, bende ne ok achikogi mondo gidhi gitim kamano, omiyo onge gima gikonyogo jogagi. An Ruoth Nyasaye ema awacho.” “In Jeremia, ka ng’ato kuom joga kata kuom jonabi kata kuom jodolo openji wach moa kuoma, kowacho niya, ‘Ere ting’ mapek moa kuom Ruoth Nyasaye,’ to wachne ni, ‘Un e ting’ mapek ma Ruoth Nyasaye nigo, kendo obiro witou.’ To kapo ni janabi kata jadolo kata achiel kuom jogi omulo wechego, kawacho niya, ‘Wach mapek moa kuom Ruoth Nyasaye,’ to anakume kaachiel gi joode. Kar mulo wechego to ng’ato ka ng’ato mondo openj osiepene kaachiel gi jowetene niya, ‘Ere kaka Ruoth odwokowa?’ Kata ni, ‘Ruoth Nyasaye osewacho nang’o?’ To kik gichak gimul weche ma wacho ni, ‘Wach Ruoth Nyasaye en ting’ mapek,’ nikech ka ng’ato omulogi, to anami wachna bedne mapek adier! Ji oseketho weche Nyasachgi, ma Nyasaye mangima, kendo ma Ruoth Nyasaye manyalo Gik Moko Duto. “Jeremia, in ema nyaka ipenj jonabi niya, ‘Ere kaka Ruoth Nyasaye nodwokou? Nowacho nang’o?’ To ka giwacho niya, ‘Wach Ruoth Nyasaye en ting’ mapek,’ to iwachnigi ni, abiro ting’ogi mi awitgi kuma bor, nikech gisemulo weche mane akwerogi ni kik gimul. Gibiro lal e wang’a, kaachiel gi dala maduong’ mane amiyogi gi kweregi. Abiro miyogi wichkuot mochwere kod achaya ma wich ok nowilgo.” Ruoth Nyasaye ne onyisa atonge ariyo moting’o ng’owo, koket e nyim Hekalu, mano notimore kane Nebukadnezar ruodh Babulon osetero Jekonia wuod Jehoyakim ma ruodh Juda e tuech Babulon, kaachiel gi jotend Juda gi jotheth kod joma olony e tich lwedo. Atonga achiel noting’o ng’owo mabeyo machiek atamalo, to atonga machielo noting’o ng’owo maricho ma ok nyal cham. Bang’ mano, Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Jeremia, ang’o mineno?” Ne adwoke ni, “Aneno ng’owo, ma moko kuomgi beyo ahinya to moko richo ahinya ma ok nyal cham.” Eka ne Ruoth Nyasaye owachona niya, “An Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel akwano joma ne oter e tuech Babulon ka ng’owo mabeyogo, kendo abiro guedhogi. Abiro ritogi maber, kendo anaduoggi e pinyni. Abiro gerogi, kendo ok namukgi. Abiro pidhogi, kendo ok napudhgi. Anamigi chuny mar ng’eyo ni an e Ruoth Nyasaye. Bang’e ginibed joga, kendo anabed Nyasachgi, nikech giniduog ira gi chunygi duto. “To Zedekia ruodh Juda gi jodonge kod jo-Jerusalem mamoko duto mosedong’ kae, kata mosedhi Misri, abiro kwano mana ka ng’owo maricho ma ok nyal chamgo! Abiro kelo kuomgi masira malich ma nomi ogendini duto bed maluor. Ji nobed ka ngerogi, kendo tugo kodgi. Bende ji nochargi, kendo noluong nyinggi ka gima okuong’ kuonde duto ma akeyogie. Anakel kuomgi lweny gi kech kod tuo, nyaka chop girum pep e piny mane amiyogi gi kweregi.” E higa mar ang’wen mar loch Jehoyakim wuod Josia ma ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia kuom jo-Juda. Mano ne higa mokwongo mar loch Nebukadnezar ruodh Babulon. Jeremia janabi nonyiso jo-Juda kaachiel gi jo-Jerusalem duto niya, “Kuom higni piero ariyo gadek, chakre higa mar apar gadek mar loch Josia wuod Amon ruodh Juda nyaka chil kawuono, Ruoth Nyasaye osebedo kawuoyo koda, kendo asetimo kinda kanyisou gik mowacho, to ok usedewo. Ruoth Nyasaye bende osetimo kinda kaoronu jotichne ma jonabi, to ok usewinjo, kendo ok usedewo. Jonabigo ne nyisou mondo uwe yoreu gi timbeu maricho, eka udag e piny mane Ruoth Nyasaye omiyou kaachiel gi kwereu ka mwanduu mosiko. Ne gikwerou ni kik uti ni nyiseche mamoko, kendo kik ulamgi. Bende ni kik umi Ruoth Nyasaye mirima kuom lamo kido manono muloso uwegi. Ka da bed ni ne uluoro Ruoth Nyasaye, to dine ok okumou. To Ruoth Nyasaye owuon wacho ni udagi winjo wachne, kendo kar luore to ne umiye mana mirima gi kido manono mane uloso, mi un uwegi ema umiyo okumou. “Emomiyo, kaka ne udagi winjo wechene, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, ‘Abiro kelo ogendini duto moa yo nyandwat, kendo abiro kelo jatichna Nebukadnezar ruodh Babulon. Ogendinigo biro kedo gi pinyni kod joma odakie kendo gibiro kedo gi ogendini duto modak machiegni. Abiro tiekogi chuth, mi piny biro dong’ nono malich, mabwogo ji, kendo ma ji chayo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Abiro tieko mor gi ilo ma gin go, ma kata dwond mon ma miehni gi chwogi ok nowinji. Ponge bende ok nowinji ka rego, kendo anasim techegi. Pinyni duto biro dong’ nono, kendo nobed gima lich mabwogo ji. Ogendini duto nobed ka tiyo ni ruodh Babulon kuom higni piero abiriyo. To bang’ mano, anakum ruodh Babulon kaachiel gi joge kuom richogi. Anaketh pinygi, mi osik kokethore nyaka chieng’. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Abiro kelo ni ogandano kum duto ma asesiemogigo, tiende ni gik moko duto mondik e kitabuni. Gin gik mane Jeremia osewacho kuom ogendinigi. Ogendini mang’eny kod ruodhi madongo nolokgi wasumbini, kendo abiro chulonigi kuor kuom timbegi.’ ” Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowacho niya, “Ma e kikombe mopong’ gi mirimba. Kawe mondo imi ogendini duto ma aori irgi omadhe. Ka gisemadhe, to gibiro kwang’ kendo neko biro makogi nikech lweny ma abiro kelonigi.” Omiyo ne agamo kikombe e lwet Ruoth Nyasaye, mi amiyo ogendini duto mane oora irgi omadhe. Ogendini mane omi omadhego ne gin jo-Jerusalem kaachiel gi joma odak e miech Juda, kod ruodhigi gi jotendgi. Ne omi gimadhe mondo gin gi pinygi gilokre gima owe ma ji chayo, kendo gima lich mabwogogi. Bang’e nyinggi nobed gima ikuong’ogo ji. Kamano e kaka pod ochal nyaka chil kawuono. Jomoko ma bende ne omi omadho kikombe mar ngimano e magi: Farao ruodh Misri gi jotende kod jodonge, gi jo-Misri duto, Kaachiel gi jopinje mamoko modak kuomgi, gi ruodhi duto mag piny Uz, gi ruodhi duto mag miech Filistia, ma Ashkelon gi Gaza gi Ekron kod dir Ashdod modong’, gi jo-Edom gi jo-Moab kod jo-Amon duto, gi ruodhi duto mag pinje mae dhonam Mediterania, gi mier mag Dedan gi Tema kod Buz gi ogendini duto ma timgi en tito yie wigi, gi ruodhi duto mag piny Arabia, gi ruodhi duto mag ogendini modak e thim, gi ruodhi duto mag Zimri gi Elam kod Media, kaachiel gi ruodhi duto mag pinje man yo nyandwat, kuonde maboyo gi machiegnni duto. Jopinjego duto ne omi omadho kikombeno. Bang’e mogik, ruodh Babulon biro madhe. Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Nyis ji ni an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo Nyasach Israel, achikogi mondo gimethi, mi gimer kendo ging’ogi nyaka gipodh piny ma ok ginyal kata chung’, nikech lweny ma abiro kelonigi. To ka gidagi kawo kikombeno e lweti mondo gimadhi, to nyisgi ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto owacho ni nyaka gimadhe! Dala ma abiro kuongo kumo en mana dalani. Koso giparo ni nawe mak akumogi? Ooyo, abiro kumogi mak orem, nikech abiro kelo lweny kuom ji duto modak e piny. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano. “To in Jeremia, nyaka ihul weche duto ma asewacho, kinyiso ji niya, ‘Ruoth Nyasaye ruto gie polo. Ee, owuoyo gie polo malo. Oruto korogo joge, kendo okok ka ng’ama biyo mzabibu, kendo ji duto modak e piny winje. Dwonde winjore e tung’ piny duto, nikech Ruoth Nyasaye yalo ogendini. Ee, oyalo ji duto, kendo ong’ado ni joricho buch tho.’ ” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Masira biro mako ogendini duto moro ka moro, kendo ahiti maduong’ chokore e tung’ piny kuma bor. Chieng’no ringre joma Ruoth Nyasaye onego nokere, chakre tung’ piny konchiel nyaka komachielo, kendo onge ng’ama noywaggi. Ok nokaw ringregi mondo oyiki, to gining’ielre ang’iela e lowo ka owuoyo miolo e puothe. “Ywaguru un jotelo! Ywaguru matek! Ywaguru kendo bukreuru gi buru, nikech kinde minegoue osechopo, kendo ibiro negou ka imbe machwe. Ok nobedie yo moro ma jotelo nyalo tonygo. Giywak kendo gigoyo uwi ka gin gi lit, nimar Ruoth Nyasaye oseketho pinygi, kendo miechgi mane nigi kue osedoko gundni nikech mirimbe mager. Ruoth Nyasaye oseweyo joge mana ka sibuor ma oweyo gonde. Timbe malich mag lweny osemiyo mirimb Ruoth Nyasaye mager oloko pinyni thim.” Kane Jehoyakim wuod Josia odoko ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Dhiyo ichung’ e laru mar Hekalu mondo inyis joma odak e miech Juda ma biro lemo e Hekalu weche ma asenyisi. Kik iwe kata wach achiel mak inyisogi. Kamoro dipo ka ji owinjo wechego, mi ng’ato ka ng’ato oweyo timbene maricho. Ka giweyo timbegi maricho kamano, to analok parona kuom masira mane adwaro kelo kuomgi. “Iniwachnigi ni, An Ruoth Nyasaye asewacho ni nyaka uluora, kuluwo chike mane anyisou. Asetimo kinda ka aoro jotichna ma jonabi mondo owachnu wechena, to ok usedewo gik ma giwacho. Ka ok uwinjogi, kendo ka pod utamoru timo gik ma awacho, to abiro ketho Hekaluni mana kaka naketho Shilo, kendo ogendini duto noluong nying dalani ka gima okuong’.” Jodolo gi jonabi kod ji duto nowinjo ka Jeremia hulo wechego e Hekalu, kendo kane otieko wacho gik moko duto mane Ruoth Nyasaye ochike mondo owachi, jodolo gi jonabi kod ji duto nomake, ka kok niya, “Owinjore negi kuom wach ma kama! Ere gima omiyo ikoro wach e nying Ruoth Nyasaye ni Hekalu biro chalo gi Shilo, kendo ni dalani ibiro kethi, ma onge ng’ama nodagie?” Gikanyono ji nochokore mang’eny, molworo Jeremia ei Hekalu. Kane jodong Juda owinjo wachno, ne giwuok e od ruoth, mi gidhi gibet e dhoranga Hekalu miluongo ni Rangach Manyien. Eka jodolo gi jonabi nonyiso jodongo kaachiel gi ji duto niya, “Owinjore ng’ad ni ng’atni buch tho, nikech osewuoyo marach kuom dalawa. Donge usewinje gi itu, kowuoyo?” Bang’ mano, Jeremia nowacho ni jodongo gi ji niya, “Ruoth Nyasaye ema oseora mondo ahul weche duto ma usewinjo ka awacho kuom Hekaluni kendo kuom dalani. Nyaka ulok yoreu gi timbeu, kendo nyaka uluor Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Eka onyalo loko parone kuom masira ma osewacho ni obiro kelo kuomu. An to an e tekou. Timnauru gimoro amora muparo ni ber kendo kare. To nyaka ung’e ni ka unega, to un gi ji duto modak e dalani unubed joketho kuom nego ng’at ma onge ketho, nimar Ruoth Nyasaye ema oseora mondo anyisu wechego duto.” Kane jodongo gi ji duto owinjo wechego, ne giwacho ni jodolo gi jonabi niya, “Ng’atni ok owinjore ng’adne buch tho, nikech osewuoyo mana kodwa e nying Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa.” Bang’e jodongo moko nochung’’ monyiso ji mane ochokore kanyo niya, “E ndalo loch Hezekia ruodh Juda, Mika janabi ma ja-Meresheth nonyiso jo-Juda duto ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kama: ‘Sayun ibiro pur oko ka puodho. Jerusalem biro lokore pidhe mag lwendni, kendo got mogerie Hekalu nolokre bungu.’ To uparo ni ruoth Hezekia kod joge nonego Mika koso? Ooyo ne ok ginege, to Hezekia noluoro Ruoth Nyasaye, mi otemo kueyo mirimb Nyasaye. Kuom mano Ruoth Nyasaye noloko parone kuom masira mane osewacho ni obiro kelo kuomgi. To wan to koro ere gima omiyo wadwaro kelo masira malich kuomwa?” (Ne nitie ng’at moro machielo miluongo ni Uria wuod Shemaya ma ja-Kiriath-jearim. En bende ne owuoyo e nying Ruoth Nyasaye kuom dalani kendo kuom ogandani, mana kaka Jeremia osewuoyo. To kane ruoth Jehoyakim kod jotend jolwenje gi jodonge owinjo gima ne Uria owachono, notemo nege. To Uria nowinjo wachno, mi luoro nomake moringo odhi Misri. Kata kamano, Ruoth Jehoyakim nooro Elnathan wuod Akbor kod jomoko e piny Misri mondo oom Uria. Omiyo ne gigole kuno, mi gidwoke ni ruoth Jehoyakim, monege, kendo ne owit ringre e bur mane iyikoe ji ajiya.) Jeremia to notony, mi ok ochiw e lwet ji mondo onege, mana nikech Ahikam wuod Shafan nokonye. Kane Zedekia wuod Josia odoko ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Kaw yien kod pien molir, ilosgo jok mondo irwak e ng’uti. Bang’e inyis joote moa kuom ruodhi mag Edom gi mag Moab gi mag Amon gi mag Turo kod mag Sidon mosebiro Jerusalem neno Ruoth Zedekia, mondo onyis ruodhigigo ni an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo ma Nyasach Israel ema nachueyo piny gi tekona maduong’, kendo nachueyo dhano gi le duto modakie, omiyo anyalo kete e teko ng’ato ang’ata ma ayiero. Kamano an ema aseketo ogendinigi e teko jatichna Nebukadnezar ruodh Babulon, bende asemiyo koda ka le tiyone. Ogendini duto notine, kendo giniti ni wuode kod nyakware bende, nyaka chop kinde ma ogandane owuon nopodhie. Bang’e ogandane noti ni ogendini marateke kod ruodhi madongo. “To ka oganda moro otamore tiyo ni Nebukadnezar ruodh Babulon, kata rwako jokne, to lweny gi kech kod tuoche ema nakumgo ogandano nyaka chop ami obed e teko mar Nebukadnezar. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Kik uchik itu kuom jonabi kata kuom ng’ato ang’ata mawacho ni nyalo koro gik ma biro timore e yor lek kata e yor luongo chuny joma osetho, kata e yor mbofwa. Jogo duto koronu wach ni ok unubed e bwo loch ruodh Babulon, to giwuondou, kendo gibiro miyo teru mabor gi pinyu. Anariembu oko, mi urum pep. To ka oganda moro oyie tiyo ni ruodh Babulon, kendo rwako jokne, to anaweye obed e pinye, mi opure kendo odagie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Jeremia nonyiso Zedekia ruodh Juda wechego, kowacho niya, “Ka uyie rwako jok mar ruodh Babulon mi utiyone kendo utiyo ni joge, eka unures ngimau. Ere gimomiyo in kod jogi duto, to Nyasaye osewacho ni lweny kata kech kata tuo biro nego oganda moro amora ma ok ti ni ruodh Babulon? Kik udew weche jonabi ma kwerou ni kik uti ni ruodh Babulon, nimar giwuondou. Ruoth Nyasaye owuon osewacho ni ne ok oorogi, to giwuondou awuonda e nyinge. Mano emomiyo noriembu, mi negu duto, kaachiel gi jonabi ma wachonu miriambogo.” Bang’e Jeremia nonyiso jodolo kod ji duto ni Ruoth Nyasaye osewacho niya, “Kik uwinj weche mag jonabi mawacho ni bang’ kinde matin ibiro dwok gik lemo mag Hekalu mane oter Babulon. Giwuondou awuonda! Emomiyo kik uwinj wachgi, to tiuru atiya ni ruodh Babulon, eka unures ngimau. Ere gima omiyo dalani dilokre gunda? Ka gin jonabi adier, kendo ka gin gi wachna, to onego gikwaya, an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, mondo kik ayie gik lemo modong’ Jerusalem e Hekalu kendo e od ruoth, ter Babulon! Winjuru gima an Ruoth Nyasaye awacho kuom sirni mag Hekalu gi karaya maduong’ gi rachungi kod gik lemo mamoko mag Hekalu mane ruoth Nebukadnezar oweyo kane omako Jekonia wuod Jehoyakim ruodh Juda motero Babulon kaachiel gi jodong Juda gi Jerusalem. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel awacho ni gik mane owe Jerusalem e Hekalu kendo e od ruoth, ibiro tero Babulon, mi bed kuno nyaka chop apargi kendo. Bang’e anaduoggi, mi aketgi kaeri. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” E higano, e due mar abich mar higa mar ang’wen mar loch Zedekia ruodh Juda, Hanania janabi, ma wuod Azur ja-Gibeon, nowuoyo gi Jeremia e Hekalu kowachone e nyim jodolo kod ji, ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel owacho kama: “Aseturo jok mar ruodh Babulon, kendo ka pok higni ariyo orumo, to abiro dwoko gik lemo duto mane ruoth Nebukadnezar okawo motero Babulon. Bende abiro duogo Jekonia wuod Jehoyakim ma ruodh Juda kaachiel gi jo-Juda mane odar moter Babulon e tuech. Adier, abiro turo jok mar ruodh Babulon. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” To Jeremia janabi nodwoko Hanania janabi e nyim jodolo gi ji duto mane oyudo ochung’ e Hekalu, kowacho niya, “Mad Ruoth Nyasaye tim kamano! Dang’ bed maber ka omiyo wecheni duto otimore, mi oduogo gik lemo duto mane oter Babulon, kaachiel gi joma ne odar mi oter kuno e tuech! To in Hanania, kaachiel gi ji duto, winjuru gima awachonu. Jonabi machon mane okwongonwa ne koro wach ni lweny gi kech kod tuo biro biro kuom ogendini mang’eny gi pinje marateke. To ubiro ng’eyo ka janabi ma koro wach kue en janabi ma Ruoth Nyasaye oseoro adier, mana ka gik ma okoro otimore.” Bang’ mano, Hanania nogolo jok e ng’ut Jeremia, moturo matindo tindo. Eka nowacho e nyim ji duto niya, “Ruoth Nyasaye osewacho ni kaka aseturo jokni e kaka obiro turo jok ma ruoth Nebukadnezar oseketo e ng’ut ogendini, kendo obiro timo kamano kapok higni ariyo orumo.” To bang’ kinde moko, kane Hanania oseturo jok mane nie ng’ut Jeremia, Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia mondo odhi onyis Hanania niya, “Ruoth Nyasaye osewacho ni inyalo turo jok mar yien, to obiro keto jok mar nyinyo kare. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel osewacho ni obiro keto jok mar nyinyo kuom ogendini duto, kendo giniti ni Nebukadnezar ruodh Babulon. Bende osewacho ni obiro miyo kata mana le mae bungu ti ni Nebukadnezar.” Bang’e Jeremia nowacho ni Hanania niya, “Koro winji, Hanania. Ruoth Nyasaye ok oori, to imiyo jogi geno mana miriambo. Omiyo Ruoth Nyasaye owuon wacho ni obiro tieki e wang’ pinyni, nimar ibiro tho ka pok higani orumo, nikech isejiwo ji mondo otamre mako chikne.” Kamano Hanania janabi notho e due mar abiriyo mar higano. Jeremia nondiko ni jotelo mane odong’ kuom joma otue, kaachiel gi jodolo gi jonabi kod ji duto mane Nebukadnezar ogolo Jerusalem motero Babulon. Nondiko baruano kane ruoth gi min mare gi jodong od ruoth gi jotend Juda kod jo-Jerusalem gi jotheth kod joma olony e tich lwedo osea Jerusalem. Jeremia noketo baruano e lwet Elasa wuod Shafan gi Gemaria wuod Hilkia mane oyudo Zedekia ruodh Juda ooro ir Nebukadnezar ruodh Babulon. Jeremia nondiko baruano kama: “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel wacho ni jogo duto mane omiyo Nebukadnezar ogolo Jerusalem motero Babulon e tuech niya, ‘Geruru udi mondo udagie. Losuru puothe kendo chamuru gik monyakie. Kenduru mon, mondo ubed gi nyithindo, bende kenduru ni yawuotu, kendo uwe nyiu okendi, mondo gin bende gibed gi nyithindgi. Kamano unya kuno, mondo kik udong’ chien. Tiuru matek mondo ulos dala moro amora ma asemiyo oterue e tuech. Lamuru ni dalano nikech ka odhi maber to un bende ubiro dhi maber. An Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel asiemou ni kik jonabi modak kodu kata jokor wach wuondu. Kik uchik itu ni lekgi, nimar giwachonu miriambo e nyinga, to an ne ok aorogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.’ ” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ka higni piero abiriyo mag loch Babulon oserumo, to anaparu mi aduogu e pinyu kachopogo singruok mane atimonu. An awuon ema ang’eyo gima achanonu. En gima ber to ok gima rach, kendo abiro kelonu gik mabeyo duto mugeno. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Bang’e unuluonga, kendo unubi ulama, mi nadwoku. Unudwara, mi unuyuda, nikech unudwara gi chunyu duto. Adier, awacho ni un uyuda, mi anadwoku e pinyu. Anagolu e pinje duto kuonde ma asekeyoue, mi anadwoku e piny mane agoloue, kane amiyo oteru e tuech. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Un uwacho ni Ruoth Nyasaye osemiyou jonabi e Babulon. To winjuru gima Ruoth Nyasaye wacho kuom ruoth marito piny kaka ne Daudi orito, kendo kuom jodalani, tiende ni wedeu mane ok odar moter e tuech kodu. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, ‘Abiro kelo lweny gi kech gi tuoche kuomgi, kendo abiro miyo gichal ka ng’owo motop ma ok nyal cham. Abiro chandogi gi lweny gi kech gi tuoche, mi ogendini duto mag piny biro bedo maluor koneno gima otimorenigi. Kamoro amora ma akeyogie, ji nobed kangerogi kendo tugo kodgi. Ginichargi, kendo giniluong nyinggi ka gima okuong’. Mano biro timore nikech ne gitamore winjo wach mane asiko ka aoro jotichna ma jonabi mondo oternigi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Un duto joma ne amiyo ruodh Babulon ogolo Jerusalem kendo odhigo kaka joma otue, winjuru gima an Ruoth Nyasaye awacho.’ “An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel, kuom Ahab wuod Koloya, gi Zedekia wuod Maaseya, ma wachonu miriambo e nyinga asewuoyoe niya, ‘Abiro ketogi e lwet Nebukadnezar ruodh Babulon, mi obiro negogi mana kuneno. Ka joma ne ogol Jerusalem moter Babulon e tuech dwaro kuong’o ng’ato, to giniwach niya, “Ruoth Nyasaye mondo otimni kaka notimo ni Zedekia gi Ahab, mane ruodh Babulon owang’o ka ngima gi mach!” Mano e gima biro timorenigi nikech ne gilokore joma ofuwo, ka giterore, kendo giwacho miriambo e nyinga, to ne ok amiyogi wach mondo gihul. Ang’eyo gima gisetimo, kendo asebedo janeno kuom timbegi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.’ ” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel mondo onyis Shemaya ma ja-Nehelam niya, “Ne indiko barua e nyingi iwuon, mioro ni jo-Jerusalem duto, kendo ni Zefania ma wuod Maaseya jadolo kendo ni jodolo mamoko duto. Niwacho ni Zefania ei baruano niya, ‘Ruoth Nyasaye ne oketi jadolo kar Jehoyada, kendo koro in e jatelo maduong’ e Hekalu, kuom mano, en tiji mondo ine ni ng’ato ang’ata ma janeko to wuondore ni en janabi to mondo otue gi nyororo kod chuma molworo ng’ute. Ka kamano, to ere gimomiyo ok isekwero Jeremia ma ja-Anathoth, mosebedo kawuoyo gi ji ka gima en janabi? Nyaka kwere nikech nowacho ni jo-Juda man Babulon ni ginibed e tuech kuno aming’a. Omiyo onego giger udi gidagie, kendo gilos puothe, gicham gik monyakie.’ ” Zefania janabi nosomo baruano ni Jeremia. Bang’e Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia, mondo oor wach ni ji duto mane oter Babulon e tuech, konyisogi gima ne Ruoth Nyasaye owacho kuom Shemaya. Nowacho niya, “An Ruoth Nyasaye abiro kumo Shemaya gi nyikwaye duto, nikech ne owuoyo ka gima en janabi, mi omiyo uyie weche mag miriambo, to ne ok aore. Ok nobed gi nyikwayo ma nochung wiye e ogandau, bende obiro tho ka pok oneno gik mabeyo ma abiro timo ni joga, nikech nowachonigi mondo gitamre mako chikena. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowacho ni Jeremia niya, “Ndik weche duto ma asewachoni e kitabu, nimar ndalo biro ma anaduogie joga ma jo-Israel gi jo-Juda. Anadwokgi e piny mane amiyo kweregi, mi gidagie kendo.” Ruoth Nyasaye wuoyo kuom jo-Israel gi jo-Juda kama: “Asewinjo ywak mar kihondko ma onge kue. Koro ling’uru mondo upar ane. Bende dichwo dinywol nyathi? Ere gima omiyo ji duto kirni? Odiechieng’ marach biro, kendo onge odiechieng’ machal kode. En chieng’ marach ni nyikwa Jakobo. To kata kamano, gibiro tony.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Chieng’no anang’ad jok manie ng’utgi, kendo anatur ratege motuegigo, mi ok ginichak gibed wasumb jopinje mamoko To ginitina, an Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kendo giniti ni Daudi ma abiro keto mondo obed ruodhgi. “Un nyikwa Jakobo jatichna, kik ubed maluor. Ee, un jo-Israel, kik chunyu parre, nikech abiro resou mi agolu e piny mabor motueueno. Nyikwa Jakobo noduogi kendo ginidag gi kue, maonge ng’ama bwogogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro bet kodu mondo aritu, mi atiek ogendini duto kuonde ma asekonyoue, to un ok natieku. Kata kamano ok nawe mak akumou, to ok nakumu gi gero.” Ruoth Nyasaye wacho ni joge niya, “Adhondeu ok nyal chango, nikech nuhinyoru marach, onge ng’ama nyalo ritou, kendo adhondeu ok thiedhre, omiyo ok unyal chango. Osiepeu duto oseweyou, kendo tinde ok gidewu. Asemonjou mana ka jasigu, kendo useyudo kum mager nikech richou mang’eny, bende nikech timbeu maricho lich. Ere gimomiyo uywagoru ni rem ma un-go, to ok unyal chango. Asekumou kamano nikech richou ng’eny, kendo nikech timbeu maricho lich. Ji duto matiekou bende notieki, kendo wasiku noter mabor e tuech. Ji duto mathirou bende nothir, kendo joma yakou bende noyaki. Kata obedo ni wasiku wacho niya, ‘Sayun osejwang’ kendo onge ng’ama dewe,’ to anami uchak ubed mangima, kendo anachang adhondeu.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro dwoko nyikwa Jakobo e pinygi, mi aguedh ng’ato ka ng’ato e ode. Dala ka dala nochak oger mana kama ne entie, kendo ot ka ot ji nodagie mana kaka nodakie chon. Ji modak kuondego nower wende pak, kendo ginikogi gi ilo. Anami ginya mathoth, ma ok gidok chien, kendo anami giyud pak, ma onge ng’ama chayogi. Abiro dwokonigi tekogi machon, mi achak agur ogandagi motegno, to anakum ji duto mathirogi. Ruodhgi nobed mana ng’atgi giwegi. Ee, jatendgi nowuog mana kuomgi. Ka aluonge, to nobi buta machiegni, nikech onge ng’ama dihedhre sudo machiegni ka ok aluonge. Kamano unubed joga kendo anabed Nyasachu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Mirimba chalo gi ahiti maduong’ ma biro uko joricho. Ok obi rumo kapok otieko timo gik ma adwaro timo. E ndalo mabiro, ubiro ng’eyo wechegi malong’o. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ndalo biro ma anabedie Nyasach dhout Israel duto, kendo ginibed joga. “Ne atimo ng’wono e thim ni joma ne otony ma ok otho e lweny. Jo-Israel ne gombo yudo yueyo, omiyo ne athinyoranigi gi kuma bor. Kinde duto asebedo ka aherou, un jo-Israel, kendo pod asiko ka aherou mochwere. Jo-Israel, abiro chako gerou, kendo ubiro tueyo gara, mi umiel gi ilo. Unuchak upidh mzabibu e gode mag Samaria, kendo joma opidhogi nocham olemo ma ginyago. Adier, kinde biro ma jorito noluong ji gie gode mag Efraim niya, ‘Biuru wadhi Sayun ir Ruoth Nyasachwa!’ “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Weruru gi ilo nikech mor ma jo-Israel nigo. En oganda maduong’ie moloyo. Weruru wendeu mag pak, kuwacho niya, ‘Ruoth Nyasaye osekonyo joge. Osereso jo-Israel duto modong’.’ Abiro kelogi kagologi yo nyandwat, kendo abiro chokogi kagologi e tung’ piny koni gi koni, kaachiel gi muofni gi rang’onde mi mon mayach kendo ma muoch kayo, mi giniduogi, ka gin oganda maduong’. Joga noduog kaywak, to anakue chunygi ka atelonigi e yo. Anatergi e aore mabeyo mamol, kendo ok ginichwanyre nimar giniwuoth e yo maber. An wuon jo-Israel, kendo Efraim e wuoda makayo. “Un ogendini, winjuru, an Ruoth Nyasaye, mondo uland wachna e pinje man loka nam. An ema ne akeyo jo-Israel, to koro abiro chako chokogi, mi aritgi kaka jakwath rito jambe. Asegolo jo-Israel e tuech, ka aresogi e lwet wasigu mane oloyogi gi teko. Gibiro duogo, mi giwer gi ilo e got Sayun, ka gimor gi gik ma achiwonigi, kaka cham gi divai gi mo kod jamni. Ginichal gi puodho ma koth oromo, mi ok ginichak gichand gimoro kendo. Bang’e nyiri nomiel kendo nobed mamor, kendo yawuowi gi joma dongo bende nobed mail. Anakue chunygi kendo nalok lit ma gin go obed mor, kendo kuyo ma gin go obed ilo. Abiro miyo jodolo gundh gi chiemo mabeyo moloyo, kendo joga noyud gik moko duto ma gichando. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Dwol winjore e dala mar Rama, en nduru gi ywak malit, Rahel ywago nyithinde, kendo ok onyal hore nikech gisetho giduto. Ling’ iwe ywak, kendo ywe pi wang’i, nimar niyud pok nikech gik misetimo ni nyithindi. Gibiro duogo ka gia e piny wasigu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Iniwe nyikwayi bang’ thoni, nimar nyithindi biro duogo dala. “Awinjo jo-Israel ka ywagore niya, ‘A Ruoth Nyasaye ne wachalo gi ruedhi masilwende ma ok obo, to ne iboyowa, mi wapie. Dwogwa, to wabiro dwogo nikech in Ruoth Nyasachwa. Kata obedo ni ne wabaro mi waweyi, to piyopiyo nono ne wadwaro duogo. Kane isekumowa, to ne wakulo wiwa kwakuyo. Wiwa ne okuot ka chunywa lit, nikech richo mane watimo kapod wayom.’ To an Ruoth Nyasaye awacho kama: In Israel in e wuoda mahero moloyo. E sa asaya ma aluongoe nyingi, to apari gi hera. Chunya oheri, omiyo abiro kechi. Un jo-Israel, keturu ranyisi ma nyiso wang’ yo, mondo yo ma onego uluw kik ruenyu, to uduog e miechu mane uweyo. Ubiro digni kamano nyaka karang’o, un joma andhokegi? An Ruoth Nyasaye asechueyo gimoro ma hono: asemiyo dhako odoko maratego mana ka dichwo!” Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel wacho niya, “Ka asedwoko jo-Israel e pinygi, to ginichak giwach e piny Juda gi mier mage kama: ‘Mad Ruoth Nyasaye guedh got maler mar Jerusalem ma en kama ler modakie.’ “Ji biro dak e piny Juda, kendo e mier mage duto. Bende nobedie jopur, kod jokwath gi jambgi. Anaduog chuny joma ool, kendo ng’ato ang’ata ma kech ohewo anami chiemo. Kuom mano ji nowach niya, ‘Nindo noterowa, to ka ne wachiew ne wanwang’o ka chunywa oduogo.’ “An Ruoth Nyasaye awacho ni kinde biro ma ji gi jamni nonya mang’eny e piny Israel gi Juda. Kaka ne aketo chunya mondo apudhgi, kendo agogi piny, kendo akethgi, e kaka abiro keto chunya mondo apidhgi kendo agergi. Ka ndalono ochopo, to ji ok nochak owach niya, ‘Wuone ne ochamo olembe manumu, to nyithindo ema dhogi rewore.’ To koro ng’ama ochamo olemo manumu, dhoge norewre mana en owuon, tiende ni ng’ato ka ng’ato notho mana nikech richone owuon.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ndalo biro ma anatimie singruok manyien gi dhood Israel kod dhood Juda. Ok nochal gi singruok mane atimo gi kweregi kane atayogi kagologi e piny Misri, nimar ne giketho singruok mane atimo kodgi kata obedo ni ne an ruodhgi. Singruok ma anatim gi dhood Israel bang’ ndalogo ema: Anaket chiekena e parogi, kendo anandikgi e chunygi. Anabed Nyasachgi, mi ginibed jogaa. Onge ng’ama nopuonj wadgi kata ma nopuonj omin mare, kawachone ni, ‘Ng’e Ruoth Nyasaye,’ nikechh giduto gining’eya, chakre ng’at matinie moloyo nyaka ng’at maduong’ie moloyo. Anawenigi richogi, kendo ok nachak apar timbe maricho mane gisetimo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye ema miyo chieng’ rieny godiechieng’, kendo omiyo due gi sulue rieny gotieno. En ema otago pi nam, kendo omiyo apaka wuo. Nyinge en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Osingore ni Israel nobed oganda kinde duto nyaka giko piny. Ka da bed ni polo inyalo pimo, kata mise mag piny inyalo nono maber, to eka Ruoth Nyasaye dijwang’ jo-Israel nikech gik maricho ma gisetimo. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ndalo biro ma nochak ogerie dalani, chakre kama oger mabor mar ng’icho mar Hananel kochiko yo podho chieng’, nyaka rangach man kama ohinga gomogo. Tong’ne nodhi koa kanyo kochomo yo podho chieng’, nyaka got Gareb, mi olwor nyaka Goah. To holo duto kama owitie ringre joma otho, kendo owitie yugi, nobed kama ler moyangna, kaachiel gi pewe duto manie geng aora Kidron nyaka ranga Farese, koma ochomo yo wuok chieng’. Dala Jerusalem ok nochak omuki, bende ok nochak okethe.” Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia e higa mar apar mar loch Zedekia ruodh Juda, ma bende ne higa mar apar gaboro mar loch Nebukadnezar ruodh Babulon. E ndalono jolweny mag ruodh Babulon ne monjo Jerusalem, kendo noyudo Jeremia janabi otue e laru mar od ruoth. Ruoth Zedekia notueye kanyo nikech noyudo osekoro wach niya, “Ruoth Nyasaye osewacho ni obiro chiwo Jerusalem e lwet ruodh Babulon, mi kaw, kendo ni ruoth Zedekia ok notony e lwet jo-Babulon, to ibiro make mi tere e nyim ruodh Babulon mi enonene wang’ gi wang’, kendo nowuo kode dhok gi dhok. Enotere Babulon kendo nobed kuno nyaka chop otimne gima odwaro. To kata da oked gi jo-Babulon matek manade, to ok nolo. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano.” Jeremia nowacho niya, “Ruoth Nyasaye nowachona ni Hanamel wuod Shalum ma owadgi wuora biro biro ira, ka dwaro mondo ang’iew puothe man Anathoth, nikech an watne mahie, omiyo an gi ratiro mar ng’iewo puotheno.” Kane Ruoth Nyasaye osenyisa kamano, Hanamel ma wuod owadgi wuora nobiro ira e laru mar jorit, mowachona niya, “Ng’iew puotha man Anathoth e piny Benjamin, nikech in watna mahie, omiyo in ema in gi ratiro mar ng’iewe obed mari.” To koro nang’eyo ni Ruoth Nyasaye ema dwaro mondo ang’iew puodhono. Kuom mano ne ang’iewe, mi achulo Hanamel fedha moromo achiel kuom abich mar kilo. Ne aketo sei e barup winjruok manyiso ni aseng’iewo puodhono, mi adino baruano e nyim joneno, kendo ne apimo fedha e ratil. Eka ne akawo barua modin mane oting’o weche duto mag winjruok kod mano mane ok odin, mi amiyo Baruk wuod Neria ma wuod Maseya e nyim Hanamel gi joneno mane oseketo sei e barup winjruok nogo, kendo e nyim jo-Yahudi duto mane obet e laru. Ne anyiso Baruk e nyim jogo duto niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel osechiko mondo ikaw barup winjruok modinni, kod mano ma ok odin, mondo iketgi e agulu gibedie mak gikethre kuom higni mang’eny, nikech Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto kendo ma Nyasach Israel osewacho ni udi gi puothe mag mzabibu nochak ong’iew kendo e pinyni.” Kane asemiyo Baruk wuod Neria barup winjruokno, ne alemo kama: “A Ruoth Nyasaye! Ne ichueyo polo gi piny kod riekoni gi tekoni maduong’. Onge gima nyalo tami timo. Isenyiso herani mosiko ni ji gana gi gana, to bende ikumo ji nikech richo mag wuonegi. In Nyasaye maduong’ man gi teko, kendo nyingi en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. In ichano gik malich miwuoro, kendo itimo gik madongo. Bende ineno gik moko duto ma ji timo, kendo itimonigi mana moromo gi timbegi. Ne itimo ranyisi gi honni e piny Misri, kendo pod isiko kitimogi nyaka chil kawuono e piny Israel kendo e pinje moko duto. Ne itiyo gi tekoni maduong’ kod riekoni kuom timo ranyisi gi honni mane ibwogogo wasikwa, mi igolo jogi e piny Misri. Ne imiyogi piny maber kendo momewni, mana kaka nisesingori ni kweregi. To kane gidonjo e pinyni, mi gidakie, ne ok girito chikeni, bende ne ok giluori. Ne ok gitimo gimoro amora mane isechikogi mondo gitim. Mano emomiyo ne ikelo masirani duto kuomgi. “Jo-Babulon osedhuro lowo pidhe pidhe e alwora mar dala, kendo gimonje mondo gikawe. Lweny gi kech kod tuo biro miyo gikawe. A Ruoth Nyasaye, ineno kaka gigo mane iwacho timore. To kata kamano, Ruoth Nyasaye, in ema ne inyisa mondo ang’iew puodho cha e nyim joneno, kata obedo ni jo-Babulon ochiegni kawo dalani kamano.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “An e Ruoth Nyasaye ma Nyasach ji duto, kendo onge gima nyalo tama timo. Kuom mano, abiro chiwo dalani e lwet Nebukadnezar ruodh Babulon kod joge mag lweny mondo okawe. Jo-Babulon ma koro monjo Jerusalem biro moke mach, mi obiro wang’ pep kaachiel gi udi ma ji osebedo kawang’o ubani ni Baal e tetgi, kendo timoe misengni miolo piny ni nyiseche mamoko, ka gimiyago mirima. Jo-Israel gi jo-Juda osebet mana ka timo gik ma amon-go, chakre tindogi, kendo gisemiya mirima gi kido manono ma giseloso. Dalani osemiya mirima mager, chakre chieng’ mane ogeree nyaka chil kawuono, kendo asechano mondo akethe nikech timbe maricho ma jo-Israel gi jo-Juda osetimo, kaachiel gi ruodhigi gi jotendgi kod jodologi gi jonabigi kod ji duto modak e piny Juda gi Jerusalem. Giselokona ng’egi, kendo kata obedo ni ne asesiko kapuonjogi, to gidagi winja, bende ok giyie mako puonjna. Giseketo kido mag nyisechegi makuero e Hakalu mara, mi gidwanyo, kendo gisegero kende-mag-liswa ni Baal e holo Ben-hinom mondo giwang’ie yawuotgi gi nyigi ka liswa ni nyasaye miluongo ni Molek. To ne ok anyisogi mondo gitim kamano, bende ne ok aparo kata matin ni ginyalo timo gima kamano, mi gimi jo-Juda bed joricho.” Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowuoyo kuom Jerusalem niya, “Jeremia, isenyiso ji ni lweny gi kech kod tuoche biro miyo jo-Babulon kaw dalani. To koro winji gima chielo ma adwaro wacho Kinde moro anachokgi, kagologi e pinje duto ma nobed ka asekeyogie, ka akecho kendo ka mirimba ger, mi aduoggi ka eri mondo gidagie gi kue. Eka ginibed joga kendo anabed Nyasachgi. Abiro miyogi chuny achiel gi yo achiel mondo giluora nyaka chieng’, eka gidhi nyime maber kod nyikwagi bende. Anatim kodgi singruok mochwere ni ok nawe timonigi maber, kendo anami giluora gi chunygi duto, mi ok ginibar giweya. Anatimnigi maber ka chunya mor, kendo anagurgi motegno e pinyni gi chunya duto kod parona duto. “Kaka asekelo masira maduong’ni kuom jogi, e kaka abiro miyogi gik moko duto mabeyo ma asesingoranigi. In Jeremia, isewacho ni pinyni biro chalo thim, kama le kata dhano ok dagie, kendo ni jo-Babulon biro kawe. To kata kamano, bang’e, puothe nochak ong’iew e pinyni. Ji nong’iewgi mi ket sei e barupe mag winjruok manyiso ni oseng’iewgi, kendo ginidin barupego e nyim joneno. Mano notimre e piny Benjamin gi mier mokiewo gi Jerusalem gi miech Juda, kendo e miech piny gode, kod piny motwo man yo milambo, nimar nadwok joga e pinygi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye ne ochako owuoyo gi Jeremia, kane Jeremia pod otue e laru mar od jorit. Nowachone kama: “An Ruoth Nyasaye mane ochueyo piny, mi oloso kendo oguro motegno, nyinga en Ruoth Nyasaye. In Jeremia awachoni niya, ‘Luonga, to abiro dwoki, kendo ananyisi gik madongo kendo malich ma ok ing’eyo.’ An Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, awacho ni ut Jerusalem kod od ruodh Juda ibiro muki. Onge tiende wuok mondo utem muko pidhe mag lowo ma jo-Babulon osedhuro mondo giidhi ka gimonjo dala, nikech mano biro mana miyo dala pong’ gi ringre ji ma abiro nego ka an gi mirima mager. Asejwang’o dalani nikech timbe maricho ma joma odakie osetimo. To kata kamano, abiro change, mi odok mangima. Bende abiro chango joma odakie mi amigi mor kod kue. Abiro miyo jo-Juda gi jo-Israel dhi nyime maber, kendo anachak agergi, mi gibed mana kaka ne gin chon. Abiro pwodhogi kuom richogi duto, kendo abiro weyonigi timbe maricho ma gisetimo e nyima ka gitamore mako chikna. Jerusalem nobed kama miya mor, kendo makelona pak gi duong’, mi ogendini duto mae piny nobed maluor kendo makirni ka giwinjo gik moko duto mabeyo ma atimo ni jo-Jerusalem, kod dongruok maber ma akelo ni dalani.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Ji wacho ni kaeri chalo gi thim, kendo onge ji kata jamni modakie. En adier ni miech Juda kod yore mag Jerusalem odong’ nono, kendo onge ji kata jamni mantie. To ubiro chako winjo mor gi ilo kuondego. Dwond mon ma miehni gi chwogi bende nowinji. Unuwinj ka ji wer ka gikelo chiwo mag erokamano e Hekalu mara niya, ‘Gouru erokamano ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, nikech ong’won kendo herane osiko.’ Abiro miyo pinyni bed maber mana kaka ne ochalo chon. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nowacho niya, “E piny ma koro chalo thim, maonge ji ma odakieni, chieng’ moro lege nochak obedie ma jokwath nyalo kwayoe jambgi. Jokwath nochak okwan jambgi e mier manie piny gode gi manie tiend gode kod manie piny milambo gi manie piny Benjamin kod manie mier matindo molworo Jerusalem kendo e miech Juda. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Kinde biro ma anachopie singruok mane atimo ni jo-Israel gi jo-Juda ni anaguedhgi. E kindeno anakel nyakwar Daudi hie, mi enotim gik malong’o kendo makare. E ndalogo nores jo-Juda, kendo jo-Jerusalem nodag gi kue. Omiyo ginichak dalagi ni, ‘Ruoth Nyasaye moresowa.’ An Ruoth Nyasaye asingora ni e kinde duto nobedie nyakwar Daudi ka ruodh Israel, kendo pile nobedie jodolo ma jo-Lawi ka tiyo e nyima, kendo kachiwo misengni miwang’o pep gi mag mogo kaachiel gi misengni mamoko.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Kapo ni chike ma aritogo odiechieng’ gotieno nyalo kethore, mi ok giluwore kaka pile, to kara singruok mane atimo gi Daudi jatichna ni kinde duto nyakware ema nobed ruoth, bende nyalo kethore, kendo singruok mane atimo gi jodolo ma jo-Lawi ma tiyona bende dikethre. Abiro miyo nyikwa Daudi jatichna kod jodolo ma jo-Lawi ma tiyona nya, mondo gibed mang’eny ma ok nyal kwan, mana ka sulue manie polo kata ka kuoyo mae dhonam.” Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Donge isewinjo ka ji wacho ni aseweyo jo-Israel gi jo-Juda, ma gin dhoudi ariyo mane ayiero? Kuom mano koro gicharo joga, kendo ok gikwan-gi ka joma nigi pinygi. To an Ruoth Nyasaye awacho ni, kapo ni anyalo ketho chike ma aritogo odiechieng’ gotieno kod polo gi piny, to eka anyalo ketho singruok mane atimo gi nyikwa Jakobo kendo gi Daudi jatichna, ni anaket nyakwar Daudi moro obed ruodh nyikwa Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. Adier, abiro timonigi ng’wono mi gichak gidhi nyime maber.” Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowuoyo gi Jeremia kane oyudo Nebukadnezar ruodh Babulon gi ogandane mar lweny kod jolweny mag ogendini mamoko, kaachiel gi mag pinje duto mane ni e bwo lochne omonjo Jerusalem kod mier mokiewo kode. Nowachone mondo odhi onyis Zedekia ruodh Juda niya, “An Ruoth Nyasaye, abiro chiwo dalani e lwet ruodh Babulon, mi nowang’e pep. In ok nitony, to ibiro maki mi teri ire. Ubiro nenoru kode wang’ gi wang’, mi uwuo kode dhok gi dhok. Bang’e inidhi Babulon. Omiyo ruoth Zedekia, winji, gima an Ruoth Nyasaye awacho kuomi. Ok nonegi e lweny, to initho gi kue, mi ji nowang’ni gik mang’ue ng’ar kiyiki, mana kaka ne giwang’o ni kwereni mane okwongoni bedo ruodh. Giniywagi ka giwacho niya, ‘A yaye!’ Ruodhwa otho! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Bang’e Jeremia janabi noluwo wechego duto ni Zedekia ruodh Juda, mane ni Jerusalem. E kindeno jolweny mag ruodh Babulon noyudo monjo Jerusalem, kaachiel gi Lakish kod Azeka. Mier ariyogo kende e miech Juda mochiel motegno mane pok okaw. Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia, kane ruoth Zedekia osetimo winjruok gi jo-Jerusalem mondo ogony wasumbni maggi odhi. Noyudo ji duto osewinjore ni ng’ato ka ng’ato biro gonyo wasumbni mage ma jo-Hibrania machwo gi mamon mondo ng’ato kik bed gi ja-Yahudi matiyone ka misumba. Kane ji duto kaachiel gi jotendgi osetimo singruok ni gibiro gonyo wasumbgi kamano kendo ni ok ginichak gilokgi wasumbni, ne gichopo singruokno, mi giweyo wasumbgi odhi. To achien ne giloko parogi mi gikawo mon gi chwo mane gisegonyo, mi gichako gidwoko e tich wasumbni. Kindeno ema Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowachoe ni Jeremia niya, “Ne atimo singruok gi kwereni kane aresogi mi agologi Misri e tich wasumbni. Ne awachonigi niya, ‘Higni abiriyo ka higni abiriyo onego ng’ato ka ng’ato kuomu owe ja-Hibrania moro amora mane ong’iewo ka misumba, kendo mosetiyone kuom higni auchiel.’ To kwereu ne ok nyal winja, kata rito chikna ne ok girito. Un to yande uloko parou, mi utimo gima ahero. Uduto ne uyie gonyo jo-Hibrania weteu, mi utimo singruok e nyima ei Hekalu miluongo gi nyinga. To bang’e ne uchako uloko parou, mi ukwedo nyinga. Uduto ne uchako ukawo wasumbni kendo. Kuom mano, an Ruoth Nyasaye awacho ni ne achikou mondo uwe jo-Hibrania weteu thuolo, to ok userito chiknano, emomiyo abiro weyou thuolo, to mana ni mondo lweny gi tuoche kod kech onegu! Abiro miyo ogendini duto manie piny bed maluor konenou. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Jotend Juda gi mag Jerusalem kod jodong od ruoth gi jodolo kod jopinyni duto notimo koda singruok ka gikadho e kind kidienje ariyo mag rwath mong’adi sirunda. To ne giketho singruok mane gisetimo e nyima, mi ok gichopo singruokno. Omiyo abiro timo ni jogi mana gima ne atimo ni rwath Abiro chiwogi e lwet wasikgi ma dwaro negogi, kendo ringregi winy gi le ema biro chamo. Bende abiro chiwo Zedekia ruodh Juda gi jodonge e lwet joma dwaro negogi, kendo abiro ketogi e lwet jolweny mag ruodh Babulon ma koro oseweyo monjou. Adier, abiro golo chik, mi jo-Babulon-go biro duogo monjo dalani mi gikaw, kendo giwang’ pep. Abiro ketho miech Juda, mi lokre thim maonge ng’ama dakie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” E ndalo loch Jehoyakim wuod Josia ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya “Dhiyo ir joka Rekab mondo iwuo kodgi. Bang’e ikelgi e ot achiel kuom ut Hekalu mondo imigi divai gimadhi.” Kuom mano Jeremia nokawo Jazania wuod Jeremia machielo, ma nyakwar Habazia kod owetene gi joka Rekab duto, mi okelogi e Hekalu. Ne oterogi e od yawuot Hanan wuod Igdalia ng’at Nyasaye. Odno ne nie bath od jodong Hekalu, kendo ewi od Maaseya wuod Shalum mane jatich maduong’ e Hekalu. Bang’e Jeremia noketo kikombe gi tewni ma divai opong’o e nyim joka Rekab, mowachonigi niya, “Madhuru divai.” To ne gidwoke niya, “Ok wamadh divai nikech Jonadab wuod Rekab ma kwarwa nowachonwa ni wan kata nyikwawa kik wamadh divai nyaka chieng’. Bende nokwerowa ni kik wager udi kata kik wapur puothe, kendo ni kik wapidh yiend mzabibu kata kik wabed gi gik makamago. Nochikowa mana ni mondo wadag mana e hembe kuom ngimawa duto, ni eka wanadag aming’a e piny ma wanie weloni. Waserito chike duto mag Jonadab wuod Rekab ma kwarwa. Wan wawegi ok wamadh divai, kata mana mondwa gi yawuotwa kod nyiwa bende ok madhi. Ok wager udi mondo wadagie, bende waonge gi puothe mag mzabibu, kata puothe mamoko, kata cham, to wadak mana e hembe, kamano, chike duto mane kwarwa Jonadab omiyowa waserito maber. To kane Nebukadnezar ruodh Babulon omonjo pinywani, ne waneno ni ber mondo wabi Jerusalem, dipo ka jolweny mag Babulon gi mag Aram omakowa. Mano emomiyo wadak Jerusalem.” Bang’ wechego, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel nowacho ni Jeremia mondo odhi owach ni jo-Juda gi jo-Jerusalem niya, “An Ruoth Nyasaye apenjou gima omiyo utamoru winja, kata rito chikena? Nyikwa Jonadab oserito chik mane kwargi omiyogi mi ok gimadh divai, kendo kata nyaka sani onge ng’ato kuomgi mametho, nikech girito chik mane kwargi ogolo. To an asebedo ka awuoyonu pile, to utamoru. Bende asebedo ka aoronu jotichna ma jonabi, kendo gisekwerou ni mondo uwe timbe maricho, utim gik makare. Ne gisiemou ni uwe lamo nyiseche mamoko mondo udag aming’a e piny mane amiyou gi kwereu. To ne ok unyal winja, kata chiko itu kuom gima awacho. Nyikwa Jonadab oserito chik mane kwargi omiyogi, to un to utamoru winja. Omiyo an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel abiro kelo kuomu un jo-Juda gi jo-Jerusalem masiche duto mane asesiemougo, nikech ne ok unyal winja ka awuoyo kodu, bende ne ok unyal dwoka ka aluongou.” Bang’e Jeremia nowacho ni joka Rekab ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel osewacho niya, “Userito chik mane kwaru Jonadab omiyou, kutimo gik moko duto mane ochikou. Kuom mano an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo ma Nyasach Israel asingora ni e kinde duto nobedie nyakwar Jonadab wuod Rekab ma tiyona.” E higa mar ang’wen mar loch Jehoyakim ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia niya, “Kaw kitabu mondo indikie weche duto ma asenyisi kuom Israel gi Juda kod ogendini duto, chakre chieng’ mane akwongo losoe kodi e ndalo loch ruoth Josia nyaka chil kawuono. Kamoro ka jo-Juda owinjo masiche duto ma achano kelo kuomgi, to ginyalo weyo yoregi maricho. Bang’e anyaloweyonigi timbegi maricho kod richogi.” Mano omiyo Jeremia noluongo Baruk wuod Neria, mi oluwone weche duto mane Ruoth Nyasaye osenyise, kendo Baruk nondikogi duto e kitabu. Bang’e Jeremia nomiyo Baruk chik niya, “Tinde ok oyiena donjo e Hekalu Omiyo adwaro ni wang’ni ka ji tueyo chiemo, to mondo idhi kuno isom weche manie kitabuni matek mondo giwinj gik moko duto ma Ruoth Nyasaye osenyisa, mi awachoni indiko. Nyaka itim kamano kama ji duto nyalo winjigo, koda ka jo-Juda mobiro ka oa e miechgi. Kamoro dipo ka gilamo Ruoth Nyasaye, mi gilokore giweyo yoregi maricho, nimar osesiemogi ni obiro kumogi gi mirimbe mager.” Kamano Baruk nodhi e Hekalu mosomo weche Ruoth Nyasaye manie kitabuno, mana kaka Jeremia nonyise. E due mar ochiko, higa mar abich, mar loch Jehoyakim wuod Josia ruodh Juda, jo-Jerusalem duto kaachiel gi ji mane oa e miech Juda ne oriyo kech mondo Ruoth Nyasaye okechgi. Eka Baruk nosomonigi weche duto mane Jeremia owachone, mi ondiko e kitabu. Ne osomo wechego e Hekalu gi e od Gemaria wuod Shafan ma jang’ad ni ruoth rieko. Odno ne nie laru mamalo e dhoranga Hekalu miluongo ni ‘Rangach Manyien.’ Kane Mikaya wuod Gemaria ma nyakwar Shafan owinjo ka Baruk somo weche Ruoth Nyasaye e kitabuno, ne odhi e dala ruoth modonjo ei od jang’ad ni ruoth rieko, kama ne oyudo jotelo duto nitie ka yalo. Elishama ma jang’ad ni ruoth rieko, kod Delaya wuod Shemia gi Elnathan wuod Akbor, gi Gemaria wuod Shefan gi Zedekia wuod Hanania kod jotelo mamoko duto ne oyudo ni kuno. Mikaya nonyisogi weche duto mane osewinjo ka Baruk somo ni ji. Eka jotelogo nooro Jehudi wuod Nethania ma wuod Shelemia ma wuod Kushi mondo onyis Baruk okel kitabu mane oyudo osesomo ni jino. Omiyo Baruk nokawo kitabuno mi odhigo irgi. Kane ginene, ne giwachone niya, “Bed piny mondo isomnwa kitabuno.” Kuom mano Baruk nobet piny, mosomonigi, kendo kane osetieko some duto, jotelogo nowuoyo e kindgi giwegi ka wuoro. Eka ne giwacho ni Baruk niya, “Nyaka wanyis ruoth wachni.” Bang’ mano ne gipenje niya, “Nyiswa ane, ere kaka ne indiko wechegi duto? Koso Jeremia ema ne wuoyoni to indiko?” Baruk nodwokogi niya, “Jeremia ema ne owachona wechego duto, mi andiko gi wino e kitabuni.” Bang’e ne giwachone niya, “Un gi Jeremia nyaka upondi, mondo kik ng’ato ng’e kama untie.” Jotelogo nokawo kitabuno mokano e od Elishama ma jang’ad ni ruoth rieko, eka ne gidhi e laru mar od ruoth, mi ginyiso ruoth weche duto. Ruoth ne ooro Jehu mondo odhi oomne kitabuno, mi Jehu nodhi oome e od Elishama mosome ni ruoth kod jodongo duto mane nigi ruoth. Ne en due mar ochiko, kinde ma koyo ng’ichie, kendo ne oyudo ruoth obet ka oyo mach e ode modakie ndalo koyo. E kinde ka kinde mane Jehudi tieko somo laini adek kata ang’wen, ruoth ne ng’ado kuondego gi pala moro matin, kendo owito e mach. Ne otimo atima kamano nyaka ne otieko kitabuno. To ruoth, kata ng’ato ang’ata kuom jodonge ne ok obedo maluor, kata yiecho lepgi ma dinyis ni giloko chunygi. Kata obedo ni Elnathan gi Delaya gi Gemaria ne jokwayo ruoth ni mondo kik owang’ kitabuno, to ne ok odewogi. Bang’e nogolo chik mondo jaduong’ Jerameel kaachiel gi Seraya wuod Azriel kod Shelemia wuod Abdiel jodhi omak Jeremia gi Baruk jandiko mare. To noyudo ka Ruoth Nyasaye osepandogi. Kane ruoth Jehoyakim osewang’o kitabu mane Baruk ondikoe weche mane Jeremia oluwone, Ruoth Nyasaye nonyiso Jeremia mondo okaw kitabu machielo, kendo ondikie weche duto mane nie kitabu mokwongono. Bende Ruoth Nyasaye ne owachone mondo onyis ruoth Jehoyakim niya, “Isewang’o kitabu, kendo isepenjo Jeremia gima omiyo ne ondiko ni ruodh Babulon biro biro ketho pinyni, kendo nego ji modakie koda ka jamni. Kuom mano, an Ruoth Nyasaye awachoni, in ruoth Jehoyakim, ni onge nyakwari moro amora ma nobed ruoth ka Daudi. Ringri nowiti oko kama chieng’ nochamee godiechieng’, kendo koyo nochamee gotieno. Anakumi in kod nyikwayi, kaachiel gi jodongi nikech richo ma usetimo. In gi jo-Jerusalem kod jo-Juda, ok usedewo siem mane asiemougo, omiyo abiro kelo kuomu masiche duto ma asewacho.” Bang’ mano, Jeremia nokawo, kitabu machielo, momiyo Baruk jandiko mare, mondikoe weche duto mane Jeremia owachone. Ne ondiko gimoro amora mane nie kitabu mane ruoth Jehoyakim osewang’o e mach. Bende Jeremia ne omedo weche mang’eny machal gi mokwongogo. Nebukadnezar ruodh Babulon noketo Zedekia wuod Josia ruodh Juda kar Jekonia wuod Jehoyakim. To ruoth Zedekia kata jotelo mage kata mana joge ne ok odewo weche mane Ruoth Nyasaye onyiso Jeremia janabi mondo owachi. Ruoth Zedekia nooro Jehukal wuod Shelemia kod Zefania wuod Maaseya ma jodolo ir Jeremia mondo giwachne niya, “Yie ilamnwa Ruoth Nyasachwa.” E ndalono noyudo ka pok otue Jeremia, kendo ne pod odak adaka gi ji kapod en thuolo. E kindeni jolweny mag Farao nowuok Misri, kendo kane jo-Babulon mane oyudo monjo Jerusalem owinjo kamano, ne giweyo monjo Jerusalem. Eka Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel nowacho ni Jeremia janabi, “Ruodh Juda osekwayi mondo ipenjne wach kuoma. Nyise ni jolweny mag Farao ma osebiro mondo okonye biro dok thurgi Misri. Bang’e jo-Babulon biro duogo, mi gimonj Jerusalem, kendo gikawe mi giwang’. An Ruoth Nyasaye anyisou ni kik uwuondru ka ugalo ni jo-Babulon ok nochak oduogi, nikech adier, gibiro duogo. To kata kapo ni uloyo jolweny duto mag Babulon ma monjougo, mi odong’ mana joma ohinyore ma nindo aninda, e hembegi, to joma ohinyorego pod dia malo, mi wang’ Jerusalem pep.” Kane jolweny mag Babulon oweyo monjo Jerusalem, nimar jolweny mag Farao ne biro, Jeremia notemo wuok Jerusalem mondo odhi e piny Benjamin opognee mwandu mag joodgi. To kane ochopo e dhorangach miluongo ni Ranga Benjamin, jatend jolweny mane tiyo kanyo, ma nyinge Irija wuod Shelemia ma nyakwar Hanania, nochunge, mi owachone niya, “Iringo idok ni jo-Babulon!” Jeremia to nodwoke ni, “Ooyo, ok adognigi.” To Irija ne ok nyal winjo wachne, omiyo ne omake mi otere e nyim jodongo. Kane jodongogo oneno Jeremia, ne gikecho kode ahinya, mi gigolo chik mondo ochwade, kendo olorne e od Jonathan ma jang’ad ni ruoth rieko. (Od Jonathanno ne koro olok od tuech.) Ne giketo Jeremia e od tuech manie bwo lowo, mi odak kuno aming’a, Ruoth Zedekia nogolo chik moter Jeremia ire, kendo kane Jeremia obiro, nopenje ling’ling’ niya, “Bende Ruoth Nyasaye osewachoe wach moro?” Jeremia nodwoke niya, “Ee, osewacho wach moro!” Eka nodhi nyime kowachone ni ruodh Babulon biro make. Bang’ mano Jeremia nopenjo Zedekia niya, “Ere gima asekethoni kata ni jodongi kata ni jogi momiyo iketa e tuech? Tinde ere jonabi magi mane onyis ni ruodh Babulon ok bi monjo pinyni? Omiyo jaduong’, akwayi ni ichik iti, kendo itim gima awacho. Kiyie, to kik idwoka e od Jonathan ma jang’adni rieko, nimar ka idwoka, to en adier ni abiro tho kuno.” Omiyo ruoth Zedekia nogolo chik mondo otue Jeremia e laru mar od jorit. Ne imiye makati achiel odiechieng’ kodiechieng’ mogol kuom jolos makati, nyaka makati duto norumo Jerusalem. Kamano Jeremia nosiko asika kotue e laruno. Shefatia wuod Matan gi Gedalia wuod Pashur gi Jukal wuod Shelemia kod Pashur wuod Malkia ne jowinjo gima ne Jeremia wacho ni ji. Ne onyiso ji ni Ruoth Nyasaye nosewacho niya, “Ng’ato ang’ata ma odong’ Jerusalem, lweny kata kech kata tuoche biro nego. To ng’ato ang’ata modhi ochiwore e lwet jo-Babulon ok nonegi. Enotony to ngimane kende ema noresi.” Bende Jeremia ne nyiso ji ni Ruoth Nyasaye nosewacho niya, “Abiro chiwo dalani e lwet jolweny mag ruodh Babulon, mi kawe.” Kane jodongogo owinjo wechego, ne ginyiso ruoth niya, “Ng’atni nyaka negi, nikech kowuoyo kama, to onyoso chuny jolweny kaachiel gi jomoko duto modong’ e dala ka. Emomiyo waneno ni ng’atni ok dwar konyo ji, to odwaro mana ni mondo giyud chandruok.” Mano omiyo ruoth Zedekia nowacho niya, “Onge wach! Kara timneuru gima uneno ni ber. Ok anyal tamou.” Kuom mano ne gikawo Jeremia, mi ginyumo e soko jaduong’ Malkia, mane nie laru mar od jorit. Sokono ne onge pi, mak mana chuodho, omiyo ne gilore piny, e iye gi tonde, mi onyumore e chuodho. To Ebed-melek, ja-Ethiopia ma jatich mabuoch mane tiyo e od ruoth, ne owinjo ni jodongogo onyumo Jeremia e sokono. E sano ne oyudo ka ruoth nie bura e dhorangach miluongo ni Ranga Benjamin. Omiyo Ebed-melek noa e od ruoth, mi odhi onyiso ruoth niya, “Jaduong’, jogi osetimo gima ok ber. Gisenyumo Jeremia e soko kama kech biro negee nikech chiemo onge e dala duto.” Kane ruoth owinjo kamano, nogolo chik mondo Ebed-melek odhi gi ji adek mane ni kanyo, mondo giywa Jeremia oko e soko ka pok otho. Omiyo Ebed-melek nokawo jogo, modhigo e od kendo mar dala ruoth mi okawoe nengni moti. Eka nodhi, mi oloro ni Jeremia nengnigo gi tonde e soko, kowachone niya, “Ket nengni motigo e yuothi, mondo tonde kik hinyi.” Jeremia notimo kamano, eka ne giywaye gi tonde, mi gigole oko. Bang’ mano ne olorne alora e laru mar od jorit. Ruoth Zedekia nogolo chik mondo okel Jeremia janabi e rangach mar adek mar Hekalu, kendo kane osekele ire, ne owachone niya, “Adwaro penji wach, to kik ipanda gimoro kata achiel.” Jeremia nodwoke niya, “Ka anyisi wach ma adier, to ibiro nega, to bende ka ang’adoni rieko, to ok ibi dewo tiyogo.” Kane ruoth Zedekia owinjo kamano, nosingore ni Jeremia ling’ling’ niya, “Akuong’ora gi nying Ruoth Nyasaye mangima mane ochueyowa ni ok nanegi, kendo ok nachiwi e lwet joma dwaro negi.” Eka Jeremia nowachone niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho ni ka iwuok ma ichiwori e lwet jotelo mag ruodh Babulon, to initony kendo dalani ok nowang’ gi mach. Adier, initony kaachiel gi joodi. To ka ok ichiwori e lwetgi, to gibiro kawo dalani, mi giwang’ kendo in ok nitony e lwetgi.” Ruoth Zedekia nodwoke niya, “Aluoro jo-Yahudi ma oseringo odok ni jo-Babulon, nikech dipo ka ochiwa e lwetgi, mi gisanda.” Eka Jeremia nowachone niya, “Ok nochiwi e lwetgi, omiyo akwayi ni mondo iwinj wach Ruoth Nyasaye kaka asenyisi, mi inine maber kendo ok nonegi. To Ruoth Nyasaye osenyisa e fweny ni ka idagi chiwori, to mon modong’ e od ruodh Juda ibiro gol, mi ter ni jotelo mag ruodh Babulon, kendo ka gidhi to giniwach niya, ‘Osiepe ruoth mogeno osewuonde, kendo gisebet ka gihewe gi rieko. Koro tinde osemoko e chuodho, omiyo osiepene oseweye!’ ” Bang’ mano Jeremia nochako onyiso Zedekia niya, “Jo-Babulon nokaw mondi gi nyithindi duto, to in bende ok nitony e lwetgi. Ruodh Babulon nokawi mi teri e tuech, kendo dalani nowang’, mi rum pep.” Zedekia nokone niya, “Kik iwe ng’ato ng’e weche ma wawacho kodigi, to eka ok gimoro ditimi. Ka jotelo owinjo ni asewuoyo kodi, to gibiro biro penji gima wasewacho, kendo gibiro nyisi ni ka iwachonigi weche duto ma wasewacho, to ok gibi negi. To in nyisgi mana ni ne ibiro kwaya mondo kik adwoki e od Jonathan, nimar dipo ka itho kuno.” Adier, jotelo duto nobiro ir Jeremia, mi gipenje gima ne giwacho gi ruoth, to ne onyisogi mana kaka ruoth nosenyise mondo owachi. Omiyo ne ok ginyal timo gimoro, nikech onge ng’ato mane osewinjo weche mane Jeremia jowacho gi ruoth. Kuom mano nodwok Jeremia e laru mar od jorit, mi obet kanyo nyaka chieng’ mane okawie Jerusalem. E ndalo mar apar, higa mar ochiko mar loch Zedekia ruodh Juda, Nebukadnezar ruodh Babulon nobiro gi joge mag lweny, molworo Jerusalem mondo omonji. Kamano chieng’ due ochiko due mar ang’wen e higa mar apar gauchiel mar loch ruoth Zedekia, ne omuk ohinga mar Jerusalem. Kane osekaw Jerusalem, jodongo duto mag ruodh Babulon kaka Nergal Serezer machielo, ne jobiro mobet piny e Dhorangach Madiere. Kane Zedekia ruodh Juda gi jolwenje oneno gima osetimore, ne gipondo gotieno mi gia e dala. Ne giwuok ka ging’ado orundu ruoth, mi gikadho e dhorangach mane ni e kind ohingni ariyo, ka gichiko Paw Jordan. To jolweny mag Babulon nolawogi, mojuko Zedekia e paw Jeriko. Ne gimake mi gitere ir ruoth Nebukadnezar, mane oyudo ni Ribla e gweng’ Hamath, mong’adone bura kuno. Ruodh Babulon nogolo chik moneg yawuot Zedekia e dala mar Ribla kuno, mana e nyim Zedekia koneno. Bende noneg jodong Juda duto. Bang’e nogolo wenge Zedekia oko, mi otueye gi nyororo mondo otere Babulon. E kindeno, jo-Babulon nowang’o od ruoth gi ute ji, mi gimuko ohinga mar Jerusalem. To mogik Nebuzaradan ma jatend lweny nomako joma ne odong’ e dala motero Babulon kaachiel gi joma nosedokne. Joma odhier ahinya maonge gimoro ema noweyo e piny Juda, mi omiyo puothe mag mzabibu gi mag cham. To Nebukadnezar ruodh Babulon ne ooro wach ni Nebuzaradan jatend jolweny kowuoyo kuom Jeremia, kama: “Dhiyo ikaw Jeremia, kendo irite maber. Kik ihinye, to timne gimoro amora modwaro.” Omiyo Nebuzaradan, kaachiel gi jaduong Nebushazban gi jaduong’ Nergal Sarezar, kod jodong ruodh Babulon duto, ne ooro joote ir Jeremia, mogole e laru mar od jorit. Ne gikete e lwet Gedalia wuod Ahikam ma nyakwar Shafan mondo otere dala maber. Kamano Jeremia nodak gi joge. Ruoth Nyasaye nosewuoyo gi Jeremia kane pod otueye e laru mar od jorit, kowachone mondo odhi onyis Ebed-edom ja Ethiopia ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel osewacho niya, “Abiro ketho dalani, kendo ok abi guedhe, mana kaka nasingora ni natim. To ka chieng’no ochopo mi gigo otimore, to inibedie, kendo ininegi ka gitimore. To an Ruoth Nyasaye anakonyi, kendo ok noketi e lwet joma iluorogo. Anariti maber, mi ok nonegi, initony nikech isegeno kuoma to kata kamano, inires mana ngimani kende. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia kane Nebuzaradan jatend lweny maduong osegonye Rama. Nosetere kuno kotueye gi nyororo kaachiel gi jomoko duto mane ogol Jerusalem gi Juda, kitero e tuech Babulon. Jatend lwenyno nogolo tenge mowachone niya, “Ruoth Nyasaye ne osesiemo ni obiro kelo masira e pinyni, kendo koro osetimo gima ne owacho ni notim. To gigo duto osetimore mana nikech jou osetimo timbe maricho e nyim Ruoth Nyasaye, kendo nikech ne ok giwinjo chikne. Koro agonyo nyororo oko e lweti mondo ibed thuolo, kendo ka idwaro dhi koda Babulon, to wanyalo dhi, mi anariti maber. To ka ok idwar dhi, to bende onge wach, inyalo dong’. In thuolo, omiyo inyalo dhi kamoro amora mihero.” Jeremia ne ok dwar dhi Babulon, omiyo Nebuzaradan nowachone niya, “Dogi ir Gedalia wuod Ahikam ma nyakwar Shafan, ma ruodh Babulon oseketo jatend miech Juda. Inyalo bet kode mondo idag gi jou, kata inyalo dhi kamoro amora mihero.” Bang’ mano, nomiyo Jeremia chiwo kod chiemo, mi oweye odhi. Kamano Jeremia nodhi Mizpa, mobet gi Gedalia, kaachiel gi joma noyudo odong’ piny Juda. Noyudo jotend lweny moko ma jo-Juda, kod jolwenjgi pok ochiwore e lwet jo-Babulon. Ne giwinjo ni ruodh Babulon oseketo Gedalia wuod Ahikama jatend piny Juda, mondo orit ji duto mane oter e tuech Babulon. Mago ne joma odhierie moloyo e piny Juda. Omiyo Ishmael wuod Nethania gi Johanan wuod Karea gi Seraya wuod Tanhumeth kod yawuot Efai ja-Netofa gi Jezania ja-Makath ne jokawo jogi modhigo Mizpa ir Gedalia. Eka Gedalia nowachonigi niya, “Awachonu adier ni ok onego uluor chiworu e lwet jo-Babulon. Daguru adaga e pinyni mondo uti ni ruodh Babulon, to ubiro dhi nyime maber. An abiro dak Mizpa, kendo anabed jaoteu ka jo-Babulon obiro ka. To unyalo choko divai gi olemo kod mor zeituni mondo ukan, kendo udag e mier ma usekawo.” E kindeno jo-Yahudi duto mane ni e piny Moab gi piny Amon gi piny Edom kod pinje mamoko nowinjo ni ruodh Babulon oseyie ni jo-Yahudi moko mondo odag adaga e piny Juda. Bende ne giwinjo ni oseketo Gedalia mondo obed jatendgi. Mano omiyo jo-Yahudi noa kuonde duto mane oseketgie, mi giduogo e piny Juda. Ne gidhi Mizpa ir Gedalia, kendo ne gichoko divai kod olemo mogundho. Bang’e Johanan wuod Karea kod jotend lweny mane pok ochiwore e lwet ruodh Babulon nobiro Mizpa ir Gedalia, mi giwachone niya, “Donge ing’eyo ni Balis ruodh jo-Amon oseoro Ishmael wuod Nethania mondo obi onegi?” To kata kamano, Gedalia ne ok nyal yie wachno. Eka Johanan nowachone ling’ling’ niya, “We mondo adhi aneg Ishmael, kendo onge ng’ama biro ng’eyo ni an ema anege. Ere gima omiyo diwe mondo onegi, to mano nyalo miyo jo-Yahudi duto moseduogo iri ke, mi ji duto modong’ e Juda rum?” To Gedalia nodwoke niya, “Kik itim kamano, nikech gima uwacho kuom Ishmael en mana miriambo.” E due mar abiriyo, Ishmael wuod Nethania ma nyakwar Elishama ma anywola joka ruoth, nobiro Mizpa gi ji apar mondo oneg Gedalia wuod Ahikam. Kane oyudo gichiemo kode kuno. Ishmael gi joge apargo noa malo monego Gedalia mane ruodh Babulon oseketo mondo obed jatend piny Juda. Bende ne ginego jo-Yahudi duto mane ni Mizpa gi Gedalia, kaachiel gi jolweny mag jo-Babulon mane oyudo ni kuno. Kinyne, kane pok ji ong’eyo ni Gedalia osenegi, ji piero aboro nobiro koa Shekem gi Shilo kod Samaria. Ne oyudo giselielo tikgi, mi giyiecho lepgi, kendo gisaro dendgi, bende ne giting’o cham gi ubani mondo gichiw e Hekalu. Ishmael noa Mizpa modhi romonigi kaywak. Kane ochopo irgi. Nowacho nigi niya, “Biuru mondo une Gedalia.” To gikanyono mane gichopo e chuny Mizpa, Ishmael gi joge nonegogi, mowito ringregi e bur. To ji apar kuom jogo nosayo Ishmael, kawachone niya, “Kiyie to kik inegwa! Wan gi cham gi mor zeituni kod mor kich mwasepando e bungu.” Omiyo noweyogi, mi ok onegogi kaka ne onego jowadgi mamoko. Bur mane Ishmael owitoe joma ne onegogo ne bur maduong’. Ruoth Asa ema nosekunyo burno mondo okanie pi ndalo mane Baasha ruodh Israel dwaro monje. Koro Ishmael nopong’o burno gi ringre ji mane onego. Bang’e ne okawo nyi ruoth kaachiel gi ji mamoko duto man Mizpa mane Nebuzaradan jatend lweny maduong’ oseketo e bwo Gedalia. Kane osemakogi kamano, nochako wuoth kochomo yo piny Amon. Johanan wuod Karea kaachiel gi jotend lweny duto mane en-go ne jowinjo gima rach mane Ishmael osetimono. Omiyo ne gikawo jogi, mi gidhi kedo kode. Ne gijuke but yawo maduong’ man Gibeon, Kendo kane joma Ishmael tero e tuech oneno Johanan kod jotend lweny, ne gidoko mamor, mi giringo gidok ni Johanan. To Ishmael kod joge moko aboro notony e lwet Johanan, moringo odhi e piny Amon. Bang’e Johanan kod jotend lweny mane ni kode ne jokawo joma ne Ishmael wuod Nathania omako Mizpa, kane osenego Gedalia wuod Ahikam. Ne gin chwo gi mon kod nyithindo, kaachiel gi jotich mabuoch mane Johanan oreso Gibeon. Ne gia Gibeon, mi gibuoro Gerush-kimham but Jerusalem, ka gidhi e piny Misri mondo gitony gia e lwet jo-Babulon. Ne giluoro jo-Babulon nikech Ishmael ne osenego Gedalia, mane ruodh Babulon oketo jatend piny Juda. Jotend lweny duto kaka Johanan wuod Karea gi Azaria wuod Hoshaya kod ji mamoko duto te nobiro ir Jeremia janabi, mowachone niya, “Kiyie to timnwa gima wakwayi. Yie ilamnwa Ruoth Nyasachwa, wan ji duto modong’. Chon ne wan ji mathoth, to koro neye kaka wadong’ mana manok kende. Lemnwa mondo Ruoth Nyasachi onyiswa yo ma onego waluw, kendo gima onego watim.” Jeremia nodwokogi niya, “Kara mano ber, abiro lamo Ruoth Nyasachwa mana kaka usekwaya, kendo gimoro amora mowachona, to abiro nyisou. Ok napandu wach moro amora kata achiel.” Eka ne giwachone niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa mondo obed janeno makare kendo maradiera ka ok warito chik duto ma omiyi mondo watigo. Wakuong’ore ni wabiro timo gimoro amora ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachi owachoni mondo inyiswa, bed ni en wach maber kata marach. Wabiro winjo gima Ruoth Nyasaye ma waori ire owacho, nimar mano ema dimi wadhi nyime maber.” Bang’ ndalo apar, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia, mi Jeremia noluongo Johanan wuod Karea kod jotend lweny duto mane ni kode, kaachiel gi ji duto te. Nowachonigi niya, “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, mane uora ire mondo apenjnu wach, owacho kama: ‘Ka uyie dhi nyime gi dak e pinyni, to abiro gerou, kendo ok abi kethou. Bende abiro pidhou ka ng’ama pidho yien, kendo ok napudhu. Asebedo ka akuyo nikech masira mane akelo kuomu. Weuru luoro ruodh Babulon, nikech an kodu, kendo abiro konyou, mi aresu ua e tekone. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Abiro kechou, kendo en bende abiro miyo okechu, mi owe udag e pinyu ka.’ ” Jeremia nomedo wachonigi niya, “Un joma odong’ e piny Juda, kik udagi winjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mi utamru dak e pinyni. Bende kik uwach ni, ‘Ooyo, wabiro dhi mondo wadag e piny Misri, kuma ok wanyal chako nenoe lweny, kata winjoe tung’ ma luongowa mondo wadhi e lweny kata bedo kech.’ Ka uwacho kamano to Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel wacho niya, ‘Ka uramo ni nyaka udhi udag e piny Misri, to lweny ma uluorono biro jukou, kendo kech ma uparono bende biro luwou, mi utho e piny Misri kuno. Jogo duto ma oramo ni nyaka dhi dag e piny Misri, lweny kata kech kata tuoche biro nego. Onge kata ng’at achiel kuomgi ma nokwo. Ooyo, onge achiel ma notony kuom masira ma abiro kelo kuomgi.’ “Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel wacho niya, ‘Kapo ni udhi e piny Misri, to abiro olo mirimba kuomu, mana kaka ne aolo mirimba kuom jo-Jerusalem. Unulokru gima bwogo ji, kendo ji nobed kajarou, mi giluong nyingu ka gima okuong’. Bende ok nuchak une kaeri kendo.’ ” Eka Jeremia nodhi nyime kawacho niya, “Ruoth Nyasaye osenyisou un joma odong’ e piny Juda ni kik udhi e piny Misri. Kuom mano, koro asiemou ni, mano dibed ketho maduong’! Ne uora ir Ruoth Nyasachwa kuwachona niya, ‘Lamnwa Ruoth Nyasachwa, kendo inyiswa weche duto mowacho mondo watigo.’ To koro asenyisou gik moko duto, to udagi winjo weche ma Ruoth Nyasaye ma Nyasachwa oseora mondo awachnu. Kuom mano nyaka ung’e ni lweny kata kech kata tuoche biro negou e piny ma udwaro dhi dakieno!” Kane Jeremia osetieko nyiso ji weche duto mane Ruoth Nyasaye oseoro mondo onyisgi, Azaria wuod Hoshaya kod Johanan wuod Karea, kaachiel gi ji mamoko duto ma wigi tek, ne jowacho ni Jeremia niya, “Iriambo! Ruoth Nyasachwa ok oseori mondo ikwerwa ni kik wadhi wadag Misri. To Baruk wuod Neria ema osethuwi kodwa mondo iketwa e lwet jo-Babulon, mondo onegwa, kata omakwa oterwa Babulon.” Kamano Johanan gi jotend lweny kod ji duto notamore winjo chik Ruoth Nyasaye mondo odong’ e piny Juda. Omiyo Johanan kod jotend lweny nokawo ji duto mane odong’ Juda, mi gidhigo Misri kaachiel gi ju duto mane oseduogo mondo odag e piny Juda koa e pinje mane oyudo osekegie. Ne gin chwo gi mon gi nyithindo koda ka nyi ruoth. Ne okawo ng’ato ang’ata mane Nebuzaradan ma jatend lweny maduong’ oseweyo e lwet Gedalia mondo oriti. Jeremia gi Baruk bende ne gidhigo. Ne gitamore winjo chik Ruoth Nyasaye, mi giduto gidhi Tapanhes e piny Misri. Ruoth Nyasaye nowacho ni Jeremia ka en Tapanhes niya, “Kaw kite moko madongo mondo ikuny e nyim dhoranga dala ruoth, ka jo-Juda moko neno. Bang’e inyisgi ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel owacho kama: ‘Abiro luongo Nebukadnezar ruodh Babulon ma jatichna, kendo obiro keto kom lochne ewi kite ma aseketo ka eri, mi ogur hembe e wigi. Adier, enobi, mi olo piny Misri. Joma oket ni mondo tuoche oneg, tuoche biro nego, kendo joma oket ni itero e tuech, noter e tuech, bende joma oket ni tho e lweny, biro tho e lweny! Anami owang’ hekalu mag nyiseche jo-Misri, kendo nokaw nyisechegi mi oter e tuech. Obiro manyo piny Misri, mi oyaki, kendo dong’ nono, mana kaka jakwath dondo nyuogo e lepe, mi dong’ nono. Bang’e noa Misri kosetieko timo gik moko duto modwaro timo. Obiro turo sirni milamo man Heliopolis e piny Misri, kendo obiro wang’o hekalu mag nyiseche jo-Misri.’ ” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto kendo ma Nyasach Israel nowuoyo ni Jeremia kuom jo-Yahudi mane oyudo odak e miech Misri ma Migdol gi Tapanhes kod Memfis, kendo e gweng’ milambo mar pinyno, kowacho niya, “Un uwegi useneno masira mane akelo kuom Jerusalem gi mier mamoko mag Juda. Bende kata sani pod gikethore, ma onge ng’ama odakie. Ne atimo kamano nikech joma ne odak kuondego ne otimo timbe maricho ka gimiyago mirima. Ne gilamo nyiseche mamoko, ma gin kata un kata mana kwereu ne pok olamo, mi gitimonigi misengni. Ne asiko ka aoronu jotichna ma jonabi mondo okweru kik utim gik makuero ma amon-gogo, to ne udagi winjo, kata dewo ne ok udewo. Bende ne utamoru weyo tim marach mar timo misengni ni nyiseche mamoko. Mano omiyo ne aolo mirimba mager e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem, mi awang’ogi gi mach. Ne gidong’ ka gikethore maonge ng’ama dakie, kendo pod gisiko kamano nyaka chil kawuono. “Kuom mano an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto koro apenjou ni, ere gima omiyo uhinyoru uwegi kutimo gima rach kamano? Koso udwaro kelo masira kuom chwo gi mon gi rawere kod nyithindo mayom, ma dimi jou duto rum? To mano ema biro timore, kumedo miya mirima gi kido mag nyisecheu manono, kendo kuom timo misengni ni nyiseche mamoko e piny Misri, kama usebiro mondo udagieni. Koso utimo kamano mana ni mondo urum, kendo mondo ogendini duto mae piny ojaru, kendo oluong nyingu ka gima okuong’? To bende wiu diwil gi gik maricho duto ma kwereu kaachiel gi ruodhi mag Juda gi mondgi kod un gi mondu usetimo e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem adier? To pok uboloru kata mana nyaka chil kawuono, kendo ok useluora kata rito chikena gi buchena mane amiyou gi kwereu. “Kuom mano, an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo ma Nyasach Israel abiro kelo masira kuomu, mi atiek jo-Juda pep. Kata mana jo-Juda modong’ moramo nyaka dhi dag e piny Misri, abiro tieko chuth. Lweny kata kech biro negogi duto e piny Misri. Ginilokre gima bwogo ji, mi ji nojargi, kendo noluong nyinggi ka gima okuong’. Anakum joma odak Misri, mana kaka ne akumo jo-Jerusalem ka akelonigi lweny gi kech kod tuoche. Onge kata ng’at achiel kuom jo-Juda mane odong’ mi tony. Bende onge kata ng’at achiel kuomgi ma nodong’ e piny Juda kuma gigombo mondo gidagie kendo. Onge ng’ama nodogi, mak mana ji moko manok moringo lweny.” Bang’ wechego, ji duto mane ong’eyo ni mondgi timo misengni ni nyiseche mamoko, kaachiel gi mon mane oyudo ochung’ kanyo, kod jo-Juda mane oyudo odak e gweng’ Misri ma milambo, duto oganda maduong’ koriwore, nowacho ni Jeremia niya, “Wadagi winjo gima isewachonwa e nyim Ruoth Nyasaye. Wabiro timo gik moko duto ma wasesingore ni watimo. Wabiro timo misengni ni nyasaye madhako miluongo ni Ruodh Polo, kendo wabiro chiwone misengni miolo piny, mana kaka wan gi kwerewa gi ruodhwa kod jotendwa ne watimo e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem. E ndalono ne wan gi chiemo mogundho, kendo ne wadhi nyime maber maonge chandruok moro. To nyaka ne wawe timo misengni ni ruoth madhako mar polo, kendo wawe chiwone misengni miolo piny, wasebet modhier maonge gimoro, kendo lweny gi kech osenego jowa.” Eka mon bende nowacho niya, “Kane waloso kek e kido machal gi ruoth madhako mar polo, kendo wachiwone misengni miolo piny, to chwowa ne oyie gi gima ne watimono.” Bang’e Jeremia nowacho ni ji duto ma chwo gi mamon mane osedwoke kamano niya, “Uparo ni Ruoth Nyasaye ne ok ong’eyo wach misengni ma un gi kwereu kod ruodhiu gi jotendu kaachiel gi jopinyu duto ne utimo e miech Juda kendo e yore mag Jerusalem? Koso uparo ni wiye osewil kodgi? Kata mana sani, pinyu okethore maonge ng’ama odakie. Oselokore gima bwogo ji, kendo giluongo nyinge ka gima okuong’, nikech Ruoth Nyasaye ne ok nyal weyo mak okumou kuom timbeu maricho. Masirano nobiro kuomu kaka uneno kawuononi nimar ne utimo misengni ni nyiseche mamoko, mi utimo timbe maricho e nyim Ruoth Nyasaye. Ne ok uwinje, kata puonjne bende ne ok uluwo.” Jeremia nochako onyiso ji duto, kaachiel gi mon niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto, kendo ma Nyasach Israel owacho ni jo-Juda modak Misri kama: ‘Un kaachiel gi mondu, usetimo singruok ni ruoth madhako mar polo. To mano ber! Chopuru achopa singruokugo, kendo timuru atima gik ma usekuong’oru ni ubiro timo! To koro winjuru singruok ma an Ruoth Nyasaye asetimo e nyinga maduong’ ni jo-Juda duto modak Misri: Ok nachak ayie mondo ng’ato ang’ata kuomu oluong nyinga ka wacho niya, “Akuong’ora e nying Ruoth Nyasaye mangima.” Abiro neno ni ok gidhi nyime maber, to anang’igi gi wang’ marach. Un jo-Juda duto modak e piny Misri, lweny kata tuoche biro negou nyaka urum pep, maonge kata ng’at achiel modong’. To ji manok kuomu notony e tho, mi dog Juda koa Misri. Bang’e jo-Juda modong’ kuom mago mane obiro Misri nong’e ka wechena kata wechegi ema oselokore adiera. An Ruoth Nyasaye namiu ranyisi, kaketo Farao Hofra ma ruodh Misri e lwet wasike madwaro nege, mana kaka naketo Zedekia ruodh Juda e lwet Nebukadnezar ruodh Babulon mane jasike, kendo mane dwaro nege. Anamiu ranyisino mondo ung’e ni nakumu kaeri, kendo ni anakel masira kuomu kaka ne asesingora.’ ” E higa mar ang’wen mar loch Jehoyakim wuod Josia ruodh Juda, Baruk wuod Neria nondiko weche mane Jeremia owachone. Bang’e Jeremia janabi nonyiso Baruk niya, “Weche ma Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel owacho kuomi e magi: ‘In iwacho ni tinde iol, nikech Ruoth Nyasaye osemedoni mana kuyo kuom thagruok ma in go. Bende iwacho ni iseywak miol, to ok iseyudo kue ngang’.’ Kuom mano, Ruoth Nyasaye owacho mondo anyisi kama: ‘Abiro muko gik moko duto ma asegero, kendo pudho gik ma asepidho. Abiro timo kamano e piny ngima. Idwaro mondo iyud gik ma dongo dongo, to onego iwe dwarogi, nimar abiro kelo masira ni ji duto e piny. In to, initony kamoro amora midhiye, to ngimani kende ema niresi.’ ” Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia kuom ogendini mamoko ma jo-Israel. Noloso kuom Misri, kowuoyo kuom jolweny mag Farao Neko ruodh Misri mane Nebukadnezar ruodh Babulon oloyo Karkemish but aora Yufrate e higa mar ang’wen mar loch Jehoyakim wuod Josia ruodh Juda. Weche gogo e mago: Jotend jolwenj Misri kok niya, “Ikreuru gi okumbni kod kuodi mondo udhi e lweny! Gawuru fareseu mondo udhi! Rieduru ni lweny, kusidho kondeu! Piaguru tongeu, kendo manreuru gi giu mag lweny.” To Ruoth Nyasaye penjo niya, “Koro ang’o ma aneno ka timoreni? Gigore nyang’eng’o. Thuondi oselo, omiyo luoro ohewogi, kendo giringo matek ma ok gigo machiemo. Jong’uech ok nyal tony. Gichwanyore kendo gipodho yo nyandwat but aora Yufrate.” En ng’a ma gingore ka aora Naelni, kendo ka aora ma mwomo gengeni? Gin jo-Misri ema gingore ka Nael, kendo ka aora ma mwomo genge! Misri wacho niya, “Abiro gingora mi apong’ piny, kendo aketh mier gi ji modakie.” “Chikuru farese mondo odhi, kendo geche mag lweny ochak ng’wech! Raduru gi wasigu un thuondi mag Ethiopia gi mag Put moting’o okumbni, kod un jo asere molony moa e piny Lud. Kawuono en chieng’ Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. En chieng’ mochuloe kuor ni wasike. Ligangla biro chamogi mi yieng’, kendo madh rembgi mi mer, nimar kawuono Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, timo misango yo nyandwat but aora Yufrate. “Un jo Misri, dhiuru e piny Gilead umanyie yath. Yedheu duto ok kony gimoro. Onge gima nyalo thiedhou. Ogendini osewinjo ni wiu okuot, kendo ywaku opong’o piny. Jolweny gangore kuom jowetegi, kendo giruombore piny giduto.” E ndalo mane Nebukadnezar ruodh Babulon biro mondo omonj Misri, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia niya, “Landuru wach e miech Misri ma Migdol gi Memfis kod Tapanhes, mondo giikre gisir wasikgi, nimar lweny oseketho kuonde machiegni kodu. Ere gimomiyo Nyasachu maratego miluongo ni Apis opodho? Ruoth Nyasaye ema osegoye mopodho! Jolwenju osechwanyore mopodho, kendo moro ka moro wacho ni wadgi niya, ‘Reti wadog dala ir jowa, mondo kik watho e lwet wasigu.’ Chakuru Farao ruodh Misri nying manyien ni, ‘Ruodh Sunga,’ nikech en ng’at mane thuolo momiye obayo. “An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, an ruoth. Akuong’ora gi nyinga awuon ni, kaka got Tabor duong’ moloyo gode moko duto kendo kaka got Karmel man but nam bende duong, e kaka teko ng’at mabiro monjou nobed maduong’. “Un jo-Misri, ikreuru mondo oteru e tuech! Memfis ibiro loko gunda, mi nobed thim ma onge ng’ama odakie. Piny Misri chal gi roya buong’, ma kich moa yo nyandwat okayo. Jolweny ma jo Misri ondiko, bende omemore mana ka nyiroye mitueyo dala. Ne ok ginyono piny mondo gikedi, to giduto ne giwichore mi giringo, nikech ndalo ming’adonigie bura nosechopo, momiyo masira omakogi. Jo-Misri ringo dhi kaywak ka thuol, nikech wasigu biro gi tekregi duto. Gimonjogi gi ledhi mana ka joma dwaro tong’o yien, kendo gibeto bung Misri. Jolwenjgi ng’eny mokadho akwana, kendo thoth mohewo bonyo. Oganda moa yo nyandwat oseloyo jo-Misri, mi wigi okuot. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel wacho niya, “Abiro kumo Amon nyasach Thebes, kaachiel gi jo-Misri kod nyisechegi mamoko kod ruodhigi. Bende abiro kumo Farao gi ji duto mogeno kuome, kachiwogi e lwet Nebukadnezar ruodh Babulon gi joge mag lweny ma dwaro negogi. To achien ji nodag e piny Misri kendo, kaka ne gisedak e kinde mokadho. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “To un nyikwa Jakobo jatichna, kik ubed maluor. Ee, un jo-Israel kik chunyu parre, nikech abiro resou mi agolu e piny mabor kuma otueueno. Ubiro duogo mi udag gi kue, maonge gima thagou, kendo ng’ato ok nobuogu. Kik uluor, nikech an kodu. Abiro tieko ogendini duto kuonde duto ma asekeyoue, to un ok natieku. To kata kamano, abiro kumou moromo gi timbeu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Kane pok Farao omonjo Gaza, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia kuom jo-Filistia niya, “Neye kaka pi gingore koa yo nyandwat! Obiro bubni ka aora ma mwomo genge, kendo obiro imo piny duto kod gimoro amora mantie, kaka mier kod joma odakie. Ji biro goyo nduru mondo okonygi, kendo ng’ato ka ng’ato manie piny noywag malit. Giniwinj tiend farese ka diko, gi geche maringo, kod tiend geche ka mutni. Wuone nyithindo ok nodog chien mondo oom nyithindgi, to ginibed maluor maonge gi teko, nikech kinde osechopo mikethoe piny Filistia. Kamano konyruok ma jo-Turo gi jo-Sidon geno yudo kuom Filistia norum pep, nimar an Ruoth Nyasaye abiro ketho jo-Filistia duto mane oa e dho nembe mag Kaftor. Jo-Gaza oseliel wigi, ka nyiso ni gin gi kuyo maduong’, kendo jo-Ashkelon oling’ thi. Jo-Filistia modong’ noywag nyaka karang’o? Giywak niya, ‘Yaye! Ligangla mar Ruoth Nyasaye biro chadho ji nyaka karang’o? Onego odog e olalo mondo oyue kanyo!’ To doyue nadi, to asemiye tich mondo oti? Asechike mondo omonj Ashkelon kaachiel gi joma odak e dhonam.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel nowuoyo kuom jo-Moab kama: “Ywaguru jo-Nebo, nimar dalagi okethi! Kiriathaim osekaw, mi omuk kama ochiel motegno manie dalano. Joma odak kuno wigi okuot, kendo duong’ mar piny Moab oselal. Wasigu ikore Heshbon mondo otiek oganda jo-Moab. Dala mar Dibon biro ling’ thi ka oganda mar lweny omonje. Jo-Horanaim goyo koko ka wacho niya, ‘Masira! Warumo!’ Piny Moab osekethi! Winjuru nyithindo ka ywak. Winjuru ywak joma oruwo e yo nyaka chop Luhith. Ywak bende winjore e yo malor Horanaim. Un jo-Moab, ringuru piyo ures ngimau! Ringuru mana ka ayuer ma seso e bungu. Ne ugeno kuom tekou gi mwanduu, to koro ibiro mako koda ka un, kendo Kemosh nyasachu ibiro ter e tuech, kaachiel gi jodonge kod jodolo mage. Onge dala kata achiel ma notony mak okethi, kendo holo gi pap duto noyaki, mi kethi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Chunguru kidi mar liel, upargo piny Moab, nimar ibiro kethe piyopiyo, kendo mier mage biro dong’ gundni ma onge ng’ama odakie.” (Okuong’ ng’at ma ok otiyo tich Ruoth Nyasaye gi chunye duto! Bende okuong’ ng’at ma ok oneko gi liganglane.) Ruoth Nyasaye wacho niya, “Pile jo-Moab osebet kodak gi kue, kendo ok osedargi, kiterogi e tuech, gichalo gi divai mowe mondo okue e agulu achiel, ma ok olok e agulini mamoko. Ndhath divai mowe kamano ok kethre, to osiko asika ka omit. Kuom mano ndalo biro ma naorie ji mondo ool jo-Moab oko, kendo okethgi, ka ng’ama puko divai oko, kendo toyo aguch divaino matindo tindo. Bang’e jo-Moab noyud ni Kemosh nyasachgi ok nyal konyogi, mana kaka jo-Israel noyudo ni Bethel ma nyasachgi mane gigeno kuome ne ok nyal konyogi. “Un jo-Moab, ere gimomiyo uketoru ni un thuondi mosekedo e lwenje mager? To piny Moab gi mier mage osekethi, kendo thuondi mage osenegi! An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano. Piny Moab chiegni rumo, kendo ibiro kethe mapiyopiyo. Un joma odak machiegni kode, kendo un ji duto mong’eyo humbe, ywageuru kuwacho niya, ‘Lochne maratego osekethi, kendo humbe gi duong’ne oserumo.’ To un joma odak Dibon, weuru duong ma un-go, mondo ubed piny e buru, nikech jaketh Moab osebiro kuomu, kendo oketho kuondeu mochiel motegno. Un joma odak Aroer, chung’uru e dir yo kung’icho mondo upenj joma ringo gima osetimore. Ginidwoku niya, “Piny Moab oserumo! Ywageuru, nikech oseyudo wichkuot. Gouru milome e bath aora Arnon ni Moab osekethi. “Oseng’ad bura ni mier mae pap kaka Holon gi Jaza gi Mefath gi Dibona gi Nebo gi Beth-diblathaim gi Kiriathaim gi Bethgamul gi Bethmeon gi Kerioth kod Bozra. Ee, bura oseloyo miech Moab duto, man mabor koda man machiegni. Duong’ mar Moab oseng’iny matinditindo, kendo tekone osekethi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Miuru jo-Moab kong’o mondo omer, nikech gisedagi winjo chikna, an Ruoth Nyasaye. Gibiro ng’ielore e ng’okgi giwegi, kendo ji biro nyierogi. Un jo-Moab, parieuru kaka ne unyiero jo-Israel! Ne ucharogi mana ka gima gin joma osemaki kaachiel gi jomecho. Koro un jo-Moab, ayeuru e miechu udhi udag e gode maboyo, mondo uchal gi akuru mogero ode e bath lwanda marabora morokore. Jo-Moab gin josunga! Asewinjo kaka gisungore kendo gipakore ka gijaro ji, kendo giparo ni gin kende ema giloyo ji moko duto. An Ruoth Nyasaye ang’eyo kaka gisungore, to sungagino onge tiende, kendo gik moko duto ma gitimo biro rumo. Mano emomiyo abiro ywago jo-Moab duto kod jo-Kirheres. Abiro ywago jo-Sibma moloyo kaka ne aywago jo-Jazer. A yaye, dala mar Sibma, ichalo gi yiend mzabibu ma bedene oyarore nyaka Nam Kado, mi ochweyo nyaka Jazer. To koro olembeni gi divai mari osekethi! Mor gi ilo osegol e piny Moab momewni. Divai tinde ok mol kuonde bicho, kendo onge joma odong’ ma dikog gi mor ka loso divai. “Jo-Heshbon gi jo-Eleale ywak, kendo ywakgi winjore nyaka Jahaz, jo-Zoar bende winje, kendo owinjore nyaka Horonaim gi Elgath-shelishya, nikech pige mag Nimrim oseduono. Abiro tamo jo-Moab mondo kik tim ni nyisechegi misengni miwang’o pep kod misengni mamoko kuonde moting’ore. An Ruoth Nyasaye ema awacho. “Kamano chunya ywago jo-Moab kod jo-Kirheres mana ka ng’ama goyo tung’ e liel, nikech mwandugi duto oselal. Ng’ato ka ng’ato osepwodho wiye, kendo olielo tike. Giduto gisaro luetegi, kendo girwako piende gugru. Ji ywak ewi udi duto kendo e wang’ yore mag Moab nimar aseketho piny Moab, mana ka ng’ama nego agulu ma onge tich. An Ruoth Nyasaye ema awacho. Oseketh Moab. Yaye, ywaguru, nimar Moab oseyudo wichkuot. Osekethore chuth, molokore gima bwogo ji, kendo ogendini modak machiegni nyierogo. “An Ruoth Nyasaye asesingora ni oganda moro biro podho kuom jo-Moab mana kaka achuth podho kuom gima otho, koyaro buombene. Miechgi gi kuondegi mochiel motegno ibiro kawo. Chieng’no jolweny mag Moab nobed gi kihondko mana ka dhako ma muoch kayo. Jo-Moab ibiro tieko chuth, mi ok ginichak gibed oganda kendo, nikech ne gitamore winjo chikna. Masiche gi bugni kod obadho ema ochomogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ng’ato ang’ata ma temo tony e masira biro nyumore e bugo, to ng’ama owuok e bugo, obadho biro mako, Mago duto biro timore ni jo-Moab chieng’ ma akumogie. Joma ringo, ma ok nyal yudo konyruok, temo mondo opondi e dala mar Heshbon ma chon ruoth Sihon nodakie, to gibiro yudo ni dalano osemokie mach. Mach osewang’o tong’ piny kod wi gode mag jo-Moab mohero lwenygi. Ywaguru jo-Moab! Joma ne lamo Kemosh koro osetieki, kendo yawuotgi gi nyigi osemak moter e tuech. To e ndalo ma biro anami jo-Moab dhi nyime maber kendo.” Mano e bura ma Ruoth Nyasaye oseng’ado ni jo-Moab. Ruoth Nyasaye nowuoyo kuom jo-Amon niya, “Jo-Israel ni kanye? Donge nitie ng’ato manyalo reso lopgi? Ang’o momiyo giseweyo jo-Amon malamo Milkomgi okawo piny jo-Gad mi odakie? Onge wach! To kata kamano, ndalo biro ma anami joma odak e dala mar Raba winj mahu mar lweny. Dala maduong’ mar jo-Amonno nodong’ gunda, kendo mier matindo tindo mokiewo kode nowang’ chuth. Bang’e jo-Israel nochak okaw pinygi kuom joma nomayogigo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Un jo-Heshbon, ywaguru, nikech dalau osekethi! Un mond Raba denguru kendo urwak piende gugru, mi uring koni gi koni, nimar Milkom nyasachu ibiro kaw mi ter e tuech, kaachiel gi jodolo mage kod jodonge. Ere gima omiyo usungoru, un joma andhokegi, to tekou orumo? Ang’o momiyo uparo ni un rateke, kendo ni onge ng’ama dihedhre monjou? Abiro kelonu masiche moa koni gi koni kendo uduto ubiro ringo. Ng’ato ka ng’ato noring mondo ores ngimane, kendo onge ng’ama nochak ochok jolweny mau kanyakla To bang’e achien anami jo-Amon chak dhi nyime maber kendo.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nowuoyo kuom jo-Edom kama: “Rieko tinde orumo e piny Edom koso? Donge jorieko maggi ng’adonigi rieko? Koso tinde riekogi olal? Jo-Dedan, wichreuru uringi, mondo utony kuonde maboyo, nimar abiro tieko nyikwa Esau, nikech kinde ma akumogie osechopo. Ka ji pono mzabibu, to donge giweyo moko? Koso ka jokuo obiro kwalo chambu gotieno, to donge gikawo mana ma gidwaro? Un to aseyweyou oko gi yuech, kendo asefwenyo kuonde ma upondoe, mi koro onge kama unyalo resorue. Jo-Edom gi wedegi kod joma odak machiegni kodgi osetieki, kendo onge kata ng’at achiel modong’. Kuom mano onego uwena nyithindu makiye mondo ariti. Mondu mag liete nyalo konyore kuoma.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ka ji mane ok owinjore kum, bende noyudo kum, koro un uparo ni dutony mak okumu? Ooyo, nyaka kumu! An awuon asekuong’ora ni dala mar Bozra nobed gima bwogo ji, kendo nolokre thim ma ji nyiero, kendo noluong nyinge ka gima okuong’. Mier matindo mokiewo kode nobed kokethore nyaka chieng’! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Jeremia nowacho niya, “Aseyudo wach moa kuom Ruoth Nyasaye ni oseoro jaote mondo onyis ogendini kama: ‘Chokuru ogendu mag lweny, kendo uikru monjo Edom.’ Un jo-Edom, Ruoth Nyasaye biro miyo ogandau dok manyap, kendo onge ng’ama biro miyou luor. Sunga ma un go osewuondou, to chutho onge ng’ama oluorou kaka uparono. Udak malo e lwendni morokore manie wi gode maboyo. To kata obedo ni udak malo mabor kaka ongo kamano, to Ruoth Nyasaye biro lorou piny. Ruoth Nyasaye ema owacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Masira malich biro mako jo-Edom, mi ng’ato ka ng’ato makadho machiegni, moneno gik moko duto mosetimore ni pinyno, nobwogi ka kihondko omako. Gima ne otimore ni Sodom gi Gomora kane okethogi kaachiel gi mier mokiewo kodgi, e gima biro timore ni piny Edom. Onge ng’ama nodag kuno, kata mana ma nobworie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Anabi mana ka sibuor mochomo lek moloth, kowuok e bungu moyugno manie geng aora Jordan, kendo anami jo-Edom mwomre gi ng’uech kaa. Bang’e ng’at ma ayiero jatelo norit ogandano. “Ere ng’ama inyalo pimo koda? Koso ere ng’ama dihedhre piem koda? En ruoth mane ma dikwer wachna? Omiyo winjuru gima asechano timo ni Edom kaachiel gi ji modak e dalagi mar Teman. Kata mana nyithindgi bende noywa oko, mi kibaji nogo ng’ato ka ng’ato. Ka olo Edom, to koko nogore matek mi piny noyiengni, kendo kokono nowinjre nyaka Nam Makwar. Wasigu nomonj Bozra mana ka achuth mopodho piny kuom gima otho, koa malo e kor polo ka buombene oyarore. Chieng’no jolweny mag Edom kihondko nomaki mana ka dhako ma muoch kayo.” Ruoth Nyasaye nowuoyo kuom jo-Damaski niya, “Joma odak Hamath gi Arpad luoro omako, kendo chunygi chandore nikech gisewinjo wach marach. Chunygi ling’ore mana ka apaka mar Nam Makwar, kendo ok ginyal yudo yueyo. Jo-Damaski osedoko manyap, kendo gisewichore mondo giring ka kihondko omakogi. Piny ochamogi kendo giwinjo rem mana ka dhako ma muoch kayo. Dala marahuma mane mor chono, ji osedarie pep. Chieng’no yawuowi kod jolweny duto noneg e yore mag Damaski. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Anamok mach e ohinga mar Damaski, kendo nawang’ ut ruoth Beh-hadad pep.” Ruoth Nyasaye nowuoyo kuom jo-Kedor kod ruodhi mag Hazor mane Nebukadnezar ruodh Babulon oloyo niya, “Dhiyouru umonj jo-Kedar ma jo-Arabu modak yo wuok chieng’, mi utieki. Yakuru hembegi kod jambgi kaachiel gi rageng’ni mag hembegi kod gimoro amora muyudo e hembego. Bende peuru ngamia maggi kendo unyisgi ni masira olworogi kuonde duto. “Un jo-Hazor to asiemou an Ruoth Nyasaye ni, ringuru udhi mabor, upondi, nimar Nebukadnezar ruodh Babulon osechano tiekou, kendo owacho niya, ‘Biuru mondo wamonj ji maparo ni odak gi kue, kendo onge gima nyalo timogi! Dhorangeyegi ni nono, kendo ok lor, bende ok riti.’ An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Yakuru ngamia maggi kod jambgi mogundhogo. Abiro keyo jo-Kedar ma timgi en tito yie wigi, kuonde duto, kendo abiro kelo kuomgi masira moa koni gi koni. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Hazor nolokre thim nyaka chieng’, kama ondiegi ema dakie. Onge ng’ama nodag kuno, kata mana ma nobuorie.” Kane Zedekia osedoko ruodh Juda, Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia janabi kuom piny Elam. Nowacho niya, “Abiro nego jo-asere duto mag Elam mosemiyo pinygi teko. Anami yamo moa kuonde duto kudh kochomo Elam, mi ake joma odak kuno kuonde duto. Onge piny moro ma joma ringo ok nochopie. Anami jo-Elam bed moluoro wasikgi ma dwaro negogi. Anatiekgi gi mirimba mager, kendo anaor ogendini mag lweny kuomgi nyaka chop girum chuth. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Anatiek ruodhi kod jotelo mag Elam, mi agur lochna kuno. To bang’e achien, anami jo-Elam chak dhi nyime maber. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo gi Jeremia janabi kuom piny Babulon niya, Huluru wach ni ogendini! Kik umung’gi, to gonigiuru milome! Chunguru bandera mondo ji ong’e ni Babulon osepodho. Marduk nyasache osemaki. Nyiseche mamoko mag Babulon oyudo wichkuot. Nyiseche makuerogo okethi. Oganda moa yo nyandwat osebiro monjo Babulon, kendo biro loke thim, mi ji kod jamni biro ringo, kendo onge ng’ama biro dakie. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ka kindeno ochopo, to jo-Israel gi jo-Juda nobi kanyakla, kaywak, kendo ka dwara, an Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Ginipenj yo madhi Sayun, kendo ginichik kuno. Bang’ mano ginitimna singruok mochwere ma wigi ok nowilgo ka gisingore ni ginibed joga. “Joga chalo gi rombe molal ma jokwadhgi owito e gode. Gisebayo ka rombe maa got moro kadhi e got machielo, kendo wigi osewil gi kuma dalagi nitie. Ji duto moyudogi monjogi. Wasikgi to wacho niya, ‘Ne gitimo timbe maricho e nyim Ruoth Nyasaye, omiyo gima watimonigi ok rach. Kweregi nogeno kuom Ruoth Nyasaye, kendo gin bende nonego gisik ka gigeno kuome.’ “Un jo-Israel, ringuru ua Babulon! Ringuru ua e pinyno! Un ema ukuong wuok ka nyuogi ma telo ni kweth. Adhi jiwo ogendini moko marateke modak yo nyandwat mondo obi omonj Babulon. Gibiro riedo ni lweny mondo giked gi dalano mi gikaw. Giniba asere ka jodwar ma josaba ma gima gibayo ok leng’. Babulon ibiro yaki kendo joma yekogo biro kawo gimoro amora ma gidwaro. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Un jo-Babulon ne uyako ogandana. To kata umor kendo uil ka nyaroya matugo e lek, kata ka faras manyiero, to dalau uwegi biro bedo gi wichkuot maduong’. Jo-Babulon nobed oganda matinie moloyo ogendini duto. Bende pinygi nolokre thim ma pi ongee, nikech asekume gi mirimba mager. Omiyo onge ng’at ma nodag Babulon, to enodong’ mana gunda. Ji duto mokadho kanyo nobed maluor, mi dhier nono kuom gima osetimorene. “Un jo-asere, rieduru ni lweny mondo uked gi Babulon ka ugoyone ageng’a. Chieluru Babulon gi asere, nikech osetimo timbe maricho e nyima, an Ruoth Nyasaye. Gouru sigich lweny e alwora mar dala koni gi koni, nimar jo-Babulon oseting’o badgi ni wasikgi! Ohingane osetuom momukore! An Ruoth Nyasaye koro achulo kuor ni jo-Babulon. Kuom mano, un bende chulnigiuru kuor, kendo utimnigi mana kaka ne gitimo ni ji mamoko. Neggiuru mondo chuoyo gi keyo kik bedie. Jopinje mamoko modak kanyo biro dok thuchegi, nikech lweny ger. “Jo-Israel chalo gi rombe ma sibuoche lawo kendo keyo. Mokwongo ruodh Asuria ema nomonjogi, mochamogi ka sibuor machamo le. Eka bang’e ruoth Nebukadnezar nobiro momuodo chokegi. Emomiyo an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ma Nyasach Israel abiro kumo ruoth Nebukadnezar. Abiro dwoko jo-Israel e pinygi, mi ginichal rombe ma kwayo e lek maber, ka gichamo cham manyak e got Karmel kendo e piny Bashan, kendo ka gichamo gik manyak e piny Efraim gi piny Gilead, mi giyieng’. Ka kindeno ochopo, to onge richo ma noyud kuom jo-Israel kata kuom jo-Juda, nikech joma aweyo ka ngima, ema bende anawenigi richogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Monjuru jo-Marathaim kod jo-Pekod, mi uneggi kendo utiekgi. Timuru gik moko duto ma achikou. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Mahu mar lweny winjore e piny, kendo gik moko duto kethore malich. Babulon ne chalo gi nyundo mane ogoyo piny ngima, to koro nyundono otur matindotindo. Jopinje duto obwok kuom gima osetimorene. In Babulon, obadho mane achikoni kikia osemaki! Ne oyudi mi omaki nikech ne ipiem koda. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, aseyawo kama okanie giga mag lweny, kendo asegologi gi mirima, nikech an gi gima onego atim e piny Babulon! Monjuru Babulon kuonde duto koni gi koni, mondo umuk derene. Dhururu gik muyako ka pidhe mag cham. Kethuru dalano ma kik gimoro dong’ie. Neguru jolwenje duto ka rwedhi miyang’o. Ywaguru jo-Babulon, nikech sa osechopo monego kumgie.” (Joma noringo motony koa Babulon nobiro Sayun monyisowa kaka Ruoth Nyasachwa nochulo ni jo-Babulon kuor kuom gima ne gitimo ni Hekalune.) “Nyisuru jo-asere mondo omonj Babulon. Ee, ng’ato ka ng’ato mong’eyo bayo asere olwor dala, kendo kik uwe ng’ato tony. Chuluru ni Babulon kuor kuom gik moko duto mosetimo, kendo utimne mana kaka osetimo ni ji mamoko, nikech osesungore e nyima, an Ng’ama Ler mar Israel. Kuom mano yawuote nonegi e yore mag dala, mi jolwenje notiek pep chieng’no. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “In Babulon isungori ahinya, omiyo an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto amon kodi, kendo kinde koro osechopo ma akumie. Oganda ma jasungani biro chwanyore mi podhi, kendo onge ng’ama nochunge. Abiro wang’o mier mokiewo kode gi mach, mi gik moko duto man e alworane kethre.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Jo-Israel gi jo-Juda ithiro. Ji duto mane omakogi kwayogi malich, kendo ok nyal weyonigi thuolo mondo gia. To gin gi jawar maratego ma nyinge Ruoth Manyalo Gik Moko Duto! En owuon ema nolos wachgi, mi okel kue e piny, to jo-Babulon enomi chandruok.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Tho ochopo kuom Babulon! Ee, ochopo kuom joge gi kuom jotende kod kuom joge mariek. Tho ochopo kuom jonabi mage ma jomriambo. Gin joma ofuwo manade! Tho ochopo kuom jolwenje, mi luoro omakogi. Oseketh faresegi gi gechegi mag lweny. Tho ochopo kuom jolweny mane ondiko, mi gilokore mayomyom ka mon. Oseketh mwandune kendo oyakgi. Oro ochopo e pinye, kendo miyo aorene duono. Mago duto otimore nikech Babulon en piny milamoe nyiseche makuero, mabwogo ji, kendo miyo ji fuwo. Kuom mano gibuya gi ondiegi kod winy makuero nodag kuno. Onge ng’ama nochak odag kuno nyaka chieng’. Gima notimore ni Sodom gi Gomora kane akethogi kaachiel gi mier mokiewo kodgi, e gima biro timore ni Babulon. Onge ng’ama nodag kuno, kata mana ma nobworie. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Oganda moro biro moa e piny man yo nyandwat. Ee, oganda marang’ongo man kuma bor ikore ni lweny. Gin gi asere gi tonge. Giger kendo ok gikech ng’ato. Tiende faresegi mor ka apaka mar nam mawuo. Giikore kedo gi Babulon. Ruodh Babulon owinjo wach, mi thudhno omako lwete, kendo kibaji goye mana ka dhako ma muoch kayo. “An Ruoth Nyasaye abiro biro mana ka sibuor mochomo lek moloth, kowuok e bungu moyugno manie geng aora Jordan, kendo anami jo-Babulon mwomre gi ng’uech kawuok e dalagi. Bang’e ng’at ma ayiero jatelo norit ogandano. “Ere ng’ama inyalo pimo koda? Koso ere ng’ama dihedhre piem koda. Jatelo mane ma dikwer wachna? “Omiyo winjuru gima asechano timo ni dala Babulon, kod joma odakie, kata mana nyithindgi bende noywa oko, mi kibaji nogo ng’ato ka ng’ato. Ka olo Babulon, to koko nogore matek, mi piny noyiengni, kendo ogendini mamoko nowinj kokone.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro kelo yamo maketho Babulon kendo tieko joma odakie. Abiro oro ji moa e pinje mamoko mondo odhi oke Babulon mana ka mihudhi ma yamo keyo. Chieng’ ma masira omake, to ginimonje koni gi koni, mi giwe pinyno nono. Kik uwe ni jo-Babulon thuolo mondo oba asere, kata kik uwenigi thuolo mondo gimanre gi gigi mag lweny. Bende kik uwe yawuotgi mak unego, to tiekgiuru atieka pep! Ginitho e yore mag miechgi kosechwowgi mohinygi. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto pok ajwang’o jo-Israel gi jo-Juda, kata obedo ni gisetimo timbe maricho e nyima kamano, an Ng’ama Ler mar Israel. Koro achulom kuor kendo akumo jo-Babulon, to ok onego negu nikech richogi, omiyo ringuru ua kuno, ukwo ngimau. Babulon ne chalo gi kikombe mar dhahabu manie lweta, mamiyo piny duto mer. Ogendini nomadho divai manie iye, mi wigi okethore. To koro Babulon osepodho apoya, mi okethore! Ywageuru! Dwaruru yath ni adhondene, nimar dipo ka omiyo ochango. Jo-pinje mamoko modak kuno nowacho niya, ‘Ne watemo konyo Babulon, to kata kamano kinde nosekadho. Koro biuru, wawuogi mondo wadog thuchewa, nimar osekum Babulon gi kum malich mochopo nyaka e polo.’ Jo-Israel owacho ni Ruoth Nyasaye osenyiso ni gin joma kare. Omiyo giwacho niya, ‘Wadhiuru Sayun mondo walandie gik ma Ruoth Nyasachwa osetimo.’ ” Ruoth Nyasaye osewinjo ruodhi mag Media, nikech odwaro ketho Babulon, mondo ochulgo ni Babulon kuor kuom ketho Hekalu mare. Jotend jolweny golo chik niya, “Piaguru aserni, kendo ikreuru gi tonge. Chunguro bandera manyiso jolweny mondo omonj ohinga mar Babulon. Jiwuru jorit, kendo keturu jolweny kuondegi, bende keturu jomoko obuti, mondo obuk joma ringo.” Ruoth Nyasaye osetimo gima ne owacho ni notim ni jo-Babulon, mana kaka nochano. Babulon en dala man gi aore mang’eny, kendo en gi mwandu mogundho, to kata kamano oserumo, kendo tond ngimane osechot. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osekuong’ore gi nyinge owuon ni obiro kelo ji mang’eny ka bonyo mondo omonj Babulon, kendo ka giseloye to ginikog gi mor. Ruoth Nyasaye nochueyo piny gi tekone, mogure motegno, kendo noyaro polo gi riekone. En ema omiyo pi manie tok polo wuo, kendo otugo boche polo e tung’ piny duto. Bende omiyo polo mil ka koth chue, kendo ogolo yamo kar kenone mondo okudhi. Gik makamago miyo ji ng’eng’ kendo bedo mofuwo. Jotheth duto yudo wichkuot kuom gik ma githedho, nikech gin mana nyiseche manono ma onge gi ngima. Gin gik manono moromo chayo, kendo gibiro rumo chieng’ ma Ruoth Nyasaye biro mondo otiekgi. Nyasach Jakobo to ok chal gi gigo, nimar en ema ne ochueyo gik moko duto, kendo oseyiero jo-Israel mondo obed joge owuon. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto e nyinge. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Babulon, in e le ma akedogo. Ne akonyora kodi kuom chadho ogendinni, kendo kuom chadho farese gi joma idhogi, kuom turo geche lweny kod joma riembogi, kuom nego chwo gi mon, kod joma dongo gi joma tindo, kaachiel gi yawuowi gi nyiri. Bende ne akonyora kodi kuom chadho ruodhi gi jodonggi.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ubiro neno ka achulo kuor ni Babulon gi joge kuom richo duto mane gitimo Sayun. Babulon, ichalo gi got maketho piny ngima, to an Ruoth Nyasaye an jasiki. Abiro maki, mi agoyi piny milokri buru. Onge kidi moro kata achiel ma nogol e gundani mondo ogedgo. Ibiro chalo gi thim nyaka chieng’. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Chunguru bandech lweny! Gouru tung’ mondo ogendini owinji, kendo giikre monjo Babulon! Luonguru jopinje mag Ararat gi mag Mini kod mag Ashkenaz mondo obi ochak lweny, kendo yieruru ng’ato obed jatendgi. Keluru farese mang’eny ka bonyo. Nyisuru ruodhi mag Media gi jotendgi kod jodonggi kaachiel gi jopinje duto manie bwo lochgi mondo oikre monjo Babulon. Piny tetni kendo yiengni, nikech Ruoth Nyasaye loko Babulon thim maonge ng’ama dakie, mana kaka nosechano. Jolweny mag Babulon oringo lweny, mopondo mana kuonde mochiel motegno. Luoro omakogi, mi koro gichalo mana mon. Dhorangeye dala osemuki, mowang’ udi gi mach. Joote mang’eny ringo kaa koni gi koni mondo onyis ruodh Babulon ni wasigu osemwomo ohinga kuonde duto. Gisekawo dhowedhe, kendo giwang’o odundu gi mach, mi kibaji ogoyo jolweny mag Babulon. Chieng’ keyo osechopo machiegni! Piyopiyo nono wasigu biro negogi, mi nyon-gi ka cham midino. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo ma Nyasach Israel ema owacho kamano.” Ruodh Babulon nokango Jerusalem mochamo. Osenyodho dalano, mobolo kucha mana ka agulu ma iye ni nono, kendo omwonye mana ka ondiek. Ne okawo mana gik mabeyo modwaro, to owito mago ma ok odwar. Jo-Sayun wacho niya, ‘Muma mondo ocham jo-Babulon kuom masira ma gisekelonwa.’ Ee, jo-Jerusalem wacho niya, ‘Muma mondo ocham jo-Babulon kuom rembwa mosechwer.’ Kuom mano Ruoth Nyasaye wacho ni jo-Jerusalem niya, “Abiro doknu mondo achul kuor ni jo-Babulon nikech un, kendo abiro twoyo kuonde ma pi Babulon aye, mi aduon aorene. Babulon nodong’ gunda ma ondiegi ema dakie. Nobed kama bwogo ji ma onge ng’ama odakie, kendo kibaji nogo ji duto moneno gima osetimorene. Jo-Babulon goyo asumbi ka sibuor, kendo giruto ka nyithind sibuor. Kara, ka giowore kamano, to abiro losonigi sawo! Abiro miyogi gimer, mi gibed mamor, to bang’e nindo notergi ma ok ginyal chiew kendo. Abiro terogi mondo oyang’gi mana kaka iyang’o jamni. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Osekaw Babulon dala maduong’ ma piny duto pako. Oselokore gima bwogo ogendini. Nam oseime, mi oume gi apaka mawuo. Miech jo-Babulon osedoko gik mabwogo ji, kendo chalo mana gi thim ma pi ongee. Ng’ato ok dagie kata wuothie. Abiro kumo Bel nyasach Babulon, mi ami ong’og oko gik mosekwalo, kendo ogendini ok nochak olame kendo. “Ohinga mar Babulon osepodho! Un jo-Israel, ringuru ua kuno. Ng’ato ka ng’ato oring mirimba mager, mondo ores ngimane. Kuwinjo wach moro marach, kaka wach lweny, kata ni ruoth moro kedo gi wadgi, to kik chunyu parre, kata kik ubed maluor, nikech higa ok kadhi mak weche makamago olandore. Kinde biro ma anakumie nyiseche manono mag Babulon, mi piny Babulon noyud wichkuot, kendo joge duto noneg e lweny. Mony moa yo nyandwat biro loyo Babulon kendo kethe, mi gik moko duto manie piny kendo manie polo nokog gi mor. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Babulon nomiyo ji otho e piny ngima, omiyo koro ibiro kethe nikech joge nonego jo-Israel mang’eny. “Un joga man Babulon, useyombo tho! Koro ringuru ua, mak udigni. Kata ubor koda kamano, to paruru an Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, kendo Jerusalem bende mondo upar. Uwacho niya, ‘Ji oseyanyowa, omiyo wiwa okuot, nikech jopinje mamoko osedonjo kuonde maler mag Hekalu.’ Kuom mano, an Ruoth Nyasaye, awacho ni kinde biro ma anakumie nyiseche manono mag Babulon duto. Kata da bed ni Babulon nyalo idho, mi tundi e polo, kendo ger udi motegno kuno, to pod daor ji mondo okethe. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Winjuru ywak man Babulon manyiso ni pinyno okethore! To an Ruoth Nyasaye ema aketho Babulon, kendo abiro miyo oling’ thi. Koko mar jolweny mamonjo dalano chal mana ka apaka mawuo matek. Gisebiro mondo giketh Babulon kendo gisemako jolweny mage, mi gituro gigi mag lweny. An Ruoth Nyasaye, an e Nyasaye ma kumo ji kuom richogi, omiyo abiro kumo Babulon mana marom gi timbene. Abiro miyo jodonge gi joge mariek gi jotelo kod joge mag lweny bed momer, mi nindo tergi, mi ok ginyal chiew kendo. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko duto, ema awacho kamano. Ohinga mapek mar Babulon ibiro ruomb piny, kendo dhorangeyene maboyo nowang’ pep. Tich maduong’ mane ogendini tiyo koro nobed gima nono, nikech tichgi duto koro osewang’ morumo pep. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.” Seraya wuod Neria ma nyakwar Maseya ne jatich Zedekia ruodh Juda. E higa mar ang’wen mar loch Zedekia, noyudo Seraya dwaro dhi Babulon, omiyo Jeremia ne oore. Jeremia nokawo kitabu moro, mi ondikoe masiche duto mane biro timore ni Babulon, kaachiel gi weche mamoko duto mane osewacho kuom Babulon. Nowacho ni Seraya niya, “Ka ichopo Babulon, to som ni ji weche duto mondik e kitabuni. Bang’e ilem kama: ‘A Ruoth Nyasaye, isewacho ni ibiro ketho dalani, maonge gima ngima kaka dhano kata le, ma nodagie, kendo ni obiro dong’ nono nyaka chieng’.’ Ka isetieko timo kamano, to itue ni kitabuno kidi, eka iwite e aora Yufrate. Bang’ mano iwach niya, ‘Mano e gima biro timore ni Babulon. Kaka kidini onyumore e pi, e kaka Babulon bende nonyumre e masira ma Ruoth Nyasaye biro kelo kuome, mi ok nochak owuog kendo.’ ” Mano e giko weche Jeremia. Zedekia ne jahigni piero ariyo gachiel kane odoko ruodh Juda, kendo norito piny kuom higni apar gachiel, kodak Jerusalem. Min mare ne nyinge Hamutal nyar Jeremia ma ja-Libna. Timbe Zedekia ne richo e nyim Ruoth Nyasaye, mana kaka timbe Jehoyakim. Jo-Jerusalem gi jo-Juda nomiyo Ruoth Nyasaye mirima, nyaka nodarogi, motergi e tuech. Zedekia nopiem, modagi loch ruodh Babulon. Omiyo chieng’ due apar due mar apar e higa mar ochiko mar loch Zedekia, Nebukadnezar ruodh Babulon nobiro gi joge mag lweny, momonjo Jerusalem. Ne gigero kambi oko mar dala, eka gichielone ohinga molwore. Ne gigoyo ni Jerusalem ageng’a nyaka higa mar apar gachiel mar loch Zedekia. Koro kech ne lich e dalano, kendo ji ne onge gi chiemo chuth. Chieng due ochiko due mar ang’wen, jo-Babulon nomwomo ohinga mar dala, mi Zedekia notemo ringo gi jolwenje duto gotieno, kata obedo ni jo-Babulon nosedhogo dala koni gi koni kamano. Ne giluwo rangach mane ni e kind ohingni ariyo, ka ging’ado orundu ruoth, mi gichiko holo mar Jordan. To jolweny mag Babulon nolawo ruoth Zedekia, mojuko e paw Jeriko mi jolwenje duto oringo oweye. Ne gimake mi gitere Ribla ir ruodh Babulon, mong’adone bura kuno. Ruodh Babulon nogolo chik, moneg yawuot Zedekia mana e wang’e koneno, e dala Ribla, e piny Hamath. Jodong Juda bende nonegi kuno. Bang’e nogolo chik, motok wenge Zedekia oko, kendo notueye gi nyororo, motere Babulon e tuech. Nosiko e od tuech nyaka otho. Chieng’ due apar due mar abich e higa mar apar gochiko mar loch Nebukadnezar, Nebuzaradan, ma jang’ad ni ruoth rieko, kendo ma jatend joge mag lweny, nodonjo Jerusalem. Ne owang’o Hekalu mar Ruoth Nyasaye gi od ruoth kod ut joma dongo duto, kendo joge mag lweny nomuko ohinga duto ma nolworo dalano. Bang’e Nebuzaradan nomako joma nodong’ Jerusalem, motero Babulon, kaachiel gi joma noseringo modok ni ruodh Babulon, kod jotich molony mane pod odong’ kuno. To jomoko modhier ahinya, mane onge gi gimoro, noweyo e piny Juda, mondo oti e puothe mzabibu kendo e puothe mamoko. Jo-Babulon notoyo sirni mag mula gi rachungi mane itiyogo e Hekalu kod karaya maduong’ mar mula ma bende ne ni kanyo. Bang’e ne gitero mulago duto Babulon. Bende ne gidhi gi agulini gi rachodhgi gi rangisni gi bakunde miting’oe remb misango, gi tep ubani kod gik moko duto mag mula ma nolos ni tich Hekalu. Jatend jolweny nokawo gik moko duto molos gi dhahabu kata molos gi fedha, kata kikombe gi tegni mag mach gi tewni mamoko, gi agulini gi rachungi taya, gi tewni mag ubani kod tewni mag misengni miolo piny. Pek mula mane ruoth Solomon olosogo sirni ariyo gi karaya maduong’ kod ruedhi apar gariyo mane orenjie karayano ne ng’eny mokadho apima. Sirni ariyogo ne romre. Moro ka moro borne modhi malo ne romo mita ochiko, to alwora mare ne romo mita auchiel. Ne girokore, kendo mith moro ka moro ne romre gi lwedo achiel. Ewi siro ka siro ne nitie gima chalo agulu mar mula, ma borne modhi malo romo mita ariyo gi nus, to alwora mare ne oketie gik mong’inore ong’inore ka machunga, ma bende nolos gi mula. Siro ka siro ne nigi gik mong’inorego mia achiel, ma piero ochiko gauchiel kuomgi ne nenore gi kapiny. Nebuzaradan, jatend lweny maduong’, nomako Seraya jadolo maduong’, gi Zefania jadolo maluwe, kod ji adek ma jorit dhood Hekalu. Bende nokawo ng’at mane osebedo jatend jolweny, gi jagoro mare mane tichne en ndiko nying joma onego obed jolweny, kaachiel gi ji abiriyo kuom joma ne ng’ado ni ruoth rieko, kod jodongo piero auchiel mane pod ni Jerusalem. Jogo duto notero Ribla ir ruodh Babulon, mi ruoth nogolo chik, mi ogogi kendo oneggi kuno e piny Hamath. Kamano e kaka nodar jo-Juda e pinygi moter e tuech. Kar rom ji mane Nebukadnezar odaro motero e tuech chal kama: E higa mar abiriyo mar lochne, nodaro ji alufu adek gi piero ariyo gadek. To e higa mar apar gaboro mar lochne nodaro ji mia aboro gi piero adek gariyo, kogolo Jerusalem. E higa mar piero ariyo gadek mar lochne to Nebuzaradan nodaro jo-Yahudi mia abiriyo gi piero ang’wen gabich. Kamano ji duto mane odar ne romo alufu ang’wen gi mia auchiel. Kane Jehoyachin ruodh Juda osetue higni piero adek gabiriyo, Evil-merodak ruodh Babulon nogonye. Mano notimore chieng’ due piero ariyo gabich due mar apar gariyo, e higa mane Evil-merodak ochakoe tich ruoth. Evil-merodak norito Jehoyachin gi ng’wono, kendo ne omiye luor maduong’ moloyo ruodhi duto mane ni Babulon e tuech. Kuom mano Jehoyachin nolonyo lep tuech, kendo nochiemo e od ruoth ndalone duto. Odiechieng’ kodiechieng’ kuom higni duto mane ongima, ne imiye gik moko morome konyorego. Mano kaka dala Sayun mane ji ng’enyie tinde odong’ nono! Chon ogendini ne kwane ka dala maduong’, to koro osedong’ mana ka chi liel. Adier, chon ne en ruodh mier duto, to tinde ochalo mana ng’ama tiyo tich misumba. Oywak malit otieno duto, ka pi wang’e ridore e lembe. Kuom joherane duto, onge ng’ama nyalo kueyo chunye. Osiepene duto osendhoge, mi odoko wasike. Kane jo-Juda osepodho, mi othirgi, ne otergi e tuech. Koro gidak e kind ogendini, to kuondego bende ok giyudie kue. Joma ne sandogi duto osejukogi, ke gin e thagruok malich kamano. Yore madhi Sayun ywagore, nimar onge ng’ama luwogi, kadhi timo sawo kuno, kendo dhorangeye odong’ nono maonge ji. Jodolo mage omo chunygi malit, kendo nyige isando marach. Mano kaka en gi thagruok malich! Wasike ema tinde oloye, kendo dhi nyime maber. Ruoth Nyasaye ema osekelone chandruok, nikech timbene mamono mokadho akwana. Wasike osemako nyithinde matindo, motero mabor e tuech. Duong’ duto mane Sayun nigo oselal. Jodonge chalo gi le modenyo ma ok nyal yudo lum, kendo giringo ka gionge teko, ka wasikgi lawogi. Jerusalem paro ndalo mane onenoe chandruok kod chuny lit, kane wasigu omako joge, to onge ng’ama nobiro mondo okonye. Wasike ne ogoyone siboyi, koneno ni osepodho. Jerusalem ne timo richo mang’eny malich, mi olokore mana ka nanga mochido mowiti, kendo ji duto mane miye duong’ tinde ochaye, nikech giseneno duge. Koro ere gima dotim, mak mana omo chunye, kendo loko wang’e kucha? Chilo ma en go omienore e lepe, to ne ok odewo gima biro timore achien. Mano emomiyo podho mosepodhogo lich miwuoro, kendo onge ng’ama nyalo hoyo chunye. Oywagore niya, “A Ruoth Nyasaye, neye chandruok ma an-go, nimar wasika oselocho!” Wasigu osekawo mwandune duto. Oseneno joma ok jo-Israel ka donjo e Hekalu mare. Gin ogendini mane Ruoth Nyasaye, ikwero ni kik donji e chokruok maler, nimar en chokruok mari. Jo-Jerusalem duto ywagore ka kwayo chiemo. Giloko mwandugi mondo giyudgo chiemo, odwoknigi tekregi. Dala Jerusalem wacho niya, “A Ruoth Nyasaye, rang ineye kaka ikwana ka gima nono! Un duto mukadho ok dudewie wach malich machal kama? Mad urang uneye ka bende nitie chandruok machalo gi mara, ma Ruoth Nyasaye osesandago malit kokechoni. Ne ooro mach gie polo modonjo e chokena. Nochiko obadho momako tiendena, mi odwoka chien. Oseweya ka adong’ kenda, ka tuo ramo denda odiechieng’ duto. Osedhogo richona kuoma gi lwete owuon. Adier, ne oketo jok mare e ng’uta, mi pek mar jokno otieko tekra. Ruoth Nyasaye osejwang’a e lwet wasika, kendo ok anyal sirogi. “Osenyono joga duto marateke, kendo oseluongo oganda lweny mang’ongo mondo otiek yawuota ma jolweny. Bende osenyono dala maduong’ mar Juda mana ka ng’ama nyono olemo mar bicho. Mano emomiyo aywak ka pi wang’a ridore e lemba, nimar ng’at ma dikue chunya mi konya, ni kuma bor. Yawuota odhier nono, nikech wasika oselocho.” Sayun ting’o bedene malo ka ywak, to onge ng’ama nyalo kueyo chunye. Ruoth Nyasaye osechiko ni mondo joma odak mokiewo gi joka Jakobo odok mamon kodgi. Jerusalem oselokorenigi ka nanga mochido mowiti. Dala Jerusalem ywagore kama: “Ruoth Nyasaye osetimo gima kare, to an, dala Jerusalem ema asepiem kode, mi aweyo chikene. Ling’uru! Ling’uru un ogendini duto, mondo uneye chandruok ma an go! Nyiga gi yawuota osemak, moter e tuech. Ne aluongo osiepena mondo okonya, to ne giwuonda awuonda. Jodolona kod jodonga notho e dalani, ka dwaro chiemo mondo oduoggo tekregi. A Ruoth Nyasaye neye kaka anie chandruok malit! Chunya chandore, kendo iya nyawni, nikech asepiem kodi marach ahinya. Lweny nego ji oko e thim, mana kaka tho bende neko dala e udi, kendo nyithindo dong’ kiye. Winj kaka achur, to onge ng’ama kue chunya. Kane wasika duto owinjo chandruok ma an go, ne gidoko mamor kuom gima nitimo. To kel odiechieng’ mane isechiko, mondo gin bende gichal koda. We mondo richogi duto okel e nyimi, kendo itimnigi mana kaka isetimona kuom richona duto, nikech achur malich ahinya, kendo chunya ool chuth.” Mano mudho mandiwa manade, ma Ruoth Nyasaye osekumogo Sayun, ka iye owang’! Hekalu mar Israel, ma duong’ne yande otundo nyaka e polo, osewito piny, chieng’ bura, ka ok oparo ni en raten tiende. Ruoth Nyasaye oseketho mier duto mag joka Jakobo, ka ok okechogi. Nomuko kuonde mochiel motegno e piny Juda ka en gi mirima mager. Ne omukogi nyaka e lowo, mokuodo wi jotelo, kodwoko loch pinyno chien. Kane iye owang’, to ne onego joma rateke duto mag Israel, kendo kane wasigu biro, to ne ok okonyogi gi tekone maduong’. Oseliel e piny joka Jakobo ka mach mawang’o gik moko duto man bute. Oseywayo atung’e ka omako matek gi bade ma korachwich, mana ka jasigu. Osenego joma beyo duto mwahero, mi oolo mirimbe mager ka mach kuom jo-Sayun. Adier, Ruoth Nyasaye oselokore jasigu, mi otieko Israel. Osemuko udi madongo duto, kendo mier mochiel motegno oduoko piny, bende osekelo ni Jerusalem kuyo kod ywagruok. Osegolo gik moko duto e Hekalu mare, mi odong’ nono mana ka kiru mowe e puodho. Adier, kama ler ma joge chokoree osemuko chuth. Ruoth Nyasaye osemiyo wi ji owil gi sewni madongo kod Sabato e Sayun, kendo osejwang’o ruoth kod jodolo ka iye owang’. Osedagi kendone mar misango mi ojwang’o Hekalu mare. Nochiwo ut Sayun madongo e lwet wasigu, mi gigoyo koko e od Ruoth Nyasaye mana machal gi koko migoyo chieng’ sawo maduong’. Ruoth Nyasaye osechano mondo omuk ohinga mar Sayun. Ne opime maber, kokethe mak oweyo, nyaka chop otieke pep. Omiyo ohingane oruombore piny, mi kuyo ema odong’. Dhorangeyene bende osepodho piny, kendo Ruoth Nyasaye oseturo lodi mage matindotindo. Ruodh Sayun kod jodonge oke e kind ogendini mamoko, kendo chik Nyasaye koro ok ti. Jonabi mage bende koro ok yud fweny moa kuom Ruoth Nyasaye. Jodonge obet piny, mi oling’ thi. Gisebuko wigi buru, kendo girwakore gi piende gugru. Nyi Jerusalem bende okulo wigi piny. Aseywak ahinya, mi wang’ a oowore kendo iya nyawni. Chunya bende chandore malit, nikech masira ma joga neno. Rawere gi nyithindo mayom nong’no tero, kendo gipodho e wang’yore mag dala. Ee, nong’no terogi, kendo gipodho e yore mag dala, kaka joma ohinyore. Giywak ka gikwayo minegi chiemo kod divai, to kata kamano chunygi chot mana e kor minegi. Yaye Jerusalem, ere kaka daho chunyi? Ere chandruok ma dapim gi marino? Koso ang’o ma dapimgo, mondo aho chunyi, yaye Sayun? Adhondi duong’ ka nam! Ere ng’ama dithiedhi? Fweny mane jonabini oneno, mi onyisi, ne ok adier, to ne gin mana miriambo lilo. Ok ne ginyisi timbeni mamono, mondo ichak idhi maber kendo, to fweny ma gisenyisi gin mana weche manono ma wito ji. Yaye Jerusalem, ji duto makadho buti pamo lwetgi ka seyi. Gisicho, kendo gitwenyo umgi, ka gipenjore niya, “Adier, ma e dala ma ji luongo ni ‘Dala Maberie Moloyo’, kendo ni, ‘Dala Makelo Mor Ni Piny Ngima.’ ” Wasiki duto yanyi marach kendo jari. Gisicho, kendo gigoyoni siboi ka giwacho niya, “Ero wasetieke! Ma e odiechieng’ ma wasebet kwarito! Adier, osechopo, mi wanene!” To Ruoth Nyasaye osetimo gima nochano chon. Adier, osetimo gima nosiemo ji ni obiro timo. Oseketho gik moko ka ok odewo, kendo omiyo wasigu ogoyoni siboi komedo tekogi. A Sayun, dala mochiel gi ohinga, ywag ni Ruoth Nyasaye gi chunyi duto. Pi wang’i mondo omol ka aora odiechieng gotieno. Kik iyue kata matin, kendo pi wang’i ki chogi. A malo gotieno mondo iywag matek bang’ seche ang’wen ka seche ang’wen ka jorit lokoree. Weche duto manie chunyi, ol oko ka pi e nyim Ruoth Nyasaye. Ting’ bedeni malo kilame, mondo ores nyithindi ma nong’no tero e wang’yore duto. Yaye Ruoth Nyasaye, rang mondo ineye joma isesando malit! Bende mon dicham nyithindgi ma giserito maber? Koso jodolo gi jonabi dineg adier e Hekalu mari? Joma dongo gi joma tindo duto nindo piny e wang’ yore. Nyiga gi yawuota lweny gi kech osenego. Isenegogi ka in gi mirima. Adier, isetiekogi ka ok ikechogi ngang’. Ne iorona wasigu moa kuonde duto, mana ka ji machokore e nyasi moro maduong’. Onge kata ng’at achiel mane otony. Ooyo, onge ng’ato mane odong’ ka ngima, chieng’ mane inie gi mirima, A Ruoth Nyasaye. Ji duto mane anywolo maber kendo apidho, wasika osetieko pep. An ema aseneno masira mane Ruoth Nyasaye okelona kokecho. An e jal mane oriembo, mi ochuno mondo owuothi e mudho mandiwa. An ema osanda kinde duto odiechieng’ ngima. Osemiyo denda dhi adhiya; chokena bende oseturo Oselwora gi gik mamiya chuny lit kod olo. Osemiyo adak kuonde motimo mudho, mana ka ng’at mane otho chon. Osechiela gi ohinga koni gi koni ma ok anyal tony, kendo osetueya gi nyororo mapek. Bende kata ka aywak, kendo aluonge mondo okonya, to ok odwar winjo kwayona. Osegeng’o yore mane aluwo gi kite mopa, omiyo awuotho e yore mogondore. Obutona mana ka ondiek kata ka sibuor mobuto kama opondo. Osegeng’o yora mi abaro tenge, kendo okidha matindo tindo, mojwang’a kucha. Oseywayo atung’e, mi ochiela gi aseche. Osehobo kora gi asere ma owuodho e olalo. Asedoko ng’at ma ji duto nyiero. Gigeta gi wer pile odiechieng’ duto. Osemiyo lit gi olo opong’o chunya. Osemiyo laka otur ka amuodo ge, kendo osemiyo achamo buru. Koro chunya onge gi kue, mi wiya osewil gi mor ma yande an go. Kuom mano, aywak ni tekra orumo, kendo geno mane agenogo kuom Ruoth Nyasaye bende orumo. Ka aparo thagruok kod kuyo ma an-go, to litna malich. Aparogi pile, kendo chunya onyosore. To gima bende aparo, momiyo an gi geno en ni hera mosiko mar Ruoth Nyasaye ochwere, kendo ng’wonone ok rum. Ginyien pile, okinyi kokinyi. Chutho, adiera mare duong’. Awacho niya, “Ruoth Nyasaye kende ema an-go, omiyo ageno kuome.” Ruoth Nyasaye timo maber ni joma ogene kendo ma dware. En gima ber bedo gi kue, kirito Ruoth Nyasaye mondo oresi. Bende ber mondo ng’ato oting’ jok ka pod en wuowi, kendo ka Nyasaye otueyo jokno kuome, to ber mondo obed kar kende koling’. Onego obolre chuth, nikech kamoro dipo ka oresore. Bende onego ochiw lembe ni ng’at ma dwaro thale, kendo oyie bedo ng’ama ji yanyo, nikech Ruoth Nyasaye ok nowit ng’ato nyaka chieng’. Kata obedo ni okumo ji malit, to ong’wononigi bende gi herane mogundho mosiko, nimar ok ohero sando dhano kata kumo. Ruoth Nyasaye ok yie mondo osand ng’ato ang’ata motue kata tamo ng’ato yudo adiera monego oyudi e nyim Ng’ama Duong’ Moloyo, kata ketho buch ng’ato kiyalo. En ng’a ma dichik gimoro mi timre, ka ok Ruoth Nyasaye ema ochano ni mondo gino otimre? Donge ber gi rach wuok mana kuoma Ng’ama Duong’ Moloyo? Ka kamano, to ere gima omiyo dhano adhana mathoni ng’ur, kikume nikech richone? Ber wanon timbewa, kendo wapar ane kaka gibet, eka wadog ir Ruoth Nyasaye. Kwasudo ir Ruoth Nyasaye, to ber wasud ire gi chunywa, to ok kwating’o mana bedewa malo kende. A Ruoth Nyasaye, wan e joma osetimo richo mi opiem kodi, to pok ing’wononwa kuom richowa. Iselawowa ka in gi mirima mager, mi inegowa mak ikechowa. Iseumori gi boche polo, mondo lemowa kik tund iri, bende isemiyo ogendini kwanowa ka yugi miwito. Wasikwa duto yanyowa marach kendo jarowa. Luoro kod obadho oritowa, kendo kethruok gi masira ochomowa. Pi wang’a mol ka aora nikech joga inego. Adier, pi wang’a biro chwer mak chogi nyaka chop Ruoth Nyasaye rang piny gie polo, mi ne chandruokna. Ka aneno gima otimore ni nyi dalawa duto, to chunya chandore malit. Joma ne mon koda kayiem nono, oseriemba malit, mana ka winy miriembo. Ne giluta e bur ka angima, mi gibolo kite kuoma. Pi ne oima, mi awacho ni, ‘Atho.’ To ne aluongo nyingi, yaye Ruoth Nyasaye, kane anie bur matutno. Kane aywakni ni mondo kik itamri konya, to ne iwinjo dwonda. Ne isudo machiegni kane aluongi kamano, mi iwachona ni kik abed maluor. A Ruoth Nyasaye, isechwaka, mi ireso ngimana. Iseneno gima rach motimna, mi ing’ado bucha kare. Ne ineno kaka ji chulona kuor, kendo niwinjo weche duto mane gihondho kuoma. A Ruoth Nyasaye isewinjo ayany ma giyanyago, kaachiel gi gik maricho mane gichano timona. Isewinjo bende kaka wasika kuodha ling’ling’ pile, odiechieng’ duto. Neye kaka gigeta malit gi wer kinde duto! A Ruoth Nyasaye, timnigi gima oromo gi timbegi. Migi bedo gi chuny matek, mondo eka ikuong’gi. Lawgi kikecho kendo itiekgi chuth, mondo kik gidag e piny misechueyoni, yaye Ruoth Nyasaye. Mano kaka dhahabu ochido, kata mana dhahabu maberie moloyo! Kite mag Hekalu okere e akek yore duto. Neye kaka yawuot Sayun ma yande beyo ka dhahabu maler, tinde ipimo mana gi aguch lowo, ma dhano ema ochueyo. Kata mana ondieg otoyo bende dhodho nyithindgi, joga to osedoko makwiny mana ka udo ma e thim. Nyathi madhoth riyo oloyo, mi lewe omoko e dande. Nyithindo matindo kwayo chiemo, to onge ng’ama migi kata mana ng’injo. Joma yande chamo chiemo mabeyo koro ojwang’ e wang’ yore. Jogo mane odak e ngima maber, koro kwanyo chiemo mana e pidh yugi. Kum ma joga oyudo lich moloyo kum mane okum go Sodom, nikech Sodom nolok gunda mana piyopiyo nono, ma onge ng’ama oywago. Jodong joga yande nigi ngima maber. Dendgi yande pichni kendo leny ka mo, to tinde wang’gi olil ti, mi ka ng’ato oromo kodgi to ok nyal ng’eyogi. Chokegi ogulo, kendo dendgi ojwer mana ka luth. Ji mane otho e lweny ne johawi, moloyo joma ne kech oywayo monego, kaonge gima cham. Mon mang’won notedo nyithindgi giwegi. Adier, nyithindgi nolokore chiembgi e ndalo mane masira omakoe joga. Ruoth Nyasaye ne oolo mirimbe mang’eny ka iye owang’, mi omoko mach kuom Sayun mowang’o mise mage duto. Onge ruoth moro kata mana ng’at achiel modak e piny mane oyie ni jasigu didonj e dhorangeye Jerusalem. Mago notimore nikech richo mag jonabi mage, kendo nikech timbe mamono mag jodolone, mane ochuero remb joma kare. Ne gibayo ka muofni e wang’ yore ka gichadhore gi remo, ma ji ok nyal mulo lepgi. Ji ne goyonigi koko niya, “Dhiuru kucha! Dhiuru kucha, un joma ogak. Dhiuru kucha, kik ubi machiegni.” Kuom mano ne giringo piyopiyo mi gidhi, kendo gibayo e kind ogendini, ka ok ginyal nwang’o kuonde dak. Ruoth Nyasaye owuon ema nokeyogi, mi ok ochako oparogi kendo. Bende ne ok ong’wono ni jodolo, kata kecho jodongo ne ok okecho. Wengewa ojony ka warango gima dikonywa, to kara mana kayiem. Oganda mane warito kwageno ni biro konyowa, to kara ne ok nyal gimoro. Wasikwa manyo kuonde ma waluwo, omiyo ok wanyal wuotho e wang’ yore. Ndalowa orumo. Adier, chieng’ thowa osechopo. Joma lawowa nenore ni ringo matek moloyo ongo ma huyo e kor polo. Gilawo gerwa matek e kor gode, kendo gibutonwa e thim. Ruoth mane Nyasaye oyiero, kendo ma wakwano ka ngimawa, ne gimako e bur mane gikunyo. To en e jal mane waparo ni dwadag e bwo tipone e kind ogendini. Un jo-Edom, modak e piny Uz, ero umor kendo uil, to ng’euru ni kikombe mwamadhoni, ema un bende ubiro madho! Enomeru mi unyis dugu. Kum mane okumgo jo-Sayun kuom timbegi mamono koro orumo. Ok nochak oriembgi kendo, mondo gibed wasumbni e piny wasikgi. To un jo-Edom ema Ruoth Nyasaye nokumu, kendo enoel kethou e lela. A Ruoth Nyasaye, parie gima osetimorenwa! Rangwa mondo ineye kaka wiwa okuot malit. Jopinje mamoko osekawo pinywa gi miechwa. Wachalo gi nyithindo makiye, maonge gi wuonegi. Minewa bende chalo mond liete. Pi mwamodho gi yien mwachwako wang’iewo ang’iewa, to gin mawa wawegi! Wasandore malit gi jok mapek e ng’utwa. Inegowa gi tich, ma ok wanyal yudo yueyo. Kinde moro ne wawinjore gi jo-Misri mondo omiwa chiemo, to kinde machielo bende ne wawinjore gi jo-Asuria kamano. Kwerewa notimo richo mathoth, kendo koro gionge, to wan ema koro ikumowa nikech richogigo. Wasumbni ema tinde tiyowa, kendo onge ng’ama nyalo resowa e lwetgi. Wayudo chiembwa kwachiwo ngimawa, nikech jolweny manyalo monjowa nie thim. Dendwa liet mana ka mach nikech tuo ma kech okelonwa. Mon gi nyiri ne omak gi thwon e Sayun kendo e miech Juda. Jodong gweng’ ne iliero gi luetegi e yien, kendo kata mana joma odong’ ok mi duong’. Yawuowi ichuno mondo oregi. Wahia bende chandore gi ting’o yien mapek. Jodongo tinde ok chokre e bura. Yawuowi bende oseweyo goyo thum. Mor oserumo e chunywa, kendo miendwa olokore ywak. Osimbwa mar duong’ bende osepodho. Yaye, masira ochomowa, nikech wan joricho. Chunywa lit, kendo wang’wa lil nikech got Sayun osejwang’, mi ondiegi ema bayoe. To in Ruoth Nyasaye ilocho nyaka chieng’, kendo lochni osiko kuom tienge duto. Ere gimomiyo ijwang’owa kuom ndalo mang’enygi? Bende wiyi diwil kodwa nyaka chieng’ koso? A Ruoth Nyasaye, duogwa iri mondo waduog iri. Yie mondo wabedi kaka ne wabet chon. Koso isedagiwa chuth ka in gi mirima mager? Due abich, due mar ang’wen e higa mar piero adek, kane adak e bath aora Kebar kaachiel gi jo-Yahudi mane oter e tuech, polo ne oyawore, mi Nyasaye ofwenyorena. (Ne en due abich mar dueno, kane ruoth Jehoyachin osetieko higni abich e tuech, ema ne wach Ruoth Nyasaye obiroe ni Ezekiel wuod Buzi jadolo, ka en e piny Babulon e bath aora Kebar, mi owinjo ka teko Ruoth Nyasaye olor kuome.) An Ezekiel, ne ating’o wang’a, mi aneno yamb ahiti ka kudho koa yo nyandwat. Bende ne aneno bor polo maduong’ kod mach mamil aruya gi ler mokwake koni gi koni, to e dier majno ne nitie gimori marieny ka mula. Bende ne aneno gik moko mangima ang’wen e iye, machalo gi dhano, mak mana ni moro ka moro ne nigi lela wenge ang’wen kod buombe ang’wen. Tiendegi ne oriere tir, kendo ombong’gi ne chalo gi ombong’ nyaroya, to mil ka mula moywe. E bwo bwomb moro ka moro ne nitie lwedo machalo lwet dhano. Gigo duto kargi ang’wen ne nigi lela wenge kod buombe machal kama: buombe ariyo mag moro ka moro noyarore, kamulo buomb jowetene koni gi koni. Kane gihuyo, to gidhi adhiya kaachiel, ma ok gilokore. Moro ka moro ne nigi lela wenge ang’wen. Lela wang; ma nyime ne chalo gi lela wang dhano, to lela wang’ ma kor achwich ne chalo gi lela wang’ sibuor. To e bathe koracham ne nitie lela wang’ machalo gi mar rwath, to yoka ng’eye ne nitie moro machalo gi mar ongo. Moro ka moro nosiko koyaro buombene ariyo, komulogo buombe jowetene koni gi koni, to ariyo mamoko noumogo dende. Kaka ne gin gi lela wenge ang’wen moro ka moro, ne ginyalo huyo ka gichomo kamoro amora ma roho dwaro dhiye ma ok gilokore kata matin. Ne nenore kagima mach mar mirni kata kar meny rieny e kindgi, karingo koni gi koni. Ne en mach mang’ang’ni, kendo polo ne mil e iye. Gik mangimago bende ne ringo koni gi koni ka mil polo. Kane arango gik mangima ang’wen-go, ne aneno tiende molworore ka mag gari, mochung’ e bath moro ka moro. Tiendego ne rieny ka kidi ma nengone tek, kendo giduto ne gichalre. Nolosgi ariyo ariyo ka moro ka moro ochung’ ei wadgi ariwa. Kamano kane gidhi kamoro to gidhi adhiya mak gilokore. Tiende ang’wen-go ne nigi murudumbe madongo malich ma wenge man gi teko mar neno opong’o. Kane gik mangimago wuotho, to tiendego bende wuotho e bathgi, kendo kane gidum gia e lowo, to tiendego bende dum. Ne gidhi mana kuma roho dwaro dhiye, kendo tiendego bende ne dhi kodgi, nimar roho mane nie gik mangimago ema bende ne nie tiendego. Kane gik mangimago wuotho, kata ka gichung’, kata ka gidum gia e lowo, to tiendego bende ne timo mana kaka gitimo, nimar gik mangimago ema ne chiko tiendego. Ewi gik mangimago malo ne nitie gimoro malich moyarore, ma mil mana ka pe mopedhore. To buombe ariyo mag gik mangimago ne oyarore e bwo gino, ka moro ka moro mulo buomb jowetene koni gi koni, to buombene ariyo mamoko oumo dende. Bende kane gihuyo ne awinjo ka buombegi kwadhore matek, machalo mana nam maduong’ ma wuo, kata jolweny mang’eny magoyo mahu, kata dwond Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Kane gichung’ to buombegi ne lor piny, to koko ne pod winjore awinja ewi gima oyarore cha. Ewi gino ne nitie gimoro machalo gi kom duong’ molos gi kidi ma nengone tek, to gimoro machalo gi dhano nobet kuome. Gima nobet e komno ne rieny ka mula molut e mach, chakre tiende nyaka wiye, kendo ler mang’angni nolwore koni gi koni. To lerno ne nigi kido duto machalo gi kit lihudu manie kor polo ka koth chue. Mano e kaka duong’ maler mar Ruoth Nyasaye ne chalo! Kane aneno kamano, ne apodho auma, eka ne awinjo dwol moro kawacho niya, “In wuod dhano, a malo mondo alos kodi.” E kinde mane dwolno wuoyo, Roho nodonjo kuoma, mi achung’ gi tienda. Eka ne awinjo ka dwolno pod wuoyo, kawacho niya, “In wuod dhano, aori ir jo-Israel ma oseng’anyo mopiem koda. Kaka kweregi nopiem koda, e kaka gin bende koro gipiem koda. Wigi tek, kendo ok gimiya luor, omiyo aori irgi mondo inyisgi gima an Ruoth Nyasaye awacho. To kata da bed ni giwinjo wachni, kata ok giwinjo, to gibiro ng’eyo ni janabi moro osebet ka ni e kindgi. “To in wuod dhano, kik iluorgi, kata kik iluor gima giwacho. Gibiro lwori mana ka kudho, mi giketi diere, kendo inichal mana ka gima idak e kind thomoni. To kata kamano, kik iwe joma wigi tekgo bwogi, kata kik iluor gimoro amora ma giwacho. Kata obedo ni gin joma wigi tek kamano, to wachnigi weche duto ma awachoni ni mondo inyisgi, bed ni giyie winjo kata ok giyie. “Wuod dhano, winji gima anyisi: Wiyi kik bed matek ka wi jogo. Omiyo ng’am dhogi mondo icham gima amiyi.” Bang’ wechego, ne aneno lwedo moting’o kalatas modol, korie kochomo kuma antie. Ne oyaro kalatasno, mi aneno ka weche mag ywak gi kuyo kod masiche ondik e iye kendo e dieng’eye. Eka Nyasaye nowachona niya, “In wuod dhano, cham kalatas manie nyimini, mondo idhi iwuo gi jo-Israel.” Kuom mano, ne ang’amo dhoga, mi omiya kalatasno mondo acham, kowachona niya, “Cham kalatas mamiyini mondo oyieng’i.” Kamano ne achame, mi awinjo ka omit mana ka mor kich. Bang’ mano, Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhanoo, dhiyo ir jo-Israel mondo inyisgi weche duto ma awachoni. Ok aori ir oganda mawacho dhok matek ma ok ing’eyo, to aori mana ir jo-Israel ma jou. Ka da bed ni aori ir ogendini madongo mawacho dhok matek ma ok ing’eyo, to da gichiko itgi, mi giwinjo gima iwacho. To jo-Israel ok bi chiko itgi mondo owinj gima iwacho, nikech an bende ne gitamore winjo wachna. Giduto gin jopiem, kendo wigi tek. Koro abiro miyo wiyi bedo matek ka wigi, bende abiro miyo ibedo motegno moloyo lwanda. Omiyo kik iluor joma jopiem go, kata kik iwe gigoyi kibaji.” Nyasaye ne odhi nyime kawachona niya, “In wuod dhano, chik iti maber ahinya mondo ipar weche duto ma abiro wachoni. Bang’e idhi ir jou ma ungo e tuech, mondo inyisgi wechenago, bed ni giyie winjo wachni kata ok giyie. To bende wachnigi ni wechego oa kuom Ruoth Nyasaye.” Eka Roho ne oting’a malo, kendo kane duong’ maler mar Ruoth Nyasaye odum, to ne awinjo koko maduong’ ka koko mar yiengni piny. Kokono ne mar buomb gik mangimago ka moro ka moro kwadhore kuom wadgi, kendo ne mar tiende machal gi mag garigo kamor matek. E kinde mane Roho oting’a malono, ne iya owang’, kendo abedo gi chuny lit, mi teko mar Ruoth Nyasaye nobiro kuoma. Ne adhi Telabib, kuma ne joma oter e tuech odakie e bath aora Kebar, mi abet kuno kuom ndalo abiriyo, ka adhier nono nikech gik mane aseneno. Kane ndalo abiriyogo oserumo, Ruoth Nyasaye ne owuoyo koda, ka wachona niya, “Wuod dhano, adwaro mondo aketi jarit mar oganda Israel. Tiji biro bedo siemogi gi siem moro amora mamiyi. Ka awachoni ni ng’at ma timbene mono biro tho, mi ok isieme mondo owe yorene marichogo, obed mangima, to enotho ka pod en jaricho, kendo in ema anakwani ka ng’ama onege. To ka isiemo jaricho mi odagi weyo timo timbene mamonogo, to enotho kapod en jaricho, to in inires ngimani. “Ka ng’at makare odonjo e richo, mi akelone masira, to enotho. Adier, enotho nikech richone, nimar ok isesieme. Ok napar timbene makare mosebedo kotimo, to in ema nakwani ka ng’ama onege. To ka isiemo ng’at makare mondo kik tim richo, mi owinji, kendo ok otimo richo, to ok enotho, mi in bende inires ngimani.” Ne ayudo ka teko mar Ruoth Nyasaye obiro kuoma, mi awinjo kowachona niya, “A malo, mondo idhi oko e holo kuma abiro losoe kodi.” Kuom mano, ne awuok, mi adhi e holo, kendo ne aneno duong’ maler mar Ruoth Nyasaye, mana kaka ne asenene e bath aora Kebar. Ne apodho auma, to Roho ne odonjo kuoma, mi achung’. Eka Ruoth Nyasaye ne owachona niya, “Dog dala, mondo ilorri e ot. Ibiro tueyi gi tonde, mi ok iniwuog idhi oko kuma jou nitie. Bende abiro tueyo lewi mondo kik ilosi, mi isiem joma jopiemgi. To bang’e ka achako wuoyo kodi, mi amiyi teko mar loso, to iniwachnigi wechena, kinyisogi ni wechego oa kuom Ruoth Nyasaye. Ji moko kuomgi nowinji, to moko ok nodewi, nikech gin oganda ma jopiem.” Nyasaye nowacho niya, “In wuod dhano, kaw matafari iket e nyimi mondo igorie gima nyiso ni matofarino ochung’ kar Jerusalem. Bang’e ikuny bur molwore duto, mi idhurne lowo, kendo iketne gik moko mochung’ kaka ranyisi mag kambe jolweny kod lodi mituomogo ohinga. Bende kaw tap nyinyo mondo iket ka ohinga mar nyinyo e kindi gi matafarino. Chom matafarino tir, mondo ochal gi dala ma ogone ageng’a, to in ema ichal gi joma goyone ageng’a. Mano nobed ranyisi ni jo-Israel. “Bang’e nindi gi ng’eti koracham mondo ochal ka gima aketo richo jo-Israel kuomi. Ndalo duto ma irieri kanyo nochal ka gima iting’o richogi. Inirieri kanyo kuom ndalo mia adek gi piero ochiko, nikech akwano ndalo achiel kar higa achiel ma abiro kumogie. Ka isetieko ndalogo duto, to chak inind kendo gi ng’eti korachwich, mondo iting’ richo mag jo-Juda bende kuom ndalo piero ang’wen. Akwano ndalo achiel kar higa achiel. “Bang’e irang matafari manyiso ni ibiro goyo ni Jerusalem ageng’a, kendo irie badi kikoro ni masira biro mako dalano. Abiro tueyi gi tonde mondo kik ilokri koni gi koni, nyaka ndalo mag ageng’a rum. “Koro kaw ngano gi shairi gi oganda gi olayo gi bel kod mariwa mondo iolgi duto e agulu, itedgo kuon. Inicham kuonno kuom ndalo mia adek gi piero ochiko ma ibiro nindoe gi ng’eti ma koracham. To cham mana chiemo moromo achiel kuom ang’wen mar kilo e odiechieng’ kodiechieng’, kendo nyaka ichame mana dichiel e sa moketi. Pi ma imodho bende nyaka bed mana nus lita odiechieng’ kodiechieng’. To kitedo chiemono, to nyaka itede mana e mach michwako gi chieth dhano, kama ji duto nyalo nenie.” Eka Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Ka asekeyo jo-Israel e pinje mamoko, to mano e kaka ginicham chiemo ma chik okwero.” To ne adwoke niya, “A Ruoth Nyasaye an pok atimo gima kuero ngang’.” Kuom mano, Ruoth Nyasaye noyiena mondo ated chiemba gi mach mar owuoch dhiang’, kar tedo gi chieth dhano. Bang’e nowacho niya, “Wuod dhano, abiro miyo chiemo bed mamit Jerusalem. Ji nopim chiemo ma gichamo ka parore. Pi ma gimodho bende ginipim ka gidhier nono. Kamano ginichand chiemo gi pi, mi giwuor, ka ng’ato ka ng’ato ng’iyo wadgi, kendo dendgi nodhi adhiya nikech richogi.” Nyasaye nowacho niya, “Wuod dhano, kaw ligangla mabith, ilielgo wiyi kod tiki, kendo ipoggi didek. Ka kinde migoyoe ageng’a oserumo, to nyaka iwang’ achiel kuom adek mar yiergo ewi matafari mochung’ kar Jerusalemno. To achiel kuom adek machielo, ng’adi gi ligangla e alwora mar matafarino. Achiel kuom adek modong’ to witi mondo yamo odhigo, nikech anawuodh liganglana alawgo joga. To kaw yiergo moko matin, mondo itue e riak lawi. Bang’e kaw moko kuom mago, iwit e mach mondo owang’, mi mach muoch kuomgi mi wang’ jo-Israel duto pep.” Eka Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Neye kaka Jerusalem chalo! Ne akete e dier piny, ka ogendini mamoko olwore koni gi koni To jo-Jerusalem osepiem koda, moweyo buchena kod chikena moloyo ogendini mamoko duto, nimar gisedagi chikena, mi gitamore rito. Emomiyo an Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka usebedo kupiem koda moloyoe kata mana ogendini mokiewo kodu, ka ok uluw buchena kata rito chikena, to uluwo mana timbe ogendini mokiewo kodu, omiyo an Ruoth Nyasaye awacho ni amon kodu! Abiro kumou ratiro mondo ogendini duto one. Usedwanyoru marach gi timbeu manono, omiyo abiro kumo jo-Jerusalem gi kum marach ma nyaka nene pok akumogigo. Kuom mano, wuone nocham nyithindgi, to nyithindo bende nocham wuonegi Jerusalem. “An Ruoth Nyasaye mangima, akuong’ora kama: Kaka usedwanyo Hekalu mara gi timbeu mamono kendo makuero, omiyo ok nang’wonnu, to anatieku atieka, mak akechou. Achiel kuom adek mar jou, tuo gi kech nonegi Jerusalem, to achiel kuom adek machielo ligangla ema nonegi e alwora mar dala. Achiel kuom adek modong’ to anake e tung’ piny gi tung’ piny, ka alawogi gi ligangla. To ka asetieko kumou gi mirimba mager kamano, mi achulonu kuor, to mirimba noto, mi abed gi kue mos. Bang’e unung’e ni an Ruoth Nyasaye ema asewuoyo kodu ka chunya lit nikech useweya. Anami ubed oganda mojwang’ kendo mokwedi, mi ogendini mokiewo kodu kod ji duto makadho nonyieru, ka goyonu siboi. Adier, ka akumou malit gi mirimba mager to unubed gima ichayo, kendo miyanyo, bende unubed puonj malich ni ogendini mokiewo kodu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano Anatiek chiembu, mondo kech onegu, mana ka gima achielou gi asere motimo kwiri Anaol kech gi ondiegi kuomu, mi tiek nyithindu, bende anakel tuo gi lweny kod chuero remo e pinyu, mondo onegu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho kama: “Wuod dhano, rang gode mag Israel, mondo inyisgi wachna niya, ‘Un gode mag Israel, chikuru itu, uwinj weche ma an Ruoth Nyasaye ema awachonu. Anyisou, un gode madongo gi matindo kod hohni gi holni ni akelo lweny kuomu, mabiro ketho kuonde ma ji lamoe nyiseche manono. Kendeu mag misango ibiro jwang’o, kendo gik ma iwang’oe ubani ibiro turo, mi ji duto man kuondego noneg mana e nyim nyisechegi manonogo. Anabol ringre jo-Israel moketho e nyim nyisechegi manono, kendo anake chokegi kuonde duto ma gitimoe misango. Mier madongo duto mag Israel nomuki, kendo kuonde moting’ore ma gilamoe nyiseche manono bende nokethi, mondo kendegi gi nyisechegi manono oketh matindotindo, kaachiel gi gik ma giwang’oe ubani, kendo gik moko duto mane giloso nolal nono. Ka jou ma otony oneno kinego ji kuomgi kamano to gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.’ “Anawe jomoko otony mak onegi, mi nakegi e pinje mamoko. To ginipara kuonde motergie e tuechgo mi ging’e ni ne asekumogi mana ni mondo wigi okuodi, nikech chunygi marach oseweya, mi gihero nyiseche manono moloya. Ginichare kendgi nikech timbe maricho kendo makuodo wich ma gisetimo. Kamano gining’e ni an e Ruoth Nyasaye, kendo ni siem mane asiemogigo ne ok mar oyuma!” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Chwaduru lwetu kedo gouru tiendu piny kuywak malit nikech timbe makuero kod gik mamono duto ma jo-Israel osetimo. Kech gi tuoche biro negogi, kendo gibiro tho e lweny. Joma ni kuonde maboyo, tuo ema noneg, to man machiegni notho e lweny. Mago modong’ to kech ema nonegi. Kamano anakumgi gi mirimba mager. Bang’e ringre joma otho noriere e kind nyisechegi manono, but kendegi mag misango, ewi gode matindo gi madongo, kendo e bwo yien duto motimo otiep, ma tiende ni kuonde duto mane giwang’oe ubani mang’ue ng’ar ni nyisechegi. Eka ng’ato ka ng’ato nong’e ni an e Ruoth Nyasaye. Adier, anarie bada kuomgi mi aketh pinygi ka aloke thim, chakre piny motwo ma yo milambo, nyaka dala mar Ribla man yo nyandwat, ma ok aweyo kamoro ma jo-Israel odakie mak aketho. Bang’e ji duto nong’e ni kara an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, ma e gima an Ruoth Nyasaye awacho ni piny Israel: Giko mar pinyu ochopo! Un jo-Israel, giko osechopo, mabiro kumoue gi mirimba mager kuom gik ma usetimo. Abiro chulou maromre gi timbeu makuero, ka ok akechou kata ka ok ang’wononu. To anakumu kuom timbe modwanyore musetimo, eka unung’e ni kara an e Ruoth Nyasaye. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Koro masiche mang’eny biro makou. Gik moko duto orumo! Giko osechopo! Adier, osepoyou, mi urumo! Masira osebironu un joma odak e pinyni. Kinde mar mor muyudo kuondeu moting’ore mag lemo ema orumo, to nditi kende ema nitie. Piyopiyo nono abiro olo kuomu mirimba duto mager. Anang’adnu bura mana maromre gi timbeu, mi akumu kuom gik makuero duto musetimo. Ok anakechu kata ok anang’uonnu, to anakumu kuom timbe makuero musetimo. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye ma jakum ji. “Odiechieng’ masiche osechopo! Sunga gi timbe ma ok ni kare osemedore. Timbe mahundu bende osemedore marach, to onge joricho mabiro dong’. Mwandugi kod duong’gi bende biro rumo. Kindeno biro! Adier, ndalono sudo machiegni! Jong’iewo gi joloko ok onego obed mamor, bende ok onego giywagre, nikech mirimb Nyasaye ni kuomgi giduto. Joloko ok nochak oyud gik ma giseloko. Osekor wach marach kuomgi, kendo wachno ok nolokre! Joma timbegi mono ok nyal dak!” Tung’ ywak, kendo ji duto ikore, to onge ng’ama dhi e lweny, nikech mirimb Ruoth Nyasaye biro lwar kuom ji duto machalre. Lweny gore oko, to tuo kod kech nie mier. Ng’ato ka ng’ato man oko biro tho e lweny. Joma nie mier to tuo gi kech biro nego. Kata ka moko notony mi dhi e gode, ka akuche maluor, to ginitho kuro nikech richogi. Lwet ji duto nowengni, kendo chongegi nokirni. Ginirwak piende gugru, kendo kibaji nogogi marach. Wigi noliel, mi giduto giyud wichkuot. Giniwit dhahapgi kod fethgi e wang’yore, mana ka yugi, nikech dhahabu kata fedha ok nokonygi chieng’ mirimb Nyasaye. Adier, mwandugo ok nonegnigi kech, bende ok noyieng’gi, nimar mwandugo ema ne oterogi e richo. Ne gisungore gi kite ma nengogi tek, mane gilosogo nyiseche manono makuero. Mano ema omiyo Ruoth Nyasaye nomiyo mwandugi othing’ogi. Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Abiro miyo jopinje mamoko yakgi, mi joma timbegi richo maketho chik nomagi mwandugi duto, mi dwany. Kata ka jomecho odonjo e Hekalu mara mahero, modwanyo mi obet mogak, to ok anatim gimoro. “Losuru ni joga nyoroche, nikech nek opong’o piny, kendo mier otimo mahundu lilo. Omiyo abiro kelo ogendini marichoe moloyo mondo okaw miechu. Abiro tieko sunga jou marateke, mi ami ogendini keth kuondeu mag lemo. Kibaji biro goyou mi unumany kue, to ok unuyudi. Masiche mathoth nomaku, kendo weche maricho kende ema unuwinji. Unugomb jonabi mondo onyisu gik mabiro timore, to ok unuyudi. Jodolo bende ok nobed gi gima gipuonjo ji. Ruoth noywagi, kendo jotelo chunygi nonyosre. Ji duto kihondko nomaki mi tetni. Anakumu mana maromre gi gik moko duto ma usetimo, kendo anang’adnu bura mana kaka useng’ado ni joma moko. Kamano unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ due abich, due mar auchiel, e higa mar auchiel koseterwa e tuech, ne oyudo abet e oda gi jodong Juda kapenjo Nyasaye wach. Ne apo ka teko mar Ruoth Nyasaye obiro kuoma. Ne ating’o wang’a, mi aneno gima chalo gi dhano. Chakre e nungone kadok piny ne otimo mach, to chakre e nungone kadok malo ne mil ka mula moywe. Ne orieyo gima chalo gi lwedo, mi omaka gi yie wiya. E fwenyno. Roho noting’a malo e kor polo, mi otera Jerusalem, moketa piny e dhoranga laru maiye mar Hekalu mochomo yo nyandwat, kuma nitie nyasaye manono ma Nyasaye mon-go. Ne aneno duong’ maler mar Nyasach Israel kanyo, mana kaka ne asenene e fweny mane aneno e holo cha. Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, rang yo nyandwat.” Ne arango kuno, mi aneno nyasaye manono ma Ruoth Nyasaye mon-go, kobet yo nyandwat mar kendo-mar-misango manie dhorangach. Ruoth Nyasaye nomedo wachona niya, “Wuod dhano, bende ineno gik makuero ma jo-Israel timo mondo oriemba adhi mabor gi Hekalu mara? To pod ibiro mana neno gik maricho moloyo mago!” Ne otera e dhoranga laru, mi onyisa kor ot kama otuchi. Ne owacho niya, “Wuod dhano, muk kor ot ka.” Ne amuke, mi apo ka ayudo dhoot. Nowachona ni, “Donji, ine gik makuero kendo modwanyore ma gitimo kanyo.” Kuom mano, nadonjo mi aneno ka kor udi ogorie gik mamol kod le mang’eny ma chik okwero, kaachiel gi nyiseche manono mamoko duto mane jo-Israel lamo. Jodong Israel piero abiriyo ne ni kanyo, ka Jaazania wuod Shafan nie diergi. Moro ka moro noting’o gima iwang’oe ubani, ka ubani dum iro. Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Wuod dhano, bende ineno gik ma jodong Israel timo kama opondo kae? Ng’ato ka ng’ato lemo mana e od nyasache manono. Giwuondore niya, ‘Ruoth Nyasaye ok newa! Osejwango pinyni.’ ” Bang’e Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Pod ibiro neno kakaa gitimo gik modwanyore moloyo kata mago!” Eka ne otera e dhorangach man yo nyandwat, mi onyisa mon maywago nyasaye moro miluongo ni Tamuz. Ne openja niya, “Wuod dhano, bende ineno mano? To pod ibiro neno koda ka gik makuero maricho moloyo mano!” Eka ne otera e laru maiye mar Hekalu, kuma ne nitie ji piero ariyo gabich but dhoranga Hekalu, e kind kendo-mar-misango gi kama ikadhoe. Ne giseloko dieng’egi ni Kama Ler, ka gikulore koma ochomo yo wuok chieng’, kendo gilamo chieng’ mawuok gokinyi. Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Wuod dhano, donge ineno mano? Timbe makuero ma isenenogo pok oromo jo-Judagi koso, ma pod gimedoe mana pong’o piny gi timbe mahunduni, ka gimedo miyago mirima? Neye kaka giyanya marach moloyo! Abiro kumogi gi mirimba mager, ka ok ang’wononigi, kata ka ok akechogi. Kata da bed ni gilama matek manade, to ok anadewgi.” Bang’e ne awinjo Nyasaye ka kok niya, “Un joma dhi kumo Jerusalem, biuru kaeri kuting’o gi lwenjeu.” Piyopiyo nono, ji auchiel nothinyre e dhorangach maoko mar Hekalu mochomo yo nyandwat, ka ng’ato ka ng’ato oting’o gi lweny. Kuomgi kanyo ne nitie ng’ato morwako lewni mabeyo, kendo oting’o kalam gi kalatas. Giduto ne gibiro, mi gichung’ but kendo-mar-misango mar mula. Eka duong’ maler mar Nyasach Israel nodum moa kuom malaika miluongo ni kerubi, mi odhi e dhood Hekalu. Ruoth Nyasaye noluongo ng’at mane orwako lewni mabeyo cha, mowachone niya, “Dhiyo, iwuothi e Jerusalem duto, iket kido e lela wang’ ng’ato ka ng’ato ma chunye lit kendo maywagore nikech gik moko duto makuero matimore e dalani.” To bende ne awinjo ka Nyasaye wacho ni ji auchiel ka niya, “Luwuru bang’ ng’atno kamoro amora modhiye e dala duto, kendo neguru ji, kik uwe kata ng’at achiel, bende kik ukechgi. Neguru joma dongo gi joma tindo, chwo gi mon, mine gi nyithindo, to kik umul ng’ato ang’ata man gi kido e lela wang’e. To chakuru timo kamano mana gie Hekalu mara.” Omiyo ne gichako mana gi jodongo mane ochung’ e Hekalu. Bang’e Nyasaye nowachonigi niya, “Dwanyuru Hekalu mondo obed mogak, kudhuro ringre joma otho e lerni mage. Koro wuoguru uchak tich.” Kamano ne giwuok mi gichako nego ji e dala mar Jerusalem. To kane oyudo ginego ji kamano, ne adong’ kanyo kenda, mi apodho piny auma, ka aywak niya, “A Ruoth Nyasaye, bende ditiek jo-Israel duto modong’, kikumo Jerusalem gi mirimbi mager?” Nyasaye nodwoka niya, “Jo-Israel kod jo-Juda josetimo richo madongo ahinya. Gisenego ji mathoth e pinyni, mi gipong’o Jerusalem gi timbe maricho. Giwacho niya, ‘Ruoth Nyasaye osejwang’o pinywani. Ok onewa!’ Omiyo koro ok anawe ng’ato kata achiel, bende ok anakechgi.” Bang’e ng’at mane orwako lewni mabeyo cha ne oduongo ir Ruoth Nyasaye, mowacho niya, “Asetimo gik moko duto mane ichika.” Ne arango gik ma oyarore mane ni ewi gik mangima miluongo ni kerubigo, mi aneno gimoro e wiye machalo kom duong’ molos gi kidi ma nengone tek miluongo ni safir. Nyasaye nowacho ni ng’at mane orwako lewni mabeyo cha niya, “Dhiyo e kind tiende mawirore manie bwo kerubi, mondo ijow mach gi lweti. Bang’e ike majno e dala Jerusalem duto.” Eka ng’atno nodhi, ka aneno. Kane odonjo kuno, ne oyudo ka kerubi ochung’ yo milambo mar Hekalu, ka bor polo opong’o laru ma iye mar Hekalu. Duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nosewuok moa e wi kerubi, mi odhi e dhood Hekalu. Eka bor polo nopong’o Hekalu, kendo duong’ maler mar Ruoth Nyasaye ne rieny e laru. Kane buombe kerubigo kwadhore, to winjore koda ka e laru maoko mar Hekalu, mana ka dwond Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Ruoth Nyasaye ne onyiso jal mane orwako lewni mabeyo cha mondo ojow mach e kind tiende mane nie bwo kerubi, eka ng’atno nodhi mochung’ e bath tielo achiel. Achiel kuom kerubigo notero lwete e mach mane nie kindgi, mi okwanyo moko, moketo e lwet ng’at mane orwako lewni mabeyono. Ng’atno nokawo majno, mi oa. Ne aneno ni kerubi ka kerubi nigi lwedo machalo gi lwet dhano e bwo buom ka buom. Bende ne aneno ni nitie tielo achiel achiel e bath kerubi ka kerubi, kendo tiendego ne mil ka kite ma nengogi tek. Ne gichalre giduto, kendo tielo ka tielo ne nigi tielo machielo mochung’ e chunye ariwa. Kane kerubigo dhiyo kamoro, to ne gidhi adhiya mak gilokore. Giduto ne giwuotho kaachiel, ka gichomo kuma gidwaro dhiye ma ok gilokore ngang’. Dendgi gi dieng’egi gi luetegi kod buombegi, kaachiel gi tiendego, ne nigi wenge mang’eny man gi teko mar neno. Tiendego ne gin mana mago mane aneno e fweny mokwongo. Kerubi ka kerubi ne nigi lela wang’e ang’wen. Mokwongo ne chalo gi lela wang’ rwath, to mar ariyo ne chalo gi lela wang’ dhano. Mar adek to ne chalo gi lela wang’ sibuor, kendo mar ang’wen ne chalo gi lela wang’ ongo. Kerubigo e gik mangima mane aneno e bath aora Kebar kande. Ne gidum e kor yamo. Kane gidhi, to tiendego ne dhi kodgi, bende kane giyaro buombegi mondo gihu, to tiendego bende pod ne dhi adhiya kodgi. Kane gichung’, to tiendego bende ochung’, to kane gihuyo, to tiendego bende dhi kodgi, nimar kerubigo ema ne chiko tiendego. Bang’e duong’ maler mar Ruoth Nyasaye ne oa e dhood Hekalu, mi odhi ewi kerubigo malo. Ne giyaro buombego mi gidum ka arangogi, mi aneno ka tiendego dhi kodgi. Ne gichung’ e dhoranga Hekalu ma yo wuokchieng’, ka duong’ maler mar Nyasach Israel nie wigi malo. Ne ang’eyo ni gin e gik mangima mane aneno e bath aora Kebar, koting’o Nyasach Israel kobet e komduong’ne. Kerubi ka kerubi ne nigi lela wenge ang’wen gi buombe ang’wen kod gima chalo gi lwet dhano e bwo buom ka buom. Lela wengego e lela wenge mane aseneno e bath aora Kebar. Kerubi ka kerubi ne ochiko mana nyime tir, mak obaro. Roho ne oting’a malo, motera e dho Hekalu man yo wuok chieng’. Ne aneno ji piero ariyo gabich e bath dhorangach kanyo. Ji ariyo kuomgi ne Jaazania wuod Azur kod Pelatia wuod Benaya, ma jotelo mag oganda. Nyasaye nowachona niya, “In wuod dhano, magi e joma timbegi manono, makelo koko kod weche maricho e dalani. Giwacho ni, ‘Donge ma e kinde maber mar gero udi, nikech dala Jerusalem chalo gi agulu, kendo wan wapondo e iye ka ring’o man e agulu?’ Koro wuod dhano, kwergi matek.” Roho mar Nyasaye nolor kuoma, mi Ruoth Nyasaye nowachona mondo anyis jo-Israel niya, “Ang’eyo gima uwacho, bende ang’eyo gik ma uparo e chunyu. Usenego ji mang’eny ahinya e dala ka, mi wang’yore opong’ gi ringre joma otho. Kuom mano, gima an Ruoth Nyasaye awachonu e ma: Ayie ni dalani biro bedo agulu muwachono, to ang’o ma nobed ring’o? Donge mana ringre joma unegogo? Un to abiro riembou oko e dala! Ang’eyo ni uluoro lweny, to lweny muluorono ema abiro kelonu. Abiro riembou oko e dala, mi abolu e lwet jopinje mamoko. Aseng’adonu buch tho, omiyo ibiro negou e lweny mana e pinyu uwegi mi ji duto nong’e ni an e Ruoth Nyasaye. Ooyo, dalani ok nobed agulu mupondoe, kendo un ok nubed ring’o manie iye. Abiro kumou kamoro amora ma untie e pinyu, eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Anakumu kamano nikech ok userito chikena kata luwo yorena, to usemana luwo chike mag ogendini mamoko mokiewo kodu.” Kane pod akoro wach kamano, ne apo ka Pelatia wuod Benaya ogore piny motho mana gi kanyono. Ne apodho piny auma, mi akok ni, “Yaye Ruoth Nyasaye! Bende inyalo nego jo-Israel modong’ adier!” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “In wuod dhano, joma odak Jerusalem wuoyo kuomi kendo kuom jou ma jo-Israel duto manie tuech, kawacho niya, ‘Joma nie tuech oter mabor ahinya, kama ok ginyal lamo Ruoth Nyasaye, to bende wan ema Ruoth Nyasaye osemiyowa pinyni.’ To koro in Ezekiel, nyis jou moter e tuech ni an Ruoth Nyasaye, awacho ni kata obedo ni ne akeyogi e pinje mamoko mondo gidag e kind ogendini man maboyo, to kindeni ayie mondo gilama e pinje ma gintiego. Kuom mano, nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho ni abiro chokogi kagologi e pinje mane akeyogie, kendo abiro dwokonigi piny Israel. Ka gisedwogo to giniwit nyiseche manono ma giyudo kuno, kendo giniwe timbegi makuero. Anagol kuomgi chuny matek ka lwanda ma gin-go, mi amigi chuny manyien mar luora. Adier, anamigi chuny malong’o. Bang’e ginirit chikena, kendo giniluw yorena duto, ka giketo chunygi. Ginibed joga, an to anabed Nyasachgi. To anakum joma oketo chunygi kuom timbegi makuero, kendo kuom lamo nyiseche manono, mana maromre gi gik ma gisetimo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Kerubi ne oyaro buombene mi ohuyo, ka tiende machalo gi mag garigo ni e bathgi, kendo ka duong’ maler mar Nyasach Israel ni malo e wigi. Eka duong’ maler mar Ruoth Nyasaye noa e dala Jerusalem, modhi ochung’ ewi got man yo wuok chieng’. Ne aneno e fweny ka Roho oting’a, mi odwoka Babulon ir joma nie tuech. Bang’e fwenyno nolalna nono. Ne anyiso joma noter e tuech gik moko duto mane Ruoth Nyasaye osenyisa. Ruoth Nyasaye nowachona niya, “In wuod dhano, idak e kind joma jopiem. Gin gi wenge to ok ginyal neno gimoro, bende gin gi it, to ok ginyal winjo wach, nikech gin joma wigi tek. “Koro in wuod dhano, tue misigo mana ka ng’at maringo tony e lweny, mondo ichak iwuoth mana godiechieng’. Nyaka iwe ji duto neni kiwuok idhi kamoro machielo. Ka gineno kidhi kamano, to kamoro dipo ka gineno ni gin joma jopiem. Tue misigo mana ka misik ng’at ma itero e tuech nyaka itim kamano mana godiechieng’ ka gineni, to kochopo odhiambo, to we gine kiwuok ka ng’ama omak, itero e tuech. To yo ma onego iwuoggo ema: Pow otuch e kor odi mana ka pod gineni, kendo iwuog e otuchno, kiting’o misiki. We mondo gineni ka iketo misigo e goki, kendo ichakgo wuoth ka piny olil, kiumo wang’i ma ok inyal neno kuma idhiye. Gima itimono biro bedo siem ni jo-Israel.” Ne atimo kaka Ruoth Nyasaye ne onyisa, mana godiechieng’no. Ne atueyo misigo mana ka ng’ama ringo tony e lweny, kendo kane piny oyuso, ne atucho kor oda gi lweta, mi aketo misika e goka, eka awuok gi e otuch, mana ka ji nena. Kinyne gokinyi, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, kapenja niya, “Wuod dhano, donge jo-Israel ma jopiemgi osepenji gima itimo? Nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Fweny ma anyisono wuoyo kuom jaduong’ ma jatend Jerusalem, kaachiel gi ji duto modak kuno. Nyisgi bende ni gima isetimono en ranyisi mar gima biro timorenigi. Enomakgi mi tergi e tuech. Jaduong’ ma jatendgi noting’ misike e goke ka piny olil, kendo noring otony, kowuok gi e otuch ma gipowone e ohinga. Enoum wang’e, kendo ok none kuma odhiye. Anayar tonda, mi amakego. Bang’e anatere e dala mar Babulon e piny jo-Kaldea, kuma enothoye ka ok oneno dalano gi wang’e. Eka anake jodonge kaachiel gi joma ng’adone rieko kod joma rite kuonde duto, mi ji nodwargi mondo oneggi. “Ka asekeyogi e kind ogendini kendo e pinje man maboyo kamano, eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye. Anawe moko manok kuomgi tony e lweny, kendo e kech gi tuoche, mondo kuonde ma gintie e kind ogendini, ging’e ni timbegi osebedo modwanyore kendo ging’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona bende niya, “Wuod dhano, ka ichiemo kata ka imodho pi, to nyaka itetni ka gima kibaji ogoyi. Nyis ogandaa duto ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Jo-Jerusalem ma pod odak e piny Israel biro tetni ka chiemo kata ka modho pi. Pinygi noyaki, mi dong’ nono, nikech timbe mahundu mag ji duto modak kuno osebet mang’eny. Mier ma tinde ji opong’o nokethi, mi pinyno lokre thim. Eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Wach Ruoth Nyasaye nochako obirona niya, “Wuod dhano, ere gima omiyo jo-Israel goyo ngero niya, ‘Ndalo kadho mathoth, to weche mikoro ok timre.’ To nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro tieko ngerono chuth, mi ok nochak ogoye e Israel kendo. Bende nyisgi ni kinde osechopo ma gik moko duto mane okor biro timore adier! Fweny mag miriambo kata koro wach mawito ji ok nochak obed e Israel kendo, nimar an Ruoth Nyasaye anawuo kodgi, kendo gima awacho notimre ma ok odeko ngang’. Un joma jopiemgi, unune gi wang’u ka pod ungima, ka atimo gima nasesiemou ni natim. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “Wuod dhano, jo-Israel paro ni fweny mineno kod weche mikoro ok bi timore e ndalogi, to ni ginitimre mana bang’e achien. To onge wachna moro ma nodeki ngang’, kendo ni gima asewacho notimre mak orem. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, kwed jonabi mag Israel, kendo nyis joma koro mana wechegi giwegigo ni mondo giwinj wachna. An Ruoth Nyasaye awacho kama: Joma koro weche mag miriambo none malit! Ok giseneno fweny moro, to giwacho mana gima chunygi ema paro. Yaye, jo-Israel, jonabi mau chalo mana gi bwe modak e mier mowe gundni. Ok gidhi mondo gilos kuonde ma ohinga omukoree e piny Israel, omiyo ok ubi siro lweny, chieng’ Ruoth Nyasaye. Fweny ma gineno ok gin madier, kendo gikoro weche mag miriambo. Giwacho ni wechego gin weche Ruoth Nyasaye, to an ne ok aorogi. To eka pod giparo ni gik ma gikoro biro timore! An to awachonigi niya, ‘Fweny muneno ok gin madier, kendo weche ma ukoro gin miriambo. Uwacho ni gin wechena, to an pok awuoyo kodu.’ “Kuom mano, an Ruoth Nyasaye awachonigi kama: “Amon kodu nikech wecheu gin miriambo, kendo fweny ma uneno ok gin madier. Achiegni kumou, un jonabi maneno fweny ma ok adier, kendo ma koro weche mag miriambo. Ok unubed e chokruok mar joga, kendo nyingu ok nondik kaachiel gi nying jo-Israel mamoko, bende ok unuchak udog e pinyu, mi unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Jonabi wuondo joga, kanyisogi ni gik moko duto dhi maber, to kara gik moko ok dhi maber ngang’! Joga osegero ohinga mayomyom, to jonabi osebiro, momwone. Omiyo nyis jomwonogo ni ohinga biro podho. Abiro hono koth maduong’, kendo pe madongodongo biro goye, bende yamb ahiti biro uke. Kamano ohinga nopodhi, kendo ng’ato ka ng’ato nopenj jomuonogo ni, ‘Koro ere gima muonou osetimo?’ ” Koro Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro kelo yamb ahiti, ka an gi mirima mager, mi koth maduong’ kod pe madongodongo noketh ohingano chuth. Abiro muko ohinga mane gimwonono, mi lal nono, kendo mise mare dong’ e lela. Enopodh kuomu, mi onegu. Bang’e ji duto nong’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Kamano anaketh ohinga, kendo anakum joma ne omwone, ka an gi mirima mager. Eka anawachnu niya, ‘Ohinga oserumo, kaachiel gi joma ne omwone. Gin e joma ne owuondo jo-Jerusalem ni gik moko duto dhi maber, to kara gik moko ok dhi maber ngang’. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.’ ” Ruoth Nyasaye nomedo wachona niya, “In wuod dhano, neye nyiu makoro weche mag miriambo. Kwed gima gitimono, kinyisogi ni, an Ruoth Nyasaye awacho kama: Un mon, unune malit! Utwang’o ris e lwet ji duto, kendo uloso kitembni mutwang’oe yath, mondo ji oumgo wigi, eka gibed gi teko mar tieko ngima ji. To bende uparo ni ayie mondo ubed gi teko mar nego ji kata mar resogi mondo uyudgo ohala? Useketho nyinga kuom joga mana ni mondo uyud cham moko sanja, kod makati matin. Unego joma ok owinjore negi. Mano e kaka uwuondo joga moyie gi wecheu mag miriambogo. “Emomiyo, an Ruoth Nyasaye awacho kama: Amon gi ris ma utueyo e ng’ut lwedo mondo uhimgo ji. Abiro chodogi oko e lwetu, mondo uwe joma utemo mako otony ka winyo. Bende abiro yiecho kitembnigo matindotindo, mondo ares joga oa e tekou chuth. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Unyoso chuny joma kare gi miriambo, to an ok adwar mondo unyos chunygi. Bende ujiwo chuny joma timbegi mono, mi gidagi weyo timbegi mamonogo, mondo gires ngimagi. Kuom mano ok nuchak une fweny mag miriambo, kata koro weche ma wito ji! Abiro reso joga e tekou, mondo ung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Jodong Israel moko nobiro ira mondo openja wach Ruoth Nyasaye. Eka Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, kawachona niya, “Wuod dhano, jogi oketo chunygi kuom lamo nyiseche manono, kendo giyie mondo nyisechego otergi e richo. Koro ere kaka giparo ni anyalo dwokogi? “Omiyo nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: An awuon ema nadwok ng’ato ang’ata ma ja-Israel moketo chunye kuom lamo nyiseche manono, kendo oyie mondo nyisechego otere e richo, to pod eka biro mondo openj janabi wach! Anadwoke dwok ma oromo gi lamo nyiseche mang’eny manonogo! Kamano ageno ni kum ma abiro kumogigo biro miyo giduogo ira, kata obedo ni giseweya ka gilamo nyiseche manonogo. “Kuom mano, koro nyis jo-Israel ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Duoguru ira mondo uwe nyisecheu manono kod timbeu modwanyorego. E kinde duto ma ja-Israel kata japiny moro modak kuom jo-Israel oweya, mi olamo nyiseche manono, kendo oyie nyisechego otere e richo, to eka pod biro mondo openj wach kuom janabi, an awuon ema nadwoke! Anabed mamon kode, mi atime ranyisi ma asetimogo ji, bende anagole kuom oganda joga, mi ung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Ka gimoro owuondo janabi, mi owacho wach ma ok adier, to an Ruorh Nyasaye ema awuonde, omiyo abiro rieyo bada mondo atieke, oa kuom jo-Israel. Janabi kaachiel gi ng’ama openje wach noyud kum achiel machalre. Kamano jo-Israel ok nochak oweya, ka dwanyore gi richogi. Ginibed joga, kendo an bende nabed Nyasachgi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “In wuod dhano, ka jopiny moro otimo richo kendo oweya, to anabi, mi aketh chambgi. Anakel kech mondo oneg ji kod jamni machalre. To kata dabed ni ji adek ma Nowa gi Daniel kod Ayub odak kuno, to timbegi makare dires mana ngimagi giwegi kende. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Ka akelo ondiegi mi onego ji, kendo piny okethore, ma onge ng’ama nyalo wuothoe, to kata da bed ni ji adekgo odak kuno, to ok digires kata mana nyithindgi giwegi, to ngimagi kende ema digiresi, kendo piny dilokre thim. An Ruoth Nyasaye mangima ema akuong’ora kamano. “Ka akelo lweny mager e piny, motieko ji kod jamni machalre, to kata da bed ni ji adekgo odak kuno, to ok digires kata mana nyithindgi giwegi, to ngimagi kende ema digiresi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Kata ka akelo tho marach e piny, ka an gi mirima mager, mi anego ji mang’eny kod jamni machalre, to kata da bed ni Nowa gi Daniel kod Ayub odak kuno, to ok digires kata mana nyithindgi. Timbegi makare dires mana ngimagi giwegi kende. “Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Ka kamano, Jerusalem none malit machal nadi, ka akumogi gi lweny gi kech gi ondiegi kod tho marach, ma gin kumna ang’wen marichoe moloyo, mabiro nego ji kod jamni machalre? To ka jomoko otony, mi obiro iru gi nyithindgi ma gisereso, to ranggiuru maber ane. Unune ka gin joma timbegi mono, mi unuyie ni kara kum ma akumogo Jerusalem ni kare. Bende ka uneno kaka richogi chalo, to unuyie, mi ung’e ni kara ne akumogi mana e wang’e. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, Ere kaka yadh mzabibu ber moloyo yien mamoko? Koso ere kaka bade ber moloyo bad yath moro amora? Bende dilos kode gimoro maber? Koso ding’ad bade mi igur e kor ot mondo ong’awie gik moko? Ooyo, ibole mana e mach mondo ochwake. To kosebole e majno kamanoo, mi bathe koni gi koni owang’, kendo kore odong’ korewore, bende pod dilos kode gimoro malong’o? Kane pok owang’, to onge gima ne inyalo timo kode, to koro kosewang’, mi kore orewore, to dobed maonge tich machal nadi?” Kuom mano, an Ruoth Nyasaye awacho niya, “Kaka yadh mzabibu itong’oe bungu, kendo ichwako, e kaka abiro kawo jo-Jerusalem mi akum. Kata obedo ni gisetony e mach, to koro mach biro wang’ogi pep. Ka asekumogi kamano, to eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Giseweya, omiyo abiro loko pinygi thim. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, nyis Jerusalem gik makuero mosetimo, bende nyise ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Ne onywoli e piny Kanaan. Wuoru ne ja-Amor, to meru ne nyar jo-Hiti. Kane onywoli, to onge ng’ama ne ong’ado pendi, kata mane olwoki, kata mane owiri gi chumbi, kata mane oboyi gi nanga. Ooyo, onge ng’ama ne okechi, mi otimoni gigo, to ne owiti mana oko e pap, nikech onge ng’ama ne dwari. “Ne oyudo akadho machiegni gi kama ne intie, mi aneni, kichadhori gi rembi iwuon. Kata obedo ni ne itimo remo kamano, to ne awachoni ni mondo ibed mangima, mi ne amiyo idongo mana ka yath madongo maber. Ne idongo motegno, kendo marabora, mi idoko nyako mopong’. Thundi ne ochung’ maber, kendo yie dendi noseti, to kata kamano ne in duk. “Kane achako akadho machiegni kodi, ne ayudo ka iseromo mako osiep, omiyo ne ayaro lawa, mi aumogo dugi, kendo ne ayie ni abiro kendi. Adier, ne atimo kodi singruok, mi idoko mara. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Ne akawo pi, mi alwokogo remo oko kuomi, kendo ne awiro dendi gi mo. Ne arwaki gi lewni mogorie gik mabeyo, mi amiyi wuoche ma nengogi tek, kaachiel gi kitamba wich maber, kod law arwaka mar las. Bende ne amiyi tigo ma nengone tek, gi ronge mag lwedo, kod thiwni miketo e ng’uti. Ne arwakoni tere e umi, kod stadi e iti, kendo ne amiyi osimbo maber mondo isidh e wiyi. Kamano ne in gi gik mabeyo mag fedha kod mag dhahabu, bende pile ne irwako lewni mabeyo. Ne ichamo kuon molos gi mogo mayomie moloyo, kaachiel gi mor kich kod mor zeituni. Ne ijaber malich, kendo ne ibedo ruoth madhako. Humb berni nolak e pinje dutu, kendo onge nyako moro amora mane oloyi gi ber, nikech an ema ne achueyi kamano. Mano e gima an Ruoth Nyasaye awacho. “To ka ineno ni ijaber ahinya, ne iyie mondo ng’ato ang’ata madwari oterre kodi. Ne ikawo lepi moko ma ilicho kuondeni mag lemo, kendo ne idwanyori gi ji duto kuondego, mana ka dhako ma jachode. Ne ikawo gik mabeyo mag fedha gi dhahabu mane amiyi, mi ilosogo nyiseche manono machwo, kendo idwanyorigo. Bende ne ikawo lewni mogorie gik mabeyo mane amiyi, mirwako ni nyiseche manonogo, kendo ichiwonigi mor zeituni kod ubani mane asemiyi. Ne ikawo mogo mayomie moloyo, kaachiel gi mor zeituni kod mor kich mane asemiyi, mi ichiwo ka misango ni nyiseche manonogo, mondo gibed mamor kodi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Bang’e ne ikawo yawuowi kod nyiri mane isenywolona, mi ichiwo ka misango ni nyiseche manono. Iparo ni wech mane iweyago ne gima tin, ma pod ne ikawoe mana nyithinda, ichiwo ka misango ni nyiseche manono? E kinde duto mane itimo timbe maricho mag chode, ne ok iparoe ngang’ ndalo mane in nyathi, ka in duk, kendo ichadhori gi remo.” To Ruoth Nyasaye ne omedo wacho ni Jerusalem niya, “Inine malit nikech kane isetimo timbe mamonogo duto, to ne igero kuonde milamoe nyiseche manono, kendo mitimoe timbe mag chode. Ne ikawo berni, irucho e buru, mi ichiwo ringri ni ng’ato ang’ata ma dwari, kimedo bedo jachode odiechieng’ kodiechieng’. Bende ne iweyo jo-Misri ma jogombo mokiewo kodi oterre kodi, mi imiya mirima gi timbeni mang’eny mag chodego. “Koro aserieyo bada mondo akumi, kendo amayi gueth mane aguedhigo. Asechiwi e lwet jo-Filistia ma mon kodi, kendo mojok gi timbeni mag dwanyruok. Joma ne isebedo ka idwanyorigo ok oromi, omiyo ne idwanyori gi jo-Asuria, to gin bende ne ok giromi. Ne ichako idhi ir jo-Babulon, ma johala, to gin bende ne ok giromi! “Koro in dhako ma jachode, an Ruoth Nyasaye awacho kama: Mago duto isetimo mana ka dhako ma jachode ma onge wichkuot, kimiyago mirima. Ne igero kuonde ma ilamoe nyiseche manono e wang’yore duto to kendo itimoe timbe chode. To in ok ikaw pesa, ka mon mamoko ma jochode! Ichalo dhako ma weyo chwore to terore gi chwo mamoko nono. Dhako ma jachode ichulo pesa. In to, in ema ne ichiwo gik moko ni osiepeni, kendo ne imiyogi asoya mondo giduto gibi giterre kodi. Omiyo in ipogori gi mon moko ma jochode. Onge joma ne dwari mondo ochodi, omiyo kar yudo pesa kuomgi, to in ema ne ichulogi! Kamano ipogori gi mon mamoko ma jochode adier! “Koro in dhako ma jachode, winji gima an Ruoth Nyasaye awacho. Awacho kama: Ne ilonyori duk, mi ichiwo ringri ka jachode ni osiepeni, kendo ni nyiseche manono makuero. Bende ne inego nyithindi ka misango ni nyiseche manonogo. Mano omiyo abiro choko osiepeni duto, mane ihero kod mane ok ihero, kanyakla. Abiro kelogi duto iri mondo gilwori ka giketi diere, mi olony lepi mondo gine dugi. Anang’adni buch tho ka an gi mirima mager, nikech terruok kod nek mane itimo. Anaketi e teko osiepenigo, mi gimuk kuonde ma itimoe timbe chode, kendo ilamoe nyiseche manono. Ginikaw lepi, kaachiel gi gigi mabeyo mag fedha gi dhahabu, mi giweyi duk sikit. “Ginikelni oganda maduong’, mi chieli gi kite, kendo chadhi matindotindo gi ligangla. Giniwang’ uti, mi gikumi, mana ka mon mang’eny neno. Kamano anatiek timbeni mag chode, mi iwe chiwo gik moko ni osiepeni. Bang’e mirimba noto, kendo nabed gi kue, mi ok nachak akech kodi kendo. Wiyi ne owil gi rit mane aritigo kapod itin, mi iwang’o iya gi gik moko duto mane itimo. Mano emomiyo anakumi moromo gi timbeni duto, nimar ne imedo timbe mag dwanyruok kuom timbe duto makuero ma isetimo! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye ne ochako owacho niya, “Yaye Jerusalem, ji biro goyi ngero kama: ‘Awendo ok we yiere.’ In nyar meru adier adier! Meru ne mon gi chwore kod nyithinde mana kaka isetimo. Bende ichalo gi nyimineni mane mon gi chwogi kod nyithindgi. In, kaachiel gi mier mamoko ma nyimineni, un nyi nyar jo-Hiti to wuoru ne en ja-Amor! “Nyameru maduong’ en Samaria mane ni yo nyandwat kaachiel gi mier matindo mokiewo kode. To nyameru matin en Sodom, mane ni yo milambo kaachiel gi mier matindo mokiewo kode. Niluwo yoregi, mitimo timbe makuero mane gitimo, to mano ne ok oromi ngang’. Omiyo bang’ kinde matin kende, ne ibedo kitimo gik maricho moloyogi e yore duto. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka an Nyasaye mangima, nyameru Sodom, gi mier matindo mokiewo kode ne ok otimo timbe mamono moromore gi mago ma in kaachiel gi mier matindo mokiewo kodi isetimo! Sodom kaachiel gi mier matindogo, ne josunga, nikech ne gin gi chiemo mang’eny, kendo ne gidak maber gi kue. To ne ok gikony jochan kaachiel gi joma ok nyal konyore kendgi. Ne gin josunga ma wigi tek, kendo ne gitimo gik ma amon-go, omiyo ne atiekogi, kaka inenono. “Richo mane Samaria otimo ok gimoro, kipimo gi richoni! Ne itimo timbe modwanyore maricho moloye. Timbenigo miyo nyimineni nenore ka joma onge ketho. Kuom mano, koro wichkuot nie wiyi. Richoni dongo ahinya moloyo mag nyimineni, omiyo nyiminenigo nenore ka joma beyo. Emomiyo ting’ ating’a wichkuotni, nimar isemiyo nyimineni nenore ka joma ler!” Ruoth Nyasaye nochako owacho ni Jerusalem niya, “Abiro miyo Sodom gi Samaria kaachiel gi mier matindo mokiewo kodgi, chak dhi nyime maber. In bende abiro chako amiyo idhi maber. Wiyi biro kuot, kendo wichkuot mabiro makino noduog chuny nyimineni, mi gipar ni gin johawi. Ginichak gidhi maber, kendo in, kaachiel gi mier matindo mokiewo kodi nochak ogeru kendo. Donge ne inyiero Sodom kisungori, e kinde mane timbeni mamono pok oel e lela? Koro ichalo mana kode, kendo joma mon kodi duto mokiewo kodi, kaka jo-Edom kod jo-Filistia, nyieri. Koro nyaka iyud kum ma dhogruokni gi timbeni makuero okelo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Abiro timoni mana kaka oromore gi timbeni, nimar ne ichayo winjruok mane wan go, mi ok irito singruok mane itimo koda. An to abiro rito singruok mane atimo kodi kapod itin, kendo abiro timo kodi singruok machielo, mosiko nyaka chieng’. Inipar gik ma isetimo, mi wiyi kuodi, kineno ka nyameru maduong’ gi matin joduogo. Anami gichal nyigi, kata obedo ni ne ok asingora kodi kamano. Abiro chako atimo kodi singruok, mi ining’e ni kara an e Ruoth Nyasaye. Chieng’ ma anapuodh gik maricho duto ma isetimo, eka inipargi, mi wiyi kuodi, ma kata mana loso ok nilosi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye ne owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, nyis jo-Israel ngeroni, mondo ging’e gima an Ruoth Nyasaye adwaro wachonigi: “Ne nitie ongo moro maduong’ ahinya mane nigi buombe madongodongo. Dende duto ne yier mabeyo opong’o. Chieng’ moro ne ohuyo modhi e piny Lebanon, mi ojako wi yadh sida. Ne oting’e, mi otere e piny joohala, mokete e dala maduong’ mar Babulon, ma duke ng’enyie. Bang’e ne okawo yath mapod tin e piny Israel, mi opidho kuno e lowo momew ma pi ng’enyie. Yadhno noloth mi odoko yadh mzabibu mayoreyore gi piny. Bedene ne otimo otiep kochomo kuma ongo nitie, to tiendene nodonjo matut ei lowo. Bedene kaachiel gi pote ne onya mang’eny. “To bende ne nitie ongo moro maduong’ man gi buombe madongodongo, kendo ma yier opong’o dende. Yadh mzabibuno ne otero tiendene gi bedene kochomo kuma ongo machielono nitie, koparo ni ongono biro miye pi mang’eny moloyo mane nie puodho kama nopidheeno. To chutho, yadh mzabibuno ne osepidh e lowo momew ma pi oromo, omiyo ne onyalo golo pote mathoth, kendo onyag olemo, mi obed yath maber ahinya. “Kuom mano, koro an Ruoth Nyasaye, apenjo kama: Bende yadh mzabibuno biro betie, mi dongi? Donge ongo mokwongo cha biro dhuole gi lop tiende, mi lwar olembene piny kendo tur bedene, mi pote wang’? Pudhe oko yot, ma ok nyal dwaro oganda maduong’ kata ng’ama ratego! En adier ni osepidhe, to bende obiro betie, mi odongi? Donge obiro two ka yamb oro moa yo wuok chieng’ okudhe kama entieno?” Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “Penj ane joma jopiemgi ka bende ging’eyo tiend ngerono, nyisgi ni ruodh Babulon ne obiro Jerusalem, mi omako ruodh Jerusalem, kaachiel gi jodonge, odokgo Babulon. Ne okawo owadgi ruoth moro, mi otimogo winjruok, komiyo kuong’ore. Joma dongodongo to nokawo, mi otero e tuech, mondo ogandano kik chak ting’re, to mondo obed gi adiera ni winjruok mane otimo ok okethore. To ruodh Juda ne ong’anyo, mi ooro joote Misri, mondo oyudne farese kod oganda lweny maduong’. To bende dolo lweny adier? Bende dotony adier, kuom timo gima kamano? Koso bende doketh winjruok, mi weye mak okume?” “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka an e Nyasaye mangima, ruodhni biro tho e piny Babulon, nimar oseketho singruok mane otimo kokuong’ore ni ruodh Babulon, mane okete e tich ruoth. E kinde ma jo-Babulon obiro donjoe Jerusalem, ka gingo pidhe mag lowo kendo kunyo buche e dir ohinga, to Farao ok noorne oganda lweny maduong’ mondo okonye, omiyo ji notho mang’eny. Kaka ruodh Juda ne oketho winjruok mane otimo kokuong’ore, mi otimo gik makamago, omiyo ok notony.” “An Ruoth Nyasaye amedo wacho kama: Kaka an Nyasaye mangima, abiro kumo ruodh Juda kuom ketho winjruok mane otimo kokuong’ore gi nyinga. Abiro chikone obadho, mi amakego. Eka anatere Babulon, mi akume kuno nimar ne oweya. Jolwenje marateke noneg e lweny, to modong’ noke kuonde duto. Eka unung’e ni an Ruoth Nyasaye ema asewuoyo.” Ruoth Nyasaye wacho kama: “An bende abiro jako wi yadh sida marabora, mi akaw chunye mayom, apidhi ewi god Israel maborie moloyo. Bedene nojany, kendo nonyag kodhi, mi odok yadh sida maber ahinya. Koth winy duto noged kuome, mi yud yueyo e tipone. Yien duto mae piny nong’e ni an Ruoth Nyasaye ema atong’o yien maraboche, to amiyo yien matindo dongo maboyo. Bende an ema amiyo yien mang’ich two, kendo amiyo yien motwo chako doko mang’ich. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano, kendo abiro timo gima asewacho.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, kapenja niya, “Bende iwinjoe ngero ma ji osiko ka goyo e piny Israel, niya, ‘Wuone osechamo olemo manumu, to nyithindo ema lekegi tho’? “To an Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka an e Nyasaye mangima, ngerono ok nochak ogo e piny Israel kendo. Ji duto mangima gin maga. Wuoro kata wuowi gin maga giduto machalre. To ng’ato biro tho mana nikech richone owuon. “Nyalo bet ni nitie ng’at makare, ma timo gik mowinjore kendo malong’o, ma ok lam nyiseche manono mag jo-Israel, bende ok gicham misengni ma itimo kuonde moting’ore ma chik okwero. Ok oterre gi chi wadgi, kata ok oriwre gi dhako ka ni e due. Ok othir ng’ato kendo ok omechi, bende odwoko gima osingne. Joma kech ohewo omiyo chiemo, kendo joma wuotho duge orwako gi lewni. Ok ohol pesa mondo oyudie ohala, bende odagi timo timbe mamono, kendo ong’ado bura kare e gimoro amora ma ji yalo. Oluwo chikena, kendo orito buchena. Ng’at ma kamano en ng’at makare, omiyo enobed mangima. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “To nyalo bet ni en gi wuowi ma jamecho kendo janek, bende matimo gik ma wuon mare ne ok otimo. Ochamo misengni mitimo kuonde moting’ore ma chik okwero, kendo oterore gi mond ji. Othiro joma odhier, bende omecho, kendo otamore dwoko gima osingne. Olamo nyiseche manono, kendo otimo timbe modwanyore, bende oholo ji pesa mondo oyudie ohala. Koro ng’at makamano dibed mangima adier? Ooyo, ok onyal bet mangima. Enotho, nikech osetimo timbe modwanyorego duto, kendo rembe nodog e wiye owuon. “Koro nyalo bet ni ng’at makamano bende nigi wuowi, mi wuowino oneno gik moko duto mane wuon otimo, to ok oluwo timbego. Ok olam nyiseche manono mag jo-Israel, kendo ok ocham misengni mitimo kuonde moting’ore ma chik okwero, bende ok oterre gi mond ji. Ok othir ng’ato, kendo ok omechi, bende odwoko gima osingne. Joma kech ohewo to omiyo chiemo, kendo joma wuotho duge orwako gi lewni. Ok odwar timo timbe mamono, kendo ok ohol ji pesa mondo oyudie ohala, to orito chikena, kendo oluoro buchena. Kuom mano, richo mag wuon ok nomi otho, to enobed abeda mangima. Wuon mare nowuondo ji, kendo omecho, bende pile notimo ni ji duto timbe mamono. Omiyo en ema notho nikech richone. “To kamoro unyalo penjo niya, ‘Ere gima omiyo wuowi ok yud kum nikech richo mag wuon mare?’ To an adwoko kama: ‘Wuowi notimo gik makare kendo malong’o. Ne orito chikena, koluwogi maber, omiyo obiro bedo mangima adier. To mana ng’at motimo richo ema notho. Wuowi ok nyal yudo kum nikech richo mag wuon mare, to wuoro bende ok nyal yudo kum nikech richo mag wuode. Ng’at makare noyud pokne kuom timne makare, to ng’at ma timne mono noyud kum kuom timne mamono.’ “Ka ng’at ma timbene mono oweyo richone, mi orito chikena kendo otimo timbe makare kendo malong’o, to ok notho, to nobed mangima. Richone duto nowene, mi nobed mangima nikech notimo timbe makare. Uparo ni berna ka ng’at ma timbene mono tho? Ooyo, dibedna maber mana ka oweyo richone, mi obedo mangima. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “To ka ng’at makare oweyo timne makare, mi odonjo e richo, kotimo timbe mamono kendo modwanyore ma joricho ema timo, to koro dobed mangima adier? Ooyo, onge timne makare kata achiel ma napar. To enotho nikech noweya, mi odonjo e richo. “Un uwacho niya, ‘Gima Ruoth Nyasaye timo ok ni kare.’ To koro winjuru, un jo-Israel. Un ema utimo gik ma ok ni kare, to ok an! Ka ng’at makare oweyo timne makare, mi odonjo e richo, motho, to otho mana nikech timbe mamono mosetimo. To ka ng’at ma timbene mono oweyo timo richo, mi otimo timbe makare kendo malong’o, to oreso ngimane, nimar ne oneno ni timbene mono, mi oweyo, omiyo ok enotho, to enobed abeda mangima. To kata kamano, un jo-Israel pod uwacho niya, ‘Gima Ruoth Nyasaye otimo ok ni kare.’ To ok en kamano. Un ema utimo gik ma ok ni kare, to ok an. “Emomiyo an Ruoth Nyasaye anyisou un jo-Israel ni abiro kumo ng’ato ka ng’ato kuomu mana maromre gi timbene. Kuom mano, weuru timbeu mamono duto mondo kik uwe richo tieku. Adier, weuru richo duto ma usebedo ka utimo mondo ubed gi chuny manyien kod paro malong’o. Ere gima omiyo udwaro tho, un jo-Israel? Ok adwar ni mondo ng’ato otho. Omiyo an Ruoth Nyasaye awacho kama: Weuru timo richo mondo ubed mangima.” In Ezekiel, ywag jotend Israel, kiwacho kama: “Mano kaka meru ne chalo sibuor madhako maratego! Ne odak e kind sibuoche, kendo ne onywolo nyithindo mang’eny. Ne opuonjo nyathine achiel, mi opuonjore mako le, kendo odoko jacham ji. Ogendini nowinjo humbe, eka ne gikunyone bur, mi onyumoree. Bang’e ne giywaye gi nyororo mi gitere Misri. Kane min oneno ni gima ne ogeno osekethore, ne ochako opidho nyathine machielo, mi en bende nolokore sibuor mager. Kane odoko maduong’, ne owuotho gi sibuoche mamoko, mi opuonjore mako le, kendo odoko jacham ji. Ne omuko ut ruodhi, mi oweyo miechgi gundni, kendo pile kane oruto, to kibaji goyo joma odak e pinyno. Eka ogendini moa kuonde duto nochokore mondo oked kode. Ne gikunyone bur, mi onyumoree. Bang’e ne gitueye gi nyororo, mi gitere ni ruodh Babulon. Ne obole e od tuech, mondo kik ochak owinj dwonde kendo e gode mag Israel.” “Meru ne chalo gi mzabibu mopidhi e bath aora, motimo oboke mathoth, kendo manyak maber, nikech ne nitie pi mang’eny. Bede mzabibuno ne otegno, moromo loso ludhe ruodhi. Ne odongo mabor mi otundo e polo, kendo ji duto neno kaka orabora kendo otimo otiep maber. To ne odhuole oko gi lop tiende gi mirima mager, mi opodho piny. Yamb oro moa yo wuokchieng’ notwoyo olembene. Bedene bende ne otur, kendo otwo, mi owang’ e mach. To koro mzabibuno me ochak opidh kendo e piny motwo ma pi ongee. Ne omuoch mach, mi majno owang’o bedene gi olembene. Kamano bedene ok nochak obed motegno, moromo loso ludhe ruodhi.” Mano en wend ywak ma osewer ndalo mang’eny. Chieng’ due apar, due mar abich, e higa mar abiriyo, jodong’ Israel moko nobiro ira mondo openj Ruoth Nyasaye wach. Kane oyudo gibet e nyima, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, nyis jogi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Bende usebiro ni mondo upenja wach adier? Kaka an Nyasaye mangima, ok anayienu mondo upenja gimoro! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Wuod dhano, ng’adnigi bura! Adier, kiparonigi timbe modwanyore mane kweregi otimo. Nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho ni, kane ayiero jo-Israel, ne afwenyoranigi e piny Misri, mi akuong’ora ni an Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. Mano e kinde mane asingorae ni abiro gologi e Misri mondo atergi e piny momew kendo maberie moloyo pinje mamoko duto, mane aseyieronigi. Ne awachonigi ni mondo giwit nyiseche manono mag Misri ma gihero, kendo ni kik gidwanyre kodgi, nikech an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi. “To ne gipiem koda, mi gitamore winja. Ne ok giwito nyiseche modwanyore mag Misri, kata weyo lamogi ne ok giweyo. Kuom mano, ne achano mondo atiekgi gi mirimba mager e piny Misri kuno. To ne ok atimo kamano, nikech mano dine oketho nyinga, nimar ne asewacho ni jo-Israel, ka joma ne odak e igi kod ogendini mokiewo kodgi winjo, ni abiro gologi Misri. “Kamano ne agologi Misri, mi aterogi e thim. Eka ne amiyogi chikena, kendo apuonjogi buchena, ma ka ng’ato orito, to yudo ngima. Ne aketo ndalo mag Sabatona obed ranyisi mar winjruok e kinda kodgi, mondo oparnigi ni an Ruoth Nyasaye ema ayierogi mondo gibed maga. To ne gipiem apiema koda, kata mana e thim, ka giketho buchena, kendo gidagi chikena, ma ka ng’ato orito, to yudo ngima. Bende ne giketho ndalo mag Sabatona chuth. Mano ema omiyo ne achano mondo atiekgi gi mirimba mager e thim kuno. “To ne ok atimo kamano, nikech mano dine oketho nyinga, nimar ogendini mamoko ne oseneno ka agolo jo-Israel e piny Misri. To ne akuong’ora e thim ni ok natergi e piny momew kendo maberie moloyo pinje mamoko duto mane asingora ni namigi. Ne akuong’ora kamano nikech ne gidagi rito chikena, kendo ne giketho buchena. Ndalo mag Sabato bende ne ok girito, nikech ne gihero mana lamo nyisechegi manono. “To kata kamano, ne akechogi, mi ok atiekogi chuth e thim kuno. Bende ne akwero nyithindgi kuno niya, ‘Kik urit chike mane kwereu oketo, kendo kik uluw puonjgi, kata kik udwanyru kuom lamo nyisechegi manono. An Ruoth Nyasaye e Nyasachu, omiyo rituru buchena kod chikena. Nyaka une ni ndalo mag Sabatona orit maler, mondo obed ranyisi mar singruok manie kinda kodu, mondo oparnu ni an Ruoth Nyasaye e Nyasachu.’ “To kata obedo ni ne akwerogi kamano, to gin bende ne gipiem koda. Ne giketho chikena, kendo ne ok girito buchena, ma ka ng’ato orito, to yudo ngima. Ne giketho ndalo mag Sabatona, omiyo ne achano mondo atiekgi duto gi mirimba mager e thim kuno. To ne ok atimo kamano, nikech mano dine oketho nyinga kuom ogendini mane oneno ka agolo jo-Israel e piny Misri. To ne achako akuong’ora e thim ni anakegi e kind ogendini mopogore opogore e piny ngima. Ne akuong’ora kamano nikech ne gisedagi chikena kendo ne giketho buchena, mi ne ok girito ndalo mag Sabatona, bende ne gilamo nyiseche manono mag kweregi. Bang’e ne amiyogi buche maricho kod chike ma ok kel ngima. Ne amiyo gibedo mogak kuom gik mane gichiwo ni nyiseche manono, kendo kuom chiwo misango gi yawuotgi makayo. Ne atimo kamano mondo abwoggigo, mi ging’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Kuom mano, wuod dhano, koro nyis jo-Israel ni awacho kama: Yo machielo mane kwereu oweyago, ka yanya e ma: Kane akelogi e piny mane asingora ni namigi, to kamoro amora mane ginenoe got mabor kata yath motimo otiep ne gitimoe misengni. Misengni miwang’o kod mago miolo piny mane gitimo, ne omiya mirima. (Ne apenjogi ni, ‘Kuonde moting’ore ma udhiyegi, to gin gik manade?’ Mano emomiyo pod iluongogi ni kuonde moting’ore kamano nyaka chil kawuono.) Koro nyis jo-Israael ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Ere gima omiyo udhogoru gi nyiseche manono mana kaka kwereu notimo? Kata kawuono ka uchiwo mich kendo ka uwang’o yawuotu ka misango, to pod udhogoru mana gi nyiseche manono. To eka un jo-Israel pod uparo mana ni anyalo yie mondo upenja wach! To kaka an Ruoth Nyasaye mangima, ok ayienu mondo upenja gimoro kata matin! Uparo ni ubiro bedo machal gi ogendini modak e pinje mamoko, malamo yien gi lwendni, to akwerou ni mano ok timre. “An Ruoth Nyasaye mangima akuong’ora ni abiro tiyo matek gi tekona duto kod mirimba mager. Adier, ka agolou e pinje mane akeyoue, mi achokou kanyakla, to abiro nyisou tekona maduong’ kod mirimba mager! Anateru e Thim Ogendini, mi ayalu kuno mana e wang’u kuneno! Kaka ne akumo kwereu e Thim Sinai, e kaka koro abiro kumou kuno. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro tiyou matek, mi ami ubed joma orito singruokna. Bende anagol kuomu joma jopiem, kendo maketho chikena. Anagolgi e pinje ma koro gidakie, to ok anayienigi giduogi e piny Israel. Eka unung’e ni kara an e Ruoth Nyasaye. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Ara, un jo-Israel, koro dhiuru adhiya nyime gi tiyo ni nyisecheu manonogo! To aramo ni e giko to ubiro luora, mi ok unumi nyinga maler kethre kuom chiwo mich ni nysecheu manono.” Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Un jo-Israel duto, unudog e pinyu, mi ulama ewi god Israel marabora ma en goda maler. Anabed mamor kodu, kendo anadwar mondo ukelna misengni mau kod chiwo mabeyo mosewalna. Ka asegolou e pinje mane okeue, mi achokou kanyakla, to anayie misengni mang’ue ng’ar ma uwang’o. Ka ulama kamano, to ogendini nong’e ni an Nyasaye maler, kendo ka aduogou e piny Israel mane asingora ni anami kwereu, to unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Bang’e unupar timbeu maricho mane udhogorugo, mi unucharu kendu nikech richo mane utimogo. Un jo-Israel, ka unune ni ok asekumou moromo gi timbeu maricho kendo mamono, to atimonu mana kelo ni nyinga duong’, to unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, rang yo milambo, kendo wuo marach kuom piny man milambo, ka ikoro masira kuom bungu man kuno. Nyis bungu man yo milambono ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro moko mach, kendo abiro wang’o yiendi duto motwo, koda ka mago mang’ich! Onge gima noneg majno, to nolandre chakre yo milambo nyaka nyandwat, korewo wenge ji duto. Ng’ato ka ng’ato nong’e ni an Ruoth Nyasaye ema amoko majno, kendo ni onge ng’ama nyalo nege.” To an Ezekiel, ne adwoko Ruoth nyasaye niya, “Yaye Ruoth Nyasaye, ji duto wacho ni, ‘Jali obembowa gi ngeche mathoth!’ ” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo yo Jerusalem, mondo ikwed kuonde ma ji lemoe. Siem piny Israel kinyiso jopinyno ni Ruoth Nyasaye owacho kama: Amon kodu, omiyo abiro wuodho liganglana mondo anegugo duto, mi joma kare gi joma timbegi mono notho machalre. Adier, liganglana biro nego ji duto, chakre nyandwat nyaka milambo mondo atiek jou makare kod ma timbegi mono machalre. Kamano ji duto nong’e ni asewuodho ligangla e olalo, kendo ok nachak adwoke. “In wuod dhano, chur ka gima chunyi dwaro chot. Adier, chur malit kama ji duto nyalo nenie. To ka gipenji gima omiyo ichur, to nyisgi ni ichur nikech gima biro timore. Bende nyisgi ni e kindeno, kihondko nomakgi, kendo bedegi nowengni, mi chir ma gin go lal nono, kendo chongegi tetni. Kindeno osechopo, kendo gigo biro timore. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Wach Ruoth Nyasaye nochako obirona niya, “Wuod dhano, kor wach, kinyiso ji ni Ruoth Nyasaye owacho kama: Ligangla opiagi kendo oywe maler. Opiage mondo oneki, kendo oyweye mondo omil ka polo! Koso uparo ni atugo? Ooyo, usedagi chwat mar kede, omiyo ligangla ema koro iyweyo mondo ochak tich. Ipiage kendo iyweye mondo okete e lwet janek. Yaye, wuod dhano, ywagi kendo chur, nimar liganglano biro nego joga Israel, kaachiel gi jotendgi duto. Kuom mano, tang’ lweti, ka chunyi lit, nimar ma koro ok en tem mitemogigo, nikech ere gima odong’ ma ditim ni joma ochayo kede? An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Koro in wuod dhano, kor wach, kipamo lweti, mondo ligangla omil koni gi koni, ka chadho ji marach. En e ligangla maneko. Adier, en ligangla makelo kihondko kod tho. Omiyo joga tuomore, kendo chunygi nyosore. Abwogo dalagi gi ligangla ma mil ka polo, kendo moikore mondo oneki. In ligangla mabith, chadh koni gi koni! Ee, chadh kamoro amora michomo! An bende abiro pamo lweta, kendo mirimba biro rumo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, gor laini ariyo e lowo, mochung’ kar yore ariyo ma ruodh Babulon gi jolwenje nyalo luwo. Yorego duto nyaka chakre mana e piny Babulon. Eka ichung ranyisi ariyo e akek yorego, mondo ranyisi achiel onyis ruoth yo madhi Raba, dala jo-Amon, to machielo onyise yo madhi Jerusalem e chuny Juda, nimar adier ruodh Babulon ochung’ e tiend ranyisi manie akek yorego, koyiengo asere, kendo openjo nyisechene wach, bende orango chuny chiayo motimgo misango, mondo ong’ego yo monego oluw. Koro oting’o asere mondikie ni Jerusalem, gi lwete ma korachwich. Kamano ong’eyo ni onego odhi Jerusalem mondo ogi sigich lweny, kendo olos lodi mituomogo dhorangeye, bende oging pidhe mag lowo, kendo okuny buche molworo ohinga. Jo-Jerusalem ok nyal yie ni gik mokorgo biro timore adier, nikech winjruok ma gisetimo gi ogendini mamoko. To mano biro miyo richogi iparo, mi makgi! “Kuom mano, an Ruoth Nyasaye awacho kama: Richou oel e lela, kendo ji duto ong’eyo kaka un joketho, nikech richou nonenore e gimoro amora mutimo, kendo mano ema omiyo opargi. Kuom mano, oseng’adnu bura kendo abiro chiwou e lwet wasiku. “In ruodh Israel, ma timbene mono, kendo ma ok ler, in bende ndaloni ochopo ma ibiro kumie mogik. An Ruoth Nyasaye awacho kama: Lony osimboni mar duong’ kod kilembani, nimar gik moko ok bi bedo kaka gin pile. Ji modhier ema biro yudo loch, to joma nigi teko biro podho. Adier, abiro ketho dalano chuth, mi lokre gunda. To mano ok notimre nyaka chop ka ruoth mowinjore gi loch obiro, kendo en ema abiro miye osimbono. “Wuod dhano, kor wach, kinyiso gima Ruoth Nyasaye owacho kuom jo-Amon, ma yanyo jo-Israelgo. Nyisgi ni ligangla osewuodhi mondo oneki. Oseyweye maler mondo oneki komil ka polo. Bende nyisgi ni fweny ma gineno gin miriambo, kendo weche ma gikoro bende ok gin adier. Gin joricho ma timbegi mono, omiyo ndalo ma ibiro kumogie mogik chiegni. Ligangla biro lwar e ng’utgi. “In, ruodh Babulon, dwok liganglani e olalo. Abiro ng’adoni bura e piny mane onywolie, mi akumi ka an gi mirima mager ka mach mang’ang’ni. Bang’e anaketi e lwet jomahundu ma tichgi en mana ketho gik moko. Mach nowang’i mi tieki, kendo rembi nochuer e pinyi iwuon, mi ok nochak opari kendo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mopenja niya, “Wuod dhano, bende iikori mar yalo dala ma jonek opong’oni? Nyis jodalani gik maricho modwanyore ma gisetimo. Bende nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Usechuero remo mathoth e dalau, kendo usedwanyoru kulamo nyiseche manono, omiyo ndalou chiegni! Un joketho kuom nek makamano, bende usedwanyoru gi nyiseche manono mane uluwo, omiyo useng’ado ndalou machiek, mi koro kindeu orumo! Mano ema omiyo aseweyo ogendini mamoko mondo ojaru, ka twenyonu umgi. Pinje machiegni kod mago man maboyo biro jaro timbeu modwanyore mag mahundu. Jotend Israel duto osetiyo gi teko ma gin go, mi ginego ji. Onge kata ng’at achiel e dala mamiyo wuon gi min luor. Uwuondo jopinje mamoko, kendo usando mond liete gi nyithi kiye. Ok uluoro kuonde mowalna, bende ok urit Sabatona. Ji moko kuomu hango ni jowetegi wach mondo onegi. Moko bende chamo misengni motim kuonde moting’ore ma chik okwero, kendo moko dwanyore adwanya e kindu. To moko bende terore gi mond wuonegi, kendo moko chuno mon mondo oriwrego ka ni e due. Giterore gi mond ji koda ka mond yawuotgi gi nyiminegi hie. Jomoko kuomu chuero remo mana ni mondo oyud pesa. To moko bende okawo ohala kuom pesa ma giholo jo-Israel wetegi, kendo gidoko momew e yor wuond. Wiu osewil koda. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro tero lweta, mi akumu kuom mecho musemechogo kod chuero remo ma usechuero. Bende uparo ni pod unubed gi chir kata gi teko moro ma unyalo ting’ogo kata mana lwetu ka akumou kamano? An Ruoth Nyasaye ema asewacho kamano kendo abiro timo kaka awacho! Abiro keyou e kind ogendini modak e pinje mopogore, mi atiek timbeu mamono. Kamano ogendini mamoko nojaru; un to unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye ne ochako owachona niya, “Wuod dhano, akwano jo-Israel mana ka chuoth nyinyo modong’ bang’ lenyo fedha. Kuom mano, koro an Ruoth Nyasaye awachonigi kama: Kaka un gik manono kamano, abiro chokou Jerusalem kanyakla, mana kaka ichoko nyinyo mopogore opogore e karaya milenyogie gi mach mager mibuko matek. Kamano e kaka mirimba mager nolenyu, mana kaka mach lenyo nyinyo mopogore opogore. Chutho, abiro chokou Jerusalem kanyakla, mi alenyu gi mirimba mager ka mach. Ibiro lenyou Jerusalem mana kaka ilenyo fedha e karaya, mi unung’e ni an Ruoth Nyasaye ema akumou gi mirimba mager.” Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, nyis jo-Israel ni pinygi en piny ma otimo richo, omiyo abiro kume gi mirimba mager. Jotendgi chalo gi sibuoche ma ng’ur ka kidho le ma gisemako. Ginego ji, omiyo mond liete doko mang’eny, kendo giyako mwandu kod gik mabeyo. Jodolo bende ketho chikna, kendo ok gimi gik mowalna duong’. Ok gipog gik ma owalna gi gik ma ok owalna, bende ok gipuonj ji pogruok manie kind gik maler kod gik ma ok ler, kendo ok girit Sabatona. Mano emomiyo jo-Israel ok miya duong’. Ruodhi chalo gi otoche ma kidho le ma gimako. Gichuero remo mondo giyud mwandu. Jonabi to umo richogo mana ka joma mwono kor ot gi buru. Gineno fweny mag miriambo, kendo gikoro weche ma ok adier. Giwacho ni wechego gin mag Ruoth Nyasaye, to an Ruoth Nyasaye pok awuoyo kodgi. Ji ajia bende wuondo ji kendo mecho. Gisando joma odhier kod jopinje mamoko modak kuomgi. “Asebet karango mondo ayud ng’at manyalo gero ohinga, kendo ma dichung’ kuonde ma ohinga omukoree, mondo okony piny, kik akethi gi mirimba, to ne ok anyal yudo ng’at makamano. Kuom mano, abiro tiekogi pep, ka an gi mirima mager ka mach, kakumogi maromre gi timbegi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chon ne nitie nyimine moko ariyo. Kane pod gitindo, ka gidak Misri, ne gikethore mi gilokore jochode. Nyako maduong’ ne nyinge Ohola, to matin ne nyinge Oholiba. Ne akendogi giduto, mi ginywolona nyithindo. (Ohola ochung’ kar Samaria, to Oholiba ochung’ kar Jerusalem.) “To kata obedo ni Ohola ne chiega kamano, to ne odhi adhiya nyime gi timbene mag chode, kendo ne osiko kogombo chodene ma jo-Asuria. Chodenego ne jolweny morwako lep lweny maralige. Moko ne jotelo man gi tije madongodongo, kendo moko ne jotend jolweny maidho farese. Giduto ne gin yawuowi mapod tindo, man gi chia. Ohola ne ohero dhogore gi jotend lweny mag Asuriago duto, kendo gombo mane en go ne omiyo odwanyore kolamo nyiseche manono mag jo-Asuria. Ne odhi adhiya nyime gi timbe chode mane osechako timo ka en Misri, kuma ne okethoree modoko jachode. Kuom mano ne ajwang’e e lwet chodene ma jo-Asuria mane ogombo malichgo. Ne gilonye duk, kendo ne gikawo yawuote gi nyige. Bang’e ne ginege gi ligangla. Gima ne otimoreneno nolokore ngero ma mon goyo kuonde duto. “Kata obedo ni Oholiba ne oneno gigo duto, to ne odoko achach, mi otimo timbe maricho, kochodo moloyo kata mana Ohola. Gombo ne nege gi jodong Asuria, kod jotend lweny morwakore gi lep lweny mabeyo, kod jotend joidh farese, ma duto ne yawuowi ma pod tindo man gi chia. Ne aneno ni odwanyore chuth, kendo ni orach mana ka nyamin maduong’. “To en ne omedo nyumore matut e timbe mag dwanyruok. Ne oneno kido, mag jotend Babulon mogor e kor udi, kendo owir gi range makwar, ne otuenigi misibe e nungogi, kendo ne onalnigi kilemba mabeyo e wigi. Kane onenogi kamano, to gombo ne ohewe, mi ooro joote Babulon mondo oluongne joma ne ogorgo. Eka jo-Babulon-go nobiro mondo oterre kode. Ne giriwre kode, mi gidwanye nyaka ne ojok kodgi. Bang’e ne onyisore e lela, mi ji duto ong’eyo ni en jachode. Kuom mano ne ojoga mana kaka nyamin ne ojoga. Ne omedo dhi nyime moloyo gi timbe chode, kotimo mana kaka notimo e piny Misri kapod ne en nyako. Gombo maduong’ ne omake gi joma ohero terruok, ma dendgi chalo gi dend kanyna, kendo ma nyotgi mol ka ohula. “In Oholiba, ne idwaro chako timo timbeni mag dwanyruok mane itimo Misri kane pod in nyako, kane chwo tugo kodi, moketho ringri. To koro Oholiba, an Ruoth Nyasaye awachoni kama: Tinde iol gi chodenigo, to abiro miyo gibedo mamon kodi, kendo gibiro lwori, mi giketi diere. Abiro kelo jo-Babulon kod jo-Kaldea duto, kaachiel gi jo Pekod gi jo-Shoa gi jo-Koa kod jo-Asuria duto. Giduto gin jotend lweny ma yawuowi mapod tindo man gi chia. Gin joma tiyo tije madongodongo kendo gin jotend joidh farese. Gibiro monji gi yo nyandwat ka gin gi oganda lweny maduong’ kod geche lweny gi geche mamoko. Gin gi kuodi gi okumbni kod ogut lweny, kendo gibiro lwori mi giketi diere. Abiro chiwi e lwetgi, kendo gining’adni bura, kaluwore gi chikgi giwegi. Kaka mirima mager omaka kodi, abiro weyo gitimi kaka gin ema gihero ka gikecho kodi. Gining’ad umi kod iti, kendo ginineg nyithindi. Adier, ginimayi yawuoti gi nyigi, mi giwang’gi ka gingima. Bende ginilonyi duk, kendo ginikaw gik milichorigo ma nengogi tek. Kamano anatiek gombo ma in go kod timbe modwanyore ma isebedo kitimo chakre kinde mane idak Misri. Ok nichak irang nyiseche manono, bende ok nichak ipar Misri kendo. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro chiwi e lwet joma imon-go, kendo ma ijokgo, kendo kaka gin bende gimon kodi, gibiro kawo gimoro amora ma ingo, mi gilonyi duk. Inidong’ e lela, mi nong’ere ratiro ni in dhako ma jachode. Mago e gik ma gombo ma in go kod timbe chode osekeloni, nikech ne in dhako ma ogendni terorego, mi idwanyori gi nyisechegi manono. Ne iluwo timbe nyameru, omiyo agwata mar kum mane amiye, ema in bende abiro miyi! “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Ibiro madho agwata nyameru. En agwata maduong’ kendo matut. Ji duto nojari kendo nonyieri, nikech agwatano opong’ du. En agwata ma luoro gi masira opong’o. Mane Samaria nyameru omadho. Enomi ibed momer, kendo chunyi nobed malit. Inimadhe, mi ilung’e pep, kendo inigwar kori gi pedni mage mobarore. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka ne wiyi owil koda, mi ilokona ng’eyi, ibiro yudo sand kuom gombo ma in go kod timbeni mag chode.” Bang’ mano, Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Wuod dhano, donge iikori mag ng’ado ni Ohola gi Oholiba bura? Donjnigi kuom gik modwanyore ma gisetimo. Gisebedo ka giterore kendo giseneko. Giseterore gi nyiseche manono, kendo gisenego nyithindo mane ginywolona. Adier, ne gichiwo yawuota ka misango miwang’o ni nyisechegi manono! To mago kende ok e gik mane gitimo! Hekalu mara bende ne gidwanyo, mi giketho Sabatona. Kane gisenego nyithinda ka misango miwang’o ni nyiseche manono, ne gibiro e Hekalu mara, mi gidwanyo mana chieng’ onogo. Adier, mano e gima ne gitimo e Hekalu mara! “Bende ne gioro joote mondo oluong joma odak e piny moro mabor, mi jogo nobiro. Eka mon ariyogo nolwokore, mi owiro wang’gi kendo olichore gi gik ma nengogi tek. Ne gibet e kitanda molos maber, kendo mesa mopedh malich ne nie nyimgi. Ne gikawo ubani kod mor zeituni ma an ema ne asemiyogi, mi giketo ewi mesano. Bang’e mahu mar oganda joma ok dew gimoro ne owinji. Ne gin joma oa e thim. Ne girwako ronge e bede mon-go, kendo gisidhonigi osimbe mabeyo e wigi. Eka ne awacho e chunya niya, ‘Gikonyore gi dhako ma jachode, ma terruok oolo, kendo gisiko gidhi adhiya ire, kaka ji dhi ir dhako ma jachode.’ Adier, ne gidhi ir Ohola gi Oholiba mane mon modwanyore. Ji makare to nokwed mon-go kuom timbegi mag terruok kod nek, nimar giterore kendo gichuero remo. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Kel oganda mar jomahundu mondo otunggi, kendo oyakgi. Jogo mondo ogogi gi kite kendo omonjgi gi ligangla, ka nego nyithindgi, kendo wang’o utgi. Abiro tieko timbe dwanyruok e pinyni duto mondo obed siem ni mon mamoko kik oterre kaka ne mon ariyogo osetimo. To un nyimine ariyo, abiro kumou kuom timbeu mag dwanyruok kod richou mar lamo nyiseche manono. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ due apar, due mar apar, e higa mar ochiko, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, ndik odiechieng’ ma kawuono e kitabu, nikech enie chieng’ ma ruodh Babulon chakoe goyo ageng’aa ni Jerusalem. Nyis joga ma jopiem ni an Ruoth Nyasaye agoyonigi ngero kama: Keturu agulu e mach, kendo olieuru pi. Ketieuru ring’o mamit kaka bat kod em, kendo pong’euru gi choke mabeyo. To nyaka gibed ring rombe machwe. Eka chwakieuru mach matek, mondo ochieg maber koda ka choke. “Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Mano kaka dala jonek none malit! Ochalo gi agulu ma nyal ochamo, ma ok nyal lwokore. Goluru ring’o duto e iye, achiel ka achiel, ma ok uweyo moro kata achiel. Dalano ne otimo remo, to remono ne ok ochwer e lowo, kama buru ne nyalo umee, to ne ochwer mana e lwanda lilo. An bende aseweyo remono e lela kanyo, kama enie tangalare, mondo owang’ iya, achul kuor. “Koro ma e gima an Ruoth Nyasaye awacho; Mano kaka dala jonek none malit, nikech an awuon ema abiro chwako mach matek! Keturu yien mang’eny e kendo, kendo kudhuru mach obed mamiyo. Teduru ring’o nyaka kate duon, mi choke wang’. Bang’e keturu agulu modong’ nono e mach mondo ochwakre, nyaka chuma molosego bed maliet ha, mi nyal man kuome wanyre, mi lal nono. To mano tich manono. Nimar kata da ichwake machal nade, to nyal mopoto kuome ok nyal rumo. In Jerusalem bende, timbeni mag chode osemiyo ibet modwanyore. Kata obedo ni ne atemo pwodhi kamano, to pod ne isiko asika ka idwanyori. Kuom mano, ok nichak ibed maler kendo, nyaka chop ka akumi gi mirimba duto mager. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano, kendo gima asewacho biro timore mak orem! Ok nakech ng’ato, kendo ok nang’won ni ng’ato, bende ok nalokra. Anakumi mana maromre gi timbeni duto. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, abiro mayi ng’at ma ihero moloyo, apoya. To kik ing’ur, kata kik iywagi, kendo pi wang’i kik chuer. Chunyi to om aoma mos. Kik itim timbe mag ywak, kaka wuotho gi wich nono, kata wuotho gi tielo maonge wuoche. Bende kik ium dhogi, kata kik icham chiemo ma joywak chamo.” Chieng’no gokinyi, ne awuoyo gi ji, to kochopo odhiambo, to chiega notho. Eka kinyne natimo mana kaka nosenyisa. Ji ne openja gima omiyo atimo kamano, mi adwokogi niya, “Ruoth Nyasaye ema nowuoyo koda, mowachona ni mondo anyisu, un jo-Israel, ni owacho kama: Usungoru ni Hekalu otegno. Kunene, to umor kendo uhero donjoe. To koro an Ruoth Nyasaye abiro loke gima kuero, kendo yawuotu gi nyiu modong’ Jerusalem none e lweny. Kuwinjo wachno to unutim mana kaka Ezekiel osetimo. Ok unum dhou, kendo ok unucham chiemo ma joywak chamo. Bende ok unutim timbe ywak ma ji timo pile, kaka wuotho gi wich nono, kata wuotho gi tielo nono. Ok unuywagi, kendo pi wang’u ok nochuer. Dendu nodhi adhiya mosmos nikech richou, kendo unuywagru e chunyu, ng’ato ka ng’ato gi wadgi. “An Ruoth Nyasaye, amedo wacho kama: Ezekiel nobednu ranyisi, kendo unutim gik moko duto ma osetimo. Ka gik makamago duto otimore, eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Wuod dhano, abiro mayogi Hekalu motegno mane gisungorego kendo ma miyogi mor, mane gihero rango kendo donjoe. Bende anamagi yawuotgi kod nyigi. Chieng’ ma atimo kamano, to ng’at moro motony e lweny nobi, kendo nonyisi gima osetimore. Odiechieng’no ema inichak iwuoe, mi iwe bedo momo, kendo inilos gi ng’atno. Kamano inibed ranyisi ni ji, mi gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo piny Amon, kendo ikwede. Nyis jopinyno ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Un jo-Amon, ne ubedo mamor ka uneno ka Hekalu mara odwany, kendo ka piny Israel okethi, kendo ka itero jo-Juda e tuech. Kaka ne ubedo mamor kamano, abiro miyo dhoudi modak e thim man yo wuok chieng’ maku, mi kaw pinyu. Ginigur kembegi e pinyu, mi gidag kuno. Bende ginicham olembeu kendo ginimadh chau. Abiro miyo dala mar Raba bed mana kama ikwayoe ngamia, kendo piny Amon duto abiro miyo bedo kama ikwayoe rombe, mi unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nomedo wachonigi niya, “Kaka ne upamo lwetu kuchikoru gi mor, kendo ujaro piny Israel, omiyo abiro ketou e lwet ogendini mamoko mondo oyaku. Abiro tiekou chuth, mi ok unuchak ubed oganda, bende ok nubed gi pinyu uwegi. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Kaka jo-Moab osewacho ni jo-Juda chalo gi ogendini mamoko duto, omiyo abiro miyo wasigu monjo miech Moab manie tong’ pinygi, koda ka mier mabeyoe moloyo, kaka Beth-jeshimoth, gi Baal-meon kod Kiriathaim. Abiro miyo dhoudi modak e thim man yo wuok chieng’ kaw piny Moab kaachiel gi piny Amon, mondo jo-Moab kik chak bed oganda. Kamano e kaka anakum jo-Moab, mi gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Jo-Edom nochulo kuor malit kuom Juda, kendo kuor mane gichulono osekelo ketho mosiko kuomgi. “Koro awacho ni abiro kumo piny jo-Edom, mi aneg ji duto kod le man kuno. Pinyno nodong’ nono, ka ji tho e lweny, chakre dala mar Teman nyaka dala mar Dedan. Joga Israel nochulna kuor kuom jo-Edom, kendo gitimnigi mana kaka mirimba mager chalo. Kamano jo-Edom nong’e kaka kuor ma achulo lit! An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Jo-Filistia osechulo kuor malit ni wasikgi manyaka nene, mi gitiekogi ka gisin kodgi. Kuom mano, awacho ni abiro monjo jo-Filistia, mi aywegi oko pep. Ji mamoko duto modak but nam Mediterenia kanyo bende abiro nego. Ka asechulonigi kuor kamano, eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ mokwongo mar due, e higa mar apar gachiel, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, joma odak e dala mar Turo goyo mahu gi mor, kawacho kama: ‘Jerusalem ne en dala ma ogendini duto chokoree kuom ohala, to koro osekethe. Dhorangaye oseyaworenwa, omiyo wabiro bedo momew, nikech oseloye, modong’ gunda.’ “To koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Amon kodi, in dala mar Turo! Omiyo abiro kelo ogendini mang’eny mondo omonji, kendo gibiro chalo mana apaka mag nam. Gibiro muko ohinga mari, kod kuondeni mochiel motegno mag siro lweny. Bang’ mano, anaywer lowo duto oko kuomi, mi awe kidong’ mana lwanda lilo. Lwandano nolokre chula, ma jolupo moyoe tondegi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “In iwuon, ogendini noyaki, kendo giniyak joma odak e miechi maoko ma ok nie chula. Eka un jo-Turo unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro kelo Nebukadnezar ruodh Babulon ma ruoth maduong’ie moloyo ruodhi duto mondo omonji, in Turo. Enobi kowuok yo nyandwat gi oganda lweny maduong’ kod farese gi geche lweny, kaachiel gi joidh farese. Jogi modak e mier maoko noneg e lweny. Wasikigo nokuny buche mi giging pidhe mag lowo e bath ohingani, kendo ginimonji ka gigeng’ore gi kuodi. Ginituom ohinga mari gi lodi madongodongo, mi gimuk kuondeni mochiel motegno mag siro lweny gi tuor mag nyinyo. Rumbi mar buru ma faresegi odhuolo noimi, kendo koko mar farese maywayo gechegi mag lweny noyieng ohingani, ka gikadho e dhorangayi mokethore. Joidh faresegi nomwomre e yoreni ka ginego jogi, kendo sirni magi motegno nomukre. Wasikigo noyak mwanduni kod gigi mag ohala. Ginimuk ohingani, kendo giniteng’ uti mabeyo. Bende ginikaw kite gi yien koda ka lopi, mi giwit e nam. Kamano anatiek wer duto miwero, kendo thumbe migoyo ok nochak owinji. Analoki mana lwanda lilo ma jolupo moyoe tondegi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “To koro an Ruoth Nyasaye amedo nyiso dala mar Turo kama: Ka oloyi, mi omaki, to mano kaka kihondko nogo joma odak e dhonam, ka giwinjo ka jogi minego ywak. Ruodhi duto mag pinje manie dhonam nowe kombegi mag dongo kendo nolony lepgi mag loch kod mago mogor malich, mi gibed e lowo ka gikirni. Ka gineno masira mosemaki, to kihondko nomakgi marach, mi ginisik ka gikirni akira. Bang’e giniwer wend ywak mawacho niya: Dala marahuma osekethi, kendo yiedhi mage olal nono. Chon jodalano ne nigi loch e nam, kendo ji duto modak e dhonam noluorogi. To koro Turo osepodho, omiyo pinje manie dhonam kirni, kendo joma odak kuondego kihondko nego, kuom gima osetimorene.” Ruoth Nyasaye wacho kama: “In Turo, abiro loki gunda, mana ka mier mokethore maonge ng’ama odakie, kendo abiro imi gi pi nam matut. Abiro teri e piny joma otho, mondo ibed gi joma notho chon. Anami idag e piny manie bwo lowono, kibudho e bur matut e kind gik machon mokethore, mi ok nichak iduog e piny joma ngima. Anami ibed gima bwogo ji, kendo mano ema nobed gikoni. Ji notem manyi, to ok giniyudi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, ywag Turo gi wend ywak. En dala manie dhonam, kendo oloko ohala gi ji modak kamoro amora e dhonam. Nyise ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: In Turo, ne isungori kiparo ni iber gilala. Tong’ ni ochueyo nyaka ei nam. Joma ne ogeri ne olosi ka yie ma jaber. Ne giloso bepeni gi yien mabeyo moa got Senir, bende ne gikawo yadh sida moa Lebanon, ema gilosonigo murungot. Ngeyni magi to ne giloso gi yiend ober moa Bashan, kendo tati ne giloso gi yiend saipras, mogol e chulni mag Kitim. Eka ne gibawi gi lak liech. Tangani ne olos gi law maber mar Misri, mogorie kido mabeyo, kendo ne ginenore kata mana gi kuma bor. Tandarua miumigo nolos gi nanga maralik maber, mogol e chula mar Saipras. Jo-Sodom gi jo-Arvad ne odoko jogi makiewo ngayi. Ne in gi jotich molony ma kwang’i, yaye Turo! Jopecho maloso kuonde mokethore e yie, ne jo-Biblos motiegore maber e tijgi. Bende jokwang’ mag yiedhi duto manie nam, ne ging’iewo gik moko mana e dukeni. “Jo-Persia gi jo-Lidia gi jo-Libya ne odoko jolweny magi. Ne ging’awo kuodigi kod ogutegi mag lweny kuomi. Gin ema ne gimiyo nyingi obedo gi huma. Jolweny ma jo-Arvad norito ohingani, kendo joma ne oa Gamad norito kuondeni mochiel motegno mag siro lweny. Ne ging’awo kuodigi e ohingani. Gin e joma ne olosi, mi ibedo jaber. “Ne iloko ohala e piny Tarshish, kikawo fedha gi kit nyinyo moko mopogore opogore kaka chudo kuom gik mogundho mane itimogo ohala. Bende ne iloko ohala e piny Yunani gi Tubal kod Meshek, kendo ne ikawo wasumbini kod gik molos gi mula kuom gik ohala mane in go. Jo-Beth-togarma ne miyi farese matiyo, gi mago miidho, kod kenje kar gigi. Jo-Rodo noloko kod ohala, kendo ji moa e pinje mang’eny manie dhonam nomiyi lak liech kod bepe mabeyo maratenge kaka chudo kuom gigi. Jo-Aram bende ne ng’iewo gigi mag ohala kaachiel gi gik mamoko mang’eny mane iloso. Ne gimiyi kite ma nengogi tek miluongo ni emerald gi koral kod rubi, gi law maralik gi nanga mayom mogorie kido mabeyo, kuom gigi. Jo-Juda gi jo-Israel to ne ng’iewo gik mane in go, ka chuli ngano gi mor kich gi mor zeituni kod gik mamilimili. Jo-Damaski bende ne ng’iewo gigi mag ohala kaachiel gi gik mang’eny mane iloso, ka gichuli divai mogol Helbon kod yie rombe mogol Sahar. Ne giwilo gigi gi nyinyo mothedhi kod gik mamilimili. Jo-Dedan ne miyi barangede mibolo kiidho farese kuom gigi. Jo-Arabu kod ruodhi mag Kedar bende ne ng’iewo gigi mag ohala ka gichuli nyirombe gi rombe kod diek. Jolok ohala mag Sheba kod Rama to ne jong’iewo gik mane in go, ka gimiyi gik mamilimili mabeyoe moloyo, kod kite mopogore opogore ma nengogi tek kod dhahabu. Joma ne odak e mier ma Haran gi Keneh gi Eden gi Ashur kod Kilmad, kaachiel gi joohala mag Sheba, duto ne joloko ohala kodi. Ne gikeloni lewni ma nengogi tek kod mago maralik mogorie kido mabeyo, kaachiel gi mikeka mag dier ot, mokiew gi range malombo wang’, kod tonde mokadi motegno. Mwanduni duto ne iting’o e yiedhi madongodongoe moloyo. Ne ichalo gi yie manie nam, moting’ore mapek. Kane jokwang’ magi oteri e chuny nam, yamb yo wuok chieng’ nogoyi, moketi kuma bor gi dhowath. Mwanduni duto mag ohala gi jokwang’ magi, gi jopecho gi joohala magi, kod jolweny duto mane in go nolal pep e nam, kane yie obarore. Uwi mane jokwang’ matho goyo nowinjore gie dhonam. Yiedhi mamoko koro odong’ nono, nikech jokwang’ duto osewuok, mochung’ e dhowath. Giduto giywagi malit, ka gibuko wigi buru, kendo ging’ielore e lowo. Giselielo wigi ka giywagi, kendo girwako piende gugru. Giywak matek, ka chunygi lit ahinya. Gisechuogoni wend ywak kama: Ere dala moro machielo, machalo gi Turo, ma koro oling’ thi e dier nam? Kane ioro gigi mag ohala loka nam, to ne ikonyo ogendini duto. Ruodhi ne odoko momew mana gi gigi mogundho. To koro, ibarori e nam, mi isiko e nam matut. Mwanduni kod joma ne tiyoni, duto oselal nono e nam kaachiel kodi.” Ng’ato ka ng’ato modak e dhonam, kihondko goyo kuom gima osetimoreni. Kata mana ruodhi maggi bende obwok, mi remb ringregi oo. Ilal! Adier, iselal chuth, kendo joohala mae piny duto kihondko goyo, ka giparo ni gin bende masira makamano biro makogi. Ruoth Nyasaye nowuoyo koda mowachona niya, “Wuod dhano, nyis ruodh Turo ni an Ruoth Nyasaye awachone kama: Isungori ni ibet e kom duong’ ni in nyasaye. To kata obedo ni iwuondori ni in nyasaye kamano, to ng’e ni in mana dhano! Koso iparo ni iriek moloyo Daniel, ma onge gima dotami ng’eyo? En adier ni riekoni osemiyo ibedo momew gi mwandu mag dhahabu kod fedha, nimar ne iloko ohala gi rieko, mi iyudo ohala mathoth To koro mano kaka mwanduni osemiyo idhialori!” “Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Kaka iparo ni iriek ka nyasaye kamano, abiro kelo wasigu moa e oganda magerie moloyo mondo omonji. Gibiro ketho mwanduni duto ma iseyudo kuom riekoni, kendo misungo. Gibiro negi gi nek marach e chuny nam. To chieng’ ma gibiro mondo ginegino, bende pod niwach ni in nyasaye? Ooyo, ka gibiro iri, to nibed mana dhano matho, ma ok nyasaye! Initho ka guok e lwet jopinje mamoko makia Nyasaye. An Ruoth Nyasaye ema agolo chik kamano.” Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chuog wend ywak ni ruodh Turo. Nyise ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: E kinde moko ne in ng’at makare ahinya. Mano kaka ne iriek kendo ijaber! Ne idak Eden, puoth Nyasaye, kendo ne ilichori gi gik molos gi dhahabu, kod kite mopogore opogore ma nengogi tek, kaka sardius gi topaz gi diamond gi berul gi oniks gi jasper gi safir gi emerald kod karbunkel. Ne olosnigi mana chieng’ mane ochueyie. Ne aketo malaika malich ma iluongo ni kerubi kuno mondo oriti, mi ne aketi e goda maler, kiwuotho e kind kite mang’ang’ni ka mach. Timbeni ne long’o chakre chieng’ mane ochueyie nyaka chieng’ mane ichakoe timo timbe mamono. Ne iketo chunyi kuom tich ohala, mi mano nomiyo idonjo e timbe mahundu kod richo. Kuom mano ne oriembi oko e goda maler, kendo kerubi mane riti ne ogoli oko kuom kite mang’ang’nigo. Sunga ne omaki nikech ne ijaber, kendo huma mane in go nomiyo itimo timbe mofuwo. Asechwadi piny e lowo, mondo ibed siem ni ruodhi mamoko. Kane iloko ohala to ne itimo timbe mang’eny mamono, mi kuondeni mag lemo nodwanyore. Emomiyo ne amoko mach kuomi, mi iwang’ pep. Ne aloki buru mondo ji duto oneni. Ilal! Adier, iselal chuth, kendo ogendini duto mane ong’eyi luoro omako, kaparo ni gin bende masira mosemakino biro makogi.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo dala mar Sidon, kendo kwede, kinyise ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Amon kodi, in Sidon! Ji biro miya duong’ nikech gima atimoni, kendo ging’e ni an e Ruoth Nyasaye, ka anyiso kaka aler kuom joma odak kuomi. Abiro oroni tuoche, kendo anami remo mol e wang’yoreni. Wasigu nomonji koni gi koni, mi gineg jogi. Eka ining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “Onge oganda moro modak machiegni mane ojaro Israel, ma nochak olokre ka kudho kata ka pedo ma hinyogi. Kamano jo-Israel nong’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Abiro dwoko jo-Israel ka agolo kuom ogendini mane akeyogie, mi ogendini duto nong’e ni an Ng’ama Ler. Jo-Israel nodag e pinygi giwegi, mane amiyo Jakobo jatichna. Ginidag kuno gi kue, kendo giniger udi, mi gipidh mzabibu. Anakum ogendini mokiewo kodgi duto, mane ojarogi, mi Israel nobed gi kue. Eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi.” Chieng’ due apar gachiel due mar apar, e higa mar apar, Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo piny Misri, mondo ikwed Farao ruodh Misri, kaachiel gi pinyno duto. Nyise ni an Ruoth Nyasaye awachone kama: Iwacho ni aora Nael en mari, kendo ni ne ichueri kendi. To abiro keto olowu e dhogi, mi ami rech manie aochi mok kuomi. Anaboli e thim kaachiel gi rechgo duto, mi ringri norodhre piny kuno. Ok noyiki to wachiwi ni winy kod ondiegi mondo ochami. Eka jo-Misri duto nong’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nochako owachona niya, “Jo-Israel nogeno kuomu ni dukonygi, un jo-Misri, to unyap mana ka odundu. Ne gimakou mi utur, mi umiyo onding’gi owil. Emomiyo an Ruoth Nyasaye anyisi in Farao ni abiro kelo ji mondo omonji, kendo gibiro nego jogi, kaachiel gi jambi duto. Piny Misri biro dong’ nono kokethore, eka ining’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Kaka ne iwacho ni aora Nael en mari, kendo ni in ema ne ichueye, omiyo an jasiki, kendo amon gi Naelni nogo. Bende abiro miyo piny Misri duto doko piny mokethore kendo modong’ nono, chakre dala mar Migdol yo nyandwat, nyaka dala mar Saiyene yo milambo, kendo nyaka tong’ Ethiopia. Onge dhano kata le ma nokadh e iye, kendo kuom higni piero ang’wen onge ng’ama nodag kuno. Anami Misri bed piny mokethore moloyo pinje mamoko duto e piny. Anake jo-Misri e pinje, mi gidag e kind ogendini mamoko.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Bang’ higni piero ang’wen anadwok jo-Misri ka agolo e pinje mane akeyogie, mi anami gidag e piny Misri ma milambo, kuma ne giaye. Ginibed oganda mayomyomie moloyo ogendini mamoko duto, mi ok ginichak gilo oganda moro kendo. Anami gibed oganda marachrach ma ok nyal bedo gi loch kuom oganda machielo. Kamano jo-Israel ok nochak oket genogi kuomgi. Masira momako Misrino nonyis jo-Israel kaka ne giketho ka giketo genogi kuom jo-Misri. Bang’e jo-Israel nong’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ mokwongo mar due mar achiel, e higa mar piero ariyo gabiriyo, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, Nebukadnezar ruodh Babulon nomonjo Turo. Ne omiyo jolweny mage otiyo matek, mi wigi oluny kendo gokgi obuth. To ruoth Nebukadnezar, kata mana oganda jolwenje, ne ok oyudo gimoro kuom chandruokgino duto. Kuom mano, koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro chiwo piny Misri e lwet ruoth Nebukadnezar, mi oyak pinyno, kendo okaw mwandugi duto, mondo ochulgo lwenje. Abiro miye piny Misri kaka chudo kuom tichne, nikech jolwenje ne tiyona. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “E ndalogo anami jo-Israel bed oganda matek, mi in Ezekiel nami iwuo kama ji duto nyalo winjie mondo ging’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, kor wach ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: “Ywaguru, nikech chieng’ masira chiegni! Adier, chieng’ Ruoth Nyasaye chiegni! Enobed odiechieng’ ma piny dudoe, kendo ma ogendini yudoe chandruok. Lweny nobedie Misri, kendo jo-Ethiopia noparre malit. Ka gineno kaka oneg ji mang’eny Misri, kendo oyak pinyno, mi okethore kendo odong’ gunda. “Jolweny mane ogol Ethiopia gi Lidia gi Libya gi Arabia gi Kub koda ka joga awuon bende notho e lwenyno.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jolweny ma konyo Misri noneg e lweny, chakre Migdol yo nyandwat nyak Saiyene yo milambo. Oganda lweny ma jo-Misri sungorego otieki. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Pinyno nobed mokethore moloyo pinje mamoko duto, kendo mier mage nodong’ gundni moloyo mier mamoko duto e piny. Ka awang’o Misri gi mach, mi anego jolweny makonye duto, eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Ka ndalono ochopo, kendo Misri osekethi, to anaor joote gi yiedhi mondo odhi obwog jo-Ethiopia ma odak gi kue, mi ginibed gi kihondko malich. Adier, ndalono biro!” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro oro Nebukadnezar ruodh Babulon mondo otiek mwandu Misri. Enobi gi jolwenje mager mondo oketh pinyno. Ginimonje, mi ringre joma onegi nopong’e. Anaduon aora Nael, mi aket Misri e lwet joma richo, kendo jopinje mamoko noketh pinyno duto. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro tieko nyiseche manono man Memfis, mi onge ng’ato ma nochak obed ruodh Misri kendo. Bende anago ji duto modak kuno gi kihondko. Yo milambo mar piny Misri abiro loko thim, to dala Zoan man yo nyandwat abiro wang’o gi mach. Anakum dala maduong’ mar Misri miluongo ni Thebes, kendo anaol mirimba kuom dala mar Pelisium, ma dala mochiel motegno moloyo e Misri. Mwandu mag Thebes bende nakethi, kendo nawang’ Misri gi mach, mi Pelisium chandre malit. Ohinga mar Thebes ibiro muko, mi pi pong’ dala. Yawuowi manie mier mag Hieropolis kod Bubastis notho e lwenjno, to ji mamoko duto nomaki mi ter e tuech. Ka atieko teko ma jo-Misri sungorego, to mudho noim Tapanhes. Adier, rumbi noim piny Misri, mi ji duto manie mieche nomaki mi ter e tuech. Ka akumo jo-Misri kamano, to gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ due abiriyo, due mar achiel e higa mar apar gachiel, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, aseturo bad Farao, ruodh Misri, to onge ng’ama osetueyo badeno, kata mosechome mondo ochangi, obed motegno ma dochak omakgo ligangla kendo. Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: An jasik ruodh Misri, omiyo abiro turo bade mangima gi bade mosetur, mi ligangla noa e lwete mi lwar piny. Bende abiro keyo jo-Misri e pinje, mi gidag e kind ogendini mamoko. Bang’e anami bad ruodh Babulon bed motegno, mi aket liganglana e lwete. Bad ruodh Misri to abiro turo, mi nochur ka otho e nyim ruodh Babulon. Adier, anami ruodh Misri bed mayomyom. Ruodh Babulon to nami teko. Ka amiyo ruodh Babulon liganglana, mi omonjogo piny Misri, to ji duto nong’e ni an e Ruoth Nyasaye. Anake jo-Misri e pinje, mi gidag e kind ogendini mamoko. Eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Chieng’ mokwongo mar due mar adek, e higa mar apar gachiel, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, nyis Farao ruodh Misri gi ogandane duto kama: Koro mano kaka iduong’! En ang’o ma dipimigo? Ichalo gi yadh sida man Lebanon, man gi bede mabeyo motimo tipo. Adier, en yath marabora motundo e polo. Aore manie bwo lowo ne miyo yadhno dongo, nikech ne otero pi kama odongoe, kendo ne gikeyo pi ni yien duto manie bungu. Yadhno ne odongo marabora moyombo yien duto, kendo bedene ne boyo mokar madongodongo, nikech ne oyudo pi morome. Kit winy duto ne ogero utgi e bedene, kendo le mag thim ne nywolo nyithindgi e tiende. Ogendini mag piny bende ne yueyo e tipone. Mano kaka yadhno ne jaber! Ne en rabora malich, kendo bedene ne okar, nikech tiendene ne ochopo e pige mamol e bwo lowo. Onge yadh sida moro e puoth Nyasaye, mane inyalo pimo kode. Adier, onge yath moro mane nigi bede machal gi mage. Chutho onge yath moro e puoth Nyasaye mane jaber ka en. An Ruoth Nyasaye ema amiyo obedo majaber gi bede mojany kamano. Yien duto mane nie Eden puoth Nyasaye ne nyiego omako kode. “Koro an Ruoth Nyasaye awacho kama: Yadhno ne odongo, mi ochopo e polo. To kane odongo marabora kamano, nodoko jasunga. Kuom mano asedagi yadhno, omiyo abiro kete e lwet ruodh piny moro, mabiro timone mana maromre gi richone. Jopinje mamoko mager biro tong’e oko, mi wite kucha. Bedene motur biro lwar e gode duto kod holni manie piny. Bende ogendini duto ma osebedo kodak e tipone biro dar. Kit winy duto biro piyo kuome piny, kuma opodhoeno. Le bende biro nyono bedene. Kuom mano onge yath moro kata bed ni oyudo pi mang’eny manade, ma nochak odong mabor mi wiye tund e polo kamano. Giduto nyaka githo mana kaka dhano tho, mi gidhi e Piny Joma Otho.” Ruoth Nyasaye wacho kama: Chieng’ ma yadhno dhiyo e Piny Joma Otho, anami pi manie bwo lowo ime, kendo ywage. Anageng’ aore mondo kik mol, kendo anakel mudho e got Lebanon mana nikech en, mi ami yien duto mae bungu two. Ka awite mwalo e Piny Joma Otho, to koko mopodhogo nobwog ogendini duto. Yien duto mag Eden gi yiend Lebanon mabeyo mayudo pi mang’eny nobed mamor e piny mamwalono. Gisedhi kode e Piny Joma Otho, mondo gibed gi joma ne oyudo osenegi e lweny. Ji duto mane odak e bwo tipone to oseke e kind ogendini. “Yadhno en ruodh Misri, kaachiel gi ogandane duto. Kuom yien duto mag Eden, onge moro marabora kendo ma mako wang’ moloye. To koro obiro dhi mwalo e Piny Joma Otho mana ka yiend Eden mamoko, mi obed gi joma kia Nyasaye, kod joma ne oneg e lweny. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Chieng’ mokwongo mar due mar apar gariyo e higa mar apar gariyo, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, ywag Farao ruodh Misri kinyise kama: Itimori sibuor e kind ogendini, to chutho in mana nyang’ pi ma mwomo aora. Iduwo pi gi tiendi, kendo iketho aore! Ka ogendini mang’eny ochokore, to namaki gi tonda, mi anyisgi giywayi oko gi tolno. Anaboli piny e pap, mi ami winy kod ondiegi duto mag piny nur kuomi, ka chami. Anadhur ringri motop e gode kod holni, kendo anami rembi mol, mi pong’ piny, koda ka gode gi holni. Chieng’ ma atieki, to abiro miyo polo imore mi sulue ok norieny. Anaum wang’chieng’ gi boche polo, mi due bende ok norieny. Kamano anagol ler duto mag polo, mi ami pinyi tim mudho. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Ka atero jogi momak e lweny, e pinje mane pok ing’eyo, to kibaji biro goyo ogendini mathoth. Gima biro timoreni nobwog ogendini mang’eny, kendo ka amilo ligangla e nyim ruodhigi, to remb ringregi noo. Chieng’ ma ipodhoe, to giduto ginibed ka gitetni, ka giparo ni gin bende gibiro tho.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ligangla mar ruodh Babulon biro lwar kuomi, kendo abiro miyo jolweny moa kuom oganda magerie moloyo neg oganda maduong’ mar jolwenji. Gibiro ketho gik moko duto ma isungorigo, mi gineg jogi duto. Abiro nego dhou duto kamoro amora ma gimodhoe. Bang’e pi ok nochak oduwre, nikech dhano gi jamni ma diduwe nobed maonge! Anami aoreu kue, mi gibed maliw, kendo mol nyamonge. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Ka aketho piny Misri, mi olokore thim, kendo anego ji duto modak kuno, to gining’e ni an e Ruoth Nyasaye. Wendni en wend ywak ma mond pinje mamoko noywaggo Misri kod joge duto. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Chieng’ due apar gabich, due mokwongo, e higa mar apar gariyo, Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, ywag jo-Misri, ma oganda maduong’. Witgi e Piny Joma Otho mondo gibed kuno gi ogendini mamoko marateke, kipenjogi niya, ‘Uparo ni ubeyo moloyo ji mamoko koso? Dhiuru urieru gi joma kia Nyasaye mane osetho!’ “Jo-Misri biro tho kaachiel gi joma inego e lweny, nikech ligangla oikore nego jo-Misri duto. Thuondi madongo kaachiel gi joma ne konyogi kedo, biro rwako jo-Misri gi mor e Piny Joma Otho, ka giwacho niya, ‘Joma kia Nyasaye mane onegi e lweny osebiro mwalo ka! Eki giriere ka!’ “Jotend Asuria oriere piny kucha, ka liete jolweny mag pinyno olworogi. Giduto ne oneggi e lweny, kendo lietegi nie bath Piny Joma Otho kuma bor. Jolweny mag pinyno duto notho e lweny, kendo lietegi olworo liete jotendgi. To chon ne gimiyo joma ngima kibaji. “Ruodh Elam bende ni kuno, ka liete joge mag lweny olwore. Ne oneggi duto e lweny, mi owitgi e Piny Joma Otho mak otergi nyangu. Kane gingima to ne gibwogo ji, to koro giriere e liel ka wigi okuot. Ruodh Elam oriere piny e kind joma onegi. Liete mag joge mag lweny olwore mokete diere. Giduto ne gin joma ok ter nyangu mane onegi e lweny. Kane gingima to ne gibuogo ji, to koro giriere e liel ka wigi okuot, kaachiel gi ji mamoko mane onegi e lweny. “Ruodhi mag Meshek gi Tubal bende ni kuno, ka liete jogi mag lweny olworogi. Giduto ne githo e lweny mak otergi nyangu. Kane gingima, to ne gibwogo ji. Ne ok oyikgi kaluwore gi chik mane oyikgo thuondi e ndalo machon. Thuondigo ne dhi e Piny Joma Otho ka omanore gi gilwenjgi. Ligangla ne gitenogo wigi, to kuodigi ne giumorego. Kane thuondigo ngima to ne gibwogo ji. “To un jo-Misri, unurieru piny ka utur e kind ogendini ma ok ter nyangu, mane onegi e lweny. “Jo-Edom gi ruodhigi kod jotendgi bende ni kuno. Chon ne gin jolweny marateke, to koro giriere e Piny Joma Otho, kaachiel gi joma ok ter nyangu, mane onegi e lweny. “Jotelo duto mag ogendini modak yo nyandwat ni kuro, kaachiel gi jo-Sidon. Chon ne gin joma rateke ma bwogo ji, tinde to gisedonjo e Piny Joma Otho gi wichkuot ka ok otergi nyangu mi giriere kuno gi joma onegi e lweny. Gin bende gin gi wichkuot mana ka ji mamoko madhi e Piny joma Otho.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ka Farao ruodh Misri oneno jogo duto, to chunye noduogi mi obed modhil kuom thone, kod tho jolwenje duto mane onegi e lweny. Kane pod ongima, to ne amiyo obwogo ji, to koro en kaachiel gi joge mag lweny gibiro riere piny kaachiel gi joma ok ter nyangu mane onegi e lweny. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, penj jou kama: Ka akelo lweny e piny moro, donge jopinyno diyier ng’atgi achiel mondo obed jarito? Ka ng’ato oneno wasigu ka biro, mi ogoyo koko mondo ji otang’, to ng’at mowinjo kokono ok odewo, mi wasigu obiro monege, to en owuon ema nochaye kuom thone. Adier, onegore kende owuon nikech ne owinjo siem, to ok odewo. Ka dine oyie owinj siem, to dotony. “To ka jarito oneno wasigu ka biro, to ok ogoyo koko mondo ji otang’, mi wasigu obiro, monego ng’ato, to ng’atno notho kapod en jaricho, to anakwan jaritono ka e ng’at ma onego ng’atno. “Koro in, wuod dhano, aketi jarito mar oganda Israel duto. Tiji biro bedo siemogi gi siem moro amora ma amiyi. Ka awachoni ni ng’at marach biro tho, mi ok isieme mondo owe yorene maricho, to enotho kapod en jaricho, kendo in ema nakwani ka ng’ama onege. To ka isiemo ng’at marach, to ok oweyo timbene maricho, to enotho kapod en jaricho, to in isereso ngimani.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, jo-Israel ywagore ni kethogi kod richogi turogi, kendo ni dendgi dhi adhiya. Gipenjore kaka digiyud ngima. To nyisgi ni an Ruoth Nyasaye akuong’ora ni ok berna ka ng’at ma timbene richo tho, to abedo mamor mana ka oweyo timbene maricho, mobedo mangima. Un jo-Israel, weuru timbeu maricho! Adier, wegiuru! Ere gima omiyo udwaro ni mondo utho! “Wuod dhano, koro nyis jo-Israel ni ka ng’at makare odonjo e richo, to gik mabeyo mosetimo ok nokonye. To bende ka ng’at ma timbene richo oweyo timo richo, to ok noyud kum. Ng’at makare to ka odonjo e richo to timbene mabeyo mosebedo kotimo ok nomi obed mangima. Ka awacho ni ng’at makare ni nobed mangima, to odonjo e richo, kogeno kuom gik mabeyo mosetimo, to ok napar kata mana gimoro achiel kuom gik mabeyo mosetimo, to enotho athoya nikech richone. To bende ka asiemo ng’at marach ni obiro tho, mi oweyo timbene maricho, kodwoko gik mane oholo, kendo ochulo gik mane osekwalo, mi oluwo chike makelo ngima, kotimo gik makare kendo mabeyo, to enobed mangima. Anawene richo duto ma osetimo, kendo enobed mangima nikech otimo gik makare kendo mabeyo. “Jou wacho ni gima an Ruoth Nyasaye atimo ok ni kare! To chutho, gin ema timbegi ok ni kare. Ka ng’at makare oweyo tim makare, mi odonjo e richo, to enotho nikech richone. To bende ka ng’at marach oweyo timbene maricho, mi otimo gik makare kendo mabeyo, to nobed mangima. To un jo-Israel, pod uwacho ni gima atimo ok ni kare! Koro abiro ng’ado ni ng’ato ka ng’ato kuomu bura moromo gi timbene.” Chieng’ due abich, due mar apar, kane wasetieko higni apar gariyo e tuech, ng’at moro mane otony mowuok Jerusalem ne obiro mowachona ni dalano osekaw. To odhiambo mane kinyne obiroe, ne oyudo asewinjo ka teko mar Ruoth Nyasaye ni kuoma. Omiyo kinyne gokinyi, kane ng’atno obiro, to Ruoth Nyasaye noduogona teko mar wuoyo. Bang’e Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano ji modak e miech Israel modong’ gundni wacho kama, ‘Ibrahim ne en ng’at achiel kende, to ne omiye pinyni duto. Wan to wan ji mang’eny, omiyo pinyni koro en marwa!’ “To nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awachonigi kama: Uchamo ring’o man gi remo, kendo ulamo nyiseche manono, bende uchuero remo. Koro ere gima omiyo uparo ni pinyno en maru? Ligangla mau ema ugeno kuomgi. Timbeu mono, kendo ng’ato ka ng’ato terore gi chi wadgi. To eka pod uparo ni pinyno en maru! “Nyisgi bende ni an Ruoth Nyasaye akuong’ora ni kaka an Nyasaye mangima, ji modak e mier modong’ gundni ibiro nego, kendo joma odak oko e risaf, ondiegi nocham, to joma opondo e gode kod buche, tuoche nonegi. Anaketh pinyno mi lokre thim, kendo tekregi ma gisungorego norum. Gode mag Israel nobed moyugno, maonge ng’ama nyalo wuothoe. Ka akumo ji kuom richogi, kendo aloko pinyno thim, eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, jou wuoyo kuomi ka gichokore e tok ohinga kendo ka gin e dhoutegi. Ng’ato ka ng’ato wacho ni wadgi niya, ‘Wadhiyo mondo wawinj wach moa kuom Nyasaye kawuono.’ Kuom mano joga chokore mondo owinj gima iwacho, to kata obedo ni iwachonigi gima onego gitim, to ok gitim. Miriambo ema gihero kendo pesa ema giketoe chunygi. Gikwani mana ka jawer ma weronigi wende mamit, kata magoyonigi thum. Wecheni duto giwinjo, to onge ma gimako kata achiel. To ka wechenigo duto otimore, kaka en adier ni gibiro timore, mak orem, to eka gining’e ni kara janabi osebet ka ni e kindgi!” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda mowachona niya, “Wuod dhano, kwed jotend Israel, ma akwano ka jokwadh joga. Kornigi wach, kinyisogi ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Unune malit, un jokwath mag Israel! Uritoru mana un uwegi, to rombe to ok udew. Umadho chak, kendo urwako lewni molos gi yie rombe, bende rombe mabeyoe moloyo ema unego uchamo, to rombe ok uriti. Adier, ok urit rombe moyomno, kendo ok uthiedh mago matuo, bende ok uchom mago motur, bende ok uchok mago moke, kata manyo molal ok umany, to usandogi asanda. Koro kaka rombe onge gi jokwath, giseke mi ondiegi osenegogi kendo ochamogi. Kamano romba bayo abaya ewi gode, kendo gike kuonde duto e pinyu, to onge ng’ama manyogi kata ma temo mondo ochokgi. “Kuom mano, un jokwath, winjuru gima an Ruoth Nyasaye awachonu. Ondiegi osemonjo romba, monego, kendo ochamo, nikech gionge jakwath. Jokwadha ok tem mondo omany rombe to giritore mana gin giwegi. Rombe to ok gidew. Omiyo un jokwath, an Ruoth Nyasaye awacho ni kaka an Nyasaye mangima, amon kodu. Abiro golo rombena oko kuomu, mi ok nachak awe kendo ubed jokwadhgi kendo, kuritoru mana kendu uwegi! Bende abiro resogi e lwetu, mi ok nawe uchamgi. “An Ruoth Nyasaye awachonu ni abiro manyo rombena an awuon mi aritgi, mana kaka jakwath rito rombene mane olal moke, to ochako onwang’o. Abiro duogogi kagologi kuonde duto mane gikee, chieng’ masira mane piny otimo mudho. Abiro gologi oko kuom ogendini mamoko, mi achokgi kaachiel, kendo aduoggi e pinygi giwegi. Anakwagi e gode Israel kendo e bath aore, kod kuonde duto ma ji odakie. Anawe gikwa gi kue e lege mae gode gi holni, kendo e lege duto mabeyo manie piny Israel. An awuon ema nabed jokwadh romba, kendo anayudnigi kama giyueyoe. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Anamany rombe molal, mi achok mago moke, bende anachom mago motur, kendo anathiedh mago matuo, mi arit mago mangima kendo machue, nimar an e jakwath marito rombe e yo makare. “Koro un jamba, an Ruoth Nyasaye awachonu ni abiro ng’ado bura moro ka moro kuomu, mi apog mabeyo kuom maricho, kendo anapog imbe kuom nyuogi. Uchamo lum mabeyo moloyo, to eka pod unyono lum ma ok ucham piny. Bende umodho pi maliw, to uduwo mago ma ok umodhi! Kuom mano, umiyo rombena mamoko chamo mana lum ma usenyono piny, kendo modho mana pi ma useduwo. “Emomiyo an Ruoth Nyasaye, anyisou ni abiro ng’ado bura e kindu un rombe machwe kod mago modhero. Ugoyo joweteu matuo gi mba, kendo utuomogi gi pat wiu, mi umiyo gipogore gia e kueth, kendo gike. To abiro reso rombena mi ok nawe uchak usandgi. Anang’ad bura ni romba duto, mi apog mabeyo kuom maricho. Anamigi jakwath achiel, ma en jatichna Daudi, kendo enoritgi maber. An Ruoth Nyasaye anabed Nyasachgi, to jatichna Daudi nobed jatendgi. An ema awacho kamano. Anatim kodgi singruok makelonigi kue, bende anatiek ondiegi duto e piny, mondo romba obed gi kue, ka kwayo e thim, kendo nindo aninda e bungu. “Anaguedhgi kendo anawe gidag e alwora mar goda maler, kakelonigi koth e kinde mowinjore. Yiendgi nonyag olembe, kendo puothegi nochieg cham, bende ng’ato ka ng’ato nodag gi kue e lope owuon. Ka achodo nyororo mane otuego joga, mi aresogi e teko mar joma ne olokogi wasumbni, to eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye. Ogendini mamoko ok nochak oyakgi, bende ondiegi ok noneggi mi chamgi, to ginidag gi kue, maonge ng’ama bwogogi. Anami puothegi chieg cham mang’eny, mi atiek kech e pinygi. Bende ogendini mamoko ok nochak ojargi kendo. Ng’ato ka ng’ato nong’e ni arito jo-Israel kendo ni gin joga. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Un joga, un e kueth jamba makwayo, kendo an e Nyasachu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo yo Edom, mondo ikwedi. Nyis jopinyno ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: An jasiku un gode mag Seir. Abiro rieyo lweta kuomu, mi akethu ulokru thim. Abiro miyo miechu dong’ gundni, mi udok kama owe nono. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Ne umako sadha mosiko gi jo-Israel, mi umiyo oneggi e kinde mane masira omakogie, kikumogi mogik kuom richogi. Kuom mano, koro kaka an Ruoth Nyasaye mangima, akuong’ora ni tho ema ochomou, kendo ok unyal tony ngang’! Un joketho kuom chuero remo, kendo remono dong’ e wiu uwegi. Anami piny gode mag Seir lokre thim, kendo naneg ng’ato ang’ata mawuotho kuno. Anaum gode gi ringre joma otho, nikech joma oneg e lweny nopodh e gode gi holni kod hohni. Anami pinyu kethre chuth, kendo onge ng’ama nochak odag e miechu. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. “Ne uwacho ni ogendini ariyo ma Juda gi Israel, kaachiel gi pinjegi gin mau, kendo ni ubiro kawogi, kata obedo ni an Ruoth Nyasaye e Nyasachgi. Kuom mano, kaka an Ruoth Nyasaye an Nyasaye mangima, abiro kumou kuom mon mane umon-go gi joga, kendo kuom mirima kod nyiego nikech gik mane utimonigi. Bang’e unung’e ni an Ruoth Nyasaye ne awinjo ka uchaya, kuwacho niya, ‘Gode mag Israel oselokore thim, kendo osemiwagi.’ Bende asewinjo ka uwuoyo kuoma gi sunga, ka uyanya. “Emomiyo, an Ruoth Nyasaye awacho kama: Abiro miyo pinyu kethre, mi piny ngima nogonu siboi kuom masira momakouno, mana kaka ne ugoyo siboi kane masira omako jo-Israel, ma gin mwanduna awuon. Kuom mano gode mag Seir nowe kokethore. Adier, piny Edom duto nodong’ mana gunda. Bang’e ji duto nong’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, wuo gi gode mag Israel, mondo inyisgi giwinj wach ma an Ruoth Nyasaye awachonigi. Wasik Israel ne ogoyonigi siboi, kawacho ni gode machon tinde gin maggi. Omiyo koro kor wach, kihulo ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Kane ogendini mokiewo gi Israel okawo gode mag Israel, moyako, ji duto ne onyiero Israel. Kuom mano, un gode mag Israel, winjuru gima an Ruoth Nyasaye awacho ni gode madongo gi matindo kendo ni aore kod holni, kaachiel gi kuonde mane owe kokethore kod mier mane odong’ gundni, mane ogendini mokiewo gi jo-Israel oyako kendo onyiero. “Ruoth Nyasaye ohero jo-Israel ahinya, omiyo asewuoyo ka an gi mirima mager kuom ogendini mokiewo kodgi, to moloyo asewuoyo kuom jo-Edom. Ne gimako piny ka gin gi siboi kod sunga marach e chunygi, mi gikawo legene. “Kuom mano, kor wach ni piny Israel, kinyiso gode madongo gi matindo kod aore gi holni ni an Ruoth Nyasaye aherogi, omiyo asewuoyo gi mirima mager, nikech ogendini mamoko duto oseyanyogi marach. “Emomiyo an Ruoth Nyasaye akuong’ora ni ogendini mokiewo gi Israel noyud wichkuot. To un joga Israel, yien nochak odongnu e gode mag Israel, mi nyagnu olembe, nikech ubiro dok e pinyu mak odeko. An kodu, omiyo abiro konyou, mi puotheu pur, kendo ketie kodhi. Un dhood Israel duto, abiro miyo unya mang’eny, kendo uchak udog e miechu, mi uger kuonde duto mane owe kokethore. Anami ji kaachiel gi jamni medre, kendo unubed mang’eny kaka ne un chon, mi ubed gi nyithindo mathoth. Unudag kuno kaka ne udak chon, mi ami udhi nyime maber moloyo. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Un joga Israel, anadwoku mondo uchak uwuoth e pinyu. Enobed pinyu uwegi, kendo nochieg maber, mi kech ok nochak oneg nyithindu. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Ang’eyo ni ji luongo godego ni jocham ji, kendo giwacho ni godego mayo jo-Israel nyithindgi. To chakre kawuono, ok ginichak gibed jocham ji ma mayou nyithindu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ok anayie mondo ogendini onyier godego, kata mondo ji ojargi. Bende ok ginichak gima jo-Israel nyithindgi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ruoth Nyasaye nochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, e ndalo mane jo-Israel odak e pinygi, ne gidwanye gi yoregi kod timbegi makuero. Ne akwano timbegigo ka gima ochido, mana ka boke. Ne akumogi gi mirimba mager, nikech remo mane gichuero e pinygi, kod nyiseche manono mane gidwanyorego. Bende ne ang’adonigi bura kuom yoregi gi timbegi makuero, mi akeyogi e pinje mamoko, mi gidak e kind ogendini mopogore opogore. To kamoro amora mane gidhiye, ne gikeloe wichkuot ni nyinga maler, nikech ji ne wacho niya, ‘Jogi gin jo-Ruoth Nyasaye, to ne oriembgi e piny mane omiyogi.’ Mano ne omiyo aparo nyinga maler, nikech jo-Israel nokelone wichkuot, kamoro amora mane gidhiye. “Koro nyis jo-Israel ni an Ruoth Nyasaye awachonigi kama: Gima abiro timo ok abi timo nikech un, jo-Israel, to abiro timo mana nikech nyinga maler, ma usekelone wichkuot kamoro amora ma usedhiye e kind ogendini duto. Ka anyiso ogendini kaka nyinga maduong’ mane ukelone wichkuot, en nying maler, to eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Gima abiro timonu ema nonyis ogendini ni an Ng’ama Ler. Anagolu e kind ogendini modak e pinje mopogore opogore, mi adwoku e pinyu uwegi. Anakir kuomu pi maliw, mi apuodhu kuom nyisecheu mamono, kod gimoro amora mane odwanyou. Anamiu chuny manyien kod paro manyien. Bende anagol kuomu chuny matek ka lwanda, mi amiu chuny malong’o. Anaket Rohona awuon kuomu, mondo uluw chikena, kendo urit buchena duto ma asemiyou. Bang’e unudag e piny mane amiyo kwereu, mi unubed joga, kendo anabed Nyasachu. Anaresu kuom gik moko duto ma miyo ubedo mogak, bende anamiu cham mogundho, mi ok unuchak ubed gi kech kendo. Adier, anami olembu nyag mang’eny, kendo chambu chieg mathoth, mondo kik uchak ubed gi kech ma dikuod wiu e kind ogendini. Unupar timbe mamono mane utimo, mi unucharu kendu nikech richou kod timbeu makuero. To un jo-Israel, adwaro ni mondo ung’e ni ok natim gigo duto nikech un, to adwaro ni mondo une wichkuot kuom gik ma utimo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “An Ruoth Nyasaye awacho niya, ‘Ka apwodhou kuom richou duto, to anami uchak udag e miechu, mi uger kuonde mane omukore. Ng’ato ang’ata mane okadho machiegni gi puotheu noneno kaka giyugno marach. To abiro miyo uchak upurgi kendo, mi ji duto nowach niya, “Piny ma yande thimni tinde chalo gi puoth Eden, kendo mier mane omukore mi oyaki kendo owe gundni, tinde ochiel motegno, kendo ji odakie.” Bang’e ogendini mokiewo kodu ma osetony e lweny nong’e ni an Ruoth Nyasaye ema asewacho ni abiro timo kamano, kendo abiro time mak orem!’ “An Ruoth Nyasaye amedo wacho niya, ‘Abiro timo gik moko madongo kata moloyo mago. Abiroo yie jo-Israel okwaya mondo akonygi, mi ami ginya mathoth mana ka kueth rombe. Mier ma tinde omukoregi ji nopong’ mana kaka rombe mitimogo misengni chieng’ sawo ne pong’o Jerusalem. Kamano gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.’ ” Ne awinjo ka teko Ruoth Nyasaye ni kuoma, mi Roho mare noting’a motera e holo kama choke opong’o. Ne omiyo awuotho e holo duto e kind chokego, mi aneno ka ging’eny ahinya, kendo gitwo kururu. Eka nopenja niya, “Wuod dhano, bende chokego dichak lokre ji mangima kendo?” An to ne adwoke niya, “Ruoth Nyasaye, in kendi ema inyalo ng’eyo wachno.” Ne owachona niyaa, “Kor ni chokegi wach, kinyisogi ni, ‘Un choke motwo, winjuru wach Ruoth Nyasaye! An Ruoth Nyasaye awachonu kama: Abiro miyo muya lor kuomu, mi uchak ubed ji mangima. Abiro keto leche kuomu, mi amiu ring’o kod pien. Eka anami muya donj kuomu, mi uchak ubed ji mangima. Bang’ mano, unung’e ni an e Ruoth Nyasaye.’ ” Kuom mano, ne achako koro wach kaka nosewachona. To kane oyudo awuoyo, ne apo ka awinjo ka choke rwadore, ka chogo ka chogo chako tudore gi wadgi. Kane arango chokego, naneno ka leche gi ring’o kod pien oumogi. Muya to ne giongego. Eka Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, kor wach ni yamo, kinyise ni Ruoth Nyasaye ochike mondo oa e tunge ang’wen mag piny, kokudho kuom joma othogi, mondo gichak gibed mangima.” Kuom mano, ne akoro wach mana kaka ne osewachona, eka muya nodonjo kuom joma othogo, mi gidoko ji mangima, kendo gichung’ gi tiendegi. Ne gin ji mang’eny, moromo bedo oganda lweny mang’ongo. Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, jo-Israel chalo mana gi chokego. Giwacho ni gitwo kururu, kendo ni gionge gima gigeno. Kuom mano, kor ni joga Israel wach, kinyisogi, ni an Ruoth Nyasaye, awacho kama: ‘Abiro elo lieteu, mi agolu oko, kendo adwoku e pinyu. Ka aelo lieteu, kendo agolou oko kamano, to unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Anaket Roho mara kuomu, mi ubed mangima, kendo anami udag e pinyu uwegi. Eka unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. Asesingora ni anatim kamano, kendo abiro time mak orem. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.’ ” Ruoth Nyasaye ne ochako owuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, kaw luth moro, indikie ni, ‘Jo-Juda’, eka ichak ikaw luth machielo, indikoe ni, ‘Jo-Israel ma nyikwa Josef, kata nyikwa Efraim.’ Koro riw ludhe ariyogo e lueti, mondo onenre ka luth achiel. To ka jou openji mondo inyisgi tiend gima itimono, to dwokgi ni an Ruoth Nyasaye awacho ni abiro kawo luth mochung’ kar jo-Israel, mi ariw gi luth mochung’ kar jo-Juda. Kamano anariwgi gibed luth achiel ma amako e lweta. “Ka isemako ludhego e lueti, mi ji duto onenogi, to nyisgi ni an Ruoth Nyasaye awacho ni abiro choko jo-Israel, kagolo kuom ogendini mane okegie, mi adwokgi e pinygi giwegi. Anariwgi mondo gibed oganda achiel e piny gode mag Israel. Ginibed gi ruoth achiel maritogi, bende ok ginichak gipogre ogendini ariyo, kata pinje ariyo. Ok ginichak gidwanyre gi nyiseche manono kendo makuero, bende ok ginindhogre gi richo. Anaresgi, kagologi e yore duto mag richo koda ka mago ma gindhogago. Anapwodhgi, mi gibed joga, kendo anabed Nyasachgi. Jatichna Daudi ema nobed ruodhgi. Kamano giduto giniriwre e bwo ruoth achiel, mi gimak chikena. Ginidag e piny mane amiyo Jakobo jatichna. En e piny mane kweregi odakie. Ginidag kuno kaachiel gi nyithingdi kod nyikwagi nyaka chieng’, kendo jatichna Daudi nobed ruodhgi mochwere. Abiro timo kodgi singruok mochwere makelonigi kue. Anami gimedre, mi aket Hekaluna e pinygi, kendo nobed kuno nyaka chieng’. Anadag kodgi kanyo, mi abed Nyasachgi, kendo gibed joga. Ka aketo Hekaluna kanyo mondo obed e kindgi nyaka chieng’, eka ogendini nong’e ni an, Ruoth Nyasaye, ema aseyiero jo-Israel obed joga awuon.” Ruoth Nyasaye nowuoyo koda mowachona niya, “Wuod dhano, chung’ kichomo Gog, modak e piny Magog. En ruoth maduong’ mar ogendini mag Meshek kod Tubal. Kwede, kinyise ni an Ruoth Nyasaye awachone kama: In Gog, an jasiki. Abiro mbedo dhogi gi mbedo, mi awichi, kendo aywayi oko kaachiel gi jogi duto mag lweny. Ogandani mar lweny, kod farese gi joidh farese morwakore gi lep lweny, ng’eny ahinya. Jalweny ka jalweny omanore gi kuode kod liganglane. Jo-Persia gi jo-Ethiopia kod jo-Libya ni kodi. Giduto bende giting’o kuodi, kendo gisidho konde mag lweny. Jolweny duto moa e piny Gomer, kendo e piny Beth-togarma man yo nyandwat kuma bor, ni kodi, kaachiel gi ji mang’eny moa kuom ogendini mamoko. In Gog, anyisi mondo iikri, kaachiel gi jogi mag lweny. Bang’ higni mathoth, kinde nochopi ma ananyisie mondo imonj piny moro ma ji osebet kodakie gi kue maonge lweny, chakre ndalo mane oduoggie, kigologi kuom ogendini mang’eny. Inimonj gode mag Israel mane oselokore thim, kendo mane owe kokethore chon, to koro ji duto odakie gi kue. In gi jogi mag lweny, kod ogendini mang’eny man kodi, numonj pinyno mana ka yamb ahiti, kendo unuume mana ka rumbi.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho ni Gog niya, “Ka kindeno ochopo, to inibed gi paro marach. Iniwach e chunyi niya, ‘We adhi amonj piny kama ji odakie mos gi kueno. En gi mier ma ok ochiel gi ohinga, kendo maonge gi dhorangeye molor matek.’ Eka in idhi iyak kendo ipe gik mantie, kendo inimonj kuonde mane okethore chon, to tinde ji odakie. Gin joma ne osechoki kigolo kuom ogendini mamoko, ma koro nigi jamni kod mwandu mamoko. Pinygi nie dier pinje madongo. Jo-Sheba gi jo-Dedan kod johala mag miech Tarshish biro penji kama: ‘Isechoko jogi mag lweny, idhigo koso?’ “Kuom mano, wuod dhano, dhiyo inyis Gog ni an Ruoth Nyasaye awachone kama: ‘E kinde ma joga Israel odakie gi kueno, to iniwuogi ia thuru yo nyandwat kuma bor. Inibi ka in gi oganda lweny maduong’ maratego moa kuom ogendini mathoth. Giduto ginibi ka giidho farese. Ununur kuom joga Israel, mana ka rumbi maumo piny. Ka kindeno ochopo, anaori mondo imonj pinya, to gima natimni nonyis ogendini ni an Ng’ama Ler, mi ging’eya, yaye Gog! In e ng’at mane awuoyo kuome chon kane aoro jotichna ma jonabi mag Israel mondo owach pile ni e ndalo mabiro anakel ng’ato mondo omonj Israel.’ An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho bende niya, “Chieng’ ma Gog nomonjie Israel, mirima mager nomaka. Awacho ka akecho ahinya ni chieng’no piny Israel noyiengni malich. Rech duto manie nam, gi winy manie kor polo, kod le mae thim gi gik mamol piny, kaachiel gi dhano duto mae piny notetni e nyima. Gode nomukre, kendo hohni bende noruombre piny, kendo ohingni duto nopodhi. “Anabwog Gog gi masiche mopogore opogore. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Joge noked kendgi ng’ato gi ng’ato. Anakume gi tuoche kod nek. Bende anahon koth mang’ongo gi pe madongo gi mach kod kite maliel kuome, kendo kuom joge mag lweny kod ogendini mathoth man kode. Mano e yo ma ananyisgo ogendini duto ni aduong’ kendo aler. Eka gining’e ni an e Ruoth Nyasaye.” Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, kwed Gog, ruoth maduong’ mar ogendini mag Meshek kod Tubal, kinyise ni an Ruoth Nyasaye awacho kama: Gog, an jasiki. Abiro wichi, mi agoli yo nyandwat kuma bor nyaka chop ibi e gode mag Israel. Eka anago atung’i e badi ma koracham, kod aserni e badi korachwich, mi lwar piny. In Gog, kod ogandani mar lweny kaachiel gi ogendini makonyi, ubiro tho e gode mag Israel, kendo anami kit winy duto gi ondiegi cham ringreu. Adier, unutho mana oko e pap. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro moko mach e piny Magog kod dhonembe duto ma ji odakie gi kue, mi ng’ato nong’e ni an e Ruoth Nyasaye. Anami joga Israel ng’e nyinga maler, kendo ok nawe nyinga chak kethre. Eka ogendini nong’e ni an Ruoth Nyasaye an Ng’ama Ler mar Israel.” Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Chieng’ ma awuoyo kuomeno biro biro mak orem. An ema asewacho kamano. Bang’e joma odak e miech Israel nodhi mondo ochok gi-lweny mojwang’, mondo obed yien ma gichwako. Kuodi gi okumbni, kod aserni gi atunge, kaachiel gi arunge kod tonge ma gichoko nobed yien moromogi chwako kuom higni abiriyo. Ok ginidhi e thim mondo gimoti, kata dhi e bungu mondo gitong’ yien, nikech ginibed ka gichwako gi-lweny mojwang’go. Ginipe kendo giniyak jogo mane opeyogi kendo oyakogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho kendo niya, “Chieng’ ma gigo duto otimore to anami Gog kar yik e Israel, e holo miluongo ni, Holo Jowuoth, man yo wuokchieng ma yo Nam Kado. Gog kod jolwenje duto noyik kanyo, kendo holono noluong ni Holo mar Oganda Jolwenj Gog. Jo-Israel notiek dueche abiriyo ka yiko ringre joma otho duto, mondo gichak gipuodh pinygi kendo. Ng’ato ka ng’ato modak e pinyno noyikgi, kendo mano nomi giyud duong’, chieng’ ma alocho. An Ruoth Nyasaye awacho kamano. “Ka dueche abiriyogo oserumo, to noyier ji ma nosiki ka wuotho e piny mondo oyik ringre joma otho ma giyudo ka pod oriere ewi lowo. Kamano mondo gipuodh piny obed maler. Ka giwuotho e piny koni gi koni to kinde duto ma giyudoe chok dhano to giniket ranyisi e bathe mondo ka jokunyo obiro, to mondo oyike e Holo Oganda Jolwenj Gog. Kamano piny nochak opwodhi.” (Nitie dala moro machiegni gi kanyo mochak nyinge oganda jolwenjno.) Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Wuod dhano, nyis winy duto kod ondiegi duto man kuonde duto ni awachonigi kama: Biuru mondo ucham misango ma adwaro timonu. Obiro bet sawo maduong’ ahinya ewi gode mag Israel, kuma ubiro chamoe ring’o kendo madhoe remo. Adier, ubiro chamo ringre jolweny, kendo ubiro madho remb ruodhi mag piny. Giduto ginibednu ka imbe gi nyirombe gi diek gi ruedhi machwe mag Bashan mitimogo misango. Ka anego jogo ka misango kamano, to un winy kod ondiegi, unucham boche, mi uyieng’ kendo umadh remo mi umer. E mesana to unuchamie farese gi joidhgi kod thuondi gi jolweny mamoko duto nyaka uyieng’. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Abiro miyo ogendini neno duong’na maler, kendo ka asekumo ji duto matek, to gibiro ng’eyo kaka ang’ado bura kare. Chakre kanyo jo-Israel nong’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, kendo ogendini mamoko nong’e ni ne oter jo-Israel e tuech nikech richo mane gitimo ka giweya. Ne ajwang’ogi e lwet wasikgi, kendo aweyo githo giduto e lweny. Ne atimonigi maromre gi dwanyruokgi kod timbegi mamono, mi alokonigi ng’eya.” Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “Koro abiro kecho jo-Israel ma nyikwa Jakobo, mi ami gichak gidhi nyime maber, kendo ok nayie nyinga maler kethre. Ka gichako gidak gi kue e pinygi giwegi, ka onge ng’ama bwogogi, to ok ginipar wichkuot mane giyudo kuom ndhok mane gindhogago. Anaduoggi, kagologi e pinje duto mag wasikgi mondo anyis ogendini mang’enygo ni an Nyasaye Maler Eka joga nong’e ni an e Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, nikech ne aterogi e tuech, to koro achokogi kaduogogi e pinygi giwegi ma ok aweyo kata achiel chien. Anapong’ jo-Israel gi Roho mara, mi ok nachak awegi kendo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Due apar mar higa manyien, ma en higa mar apar gang’wen bang’ kawo Jerusalem, kane wasetieko higni piero ariyo gabich e tuech, ne awinjo ka teko mar Ruoth Nyasaye obiro kuoma, mi oting’a. Ne aneno e fweny ka Nyasaye otera e piny Israel, moketa ewi got mabor. Kuno ne anenoe udi mochokore kanyachiel e nyima, machalo dala. Ruoth Nyasaye ne otera machiegni gi udigo, mi apo kaneno ng’at moro marieny ka mula. Ne ochung’ e dhorangach, koting’o tol mipimogo gik moko, kod rapim mar bao e lwete. Ng’atno nowachona niya, “Wuod dhano, rang maber, kendo chik iti malong’o, mondo iwinj weche duto ma abiro wachoni, nimar mano ema omiyo osekeli ka. Bang’e idhi inyis jo-Israel gimoro amora ma iseneno ka.” Gima ne aneno ne en Hekalu, kendo ne nitie ohinga molwore. Ng’at mane aseneno cha nogolo rapim mar bao ma borne mita adek, mi opimogo ohinga. Borne noromo mita adek to lach mar kore bende mita adek. Eka ng’atno nodhi e rangach ma yo wuokchieng’. Ne oidho raidhi manie dhorangach, mi opimo dhorangach, moyudo ni lachne modhi iye romo mita adek. E tok dhorangajno ne nitie yo ma ji kadhoe man gi udi mag rito adek e bathe koni gi konu. To ot ka ot ne borne kod lachne mita adek maromre, kendo lach mar kor ot mane ni e kindgi ne mita ariyo gi nus. Kisekadho ut ritogo, to nitie yo madhi e ot maduong’ momanyore gi Hekalu. Bor mar yorno ne mita adek. Ng’atno nopimo odno, moyudo ni lachne modhi iye oromo mita ang’wen. Ne omakore gi dhorangach kendo en ema ne ochiegnie moloyo gi Hekalu. Lach mar kor ot mogik tung’ mar odno ne romo mita achiel. Udi mag rito mane ni e bath yo koni gi koni ne romre duto, kendo korgi bende ne romre duto koni gi koni. Bang’e ng’atno nopimo lach mar dhorangach. Ne oromo mita auchiel gi nus, to kane thike oyaw, to lach kama idonjogo ne romo mita abich. E nyim od rito ka od rito ne nitie ohinga machiek ma borne modhi malo romo nus mita. Bor kod lach mar udigo ne mita adek adek maromre. Bang’e ng’atno nopimo lach mar rangach, chakre e kor ot ma katok od rito achiel gi ka iye nyaka kor ot ma katok ot machielo momanyore kode, monwang’o ni oromo mita apar gariyo gi nus. Ot mane ni tung’ mogik ema nidonjogo e laru. Ne opime, moyudo ni lachne mita apar. Bor duto mar yo makadho e kind udino, chakre oko mar rangach nyaka bath ot mogik tung’ ne romo mita piero ariyo gabich. Ne nitie dirise matindotindo e kor udi maoko mag udi duto, kendo e kor udi maiye manie kind udi. Kor udi ma yo ka iye, momanyore gi yo makadho e kind udino ne ogorie yiend othidhe. Ng’atno nokawa mokadho koda e dhorangach nyaka e laru moro. Kuno ne nitie udi piero adek momakore gi ohinga maoko, to e nyim udigo ne nitie kama ochanie kite mopamore molworo laruno duto. To laru ma okono ne ni piny moloyo laru maiye. Ne nitie rangach moro moting’ore gi malo mane idonjogo e laru ma iye. Ng’atno nopimo kind rangach maiye gi maoko, mi oyudo ni bor mae kindgi romo mita piero abich. Bang’e ng’atno nodhi mopimo rangach ma yo nyandwat midonjogo e laru maoko. Udi mag rito adek mane ni e bath yo koni gi koni, kod kor udi mane ni e kindgi, kaachiel gi ot maduong’, duto ne romre gi mago mane nie rangach ma yo wuokchieng’. Bor duto mar rangach gi utene ne mita piero ariyo gabich, to lachne mita apar gariyo gi nus. Ot maduong’ kod dirise gi kido mag yiend othidhe mane ogor, ne chalo gi mago manie rangach ma yo wuok chieng’. Kaeri bende ne nitie raidhi man gi ondembe abiriyo midhigo e dhorangach, kendo ot maduong’ ne ni tung’ mogik, kuma omanyore gi laru. Ne nitie rangach moro machielo midonjogo e laru maiye momanyore gi rangach maokono, mana kaka ne nitie e rangach ma yo wuokchieng’. Ng’atno nopimo bor manie kind rangach maoko gi maiyeno, moyudo ni oromo mita piero abich. Eka ng’atno notera yo milambo, mi kuno ne wanenoe rangach machielo. Ne opime moyudo ni oromre gi rangeye mamoko duto. Udi mag rangajno ne nigi dirise mana kaka rangeye mamoko. Bor duto mar rangajno bende ne mita piero ariyo gabich, to lachne apar gariyo gi nus. Ne nitie raidhi man gi ondembe abiriyo madhi e dhorangajno, kendo ot maduong’ mane ni kuno bende ne ni tung’ mogik, kama omanyore gi laru. Ne ogor yiend othidhe e kor udi maiye momanyore gi yo makadho e kind udi. Kanyo bende ne nitie rangach machielo midonjogo e laru maiye. Ng’atno nopimo bor mae kind rangeyego, moyudo ni oromo mita piero abich. Ng’atno nokawa mokadho koda e dhorangach ma yo milambo, mi wachopo e laru maiye. Ne opimo rangajno, moyudo ni orom gi rangeye mamoko. Udi mage mag rito gi ode maduong’ kod kor ute maiye ne chalre gi mago mane ni e rangeye mamoko. Bende udi mag rangeye ne nigi dirise. Borne duto ne mita piero ariyo gabich, to lachne mita apar gariyo gi nus. Ne en gi ot maduong’ momakore gi laru mamoko. Yiend othidhe bende ne ogor e kor udi momanyore gi yo makadho e kind udi. Raidhi man gi ondembe aboro ne dhi nyaka e dhorangajno. Koro ng’atno nokawa mokadho koda e dhorangach ma yo wuokchieng’, mi wachopo e laru maiye. Eka ne opimo rangajno moyudo ni orom gi rangeye mamoko. Ute mag rito gi ode maduong’ kod kor udi maiye ne romre gi mago mane ni e rangeye mamoko. Ne nitie dirise kuonde duto, koda ka e ot maduong’. Borne duto bende ne mita piero ariyo gabich, to lachne mita apar gariyo gi nus. Ot maduong’ ne omanyore gi laru maoko, kendo yiend othidhe nogor e kor udi manie bath yo makadho e kind udi. Raidhi man gi ondembe aboro ne dhi nyaka e dhorangajno. Ng’atno nochako okawa motera e rangach ma yo nyandwat. Ne opime, moyudo ni oromre gi mamoko. Dhorangajno bende ne nigi udi mag rito, gi kor udi maiye mogor, gi ot maduong’, kod dirise kuonde duto. Borne duto ne mita piero ariyo gabich, to lachne mita apar gariyo gi nus. Ot maduong’no ne omanyore gi laru maoko, kendo yiend othidhe ne ogor e kor udi manie bath yo makadho e kind udi. Raidhi man gi ondembe aboro ne dhi nyaka e dhorangajno. E laru maoko ne nitie ot moro momakore gi rangach maiye, odno ne nigi dhoot madonjo e ot maduong’ mane omanyore gi laru. Kanyo ema ne ilwokoe jamni monegi, midwaro timogo misenghni miwang’o pep. Ne nitie mesni ang’wen ei ot maduong’no, ariyo e bath ot konchiel, kendo ariyo e bathe komachielo. Ewi mesnigo ema ne inegoe jamni mitimogo misengni mopogore opogoore, kaka misengni miwang’o pep, kod mag golo richo, kod mago mipwodhogo richo mag gowi. To oko mar odno bende ne nitie mesni ang’wen, ariyo e bath rangach ma yo nyandwat konchiel kendo, kendo ariyo e bathe komachielo. Kamano ne nitie mesni ang’wen e ot kendo ang’wen mamoko oko. Omiyo giduto ne gin mesni aboro mane inegoe jamni mitimogo misengni. Mesni ang’wen mane ilosoe misengni miwang’o pep ne mag kite mopa. Borgi modhi malo ne nus mita to borgi kod lachgi ne mita achiel achiel maromre. Gik moko duto mane itiyogo kuom yang’o jamni mitimogo misengni ne iketo ewi mesnigo. Ndiri ma lachne lwedo achiel ne oket molworo bath mesa ka mesa. Mesnigo ema ne iketoe ring’o duto mane itimogo misengni. E bath rangach ma yo nyandwat e laru maiye, ne nitie ot moro mochomo yo milambo. Bende e bath rangach ma yo milambo ne nitie ot machielo machal gi mano mochomo yo nyandwat. Ng’atno nonyisa niya, “Ot momanyo yo milambono en mar jodolo matiyo e Hekalu, to ot mochomo yo nyandwatno en mar jodolo matiyo e kendo-mar-misango. Jodologo duto nyaka bed jo-Lawi ma nyikwa Zadok. Gin kende ema oyienigi dhiyoe nyim Ruoth Nyasaye mondo gitine.” Ng’atno nopimo laru maiye, mi oyudo ni oromo mita piero abich koni gi koni. To e nyim Hekalu hie ne nitie kendo-mar-misango. Eka ng’atno nokawa, motera e ot ma e dhood Hekalu. Ne opimo dhoot midonjogo ei Hekalu, mi oyudo ni borne oromo mita ariyo gi nus, to lachne mita abiriyo. Lach mar kor udi mage ne romo mita achiel gi nus koni gi koni. Bor mar ot mane ni e dhootno ne romo mita apar, to lachne mita auchiel. Raidhi man gi ondembe apar ne nie dhoodno. Bende e bath dhoot koni gi koni ne nitie siro achiel achiel. Bang’ mago duto, ng’atno notera e ot madiere mar Hekalu, miluongo ni Kama Ler. Ne opimo yo midonjogo e odno, mi oyudo ni borne mita adek, to lachne mita abich, kendo lach mar kor ot mita ariyo gi nus koni gi koni. Eka ne opimo ot madiereno, moyudo ni borne romo mita piero ariyo, to lachne mita apar. Bang’ mano, nodhi e ot maiye man tung’ mogik. Nopimo yo midonjogo, moyudo ni borne mita achiel, to lachne mita adek, kendo lach mar kor ot ne romo mita adek gi nus koni gi koni. Eka ne opimo odno, moyudo ni borne gi lachne mita apar maromre. Bang’ mano nowachona niya, “Odni e Kama Ler Moloyo.” Ng’atno nopimo lach mar kor udi maoko mag Hekalu, moyudo ni oromo mita adek. Udi moko ma lachgi mita ariyo, noger alwora, komakore gi Hekalu. Udigo ne mag gorofe adek, ma udi piero adek adek kuomgi nie gorofa ka gorofa. Kia malo, to lach mar kor udi mag Hekalu ne dongo mi bath udigo konchiel norenjore ewi ohinga, mondo yien moriw masirogi kik pow kor udi mag Hekalu. Lach mar kor udi mag Hekalu ne nenore maromre gi oko, chakre piny nyaka malo, nikech udigo. Ne nitie raidhi ma oger e tok udi molworo Hekalugo gi oko. Mano omiyo ng’ato ne nyalo a e gorofa mapiny, to dhi e madiere nyaka gorofa mamalo. Ne aneno ndiri mochwe molworo Hekalu duto gi oko. Borne modhi malo ne mita adek, kendo wiye ne romre gi mise mar udi mane oger momakore gi Hekalugo, to lachne ne romo mita ariyo gi nus. Lach mar kor udigo gi oko ne romo mita ariyo gi nus. Bende ne nitie kama odong’ nono molworo Hekalu, e kind ndiri gi udi ma jodolo tiyoe, ma lachne mita apar. Ne nitie dhoot moro midonjogo e udi man yo nyandwat mar Hekalu, kendo machielo midonjogo e udi man yo milambo. Ne nitie ot moro yo podho chieng’ momanyore gi Hekalu. Borne ne romo mita piero adek gabich, to lachne mita piero ang’wen gabich. Lach mar kor ute ne mita ariyo gi nus koni gi koni. Ng’atno ne opimo oko mar Hekalu, moyudo ni borne oromo mita piero abich. Chakre e tok Hekalu, kadhi ariwa mar laru nyaka chop e tok ot koma ogik yo podho chieng’ bende ne romo mita piero abich. Lach madhi ariwa kanyim Hekalu, kaachel gi kama odong’ nono koni gi koni, noromo mita piero abich. Bende ng’atno nopimo lach mar ot man yo podho chieng’ mar Hekalu, kaachiel gi lach mar kor udi koni gi koni, moyudo ni oromo mita piero abich. Ot ne ni kama idonjogo e Hekalu kaachiel gi Kama Ler, kod Kama Ler Moloyo, duto nobaw gi bao, chakre dier ot nyaka dirise. Dirisego ne inyalo umo. Kor udi ma yo ka i Hekalu, kadhi malo nyaka ewi dhoudi, ne ogorie yiend othidhe kod kido mag malaika miluongo ni kerubi kuonde duto. Ne ogorgi molworo ot, ka kido mar kerubi gi kido mar yadh othidhe okikore. Kerubi ka kerubi ne nigi lela wenge ariyo. Lela wang’ achiel ne mar dhano, mochomo kuma yadh othidhe nitie e bathe konchiel, to lela wang’e machielo ne mar sibuor, ma bende nochomo yadh othidhe e bathe komachielo. Mano e kaka kor udi duto ne ogor, chakre dier ot nyaka ewi dhoudi. Bor kod lach mag sirni mag dhoot mar Kama Ler ne romre koni gi koni. E nyim dhoot midonjogo Kama Ler Moloyo ne nitie gimoro molos gi bao machalo kendo-mar-misango. Borne modhi malo ne mita achiel gi nus, to lachne mita achiel. Sirni mane nie kona mage, kaachiel gi siandane kod bethene, duto ne mag bao. Ng’atno nonyisa niya, “Mano e mesa mochung’ e nyim Ruoth Nyasaye.” Kama Ler kod Kama Ler Moloyo ne nigi dhoudi madongo, mayawore gie diergi, kendo banore diriyo. Dhood Kama Ler nogorie yiend othidhe kod kido mag kerubi, mana kaka nogor e kor udi. E nyim kama idonjogo e Hekalu ne nitie gama molos gi bao. Bende ne nitie dirise e bethe odno koni gi koni, kendo kor udi mage ne ogorie yiend othidhe. Ng’atno notera e laru maoko, nyaka e ot moro man yo nyandwat mar Hekalu, machiegni gi ot mogik, yo podhochieng’ mar Hekalu. Bor odno ne mita piero abich, to lachne mita piero ariyo gabich. Bathe konchiel mochomo kama ne odong’ nono, ma borne romo mita apar, molworo Hekalu, to bathe komachielo nochomo kama ochanie kite mopamore molworo laru maoko. Odno ne oger gorofe adek, ma moro ka moro lach moloyo mano manie wiye. E bath udi manie gorofano yo nyandwat, ne nitie yo ma lachne oromo mita abich, to borne oromo mita piero abich. Dhout udigo nochomo yo nyandwat. Udi mane ni e gorofa mamalo ne diny moloyo mago mane ni e gorofa madiere kod gorofa mamwalo, nikech gorofa ka gorofa ne lach moloyo manie wiye. Udi mane ni e gorofe adekgo duto ne ni ewi ndiri cha. Ne gionge gi sirni kaka udi mamoko mane ni e laru. Bor mar laini mar udi mane ni e gorofa mamwalo ne romo mita piero ariyo gabich, kendo ohinga ma borne romo mita mita piero ariyo gabich ne ochuogore e kore, komanyore gi laini mamoko. E bath odno mogik koma ochomo yo wuokchieng’, kama ne ohinga ochakorego, ne nitie dhoudi midonjogo e laru maoko. E bath Hekalu koma odok yo milambo bende ne nitie ot moro machal gimachielono mane ni machiegni gi ot mogik, yo podhochieng’ mar Hekalu. E nyim udigo ne nitie yo moro machal gi mano mane ni yo nyandwat. Udi ariyogo ne romre kuom borgi gi lachgi, kendo ne gichalre chuth, koda ka dhoutgi. Ne nitie dhoudi e bath odno yo milambo, tung’ mogik yo wuokchieng’, kama ohinga ochakorego. Ng’atno nowachona niya, “Udi ariyogi duto owal ni tich Nyasaye. E igi ema nyaka jodolo matiyo e nyim Ruoth Nyasaye chamie misengni malerie moloyo. Jodolo noket misengni malerie moloyo, kaka misegni mag cham, kod misengni mag golo richo, kod mago mipwodhogo ketho mar gowi, ei udigo, nikech gin kuonde mowal ni tich Nyasaye. Ka jodolo dwaro wuok e Hekalu mondo odhi e laru maoko, to nyaka giwe lewni maler mag dolo mane oyudo girwako ka gitiyo e nyim Ruoth Nyasaye. Nyaka girwak lewni moko nono, ka pok gidhi oko kuma ji ochokoree.” Kane ng’atno osetieko pimo kama ogerie Hekalu gi yoka iye, ne ogola oko gi e dhorangach ma yo wuokchieng’, mi opimo kama Hekalu nitie gi yo ka oko. Eka ne okawo rapim mar bao, mopimogo koma ochomo yo wuokchieng’, moyudo ni oromo mita mia ariyo gi piero abich. Bang’e ne opimo koma ochomo yo nyandwat gi yo milambo kod yo podhochieng’, moyudo ni giduto gin mita mia ariyo gi piero abich maromre. Ne en gi ohinga molwore, ma borne gi lachne mita mia ariyo gi piero abich maromre. Ohingano nopogo koma ler kod koma ok ler. Bang’ mago duto, ng’atno notera e rangachh mochomo yo wuokchieng’, mi aneno duong’ maler mar Nyasach Israell kabiro koa yoo wuokchieng’. Dwond Nyasaye ne wuo ka apaka mar nam, kendo duong’ne maler nomiyo piny rieny. Fwenyno ne chalo gi fweny mane aneno kane Nyasaye obiro ketho Jerusalem, kendo ochal gi moro mane aneno e bath aora Kebar. Bang’e ne apodho piny auma. Duong’ maler mar Ruoth Nyasaye nokadho e dhorangach ma yo wuokchieng’, modonjo e Hekalu. Roho noting’a, motera e laru maiye, mi aneno ka duong’ maler mar Ruoth Nyasaye opong’o Hekalu. Kane ng’atno pod ochung’ e dira kanyo, ne awinjo ka Ruoth Nyasaye wuoyo koda gie Hekalu niya, “Wuod dhano, Hekaluni e koma mar duong’, kendo en e kama atenoe tienda. Abiro dak kaeri e kind jo-Israel nyaka chieng’. Jo-Israel, kata ruodhigi, ok nochak okel ni nyinga maler wichkuot kuom lamo nyiseche mamoko, kata kuom chungo kite ma giparogo ruodhigi motho. Ruodhigigo nogero utegi mana momakore gi Hekaluna, mi kor ot kende ema opogo kinda kodgi. Gik modwanyore mane gitimo nokelo ni nyinga maler wichkuot, omiyo ne atiekogi ka an gi mirima mager. To koro nyaka giwe lamo nyiseche mamoko, kendo giwit kite ma giparogo ruodhigi. Ka gitimo kamano, to anadag e kindgi nyaka chieng’.” Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Wuod dhano, nyis jo-Israel wach Hekalu, mondo ging’e kaka ochalo, eka wigi okuodi kuom timbegi maricho. To ka ineno ni wigi okuot kuom gik ma gisetimo, to nyisgi kido mogergo Hekalu, kaachiel gi gik moko duto manie iye, kod dhorangeye midonjogo gi miwuokgo, kendo kaka gik moko duto ochan e iye. Bende nyisgi chike duto man kanyo. Ndik gigo duto mondo ging’e kaka gik moko ochan, kendo gimak chikego duto. To chik Hekalu chalo kama: Kuonde duto molworo wi godni gin kuonde maler moloyo.” Kendo-mar-misango, kipimo gi rapim mane opimgo Hekalu, ne chalo kama. Bor modhi malo mar kama kendo-mar-misango orenjore romo nus mita, kendo olach moloyo kendo-ma-misango gi nus mita. To lake koni gi koni oting’ore malo moromo lwedo achiel. Gi yo ka piny, to bor mar kendo-mar-misango kadhi malo ne romo mita achiel, to borne gi lachne mita aboro aboro maromre. To e wiye ne nitie kama borne gi lachne oromo mita abiriyo abiriyo maromre, to borne modhi malo mita ariyo. To bor gi lach mar wiye mogik, kama iwang’oe misango, ne romo mita auchiel maromre, to borne modhi malo bende mita ariyo. Wiyeno ne nigi tunge ang’wen. Kendo-mar-misangono ne nigi raidhi miidhego e bathe ma yo wuokchieng’. Ruoth Nyasaye nowuoyo koda, mowachona niya, “Wuod dhano, chik iti mondo iwinj gima awachoni. Ka oseger kendo-mar-misango, to nyaka iwale ni tich Nyasaye, kiwang’oe misengni, kendo ikiroe remb jamni motimgo misengnigo. Jodolo ma jo-Lawi ma nyikwa Zadok kende ema nyaka bi e nyima mondo otina. An Ruoth Nyasaye ema agolo chikno. “Nyaka imigi nyarwath mondo gitimgo misango mar golo richo. To nyaka ikaw remb nyarwadhno moko mondo iwirgo tunge ang’wen mag kendo-mar-misango, kendo iwirgo konde ang’wen mag kore kod ndiri man koni gi koni. Kamano e kaka ibiro pwodho kendo-mar-misango, kendo walogo ni Nyasaye. Bang’e kaw nyarwath motimgo misango mar golo richono, mondo iwang; pep kama onego wangg’ie, oko mar Hekalu. Kinyne to kaw nyuok maonge gi songa mondo itimgo misango mar golo richo. Pwodh kendo-mar-misango gi remb nywogno mana kaka ne ipwodhe gi remb nyarwath. Ka isetieko timo kamano, to kaw nyarwath gi nyaim maonge gi songa, ikel ira, an Ruoth Nyasaye. Jodolo mondo okir kuomgi chumbi, otimnago misango miwang’o pep. Odiechieng’ ka odiechieng’ kuom ndalo abiriyo onego chiw nywok gi nyarwath kod im ka misango mar golo richo. Giduto nyaka gibed maonge gi songa. Kamano jodolo nyaka pwodh kendo-mar-misango kuom ndalo abiriyo mondo obed moikore ni tich Nyasaye. Ka ndalo abiriyo orumo, to jodolo nyalo chako timo misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo ma ji kelo, e kendono. Bang’e anabed mamor kodu. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ng’atno nochako otera e dhorangach maoko man yo wuokchieng’ mar kuma Hekalu nitie, mi wanwang’o ni dhorangajno olor. Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Dhorangajni nyaka sik kolor, kendo ok nochak oyawe ngang’. Onge dhano ma oyiene kadhoe, nikech an Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel asekadhoe. Emomiyo nyaka osik kolore. Ruodh piny Israel kende ema nyalo dhi kanyo kaka ruoth, mondo ocham sawo e nyima. To nyaka odonji kendo owuogi kokadho mana e ot maduong’ ma iye mogik.” Bang’e ng’atno nokadho koda e dhorangach ma yo nyandwat mar Hekalu. Ne apodho piny auma. Mi Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Wuod dhano, rang maber, kendo chik iti ni gimoro amora ma anyisi, nikech koro amiyi chike mag hekalu. Nyaka ing’e joma oyienigi donjo e Hekalu. “Nyis jo-Israel ma jopiemgo ni an Ruoth Nyasaye ok nachak ayie gi gik makuodo wich ma gisebedo ka gitimo. Gisedwanyo Hekaluna, ka giyie ni jopinje mamoko ma ok ter nyangu kendo mochaya donjo e Hekalu e kinde ma itimona misango gi boche kod remo. Kamano joga oseketho singruok mane atimo kodgi, kuom gik mamono ma gisetimo. Kar timo tich ma onego utina e Hekalu, to use mana keto jopinje mamoko mondo otim. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Japiny moro amora ma ok ter nyangu kendo mochaya ok nochak odonj e Hekaluna kata obed mana japiny moro modak e Israel. “Jo-Lawi mane oringo oweya kaachiel gi jo-Israel mamoko, mi olamo nyiseche manono, nyaka kum kuom richogino. Ginyalo tiyona e Hekalu, ka girito dhorangeye, kendo ka gitiyona tije mamoko mag Hekalu. Ginyalo yang’o jamni ma ji chiwo kaka misengni miwang’o pep kod misengni mamoko, kendo nyaka gichung’ e nyim ji ka gitiyonigi. To kaka ne gitiyo ni jo-Israel e tij lemo kuonde milamoe nyiseche manono, mi gimiyo jo-Israel odonjo e richo, omiyo an Ruoth Nyasaye akuong’ora ni nyaka kumgi. Ok ginichak gitina kaka jodolo, bende ok ginidhi but gik maler mowalna, kendo ok ginidonj Kama Ler Moloyo. Mano e wichkuot ma ginine kuom gik maricho ma gisebedo ka gitimo. To abiro miyogi tije mamoko duto mag Hekalu. “An Ruoth Nyasaye awacho kama: Jodolo ma jo-Lawi ma nyikwa Zadok to ne odhi nyime katiyona maber e Hekalu, ka jo-Israel mamoko to oringo oweya, kuom mano, koro gin ema nyaka gitina, kendo gibi e nyima mondo gichiwna boche kod remo mag misengni. Gin e joma nodonj e Hekaluna, mi ti e kendona-mar-misango, kendo los kaka ilemo e Hekalu. Ka gidonjo e dhorangach madhi e laru ma iye mar Hekalu, to nyaka girwakre gi lewni mabeyo mayom. Ok ginyal rwako law moro amora molos gi yie rombo e sa ma ginie tich e laru maiye, kata e Hekalu. To nyaka girwak kilemba, kod sirueche molos gi law maber mayom, to bende kik gitue nungogi gi okanda, nimar dipo ka luya ochamogi. Kapok giwuok gidhi e laru maoko kuma ji nitie, to nyaka gikuong gilony lepgi ma girwako ka gitiyo e Hekalu, mi gikan e udi mowal ni tich Nyasaye, nimar dipo ka lepgi malergo ogere kuom ng’ato, mohinyo. “Jodolo kik liel wigi, to bende kik giwe wigi yugno ahinya, to nyaka ging’adgi maber. Kik gimadh kong’o e kinde ma gidwaro donjo e laru maiye. Bende jadolo kik kend dhako ma chwore otho, kata dhako moweyo chwore to nyaka okend mana nyako ma silili ma nyar Israel, kata chi liel ma chwore ne jadolo. “Jadolo nyaka puonj joga pogruok manie kind gik maler gi gik ma ok ler, kendo manie kind gik ma ogak gi gik ma ok ogak. Ka wach moro owuok ma ji laroree, to jodolo nyaka yal wachno, mi ng’ad bura mana moluwore gi chikna. Ginirit ndalo mag sewni maga, kaluwore gi chikena, kendo ginirit ndalo mag Sabatona maler. “Jadolo kik mul ringre ng’at motho, ma dimi obed mogak, mak mana ka ng’atno en wuon kata min, nyathine kata owadgi, kata nyamin ma pok odhi tedo. To komulo watne motho kamano, to nyaka opwodhre. Bang’ puodhruokno nyaka oyue kuom ndalo abiriyo. Eka enodhi e laru maiye mondo otim misango mar golo richo, mondo eka ochak oti e Hekalu kendo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Jodolo ok noyud lowo mopognigi e piny Israel ka mwandugi, to an Ruoth Nyasaye ema nabed mwandugi. Misengni mag cham kod misengni mag golo richo gi ketho ema nobed chiembgi. Bende giniyud gik moko duto mowalna e Israel. Gin ema giniyud cham mabeyo duto mokwongo chiek mochiwna. E kinde ka kinde ma ji otedo makati, to ginimi jodolo makati mokwong tedi kaka chiwo mondo oguedh miechgi. Jadolo kik cham gimoro amora motho kende, kata ma ondiek onego, bed ni en winyo kata le.” Ka piny opogi mondo dhoot ka dhoot oyud lope, to lowo ma borne romo kilomita apar nyaka wal ni Ruoth Nyasaye. Kanyo duto nobed kama ler. Bath lowono, ma borne gi lachne mita mia ariyo gi piero abich maromre noket tenge mondo ogerie Hekalu. E alwora mar lop Hekaluno nobedie kama odong’ nono ma lachne romo mita piero ariyo gabich. Bath lowono ma borne romo kilomita apar gariyo gi nus, to lachne kilomita abich, noket tenge mondo ogerie Hekalu, ma bende iluongo ni Kama Ler Moloyo, kendo mondo jodolo matiyo ni Ruoth Nyasaye e Hekalu odagie. Utegi nobed kanyo kaachiel gi Kama Ler mogerie Hekaluno nobed mita mia ariyo gi piero abich maromre, kaachiel gi kama odong’ nono molwore ma lachne mita piero ariyo gabich. To bende bath lowono komachielo ma borne bende oromo kilomita apar gariyo gi nus, kendo lachne kilomita abich, noket tenge ni jo-Lawi matiyo e Hekalu. Ginibed gi mier kuno ma gidakie. To lowo modong’ ma borne oromo kilomita apar gariyo gi nus to lachne kilomita ariyo gi nus bende nyaka ket tenge mondo ogerie dala moro maduong’. Enobed mokiewo gi lowo mowal ni Nyasayeno, kendo nobed mar jo-Israel duto. Ruoth marito piny bende nyaka pogne lowo, momakore gi kama owal ni Nyasaye kod lowo ma dala maduong’ nitie, koni gi koni. Yo podhochieng’, lop ruoth nochwe nyaka nam Mediterenia, to yo wuokchieng’ nogik e tong’ piny. Kamano borne moa yo podhochieng’ nobed maromre gi lowo mopog ni dhoot ka dhoot. Mano ema nobed lop ruoth marito piny Israel, mondo kik ochak othir ji, to owe bath piny koma odong’ obed mar dhout Israel. Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Usetimo richo aming’a un jotend Israel. Weuru timbeu mag mecho kod mag thir muthirogo ji. To timuru mana gik makare kendo mowinjore. Bende kik uchak uriemb joga e lopgi kendo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Nyaka ji duto ti gi rapim makare kama: Rapim miluongo ni efa, mipimogo gik machalo cham, nyaka bed maromre gi rapim miluongo ni bath, mipimogo gik maliw. To rapim miporogo rapim nyaka bed rapim miluongo ni homer. Homer achiel nyaka bed maromre gi efa apar, kendo kod bath apar. “Bende rapim mag pek gik moko nyaka chal kama: Gera piero ariyo nyaka bed maromre gi shekel achiel, kendo shekel piero auchiel nyaka bed maromre gi mina achiel. “Koro chiwo ma onego uket tenge e magi: Kukayo chambu, to nyaka uket tenge achiel kuom piero auchiel mag chambugo. Mor zeituni bende nyaka uket tenge achiel kuom mia achiel muyudo kuom olemo ma yiendu onyago. Nyaka upim morno gi rapim miluongo ni kor. To bende kuom rombe mia ariyo nyaka uchiw rombo achiel. Gigo ema unukel mondo obed chiwo mitimogo misengni mag cham gi misengni miwang’o pep, kod mago mag sawo, mondo richou owenu. An Ruoth Nyasaye ema agolo chik kamano. “Jopinyu duto nyaka ter chiwogo ir ruoth marito piny Israel. En ema nobed kochiwo jamni mitimogo misengni mag cham kod mago miolo piny, ni oganda duto mar Israel e sewni duto, koda ka sewni mitimo ka due opor, kod mitimo ndalo Sabato. Bende en ema nobed kochiwo misengni mag golo richo kod misengni mag cham gi mago miwang’o pep kod mag sawo mondo opwodhgo richo mag jo-Israel.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Chieng’ mokwongo mar due mar achiel nyaka utim misango gi rwath maonge songa, mondo upwodhgo Hekalu. Jodolo nyaka kaw remo moko mag chiayo motimgo misango mar golo richo mondo owir e sirni mag dhood Hekalu, kod tunge ang’wen, mag kendo-mar-misango, kendo e sirni mag dhorangeye midonjogo e laru maiye. Nyaka utim kamano bende chieng’ due abiriyo mar dueno, mondo upwodhgo richo ng’ato ang’ata ma oketho ka ok ong’eyo, kata moketho kobothne. Mano e yo ma unumigo Hekalu sik ka ler. Chieng’ due apar gang’wen unuchak timo sawo mar Pasaka, kendo kuom ndalo abiriyo ng’ato ka ng’ato nyaka cham makati ma ok ketie thowi. Chieng’ mokwongo mar sawo, ruoth marito piny nyak chiw rwath ka misango migologo richone owuon kaachiel gi richo mag ji mamoko duto. To odiechieng’ kodiechieng’ mar ndalo abiriyo mag sawogo, nyaka ochiw ni Ruoth Nyasaye ruedhi abiriyo kod imbe abiriyo maonge songa, ka misango miwang’o pep. Bende nyaka ochiw nywok odiecheng’ kodiechieng’ ka misango mar golo richo. Nyaka chiw debe mar cham gi lita ang’wen mag mor zeituni kuom rwath ka rwath kod im ka im motimgo misango. “Kuom Sawo Maduong’ machakore chieng’ due apar gabich, due mar abiriyo, ruoth marito piny Israel nyaka tim misengni mag golo richo gi misengni miwang’o pep pilepile kuom ndalo abiriyo, mana machalre gi mago mitimo e Sap Pasaka, kendo bende nyaka bed maromre gi mago michiwo e Sap Pasaka.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Dhorangach ma yo wuokchieng’ midonjogo e laru maiye nyaka bed kolor kuom ndalo auchiel ma ji tiyoe, to nyaka yawe chieng’ Sabato ka Sabato, kod ndalo ka ndalo ma due oporie. Ruoth marito piny nyaka wuog e laru maoko mi dhi e ot maduong’ manie dhorangach ma yo wuokchieng’no, mi ochung’ e bath sirni mag dhorangajno, ka jodolo timone misengni miwang’o pep, kod misengni mag sawo. Nyaka olem e dhorangach kanyo, eka bang’e owuog oko. To dhorangach kik lor nyaka odhiambo. Chieng’ Sabato ka Sabato, kendo ndalo ka ndalo ma due opor, ji duto nyaka kulre mondo olam Ruoth Nyasaye e nyim dhorangajno. Chieng’ Sabato, ruoth marito piny nyaka kel ni Ruoth Nyasaye nyirombe auchiel gi im auchiel, duto maonge songa, kaka misango miwang’o pep. Im ka im nyaka okel gi cham moromo debe achiel, obed misango mar cham mitimego, to kuom nyarombo ka nyarombo onyalo chiwoe cham mang’eny kaka en ema ohero. To kuom debe ka debe mar misango mar cham nyaka ochiwe mor zeituni moromo lita ang’wen. Ka due opor, to nyaka ochiw nyarwath gi nyirombe auchiel kod im achiel, duto maonge songa. Misango mar cham nyaka bed moromo debe achiel kuom rwath ka rwath gi im ka im, to kuom nyarombo ka nyarombo, onyalo chiwoe cham mang’eny kaka en ema ohero. Kuom debe ka debe mar cham to nyaka ochiw mor zeituni moromo lita ang’wen. Ruoth marito piny nyaka wuog oko gi dhorangach koluwo ot maduong’, mana kaka ne otimo kodonjo. “E kinde ma ji obiro lamo Ruoth Nyasaye e sawo moro amora, to joma odonjo gi dhorangach ma yo nyandwat nyaka wuog gi dhorangach ma yo milambo, kendo jogo modonjo gi dhorangach ma yo milambo, nyaka wuog gi dhorangach ma yo nyandwat. Onge ng’ama onego owuog gi dhorangach modonjogo, to ng’ato ka ng’ato nyaka wuog mana gi dhorangach momanyore gi mane odonjogo. Ruoth marito piny bende nyaka donji mana kaka ji mamoko donjo, kendo wuogi mana kaka giwuok. E ndalo mag sewni to misango mar cham nyaka bed debe achiel kuom rwath ka rwath, kata kuom im ka im, to kuom nyarombo ka nyarombo, jalemo nyalo chiwoe cham mang’eny kaka en ema ohero. Kuom debe ka debe mar cham to nyaka chiwie mor zeituni moromo lita ang’wen. “Ka ruoth marito piny dwaro timo ni Ruoth Nyasaye misango kuom herone owuon, bed ni en misango miwang’o pep, kata misango mar sawo, to dhorangach ma yo wuokchieng’ midonjogo e laru maiye nyaka yawne. Nyaka otim misango mana kaka otimo misango chieng’ Sabato, to ka osewuok, to dhorangach nyaka lor. “Okinyi ka okinyi nyarombo maonge songa ma hike achiel nyaka chiw ni Ruoth Nyasaye. Misangono nyaka tim pilepile. Bende misango mar mogo moromo kilo ariyo nyaka tim okinyi kokinyi, kendo nyaka chiwe gi mor zeituni moromo lita achiel, midwalego. Chike mag misango mitimo ni Ruoth Nyasaye nyaka sik mochwere. Nyarombo gi mogo kod mor zeitunigo nyaka chiw ni Ruoth Nyasaye okinyi kokinyi nyaka chieng’.” Ruoth Nyasaye ogolo chik niya, “Ka ruoth marito piny omiyo wuode moro lowo moro amora kaka chiwo, to lowono nobed mar wuodeno chuth, kaka mwandu moyudo kuom wuon mare. To ka ruoth ochiwo lope moro ni ng’ato matiyone, to lowono nochak odog ni ruoth ka higa miweyoe ji thuolo ochopo. En lope owuon, omiyo en kod yawuote kende ema ginyalo bet kode nyaka chieng’. To ruoth marito piny moro kik thir joge kamayogi mwandu moro amora, to nyaka opog ni yawuote lowo kuom lowo mopogne, mondo kik othir joga komayogi lopgi.” Ng’atno nokawa motera e dhoot midonjogo e udi man yo rangach ma yo milambo mar laru maiye. Udigo ne udi maler, mowal ni jodolo. Ne osiemo kamoro yo podhochieng’ mar udigo, mowacho niya, “Mano e kama jodolo onego ochwakie ring’o ma gitimogo misengni mag golo richo kod mago mipwodhogo ketho mag gowi, kendo kanyo ema gitedoe misengni mag cham. Kamano onge gimoro maler ma diter e laru maoko, kuma gino nyalo miyoe ji hinyruok!” Bang’e ne otera e laru maoko mi onyisa laru matin e kona ka kona mar laruno, ma borne mita piero ariyo, to lachne mita apar gabich. Moro ka moro ne nigi ohinga mar kite molwore, kod kite mag tedo moger komakore gi ohinga. Ng’atno nomedo nyisa niya, “Magi e kuonde tedo ma jotich Hekalu onego ochwakie misengni ma ji chiwo.” Ng’atno nochako odwoka e dho Hekalu mi aneno pi kawuok gie bwo dhoodno, ka mol kochomo yo wuokchieng’, koma Hekalu bende ochomo. Ne omol koridore mwalo, kokadho yo nyandwat mar kendo mar misango. Bang’e ng’atno nogola oko mar Hekalu gie dhorangach ma yo nyandwat, mi otera oko nyaka e rangach ma yo wuokchieng’. Kuno to nanenoe aora matin mamol kawuok e bath rangajno gi yo milambo. Ng’atno nochomo yo wuokchieng’, koting’o tol mipimogo. Nowuotho e bath aora nyaka koma oromo mita mia abich. Eka nomiyo ayoro aorano kanyo, manwang’o ni pi ochopo mana e ombong’na. Ne ochako opimo kama oromo mita mia abich. Eka nomiyo ayoro kanyo kendo, to koro ne ochopo e chonga. Bang’ mano ne ochako opimo mita mia abich, mi kane ochako omiyo ayoro pigno, to ne otundo e nungona. Ne ochako opimo mita mia abich, to koro aora nodoko matut mane ok anyal yoro, mak mana ka agoyo abal. Ng’atno nowachona niya, “Wuod dhano, donge iseneno gima atimonino? Make maber!” Eka nogola e pi, modwoka e geng aora, to kane wachopo kanyo, ne aneno yien mang’eny e bath aora koni gi koni. Ng’atno nowachona niya, “Aorani mol kochomo yo wuokchieng’, kendo omol e holo mar aora Jordan, nyaka e Nam Kado. To kotundo e Nam Kado kuno, to pi namno nodok maliw. Kamoro amora ma aorani molie, kit le duto kod rech ng’enyie. Adier, aorani nomi pi Nam Kado bed maliw, kendo kamoro amora momolie, nokelie ngima. Jolupo nobed ka moyo tondegi e geng nam, chakre Engedi nyaka Eneglaim. Kit rech mang’eny mopogore opogore machalo mago manie Nam Mediterenia noyudre kuno. To pi man kuonde motimo siany kod degni manie bath namno ok nolokre maliw. Ginisik mana kaka gichalo, mondo gibed kuonde ma ji yudoe bala. E bath aora koni gi koni kit yien duto ma olembegi ichamo nodongie. Obokegi ok notwo, bende ok giniwe mak ginyago olemo, to ginibed ka ginyak due ka due, nikech pi ma giyudo mol ka wuok e Hekalu. Olemb yien-go ema ji nocham, to obokegi nothiedhruokgo.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Tong’ mag piny midwaro pogo e kind dhout Israel apar gariyo, ka joka Josef to yudo diriyo moloyo dhoudi mamoko, e magi: Ne akuong’ora ni kwereu, kating’o bada, ni anamigi pinyni. Omiyo koro pogreuru maromre. “Tong’ ma yo nyandwat noring kochomo yo wuokchieng’, chakre Nam Mediterenia nyaka dala mar Hethlon, kendo nyaka kama idonjogo Hamath. Eka nodhi nyime nyaka dala mar Zedad, gi dala mar Berotha kod Sibraim manie kind piny Damaski gi piny Hamath, mi otund nyaka dala mar Tikon manie tong’ piny Hauran. Kamano tong’ ma yo nyandwat nobed koa e Nam Mediterenia kochomo yo wuokchieng’ nyaka dala mar Enon ka ogoyo tong’ gi pinje mag Damaski gi Hamath, man yo nyandwat. “Tong’ ma yo wuokchieng’ noring koa dala moro manie kind piny Damaski gi piny Hauran, kochomo yo milambo. Bang’ mano, aora Jordan nobed tong’ mopogo kind piny Israel yo podho chieng’, kod piny Gilead, yo wuokchieng’, nyaka Dala Othidhe man e bath Nam Kado. “Tong’ ma yo milambo nochom yo milambo ma podhochieng’, chakre Dala Othidhe nyaka sokni mag Meriba-kadesh. Eka bang’e nochom yo nyandwat ma podhochieng’, koluwo aora manie tong’ piny Misri, nyaka Nam Mediterenia. “Nam Mediterenia ema nobed tong’ ma yo podhochieng’, kendo noring kochomo yo nyandwat nyaka moro man yo podhochieng’ mar kama idonjogo Hamath. “Mano e piny ma nyaka upogru gi ombulu e kind dhout Israel, mondo obed mwandugi mosiko. Jopinje mamoko modak kuomu, kendo mosenywolo nyithindgi e pinyu, bende nyaka yud lowo ka upogo piny. Nyaka kwan gi ka jo-Israel hie. Jo-pinje mamoko duto nyaka yud lopgi machalre gi dhoot ma gidak kuomgi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Tong’ piny ma yo nyandwat noring koa e Nam Mediterenia, kochiko yo wuokchieng’ nyaka dala mar Hethlon, kendo nyaka kama idonjogo Hamath, nyaka dala mar Enon, mochomo e tong’ manie kind piny Damaski gi piny Hamath. Lowo mopog ni dhoot ka dhoot onego chakre e tong’ man yo wuokchieng’ nyaka tong’ man yo podhochieng’. Dhood Dan ema noyud lopgi yo nyandwat tung’ mogik. To lop dhood Asher ema nobed yo milambo mar lop Dan. Bang’ Asher to lop dhood Naftali ema nobedie. Eka lop joka Manase nobed kaluwo lop Naftali. Bang’ lop Manase, to lop joka Efraim ema nobedie. Eka lop dhood Reuben gi lop dhood Juda nobed kaluwore kamano. To yo milambo mar lop Juda lowo mowal ni Nyasaye nobedie. Enochakre e tung’ piny ma yo wuokchieng’ nyaka yo podhochieng’, kendo borne nobed kilomita apar gariyo gi nus, mana machalre gi lowo mopog ni dhoudi duto. E dier lowono tir e kama nogerie Hekalu. Bor mar lowo mowal ni Ruoth Nyasaye nyaka bed kilomita apar gariyo gi nus, to lachne kilomita apar. Jodolo nyaka yud pok kuom lowo mowalno. Bethene ma yo nyandwat gi ma yo milambo nobed kilomita apar gariyo gi nus, maromre, to bethene ma yo wuokchieng’ nobed kilomita abich abich. Hekalu mar Ruoth Nyasaye to nyaka bed e dier lowono. Lowono nobed mar jodolo ma nyikwa Zadok. Ne gitiyona maber, mi ok giriwore gi jo-Israel mamoko kuom timo richo kaka jo-Lawi mamoko notimo. Kuom mano nyaka gibed gi kargi giwegi e bath jo-Lawi mamoko, kendo kanyo nobed kama lerie moloyo. Jo-Lawi nyaka yud lowo ma borne kilomita apar gariyo gi nus, to lachne kilomita abich, e bath lop jodolo. Lowo ma owal ni Ruoth Nyasaye e lowo maberie moloyo lowo duto, kendo onge kamoro amora kuome ma inyalo ng’iewo, kata wilo kata miyo ng’at moro machielo. Oler, kendo owale ni Ruoth Nyasaye. Bath lowono koma odong’, ma borne romo kilomita apar gariyo gi nus, ok nobed kama ler, to en kama ji duto nyalo konyorego kaka ohero. Ginyalo dak kuno, mi giti gi lowono kaka gidwaro, to dala nyaka bed e diere tir. Bor gi lach mar dala nyaka bed kilomita alufu ariyo gi mia ariyo gi piero abich maromre koni gi koni. Alwora mar dalano koni gi koni e bethene duto nobedie kama odong’ nono, ma ariwa mare oromo mita mia achiel gi piero ariyo gabich. Ka oseger dalano, to lowo modong’, moromo kilomita abich yo wuokchieng’ kendo kilomita abich yo podhochieng’ ma omanyore gi kama ler to nobed puothe ma joma odak e dalano puro. Ng’ato ang’ata matiyo e dala kanyo, nyalo puro lowono, ka ok odew dhoot ma aoye. Lowo ma owal ni Nyasayeno duto nyaka bed kilomita apar gariyo gi nus koni gi koni maromre, kendo kama dala nitie nobed e iye. Ka gweng’ mowal ni Ruoth Nyasaye, kod lowo mowe ni dala, ma lachne gi borne kilomita apar gariyo gi nus maromre osekaw, to lowo duto modong’ e bath lowo mowalno koni gi koni, nobed mar ruodh piny. Bathe ma yo podhochieng’ nodhi nyaka Nam Mediterenia, to bathe ma yo wuokchieng’’ nodhi nyaka tong’ piny Israel. Hekalu gi lowo mowal ni Ruoth Nyasaye, gi mano nomi jo-Lawi, kod kama dala nitie nobed e kind lope ruodhigo. Lowono duto ni e kind lowo mopog ni dhood Juda yo nyandwat, kod mopog ni dhood Benjamin, yo milambo. Yo milambo mar lowono ema dhoudi modong’ noyudie lopgi, chakre tong’ ma yo wuokchieng’ nyaka tong’ ma yo podhochieng’. Dhood Benjamin ema noyud lowo momakore gi lowono, to lop dhood Simeon ema nobed yo milambo mar lop Benjamin. Bang’ lop Simeon, to lop dhood Isakar ema nobedie. Eka lop dhood Zebulun nobed kaluwo lop Isakar, to dhood Gad ema noyud lowo tung’ mogik. Yo milambo mar lowo mopog ni dhood Gad, tong’ piny Israel nochakre e Dala Othidhe kochomo yo milambo ma podhochieng’, nyaka sokni mag Meriba-kadesh. Eka bang’e nochom yo nyandwat ma podhochieng’ koluwo aora manie tong’ piny Misri nyaka Nam Mediterenia. Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Mano e kaka piny onego opogi ni dhout Israel, mondo obed mwandugi mosiko.” Dalano nobed gi dhorangeye apar gariyo. Bor mar bath ohinga ka bath ohinga nobed mita alufu ariyo gi mia ariyo kod piero abich, kendo nobed gi dhorangeye adek mochak dhoudi adek mag Israel. Dhorangeye mae bath ohinga ma yo nyandwat nochakk Reuben gi Juda kod Lawi, to mae bath ohinga ma yo wuokchieng’ nochak Josef gi Benjamin kod Dan. Dhorangeye mae bath ohinga ma yo milambo nochak Simeon gi Isakar kod Zebulun, to mae bathe ma yo podhochieng’ nochak Gad gi Asher kod Naftali. Kamano bor ohingano duto nobed mita alufu ochiko. To nying dalano mosiko nobed, ‘Ruoth Nyasaye ni ka.’ E higa mar adek mar loch Jehoyakim ruodh Juda, Nebukadnezar ruodh Babulon nobiro molworo jerusalem mondo okaw. Ruoth Nyasaye nochiwo Jehoyakim e lwet Nebukadnezar, kaachiel gi gik lemo moko mane pod odong’ ei Hekalu, Jerusalem. Ruoth Nebukadnezar nokawogi, moterogi Babulon ei hekalu mar nyisechene, mi okano gik Hekalu mane oyakogo e od kenone. Bang’e nogolo chik ni Ashpenaz mane jatelo maduong’ mondo oyier yawuot joka ruodh Israel gi mag jotend Israel. Yawuowigo ne nyaka bed joma nigi chia maber ma onge gi songa moro e dendgi, kendo mariek motiegore moromo tiyo e od ruoth. Ashpenaz ne nyaka puonjgi ndiko kendo somo dho Babulon. Bende ruoth nogolo chik ni nyaka mi yawuowigo chiemo gi divai pile mana kaka imiyo jood ruoth mamoko. Ne onego gitiegre kuom higni adek, eka bang’e ne ginyalo tiyo ni ruoth. Kuom joma ne oyiergo ne nitie yawuot jo-Juda ma nyinggi Daniel gi Hanania gi Mishael kod Azaria. To jatelo maduong’ nochakogi nying manyien. Daniel nochako ni Bethshazar, to Hanania ni Shadrak; Mishael to nochako ni Meshak, kendo Azaria ni Abednego. Daniel ne oparo ni ok onego obed mogak kuom chamo chiemo kendo madho divai mane ibiro miyogi kaa e od ruoth. Omiyo ne okwayo Ashpenaz ma jatelo maduong’ mondo kik ochune chamo gigo. Nyasaye nomiyo Ashpenaz okecho Daniel, kendo obedone mang’won. To kata kamano nowacho ni Daniel niya, “Aluoro ruodha, nikech en ema osegolo chik konyiso gik monego ucham kendo umadhi, to kapo ni oneno ni in dendi ok ber ka dend yawuowi mamokogo, to onyalo nega.” Mano omiyo Daniel nodhi ir jarit mane Ashpenaz oketo mondo orite kaachiel gi jowetene adek ka. Nowachone niya, “Kiyie, to miwa mana alot wacham, gi pi wamodhi kuom ndalo apar. Bang’ mano to mondo ing’iwa ane gi yawuowi mamoko machamo chiemb od ruoth, mondo ine ane joma oloyo jowadgi gi del maber.” Jaritno noyie ni mondo gitim ane kamano kuom ndalo apar. To kane ndalogo orumo, ne ginenore machwe kendo man gi teko moloyo yawuowi mane chamo chiemb od ruoth. Mano omiyo jarit ne ok omiyogi chiemb od ruoth, to nomiyogi mana alot. Nyasaye ne omiyo yawuowi ang’wen-go rieko mar kitabu kod rieko moro amora. To bende nomiyo Daniel rieko mar loko tiend fweny kod lek duto. Kane higni adek mane ruoth Nebukadnezar oketo oserumo, Ashpenaz notero yawuowigo duto e nyime. Ruoth nowuoyo kodgi duto, mi oyudo ni Daniel gi Hanania gi Mishael kod Azaria riek moloyo yawuowi mamokogo duto. Kuom mano ne gidonjo e tich ruoth. E kinde akinda mane ruoth openjoe wach moro, kata mane okeloe gimoro matek manade, to ne oyudo ni yawuowi ang’wen-go ong’eyo wachno nyadipar moloyo johul wach kata ajuoke duto mae pinye. Daniel nobet kuno nyaka higa mokwongo mar loch Kuros ruodh Babulon. Ruoth Nebukadnezar ne oleko lek e higa mar ariyo mar lochne. Lekno nochando chunye ahinya ma ok onyal nindo. Kuom mano, noluongo jong’adne rieko gi jothieth gi ajuok nyakalondo kod jokor mondo obi ohulne tiend lekno. Kane gibiro mi gichung’ e nyime, nowachonigi niya, “Ne aleko lek machando chunya, ahinya, omiyo adwaro ng’eyo tiende.” Ne gidwoke gi dho Aram niya, “Ruoth, onego idag aming’a! Nyiswa lekni mondo wahulni tiende.” Ruoth nowachonigi niya, “Asechano ni ka ok unyisa tiend lekno, to abiro jako embeu gi bedeu, kendo abiro loko uteu gundni-gundni. To ka unyalo nyisa lekno, kod tiende, to abiro miyou chiwo mang’eny kod duong’ miwuoro. Omiyo koro nyisauru lekno kod tiende.” Eka ne gichako gidwoko ruoth niya, “Ka inyalo nyisowa lekno, to wabiro nyisi tiende.” Kane ruoth owinjo kamano, nowachonigi niya, “Nenore malong’o ni utemo mana ketho kinde, nimar ung’eyo ni asenyisou parona mogik! Ka ok uhulona tiend lekno, to uduto ibiro miyou kum machalre. Ang’eyo ni usewinjoru e kindu uwegi mondo uwuonda awuonda nyaka chop alok parona. Nyisauru lekno, to abiro ng’eyo ni kara unyalo hulo tiende adier.” Eka ajuoke noduoke niya, “Yaye, ruoth onge kata ng’ato achiel e piny ngima manyalo nyisi gima idwaro ng’eyono. Onge ruoth moro amora, kata da bed ni oduong’ machal nadi, mosedwaro ni nyaka ajuoke hulne wach ma kamano. Wach ma ruith penjo en wach matek maonge ng’ama nyalo hulo mak mana nyiseche ema nyalo, to gin ok gidak gi ji.” Kane ruoth owinjo kamano, mirima mager nomake, mogolo chik mondo oneg jong’adne rieko duto. Kuom mano chik nowuok mondo oneggi duto, koda ka Daniel gi jowetene. Kane oyudo Ariok jatend jorit ruoth dhi mondo oneg jorieko, Daniel notimo rieko modhi ire, kendo openje niya, “Ere gima omiyo ruoth ogolo chik mager kamano?” Ariok nonyise gima ne osetimore, omiyo Daniel nodhi piyopiyo mokwayo ruoth mondo omiye kinde, eka ohulne tiend lekno. Bang’ mano Daniel nodok dala monyiso jowetene ma Hanania gi Mishael kod Azaria gima nosetimore. Ne owachonigi ni mondo gilam Nyasach Polo mondo okechgi, kendo onyisgi tiend midhierono, mondo kik neggi kaachiel gi jong’ad rieko mamoko e Babulon. Eka otienono, tiend midhierono noelore ni Daniel e fweny, mi nopako Nyasach Polo kowacho niya, “Nying Nyasaye opaki nyaka chieng’, nikech rieko duto kod teko gin mage. En ema ochano ndalo kod chwiri gi opon, bende en ema oketo ruodhi e tich, kendo ogolo. Omiyo ji rieko kod ng’eyo. Ofwenyo gik matut kendo mopondo, bende ong’eyo gik ma opand e mudho, kendo ler olwore koni gi koni. In Nyasach kwerena, apaki kendo amiyio duong’. Isemiya rieko gi teko, kendo idwoko kwayona, ka inyisowa gima onego wawachi ni ruoth.” Emomiyo Daniel nodhi ir Ariok mane ruoth oseketo mondo oneg jong’ad rieko mag Babulon, mi owachone niya, “Kik ineggi, to tera ir ruoth mondo alokne tiend lekne.” Eka Ariok nokawo Daniel piyopiyo motero ir ruoth, mi owachone niya, “Ruoth, eri aseyudo ja-Juda moro manie tuech ka, manyalo nyisi tiend lekni.” Ruoth ne openjo Daniel (ma bende niluongo ni Belteshazar) niya, “Bende inyalo nyisa lek mane aleko, mi ilokna tiende adier?” Daniel nodwoke niya, “Ruoth onge ajuoga moro amora kata jakor wach manyalo nyisi tiend leknino, to nitie Nyasaye e polo malo ma elo tiend midhierni. En ema osenyisi, in ruoth Nebukadnezar, gik ma biro timore e kinde mabiro. Koro mae fweny mane ineno e lek kinindo. “Ruoth, kane inindo, to ne ileko gik mabiro timore, kendo Nyasaye maelo tiend midhierni, nonyisi gima biro timore. Koro Nyasaye oseelona tiend lekno, to ok nikech ariek moloyo ji mamoko duto, to mana ni mondo iwinj tiende, kendo mondo ing’e paro ma osebironino. “Ruoth ne ileko ni ineno kido moro marabet, marieny, kendo malich kirango. Wiye ne olos gi dhahabu maler, to kore kod bedene ne olos gi fedha, kendo nungone gi eme ne olos gi mula. Ogwendene to nolos gi nyinyo mokikore gi lowo. E sa mane irangee, kidi maduong’ nomukore kende e got moro, ka onge ng’ama omule, mi ogoyo tiend kido mane olos gi nyinyo kod lowono, mi oturo matindotindo. Gi kanyono nyinyo gi lowo gi mula gi fedha kod dhahabu nokere okere mana ka mihudhi ma yamo tero e ndalo oro, maonge kata matin modong’. To kidi mane ogoyo kidono nolokore got maduong’ mopong’o piny ngima. Mano e kaka ne lekno chalo. To koro adwaro nyisi tiende. Jaduong’, in e ruoth maduong’ie moloyo ruodhi duto. Nyasach polo oseketi ruoth, mi omiyi loch gi teko kod duong’, mondo irit ji, kaachiel gi le kod winy, kuonde duto ma gintie. Kamano ruoth, in e wich mar dhahabuno. Ka isetho, to ruoth moro nobedie, ma lochne ok nobed maduong’ ka mari. Bang’ mano ruoth mar adek nobedie, ma nobed gi loch kuom piny duto. (En ema em gi nungo mar mula nyiso.) Eka bang’e nobedie ruoth mar ang’wen maratego ka nyinyo. Kaka nyinyo turo gik moko duto, kendo rego, e kaka obiro turo ruodhi mokwongone tiyo duto. Bende ne ineno ni tiend kidono gi lith tiendene ne olos gi nyinyo mokikore gi lowo. Mano nyiso ni nobed piny moting’o ogendini mopogore opogore. Kuonde moko ei pinyno nobed matek ka nyinyo, nikech tiend kidono nolos gi nyinyo, mokikore gi lowo. Lith tiende molos gi nyinyo mokikore gi lowo nyiso ni pinyno biro bedo motegno, to ma ketho yot. To bende ne ineno ka nyinyo oruw gi lowo. Mano nyiso ni jotend pinyno notem kelo winjruok e kind jogi e yor kend, to gima gidwaro ok notimre, mana kaka nyinyo gi lowo ok nyal ruwore maber. E kinde loch ruodhigo, Nyasach Polo nokel loch moro ma ok norum. Onge ng’ama noketh lojno, to en ema noketh loch mamoko duto, mi otiek chuth. En to nosik kogurore nyaka chieng’. Ne ineno kaka kidi omukore kende ma onge ng’ama omule, kendo nineno kaka ne otuomo kido molos gi nyinyo gi mula gi lowo gi fedha kod dhahabu. Kamano Nyasaye Maduong’ nyisi gik mabiro timore e ndalo mabiro, kendo koro asenyisi ratiro gima nyocha ileko, bende asenyisi tiende.” Kane ruoth Nebukadnezar owinjo wechego, nogoyo chonge piny mokulore nyaka e lowo e nyim Daniel, kendo ne ogolo chik mondo otimne misengni, kendo owang’ne ubani. Nowacho ni Daniel niya, “Nyasachi e Nyasaye maduong’ie moloyo nyiseche mamoko duto, kendo en e Ruodh ruodhi. En ema oelo tiend midhierni. Ang’eyo kamano nikech osemiyi teko mar fwenyo tiend wachni.” Eka ne oketo Daniel e tich maduong’ mi omiye gik mabeyo mathoth. Nokete jaduong’ gweng’ Babulon, kendo nokete jatend jong’ad rieko duto e Babulon. To bende Daniel nokwayo ruoth mi oketo Shadrak gi Meshak kod Abednego jotend gweng’ Babulon. Daniel to nosiko katiyo mana e dala ruoth. Ruoth Nebukadnezar noloso kido mar dahabu ma borne mita piero adek, to lachne mita adek, mi ogolo chik mondo ochunge e paw Dura e gweng’ Babulon. Bang’e nochiko mondo jotelo madongo gi matindo duto mag pinye obi ochokre e rueko mar kido mane osechungono. Kamano jotelogo duto nochokore, mochung’ e nyim kidono. Eka jago milome nolando wach gi duol maduong’ niya, “Un ji duto mae piny ngima, bed ni ua e dhoot mane kata bed ni uwacho dhok mane, ka uwinjo tung’ gi thum nyatiti gi asili kod thumbe mamoko kaywak, to nyaka ukulru piny kendo ulam kido ma ruoth Nebukadnezar osechungo. To ng’ato ang’ata ma ok okulore piny kendo olemo, ibiro wit piyopiyo e mach makakni.” Kuom mano e sa mane giwinjoe thumbe ka ywak, ji duto mae piny, bed ni gia e dhoot mane, kata bed ni giwacho dhok mane, nokulore piny, molamo kido mar dhahabu mane ruoth Nebukadnezar ochungo. E ndalogo ema ne jo-Babulon moko oyudoe thuolo mar donjo ni jo-Yahudi. Ne giwacho ni ruoth Nebukadnezar niya, “Ruoth, mondo idag aming’a! Ne igolo chik ni e sa ma ji owinjoe ka thumbe ywak, to ng’ato ka ng’ato nyaka kulre piny mi lam kido mar dhahabu. To ng’at ma ok okulore mi olame nyaka wit piyopiyo e mach makakni. To nitie jo-Yahudi moko ma nyinggi Shadrak gi Meshak kod Abednego mane iketo jotelo mag gweng’ Babulon. Ruoth, gin gitamore winjo chikni. Gisedagi lamo nyasachi kata kulruok ni kido mane ichungo.” Kane ruoth owinjo kamano, mirima mager nomake, mi ogolo chik mondo okel ji adekgo ire. Kane okelgi ire, nopenjogi niya, “Shadrak gi Meshak kod Abednego, bende en adier ni utamoru lamo nyasacha, kendo utamoru kuloru piny ni kido mar dhahabu ma asechungo? Koro sani ka uwinjo tung’ gi thum nyatiti gi asili kod thumbe mamoko ka ywak, to nyaka ukulru piny kendo ulam kidono. To kudagi timo kamano, to ibiro witu e mach makakni, piyopiyo ma ok odeko. Koso uparo ni nitie Nyasaye moro manyalo resou?” Shadrak gi Meshak kod Abednego ne jodwoke niya, “Ruoth wan to ok wabi temo mondo waresre. To kapo ni Nyasaye ma walamo nyalo resowa e mach kendo e tekoni, to kara obiro resowa. To kata ka ok oresowa, to onego ing’e malong’o ruoth ni ok wanyal lamo nyasachi, bende ok wanyal kulore piny ni kido mar dhahabu ma isechungo.” Eka mirima mager nomako Nebukadnezar, mi wang’e olokore remo ni Shadrak gi Meshak kod Abednego. Nochiko joge mondo ochwak mach obed maliet nyadibiriyo moloyo kaka ne oliet pile, mi ogolo chik ni joge mag lweny marateke moloyoe mamoko mondo otue ji adekgo kendo owit e mach makaknino. Kamano ne gitueyogi mana ka girwakore gi lepgi duto kod kondegi, mi giwitogi e mach. To nikech chik ruoth ne ger, kendo mach ne liet malich, omiyo joma ne oting’o Shadrak gi Meshak kod Abednego katero e mach ne jowang’, mi orumo pep. To Shadrak gi Meshak kod Abednego ne joling’ore e chuny mach kotuegi kamano. Eka Nebukadnezar nochung’ piyopiyo kobwok, mi openjo jong’adne rieko niya, “Donge ne watueyo ji adek, mi wanyumo e mach?” Ne gidwoke ni “Ee ruoth, ne watimo kamano.” To nomedo penjogi niya, “Ka kamano, to ang’o momiyo aneno ji ang’wen kawuotho e mach, ka ok otue, to bende ok wang’? To ng’at mar ang’wen kuomgi chalo mana gi Nyasaye!” Mano omiyo Nebukadnezar nodhi e dho mach, mi oluongo niya, “Shadrak gi Meshak kod Abednego, un jotich Nyasaye maduong’ moloyo, wuoguru!” Mi ne giwuok. Jotelo duto mag ruoth kaachiel gi jong’adne rieko, nochokore mondo oneye joma ne mach otamore wang’ogo. Yie wigi ne ok orewore, kata lepgi ne ok owang’ to bende ne ok gidum much iro ka joma ne owuok e mach adier. Nebukadnezar nowacho niya, “Pakuru Nyasach Shadrak gi Meshak kod Abednego! Nende ooro malaika mare moreso joma lame kendo mogeno kuomegi. Ne gidagi winjo chikna, mi giyie tho, kar kulruok piny mondo gilam nyasaye moro amora ma ok mana Nyasachgi. Kuom mano, koro agolo chik ni, ng’ato ang’ata ma owuoyo marach kuom Nyasach Shadrak gi Meshak kod Abednego, to ibiro jak embene gi bedene, bed ni oa e oganda mane, kata dhoot mane, kata owacho dhok mane, kendo nolok ode gunda, nimar onge nyasaye moro amora manyalo reso ji kamano.” Eka ruoth nomiyo Shadrak gi Meshak kod Abednego tije madongo moloyo e gweng’ Babulon. Ruoth Nebukadnezar nolando wach ni ogendini duto mae piny ngima, bed ni gia e dhoot mane, kata bed ni giwacho dhok mane. Nowachonigi niya, “Amosou gi mos mogundho. Koro adwaro nyisou ranyisi gi honni ma Nyasaye maduong’ moloyo osetimona. “Ranyisi mag Nyasaye dongo manade! Honni motimo nigi teko malich miwuoro! Lochne osiko nyaka chieng’. “An Nebukadnezar, noyudo adak gi kue e oda ka achamo mwanduna. To chieng’ moro kane anindo, ne aleko lek mobwoga, mi aneno gik malich miwuoro. Mano omiyo nagolo chik mondo jong’adna rieko duto man Babulon okel ira olokna tiend lekno. Eka nokel ajuoke duto, mi ahulonigi lekna, to ne ok ginyal lokona tiende. To bang’e Daniel ma bende iluongo ni Belteshazar, nodonjo. (Nyingeno oting’o nying Bel ma nyasacha.) Much nyiseche maler ni kuome. En bende nanyise leknano. Ne awachone kama: Belteshazar, jatend ajuoke duto, ang’eyo ni much nyiseche maler ni kuomi, kendo ni ielo midhierni duto. Koro winji gima nende aleko, mondo ilokna tiende. “Kane oyudo anindo, naneno yath marabora e dier piny tir. Yadhno nodongo adonga motundo e polo, kendo ng’ato ang’ata man kamoro amora e piny ne nyalo nene. Obokene ne beyo, kendo nonyago olemo mang’eny moromo piny ngima chamo. Le ne yueyo e tipone, winy bende ne gedo e bedene, kendo gik moko duto mangima nochamo olembene. To kane pod aparo gima ne anenono, ne apo ka aneno malaika ma jarit ka lor a e polo. Ne okok gi duol maduong’ niya, ‘Ng’ad yadhno oko, kendo ilwer bedene gi obokene, mi ike olembene, mondo le oring oa e tipone, kendo winy bende oa e bedene. To iwe osiki mar tiende kochung’ e lowo, kendo itueye alwora gi nyinyo kod mula. Kamano nodong’ ei lum e pap kanyo, nimar ng’atno nyaka dag gi le e thim, kendo tho mok kuome. Ok nobed gi paro mar dhano, to nobed mana gi paro mar le kuom higni abiriyo, nikech mano e wach mane malaike ma jorit ong’ado mondo ji modak e piny ong’e ni Nyasaye Maduong’ Moloyo ema nigi loch kuom pinje duto mae piny. Onyalo keto ng’ato ang’ata modwaro obed ruoth, kata dabed ni en dhano adhana.’ ” Kane ruoth Nebukadnezar osehulo lekne kamano, nowacho niya, “Mano e gima ne aleko. Koro in Belteshazar, nyisa tiende nimar jong’adna rieko ok nyal lokona tiende. In to ang’eyo ni inyalo lokonago, nikech much nyiseche maler ni kuomi.” Kane Daniel ma nyinge moro en Belteshazar, owinjo wachno, ne obwok mi chunye ochandore ma ok onyal wacho gimoro. Ruoth nowachone niya, “Belteshazar, kik iwe chunyi chandre nikech lekno kata ne gima tiende nyiso.” Belteshazar nodwoke niya, “Ruoth dobedo maber ka lekno kod tiende odok ni wasiki! Nineno yath maratego kendo marabora motundo e polo, ma ng’ato ang’ata e piny ne nyalo neno. Obokene ne beyo, kendo nonyago olemo mang’eny moromo piny duto chamo. Le ne yueyo e tipone kendo winy bende ne gedo e bedene. “Ruoth, in e yadhno! Irabora kendo itegno. Tekoni osedongo mochopo e polo, kendo lochni okwako piny ngima. To bende nineno malaika ma jarit kaa e polo mowacho niya, ‘Ng’ad yadhni oko, mi ikethi, to osikine iwe kochung’ e lowo. Itueye alwora gi nyinyo kod mula, mi iwe kodong’ ei lum e pap kanyo. Kamano ng’atni mondo odag gi le e thim nyaka higni abiriyo, kendo tho omok kuome.’ “Ruoth, koro adwaro lokoni tiend leknino. Onyiso bura ma Nyasaye Maduong’ Moloyo oseng’adoni. Ibiro riembi ia kuom ji mondo idag gi le. Ibiro chamo lum gi dhogi ka dhiang’ kendo ininind oko kama tho nomokie kuomi kuom higni abiriyo. Bang’e ining’e ni kara Nyasaye Maduong’ Moloyo ema nigi loch kuom piny duto mae piny, kendo onyalo keto ng’ato ang’ata modwaro obed ruoth. “To bende ineno ka malaika ogolo chik ni mondo osiki kochung’ e lowo. Mano nyiso ni inichak ibed ruoth kendo, ka iseyie ni Nyasaye ema nigi loch e piny ngima. Kuom mano, ruoth, luw gima anyisini. We timo marach, to tim maber, kendo ikech joma odhier mondo ichulgo richo misetimo. Kamano nidhi nyime maber.” Gigo duto notimore ni ruoth Nebukadnezar. Bang’ dueche apar gariyo, noyudo ruoth wuotho e tat ode, Babulon, mowacho niya, “Neye kaka Babulon duong’! Ne agere gi tekona awuon mondo obed dalana maduong’ kendo anyisigo tekona gi duong’na.” Kane pok dhoge olwar, dwol nowuoyo gi e polo niya, “Ruoth Nebukadnezar, winj gima awachoni. Osemayi pinyi kawuono. Ibiro riembi ia kuom ji, kendo ibiro dak mana gi le, kichamo lum gi dhogi ka dhiang’ kuom higni abiriyo. Bang’e ining’e ni Nyasaye Maduong’ Moloyo ema nigi loch kuom pinje duto mae piny, kendo ni onyalo keto ng’ato ang’ata modwaro obed ruoth.” Piyopiyo nono wechego notimore ni Nebukadnezar. Noriembe, mogole kuom ji, mi odhi ochamo lum gi dhoge ka dhiang’. Tho nomoko kuome, mi yie wiye nodongo maboyo ka yie ongo, kendo kokene bende nodongo maboyo ka kok winyo. To kane higni abiriyogo oserumo, an Nebukadnezar ne ang’iyo polo malo, mi parona oduogo. Ne apako Nyasaye Maduong’ Moloyo ma osiko nyaka chieng’, mi amiye duong’ gi luor, ka awacho niya, “Lochne osiko nyaka chieng’. Ji ma odak e piny nenore ka gima tin e nyime, bende otimo gima en ema ohero gi ogendini mag polo kod ji manie piny. Onge ng’ama nyalo mone timo gima odwaro, kata mana penje gima otimo.” Kane parona oduogo, to loch mar piny gi luor kod teko ne oduogna. Jong’adna rieko gi jodonga nobiro ira, mi oduogna loch mogurore moloyo mane an go mokwongo. To koro, an Nebukadnezar apako Ruodh Polo kendo amiye duong’, nimar gimoro amora motimo ni kare. Pile ong’ado bura kare, kendo odwoko joma sungore piny. E ndalo loch ruoth Belshazar, ne orwako jodongo alufu achiel e sawo maduong’, mi ometho kodgi. To kane gimetho, Belshazar nogolo chik mondo okel kikombe gi tewni mag dhahabu gi mag fedha mane Nebukadnezar kwar mare ogolo e Hekalu man Jerusalem. Nodwaro ni en gi jodonge kaachiel kod monde gi monde mamoko ometh gi gigo. Kamano nokel kikombe gi tewni mag dhahabugo, mi giduto gimetho kodgi. Kane gimetho kamano, ne gipako nyiseche molos gi dhahabu gi fedha gi mula gi nyinyo gi yien kod kidi. Eka ne gipo ka lwet dhano othinyore, mochako ndiko kor ot, machiegni gi kama ne taya lielie. Kane ruoth oneno lwet dhano ka ndiko kamano, ne obedo maluor, mi chunye ochandore, kendo dende ojuol ka chongene tetni. Ne ogoyo koko mondo oomne ajuoke, kendo kane gibiro nowachonigi niya, “Ng’ato ang’ata ma nyalo somo ndikoni, mi nyisa tiende, to norwakne law ruoth maralik, kod thiwni mar dhahabu mar duong’ne e ng’ute, kendo nobed jalupna mar adek.” Jong’ad ni ruoth rieko duto nosudo machiegni, to onge ng’ato kuomgi mane nyalo somo ndikono, kata mana nyalo nyiso ruoth tiende. Kane ruoth Belzashar oneno kamano, luoro nomake ahinya, mi dende omedo juol marach. Jodonge bende nodhier nono. Chi ruoth nowinjo koko mane ruoth gi jodonge goyo, mi odonjo e ot mitimoe sawo. Nowacho niya, “Ruoth, mondo idag aming’a. Kiyie to chunyi owe chandore, bende dendi owe juol kamano. Nitie ng’at moro e pinyi man gi much nyiseche maler. E ndalo loch ruoth Nebukadnezar kwaru, ng’atno ne nigi paro maber kod rieko mana ka rieko mag nyiseche, omiyo nokete jatend ajuoke duto. Ng’atno iluongo ni Daniel, mane Nebukadnezar ochako ni Belteshazar. En gi nyalo mar adier kod rieko, bende olony e tiend midhierni. Omiyo or ng’ato oluongnigo, mondo onyisi tiend wachni.” Kamano nokel Daniel piyopiyo e nyim ruoth, mi ruoth nopenje niya, “In e Daniel ma achiel kuom jo-Yahudi mane kwara odaro e piny Juda, mokelo e tuech ka koso? Asewinjo ni much nyiseche ni kuomi, kendo ni in ng’at mariek mong’eyo gik matut. Aseluongo jong’ad rieko gi ajuoke mondo obi osom ndikono kendo olokna tiende to otamogi. To asewinjo humbi ni inyalo fwenyo gik mopondo, kendo inyalo elo tiend midhierni. Omiyo, ka inyalo somo ndikono, mi ilokna tiende, to norwakni law ruoth maralik, gi thiwni mar dhahabu mar duong’ e ng’uti, kendo inibed jalupna mar adek.” Daniel nodwoko niya, “Ruoth, bed abeda gi michnigo, kata inyalo miyogi ng’ato ang’ata mihero. An to abiro somoni asoma gima ondikno, mi anyisi tiende. “Nyasaye Maduong’ moloyo noketo Nebukadnezar kwaru obedo ruoth maduong’ man gi teko kod duong’. Omiyo ogendini duto mae piny ngima, bed ni gia e dhoot mane kata giwacho dhok mane, ne oluore kendo ne tetni e nyime. Kapo ni ne odwaro nego ng’ato, to onego anega, kata kane odwaro weyo ng’ato ka ngima, to oweyo aweya. Ne onyalo miyo ng’ato teko, kata mayogo tekono, mana kaka en ema ohero. To nikech ne odoko jasunga ma wiye tek kendo ma jakwinyo, ne omaye lochne kaachiel gi duong’ne. Ne oriembe oa kuom ji, mi parone olokore ka paro le. Bende ne odak gi kenje manie thim, mi ochamo lum gi dhoge ka dhiang’, kendo ne onindo oko ka tho omoko kuome. To achien noyie gi Nyasaye Maduong’ Moloyo ema nigi loch e pinje duto ma e piny, kendo en ema oketo ng’ato ang’ata modwaro bedo ruoth. “To in Belshazar, nyakware, ok isebolori e nyime, kata obedo ni ing’eyo gigo kamano. Kar timo kamano to isepiem gi Ruodh Polo kuom kelo kikombe gi tewni mane osegol e Hekalu mare, mi umethoe. Ee, in gi jodongi kaachiel gi mondi mamoko ne umadho divai gi gigo, kupako nyiseche molos gi dhahabu gi fedha gi mula gi nyinyo gi bao kod kidi. Gin nyiseche ma ok nyal neno, kata winjo wach, kata ng’eyo gimoro. To ne ok iluoro Nyasaye morito ngimani kaachiel gi gik moko duto mitimo. Mano emomiyo Nyasaye nooro lwedo mondo ondik wechego. “Koro magi e weche mane ondiki: KWAN, KWAN, PIM, POGRUOK, kendo magi e tiend weche gogo: KWAN nyiso ni Nyasaye osekwano ndalo mag lochni, mi otieko lochnino. PIM nyiso ni osepimi e ratil, mi oyud ni ok iromo. POGRUOK nyiso ni pinyi osepogi, mi omi jo-Media gi jo-Persia.” Kane Daniel otieko wuoyo, Belshazar nogolo chik, mi orwak ni Daniel law ruoth maralik, gi thiwni mar dhahabu mar duong’ e ng’ute. Eka nokete jalupne mar adek. To otieno nogo ema nonegie Belshazar ruodh Babulon, mi Darius ja-Media okawo loch pinyno, ka en jahigni piero auchiel gariyo. Darius noneno ni ber mondo oyier jotelo mia auchiel gi piero ariyo orit pinje duto mane nie bwo lochne. Eka noketo Daniel kod ji ariyo mamoko obed jotend jotelogo kendo orang weche duto mag ruoth. Piyopiyo nono, Daniel ne nenore ni nyalo tiyo maber ahinya moloyo jotelo kod jodongo mamoko duto. Kuom mano, ruoth noparo mondo okete jatend pinye duto. Mano nomiyo jotelo mamoko kod jodongo otemo mondo ondhog Daniel e tichne mar rito piny. To ne ok ginyal yudo gimoro amora marach e tichne, nikech ne ne jaratiro maonge miganga. Kuom mano, ne giwacho e kindgi giwegi niya, “Ok wabi nwang’o gimoro ma dwadonjgo ni Daniel mak mana ka en gimoro modok korka wach Nyasache.” Omiyo ne gidhi ir ruoth, mi giwachone niya, “Ruoth Darius, mondo idag aming’a. Wan duto ma wan jotend pinyi, wasewinjore ni onego igol chik mager ni, kuom ndalo piero adek ng’ato kik kwa gimoro kuom Nyasaye moro amora kata kuom dhano moro, to mak mana kuomi, in ruoth. To ng’ato ang’ata moketho chikno nyaka wit e bur sibuoche. Kuom mano, ruoth wadwaro mondo igol chikno, kendo iketie sei, mondo obed achiel kuom chike mag jo-Media gi jo-Persia ma ok nyal loki.” Kamano ruoth Darius noketo sei e chikno. Kane Daniel owinjo ni oseket sei e chikno, nodhi e ode. To ewi ode ne nitie ot moro mane nigi dirise mochomo yo Jerusalem. Ei odno Daniel ne pod dhi adhiya nyime gi goyo chonge piny e dho dirisego, kolamo Nyasaye nyadidek e odiechieng’ achiel kaka ne ojatimo pile. Jotelogo nobiro moneno Daniel ka lamo Nyasache, mi giduto ne gidhi ir ruoth mondo gidonjne. Ne gipenje niya, “Ruoth, donge ne igolo chik ni, ng’ato ang’ata mokwayo gimoro kuom Nyasaye moro amora kata kuom dhano moro ma ok kuomi, to nyaka wit e bur sibuoche?” Ruoth nodwokogi niya, “Ee, en chik mogurore mana kaka chike moko duto mag jo-Media gi jo-Persia, ma ok nyal loki.” Eka ne giwachone niya, “To Daniel, ma achiel kuom jo-Juda mane odar nokel ka, ok dwar winjo wachni, kendo otamore rito chik mane igolo, nikech olamo Nyasache didek e odiechieng’ achiel.” Kane ruoth owinjo kamano, chunye nochandore, mi otemo dwaro yo ma doresgo Daniel, kendo nobet koparo wachno nyaka chieng’ opodho. Bang’e jotelogo noduogo ire monyise niya, “Ruoth, ing’eyo ni kaluwore gi chike mag jo-Media gi jo-Persia, chik moro amora ma ruoth ogolo ok nyal loki.” Mano omiyo ruoth nogolo chik, mi okaw Daniel owiti e bur sibuoche. To nowacho ni Daniel niya, “Onego Nyasachi ma itiyone gi adiera duto, resi e masirani.” Bang’ mano, ne okel lwanda, mi olorgo dho burno, kendo ruoth noketoe sei mare gi mag jodonge, mondo kik ng’ato res Daniel. Bang’e ruoth nodok ode, mi onindo kech, kendo kata mana morne mapile ne ok otimo, bende nindo notamore tere. Nochiew huyuhuyu piny, moreto piyopiyo kodhi e bur sibuoche, kendo kane ochopo machiegni, ne okok ka chunye parore, kowacho niya, “Daniel, jatich Nyasaye mangima! Donge Nyasaye ma itiyone gi adiera duto oseresi e dho sibuoche?” Daniel ne odwoke niya, “Ruoth, mondo idag aming’a! Nyasaye oseoro malaikane, mi omako dho sibuoche mondo kik hinya. Osetimo kamano nikech ong’eyo ni aonge gi ketho, to bende nikech pok atimo gimoro marach e nyimi ruoth.” Kane ruoth owinjo kamano ne obedo gi mor maduong’, mi ogolo chik mondo oywa Daniel oko. Omiyo ne giywaye oko, mi oyud ni onge ngima osetime kata mana matin nono, nikech ne ogeno kuom Nyasache. Bang’ mano, ruoth ne ogolo chik ni mondo joma ne odonjo ni Daniel owiti e bur sibuoche kaachiel gi mondgi kod nyithindgi. To kane owitgi e bur kamano, sibuoche ne ongamogi moturo chokegi duto matindotindo, mana kapok gichopo kata e pier bur piny. Bang’e ruoth Darius nondiko ni ogendini duto mae piny, bed ni gia e dhoot mane, kata giwacho dhok mane, kowacho niya, “Amosou uduto gi mos mogundho. Asegolo chik e pinje duto manie bwo lochna ni ng’ato ka ng’ato nyaka luor Nyasach Daniel kendo miye duong’. En e Nyasaye Mangima, mosiko nyaka chieng’. Lochne gi tekone ok norum. En ema owaro ji kendo oreso, kendo en ema otimo honni e polo gi piny. Ne oreso Daniel e dho sibuoche.” Kamano Daniel ne odhi nyime maber e ndalo loch Darius, kendo e ndalo loch Kuros ja-Persia. E higa mokwongo mar loch Belshazar ruodh Babulon, an Daniel ne aleko, kendo aneno fweny gotieno. Ne andiko lekno e kitabu, kendo gima ne aneno gotieno chalo kama: Yamo ne kudho moa koni gi koni kendo nam noloko marach. Eka ondiegi ang’wen madongo dongo man gi kido mopogore opogore nothinyore, kowuok e nam. Ondiek mokwongo ne chalo gi sibuor, to ne en gi buom ka buomb ongo. Kane pod ang’iye, ne aneno ka buombenego opudh oko, kendo ondiegno oting’ore malo, mi ochung’ ka dhano. Eka ne omiye paro mar dhano. Bang’e ne aneno ondiek mar ariyo, ma chalo gi dubu, kochung’ gi tiendene ma yo kachien. Ne oriwo ng’ede adek e dhoge, kendo ne awinjo ka dwol moro wachone niya, “Cham achama ring’o nyaka iyieng’ chuth.” Kane pod ang’icho, naneno ondiek machielo machalo gi kwach. Ne en gi buombe ang’wen e dieng’eye ka mag winyo, kendo en gi wiye ang’wen! Bende ne omiye teko mar rito piny. Bang’ mano, kane pod aleko, ne achako aneno ondiek mar ang’wen. Ne onenore malich ahinya, kendo ne en gi teko mang’eny. Bende ne en gi leke madongodongo mag chuma, kendo ne osiko ochiemo achiema konyono gimoro amora modong’ e piny. En ne ok ochal gi ondiegi adek mamoko ka, kendo ne en gi tunge apar. To kane oyudo ang’iyo tungego, ne aneno tung’ moro matin kawuok e kind tunge mamokogo. Tung’no nomuko tunge adek mane oyudo ni kanyo chon, mondo owene thuolo. Tung’no ne nigi wenge ka mag dhano, kod dhok mawacho weche mag sunga. Kane oyudo pod ang’icho, kombe mag loch ne oket kanyo. Eka ng’at moro machon ma nyaka nene, ne obet e kom achiel. Lepe ne tar ka pe, kendo yie wiye ne chalo gi yie rombo marachar thiriri. Kome ne en mana mach maliel, kendo ne en gi tiende motimo mach mosiko ka liel aliela. Mach nodhuolore kanyo mana ka aora mamol. Ne nitie ji gana gi gana kanyo matiyone, kendo ji tara gi tara mochung’ e nyime. Eka bura nochakore, mi oyar kitepe. To kane pod ang’icho, ne awinjo ka tung’ matin cha pod wuoyo awuoya, kawacho weche mag sunga. Eka ne aneno ka oneg ondiek mar ang’wenno, mi owit ringe e mach, kendo owang’ morumo pep. To ondiegi adek mamoko ne ok oneg, to ne owegi kuom kinde moko moromo. To kata kamano ne omagi teko. Kane aleko gotienono ne aneno gima chalo dhano kabiro ei boche polo, mi oter ir ng’at ma nyaka nene. Eka ne oyudo teko gi duong’ kod loch mar rito piny, mondo ji manie piny ngima, bed ni gia e dhoot mane, kata giwacho dhok mane, otine. Tekone ne biro bedo mosiko, kendo lochne bende ne onge ng’ama nyalo ketho. Fweny mane anenogo nobwoga, mi chunya ochandore ahinya. Omiyo ne adhi ir ng’at achiel kuom joma ne ochung’ kanyo, mi apenje mondo onyisa tiend fwenygo. Eka nonyisa, kowachona niya, “Ondiegi ang’wen madongogo, nyiso loch ruodhi ang’wen mabiro bet e piny. To jo-Nyasaye Maduong’ Moloyo biro yudo loch mar rito piny, kendo ginisik gi lojno nyaka chieng’.” Bang’ mano ne adwaro ng’eyo ngech ondiek mar ang’wen, mane kite opogore gi kit ondiegi mamokogo, kendo mane nenore malich mabwogo ji. Ne en gi leke mag nyinyo kod kogno mag mula, kendo ne osiko ochiemo achiema konyono gimoro amora modong’ piny. Bende ne adwaro ng’eyo ngech tung’ apar mane otwi e wiye, kendo ngech tung’ achiel mane owuok bang’e, momuko tunge mamoko adek. Tung’no ne nigi wenge, to bende ne en gi dhok mawacho weche mag sunga, kendo ne onenore maduong’ moloyo tunge mamoko duto te. To kane pod oyudo ang’icho, ne aneno ka tung’no kedo gi jo-Nyasaye, mi oloyogi, nyaka ne ng’at ma nyaka nene obiro mong’ado bura ka chwako jo-Nyasaye Maduong’ Moloyo. Kinde koro ne osechopo ma jo-Nyasaye yudoe loch mar rito piny. Eka ne onyisa kama, “Ondiek mar ang’wenno nyiso loch mar ruoth mar ang’wen ma biro bet e piny, kendo nobed mopogore gi loch mamoko duto. Enokwak piny duto, kendo nonyone piny, mokethe chuth. Tungene apar to nonyiso ruodhi apar ma nobed e lojno. Eka bang’e, ruoth moro nowuogi mopogore gi ruodhi mokwongogo, kendo nolo ruodhi adek. Enobed kowuoyo marach kuom Nyasaye Maduong’ Moloyo, kendo enothir jo-Nyasaye. Bende enotem loko chike mag dinigi kod sewni maggi, mi jo-Nyasaye nobed e bwo lochne kuom higni adek gi nus. Bang’ mano, bura nong’adi mi nomaye lochne duto mondo okethe chuth. Eka teko kod duong’ mar ruodhi duto mae piny nochiw ni jo-Nyasaye Maduong’ Moloyo. Tekogi mag loch mar rito piny nosik mochwere, kendo ruodhi duto mae piny nobed katiyonigi kendo miyogi luor.” Mano e giko wechego, to an Daniel ne abwok ahinya, mi denda ojuol, to ne ok anyiso ng’ato wechego. E higa mar adek mar loch Belshazar, an Daniel naneno fweny machielo machal gi mokwongono. Ei fwenyno ne apo ka aneno ni ne an Susa, dala maduong’ mar piny Elam, ka achung’ e bath aora Ulai. Ne ating’o wang’a mi aneno im kochung’ e bath aora. Ne en gi tunge ariyo madongo, ma achiel kuomgi bor moloyo machielo. To maborno ema ne aneno ka twi achien. Ne aneno imno ka tuomo gimoro amora moyudo e nyime, kochomo yo podho chieng’ gi yo nyandwat kod yo milambo. Onge gima ne nyalo geng’o kata reso gimoro e tekone, ne otimo gimoro amora mohero, kendo nochikore konyiso ni oratego. Kane pod aparo tiend wachno, nywok moro nothinyore kowuok yo podho chieng’ karingo matek ma tiende ok mul piny. Ne en gi tung achiel marabet e pat wang’e. Kane ochopo but im man gi tunge ariyo mane aseneno kochung’ e bath aora cha, ne omuomore kuome gi tekone duto. Ne aneno komonjo imno kokecho, momuko tungene ariyoka. Imno koro ne onge gi teko ma diresrego, omiyo nywok ne ogoye piny monyone, kendo onge ng’at mane nyalo konye. Nywogno ne medo nyiso tekone, to kata obedo ni ne oratego kamano, tunge maduong’no notur, eka kar tung’ achielno, tunge ang’wen madongo ne otwiye, ka moro ka moro ochiko tung’ achiel achiel mar piny. Bang’e tung’ moro notwi, kowuok e achiel kuom tunge ang’wen-go. Nonyiso tekone kochiko yo milambo gi yo wuok chieng’ kod yo piny maber mar Israel. Ne odoko motegno momonjo ogend lweny mag polo, tiende ni sulue, kendo ne owito moko kuomgi piny, monyono. To bende nopiem gi jatend ogend lweny mag polo, mi nomiyo misengni mane itimo pile ni jatelono ogik, kendo omiyo lemo mar Hekalu bende ogik. Kar timo misengni mitimo pile, to richo malich ema ne itimo, mi dini mar adier nowit kucho. Tung’no notimo gimoro amora modwaro. Bang’e nawinjo ka malaika moro penjo malaika machielo niya, “Gik mane otimore e lwenygo biro siko kamano nyaka karang’o ka richo malich ema itimo kar misengni mitimo pile, kendo ka ogend lweny mag polo gi Hekalu inyono piny?” Nodwoko niya, “Nyaka kinde ma misengni alufu ariyo gi mia adek mitimo okinyi godhiambo kadhi. Eka nochak opwodh Hekalu kendo.” An Daniel natemo mondo ang’e tiend fwenyno, mi apo ka aneno gima chalo dhano kochung’ e nyima. Eka nawinjo dwol machalo dwond dhano kaluongo gi loka machielo mar aora Ulai niya, “Gabriel, nyis jalo tiend gima ne oneno.” Omiyo Gabriel nobiro mochung’ buta, mi kihondko omaka, mapodho piny. Nowachona niya, “Wuod dhano, winji! Fweny mane inenono nyiso gik mabiro timore e ndalo giko.” To kane owuoyo koda, parona ne olal, mana kama ne apodhoe aumano. To ne omaka mochunga, eka owachona niya, “Adwaro nyisi gima notimre bang’ masiche ma mirimb Nyasaye osekelo, nikech fwenyno nyiso gik mabiro timore e ndalo mag giko. “Im man gi tunge ariyo mane ineno cha, nyiso loch Media gi loch Persia. To nyuok nyiso loch Gris, kendo tung’ maduong’ manie pat wang’e nyiso ruodh Gris mokwongo. Tunge ang’wen mane otwi kane tung’ mokwongo osemukore nyiso loch ruodhi ang’wen ma biro betie ka pinyno osepogore, to ok ginibed motegno ka loch ruoth mokwongo. “Ka loch ruodhigo ochiegni rumo, kendo ka gisetimo richo mang’eny moromo kumo, to ruoth moro ma wiye tek, makwiny kendo ma jamriambo, biro wuok. Enobed gi teko mathoth, to tekono ok nobed mare owuon. Enokel masira malich, to gimoro amora motimo nodhi maber. Enotiek joma rateke kaachiel gi jo-Nyasaye. To nikech oriek, yorene mag miriambogo biro miyo otimo gimoro amora modwaro. Enobed jasunga kendo notiek ji mathoth apoya. Kata mana Ruodh Ruodhi bende nopiemgo, to ruodhno ema notieke, to ok gi lwet dhano. Fweny mar misengni mitimo okinyi godhiambo pile ma osenyisi tiende, en adier, to kik ihul wachno ni ng’ato, nikech pod kinde malach biro kadho kapok otimore.” Bang’ mano, an Daniel, chunya nobedo mool, mi abedo matuo kuom kinde mogwarore. To bange ne aa malo, mi adok e tich mane ruoth osemiya. Kata kamano fwenyno ne odhiera, kendo ne ok anyal ng’eyo tiende. E higa mokwongo mar loch Darius wuod Ahazuerus ja-Media, mane ruodh piny Babulon, an Daniel, nasomo kitepe maler, ka adwaro ng’eyo tiend higni piero abiriyo mane Jerusalem biro bedogo gunda, kaka ne Ruoth Nyasaye owacho ni Jeremia. Bang’e ne alamo Ruoth Nyasaye matek, kaywakne kendo ka ariyo kech. Bende ne arwako pien gugru, kendo ne abuko wiya buru. Ne alamo Ruoth Nyasacha kendo ahulo richo mag jowa, ka awacho niya, “A Ruoth Nyasaye in e Nyasaye maduong’ kendo malich. Irito singruok mitimo gi joma oheri kendo marito chikeni, kendo iherogi gi hera mosiko. Waseketho, kendo wabedo joricho kwatimo marach. Wasedagi timo gima ne ichikowa ni mondo watim, mi waweyo chikeni gi bucheni. Wasetamore winjo jotichni ma jonabi mane owuoyo e nyingi ni ruodhiwa kendo ni jotendwa gi kwerewa kod oganda duto. In Ruoth Nyasaye pile isebedo kitimo gik makare, to wan jo-Juda gi jo-Jerusalem gi jo-Israel duto mane ikeyo e pinje machiegni gi maboyo nikech ne waweyi, ema wasebedo ka watimo timbe mag wichkuot. Ee, Ruoth Nyasaye, wan gi ruodhiwa gi jotendwa kod kwerewa wayudo wichkuot nikech wasetimo richo e nyimi. In ijang’wono kendo iweyo ni ji richogi, kata obedo ni wan wasepiem kodi. A Ruoth Nyasaye, kane iwachonwa ni mondo waluw chike mane imiyo jotichni ma jonabi owachonwa, to ne watamore winji. Jo-Israel duto noketho chikeni, mi otamore winjo gima ne iwacho. Ne watimo richoo e nyimi, mi ikelo kuomwa kuong’ duto mondik e kitap chik Musa jatichni. Ne ichopo mana gik moko mane iwacho ni nitimnwa kaachiel gi jotendwa, nimar ne ikumo Jerusalem malich moloyo dala moro amora e piny. Ne wayudo kum duto mondiki e kitap chik Musa. To Ruoth Nyasachwa, kata sani pok watimo gimoro, ma dimi mirimbi kue, kata pok waweyo richowa, kwaluwo wachni maradier. In Ruoth Nyasachwa nirito kinde mowinjore mondo ikumwae, mi bang’e koro isekumowa. Kuom timo kamano nitimo mana gima kare, nikech in ng’at makare, to wan ema ok wasewinji. “Ruoth Nyasachwa, ne inyiso tekoni kuom golo jogi e piny Misri, kendo imiyo nyingi obedo gi huma ma pod osiko nyaka chil kawuono. Wan waseketho, kendo wasetimo richo. A Ruoth Nyasaye in ng’at makare, omiyo koro we kecho gi Jerusalem, nikech en dalani kendo en godi maler. Jopinje mokiewo kodwa duto jaro Jerusalem, kendo gijaro jogi mana nikech kethowa kaachiel gi timbewa manono mane kwerewa otimo. A Nyasachwa, winj lemona gi ywakna, kendo iguedh Hekalu mari mane okethore, mondo oger. Kamano mondo ng’ato ka ng’ato ong’e ni in e Nyasaye. A Nyasaye, winjwa, kendo ng’i kuma wantie, mondo ineye thagruok ma wan go kod masira momako dala miluongo gi nyingi. Walami nikech ing’won ahinya, to ok nikech timbewa ni kare. A Ruoth Nyasaye winjwa, kendo iwenwa richowa. A Ruoth Nyasaye winjwa kendo ikonywa mak ideko, mondo ji duto ong’e ni in e Nyasaye, nimar dalani kod jogi gin magi.” Ne adhi nyime gi lemo ka ahulo richona kod richo mag jowa, kendo ne aywak ni Ruoth Nyasacha mondo oguedh gode maler. Kane pod alemo kamano, ng’at miluongo ni Gabriel, mane aseneno e fweny, ne ohuyo matek mobiro kuma antie. Ne en kar sa mitimoe misango mar odhiambo. Nowachona malong’o niya, “Daniel, asebiro mondo ami ing’e tiend fweny cha. E sa mane ichakoe ywak ni Nyasaye, ne odwoki, kendo asechopo mondo anyisi dwokono, nikech in ng’at ma Nyasaye ohero ahinya. To koro chik iti mondo iwinj tiend fwenyno. “Nyasaye oseketo ni jou gi dalau higni mia ang’wen gi piero ochiko mondo kethogi gi richogi orumie. Bang’e nowe ni ji richogi, kendo nogur tim makare mosiko mondo weche mag fweny gi weche makare otimre adier, eka opwodh Kama Ler Moloyo. Koro winji, mondo ing’e tiend gik ma abiro wachoni. Chakre chieng’ ma ogolie chik ni Jerusalem onego ochak oger, higni piero ang’wen gochiko nokadhi, eka jatelo mowir nobi. Bang’e Jerusalem nobed ka oseger, molosie yore kendo ochiel gi ohinga motegno, mi nodag higni mia ang’wen gi piero adek gang’wen. Kindeno nobed kinde mar thagruok, to e gikone, ng’at ma Nyasaye oseyiero noneg kayiem. Oganda lweny mar jatelo moro nobi, mi keth Jerusalem gi Hekalu. To giko nobi ma mwomore ka ohula, kendo lweny gi masira nobedie mana kaka Nyasaye nochiko. Jatelono nolos winjruok motegno gi ji mang’eny kuom higni abiriyo, kendo nomi ji owe timo misengni kendo owe kelo chiwo kuom higni adek gi nus. Gima kuero makelo kethruok nobed ewi osuri mar Hekalu nyaka ng’at mane okete kanyo chopi e giko mane Nyasaye oketone.” E higa mar adek mar loch Kuros ruodh Persia, wach nofwenyore ni Daniel, ma bende niluongo ni Belteshazar. Kata obedo ni wachno ne en wach ma adier, to winjo tiende ne ok yot. Kata kamano ne onyise tiende e yor fweny. E kindeno, an Daniel, ne ayudo ka asebedo ka asando ringra kuom jumbe adek, ka ok acham chiemo mabeyo, kendo ring’o kata divai ne ok amul. Bende ne ok awir denda gi mo kuom ndalogo duto. Chieng’ due piero ariyo gang’wen due mokwongo e higano, ne aneno ni achung’ e bath aora maduong’, tiende ni aora Tigris. Ne ating’o wang’a mi aneno ng’at morwako law maber, kendo otueyo okanda mar dhahabu. Dende ne ng’ang’ni ka kidi ma nengone tek. Pat wang’e ne rieny mana ka mil polo, kendo wang’e ne liel ka mach. Bedene gi tiendene bende ne rieny ka mula moyue, kendo duonde ne wuo ka koko mar ji mang’eny. An Daniel kenda ema ne aneno fwenyno, to ji mamoko mane wan go ne ok oneno gimoro. Kata kamano ne gibwok ahinya, mi giringo gipondo. Ne adong’ kenda kanyo ka arango fweny malichno. Teko norumona kendo denda nolokore maonge ng’ama ne nyalo ng’eya. Ne awinjo ka ng’atno wuoyo, mi apodho piny ka rieko olalna, kendo ka wiya ochomo piny. Bang’e ne awinjo ka ng’ato maka, kendo keta piny gi chongena kod luetena, to denda kirni. Ne owachona niya, “Daniel in ng’at ma Nyasaye ohero ahinya. A malo mondo ichik iti iwinj gima adwaro wacho, nimar oseora iri.” Kane osewachona kamano, ne aa malo ka pod denda kirni. Eka ne ochako owachona niya, “Daniel, kik iluor, nikech Nyasaye nowinjo lemoni mana chieng’ mane ikwongo ketoe chunyi, kisandori e nyime, omiyo koro asebiro mondo adwoki. To malaika ma jarit piny Persia ne okedo koda kuom ndalo piero ariyo gachiel. Eka Mikael ma achiel kuom malaike madongo nobiro mondo okonya, nikech ne adong’ kenda e piny Persia kuno. Koro asebiro mondo anyisi gima biro timore ni jou e ndalo mabiro, nikech ma bende en fweny manyiso gik mabiro timore e ndalo mabiro.” Kane owuoyo koda kamano, to ne akulo wiya, ka dhoga omoko. Eka gimoro machalo gi dhano nomulo pien dhoga, mi achako wuoyo, ne awacho ni gima chalo dhano mane ochung’ e nyimano niya, “Jaduong’, fweny ma asenenoni ochwowo chunya, omiyo tekra orumo. Achalo gi misumba mochung’ e nyim ruodhe. Koro ere kaka dalos kodi, to aonge gi teko kata muya modong’ e denda?” Eka ne ochako omula kendo, mi awinjo ka ayudo teko. Nowachona niya, “Nyasaye oheri, omiyo kik chunyi parre kata kik iluor, to bed abeda gi chir.” Kane osewuoyo koda kamano, ne awinjo ka achako yudo teko moko, mi awachone niya, “Jaduong’ wachna gima idwaro nyisa nikech koro iseduogona teko.” Eka ne openja niya, “Bende ing’eyo gima omiyo asebiro iri? Asebiro mana ni mondo ahulni gima ondiki e kitap weche ma adiera. To koro onego adog mondo aked gi malaika ma jarit piny Persia. Bang’e malaika ma jarit piny Gris biro wuok, to onge ng’at manyalo konya mak mana Mikael ma malaika ma jarit piny Israel. En ema ochung’ kaka jakonyna kendo jaritna. “To koro adwaro nyisi gima biro timore adier. “Ruodhi adek moko biro bet e piny Persia, to bang’gi ruoth mar ang’wen nowuogi, ma nobed gi mwandu mang’eny moloyogi. Bang’e ka mwandune osemiyo oguro lochne motegno, to nothuw ogendini duto gi ruodhi Gris. Eka bang’ mano ruoth moro ma jalweny nowuogi. Enobed ruodh piny maduong’ kendo notim gimoro amora mohero. To ka lochne osegurore, pinye nopogre tieng’ ang’wen, kendo yawuote gi nyikwaye ok nobed ruodhi bang’e. Jomoko nono ema nokaw lochne gi thwon, to ok ginibed gi teko marom gi mane en go. Ruodh Misri nobed gi teko, to achiel kuom jotend jolwenje nobed gi teko moloye, kendo nobed ruodh piny maduong’. Bang’ higni moko achien, ruodh Misri nomi ruodh Siria nyare okendi, mondo gitim kode winjruok. To winjruokgino ok nodag aming’a, kendo nyakono gi jotich mane odhi kode, kaachiel gi nyathine kod chwore nonegi, Bang’e watne moro nomonj jolweny ruodh Siria, kendo nodonj e dalagi mochiel motegno, mi logi. Enokaw kido mag nyiseche kaachiel gi gik ma nengogi tek mag fedha gi mag dhahabu, mi oter Misri. Bang’ bedo gi kue kuom higni mogwarore, ruodh Siria nomonj Misri, to nochune mondo odog e pinye. “Bang’e yawuote noikre ni lweny, mi chok jolweny mang’eny. Achiel kuomgi nomwom ka ohula, mi monj kendo kwak kama lach nyaka chopi dala wasigu mochiel motegno. Eka mirima nomak ruodh Misri, mi noked gi ruodh Siria, kendo omak ogandane maduong’ mar lweny. Bang’e sunga nomake nikech lochneno, kendo nikech jolweny mang’eny mosenego, to lochne ok nodhi nyime. Ruodh Siria nochak ochok oganda lweny maduong’ moloyo mane en go chon, kendo ka kinde ochopo maber, to noduog gi oganda mar lwenyno, kod gilweny mathoth. E ndalogo, ji mang’eny nodagi loch ruodh Misri, kendo in Daniel, jou moko mohero lweny nong’any nikech fweny moro ma giseneno, to kata kamano nologi. Bang’e ruodh Siria nolwor dala mochiel motegno, mi kaw. Jolweny mag Misri ok nodhi nyime gi kedo, kendo kata mana joma rateke moloyoe kuomgi ok nobed gi teko mar kedo. Kuom mano, jasikgi notimnigi mana gima ohero, maonge ng’ama tame. Enokaw piny Israel ma jaber, mi bed e bwo lochne chuth. Enobed gi paro mar kawo pinje duto mae bwo loch ruodh Misri. Omiyo enomiye nyare okendi, eka oyud kaka dohinye, to kata kamano ok nonyal. Bang’ mano nomonj ogendini modak e dho nam, mi olo pinjegi mang’eny. To jatelo moro moa e piny machielo noloye, mi tiek sungane chuth. Enoring mi odog e mier mochiel motegno e pinye owuon, to noloye kuno, mi mano nobed rumbe chuth. “Eka ruoth moro nowuog bang’e ma noor ng’ato osolne osuru mondo pinye obed gi mwandu mang’eny. To bang’ kinde matin ruodhno nonegi, to ok e lweny. Jal ma nobed ruodh Siria bang’ mano nobed ng’at ma timbene richo, ma ok owinjore bed ruoth. Enobi apoya e ndalo kue, mi okaw loch gi rieko mar miriambo. Ogend lweny duto nopiem kode, to enoywegi oko motiekgi pep, koda ka jadolo maduong’ mar Nyasaye. Enotim winjruok gi ogendini mamoko kowuondogi. Kamano nogurre motegno, kata obedo ni nobed mana ruodh oganda matin. Enomonj piny momew ma yande obet gi kue, mi okaw, kotimo timbe mane kwerene ok nyal timo. Enopog ni joge mwandu gi gik moyako e lweny, bende enochan monjo kuonde mochiel motegno mag siro lweny, to mano notim mana kuom kinde matin kende. “Enowuog gi chir ka en gi oganda maduong’ mondo omonj Ruodh Misri, ma bende enobed koikore kedo kode gi oganda lweny maduong, kendo maratego. To ruodh Misri ok nosir nikech joge moko nondhoge. Jong’adne rieko mohero moloyo ema notieke. Joge mag lweny mathoth nonegi kendo notiek ogandane mar lweny. Bang’e ruodhi ariyogo nobed piny mondo ochiem kaachiel, to ginibed ka gin gi paro maricho. Omiyo giniwuondre, kendo ok giniyud gima gidwaro, nimar kinde ma Nyasaye oketo pok ochopo. Ruodh Siria nochak wuoth ka dok thurgi, gi mwandu mang’eny moseyako, koketo chunye mondo singruok manie kind Nyasaye gi jo-Israel okethre. Enotim gima en ema ohero, eka nodhi adhiya thurgi. “Achien enochak omonj Misri e kinde ma Nyasaye oketo, to ok nolo pinyno kaka noloye mokwongo. Joma oa yo podho chieng’ nobi gi mendegi mondo oked kode, mi nobed maluor. Bang’e nodog ka en gi mirima mager mondo otiek joma otimo singruok maler gi Nyasaye, tiende ni jo-Israel, kendo enoluw rieko mag joma oseweyo singruokno. Ogendini mage moko mag lweny nodwany Hekalu kod kuondene mochiel motegno, mi ginimi ji we timo misengni mitimo pile, kendo ginichung gima kuero makelo kethruok. Ruoth nong’ad rieko mondo oywago joma oseweyo singruokgi malerno, to kata kamano, joma ong’eyo Nyasachgi nobed motegno kendo nolochi. Ji mariek nong’ad rieko ni ji mamoko mathoth. To kuom kinde matin jomoko kuomgi notho e lweny kendo nowang’ e mach. Moko bende noywag mwandugi, kendo noter e tuech. To e kinde ma inegogieno giniyud kony matin, kata obedo ni ji mang’eny kuom joma odoknigi nobed gi paro maricho. Jomoko kuom joma riek bende nonegi mana ni mondo joma odong’ kuom ogandagi obed joma beyo mopwodh kendo maler, nyaka kinde mar giko ma Nyasaye oseketo chopi. “Ruodh Siria notim gima en ema ohero, kendo enosungre ni oloyo nyasaye moro amora, bende enopakre ni oduong’ moloyo kata mana Nyasaye maduong’ moloyo nyiseche moko. Enodhi nyime kotimo kamano nyaka chop Nyasaye kume, nikech Nyasaye nyaka tim gima osechano. Ruodhno ok nodew nyasaye mane kwerene lamo, kod nyasaye mane mon ohero. Chutho ok nodew nyasaye moro amora, nimar enobed koparo ni oduong’ duto. Kar lamo nyisechego, to enolam mana nyasaye marito kuonde mochiel motegno mag siro lweny. Enochiw dhahabu gi fedha gi kite ma nengogi tek kod chiwo mamoko mabeyo ni nyasaye ma kwerene ne ok lamno. Enoket ji malamo nyasach jopiny moro nono mondo orit mier mochiel motegno mag siro lweny. Joma oyie lochne noyud duong’ mang’ongo, kendo noketgi e tije madongo, mi omigi lowo kaka gir erokamano. “E kinde ma loch ruodh Siria chiegni rumo, ruodh Misri biro monje, mi ked kode gi tekone duto, kokonyore gi geche lweny gi joidh farese kod mende mang’eny, mi omwom mana ka aora ma mwomo genge. Bende enomonj piny Israel ma jaber, mi oneg ji gana gi gana. Piny Edom gi piny Moab kod piny Amon mane odong’, to notony. Enomonj pinje mang’eny ma kata mana Misri bende ok notony. Enoyak dhahabu gi fedha mopandi mag Misri, kaachiel gi mwandu mamoko ma nengogi tek, kendo enolo piny Libya gi piny Ethiopia. Bang’e weche moko moa yo wuokchieng’ gi yo nyandwat nomiye luoro, mi noked gi gero malich, kendo noneg ji mang’eny. Bende enogur hembene madongo dongo e kind nam gi got maberie moloyo ma ogerie Hekalu. To enotho kuno, ka onge ng’ama konye. “E kindeno, malaika maduong’ miluongo ni Mikael marito jou, biro thinyore. Enobed kinde mar chandruok marachie moloyo kendo ma pok oneye nyaka ne ogendini chak bet e piny. Ka kindeno ochopo, to ibiro res jou duto ma nyinggi ondiki e kitap Nyasaye. Ji mang’eny kuom joma osetho biro chier. Moko kuomgi nochier mi yud ngima mochwere, to moko noyud wichkuot kod achaye mosiko. To joma riek norieny ka ler mar polo, kendo jogo mane opuonjo ji mang’eny mondo otim gik makare norieny ka sulue nyaka chieng’. “To in Daniel, koro um kitabu, kendo idine gi odok nyaka kinde mar giko chopi. To kindegi ji mang’eny biro ringo koni gi koni mondo onge tiend gik matimore.” To an Daniel, naneno ji ariyo moko ka moro ochung’ e bath aora koni, to moro ochung’ komachielo. Achiel kuom jogo nowacho ni ng’at mane orwako law maber mane ochung’ gi chien yo ka wi aora cha, niya “Odong’ kinde marom nadi mondo honnigi orum?” Ng’at mane orwako law maberno noting’o bedene malo kochomo polo, mi osingore e nying Nyasaye mochwere, kowacho niya, “Odong’ kinde moromo higni adek gi nus, kendo ka sand misandogo jo-Nyasaye oserumo, to noyud ka gigi duto osetimore.” Ne awinjo gima owacho, to ne ok ang’eyo tiendgi, omiyo napenje niya, “Jaduong’, giko mar gigi nobed nadi?” Nodwoka niya, “Daniel, koro dhi adhiya, nikech wechegi odin kendo okan nyaka kinde mar giko chopi. Ji mang’eny ibiro pwodhi mondo gibed joma beyo kendo maler. Joma richo to wechegi ok nodonjnigi, kendo ginisik asika ka gitimo richo. Joma riek to wechegi nodonjnigi. “Chakre chieng’ ma ji nowee timo misengni mitimo pile, tiende ni chakre kinde ma ochungie gima kuero makelo kethruok, ndalo alufu achiel gi mia ariyo gi piero ochiko nokadhi. Joma osiko kuom Nyasaye nyaka ndalo alufu achiel gi mia adek gi piero adek gi abich kadhi gin johawi. “In Daniel, sik kuom Nyasaye nyaka giko. Eka initho, to achien inichier mi iyud pokni chieng’ giko piny.” Kitabuni ondikie weche mane Ruoth Nyasaye onyiso Hosea wuod Beeri e ndalo loch ruodhi Juda ma Uzia gi Jotham gi Ahaz kod Hezekia, kendo e ndalo loch Jeroboam wuod Jehoash ruodh Israel. Kane Ruoth Nyasaye okwongo miyo Hosea owuoyo ni jo-Israel, ne owachone niya, “Jopinyni oseweya, molamo nyiseche mamoko, mana ka dhako moweyo chwore mondo odwanyre gi chwo mamoko. Omiyo, dhiyo ikend nyako ma wang’e tar mondo inywolgo nyithindo.” Kamano Hosea nodhi mokendo Gomer nyar Diblaim. Ne omako ich, monywolo ni Hosea wuowi. Eka Ruoth Nyasaye nowacho ni Hosea niya, “Chak nyathino ni Jezreel, nimar achiegni kumo ruodh Israel kuom remo mane Jehu wuon mare ochwero Jezreel. Abiro tieko loch nyikwa Jehu e Israel, kendo e kindeno anaketh teko mar jolwenj Israel e holo Jezreel.” Gomer nochako omako ich, monywolo nyako. Ruoth Nyasaye nowacho ni Hosea niya, “Chake ni Lo-ruhama, tiende ni, ma ok oher, nikech ok nachak aher jo-Israel, kata mana ng’wononigi ok nang’wonnigi, to anaher jo-Juda. An Ruoth Nyasaye anaresgi, to ok naresgi gi lweny, kata gi gilweny.” Kane Gomer oseweyo dhodho Lo-ruhama, nochako omako ich, monywolo wuowi machielo. Eka Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Chake ni Lo-ami, tiende ni joma ok joga, bende ok ayie bedo Nyasachu,” “To kata kamano jo-Israel nobed mang’eny ma ok nyal kwan kata pim, mana ka kuoyo mae dhonam. Sani koro awachonigi ni ok gin joga, kendo chieng’ moro nawachnigi niya, ‘Un nyithind Nyasaye mangima’, Bang’e jo-Israel gi jo-Juda nochak oriwre kanyakla achiel, mi gichak gidhi nyime maber. Kamano chieng’ Jezreel nobed chieng maduong’ adier!” Kuom mano, ubiro luongo joweteu ni Ami, tiende ni, joga, kendo ubiro luongo nyimineu ni Ruhama, tiendi ni, joma oher. “Nyithinda, wuoru gi meru! Donge en e chiega, to an e chwore? Wuouru kode mondo owe timbene mag terruok. Ka ok kamano to abiro gonye, mi odong duk kaka nonywole! Abiro miyo ochal gi piny motwo ma pi ongee, kendo riyo biro nege. Kata mana nyithinde bende ok naher, dhako ma jachode ema nonywologi e terruok. Dhako mane onywologino onge gi wichkuot, nimar owacho niya, ‘Adwaro chodena, nikech gin ema ne gimiya chiemo gi pi, gi mo kod divai, kod yie rombe, gi pamba michweyo nanga.’ “Kuom mano yo mokadhoe abiro dino gi kudho, kendo abiro gero ohinga ogeng’ yo moluwo, mondo kik ochak oluw yorene machon. Ka olawo chodene, to ok nojukgi, kendo ka omanyogi, to ok noyudgi. Bang’e nowach niya, ‘Abiro dok ni chwora kendo, nikech ne aneno maber ka wan kode moloyo kaka obet sani.’ To pod ok ong’eyo ni an ema ne amiye cham gi divai kod mo, bende ok ongeyo ni an ema ne amiye fedha gi dhahabu mogundho, mane otiyogo kuom lamo Baal. Omiyo e ndalo keyo, to anakaw cham gi divai mane amiye, kaachiel gi yie rombe gi pamba mane amiye mondo ochwego nanga orwaki. Bang’e anagonye duk mana ka chodene neno, kendo onge ng’ama norese e lweta. Anatiek mor duto moneno, kod chokruokne duto mag lemo, kaka sewni motimo higa ka higa, gi sewni motimo due ka due, kod nyasi motimo juma ka juma. Anaketh yiende mag mzabibu gi ng’opene, ma owacho ni gin chudo mane chodene omiye. Anami yiende mag mzabibu kod yiende mamoko lokre bungu, kendo le ma e thim nokethgi. Anakume kuom kinde mane oweyae, mowang’o ubani ni Baal, kendo orwako gik mabeyo mondo olombgo chodene. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “To koro winjuru! Abiro kawe, mi atere e thim, kendo abiro wuoyo kode maber kuno, mi aduog chunye. Anachak adwokne puothene mag mzabibu, kendo nalok Holo Thagruok odok dhoranga geno. Ka aluonge, to nodwoka mana kaka ne odwoka kapod oyom, e kinde mane owuok oa e piny Misri. Adier, chieng’no noluonga ni chwore, to ok nochak oluonga ni Baal mare. Ok nachak awe omul nying Baal kendo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Bang’ mano anatim singruok gi le mae thim gi winy mae kor polo kod gik mamol e lowo ni kik gihiny joga. Eka natur atung’ gi ligangla kod gimoro amora mar lweny, mi aywegi oko e piny mondo joga odag gi kue. In Israel, abiro kendi mondo ibed chiega, mi anatimni gima berr kendo makare. Ananyisi hera gi ng’wono mochwere, kendo inibed mara nyaka chieng’. Anarit singruokna, kendo anatimu joga, mi unung’e ni an e Ruoth Nyasaye. E kindeno anadwok kwayo ma joga Jezreel kwayogo. Anami koth chue e piny, mi piny nonyag cham gi mzabibu kod zeituni. Anapidh joga e pinyni, mi anami gidhi nyime maber. Anaher joma ne iluongo ni, ‘joma ok oher,’ kendo anawach ni joma iluongo ni, ‘joma ok joga,’ ni un joga, mi ginidwoka niya, ‘In Nyasachwa.’ ” Ruoth nyasaye nowachona niya, “Dhiyo monsdo ikaw dhako man gi chotne kendo materore. Here mana kaka pod ahero jo-Israel, kata obedo ni giweya ka gilamo nyiseche mamoko, kendo gihero chiwo misengni mag mzabibu motwo ni kido manono.” Kuom mano, ne adhi, mi achulo shekel apar gabich mag fedha kod gunde ariyo mag cham, mi akawo dhakono kaka ne Ruoth Nyasaye onyisa. Eka ne awachone ni obiro dak koda kuom ndalo mathoth, kendo ni ok nochak obed jachode. To bende ng’ato ok nochak onind kode, kata mana an. Mano nyiso ni jo-Israel biro bet maonge ruodhi kata jotelo kendo maonge misengni kata sirni milamo, bende maonge kido mag nyiseche, kata gik mikorogo wach. To achien jo-Israel noduog ir ruoth Nyasachgi, kendo ir Daudi ruodhgi, kendo ka ndalogo ochopo, to giniluor Ruoth Nyasachgi, mi giyud michne mabeyo. Ruoth Nyasaye ni kod wach ni ji modak e pinyni. Omiyo un jo-Israel chikuru itu mondo uwinj ane gima owacho. Owacho kama: “Dimbruok kod hera onge e pinyni, kendo ji ok oyie kata mana kuom Nyasaye. Ji ketho singruok ma gisetimo, bende giriambo, gineko, gikuelo, kendo giterore. Timbegi maricho medore ameda, kendo gichuero remo kinde duto. Omiyo pinyni biro two kendo gik moko duto modakie biro tho. Adier, le duto gi winy koda ka rech biro tho.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jodolo ema an kodu gi wach, omiyo kik ng’ato par ni ji ema akwero kendo asiemo. Utimo gik manono odiechieng’ gotieno, kendo jonabi bende timo mana kamano. Kuom mano abiro tieko Israel meru. Un joga, osetieku, nikech ok uyie lochna. Jodolo mau osedagi yie kuoma, kendo gisetamore puonjna. Omiyo adagi ni un gi yawuotu ok ubed jodolona.” “Kaka jodolo medore e kaka gimedo timo richo e nyima. Abiro loko nying maber ma gin go obed nyiero. Gipidhore kuom richo mag joga, omiyo gidwaro ni mondo joga omed ameda timo richo. Jodolo kod ji nokum mana machalre! Abiro kumogi, ka achulogi kuom richo ma gitimo. Ka gichiemo, to ok giniyieng’. Gilamo nyasach nyodo, to kata kamano ok ginywol nyithindo, nikech giseweya, kendo gilamo nyiseche mamoko. “Kong’o osemayo joga rieko! Gipenjo bao mondo onyisgi gima biro timore, kendo ludhe bende nyisogi wach ma gidwaro ng’eyo! Giseweya, mi gidhi ir nyiseche mamoko, mana ka dhako moweyo chwore to dwanyore gi chwo mamoko. Gitimo misengni ewi gode, kendo giwang’o ubani kuonde moting’ore e bwo yien maboyo motimo otiep nikech nitie tipo mang’ich kuondego. Mano emomiyo nyiu tiyo tich chode, to mond yawuotu tiyo tich terruok. To ok nakumgi kuom timbegigo nimar un uwegi ema undhogoru gi mon ma jochode mag hekalu, kendo utimo ni Baal misengni kaachiel kodgi. To ‘Oganda mofuwo yudo masira’, mana kaka ngero wacho. “Kata obedo ni un jo-Israel useweya, to da obedo maber ka jo-Juda ok otimo gima chal kamano. Kik udhi ulem Gilgal kata Bethel, kendo kik ukuong’ru kuondego e nying Ruoth Nyasaye mangima. Jo-Israel tokgi tek mana ka tok kanyna. Kuom mano, ere kaka dapidhgi maber ka rombe manie lek momew? Jo-Israel ni e bwo loch mar nyiseche manono, kendo gin e kanyakla mar jomer. Gidhi nyime gi timbegi mag chode, kendo gihero wichkuot moloyo nying maber. Gin gi chuny mabiro ywerogi mabor mana ka kalausi kendo nyiseche ma gitimonigi misengni ok nokonygi. “Un jodolo, winjuru wachni! Chikuru itu, un jo-Israel. Winjuru un joka ruoth, nikech un ema onego ung’ad ni ji bura, to koro un ema ibiro ng’adnu bura. Usemiyo obadho omako jo-Mizpa, kendo uchalo gogo mamako ji ewi got Tabor. Usepiem koda muweya mi udonjo e richo matut, omiyo abiro kumou uduto. Ang’eyo kaka jo-Israel chalo, kendo ok ginyal pondona. Giseweya kaka dhako weyo chwore, to dwanyore gi chwo mamoko.” Richo ma gisetimo omonogi dok ir Nyasachgi. Gidwaro mana lamo nyiseche manono, omiyo ok giyie loch Ruoth Nyasaye. Sunga ma jo-Israel nigo nyiso ni gin joricho. Richogigo miyo gichwanyore kendo gipodho, mi jo-Juda bende podho kodgi. Gidhi gi jambgi mondo gitimgo misengni ni Ruoth Nyasaye, to ok ginyal yude, nikech oseweyogi. Gisendhogo Ruoth Nyasaye, mi giweyo, kendo nyithindgi ok gin joge. Omiyo puothegi koro ibiro kethi. Gouru tung’ mar lweny e dala Gibea. Rama bende timieuru kamano. Giuru sigich lweny e dala mar Bethel, kuwacho niya, “Wan bang’u, jo-Benjamin!” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Aseng’ado bura mak lokre ni, chieng’ mokumie jo-Israel, to ginirum pep. Akecho jotend Juda nikech gisekwalo lop jowetegi, omiyo abiro olo mirimba mager kuomgi mana ka aora mopong’ ma mwomo genge. Jo-Israel ni e thagruok. Gisewito piny mane margi nikech ne giramo ni nyaka giring gidhi ir ji mamoko mondo okonygi, to kara jogo onge gima dikonygigo. Kuom mano an awuon abiro kelo masira kuom jo-Israel, atiek jo-Juda pep. “Mano omiyo, kane jo-Israel oneno ni tuo osemakogi, kendo kane jo-Juda bende oneno adhondegi giwegi, jo-Israel noringo odhi Asuria mondo ruoth maduong mar pinyno okonygi. To ruodhno ne ok nyal changogi kata thiedho adhondegigo. An awuon abiro monjo jo-Israel gi jo-Juda mana ka sibuor mager! Abiro kidhogi matindotindo, kendo naywagi oko, ma onge ng’at ma nokonygi. “Abiro dhi mi adog kar dakna nyaka chop kinde ma giyie ni giseketho, mi giduog ira ka gidwara gi chunygi duto, nikech thagruok malit ma giseyudo.” Jo-Israel wacho niya, “Wadoguru ir Ruoth Nyasaye. Osekidhowa, to kata kamano obiro changowa. Osehinyowa, to donge obiro keto yath e adhondewa? Bang’ ndalo ariyo kata adek obiro duogo chunywa kendo miyo wachak wadhi maber, mi wadag e nyime. Weuru wabolre kendo watem bedo joma ong’eyo Ruoth Nyasaye, nimar obiro biro irwa adier, mana ka piny ma jaru pile. Bende obiro biro mondo oguedhwa, mana na koth ma miyo piny bedo mang’ich.” To Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Israel gi jo-Juda, ang’o ma anyalo timonu? Hera ma uherago lal piyo mana ka ong’weng’o mar okinyi, kata ka tho maduono ka nyango tegno. Kuom mano, aseoro jonabi maga iru mondo osiemu ni ibiro kumou kendo tiekou. Gima adwaro ni mondo un joga utim, en gima ratiro kendo maler, nimar gima adwaro moloyo en hera mosiko, to ok misengni. Ber ka joga ong’eya, moloyo ka gitimona misengni miwang’o. “To piyopiyo nono mane jogago odonjogo e piny mane asingoranigi, ne giketho singruok mane atimo kodgi, mi giweya. Gilead en dala ma jomahundu opong’o, kendo ma remb joma onegi chuerie. Jodolo chalo mony mag jomecho marito ji kobuto e bungu. Kata mana e wang’ yo madhi Shekem ginegoe ji. Gitimo mahundu mana gi wang’ matek. Aseneno ka gitimo gima mono e Israel. Joga osedwanyore kendgi kuom lamo nyiseche manono. To un jo-Juda aseketo kinde ma abiro kumoue kuom gik ma utimo.” “Pile ka adwaro chango jo-Israel mondo gichak gidhi nyime maber, to richogi gi timbegi makuero ema aneno. Giwuondo ji kendo gituro udi mondo gikuelie, bende gimayo ji gik moko kata mana e wang’ yore. Ok gipar ni wiya ok nyal wil gi richo duto ma gitimo. Richogi olworogi, kendo ok nyal tama neno.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ji wuondo ruoth gi jodonge kuom yoregi maricho. Giduto gin jowuond kendo jomriambo. Gichalo kendo ma mach nyenyni, ma jatedo ok chwalie mach nyaka mogo mosedwalo kuodi. Chieng’ mane ruoth timo sawo, ne gimiyo omadho divai gi jodonge, mi gimer kendo gilokore josunga ma jaro ji ajara. Adier, giowore gi timbegi mana ka kendo ma mach nyenynie. Otieno duto, mirimbgi okuot, okinyi omuoch ka mach maliel. Ne ginego jotendgi gi mirimbgi mager, kendo ruodhigi osepodho achiel achiel. To onge ng’ama kwaya mondo akony.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jo-Israel chalo gi makati motedi manumu, nikech gigeno kuom ogendini molworogi. Winjruok ma gin-go gi jopinje mamokogo osemayogi teko, to ok ging’eyo. Bende ok ging’eyo ni wigi osetimo lwar. Sunga ma jo-Israel nigo nyiso ni gin joricho, to kata kamano, pod gitamore duogo ira, an Ruoth Nyasachgi. Jo-Israel chalo gi akuru mofuwo. Giluongo jo-Misri mondo okonygi, to kendo giringo gidhi e piny Asuria. Abiro makogi ka gidhi, mana kaka jodwar mako winy gi wino, kendo abiro kumogi kuom richo ma gisetimo. “Gidiwo, nimar giseweya mi gipiem koda, omiyo ibiro tiekgi. Ne adwaro resogi, to giwacho miriambo kuoma. Ok giselama gi adiera, to girudhore piny ka giywak, kendo ka gilama mondo amigi cham gi divai, to ging’olo dendgi mana ka joma lamo nyiseche manono. To gisetamore mako chikna. Kata obedo ni apidhogi, mi amiyo gibedo motegno, to gipiem apiema koda! Gisiko ka giweya, kendo gidok ni nyiseche maonge teko. Ok nyal gen-gi, nikech gichalo gi atung’ mobam. Ibiro nego jotendgi e lweny nikech gisungore, mi jo-Misri nonyiergi.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Go tung’, nikech wasigu yako Hekalu mara, mana ka otenga mayudho nyagweno! Joga oseketho singruok mane atimo kodgi, kendo gisedagi winjo puonjna. Kata obedo ni giluonga ni Nyasachgi kendo giwacho ni ging’eya kamano, to gisedagi gima ber, mano omiyo wasikgi biro lawogi. Joga yiero ruodhi maggi, to gitimo kamano ma ok gipenja. Bende giyiero jotelo ka ok ayie. Gikawo fedha gi dhahabu ma gin-go, kendo giloso nyiseche manono ma biro kelonigi mana masira. Asedagi nyaroya mar dhahabu ma jo-Samaria lamo, kendo mirimba ng’ang’ni kuomgi. Koro pod gidwaro ni mondo akumgi nyaka karang’o? Jatich moro e Israel ema ne oloso kido manono, to kidono ok en Nyasaye! Kido mar nyaroya ma jo-Samaria lamono ibiro baro matindo tindo. “Jo-Israel chwoyo yamo, to gikayo mana kalausi. Gin gi cham ma ok wuodhi, omiyo gionge gi mogo. To kapo ni onyago cham, to jopinje mamoko dichame, mi tieke. Jo-Israel duto ibiro mwonyo, mi tieki pep. To kata mana sani ogendini mamoko okawogi ka joma nono. Gisedhi Asuria mondo giyudie konyruok, ka gichalo kanj thim moringo oa e kweth, kendo gitimo mana gima gin ema gidwaro. Adier, jo-Israel oseng’iewore kuom ogendini mamoko mondo okonygi. To koro abiro chokogi mondo akumgi! Piyopiyo nono gibiro neno malit ka ruodh Asuria sandogi. “Kaka jo-Israel medo kende-mag-misango mang’eny mondo ogolgo richo e kaka gimedo bedo gi kuonde mang’eny ma gitimoe richo. Andiko chike gana gi gana mondo ji opuonjre, to gidagi ni mago gik mayore yore ma ok ging’eyo. Gihero timo misengni, kendo gihero chamo ring misengnigo. To an Ruoth Nyasaye ok amor kodgi, kendo abiro paro richogi mi akumgi, ka adwokogi e piny Misri. Jo-Israel osegero ut ruodhi, to wigi owil gi jachuechgi. Jo-Juda osegero mier mochiel motegno, to abiro oro mach mondo owang’ miego kaachiel gi ut ruodhigo.” Un jo-Israel, weuru timo sewni ka ogendini mamoko. Useweyo Nyasachu mi udok ni Baal kuonde dino duto mondo uyudie cham, mana ka dhako moweyo chwore to dwanyore gi chwo mamoko mondo oyudie pesa To ok uyud cham kod mor zeituni. Divai bende notamore. Jo-Israel ok nodong’ e piny Ruoth Nyasaye, to ginidog Misri, kata ginidhi Asuria kuma ginichamie chiemo mamiyo gibedo mogak. E pinjego ok ginyal oloe ni Ruoth Nyasaye misengni mag divai kata timone misengni mamoko. Chiemono biro miyo joma chame bed mogak mana ka joma ochamo chiemb liel, nikech ok ginyal kele e Hekalu, to gichame mana ni mondo gineggo kech. To ginitim ang’o ka ndalo moket ni sewni mag Ruoth Nyasaye ochopo? Ka masira obiro, mi ji oringo, jo-Misri norwakgi, to noyikgi mana Memfis! Mwandugi kod miechgi ma giseweyo to yugi kod kudho ema nopong’. Kinde mar kum osechopo ma ng’ato ka ng’ato yudoe gima oromo gi timbene, kendo jo-Israel biro winjo! Uwacho niya, “Jonabi ofuwo! En janeko!” Un uchaya ahinya nikech richou lich. Nyasaye oseora ka jonabi mondo asiem jo-Israel ma joge. Kamoro amora ma adhiye to uchikona obadho mana ka winyo. Kata mana e Hekalu mar Nyasaye bende wasika nitie. Usedonjo matut e richo mana kaka notimore Gibea. Nyasaye nopar richou, mi nokumu. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Kane akuongo yudo Israel, to yudogino ne chal mana gi yudo mzabibu ma e thim. Ee, kane akwongo neno kwereu, nenogino ne chal mana gi neno ng’owo mochiek atamalo. To kane gibiro Baal-peor, ne gichako lamo kido manono makuodo wich, omiyo ne amon kodgi mana kaka ne amon gi kido manono mane giherono. Duong’ mar Israel biro huyo ka winyo, mi lal nono, kendo ok ginichak ginywol nyithindo, kata bedo mayach mondgi ok nochak obedi. Onge nyathi ma nomak ichne. To kata kapo ni ginywolo nyithindo, to anami nyithindgigo tho duto mak aweyo kata achiel ka ngima. Ka ajwang’o jogi, to giniyud masira malich. Aneno ni jo-Israel nowe nyithindgi mi maki. Ibiro chunogi mondo gigolgi oko, oneggi. A Ruoth Nyasaye, ang’o ma dwakwayi mondo imi jogi? Migi iye ma ok onywolo nyithindo, kendo thuno ma ok gol chak.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Richogi duto nochakore Gilgal, kendo kuno ema nachako monie kodgi. Kuom mano abiro riembogi e pinya, nikech richo ma gisetimo. Anawe herogi nimar jotendgi duto osetamore luora. Jo-Israel chalo gi yath ma tiendene osetwo kendo ok nyag olemo. Ok gininywol nyithindo, to kata kapo ni ginywolo, to ananeg nyithindgi ma gihero ahinyago.” Ruoth Nyasacha biro jwang’o joge nikech ok gisewinje. Gibiro bedo joma bayo abaya e kind ogendini. Jo-Israel ne chalo gi yadh mzabibu monyak maber. Kaka ne gimedo dhi nyime maber, e kaka ne gimedo gero kende mag misango, kendo kaka pinygi ne nyak maber, e kaka ne giloso sirni milamo mabeyo. Chunygi wuondogi, omiyo koro nyaka kumgi kuom richogi. Nyasaye biro muko kendegi mag misango, kendo ketho sirni maggi ma gilamo. Bang’e gibiro wacho niya, “Waonge gi ruoth nikech ne ok waluoro Ruoth Nyasaye. To kata kamano ere gima ruoth ditimnwa?” Githoro weche manono ka gikuong’ore gi miriambo kendo giloso winjruok ma ok nyal konyo. Adiera oselokore miriambo, kendo landore e piny duto kaka kayongo ma ketho lowo. Kihondko nomak joma odak Samaria, kendo giniywag nyaroya molos gi dhahabu man Bethel. Gin kaachiel gi jodolo matiyo ni nyasaye manonono noywag koneno ka itero girgi ma gigeno kuome Asuria mondo ochiw ni ruodh Asuria ka osuru. Wi jo-Israel nokuodi nikech richogi giwegi. Samaria ibiro kethi, kendo ruodhe biro lal nono mana ka buoyo manie pi. Kuonde moting’ore ma jo-Israel timoe richo ka gilamo nyisechegi manono ibiro ketho. Kuthe gi buya ema biro twi ewi kendegi mag misango. Ji nowach ni gode niya, “Umwauru!” Kendo giniwach ni pidhe ni, “Ruombreuru kuomwa!” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jo-Israel pok oweyo timo richo e nyima chakre ndalo mane gitimoe richo Gibea. Kuom mano, lweny biro jukogi Gibea! An awuon abiro monjo jorichogi mi akum. Ogendini bende biro riwore kanyakla mondo omonjgi, kendo giyud kum kuom richogi mang’eny. “Jo-Israel ne chalo gi nyaroya mobo mamuol, kendo mohero tich ywayo lodi madiemo cham. To koro asetweyo jok e ng’ute ma opugno mondo opur. Ee, namiyo jo-Juda gi jo-Israel opuro. Bang’e ne awachonigi niya, ‘Chwouru timbe makare, eka unuka gueth mawuok kuomgi. Paruru okang’, nikech en kinde ma onego uduogie ira, an Ruoth Nyasachu, mi nabi kendo aol gueth kuomu.’ To kar timo kamano, ne uchuoyo mana timbe maricho, mi richo ema ukayo, kendo usechamo olemo ma miriambou onyago. “To nikech ne ugeno yoreu uwegi, kendo ne ugeno kuom jolwenju marateke mathoth, lweny biro buko jou, mi miechu mochiel motegno nokethi. Enochal gi kinde mane ruoth Shalman okethoe dala mar Betharbel gi lweny, monego kata mana mine gi nyithindgi. Mano e gima notimrenu, un jo Bethel, nikech richo madongo ma usetimo. E sa ma lweny ochakoree, ruodh Israel biro tho.” “Kane Israel pod tin, ne ahere. Naluongo wuoda mondo oa Misri. To kaka ne amedo luonge, e kaka ne omedo dhi mabor koda. Joga ne timo misengni ni Baal, kendo ne giwang’o ubani ni kido manono. To eka an ema ne apuonjogi wuoth, kendo ne ariwogi e bada ka nyathi, to ne ok giyie ni an ema ne achangogi. Ne akelogi ira gi hera mogundho. Ne akwanyogi piny mi atenogi e lemba, kendo ne akulora, mi amiyogi chiemo. To gisedagi duogo ira, omiyo nyaka gidog Misri, kendo gibiro bedo e bwo loch jo-Asuria. Lweny biro yweyo miechgi mi tur lodi mag dhorangeyegi. Obiro tieko joga, nikech ne giluwo riekogi giwegi. Giseweya, omiyo ok ginyal tony, kendo gibiro ywak nikech jok motuenigi, to onge ng’ama nogonynigigo. “To ere kaka daweu, un jo-Israel? Koso ere kaka dajwang’u? Bende datieku adier, kaka ne atieko jo-Adma? Koso anyalo timonu kaka ne atimo ni jo-Zeboim? Ooyo, ok anyal timonu kamano, nikech aherou ahinya. Ok nakumu gi mirimba mager, bende ok nachak aketh Israel, nimar an Nyasaye, to ok dhano. An Ng’ama Ler, an kodu, kendo ok nabi iru gi mirima. Abiro ruto ni wasik jo-Israel ka sibuor, mi joga biro biro ira. Gibiro ringo ira ka gia yo podho chieng’. Gibiro wuok Misri ka gihuyo mana ka winy, kendo gibiro wuok Asuria matek mana ka akuche, mi anachak adwokgi e miechgi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jo-Israel osemera gi miriambo kod wuond, kendo jo-Juda bende pod osiko odagi wachna, an Ng’ama kare kendo maler. Gik moko ma jo-Israel timo, chakre okinyi nyaka otieno, gin gik manono kendo mahinyo ji. Miriambo kod timbe mag mahundu medore ameda kuomgi. Gitimo winjruok gi jo-Asuria, kendo gichiwo mor zeituni ni jo-Misri mondo okonygi. Ruoth Nyasaye dwaro yalo jo-Juda, bende obiro kumo jo-Israel maromre gi timbegi maricho. Jakobo kwargi nowuondo owadgi ka pod gin ei min-gi, kendo kane osedongo, ne oi gi Nyasaye. Ee, noi gi malaika, mi oloyo. Noywak kodwaro ni mondo oguedhe. Nyasaye noromo gi Jakobo Bethel, mi owuoyo kode. Mano ne Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, kendo Ruoth Nyasaye e nying mibiro parego. Kuom mano, un nyikwa Jakobo, genuru kuom Ruoth Nyasachu, kendo udog ire. Beduru joadiera kendo joma timo gik makare, kendo keturu chunyu pile kuom Ruoth Nyasachu. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jo-Israel bende jomganga mana ka jo-Kanaan. Gin gi rapim ma ok ni kare, kendo gihero wuondo jong’iewo. To eka giwacho niya, ‘Wamew, nimar waseyudo mwandu, kendo onge ng’ama nyalo wacho ni waseyudogi e yor miganga.’ To an Ruoth Nyasachu mane ogolou Misri, abiro miyo uchak udag e hembe mana kaka ne udak ka ne aromo kodu e thim. Ne awuoyo gi jonabi, mi amiyogi fweny mang’eny, to koro abiro kelo masira gi lwet jonabi! Jo-Israel lamo kido manono Gilead, to joma lamo gik ma kamago biro tho. Gitimo misengni gi ruedhi Gilgal, emomiyo kende-mag-misango biro lokore, mi dok tuche mag kite manie puothe.” Jakobo kwarwa ne oringo modhi e piny Aram, kuma ne okwayoe jamb ng’at moro mondo oyud dhako. Ruoth Nyasaye ne ooro janabi mondo ogol jo-Israel e tuech. Adier, nooro janabi mondo oritgi. Jo-Israel osemiyo Ruoth Nyasaye mirima mager. Giwinjore gi tho kuom timbegi maricho, kendo Nyasaye ok nowenigi richogi, to obiro kumogi kuom wichkuot ma gisemiye. Chon kane jo-Efraim wuoyo, to ji mamoko tetni. Dhoodgi ne duong’ moloyo dhout Israel mamoko. To ji noketho kuom lamo Baal, kendo gibiro tho nikech wachno. To eka pod gimedo timo atima richo, kendo giloso kido mag fedha mondo gilam. Gikawo fedha ma gin-go, kendo gilosogo kido manono, ma dhano ema oparo, moloso gi lwete owuon. To bang’e giwacho niya, “Timnigiuru misengni.” To ere kaka ji nyalo nyodho kido manonogo, mana kido molos e kit rwath? Kuom mano ji biro leny nono, mana ka ong’ueng’o, kata ka tho maduono ka nyango tegno. Ginichal mana gi mihudhi ma yamo keyo kar dino, kendo ka iro mawuok e kendo, mi lal nono. Ruoth Nyasaye wacho niya, “An e Ruoth Nyasachu mane ogolou Misri. E ndalogo ne ok ung’eyo Nyasaye moro mak mana an, kendo an kende ne e Jawaru. Ne aritou e thim, piny motwo motimo ongoro. To kane udonjo e piny maber, ne uyudo gik moromou muyieng’, kendo ne udoko josunga, mi wiu owil koda. Omiyo koro abiro monjou ka sibuor kendo abiro buto e bath yo mondo akiu mana ka kwach. Abiro monjou mana ka ondiek ma osema nyithinde, kendo abiro yiechou tiarara. Ee, abiro kidhou ka diemo wang’, mana ka sibuor, mi ang’inyu matindo tindo ka ondiek. “Un jo-Israel abiro tiekou, to koro ere ng’ama dikonyu? Ne ukwaya mondo aketnu ruoth gi jotelo, to ere kaka digires pinyni? Ne aketonu ruodhi ka an gi mirima, kendo asegologi ka akecho ahinya. “Richo kod timbe mamono mag jo-Israel ondik e kitabu, kendo okan maber. Jo-Israel nigi thuolo mar chako ngima manyien, to gimemore ka nyathi ma idwaro nywolo, to ok ong’eyo kaka onego wuogi! Uparo ni abiro reso jogi kuom tho, kata konyogi ni kik gidhi e piny joma otho? Ooyo! In tho, bi gi masicheni duto, kendo in piny joma otho, bi gi kethruokni duto, nimar ok abi kecho jogi. Kata obedo ni jo-Israel dhi nyime maber ka buya malandore, to abiro kelonigi jaketh ma notiek gigi mabeyo duto mana kaka yamb oro moa e piny motimo ongoro duono sokni duto. Jo-Israel nyaka yud kum kuom kethogi, nimar gisepiem gi Nyasachgi. Gibiro tho e lweny kendo nyithindgi nochwad piny, mi ried iye mondgi mayach.” Duoguru ir Ruoth Nyasachu un jo-Israel. Richou osemiyo uchwanyoru, mi upodho. Duoguru ir Ruoth Nyasaye, kendo kar kelone chiwo, to lameuru kama: “Wenwa richowa duto, kendo yie lemowa, mi wanapaki kaka wasesingore. Jo-Asuria ok nyal resowa, bende ok wanadwar geche mag lweny mondo waidhi. Ok wanachak wawach ni gik mwaseloso gi lwetwa niya, ‘Un e nyisechewa.’ A Ruoth Nyasaye, in ema itimo ng’wono ni joma onge ng’ama konyogi.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro duogo joga ira, kendo anahergi gi chunya duto, nikech koro ok akecho kodgi. Abiro chalo ni jo-Israel kaka koth e piny motwo. Gibiro moyo ka maua, kendo tiendegi biro kar ka yiend Lebanon. Gibiro loth kendo gibiro bedo mabeyo ka yiend zeituni. Ginidum mamit mana ka yiend sida mag Lebanon. Gibiro chako gidak e tipona, mi ginya ka cham, kendo ginyag mana ka yiend mzabibu. Gibiro bedo gi huma mana ka divai mar Lebanon. Jo-Israel ok nochak olam nyiseche manono kata matin, omiyo anawinj lemogi, kendo naritgi. Anageng’gi mana ka yath ma tipone ng’ich, nimar an ema amiyogi guethgi duto.” Joma riek mondo owinj weche mondik ka, kendo girwakgi e chunygi. Yore mag Ruoth Nyasaye oriere tir, kendo joma kare luwogi, to joricho chwanyore kendo podho nikech ok giluwgi. Ma e wach Ruoth Nyasaye mane omiyo Joel wuod Pethuel. “Winjuru, un joma dongo, kaachiel gi ji duto modak e piny Juda. Bende gima kama osetimore e ndalou, kata e ndalo kwereu? Nyisuru nyithindu wachni, gin bende ginyis nyithindgi, kendo nyithindgigo onyis tieng’ maluwogi. Bonyo madongo nochamo oboke, bang’e rumbi mar bonyo ma pod tindo nochamo oboke mane odong’. Auru malo mondo uywagi, un jomergi! Ywaguru un jomadh divai, nikech mzabibu milosogo divai mamit osekethi! Oganda bonyo maduong’ osemonjo pinywa. Gin gi teko mathoth, kendo gikadho akwana. Lekegi bitho mana ka leke sibuor. Giseketho yiendwa mag mzabibu, kendo giselwaro it ng’opewa. Gisechamo opoko chuth, mi bede odong’ ka rachere. Ywaguru mana ka nyako maywago ng’at ma nyocha dwaro kende. Onge mogo kata gima imadho ma inyalo chiwo e Hekalu mar Ruoth Nyasaye mondo otimgo misango mar cham kata misango miolo piny. Mano emomiyo jodolo matimo misengni ni Ruoth Nyasaye ywak. Puothe ni nono, kendo piny ywak, nimar cham okethore, kendo yiend mzabibu gi yiend zeituni otwo. Ywaguru un jopur, nikech ngano gi shairi kod cham duto okethore. Un joma rito puothe mzabibu, ywaguru, nikech yiend mzabibu kod yiend ng’owo osener. Yien duto osetwo. Adier, komamanga gi othidhe kod yiend olemo mamoko, osetwo, kendo mor mar ji bende oserumo. Un jodolo matimo misengni e kendo-mar-misango rwakuru pien gugru mondo uywagi! Ee, un jotich Nyasachwa, donjuru e Hekalu kendo ninduru kanyo e piende gugru otieno duto, nikech onge mogo kata divai e od Nyasachu ma unyalo timogo misango mar cham kata misango miolo piny. Gouru milome mondo ji ori kech, kendo luonguru chokruok mar lemo. Un jodongo, chokuru jo-Juda duto e Od Ruoth Nyasaye mondo oywagne! Chieng’ Ruoth Nyasaye chiegni, chieng’ ma Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto keloe masira malich. Chieng’no nobed marach manade! Cham kethore mana kwaneno; mor onge e Od Nyasachwa; kodhi top e lowo motwo. Onge cham minyalo kano, omiyo dere man nono kethore. Dhok chur manade, kendo ng’eng’ ang’eng’a, nikech lek ongenigi. Rombe bende kech nego. Aywakni, A Ruoth Nyasaye, nikech legewa gi yiendwa otwo pep, mana ka gima mach owang’o. Kata mana le bende ywakni, nikech aore duto oseduono, kendo lege otwo mana ka gima mach owang’o. Gouru tung’ kendo gouru uwi e Sayun got maler mar Nyasaye. Jo-Juda duto mondo okirni, nikech chieng’ Ruoth Nyasaye biro machiegni. Enobed chieng’ mudho machil, chieng’ mudho mandiwa kendo motimo rumbi. Rumbi maduong’ mar bonyo imo gode, kendo obiro mang’eny mana ka oganda jolweny marateke. Gima chal kodgi pok obetie, bende ok nobedie. Gichamo oboke mana ka gima mach owang’o! Piny ma pok gichopoe ber ka puoth Eden, to ka giseaye, to odong’ motwo tarara. Onge gima giweyo mak gichamo. Kirangogi, to gichalo farese, kendo giringo ka farese mag lweny Kiwinjogi ka gichikore ewi gode, to gichalo ka geche maringo, kata ka lum motwo ma mach wang’o. Ochan-gi mana ka oganda lweny maduong’ moriedo ni lweny. Ka gibiro, to ng’ato ka ng’ato kirni, kendo wenge ji lokore mamarmar. Gimonjo mier ka jolweny, kendo giidho ohinga ka askeche. Gisiko ka gidhi mana nyime tir, ma ok gibar kamoro, bende moro ok tuomre gi wadgi. Gimwomo gik ma digeng’gi mak gichung’. Gimwomo dala lweny, kendo gikalo ohinga piyopiyo. Giidho kor udi, mi gidonjo gie dirisni ka jokuo. Piny yiengni e nyimgi, to polo bende tetni. Wang’ chieng’ gi due oimore, sulue bende ok rieny. Ruoth Nyasaye ruto e nyim ogandane mar lwenyno. Joge mag lweny ng’eny, kendo rateke. Ndalo Ruoth Nyasaye lich manade! Ere ng’ama nyalo siro chieng’no? Ruoth Nyasaye owacho niya, “To kata mana sani, lokreuru gi chunyu duto, mondo uduog ira kuriyo kech, kendo kuywak kendo kukuyo. Chunyu mondo otur, eka onyis ni uywagoru, to kik uyiech ayiecha lepu.” Duoguru ir Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, nikech ong’won kendo okecho ji. Iye ok wang’ piyo, kendo onyiso herane mosiko, bende chunye lor a kuom kelo ni ji masira. Dipo ka Ruoth Nyasaye ma Nyasachu biro loko parone, mi oguedhu gi cham mogundho. Eka unubed gi mogo kod divai, ma unyalo timonego misengni miolo piny. Gouru tung’ e got Sayun, gouru milome mondo ji ori kech, kendo luonguru chokruok mar lemo. Chokuru ji kanyakla, mondo giikre ni chokruok maler. Luonguru joma dongo, kendo chokuru nyithindo, koda ka ma pod dhoth. Kata mana joma nyocha okendo machiegni nyaka a e utgi mi bi. Jodolo ma tiyo ni Ruoth Nyasaye ei Hekalu, nyaka ywagi, kochung’ e kind dhorangach gi kendo-mar-misango. Giywak kama: “A Ruoth Nyasaye, kech jogi ma mwanduni, kik iwe ogendini mamoko jarwa mi nyierwa, ka giwacho niya, ‘Nyasachu ni kanye?’ ” Bang’e Ruoth Nyasaye nonyiso ni ohero pinye ahinya, kendo nokecho joge. Nowinjo ywakgi, modwokogi niya, “Koro abiro miyou cham gi mzabibu kod mo, mi unuyieng’. Onge ogendini mamoko ma nochak ojaru kendo. Abiro riembo wasiku mane oa nyandwat, mi ater e thim motwo. Moko motelo nariemb, mi tho e Nam Kado, to man chien notho e Nam Mediterenia. Gibiro tow, mi githing’ ji. Abiro timo kamano nikech gik madongo ma gisetimo. “Kuom mano in lowo kik ibed maluor, to bed gi mor kendo gi ilo, nikech Ruoth Nyasaye osetimoni gik madongo! Un le bende, kik ubed maluor, nikech lege loth, kendo yien nyago olemo. Ee, yiend ng’owo kod mzabibu nyago olemo mang’eny. Beduru mamor un jo-Sayun, beduru mail kuom gima Ruoth Nyasaye ma Nyasachu osetimonu. Omiyou koth maber moromo cham, adier, omiyou kodh chwiri gi kodh opon, kaka chon. Cham biro pong’o dere, kendo divai manyien gi mo biro pong’o kuonde keno. An ema naoronu bonyogo kaka ogandana mar lweny, to abiro dwokonu gik mane olalnu e higni mane gichamoe puotheu. Koro ubiro bedo gi chiemo mathoth, mucham nyaka uyieng’, mi unupak Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, mosetimonu gik miwuoro. Bende joga ok nochak ojar kendo. Bang’e unung’e ni an e dieru, un jo-Israel, kendo ni an Ruoth Nyasaye e Nyasachu, maonge moro kendo, bende joga ok nochak ojar kendo. “Bang’e naol Roho mara kuom ji duto. Yawuotu gi nyiu nokor wach, bende jou madongo nolek lek, kendo jou matindo none fweny. E ndalogo ema naorie Roho mara, kata mana kuom jotich machwo gi mamon. Anatim honni e polo kendo e piny, mondo obed ranyisi. Remo gi mach kod iro madhuolore nobedie, wang’chieng’ nolokre mudho, kendo due nolokre makwar ka remo, ka pok chieng’ maduong’ miwuoro mar Ruoth Nyasaye ochopo. Chakre kanyo ng’ato ka ng’ato moluongo nying Ruoth Nyasaye noresi. Jomoko modak e got Sayun notony kuno. Ee, jomoko notony Jerusalem, mana kaka Ruoth Nyasaye osewacho. Joma Ruoth Nyasaye oluongo nobed mangima.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “E ndalono nadwok mwandu jo-Juda gi mwandu jo-Jerusalem mane olalnigi, kendo anachok ogendini duto, mi ater e holo Jehoshafat, (tiende ni, holo ma Ruoth Nyasaye ng’adoe bura.) Kanyo ema nang’adie buchgi kuom gik ma gisetimo ni joga Israel, nikech gisekeyo joga awuon e pinje mamoko, mi gipogo pinya e kindgi giwegi. Ne gigoyo ombulu mondo gipoggo joga, kendo ne giuso yawuowi gi nyiri obed wasumbni, mondo pesa ma giyudo gichodgo, kendo gimadhgo kong’o. “Un jo-Turo gi jo-Sidon kod jo-Filistia duto, ang’o mutimonani? Udwaro chulona kuor koso? Ka kamano, to kuor mudwaro chulono abiro dwoko e wiu uwegi ka diemo wang’. Usekawo fetha gi dhahapa, kendo utero giga ma nengogi tek kuondeu mag lemo. Bende usekawo jo-Juda gi jo-Jerusalem, mutero mabor gi pinygi, kendo ung’iewogi gi jo-Yunani. Koro adhi gologi kuonde ma useng’iewogie, kendo abiro timonu mana kaka natimonigi. Abiro miyo jo-Juda ng’iewo yawuotu gi nyiu, kendo giniusgi ni jo-Sabea, modak kuma bor ahinya. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Nyis ogendini niya, “Ikreuru ni lweny, kendo chokuru jokedo. Ee, luonguru jolweny duto mondo obi! Thedhuru kweu obed ligengni, kendo thedhuru rabeti mau obed tonge. Kata joma oyomno nyaka kedi, kendo ng’ama ngoro nyaka nyis ni en thwon! Returu ubi, un ogendini mokiewo, mondo uchokru e holo.” A Ruoth Nyasaye, mi jolwenji marateke olor kuno! Ogendini nyaka ikre, mondo obi e holo ma Ruoth Nyasaye ng’adoe bura, nimar kanyo ema an Ruoth Nyasaye abiro betie, ka ayalo ogendini duto moa koni gi koni. Gin gi richo mang’eny, omiyo betgiuru duto ka cham mibeto chieng’ keyo. Nyon-giuru ka mzabibu minyono kar bicho, ma mzabibu opong’o, kendo divai o oko. Ji gana gi gana nie holo mar ng’ado bura. Kanyo ema chieng’ Ruoth Nyasaye chiegni chopoe. Wang’ chieng’ gi due olokore mudho, kendo sulue bende ok rieny. Dwond Ruoth Nyasaye mor gi ewi got Sayun. Ee, omor Jerusalem, kendo polo gi piny yiengni. To Ruoth Nyasaye nores joge Israel, kobedonigi kama ginyalo geng’oree. “Bang’e un jo-Israel unung’e ni an, Ruoth Nyasaye ma Nyasachu, adak Sayun, goda maler, kendo jopinje mamoko ok nonyone kendo. Kindeno yiend mzabibu manyak ahinya nopong’ gode, kendo jamni mathoth noyud e got ka got. Soko nomol kawuok e Hekalu mar Ruoth Nyasaye, mi nomi holo Shitim bedo mang’ich. Piny Misri biro lokore thim, kendo piny Edom nolokre thim modong’ nono, nikech jopinjego nomonjo piny Juda, mochuero remb joma onge gi ketho. Abiro chulo kuor ni jonekgo, kendo joketho ok nawe mak akumo. Ji nodag e piny Juda gi Jerusalem nyaka chieng’, kendo Ruoth Nyasaye nodag e got Sayun.” Magi e weche Amos, mane achiel kuom jokwath ma nodak Tekoa. Nyasaye nofwenyone wechegi higni ariyo ka pok yiengni piny obetie, ka Uzia e ruodh Juda, to Jeroboam wuod Joash e ruodh Israel. Nowacho niya, “Ruoth Nyasaye ruto Sayun! Ee, dwonde mor Jerusalem! Kuom mano lege jamni two, kendo wi got Karmel mang’ich ner.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Jo-Damaski osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech gisesando jo-Gilead gi sand malit, ka giywayo kuomgi bepe mogurie musmande mabitho midinogo cham. Kuom mano abiro oro mach e dhood Hazael piny Aram, kendo majno biro wang’o miech ruodh Ben-hadad mochiel motegno. Abiro turo lodi mag dhoranga Damaski, mi ariemb jodong holo Aven kod Beth-eden. Jo-Aram ibi dar mi ter mabor e tuech e piny Kir.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Gaza osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech ne gikawo oganda ngima, mi giketo e lwet jo-Edom. Kuom mano abiro oro mach e ohinga mar Gaza mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag dalano, kendo abiro riembo jodong mier mag Ashdod gi Ashkelon. Anakum dala mar Ekron, kendo jo-Filistia duto modong’ notho.” Mano e wach Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Turo osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech ne gidaro oganda moro, mi gitero e piny Edom e tuech, ka ok girito winjruok mar osiep mane gitimo kodgi. Kuom mano abiro oro mach e ohinga mar Turo mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag dalano.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Edom osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech ne gimonjo jowetegi ma jo-Israel, mi ginego malit, kendo ne ok gigeng’o mirimbgi, to ne gisiko ka gimako kodgi sadha marach. Kuom mano abiro oro mach Teman mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag Bozra.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Amon osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech wuoch lowo nomakogi, mi giriedo iye mon mayach e piny Gilead. Kuom mano abiro moko mach e ohinga mar Raba mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag dalano. Ji nogo mahu chieng’ kedo, kendo lweny nobed maliet ka mach. Ruodhgi ibiro daro, mi ter e tuech, kaachiel gi jodonge.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Moab osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech ne giwango choke ruodh Edom mi giloko buru. Kuom mano abiro oro mach e piny Moab mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag Kerioth. Jo-Moab biro tho e chuny mahu mar lweny, ka jolweny giyo sigich lweny, kendo tung’ ywak. Abiro nego ruodh Moab, kaachiel gi jotend pinyno duto.” Mano e wach Ruoth Nyasaye. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Jo-Juda osetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumogi mak orem, nikech gisechayo puonjna, kendo gisedagi rito chikena. Nyiseche manono mane kweregi lamo osemiyo gibaro, mi giweya. Kuom mano abiro oro mach e piny Juda mondo owang’ kuonde mochiel motegno mag Jerusalem.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Un jo-Israel usetimo richo mang’eny, omiyo abiro kumou mak orem, nimar ung’iewo joma onge gi ketho, nikech pok gichulo gopegi. Joma odhier ma ok nyal chulo kata mana nengo patpat bende ung’iewo ka wasumbni. Unyono jochan piny, kendo udhiro joma odhier oko e yo. Wuowi gi wuon mare dhi ir dhako achiel ma jachode mar Hekalu, ka gidwanyogo nyinga maler. Kuonde duto ma ji lamoe, ginindo e lewni mosingnigi kuom gope. Divai ma ukawo kuom joma ugoyo faini, umadho e Hekalu mar Nyasachu. To koro eka un ema numiyo atieko jo-Amor ma raboche ka yiend sida, kendo matek ka yiend ober. Ne atiekogi pep!” Ruoth Nyasaye nochako owacho niya, “An ema nagolou e piny Misri, mi atelonu e thim kuom higni piero ang’wen, kendo namiyou piny jo-Amor mondo obed maru. Ne aketo yawuotu moko mondo obed jonabi, to moko naketo obed jo-Nazir. Donge awacho adier, jo-Israel? To ne umiyo jo-Nazir omadho divai, bende nuchiko jonabi ni kik hul wachna. Koro abiro diyou piny kama untie, mana kaka gari mopong’ gi cham sikore e lowo. Jong’uech matek ok notony, kendo joma rateke nobed mool, bende kata mana jolweny mager ok nores ngimagi. Jo-Asere noringi, kendo jong’wech matek ok noresre. Bende joma oidho farese ok notony. To kata mana jolweny mathuondi moloyo noring duge chieng’no.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Un jo-Israel winjuru gima awacho kuomu. Ne agolo dhoutu duto e piny Misri, kendo un ema aseng’eyou kendo ritou kuom ogendini duto manie piny. Kuom mano abiro kumou kuom richou duto. Uparo ni ji ariyo nyalo chako wuoth kaachiel ka pok giwinjore? Koso sibuor bende ruto e bungu ka onge gima osemako? Kata nyathi sibuor nyalo ng’ur e gono adier, ka onge gima ochamo? “Bende winyo nyalo moko e obadho ka ok oketne kudni? Koso obadho nyalo meko ka onge gima otuge? “Bende tung’ mar lweny nyalo ywak e dala mak omiyo ji luoro? Koso gimoro nyalo timore e dala ka ok Ruoth Nyasaye ema okelo? “Adier, onge gima Ruoth Nyasaye timo ka ok onyiso jotichne ma jonabi. “Ere ng’ama ok diluor ka sibuor ruto? Koso ere janabi ma diling’ mak ohulo gima Ruoth Nyasaye owachone?” Gouru milome e ut ruodhi mag Ashdod gi mag Misri, kuwacho niya, “Chokreuru kanyakla e gode moluoro Samaria, mondo uneye timbe pogruok matimore e dalano, kendo kaka ithiro ji kuno.” Ruoth Nyasaye owacho kama: “Jogo ok ong’eyo kaka digibed joma obidhore. Gipong’o utgi madongo gi gik moyaki. Kuom mano wasigu nolwor pinygi, kendo noketh kuondegi mochiel motegno kod utgi madongodongo.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Kaka jakwath reso lemo ariyo kata it rombo ma ondiek osechamo, e kaka Nyasaye nores mana jo-Israel manok modak Samaria. Koro chikuru itu mondo usiem nyikwa Jakobo ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho kama: Chieng’ ma nakum jo-Israel kuom richogi, to naketh kende mag liswa man Bethel bende. Tunge mag kendogo nong’ad oko, mi ginipodh piny. Anamuk udi midakie ndalo chwiri kod mago midakie ndalo oro. Udi ma olich igi gi lak liech nodong’ gundni, kendo ot ka ot maduong, nokethi.” “Winjuru, un mond Samaria machwe ka dhok makwayo e lege momew. Uthago joma onge teko, kendo usando joma odhier, bende ng’ato ka ng’ato kuomu rungo chwore, ka wacho niya, ‘Kelna gima anyalo madho!’ To kaka Ruoth Nyasaye en Ng’ama Ler, osesingore ni ndalo biro ma wasiku noywaue gi olowu, kendo ng’ato ka ng’ato kuomu nochal mana gi rech ma olowu omako. Ginigolu e dala ka giluwo kama ohinga omukoree, mi giniwitu oko.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Un jo-Israel, kara dhiuru Bethel mondo utim atima richo e hekalu, kendo dhiuru Gilgal mondo utim richo kuno gi tekreu duto! Keluru jamni mondo utimgo misengni okinyi kokinyi, kendo keluru chiwo mar achiel kuom apar chieng’ mar adek ka chieng’ mar adek. Chiwuru makati ma ok ketie thowi ka misango mar erokamano, kendo landuru wach, kusungoru kuom misengni muchiwo kuom herou! Nimar gima kamano ema bernu ka utimo.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “An ema nakelo kech e miechu duto, mi ubedo ma onge gi chiemo. To kata kamano ne ok uduogo ira. Ne atamo koth chuenu e ndalo monego ochuee. Ne amiyo koth ochue e mier moko, to puothe mane ok ochuee nowang’. Ji ne a e mier moko, kendo wuotho kool kadhi e dala moro dwaro pi, to ne ok giyud moromogi. To kata kamano, ne ok uduogo ira. “Naoro dera morocho chambu ewi dongo. Bonyo nochamo chambu gi yiendu mag mzabibu gi ng’owo kod zeituni. Kata kamano ne ok uduogo ira. “Ne akelonu yamo marach mar tho machal gi mano mane akelo ni jo-Misri. Bende namiyo yawuotu mang’eny otho e lweny, kendo amayou fareseu. Ne amiyo mifuond jomotho e kambeu othing’ou. To kata kamano ne ok uduogo ira. “Ne atieko jomoko kuomu kaka ne atieko Sodom gi Gomora, kendo ne uchalo gi luth moyudh e mach. Kata kamano ne ok uduogo ira. “Kuom mano un jo-Israel, abiro timonu mana gik ma kamago. To nikech abiro timonu kamano, omiyo nyaka uikru ni romo ni Nyasachu.” Nyasaye ema noloso gode, kendo ochueyo yamo. Onyiso dhano parone, bende oloko ler mar odiechieng’ bedo mudho. En e ruodh piny duto, kendo nyinge en Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Chikuru itu un jo-Israel mondo uwinj wend ywak ma achuogonu. “Oganda Israel osepodho, to ok nochak oa malo. Opodho piny auma e lope owuon, kendo onge ng’ama ochunge.” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Dala Israel mane jolweny owuokie alufu achiel, biro duogoe mana ji mia kende. To mano mane owuokie ji mia achiel, biro duogo mana ji apar.” Ruoth Nyasaye wacho ni jo-Israel niya, “Kudwaro bedo mangima, to duoguru ira. To kik udhi Bethel, kata kik udhi Gilgal, bende kik ukadh nyaka Beer-sheba, nimar jo-Gilgal ibiro daro mi ter e tuech, kendo Bethel biro lal nono.” Ka udwaro bet mangima, to dwaruru Ruoth Nyasaye, nono to obiro muoch kuom joka Josef ka mach. En mach mabiro wang’o jo-Israel maonge ng’ama nego. Mano wach manade kuom un ma loko bura makare ataro, kendo tuono ji gik monego giyudi! Ruoth Nyasaye ema nochueyo Yugni gi Ratego, kendo en ema omiyo piny ru kendo yuso. Oluongo pi nam mondo obi, kendo oologi e piny. En ema omiyo sulue wuok kendo podho, kaluwore, chakre Oluoro Budho nyaka Ratego. Un to umon gi ng’ama odonjo ni jaketho, kendo uchayo ng’at mawacho adiera. Usethiro joma odhier, kendo usekawo chambgi moko kaka osuru. Kuom mano ok unudag e udi mabeyo mag kite musegero, bende ok unumadh divai kuom mzabibu mabeyo musepidho, nimar ang’eyo kaka kethou ng’eny, kendo ang’eyo kaka richou okadho akwana. Un usando joma onge gi ketho, kendo uchamo asoya, bende utamo joma odhier yudo bura makare. Emomiyo ng’at mariek ling’ aling’a, nikech piny rach. Dwaruru ber, to kik udwar rach, mondo ubed mangima, kendo Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto obed jakoru adier kaka uparono. Beduru mamon gi gik maricho, to heruru gik mabeyo, kendo gururu bura makare e ut bura, nikech dipo ka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto otimo ng’wono ni joka Josef modong’. Kuom mano, Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho kama: “Ywak biro bet e yore duto mag dala, kendo kuonde duto ji nobed kaywakie, ma kata mana jopur noluong mondo oywagi kaachiel gi joma ong’eyo wende ywak. Ywak nobed e puothe duto mag mzabibu, nimar anabi mondo akumu. Un joma ofuwo ma dwaro mondo chieng’ Ruoth Nyasaye obi, uparo ni chieng’no nokelnu ang’o? Ok nobed chieng’ ler, to nobed mana chieng’ mudho! Unuchal mana gi ng’at ma sibuor riembo, to romo gi ondiek, kata machal gi ng’at modonjo e ot, kendo oyiengo lwete e kor ot, mi thuol okayo! Chieng’ Ruoth Nyasaye en mana mudho mandiwa. Adier, en chieng’ molil, maonge ler! “Amon gi sewni mutimona, kendo ajarogi, bende ok ahero nyasi mau mag lemo. Ka utimona misengni miwang’o pep, kod misengni mag cham, to ok nayiego, bende ok narang jambu mutimogo misengni mag sawo. Weuru baro wiya gi wendeu mag pak, nikech ok adwar winjo thumbe mugoyona. Weuru bura makare omol ka pi, kendo tim makare bende omol ka aora ma ok duon. “Apenjou, un jo-Israel, bende nutimona misengni, kendo ukelona chiwo kuom higni piero ang’wen mane utieko e thimgo duto? Koro nyaka uting’ nyisecheu manono mag sulue ma Sakuth gi Kaiwan mane uloso, kendo abiro darou mi ateru e tuech, e piny man loka machielo mar Damaski.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kamano. “Mano biro bedo wach marach manade kuom joma odak maber Sayun, kendo kuom joma ogeno ni gode mag Samaria nyalo resogi. Un joma dongo mag oganda maduong’ moloyo, ma joma jo-Israel dhi irgi mondo oyud konyruok, dhiuru uneye Kalne mi uchwe nyaka Hamath, eka ulor udhi Gath e piny jo-Filistia. Uparo ni uber moloyo jo-pinjego? Koso pinyu duong’ moloyo pinjegi? Un joma ok odewo ni chieng’ bura biro, to urikni mana kutimo timbe mahundu! Un ma unindo e kitendni molos gi lak liech, kendo utaroru e kombe madongo, kuchamo nyirombe mugolo kuom jambu, kod nyiruedhi machue mopidh maber. Un muchuogo wende manono, kugoyo thum kendo uloso thumbe kaka ne Daudi loso, umodho divai gi ndope, kendo uwiroru gi modhi ma nengogi tek, to ok litnu ka joka Josef rumo. Kuom mano, ubiro bedo joma ikwongo daro, kitero e tuech. Mano biro bedo giko mar mor mudhialorugono.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osesingore owuon niya, “Asin gi sunga mar joka Jakobo, kendo asin gi utgi madongo dongo. Abiro chiwo Samaria ma dalagi, kod gik moko duto man e iye e lwet wasigu. Ka ji apar odong’ e ot achiel, to ginitho giduto, kendo ka wat ng’at achiel kuom joma othogo obiro mondo ogol ringre wadgi, owang’, nopenj niya, ‘Pod nitie ng’ato modong’ koso?’ To dwoko nobed ni, ‘Ongee. To ling’ nimar nying Ruoth Nyasaye ok nyal hul.’ ” Ruoth Nyasaye biro golo chik, mi udi madongo nomuki, mi lokre pidhe, to matindo noteng’ matindo tindo. Farese bende nyalo ringo e kite? Koso dhok nyalo puro nam? To un uloko bura makare mana gima kech, kendo tim maber uloko mana gima rach. Umor kuom loyo dala maonge ndhathe, bende usungoru ni un gi teko moloyo kawo Karnaim. “To un jo-Israel, abiro kelo oganda moro mondo omonju, kendo ginisandu, chakre kama idonjogo Hamath, man yo nyandwat, nyaka holo man yo Araba, yo milambo. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye nokona e fweny, mi anenoe rumbi mar bonyo monywol e ndalo ma cham chiegni chiekie. E fwenyno naneno ka bonyogo osetieko chamo gimoro amora mang’ich e piny. Eka ne awacho niya, “A Ruoth Nyasaye, ng’wonni jogi, ma joka Jakobo. Ere kaka ginyalo resore, to ginok kamano?” Mi chuny Ruoth Nyasaye nolendo, mowacho niya, “Ee, ayie. Gima kamano ok notimre.” Ruoth Nyasaye nochako okelona fweny machielo, mi aneno ka ooro mach mondo owang’ nam maduong’ manie bwo piny, kendo mondo otiek gik moko duto manie piny. Eka naywak niya, “A Ruoth Nyasaye, akwayi ni we timo kamano. Ere kaka jo-Israel nyalo resore, to ginok kamano?” Mi chuny Ruoth Nyasaye nochako olendo, mowacho niya, “Mano bende ok bi timore.” Ruoth Nyasaye nokelona fweny moro machielo mi anenoe ng’ato mochung’ e kor ot, koting’o tol mar rapim mipimogo kor ot mondo one ane koriere tir. Eka Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Amos, ang’o minenono?” Ne adwoke niya, “Aneno tol mar rapim.” Ruoth Nyasaye nowacho niya, “Apimo chuny joga Israel gi rapim, mana kaka ng’ama pimo kor ot, kendo ok nachak awenigi ngang’. Kuonde ma joka Isaka lemoe ibiro kethi, kendo kuonde maler duto mag Israel biro kethore, bende abiro biro mondo aked gi dhood Jeroboam.” Amazia jadolo man Bethel nonyiso Jeroboam ruodh Israel niya, “Amos piem kodi e Israel, kendo wechene biro ketho piny. Owacho niya, ‘Jeroboam biro tho e lweny, kendo jo-Israel ibiro daro e pinygi, mi tere e tuech.’ ” Amos owuon, to ne Amazia okwero niya, “Dhi kucha, jakorni! Dhiyo e piny Juda mondo ikor wach kuno iyudgo chiembi. To kik ichak ikor wach Bethel ka, nikech ma en Hekalu mar pinywa, kama ruoth lemoe.” To Amos nodwoko Amazia niya, “An ok an janabi, to bende mano ok tija. An mana jakwath, kendo jarit yiend ng’owo. To Ruoth Nyasaye ema nokawa ka akwayo rombe, mi owachona niya, ‘Dhiyo mondo ikor wach ni joga Israel’ Kuom mano koro winj wach Ruoth Nyasaye. Ikwera ni awe koro wach kuom jo-Israel, kendo ni awe wacho weche manono kuom joka Isaka. To Ruoth Nyasaye wachoni kama: ‘Chiegi biro doko jachode e dala Samaria, kendo yawuoti gi nyigi noneg e lweny. Lopi nopog gipimo gi rapim, to in iwuon initho e piny moro nono, kendo jo-Israel nodar, mi ter e tuech.’ ” Ruoth Nyasaye nokelona fweny machielo, mi anenoe atonga moting’o olemo. Ruoth Nyasaye nopenja niya, “Amos, ineno ang’o?” Ne adwoke ni, “Aneno atonga moting’o olemo mochiek.” Eka ne Ruoth Nyasaye owachona niya, “Joga Israel bende ochiek ni yudo kum, kendo ok nachak awegi mak akumogi. Chieng’no wende ma iwero e od ruoth nolokre mag ywak, kendo ringre jomotho nopie kuonde duto, to piny noling’ thi.” Winjuru un joma nyono jochan, kendo temo manyo joma odhier. Uwacho kendu uwegi niya, “Mad ndalo mag lemo mar due manyien rum piyo, mondo waus cham.” Bende upenjoru niya, “Ndalo mag Sabato biro rumo karang’o, mondo wagol chambwa warundi? Eka wanyalo keto nengo mamalo, kendo tiyo gi rapim ma ok ni kare mondo wawuondgo jong’iewo! Wabiro uso cham maricho e nengo maber. Bang’e wanyalo ng’iewo joma odhier mondo obed wasumbni mana kuom nengo moromo patpat.” Jo-Ruoth Nyasaye ma Nyasach joka Jakobo osekuong’ore ni wiye ok nowil gi timbegi maricho. Kuom mano piny biro yiengni, kendo ji duto modakie noywagi! Piny duto biro tetni, bende obiro ting’ore mi opie, mana ka aora Nael manie piny Misri. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Chieng’no nami chieng’ podhi odiechieng’ tir, mi piny lokre mudho ka chieng rieny ha. Anami sewni mau lokre ywak mar tho, kendo wendeu mag mor nolokre dengo. Anami urwak pien gugru uduto, kendo uliel wiu. Unuchal joma ywago wuodgi ma miderma, kendo chieng’no nobed malit adier.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ndalo biro ma anakelie kech e piny, ok kech mar chiemo, kata riyo mar pi, to mana riyo mar winjo wach Ruoth Nyasaye. Ji nowuoth kadawo, chakre nyandwat nyaka milambo. Ginidigni chakre yo wuokchieng’ nyaka yo podho chieng’, ka gimanyo wach Ruoth Nyasaye to ok giniyudi. Chieng’no nyiri ma jobeyo kod yawuowi bende nopodh piny nikech riyo. Ji duto makuong’ore gi nying Ashima, ma Nyasaye madhako mar Samaria, kata makuong’ore gi nyasach Dan, kendo gi nyasach Beer-sheba, nopodh chuth, kendo ok nochak oa malo.” Ne aneno Ruoth Nyasaye kochung’ e bath kendo mar misango, kowacho niya, “Tuom sirni mag hekalu, mondo agola duto oyiengni. Mukgi mondo gilwar ewi ji, to ji duto modong’ anami otho e lweny. Onge ng’at ma noringi, kata ma notony. Kata ka gikunyo bur, mi gichopo nyaka kar joma otho, to abiro gologi mana kuno. Kata ka giidho nyaka e polo, to abiro lorogi piny. Ka gipondo ewi got Karmel, to nadwargi nyaka amakgi. Ka gipondona e bwo pi matut, to anachik thuol mondo okagi kuro. Ka wasikgi omakogi ka terogi e tuech, to anachik mondo oneggi kuno. Aramo ni ok natimnigi maber, to nyaka atimnigi marach!” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto mulo piny, mi piny leny, kendo ji duto modakie ywak. Piny duto ting’ore malo, kendo pie, mana ka aora Nael. Ruoth Nyasaye gero ute e polo, kendo orenjo polo kuom piny. Oluongo pi nam mondo obi, kendo oologi e piny. Ruoth Nyasaye e nyinge! Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Israel, gima atimonu chalo mana gi gima atimo ni jo-Ethiopia. Bende nagolo jo-Filistia e piny Kaftor, kendo nagolo jo-Aram e piny Kir, mana kaka un bende nagolou e piny Misri. Arango piny jo-Israel motimo richoni, kendo abiro tieke e wang’ piny. Kata kamano ok anatiek joka Jakobo duto te. To anagol chik, mi anapiedh jo-Israel e kind ogendini duto, ka cham mipiedho e odheru, kendo kata wang’ cham achiel ok nolwar piny. Joga duto ma joketho ibiro negi e lweny kata mana mago duto mawacho niya, ‘Nyasaye ok nowe masira chop kuomwa.’ “Chieng’no anachung’ e dhood Daudi mosebet ka ot molokore gunda. Analos kuonde momukore mondo oduog maber. Abiro gere kendo, mi alose machal gi kaka nochal chon. Bang’e jo-Israel nolo jo-Edom modong’ kaachiel gi ogendini mamoko duto ma chon yande meka.” Ruoth Nyasaye mabiro miyo gima kamano timore owacho kamano. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ndalo biro ma cham nobed mang’eny, mi nogol pur ka ji pod keyo, kendo mzabibu nonyag mathoth, mi nochak oket kodhi ka ji pod loso divai. Yiend mzabibu mang’eny mabeyo nonyag mathoth e gode duto, mi unubed gi divai mang’eny. Abiro chako amiyo joga Israel dag e ngima maber. Gibiro gero miechgi mane olokore gundni, mi gidagie, kendo gibiro pidho yiend mzabibu, mi gimadh divai. Gibiro puro puothegi, mi gicham gik manyakie. Abiro pidhogi e lopgi mane amiyogi kendo ok nochak opudhgi.” Magi e weche mane Ruoth Nyasaye owacho ni Obadia e fweny kuom jo-Edom. Ruoth Nyasaye oseoro jaotene ir ogendini, kowacho niya, “Biuru mondo wadhi waked gi jo-Edom.” Kendo wasewinjo wachne. Ruoth Nyasaye owacho ni jo-Edom niya, “Abiro miyo udoko matinie moloyo e kind ogendini duto, mi ji duto biro jarou. Sunga ma un-go osewuondou! Udak e mbita mar lwanda motegno, kendo dalau ni ewi gode malo. Mano emomiyo uwacho kendu uwegi niya, ‘Ere ng’ama didwokwa piny?’ To kata bed ni ugero dalau midimidi malo ka od ongo, mi uchal mana gi joma odak e kind sulwe kamano, to abiro dwokou piny.” Ruoth Nuasaye omedo wacho niya, “Ka jokuo obiro gotieno to gikawo mana gik ma gidwaro, kendo ka ji pono mzabibu to pile giweyo moko. Un to wasiku oseyweyou oko gi yuech! Yaye, joka Esau! Giseyudo mwanduu, kata mana mago mupando, mi giyako. Ogendini mane uriworugo osewuondou, mi giseriembou ua e pinyu. Joma ne ubetgo gi kue koro oseloyou, kendo osiepeu mane uchiemogo osechikonu obadho, ka giwacho kuomu niya, ‘Riekogi cha duto koro olal kanye?’ ” Ruoth Nyasaye owacho niya, “Chieng’ ma nakum piny Edom, anatiek jogi mariek, mi onge rieko ma nodong’ e piny gode mag Esau. Jolweny mag Teman biro bwok, mi noneggi, maonge kata achiel modong’ e piny gode mag Esau. Notieku kendo nochau nyaka chieng’ nikech ne unego oweteu ma joka Jakobo muyakogi. Chieng’ mane wasikgi moa e pinje mamoko omuko dhorangeyegi, ne uchung’ achung’a. Ne uricho mana ka wasigu mane oyako mwandu Jerusalem, mi opogo e kindgi giwegi gi ombulu. “Ne ok onego ubed mamor gi masira mane oweteu ma jo-Juda oyudo, bende ne ok onego unyiergi chieng’ rumbgi. Ne ok onego usungru kuneno ka gin e chandruok. Chieng’ mane masira omako joga, ne ok onego udonj e dalagi mondo unyiergi ka gin e thagruok, kendo uyak mwandugi. Ne ok onego uchung’ e akek yo mondo ugeng’ ni joma dwaro tony, kendo chieng’ mane gin e chandruok, ne ok onego uketgi e lwet wasikgi. “Chieng’ ma an Ruoth Nyasaye abiro ng’adoe bura ni ogendini chiegni. Yaye, jo-Edom! Gik ma usetimo ema notimnu, kendo timbeu maricho nodong’ mana e wiu uwegi. Joga oseyudo kum malit ewi goda maler, omiyo ogendini duto molworo joga biro yudo kum malit moloyo. Ibiro kumogi sidang’, mi gilal nono! “To jomoko modak e got Sayun biroo tony kuno, mi kanyono nobed kama ler, kendo joka Jakobo nokaw piny ma margi giwegi. Joka Jakobo gi joka Josef nochal mach, mi ginitiek joka Esau manaa kaka mach wang’o tiang’ mi tieki. Onge nyakwar Esau moro ma nodong’ kangima. An Ruoth Nyasaye ema asewacho kamano.” Jo-Israel modak yo milambo nokaw piny gode mag Esau, kendo joma odak e tiend gode mag Juda biro kawo piny jo-Filistia. Jo-Israel nokaw piny Efraim gi Samaria, to jo-Benjamin nokaw piny Gilead. Jo-Israel mamalo mane odar, mi oter e tuech, ma koro ni Sefarad, biro kawo mich piny man yo milambo. Jo-Israel biro dhi e got Sayun mondo oresi, mi god Esau nobed e bwo lochgi. To Ruoth Nyasaye ema nobed ruoth. Ruoth Nyasaye nowacho ni Jona wuod Amitai niya, “Wuogi, idhi Nineve, dala maduong’, mondo isiem jodalano, nikech richogi osechopo e nyima.” To kane Jona owinjo kamano, nowuok mondo oring odhi Tarshish, oa e wang’ Ruoth Nyasaye. Nodhi Jopa, kuma noyudoe yie madhi Tarshish. Nochulo nengo mar wuoth, mi oidho yie mondo odhi Tarshish kuma bor gi Ruoth Nyasaye. To Ruoth Nyasaye nomiyo yamo okudho matek e nam, mi ahiti mager ne dwaro ketho yie. Kibaji nogoyo jokwang’, mi ng’ato ka ng’ato nolamo nyasache. Gik mane gin go e yie ne giwito e nam, mondo yie odong’ mayot. To sechego noyudo Jona oselor e yie piny, kendo oriere kuno ka nindo ogoye ngoga. Jatend yie nopo konwang’o Jona kanyo, mopenje niya, “Ang’o momiyo inindo aninda? Chungi mondo iywag ni nyasachi, dipo ka owinjo moresowa.” Jokwang’ nowacho e kindgi giwegi niya, “Biuru wago ombulu, mondo wang’ego ni ng’ano mokelonwa hawi marachni.” Kamano ne gigoyo ombulu, mi ombulu nolwar mana kuom Jona. Eka ne gipenje niya, “Ang’o mitimo ka? Nyiswa kuma iaye. To ija kanye?” Nodwokogi niya, “An ja-Hibrania, kendo alamo Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo mane ochueyo nam gi piny.” Kane giwinjo kamano, ne gidoko maluor ahinya, mi giwacho niya, “Mano kaka isetimo gima rach!” Ne giwacho kamano, nimar ne giseng’eyo ni Jona ringo a e wang’ Ruoth Nyasaye, nikech noyudo osewachonigi. Koro nam ne medo tugore marach moloyo, omiyo jokwang’ nopenjo Jona niya, “Watimni ang’o, mondo nam okuenwa?” Jona nodwokogi niya, “Kawauru ubola e nam, to bang’e nam biro bedonu mokue, nimar ang’eyo ni ahiti maduong’ni obironu mana nikech an.” To jogo nokiewo yie matek mondo gigow e dho nam, to ne ok ginyal, nimar nam nomedo tugore gi ahiti, motamogi. Mogik ne giywak ni Ruoth Nyasaye, ka giwacho niya, “A Ruoth Nyasaye, yie kik iwe watho kuom nego ng’atni, kendo kik ikwanwa ka jonek kuom tho ng’at ma ok oketho, nimar gima osetimore en mana dwaroni.” Kamano ne gikawo Jona, mi gibolo e nam, eka nam nokue. Bang’ mano jokwang’ noluoro Ruoth Nyasaye ahinya, mi ne gitimone misango, kendo gikuong’orene. To Ruoth Nyasaye nosechano ni mondo rech mang’ongo omwony Jona, omiyo Jona noriyo ei rechno ndalo adek, odiechieng’ gotieno. Jona nolamo Nyasaye gi ei rech, kowacho niya, “A Ruoth Nyasaye, ne aywakni ka an e masira, mi nidwoka. Naywak ka an e Piny Joma Otho mondo ikonya, mi niwinjo ywakna. Niluta e chuny nam mandiwa, mi ataro nolwora koni gi koni. Apaka gi ahiti duto nokadho kuoma. Naparo ni oriemba e nyimi, kendo ni ok nachak ane Hekalu mari maler. Pi nolwora, modwaro thung’a, nam matut noima chuth. Nadhi piny e tiend gode, mi buya mag nam nogajore e wiya. A Ruoth Nyasaye ma Nyasacha, nanimo e piny moro ma dhorangeyene olor nyaka chieng’. To kata kamano nigola e bur kangima. Kane chunya dwaro a, ne apari, A Ruoth Nyasaye, kendo lemona nochoponi e Hekalu mari maler. Joma lamo nyiseche manono nyalo weyo gik ma gigeno kuomgi, an to natimni misango, ka apaki gi wer. Anachul gima asingorani. Ruoth Nyasaye ema reso ji!” Eka Ruoth Nyasaye nochiko rechno, mi ong’ogo Jona e dhonam. Ruoth Nyasaye nochako owuoyo gi Jona kendo, kowachone niya, “Wuogi, idhi Nineve, dala maduong’, mondo isiem jodalano gi wach ma abiro miyi.” Kamano Jona nowuok modhi Nineve kaka Ruoth Nyasaye nochike. To Nineve ne en dala maduong’ gilala, moromo wuodh ndalo adek, kia tung’e koni nyaka kocha. Jona nodonjo e dala, mowuotho kuom odiechieng’ achiel. Eka nogoyo milome kama: “Bang’ ndalo piero ang’wen, ibiro ketho Nineve!” Kane jo-Nineve owinjo gima Nyasaye nowacho, ne giyiego. Ne gigoyo milome mondo ji otue chiemo, kendo ne girwako piende gugru giduto, joma dongo gi joma tindo machalre. Kane ruoth owinjo wachno, noa malo e kome, molonyo lepe mag ruoth, kendo norwako pien gugru, mi obet e buru. Ruoth gi jodonge nogoyo milome e Nineve duto niya, “Onge dhano kata chiayo ma nobil chiemo kata dhi e kwath, kata mana modho pi. Nyaka girwakre gi pien gugru, kendo giywag ni Nyasaye gi tekregi duto. Ng’ato ka ng’ato mondo owe yorene maricho kaachiel gi timbene mag miero. Kamoro Nyasaye dipo ka olokore moweyo mirimbe, mi ok watho.” Nyasaye noneno gima ne gitimo, mokaka ne giweyo yoregi maricho. Omiyo nolokore, mi ok okelo masira kuomgi kaka nosesiemogi. Wachno nojogo Jona ahinya, mi iye owang’. Omiyo nowacho ni Ruoth Nyasaye niya, “A Ruoth Nyasaye, kane pod an thurwa, donge nawacho ni ibiro timo gima kama? Mano emomiyo ne atemo ringo mondo adhi Tarshish, nikech nang’eyo ni in Nyasaye ma jang’wono, kendo makecho ji. Iyi ok wang’ piyo, kendo inyiso hera mosiko, bende chunyi lor a kuom kelo ni ji masira. Omiyo koro kaw ngimana, A Ruoth Nyasaye. Da ber katho, moloyo bet mangima!” To Ruoth Nyasaye nopenje niya, “Bende iparo ni ber kikecho kamano?” Jona nowuok modhi obet piny yo wuok chieng’ mar Nineve. Nogero kiru kanyo mobetie koyueyo chieng’, korito gima ditimre ni dalano. Ruoth Nyasaye nomiyo otangle otwi e wi tat kiruno, mondo okel tipo ma dimi Jona kue. Omiyo Jona nobedo mamor ahinya gi otangleno. To kinyne kane piny oru, Nyasaye nomiyo kudni ochwowo otangleno, mi otangle otwo. Kane chieng’ owuok, Nyasaye nokelo yamb ugue maliet, mi chieng’ ochamo wi Jona, kendo nong’no otere. Kuom mano, nogombo mondo otho, kowacho niya, “Da ber katho, moloyo bet mangima.” To Nyasaye nopenje niya, “Iparo ni ber kikecho kuom tho otangle?” Nodwoko niya, “Ee, ber ka akecho, kata mana nyaka tho!” Eka Ruoth Nyasaye nowachone niya, “Ka inyalo kecho otangle, mane otwi otieno achiel, to otho otieno machielo, mane ok ipidho, kata miyo dongo kamano, an to donge dakech Nineve, dala maduong’ man gi nyithindo moloyo alufu mia achiel gi piero ariyo, (120,000) kaachiel gi jamni mang’eny?” Kitabuni ondikie weche mane Ruoth Nyasaye omiyo Mika ja-Moresheth e fweny kuom Samaria gi Jerusalem e kinde loch Jotham gi Ahaz gi Hezekia, ruodhi mag Juda. Winjuru un ogendini duto! Chikuru itu, un ji duto modak e piny! Ruoth Nyasaye nowuog e Hekalu maler, mondo onyis gik musetimo. Ruoth Nyasaye biro wuok kar dane maler, kendo nolor piny, mowuothi ewi gode. Gode biro leny e bwoye mana ka odok moket e mach. Giniruombre e holni mana ka pi mabubni e abururu. Mago duto biro timore nikech jo-Israel oseketho, mi oweyo Nyasaye. Ere joma omiyo jo-Israel oweyo Nyasaye kamano? Gin mana jo-Samaria! Koso ere joma timo richo mar lamo nyiseche manono e piny Juda? Donge gin mana jo-Jerusalem? Kuom mano Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro miyo Samaria dok gunda e pap, kama inyalo pidhoe mzabibu. Anang’iel kite mag dalano e holo mi awe mise mage tangalare. Kido mopa mag nyisechegi ibiro toyo matindo tindo kendo wang’ gi mach, mi lokre pidhe mag yugi. Ji noloso nyiseche manono gi mwandu mane giyudo kuom weyo Nyasaye, omiyo koro gibiro yudo gima romre gi richo mar weyo Nyasaye.” Bang’e Mika nowacho niya, “Abiro ywak malit nikech wachni. Abiro wuotho gi tienda nono, kendo ka an duk, mondo anyisgo kuyo ma an go. Anahol ka dhiang’ kendo naywag ka tula nimar adhonde Samaria ok nyal chango. Kata mana Juda bende osebedo gi adhondego, nikech masira osechopo e dhoranga Jerusalem hie koma jowa odakie.” Kik unyis jo-Gath ni oselowa, bende kik uwe gine ka waywak. Bukreuru gi buru e dala mar Beth-afra. Jo-Shafir idaro kitero e tuech duge, ka wigi okuot. To joma odak Zaanan ok nyal wuok ka ngima. Ka uwinjo jo-Bethezel ka ywak, to unung’e ni ng’ato ok nyal kuo kuno. Jo-Maroth twenyore malit ka rem ramo, kendo gidwaro resruok, nikech Ruoth Nyasaye osekelo masira machiegni gi dhoranga Jerusalem. Un joma odak Lakish, tueuru fareseu e geche lweny. Ne uluwo timbe maricho mag Israel, mi umiyogo jo-Jerusalem odonjo e richo. Koro un jo-Juda gouru oriti ni dala mar Moresheth-gath, nikech ruodhi mag Israel ok noyud konyruok e dala mar Beth-akzib. Un jo-Maresha, Ruoth Nyasaye wacho ni obiro ketou e lwet wasigu ma biro kawo dalau. Ruodh Israel biro dhi pondo e rogo man Adulam. Un jo-Juda, pwodhuru wiu obed ranyisi ni uywago nyithindo muhero. Ee, lokreuru rabonde ka achudhe, nikech nyithindugo ibiro mau. Enobed marach manade ni joma riere e kitanda ka paro timo timbe maricho! Gichiew ka piny yawore mondo gitim richogo, nikech ging’eyo ni gin gi teko mar timo kamano. Ka gidwaro lop ng’ato, to gikawo akawa gi thwon. To kata ka gidwaro udi, to mago bende gikawo akawa. Gimayo ji kata mana utegi kaachiel gi mwandugi, mi giwegi nono. Omiyo Ruoth Nyasaye wacho niya, “Achano kelo masira kuomu, kendo enochal lodi e ng’utu ma ok unyal gonyo. Ok unuchak uwuothi ka uchung’ tir, nikech kindeno nobednu kinde marach. Ka kindeno ochopo, to ji nogou ngero, ka wero wend ywak niya, ‘Otiekwa chuth! Ruoth Nyasaye osekawo pinywa, mi omiyo joma oketowa e tuech!’ Kuom mano, onge ng’ato kuomu ma biro yudo lowo chieng’ ma ipoge kendo ni Ruoth Nyasaye.” Ji lwera, kawachona niya “Kik ilwerwa! We lwerowa gi weche ma kamago. Masira ma kamano ok bi makowa! Iparo ni okwong’ jo-Israel koso? Bende Ruoth Nyasaye dikechi, mi tim gik ma kamago adier? Donge en ema owuoyo maber gi joma timbegi ni kare?” To Ruoth Nyasaye dwoko niya, “To donge un ema uselokoru wasik joga? Joma duogo gi kue kaa e lweny ka paro ni masira orumo, umayo lopegi. Uriembo mond joga e mier ma gihero, kendo gueth moa kuoma usemayo nyithindgi nyaka chieng’. Auru malo mondo udhi! Ka eri ok en kama onego uyuee. Ubiro rado gi masira. Aneno ni janabi ma ji ohero en mana ng’at ma lworore e kor gweng’, gi weche mag miriambo, kokoro ni ji ni gibiro yudo divai gi kong’o mang’eny. “To un jo-Israel modong’ abiro chokou kanyakla mana ka rombe manie abila, kata ka kweth manie lek. Koko nogore e pinyu nikech ng’eny mar ji. Jal ma noyawnigi rangach ema nogolgi oko. Ginipusre e dhorangach, mi gitony. Ruodhgi, ma en Ruoth Nyasaye owuon, ema notelnigi ka giwuok.” Un jotend Israel winjuru! Donge en tichu, ng’ado bura makare?. To kata kamaano, umon gi gima ber, kendo uhero mana gima rach! Usando joga malit mana ka ondiek makidho rombo kendo yuyo ring’o oko kuom choke, kata ka ng’ato maturo chok chiayo, kendo kango ring’o mondo otedi, ocham! Kinde biro ma unuywagie ni Ruoth Nyasaye, to ok nodwoku, kata mana winjo lemou ok nowinji, nikech timbe maricho musetimo. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Jonabi wuondo joga ka nyiso joma miyogi gik moko ni gibiro yudo kue, to joma ok migi gimoro, to gibwogo ni gibiro kelonigi lweny. Kuom mano ok ginichak giyud fweny moro gotieno, kendo ok ginichak gibed gi teko mar koro wach. Ler ma gineno nolokre mudho, kendo wang’chieng’ biro podhonigi. Joma koro wach wigi biro kuot, nikech Nyasaye ok dwokgi.” To an, Roho mar Ruoth Nyasaye opong’a, momiya teko gi rieko kod chir mar nyiso jo-Israel richogi. Winjuru, un jo-Israel mochayo timbe makare, kendo ma loko adiera bedo miriambo. Ugero Jerusalem, dala Nyasaye, gi remo kendo e yo mamono. Jodong dala ng’ado bura maber mana ni joma miyogi asoya; jodolo bende lero tiend chik ni joma miyogi gimoro, kendo jonabi hulo gik ma gikoro mana ka omigi pesa. To eka pod gineno ni Ruoth Nyasaye biro konyogi! Giwacho niya, “Donge Ruoth Nyasaye ni kodwa? Omiyo onge masira moro mabiro makowa.” Gik mutimo ma kamagogo biro miyo ipuro Sayun ka puodho, mi Jerusalem lokre gunda, kendo god Hekalu lokre bungu. E ndalo mabiro, got ma Hekalu ochung’ie nobed mabor moloyo gode moko duto, kendo ogendini mang’eny nodhi kanyo. Giniwach niya, “Waidhuru god Ruoth Nyasaye mondo wadhi e Hekalu mar Nyasach Israel. Enopuonjwa yorene, mi wanaluwgi.” Puonj mar Ruoth Nyasaye wuok Jerusalem. Ee, Sayun e kama owuoyoe gi joge. Enong’ad bura, ka othego ogendini, kendo enoyal weche mag ogendini marateke modak kuonde maboyo. Ng’ato ka ng’ato nothedh liganglane mondo obed kwer, kendo tongegi ginithedhi rabetni. Onge oganda moro ma noked gi oganda machielo, kendo ji ok nochak opuonjre lweny. To ng’ato ka ng’ato nodag e dalane gi kue, koyueyo e tipo yiend mzabibu mare kod ng’ope, ma onge gima goye kibaji. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema osesingore kamano. Oganda ka oganda lamo nyasache kendo tiyone. Wan to wabiro lamo Ruoth Nyasachwa, kendo en ema wabiro tiyone nyaka chieng’. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Kinde biro ma abiro chokoe joma ne akumo, tiende ni joma ne oter e tuech mi othagore. Ging’ol kendo osedargi mabor gi pinygi, to kata ginok kamano, to abiro miyo gibed oganda maduong’, kendo abiro bedo ruodhgi e got Sayun, chakre chieng’no nyaka chieng’.” Omiyo in Jerusalem, dala ma Nyasaye ritoe joge, ibiro bedo dala maduong’, kendo loch mane in go chon biro duogoni. Ere gima omiyo iywak matek? Ionge gi ruoth koso? Koso ionge gi joma ding’adni rieko, momiyo rem chami malit ka dhako ma muoch kayo?. Un jo-Jerusalem, rudhreuru arudha e lowo kuywak mana ka dhako manywol, nimar nyaka koro ua e dalau udhi udag oko e thim, kiterou Babulon, kuma Ruoth Nyasaye nokonyoue, kendo noresue kuom wasiku. Ogendini mathoth osechokore mondo omonju, ka wacho niya, “Jerusalem nyaka kethi! Wadwaro nenogo kokethore, mondo wagone siboi!” To ogendinigo ok ong’eyo gima Ruoth Nyasaye paro. Gikia ni ochano chokogi mondo okumgi, mana kaka ichoko cham midwaro dino! Mano emomiyo Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un jo-Jerusalem, chakuru kumo wasiku! Abiro miyo ubedo maratego ka rwath ma tunge tek ka nyinyo, kendo ma tiende chalo chuma. Ubiro nyono ogendini mang’eny, kendo unuwalna mwandugi kod gik ma giseyako, obed maga, an Ruoth Nyasaye ma ruodh piny ngima.” Un jo-Jerusalem, ng’oluru dendu manyiso ni un gi kibaji, nimar wasikwa olworowa, kendo gigoyo lemb jatend Israel gi luth. Bethlehem Efratha, in e dala matinie moloyo miech Juda duto. To kuomi ema jatend Israel biro wuokie, ma anywolane nitie nyaka nene. Kuom mano, Ruoth Nyasaye biro weyo joge e lwet wasikgi nyaka dhako ma muoch kayo nywol wuode. Bang’e jowete wuowino modong’ mak otho e tuech, noduogi mi chak riwre gi jowetegi. To wuowino nobi, mi nobed jatend joge, koritogi gi teko kod duong’ moa kuom Ruoth Nyasaye. Joge nodag maber, nikech ji duto manie piny noyie lochne, mi enobed ng’at makelo kue. Ka jo-Asuria omonjo pinywa, mi omwomo miechwa mochiel motegno, to wanaor jotendwa marateke moloyo, mondo oked kodgi, mi giniketh piny Asuria gi lweny. Ginireswa ka jo-Asuria monjo pinywa. Jo-Israel modong’ mak otho nochal ni ogendini mang’eny ka koth ma Ruoth Nyasaye okelo ni cham, nikech dhano ok nyal kelo koth, to Nyasaye ema kele. Ee, jo-Israel motony nobed e kind ogendini mana ka sibuor ma dwaro le e bungu, kata madwaro rombe e lek. Ka odonjo kuom rombe to opodho kuomgi kendo okidhogi matindo tindo ma onge ng’ama resogi. Jo-Israel biro loyo wasikgi mi tiek pep. Ruoth Nyasaye wachonu un jo-Israel niya, “E kindeno ananeg fareseu kendo naketh gecheu mag lweny. Anaketh miechu, mi amuk kuondeu duto mochiel motegno mag siro lweny. Abiro ketho timbe ajuoke duto, kendo ok nuchak ubed gi jokor wach kata achiel. Abiro ketho nyiseche manono gi sirni milamo, kendo ok unuchak ulam gik ma uloso uwegi. Abiro muko sirni milamo e pinyu, mi aketh miechu, to bende abiro chulo kuor gi mirimba mager ni ogendini ma ok oseluora.” Winjuru kaka Ruoth Nyasaye yalo jo-Israel. A Ruoth Nyasaye, bi mondo ihul wachni ka gode winjo kendo bedo joneno. Un gode, kendo un mise mochwere mag piny, winjuru weche ma Ruoth Nyasaye dwaro yalo, nikech en gi bura gi joge, kendo obiro yalo kodgi. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Un joga, ere gima asetimonu? Ere kaka asemiyo ubedo mool? Dwokauru! Nene agolou e piny Misri, kendo aresou e tich bedo wasumbni, Ne aoro Musa gi Arun kod Miriam mondo otelnu. Un joga, parieuru gima ne Balak ruodh Moab ochano timonu. Kendo kaka Balaam wuod Beor nodwoke. Bende parieuru gik mane otimore e yo, kua Shitim udhi Gilgal, mana ni mondo ung’e timbe madongo mane atimo mondo aresugo.” Ang’o ma dakel ni Ruoth Nyasaye ma Nyasach polo, ka abiro mondo alame? Dakel nyiroye ma hikgi achiel achiel mondo awang’ne ka misango? Koso Ruoth Nyasaye dibed mamor ka akelone rombe gana gi gana, kata ka akelone mor zeituni mamol ka aora? Koso onego achiw nyathina makayo ka misango mondo achulgo richona? To, in dhano, Ruoth Nyasaye osenyisi yo maber monego iluw. Odwaro mondo itim gik makare, kendo iher ji gi ng’wono, bende iluor Ruoth Nyasachi gi chunyi mamuol. Luoro Ruoth Nyasaye en rieko. Ruoth Nyasaye luongo jo-Jerusalem niya, “Winjuru, un joma ochokore e dalani. Mwandu muyudo e yor miganga ema opong’o ut joma richo. Gipimo gik moko gi rapim ma ok ni kare, ma ok adwar. Bende uparo ni anyalo weyo ni joma tiyo gi rapim ma ok ni karego richogi? Joma jomoko manie dalani mayo joma odhier. Gin jomriambo mosiko ka hango wach ahanga. To koro asechako goyou gi goch malit mondo atieku nikech richou. Kuom mano, unuchiem to ok unuyieng’, kendo kech pod nokau akaya. Ka ugolo gik moko e uteu mondo upandi, to ok unyal. To kapo ni ureso gimoro, to abiro miyo okethre e lweny! Ubiro chuoyo, to ok unuka cham, kendo ubiro biyo zeituni, mi uyud mo, to ok unukonyru gi morno. Bende unulos divai, to ok unumadhi. Useluwo timbe maricho mag ruodh Omri, gi mag dhood Ahab, kendo pok uweyogi. Omiyo abiro tiekou, mi jou bed joma ichayo. Adier, ogendini mamoko duto biro mana charou.” A yaye! Koro achalo ng’ama kech kayo, mobiro pono olemo, to oyudo ka yath odong’ nono, ma onge olemo minyalo cham kata mana ng’owo mamitna manyak atamalo. Ji moluoro Nyasaye oserumo e piny Israel, kendo onge kata ng’at achiel makare modong’. Ji duto kichore ni chuero remo, kendo ng’ato ka ng’ato chiko mana ni wadgi obadho. Gitimo timbe maricho gi chunygi duto. Jodongo kwayo gik moko mondo omigi, kendo jong’ad bura chamo asoya, bende jotelo golo chik mana kaka gin ema gihero. Kuom mano, kata mana timbegi mabeyo kendo modimbore obam, kendo chalo mana gi bunge motimo kuthe. To koro chieng’ ma Nyasaye kumogie osechopo, mana kaka jonabi mage ne osiemogi ni enotim. Omiyo koro kihondko omakogi. Kik iyie gi weche wadu, kendo kik igen kuom osiepeni, to bende nyaka itang’ ni weche miwacho kata mana ni chiegi. E ndalogi yawuowi jaro wuonegi, nyiri bende kwedo minegi, kendo mond yawuowi kwedo weg utegi. Kamano wasik ng’ato gin mana joodgi. An to abiro manyo Ruoth Nyasaye. Abiro rito Nyasaye jawarna, kendo Nyasacha biro winjo wachna. Yaye wasika, kik ogona siboi, nikech kata obedo ni asepodho, to abiro chung’ kendo. Kata obedo ni adak e mudho, to Ruoth Nyasaye nobedna ler. Aseketho e nyim Ruoth Nyasaye omiyo ayie mirimbe nyaka ochwaka, mi ong’adna bura maber, kendo ogola oko e ler, mi ane ni otimo gima kare kaka nosingore. Bang’e wasika mane penja ni, ‘Ere Nyasachi nogono?’ None gima osetimore, mi wigi nokuodi. Eka ananegi ka oselogi, kendo onyon-gi piny ka chuodho ma e wang’ yo. E ndalo gogo, un jo-Jerusalem unuchak uger ohingau, kendo unuyar tong’ pinyu, mi jou noduog iru koa kuonde duto. Ginia Asuria yo wuok chieng’, kod Misri, yo milambo, kendo ginia e dho nembe gi gode duto. To piny nokethre, mi lokre thim, nikech timbe maricho mag joma odakie. A Ruoth Nyasaye, rit jogi miseyiero, kaka jakwath kawo luth, kendo kwayogo jambe. Gidak mana kendgi e thim, ka piny momew olworogi koni gi koni. To we mondo gikwa e lege mag Bashan gi mag Gilead, kaka ne gitimo chon. Timnwa honni kaka nitimo e kinde mane iwuokie Misri. Ogendini one honnigo, mondo luoro omakgi, kata obedo ni gitek kamano. Giniling’ thi, kendo ok giniwinj gimoro. Gininang’ lowo mana ka thuol, kendo giniwuog kuonde ma gipondoe mana ka gik malak piny. Giniduog ir Ruoth Nyasachwa ka giluor kendo ka gitetni. A Ruoth Nyasaye, onge Nyasaye moro maromo kodi. Iweyo ni jogi iwuon modong’ richogi, kendo ok ikechi nyaka chieng’, to iherowa gi hera mosiko. Inichak ikechwa kendo, mi inyon richowa e tiendi, kendo inyumgi e bwo nam. Initim gima kare, kendo iniher jo-Israel ma nyikwa Ibrahim gi hera mosiko, mana kakane isingori ni kwerewa chon. Ma e fweny mane Nyasaye omiyo Nahum ja-Elkosh kuom dala mar Nineve. Ruoth Nyasaye en Nyasaye ma janyiego kendo ma jachul kuor gi mirimbe mager. Okano mirima e chunye mondo ochulgo ni wasike kuor. Iye ok wang’ piyo, to en gi teko mathoth. Chutho ok onyal weyo joricho mak okumo. En gi yore moluwo ei kalausi kendo ei ahiti, bende boche polo e buru monyono. Kogolo chik, to nembe gi aore duono, mi lokre lowo motwo. Lege mabeyo mag Bashan gi Karmel two, kendo bunge mang’ich man Lebanon wang’. Gode madongo gi matindo tetni e nyime, kendo leny nono. Piny duto kod joma odakie bende tungni. En ng’a manyalo chomo mirimb Ruoth Nyasaye tir? Koso ere ng’ama nyalo siro gero ma en-go? Mirimbe o oko mana ka aora mar mach, kendo lwendni barore abara e nyime. Ruoth Nyasaye ber. En e kar konyruok mar adier ni joma dwaro mondo okonygi ka gin e thagruok, bende ong’eyo ji duto mogeno kuome, kendo oresogi e ohula ma raywoyi. Joma opiem kode to otieko chuth, kendo oriembogi koterogi e mudho. Un jo-Asuria ere gima omiyo upiem gi Ruoth Nyasaye? Obiro tiekou en owuon! Joma mon kode ok nohedhre piem kode kendo! Giduto giniwang’ pep mana ka kudho mochoki, kata ka tiang’ motwo. Ng’at machach ni kuomu machano gik maricho kuom Ruoth Nyasaye, To Ruoth Nyasaye wacho niya, “Kata obedo ni wasigu ng’eny kendo rateke, to ibiro negogi, mi girum chuth. To un jo-Juda, kata obedo ni asandou, to ok anachak asandu kendo. Koro abiro chodo nyororo motueugo, mi agolu e tich misumba. Ruodh Asuria to awachone kama: ‘Asegolo chik mondo nyingi orum chuth! Yawuoti ok nobed ruodhi kari, kendo abiro ketho nyisecheni manie hekalu mari, mi ananegi nikech in gima nono!’ ” Neyeuru kaka jaote ringo kalor e gode kakelo wach maber mar kue. Owacho niya, “A yaye, un jo-Juda, timuru sewni mau, kendo chiwuru ni Ruoth Nyasaye gik mane usekuong’oru ni unuchiw, nimar joma richo ok nochak olou kendo, nikech osetiekgi chuth.” Un jo-Israel ma nyikwa Jakobo, Ruoth Nyasaye biro dwokonu duong’ ma yande un go, kata obedo ni joma monjou oseyakou, mi okawo olemb mzabipu. Un jo-Nineve, oganda lweny mag wasiku ma ketho gik moko oselworou moketou diere. Ranguru yo, kendo jiwreuru gi tekou duto! Jolwenjgi oserwakore gi nengni makwar, kendo kuodigi kwar ka remo. Gechegi mag lweny oriedo, kendo rieny mana ka wang’chieng’! Giringo ka gimwomore e alap mar dala, ka moro ka moro tuomore gi wadgi. Gichalo gi meny ma ng’angni kendo gimil e dir dala mana ka polo. Ruodh Nineve kok ka golo chik ni jotende. Gichwanyore ka gireto, kendo girikni mondo gidhi gichan jolwenjgi e ohinga. To dhorangeye mag aore molworo dala oseyawore, kendo kibaji goyo joka ruoth. Chi ruoth ogol oko duk, moter e tuech, kendo jotichne duto manyiri ywak malit komako wigi. Nineve koro chalo gi yawo ma pige dwono, nikech jolwenje duto ringo weye. Okoknigi kowacho ni, “Chung’uru!” To onge ng’ama duogo. Mwandu mag fedha gi dhahabu oyaki, kendo nenore ni ging’eny ma ok rum. Gin mwandu mabeyoe moloyo ma chuny ng’ato nyalo gombo. Mago duto oyaki motieki, ma onge gima odong’. Kibaji goyo joge, kendo chongegi tuomore ka gitetni, kendo wengegi olokore makwar haa! Koro tinde ere dala mane ong’ere kaka gond sibuor, kama thuondi ne nitie, kendo kama mon gi nyithindo ne odakie ka onge gima giluoro? Nineve ne chalo gi sibuor. Nonego wasike mondo opidhgo nyithinde kod monde, mi opong’o dalane kod mieche mamoko gi mwandu moyaki kaachiel gi wasumbni. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Asedoko mamon kodi, kendo abiro wang’o gecheni mag lweny! Nyithindi duto biro tho e lweny, kendo gik moko duto mane iyako nomayi. Bende dwond jotendi mioro ok nowinji.” Mano kaka inine marach yaye dala Nineve! In dala momienore gi remo kendo ma miriasia gi gik moyaki opong’o. Winjie kaka del michwadogo farese ywak, kendo kaka geche mag lweny ringo matek ka tiendegi wuo! Tiend faras diko piny matek, kendo geche lweny chikore ka mwomore. Ligengni gi tonge ng’ang’ni, kendo mil. Joma otho okadho akwana, kendo ringregi odhurore pidhepidhe kuonde duto. Ji chwanyore achwanya kuomgi. Mago duto otimore nikech timbeni modwanyore. Ne in dala ma jaber, to ipong’ gi timbe mag juok. Ne indhogo ogendini gi timbeni mag juok gi mag dwanyruokgo. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Amon kodi, kendo abiro elo lepi nyaka malo e ng’uti mondo ogendini duto one dugi, mi wiyi kuodi. Abiro bolo kuomi gik mochido modwanyore ka akuodo wiyi, mondo ji duto onyieri. Ji duto moneni nobwogi, ka wacho niya, ‘Mano kaka Nineve okethore malich!’ To kata kamano, onge ng’ama noho chunyi. Chutho ere kama diyudie ng’ama diywagi?” In iparo ni ditony moloyo jo-Amon, dala mane ni e but aora Nael, ka pi olworo koni gi koni ka ohinga? Jo-Ethiopia gi jo-Misri ne e tekre, kendo ne gin gi teko mathoth. Jo-Put kod jo-Libya bende ne konye. To kata kamano, en bende ne oloye, mi omak joge moter e tuech. Nyithind dalano ne ochwad piny e akek yore, mi otho, kendo ne ogo ombulu mondo ong’ego joma dikaw jotende ka wasumbni. Jodongo mage duto bende ne otue gi nyororo. Kamano e kaka in Nineve bende ibiro kwang’ ka ng’at momer, mi piny chami, kendo inimany kar tony kiringo wasigu. Kuondeni duto mochiel motegno mag siro lweny nopodhi. Notiekgi mana ka ng’owo mokwongo chiek, ma lwar e dho joma yiengo yath. Jolwenji nodok manyap ka mon. Dhorangeye mag pinyi noyawre malach ni wasigu, kendo mach nowang’gi pep. Ikreuru ni ageng’a mabiro. Umburu pi kendo nyonuru lowo, unywasi mondo ogogo matafari mang’eny ulosgo kuonde mag siro lweny obed motegno. To e kinde ma utimoe gigo, mach nowang’u, mi tieku pep, kendo ligangla nonegu, mi wasigu notieku mana ka nyithi bonyo ma chamo gik moko duto ma giyudo. Kata obedo ni unywoloru ka dede kamano, to unulal nono mana kaka rumbi mar dede mahuyo kendo lal nono. Jou ma johala ng’eny ka sulue ma e polo, kendo jodongu kod jotendu chokore kaachiel mana ka dede mopoto e chiel ka koyo ng’ich. To giduto gibiro ringo mi gilal nono mana ka det bonyo ma ringo ka chieng oowo piny, kendo onge ng’ama ong’eyo kuma gidhiye. A yaye ruodh Asuria, jodongi oriere piny kotho, bende jogi oke e kor gode ka onge ng’at machokgi. Adhondeni ok nyal chango, nimar gidhi marach. Ji duto mowinjo gima otimoreni biro pamo lwetgi gi mor, nimar onge kata ng’at achiel e piny ngima ma pok isebedo kisando. Ma e wach mane Ruoth Nyasaye onyiso janabi Habakuk e fweny. A Ruoth Nyasaye, nyaka karang’o ma anyalo ywaknie mondo ikonywa, to ok iwinja? Aywakni ka awacho niya, ‘Masira’, to ok ireswa. Ere gima omiyo iweyo aneno chandruok machalo kamano? Koso ang’o momiyo iweyo aneno timbe mamonogi? Mecho kod timbe machach ema aneno, kendo miero gi lweny olwora koni gi koni. Kuom mano ji ok luw chik, kendo buche ok yal gi adiera, nimar joma timbegi mono thoth, mohewo joma kare. Mano emomiyo adiera iloko aloka. Ruoth Nyasaye ne odwoka niya, “Winjuru un joma andhokegi! Gimoro biro timore ma ubiro wuoro kendo biru bwogou, nimar abiro timo gimoro e ndalou, ma ok unuyie kinyisou. Abiro kelo jo-Babulon, ma oganda mager kendo ma jomrima! Giwuotho e piny ngima ka gimayo jomoko nono miechgi. Gin joma ger marach, kendo gitimo mana gima gin ema gidwaro to onge ng’ama geng’ogi. Faresegi jong’wech moloyo kwach, kendo ger moloyo ondiegi mawuotho ka piny oselil. Joidh faresegi a kuma bor, kendo gihuchore mana ka ongo ma yudho gima omako, kendo joma temo geng’ogi, leny nono koneno kaka gilich. Gichoko ji ma gimako mang’eny mana ka kuoyo. “Gijaro ruodhi kod jodonggi, bende giseyo kuonde mochiel motegno mag siro lweny, nikech gidhuro pidhe mag lowo, ma giidhogo ohinga, kendo gimuko kuonde mochiel motegnogo. Bang’e gikadho piyopiyo mana ka yamo, ka gidhi kamoro machielo. To kata kamano gin joketho nikech gikwano tekregi giwegi ka nyasachgi.” A Ruoth Nyasaye ma Nyasacha kendo ma Ng’ama Ler, donge in e Nyasaye ma nyaka nene kendo mochwere? A Ruoth Nyasaye ma Lwandawa, in ema iketo jo-Babulon mondo okumwa king’adonwa bura. In to iler ma ok inyal yie neno richo, kata yie neno timbe mamono. Koro ere gima omiyo irango aranga joma andhokegi, to ok itim gimoro? Koso ang’o momiyo iling’ aling’a ka joma richo tieko joma kare moloyogi. Koro imiyo ji chalo mana gi rech ma e nam, kata gi gik malak piny, ma onge gi jotelo. Jo-Babulon mako ji mana kaka jolupo mako rech gi olowu, kendo ywayogi gi tol ka mor. Bang’e gikulore ni tondegigo kendo giwang’onigi ubani ka giwacho niya, “Magi e nyiseche ma kelonwa mwandu, momiyo wadak maber.” A Nyasaye, koro ibiro weyo gitimo kamano nyaka chieng’ ka ginego ogendini anega, to ok idew? Abiro chung’ kara. Adier, abiro chung’ ewi kama oger mabor mar ng’icho, mi arit mondo ane ane gima Nyasaye biro dwoka kuom ywakna. Eka ne Ruoth Nyasaye odwoka kama: “Ndik wach mibiro yudo e fweny, kigoro maler e kite mopa, ma ng’ato nyalo somo mayot, mi ring nyis joma moko. To fweny mibiro yudono nigi kinde moketne, kendo ka kindeno ochopo, to gigo notimre mana ma piyopiyo mak orem. Kata ka ineno ni odeko, to rite arita, nikech notimre maonge kiawa, kendo mana e kinde mowinjore.” Koro ma e fweny nogo: Ng’at ma chunye ok ni kare nopodhi, to ng’at makare nobed mangima nikech adierane. Andhoke ma jo-Babulon sungore, to ok ginidhi maber. Gisechoko ogendini mang’eny moa e pinje mopogore opogore, ka wuoro omakogi, to ok ginyal yieng’. To kinde biro ma joma koro gimakogo nong’ong’nigi, kawachonigi niya, “Unune malit, un jomecho ma doko momew gi mwandu moyaki kod gik mohol.” Donge joma uholo gik moko biro bandhou gigo? Koso donge gibiro tucho apoya, mi giteng’u nyaka udong’ nono, mi ubed wasumbgi? Kaka ne uyako ogendini mang’eny, e kaka ogendini duto bende noyaku, nikech remo mane uchuero kod timbe mahundu mane utimo e piny kendo e mier, kusandogo joma odakie. Unune malit, un muyudo mwandu e yo marach, mondo ugergo dalau kama oting’ore ma wasigu ok nyal monjoue. Tim musetimo kutieko ogendini mang’eny biro kelonu wichkuot, mi ket ngimau e masira. Kata mana kite manie kor utu noywagrenu, kendo yien manie tetu nodwokgi! Mano kaka unune malit, un joma gero mier gi pesa moyud kuom nek gi mecho. Donge Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osewacho ni gik ma ogendini mamoko oseyudo gi luchgi nowang’, mi lal nono? Kinde biro chopo ma joma ong’eyo duong’ mar Ruoth Nyasaye nopong’ie piny ka, mana ka pi mopong’o nam. Unune malit, un joma sando jopinje makiewo kodu, mi kwang’ ka joma omer, mana ni mondo unyiergi ka giwuotho duk. To un bende duong’ ma un go biro lokore wichkuot, nikech ubiro madho kikombe ma mirimb Nyasaye opong’o mi ukwang’. Ee, Nyasaye biro kumou malit mi unubed gi wichkuot marach kar duong’ mane un-go. Timbe mahundu, mane utimo ni Lebanon, kendo nek mane unegogo le man kuno nodog e wiu, kendo nomi udhier nono, nikech usechuero remo e piny kendo e mier, bende usetimo timbe mahundu ni joma odakie duto. Ere ohala muyudo kuom lamo nyiseche manono ma lwet dhano ema oloso? Gin mana kido mamiyo ji lal. Ere ohala ma ng’at molosogi yudo kuomgi? Chutho oloso mana nyiseche manono ma ok nyal wuoyo! Unune malit, un joma wacho ni yath mopa mondo ochiew, kendo ma kwayo kidi mondo oa malo. Bende gik makamago dikelnu wach moa kuom Nyasaye adier? Obawgi gi fedha kod dhahabu, kendo gionge gi ngima. Ruoth Nyasaye to nie Hekalu mare. Piny duto mondo oling’ thi e nyime! Ma e lemo mar Habakuk janabi: A Ruoth Nyasaye, asewinjo humbi, kendo timbeni miya luoro. Chak itim timbeni machon mana e ndalogi, kendo kata obedo ni ikecho kamano to ng’wonnwae. Nyasaye biro koa Teman. Ee, Ng’ama Ler biro koa got Paran. Duong’ne maler opong’o kor polo kaachiel gi piny. Othinyore ka ler mar okinyi, kendo meny ariyo rieny e bathe koni gi koni. Kor polo kanyo e kama opandoe duong’ne maler. Tho malich otelo e nyime, to dera luwo bang’e. Ka ochung’ to piny yiengni, kendo ka ong’icho, to ogendini kirni, bende gode duto ma nyaka nene barore kendo nimo. Pod owuotho mana kaka ne owuotho chon. Aneno ka kihondko malich omako jo-Kushan gi jo-Midian, madak e hembe. A Ruoth Nyasaye, mirima omaki gi aore koso? Koso ikecho gi nam, ma omiyo ibiro kiidho fareseni kod gecheni ma ilochogo? Igolo atung’ oko, kendo ipong’o olalo gi asere. Imiyo ohula baro piny, bende ka gode orangi, to tetni ka luoro omako. Ohula mwomo ka ridore, kendo nam matut wuo matek ka apaka gingore. Wang’ chieng’ gi due ochung’ achung’a keregi, ka gineno polo ka mil, mana ka gima gin aserni gi tong’ magi. Iwuotho e piny gi gero, kendo inyono ogendini piny gi mirima. Ibiro mondo ires jogi, kaachiel gi ruoth miseyiero. Iseketho od jaricho, chakre tado nyaka dier ot, kimuko mise mare chuth. Wasikwa nobiro ka kalausi, kaparo ni biro tiekowa, mana kaka inyalo tieko ng’at modhier man kar kende. To kata kamano ne itiekogi mana gi gilwenjegi giwegi. Ka ingado nam gi fareseni, to apaka madongo gingore. Ka awinjo gigi to kibaji goya, kendo dhoga tetni. Chokena duto nyosore, kendo tiendena kirni ka luoro ohewa. Ahora mos, karito chieng’ ma masira biro makoe joma monjowa. Kata obedo ni ng’owo ok thiew, kendo mzabibu gi zeituni ok nyagi, bende puothe ok chieg cham, kendo rombe gi dhok onge dala, to pod anamor amora kuom Ruoth Nyasaye, kendo anabed moil kuom Nyasaye jawarna. Ruoth Nyasaye e tekra. En ema omiyo tienda bedo mayot ka tiend mwanda, mondo awuothgo kuonde moting’ore. Ma e wach Ruoth Nyasaye mane obiro ni Zefania wuod Kushi ma wuod Gedalia, ma wuod Amaria ma wuod Hezekia, e ndalo Josia wuod Amon, ruodh Juda. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro yweyo gik moko duto manie piny, mi lal nono. Abiro tieko dhano kaachiel gi le, bende abiro tieko winy ma e kor polo, kod rech ma e nam. Abiro goyo joma timbegi mono piny, mi atiek koth dhano chuth. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. “Abiro kumo jo-Juda kod jo-Jerusalem duto, mondo atiek tich lamo Baal duto mitimo ka, mi kata mana nying jodolo manono ok nowinji. Bende abiro tieko ji maidho ewi udi, kendo kulore piny kalamo gik manie kor polo, Kod joma lama an Ruoth Nyasaye, to kendo kuong’ore gi nying Milkom, nyasaye manono, kaachiel gi joma oselokona ng’egi, kendo ok manya kata kwaya mondo akony.” Ling’uru thi e nyim Ruoth Nyasaye, nimar odiechienge chiegni. Ruoth Nyasaye oseloso misango, kendo osepwodho wende. Owacho niya, “Ka chieng’ ma atimoe misango ochopo, to anakum joka ruoth kod jotendgi madongo, kaachiel gi joma luwo timbe jopinje mamoko. Chieng’no abiro kumo jogo duto mamiel e laru mar Hekalu, kendo mapong’o od ruodhgi gi timbe mahundu kod timbe mag wuond. “Chieng’no, ywak nowinjre e dharangach miluongo ni Dhoranga Rech, kendo e bath dala koma nyien, bende koko maduong’ nogore e gode, kendo ji modak e dala mamwalo noywagi, nimar joohala duto orumo, kendo joma loko ohand fedha otiek pep. “Chieng’no anamany Jerusalem, kamenye gi taya, mi akum joma osiko katimo atima richo, kendo wacho ni Ruoth Nyasaye ok bi timo gimoro kata matin. Mwandugi noyaki, kendo miechgi nokethi. Giniger udi, to ok ginidagie, kendo ginipidh mzabibu, to ok ginimadh divachgi.” Odiechieng’ mang’ongo mar Ruoth Nyasaye chiegni. En odiechieng’ marach, kendo obiro koringo piyopiyo, moloyo jalweny ma jang’wech. Chieng’no en chieng’ bura, kendo en chieng’ ywagruok gi rem, bende en chieng’ kethruok gi lal, kod mudho gi kuyo, kaachiel gi rumbi molil kod ong’ueng’o malich. En chieng’ ma tung’ ywakie, kendo sigich lweny winjoree e mier mochiel motegno, kendo kuonde moger maboyo mag ng’icho. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Abiro kelo ni ji thagruok malich, kendo ginituomre atuoma ka muofni, nikech richo ma gisetimo e nyima. Rembgi nochuer ka pi, kendo ringregi noriere, ka tow e lowo. Fethgi kata dhahapgi ok noresgi.” Chieng’ ma Ruoth Nyasaye ng’adoe bura, nyiego mager ma en-go nowang’ piny duto, mi tiek pep. Kamano enotiek gik moko duto modak e piny mana ka diemo wang’. Chokreuru kanyakla, un oganda ma onge gi wichkuotni, ka pok oteru kuma bor, mi ulal nono ka mihudhi! Ee, chokreuru, kapok Ruoth Nyasaye okelo mirimbe mager kuomu, kata kapok chieng’ mirimbe ochopo. Dwaruru Ruoth Nyasaye un jogo duto modak e piny, kobolore kendo korito chikene. Bende dwaruru tim makare, bende beduru gi chuny mamuol nimar dipo ka uyudo kar konyruok, chieng’ mirimb Ruoth Nyasaye. Dala mar Gaza ibiro we nono. Ashkelon bende biro dong’ gunda, kendo jo-Ashdod ibiro riembo mana odiechieng’ tir. Ekron to ibiro dhuolo gi lop tiende. Mano kaka unune malit, un jo Kereth modak e dhonam! Ruoth Nyasaye wuoyo kuomu niya, “Un jo-Filistia, abiro dwoko pinyu piny. Abiro kethe mi aweye ka onge ng’ama odakie, kendo obiro dong’ mana kama jokwath kende ema kwayoe, kendo kama rombe ema nindoe. Jo-Juda modong’ ema nobed weg piny man e dhonam. Ginikwa jambgi e dhonam kuno, kendo giniyue e ut jo-Askelon gotieno, nimar an Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi, abiro konyogi, mi adwoknigi gueth mane gin-go chon. “Asewinjo ayany ma jo-Moab yanyogo joga gi ajara ma jo-Amon jarogigo, bende aseneno kaka gidonjo e lop joga manie tong’gi. “Kuom mano, an Ruoth Nyasaye ma Nyasach Israel, akuong’ora gi nyinga awuon, ni Moab biro chalo gi Sodom, to Amon nochal gi Gomora, mi gibed kuonde ma aila gi bugni mag pundo ema opong’o, kendo mokethore nyaka chieng’. Joga modong’ noyakgi mi kaw pinygi.” Mano ema nobed pok ma giniyud kuom sunga ma gin go, nikech ne giyanyo jo-Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ka gikawore malich. To Ruoth Nyasaye biro thinyore mondo okumgi marach! Obiro nego nyiseche duto mag piny gi kech, mi ji duto modak e pinje mae dhonembe kod chulni nokulre ka lame, ng’ato ka ng’ato e dalane. Un jo-Ethiopia bende ligangla mar Ruoth Nyasaye nonegu, kendo norie bade kuom piny man yo nyandwat, motiek Asuria, kendo olok Nineve piny motwo mana ka piny ongoro. Kueth mag jamni nogudre kuno, kaachiel gi le duto mag thim. Achuth gi otenga bende nobed kayueyo ewi sirni modong’ kochung’ kuno, kendo tula kod agak noywagi e dirise kod dhoudi, bende yien mabeyo mane obawgo kor udi nodong’ kong’iengore. Ji nopenjre niya, “Koro ma e dala mane mor, kendo ogeno kuom lochne cha adier? Koso en e dala mane sungore e chunye kawacho niya, ‘Anie kende, kendo onge moro maromo koda’? To koro okethore chuth, mi olokore mana kama le mae thim ema odakie, kendo ng’ato ang’ata ma kadho kanyo wuoro, ka tang’o lwete.” Mano wach malit manade kuom dala Jerusalem, ma jasand ji, kendo monyorore ma japiem! Ne ok onyal yie kwer mane ikwerego, kendo ne odagi winjo puonj. Bende ne ok oyie kuom Ruoth Nyasaye, kata mana sudo machiegni kode ne ok osudo. Jotende ne chalo gi sibuoche ma ruto e iye, kendo ruodhi mage ne chalo gi ondiegi mawuotho gotieno, ma ok we piny ru ni gimoro ka pok gitieko, Jonabi mage ne joyiem, kendo ne ok gin jonabi madiera, bende jodolo mage ne ok dew gik mowal ni Nyasaye, kendo ne giketho chik. To Ruoth Nyasaye man Jerusalem timo mana gik makare. Ok otim gimoro marach to ong’ado bura gi adiera okinyi kokinyi mak olewo ngang’. Jaricho to wiye ok kuodi. Ruoth Nyasaye wacho kama: “Aseyweyo ogendini ka yuech, kendo ohingni ma gigeng’orego okethore chuth. Asemiyo wang’yoregi olokore thim ma onge ng’ama luwo. Miechgi bende okethore, kendo odong’ nono ma onge joma odakie. Ne aparo ni jo-Jerusalem diwinj chikna, omiyo ne awachonigi niya, ‘Luorauru, kendo winjuru puonjna.’ To kata kamano ne giketo chunygi mana kuom timo timbegi mamono. “Kuom mano an Ruoth Nyasaye, awachonu niya, ‘Ritauru! Adier, rituru chieng’ ma abiro chung’ie ka ayalou, nimar asechano choko ogendini kod dhoudi kanyakla, mondo aol kuomgi mirimba duto maliet ka mach, kendo mabiro wang’o piny duto ma tiek pep. Bang’e anapwodh dho ji mondo an Ruoth Nyasaye ema gilama, ka gitiyona gi chuny achiel. Joga malama kendo moke loka aora mag Ethiopia, nobi kakelona mich. Chieng’no, in Jerusalem ok niyud wichkuot kuom timbeni mamono mane ipiemgo koda, nimar e kindeno anagol jogi ma josunga kendo ma jong’ayi, mi ok nichak isungri kendo e goda maler. To joma nawe nobed joma odhier kendo mathagore. Jo-Israel modong’ noyud kar resruok e nying Ruoth Nyasaye. Ok ginichak gitim timbe mamono, kendo weche mag miriambo miwuondogo ji ok nowuog e dhogi, nimar ginichal gi rombe machiemo kendo nindo piny, ma onge ng’ama bwogo.’ ” Un jo-Sayun, koguru gi mor! A jo-Israel, gouru mahu matek! Ee, beduru mamor gi chunyu duto, yaye, jo-Jerusalem, nimar Ruoth Nyasaye oseriembo wasiku, motero kuma bor. Ruoth Nyasaye ma Ruodh Israel nie kindu, omiyo ok unuchak uluor masira. Wach ma nobi ni Jerusalem chieng’no e ma: A jo-Sayun, kik ubed maluor, kendo kik uwe lwetu nyosre. Ruoth Nyasaye ma Nyasachu nie kindu, mondo oritu maber mana ka jalweny. Obiro bedo mamor nikech un, mi ochak onyisu herane, kower gi mor nikech un, mana kaka ne otimo chon. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro golo masiche oko kuomu, mi ok ginimiu wichkuot kendo. Winjuru! Ka kindeno ochopo, to anakum joma thirou. Anakony rang’onde, kendo anachok joma oke, mi alok wichkuot mane joga nigo obed pak gi huma e piny ngima. Ka kinde ochopo monego achokue, to anakelu dala. Anamiu pak kod huma e kind ogendini duto mae piny, ka adwokonu gueth mane un-go chon, mana kuneno. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Chieng’ mokwongo mar due mar auchiel e higa mar ariyo mar loch Darius, Ruoth Nyasaye nokelo ni janabi Hagai wach mondo onyis Zerubabel wuod Shealtiel, ma jatend piny Juda, gi Joshua wuod Jehozadak, jadolo maduong’ niya, “Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho kama: Ogandani wacho ni kinde pok ochopo mar chako gero Hekalu mara.” Bang’e Ruoth Nyasaye nochako ooro wach ni Hagai janabi mondo openj jo-Israel niya, “Bende ma en kinde maber adier monego un uwegi udag e utu mugero mabeyo, ka Hekalunani to omukore kama? Mano emomiyo koro an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho ni, nonuru timbeu! Usechuoyo mathoth, to ukayo matin, bende uchiemo to ok uyieng’. Umetho to ok romu, kendo urwakoru to koyo pod chamou achama. Jatich tiyo kendo chamo msara, to oketo pesane mana e mifuko motuch. “Emomiyo an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho kama: Nonuru timbeu! Dhiyouru e gode mondo ukel yien ugergo Hekalu ma amorgo, kendo kama duong’na maler nyalo nenoree. Ugeno yudo gik mathoth, to uyudo mana manok. Ka ukelo cham dala, to akudhogi kucha. An Ruoth Nyasaye apenjo ni, ‘Uparo ni atimo kamano nikech ang’o?’ To adwokou kama: ‘Atimo kamano nikech Hekaluna odong’ gunda, ka un to, ng’ato ka ng’ato nigi ode owuon motimoe gige. Mano emomiyo polo otwo, ma koth ok chuenu, kendo piny otho ma ok nyag gimoro. Asehono oro mondo otwo piny kaachiel gi gode, mi cham gi mzabibu kod zeituni, gi gik moko duto ma piny nyago, ner, mondo kech omak dhano gi jamni kendo oketh tije duto ma dhano oloso.’ ” Zerubabel wuod Sheatiel, gi Joshua wuod Jehozadak jadolo maduong’, kaachiel gi ji moko duto mane oa e tuech nowinjo weche Ruoth Nyasaye, kaachiel gi weche mane Hagai owacho kane Ruoth Nyasachgi oore, mi luoro maduong’ nomakogi e nyim Ruoth Nyasachgi. Kuom mano, Hagai jaote mane Ruoth Nyasaye ooro, nonyiso ji weche mane Nyasaye omiye, kowacho niya, “Ruoth Nyasaye owacho ni en kodu.” Bang’ mano Ruoth Nyasaye nojiwo chuny Zerubabel wuod Shealtiel ma jatend piny Juda, gi chuny Joshua wuod Jehozadak, jadolo maduong’, kod chuny ji mamoko mane oa e tuech, mi ne gibiro mi gichako gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasachgi, due piero ariyo gang’wen, due mar auchiel. Due piero ariyo gachiel, due mar abiriyo e higa mar ariyo mar loch ruoth Darius, weche mane Ruoth Nyasaye owacho gi dho janabi Hagai e magi: “Penj Zerubabel wuod Shealtiel ma jatend Juda gi Joshua wuod Jehozada, jadolo maduong, kod joma moko duto niya, ‘Bende nitie ng’ato modong’ kuomu duto mane oneno Hekaluni kapod nigi duong’ne machon? Ka kamano, to tinde onene kochal nadi? Donge ochalnu ka gima onge?’ Bang’e nyis Zerubabel gi Joshua wuod Jehozadak jadolo maduong’ kod ji moko duto mondo ojiwre obed motegno. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho ni, “Chakuru achaka tich, nikech an kodu, kendo Roho mara ni kuomu. Kik ubed maluor, nikech awacho kama: Gimoro achiel kende ema odong’; en ni abiro yiengo polo gi piny kod nam. Bende anayieng ogendini duto, mi mwandugi duto nobi ka, mi anapong’ Hekalu gi duong’ maler. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. An e wuon fedha, kendo an e wuon dhahabu. Duong’ ma Hekaluni biro bedogo achien nolo duong’ mane en go mokwongo, kendo anakel kue gi gueth ka. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho kamano.” Due piero ariyo gang’wen, due mar ochiko, e higa mar ariyo mar loch Darius, wach Ruoth Nyasaye mane obiro gi dho janabi Hagai e ma: Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kama “Nyis jodolo mondo odwok wach ma apenjogini. ‘Ka nga’to oting’o ring’o mowal ni tich Nyasaye e riak lawe, mi riak laweno ogere e makati, kata e kado, kata e divai, kata e mo, kata e chiemo moro amora, to gima ogere kuomeno bende didok mowal ni tich Nyasaye koso?’ ” Eka Hagai nopenjo jodolo wachno, mi gidwoke ni, “Ooyo.” Hagai nodhi nyime kapenjogi niya, “To ka ng’ato omulo ringre ng’at motho, mi koro odoko mogak, bang’e ogere kuom gimoro, koro gino bende didok mogak koso?” Jodolo nodwoke niya, “Dodok mogak.” Eka Hagai nowacho niya, “Ruoth Nyasaye wacho kama: Mano e kaka jo-Israel, kod gik moko duto ma gitimo, chalo. Mano emomiyo gik moko duto ma gichiwona e Hekaluni ogak. To paruru ane gima biro timore chakre kawuono. Kane pok uchako gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye kendo, to ere kaka ne uchalo? Donge kane ng’ato obiro kama ochokie cham, ka oparo ni obiro yudo gunde piero ariyo, to ne oyudo mana apar kende? Ne aketho chambu duto gi dera marach kod pe, to kata kamano ne ok uduogo ira. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” “Paruru, chakre kawuono, due piero ariyo gang’wen due mar ochiko, ma en odiechieng’ moketie mise mar Hekalu mara. Adier, chakre kawuono paruru matut mondo une ane ka pod cham dibed matin, kata kapod mzabibu gi komamanga kod zeituni ok dinyag olemo. Ooyo, ok nobed kamano, nikech chakre kawuono abiro guedhou.” Chieng’ due piero ariyo gang’wenno, wach Ruoth Nyasaye nochako obiro ni Hagai niya, “Nyis Zerubabel jatend Juda ni abiro yiengo polo gi pinyu. Analok loch ruodhi, mi aketh teko mag pinje mamoko, kendo anago geche mag lweny piny, kaachiel gi joithgi. Ng’ato ka ng’ato noked gi wadgi, mi farese kod joma idhogi nonegi. To chieng’no anakawi, in jatichna Zerubabel wuod Shealtiel kendo anami ibed ruodh jogo, nikech in ema aseyieri. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” E due mar aboro, higa mar ariyo mar loch ruoth Darius, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni janabi Zekaria, wuod Berekia ma wuod Iddo, kawacho niya, “Ruoth Nyasaye nokecho ahinya gi kwereu. Emomiyo wach ni ji ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho kama: Duoguru ira mondo an bende aduog iru. Kik ubed machal gi kwereu mane jonabi machon ywaknigi kawacho ni, ‘Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Weuru yoreu maricho kod timbeu mamono mondo uduog ira.” ’ To ne ok gichiko itgi kata dewo wechena ne ok gidewo. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano. Ang’eyo ni unyalo penja ni kwereu ni kanye, kata ni jonabigo pod ngima? To donge wechena gi chikena mane amiyo jotichna ma jonabi mondo osiemgo kwereu ne otimore, mi masira omakogi? Koso donge ne gilokore mi giweyo timbegi maricho, ka giwacho niya, ‘Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osetimonwa kaka nochano. Adier, osetimonwa mana maromre gi timbewa.’ ” Due piero ariyo gang’wen, due mar apar gachiel miluongo ni Shebat, e higa mar ariyo mar loch Darius, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Zekaria janabi, wuod Berekia ma wuod Iddo mi nowacho kama: Nende aneno fweny gotieno ni ng’ato oidho faras masilwal, kochung’ e kind yien e holo moro. To kadieng’eye ne nitie farese ma silwende gi marabuore kod marachere. Kane anenogi kamano, ne apenjo malaika moro mane oyudo wuoyo koda niya, “Jaduong’, magi ang’o?” Ne odwoka ni, “Abiro nyisi tiendgi.” Eka ng’at mane ochung’ e kind yienno nowacho niya, “Mago e joma Ruoth Nyasaye oseoro mondo owuothi e piny ngima koni gi koni.” Bang’e jogo nodwoko malaika mane ochung’ e kind yien niya, “Wasewuotho e piny ngima koni gi koni, mi wanwang’o ni okue kendo oboch.” Eka malaika mar Ruoth Nyasaye nowacho niya, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, nyaka karang’o ma ibiro betie ka ok idewo Jerusalem kaachiel gi mier mag Juda, ma isebedo kikechogo kuom higni piero abiriyogi?” Ruoth Nyasaye nodwoko malaika mane osebedo kawuoyo koda, kohoyo chunye gi weche mabeyo. Kuom mano, malaikano nowachona niya, “Dhiyo inyis ji ni weche Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto e magi: ‘Hera maduong’ ma aherogo Jerusalem gi Sayun miya mirima. Akecho ahinya gi ogendini ma neno maber, nikech kane pok mirima omaka ahinya gi joga to ne gisandogi moloyo kaka owinjore. Emomiyo an Ruoth Nyasaye awacho kama: Aseduogo Jerusalem gi ng’wono mondo akeche. Omiyo kanyo ema ibiro chako igeroe oda, kaachiel gi udi mamoko duto.’ ” To bende malaikano nowachona ni mondo anyis ji ni, Ruoth Nyasaye wacho kama: “Miecha duto biro pong’ gi gik moko mabeyo, mi anachak aho Sayun, kendo anatim Jerusalem dala ma ayiero.” Ne ating’o wang’a mi aneno tunge ang’wen. Eka ne apenjo malaika mane wuoyo koda ni, “Magi to ang’o?” Ne odwoka ni “Gin ruodhi mosekeyo jo-Juda gi jo-Israel kod jo-Jerusalem.” Bang’e Ruoth Nyasaye nonyisa jotheth ang’wen, mi apenjo gima gibiro timo. Ne odwoka niya, “Gisebiro mondo gibwog kendo gilo tunge ang’wen-go. Tungego gin ruodhi mane okeyo jo-Juda, ma onge kata ng’at achiel mane nyalo ting’o wiye.” Ne ating’o wang’a mi aneno ng’ato koting’o tond pimo e lwete. Ne apenje kuma odhiye, mi odwoka ni odhi pimo Jerusalem, mondo one ane kaka borne gi lachne onego obedi. Kane malaika mane awuoyogo owuok dhi, malaika machielo nothinyore kabiro romone, mowachone niya, “Ring idhi iwachne wuowi man gi rapimno ni Jerusalem biro bedo dala maonge gi ohinga, nikech ji mabiro dakie kaachiel gi jamni nobed mang’eny mohinge. Ruoth Nyasaye owacho ni obiro bedone ohinga mar mach molwore, kendo obiro bedone duong’ maler e diere.” Ruoth Nyasaye wacho niya, “Ne akeyou e tunge ang’wen mag piny, to koro auru, uring ua e piny ma yo nyandwat. Adier, ringuru, un jo-Sayun modak Babulon.” Ruoth Nyuasaye Manyalo Gik Mooko Duto oherou malich ahinya, ma ka ng’ato mulou, to ng’atno soko mana wang’a owuon. Emomiyo Ruoth Nyasaye mane oora gi ote maduong’ ir ogendini ma noyakou owacho kama: “Abiro goyogi, mi uyakgi, un joma ne tiyonigi.” Kamano unung’e ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema ne oora. Ruoth Nyasaye wacho kama: “Un jo-Sayun, koguru matek, kendo beduru mamor, nikech abiro mondo adag e kindu.” Chieng’no ogendini mang’eny nobi ir Ruoth Nyasaye mi bed joge kendo enodag e kindu Eka unung’e ni kara Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema ne oora iru. Ruoth Nyasaye biro chako kawo piny Juda kendo ka mare owuon e piny maler mi ochak otim Jerusalem dala moyiero. Ji duto mondo oling’ e nyim Ruoth Nyasaye, nimar osechiew, moa kar dakne maler. Bang’e Ruoth Nyasaye nonyisa Joshua, jadolo maduong’, kochuny e nyim malaika mar Ruoth Nyasaye, kendo ne aneno Satan bende kochung’ e bad Joshua korachwich, mondo odonjne. Eka malaika mar Ruoth Nyasaye nowacho ni Satan niya, “Yaye Satan, Ruoth Nyasaye mondo okweri! Adier, Ruoth Nyasaye moseyiero Jerusalem obed mare owuon, mondo okweri! Ng’atni donge chalo gi yien moyudhi kaliel e mach?” Noyudo ka Joshua ochung’ e nyim malaikano korwakore gi lewni mochido. Malaikano nowacho ni joma ochung’ e nyime niya, “Lonyneuru lewni mochidogo oko.” Eka nowacho ni Joshua niya, “Neye kaka asegolo richoni oko kuomi! Koro abiro rwaki gi lewni mabeyo.” Nomedo wacho niya, “Sidhneuru kilemba e wiye”. Omiyo ne gisidhone kilemba maler, kendo girwakone lewni maler, ka malaika mar Ruoth Nyasaye ochung’ kanyo. Bang’e malaika mar Ruoth Nyasaye nochiko Josha gi teko niya. “Ruoth Nyasaye owacho kama: Ka iwuotho e yorena, kendo imako chiknani, to inibed gi loch e Hekalu mara, kendo inirit alwora mar Hekalu, bende anamiyi thuolo mar donjo e nyima kaachiel gi joma tiyonagi. Koro yaye Joshua jadolo maduong’, in kaachiel gi jowadu mobet e nyima ka, chikuru itu. Un duto un ranyisi maber mar gik mabiro. Abiro kelo jatichna miluongo ni Badyath. Aseketo kidi man gi bethe abiriyo e nyim Joshua, kendo an awuon abiro ndiko kuome weche mawacho niya, ‘Abiro tieko richo mag pinyni e odiechieng’ achiel. Chakre chieng’no un duto unudag e miechu gi kue, ka ng’ato ka ng’ato luongo wadgi mondo odhi olime. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik moko Duto ema awacho kamano.’ ” Bang’e malaika mane osebedo ka wuoyo koda nodwogo mochiewa, mana ka ng’ama ochiew e nindo. Ne openja niya, “Ineno ang’o?” An to ne adwoke niya, “Aneno rachung taya mar dhahabu man gi tawo e wiye. Rachung tayano oting’o teyni abiriyo, kendo taya ka taya nigi kuonde abiriyo mirwakoe kitambi. Bende aneno yiend zeituni ariyo e bathe, ma moro nie dir tawo korachwich, to machielo nie dire koracham.” Bang’e napenjo malaika mane wuoyo koda niya, “Jaduong’, magi to ang’o?” Malaika nodwoka kapenja ni, “Ikia gigi adier?” To ne adwoke ni, “Ooyo jaduong’, ok ang’eyogi.” Eka nowachona niya, “Ruoth Nyasaye wacho ni Zerubabel kama: ‘Gik moko matimore ok timre kuom teko kata kuom nyalo, to gitimore kuom Roho mara. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.’ Kata da bed ni thagruok mochomo Zerubabel dongo ka gode, to ginipie ka pewe. En ema obiro keto kidi matieko gero Hekalu, ka ji kok niya, ‘Mano kaka Hekalu ber! Ruoth Nyasaye mondo oguedhe.’ ” To bende wach Ruoth Nyasaye nobirona niya, “Kaka Zerubabel ema oseketo mise mar Hekalu, e kaka en bende ema obiro tieke. Kamano unung’e ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema ne oora iru. Adier, kawuono wachako tijni mana marachrach, to en ng’a ma dihedhre chaye, nikech ji nobed mabor koneno Zerubabel koting’o rapim migedogo e lwete.” Malaikano nowachona niya, “Teyni abiriyogo gin wenge mag Ruoth Nyasaye marango piny ngima.” Bang’e ne apenjo malaikano niya, “Yiend zeituni ariyo manie bath rachung taya koni gi konigi, nyiso ang’o?” Ne odwoka kopenja niya, “Donge ing’eyo tiend gigo?” An to ne adwoke ni, “Ooyo, jaduong’.” Bang’e nowachona niya, “Mago gin ji ariyo mowal ni tij Ruodh piny ngima.” Ne ating’o wang’a, mi aneno kalatas moban kahuyo e kor yamo. Eka malaika cha nopenja niya, “Ineno ang’o?” Ne adwoke ni “Aneno kalatas moban kahuyo. Borne oromo mita apar, to lachne mita abich.” Bang’e nowachona niya, “Mano en kuong’ ma lak e piny ngima. Weche mondik e bath kalatasno konchiel biro tieko jokuo duto, kendo weche mondik e bathe komachielo notiek ji duto ma kuong’ore gi miriambo. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho ni, ‘Anaor kuong’no e ut jokuo duto, kende e od ng’ato ang’ata makuong’ore gi miriambo e nyinga. Kuong’no nosik e udigo, mi tiekgi pep, koda ka yien gi kite mogergigo.’ ” Malaika mane wuoyo koda cha ne oduogo ira mowachona niya, “Ting’ wang’i mondo ineye gima birono kaka chalo.” Ne apenje ni en ang’o, mi odwoka ni en atonga ma opong’ gi richo duto motim e piny ngima. Eka raum mapek molos gi chuma mane oumgo atongano noelore, mi apo ka aneno dhako mobet piny. Malaika nowachona niya, “Dhakono e richo.” Eka ne odhiro dhakono, modwoko ei atonga, mi ochako oumo dhoge gi raum mapekno. Bang’ mano ne aneno mon ariyo mahuyo e kor yamo, ka biro irwa gi buombe machalo buombe ogungo. Ne gikawo atonga, mi gidhigo e kor polo malo. Eka ne apenjo malaika mane wuoyo koda cha kuma giteroe atongano. Nodwoka niya, “Gitere e piny Babulon mondo ogerne ot kuno, kendo ka oseger odno, to norenj atongano kare molosne kanyo.” Ne achako ating’o wang’a, mi aneno geche lweny ang’wen ka wuok e kind gode ariyo. To godego ne mag mula. Gari mokwongo ne nigi farese ma silwende, to mar ariyo ne nigi maratenge. Mar adek to ne nigi farese marachere, kendo mar ang’wen ne nigi marang’eye. Ne apenjo malaika mane oyudo wuoyo koda cha niya, “Jaduong’, magi to ang’o?” Eka nodwoka ni, “Magi gin yembe ang’wen mag polo mowuok e nyim Ruodh piny ngima, kuma gisebedoe ka gitiyoe.” Gari man gi farese maratengeno dhiyo e piny ma yo nyandwat, to mano man gi farese marachere dhiyo e piny ma yo imbo man iye mogik, kendo mano man gi farese marang’eye dhiyo e piny Babulon man yo milambo. To kane farese marang’eye wuok, ne gigombo dhi wuotho e piny duto. Omiyo Ruoth Nyasaye nowachonigi niya, “Dhiuru uwuoth e piny koni gi koni.” Mi ne gitimo kamano. Eka ne oluonga monyisa niya, “Winji! Mago madhi yo nyandwatgo osemiyo chunya olendo gi piny ma nyandwatno.” Bang’e wach Ruoth Nyasaye nobirona niya, “Kaw fedha gi dhahabu kuom joma ne omak moter e tuech, ma nyinggi Heldai gi Tobia kod Jedaya, ma joseduogo koa Babulon, mondo idhiyo e od Josia wuod Zefania mana chieng’ mikawogieno. Kaw fedha gi dhahabugo mondo ilosgo osimbo, isidh ewi Joshua wuod Jehozadak jadolo maduong’, kiwachone niya, ‘Weche ma Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho e magi: Jali e ng’at miluongo ni Badyath. Obiro dhi nyime maber, kodongo piyopiyo kama entie, kendo obiro gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye. Adier, en ema obiro gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye. Bende en ema obiro bedo ruoth, kobet e kom duong’, kotiyo piny, ka jodolo konye, kendo kue nobed e kindgi ji ariyogo.’ To Heldai gi Tobia gi Jedaya kod Josia wuod Zefania ema nobed karito osimbo kaka rapar e Hekalu mar Ruoth Nyasaye.” Ji moa kuonde maboyo nobi mondo okony tich gero Hekalu mar Ruoth Nyasaye. Kamano unung’e ni Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema oseora iru. To mano notimre mana ka uyie winjo wach Ruoth Nyasaye ma Nyasachu. Chieng’ due ang’wen, due mar ochiko e higa mar ang’wen mar loch ruoth Darius, wach Ruoth Nyasaye nobiro ni Zekaria. Noyudo ka jo-Bethel ooro Sherezer kod Regemelek kaachiel gi ji mamoko mondo okwa gueth kuom Ruoth Nyasaye. Ne oorogi mondo gipenj jodolo manie Od Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kod jonabi niya, “Wasebedo kwaywak kendo watweyo chiemo e due mar abich, kuom higni mang’enygi, to pod onego wamed timo kamano koso?” Eka ne wach Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto obirona kama: “Nyis ane ji duto kod jodolo niya, ‘Bende ne umiya duong’ adier, kuom riyo kech mane uriyogo e due mar abich gi mar abiriyo, kuom higni piero abiriyogo? Koso kane uchiemo kendo umetho, to donge ne utimo kamano, mana ni mondo ubedgo mamor un uwegi?’ Donge mano e gima namiyo jonabi machon ohulo e kinde mane kue nitie kendo ji opong’o Jerusalem gi mier mane olwore koni gi koni, kaachiel gi piny ma yo milambo kod piny pap?” Ruoth Nyasaye nowacho ni Zekaria kama: “An Ruoth Nyasaye ne awacho niya, ‘Ng’aduru bura kare, ka ng’ato ka ng’ato miyo wadgi luor kendo timone ng’wono. Kik usand nyithi kiye gi mond liete, gi jopinje mamoko modak kuomu, kod joma odhier, bende kik ng’ato chan timo ni wadgi tim moroo mamono.’ To ne gidagi, mi giloko ng’egi ka gidino itgi, mondo mi kik giwinj wachna. Bende ne gijiwo chunygi mobedo matek ka kidi, mi gitamore winjo puonj kod weche duto mane Roho mara miyo jonabi machon puonjogi. Kuom mano an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nakumogi gi mirimba. Ne awacho niya, ‘Kaka ne gidagi winja ka aluongogi, e kaka ne adagi winjogi ka giluonga, mi ariembogi kakeyogi e kind ogendini ma ok ging’eyo, ka giweyo pinygi kokethore, ma onge ng’ama luwo.’ Kamano ne gimiyo pinygi maberno olokore thim.” Wach Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nobirona niya, “Magi e weche Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto: Hera malich ma aseherogo Sayun osemiyo abedo gi mirima. Adier, hera maherego osemiya mirima mager. Koro an Ruoth Nyasaye awacho ni aseduogo Sayun kendo abiro dak Jerusalem. Jerusalem ibiro luongo ni, ‘Dala ma Adiera Nitie’, kendo god Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto noluong ni, ‘Got Maler’. Bende an Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto awacho ni, Jodongo kod mon moti biro chako bet e wang’yore mag Jerusalem kendo, ka moro ka moro sirore gi luth nikech hike oniang’ ahinya. Bende yawuowi gi nyiri nopong’ wang’yore mag dala ka tugo. “An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, awacho kama: Kata kapo ni gima kamano nenore ni joma odong’ e ogandani ka gima ok nyal timore, koro an bende nonenrena kamano? Winjuru! Abiro reso joga kagolo e pinje ma yo wuokchieng’ gi ma yo podho chieng’, mi adwokgi Jerusalem mondo gidagie. Ginibed joga kendo anabed Nyasachgi, kuom adiera kod tim makare.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho kama: “Beduru gi chir, un joma ndaloni weche ma jonabi osebedo kawacho, chakre chieng’ mane iketoe mise mar Hekalu mara, mondo ochak oger kendo. To kane pok kindeno ochopo, ji kata jamni ne ok ti tich michulo, kendo kane ng’ato owuok dhi e tije, to ok ong’ere kata ka doduogi, nikech wasigu ne ng’eny. Bende ne athuwo ng’ato ka ng’ato gi wadgi. To koro ok abi timo ni joma odong’ e ogandani kaka natimo e kinde mokadho. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano. Ginichwo kodhi ka gin gi kue, mi mzabibu nonyag olembe, kendo lowo nochieg cham. Koth bende nochuenigi maber, kendo anaguedh joma odong’ kuom jogagi gi gigo duto. Un jo-Juda kod jo-Israel, usebedo ranyisi malong’o ni ogendini mamoko duto kuom gima timore ni joma akuong’o, to koro abiro resou, mi ubed ranyisi mar gima timore ni joma aguedho. Kuom mano kik ubed maluor, to beduru gi chir.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Kaka ne awacho ni abiro tiekou, nikech kwereu nomiya mirima, mi ok aloko parona, e kaka asechano mondo aguedh Jerusalem kod jo-Juda: omiyo kik ubed maluor. To gik ma onego utim e magi: Ng’ato ka ng’ato nyaka wach mana adiera kende ni wadgi, kendo nyaka uyal bura kare, kendo gi adiera, mondo kue obedie. Kik ng’ato chan timo gima mono ni wadgi, kendo kik ukuong’ru gi miriambo, nikech amon gi gik ma kamago duto. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.” Wach Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto nobirona niya, “Kinde mag riyo kech e due mar ang’wen gi mar abich gi mar abiriyo kod mar apar biro lokore sewni mag mor gi ilo ni jo-Juda. Omiyo beduru gi adiera kod kue.” Bende magi e weche Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto: “Kinde biro chopo ma ogendini madongo moa e pinje marateke kendo e mier madongo nobi Jerusalem. Joma odak e dala moro nodhi ir joma odak e dala machielo, mi wachnigi niya, ‘Wadhiuru ir Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto mondo walame, kendo wakwaye mondo oguedhwa.’ Kamano ogendini madongo kod ji marateke nobi Jerusalem mondo olam Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kendo okwaye mondo oguedhgi.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “E kindego ji apar moa e ogendini mamoko, mawacho dhok mopogore opogore, nobi ir ja-Yahudi, mi mak riak lawe, ka wachone niya, ‘Wadwaro dhi kodi, nimar wasewinjo ni Nyasaye ni kodi.’ ” Wach moa kuom Ruoth Nyasayee ema: Ruoth Nyasaye osechano kumo piny Hadrak, kod dala mar Damaski. Piny duto en mar Ruoth Nyasaye, mana kaka dhout Israel bende mage. Dala mar Hamath, mokiewo gi Hadrak bende mare, kaachiel gi mier ma Turo gi Sidon, kata obedo ni joma odak kuondego riek kamano, Jo-Turom osegero ohinga ma gigeng’orego, kendo gisedhuro fedha gi dhahabu mana ka lowo. To Ruoth Nyasaye biro mayogi mwandugi duto, mi wit e nam. Dala hie to mach biro wang’o, mi rum pep. Ka dala Ashkelon oneno kamano, to biro bedo maluor. Gaza bende kihondko biro mako, mi geno mane Ekron nigo rum. Ruodhi mag Gaza biro lal nono, bende Ashkelon nodong’ nono maonge ji modakie, kendo ji ma anywola ema nobed kodak Ashdod. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Anaketh sunga ma jo-Filistia sungorego, mi ok ginichak gicham ring’o man gi remo, kata chamo chiemo moko makuero. Jogi motony nobed joga, mi lokre achiel kuom dhout Juda. Jo-Ekron bende nolokre joga kaka ne jo-Jebus olokore. “Anachung’ e pinya ka jarito, mondo ng’ato kik donji kata wuogi, mi wasigu ok nochak olo joga nimar aseneno thagruokgi gi wang’a.” Un jo-Sayun, beduru mamor! Koguru matek, yaye jo-Jerusalem, nimar ruodhu biro iru, kolocho. Obiro komuol, kendo koidho kanyna. Chutho oidho kanyna matin. Adier, en mana nyathi kanyna. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Abiro golo geche mag lweny oa e piny Israel, kendo abiro tieko farese mag lweny man Jerusalem. Bende atunge mag jolweny biro rumo. Ruodhno nokel kue ni ogendini duto, kendo lochne noyarre, koa e nam man yo imbo nyaka nam man yo wuok chieng’, bende koa e aora Yufrate nyaka tung’ piny koni gi koni. “To un, abiro duoko jou motue, ka agolo e bur motwo maonge pi, nikech singruok mane utimo koda gi remb misango. Un joma otue ma koro nigi geno, duoguru e dalau mochiel motegno. Ahulo ni abiro guedhou nyadiriyo kuom sand mane osandugo. Aseloko Juda atung’ kendo asetimo Israel asere. Asekawo yawuoti yaye Sayun, mi aloko ligangla ma akedogo gi jo-Yunani.” Ruoth Nyasaye biro thinyore ewi joge malo, kendo obiro chielo asere mage ka mil polo. Obiro goyo tung’, mi odhi gi ahiti moa milambo. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema nobed okumbagi mi ginilo lweny ka ginyono kite mag orujre piny. Ginigo koko ka joma omer, mi ginineg ji, mi rembgi chuer mana ka remb misango miolo gi tawo e tunge mag kendo-mar-misango. Kamano Ruoth Nyasaye ma Nyasachgi nores joge chieng’no mana kaka jakwath reso jambe, kendo enoketgi e pinye mana ka kite ma nengogi tek miketo e osimbo mar duong mondo omil. Mano kaka gin gi mwandu mogundho kod mor maduong’! Cham gi divai biro miyo yawuotgi gi nyigi bed gi del mabeyo. Kwauru Ruoth Nyasaye koth e kinde mowinjore, nimar en ema okelo boche polo morweyo, eka koth chue mi dhano gi le yud chiemo. Nyiseche manono wacho weche maonge tiendgi, kende ajuoke neno ranyisi mag miriambo. Gileko lek ma ok adiera, kendo giwacho weche mawito ji. Mano emomiyo ji bayo abaya ka rombe, kendo githagore nikech gionge jakwath. Ruoth Nyasaye wacho niya, “Mirima omaka gi jotend joga, omiyo abiro kumogi. To an Ruoth Nyasaye abiro konyo jo-Juda, ma akwano ka jamba, mi ami gibed marateke ka farese mag lweny. Bende ginibed motegno ka kite moriwo kor ot, kendo ka loye migurogo hema. Ginichal gi atung’ moywa mochiek ni lweny, kendo kuomgi ema jotend lweny duto nowuogie. Ginibed ka jolweny marateke ma nyono wasikgi ka chuodho, kendo ginikedi nikech an Ruoth Nyasaye an kodgi, bende ginilo kata mana joidh farese, mi gikuod wigi. Abiro miyo jo-Juda bed marateke, kendo abiro miyo jo-Israel locho. Bende anachak aguedhgi, nikech asekechogi, mi ginichal ka gima ne ok ajwang’ogi, nikech an Ruoth Nyasachgi, kendo abiro dwoko kwayogi. Jo-Israel nochal gi jolweny marateke, bende ginibed moil ka joma ometho. Nyithindgi none kamano, mi bed mamor, kendo ginipak Ruoth Nyasaye gi ilo. “Abiro luongogi gi liyo mondo achokgi, mi ginibed mang’eny mana kaka ne gin chon. Kata obedo ni nakeyogi e kind ogendini man maboyo kamano, to ginipara, mi gipidh nyithindgi kuondego. Bang’e giniduogi. Anagolgi Misri gi Asuria, kakelogi dala, bende anakelgi e piny Gilead gi piny Lebanon, nyaka chop piny pong’ thich. Ka ging’ado nam Misri, to apaka nokue. Adier, kuonde matut duto mag aora Nael noduon. Sunga ma jo-Asuria sungorego nodwok piny, kendo loch mar Misri norum. To an Ruoth Nyasaye ema nami jo-Israel teko, mi ginipaka ka gimiyo nyinga duong’. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” A Lebanon, yaw dhorangeyeni, mondo mach owang’ yiendi mabeyo mag sida! Ywaguru un yien duto, nimar yiend sida osepodho. Adier, yien madongo osekethi. Un yiend Bashan, ywaguru, nimar bungu ma yien odichie osebeti. Winjuru kaka jotelo ywak ka chunygi lit, nimar duong’ ma yande gin-go olal nono. Adier, winjuru kaka giywak ka sibuoche maruto nimar bung Jordan ma gidakie osekethi. Ruoth Nyasaye ma Nyasacha nowachona niya, “Bed jakwadh rombe ma ibiro yang’o, nikech jokwadhgi giwegi ok dewgi. Joma ng’iewogi bende negogi, to ok yud kum. Giloko ringgi pesa, kendo giwacho niya, ‘Opak Ruoth, nikech waseyudo mwandu!’ ” Ruoth Nyasaye nomedo wacho niya, “Ok anakech joma odak e pinyni, to abiro keto ng’ato ka ng’ato e lwet jatende kendo e lwet ruodhe, mi jotelogo noketh piny, to ok anares ji e lwetgi.” Kuom mano ne adoko jakwadh rombe miyang’o, ka atiyo ni joohand rombe. Bang’e ne akawo ludhe ariyo, mi achako achiel ni, ‘Ng’wono’, to machielo ne achako ni, ‘Riwruok’. Kamano ne abedo jakwadh rombe. Kane pok due achiel orumo, ne ariembo jokwath adek nikech ne gijoga, kendo gin bende chunygi nosin koda. Bang’e ne awacho ni rombe niya, “Ok abi medo bedo jakwadhu kendo. Mago kuomu matho, to otho athoya, kendo mago madwaro lal, olal alala, to mago modong’, moro ka moro oneg wadgi.” Eka ne akawo ludha miluongo ni Ng’wono, mi aturo, ka anyisogo ni singruok mane Ruoth Nyasaye otimo gi ogendini duto okethi. Kamano singruok ne okethi chieng’no, kendo joohand rombe mane ranga nong’eyo ni en wach Ruoth Nyasaye. Ne awachonigi niya, “Ka uyie to miyauru pokna. To ka ok kamano, to bedgouru.” Kuom mano ne gichula pokna moromo shekel piero adek mag fedha. Bang’e Ruoth Nyasaye nowachona niya, “Ket pesago kar keno mar Hekalu.” Omiyo ne akawo shekel piero adek mag fedhago, mane giparo ni ema oroma, mi aketo kar keno mar Hekalu mar Ruoth Nyasaye. Bang’ mano ne aturo luth machielo miluongo ni Riwruok, ka anyisogo ni aketho riwruok manie kind jo-Juda gi jo-Israel. Ruoth Nyasaye nowachona kendo niya, “Kaw gigi, ichak iwuondri ni in jakwath, to bed jakwath manono, kaka ranyisi ni abiro keto jakwath e piny ma ok rang rombe matho, kata ok many molal, kata ok thiedh matuo, bende ma ok kwa mago mangima, to chamo mana mago machue, kendo mwodo koda ka orengegi. Masira ochomo jakwath manono ma jwang’o rombeno! Ligangla biro lwar e bade kendo e wang’e ma korachwich, mi bade tal, kendo wang’e ma korachwich nokethre chuth.” Ma en wach Ruoth Nyasaye kuom Israel: Ruoth Nyasaye mane oyaro polo, kendo oketo mise mar piny, mi omiyo dhano much ngima wacho kama: “Anami Jerusalem chal gi agwata mar kong’o, ma ogendini mokiewo kode biro madho, mi kwang’ ka joma omer. Ka ogendinigo goyo ni Jerusalem ageng’a, to miech Juda bende giniluor. Chieng’no ka ogendini duto mag piny ochokore mondo omonj Jerusalem, to naloke obed mapek ka kidi, ma onge ng’ama nyalo ting’o, kendo ogendini duto motemo ting’e, nohinyre marach. “An Ruoth Nyasaye awacho niya, chieng’no anago farese duto gi kihondko, mi ami joma idhogi lokre joneko. Anarit jo-Juda, to farese mag ogendini mamokogo analok muofni, mi dhout Juda nowach kendgi niya, ‘Joma odak Jerusalem yudo teko kuom Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ma Nyasachgi.’ “E kindeno anami dhout Juda bed ka mach manie bungu kata manie puoth tiang’. Ginitiek ogendini duto mokiewo kodgi koni gi koni. Jo-Jerusalem to nodag gi kue e dalagi. An Ruoth Nyasaye nakuong miyo dhoudi duto mag Juda locho, mondo duong’ mar dhood Daudi kod jo-Jerusalem kik lo duong’ ma jo-Juda mamoko nigo. “Chieng’no an Ruoth Nyasaye nabed okumba ni jo-Jerusalem, mi kata mana ng’ama yomyomie moloyo kuomgi nobed motegno ka Daudi, kendo joka Daudi nobed jotend ji mana kaka Nyasaye kata malaika mare. Bende anatiek ogendini duto mabiro mondo omonj Jerusalem. Anami joka Daudi gi jo-Jerusalem chuny mang’won, kendo mohero lemo. Eka bange giniteg wang’gi kuom jal mane gichwowo, mi otho, kendo giniywage mana ka joma ywago nyathi ma miderma. Adier, giniywag malit mana ka joma ywago wuodgi makayo. “E kindeno ywak nobed malich Jerusalem mana ka ywak mane oywaggo Hadad-rimon e paw Megido. Dhoudi duto ma e piny noywagi kar kendgi, ka mondgi bende ywak kar kendgi. Joka Nathan gi joka Lawi kod joka Shimei bende noywag kamano ka mondgi bende ywak kar kendgi. Dhoudi mamoko duto bende noywagi kar kendgi, ka mondgi bende ywak kar kendgi.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto wacho niya, “Ka ndalogo ochopo, to soko noyawre ni nyikwa Daudi kod jo-Jerusalem mondo opwodhgo richogi gi timbegi makuero. E kindeno, anaruch nying nyiseche manono e piny, mi ok nochak opargi kendo. Bende anatiek jokor wach kod chuny magombo timo timbe makuero. Bang’ mano, ka ng’ato pod nodhi adhiya nyime gi koro wach, to wuon gi min nowachne niya, ‘Ok inichak ibed mangima kendo, nimar isewacho miriambo e nying Ruoth Nyasaye.’ Kamano wuon gi min nochwowe gi tong’, mi nege, kokoro wach. Ndalogo jokor wach duto wigi nokuodi gi fweny ma gineno, bende ok ginirwak lewni motimo yier ma jokor wach rwako, mondo giwuondgo ji, to moro ka moro nowach niya, ‘Ok an jakor wach, to an mana japur, kendo asebedo kayudo chiemba e lowo chakre tinna.’ To ka ng’ato openje ni, ‘Mbelni manie korigi to manade?’ To enodwok niya, ‘Ne ayudogi e od osiepna.’ ” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “In ligangla, a malo mondo ichadh jakwadha! Ee, chadh ng’at matiyona. Chutho, neg jakwath mondo rombe oke, nimar abiro kumo joga moyomno.” An Ruoth Nyasaye awacho kama: “Mano biro timore e piny duto, mi ariyo kuom adek ibiro negi, to achiel kuom adek nowe ka ngima. Bang’e anaket achiel kuom adek nogono e mach mondo opwodhgi maler mana kaka ipwodho fedha. Adier, natemgi mana kaka itemo dhahabu. Bang’e ginilama, mi anadwok kwayogi, an awuon. Anawachnigi ni gin joga. Gin to giniwach ni an Nyasachgi.” Winjuru! Odiechieng’ Ruoth Nyasaye sudo machiegni, ma mwandu Jerusalem noyakie, mi pog mana e wang’u kuneno. Enochok ogendini duto mondo oked gi Jerusalem, kendo dalano nokaw, mi mwandu manie udi noyaki, bende mon nomak gi thwon. Bath dala konchiel noter e tuech, to bathe komachielo nowe mana kanyo. Eka Ruoth Nyasaye nowuogi mi ked gi ogendinigo mana ka gima okedo e paw lweny. Chieng’no enochung’ e got Zeituni, ma omanyore gi Jerusalem yo wuok chieng’, kendo godno nobarre mi hoho maduong’, mochakore yo wuok chieng’ nyaka podho chieng’, poge ariyo. Bath got konchiel nodog yo nyandwat to bathe komachielo nodog yo milambo. Unutony kuluwo hohono, nimar enochwe nyaka dhoranga dala. Adier, unutony kaka jou notony higni mang’eny mokadho, ka giringo yiengni piny mane otimore e ndalo Uzia ruodh Juda. Bang’e Ruoth Nyasaye ma Nyasacha nobi kaachiel gi malaika mage duto. Chakre chieng’no koyo gi pe ok nobedie. Otieno bende ok nobedie, to piny nosik mana odiechieng’ lilo, kendo kata ka piny olokore odhiambo to ler nosik asika. Ruoth Nyasaye kende ema ong’eyo ndalo ma gigo biro timoree. Chakre chieng’no, pi maliw nomol kawuok Jerusalem. Moko nochik Nam Kado, man yo wuok chieng’ to moko nochik Nam Mediterenia, man yo podho chieng’. Enosik komol e ndalo chwiri kendo e ndalo oro mana machalre. Chakre chieng’no, Ruoth Nyasaye nobed ruodh piny ngima, kendo ji duto nolame ka Nyasachgi, mi ng’eye gi nyinge achiel ma Ruoth Nyasaye. Piny duto mokiewo gi Jerusalem nobed mopie ka pap, chakre Geba, kochomo milambo nyaka Rimon. Jerusalem to nosik koting’ore ating’a kama entie, chakre dhorangach miluongo ni Dhoranga Benjamin, nyaka dhorangach man yo kama ohinga ogomogo, kendo chakre kama oger mabor mar ng’icho mar Hananel nyaka kuonde mibiyoe mzabip ruoth. (Kuma ohinga ogomogo, chon ne nitie dhorangach moro.) Ji nodag Jerusalem gi kue, ka onge ng’ama bwogogi ni ibiro kuong’ dalagi mondo okethi. Ruoth Nyasaye nogo ogendini duto mane okedo gi Jerusalem gi tho marach. Thono nochal kama: Ringregi notow mana ka gichung’ gi tiendgi, kendo wengegi notow mana e wigi, to lewgi bende notow mana e dhogi. Chieng’no Ruoth Nyasaye nogogi gi kihondko malich, kendo ng’ato ka ng’ato nomak wadgi mondo ogorego. Jo-Juda bende nokony jo-Jerusalem e lweny kendo giniyak mwandu mag ogendini mokiewo kodgi, kaka fedha gi dhahabu kod lewni mogundho. Bende tho machalo gi mano mane ogoyo jogo nogo farese gi nyumbu gi ngamia kod kenje manie kambi mag wasigu, mi neg pep. Bang’ lweny, ji duto motony e ogendini mane omonjo Jerusalemgo nobi higa ka higa mondo olam Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ka ruodhgi, kendo mondo otim Sap Kiche. To ka dhoot moro mar ogendini ma e piny ok odhi Jerusalem mondo olam Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ka ruodhgi, to koth ok nochue e pinygi. Bende ka jo-Misri ok odhi mi ochopo e dalano, to giniyud tuo machal gi mano ma Ruoth Nyasaye biro kelo ni oganda moro amora ma ok odhi mondo otim Sap Kiche. Mano e kum ma ibiro kumogo jo-Misri kod ogendini mamoko ma ok odhi Jerusalem mondo otim Sap Kiche. Chakre chieng’no, kata mana okode mag farese nogorie weche mawacho niya, ‘Mowal ni Ruoth Nyasaye,’ kendo agulni mitedogo e Hekalu nobed mowal ni tich Ruoth Nyasaye mana ka tewni mitiyogo e kendo-mar-misango. Agulni duto manie Jerusalem kod Juda nobed mowal ni tich Ruoth Nyasaye, kendo ji duto matimo misengni nokaw moko mondo ochwakie ring misango. Kamano ka kindeno ochopo, to onge johala moro amora ma nochak oyud e Hekalu mar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Ma e wach Ruoth Nyasaye mane omiyo Malaki mondo onyis jo-Israel. Ruoth Nyasaye owacho niya, “Aherou.” To usedwoke kupenje ni, “Ere kaka iherowa?” To Ruoth Nyasaye odwoko ni, “Donge Esau gi Jakobo ne gin owete? Kata kamano ahero Jakobo gi nyikwaye. Esau gi nyikwaye to asin-go. Aseketho piny gode mag Esau, mi aloko obedo thim ma ondiegi dakie.” Ka nyikwa Esau ma jo-Edom owacho ni kata obedo ni miechgi osekethi kamano, to gibiro gerogi kendo, to Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto dwoko niya, “We mondo gigergi, to abiro kethogi kendo, mi ji noluong jogo ni oganda mar kethruok ma Ruoth Nyasaye okechogo nyaka chieng’. Ubiro neno gigo gi wang’u ka timore, mi unuwach niya, ‘Kara Ruoth Nyasaye nigi teko kata e pinje mamoko ma ok Israel!’ ” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho ni jodolo niya, “Wuowi nyaka mi wuon luor, kendo jatich bende nyaka luor ng’at ma otiyone. To an dak umiya duong’, to an wuonu? Koso dak umiya luor, to an ema utiyona? Usejara, to eka upenja ni, ‘Ere kaka wasejari?’ Usejara kuom chiwo chiemo ma chik ok oyiego e kendona mar misango, to eka upenja ni ere kaka ok usemiya luor! To usejara kuchayo kendona mar misango. Uparo ni en gima kare ka ukelo chiayo ma muofu kata mong’ol kata matuo mondo utimnago misango? To ka da bed ni uchiwo chiayo ma kamano ni ruodhu, bende da obedo mamor kodu, koso da orwakou? Koro sani un jodolo, kapo ni utemo ni ukwayo Nyasaye mondo okonyu, to ok nowinj kwayou, kendo mano en kethou.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Da obedo maber ka ng’at achiel kuomu oloro dhorangeye mag laru mar Hekalu, mondo kik umok mach e kendona mar misango kayiem nono. Ok amor kodu, kendo ok nayie misengni muchiwona. Ji manie tung’ piny koni gi koni miyo nyinga duong’. Giwang’ona ubani mang’ue ng’ar kuonde duto, kendo gichiwona misengni ma ayiego. Giduto gimiyo nyinga duong’. To uchaya, kuparo ni kendona mar misango en kama odwanyore, ma unyalo chiwoe chiemo moro amora. Uwacho niya, ‘Mano kaka waol gi gik makamagi!’ Kendo utwenyona umu. To bende uchiwona jamni mokwal kata mong’ol kata matuo mondo otimnago misango. Uparo ni anyalo yie gi chiwo ma kamago? Okuong’ ng’at ma jawuond ma timona misango gi chiayo modwanyore kamano mondo ochopgo kuong’ruokne, to oweyo chiache maber e kul. An e ruodh ruodhi, kendo ogendini duto oluora!” Un jodolo, Ruoth Nyasaye ochikou kama: “Nyaka umi nyinga duong’ kuom gik mutimo. To ka ok uwinjo wachna, kendo ok utimo kaka awacho, to abiro kuong’ou, kendo anakuong’ gik moko duto mabeyo ma uyudo e tich dolo. Ee, abiro kuong’o gigo nikech udagi rito chikna. Anang’ad bedeu oko kendo anarwadh owuoch jamni mutimogo misengni e pat wengeu, mi nariembu ua e wang’a. Eka ubiro ng’eyo ni an ema asemiyou chikni, mondo singruok mane atimo gi nyikwa Lawi osik kogurore motegno. “Kane atimo kodgi singruokna, ne achikogi ngima kod dak maber, mamiyogi mago duto mondo gimiya luor. Kamano ne gimiyo nyinga duong’, kendo giluora. Ne gipuonjo ji mana weche makare, maonge kata wach achiel mar miganga. Ne gitimo gik makare ma adwaro, kendo ne gikonyo ji mang’eny mondo owe timbe maricho. En tich jodolo mondo opuonj ji wach mar adiera mar Nyasaye, kendo ji onego odhi irgi mondo opuonjre chik Nyasaye, nikech gin jootena, An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. To un jodolo usebaro, muweyo yo makare. Puonj maru osemiyo ji mang’eny ochwanyore. Bende un jo-Lawi, useketho singruok mane atimo kodu. Mano emomiyo an bende asemiyo jo-Israel jarou kendo chayou, nikech ok uluw chikena, to bende ka upuonjo ji wachna, to ok utimnigi machalre giduto.” Uwacho niya, “Donge waduto wuonwa en achiel? Donge Nyasaye achiel ema ne ochueyowa? Ka kamano, to ere gima omiyo waketho singruok mane Nyasaye otimo gi kwerewa, ka ng’ato ka ng’ato ketho singruok motimo gi wadgi? Jo-Juda oseketho singruok mane gitimo ni Nyasaye, kendo gisetimo gik maricho e Israel kendo e Jerusalem. Gisedwanyo Kama Ler mar Ruoth Nyasaye mohero, kendo gisekendo mon malamo nyiseche mamoko. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto onego otiek ng’ato ang’ata matimo kamano, kendo ong’ad kare oko chuth kuom oganda joka Jakobo, kendo kuom joma chiwone misengni.” To bende uywak kendo udengo, ka ulwoko kendo-mar-misango mar Ruoth Nyasaye gi pi wang’u, nikech Ruoth Nyasaye odagi ng’iyo misengni muchiwone, kata yie kodgi ok oyie. To eka pod ng’ato ka ng’ato kuomu penjo gimomiyo otimo kamano. Ruoth Nyasaye dwoko ni mano timore nikech uketho singruok mane utimo gi mon mane ukendo ka pod un yawuowi. Ne gin mondeu, to useketho singruok mane utimonigi, kata obedo ni ne usingoru e nyim Nyasaye ni ok unuwegi. Donge Nyasaye notimou ringruok achiel kendo chuny achiel kodgi? Donge otimo kamano mana ni mondo wabed gi nyithindo maluwo Nyasaye adier? Kuom mano, nyaka uritru mondo kik ng’ato kuomu keth singruok mane otimo ni dhako mane okendo ka en wuowi. Ruoth Nyasaye Manyaalo Gik Moko Duto ma Nyasach Israel owacho niya, “Amon gi weruok manie kind dhako gi chwore. Ok berna ka ng’ato timo gima rach kamano ni chiege. Emomiyo ritreuru mondo ng’ato ka ng’ato kuomu kik tim gima rach kamano ni chiege.” Wecheu osemiyo Ruoth Nyasaye ool. To kupenjo ni ere kaka usemiyo ool, to odwokou niya, “Umiyo aol kuwacho ni Ruoth Nyasaye kwano joma richo ka joma beyo, kendo oherogi. Bende usemiyo aol kupenjo ni, ‘Ere Nyasachwa ma ng’ado bura kare?’ ” To Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto dwoko kama: “Abiro oro jaotena otel, mondo olosna yo. Bang’e Ruoth mudwaro nobi apoya e Hekalu mare, kendo jaote mudwaro nenono nobi, mi nohul weche mag singruokna. To chieng’ mobiroeno, ere ng’ama nosir? Koso chieng’ ma othinyoree, ere ng’ama noting’ wiye? Enochal gi mach malenyo mula mondo obed maler, kendo enochal sabun ma luoko maler. Enobi mondo ong’ad bura mana ka ng’at malenyo fedha obed maler. Enopwodh jodolo maler mana kaka ipwodho fedha gi dhahabu. Bang’e ginitim ni Ruoth Nyasaye misengni makare. Eka Ruoth Nyasaye nobed mamor gi misengni ma jo-Juda gi jo-Jerusalem kelone, kaka ne omor kodgi chon.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Abiro ng’adonu bura, kendo bedo janeno kuomu piyo piyo, ka ayalo ajuoke gi joma terore gi joma kuong’ore kayiem gi joma wuondo jotichgi e yor misara, kod joma ok oluora, ma timo marach ni mond liete gi nyithi kiye kod jopinje mamoko modak kuomu.” Ruoth Nyasaye omedo wacho niya, “An Ruoth Nyasaye, kendo ok alokra. Mano emomiyo un nyikwa Jakobo pok urumo chuth. Useweyo chikena, mi ok urito, mana kaka kwereu noweyo. To koro ka uduogo ira, to an bende abiro duogo iru. Ka upenjoru niya, ‘Ang’o ma onego watim mondo wadog ire? Dhano bende nyalo mayo Nyasaye gire koso?’ To adwokou niya, ‘Umaya adier!’ To ka upenja niya, ere kaka umaya? To adwokou niya, ‘Usemaya kuom dagi miya chiwo mar achiel kuom apar kod mag misengni kaka chik dwaro.’ Omiyo okuong’u uduto, nimar oganda duto osemaya giga. Keluru achiel kuom apar mag giu duto kar keno mar Hekalu, mondo chiemo obed e oda. Temieuru timo kamano ane, ka ok nayaw dirise mag polo, kendo amiu gik mabeyo mogundho, ma onge kama ikete. Ok nawe kute keth chambu, kendo yiendu mag mzabibu nonyag olembe mang’eny. Bang’e ogendini duto noluongu ni johawi, nikech pinyu nobed kama ber dakie.” Ruoth Nyasaye owacho kendo niya, “Usewacho weche mag wich teko kuoma. To eka pod upenja niya, ‘Ang’o marach mwasewacho kuomi?’ Bende usewacho ni, ‘Tiyo ni Nyasaye onge gi tiende. Ere tiend timo gima Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho, kata ywagruok e nyime, kwanyise ni wayie kethowa? Waneno ka joma josunga ema nigi mor. Joma timbegi richo dhi maber ahinya, to bende gitemo Nyasaye gi timbegi marichogo, to onge gima timogi.’ ” Kane joma oluoro Ruoth Nyasaye owinjo wechego, ne giwuoyo e kindgi giwegi, kendo Ruoth Nyasaye nowinjo wechegi. Nying joma oluoro Ruoth Nyasaye kendo mamiye duong’ ne ondik e kitabu moro e nyime. Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Chieng’ ma ang’adoe bura, to ginibed joga awuon kendo ginibed mwanduna. Anabednigi mang’won mana kaka wuoro bedo mang’won ni wuode moluore. Bang’ mano unune pogruok manie kind joma richo, kendo e kind joma tiyona gi joma ok tina.” Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto owacho niya, “Winjuru, ndalo biro ma josunga gi joma richo duto nowang’ie ka tiang’. Chieng’no giniwang’ adier, kendo onge gima nodong’ kuomgi. To un joma oluoro nyinga tekona nopilre kuomu ka wang’chieng’ ma kelo ler, mi noresu, kendo ler mare nobed gima changou. Unubed joma ni thuolo kendo mail ka nyiroye moyawnigi abila. Chieng’ ma ang’adoe bura, unulo joma timbegi richo, kendo ginichalnu ka buru munyono. “Paruru puonj mag Musa jatichna gi chike mane amiye e got Horeb, ni mondo jo-Israel duto oluw. “To ka pok chieng’ maduong’ kendo malich mar Ruoth Nyasaye ochopo, abiro oro Elija janabi, mondo ochak okel winjruok e kind wuone gi nyithindo, nono to abiro, mi aketho pinyu chuth!” Anywola mar Yesu Kristo ma nyakwar Daudi, kendo nyawar Ibrahim e ma: Ibrahim nonywolo Isaka, to Isaka nonywolo Jakobo. Jakobo nonywolo Juda gi owetene, to Juda nonywolo Perez gi Zera, ma min-gi ne Tamar. Perez nonywolo Hezron, to Hezron nonywolo Ram. Ram nonywolo Aminadab, to Aminadab nonywolo Nashon. Nashon nonywolo Salmon, to Salmon nonywolo Boaz gi chiege ma Rahab. Boaz nonywolo Obed gi chiege ma Ruth, to Obed nonywolo Jesse. Jesse to nonywolo Daudi ma ruoth. Daudi nonywolo Solomon gi chi Uria, Solomon nonywolo Rehoboam, to Rehoboam nonywolo Abija. Abija nonywolo Asa, to Asa nonywolo Jehoshafat. Jehoshafat nonywolo Joram, to Joram nonywolo Uzia. Uzia nonywolo Jotham, to Jotham nonywolo Ahaz. To Ahaz nonywolo Hezekia, To Hezekia nonywolo Manase. Manase nonywolo Amon, to Amon nonywolo Josia. Josia nonywolo Jekonia gi owetene e ndalo mane odarie jo-Israel kitero Babulon. To bang’ darogi, Jekonia nonywolo Shealtiel, to Shealtiel nonywolo Zerubabel. Zerubabel nonywolo Abiud, to Abiud nonywolo Eliakim. Eliakim nonywolo Azor, to Azor nonywolo Zadok. Zadok nonywolo Akim, to Akim nonywolo Eliud. Eliud nonywolo Eliezar, to Eliezar nonywolo Mathan. Mathan nonywolo Jakobo, to Jakobo nonywolo Josef chwor Maria. Maria to ema nonywolo Yesu miluongo ni Mesia. Kamano gin tienge apar gang’wen, chakre Ibrahim nyaka Daudi, kendo tienge apar gang’wen bende, chakre Daudi nyaka chop kinde mane odarie jo-Israel kitero Babulon. Bang’e nitie tienge apar gang’wen, chakre kinde mane odargieno nyaka ndalo nywol Mesia. Nywol mar Mesia ne chalo kama: Kane Josef osemako keny Maria min Yesu, to pok gikendore, Maria noyudo ni osemako ich kuom teko mar Roho Maler. To Josef mane kende, ne ng’at ma kare, kendo kaka ne ok odwar kuodo wiye, nochano mondo oketh keny ling’ling’. To kane oyudo pod oparo wach, malaika mar Nyasaye nofwenyorene e lek, mowachone niya, “Josef nyakwar Daudi, kik iluor kawo Maria obed chegi, nikech ich ma en gono oyudo kuom teko mar Roho Maler. Obiro nywolo wuowi, mi ichak ni Yesu, tiende ni Jawar, nikech enowar joge kuom richogi.” Mago duto notimre mondo ochop wach mane Ruoth Nyasaye osemiyo janabi owacho niya: “Nyako nomak ich, mi nonywol wuowi, kendo nochake ni Emanuel, tiende ni, Nyasaye ni kodwa.” Kuom mano, kane Josef ochiew oa e nindo, nokawo Maria obedo chiege, kaka malaika mar Ruoth nosewachone, to ne ok oriwore kode nyaka onywolo wuode. Josef nochako wuowino ni Yesu. Kane onywol Yesu e dala mar Bethlehem e piny Judea, e ndalo loch ruoth Herode, ajuoke moko moa yo wuok chieng’ nobiro Jerusalem, mopenjo niya, “Ere jalo monywol mondo obed ruodh jo-Yahudi? Ne waneno suluene kowuok yo wuokchieng’, omiyo wabiro mondo wamiye duong’.” To kane ruoth Herode owinjo wachno, kibaji nogoye ahinya, kaachiel gi jo-Jerusalem duto. Ne oluongo jodolo madongo duto mag jo-Yahudi, kod jopuonj Chik, mi openjogi kama onego nywolie Mesia. Ne gidwoke ni, “Ibiro nywole Bethlehem e piny Juda, nikech kamano e kaka janabi nondiko, kawacho niya, ‘In Bethlehem manie piny Judea, ok itin ngang’ e wang’ jotend Juda. Kuomi ema jatelo ma norit joga Israel nowuogie.’ ” Kuom mano, Herode noluongo ajuoke kande ling’ling’, mononogi kinde mane sulue onenoree, mi ginyise. Eka ne oorogi Bethlehem, konyisogi niya, “Dhiuru umany nyathino matek, to ka usenwang’e, to duogna uru wach, mondo an bende adhi amiye duong’.” Kane gisewinjo gima ruoth owachonigi ne gichako wuoth ka gidhi kendo sulue mane giseneno kowuok cha nochako othinyore nyimgi ka giwuotho, mi otelonigi nyaka odhi ochung’ kama opogore gi kama nyathi nitie. Kane gineno sulueno, ne gibedo mamor ahinya. Ne gidonjo e ot, mi gineno nyathino gi Maria min mare, eka ne gigoyo chonggi piny, mi gimiye duong’. Bang’e ne gigolo mwandu mane gibirogo, mi gimiye dhahabu gi ubani kod manemane, ma gin yien moko mang’ue ng’ar. To Nyasaye ne osiemogi e lek ni kik gidog ir Herode, omiyo ne gidok thurgi gi yo machielo. To kane ajuoke osewuok, malaika mar Ruoth nofwenyore ni Josef e lek, mowacho ne niya, “A malo, ikaw nyathi kod min mare mondo iring idhi Misri, kendo ibed kuno nyaka aduogni wach, nimar Herode biro dwaro nyathino mondo onegi.” Kuom mano, Josef noa malo, mokawo nyathino kod min mare, owuokgo dier otieno, kadhi Misri, mi odak kuno nyaka Herode otho. Mano notimore mondo ochop gima ne Ruoth Nyasaye omiyo janabi owacho, ni, “Naluongo wuoda mondo oa Misri.” To kane Herode ofwenyo ni ajuokego osewuonde, mirima mager nomake, mi ogolo chik mondo oneg nyithindo duto ma yawuowi man Bethlehem kod manie gwenge mokiewo gi dalano, chakre johigni ariyo kaduogo chien. Noyiero nyithindo ma johignigo koluwore gi ndalo mane ajuoke osenyise ni onenoe sulue. Kamano gima ne Jeremia janabi owacho, notimore. Nowacho niya, “Dwol ne owinjore e dala mar Rama, ne en nduru gi ywak malit. Rahel ema ne ywago nyithinde, kendo ne ok onyal hore, nikech ne gisetho giduto.” Bang’ tho Herode malaika mar Ruoth nofwenyore ni Josef e lek, ka en Misri, mowachone niya, “A malo ikaw nyathi kod min mare, idog e piny Israel, nimar joma ne dwaro nego nyathi koro osetho.” Kuom mano Josef noa malo, mi okawo nyathi gi min mare, odokgo Israel. To kane owinjo ni Arkelao osebedo ruoth Judea kar Herode wuon mare, ne oluoro dok kuno. Ne onyise e lek gima onego otim, omiyo ne odhi e piny Galili, mi odak e dala miluongo ni Nazareth. Mano notimore mondo ochop gima ne Janabi okoro, ka wacho niya, “Enoluonge ni ja-Nazareth.” E ndalogo, Johana Jabatiso nobiro kalando wach e thim Judea. Ne owacho niya, “Lokuru chunyu, nikech Loch Polo chiegni.” Johana e jal mane janabi Isaya owuoyo kuome, kowacho ni, “Ng’at moro kok e thim niya, ‘Losuru yo ni Ruoth! Losneuru yo moriere tir.’ ” Johana ne rwako law yie ngamia, kendo ne otweyo okanda mar del e nungone. Chiembe ne mana bonyo kod mor kich mae thim. Ji nodhi ire koa Jerusalem gi piny Judea duto kod gwenge molworo aora Jordan. Ne gihulo richogi, kendo nobatisogi e aora Jordan. To kane Johana oneno jo-Farisai gi jo-Sadukai mathoth kabiro ire, nowachonigi niya, “Un nyithind thuonde! En ng’a mane onyisou ni mondo uring utony e kum mabiro? Timbeu ema mondo onyis ni uselokoru adier. To bende kik chunyu wuondu ka uparo ni ubiro tony nikech un nyikwa Ibrahim, nikech awachonu adier ni Nyasaye nyalo kawo kitegi, mi lok nyikwa Ibrahim! Kata mana kawuono, le oseketi e tiend yien, omiyo yien duto ma ok nyag olemo mabeyo ibiro tong’ oko, mi wit e mach! An abatisou gi pi, mondo obed ranyisi ni useloko chunyu, to ng’at ma biro bang’a nigi teko moloya, ma kata mana wuochene ok awinjora ting’o. En obiro batisou gi Roho Maler kendo gi mach. En gi rapiedhi e lwete, ma obiro piedhogo cham duto maler. Enochok chambe e dero, to mihudhi nowang’ gi mach mak tho!” E ndalogo Yesu noa e piny Galili, modhi e aora Jordan mondo Johana obatise. To Johana notemo tame, kakwere ni, “An ema onego ibatisa, to kendo in ema ibiro ira mondo abatisi!” To Yesu nodwoke niya, “We otimre kamano sani, nimar kamano e kaka watimo gik moko duto ma Nyasaye dwaro.” Mano omiyo Johana ne oyie mondo obatise. To kane osebatise, nowuok oa e pi mana gikanyono, kendo polo ne oyaworene, mi oneno Roho mar Nyasaye ka lor ka akuru, kabiro kuome. Eka duol nowuoyo gie polo niya, “Ma e Wuoda ma ahero. Chunya mor kode.” Bang’ mano, Roho notero Yesu nyaka e thim, mondo Satan oteme. Notueyo chiemo kuom ndalo piero ang’wen, odiechieng’ kotieno mi nodenyo. Eka Satan nobiro ire, mowachone niya, “Ka in Wuod Nyasaye adier, to nyis kitegi mondo olokre kuon.” To Yesu nodwoke niya, “Muma wacho ni, ‘Dhano ok nyal bedo mangima nikech chiemo kende, to obedo mangima gi weche duto mawuok e dho Nyasaye.’ ” Bang’e Satan notero Yesu Jerusalem, Dala Maler, mi okete e osuch Hekalu. Nowachone niya, “Ka in Wuod Nyasaye adier, to chikri piny, nikech Muma wacho ni, ‘Nyasaye noket malaikane mondo oriti. Ginitayi gi lwetgi, mondo kik ichwany tiendi e kidi.’ ” Yesu nodwoke niya, “To Muma wacho bende ni, ‘Kik item Ruoth Nyasachi.’ ” Eka Satan ne ochako okawe, motere ewi got marabora, monyise pinje duto manie piny, kowuorore kaka gidongo. Nowachone niya, “Magi duto abiro miyi, ka igoyo chongi piny, milama.” To Yesu nodwoke ni, “Dhi kucha, Satan! Muma wacho ni, ‘Ng’ato nyaka lam mana Nyasache, kendo en kende ema nyaka otine.’ ” Bang’ mano, Satan noweyo Yesu mi malaika nobiro motiyone. Kane Yesu owinjo ni Johana osetue, nowuok modok Galili. To ne oa Nazareth, mi odhi odak Kapernaum, dala manie dho nam Galili, e piny Zebulun gi Naftali. Mano notimore mondo gima janabi Isaya okoro otimre. Isaya nosewuoyo kuom piny Zebulun gi piny Naftali man yo podho chieng’ mar aora Jordan, e yo madhi nam Mediterania, tiende ni Galili piny Ogendini. Nowacho niya, “Oganda mane odak e mudho oseneno ler maduong’. Adier, ler oserieny kuom joma ne obet e piny motimo tipo mar tho.” Chakre kindeno, Yesu nochako lando wach, ka nyiso ji niya, “Lokuru chunyu, nikech Loch Polo chiegni.” Kane oyudo Yesu wuotho e dho nam Galili, noneno owete ariyo ma jolupo, ka chiko rech e nam gi tol. Ne gin Simon miluongo ni Petro, gi Andrea owadgi. Yesu nowachonigi niya, “Luwauru, mondo kar yuayo rech to atimu joywa ji.” Gikanyono ne giweyo tondegi, mi giluwe. Kane oa kanyo modhi nyime, ne oneno owete mamoko ariyo, ma Jakobo gi Johana, yawuot Zebedi. Ne ginie yie gi wuon-gi, ka giloso tondegi. Yesu noluongogi, kendo gi kanyono ne giweyo yie gi wuon-gi, mi giluwo Yesu. Yesu nowuotho e piny Galili duto, ka puonjo ji e utgi mag lemo. Nolando Wach Maber mar Loch Nyasaye, kendo nochango ji duto man gi tuoche mopogore opogore. Humbe nolak e piny Siria duto, omiyo ji nokelone joma nigi tuoche mopogore opogore, gi joma rem ohingo, kaka joma nigi jochiende gi jondulme kod joathany, mi nochangogi duto. Ji mang’eny noluwe. Ne gia Galili gi Dekapoli gi Jerusalem gi Judea kod piny man loka Jordan. Kane Yesu oneno ji ka ng’eny kamano, ne odhi ewi got, mobet piny kuno. Jopuonjrene ne odhi ire, mi ochako puonjogi. Nowacho niya: “Joma ong’eyo ni ok long’o e nyim Nyasaye gin johawi, nikech gueth mar Loch Polo en margi. “Joma okuyo gin johawi, nikech nohogi. “Joma muol gin johawi, nikech piny nobed margi. “Joma kech gi riyo mar dwaro tim makare oloyo gin johawi, nikech giniyud gima gidwaro. “Joma ng’won gin johawi, nikech nong’wonnigi. “Joma onge gi richo e chunygi gin johawi, nikech ginine Nyasaye. “Jothek gin johawi, nikech noluonggi ni nyithind Nyasaye. “Joma isando nikech tim ma kare gin johawi, nikech gueth mar loch polo en margi. “Un johawi ka ji yanyou kendo sandou, kawacho weche maricho duto mag miriambo kuomu, nikech an. Ka gik makamago otimorenu, to beduru mamor ahinya, nikech pok maduong’ okannu e polo, nimar kamano bende e kaka ne gisando jonabi mane okwongonu. “Un e kat piny, to ka ndhath kado orumo, dochak oyud ndhadhu nadi? Ooyo! Koro oonge gi tich, omiyo ipuke mana oko, kendo ji nyone anyona. “Bende un e ler mar piny. Dala moger ewi got ok nyal geng’ore. Onge ng’ama nyalo moko taya, to umo gi atonga. To okete mana ewi rachungi taya, mondo orieny ni ji duto manie ot. Kamano un bende, ler maru nyaka rieny e nyim ji, mondo gine timbeu mabeyo, mi gimi Wuonu mae polo duong’. “Kik upar ni asebiro ni mondo aketh Chik Musa kata ni mondo aketh weche jonabi, to asebiro mana ni mondo achopgi. Adier awachonu ni, kapok polo gi piny orumo, to kata mana nukta achiel mar Chik kata dire achiel matin, ok nolal, nyaka chop gik moko duto timre. Emomiyo, ng’at moketho kata mana chik achiel matinie moloyo kuom chikegi, kendo opuonjo ji mondo otim kamano, to nokwan ka ng’ama tinie moloyo e Loch Polo. To ng’at morito chikego, kendo opuonjo ji mamoko bende mondo otim kamano, ema nobed maduong’ e Loch Polo. Awachonu ni, ka ok timbeu beyo moloyo timbe jo-Farisai gi timbe jopuonj Chik, to ok unyal donjo e Piny Ruodh Polo kata matin! “Usewinjo ni ne owachi ni kwerewa ni, ‘Kik ineki, to ng’at moneko nyaka ter e bura.’ An to awachonu ni ng’at ma okecho gi wadgi noter e bura, kendo ng’at monyanyo wadgi, to noyal e Bura Maduong’, to ng’ato mowacho ni wadgi ni ofuwo, nong’adne buch mach mak tho! Omiyo ka idhi chiwo ni Nyasaye mich e kendo-mar-misango, to iparo gi kuno ni wadu moro ni kodi gi wach, to nyaka iwe michno e nyim kendo-mar-misango kanyo, mi idhi ir waduno piyopiyo mondo ikwong ilos kindi kode. Eka idwogi, ichiw michno. “Ka ng’ato odonjoni, to winjri kode piyo ka pod un e yo udhi e bura, nikech ka ok itimo kamano, to onyalo keti e lwet jang’ad bura, mi jang’ad bura chiwi ni askari, mi teri e jela. Adier awachoni ni koserwaki kanyo, to ok diwuogi ngang’ ka pok ichulo faini duto te! “Usewinjo ni ne owachi e ndalo machon ni, ‘Kik iterri.’ An to awachonu ni, ka ng’ato orango dhako, mi ogombo, to oseterore kode e chunye. Kuom mano, ka wang’i ma korachwich ema teri e richo, to gole oko iwite kucha, nikech ber wito fuoni achiel, moloyo wito dendi duto e mach mak tho. To ka lueti ma korachwich ema miyo itimo richo, to ng’ade oko iwite kucha, nikech ber wito fuoni achiel, moloyo wito dendi duto e mach mak tho. “Bende ne owachi niya, ‘Ng’at moriembo chiege, to nyaka mi chiegeno barup weruok.’ An to awachonu ni, ng’at moriembo chiege nikech wach moro amora ma ok mana wach terruok, miyo chiegeno bedo jaterruok. To bende ng’at mokendo dhako ma chwore oriembo, en bende oterore. “Usewinjo bende ni ne owachi ni kwerewa niya, ‘Kik uketh kuong’ruok musetimo, to nyaka utim gima usekuong’oru ni Ruoth ni unutim.’ Anto awachonu ni, kusingoru, to kik ukuong’ru ngang’, kata gi nying polo, ni kech polo en kom duong’ mar Nyasaye, kata kik ukuong’ru gi nying piny, nikech piny en raten tiende, kata kik ukuong’ru gi nying Jerusalem, nikech en e dala mar Ruoth maduong’. Kata kik ukuong’ru gi nying wiu, nimar ok unyal loko kata mana yier achiel bed marachar kata marateng’. To ka udwaro wacho ni ‘Ee’, to wachuru mana ni ‘Ee’, to ka en ‘Ooyo’, to obed mana ‘Ooyo’, nikech gima okadho kanyo to oa mana kuom Satan. “Usewinjo ni ne owachi niya, ‘Wang’ kar wang’, kendo lak kar lak’. An to awachonu ni kik uchul kuor ni joma otimonu marach. Ka ng’ato othalo lembi ma korachwich, to lokne komachielo bende mondo othal. Kata ka ng’ato dwaro donjoni mondo okaw sadi, to miye koda ka kotini bende. Kata ka askari moro ochuni ni mondo iting’ne misike mael achiel, to ting’nego moromo mael ariyo. Bende ka ng’ato okwayi gimoro, to miye; kata ka ng’ato dwaro holo gimoro kuomi, to kik itamri. “Usewinjo ni ne owachi ni, nyaka uher joweteu, to ubed mamon gi wasiku. An to awachonu ni nyaka uher wasiku, kendo ulam Nyasaye ni joma sandou, mondo ubed nyithind Wuonu mae polo, mamiyo chieng’e wuok ni joma richo kod joma beyo. Kodhe bende omiyo chue ni joma timbegi kare, kendo ni joma timbegi richo. Ka uhero mana joma oherou kende, to ere pok ma uparo ni duyudi? Donge kata josol osuru bende timo mana kamano? Bende ka oweteu kende ema umoso, to koro ere gima ber muloyogo ji ma maoko? Donge joma kia Nyasaye bende timo mana kamano? Emomiyo nyaka ubed malong’o chuth, mana kaka Wuonu mae polo long’o. “Beduru motang’ mondo kik utim timbe mabeyo e nyim ji mana ni mondo gineu, nikech kutimo kamano, to onge pok ma unuyud kuom Wuonu mae polo. Omiyo kuchiwo gimoro, to kik ihul gima itimo, nikech mano e gima joma wuondore ni ohero Nyasaye timo e ut lemo, kendo oko e lela, ni mondo ji opakgi. Adier awachonu niya, gin giseyudo pokgi. To in, ka ichiwo gimoro, to kik iwe kata mana lueti ma koracham ng’e gima lueti ma korachwich chiwo, mondo tim maber mitimono kik ng’ere, to obed maling’ling’. Eka Wuonu maneno gik motim ling’ling’ nomiyi pokni. “Ka ulemo, to kik ubed ka joma wuondore ni ohero Nyasaye, nikech gin gihero lemo ka gichung’ e ut lemo, kendo e akek yore, mondo ji onegi. Adier awachonu ni giseyudo pokgi. To in, kilemo, to donj e odi kar kendi, ilor dhoot. Eka ilam Wuonu ma ok ne mi Wuonu nogo, maneno gik motim ling’ling’, nomiyi pokni. “To bende ka ulemo, to kik uthor weche manono, kaka joma kia Nyasaye timo. Giparo ni Nyasachgi biro winjogi nikech wechegi mang’enygo. Ooyo, kik ubed machal gi jogo, nikech Wuonu ong’eyo gik muchando kapok ukwaye. “To un onego ulem kama: Wuonwa manie polo, nyingi mondo omi luor. Lochni mondo obi, kendo dwaroni mondo otimre e piny kaka timore e polo. Miwa chiemo moromowa kawuono, bende wenwae richowa, kaka waweyo ni joma timonwa marach. Kik iwe wadonj e tem, to reswa e richo, [ nimar loch gi teko kod duong’ gin magi nyaka chieng’. Amin.] “Ka uweyo ni ji richogi, to un bende Wuonu mae polo nowenu richou. To ka ok uwe ni ji richogi, to Wuonu mae polo ok nowenu richo musetimo. “Ka utueyo chiemo, to kik ujuond wang’u kaka joma wuondore ni ohero Nyasaye timo, nikech gin gijuondo wang’gi mondo ji one maonge kiawa ni gitueyo chiemo. Adier awachonu ni gin giseyudo pokgi. To in, kitueyo chiemo, to los alosa wiyi kendo ilwok wang’i kaka pile, mondo ji kik ng’e ni itueyo chiemo, to mak mana Wuonu ma ok ne ema mondo ong’e, eka Wuonu nogo maneno gik motim ling’ling’ nomiyi pokni. “Kik ukan mwandu e piny, kama olwenda kata nyal kethoe gik moko, kendo jokuo bende turo, mi kwelie. To kanuru mwandu e polo, kama olwenda kata nyal ok kethie gik moko, kendo jokuo bende ok nyal turo, mi kwelie, nikech kama mwanduni nitie e kama chunyi bende nitie. “Wang’ ng’ato e taya mar ringre, kendo ka wang’e ngima, to dende duto nigi ler. To ka wang’e ok ngima, to dende duto otimo mudho. Omiyo ka ler ma in go en mana mudho, to koro mano en mudho molil manadi! “Onge ng’ama nyalo tiyo ni ruodhi ariyo, nikech dosin gi moro, to ohero machielo, kata domi achiel luor, to ochayo machiel. Omiyo, ok unyal tiyo ni Nyasaye, mi kendo uchak uti ni mwandu. “Mano emomiyo awachonu ni kik uparru kuom gima ducham kata ma dumadhi mondo ubed mangima, kata kuom lewni ma durwaki mondo uumgo dendu. Donge ngima duong’ moloyo chiemo? Koso ringruok donge oloyo law? Ok uneye winy ma huyo e kor polo? Ok gichwo kodhi, bende ok gika cham, kendo dere bende giongego, to Wuonu manie polo pod pidhogi apidha. To un donge uberne moloyo winy ndalo mang’eny? Ere ng’ato kuomu ma parruok dimi ndalone medre? Ere gima omiyo uparoru kuom lewni? Parieuru kaka ondanyo mae thim dongo. Ok giti gimoro, bende ok gitwang’ lewni ma girwako, to awachonu ni kata mana Solomon gi mwandune duto mathothgo ne ok nyal rwakore maber ka ondanyo. To ka lum aluma mae thim, ma kawuono nitie, to kiny ipudho kendo ibolo e mach, ema Nyasaye rwako maber kamano, to koro donge doket chunye moloyo kuom rwakou? Yaye, un joma nigi yie matin-gi! Emomiyo, kik uparru, kupenjoru ni, ‘Wabiro chamo ang’o?’ Kata ni, ‘Wabiro madho ang’o?’ Kata ni, ‘Wabiro rwako ang’o?’ Mago e gik ma joma kia Nyasaye chandore kadwaro. Un to Wuonu manie polo ong’eyo ni onego uyudgi duto. To mokwongo dwaruru mondo Loch Nyasaye obedie, kendo utim gik ma Nyasaye dwaro, eka gigo duto nomednu. Kuom mano, kik uparru kuom gik ma kiny notimre kiny, nikech kiny nobed gi mage owuon. Odiechieng’ kodiechieng’ nigi chandruokne morome. “Kik ung’ad ni ji bura, mondo un bende kik ng’adnu bura, nikech yo ma ung’adoe ni ji bura, e yo ma un bende nong’adnue bura, kendo rapim ma upimoe ema un bende nopimnue. Marang’o ineno mana pilni yath manie wang wadu, to yath maduong’ manie wang’i iwuon to otami neno? Ere kaka diwach ni wadu ni, ‘We agolni pilni yath manie wang’i,’ ka into yath maduong’ ngolni e wang’i? In miwuondori awuondani! Kwong igol yath maduong’ manie wang’i iwuon, eka ininen maler mondo igol pilni yath manie wang’ wadu! “Kik umi guogi gik maler, nimar dipo ka gilokore, gikayou. Bende kik ubol kiteu ma nengogi tek ni nguruwe, nono to ginyonogi gi tiendgi. “Kwauru, eka nomiu, kendo dwaruru, eka unuyudi, bende dwong’uru eka noyawnu; nikech ng’at mokwayo ema yudo, kendo ng’at modwaro ema nwang’o, bende ng’at modwong’o ema iyawone. “Bende nitie ng’ato kwomu, ma, ka nyathine okwaye kuon, to omiye kidi? Kata kokwaye rech, to omiye thuol? Koro, ka un joma richo kama ema ung’eyo miyo nyithindu gik mabeyo, to Wuonu mae polo donge dibed mamor kuom chiwo gik moko mabeyo ni joma okwaye? “Pile timuru ni jowadu mana kaka duher mondo gin bende gitimnu. Mano e tiend Chik Musa gi tiend puonj Jonabi. “Donjuru e rangach madiny, nikech yo madhi e tho lach, bende rangach midonjogo kuno duong’ kendo joma luwe ng’eny. To yo madhi e ngima diny, bende rangach midonjogo tin, kendo joma nwang’e nok. “Beduru motang’ ni jonabi mag miriambo, mabiro iru korwakore gi lep rombe, to chutho gin mana ondiegi mangemo! Unung’e joma kamago mana gi olemo ma ginyago. Bende ji nyalo pono olemb mzabibu kuom kudho? Koso digipon ng’owo kuom oriang’, ka ok mana kuom yiend olemo? Yien mabeyo nyago olemo mabeyo, to yien maricho nyago olemo maricho. Yath maber ok nyal nyago olemo maricho, kendo yath marach ok nyal nyago olemo mabeyo. To yath ka yath ma ok nyag olemo mabeyo iting’o mi wit e mach. Mano emomiyo awacho ni, unung’e joma kamago mana gi olemo ma ginyago. “Kik upar ni ji duto ma luonga ni,’ Ruoth, Ruoth,’ ema nodonji e Piny Ruodh Polo. Ooyo, joma timo gik ma Wuora manie polo dwaro kende ema nodonji. Ka chieng’ giko ochopo, to ji mathoth nowachna niya, ‘Ruoth! Ruoth! Donge ne wakoro wach e nyingi, kendo wagolo jochiende e nyingi? Koso donge e nyingi ema ne watimoe honni?’ Eka anawachnigi niya, ‘Ne ok ang’eyou ngang’! Ayeuru kuoma un jorichogi!’ “Mano emomiyo ng’at mowinjo wechenagi, mi orito, chalo gi ng’at mariek mane ogero ode ewi lwanda. Koth ne ochwe maduong’, mi ohula omol, kendo yamo bende nokudho mogoyo odno, to ne ok opodho, nikech mise mare ne oketi e wi lwanda. To ng’at ma winjo wechegi, to ok omako, chalo gi ng’at mofuwo mane ogero ode ewi kuoyo. Koth ne ochue maduong’, mi ohula omol, kendo yamo bende nokudho mogoyo odno, mi oruombore piny matek!” Kane Yesu osetieko wacho wechego duto, ji ne owuoro puonjne, nimar ne ok opuonj kaka jopuonjgi mag Chik puonjo, to ne opuonjo ka ng’at man gi teko. Kane Yesu oselor oa e got, oganda maduong’ noluwe. Jadhoho moro nodhi ire mogoyo chonge piny, kawachone niya, “Jaduong’, ang’eyo ni inyalo changa, ka ihero timo kamano.” Yesu norieyo lwete, momule, kawachone ni, “Ee, ayie! Changi, ibed mangima.” Gikanyono dhohone ne ochango. Eka Yesu nowachone niya, “Kik ihul ni ng’ato wachni, to dhiyo ir jadolo mondo orang dendi. Bang’e itim misango mane Musa ogolo chikne mondo otim. Mano biro nyiso ji duto ni koro ichango.” Yesu nodonjo Kapernaum, mi jaduong’ lweny moro ma ja-Rumi nobiro ire mohombe mondo okonye, kawacho niya, “Jaduong’, jatichna nindo e oda kucha, to en gi tuo athany, kendo rem rame malich.” Yesu nodwoke ni, “Ayie. Abiro dhi mondo achange.” To jaduong’ lweny nowachone niya, “Ooyo, jaduong, an ok owinjore idonj e bwo tat oda, to wach mana wach kende, to jatichna biro kwo. Ang’eyo kamano nikech an bende an ng’at michiko, to an awuon bende an gi askeche ma achiko. Ka awacho ni moro ni, ‘Dhiyo!’ to odhi, kendo ka awacho ni machielo ni, ‘Bi!’ to obiro. Jatichna bende ka awachone ni, ‘Tim kama’ to otimo.” Kane Yesu owinjo kamano, ne owuoro, mi owacho ni joma ne luwe niya, “Adiera awachonu ni pok anenoe yie machal gi mar ng’atni, kata mana kuom jo-Israel. Bende awachonu ni ji mang’eny nobi koa yo wuokchieng’ gi yo podho chieng’, kendo ginibed e Piny Ruodh Polo, ka gichiemo gi Ibrahim gi Isaka kod Jakobo. To joma ne onego bed kuno nowit oko e mudho mandiwa, kama ywagruok gi muodo lak nitie.” Eka Yesu nowacho ni jaduong’ lweny niya, “Koro dhi adhiya dala! Kaka iseyieno e kaka gino mondo otimreni.” Kamano jatichne nochango mana gikanyono. Yesu nodhi e od Petro, mi oyudo ka min chi Petro nindo, ka nigi midhusu. Yesu nomako lwet dhakono, mi midhusu mane en-go orumo, kendo noa malo, motiyonigi. Kane piny ochopo odhiambo, ji nokelo joma thoth man gi jochiende ir Yesu, mi Yesu nogolo jochiendego mana gi wach kende, kendo nochango joma tuo duto. Mano notimore mondo ochop gima janabi Isaya nosewacho niya, “En owuon ne okawo midekrewa, kendo noting’o tuochewa.” Kane Yesu oneno oganda maduong’ kolwore, nowacho ni jopuonjrene mondo ging’ad nam, gidhi loka machielo. To japuonj Chik moro nobiro ire, mowachone niya, “Japuonj, ayie luwi kamoro amora midhiye.” To Yesu nodwoke niya, “Bwe nigi buchegi, kendo winy bende nigi utgi. Wuod Dhano to onge kata gi kama ketie wiye.” Eka ng’at moro, mane achiel kuom jopuonjre Yesu, nowacho ni Yesu niya, “Jaduong’, yiena mondo akwong adog ayik wuora, eka anabi aluwi.” Yesu to ne odwoke ni, “We joma otho oyik jogi motho. In to luwa!” Yesu nodonjo e yie, mi jopuonjrene nodhi kode. To ahiti malich notugore e nam, mi apaka oimo yie. Yesu to noyudo nindo otero. Jopuonjrene nosudo ire, mochiewe, kawachone niya, “Ruoth! Reswa, watho!” Yesu nodwokogi kapenjogi ni, “Ere gima omiyo uluor, un joma nigi yie matin-gi?” Eka noa malo, mokwero ahiti kod apaka, mi nam okue thi! Ne giwuoro giduto, ka gipenjore niya, “Ng’atni en ng’at manadi, ma kata mana yamo gi apaka winje awinjani?” Kane Yesu osechopo loka machielo, e piny jo-Gadara, ji ariyo mowuok kar yiko jomotho nobiro ire. Jogo ne nigi jochiende, kendo ne giger, ma onge ng’ama ne nyalo kadho kanyo. Ne gigoyo koko ka giwacho niya, “Yaye, Wuod Nyasaye, ilaro ang’o kodwa? Koso isebiro mondo isandwa kapok ndalo moketi ochopo?” To kueth maduong’ mag ngurue noyudo kwayo mochwalore gi kanyo. Jochiendego nokwayo Yesu niya, “Ka iriembowa, to terwa ir ngurue kande mondo wadonj kuomgi.” Yesu nowachonigi ni, “Ara, dhiuru!” Omiyo ne gidhi, mi gidonjo kuom nguruego kendo kuethno duto noringo matek, karidore nyaka ei nam, mi pi onegogi pep. Jokwadh nguruego noringo matek, modok dala, mi ohulo wachno duto, to moloyo ne gihulo gima notimore ni joma ne nigi jochiende. Kuom mano jogweng’no duto nowuok mondo one Yesu, to kane ginene, ne gikwaye mondo oa e gweng’gi. Yesu noidho yie, modok loka machielo, mi odhi dalagi. Ji moko nokelo ng’at man gi tuo athany ire, koting’o e ng’angu. Kane Yesu oneno yie ma jogo nigo, nowacho ni ng’atno niya, “Bed gi kue! Richoni oweni.” To jopuonj Chik moko noparo e chunygi giwegi ni, “Jali yanyo Nyasaye!” To Yesu nong’eyo gima giparo, omiyo nowachonigi niya, “Mar ang’o uparo gik maricho kamago e chunyu? Ere gima yot kuom weche ariyogo? Wacho ni ‘Richoni oweni’? Koso wacho ni, ‘Chung mondo iwuothi idhi’? To koro abiro nyisou adier ni Wuod Dhano nigi teko mar weyo ni ji richo e piny ka.” Eka nowacho ni ng’at matuono niya, “Chung’ ikaw ng’anguni, mondo idog dala.” Ng’atno nochung’, modhi dala. Kane ji oneno gima otimore, ne giluor, mi gipako Nyasaye kuom miyo dhano teko ma kamano. Yesu noa kanyo, kendo kane oyudo owuotho, noneno jasol osuru moro miluongo ni Mathayo, kobet kar solo osuru. Yesu nowachone ni, “Luwa!” mi Mathayo noa malo, moluwe. Bang’e, kane Yesu chiemo e od Mathayo, josol osuru mang’eny kod joricho nobiro, mochiemo kode, kaachiel gi jopuonjrene. Jo-Farisai moko noneno kamano, mi openjo jopuonjrene ni, “Ere gimomiyo japuonju chiemo gi josol osuru kod joricho?” To Yesu nowinjo ka gipenjo kamano, omiyo nowachonigi niya, “Joma ngima ok dwar jathieth, to mak mana joma tuo ema dwaro. Dhiuru mondo upuonjru tiend gima muma wacho ni, ‘Ok adwar mondo ji otimna misango, to adwaro mana ni mondo gibed mang’won.’ Ne ok abiro mondo aluong joma kare, to abiro mana ni mondo aluong joricho.” Bang’e jopuonjre mag Johana Jabatiso nobiro ir Yesu, mopenje niya, “Ere gima omiyo wan gi jo-Farisai watueyo chiemo pile, to jopuonjreni to ok tim kamano?” Yesu nodwokogi niya, “Uparo ni wend kisera nyalo bedo mokuyo, ka wuon kisera pod ni kodgi? Ngang’! Mano ok nyalre! To ndalo biro ma nogolie wuon kisera kuomgi, eka ginitue chiemo. “Onge ng’ama nyalo bawo law moti gi rabaw manyien, nikech rabawno dijow lawno, mi med yieche moloyo. Bende divai manyien mapok ochiek ok nyal ol e ndede moti, nikech ka otim kamano, to ndede diyiechi, mi kethre, kendo divai pukre. Kuom mano, divai manyien iolo mana e ndede manyien, eka divai gi ndede ok kethre.” Kane pod Yesu wachonigi wechego, jaduong’ od lemo moro nobiro ire, mogoyo chonge piny, kawachone niya, “Nyara oa tho sani, to yie ibi iket lweti kuome, mondo obed mangima.” Omiyo Yesu noa malo, moluwe. Jopuonjrene bende nodhi kode. To dhako moro mane iye osechuer kuom higni apar gariyo nosudo gi yoka ng’e Yesu, momulo riak lawe, kawacho e chunye niya, “Ka amulo kata mana riak lawe kende, to abiro chango.” Yesu nolokore, moneno dhakono, mi owachone niya, “Nyara bed gi kue. Yieni ema omiyo ichango.” Kamano dhakono nochango mana gikanyono. Kane Yesu ochopo e od jaduong’no noyudo ji ka goyo asili, kendo ywak malit. Nowachonigi niya, “Wuoguru uduto! Nyako ok otho, to onindo aninda.” To giduto ne ginyiere anyiera. Eka kane osegol ji oko, Yesu nodonjo e ot, kuma nyako nitiere. Ne omako bade, mi ochung’. Bang’e humb wachno nolandore e gweng’no duto. Yesu noa kanyo, to kane oyudo owuotho odhi, muofni ariyo nochako luwe, ka kok niya, “Wuod Daudi, yie ikechwa!” Bang’e kane Yesu odonjo e ot, muofnigo nobiro ire, mi openjogi niya, “Uyie ni an gi teko mar timo gima ukwayono?” Ne gidwoke ni, “Ee, jaduong’, wayie.” Eka Yesu nomulo wengegi kawacho niya, “Kaka yieu obet, e kaka mondo otimrenu!” Gikanyono wengegi noyawore, to Yesu nokwerogi matek ni kik ginyis ng’ato wachno. To kata kamano, kane gia kanyo, ne gidhi gilando humb Yesu e gweng’no duto. E kinde mane jogo dhi, jomoko nokelo ng’ato ma jachien oloko momo ir Yesu. To ka ne oseriemb jachiendno, ng’atno nochako wuoyo. Ji duto nowuoro, kawacho ni, “Nyaka nene, pok wanenoe gima kama e Israel!” Jo-Farisai to nowacho niya, “Ruodh jochiende ema miye teko mogologo jochiende.” Bang’ mano, Yesu nowuotho e mier madongo gi matindo duto, kapuonjo ji e utgi mag lemo. Nolando Wach Maber mar Loch Nyasaye, kendo nochango tuoche duto mopogore opogore. Kane oneno ji kaka ng’eny, nokechogi, nikech ne gichandore, kendo gidiwo mana ka rombe ma onge jakwath. Omiyo nowacho ni jopuonjrene niya, “Cham ochiek mathoth, to jokeyo ema nok. Emomiyo kwauru wuon puodho mondo oor jotich odhi okane cham.” Yesu noluongo jopuonjrene apar gariyo, mi omiyo teko mar golo jochiende, kendo mar chango tuoche duto mopogore opogore. Jopuonjre apar gariyogo e magi: Mokwongo en Simon, ma bende iluongo ni Petro, gi Andrea owadgi, kod Jakobo gi Johana, ma yawuot Zebedi, gi Filipo, gi Bartholomayo, gi Thoma, kod Mathayo ma jasol osuru, gi Jakobo wuod Alfayo, gi Thadayo, gi Simon ma jakedo ne piny, kod Judas Iskariot, mane ondhogo Yesu. Yesu nooro joote apar gariyogo, kowachonigi niya, “Kik udhi e piny joma ok jo-Yahudi, bende kik udonj e dala jo-Samaria moro amora, to dhiuru mana kuom jo-Israel molal ka rombe. Kamoro amora mudhiye, to landieuru wach niya, ‘Loch Polo chiegni!’ To bende changuru joma tuo, kendo chieruru joma otho, bende puodhuru jodhoho, kendo goluru jochiende. To kaka useyudo nono bende chiwuru nono. Kik uting’ pesa matin e mifukeu. Bende kik uting’ mifuke mag wuoth kata sede ariyo, kata wuoche, kata luth, nikech jatich owinjore gi chiembe. “To kudonjo e dala moro, bed ni oduong’ kata otin, to ranguru ng’at moyie rwakou, mondo ubed e ode nyaka ua. Ka udonjo e odno, to mosuru joodno ni, ‘Okueuru!’ Ka weg odno orwakou, to kue mugwedhogigo mondo osik kanyo. To ka ok girwakou to kue mondo oduognu. To ka ng’ato ok orwakou kata otamore winjo wecheu, to teng’uru buch tiendu ka uwuok e ode kata e dalane. Awachonu adier ni, Chieng’ Bura, to Nyasaye nokum jodalano malit moloyo kaka nokum jo-Sodom gi jo-Gomora. “Winjuru! Aorou mana ka rombe madhi e dier ondiegi. Emomiyo beduru mariek ka thuol, kendo beduru mamuol ka akuru. To beduru motang’ ni ji, nimar ginimaku mi yalu e bura, kendo ginichwadu e utgi mag lemo. Noteru e nyim jotelo, kendo e nyim ruodhi nikech an, mi unuland Wach Maber ni jogo, kendo ni joma ok jo-Yahudi. To ka gimakou to kik uparru gi weche ma duwachi, nikech ka kinde ma kamano ochopo, to nomiu gima onego uwachi, Nimar weche mubiro wacho ok nobed mau, to ginibed mag Roho mar Wuonu. “Ng’ato nondhog owadgi mondo onegi, kendo wuone nondhog nyithindgi. Nyithindo bende nolokre gi jonywolgi mi chiwgi mondo oneggi. Ji duto nobed mamon kodu nikech an, to ng’ama otimo kinda nyaka giko ema nokwo. Ka gisandou e dala moro, ro ringuru udhi e dala machielo, nikech awachonu adier ni ok unutiek tiju e piny Israel duto, kapok Wuod Dhano obiro. “Japuonjre ok duong’ moloyo japuonjne. Misumba bende ok duong’ moloyo ruodhe. Ber mondo japuonjre obed marom gi japuonjne, kendo misumba bende obed marom gi ruodhe. Ka ji luongo wuon dala ni ruodh jochiende, jo dalane to koro digiyany marom nade! “To kik uluor ji, nimar onge gimoro amora mopandi ma ok nong’ere achien kendo onge wach moro maling’ling’ ma ok nofwenyre. Gima awachonu e mudho, wachuru e lela, kendo gima okuodhnu e itu, to huluru ratiro. Kik uluor joma nego mana ringruok kende, to ok nyal nego chuny. To luoruru Jal ma nyalo tieko chuny kaachiel gi ringruok e mach mak rum. Oyundi ariyo donge ing’iewo otonglo achiel kende? To kata kamano, onge kata achiel kuomgi manyalo lwar piny mak Wuonu ong’eyo. To un kata mana yie wiu duto bende osekwan! Kuom mano, kik ubed maluor, nikech un uloyo oyundi ndalo mang’eny. “Ng’ato ang’ata mohulo ni en ng’ata e nyim ji, an bende nahul ni en ng’ata e nyim Wuora mae polo. To ng’at ma okweda e nyim ji an bende anakwede e nyim Wuora mae polo. “Kik ugal ni asebiro mondo akel kue e piny. Ooyo, asebiro mana ni mondo akel lweny. Asebiro mondo athuw ng’ato gi wuon mare, kendo athuw nyako gi min mare, bende mondo athuw chi wuowi gi wuon odgi. Kamano wasik ng’ato nobed mana joodgi. Ka ng’ato ohero wuon kata min gi hera matut moloyo hera moherago, to ok oromo bedo ng’ata. Kata ka ng’ato ohero wuode kata nyare moloyo kaka ohera to en bende ok oromo bedo ng’ata. Ng’at ma ok okawo msalape, kendo oluwa, to ok oromo bedo ng’ata. Ng’at mohero ngimane, to ngimane nolalne. To ngat mowito ngimane nikech an, to noyud ngimane. “Ng’at morwakou, to orwako mana an, kendo ng’at morwaka to orwako mana Jal mane oora. Ka ng’ato orwako janabi nikech janabino en jaote Nyasaye, to noyud pok ma janabi yudo, kendo ng’at morwako ng’at makare nikech en ng’at makare, noyud pok ma ng’at makare yudo. Adier awachonu ni, ng’at momiyo japuonjrena moro matinie moloyo kata mana pi mang’ich omodho nikech ng’atno en japuonjrena, noyud pokne maonge kiawa.” Kane Yesu osetieko puonjo jopuonjrene apar gariyo, noa kanyo modhi mondo oland Wach Maber kendo opuonji e mier machiegni gi kanyo. Johana Jabatiso nowinjo gie jela gik mane Kristo timo, omiyo nooro jopuonjrene moko ire, mondo odhi openje ni, “In e jal monego bi, koso pod warit ng’at machielo?” Yesu nodwokogi niya, “Doguru mondo unyis Johana gik musewinjo, kendo uneno. Nyiseuru ni muofni neno, pudhe wuotho, jodhoho ichango, joma itgi odino winjo wach, joma otho ichiero, kendo joma odhier ilandonigi Wach Maber. To ng’at ma wachna ok chwany chunye en jahawi!” Kane oyudo jopuonjre Johana koro dok, Yesu nowuoyo ni ji kuom Johana, kopenjogi niya, “E kinde mane udhi ir Johana e thim, ang’o mane udhi neno? Odundu ma yamo yiengo koso? To ka ok kamano, to ang’o mane udhi neno? Koso ne udhi neno ng’at morwakore gi lewni mabeyo? Ooyo! Joma rwakore kamano iyudo mana e ut ruodhi! To kara, ang’o mane udhi neno kuno? Neno janabi koso? Adier awachonu ni ne udhi neno ng’at moloyo janabi, nikech Johana e jaote ma Muma wuoyo kuome ni, ‘Eri aoro jaotena otel nyimi, mondo olosni yo.’ Awachonu adier ni, kuom yawuot mon duto, onge moro maduong’ie moloyo Johana Jabatiso. Kata kamano, ng’at matinie mogik e Loch Polo to oloye gi duong’. Chakre ndalo Johana Jabatiso nyaka chil kawuono, ji osebedo kadwaro donjo e Piny Ruodh Polo gi teko, kendo joma rateke ema donjoe, nikech nyaka chop ndalo mane Johana obiroe, jonabi duto kod kitap Chik Musa nosebedo kanyiso gik mabiro timore, kendo ka unyalo yie wachna to ubiro neno ni Johana e Elija mane okor wachne ni nobi. Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji! “Ere gima dapimgo tieng’ ma kawuononi? Gichalo gi nyithindo mobet e pap, makok ni jowetegi ni, ‘Nende wagoyonu thum, to ne utamoru miel. Bende ka nende wagoyonu nduru, to ne udagi ywak.’ Awachonu kamano nikech Johana nobiro modak katueyo chiemo kendo ka ok madh divai, omiyo ji duto wacho ni jachien ni kode. Wuod dhano to nobiro ka chiemo kendo metho, omiyo ji duto wacho niya, ‘Neyeuru jali! En jawuoro, kendo jamer, bende en osiep josol osuru kod joricho!’ To kata kamano, awachonu ni, olemo ma rieko mar Nyasaye nyago ema nyiso ni riekone ni kare.” Yesu nochako wuoyo kuom mier mane otimoe honni mang’eny, korogo ni joma odakie nikech ne gitamore loko chunygi. Nowachonigi niya, “Yaye, un jo-Korazin! Mano kaka unune malit! Yaye, un jo-Bethsaida! Mano kaka un bende unune malit! Dine bed ni honni mane otimnu ne otim mana ne jo-Turo gi jo-Sidon, to dikoro ne giseloko chunygi, mi girwako piende gugru, kendo gibukore gi buru! Awachonu ni, Chieng’ Bura to Nyasaye nokumu malit moloyo kaka nokum Turo gi Sidon. “To in dala, mar Kapernaum, iparo ni initing’ri malo nyaka e polo koso? Ooyo, ibiro boli piny, mana e Piny Joma Otho! Dine bed ni honni mane otim kuomi ne otim Sodom, to dikoro Sodom pod nitie nyaka chil kawuono! Awacho ni, Chieng’ Bura to Nyasaye nokumi malit moloyo kaka nokum Sodom!” E kindeno Yesu nowacho niya, “A Wuora, ma Ruodh polo gi piny, agoyoni erokamano nikech isepando wechegi ni joma riek kod joma osomo, to isenyiso mana ji ajia. Adier Wuora, osetimore kamano nikech mano e kaka ne long’oni. “Wuora oseketo gik moko duto e lweta. To onge ng’ama ong’eyo Wuoro to mak mana Wuowi, kod joma Wuowi omiyo ong’eye. “Biuru ira, un duto mujony kendo mugangoru mapek, mondo amiu yueyo. Rwakuru lodi ma amiyou e ng’utu, kendo puonjreuru kuoma, nikech chunya muol kendo dembore. Kamano unuyud yueyo e chunyu, nnimar lodi ma amiyou yom, kendo misika yot.” Chieng’ Sabato moro e kindego, kane Yesu wuotho e puothe mag ngano, jopuonjrene nodenyo, omiyo ne gichako jako wi ngano mondo gicham. To kane jo-Farisai oneno kamano, ne giwacho ni Yesu niya, “Neye kaka jopuonjreni timo gima Chik okwero ni kik tim chieng’ Sabato!” To Yesu nodwokogi kapenjogi niya, “Pok usomo gima ne Daudi otimo chieng’ mane kech kaye, kaachiel gi joge? Donge ne odhi e Od Nyasaye mi ochamo makati miketo e nyim Nyasaye, ma Chikwa okwero ni en kata joge kik cham, to mak mana jodolo kende? Koso pok usomo e Chik Musa ni chieng’ Sabato jodolo tiyo e Hekalu, ka ketho chik Sabato, to kata kamano gionge bura? Koro anyisou ni nitie gimoro kaeri man gi duong’ moloyo Hekalu. Muma wacho ni, ‘Ok adwar mondo ji otimna misango, to adwaro mana ni mondo gibed mang’won.’ Dine bed ni uwinjo tiend wachno, to da ok ung’ado bura ni joma ok oketho, nikech Wuod Dhano en ruodh Sabato bende.” Kane Yesu oa kanyo, nodhi e od lemo moro, moyudoe ng’at ma lwete otal. To jomoko ne ni kanyo mane dwaro donjo ni Yesu kuom ketho Chik, omiyo ne gipenje niya, “Bende Chikwa oyie mondo ochang ng’ato chieng’ Sabato?” Yesu to nodwokogi kapenjogi niya, “Ka ng’ato kuomu ni gi rombo achiel, mi onyumore e bur chieng’ Sabato, donge doywaye mogole oko? Koro dhano to oloyo rombo nyadidi! Mano nyiso ni Chikwa oyienwa timo gima ber chieng’ Sabato.” Eka nowacho ni ng’at ma lwete otalno niya, “Rie lweti!” Ng’atno norieyo lwete, mi lwete odoko mangima mana kaka komachielo. To jo-Farisai nowuok, modhi ochano kaka digineg Yesu. Yesu nong’eyo gima ne gidwaro timo, omiyo noa e gweng’no. Ji ma thoth noluwe, kendo nochangogi duto, to nokwerogi matek ni kik ginyis ng’ato wachne. Nokwerogi kamano mondo gima ne Isaya janabi okoro otimre. Nyasaye nosemiyo Isaya owacho niya, “Neuru, ma e jatichna ma aseyiero. En ng’at ma ahero, kendo ma chunya morgo. Anaket Roho mara kuome, kendo enonyis ogendini duto adierana. Ok nokogi, kata nduru ok nogo, dwonde bende ok nowinji e wang’yore. Kata mana odundu motore ok enotur, mi owit ka gima nono, kendo ok nosim kata mana taya maliel marachrach, nyaka chop okel bura makare kuonde duto. Kuom mano, ogendini duto noket geno margi kuome.” Ji moko nokelo ni Yesu ng’ato ma jachien oloko muofu kendo momo. Yesu nochange mi koro ne onyalo wuoyo kendo neno. Ji duto nowuoro, kapenjore niya, “Bende ng’atni dibed wuod Daudi adier?” To jo-Farisai ka ne owinjo kamano, ne giwacho ni, “Jali golo jochiende mana nikech Beelzebul ruodh jochiende ema omiye teko mar timo kamano.” Yesu nong’eyo gima giparo, omiyo nowachonigi niya, “Piny moro amora ma joge opogore e kindgi giwegi ok nyal betie. Bende dala kata ot ma joge opogore ok nyal chung’. Kuom mano, ka Satan ema golo Satan wadgi, to mano nyiso ni opogore kende owuon. Koro ere kaka lochne dichung’? To bende, ka uwacho ni agolo jochiende gi teko mar Beelzebul, kara jou to yudo teko mar gologi kanye? Omiyo, ka mano e gima uwacho, to jougo ema biro ng’eng’ou! To ka agolo jochiende gi teko mar Roho mar Nyasaye, to kara ng’euru ni Loch Nyasaye osechopo kuomu. “To bende, onge ng’ama nyalo turo od ng’at maratego, mi kaw mwandune, mak mana ka okwongo otueyo ng’at marategono, eka doyak ode. “Ng’at ma ok odokna, to mon koda, kendo ng’at mo ok konya choko romba, to keyo romba akeya. Mano emomiyo awachonu ni, richo duto mag ji nowenigi kaachiel gi ayany duto magiyanyogo Nyasaye, to ayany ma ng’ato oyanyogo Roho to ok nowene. Ng’at mowacho wach moro marach kuom Wuod Dhano, to owene, to ng’at mowuoyo marach kuom Roho Maler ok nowene e pinyni kata e piny mabiro. “Ka ng’ato dwaro olemo mabeyo, to nyaka obed gi yath maber. To ka en gi yath marach to oyudo mana olemo maricho, nikech yath ing’eyo mana gi olemo monyago. Un nyithi thuondegi! Ere kaka weche muwacho dibed mabeyo, to un uwegi un joricho? Chutho gik mopong’o chuny dhano ema wuok e dhoge. Ng’at maber golo gik mabeyo kuom mwandu mabeyo mokano e chunye. To ng’at marach to golo mana gik maricho kuom mwandune maricho. “Awachonu ni, Chieng’ Bura, ng’ato ka ng’ato nodwok wach kuom weche manono duto mosewacho. Weche mawuok e dhogi ema nomi ilo bura, kata ema nomi bura loyi.” Jopuonj Chik moko kod jo-Farisai moko nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, wadwaro mondo itimnwa hono manyiso ni in gi teko moa kuom Nyasaye.” Yesu nodwokogi ni, “Tieng’ marach kendo maweyo Nyasayeni kwayo mondo otimnigi ranyisi, to onge ranyisi ma notimnigi mak mana ranyisi mar janabi Jona. Kaka Jona nobet ei rech mang’ongo kuom ndalo adek, odiechieng’ gotieno, e kaka Wuod Dhano bende nobed ei lowo kuom ndalo adek, odiechieng’ gotieno. To Chieng’ Bura, jo-Nineve nochung’ mi donjnu, nikech kane Jona olandonigi Wach Nyasaye, to ne gilokore mi giweyo richogi, to awachonu ni koro nitie gimoro kaeri man gi duong’ moloyo Jona. Chieng’ Bura, Ruoth madhako mar piny milambo nochung’, kendo nodonjnu nikech ne oa kuma bor ahinya mondo obi owinj rieko Solomon. To awachonu ni koro nitie gimoro kaeri man gi duong’ moloyo Solomon. “Ka jachien marach osewuok kuom ng’ato, to owuotho kuonde motwo ma pi ongee, kodwaro kar yueyo, to ok oyudi. Bang’e owacho niya, ‘We adog e oda, kuma ne aaye.’ Kuom mano odok, to oyudo ka ot ni nono, kendo oywe, mi olos maber. Eka owuok odhi oomo jochiende mamoko abiriyo maricho moloye, kendo gidonjo mi gidag e odno. Kamano achien ngima ng’atno doko marach moloyo kaka ne en chon. Mano bende e kaka notimre ni tieng’ marachni. Kane Yesu pod wuoyo gi ji, min mare gi owetene nobiro, mochung’ gi oko, kadwaro wuoyo kode. Eka ng’at moro nowacho ni Yesu niya, “Meru dwaro loso kodi.” To Yesu nodwoke ni, “Mama en ng’a? Koso owetena to ng’a gini?” Bang’ mano nosiemo jopuonjrene gi lwete, kowacho niya, “Neuru, magi e mama kod owetena, nimar ng’ato ang’ata matimo gima Wuora mae polo dwaro e owadwa, gi nyamera, kod mama.” Chieng’ onogo, Yesu nowuok e ot, mi odhi obet piny e dhonam, kapuonjo ji. Oganda mane ochokore molwore ne duong’ ahinya, omiyo nodonjo e yie, mobetie, ka ji to ochung’ gi oko e dhowath. Noloso kodgi gi ngeche kuom weche mang’eny. Nowachonigi niya, “Ng’at moro ne odhi chuoyo, kendo kane oyudo ochuoyo, kodhi moko nolwar e wang’yo, mi winy obiro mochamo. To kodhi moko nolwar kama otimo lwanda, ma lowo operoree, mi ne gitwi piyo, nikech lowo ne ok tut. Bang’e chieng’ nowuok, mowang’o cham mapod tindogo, kendo kaka tiendgi ne ok nyal donjo matut, ne gitwo piyopiyo. Kodhi moko to ne olwar e kind kudho, kendo kudhogo nodongo, mothung’ogi. To kodhi moko nolwar e lowo maber, omiyo ne ginyak. Moko nonyago kodhi mia achiel, to moko piero auchiel, to moko piero adek.” Eka Yesu notieko kawacho niya, “Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji.” Jopuonjre Yesu nodhi ire, mopenje ni, “Ere gima omiyo iwuoyo ni ji gi ngeche?” Yesu nodwokogi niya, “Un osemiu ng’eyo weche mopondo mag Loch Polo; ji mamoko to ok omi, nimar ng’at man-go ema nomedi, bi bed gi gik mang’eny moloyo. To ng’at maongego noma kata mana matin ma en-go. Awuoyonigi gi ngeche nikech girango gik moko, to ok gine, bende giwinjo wach, to ok donjnigi, kata ng’eyo tiende bende ok ging’e. Kamano gima ne Isaya okoro koro timore kuomgi. Nokoro niya, ‘Winjo to unuwinji, to wach ok nodonjnu ngang’ kendo neno to ununen, to ok unung’e tiend wach, nimar chuny ogandani osedoko mapek, kendo gisedino itgi, bende giseumo wang’gi. To ka da ni ok kamano, to dikoro gineno, kendo dikoro itgi winjo wach, bende dikoro wach donjonigi, mi gilokre, giduog ira, kendo achanggi.’ “To un, un johawi, nikech wengeu neno, kendo itu winjo wach. Adier awachonu ni jonabi mang’eny nogombo neno gik ma koro unenogi, to ne ok ginyal neno, bende ne gigombo winjo gik ma uwinjogi, to ne ok ginyal winjo.” “To un, chikuru itu mondo uwinj tiend ngech jachuoyo. Ng’at mawinjo wach Loch Nyasaye, to ok donjne, chalo gi kodhi mane olwar e wang’yo. Ng’ama Rach biro, kendo maye gima ochwo e chunye. To kodhi mane olwar e lwanda, kama lowo operoree, e jalo ma winjo wach, to yiego piyopiyo gi mor. To wachno ok moki e chunye, omiyo ok odag aming’a kendo ka chandruok kata sand moro obiro nikech wachno, to opodho piyopiyo nono. Kodhi mane olwar e kind kudho, to e ng’at mawinjo wach to paro mag piny gi ber mar mwandu thung’o wachno, mi ok nyag gimoro. To kodhi mane ochwo e lowo maber e ng’at ma winjo wach, kendo donjone. Onyak maber, mana ka kodhi ma moko nyak mia achiel, to moko piero auchiel, kendo moko piero adek.” Yesu nogoyonigi ngero machielo niya, “Loch Polo chalo gi ng’at mane ochwoyo kodhi mabeyo e puothe. To otieno, kane ji nindo, jasike nobiro mochwoyo ogolo e kind cham. Kuom mano, kane cham odongo kendo omoyo, to ogolo bende ne nie kindgi. Jotich wuon puodho nodhi ire, mopenje niya, ‘Jaduong’, donge kodhi mabeyo lilo ema nichwoyo e puothi? Ka kamano, to ogologi oa kure?’ En to nodwokogi niya, ‘Jasigu moro ema otimo kamano!’ Eka jotichne nochako openje ni, ‘Idwaro ni mondo wadhi wapudhgi oko koso?’ To nodwokogi ni, ‘Ooyo, kik utim kamano, dipo ka upudho cham kaachiel gi ogolo. Wegiuru aweya gidongi giduto, nyaka ndalo keyo chopi, eka ananyis jokeyo ni mondo gikwong gipudh ogolo, gitue wiye wiye mondo giwang’ e mach. Bang’e gika cham, giol e decha.’ ” Yesu nochako ogoyonigi ngero moro niya, “Loch Polo chalo gi koth karadali mane ng’ato okawo mopidho e puothe. En kodhi matinie moloyo kodhi mamoko duto, to ka osedongo to odoko yath maduong’ie moloyo yien duto, kendo winy biro mi gedi e bedene.” Yesu nochako ogoyonigi ngero machielo niya, “Loch Polo chalo gi thowi mane dhako moro okawo mobagogo mogo atonge adek, mi bang’e ochiek maber.” Kane Yesu puonjo ji wechego duto, to nowuoyonigi mana gi ngeche. Adier, ne ok owachnigi gimoro mak mana e yor ngero. Mano notimore mondo gima ne janabi owacho otimre. Janabino nowacho ni, “Anawuo kodgi mana gi ngeche, ka anyisogi gik mosebet kopondo nyaka ne piny chakre.” Eka Yesu noweyo ji, modonjo e ot. Jopuonjrene ne odhi ire, mokwaye ni mondo oloknigi tiend ngech ogolo mochwo e puodho. Yesu nodwokogi niya, “Ng’at mane ochwoyo kodhi mabeyo ne en Wuod Dhano, to puodho e piny. Kodhi mabeyo to en joma oyie Loch Polo, to ogolo e joma luwo Satan, kendo jasigu mane ochwoyo ogolo e Satan. Keyo to e giko piny, kendo jokeyo e malaika. Kaka ichoko ogolo, kendo iwang’o e mach, e kaka nochok ji, mi wang’ chieng’ giko piny. Wuod Dhano noor malaikane mondo ochok gik moko duto mamiyo ji ketho, kaachiel gi joma richo, mi ogol oko e pinye, kendo owit e mach mager. Kanyo ywagruok gi muodo lak nobedie! Bang’ mano, joma kare norieny ka wang’chieng’ e piny Wuon-gi. Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji! “Loch Polo chalo gi mwandu mane opandi e puodho, mi ng’ato oyudo, mi ochako oyiko kendo. Ng’atno nodoko mamor ahinya, omiyo nodhi oloko gige duto pesa, mi oduogo ong’iewo puodhono. “Bende Loch Polo chalo gi jaohala madwaro kite ma nengogi tek, to ka osenwang’o moro maberie moloyo moko duto, to odhi oloko gige duto pesa, mondo ong’iewego. “To bende Loch Polo chalo gi tol mobol e nam, mamako kit rech duto. Ka osepong’, to jolupo ywaye oko e dhowath, kendo gibet piny mondo gipog rech. Rech mabeyo giketo e oserni, to maricho giwito oko. Mano bende e kaka notim ni ji, chieng’ giko piny. Malaika nowuogi kendo nopog joma richo kuom joma beyo, mi witi e mach mager. Kanyo ywagruok gi muodo lak nobedie.” Bang’ mago duto, Yesu nopenjo jopuonjrene ni, “Bende wechego duto osedonjonu?” Ne gidwoke ni, “Ee, gisedonjonwa.” Eka nomedo wachonigi niya, “Ka kamano, to japuonj Chik mapuonjore wach Loch Polo chalo gi wuon dala magolo mwandun manyien gi machon kar kenone.” Kane Yesu osetieko goyo ngechego, noa kanyo, mi odok dalagi. Ne opuonjo e od lemo, mi joma ne owinjo kaka opuonjo nowuoro, mopenjore niya, “Rieko ma kama, kod teko mar timo honnigi jali oyudo kure? Donge en e wuod japecho cha? Min mare donge iluongo ni Maria? Koso Jakobo gi Josef gi Simon kod Juda donge gin owetene? Donge en e ma nyiminene duto odak kodwa kagi? Koro gigi duto to oyudo kure?” Kamano ne gisin kode. Yesu to nowachonigi niya, “Janabi imiyo duong’ kuonde duto, to mak mana jogweng’gi gi joodgi ema ochaye.” Ne ok otimo honni mang’eny kuno, nikech jogo ne onge gi yie. Ndalono ema ne ruoth Herode owinjoe wach Yesu, mi owacho niya, “Nyaka bed ni ng’atni en Johana Jabatiso! Osechier oa kuom joma otho. Mano ema omiyo en gi tekogi duto.” Noyudo ka Herode osemako Johana, motueyo e jela, nikech wach Herodia, chi Filipo owadgi Herode, nimar Johana nosiko kakwero Herode ni, “Ok en gima kare, kawo dhakono.” Herode ne dwaro nego Johana, to kata kamano, ne oluoro jo-Yahudi, nikech ne gikawo Johana ka janabi. To kane sawo mar paro chieng’ nywol Herode ochopo, nyar Herodia nomiel mamit e nyim welo, mi olombo Herode ahinya. Mano nomiyo Herode okuong’ore ni nyakono ni nomiye gimoro amora mokwaye. To min nyako nosunde mondo okwa mana wi Johana Jabatiso okelne kanyo e tawo. Kane ruoth owinje gimaodwaro, chunye nodoko malit. To kata kamano nogolo chik mondo omi nyakono gima okwayo, nikech kuong’ruok mane osekuong’orego e nyim wende. Ne ooro ng’ato modhi ong’ado wi Johana e jela, okelo koketo e tawo, mi omiyonyakono otero ni min mare. Bang’e jopuonjre Johana nobiro, mi okawo ringre, odhi oyiko. Eka ne gidhi, mi ginyiso Yesu gima osetimore. Kane Yesu owinjo wachno, noidho yie, modhi kamoro e bath nam kar kende. To ji nowinjo kamano, mi owuok e miechgi, molworo oko gi tiendgi, kadhi ire. Omiyo kane Yesu owuok e yie, noneno ji mathoth, kendo nokechogi, mochango joma tuo kuomgi. Kane piny ochopo odhiambo, jopuonjrene nodhi ire, mowachone ni, “Piny koro yuso, kendo kaeri en thim, omiyo we ni ji thuolo mondo odhi e mier, ong’iew chiemo ma gibiro chamo.” To Yesu nodwokogi ni, “Ok onego gia. Un ema mondo umigi chiemo.” Ne gidwoke ni, “To waonge gi gimoro ka, mak mana makati abich gi rech ariyo kende.” Yesu nowachonigi ni, “Kelnagiuru ka.” Bang’ mano, nonyiso ji mondo obed piny e lum. Eka nokawo makati abich gi rech ariyogo, mong’iyo malo, kendo ogwedhogi. Ne ong’ingo makatigo, momiyo jopuonjrene, eka jopuonjrene nomiyo ji, mi ji duto nochiemo moyieng’. Bang’e nokwany ng’injo modong’, mopong’o aditni apar gariyo. Kar romb chwo mane ochiemo ne alufu abich, ka ok okwan mon gi nyithindo. Bang’e Yesu nowacho ni jopuonjrene mondo odonj e yie, otel nyime loka machielo, ka en to pod ogonyo ji mondo odog miechgi. Kane osegonyo ji, nodhi e got kar kende mondo olem, kendo piny ne oyuso kapod en mana kanyo kende. To yie koro ne ni e chuny nam, ka apaka thage malich, nikech yamo ne ogeng’one. Yesu nodhi irgi kar koguen ka wuotho ewi pi. To kane jopuonjre onene kowuotho kamano, ne gibwok ahinya, mi gikok ka giwacho niya, “Macha jachien!” To gikanyono Yesu nowuoyo kodgi, ka wacho niya, “Beduru gi kue! Kik ubed maluor, en mana an!” To Petro nodwoke ni, “Ruoth, ka en in adier, to wachna mondo awuothi ewi pi, abi iri.” Yesu noyiene ni, “Bi.” Omiyo Petro nowuok e yie, mowuotho ewi pi, kadhi ir Yesu. To kane oneno yamo, nobedo maluor, mi ochako nyumore e pi. Ne oywak niya, “Ruoth! Resa!” Yesu norieyo lwete piyopiyo, momake, ka wachone ni, “Yaye! Mano kaka in gi yie matin! Marang’o niriwo gi kiawa?” Eka ne gidonjo e yie, mi yamo okue. Jopuonjre mane nie yie nomiyo Yesu duong’, kawacho niya, “Adier in Wuod Nyasaye!” Kane gisetieko ng’ado nam, ne gigowo Genesaret, to ji nong’eyo Yesu, omiyo ne gioro wach e gweng’no duto, mi okel joma tuo ire. Ne gihombe mondo oyie joma tuo omulie kata mana riak lawe kende. Kamano ji duto mane omulo riak lawe nochango. Bang’e jo-Farisai moko kod jopuonj Chik moko nobiro ir Yesu, koa Jerusalem, mi openje ni, “Ere gima omiyo jopuonjreni oketho tim kwerewa? Ok gilogi e yo ma Chikwa dwaro ka gidwaro chiemo!” Yesu nodwokogi ni, “Un to, ere gima omiyo uketho chik Nyasaye mana ni mondo urit chikeu uwegi? Nyasaye nowacho ni, ‘Luor meru gi wuoru’, kendo ni, ‘Ng’at moyanyo wuon kata min nyaka negi’. Un to upuonjo ni, ‘Gik moko duto ma dakonyigo, asewalo ni tich Nyasaye’, to koro ok onego okony wuon gi gimoro. Mano e kaka umiyo chike Nyasaye bedo kayiem nono, kuluwo chikeu uwegi. Un joma wuondore ni ohero Nyasayegi! Isaya ne ni kare kane okoro wach kuomu ni, ‘Jogi paka mana gi dhogi, to chunygi bor koda. Gilama kayiem nono, nimar gipuonjo chike mag dhano, mana ka gima gin chike Nyasaye!’ ” Yesu noluongo ji ire, mi owachonigi niya, “Winjuru gima awachonu mondo ung’e tiende. Gik ma donjo e dho dhano ok ema mi dhano dok jaketho, to mana gik mawuok e dhoge ema miyo odoko jaketho” Eka jopuonjrene nobiro ire, mopenje niya, “Bende ing’eyo ni jo-Farisai nende osin kodi, kane giwinjo gima iwacho?” Yesu nodwokogi ni, “Gimoro amora mane Wuora mae polo ok opidho, ibiro pudho. Omiyo wegiuru aweya! Gin jotelo mamuofni. Ka muofu otelo ni muofu wadgi, to donge giduto ginyumore e bur?” To Petro nokwaye mondo onyisgi tiend ngerono. Yesu nodwokogi ni, “Kara un bende weche pok odonjonu? Donge uneno ka gik moko duto madonjo e dho dhano kadho e iye, kendo wuok oko? To gik mawuok e dho dhano a mana e chunye, kendo mago ema miyo odoko jaketho, nikech chuny dhano ema paro maricho nitie, mamiyo otimo gik maricho, kaka nek gi terruok gi wuowo gi kuo gi miriambo, kod kuoth. Mago e gik mamiyo dhano doko jaketho. To ka ng’ato ochiemo ka ok ologo e yo ma chik dwaro, to mano ok mi odok jaketho.” Yesu nowuok, modhi e gweng’ machiegni gi mier mag Turo kod Sidon. Dhako moro ma nyar Kanaan mane odak e gweng’no nobiro ire, mi okok kaywakne niya, “Ruoth! Wuod Daudi! Yie ikecha. Jachien marach osemako nyara, kendo thage malit.” To Yesu ne ok odwoke kata wach achiel. Bang’e jopuonjrene nobiro ire, mokwaye ni, “Riemb dhakoni odhi, nikech oluwo bang’wa kogoyo koko.” Yesu nodwoko ni, “Ne oora mana ir jo-Israel molal ka rombe.” Kane dhakono owinjo kamano, nobiro mopodho e tiend Yesu, koywak niya, “Ruoth, Konya!” Yesu nodwoke ni, “Ok en gima ber, wito chiemb nyithindo ni guogi.” To dhakono nowachone ni, “Mano en adier, Ruoth, to kata mana guogi bende chamo ng’injo molwar e bwo mesa wegegi.” Mano omiyo Yesu nodwoke niya, “In dhako man gi yie maduong’! Gima idwaro mondo otimreni.” Kamano nyare nochango gie sano. Yesu noa kanyo mowuotho koluwo dho nam Galili. Eka nodhi ewi got moro, mobet piny kuno. Ji mathoth nokelone rang’onde gi muofni gi pudhe gi momni kod jomoko duto matuo. Ne giketogi e nyime, mi ochangogi. Ji nowuoro kane gineno momni ka wuoyo, kendo rang’onde kochango, gi pudhe kawuotho, kod muofni kaneno, mine gipako Nyasach Israel. Yesu noluongo jopuonjrene, mowachonigi niya, “Akecho jogi, nikech gisebet koda kuom ndalo adek, to koro gionge chiemo. To ok adwar weyogi gidog ka gidenyo kamano, nimar dipo ka nong’no oterogi e yo.” To jopuonjrene nopenje ni, “Ere kama dwayudie chiemo e thim ka, ma dirom oganda maduong’ni?” Yesu nopenjogi ni, “Un gi makati adi?” Ne gidwoke ni, “Wan gi makati abiriyo, kod rech moko manok matindo tindo.” Yesu nowacho ni ji duto mondo obed piny. Eka nokawo makati abiriyo kod rechgo, mogoyo ni Nyasaye erokamano. Nong’ingogi, momiyogi jopuonjrene, eka jopuonjrene nopogo ni ji. Kamano ji duto nochiemo moyieng’. Bang’e ne okwany ng’injo modong’, mi oromo atonge abiriyo. Kar romb joma chwo mane ochiemo ne alufu ang’wen, ka ok okwan mon gi nyithindo. Eka Yesu nogonyo ji, moa. En to nodonjo e yie, modhi e gweng’ Magadan. Jo-Farisai gi Jo-Sadukai nobiro ir Yesu mondo oteme. Omiyo ne giwachone mondo otimnigi hono moro moa e polo manyiso ni Nyasaye ni kode. To Yesu nodwokogi niya, “Godhiambo ka polo marmar, to uwacho ni piny biro lendo. To gokinyi ka polo marmar kendo dudo, to uwacho ni koth biro chue. Ka ulony kuom rango polo kamano, mi ung’e gima biro timore, to ang’o momonou fwenyo tiend ranyisi matimore ndalogi? Tieng’ marach kendo moweyo Nyasayeni kwayo mondo otimnigi ranyisi, to onge ranyisi ma notimnigi, mak mana ranyisi mar Jona.” Eka noweyogi, modhi. Kane jopuonjrene ong’ado nam, modok loka machielo, ne oyudo ni wigi owil gi makati. Yesu nowachonigi niya, “Yawuru wang’u mondo ubed motang’ ni thop jo-Farisai gi thop jo-Sadukai.” To ne gichako wacho e kindgi giwegi ni, “Owacho kamano nikech ne ok wabiro gi makati.” Yesu nong’eyo gima giwacho, omiyo nopenjogi niya, “Ere gima omiyo uwacho ni ne ok ubiro gi makati? Mano kaka yie ma un go tin! Wach pok odonjonu koso? Ok unyal paro makati abich mane ang’ingo ni ji alufu abich, kod romb aditni mane ukwanyoe ng’injo modong’? Koso ok unyal paro makati abiriyo mane ang’ingo ni ji alufu ang’wen kod kar romb atonge mane upong’o? Koro ere gima omiyo ok unyal winjo ni nende ok awuo kodu kuom wach makati?” Eka ne ochako owachonigi ni, “Beduru motang’ ni thop jo-Farisai kod thop jo-Sadukai.” Bang’ mano, ne gifwenyo ni ok owachnigi ni mondo giritre kuom thowi, to mana ni mondo giritre kuom puonj mar jo-Farisai kod mar jo-Sadukai. Kane Yesu ochopo e gweng’ Kaisaria Filipo, nopenjo jopuonjrene niya, “Uwinjo ka ji wacho ni Wuod Dhano en ng’a?” Ne gidwoke ni, “Jomoko wacho ni en Johana Jabatiso, to moko wacho ni en Elija. Moko bende wacho ni en Jeremia, kata achiel kuom jonabi mamoko.” Eka Yesu nochako openjogi ni, “Un to uparo ni an ng’a?” Simon Petro nodwoke ni, “Ine Mesia, Wuod Nyasaye Mangima.” Yesu nowachone niya, “Simon wuod Jona, in jahawi ahinya! Dhano ok ema osefwenyni wachni, to mana Wuora mae polo ema osefwenyonigo. To bende awachoni niya, In Petro, tiende ni lwanda. Ewi lwandani ema anagerie kanisana ma en kanyakla mar joma oyie kuoma, kendo kata mana tho ok noloye. Anamiyi rayepe mag Loch Polo. Gima ikwero e piny ka, nokwer e polo bende, to gima iyiego e piny ka ema noyiego e polo.” Bang’ mano, Yesu nokwero jopuonjrene matek ni kik nyis ng’ato ni en Mesia. Chakre kindeno, Yesu nochako nyiso jopuonjrene malong’o niya, “Nyaka adhi Jerusalem mondo jodongo gi jodolo madongo kod jopunj Chik osanda, kendo onega, to chieng’ mar adek anachier.” To Petro nogole tenge, mokwere niya, “Ooyo Ruoth! Gima kamano ok nyal timoreni ngang’!” To Yesu nolokore, mowacho ni Petro niya, “Aye nyima Satandni! Idwaro geng’a, nikech paro mari ok mar Nyasaye, to mana mar dhano.” Bang’ mano, Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Ka ng’ato dwaro luwa, to nyaka okwerre owuon, mi okaw msalape, kendo oluwa, nikech ng’at madwaro reso ngimane, to ngimane nolalne, to ng’at mawito ngimane nikech an, to noyud ngimane. Ere ohala ma ng’ato nyalo yudo, konwang’o piny duto, to owito ngimane? Koso ang’o ma ng’ato nyalo chiwo kar ngimane? Wuod Dhano nobi gi malaikane e duong’ maler mar Wuon mare, eka nomi ng’ato ka ng’ato pok moromo gi timne. Awachonu adier ni nitie jomoko kuomu ka, ma ok notho kapok oneno Wuod Dhano kabiro gi lochne.” Bang’ ndalo auchiel, Yesu nokawo Petro kaachiel gi Jakobo kod Johana owadgi Jakobo, moterogi malo ewi got mabor kar kendgi. Eka kite nolokore mana e nyimgi ka gineno, mi wang’e orieny ka wang’chieng’, kendo lepe odoko matar ka pe. Bang’ mano ne gipo ka gineno Musa kod Elija ka jowuoyo gi Yesu. Eka Petro nowacho niya, “Ruoth, bedowa kaeri en gima ber. Ka ihero, to abiro gero kiche adek ka, ma achiel mari, to machielo mar Musa, kendo moro mar Elija.” To kane pod owuoyo, bor polo marieny nobiro moumogi gi tipone, kendo ne giwinjo dwol moro ka wacho gie bor polo niya, “Ma e Wuoda mahero. Chunya mor kode. Winjeuru.” Kane jopuonjre owinjo dwolno, luoro nomakogi malich, mi gipodho piny auma. To Yesu nosudo irgi, momulogi, kawachonigi niya, “Auru malo! Kik ubed maluor!” Kamano ne giting’o wang’gi, mi ok gineno ng’ato machielo, to mak mana Yesu kende. To kane oyudo gilor gia e got, Yesu nokwerogi ni kik ginyis ng’ato hono ma giseneno, nyaka chop chieng’ ma ochierie Wuod Dhano, koa kuom joma otho. Bang’e jopuonjre nopenjo Yesu niya, “Ere gima omiyo jopuonj Chik wacho ni Elija nyaka bi mokwongo?” Yesu nodwokogi ni, “Adier, Elija nyaka bi mokwongo, kendo en ema obiro loso gik moko duto obed kare. To awachonu ni Elija osebiro, kendo ji ne ok ong’eye, to ne gitimore atima kaka gidwaro. Kamano bende e kaka gibiro sando Wuod Dhano.” Bang’ mano jopuonjre nong’eyo ni kara owuoyonigi mana kuom Johana Jabatiso. Kane gichopo ir oganda, ng’at moro nobiro ir Yesu, mogoyo chonge piny e nyime, kawacho niya, “Jaduong’, yie ikech wuoda, nikech en gi tuo ndulme, kendo chande marach. Pile pile ogore e mach, kendo e pi. Nende akele ni jopuonjreni, to ne ok ginyal change.” Yesu nowacho niya, “Yaye! Ma tieng’ maonge gi yie, kendo mobam manade! Nyaka karang’o ma onego abedie kodu? Koso anachandra kodu nyaka karang’o?” Eka Yesu nokwero jachiendno matek, mi owuok oko kuom rawerano, mi rawerano ochango mana gikanyo. Bang’e jopuonjre nodhi ir Yesu kar kende, mopenje ni, “Ang’o momiyo wan ne ok wanyal golo jachiendno?” Yesu nodwokogi ni, “Nende ok unyal gole nikech un gi yie matin. Awachonu adier niya, Da bed ni un gi yie kata matin marom mana gi koth karadali, to duwachi ni godni ni, ‘Aye ka, dhi kucha’, mi dodhi. Bende onge gima ditamu timo. [ To jachien ma kamano igolo mana gi lemo kod tueyo chiemo kende.]” To kane oyudo Yesu wuotho gi jopuonjrene e piny Galili, nowachonigi niya, “Wuod Dhano ibiro keto e lwet ji, mi gininege, to chieng’ mar adek nochiere.” To kane jopuonjre owinjo kamano, ne gibedo gi chuny mokuyo. Kane Yesu gi jopuonjrene ochopo Kapernaum, josol osuch Hekalu nobiro ir Petro, mopenje ni, “Bende japuonju golo osuch Hekalu?” (Osuch Hekalu ne en nus-shekel.) Petro nodwokogi ni, “Ee, ogolo.” To kane Petro odonjo e ot, Yesu ema nokwongo wuoyo kode, kapenje niya, “Simon, in iparo ang’o kuom wach golo osuruni? Joma nadi magolo osuru ni ruodhi mag pinyni? Gin jopinje ruodhigo, koso gin jopinje mamoko?” Petro nodwoke ni, “Jopinje mamoko ema golo.” Eka Yesu nowachone ni, “Ka kamano, to kara jopinjegi ok onego chul gimoro. To kata kamano, ok onego wachwany chuny josol osurugi, omiyo dhiyo, ibol olowu e nam, iywa rech mokwongo. Eka iyaw dhoge, inwang’ie shekel achiel. Kawe, imi josol osurugo, obed osuchwa, wan ji ariyo.” E sano jopuonjre nobiro ir Yesu, mopenje ni, “Ere ng’at maduong’ moloyo e Loch Polo?” Yesu noluongo nyathi matin, mi ochungo e diergi. Eka nowachonigi ni, “Adier, akonu ni, ka ok ulokoru, mi udoko machal gi nyithindo matindo, to ok udonj e Piny Ruodh Polo ngang’. Ng’at modoko mamuol ka nyathi matinni, ema duong’ie moloyo e Loch Polo. Kuom mano, ng’at morwako nyathi achiel makama e nyinga, to orwako mana an. “Ka ng’ato omiyo achiel kuom joma tindo moyie kuomagi odonjo e richo, to diber moloyo ka otuene pong’ mang’ongo e ng’ute, kendo nyumego e chuny nam! Gik mamiyo ji donjo e richo nomi ji modak e piny ne malit. Gik ma kamago ok nyal bare mak obetie, to mano kaka nobed malit ni ng’at makelogi! “Ka lueti kata tiendi ema teri e richo, to ng’ade oko, iwite kucha, nikech ber donjo e ngima king’ol kata ka in puth, moloyo witi e mach mak rum, ka in gi lwedo ariyo kata tielo ariyo. Kata ka wang’i ema miyo itimo richo, to gole oko, iwite kucha, nikech ber donjo e ngima ka in gi wang’ achiel, moloyo witi e mach mak rum ka in gi wengeni duto!” “Neuru ni ok uchayo achiel kuom joma tindogi. Awachonu ni malaika manie polo moritogi neno wang’ Wuora e polo ndalo duto. [ Wuod Dhano nobiro mondo ores joma olal.] “Nyisauru ane gima uparo: ka ng’ato nigi rombe mia achiel, to achiel kuomgi olal, donge dowe rombe mamoko piero ochiko gochiko ka kwayo e kor got, to odhi manyo rombo molalno? To awachonu adier ni, ka oyude to obedo mamor gi rombono moloyo rombe pier ochiko gochiko mane ok olal. Kamano e kaka Wuonu mae polo bende ok dwar mondo achiel kuom joma tindogi olal. “Ka wadu moro otimoni marach, to dhi ire mondo inyise wachno ka un kode ji ariyo. Ka owinjo wachni to iloso kindi gi wadu. To ka otamore winji, to dog ire gi ji ariyo kata ng’at achiel, ‘mondo weche duto ong’ere malongo’ e nyim joneno adek kata ariyo’, kaka muma wacho. To ka otamore winjo jogo, to koro ter wachno ni kanyakla mar jolemo bende. Ka otamore winjo kata mana kanyakla mar jolemo bende, to koro kawe ka ng’at makia Nyasaye, kata ka jasol osuru mamedo gi malang’. “Adier awachonu ni, gima ukwero e piny ka, nokwer e polo bende. To gima uyiego e piny ka ema noyiego e polo bende. “Bende awachonu ni, ka ji ariyo kuomu owinjore e piny ni kuom gima gikwayo, to Wuora mae polo nomigi gino, nimar kama ji adek kata ji ariyo ochokoree e nyinga, to kanyo an bende antie kodgi. Bang’e Petro nobiro ir Yesu, mopenje ni, “Ruoth, owadwa dikethna nyadidi, kapod aweyone aweya? Dawene nyaka ndalo abiriyo koso?” To Yesu nodwoke ni, “Ooyo, ok awachonu ni mondo iwene kuom ndalo abiriyo, to nyaka iwene kuom ndalo piero abiriyo nyadibiriyo! Mano emomiyo inyalo pimo Loch Polo gi ruoth moromane dwaro mondo onon kaka jotichne tiyo gi pesane. To kane ochako kueno, nokelne jotichne moro mane nigi gope moromo siling’ tara gi tara. To jatichno ne onge gi yo ma dichulgo gopeno, omiyo ruodhe nowacho ni mondo ong’iewe ka misumba, kaachiel gi chiege gi nyithinde kod gige duto, mondo ochulgo gowino. To jatichno nopodho piny e tiend ruodhe kosaye niya, ‘Yie, itera mos, to abiro chuli gopi ma an-go duto.’ Kane ruodhe owinjo kamano, nokeche, mogonye, kendo oweyone gowino. “To ng’atno nowuok, moromo gi jatich wadgi mane nigi gope moromo siling moko manok kende. Ne omako ng’atno gi ng’ute, modeyo, kowachone ni, ‘Chula gopa ma in-go.’ To jatich wadgino nopodho piny e tiende, kahombe niya, ‘Yie itera mos, to abiro chuli gopi ma an-go duto.’ To jalo notamore weye, modhi otere e jela nyaka chop ochule gope. Kane jotich wetegi oneno gima otimore, chunygi nodoko malit ahinya, omiyo ne gidhi ir ruodhgi, mi ginyise weche duto. Eka ruodhgino noluongo ng’atno ire, mowachone niya, ‘In jatich marachni! Nende aweyoni gopa duto ma in-go nikech ne ikwaya. To koro donge owinjore ikech jatich wadu mana kaka an bende nende akechi?’ Mirima nomako ruodhno ahinya, mi otero jatichneno e jela, mondo okume kuno nyaka chop ochul gowino duto.” Yesu notieko, kawacho niya, “Mano e kaka Wuora mae polo bende notim ni ng’ato ka ng’ato kuomu ma ok oweyo ni wadgi gi chunye duto!” Kane Yesu otieko wacho wechego, noa e piny Galili, modhi e piny Judea man loka aora Jordan. Ji mang’eny noluwe kuno, mochangogi. Jo-Farisai moko nobiro ire mondo oteme. Ne gipenje ni, “Bende Chikwa oyie mondo ng’ato oriemb chiege nikech wach moro amora koso?” To Yesu nodwoko, kapenjogi niya, “Pok usomo e Muma ni, ‘Nyaka a chakruok, Jachuech nochueyo dichwo gi dhako?’ kendo ni, ‘Mano emomiyo ng’ato weyo wuon gi min, to padore kuom chiege, kendo ji ariyogo doko ringruok achiel’? Kamano koro ok gin ji ariyo, to gin mana ringruok achiel. Kuom mano, gima Nyasaye oseriwo, kik dhano pogi.” To jo-Farisaigo nomedo penje niya, “Ka kamano, to marang’o Musa noketo chik ni ng’ato nyalo riembo chiege, kosemiye barup weruok?” Yesu nodwokogi niya, “Musa noyienu mondo uriemb mondeu kamano mana nikech wichtekou, to ne ok en kamano nyaka a chakruok. Awachonu ni ng’at moriembo chiege nikech wach moro amora ma ok mana terruok, to eka bang’e okendo dhako machielo, to mano oterore.” Kane jopuonjrene owinjo kamano ne giwachone niya, “Ka wach dichwo gi dhako chalo mana kamano, to kara ber mondo ji kik kendre!” Yesu to nodwokogi niya, “Ji duto ok nyal rwako wachni, to mak mana jogo ma Nyasaye owalonigi. Nitie jomoko mabwoch mane onywol kamano nyaka a ei minegi, kendo nitie bwoch moko ma ji ema oseroyo, to bende nitie jomoko ma ok kendi nikech Loch Polo. Ng’at manyalo rwako wachni to mondo orwaki.” Jomoko nokelo ni Yesu nyithindo mondo oket lwete kuomgi, kendo olemnigi, to jopuonjre nokwerogi. Yesu to nowachonigi ni, “Weuru nyithindo obi ira! Kik utamgi, nikech joma kamagi ema yudo gweth mar Loch Polo.” Eka noketo lwete kuomgi, mi bang’e owuok odhi. Wuowi moro nobiro ir Yesu, mopenje niya, “Japuonj, ere gima ber monego atim mondo ayud ngima mochwere?” To Yesu nodwoke ni, “Ere gima omiyo ipenja gima ber? Ng’at achiel kende ema ber. To ka idwaro donjo e ngima, to nyaka irit chike.” To wuowino nomedo penje ni, “Gin chike mage monego ariti?” Yesu nodwoke niya, “Kik ineki, kik iterri, kik ikwal, kik ihang wach, luor wuoru gi meru, kendo her wadu kaka iherori iwuon.” Wuowino to nodwoke ni, “Mago duto aserito, to koro ang’o mapod orema?” Yesu nowachone niya, “Ka idwaro doko malong’o chutho, to dhiyo mondo ilok mwanduni pesa, mondo ipog ni joma odhier, eka inibed gi mwandu e polo, to kisetimo kamano, to bi iluwa.” Kane wuowino owinjo kamano, noa modhi ka chunye lit, nikech ne en jamoko ahinya. Bang’ mano, Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Adier awachonu ni, donjo e Piny Ruodh Polo nobed matek ni jamoko! To bende awachonu ni, yot ni ngamia kadho e wang’ sandan moloyo jamoko donjo e Piny Ruodh Nyasaye.” To kane jopuonjre owinjo wachno, ne giwuoro ahinya, mi gipenjore ni, “Kara, ere ng’ama dikwo?” Yesu nong’iyo wang’gi tir, mowachonigi niya, “Dhano ok nyal warore kende, to Nyasaye ema nyalo gik moko duto.” Eka Petro nowacho ni, “To wan waseweyo gik moko duto mondo waluwi. Koro wabiro yudo ang’o?” Yesu nokonigi niya, “Adier awachonu un museluwa ni, chieng’ chuech manyien, ka Wuod Dhano obet e kom duong’ne to un bende unubed e kombe apar gariyo, kung’ado bura ni dhoudi apar gariyo mag Israel. Kendo ng’ato ka ng’ato moseweyo udi, kata owetene, kata nyiminene, kata wuon, kata min, kata nyithinde, kata lope, nikech an, noyud gigo nyadi mia achiel, kaachiel gi ngima mochwere bende. To ji mang’eny ma koro otelo nodog chien, kendo joma koro odong’ chien notel.” Eka Yesu nomedo wacho niya, “Loch Polo chalo gi wuon puoth mzabibu mane owuok gokinyi mang’ich kadhi dwaro jotich mondo otine e puothe. Ne owinjore gi jotich moko ni obiro chulogi siling’ achiel achiel, odieching’ kodiechieng’, mi noorogi e puodho. Ne ochako owuok kar sa adek, mi odhi oyudo jomoko kochung’ achung’a e chiro, ka onge gima gitim. Nowachonigi niya, ‘Un bende, dhiuru e puotha, to abiro miyou pok mowinjore.’ Kamano ne gidhi. Eka ng’atno nochako owuok kar sa auchiel, kendo kar sa ochiko, mi odhi oyudo jomoko, kendo owinjorego bende. Nochako owuok kar sa apar gachiel, mi odhi oyudo jomoko ka pod ochung’ achung’a e chiro, omiyo nopenjogi niya, ‘Ere gimomiyo ubudho abudha ka onge gima utimo odiechieng’ duto?’ Ne gidwoke ni, ‘Wobudho ka nikech onge ng’at mosemiyowa tich’. Eka nowachonigi niya, ‘Kara, un bende dhiuru e puotha mar mzabibu’. “Kane piny ochopo odhiambo, wuon puodho nowacho ni nyapara ni, ‘Luong jotich mondo obi ichulgi pokgi, kichako gi joma nende obiro achien, kendo itieko gi joma nende obiro mokwongo’. Kuom mano, joma ne ochako tich sa apar gachiel mar odhiambo nobiro, moyudo siling’ achiel achiel. To bang’e kane joma nokwongo ochako tich obiro, ne gigalo ni gibiro nwang’o pok mang’eny mokadho kanyo, to kata kamano, gin bende ne omigi mana siling’ achiel achiel. To kane gikawo pok gi ne ging’ur ni wuon puodho ka giwacho niya, ‘Ji manende obiro achien-gi osetiyo mana kuom sa achiel kende, to ere gima omiyo isemiyogi pok mana marom kodwa? Wan donge ema wasechandore gi tich matek odiechieng’ ngima, to chieng’ makech chamowa?’ To ng’atno nodwoko achiel kuomgi niya, ‘Omera, onge gima rach ma asetimoni. Donge nende wawinjore kodi ni abiro chuli siling’ achiel? Kara, kaw pokni mondo idhi! An ema ahero miyo joma nende ochako tich achien-gi pok marom gi mau! Donge an gi ratiro mar timo gima adwaro gi pesana awuon? Koso in gi nyiego nikech ineno ni an ng’at mang’won?’ ” Eka Yesu notieko, kawacho niya, “Kamano joma koro odong’ chien notel, to joma koro otelo nodong’ chien!” Kane oyudo Yesu nie yo dhi Jerusalem, nokawo jopuonjrene apar gariyo, motero tenge kar kendgi, mowachonigi ka giwuotho niya, “Winjuru! Koro wadhi Jerusalem, kuma ibiro chiwie Wuod Dhano e lwet jodolo madongo gi jopuonj Chik. Gining’adne buch tho, mi gikete e lwet joma ok jo-Yahudi mondo ochare kendo ochwade mi gure e msalaba. To chieng’ mar adek nochiere.” Bang’e min yawuot Zebedi nobiro ir Yesu gi yawuote. Ne ogoyo chonge piny mondo okwaye gimoro. Yesu nopenje ni, “En ango’ midwaro?” Nodwoke ni, “Yie igol chik mondo wuoda achiel obed e badi korachwich, to machielo obedi e badi koracham, kisekawo lochni.” To Yesu nodwokogi niya, “Ok ung’eyo gima ukwayo! Uparo ni unyalo madho kikombe mar masira ma abiro madho?” Ne gidwoke ni, “Ee, wanyalo.” Eka nowachonigi niya, “Adier ubiro madho kikombena to yiero ng’ama onego bedi e bada korachwich kata e bada koracham, to ok nie tekona. Wuora ema nochiw kuondego ni joma oseiknigi.” Kane jopuonjrene apar modong’ owinjo wachno ne gisin gi owete ariyogo. To Yesu noluongogi giduto, mowacho nigi niya, “Ung’eyo ni ruodhi mag piny tiyo jogi gi thuon, kendo jogo man gi loch nigi teko kuom joma gitiyo. Kuomu to, ok nobed kamano. To ka ng’ato kuomu dwaro bedo gi duong’, to nyaka obed jatichu, kendo ka ng’ato dwaro bedo jatendu, to nyaka obed misumbau, mana kaka Wuod Dhano bende ne ok obiro mondo ji otine, to mana ni mondo oti ni ji, kendo mondo ochiw ngimane owargo ji mang’eny.” Kane giwuok Jeriko, oganda maduong’ noluwo Yesu. Muofni ariyo mane obet piny e dir yo nowinjo ni Yesu kadho, omiyo ne gikok niya, “Wuod Daudi, kechwa” Ji nokwerogi ni mondo giling’, to ne gimedo mana kok matek niya, “Ruoth, kechwa! Wuod Dhano, kechwa!” Yesu nochung’, mi oluongogi, kendo openjogi niya, “Ere gima udwaro ni mondo atimnu?” Ne gidwoke ni, “Ruoth, wadwaro mondo iyawnwa wengewa” Yesu nokechogi, omiyo nomulo wengegi, mi wengegi oyepo mana gikanyono. Eka ne giluwe. Kane gichopo Bethfage e got Zeituni, man machiegni gi Jerusalem, Yesu nooro jopuonjrene ariyo nyime, kowachonigi niya, “Dhiuru e dala man nyimu cha, to gikanyono mudonjoe ubiro nwang’o kanyna motue, kaachiel gi nyathine. Gonygiuru mondo ukelna gi. To ka ng’ato openjou gimoro, to wachneuru ni, ‘Wuon-gi dwarogi.’ Kowinjo wachno, to obiro yie ukawgi mana gi sano.” Mano notimore mondo wach mane janabi owacho ochopi. Nowacho niya, ‘Nyisuru jo-Sayun ni, Neuru! Ruoth biro iru, kamuol, kendo koidho kanyna. Chutho oidho kanyna matin. Adier, en mana nyathi kanyna.’ Jopuonjrego nodhi, motimo kaka Yesu nowachonigi. Ne gikelo kanyna gi nyathine, mi gipedho lepgi e dieng’egi, mi Yesu obetie. Ji mathoth nopedho lepgi e yo, to jomoko nong’ado bede yien ema opedho e yo. Joma notelo nyim Yesu, kod joma ne luwo bang’e nokok niya, “Duong’ obed ni Wuod Daudi! Ogwedh ng’ama biro e nying Ruoth! Duong’ obed ni Nyasaye e polo malo!” Kane Yesu odonjo Jerusalem, dala duto nosakni, ka ji penjore ni, “Jali en ng’a?” To oganda mane kowo Yesu nodwokogi ni, “Ma e Yesu, janabi moa Nazareth e piny Galili.” Yesu nodonjo e Hekalu, moriembo ji duto mane loko ohala kendo ng’iewo gik moko kanyo. Nokawo mesni mag jowil pesa, kod kombe mag jolok akuche, mogoyo piny. Eka nowachonigi niya, “Ondiki e Muma ni, ‘Oda noluong ni od lemo.’ Un to uloke od jomecho!” Muofni kod rang’onde nobiro ire e Hekalu, mochangogi. To kane jodolo madongo kod jopuonj Chik oneno honni mane otimo, kendo kaka ne nyithindo kok ei Hekalu ni, “Duong’ obed ni Wuod Daudi,” mirima nomakogi, mi giwachone niya, “Bende iwinjo gima jogi wacho?” To Yesu nodwokogi ni, “Ee, awinjo. To pok usomo Muma kama wacho ni, ‘Isemiyo nyithindo mayom, koda ka mago mapod dhoth, paki maber’?” Bang’ mano noa Jerusalem oweyogi, modhi obworo Bethania. Kinyne gokinyi, kane Yesu dok Jerusalem, kech nochako kaye. Noneno ng’owo moro e bath yo, to kane osudo bute machiegni, ne ok oyudo olemo kuome, to mak mana pote kende. Omiyo nowacho ni yadhno niya, “Kik ichak inyag olemo kendo nyaka chieng!” Gikanyono ng’owono notwo. Kane jopuonjrene oneno gima otimore ni yadhno, ne giwuoro, mi gipenjo niya, “Ere kaka ng’owoni otwo piyo kama?” To Yesu nodwokogi ni, “Awachonu adier ni, ka un gi yie, ma ok uriwo gi kiawa to un bende unutim gima otim ni ng’owoni. To ok mano kende ema nubed gi teko mar timo, to kata mana godni, kuwachone ni, ‘Mukri, inyumri e nam,’ to notimre mana kamano. Ka un gi yie, to unuyud gimoro amora mukwayo kulemo.” Kane Yesu ochako odonjo e Hekalu, jodolo madongo kod jodong oganda nobiro ire kane oyudo opuonjo, mopenje niya, “Ere teko ma in-go, momiyo itimo gik makamagi? Koso ng’ama omiyi teko mar timogi?” To Yesu nodwokogi niya, “An bende abiro penjou gimoro achiel kende, kendo ka udwoka to eka abiro nyisou kuma ayudoe e teko ma atimogo gigi. Teko mane Johana batisogo ji noa kanye? Ne oa e polo koso noa kuom dhano?” Eka jogo nochako wuoyo e kindgi giwegi, ka gipenjore ni, “Ere kaka dwadwoke? Ka wawacho ni teko Johana noa kuom Nyasaye to obiro penjowa gimomiyo ne ok wayie kuom Johana. To ka wawacho ni noa kuom dhano, to ji nyalo hinyowa, nikech ji duto oyie ni Johana en janabi.” Kuom mano ne gidwoko Yesu ni, “Ok wang’eyo.” Eka Yesu nowachonigi ni, “Ka kamano, to an bende ok anyal nyisou kuma ayudoe teko matimogo gigi. “To koro uparo nadi kuom wachni? Ng’at moro ne nigi yawuowi ariyo. Nodhi ir wuode maduong’, mowachone niya, ‘Nyathina, kawuono dhiyo mondo iti e puoth mzabibu.’ Wuodeno nodwoke ni, ‘Ee, adhi.’ To kata kamano ne ok odhi. Bang’ mano, ng’atno nodhi ir wuode machielo, mowachone mana kaka nowacho ni wuode maduong’. Wuowini to nodwoke ni, ‘Ok adhi.’ To achien noloko parone, modhi. To koro apenjou ni, kuom yawuowi ariyogo, ere ng’ama notimo gima ne wuon mare dwaro?” Ne gidwoke ni, “Wuowi matin.” Eka Yesu nowachonigi niya, “Adier awachonu ni josol osuru gi jochode kwongonu donjo e Piny Ruodh Nyasaye. Awacho kamano nikech Johana nobiro iru, monyisou yo makare monego uluw, to ne utamoru yie wachne. Josol osuru gi jochode to noyie. To kata obedo ni ne uneno kamano, to ne ok ulokoru mondo uyie wachne. “Koro winjuru ngero machielo. Ne nitie ng’at moro mane oloso puoth mzabibu. Nochielo puodhono, mokunyone bur mibiyoe mzabibu, kendo ogerone kar rito. Eka ne oweye e lwet jopur, mi owuok odhi e piny moro mabor. To kane ndalo pono mzabibu ochopo, nooro jotichne ir jopurgo, mondo oomne olemo monego oyudi. To jopur nomako jotichnego mi ogoyo achiel, to moro ginego, kendo machielo gigoyo gi kite. Wuon puodho nochako ooro jotich mamoko, mang’eny moloyo mokwongo ka, to jogo notimonigi mana kaka ne gitimo ni jotich mokwongo kande. To e gikone nooro wuode irgi, koparo ni, ‘Wuoda to ang’eyo ni gibiro miyo luor’ To kane jopurgo oneno wuode ne giwacho e kindgi giwegi ni, ‘Jali ema biro bedo wuon lowo, omiyo biuru wanege, mondo wakaw lope.’ Kuom mano ne gimake mi giwite oko e tok puoth mzabibu, kendo ginege. “To koro apenjou ni, ka wuon puodho obiro, to ang’o ma notim ni jopurgo?” Ne gidwoke ni, “Enoneg jomarichogo gi nek marach, mi okaw puotheno omi jopur moko nono manyalo miye olemo monego oyudi e kinde ka kinde ma olemo ochiekie.” Eka Yesu nopenjogi ni, “Pok usomo e Muma niya, ‘Kidi mane jogedo odagi, ema koro osedoko kidi motegno moriwo kor ot. Mano en tich Ruoth Nyasaye, kendo en gima lichnwa miwuoro’? “Emomiyo awachonu ni Loch Nyasaye ibiro golo kuomu, kendo nomiye oganda moro manyalo nyago olemo makare. [ Ng’ato ang’ata mopodho kuom kidino, notur matindotindo, to ka kidino ema opodho kuom ng’atno, to norege ka buru!]” Kane jodolo madongo gi jo-Farisai owinjo ngechenego, ne ging’eyo ni owuoyo mana kuomgi. Omiyo ne gidwaro make, to kata kamano ne giluoro ji, nikech ji ne oyie ni Yesu en janabi. Yesu nochako wuoyo kodgi gi ngeche, kawacho niya, “Loch Polo chalo gi ruoth mane oloso nyasi mar kisech wuode. Ne ooro jotichne mondo odhi onyis joma oluongi mondo obi, to joma oluonggo nodagi. Omiyo nochako ooro jotich mamoko, kowachonigi ni mondo ginyis joma oluonggo niya, ‘Nyasi oseikore, kendo aseyang’o ruetha gi jamba moko machwe, kendo gik moko duto oselosi. Omiyo biuru e kisera.’ To joma noluonggo ne ok odewo wachno, mi ng’at achiel nodhi adhiya e puodho, to machielo odhi e ohande, to joma moko nomako jotichnego, motimonigi malit, kendo onegogi. Mirima nohewo ruodhno, omiyo nooro askechene, mi odhi otieko jonekgo, kendo owang’o dalagi. Eka nowacho ni jotichne niya, ‘Kisera koro oseikore, to joma ne oluongi ok oromo betie e kiserani. Kuom mano, dhiuru e akek yore mondo uluong ji duto munwang’o obi e kisera,’ Omiyo jotich nodhi e akek yore, mochoko ji duto mane ginwang’o, joma richo kod joma beyo machalre, mi welo nopong’o siwandha. “To kane ruoth obiro neno welo, noyudo ng’at moro kanyo ma ok orwako law kisera, mi owachone ni, ‘Omera, ere kaka idonjo ka, to ionge gi law kisera?’ To dho ng’atno nomoko. Eka ruoth nowacho ni jotichne niya, ‘Tueuru luetene gi tiendene, mondo uwite oko e mudho mandiwa, kuma ywagruok kod muodo lak nitie.’ ” Yesu notieko ka wacho ni, “Ji ma iluongo ng’eny, to joma iyiero nok.” Bang’e jo-Farisai nodhi, mi jopimo wach kaka digindhog Yesu gi weche mowacho. Eka ne gioro jopuonjre maggi kod jo-Herode ire, mi jogo nodhi openje niya, “Japuonj, wang’eyo ni in jaadiera, kendo ipuonjo yor Nyasaye gi adiera, ma ok iluoro wang’ ng’ato, bed ni en ng’ama nadi. Koro nyiswae gima iparo kuom wach golo osuru. Chikwa oyie mondo wagol osuru ni Kaisar, koso ok oyie?” To Yesu nong’eyo paro marach ma gin-go, omiyo nodwokogi niyya, “Ang’o momiyo utema, un andhokegi? Nyisauru ane pesa migologo osuru.” Kuom mano ne gikelo ne siling’, mi openjogi niya, “Kidoni gi nying’ni mag ng’a?” Ne gidwoke ni, “Gin mag Kaisar.” Eka Yesu nowachonigi niya, “Emomiyo, chiwuru ni Kaisar gi Kaisar, to gi Nyasaye chiwuru ni Nyasaye.” To kane giwinjo kamano, ne giwuoro, mi giweye gidhi. Chieng’onogo jo-Sadukai nobiro ir Yesu. (Gin e joma wacho ni chier onge) Ne giwachone niya, “Japuonj! Musa nopuonjowa ni, ka ng’ato otho maonge nyathi, to owadgi nyaka kaw chiege mondo onywolnego nyithindo. To ne nitie owete abiriyo mane odak kodwa ka. Wuowi maduong’ nokendo, to otho ka ok onywolo nyathi, omiyo chiege nodong’ ni owadgi maluwe. Gima kamano bende ema notimore ni owadgi mar ariyo gi mar adek, nyaka mar abiriyo. To bang’ tho jogo duto, dhakono bende notho. Koro, chieng’ chier, to dhakono nobed chi ng’a kuom ji abiriyogo, nikech giduto ne gibet kode?” To Yesu nodwokogi niya, “Uruenyo, nikech ok ung’eyo weche manie Muma kata teko mar Nyasaye bende ok ung’eyo. Bang’ chier, ji ok nokendre, to ginichal gi malaika manie polo. “To kuom wach chier mar joma otho, pok usomo gima ne Nyasaye owachonu ni, An e Nyasach Ibrahim, gi Nyasach Isaka, kod Nyasach Jakobo’? To wang’eyo ni Nyasaye ok en Nyasach joma otho, to en Nyasach joma ngima.” Kane ji owinjo wachno, ne giwuoro puonjne. To kane jo-Farisai owinjo ni Yesu osemako dho jo-Sadukai gi wach, ne gichokore kanyakla, mi ng’at achiel kuomgi, ma japuonj Chik, nopenje, kateme, niya, “Japuonj, ere chik Musa maduong’ie moloyo chikene mamoko duto?” Yesu nodwoke ni, “Her Ruoth Nyasachi gi chunyi duto, kendo gi paroni duto, kendo gi riekoni duto. Mano e chik mokwongo kendo maduong’ie moloyo. To chik mar ariyo ma bende chalo kode e ma: Her wadu kaka iherori iwuon. Chike Musa duto, kod puonj mag jonabi otenore mana kuom chike ariyogo.” Kane jo-Farisai osechokore molworo Yesu kamano, nopenjogi niya, “Uparo ang’o kuom Mesia? En nyakwar ng’a?” Ne gidwoke ni, “En nyakwar Daudi.” Eka nomedo penjogi ni, “Ere gima omiyo Roho Maler nomiyo Daudi owuon oluongo Mesia ni, Ruodhe? Apenjo kamano nikech Daudi nowacho niya, ‘Ruoth Nyasaye nowacho ni Ruodha ni, “Bed e bada korachwich ka, nyaka chop aket wasiki e bwo tiendi.” ’ Koro, ka Daudi ema luongo Mesia ni Ruoth kamano, to ere kaka Mesia dibed nyakwar Daudi?” Onge ng’ama ne nyalo dwoke kata wach achiel, to bende, chakre chieng’no, onge ng’ama nohedhore penje wach moro kendo. Bang’e Yesu nowuoyo gi jopuonjrene kaachiel gi joma nosechokore, kowacho niya, “Jopuonj Chik kod jo-Farisai omi tich nyiso ji tiend Chik Musa. Emomiyo timuru gik ma giwachonu, kendo chikuru itu nikech gipuonjo ji, to ok gitim gik ma gipuonjo. Gitueyo misike mapek, mohewo ji ting’o kendo giketo e gok ji, to gin giwegi ok gimul misikego kata mana gi lith luetgi. Gik moko duto ma gitimo, gitimo mana ni mondo ji onegi. Gitueyo gik madongo moting’o weche Muma, e pat wag’gi kendo e bedegi, kendo girwako lewni momin usi maboyo e riakgi, bende gihero bet kuonde moyiedhi e sewni, kendo gihero kombe manyime e ut lemo. Bende gihero mondo ji omosgi ka miyogi duong’, kuonde ma ji ochokoree, kendo gihero mondo ji oluonggi ni jopuonj. To un kik luongu ni jopuonj, nikech ng’at achiel kende e japuonj, to un duto un owete. Bende ki uluong ng’ato ni wuonu e piny ka, nimar un gi Wuoro achiel kende, manie polo. Kata kik luongu ni jotelo, nikech ng’at achiel kende, ma en Kristo, e jatendu. “Ng’ama duong’ moloyo kuomu ema nyaka bed jatichu. Ng’at ma ting’ore malo nodwok piny, to ng’at ma dwokore piny ema noting’ malo. “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, ma wuondore ni ohero Nyasaye! Uchiego ni ji dhoranga Piny Ruodh Polo, to un uwegi ok udonjie, to eka joma dwaro donjoe be utamo. [ Mano kaka unune malit, ka uriasoru gi lemo moyware. Mano emomiyo unuyud kum marach moloyo] “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, mawuondore ni ohero Nyasaye! Ulwororu e nembe gi pinje duto, mondo ulok kata mana ng’at achiel obed jadinu, to ka useloke to umiyo odoko ng’at mowinjore gi mach mak tho moloyo un uwegi nyading’eny! “Mano kaka unune malit, un jotelo ma muofni! Uwacho ni ka ng’ato okuong’ore gi nying Hekalu, to mano onge wach, to ka okuong’ore gi nying dhahabu manie Hekalu, to wach omake. Un muofni mofuwogi! Ere gima duong’ moloyo wadgi? Dhahabu, koso Hekalu mamiyo dhahabu bedo gima owal ni Nyasaye? To bende uwacho ni ka ng’ato okuong’ore gi nying kendo-mar-misango, to mano onge wach, to ka okuong’ore gi nying chiwo man kuom kendo-mar-misango, to wach omake. Mano kaka un muofni! Ere gima duong’? Chiwo koso kendo-mar-misango mamiyo chiwo bedo mowal ni Nyasaye? Ng’at mokuong’ore gi nying kendo-mar-misango ok okuong’ore mana gi nying kendo-mar-misango kende, to okuong’ore gi nying gik moko duto man kuome bende. Kendo ng’at mokuong’ore gi nying Hekalu ok okuong’ore gi nying Jal modakie bende, kendo ng’at mokuong’ore gi nying polo to okuong’ore gi nying kom duong’ mar Nyasaye kod nying Jal mobetie bende.” Yesu nomedo wacho niya, “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, mawuondore ni ohero Nyasaye! Uketo chunyu mana kuom chiwo ni Nyasaye mich mar achiel kuom apar mag alode maonge tich kaka apoth, gi onyulo, kod ododo, to uweyo gik madongo ma Chik dwaro, kaka ng’ado bura kare, gi bedo mang’won kod bedo jaadiera. Gik madongogo ema onego bed ni utimo, to mamokogo bende ok onego uwe mak utimo. Un jotelo ma muofni, magolo gik matindo kaka ojur e gima umadho, to gik madongo ka ngamia, to umwonyo amwonya! “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, mawuondore ni ohero Nyasaye! Ulwoko kang’e agwata gi kang’e tawo, to igi to uweyo kopong’ gi gik moyudi e yor mecho kod moyud e yor gombo mokadho ndaga. Un jo-Farisai ma muofni, kwonguru ulwok kai agwata, eka ng’eye bende obed maler! “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, mawuondore ni ohero Nyasaye! Uchalo gi liete mobuk matar, manenore maber gi oko, to igi opong’ gi choke joma otho, kod gik moko duto mochido. Kamano e kaka un bende unenoru gi oko ni un joma kare, to chunyu opong’ gi gango wach kod timbe maricho. “Mano kaka unune malit, un jopuonj Chik gi jo-Farisai, mawuondore ni ohero Nyasaye! Umwono liete jonabi, kendo ulicho liete joma kare, kuwacho niya, ‘Dine wadag e ndalo kwerewa, to dine ok wariwore kodgi kuom chuero remb jonabi.’ To kuwacho kamano, to uyie ni un nyikwa joma nonego jonabi. Kara, dhiuru adhiya nyime, mondo utiek tich mane kwereu ochako! Un thuonde ma koth thuonde marichogi! Ere kaka uparo ni dutony e kum mar mach mak tho? Mano emomiyo abiro oronu jonabi gi ji mariek kod jopuonj Chik. Moko kuomgi ubiro nego, kuguro e msalaba, to moko unuchwad e uteu mag lemo, kendo unulawgi e dala ka dala. Kamano unuyud kum kuom remb joma kare duto mosechuer e piny, chakre remb Habil nyaka remb Zakaria wuod Barakia, mane unego e kind Kama Ler gi kendo-mar-misango. Awachonu adier ni tieng’ ma kawuononi noyud kum gigo duto! “Yaye, jo-Jerusalem! Yaye, jo-Jerusalem! Un munego jonabi, kendo ugoyo joma Nyasaye ooro iru gi kite. Mano kaka asedwaro mondo achoku kaka nyabuch gweno choko nyithinde e bwombe, to usetamoru. Koro dalau biro dong’ gunda. Awachonu ni, chakre kawuono ok unuchak unena kendo, nyaka kinde chopi ma unuwachie ni, ‘Oguedh ng’ama biro e nying Ruoth.’ ” Kane oyudo Yesu wuok e Hekalu, jopuonjrene nobiro ire mondo onyise Hekalu kaka oger. To nodwokogi ni, “Donge uneno gigi duto? Awachonu adier ni onge kata kidi achiel mabiro dong’ kochung’ ewi wadgi, to giduto nowitgi piny.” Kane Yesu obet piny e got Zeituni, jopuonjrene nobiro ire kar kende, mowachone niya, “Nyiswa ane kinde ma gigi duto notimree, kod gima notimre ma nyiso ni kinde mibiro duogoe, kod kinde mar giko piny, osechopo.” Yesu nodwokogi ni, “Beduru motang’ mondo kik ng’ato wuondu, nikech ji mang’eny nobi gi nyinga, kawacho ni, ‘An e Mesia,’ mi ginimi ji mathoth lal. Unuwinj mahu mag lwenje man kuonde machiegni, kod wach lwenje man kuonde maboyo, to kik chunyu parre. Gik ma kamago nyaka timre, to mano ok onyiso ni giko mar piny osechopo, nimar ogendini noked gi ogendini wetegi, kendo ruodhi nomonj ruodhi wetegi. Kech bende nowuogi, kendo piny noyiengini kuonde mopogore opogore. To masichego duto gin mana chakruok mar ndalo manyien. “E ndalogo, ginimaku ma giteru mondo okumu kendo onegu, bende ogendini duto nobed mamon kodu nikech un joga. Ji mathoth nowe Nyasaye, mi ndhogre kendgi, kendo bed mamonre. Bende jonabi mag miriambo nowuogi, mi nomi ji mang’eny lal. Timbe maricho nomedre, omiyo hera mar ji mang’eny nodog chien. To nga’ma otimo kinda nyaka giko ema nokwo. Wach maber mar Loch Nyasaye noland e piny duto, mondo ogendini duto ong’e eka bang’e giko nobi. “Ka uneno Gima Kuero Makelo Kethruok, mane janabi Daniel owuoyo kuome, kochung’ e Hekalu, to joma nie piny Judea nyaka ring dhi pondi e gode! (Ng’ama somo wachni mondo ong’e tiende.) Ka ng’ato nie wi tat ode, to kik olor mondo okaw gik manie ot odhigo. Bende kata ka ng’ato ni oko e puodho, to kik odog dala oom lawe. Mano kaka nobed malit e ndalogo ni mon mayach, kod mon man gi nyithindo mapod dhoth! To kwauru Nyasaye mondo kik chunu ni nyaka uringi e ndalo koyo, kata chieng’ Sabato, nimar masira maduong’ ma nomak ji e ndalono nobed malich mapok oneye nyaka a chakruok piny, nyaka chil kawuono. To bende, masira maduong’ ma kamano ok nochak otimre kendo. Ka dine Nyasaye ok osechano mondo ong’ad kar romb ndalogo, to onge ng’ama dotony. To Nyasaye nong’ad ndalogo nikech joma oyiero. “Ka ng’ato owachonu e ndalogo ni, ‘Neuru, ma en Mesia,’ kata ni, ‘Macha e en’, to kik uyie, nikech Mesia mag miriambo kod jonabi ma ok madier notuchi. Ginitim ranyisi madongo kod honni, mondo kanyalore to giwuondgo kata mana joma Nyasaye oyiero. Ero, koro asenyisou wachno chon. Kuom mano, kowachnu ni, ‘Winjuru, en e thim’, to kik uwuog udhi kuno. Kata ka owachnu ni, ‘En gul ei ot’, to kik uyie, nikech kaka mil polo piatore koa yo wuokchieng nyaka yo podho chieng’, e kaka biro mar Wuod dhano bende nochal. Kama gimoro othoe, ema achudhe chokoree. “To gikanyono, ma masiche mag ndalogo orumoe, ‘Wang’chieng’ noimre, kendo due ok norieny. Sulue bende nopudhre, mi lwar koa e polo, nikech teko momakogi noyiengni.’ “Bang’ mano ranyisi ma nyiso ni Wuod Dhano chiegni duogo nonenre e kor polo, mi ogendini duto manie piny noywagre, kendo ginine Wuod Dhano kabiro e boche polo gi teko kod duong’ maler. Enoor malaikane e tung’ piny gi tung’ piny, ka tung’ ywak matek, mondo ochok joge ma oseyiero, chakre e tung’ piny konchiel nyaka komachielo. “Puonjreuru rieko kuom wach yadh ng’owo. Ka bedene loth, kendo ochako golo pote, to ung’eyo ni ndalo chwiri chiegni. Kamano bende ka uneno ka gik moko duto ma asewachonugo timore, to ng’euru ni Wuod Dhano osekayo machiegni, kendo en mana e dhoot. Awachonu adier ni gigo duto notimre kapok tieng’ ma kawuononi orumo. Polo gi piny norum. Wechena to ok norum ngang’. “To onge ng’ama ong’eyo chieng’ ma gigo notimre, kata sa ma ginitimree. Kata malaika mae polo, kata mana Wuowi ok ong’eyo to Wuoro kende ema ong’eyo. Biro mar Wuod Dhano nobed mana kaka ndalo mag Nowa nobet, nikech e ndalo mane ataro pok obiro, ji ne chiemo kendo metho, bende chuo ne kendo mon, nyiri bende ne dhi tedo, nyaka chieng’ mane Nowa odonjo e yie. To ne ok ging’eyo gima timore nyaka ataro nobiro moimogi duto. Kamano e kaka biro mar Wuod Dhano bende nobedi. E ndalogo, ji ariyo nobed katiyo e puodho: achiel nokaw, to machielo nowe. Mon ariyo bende noyud ka rego: achiel nokaw, to machielo nowe. Kuom mano, beduru motang’, nikech ok ung’eyo chieng’ ma Ruodhu biroe. Ng’euru ni ka wuon ot ong’eyo sa ma jakuo biroe, to dobed korito ode, motam jakuo turo. Mano omiyo un bende beduru kuikoru, nikech Wuod Dhano biro biro e sa ma ok ung’eyo ni onyalo biroe. “Ere ng’ato kuomu ma chalo gi jatich mogen kendo mariek, ma ruodhe oketo mondo orit jotich wetene, kendo omigi chiemo e kinde mowinjore? Jatich ma ka ruodhe oduogo, to yudo katiyo kamano, en jahawi. Adier awachonu ni ruodhe nokete jarit mwandune duto. To ka en jatich marach, to onyalo paro e chunye ni ruodhe biro deko kapok oduogo. Omiyo onyalo chako goyo jotich wetene, kochiemo achima kendo ometho gi jomer. To chieng’ moro nopo ka ruodhe oduogo dala e sa ma ok ong’eyo, mi nong’ade sirunde sirunde. Kamano notere kama ywagruok gi muodo lak nitie, mondo okume kaachiel gi joma wuondore ni beyo!” Yesu nomedo wacho niya, “E ndalogo, Loch Polo nochal gi nyiri apar mane okawo techegi, mowuok mondo odhi orom gi wuon kisera. Abich kuomgi nofuwo, to abich mamoko ne riek. Nyiri abich mofuwogo nokawo techegi, to mo to ok gikawo. Nyiri mariek to nokawo techegi kaachiel gi mo bende e chupe. To wuon kisera noriwore, omiyo ne ginur giduto, mi nindo oterogi. To odiewuor tir, koko nogore niya, ‘Wuon kisera echa biro! Wuoguru mondo udhi uromne.’ Eka nyigo duto noa malo, moloso techegi. Nyiri mofuwo nowacho ni nyiri mariek niya, ‘Pognwaeuru moruno matin, nikech techewa dwaro tho.’ To nyiri mariek nodwokogi ni, ‘Ooyo, ok wanyal miyou, nikech mo ma wan-go ok nyal romowa kodu. Dhiuru e duka mondo ung’iew maru.’ To kane oyudo gidhi ng’iewo, wuon kisera nochopo, mi nyiri abich mane oikorego odonjo kode e siwandha mi olor dhoot. Bang’e nyiri mokogo bende nobiro, moluongo niya, ‘Jaduong’! Jaduong’! Yawnwa.’ To nodwokogi ni, ‘Awachonu adier ni akiau.’ ” Eka Yesu notieko ka wachonigi niya, “Mano emomiyo un bende beduru motang’, nikech ok ung’eyo odiechieng’ kata sa ma anabie.” “Loch Polo nobed machal gi ng’at moro mane dwaro dhi wuoth kuma bor, mi oluongo jotichne mondo owe gige e lwetgi. Nopogogi pesa, kaka tekre ng’ato ka ng’ato obet. Jatich achiel nomiyo siling’ alufu abich, to moro alufu ariyo, kendo machielo alufu achiel. Eka nowuok odhi e wuodhe. “Ng’at mane omi siling’ alufu abich nochako loko ohala, moyudo ohala alufu abich mamoko. Kamano bende ng’at mane omi siling’ alufu ariyo noyudo ohala alufu ariyo mamoko e wigi. To ng’at mane omi siling’ alufu achiel ne odhi okunyo bur, mokanoe pesa mane ruodhe omiyego. “Bang’ ndalo mang’eny, ruodh jotichgo nodwogo, mokueno kodgi. Ng’at mane omi siling’ alufu abich nokelo bende siling’ alufu abich mamoko mane oseyudo ohala, kowacho niya, ‘Ruoth, ne imiya siling’ alufu abich, to koro eri aseyudo ohala alufu abich mamoko.’ Ruodhe nowachone niya, ‘Isetimo maber ahinya! In jatich malong’o kendo modimbore! Iserito gik manok e yo maber, omiyo koro abiro keto gik mang’eny e lueti mondo iriti. Bi wabed mamor waduto’ Eka ng’at mane omi siling’ alufu ariyo bende nobiro, mowacho niya, ‘Ruoth, ne imiya siling’ alufu ariyo, to koro eri aseyudo ohala alufu ariyo mamoko’ Ruodhe nowachone niya, ‘Isetimo maber ahinya! In jatich malong’o kendo modimbore. Iserito gik manok e yo maber, omiyo koro abiro keto gik mang’eny e lueti mondo iriti. Bi wabed mamor waduto.’ “Bang’e ng’at mane omi siling’ alufu achiel bende nobiro, mowacho niya, ‘Ruoth, nangeyo ni in ng’at makoch, makeyo kama ok ochuoyoe, kendo choko cham kama ne ok oludoe. Kuom mano naluor, mi adhi akunyo pesa mane imiya ei lowo. Eri! Kaw giri nogo!’ To ruodhe nowachone niya, ‘Yaye, in jatich marach, kendo ma jasamuoyo! Kara in ing’eyo kama ne ok achuoyoe, kendo achoko cham kama ne ok aludoe? Ka kamano, to kara nonego iter pesana e bengi, mondo ka adwogo to akawe gi ohande.’ Eka nowacho ni jotichne ni, ‘Kawuru pesa kuom ng’atni, mondo umi jal man gi siling’ alufu apar, nikech ng’ato ka ng’ato man-go ema nomedi, mi bed gi gik mang’eny moloyo. To ng’at maongego noma kata mana mano matin ma en-go! Jatich manonono to wituru oko e mudho mandiwa, kama ywagruok gi muodo lak nitie,’ ” Bang’ mano Yesu nowacho niya, “Ka Wuod Dhano obiro e duong’ne maler, kaachiel gi malaika duto, to nobedi e kom lochne man gi duong’, kendo ogendini duto nochokre e nyime. Nopog ji e migepe ariyo, mana kaka jakwath pogo rombe kod diek, koketo rombe e bade korachwich, to diek e bade koracham. Eka nowachi ni joma ni e bade korachwich niya, ‘Biuru, un joma Wuora oseguedho, mondo ukaw piny moseiknu chakre chwech piny, nikech ka ne kech kaya, to ne umiya chiemo, kendo kane riyo oloya, to ne umiya pi amodho, bende kane an wendo, to ne urwaka, kendo ka ne an duk, to ne umiya lewni. Kamano bende kane atuo to ne ulima, kendo kane anie jela to ne ubiro unena.’ Eka joma karego nodwoke niya, ‘Ruoth, karang’o mane wanenie ka kech kayi, mi wamiyi chiemo, kata ka riyo oloyi, mwamiyi pi imodho? Koso, karang’o mane wanenie ka in wendo, mi warwaki, kata ka in duk, mwamiyi lewni? Bende karang’o mane wanenie kituo kata ka inie jela, mwabiro waneni?’ Eka Ruoth nodwokgi ni, ‘Awachonu adier ni gimoro amora mane utimo ni ng’at achiel matinie moloyo kuom owetenagi, to an ema nutimona.’ “Bang’ mano enowach ni joma nie bade koracham ni, ‘Un joma okuong’! Ayeuru kuoma, udhi e mach mak tho, moseiki ni Satan kod malaikane, nikech kech ne kaya, to ne ok umiya chiemo, kendo riyo ne oloya, to ne ok umiya pi amodho, bende ne an wendo, to ne ok urwaka, kendo ne an duk, to ne ok umiya lewni. Ne atuo kendo ne anie jela, to ne ok ubiro unena.’ To gin bende ginidwoke niya, ‘Ruoth, karang’o mane wanenie ka kech kayi, kata ka riyo oloyi, kata ka in wendo, kata ka in duk, kata kituo, kata ka inie jela, to ok wakonyi?’ Eka enodwokgi niya, ‘Awachonu adier ni, kane ok utimo kamano ni achiel matinie moloyo kuom joma tindogi, to an ema ne ok utimona.’ Eka Yesu notieko, ka wacho niya, “Jogi noter e kum mochwere, to joma kare nodhi e ngima mosiko.” Kane Yesu osetieko wechego duto, nowacho ni jopuonjrene niya, “Ung’eyo ni bang’ ndalo ariyo Sap Pasaka biro betie, kendo nondhog Wuod Dhano mondo ogur e msalaba,” To e kindeno, jodolo madongo kod jodong oganda ne jochokre e laru mar jadolo maduong’ ma nyinge Kaiafa. Ne gichano kaka digimak Yesu ling’ling’ mondo ginegi. To ne gineno ni ber mondo kik gimake e ndalo Sawo, nikech dipo ka ji otimo koko. Kane Yesu ni Bethania e od Simon jadhoho, dhako moro nobiro ire gi chupa molos gi alabasta, moting’o mo mang’ue ng’ar ma nengone tek, mi oolo e wi Yesu, ka Yesu chiemo. To kane jopuonjrene oneno kamano, mirima nomakogi, mi gipenjore niya, “Morni iketho nang’o? Ka da ni oloke, to da okelo pesa mang’eny, mi opog ni joma odhier.” To Yesu nong’eyo gima giparo, mowachonigi niya, “Ere gima omiyo uchando dhakoni? Osetimona gima kare kendo maber. Joma odhier ni kodu ndalo duto, to an ok an kodu ndalo duto. Kane oolo morni kuoma, to nomiyo ringra odoko moikore ni yik. Awachonu adier ni kamoro amoro ma nolandie wach maber man kuomani e piny duto to gima dhakoni osetimo bende nohul, kiparego.” Bang’e, ng’at achiel kuom jopuonjre Yesu apar gariyo, ma nyinge Judas Iskariot, nodhi ir jodolo madongo, mopenjogi niya, “Ang’o ma dumiya, ka aketo Yesu e luetu?” Kuom mano ne gimiye siling’ piero adek. Omiyo chakre chieng’no, Judas nochako rango yo ma dondhoggo Yesu. Chieng’ mokwongo mar Sap makati ma ok ketie Thowi, jopuonjre Yesu nodhi ire, mopenje ni, “Ere kama idwaro ni mondo waiknie Sap Pasaka?” Nodwokogi niya, “Dhiuru Jerusalem ir ng’at moro, mondo uwachne ni, ‘Japuonj owacho ni sane osechopo, kendo obiro chamo Sap Pasaka e odi kod jopuonjrene.’ ” Jopuonjrene notimo kaka Yesu nowachonigi, mi gidhi giiko Pasaka. Kane koro piny oseyuso, Yesu nobet piny kod jopuonjrene apar gariyo mondo ochiem, kendo kane oyudo gichiemo nowachonigi niya, “Awachonu adier ni ng’at achiel kuomu biro ndhoga.” Kane giwinjo kamano, chunygi nochandore malit, mi moro ka moro openje ni, “Ruoth, en an koso?” Yesu to nodwokogi niya, “Ng’at achiel maluto lwete koda e tawo kuomu, un ji apar gariyo, ema biro ndhoga. Wuod Dhano biro tho mana kaka Muma wacho, to mano kaka nodok malit ni ng’at ma biro ndhoge! Da obedo maber ni ng’atno ka dine ok onywole.” To Judas, mane biro ndhoge, nopenje niya, “Japuonj an e ng’atno koso?” Eka Yesu nodwoke ni, “Isewacho.” Kane gichiemo kamano, Yesu nokawo makati, moguedho, eka nong’ingo, momiyo jopuonjrene, kowacho niya, “Kawuru, ucham. Ma e ringra.” Bang’e nokawo kikombe, kendo kane osegoyo ni Nyasaye erokamano, nomiyogi kowacho niya, “Madhuru uduto, nikech ma e remba, mochuer ni ji mang’eny, kitimonigigo Winjruok gi Nyasaye mondo owenigi richogi. Awachonu ni chakre kawuono ok nachak amadh divai ngang’ nyaka chop amadh divai manyien kodu e piny Wuora.” Bang’ mano ne giwer, to kane gisewer, ne giwuok gidhi e got Zeituni. Eka Yesu nowachonigi niya, “Uduto ubiro ringo uweya gotienoni nikech gima ang’ notimrena, nimar ondiki e Muma ni, ‘Ananeg jakwath, mi rombe noke.’ To ka osechiera, to natel nyimu adhi Galili.” To Petro nodwoke niya, “Kata ka ji duto oringo oweyi nikech gima otimoreni, anto ok naweyi ngang’.” Yesu nodwoke ni, “Adier awachoni ni, otieno ma kawuononi, ka pok thuon gweno okok, to ibiro kweda didek.” To Petro nokone niya, “Ooyo, ok nakwedi ngang’ kata ka ochuno ni nyaka atho kodi.” Jopuonjrene mamoko duto bende nowacho mana kamano. Bang’e yesu nodhi gi jopuonjrene kama iluongo ni Gethsemane, mi owachonigi niya, “Beduru kaeri, ka anto adhi kucha mondo alem.” Nokawo Petro gi yawuot Zebedi ariyo odhigo. Eka chunye nochako doko malit, ka oparore ahinya. Nowachonigi niya, “Chuny lit ma an-go lich, madwaro mana nega. Beduru ka, kukonya rito.” Eka nochwalore nyime matin, mopodho piny auma, kolemo niya, “A Wuora, kanyalore to kikombe mar masira ni mondo okadha; to kik obed kaka an ema adwaro to mana kaka in ema idwaro.” Eka nodok ir jopuonjrene adek kande, moyudo ka nindo oterogi, mi owacho ni Petro ni, “Kara unindo! Ok unyal konya rito kata mana kuom sa achiel kende? Beduru kuneno mondo ulem, kik udonj e tem. Adier, chuny oyie, to ringruok ema nyap.” Yesu nochako odok mar ariyo, mi olemo niya, “Wuora, ka kikombeni ok nyal kadho mak amadho, to gima idwaro ema mondo otimre.” Ne ochako odwogo, monwang’o ka nindo ochako oterogi nikech wengegi ne pek. Ne oweyogi, mi ochako odok olemo kendo mar adek, konwoyo mana weche mane osewacho mokwongo. Bang’e ne ochako odwogo ir jopuonjrene, mopenjogi niya, “Pod unindo aninda kuyueyo? Winjuru, sa koro chiegni mibiro chiwoe Wuod Dhano e lwet joricho. Chunguru, wadhiuru. Ero, jandhokna osekayo machiegni.” Kane Yesu pod loso, Judas, ma achiel kuom jopuonjre apar gariyo, notucho gi oganda maduong’ man gi ligengni kod arunge, koa ka jodolo madongo kod jodong oganda. Jandhokne nosenyiso jogo gima obiro timo, kowachonigi niya, “Ng’at ma ang’ amoso kanyodho e en. Makeuru!” Kamano Judas nodhi ir Yesu piyo-piyo, monyodhe, komose ni, “Misawa, japuonj.” To Yesu nowachone niya, “Omera, tim atima gima okeli.” Eka jogo nobiro momako Yesu matek. To ng’at achiel kuom joma ne nigi Yesu norieyo bado, mowuodho liganglane, mochadhogo it jatich jadolo maduong’ oko. To Yesu nowachone niya, “Dwok liganglani e olalo, nikech ji duto makawo ligangla notho mana tho ligangla. Uparo ni ok anyal kwayo Wuora, mi oorna piyopiyo malaika mang’eny moloyo ogend lweny apar gariyo? To ka kamano, to wach Muma mawacho ni gigi nyaka timre, dichop nadi?” Sa nogo Yesu nowacho ni oganda mane obirono niya, “Ere gima omiyo ubirona gi ligengni kod arunge, ka joma dwaro jamecho? Pile yande abet ka apuonjo e Hekalu, to ne ok umaka. To magi duto otimore mondo wach mane jonabi ondiko ochop kare.” Eka jopuonjrene duto noringo moweye. Joma ne omako Yesu notere e od Kaiafa, jadolo maduong’ kuma ne jopuonj Chik kod jodong oganda osechokore. To Petro noluwe gi chien nyaka laru mar jadolo maduong’. Nodonjo kanyo mobet piny gi jorit, mondo owinj giko mar wachno. Jodolo madongo gi jobura duto ne dwaro weche mag mirambo ma digidonjnigo ni Yesu mondo onegi. To ne ok ginwang’o wach moro, kata obedo ni joneno mang’eny mag miriambo nobiro kamano. To mogik, ji ariyo nochung’ e nyim jobura, mowacho niya, “Ng’atni nowacho ni onyalo ketho Hekalu mar Nyasaye, mi kendo ochak ogere kuom ndalo adek.” Eka jadolo maduong’ nochung’ mopenjo Yesu ni, “Ok idwokie wach moro kuom weche ma jogi donjonigo koso?” Yesu to noling’ aling’a thi. Jadolo maduong’ nowachone niya, “Aketi mondo ikuong’ri gi nying Nyasaye Mangima: Nyiswa ane ka in Kristo, Wuod Nyasaye.” Yesu nodwoke ni, “Ero, isewacho, to awachonu ni chakre kawuono, ubiro neno Wuod Dhano kobet e bat korachwich mar Nyasaye Ma Nyalo Gik Moko Duto, kobiro e boche polo.” Kane jodolo maduong’ owinjo kamano, noyiecho lawe kowacho ni, “Oseyanyo Nyasaye! Koro ang’o momiyo pod wadwaro joneno? Ero, usewinjo kaka oyanyo Nyasaye! Un uneno ang’o?” Ne gidwoke ni, “Bura oloye! Nyaka otho!” Bang’e ne ging’udho kuome olawo, mi gigoye adhong’, kendo githale, ka gipenje ni, “In Kristo! Hulnwa ane ng’ama ogoyi!” To noyudo Petro obet oko e laru. Jatich moro manyako nodhi ire, mowachone niya, “In bende ne in kod Yesu ja-Galili.” To ne okwer e nyimgi duto, kowacho ni, “Ok ang’eyo gima iwacho.” Eka noa kanyo, modhi e dho rangach. Nyako machielo nonene kuno, mowacho ni joma ne ni kanyo niya, “Jali bende ne ni kod Yesu ja-Nazareth.” To ne ochako okwer kendo, kokuong’ore niya, “Ok ang’eyo ng’atno!” Bang’ kinde matin, joma nochung’ kanyo nosudo machiegni, mowacho ni Petro niya, “Kwerie ane ka ok in achiel kuomgi, nikech dhok miwacho ema fwenyi.” Eka nochako kuong’ore, koramo ni, “Ok ang’eyo ng’atno.” To gikanyono thwon gweno nokok, mi Petro noparo gima ne Yesu osewacho ni, “Kapok thwon gweno okok to nikweda didek.” Mano omiyo Petro nowuok oko, moywak malit. Kane piny oru gokinyi mang’ich, jodong oganda nopimo wach kaka digineg Yesu. Eka ne gitueye mi gigole kanyo, gitere ir Pilato, ruoth mane jo-Rumi oketo. Kane Judas, jandhok Yesu oneno ni oseng’ad ni Yesu buch tho, chunye nodoko malit ahinya, nodwoko siling’ piero adek kande ni jodolo madongo kod jodong oganda, kowachonigi niya, “Asetimo richo kuom ndhogo remo ma onge ketho.” To ne gidwoke ni, “Mano obadho mana in! Ok en wachwa.” Kane Judas owinjo kamano, nowito pesago e Hekalu, modhi odere. Jodolo madongo nokawo pesago, kawacho e kindgi niya, “Chik ok oyie mondo oket pesagi kar keno mar Hekalu, nikech gin pesa remo.” Omiyo ne gipimo wach, mi ging’iewo puoth jachue agulni gi pesago mondo obed kama inyalo yikoe joma welo. Mano emomiyo puodhono iluongo ni Puoth Remo nyaka chil kawuono. Kamano gima ne Jeremia janabi okoro notimore. Nosekoro niya, “Ne gikawo siling’ piero adek, ma en nengo mar ng’at mane jo-Israel moko ogoyo nengone, mi ging’iewo puoth jachue agulni, kaka ne Ruoth Nyasaye ochika.” Yesu koro noter e nyim ruoth Pilato, mi ruoth nopenje niya, “In e ruodh jo-Yahudi koso?” Yesu to nodwoke ni, “In ema isewacho kamano.” To kane jodolo madongo gi jodong oganda ochung’ donjone, to ne ok odwoko gimoro. Eka Pilato nowachone niya, “Donge iwinjo weche madongo ma jogi donjonigogi?” To Yesu ne ok odwoko kata wach achiel, omiyo ruoth nowuoro ahinya. To higa ka higa e Sap Pasaka, ruoth ne gonyo ng’at achiel ma ji okwaye kuom joma otue. To ndalogo noyudo nitie ng’at motue marahuma, ma nyinge Yesu Baraba. Omiyo kane ji osechokore kanyakla, Pilato nopenjogi niya, “Ng’ano mudwaro mondo agonynu, Yesu Baraba, koso Yesu miluongo ni Mesia?” Nowacho kamano nikech nong’eyo maber ni gitero Yesu ire mana nikech nyiego. Kane oyudo obet e kom ng’ado bura, chiege noorone wach niya, “Kik imul wach ng’at makareno, nikech wachne nende ochanda ahinya e lek gotieno.” To noyudo jodolo madongo gi jodong oganda osesemo ji mondo okwa Pilato ogonynigi mana Baraba, to Yesu mondo onegi. Emomiyo kane ruoth openjogi ng’at mane gidwaro mondo ogonynigi kuom ji ariyogo, to ne gidwoke ni, “Gonynwa Baraba!” Eka Pilato nopenjogi ni, “To ka kamano, to atim ang’o gi Yesu miluongo ni Mesia?” Giduto ne gidwoke niya, “Gure e msalaba!” To nochako openjogi ni, “Ere gima rach mosetimo, momiyo onego ogure?” To ne gimedo kok moloyo, ka giwacho ni, “Gure!” Kane Pilato oneno ni ok ginyal yie kode, kendo tulo ema dwaro wuok, nokawo pi, mologo e nyim ji, kowacho niya, “An aonge bura kuom remb ng’atni. Mano en wachu!” To ji duto nodwoko niya, “Rembe mondo obed e wiwa, kendo e wi nyithindwa.” Eka Pilato nogonyonigi Baraba, kendo kane osegolo chik mochwad Yesu malit, nochiwe mondo ogure e msalaba. Bang’e askeche ruoth nokawo Yesu, motero e laru mar od ruoth, mi gichoko askeche duto, molwore. Ne gilonyo lepe, mi girwakone kandhu makwar. Bende ne giloso osimbo mar kudho mi gisidhone e wiye. Eka ne giketo luth e lwete korachwich, ka gichare, kendo giwachone niya, “Ruodh jo-Yahudi mondo odag aming’a!” Ne ging’udho kuome olawo, kendo ne gikawo ludh cha, mi gichwadogo wiye. Kane gisetieko chare kamano, ne gilonyo kandhu oko kuome, mi girwakone lepe owuon. Eka ne gitere oko mondo gigure e msalaba. Kane giwuok oko, ne ginwang’o ja-Kurene moro ma nyinge Simon, mi gichuno mondo oting’ni Yesu msalape. Kane gisechopo kama iluongo ni Golgotha, tiende ni ‘Kar Hanga Wich’, ne gimiyo Yesu divai moruw gi yath makueyo rem mondo omadhi to kane osebile, notamore madhe. Eka ne gigure, mi gipogore lepe gi ombulu. Bang’ mano ne gibet piny kanyo ka girite. Wach modonjnego, mawacho ni, “JALI E YESU, RUODH JO-YAHUDI”, noket e wi msalaba malo. Jomecho moko ariyo bende nogur kode, achiel e bathe korachwich, to machielo e bathe koracham. Joma ne kadho kanyo nojaro Yesu, katwenyone umgi, kendo wachone niya, “In mane iwacho ni ibiro muko Hekalu, mi ichak iger bang’ ndalo adek, koro resri ane, ilor ia e msalaba, ka in Wuod Nyasaye adier!” Kamano bende e kaka jodolo madongo gi jopuonj Chik kod jodong oganda nochare, kawacho niya, “Noreso jomoko, to en koro dak oresre? Donge en ruodh Israel? Koro mondo olor ane oa e msalaba, eka wayie kuome. Osebedo ka ogeno kuom Nyasaye mondo orese ane kohero, nikech nowacho ni en Wuod Nyasaye!” Jomecho mane ogur kode bende noyanye mana kamano. Piny duto notimo mudho, chakre sa auchiel nyaka sa ochiko, kendo kar sa ochikono Yesu nokok matek niya, “Eli, Eli, lama sabakthani?” tiende ni, “Nyasacha, Nyasacha, iweya nang’o?” Jomoko mane ochung’ kanyo nowinjo wechego, mowacho niya, “Ng’atni luongo Elija.” To ng’at achiel kuomgi noringo piyopiyo, mokawo sipanj, onyumo e kong andwayo. Eka nochwowo sipanjno e dho odundu motero e dho Yesu gi odunduno mondo onyodhi. Jomoko to nowacho niya, “Weuru wane ane ka Elija biro biro rese.” To Yesu nochako okok matek, eka noweyo chunye owuok, motho. Gikanyono nanga mane ogeng’o Kama Ler mar Hekalu noriedore diere ariyo, chakre malo nyaka piny. Piny noyiengni, kendo lwendni nobarore. Liete bende noyawore, kendo jo Nyasaye mang’eny mane osetho nochier. Bang’ chier Yesu, jogo nowuok e lietegi, modhi Jerusalem, Dala Maler, mi ji mathoth onenogi kuno. Kane jaduong’ lweny kod joma ne konye rito Yesu oneno kaka piny yiengni, kendo kaka gik moko timore, ne gibedo maluor ahinya, mi giwacho niya, “Adier, ng’atni ne en Wuod Nyasaye!” Mon mang’eny bende ne ni kanyo, ka ng’icho gi chien. Ne gisebedo ka giluwo Yesu, ka gitiyone. Kuomgi kanyo ne nitie Maria nyar Magdala, gi Maria min Jakobo gi Josef, kod min Yawuot Zebedi. Kane piny ochopo odhiambo, ja-Arimathaya moro ma jamoko ma nyinge Josef nobiro. En bende ne en japuonjre Yesu. Nodhi ir Pilato, mokwaye mondo omiye ringre Yesu, mi Pilato nogolo chik mondo omiye. Josef nokawe, moboye gi nanga maler, eka nokete e bur manyien, mane osekunyo ariwa e kor lwanda. (En bur mane oloso mondo chieng’ moro oyikee, kotho.) Bang’e nong’ielo kidi maduong’ moloro dho bur, mi oa odhi. Maria nyar Magdala gi Maria machielo ne ni kanyo, kobet momanyore gi liel. To kinyne, mane en chieng’ maluwo bang’ chieng’ Ikruok, tiende ni chieng’ Sabato, jodolo madongo gi jo-Farisai nochokore modhi ir Pilato, mowachone niya, “Ruoth, wanyalo paro ni kane jawuondno pod ngima, nowacho ni obiro chier bang’ ndalo adek. Kuom mano, gol chik mondo orit liel maber nyaka chop ndalo mar adek, nono to jopuonjrene obiro mokwalo ringre, mi bang’e digiwach ni ji ni, osechier oa kuom joma otho. Kamano wuond machien dibed marach moloyo mokwongo”. Pilato nowachonigi niya, “Ee, kawuru askeche, udhi urit liel maber kaka unyalo.” Kuom mano ne gidhi, mi girito liel maber. Ne giketo kido kuom kidi mane olorgo dho liel, kendo ne giweyo askeche karito. Kar kogwen chieng’ Jumapil, kane chieng’ Sabato oserumo, Maria nya Magdala gi Maria machielo nobiro mondo olim liel. To piny noyiengni matek apoya nono, kendo malaika mar Ruoth Nyasaye nolor koa e polo, mong’ielo kidi mane olorgo dho bur gi chien, mobetie. Kit malaikano ne chalo gi mil polo, kendo lawe ne tar ka pe. Jorit ne luoro omako malich mi otetni, kendo olokore mana ka joma osetho. To malaika nowacho ni mongo niya, “Kik ubed maluor. Ang’eyo ni udwaro Yesu ma nyocha ogur e msalaba, to oonge ka, nimar osechier mana kaka nowacho. Biuru une kama nende onindoe, eka udhi piyo, uwach ni jopuonjrene ni osechier oa kuom joma otho, kendo otelo nyimgi odhi Galili, kuma gibiro nenee. Koro ero, asewachonu!” Mongo noa e liel piyopiyo, kaluor, to kendo mor ahinya, mi giringo gidhi nyiso jopuonjrene. To kane oyudo gidhi, ne gipo ka Yesu ochung’ e nyimgi, mi omosogi ni, “Okueuru.” Ne gisudo ire mi gimako tiende ka gimiye duong’. Eka Yesu nowachonigi niya, “Kik ubed maluor, to dhiuru unyis owetena mondo odhi Galili, kuma gibiro nenae.” Kane mongo pod wuotho dhi, to moko kuom jorit nodok Jerusalem, monyiso jodolo madongo gik moko duto mane osetimore. Eka jodolo madongo nochokore gi jodong oganda, kendo ka ne gisepimo wach, ne gimiyo joritgo pesa mang’eny, ka giwachonigi niya, “Nyaka uwach ni, ‘Jopuonjre Yesu nende obiro gotieno mi okwalo ringre ka wanindo.’ ” Eka ne gimedo wachonigi ni, “Kapo ni ruoth owinjo wachno, to wanalos kode mondo kik gimoro marach timu.” Joritgo nokawo pesago, motimo kaka nowachnigi. Wachno nolandore ahinya, kendo pod owachore e kind jo-Yahudi nyaka chil kawuono. Jopuonjre apar gachiel nodhi, Galili e got mane Yesu owachonigi ni mondo gidhiye. Kane ginene kuno, ne gigoyo chonggi piny ka gimiye duong’ to kata kamano moko kuomgi pod noriwo gi kiawa. Yesu nosudo irgi, mowachonigi niya, “Osemiya teko duto e polo kendo e piny, omiyo dhiuru ulok ogendini duto jopuonjrena, kubatisogi e nying Wuoro gi Wuowi gi Roho Maler, kendo kupuonjogi rito weche duto masenyisou. To winjuru! An kodu ndalo duto nyaka giko piny.” Chakruok mar Wach Maber man kuom Yesu Kristo Wuod Nyasaye, nobet kaka ondiki e kitap janabi Isaya niya, “Eri! Aoro jaotena mondo otel nyimi, mondo olosni yo Ng’at moro kok e thim ni, ‘Losuru yo ni Ruoth! Losneuru yo moriere tir.’ ” Kamano Johana Jabatiso notucho e thim, kalando wach ni mondo ji oyud batiso kaka ranyisi ni giseloko chunygi, mondo Nyasaye owenigi richogi. Ji duto modak e piny Judea kod dala mar Jerusalem nodhi ire. Ne gihulo richogi, kendo ne obatisogi e aora Jordan. Johana ne rwako law yie ngamia, kendo notueyo okanda mar del e nungone. Nochamo bonyo kod mor kich mae thim, kendo ne olando wach niya, “Ng’ato biro bang’a man gi teko moloya, ma ok awinjora gonyo tond wuochene. An abatisou gi pi to en obiro batisou gi Roho Maler.” E ndalono Yesu nobiro koa dala mar Nazareth, e piny Galili, mi Johana ne obatise e aora Jordan. Gikanyono mane Yesu owuokie pi, ne oneno ka polo obarore, kendo noneno Roho, machalo gi akuru, ka lor kuome. Eka duol noa e polo, ma wacho niya, “In e Wuoda mahero. Chunya mor kodi!” Gikanyono, Roho nogolo Yesu, motero e thim, kuma le kod ondiegi nitie, nobet kuno kuom ndalo piero ang’wen, ka Satan teme. To malaika ema ne tiyone kuno. Kane osemak Johana moter e tuech, Yesu nodhi Galili, mi olando Wach Maber mar Nyasaye, kowacho niya, “Kinde osechopo! Loch Nyasaye chiegni. Lokreuru uwe richou, uyie kuom Wach Maber.” Kane oyudo Yesu wuotho e dho nam Galili, ne oneno jolupo ariyo ma Simon gi Andrea owadgi, ka chiko rech e nam gi tol. Ne owachonigi niya, “Luwauru mondo kar ywayo rech, to atimu joywa ji.” Gikanyono ne giweyo tondegi, mi giluwe. Yesu ne odhi nyime matin gi wuoth, mi oneno owete moko ariyo ma Jakobo kod Johana, yawuot Zebedi. Ne oyudo ginie yiegi, ka giloso tondegi. Kane Yesu onenogi kamano, noluongogi, mi giweyo Zebedi wuon-gi e yie kod jotich, mi giluwo Yesu. Ne gitundo Kapernaum, kendo kane chieng’ Sabato ochopo, Yesu nodhi e od lemo, mopuonjo ji. Joma ne owinje kopuonjo, ne owuoro puonjne, nimar ne ok opuonj kaka jopuonj Chik puonjo, to ne opuonjo ka ng’at man gi teko. E kinde nogo, ng’at moro man gi jachien marach nobiro e od lemo kaywak niya, “In Yesu ja-Nazareth, ilaro ang’o kodwa? Isebiro mondo itiekwa koso? Ang’eyi. In Ng’ama Ler moa kuom Nyasaye!” To Yesu nokwero jachiendno niya, “Ling’, kendo wuog ia kuom ng’atni!” Jachien marachno nogoyo nga’tano piny mi owuok kuome kaywak matek. Ji duto mane ni kanyo nohum nono, mi gipenjore e kindgi giwegi ni, “Mano wach manadi! Ma e puonj manyien! Ng’atni nigi teko mar kwero kata mana jochiende maricho, mi winje!” Kamano humb Yesu nolandore piyopiyo kuonde duto e piny Galili. Kane gia e od lemo, Yesu kaachiel gi Jakobo kod Johana ne jodhi e dala Simon gi Andrea. Noyudo ka min chi Simon nindo ka nigi midhusu, omiyo ne ginyiso Yesu wach tuoneno piyopiyo. Yesu ne odhi ire, momako lwete kendo ochunge. Midhusu mane dhakono nigo norumo, kendo notiyonigi. Kane piny ochopo odhiambo ka chieng’ osepodho, ji nokelo joma tuo duto, kaachiel gi joma nigi jochiende ir Yesu, kendo jogweng’no duto nochokore e nyim dhoot. Yesu nochango ji mang’eny man gi tuoche mopogore opogore, kendo nogolo jochiende mathoth kuom ji. To ne ok oyie ni jochiende mondo owach gimoro, nikech gin ne ging’eyo ni en ng’a. Kinyne gokinyi ka pok piny oyawore, Yesu nochiew mowuok. Nodhi kar kende e thim, mi olemo kuno. Simon kod jowetene ne jowuok odhi dware, to kane giyude, ne giwachone niya, “Ji duto dwari.” Yesu to nodwokogi niya, “Nyaka wadhi e mier mamoko mokiewo kaeri, nikech kuondego bende onego olandie Wach Maber, nimar mano ema ne omiyo abiro.” Kamano nowuotho e piny Galili duto, kolando Wach Maber e ut lemo, kendo ogolo jochiende. Ng’at moro ma jadhoho nobiro ir Yesu, mogoyo chonge piny, kahombe niya, “Ang’eyo ni inyalo changa, ka ihero timo kamano.” Yesu nokeche, omiyo norieyo lwete, momule, kowachone niya, “Ee, ayie! Changi, ibed mangima.” Gikanyono dhoho noweyo ng’atno, modoko mangima. Eka Yesu nogole mondo odhi, kakwere matek niya, “Kik ihul ni ng’ato wachni, to dhiyo ir jadolo mondo orang dendi. Bang’e itim misango mane Musa ogolo chikne mondo otim. Mano biro nyiso ji duto ni koro ichango.” Ng’atno to kane osea kanyo, to ochako mana lando wachno. Adier, nolando wachno kamoro amora, ma koro Yesu ne ok nyal dhi e dala moro ka ji nene, ne en mana oko kuonde ma onge joma odakie. Kata kamano, ji moa kuonde duto nosiko ka dhi adhiya ire. Bang’ ndalo manok, Yesu noduogo Kapernaum, mi wach nolandore ni entie. Kuom mano ji nobiro mochokore mang’eny nyaka e dhoot, ma onge kata kama bolie luth. Kane oyudo Yesu puonjogi Wach Maber, jomoko ang’wen nobiro ire, koting’o ng’at man gi tuo athany. To ne ok ginyal chopo ir Yesu, nikech ji ne ng’eny ahinya. Mano omiyo ne gipowo otuch e tado kama ochomore gi Yesu. Eka ne giloro ng’atno piny, konindo e ng’angu. Kane Yesu oneno yie ma jogo nigo, nowacho ni ng’atno niya, “Wuoda, richoni oweni.” Jopuonj Chik moko mane oyudo ni kanyo ne openjore e chunygi giwegi niya, “Ere kaka ng’atni nyalo wuoyo kamano, kayanyo Nyasaye? Onge ng’ama nyalo weyo ni ji richogi, mak mana Nyasaye kende!” Gikanyono Yesu nong’eyo paro ma gin go, omiyo nopenjogi niya, “Ang’o momiyo uparo kamano? Ere gima yot kuom weche ariyogi? Wacho ni ng’at matuoni ni, ‘Richoni oweni’ koso wachone ni, ‘Chung’, ikaw ng’anguni mondo idhi’? To koro abiro nyisou adier ni Wuod dhano nigi teko mar weyo ni ji richogi e piny ka.” Eka nowacho ni ng’at matuono niya, “Chung’ ikaw ng’anguni mondo idog dala!” Ng’atno nochung’, mokawo ng’angune odhi, ka jogo duto nene. Mano omiyo ne giwuoro ahinya kendo ne gimiyo Nyasaye duong’, ka giwacho niya, “Nyaka nene pok wanenoe gimoro machal kamano.” Yesu nochako odok e dho nam Galili, kendo ji mathoth nobiro ire, mi opuonjogi. To kane oyudo owuotho, ne oneno jasol osuru moro miluongo ni Lawi wuod Alfayo, kobet kar solo osuru. Yesu nowachone ni, “Luwa!” mi Lawi noa malo, moluwe. Bang’e kane Yesu chiemo, e od Lawi, josol osuru mang’eny kod joricho ne chiemo kode kaachiel gi jopuonjrene, nikech ji mang’eny ne luwe. Jopuonj Chik moko ma jo-Farisai bende noluwe, to kane gineno kochiemo gi joricho kod josol osuru, ne gipenjo jopuonjrene niya, “Ere gima omiyo ochiemo gi josol osuru kod joricho?” Yesu nowinjo ka gipenjo kamano, omiyo nowachonigi niya, “Joma ngima ok dwar jathieth, to mak mana joma tuo ema dwaro. Ne ok abiro mondo aluong joma kare, to ne abiro mondo aluong joricho.” Chieng’ moro, kane oyudo jopuonjre mag Johana Jabatiso kod jo-Farisai jotueyo chiemo, jomoko nobiro ir Yesu, mopenje niya, “Ang’o momiyo jopuonjre mag Johana Jabatiso kod mag jo-Farisai jotueyo chiemo, to jopuonjreni to ok tim kamano?” Yesu nodwokogi niya, “Uparo ni wend kisera nyalo tueyo chiemo adier, ka wuon kisera pod ni kodgi? Ooyo, ka wuon kisera pod ni kodgi, to ok ginyal tueyo chiemo. To ndalo biro ma nogolie wuon kisera kuomgi, kendo ginitue chiemo e ndalogo. “Onge ng’ama bawo law moti gi rabaw manyien, nikech kotimo kamano, to rabaw manyienno dijow law motino, mi med yieche moloyo. Bende onge ng’ama nyalo olo divai manyien mapok ochiek e ndede moti, nikech kotimo kamano, to ndedego diyiechi mi kethre, kendo divai pukre. Kuom mano, divai manyien nyaka ol mana e ndede manyien!” Kane Yesu wuotho e puothe mag ngano chieng’ Sabato, jopuonjrene nochako jako wi ngano. Mano nomiyo jo-Farisai nopenjo Yesu niya, “Ang’o momiyo jopuonjreni timo gima Chik okwero ni kik tim chieng’ Sabato?” Yesu nodwokogi ka penjogi niya, “Pok usomo gima ne Daudi otimo chieng’ mane kech kaye kaachiel gi joge, ka gionge gi chiemo? Donge ne odhi e Od Nyasaye e ndalo mane Abiathar e jadolo maduong’, mi ochamo makati miketo e nyim Nyasaye? Chikwa wacho ni jadolo kende ema nyalo chamo makatino, to kata kamano, Daudi nochame, momiyo koda ka joge bende.” Eka Yesu nomedo wacho niya, “Sabato ne oketi nikech dhano, to dhano ne ok ochue nikech Sabato. Kuom mano Wuod Dhano en ruoth kata mana mar Sabato bende.” Chieng’ moro, Yesu nodhi e od lemo, moyudo ng’at moro ma lwete otal. Ji moko ne ni kanyo mane dwaro donjo ni Yesu kuom ketho Chik. Kuom mano ne girange ahinya mondo gine ane ka onyalo chango ng’atno chieng’ Sabato. Yesu nowacho ni ng’at ma lwete otalno ni, “Bi ichung’ e diere ka.” Eka nopenjo ji ni, “Ere gima Chikwa oyienwa timo chieng’ Sabato? Timo gima ber, koso timo gima marach? Reso ngima ng’ato, koso ketho ngimane?” To jogo ne ok odwoko kata wach achiel. Kane Yesu oneno ka chunygi tek, chunye nodoko malit, mi orangogi gi mirima. Eka nowacho ni ng’atno niya, “Rie lweti.” Ng’atno norieyo lwete, mi lwete ochango. Kane jo-Farisai oneno kamano, ne giwuok e od lemo, mi gidhi gichokore piyopiyo gi jo-Herode, kendo gichano kaka digineg Yesu. Yesu nowuok gi jolupne, modhi e dho nam Galili, kendo ji mathoth noluwe. Jogo noa Galili gi Judea gi Jerusalem kod Idumea gi piny man loka aora Jordan, kaachiel gi gwenge mokiewo gi Turo kod Sidon. Ne gibiro ir Yesu nikech ne gisewinjo humb gik ma otimo. Ogandano ne duong’ ahinya, omiyo Yesu nowacho ni jopuonjrene mondo odwarne yie obedie, mondo kik ji thung’e. Ne oyudo osechango ji mang’eny ahinya, omiyo ji matuo nosiko ka riyore, mondo gichop ire, gimule. E kinde duto mane jochiende maricho onenee, ne gipodho piny e nyime, ka giywak matek niya, “In e Wuod Nyasaye!” To Yesu nokwerogi matek mondo kik gihul ni en ng’a. Bang’e Yesu nodhi e wi got moro, moluongo joma ne odwaro. Ne gidhi ire, mi oyiero apar gariyo kuomgi mondo obed kode, kendo odok jootene ma lando Wach Maber, kendo obed gi teko mar golo jochiende. Joote apar gariyo mane Yesu oyiero e magi: Simon (mane ochako ni Petro) gi Jakobo kod Johana ma yawuot Zebedi, (mane ochako ni Boanerges, tiende ni, jomrima) gi Andrea gi Filipo gi Bartholomayo gi Mathayo gi Thoma gi Jakobo wuod Alfayo, gi Thadayo gi Simon ma jakedo ni piny, kod Judas Iskariot, mane ondhogo Yesu. Bang’e Yesu nodhi e ot, mi oganda maduong’ nochako ochokore, ma koro Yesu kod jopuonjrene ne ok nyal yudo thuolo kata mana mar chiemo. Kane owetene owinjo wachno, ne giwuok mondo gidhi giome, nikech ji ne wacho ni neko osemake. Jopuonj Chik moko mane oa Jerusalem ne wacho ni, “En gi jachien miluongo ni Beelzebul,” kendo ni, “Ruodh jochiendeno ema omiye teko mar golo jochiende.” Kane Yesu owinjo kamano, noluongo ji mondo odhi ire, mi nogoyonigi ngeche moko kopenjo gi ni, “Ere kaka Satan diriembre kende owuon? Ka jopiny moro opogore, to pinyno ok nyal gurore. Kata ka jodhoot moro opogore, to dhoodno ok nyal gurore. Kuom mano, ka jo-Satan opogore e kindgi giwegi, to lochne ok nyal betie, to nyaka okethre mi orum. “To bende, onge ng’ama nyalo turo od ng’at maratego, mi kaw mwandune, mak mana ka okwongo otueyo ng’at marategono eka doyak ode. “Adier awachonu ni, richo duto mag ji nowenigi, koda ka ayany ma giyanyogo Nyasaye, to ng’at ma oyanyo Roho Maler, to ok nowene nyaka chieng’, nikech osetimo richo ma ok rum.” Yesu nowacho kamano nikech jomoko nosewacho ni en gi jachien. Bang’e min Yesu kod owete Yesu ne jobiro. Ne gichung’ oko e dhoot, mi gioro wach mondo oluongnigi Yesu. Noyudo ka ji mathoth ochokore moluoro Yesu, omiyo ne gikowone wach niya, “Meru gi oweteni jodwari oko.” Yesu nodwokogi kapenjogi niya, “Mama en ng’a? Koso owetena to ng’a gini?” Eka norango ji mane obet koluorego mowacho niya, “Neuru, magi e mama kod owetena! Ng’ato ang’ata ma timo gima Nyasaye dwaro e owadwa gi nyamera kod mama.” Yesu nochako puonjo ji kendo e dho nam Galili. Oganda mane ochokore molwore ne duong’ ahinya, omiyo nodonjo e yie mobetie. Yieno ne nie pi, ka ji to ochung’ gi oko e dho pi. Nopuonjogi weche mang’eny gi ngeche, kendo kane opuonjogi kamano, nowacho niya, “Winjuru! Ng’at moro ne odhi chuoyo, kendo kane oyudo ochuoyo, kodhi moko nolwar e wang’yo, mi winy obiro mochamo. To kodhi moko nolwar kama otimo lwanda ma lowo operoree, mi ne gitwi piyo, nikech lowo ne ok tut. Bang’e chieng’ nowuok, mowang’o cham mapod tindogo, kendo kaka tiendegi ne ok nyal donjo matut, ne gitwo piyopiyo. Kodhi moko to ne olwar e kind kudho, kendo kudhogo nodongo mothung’ogi, mi ok ginyak. To kodhi moko nolwar e lowo maber, omiyo ne gitwi, mi gidongo, kendo ginyak. Moko nonyago kodhi piero adek, to moko piero auchiel, kendo moko mia achiel.” Eka Yesu notieko, ka wacho niya, “Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji!” Kane Yesu odong’ kende, jopuonjrene apar gariyo kod jomoko mane oyudo ochokore kanyo, nopenje mondo onyisgi tiend ngechego. Nodwokogi niya, “Un osemiu wach mopondo mar Loch Nyasaye, to joma moko ipuonjo weche duto mana gi ngeche, kaka muma wacho niya, ‘Kata da ging’ichi manadi, to ok ginyal ng’eyo, kendo kata da giwinji manadi, to wach ok nyal donjonigi, nimar dipo ka giloko chunygi, mi owenigi richogi’.” Eka Yesu nopenjogi niya, “Ok uwinj tiend ngeroni adier? Ka kamano, to koro ere kaka duwinj tiend ngero moro amora? Gima jachuoyo chuoyo en Wach Nyasaye. To kodhi molwar e wang’yo e joma ochwo wachno e chunygi, kendo ka gisewinje to Satan biro, kendo gole oko kuomgi. To kodhi mochwo e lowo motimo lwanda e joma winjo wachno, mi yie kode piyopiyo gi mor, to ok omok e chunygi. Omiyo ok gidag aming’a, kendo ka chandruok kata sand moro obiro nikech wachno, to gipodho piyopiyo nono. To jomoko bende chalo gi kodhi mochwo e kind kudho. Gin joma winjo wachno, to paro mag piny kod ber mag mwandu, gi gombo mar gik moko, donjo e chunygi, kendo thung’o wachno, mi wachno ok nyag gimoro. Jomoko to chalo gi kodhi mochwo e lowo maber. Giwinjo wach, mi giyiego, kendo ginyak maber, mana ka kodhi, ma moko nyak piero adek, to moko piero auchiel, kendo moko mia achiel.” Eka Yesu nomedo wacho niya, “Bende ng’ato nyalo moko taya, to aye umo gi atonga, kata keto e bwo kitanda? Donge okete mana e wi rachungi taya? Gimoro amora mopandi nyaka ng’ere achien, kendo gimoro amora moum nyaka elre. Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji.” Bende nowachonigi niya, “Chikuru itu maber ni gima iwachonu. Rapim ma upimoe ema un bende nopimnue, to bende nomednu moloyo, nimar ng’at man-go ema nomedi to ng’at maongego, noma kata mana matin ma en-go!” Yesu nodhi nyime kawachonigi niya, “Loch Nyasaye chalo gi ng’at mochwoyo kodhi e puothe. Onindo gotieno, kendo ochiew gokinyi, to e kindego duto kodhigo twi kendo dongo adonga, ka ento okia kaka mano timore. Lowo ema miyo cham dongo. Mokwongo cham twi kaka lum, eka omino, to bang’e omoyo. Ka cham osechiek, to ng’atno kawo pand keyo mak odeko, kendo okeyogo, nikech kinde mar keyo osechopo.” Bende nopenjo niya, “Ere gima dwapimgo Loch Nyasaye? Koso ngero mane ma dwanyisgo kaka ochal? Ochal gi koth karadali, ma en kodhi matinie moloyo. Ka ng’ato okawe, mopidhe, to odongo kendo odoko yath maduong’ie moloyo yien duto. Bedene yarore madongo, kendo winy nyalo biro, mi yue e tipone.” Yesu nopuonjo ji wachne gi ngeche mang’eny makamago mane ginyalo winjo. Ne opuonjogi mana gi ngeche, to bang’e kane odong’ gi jopuonjrene kende, to onyisogi tiend weche duto. Chieng’no godhiambo, Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Wang’aduru nam, mondo wadhi loka cha.” Kamano ne giweyo ji kanyo, mi jopuonjrene nodonjo e yie mane oyudo entie, mi ne gidhi kode. Yiedhi moko bende ne ni kodgi. Bang’e ahiti mang’ongo notugore, kendo apaka ne goyo yie ma koro pi ne chiegni pong’e. Yesu noyudo nindo kapier yie, koteno wiye gi raten. Eka jopuonjrene ne jochiewe, kawachone niya, “Japuonj, watho, to ok idew?” Yesu noa malo, mokwero yamo, kendo owacho ni nam ni, “Ling’! Pie!” Gikanyono yamo noweyo kudho, mi nam okue. Bang’ mano, Yesu nopenjo jopuonjrene niya, “Ang’o momiyo uluor? Koso pod ok uyie?” To ne giluor ahinya, mi gipenjore niya, “Ma en ng’ama nadi, ma kata mana yamo gi apaka bende winje awinjani!” Ne gichopo loka machielo mar nam Galili e piny jo-Gerasi. Gikanyono mane Yesu owuok e yie, ng’at moro nobiro ire. Ng’atno ne nigi jachien marach, kendo ne odak mana kar yiko joma otho. Onge ng’ama koro ne nyalo tueye kata mana gi nyororo, moling’. Nosetue tiendene kod luetene ndalo mang’eny, to e kinde duto nochodo nyororo mane otuego luetene kendo oriado mago motuego tiendene. Ne otek ma onge ng’ama ne nyalo kete piny. Ndalo duto ne obayo abaya e kind liete, kendo e gode, odiechieng’ gotieno, koywak kendo ong’olore gi kite. Ne oneno Yesu kapod en gi chien, mi ne oringo ogoyo chonge e nyime, koywak matek niya, “Yaye! Yesu Wuod Nyasaye Maduong’ Moloyo! Ilaro ang’o koda? Kuong’rina gi nying Nyasaye ni ok nisanda.” Ne owacho kamano nikech ne oyudo Yesu owacho niya, “In jachien marach, wuog oko kuom ng’atni.” Yesu nopenje niya, “Nyingi ng’a?” Ng’atno nodwoko ni, “Nyinga en Oganda, nikech wang’eny.” Eka nosiko kohombo Yesu mondo kik riemb jochiende e pinyno. To noyudo ka kueth maduong’ mar ngurue kwayo e bath got, machiegni gi kanyo. Omiyo jochiendego nokwayo Yesu niya, “Terwa ir ngurue kande, mondo wadonj kuomgi.” Kuom mano noyie ni jochiendego, mowuok kuom ng’atno, mi odhi odonjo kuom ngurue. Eka kar romb kuethno duto, ma dirom ngurue alufu ariyo, noringo matek, karidore nyaka ei nam, mi pi onegogi pep. Jokwadh nguruego noringo modhi olando wachno e gweng’no duto. Eka ji nowuok mondo odhi one ane gima osetimore. Ne gibiro ir Yesu, mi gineno ng’at mane osebet ka nigi jochiende mang’eny cha, kobet piny kanyo, korwakore kendo ka wiye koro ber, mi giduto ne gidoko maluor. Joma ne oseneno gima notimore ni ngurue, nonyiso ji wachno. Mano omiyo jogo nokwayo Yesu mondo oa e pinygi. Kane Yesu donjo e yie, ng’at mane oyudo nigi jochiende cha nohombe ni, “Yie mondo wadhi kodi.” To Yesu ne ok oyiene, to ne owachone niya, “Dog dala ir joodu mondo inyisgi gik madongo ma Ruoth osetimoni, kendo kaka osebedoni mang’won.” Kuom mano ng’atno noa kanyo, mi owuotho e piny Dekapoli, konyiso ji gik madongo mane Yesu otimone, kendo ji duto mane owinjo wachno nowuoro ahinya. Yesu nong’ado nam, modok loka machielo, kendo oganda maduong’ nobiro, mi olwore e dhowath kanyo. Ng’at moro ma nyinge Jairo, mane jaduong’ od lemo, nobiro kanyo, kendo kane oneno Yesu, nopodho piny e tiende, mohombe niya, “Nyara matin ohewore. Yie mondo ibi iket lueti kuome, ochangi, obed mangima.” Kamano Yesu nowuok, modhi kode. To ji mang’eny ne luwe, kothung’e koni gi koni. To kuomgi kanyo ne nitie dhako moro mane iye osechuer kuom higni apar gariyo. Kata obedo ni jothieth mang’eny nosethiedhe, motieko pesane duto, to tuone nosiko kamedore ameda, ma ok nyal chango. Noyudo osewinjo humb Yesu, omiyo nobiro modonjo ei oganda gi yoka ng’e Yesu mosudo ire, kowacho e chunye niya, “Ka anyalo mulo kata mana lawe kende, to abiro doko mangima.” Kamano, nomulo law Yesu, kendo gikanyono rembe nochok, mi ong’eyo e chunye ni osechango. To e sa nogono Yesu bende nong’eyo ni teko osewuok kuome. Omiyo nolokore ei ogandano, mopenjo niya, “En ng’a mosemulo lawa?” Jopuonjrene nodwoke ni, “Ineno kaka ji othung’i marach, to eka pod ipenjo ng’ama omuli!” To Yesu nomedo ng’iyo bathe koni gi koni mondo one ane ng’ama omule. Dhakono nong’eyo gima osetimorene, omiyo nobiro kokirni, ka luoro omake, mi opodho e tiend Yesu, mohulone gima osetimorene. Eka Yesu nowachone niya, “Nyara, yieni ema omiyo ichango. Dhiyo gi kue, kendo ibed mangima chuth.” Kane pod Yesu wuoyo, joote moko noa e od Jairo, monyiso Jairo ni, “Nyari osetho. Koro ere gima omiyo pod onego ichand japuonj?” Yesu to ne ok odewo wachgino, to nowacho ni Jairo niya, “Kik ibed maluor, to bed mana gi yie motegno.” Bang’ mano Yesu ne ok oyie ni ng’ato mondo odhi kode, mak mana Petro gi Jakobo kod Johana owadgi Jakobo. Ne gichopo e od jaduong’ od lemo, mi Yesu noyudo ka ji kok kendo ywak, ka goyo nduru malich. Nodonjo e ot, mopenjogi niya, “Ang’o momiyo ukok kendo uywak? Nyathi ok otho, to onindo aninda!” Kane giwinjo kamano, ne ginyiere anyiera, to nogologi duto oko. Eka nokawo wuon nyathi gi min mare, kod joma ne en-go, mi odonjo e ot, kuma ne nyathi nitie. Ne omako lwet nyathi, mi owachone niya, “Talitha Kumi,” tiende ni, “Nyako, a malo!” Eka nyathino noa malo, mowuotho. (Ne en jahigni apar gariyo.) Kane jogo oneno gima otimorene, dhogi nomoko. To Yesu nokwerogi matek mondo kik ginyis ngato wachno. Eka nowachonigi ni mondo gimi nyathino chiemo ocham. Bang’e Yesu noa kuno modok dalagi gi jopuonjrene. Kane chieng’ Sabato ochopo, nochako puonjo e od lemo. Ji mang’eny nochokore kanyo, kendo kane giwinjo kaka opuonjo, ne giwuoro ahinya, mi gipenjore niya, “Ere kuma ng’ani oyudoe wechegi duto? Mano rieko manade momiyeno? Ere kaka otimo honnigi duto? Donge enie japa bao ma wuod Maria cha? Koso ok en e owadgi Jakobo gi Josef gi Juda kod Simeon kagi?” Kamano ne gisin kode. To Yesu nowachonigi niya, “Janabi imiyo duong’ kuonde duto, mak mana jogweng’gi gi wedene kod joodgi ema ochaye.” Ne ok onyal timo honni kuno, mak mana ni noketo lwete kuom jomoko manok, mochango. To nowuoro ahinya kane oneno kaka gionge gi yie! Chieng’ moro, kane Yesu wuotho e mier mokiewo kanyo, kapuonjo ji, noluongo joote apar gariyo, mi oorogi ariyo ariyo. Ne omiyogi teko mar golo jochiende, kendo nonyisogi ni kik giting’ gimoro kaka makati kata ndede kata pesa gidhigo e mifukegi, to mak mana ludh wuoth kende ema mondo gidhigo. To bende noyienigi rwako wuoche gi sati achiel kende. Nomedo wachonigi niya, “Ot aota ma orwakue, to bedieuru nyaka ua e gweng’no. To kamoro amora ma ji ok dwarue, to ayeuru, kendo teng’uru buch tiendu, mondo obednigi siem!” Kamano joote nodhi, molando wach ni ji mondo olokre owe richogi. Ne gigolo jochiende mang’eny, kendo ne giwiro ji matuo mathoth gi mo, mi gichangogi. Ruoth Herode noyudo osewinjo gigo duto, nimar humb Yesu koro noselak kuonde duto. Ji moko ne wacho ni, “En Johana Jabatiso ema osechier, kendo mano emomiyo en gi teko duto,” Jomoko to ne wacho ni en Elija. To moko ne wacho ni en janabi machal gi jonabi machon. Herode to kane owinjo gik ma Yesu timo, nowacho niya, “En Johana Jabatiso! Ne ang’ado wiye oko, to kara osechier.” Herode owuon ema ne osegolo chik, mi omak Johana oter e jela. Ne ogolo chik kamano nikech Herodia chi Filipo owadgi, mane oyudo okawo. To Johana nosiko ka kwero Herode niya, “Ok en gima kare, kawo chi owadu ikendi.” Mano nomiyo Herodia obedo mamon gi Johana, kendo nodwaro nege, to ne ok onyal, nikech Herode noluoro Johana, kong’eyo ni en ng’at makare, kendo moluoro Nyasaye. Kuom mano, norite maber, kendo nohero winjo puonjne, kata nobedo ni puonjnego ne miyo chunye chandore kamano. To achien, kane Herode otimo nyasi maduong’ ni ruodhi gi jodonge kod jotelo mag Galili, mondo opargo chieng’ nywolne, Herodia noyudo thuolo mar timo gima ne odwaro. Nyare nobiro e nyasino, mi omiel mamit ahinya, molombo Herode kaachiel gi wende. Omiyo ruoth nopenjo nyakono niya, “Ere gima diher mondo amiyi? Ayie miyi gimoro amora mikwaya.” Eka nokwong’ore niya, “Adier akuong’ora ni namiyi gik moko duto mikwaya, kata bed mana ni en bath pinya konchiel!” Kuom mano, nyakono nowuok modhi openjo min mare gima onego okwa. Min mare nodwoke ni, “Kwa mana wi Johana Jabatiso.” Gikanyono nyakono noreto kadok ir ruoth, mi owachone niya, “Adwaro ni mondo imiya wi Johana Jabatiso sani e tawo!” Kane ruoth owinjo wachno chunye nodoko malit ahinya, to ne ok onyal tame, nikech kuong’ruok mane osekuong’orego e nyim wende. Omiyo nooro askari moro piyopiyo mondo okel wi Johana Jabatiso. Kamano askarino nodhi e jela, mong’ado wi Johana, okelo koketo e tawo mi omiyo nyakono. Nyakono to nomiye min mare. Kane jopuonjre Johana owinjo gima osetimoreno, ne gibiro, mi gikawo ringre Johana, giyiko. Joote Yesu nodwogo ire, monyise gik moko duto mane gisetimo kendo gipuonjo. Ne oyudo ji biro kendo wuok mang’eny ahinya, ma Yesu gi jootene ok nyal yudo thuolo kata mana mar chiemo. Omiyo nowacho ni jootene niya, “Wadhiuru kamoro ma wanyalo betie kar kendwa, mondo uyudie yeyo matin.” Kamano ne giwuok kanyo gi yie, ka gidhi kar kendgi. To ji mang’eny nonenogi kagidhi, mi ong’eyogi. Omiyo ji nowuok e mier duto, moringo kalworo oko, mi okwongo ni Yesu gi jootene chopo kuma ne gidhiye. Kane Yesu ochopo, mi owuok e yie, noneno oganda maduong’no, mi okechogi, nimar ne gichalo rombe ma onge jakwath. Kuom mano, nopuonjogi weche mang’eny. Kane piny koro dwaro yuso, jopuonjrene ne obiro ire, mowachone niya, “Piny koro yuso, kendo kaeri en thim. Omiyo we ni ji thuolo mondo odhi ong’iew chiemo e mier kod duke mokiewo kagi.” To Yesu nodwokogi ni, “Un ema mondo umigi chiemo.” Ne gipenjo Yesu niya, “Idwaro ni mondo wadhi wang’iew makati moromo siling’ mia auchiel, wamigi gicham koso?” Yesu nopenjo ni, “Un gi makati adi? Dhiuru une ane.” Kane giserango, ne giwachone ni, “Wan gi makati abich, kod rech ariyo.” Bang’ mano, Yesu nowacho ni jopuonjrene mondo onyis ji obed piny e lum, ka gipogore e migepe. Kuom mano ji nobet piny, koriedo e laini mia achiel, ma moro ka moro nitie ji piero abich. Yesu nokawo makati abich gi rech ariyogo, mong’iyo malo, kendo oguedhogi. Eka nong’ingo makati go, momiyo jopuonjrene mondo opog ni ji. Rech ariyogo bende ne opogonigi duto, mi ji duto nochiemo, moyieng’. Bang’e ne okwany ng’injo mag makati gi rech, mi opong’o aditni apar gariyo. Kar romb joma chwo duto mane ochiemo ne alufu abich. Gikanyono, Yesu nowacho ni jopuonrene mondo odonj e yie, otel nyime Bethsaida, loka nam komachielo, ka en to ne pod ogonyo ji mondo odog miechgi. Kane osegoyonegi oriti, nodhi e got kamoro mondo olem. To kane piny oseimore, yie koro ne nie dier nam. Yesu nodong’ kende e dho nam oko. Ne oneno ka jopuonjrene chandore gi kiewo yie, nikech yamo nogeng’onigi. Kuom mano, nodhi irgi kar kogwen, kowuotho e wi pi. Ne oyudo odwaro kadhogi, to kane ginene kowuotho e wi pi kamano, ne giparo ni en jachien, omiyo ne giywak, nimar giduto ne ginene, mi gibwok ahinya. To gikanyono, Yesu nowuoyo kodgi, kawacho niya, “Beduru gi chir! Kik ubed maluor. En mana an.” Eka nodonjo irgi e yie mi yamo okue. Ne gidhier nono, nimar tiend wach makati kande ne pok odonjonigi. Parogi ne odinore, ma ok ginyal ng’eyo tiend wachno. Kane gisetieko ng’ado nam, ne gigowo Genesaret, mi gitueyo yie kuno. Gikanyono mane giwuok e yie, ji nongeyo ni en Yesu, omiyo ne giringo gidhi kuonde duto e gweng’no, mi gikelo joma tuo ire konindo e piende kamoro amora mane giwinjo ni entie. Kuonde duto mane Yesu odhiye e gweng’no, ji ne pielo jogi matuo e chirni, ka gihombe ni mondo oyie joma tuogo omulie kata mana riak lawe kende. Kamano ji duto mane omulo riak lawe ne odoko mangima. Jo-Farisai moko gi jopuonj Chik mane oa Jerusalem, nochokore kanyakla molworo Yesu. Ne gineno ka jopuonjre Yesu moko chiemo gi lwedo ma ok ler, tiende ni ne ok gilogo e yo ma chik jo-Farisai dwaro, nimar jo-Farisai kaachiel gi jo-Yahudi mamoko duto luwo tim kweregi. Ok ginyal chiemo ka ok gilogo e yo ma chikgi dwaro. Kamano bende ok gicham gimoro mogol e chiro ka pok gilwoko, kendo giluwo chike mamoko mathoth mag kweregi, kaka lwoko aguetini gi agulini kod tewni mag mula. Kuom mano, jo-Farisai kod jopuonj chik nopenjo Yesu niya, “Ere gima omiyo jopuonjreni ok luw tim kwerewa, to gichiemo mana gi lwedo ma ok ler?” Yesu nodwokogi ni, “Un joma wuondore ni ohero Nyasaye! Isaya ne ni kare kane okoro wach kuomu, kaka ondiki ni, ‘Jogi paka mana gi dhogi, to chunygi bor koda. Gilama kayiem nono, nimar gipuonjo chike mag dhano, mana ka gima gin chike Nyasaye!’ ” Eka Yesu nomedo wachonigi niya, “Uweyo chik Nyasaye, to umako mana chike dhano. Mano kaka uketho chik Nyasaye mondo urit chikeu uwegi! Musa nochiko ni, ‘Luor wuoru gi meru’, kendo ni, ‘Ng’at moyanyo wuon kata min nyaka negi’ Un to upuonjo ni ka ng’ato owacho ni wuon kata min ni, ‘Gik moko duto ma dakonyigo owal ni tich Nyasaye,’ to chakre kanyo ok oyiene timo gimoro ni wuon kata min ni. Kamano, kupuonjo ji mondo omak tim kwereu to umiyo chik Nyasaye bedo kayiem nono. To bende utimo gik moko mang’eny machal kamano.” Chieng’ machielo Yesu noluongo ji ire, mowachonigi niya, “Un duto, winjuru gima awachonu, mondo ung’e tiende. Onge gimoro man oko, ma, kodonjo ei dhano, to miyo odoko jaketho, to mak mana gima wuok e chunye. [ Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji!]” Kane oa kuom ogandano, mi odonjo e ot, jopuonjrene nopenje tiend ngerono. Ne odwokogi kopenjogi niya, “Kara un bende uonge gi rieko? Ok ung’eyo ni gimoro man oko, kodonjo ei dhano to ok nyal miyo odok jaketho, nimar gino ok donji e chunye, to donjo mana e iye, kendo bang’e wuok oko.” (Gima ne Yesu owachono nonyiso ni chiemo duto ler.) Eka nomedo wacho niya, “Gima wuok kuom dhano ema miyo odoko jaketho, nimar chuny dhano ema paro maricho wuokie mamiyo otimo gik ma ok kare, kaka chode gi kuo gi nek gi terruok kod gombo, kaachiel gi gik mamono, kaka wuond gi anjawo gi nyiego gi kuoth gi sunga kod fuwo. Gik marichogo duto wuok e chuny dhano, kendo miyo obedo jaketho.” Yesu nowuok, modhi e gweng’ machiegni gi dala mar Turo. Ne oyudo ot moro, mi odakie, to ne ok odwar ni mondo ji ong’eye. Kata kamano, mano ne ok nyalre. Dhako moro ma nyare ne nigi jachien marach, nowinjo ni Yesu ni kuno, mi nobiro ire piyopiyo, mopodho e tiende. Dhakono ne ok nyar jo-Yahudi, to ne onywole Foinike e piny Siria. Ne ohombo Yesu mondo ogol jachien oko kuom nyare, to Yesu nodwoke niya, “We nyithindo okwong ochiem, oyieng’ mondi. Ok en gima ber wito chiemb nyithindo ni guogi.” To dhakono nodwoko niya, “Ruoth, kata mana guogi manie bwo mesa bende chamo ng’injo ma nyithindo oweyo!” Kane Yesu owinjo kamano, nowachone niya, “Koro dhi adhiya dala, nikech gima iwachono. Jachien osewuok kuom nyari.” Kamano kane dhakono odok dala, nonwang’o nyathine konindo e kitanda, ka jachien osewuok kuome. Yesu noa e gweng’ Turo, modhi nam Galili, koluwo Sidon, kendo kong’ado gweng’ Dekapoli. Jomoko nokelo ng’ato ire ma ite odino, kendo ma ok nyal wuoyo maber, mi ohombe mondo oket lwete kuome. Yesu nokawo ng’atno, motero kar kende. Noketo lith lwete ei ite, kendo ong’ulo olawo e lewe. Eka nong’iyo polo, moomo chunye matek, mi owacho ni ng’atno ni, “Efatha!” tiende ni “Yawri” Gikanyono, it ng’atno noyawore, kendo lewe nogonyore, mi ochako wuoyo maber. To Yesu nokwero ji ni kik ginyis ng’ato wachno, to kaka nomedo kwerogino e kaka ne gimedo lando wachno. Kendo ji duto mane owinjo, nodhier nono, kawacho niya, “Mano kaka otimo gik moko duto maber! Kata mana joma itgi odino omiyo winjo wach, kendo joma momo omiyo wuoyo!” Bang’ ndalo matin, oganda moro machielo maduong’ nochako ochokore, to ne gionge gi chiemo. Omiyo Yesu noluongo jopuonjrene, mowachonigi niya, “Akecho jogo nikech gisebet koda kuom ndalo adek to koro gionge gi chiemo. Ka aweyo gidok thurgi ka gidenyo kamano, to nong’no ditergi e yo, nikech moko kuomgi oa kuma bor ahinya.” To jopuonjrene nopenje niya, “Ere kama ng’ato diyudie chiemo e thim kaeri ma dirom jogo duto?” Yesu nopenjogi ni, “Un gi makati adi?” Ne gidwoke ni gin makati abiriyo. Yesu nowacho ni ji mondo obed piny. Eka nokawo makati abiriyogo, mogoyo ni Nyasaye erokamano, nong’ingogi, momiyogi jopuonjrene mondo opogni ji, mi ne gitimo kamano. Bende ne gin gi rech moko manok matindotindo. Mago bende Yesu noguedho, mi owacho ni jopuonjrene mondo opog ni ji. Kamano ji duto nochiemo, moyieng’. Bang’e ne okwany ng’injo modong’, mi oromo atonge abiriyo. Jogo duto ne alufu ang’wen. Eka Yesu nogonyo ji, moa. En to nodonjo e yie kaachiel gi jopuonjrene, mi odhi e gweng’ Dalmanutha. Jo-Farisai moko nobiro ir Yesu, mochako mino kode wach. Ne gidwaro teme, omiyo ne giwachone mondo otimnigi hono moa e polo manyiso ni Nyasaye ni kode. To Yesu noomo chunye matek, mowacho niya, “Ere gima omiyo tieng’ ma kawuononi kwayo ni mondo otimnigi ranyisi? Adier anyisou ni onge ranyisi ma notim ni tieng’ni!” Gikanyono noweyogi, odok e yie, mi ong’ado nam odok loka machielo. Noyudo wi jopuonjre Yesu owil, mi ok okawo makati moko odhigo, to ne gin mana gi makati achiel kende e yie. Yesu nowachonigi niya, “Yawuru wang’u mondo ubed motang’ ni thop jo-Farisai ko thop Herode.” Eka ne giwacho e kindgi giwegi niya, “Owacho kamano nikech waonge gi makati.” Yesu nong’eyo gima giwacho, omiyo nopenjogi ni, “Ang’o momiyo uwacho ni uonge gi makati? Pok wach odonjonu, muwinjo tiend gik matimore? Koso pod parou odinore? Un gi wenge, to marang’o ok unyal neno? Bende un gi it, to ere gimomiyo ok unyal winjo? Ok unyal paro ni ne ang’ingo makati abich ni ji alufu abich? Koso atonge adi mag ng’injo modong’ mane uchoko?” Ne gidwoke ni ne gin atonge apar gariyo. Eka Yesu nomedo penjogi ni, “To kane ang’ingo makati ni ji alufu ang’wen, to atonge adi mag ng’injo modong’ mane uchoko?” Ne gidwoke ni, “Abiriyo.” Yesu nochako openjogi niya, “To bang’ mago duto, wach pok odonjonu?” Bang’e ne gidhi Bethsaida, mi jomoko nokelo ni Yesu ng’at ma muofu, ka gihombe mondo oket lwete kuome. Yesu nomako lwet ng’atno mi ogole oko e dala. Ne ong’ulo olawo e wang’e kendo oketo lwete kuome. Eka ne openje niya, “Bende inyalo neno gimoro?” Ng’atno norango koni gi koni, modwoke ni, “Ee, aneno ji kawuotho, to gichalo mana gi yien.” Eka Yesu nochako oketo lwete e wenge ng’atno, kendo kane ng’atno otemo neno matek, wengene nochango chuth, mi oneno gik moko duto malong’o. Bang’ mano, Yesu noweye odok dalane, kokwere ni kik odog e dala mar Bethsaida. Bang’e Yesu gi jopuonjrene ne jowuok, modhi e mier mokiewo gi Kaisaria Filipo. Kane gin e yo gidhi, nopenjogi niya, “Ka ji loso kuoma, to uwinjo ka giwacho ni an ng’a?” Ne gidwoke ni, “Jomoko wacho ni in Johana Jabatiso, to moko wacho ni in Elija. Moko bende wacho ni in achiel kuom jonabi.” Eka ne ochako openjogi ni, “Un to, uparo ni an ng’a?” Petro nodwoke ni, “In e Mesia.” Bang’ mano Yesu nokwerogi ni kik ginyis ng’ato ni en ng’a. Bang’ mano, Yesu nochako puonjo jopuonjrene kawacho niya, “Wuod Dhano nyaka ne masiche mang’eny, kendo jodongo gi jodolo madongo kod jopuonj Chik nyaka dage. Enonege, to bang’ ndalo adek nochier.” Ne owachonigi wachno ratiro. To Petro nogole tenge, ni ok onego olos kamano. To Yesu nolokore, morango, jopuonjrene, mi okwero Petro niya, “Aye nyima Satandni, nikech paro mari ok paro mar Nyasaye, to mana mar dhano.” Eka Yesu noluongo oganda mane oyudo ochokore, kaachiel gi jopuonjrene, mi owachonigi niya, “Ka ng’ato dwaro luwa, to nyaka okwerre owuon, mi okaw msalape kendo oluwa, nikech ng’ama dwaro reso ngimane, ngimane nolalne. To ng’ama wito ngimane nikech an, kendo nikech Injili, to nores ngimane. Ere ohala ma ng’ato yudo, konwang’o piny duto, to owito ngimane? Koso ang’o ma ng’ato dichiw kar ngimane? Ka wi ng’ato kuot koda, kendo kuot gi wechena e kinde ma ji timoe richo kendo weyoe Nyasaye, to wi Wuod Dhano bende nokuod kode, kobiro e duong’ mar Wuon mare, kaachiel gi malaika maler.” Nomedo wacho niya, “Adier awachonu ni nitie jomoko kuomu ka, ma ok notho kapok oneno Loch Nyasaye kobiro gi teko.” Bang’ ndalo auchiel, Yesu nokawo Petro gi Jakobo kod Johana, moterogi malo ewi got mabor kar kendgi, kendo kite nolokore mana e nyimgi kanyo ka gineno. Lepe ne rieny matar mokadho, ma onge jaluoko e piny ngima ma diluok lewni mi rieny maler kamano. Eka ne gineno Elija gi Musa ka jowuoyo gi Yesu, mi Petro nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, bedowa kaeri en gima ber! Omiyo we wager kiche adek, ma achiel mari, to machielo mar Musa kendo moro mar Elija.” Nowuoyo kamano nikech luoro ne omake ahinya, kaachiel gi jowadgi mane ok ong’eyo gima dowachi. Eka bor polo nobiro moumogi gi tipone, kendo ne giwinjo dwol moro kowacho gi e bor polono niya, “Mae wuoda mahero! Winjeuru.” Jopuonjre adekgo norango koni gi koni piyopiyo, to ne ok gineno ng’ato machielo mak mana Yesu kende ema ne ni kodgi. Kane oyudo gilor gia e got, Yesu nokwerogi ni kik giwach ni ng’ato gima giseneno nyaka chop chieng’ ma Wuod Dhano nochierie koa kuom joma otho. Ne gimako wachno to ne gipenjore kendgi giwegi ni, chier kuom joma otho mowachono to tiende ang’o. Eka ne gipenjo Yesu ni, “Ere gima omiyo jopuonj Chik wacho ni Elija nyaka bi mokwongo?” Nodwokogi ni, “Adier Elija nyaka bi mokwongo mondo olos gik moko duto obed kare. To ere gima omiyo Musa wuoyo kuom Wuod Dhano ni nyaka one masiche mang’eny, kendo ni ji nochaye? To awachonu ni Elija osebiro, kendo ji notimone gik moko duto mane gidwaro timo mana kaka Musa wuoyo kuome.” Kane gidok ir jopuonjre mamoko, ne ginwang’o ka ji mang’eny olworogi kendo ka jopuonj Chik moko mino kodgi wach. Kane ji oneno Yesu, ne giwuoro ahinya, kendo ne giringo gidhi ire, mi gimose. Yesu nopenjo jopuonjrene ni, “Ang’o ma uminone wach gi jogi?” Eka ng’at moro nodwoke ni, “Japuonj, nende akeloni wuoda, nimar en gi jachien marach, maloke momo. E kinde duto ma jachiendno obukee, to goye piny, kendo dhoge wuok bwoyo, komuodo lake kendo otal. Nende akwayo jopuonjreni mondo ogol jachiendno to notamogi.” Eka Yesu nowacho ni ji niya, “Yaye, ma tieng’ ma onge yie manade! Nyaka karang’o monego abedie kodu? Koso anachandra kodu nyaka karang’o? Keluru rawerano ira ka”. Omiyo ne gitere ir Yesu. Gikanyono mane jachiendno oneno Yesu, nomiyo rawerano ogwecho matek, mi opodho piny, kendo ong’ielore e lowo ka dhoge wuok buoyo. Yesu nopenjo wuon nyathi niya, “Gini osebedo ka time kama chakre karang’o?” Nodwoke ni, “Osebedo katime kamano nyaka oa e nyathi, kendo kuom kinde mathoth gino osetemo nege, ka goye e mach kendo e pi. To kinyalo timonwa gimoro, to kechwa mondo ikonywa. Yesu nodwoke ni, “Ere gima omiyo iwacho ni, ‘Kinyalo’? Gik moko duto nyalore ni ng’ama oyie!” Gikanyono wuon rawerano nokok niya, “Ayie to konya nikech yiena orem.” Yesu noneno ka ji chako sudo machiegni, omiyo nokwero jachien matek, kowacho niya, “In jachien mamiyo rawerani doko momo, kendo ite dino, wuog oko kuom rawerani kendo kik ichak idwog kuome!” Jachiendno noywak matek mi omiyo rawerano ogwecho malich kowuok kuome. Rawerano noriere kanyo ka ng’ama otho, omiyo ji duto nowacho ni, “Otho!” To Yesu nokawo lwete ka chunge mi oa malo. Kane Yesu osedonjo e ot, jopuonjrene nopenje kar kende niya, “Ang’o momiyo wan ne ok wanyal golo jachiendno?” Yesu nodwokogi ni, “Onge gima nyalo golo jachien ma kamano mak mana lemo kende”. Ne gia kuno mi ging’ado piny Galili to Yesu ne ok dwar mondo ji ong’e kuma entie, nikech nopuonjo jopuonjrene. Nowachonigi niya, “Ibiro chiwo Wuod Dhano e lwet ji mi gininege, to bang’ ndalo adek enochier.” Ne ok giwinjo tiend wachno to bende ne giluoro penje. Kane gichopo Kapernaum, mi gidonjo e ot, Yesu nopenjo jopuonjrene niya, “Mbaka manadi manende ugoyo e yo?” To dhogi nomoko, nikech ne oyudo gisegoyo mbaka e yo ka gipenjore ni ere ng’ama duong’ moloyo kuomgi. Yesu nobet piny moluongo joote apar gariyo, mi owachonigi niya, “Ka ng’ato dwaro doko jatelo, to nyaka obed chien ni ji duto, kendo nyaka obed jatich ji duto.” Eka nokawo nyathi moro matin mochungo e diergi. Nokwako nyathino, kowacho niya, “Ng’at morwako nyathi achiel ma kama e nyinga, to orwako mana an, kendo ng’at morwaka ok orwako mana an kende, to orwako koda ka Jal mane oora bende.” Johana nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, ne waneno ng’ato ka golo jochiende e nyingi, to ne wakwere nikech ok en achiel kuomwa.” Yesu nodwoke, kowachonigi niya, “Kik ukwer ng’at ma kamano, nikech onge ng’ama nyalo timo hono e nyinga, to aye wuoyo marach kuoma, nimar ng’at ma ok mon kodwa en jakorwa, awachonu adier ni, ng’at momiyou pi umodho nikech un jopuonjre Kristo noyud pokne ma onge kiawa. “Ka ng’ato omiyo achiel kuom joma tindo moyie kuomagi odonjo e richo, to diber moloyo kotwene pong’ mang’ongo e ng’ute, mi oling’ego e nam. Kamano bende ka lueti ema teri e richo, to ng’ade oko nimar ber donjo e ngima ka in gi lwedo achiel moloyo witi e mach mak rum, ka in gi lwedo ariyo. [ Kuno kudni machamo ji ok thoe kendo mach bende ok thoe.] Bende ka tiendi teri e richo to ng’ade oko, nikech ber donjo e ngima ka in gi tielo achiel moloyo witi e mach ma ok rum ka in gi tielo ariyo. [ Kuno kudni machamo ji ok thoe kendo mach bende ok thoe.] Kata ka wang’i ema miyo itimo richo, to gole oko nimar ber donjo e Piny Ruoth Nyasaye ka in gi wang’ achiel, moloyo witi e mach mak rum ka in gi wengeni duto. Kuno kudni machamo ji ok thoe kendo mach bende ok thoe. “Ng’ato ka ng’ato nopuodh gi mach. Kado ber, to ka ndhathe orumo, to ere kaka nochak oyud ndhathe? Beduru gi ndhadhu mondo ubed gi kue e kindu uwegi”. Yesu noa kuno, modhi e piny Judea nyaka loka aora Jordan. Ji mathoth nochako obiro ire, kendo ne opuonjogi kaka ne ojatimo. Eka jo-Farisai moko nobiro mondo oteme kapenje niya, “Bende chikwa oyie ni ng’ato mondo oriemb chiege?” Yesu nodwokogi kapenjogi ni, “Ere kaka ne Musa ochikou?” Ne gidwoke ni, “Musa ne oyie ni ng’ato nyalo riembo chiege, kosemiye barup weruok.” Yesu nowachonigi niya, “Musa nomiyou chikno nikech wichtekou. To e kar chakruok, kane Nyasaye ochueyo dichwo gi dhako, Muma wacho ni, ‘Mano emomiyo ng’ato weyo wuon gi min, to padore kuom chiege kendo ji ariyogo doko ringruok achiel. Kamano koro ok gin ji ariyo, to gin mana ringruok achiel.’ Kuom mano, gima Nyasaye oseriwo, kik dhano pogi.” Kane gisedok e ot, jopuonjre Yesu nopenje wachno, mi onyisogi niya, “Ka ng’ato oriembo chiege, mi okendo dhako machielo, to oterore. Kamano bende, ka dhako oweyo chwore, mi oyie ng’at machielo okende, to oterore.” Ji moko nokelo nyithindo ir Yesu mondo oket lwete kuomgi, to jopuonjrene nokwerogi. Kane Yesu oneno ka jopuonjrene kwero jogo kamano, nosin, mi owacho ni jopuonjrene niya, “Weuru nyithindo obi ira! Kik utamgi, nikech joma kamagi ema yudo gweth mar Loch Nyasaye! Awachonu adier ni, ng’at ma ok oyie Loch Nyasaye gi chuny machalo gi chuny nyathi matin, ok noyud gueth mar Lochne ngang’!” Eka nokwako nyithindogo, mi oguedho moro ka moro, koketo lwete kuome. Chieng’ moro kane Yesu ochako wuoth, ng’at moro nobiro ire ka ringo, mogoyo chonge piny e nyime, kapenje ni, “Japuonj! In, in ng’ama ber! Ere gima onego atim mondo ayud ngima mochwere?” Yesu nopenje ni, “Ang’o momiyo iwacho ni an ng’ama ber? Onge ng’ama ber, mak mana Nyasaye kende. Donge ing’eyo chike mawacho ni, ‘Kik ineki, kik iterri, kik ikwal, kik ihang wach, kik imechi e yor wuond, kendo ni, luor wuoru gi meru’?” Ng’atno nodwoke niya, “Japuonj, aserito chikego duto, chakre aa e nyathi.” Eka Yesu nong’iyo wang’e tir, ka mor kode, mowachone ni, “Gimoro achiel ema pod onego itim: dhiyo, ilok gigi duto pesa, mondo imi joma odhier, eka inibed gi mwandu e polo. To ka isetimo kamano, to bi iluwa.” Kane ng’atno owinjo wachno, wang’e nolokore, mi odhi ka chunye lit, nikech ne en jamoko ahinya. Yesu norango jopuonjrene koni gi koni, mowachonigi niya, “Mano kaka donjo e Piny Ruoth Nyasaye nobed matek ni joma nigi mwandu!” Jopuonjrene ne ohum nono gi wechego, to Yesu nomedo wachonigi ni, “Nyithinda, mano kaka donjo e piny Ruoth Nyasaye tek! Yot ni ngamia kadho e wang’ sandan, moloyo jamoko donjo e Piny Ruoth Nyasaye.” Kane jopuonjre owinjo kamano, ne gimedo wuoro ahinya, ka gipenjore e kindgi giwegi ni, “Kara, ere ng’ama nokwo!” Yesu nong’iyo wang’gi tir, mowachonigi niya, “Dhano ok nyal warore kende, to Nyasaye ema nyalo gik moko duto!” Eka Petro nowachone ni, “To wan waseweyo gik moko duto mondo waluwi!” Yesu nodwoke, kawachonigi ni, “Adier awachonu ni ng’ama oweyo dalane, kata owetene, kata nyiminene, kata min, kata wuon, kata nyithinde, kata lope, nikech an, kendo nikech Injili, to noyud mier, gi owete, gi nyimine, gi mine, gi nyithindo kod lowo nyadi mia achiel e piny ka, kaachiel gi sand bende, kendo enoyud ngima mochwere e piny mabiro. To ji mang’eny ma koro otelo nodog chien, kendo joma koro odong’ chien notel.” Kane gin e yo gidhi Jerusalem, Yesu ne wuotho kotelo e nyim jopuonjrene, mane oyudo hum nono. Jogo mane luwogi bende luoro nomako. Yesu nochako oluongo joote apar gariyo tenge, mi onyisogi gima biro timorene. Ne owachonigi niya, “Winjuru! Koro wadhi Jerusalem, kuma ibiro chiwie Wuod Dhano e lwet jodolo madongo kod jopuonj Chik. Gining’adne buch tho, mi gikete e lwet joma ok jo-Yahudi. Jogo nochare, kendo nong’ul kuome olawo, bende ginichwade, kendo gininege, to bang’ ndalo adek enochier.” Jakobo kod Johana, ma yawuot Zebedi, nosudo ir Yesu, mowachone niya, “Japuonj, nitie gimoro ma wadwaro kwayi mondo itimnwa.” Yesu nopenjogi ni, “En ang’o ma udwaro mondo atimnu?” Ne giwachone ni, “Chieng’ mibet e komduong’ni maler, to yie wabed buti, ka ng’at achiel obet e badi korachwich, to machielo obet e badi koracham.” Yesu nodwokogi niya, “Ok ung’eyo gima ukwayo! Uparo ni dunyal madho kikombe mar masira ma ochunore ni nyaka amadhi? Bende disandu gi sand mibiro sandago?” To ne gidwoke ni, “Ee, dwanyal.” Eka Yesu nowachonigi ni, “Adier, ubiro madho kikombe ma amadho, kendo ibiro sandu gi sand misandago. To yiero ng’ama onego bedi e bada korachwich kata koracham, to ok nie tekona. Nyasaye ema nochiw kuondego ni joma oseiknigi.” Kane jopuonjre apar modong’ owinjo wachno, ne gisin gi Jakobo kod Johana. To Yesu noluongogi ire, mowachonigi niya, “Ung’eyo ni ruodhi duto mag piny tiyo jogi gi thwon, kendo jogo man gi loch nigi teko kuom joma gitiyo. Kuomu to, ok en kamano. To ka ng’ato kuomu dwaro bedo gi duong’, to nyaka obed jatichu, kendo ka ng’ato kuomu dwaro bedo jatendu, to nyaka obed misumba jiduto. Nikech kata Wuod Dhano bende ne ok obiro mondo ji otine, to nobiro mondo oti ni ji, kendo mondo ochiw ngimane owargo ji mang’eny.” Ne gichopo Jeriko, kendo kane oyudo Yesu wuok kuno gi jopuonjrene kod oganda maduong’, jakuecho moro ma muofu ma nyinge Bartimeo, tiende ni wuod Timeo, ne oyudo obet e bath yo. Kane owinjo ni Yesu ja-Nazareth ema kadho, nochako kok, kowacho niya, “Yesu, wuod Daudi, kecha!” Ji mang’eny nokwere ni mondo oling’, to nomedo mana kok matek ni, “Wuod Daudi, kecha!” Yesu nochung’, mowacho niya, “Luongeuru, obi ka.” Eka ne giluongo muofuno, ka giwachone ni, “Hapi ber! Chung’, oluongi.” Kuom mano, nobolo lawe kucho, moa malo piyo, kodhi ir Yesu. Yesu nopenje ni, “Ere gima idwaro mondo atimni?” Nodwoko ni, “Japuonj, adwaro mondo achak anen kendo.” Yesu nowachone niya, “Dhiyo, yieni ema omiyo ichango.” Gikanyono wengene ne oyepo, mi oluwo bang’ Yesu. Kane gin machiegni gi Jerusalem, e mier mag Bethfage gi Bethania, but got Zeituni, Yesu nooro jopuonjrene ariyo mondo otel nyime, kowachonigi ni, “Dhiuru e dala man nyimu cha, kendo ka uchopo kuno, to ubiro nwang’o nyathi kanyna motue en rangach, mapok ng’ato oidho nyaka nene. Gonyeuru ukele ka. To ka ng’ato oponjou gima omiyo utimo kamano, to wachneuru ni, ‘Wuon-go dware, to obiro dwoke mapiyo.’ ” Kamano ne gidhi mi ginwang’o nyathi kanyna kotwe e dhoot oko, to kane oyudo gigonye, jomoko mane ochung’ kanyo nopenjogi ni, “Ang’o momiyo ugonyo nyathi kanynano?” Eka ne gidwoko mana kaka Yesu nosenyisogi, mi jogo noyienigi gikawe. Ne gikele ir Yesu, mi gipedho lepgi e dieng’eye, mi Yesu obetie. Ji mang’eny nopedho lepgi e yo, to jomoko nong’ado bede yien, ema opedho e yo, kendo ji mane otelo kod mago mane luwo bang’e nokok niya, “Nyasaye mondo omi duong’! Ogwedh ng’ama biro e nying Ruoth! Oguedh loch mabiro mar Daudi kwarwa! Duong’ obed ni Nyasaye e polo malo!” Kamano Yesu nodonjo Jerusalem, modhi e Hekalu, kendo orango gik moko duto. To kaka piny ne koro yuso, nowuok modhi Bethania gi jopuonjrene apar gariyo. Kinyne, kane oyudo giduogo ka gia Bethania, kech nochako kayo Yesu. Ne oneno yadh ng’owo moro ma pote ng’eny gi kuma bor, omiyo nodhi mondo one ane ka donwang’ olemo kuome. To kane ochopo machiegni, ne onwang’o mana pote kende, nikech kinde ma ng’owo chiekie ne pok ochopo. Nokuong’o yadhno, kowacho niya, “Onge ng’ama nochak ocham olembi kendo nyaka chieng’!” Jopuonjrene nowinje kowacho kamano. Kane gichopo Jerusalem, Yesu nodonjo e Hekalu, mi oriembo joma ne loko ohala kod joma ne ng’iewo gik moko kanyo. Nokawo mesni mag jowil pesa kod kombe mag jolok akuche mogoyo piny, kendo ne ok oyie mondo ng’ato ong’adi e dier Hekalu koting’o gimoro. Bang’ mano nopuonjo ji, kowacho niya, “Donge ondiki e Muma ni, ‘Oda noluong ni od lemo mar Ogendini duto’? Un useloke od jomecho!” Jodolo madongo kod jopuonj Chik nowinjo wachno, omiyo ne gidwaro yo ma diginegego, nimar ne giluore, nikech ji duto ne wuoro puonjne. To kane piny oyuso, Yesu nowuok, moa Jerusalem kod jopuonjrene. Kinyne gokinyi, kane oyudo giwuotho e yo, ne gineno yadh ng’owo cha kosetwo, chakre e wiye nyaka tiende piny. Petro noparo gima ne Yesu osewacho, mi onyiso Yesu niya, “Japuonj, neye kaka yadh ng’owo manyoro ikuong’ocha osetwo!” Yesu nodwoko, kawachonigi niya, “Beduru gi yie kuom Nyasaye, nikech ka ng’ato oyie kuom Nyasaye adier, to onyalo wacho ni godni ni, ‘Mukri, inyumri e nam’, kendo ka ok oriwo gi kiawa, to oyie mana ni gima owachono biro timore. Kuom mano awachonu ni ka ukwayo gimoro kulemo, to yieuru e chunyu ni usenwang’e. To bende e kinde duto ma ichung’ kilemo, to nyaka iweni ng’ato wach moro marach ma in-go kode, mondo Wuonu mae polo oweni richoni. [ Ka ok uweyo ni jomoko richogi, to Wuonu mae polo bende ok nowenu richou.]” Ne gichako giduogo Jerusalem, kendo kane Yesu wuotho e Hekalu, jodolo madongo gi jopuonj Chik kod jodongo ne jobiro ire, mopenje niya, “Ere teko ma in-go, momiyo itimo gik ma kamagi? Koso ng’ama omiyi teko mar timogi?” To Yesu nodwokogi niya, “Abiro penjou gimoro achiel kende, kendo ka udwoka to eka abiro nyisou kuma ayudoe teko ma atimogo gigi. Nyisauru ane: Teko ma ne Johana batisogo ji noa kuom Nyasaye, koso noa kuom dhano?” Eka jogo nochako wuoyo e kindgi giwegi ka gipenjore ni, “Ere kaka dwadwoke? Ka wawacho ni teko Johana noa kuom Nyasaye, to obiro penjowa gimomiyo ne ok wayie kuom Johana. Koso dwawachi ni oa kuom dhano?” To ne ging’eyo ni ok ginyal wacho kamano, nikech ne giluoro ji, nimar ng’ato ka ng’ato noyie ni Johana en janabi maradier. Kuom mano, ne gidwoko Yesu niya, “Ok wang’eyo” Eka Yesu nowachonigi ni, “Ka kamano, to an bende ok anyal nyisou kuma ayudoe teko ma atimogo gigi.” Bang’e Yesu nochako wuoyo kodgi gi ngeche, kowacho niya, “Ng’at moro noloso puoth mzabibu. Nochielo puodhono, mokunyo bur mibiyoe mzabibu, kendo ogerone kar rito. Eka ne oweye e lwet jopur, mi owuok odhi e piny moro mabor. Kane kinde ma olembe chiekie ochopo, ne ooro jatichne ir jopurgo mondo oomne pokne kuom gik monyak e puodho. To jopurgo nomako ng’atno, mogoyo kendo oriembe gi lwete nono. Eka wuon puodho nochako ooronigi jatich moro, mi en bende jogo ne ogoye lero, kendo otimone marach. Bang’ mano nochako ooro jatich machielo, to jali koro ne ginego anega. Ne omedo oro joote mamoko mang’eny, to jopurgo notimonigi marach, ka goyo moko kuomgi, to moko ginego. Ng’at achiel ma koro wuon puodho ne pod odong’go monyalo oro, ne mana wuode owuon. Kuom mano e gikone nooro wuodeno ir jopurgo, koparo niya, ‘Wuoda to ang’eyo ni gibiro miyo luor.’ To kane jopurgo oneno wuodeno, ne giwacho e kindgi giwegi niya, ‘Jali ema biro bedo wuon lowo, omiyo biuru wanege, mondo puodho odong’nwa.’ Kuom mano, ne gimako wuowino, mi ginego, kendo ne giwito ringre e tok puodhono.” Eka Yesu nopenjogi ni, “Koro uparo ni wuon puodho biro timo ang’o? Donge obiro biro, mi oneg jogo, kendo okaw puodho omi jopur moko nono? Nyaka bed ni usesomo e Muma ni, ‘Kidi mane jogedo odagi, ema koro osedoko kidi motegno moriwo kor ot. Mano e tich Ruoth Nyasaye kendo en gima lichnwa miwuoro!’ ” Kane jotend jo-Yahudi owinjo wechego, ne gidwaro mondo gimak Yesu, nikech ne ging’eyo ni ogoyo ngerono kuomgi. To ne giluoro oganda mane ni kanyo, omiyo ne giweye mi gidhi. Bang’e jotend jo-Yahudi nooro jo-Farisai moko kod jo-Herode ir Yesu mondo openje wach, kodwarogo dhoge. Kane jogo odhi ire, ne giwachone niya, “Japuonj, wang’eyo ni in jaadiera, kendo ok iluoro wang’ ng’ato, bed ni en ng’ama nadi, to ipuonjo yor Nyasaye gi adiera. To koro nyiswa ane ka Chikwa oyie mondo wagol osuru ni Kaisar. Onego wagol koso ok onego wagol?” To Yesu noneno kaka gichikone obadho, omiyo nodwokogi niya, “Ang’o momiyo utema? Kelnauru siling’ mondo ane ane.” Kuom mano, ne gikelone siling’ mi openjogi niya, “Kidoni gi nying’ni mag ng’a?” Ne gidwoke ni, “Gin mag Kaisar.” Eka Yesu nowachonigi niya, “Chiwuru ni Kaisar gi Kaisar, to gi Nyasaye chiwuru ni Nyasaye.” Kane giwinjo dwokoneno, dhogi nomoko. Jo-Sadukai moko nobiro ir Yesu. (Gin e joma wacho ni chier ongee.) Ne giwachone niya, “Japuonj! Musa nondikonwa chik ni ka ng’ato otho, mi oweyo chiege ka onge nyathi, to owadgi ng’at mothono nyaka kaw chiegeno mondo onywolnego nyithindo. To koro ne nitie owete abiriyo. Wuowi maduong’ nokendo dhako, to otho ka ok onywolo nyathi. Eka owadgi maluwe notero chiegeno, mi en bende otho ka ok onywolo nyathi. Gima kamano bende ema notimore ni owadgi mar adek, kendo otimore ni owetene mamoko duto. Kamano, yawuowi abiriyogo duto nobedo chwo dhakono, to ok onywolo nyithindo. Bang’e dhakono bende notho. To koro, ka jogo duto odoko mangima chieng’ chier, to dhakono nobed chi ng’a kuomgi, ka ji abiriyogo duto nokende kamano?” Yesu nodwokogi niya, “Uruenyo, nikech ok ung’eyo weche manie Muma, kata teko mar Nyasaye, nimar chieng’ ma joma otho chier, to ok ginikendre, to ginichal gi malaika manie polo. To kuom wach chiero joma otho, pok usomo e kitap Musa wach bungu maliel, kaka Nyasaye nowacho ni Musa ni, ‘An e Nyasach Ibrahim, gi Nyasach Isaka kod Nyasach Jakobo’? To wang’eyo ni Nyasaye ok en Nyasach joma otho, to en Nyasach joma ngima. Adier, uruenyo mabor!” Achiel kuom jopuonj Chik nowinjo kaka gigoyo mbaka, mi oneno ka Yesu odwoko jo-Sadukai kare, omiyo nopenje niya, “Ere chik maduong’ie moloyo chike mamoko duto?” Yesu nodwoke ni, “Chik maduong’ie moloyo e ma: ‘Winjuru un jo-Israel! Ruoth Nyasachwa e Ruoth kende. Heruru Ruoth Nyasachu gi chunyu duto kendo gi parou duto, kendo gi riekou duto, kendo gi tekou duto.’ To chik mar ariyo e ma: ‘Her wadu kaka iherori iwuon.’ Onge chik moro machielo maloyo mago.” Eka japuonj chikno nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, iwacho kare. En adier ni Nyasaye en achiel kende, kendo onge Nyasaye moro machielo mak mana en. Ka ng’ato ohero Nyasaye gi chunye duto kendo gi parone duto kod tekone duto, bende ka ohero wadgi kaka oherore owuon, to gima otimo duong’ moloyo chiwo ni Nyasaye misengni miwang’o pep, kata misengni mamoko.” Kane Yesu oneno kaka ng’atno odwoke gi rieko, nowachone niya, “Ok ibor gi Loch Nyasaye.” Bang’ mano, onge ng’ama nohedhore penjo Yesu wach moro kendo. Kane oyudo Yesu puonjo e Hekalu, nopenjo ji ni, “Ere kaka jopuonj Chik wacho ni Mesia nobed nyakwar Daudi? To Roho Maler nomiyo Daudi owuon owacho niya, ‘Ruoth Nyasaye nowacho ni Ruodha ni, “Bed e bada korachwich ka, nyaka chop aket wasiki e bwo tiendi.” ’ Ka Daudi owuon noluongo Mesia ni ‘Ruoth’, to koro ere kaka Mesia dibed nyakwar Daudi?” Oganda maduong’ mane ni kanyo nowinjo weche Yesu gi mor. Kane opuonjo to nowacho niya, “Beduru motang’ ni jopuonj Chik ma ohero wuotho gi lewni maboyo, kendo mohero mondo omosgi kimiyogi duong’ kuonde ma ji ochokoree, bende mohero kombe ma nyime e ut lemo, kendo mohero kuonde moyiedhi e sewni. Gin e joma yako ut mond liete, ka giriasore gi lemo moyware. Gininwang’ kum marach moloyo!” Chieng’ moro Yesu nobet kama omanyore gi sandug sadaka mar Hekalu, ka rango kaka ji golo chiwo. Ji mang’eny momew nochiwo pesa mathoth, to eka bang’e chi liel moro modhier nobiro moluto ndururu ariyo. Yesu noluongo jopuonjrene, mowachonigi niya, “Adier anyisou ni, chi liel modhierni osegolo chiwo maduong’ moloyo chiwo ma ji mamoko duto ogolo, nimar ji mamoko osechiwo mana gik ma gigolo kuom mwandugi. En to, kata obedo ni odhier kamano, to osechiwo duto ma en-go, kendo ma dokonyrego!” Kane oyudo Yesu wuok e Hekalu, achiel kuom jopuonjrene nowachone niya, “Japuonj, neye kitegi kod udigi kaka dongo!” Yesu nodwoke ni, “Donge ineno udi madongogi? Ng’eni, onge kata kidi achiel ma biro dong’ kochung’ e wi wadgi, to giduto nowitgi piny.” Kane Yesu obet piny e got Zeituni, kama omanyore gi Hekalu, Petro gi Jakobo gi Johana kod Andrea ne jobiro ire kar kende, mowachone niya, “Nyiswa ane kinde ma mano notimree, bende hulnwa gima notimre ma nyiso ni kinde ma gigo duto timoree osechopo.” Eka Yesu nowachonigi ni, “Beduru motang’, mondo ng’ato kik wuondu. Ji mang’eny nobi gi nyinga, ka wacho ni, ‘An e en’ mi ginimi ji mathoth lal. Bende kik chunyu parre ka uwinjo mahu mag lwenje man kuonde machiegni, kata wach lwenje man kuonde maboyo. Gik ma kamago nyaka timre, to mano ok onyiso ni giko mar piny osechopo. Ogendini noked gi ogendini wetegi, kendo ruodhi nomonj ruodhi wetegi. Piny noyiengni kuonde mopogore opogore, kendo kech bende nobedie. To masichego gin mana chakruok mar ndalo manyien. “Un uwegi nyaka ubed motang’, nimar enomaku mi yalu e bura. Bende nochwadu e ut lemo, kendo unuchung’ e nyim jotelo gi ruodhi nikech an, mondo ulandnigi Injili. To Injili nyaka landi ni ogendini duto kapok gigo duto otimore. Ka gimakou mi giterou e bura, to kik uparru ni gima duwachi, to wachuru awacha gima omiu e sanogono, nikech weche ma ubiro wacho ok mau, to gin mag Roho Maler. Ng’ato nondhog owadgi mondo onegi, kendo wuone nondhog nyithindgi. Nyithindo bende nolokre gi jonywolgi mi chiwgi mondo oneggi. Ji duto nobed mamon kodu nikech an, to ng’ama otimo kinda nyaka giko ema nokwo. “Ka uneno Gima Kuero Makelo Kethruok kochung’ kama ok owinjore ochung’ie, to joma nie piny Judea nyaka ring dhi pondi e gode. (Ng’ama somo wachni mondo ong’e tiende!) Ka ng’ato ni e tat ode, to kik olor odonj e ot ni mondo ogol gik moko odhigo. Bende kata ka ng’ato ni oko e puodho, to kik odog dala oom lawe. Mano kaka nobed malit e ndalogo ni mon mayach, kod mon man gi nyithindo mapod dhoth! To kwauru Nyasaye mondo gigo kik timre e ndalo koyo, nimar masira manomak ji e ndalogo nobed malich ma pok oneye, chakre Nyasaye chue piny nyaka chil kawuono. To bende gima kamano ok nochak otimre kendo. Ka dine Ruoth ok osechano mondo ong’ad kar romb ndalogo, to onge ng’ama dotony. To oseng’ado ndalo, nikech joge owuon mane oyiero. “Ka ng’ato owachonu e ndalogo ni, ‘Neuru, ma e Mesia,’ kata ni, ‘Macha e en’ to kik uyie, nikech Mesia mag miriambo kod jonabi ma ok madier notuchi. Ginitim ranyisi kod honni, mondo kanyalore to giwuondgo kata mana joma Nyasaye oyiero. Omiyo beduru motang’, nikech asenyisou weche duto chon. “To e ndalo moko bang’ masirano, ‘Wang’chieng’ noimre, kendo due ok norieny. Sulue bende nopudhre, mi lwar kaa e polo, nikech teko momakogi noyiengni.’ Eka Wuod Dhano nothinyre, kabiro e boche polo gi teko malich kod duong’ maler. Enoor malaika e tung’ piny gi tung’ piny mondo ochok joma Nyasaye oseyiero, chakre e tung’ piny konchiel nyaka komachielo. “Puonjreuru rieko kuom wach yadh ng’owo. Ka bedene loth, kendo ochako golo pote, to ung’eyo ni ndalo chwiri chiegni. Kamano bende, ka uneno ka gik ma asewachonugo timore, to ng’euru ni Wuod Dhano osekayo machiegni, kendo en mana e dhoot. Awachonu adier ni gigo duto notimre ka pok tieng’ ma kawuononi orumo. Polo gi piny norum. Wechena to ok norum ngang’! “To onge ng’ama ong’eyo chieng’ ma gigo notimre, kata sa ma ginitimree. Kata malaika mae polo, kata mana Wuowi ok ong’eyo, to Wuoro kende ema ong’eyo. Beduru motang’, ma ok unindi, nikech ok ung’eyo chieng’ ma gigo notimree. Gik ma notimre chalo gi gik matimore ka ng’ato odhi wuoth kuma bor, to oweyo ni jotichne tich ma ng’ato ka ng’ato onego oti, kendo onyiso jarit rangach mondo onen. Kamano, un bende nenuru, nikech ok ung’eyo sa ma wuon ot biroe. Onyalo biro godhiambo, kata dier otieno, kata kogwen, kata gokinyi. To sa asaya ma obiroe to kik oyudu ka unindo. To gima awachonu ema awacho ni ji duto bende ni ‘Nenuru!’ ” Koro ne odong’ ndalo ariyo to chop Sap Pasaka kod Sap Makati ma ok ketie Thowi. To jodolo madongo kod jopuonj Chik ne dwaro yo ma digimakgo Yesu ling’ling’ mondo ginegi, nimar ne gineno ni ber mondo kik gimake e ndalo Sawo, nikech dipo ka ji otimo koko. Kane Yesu ni Bethania, ka chiemo e od Simon jadhoho, dhako moro nobiro gi chupa molos gi alabasta, moting’o mo mang’ue ng’ar ma nengo ne tek miluongo ni nard. Ne oturo ng’ut chupano mi oolo morno ewi Yesu. Jomoko kuom ji mane ni kanyo ne mirima omako, mi gipenjore niya, “Ang’o momiyo dhani ketho morni? Ka da ni oloke, to da okelo pesa moloyo siling’ alufu achiel mi opogne joma odhier.” Kuom mano ne gidhaw gi dhakono, ka gikwere matek. To Yesu nowachonigi niya, “Weyeuru. Ere gima omiyo uchande? Osetimona gima kare kendo maber. Joma odhier ni kodu ndalo duto, omiyo unyalo konyogi kinde duto mudwaro. Anto ok an kodu ndalo duto. Dhakoni osetimo gima onyalo. Osewiro ringra chon gi mo, mondo obed moikore ne yik. Awachonu adier ni kamoro amora ma nolandie Wach Maber e piny duto, to gima dhakoni osetimo bende nohul kiparego.” Bang’e Judas Iskariot mane achiel kuom jopuonjre apar gariyo, nowuok odhi ir jodolo madongo mondo oket Yesu e lwetgi. Kane jodologo owinjo gima okele, ne gidoko mamor ahinya, mi gisingore kode ni gibiro miye pesa. Kuom mano Judas nochako rango yo ma dondhoggo Yesu. Chieng’ mokuongo mar Sap Makati ma ok ketie Thowi, ma en chieng’ minegoe nyarombo Pasaka, jopuonjre Yesu nopenje ni, “Ere kama idwaro ni mondo wadhi waiknie Pasaka?” Eka Yesu nooro ji ariyo kuomgi konyisogi niya, “Dhiuru Jerusalem kendo ubiro romo gi ng’at moting’o dapi. Luweuru, nyaka ot modonjoe, kendo nyisuru wuon odno niya, ‘Japuonj penjo ni ere ot moikne, mobiro chamoe Sap Pasaka gi jopuonjrene?’ Wuon odno biro nyisou ot malach moik maler e gorofa malo. Kanyo ema mondo uiknwae gik moko duto.” Kamano jopuonjrego nowuok modhi Jerusalem, kendo ne ginwang’o gik moko duto mana kaka Yesu nosenyisogi, mi giiko Pasaka kuno. Kane piny oseyuso, Yesu nobiro gi jopuonjrene apar gariyo, kendo kane gibet gichiemo, nowachonigi niya, “Awachonu adier ni ng’at achiel kuomu machiemo koda ka biro ndhoga.” Kane giwinjo kamano, chunygi ne ochako chandore mi moro ka moro nopenje ni, “En an koso?” Nodwokogi niya, “En ng’at achiel ma luto lwete koda e tawo kuomu un ji apar gariyo. Wuod Dhano biro tho mana kaka Muma wacho, to mano kaka nodog malit ni ng’ama biro ndhoge! Da obedo maber ni ng’atno ka dine ok onywole!” Kane gichiemo kamano, Yesu nokawo makati moguedho, eka nong’ingo mi omiyo jopuonjrene, kowacho niya, “Kawuru ma e ringra”. Bang’e ne okawo kikombe kendo ka ne osegoyo ni Nyasaye erokamano, nomiyogi mi gimethoe giduto. Eka nowachonigi ni, “Ma e remba mochwer ni ji mang’eny kitimonigigo Winjruok gi Nyasaye. Adier awachonu ni, chakre kawuono ok nachak amadh divai ngang’ nyaka chop amadh divai e piny Ruodh Nyasaye.” Bang’ mano ne giwer, to kane gisewer, ne giwuok gidhi e got Zeituni. Yesu nowachonigi ni, “Uduto unuring uweya, nimar ondiki e Muma ni Nyasaye wacho niya, ‘Ananeg jakwath, mi rombe noke!’ To ka osechiera, to natel nyimu adhi Galili.” To Petro nowachone ni, “Kata ka ji duto oweyi, anto ok naweyi ngang’.” Yesu nodwoke ni, “Adier awachoni ni otieno ma kawuononi, ka pok thwon gweno okok diriyo, to ibiro kweda didek.” To Petro nokwer koramo ni, “Ok nakwedi ngang’, kata ka ochuno ni nyaka atho kodi.” Jopuonjre mamoko duto bende ne owacho mana kamano. Kane gichopo kamoro miluongo ni Gethsemane, Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Beduru kaeri, ka anto adhi lemo.” To nokawo Petro gi Jakobo kod Johana odhigo. Eka chunye nochako ridore koparore ahinya. Nowachonigi niya, “Chuny lit ma an-go lich, ma dwaro mana nega! Beduru ka, kurito.” Eka nochwalore nyime matin mopodho piny, kolemo ni, kanyalore to sa mar masirano okadhne. Nowacho niya, “Baba! Wuora! In ema inyalo gik moko duto, gol kikombe mar masirani oa kuoma. To kik obed kaka an ema adwaro, to mana kaka in ema idwaro.” Ne odok ir jopuonjre adek kande, monwang’o ka nindo oterogi, mi openjo Petro niya, “Simon, inindo? Ok inyal neno kata mana kuom sa achiel kende?” Eka nowachonigi ni, “Beduru kuneno mondo ulem, kik udonj e tem. Adier chuny oyie to ringruok ema nyap.” Bang’ mano, ne ochako odok molemo konwoyo mana weche mane osewacho mokwongo. Bang’e nodwogo ir jopuonjrene monwang’o ka nindo ochako oterogi, nikech wengegi ne pek ahinya, kendo ne ok ging’eyo gima digidwoke. Ne ochako odwogo irgi mar adek, mopenjogi niya, “Pod unindo aninda kuyueyo? Oromo! Sa osechopo! Neuru, Wuod Dhano koro ichiwo e lwet joricho. Chunguru, wadhiuru. Ero, jandhokna osekayo machiegni.” Kane Yesu pod loso, Judas, ma achiel kuom jopuonjre apar gariyo, notucho gi oganda man g ligengni kod arunge, koa ka jodolo gi jopuonj Chik kod jodongo. Jandhokno nosenyiso jogo gima obiro timo, kowachonigi niya, “Ng’at ma ang’ amoso kanyodho e en. Makeuru, kendo dhiuru kode kurite maber.” Kamano kane gichopo, Judas nodhi ir Yesu piyopiyo monyodhe, komose ni, “Japuonj!” Eka jogo nomako Yesu matek. To ng’at achiel kuom joma ne ochung’ kanyo nowuodho ligangla, mochadhogo it jatich jadolo maduong’ oko. Yesu nopenjogi niya, “Ere gima omiyo ubirona gi ligengni kod arunge ka joma dwaro jamecho? Pile yande an kodu kapuonjo e Hekalu, to ne ok umaka. To gima kama otimore mondo wach ma ondiki e Muma ochop kare.” Eka jopuonjrene duto noringo, moweye. Wuowi moro noyudo luwo Yesu korwako mana law abola kende. Jogo ne otemo make, to nopusore moringo odhi duk, koweyo laweno e lwetgi. Ne gitero Yesu e od jadolo maduong’, kuma ne jodolo madongo duto gi jodongo kod jopuonj Chik oyudo chokoree. Petro noluwo bang’e gi chien nyaka e laru mar od jadolo maduong’, mobet kuno kooyo mach gi jorit. Jodolo madongo kod jobura duto ne dwaro mondo oyud weche ma digidonjgo ni Yesu mondo onegi, to ne ok ginyal nwang’o, nikech kata obedo ni ji mang’eny nohango ne wach, to wechegi ne ok chalre. Jomoko kuomgi nochung’ ka jigone wach niya, “Ne wawinjo kowacho ni ‘Abiro muko Hekalu ma lwet dhano ema ogeroni, to bang’ ndalo adek abiro gero machielo ma ok dhano ema ogero.’ ” To kata mana gin bende wechegi ne ok chalre. Eka jadolo maduong’ nochung’ e nyim ji duto mopenjo Yesu niya, “Ok idwokie wach moro kuom weche ma jogi donjonigogi koso?” To Yesu noling’ aling’a thi, ma ok odwoko wach moro. Jadolo maduong’ nochako openje ni, “In e Mesia Wuod Ng’ama Imiyo Duong’, koso?” Yesu nodwoke ni, “Ee an, kendo unune Wuod Dhano kobet e bat korachwich mar Ng’ama Nyalo Gik Moko Duto, kobiro e boche polo!” Kane jadolo maduong’ owinjo kamano, ne oyiecho lawe, kowacho niya, “Ang’o momiyo pod wadwaro joneno? Donge usewinjo koyanyo Nyasaye? Un uneno ang’o?” Eka giduto ne ging’adone buch tho. Jomoko kuomgi nochako ng’ulo kuome olawo, bende ne giumo wang’e kendo gigoye adhong’, ka giwachone ni, “Hul ane ng’ama ogoyi!” Jorit bende nokawe mogoye. E kindeno duto, Petro ne ni mwalo e laru, kendo achiel kuom nyiri matiyo ni jadolo maduong’ nobiro kanyo. Kane oneno Petro kaoyo mach, nong’iyo wang’e tir mowachone ni, “In bende ne in kod Yesu ja-Nazareth.” To Petro nokwere niya, “Ok ang’eyo, bende akia gima iwacho,” Eka nowuok kanyo modhi e dhorangach, kendo e sa onogono, thon gweno nokok. Nyakono nochako onene e dhorangach kuno, mowacho ni joma nochung’ kanyo ni, “Jali bende en achiel kuomgi.” To Petro nochako okwer kendo. Bang’e matin, joma ne oyudo ochung’ kanyo nowacho ni Petro niya, “Kwerie ane ka ok in achiel kuomgi, to in bende in ja-Galili.” Eka Petro nokuong’ore, koramo ni, “Ok ang’eyo ng’at muwachoni!” Gikanyono thwon gweno nochako okok mar ariyo, mi Petro noparo wach mane Yesu osewachone ni, “Kapok thwon gweno okok diriyo, to nikweda didek.” Kane oparo wachno kamano, noywak malit. Kane piny oru gokinyi mang’ich jodolo madongo nopimo wach piyopiyo gi jodongo gi jopuonj Chik kod jobura mamoko duto. Eka ne gitueyo Yesu, mi gitero e nyim Pilato. Pilato nopenje niya, “In e ruodh jo-Yahudi koso?” Yesu to nodwoke ni, “In ema isewacho kamano.” Jodolo madongo nodonjone gi weche mathoth, omiyo Pilato nochako openje niya, “Ok inyal dwoko wach moro koso? Neye weche mathoth ma jogi donjonigogi!” To Yesu noling’ aling’a. Mano ne omiyo Pilato owuoro. To higa ka higa e Sap Pasaka, Pilato ne gonyo ng’at achiel ma ji okwaye kuom joma otue. Koro noyudo ka ng’at moro ma nyinge Baraba ne nie jela, kaachiel gi joma ne ojemo moneko, ka kedo gi joma nie loch. Kane ji ochokore mondo okwa Pilato otimnigi kaka ne ojatimo e ndalo Pasaka, ne openjogi ni, “Udwaro mondo agonynu ruodh jo-Yahudi koso?” Nowacho kamano nimar nong’eyo maber ni jodolo madongo nosetero Yesu ire mana nikech nyiego. To jodolo madongo nojiwo ji ni mondo okwa Pilato ogonynigi mana Baraba. Eka Pilato nopenjogi kendo niya, “To ere gima udwaro ni mondo atim ni jal muluongo ni ruodh jo-Yahudini?” Ne gidwoke ka gikok niya, “Gure e msalaba!” To Pilato nochako openjogi ni, “To ere gima rach mosetimo?” To ne gimedo kok moloyo, ka giwacho ni, “Gure!” Kuom mano, kaka Pilato ne dwaro timo ni ji gima gidwaro, nogonyonigi Baraba, kendo kane osegolo chik mochwad Yesu malit, nochiwe mondo ogure. Askeche nokawo Yesu, motero e laru mar od ruoth, mi giluongo askeche mamoko duto. Ne girwakone kandhu makwar, kendo ne giloso osimbo mar kudho, mi gisidhone. Eka ne gimose, ka giwachone niya, “Ruodh jo-Yahudi mondo odag aming’a!” Ne gichwado wiye gi luth, kendo ging’udho kuome olawo, bende ne gigoyone chonggi piny ka gima gidende. Kane gisetieko chare kamano, ne gilonyo kandhu makwarno oko kuome, mi girwakone lepe owuon. Eka ne gitere oko mondo gigure e msalaba. Kane giwuotho gidhi, ne giromo gi ng’at moro ma nyinge Simon, mane oyudo biro Jerusalem, koa e gweng’ moro, mi gichuno mondo oting’ ni Yesu msalape. Mano e Simon ja-Kurene ma wuon Aleksander gi Rufus. Ne gitero Yesu kama iluongo ni Golgotha, tiende ni Kar Hanga Wich. Ne gimiye divai moruw gi yath makueyo rem miluongo ni manemane mondo omadhi, to ne odagi madho. Eka ne gigure e msalaba, mi gipogore lepe, ka gigoyo ombulu mondo ging’ego law ma ng’ato ka ng’ato dikaw. Ne en sa adek onyango ka ne gigure, kendo weche modonjnego ondiki ewi msalaba niya, “RUODH JO-YAHUDI.” Jomecho ariyo bende ne giguro kode, achiel e bathe korachwich, to machielo e bathe koracham. [ Kamano wach mondiki e Muma ni, “Nokwane ka achiel kuom joma richo,” nochopo kare.] Joma ne kadho kanyo nojaro Yesu katwenyone umgi, kendo wachone niya, “Oo! In mane iwacho ni ibiro muko Hekalu, mi ichak iger bang’ ndalo adek, koro resri ane, ilor ia e msalaba!” Kamano bende e kaka jodolo madongo kod jopuonj Chik nojaro Yesu, ka giwacho e kindgi giwegi niya, “Ne oreso jomoko, to koro en owuon dak oresre! Ara koro Kristo ruodh Israel olor oa e msalaba ane, mondo wayie kuome!” Ji ariyo mane ogurego bende noyanye. Kane sa auchiel ochopo, piny duto notimo mudho nyaka sa ochiko, kendo kar sa ochiko nogono, Yesu nokok matek niya, “Eloi, Eloi lama sabakthani?” tiende ni, “Nyasacha, Nyasacha, iweya nang’o?” Jomoko mane ochung’ kanyo nowinjo wechego, mi owacho ni, “Winjuru! Oluongo Elija.” To ng’at achiel kuomgi noringo mokawo sipanj, onyumo e kong andwayo, mochwowo e dho odundu. Eka notere e dho Yesu gi odunduno mondo onyodhi, kowacho niya, “Weuru, wane ane ka Elija biro biro, mi lore e msalaba!” Bang’ mano, Yesu nokok matek, eka chunye ochot; kendo nanga mane ogeng’o Kama Ler mar Hekalu noriedore diere ariyo, chakre malo nyaka piny. Kane jaduong’ lweny mane oyudo ochung’ e nyim msalaba kanyo oneno kaka Yesu okok ka chunye chot, nowacho niya, “Adier ng’atni ne en Wuod Nyasaye!” Mon moko bende ne ni kanyo kang’icho gi chien. Kuomgi ne nitie Maria nyar Magdala, gi Salome, kod Maria min Jakobo matin gi Jose. Gin mon mane luwo Yesu, kendo tiyone ka gin Galili. Mon moko mang’eny mane osebiro kode Jerusalem bende ne ni kanyo. Kane koro piny ochopo odhiambo, kendo kaka ne en chieng’ Ikruok, tiende ni chieng’ motelo ni Sabato, Josef ja-Arimathaya, ma jabura mogen, kendo ma bende nogeno ni none Loch Nyasaye, nodhi ir Pilato gi chir, mokwaye mondo omiye ringre Yesu. To Pilato nowuoro kane owinjo ni Yesu osetho mana piyo kamano, omiyo noluongo jaduong’ lweny cha, mopenjo ka Yesu osetho adier. Kane oseyudo wach kuom jaduong’ lweny, noyie ni Josef mondo okaw ringre Yesu. Josef nong’iewo nanga, kendo kane osegolo ringre Yesu e msalaba, noboye gi nangano, mokete e bur mane osekuny ariwa e kor lwanda. Eka nong’ielo kidi maduong’, molorogo dho bur. Maria nyar Magdala kod Maria min Jose ne jo ni kanyo, mi oneno kama oketie ringre Yesu. Kane chieng’ Sabato oserumo, Maria nyar Magdala gi Salome kod Maria min Jakobo ne jong’iewo mo mang’ue ng’ar mondo gidhi giwirgo ringre Yesu. Ne gichopo kar liel gokinyi mang’ich, chieng’ Jumapil, ka chieng’ wuok. To kane pod gin e yo gidhi, ne gipenjore niya, “Ng’ano ma ang’ nong’ielnwa kidi molorgo dho liel?” To kane giting’o wang’gi, ne gineno ka kidino oseng’iel dire, kata obedo ni ne en kidi maduong’ ahinya kamano. Kuom mano, ne gidonjo e bur, mi ginwang’o wuowi moro morwako kandhu marachar kobet e bath bur korachwich, mi gibwok ahinya. To wuowino nowachonigi ni, “Kik ubwogi. Ang’eyo ni udwaro Yesu ja-Nazareth manyocha ogur e msalaba. To osechier, oonge ka. Neuru! Kaeri e kama nyocha giketee. Koro dhiuru unyis jopuonjrene, kaachiel gi Petro, niya, ‘Otelo nyimu odhi Galili, kendo ubiro nene kuno kaka nowachonu.’ ” Kamano mon-go nowuok oko, moringo oa kar liel, nikech kibaji malich nomakogi. To ne ok giwachone ng’ato gimoro amora, nikech ne giluor. [ Kane Yesu osechier gokinyi mang’ich chieng’ Jumapil, nofwenyore ni Maria nyar Magdala, mane osegolone jochiende abiriyo. Dhakono nodhi mohulo wachno ni joma yande wuotho gi Yesu, mane oyudo okuyo kendo ywak. To kane giwinjo kowacho ni Yesu ngima, kendo ni osenene, ne ok giyie wachne. Bang’e Yesu nofwenyore ni jopuonjrene ariyo e kido machielo, kane oyudo gidok thurgi. Ne giduogo mi ginyiso jopuonjre mamoko wachno, to ne ok giyie kodgi. Bang’e mogik, Yesu nofwenyore ni jopuonjrene apar gachiel kane oyudo gichiemo. Noseyogi nikech ne gisedagi yie, kendo nikech chunygi ne tek, ma ok ginyal yie wach joma ne onene kosechier. Eka nowachonigi niya, “Dhiuru e piny duto, uland Wach Maber ni ji duto. Ng’ama oyie kendo obatisi, nokwo, to ng’ama ok oyie, bura nolo. Ranyisi ma joma oyie nobedgo e magi: Ginigol jochiende e nyinga, kendo ginidhum gi dhok mawendo, bende ka gimako thuonde, kata kapo ni gimadho kwiri moro marach, to ok ginihinyre ngang’! Giniket lwetgi kuom joma tuo, mi changi.” Kane Ruoth Yesu osewuoyo kodgi kamano, ne otere e polo, mi obet e bat korachwich mar Nyasaye. Bang’ mano, jopuonjrene nodhi molando Wach Maber kuonde duto, ka Ruoth tiyo kodgi, kendo siro wachno gi ranyisi.] Kuom Jaduong’ Theofilo: Ji mang’eny osetemo mondo ochan weche mane otimore kuomwa, ka giluwo wechena ma joma ne onenogi, kod Joland Wach Maber, onyisowa. Kuom mano kaka an bende asenono wechego duto malong’o nyaka a chakruokgi, aneno ni ber mondo andikni mochanore maler, mondo ing’e ni weche mosepuonji gin adier chutho. E ndalo Herode ruodh Judea, ne nitie jadolo moro ma nyinge Zekaria, mane achiel kuom oganda jodolo miluongo ni oganda Abija. Chiege ne nyinge Elizabeth, kendo en bende ne en nyar dhood Harun jadolo. Giduto ne gin joma kare e nyim Nyasaye, kendo ne girito chike duto mag Ruoth Nyasaye gi chunygi duto. To ne gionge nyathi, nikech Elizabeth ne dhako ma migumba, kendo giduto koro ne gin joma oti. Chieng’ moro kane ogandane mar jodolo nie tich, Zekaria ne tiyo tichne mar dolo e nyim Nyasaye. Ne oyiere gi ombulu, kaluwore gi chik mane jodolo tiyogo, mondo owang’ ubani. Kuom mano nodonjo Kama Ler mar Hekalu mar Ruoth, ka ji to lemo oko e kinde mane iwang’oe ubani. Eka malaika mar Ruoth nofwenyore ni Zekaria kochung’ e bath kendo-mar-ubani korachwich. Kane Zekaria onene, nobwok, mi odoko maluor. To malaika nowachone niya, “Kik ibed maluor, Zekaria! Nyasaye osewinjo kwayoni, kendo Elizabeth chiegi biro nywoloni nyathi ma wuowi, michak ni Johana. Inibed mamor konywole, kendo ji mang’eny bende nobed mamor, nimar enobed ng’at maduong’ e nyim Ruoth Nyasaye. Ok nomadh kong’o kata gimoro amora ma mero ji, kendo chakre nywolne enobed kopong’ gi Roho Maler. Enoduog jo-Israel mang’eny ir Ruoth Nyasachgi. Enotel e nyim Ruoth gi teko kod duong’, mana ka teko kod duong’ mar janabi Elija. Enochak okel winjruok e kind wuone gi nyithindo, bende enolok joma wigi tek mondo oluw rieko mar joma kare. Kamano enoik ni Ruoth Nyasaye oganda mowinjore bedo joge.” Zekaria nopenjo malaika niya, “Ere kaka dang’e ni wachni en adier, nikech an ng’at moti kendo chiega bende hike oniang’?” Malaika nodwoke ni, “An e Gabriel, mochung’ e nyim Nyasaye. En ema oseora mondo alos kodi, kendo anyisi wach maberni. To winji! Koro ibiro bedo momo ma ok ilosi nyaka chop gigo timre, nikech ok iseyie gi wachna mabiro timore adier, ka kinde moketne ochopo.” To e kinde no duto, ji ne rito Zekaria, kendo ne giwuoro ahinya kaka odeko e Hekalu! To kane owuok oko, ne ok onyal wuoyo kodgi, omiyo ne ging’eyo ni oseneno fweny e Hekalu. Ne ochung’ e nyimgi, konyisogi gik moko mana gi lwete, nikech ne ok onyal wuoyo. Kane Zekaria otieko ndalone mag tich, ne odok dala. Bang’e Elizabeth chiege nomako ich, kendo ne ok owuok oko kuom dueche adek, koparo ni, “Gima otimorenani, Ruoth ema otimo. Osetimona ng’wono mondo ogolna wichkuot ma asebedogo e nyim ji.” Kane Elizabeth nigi ich mar dueche auchiel, Nyasaye nooro malaika Gabriel mondo odhi e piny Galili, e dala moro miluongo ni Nazareth. Ne oore ir nyako moro mane osetimo osiep mar kend gi ng’at moro ma nyakwar Daudi, ma nyinge Josef. Nyakono to ne nyinge Maria. Malaika nobiro ire, mowachone niya, “Misawa! Ruoth ni kodi, kendo oseguedhi ahinya.” To kane Maria owinjo wechego, chunye nochandore ahinya, koparo gima omiyo omose kamano. Malaika nowachone ni, “Kik ibed maluor, Maria, nikech Nyasaye osetimoni ng’wono. Ibiro mako ich, kendo ninywol nyathi ma wuowi, michak nyinge ni Yesu. Enobed gi duong’, kendo noluonge ni Wuod Nyasaye Maduong’ Moloyo. Ruoth Nyasaye nokete ruoth kar Daudi kwar mare, mi enobed ruodh nyikwa Jakobo nyaka chieng’, kendo lochne ok norum.” To Maria nopenjo malaika niya, “Ere kaka mano nyalo timore, to pod an nyako silili kama?” Eka malaika nodwoke ni, “Roho Maler biro lor kuomi, kendo teko mar Nyasaye Maduong’ Moloyo biro umi. Kuom mano, nyathi maler mibiro nywolono noluong ni, ‘Wuod Nyasaye’. Bende ng’e ni Elizabeth, wayu moti cha, osemako ich nyathi ma wuowi, kendo dhako ma yande iluongo ni migumbano, koro nigi ich mar dueche auchiel, nikech onge gima nyalo tamo Nyasaye.” Maria nowachone niya, “Eri an ka, an jatich Ruoth. Ber mondo otimrena kaka iwachono.” Eka malaika noweye modhi. Bang’ mano Maria nowuok, moreto kodhi e dala moro e piny gode mag Juda. Ne odonjo e od Zakaria, momoso Elizabeth, to kane Elizabeth owinjo mos Maria, nyathi notugo e iye. Eka Roho Maler nopong’e, mokok kowach niya, “Oguedhi moloyo mon duto, kendo nyathi mibiro nywolo bende ogwedhi! Koro anto an ng’a, momiyo min Ruodha obiro lima? Adier awachoni ni e sa ma awinjo kimosae nyathi manie iya notugo gi mor. Mano kaka in jahawi kuom yie ni wach ma Ruoth ooroni biro timore.” Maria nowacho niya, “Chunya pako Ruoth! Adier, amor nikech Nyasaye Jawarna, nimar osepara, an jatichne ma jachan. Chakre kawuono, tienge duto noluonga ni ng’ama oguedhi, nikech gik madongo ma Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto osetimona. Mano kaka en Ng’ama Ler! Otimo ng’wono ni joma oluore, e tienge duto. Oserieyo bade motegno, mi okeyo josunga, kaachiel gi parogi, kucha. Oseriembo ruodhi e kombegi, kendo oseting’o jochan malo. Oseyieng’o joma odenyo gi gik mabeyo, to joma omew oseriembo gi lwetgi nono. Osekonyo jo-Israel jotichne, bende oseparo Ibrahim kod nyikwaye, motimonigi ng’wono nyaka chieng’ kaka nosingore ni kwerewa ni notim.” Maria nobet gi Elizabeth kuom dueche adek, eka nodok thurgi. Koro kinde nochopo ma onego Elizabeth nywolie, mi ne onywolo nyathi ma wuowi. Kane joodgi kod jogweng’gi owinjo ng’wono maduong’ mane Ruoth osetimone, giduto ne gidoko mamor, kaachiel kode. Eka chieng’ mar aboro, ne gibiro mondo giter nyathi nyangu, kendo ne gidwaro chake ni Zakaria, nying wuon mare. To min mare nowacho niya, “Ooyo, nyinge en Johana.” To ne giwachone ni, “Onge jaodu moro mochak nyingno.” Eka ne giwuoyo gi wuon nyathi gi lwetgi, ka gipenjo nying’ modwaro chake. Zakaria nokwayo bao, mi ondikoe ni, “Nyinge en Johana,” mi giduto ne giwuoro! Gikanyono dho Zekaria noyawore, kendo lewe nogonyore mi ochako wuoyo kodendo Nyasaye. Luoro nomako jogweng’gi duto, kendo wechego nolandore e piny gode mag Judea duto. Ji duto mane owinjo wachno nosiko kaparo wachno e chunygi, kendo kawuoro ni, “Nyathini nobed ng’at malich manadi!” To nikech adier Ruoth ne ni kode. Roho Maler nobiro mopong’o Zekaria, wuon Johana, mi okoro wach kama: “Wapakuru Ruoth ma Nyasach Israel, nikech ne obiro konyo joge, mi owarogi. Osekelonwa Jawar maratego, moa e dhood Daudi jatichne, mana kaka nosingore. Nosingore kamano nyaka nene, komiyo jonabine maler wacho ni obiro resowa e lwet wasikwa, kendo e teko joma mon kodwa duto. Ne owacho bende ni notimni kwerewa ng’wono, kendo ni nopar singruokne maler. Mano e singruok mane otimo ni kwarwa Ibrahim, kokuong’ore ni noreswa e lwet wasikwa kendo ni nomi watine maonge luoro, kwabedo maler kendo malong’o e nyime ndalo duto mag ngimawa. To in nyathina, noluongi ni, janabi mar Ng’ama Duong’ Moloyo. Initel nyim Ruoth mondo ilosne yo, kinyiso joge ni giniyud warruok, ka richogi owenigi. Mano notimre nikech Nyasachwa ng’won kendo muol. Enomi Jal mawuok e polo, machalo gi ler mar okinyi, limwa, mondo orieny kuom joma odak e mudho, kendo e tipo mar tho, kendo mondo otawa e yo mokue.” Nyathi ma Johana nodongo, modoko motegno e chunye, kendo nodak e thim nyaka nochopo chieng’ mane owuok, monyisoree ratiro e nyim jo-Israel. E ndalogo, Kaisar Augusto ruodh jo-Rumi nogolo chik mondo okwan ji duto e pinye, kendo ondik nyinggi. Kueno mokwongono notimore ka Kwirinio e ruodh Siria. Ng’ato ka ng’ato nodhi mondo okwane mana e dalagi. Kuom mano Josef bende nowuok oa Nazareth e piny Galili, modhi piny Judea e dala miluongo ni Bethlehem, kuma ne onywolie ruoth Daudi. Nodhi kuno nikech ne en nyakwar Daudi, mondo okwan-gi gi Maria mane oyudo gisetimogo osiep mar kend. Maria ne nigi ich, kendo ka ne gin Bethlehem, kinde mar nywolne ne ogik, mi ne onywolo nyathine makayo ma wuowi. Ne oboye gi nanga, mi opiele e sanduk mimiyoe dhok chiemo e kisika dhok, nikech thuolo ne onge e od welo. Ne nitie jokwath moko e gweng’no mane nindo oko karito jambgi. Ne gipo ka malaika mar Ruoth obiro mochung’ butgi, kendo duong’ maler mar Nyasaye norieny moluorogi. Kibaji nogoyogi malich, to malaika nowachonigi ni, “Kik ubed maluor, nikech akelonu wach maber ma biro miyo ji duto bedo mamor ahinya. Kawuono osenywolnu Jawar e dala Daudi. En Mesia ma Ruoth. To gima biro bedonu ranyisi e ma: ubiro nwang’o nyathi makwar mobo gi lep nyithindo, kopiel e kisika dhok.” Gikanyono oganda maduong’ mar malaika mag polo ne joriwore gi malaikano, mi ne gipako Nyasaye ka giwer ni, “Duong’ obed ni Nyasaye e polo malo, kendo kue obedi e piny, ni joma Nyasaye oyiero!” Kane malaika oseweyo jokwath modok e polo, jokwath nowacho e kindgi giwegi niya, “Wadhiuru Bethlehem mondo wane ane gima osetimore, ma Ruoth osenyisowani.” Kuom mano ne giwuok gidhi ka gireto, mi ginwang’o Maria gi Josef, kod nyathi makwar kopiel e sanduk mimiyoe dhok chiemo e kisika dhok. Kane jokwath oneno nyathino, ne gihulo gima ne malaika osenyisogi kuome. Ji duto mane ni kanyo nowuoro ahinya, kowinjo weche mane jokwath owachonigi. Maria nokano wechego duto e chunye, koparogi ahinya. Jokwath nodok kapako Nyasaye kuom gik mane gisewinjo kendo gineno, mana kaka malaika nosenyisogi. Bang’ ndalo aboro, kinde nochopo mondo oter nyathi nyangu, mi nochake ni Yesu, nying mane malaika osechake kapok omak ichne. Kane kinde ochopo mondo Josef kod Maria jopuodhre kaka chik Musa dwaro, ne gikawo Yesu, mi gitero Jerusalem, mondo gichiwe ni Ruoth Nyasaye, kaka ondik e chik Ruoth Nyasaye ni, “Nyathi ka nyathi ma wuowi makayo nyaka wal ni Ruoth.” Bende ne gidhi mondo gitim misango mar akuch odugla ariyo kata nyithi akuru ariyo, kaka chik Ruoth dwaro. E kindeno ne nitie ng’at moro Jerusalem, ma nyinge Simeon. Ne en ng’at makare, moluoro Nyasaye, kendo nogeno ni Mesia biro biro reso Israel. Roho Maler ne ni kode, kendo nosenyise ni ok notho ka pok oneno Mesia ma Ruoth Nyasaye biro oro. Roho Maler notero Simeon nyaka e Hekalu, kendo kane jonywol Yesu okelo nyathigi e Hekalu mondo otimne kaka chik dwaro, Simeon nokawe moriwe e bade, mi odendo Nyasaye kowacho niya, “A Ruoth, koro inyalo weya, an jatichni, adhi gi kue, mana kaka nisingori, nikech aseneno warruok mikelo gi wang’a owuon. Iseike e nyim ogendini duto mana ka gineno. En ler mabiro menyo yo ni ogendini ma ok ong’eyi, kendo ma biro kelo duong’ ni jogi Israel.” Wuon nyathi gi min mare ne jowuoro weche mane Simeon wacho kuom nyathigi. Simeon noguedhogi, mowacho ni Maria min nyathino niya, “Nyathini oketi mondo ji mang’eny ochung’ e Israel, kendo enobed ranyisi ma ji dagi. Kamano paro mopondo mae chuny ji mang’eny nofwenyre, kendo in bende inine malit, mana ka gima ligangla ochwowo chunyi.” Ne nitie janabi madhako ma nyinge Ana nyar Fanuel, ma jadhood Asher. Ne en dhako moti ahinya. Ne okende ka en nyako, mi obet gi chwore kuom higni abiriyo, to bang’e nobet chi liel nyaka odoko ja higni piero aboro gang’wen. Ne osiko komiyo Nyasaye duong’ e Hekalu odiechieng’ gotieno, kotueyo chiemo kendo olemo. E sa mane Simeon oguedhoe jonywol Yesu, dhakono nochopo, mogoyo ni Nyasaye erokamano. Eka nowuoyo kuom nyathino ni ji duto mane ogeno ni Nyasaye biro reso Jerusalem. Kane Josef kod Maria josetieko timo gik moko duto kaka chik Ruoth dwaro, ne gidok dalagi Nazareth e piny Galili. Nyathino nodongo, modoko motegno. Ne en gi rieko mathoth, kendo hap Nyasaye ne ni kode. Higa ka higa, jonywol Yesu ne dhi Jerusalem e Sawo mar Pasaka. Kane Yesu odoko jahigni apar gariyo, ne gidhi giduto e Sawono kaka ne gijatimo. To kane Sawo oserumo, ne gichako wuoth mondo gidog dala. Nyathi ma Yesu to nodong’ Jerusalem, ka jonywolne kia. Ne giwuotho kuom odiechieng’ achiel, ka gigalo ni en ei oganda. Eka ne gichako manye kuom wedegi kod osiepegi, to ne ok giyude. Omiyo ne gidok manye Jerusalem. Bang’ ndalo adek, ne ginwang’e e Hekalu, kobet e dier jopuonj jo-Yahudi, kowinjo puonjgi, kendo openjogi weche. Ji duto mane owinjo wechene ne ohum nono kuom riekone kod duokone. Jonywolne nowuoro konene, mi min mare nopenje niya, “Nyathina, marang’o itimonwa kamano? Wasebet kwadwari gi wuoru, kwaparore ahinya!” To Yesu nodwokogi niya, “Ere gimomiyo ne udwara? Donge ne ung’eyo ni onego abed e od Wuora?” To ne ok giwinjo tiend gima ne owachonigi. Eka noa kodgi, mi gidok Nazareth, kendo ne odak kodgi kuno komiyogi luor. To min mare nokano gik moko duto mosetimore e chunye. Yesu nodongo, kendo riekone nomedore ahinya, ka Nyasaye gi ji medo bedo mamor kode. E higa mar apar gabich mar loch Kaisar Tiberio ruodh jo-Rumi, ka Pontio Pilato ne ruodh Judea, to Herode ne ruodh Galili, kendo Filipo owadgi ne ruodh pinje mag Iturea gi Trakoniti, to Lusania ne ruodh Abilene, kendo Anas gi Kaiafa ne jodolo madongo, wach Nyasaye nobiro ni Johana wuod Zekaria e thim. Nowuotho e gwenge duto mokiewo gi aora Jordan, kolando wach ni ji mondo oyud batiso kaka ranyisi ni giseloko chunygi, mondo Nyasaye owenigi richogi. Mano notimore kaka ondiki e kitap Isaya janabi ni, “Ng’at moro kok e thim niya, ‘Losuru yo ni Ruoth! Losneuru yo moriere tir! Hohni duto nobugi, kendo gode duto nopie. Kuonde mogondore nochikre tir, kendo yore motimo gogni nobed maler. Bang’e ji duto none kaka Nyasaye waro ji adier.’ ” Ji mang’eny nobiro ir Johana mondo obatisgi, kendo nowachonigi niya, “Un nyithind thuonde! En ng’a mane onyisou ni mondo uring utony e kum mabiro? Timbeu ema mondo onyis ni useloko chunyu adier, to kik upar ni ubiro tony nikech un nyikwa Ibrahim, nikech awachonu adier ni Nyasaye nyalo kawo kitegi, mi lok nyikwa Ibrahim. Kata mana kawuono le oseketi e tiend yien, omiyo yien duto ma ok nyag olemo mabeyo ibiro tong’ oko, mi wit e mach!” Eka ji nopenje ni, “To kara ere gima onego watim?” Nodwokogi niya, “Ng’at man gi sede ariyo nyaka chiw achiel ni ng’at ma ongego, kendo ng’at man gi chiemo bende nyaka pog ni joma ongego.” Josol osuru bende nobiro ir Johana mondo obatisgi, mi ne gipenje niya, “Japuonj, ere gima onego watim?” Ne odwokogi ni, “Kik usol osuru moloyo kaka chik dwaro.” Askeche moko bende ne openje ni, “Wanto, ere gima onego watim?” Ne odwokogi niya, “Kik uma ng’ato pesane gi thwon, kata kujigone wach, to pok muyudo ema mondo oromu.” Ji ne ochako bedo gi geno ka giparo ni mita Johana e Mesia. To Johana nowachonigi duto niya, “An abatisou gi pi, to ng’ato biro bang’a man gi teko moloya, ma ok awinjora kata mana gonyo tond wuochene. En obiro batisou gi Roho Maler gi mach. Bende en gi rapiedhi e lwete mondo opiedhgo cham duto maler, kokano cham e deche, to mihudhi owang’o e mach ma ok tho.” Johana nojiwo ji gi weche mang’eny ma kamago, kolando nigi Wach Maber. To kane okwero Herode kuom kawo Herodia chi owadgi, kendo kuom timo gik maricho mathoth, Herode nomake, mokete e jela. Kamano Herode notimo gima rachie moloyo. Kane ibatiso ji duto, Yesu bende ne obatisi. Eka kane oyudo olemo, polo noyawore, mi Roho Maler nolor kuome e kido machalo gi akuru. Eka duol noa e polo, mawacho niya, “In e Wuoda ma ahero. Chunya mor kodi.” Yesu nochako tich ka en ja higni piero adek. Ji ne paro ni ne en wuod Josef. Josef to ne en wuod Eli, wuod Mathat, wuod Lawi, wuod Melki, wuod Janai, wuod Josef, wuod Matathia, wuod Amos, wuod Nahum, wuod Esli, wuod Nagai, wuod Maath, wuod Matathia, wuod Senein, wuod Josek, wuod Joda, wuod Joanan, wuod Resa, wuod Zerubabel, wuod Shealtiel, wuod Neri, wuod Melki, wuod Adi, wuod Kosam, wuod Elmada, wuod Er, wuod Joshua, wuod Eliezer, wuod Jorim, wuod Mathat, wuod Lawi, wuod Simeon, wuod Juda, wuod Josef, wuod Jonam, wuod Eliakim, wuod Melea, wuod Mena, wuod Matatha, wuod Nathan, wuod Daudi, wuod Jesse, wuod Obed, wuod Boaz, wuod Salmon, wuod Nashon, wuod Aminadab, wuod Admin, wuod Arni, wuod Hezron, wuod Perez, wuod Juda, wuod Jakobo, wuod Isaka, wuod Ibrahim, wuod Tera, wuod Nahor, wuod Serug, wuod Reu, wuod Peleg, wuod Eber, wuod Shela, wuod Kainan, wuod Arfaksad, wuod Shem, wuod Noa, wuod Lamek, wuod Methusela, wuod Enoka, wuod Jared, wuod Mahalalel, wuod Kainan, wuod Enos, wuod Seth, wuod Adam, wuod Nyasaye. Yesu noa Jordan kadok thurgi kopong’ gi Roho Maler. Roho ne telone e thim koni gi koni kuom ndalo piero ang’wen ka Satan teme. E ndalogo duto ne ok ocham gimoro, omiyo kane ndalogo orumo to nowinjo ka kech kaye. Satan nowachone niya, “Ka in Wuod Nyasaye adier, to nyis kidini olokre kuon.” To Yesu nodwoke niya, “Muma wacho ni, ‘Dhano ok nyal bedo mangima nikech chiemo kende.’ ” Eka Satan notere e wi got malo, monyise pinje duto mag piny ka diemo wang’. Nowachone ni, “Abiro miyi loch mag pinje duto gi dwong’gi nikech nomiyagi kendo anyalo miyogi ng’ama an ema ahero. Emomiyo kigoyo chongi piny milama, to magi duto nobed magi.” To Yesu nodwoke ni, “Muma wacho ni, ‘Ng’ato nyaka lam mana Ruoth Nyasache kendo en kende ema nyaka otine.’ ” Eka Satan notero Yesu Jerusalem mi okete e osuch Hekalu, kowachone niya, “Ka in Wuod Nyasaye adier, to chikri piny, nikech Muma wacho ni, ‘Nyasaye biro keto malaikane mondo oriti.’ Bende ondik ni, ‘ginitayi gi lwetgi mondo kik ichwany tiendi e kidi.’ ” Yesu to nodwoke niya, “Muma wacho ni, ‘Kik item Ruoth Nyasachi.’ ” Kane Satan osetieko temo Yesu, e yore duto kamano, ne oweye nyaka chieng’ machielo. Eka Yesu nodok Galili gi teko mar Roho Maler, kendo humbe nolak e gweng’no duto. Ne opuonjo e ut lemo, kendo ji duto ne opuoye ahinya. Bang’e Yesu nodhi Nazareth, kuma ne odongoe, kendo chieng’ Sabato, ne odhi e od lemo, kaka ne ojatimo. Nochung’ mondo osom Muma, mi omiye kitap janabi Isaya. Ne oelo kitabu, mosomo kama ondikie niya, “Roho mar Ruoth Nyasaye ni kuoma, nikech oseyiera mi owira, mondo aland Wach Maber ni joma odhier. Oseora mondo ahul ni joma otue ni koro ogonygi, kendo ni muofni ni oyaw wengegi, bende ni, mondo ahul ni joma isando ni giyudo thuolo kendo oseora mondo ahul ni, ma e higa ma Ruoth Nyasaye biro resoe joge.” Kane Yesu nosesomo wechego, noumo kitabu, mi odwoko ni jatich od lemo. Eka nobet piny mondo opuonji, kendo ji duto mane ni e od lemo ne jochomo wang’gi kuome. Nowachonigi niya, “Tinendeni, wach musewinjo kisomonuno ochopo kare.” Jogo duto nopwoye ahinya, kendo ne giwuoro weche mang’won mane wuok e dhoge, mi gipenjore ni, “To donge jali en wuod Josef?” Nowachonigi niya, “Ang’eyo ni ubiro goyona ngero ni, ‘In jathieth, thiedhri ane iwuon.’ To bende ubiro wachona ni, ‘Wasewinjo gik mane itimo Kapernaum, to koro timgi ane e pinyu ka!’ ” Eka nomedo wachonigi ni, “Onge janabi ma ji yiego e dalagi owuon. Adier awachonu ni ne nitie mond liete mang’eny e Israel e ndalo Elija, kane koth olal kuom higni adek gi nus mi kech maduong’ omako piny duto. To ne ok oor Elija ir moro kata achiel kuomgi, to mak mana ir chi liel ma nyar piny moro nono e dala mar Zarefeth e piny Sidon. Bende ne nitie jodhoho mang’eny e Israel e ndalo janabi Elisha, to onge kata achiel kuomgi mane ochangi, mak mana Naaman ja Siria.” Kane ji mane nie od lemo owinjo wechego, mirima mager nomakogi giduto. Ne gichung’, mi gichwalo Yesu gigolo oko e dala, ka gitere e wi got kama ne ogerie dalagi, mondo gidhire piny kathirathira, to nokadho akadha e kindgi moa odhi. Bang’e Yesu nodhi dala mar Kapernaum e piny Galili, mi opuonjo ji kuno chieng’ Sabato. Ne giwuoro kaka opuonjo, nikech wechene ne nigi teko. To ne nitie ng’at moro e od lemo kanyo, mane nigi jachien marach. Ne okok matek niya, “Yaye, Yesu ja-Nazareth, ilaro ang’o kodwa? Isebiro mondo itiekwa koso? Ang’eyi! In Ng’ama Ler moa kuom Nyasaye!” To Yesu nokwero jachiendno niya, “Ling’ kendo wuog ia kuom ng’atni!” Jachien marachno nogoyo ng’atno piny e nyimgi, mi owuok kuome ma ok ohinye ngang’. Ji duto mane ni kanyo nohum nono, mi giwacho e kindgi giwegi niya, “Magi weche manadi ma owachogi? Okwero jochiende gi teko maduong’ kendo giwuok awuoka!” Kamano humb Yesu nolandore kuonde duto e gweng’no. Yesu noa e od lemo mi odhi e od Simon, to min chi Simon ne nigi tuo midhusu matek, omiyo ne gikwayo Yesu mondo ochange. Yesu nodhi mochung’ e bath dhakono, eka nokwero midhusu, mi midhusu oweye. Gikanyono noa malo motiyonigi. Kane chieng’ podho, ji duto mane nigi joma tuo tuoche mopogore opogore nokelo ir Yesu, mi Yesu noketo lwete kuom moro ka moro, mochangogi duto. Jochiende bende nowuok kuom ji mang’eny, kaywak ni, “In e Wuod Nyasaye!” To Yesu nokwerogi, motamogi ni kik gilosi, nikech gin ne ging’eyo ni en e Mesia. Kane piny oru, Yesu nowuok modhi kar kende e thim. Ji nochako manye, kendo kane ginwang’e, ne gitemo geng’e mondo kik oa kuomgi. To nowachonigi niya, “Nyaka aland Wach Maber mar Loch Nyasaye e mier mamoko bende, nikech mano e gima ne oora mondo atim.” Kamano ne olando Wach Maber kuonde duto e ut lemo mag jo-Yahudi. Chieng’ moro kane Yesu ochung’ e dho nam Galili, ji nothung’e mondo owinj wach Nyasaye. Ne oneno yiedhi ariyo e dho wath, ka jolupo to lwoko tondegi kanyo. Yesu nodonjo e yie achiel, mane mar Simon, mi okwayo Simon mondo osiaye matin, oa e dhowath. Eka nobet ei yieno, mopuonjo ji. To kane osetieko wuoyo, nowacho ni Simon niya, “Kiew yie odhi e chuny nam mondo uchik tondeu omak rech.” To Simon nodwoke niya, “Ruoth, nende watiyo matek otieno tulu, to ne ok wamako gimoro. To ka in ema iwacho kamano, to abiro chiko tonde.” Eka ne gibolo tonde, mi gimako rech mang’eny, ma koro tonde dwaro mana yiech. Kuom mano, ne gigwelo jowetegi mane nie yie machielo mondo obi okonygi. Jogo nobiro, kendo ne gipong’o yiedhi ariyogo duto gi rech, ma koro ne gidwaro mana nimo. Kane Simon oneno kamano, ne ogoyo chonge piny e nyim Yesu, mowachone niya, “Yie iweya Ruoth nikech an ng’at ma jaricho!” Nowacho kamano nimar en kaachiel gi joma ne gin go dhogi nomoko nikech rech mang’eny mane gimako. Jakobo gi Johana ma yawuot Zebedi mane jotiyo gi Simon bende nowuoro. To Yesu nowacho ni Simon niya, “Kik ibed maluor, nikech chakre kawuono, kar ywayo rech, to ji ema ibiro bedo kiywayo!” Kuom mano, kane gisegowo, ne giweyo gik moko duto, mi giluwo Yesu. Chieng’ moro Yesu ne nie dala moro mane nitie ng’at ma dhoho osaso dende. Kane ng’atno oneno Yesu, nopodho piny auma mi okwaye niya, “Jaduong’, ang’eyo ni inyalo changa, kihero timo kamano!” Yesu norieyo bade, momule, kowachone niya, “Ee, ayie! Changi!” Gikanyono dhoho noweyo ng’atno modoko mangima. To Yesu nokwere ni, “Kik inyis ng’ato wachni, to dhiyo ir jadolo mondo orang dendi. Bang’e itim misango kaka ne Musa ochiko mondo otim. Mano biro nyiso ji duto ni koro ichango.” To kata kamano humb Yesu nomedo landore ahinya, kendo ji mathoth nobiro mondo owinj puonjne, kendo mondo ochanggi kuom tuochegi. To Yesu ne thoro dhi e thim kar kende mondo olem. Chieng’ moro kane Yesu puonjo, jo-Farisai moko kod jopuonj Chik mane oa e mier duto mag Galili gi Judea kod Jerusalem ne obet kanyo. Yesu ne nigi teko mar Ruoth mondo ochanggo ji. Ji moko nobiro koting’o ng’at man gi tuo athany e ng’angu, mi ne gitemo tero ng’atno e ot mondo gipiele e nyim Yesu. To ne ok ginyal yudo thuolo mar tere ei ot, nikech ji ne ng’eny ahinya. Omiyo ne giidho e tado mi gipowoe otuch. Eka ne gilore piny e dier ji, konindo e ng’angu e nyim Yesu. Kane Yesu oneno yie mane jogo nigo, nowacho ni ng’atno niya, “Omera, richoni oweni.” Jopuonj Chik kod jo-Farisai nochako wuoyo e kindgi giwegi ni, “Ma to ng’a, mayanyo Nyasaye kamani? Ere ng’ama nyalo weyo ni ji richogi, mak mana Nyasaye kende?” Yesu nong’eyo paro ma gin-go, omiyo nopenjogi niya, “Ang’o momiyo uparo kamano? Ere gima yot kuom weche ariyogi? Wacho ni, ‘Richoni oweni’ koso wacho ni, ‘Chung’ mondo iwuothi idhi’? To koro abiro nyisou adier ni Wuod Dhano nigi teko mar weyo ni ji richogi e piny ka.” Eka nowacho ni ng’at matuono niya, “Chung’, ikaw ng’anguni, idog dala!” Gikanyono ng’atno nochung’ e nyimgi ka gineno giduto, mi okawo gima ne oyudo onindoe, modhi dala kopako Nyasaye. Mano ne omiyo giwuoro ahinya, ka luoro omakogi, mi ne gidendo Nyasaye niya, “Mano kaka waneno gik malich miwuoro kawuono!” Bang’ mano, Yesu nowuok odhi, mi oneno jasol osuru moro ma nyinge Lawi, kobet piny kar golo osuru. Yesu nowachone ni, “Luwa,” Mi Lawi noa malo moweyo gik moko duto, kendo oluwe. Bang’e Lawi notimo ni Yesu sawo maduong’ e ode, kendo josol osuru mang’eny, kaachiel gi joma moko nochiemo kodgi kanyo. Jo-Farisai kod jopunjgi mag Chik nong’ur ni jopuonjre Yesu, kapenjo niya, “Ere gima omiyo uchiemo kendo umetho gi jasol osuru kod jorichogi?” Yesu nodwokogi ni, “Joma ngima ok dwar jathieth, to mak mana joma tuo ema dwaro. Ok asebiro mondo aluong joma kare, to asebiro mana ni mondo aluong joricho olokre.” Ji moko nowacho ni Yesu niya, “Jopuonjre Johana tueyo chiemo pile kendo lemo. Jopuonjre mag jo-Farisai bende timo kamano. To jopuonjreni to chiemo achiema kendo metho!” Yesu nodwokogi niya, “Uparo ni wend kisera nyalo tueyo chiemo adier, ka wuon kisera pod ni kodgi? To ndalo biro ma nogolie wuon kisera oko kuomgi kendo ginitue chiemo e ndalogo.” Eka Yesu nogoyonigi ngero niya, “Onge ng’ama nyalo yiecho law manyien mondo obawgo law moti, nikech kotimo kamano to oketho law manyien, to bende rabaw mowuok kuom law manyien ok diwinjre gi law machon. Bende onge ng’ama nyalo olo divai mapok ochiek e ndede moti, nikech kotimo kamano, to ndedego diyiechi, mi gikethre, kendo divai dipukre. Kuom mano divai manyien nyaka ol mana e ndede manyien. To bende onge ng’ama dwaro madho divai mapok ochiek, kosemadho divai mochiek, nimar owacho ni, ‘Divai mochiek ema mit!’ ” Chieng’ Sabato moro, kane Yesu wuotho e puothe mag ngano, jopuonjrene nochako jako wi ngano, kendo dunyo e lwetgi ka gichamo. Mano omiyo jo-Farisai moko nopenjogi niya, “Ang’o momiyo utimo gima Chikwa okwero ni kik tim chieng’ Sabato?” Yesu nodwokogi ka penjogi niya, “Pok usomo gima ne Daudi otimo chieng’ mane kech kaye, kaachiel gi joge? Donge ne odhi e Od Nyasaye, mokawo makati miketo e nyim Nyasaye, mi ochamo, kendo omiyo joge bende? To Chikwa okwero ni ng’ato ang’ata ok nyal chamo makatino mak mana jadolo.” Eka nowachonigi niya, “Wuod Dhano en ruodh Sabato bende.” Chieng’ Sabato machielo, Yesu nodhi e od lemo, mopuonjo ji. Ng’ato ne ni kanyo ma lwete korachwich otal. To noyudo jopuonj Chik moko kod jo-Farisai rango Yesu mondo gine ane konyalo chango ng’ato chieng’ Sabato, mondo giyud gima digidonjnego. To Yesu nong’eyo paro ma gin-go, omiyo nowacho ni ng’at ma lwete otalno niya, “Chung’, mondo ibi nyime ku.” Ng’atno noa malo, modhi ochung’ nyime kanyo. Eka Yesu nowachonigi ni, “Koro apenjou! Ere gima Chikwa oyienwa timo chieng’ Sabato? Timo gima ber, koso timo gima rach? Reso ngima ng’ato koso ketho ngimane?” Eka norangogi giduto, mowacho ni ng’atno ni, “Rie lweti.” Ng’atno notimo kamano, mi lwete ochango. To mirima mager nomako jogo, mi gichako pimo wach ka giparo gima digitim ni Yesu. E kindeno, Yesu nowuok odhi ewi got moro mondo olem, moriyo kuno otieno duto, kolamo Nyasaye. Kane piny oru, noluongo jopuonjrene, moyiero apar gariyo kuomgi, mi ochako ni joote. Ne gin: Simon ma bende ne ochako ni Petro, kod Andrea owadgi, kaachiel gi Jakobo gi Johana gi Filipo gi Bartholomayo gi Mathayo gi Thoma gi Jakobo wuod Alfayo, gi Simon mane iluongo ni, ‘Jakedo ni Piny’, gi Judas Iskariot, mane odoko jandhok Yesu. Yesu nolor kodgi piny, mi ochung’ kama opie. Ne nitie oganda maduong’ mar jopuonjrene mamoko kanyo, kaachiel gi ji mang’eny ahinya, mowuok e piny Judea duto kod Jerusalem kaachiel gi gweng’ mar Turo gi Sidon manie dhonam. Ne gibiro mondo giwinj puonjne, kendo mondo ochanggi kuom tuochegi. Joma ne nigi jochiende maricho bende nochango. Ji duto notemo mondo omul Yesu, nikech teko ne wuok kuome kachangogi giduto. Yesu norango jopuonjrene, mowachonigi niya, “Mano kaka un johawi, un joma odhier, nikech gueth mar Loch Nyasaye en maru! “Un johawi, un joma kech kayo ndalogi, nikech unuyieng’! “Un joma ywak ndalogi, un johawi, nikech ununyier! “Adier, un johawi ka ji mon kodu, kendo kwedou, kendo yanyou kawacho ni un joma richo, nikech uyie kuom Wuod Dhano! Beduru mamor ka gigo timorenu, kendo mieluru gi mor, nikech okannu pok maduong’ e polo. Kweregi bende notimo mana kamano ni jonabi. “To mano kaka unune malit, un jomwandu, nimar useyudo poku! “Mano kaka unune malit, un joma oyieng’ e ndalogi, nimar kech nokau! “Mano kaka unune malit, un joma nyiero e ndalogi, nimar unubed mokuyo kendo unuywagi! “Mano kaka unune malit ka ji duto pakou, nimar kwereu nopako jonabi mag miriambo mana kamano. “To un joma winjo wachna, awachonu ni, nyaka uher wasiku, kendo utim maber ni joma mon kodu. Guedhuru joma kuong’ou, bende lamuru Nyasaye ni joma yanyou. Ka ng’ato othalo lembi konchiel, to lokne komachielo bende, kendo ka ng’ato okawo kotini, to miye koda sadi bende. Bende ka ng’ato okwayi gimoro, to kik itamri, kendo ka ng’ato okawo giri, to kik ibandhe ni mondo odwoknigo. Timuru ni jowadu mana kaka duher mondo gin bende gitimnu. “Ka uhero mana joma oherou, to koro ere ber mutimo? Kata mana joricho bende ohero joma oherogi! To bende kutimo maber mana ni joma timonu maber, to koro ere ber mutimo? Kata mana joricho bende timo kamano! Koso ka uholo mana joma uparo ni biro dwokonu gik ma uhologi, to koro ere gima ber mutimo? Kata mana joricho bende holo joricho wetegi, ka gigeno ni biro dwokonigi! To un nyaka uher wasiku, kendo utimnigi maber, bende nyaka uhol giu ka ok ugeno ni didwoknugi. Eka unuyud pod maduong’ kendo unubed nyithind Ngama Duong’ Moloyo. En ong’won ni joma ok gone erokamano, bende ong’won ni joricho. Omiyo beduru mang’won mana kaka Wuonu ng’won. “Kik ung’ad ni ji bura, eka ok nong’adnu bura! Kik udonj ni ji, eka un bende ok nodonjnu. Weuru ni ji richogi, eka un bende nowenu richou. Chiwuru, eka un bende nomiu. Unuyud rapim mopong’ thich, moiki, kendo motiel moo oko, nimar rapim ma upimoe ema un bende nopimnue.” Eka nogoyonigi ngero niya, “Ere kaka muofu nyalo telo ni muofu wadgi? Donge kotimo kamano, to giduto digipodhi e bugo? Jopuonjre ok nyal loyo japuonjne, to ka ng’ato osepuonjore gik moko duto, eka onyalo bedo marom gi japuonjne. “Marang’o ineno mana pilni yath manie wang’ wadu, to yath maduong’ manie wang’i iwuon, to otami neno? Ere kaka diwach ni wadu ni, “Owadwa, we agolni pilni yath manie wang’i, ka in iwuon ok ine yath manie wang’i? In miwuondori awuondani! Kwong igol yath maduong’ manie wang’i iwuon, eka inine maler mondo igol pilni yath manie wang’ wadu! “Onge yath maber manyago olemo maricho. Kamano bende onge yath marach manyago olemo mabeyo, nimar yath ka yath ing’eyo mana gi olemo monyago. Ok inyal pono ng’owo kuom yadh kudho; mzabibu bende ok pon kuom otagalo. Kamano ng’at maber golo gik mabeyo kuom mwandu mabeyo manie chunye, kendo ng’at marach golo gik maricho kuom mwandune maricho, nikech gik mopong’o chuny ng’ato ema dhoge wacho. “Ere gima omiyo uluonga ni, ‘Ruoth, Ruoth’, to ok utim gima awachonu? Koro adwaro nyisou kaka ng’at mobiro ira, mi owinjo wachna kendo omako, chalo. Ochalo gi ng’at ma, kane gero ot, to okunyo bur matut, nyaka ewi lwanda, eka oketo mise. Bang’e ohula nobiro, momwomore kuom odno, to ne ok nyal muke, nikech nogere motegno. To ng’at mowinjo wachna, to ok omako, chalo gi ng’at mane ogero agera ot e lowo, to ok oketo mise motegno. Kane ohula omwomore kuom odno, to opodho mana gikanyono. Mano kaka noruombre piny matek!” Kane Yesu osetieko wacho ni ji wechego duto, ne odhi Kapernaum. Ne nitie jaduong’ lweny ma ja-Rumi kuno man gi jatichne mohero ahinya. To ne oyudo jatichneno tuo, machiegni tho. Kane jaduong’ lwenyno owinjo humb Yesu, ne ooro jodong jo-Yahudi ire mondo okwaye obi ochangne jatichne. Jodongogo nobiro ir Yesu mohombe ahinya, kawachone niya, “Owinjore ikony ng’atni, nikech ohero jowa, kendo en ema nogeronwa od lemo.” Kuom mano, Yesu nodhi kodgi. To kane ochopo machiegni gi ot, jaduong’ lwenyno nooro osiepene moko mondo owachne ni, “Jaduong’, kik ichandri, nikech an ok owinjore idonj e bwo tat oda, bende mano ema ne omiyo aparo ni ok onego abi iri an awuon. To wachna mana wach kende, to jatichna biro kwo. Ang’eyo kamano, nikech an bende an ng’at michiko, to an awuon bende an gi askeche ma achiko. Ka awacho ni moro ni, ‘Dhiyo’, to odhi, kendo ka awacho ni machielo ni, ‘Bi’, to obiro. Jatichna bende ka awachone ni, ‘Tim kama’, to otimo” Kane Yesu owinjo kamano, nowuoro. Eka nowichore, mi owacho ni oganda mane luwe niya, “Awachonu ni, pok anenoe yie machal gi mar ng’atni, kata mana kuom jo-Israel.” Kane jootego odok e od jaduong’ lweny, ne ginwang’o ka jatichne osekwo. Bang’ mano, Yesu nodhi e dala moro miluongo ni Nain, kaachiel gi jopuonjrene kod oganda maduong’. To kane ochopo e dhoranga dalano, noromo gi ji moting’o ng’at motho, ma gidhi yiko. Ng’at mothono ne wuowi ma miderma, ma wuod dhako ma chi liel. Noyudo ka jodalano mang’eny jodhi kod min mare kar yiko. Kane Ruoth Yesu oneno dhakono, nokeche, mowachone niya, “We ywak.” Eka nosudo machiegni, momulo thigo mane oting’ie wuowi mothono, mi joma ne oting’e ochung’. Nowacho niya, “Wuowi, awachoni ni, a malo!” Mi ng’atno noa malo, mochako wuoyo, kendo Yesu nomiye min mare. Ji duto mane ni kanyo nodoko maluor ahinya, kendo ne gimiyo Nyasaye duong’, ka giwacho ni, “Janabi maduong’ osewuok kuomwa,” Kendo ni, “Nyasaye osebiro mondo ores joge!” Humb wachno nolak e Judea duto, kendo e gwenge mokiewo kode. Jopuonjre Johana nonyiso Johana wechego duto. Omiyo noluongo ji ariyo kuomgi, mi ooro ir Ruoth Yesu, mondo openje ni, “In e jal monego bi, koso pod warit ng’at machielo?” Kamano kane gichopo ir Yesu, ne giwachone niya, “Johana Jabatiso oorowa mondo wapenji ka in e jal monego obi, koso pod warit ng’at machielo?” E sa nogo, Yesu nochango ji mang’eny man gi tuoche mopogore opogore, kendo man gi jochiende maricho, bende noyawo wang’ muofni. Eka nowacho ni jootego niya, “Doguru mondo unyis Johana gik ma useneno, kendo musewinjo. Nyiseuru ni muofni neno, pudhe wuotho, jodhoho ichango, joma itgi odino winjo wach, joma otho ichiero, kendo joma odhier ilandonigi Wach Maber. To ng’at ma wachna ok chwany chunye en jahawi!” Kane joote Johana josedok, Yesu nowuoyo ni ji kuom Johana, kopenjogi niya, “E kinde mane udhi ir Johana e thim, ang’o mane udhi neno? Odundu ma yamo yiengo koso? To ka ok kamano, to ang’o mane udhi neno? Koso ne udhi neno ng’at morwakore gi lewni mabeyo? Ooyo! Joma rwakore malich kamano, kendo modak modhialore, iyudo mana e ut ruodhi! To kara ere gima ne udhi mondo une? Ne udhi neno janabi koso? Adier awachonu ni ne udhi neno ng’at moloyo janabi, nikech Johana e jaote mane Muma wuoyo kuome ni, ‘Eri, aoro jaotena otel nyimi, mondo olosni yo.’ Awachonu adier ni kuom yawuowi duto ma mon onywolo, onge moro maduong’ie moloyo Johana, kata kamano, ng’ama tinie mogik e Loch Nyasaye to oloye gi duong’. Bende awachonu ni, kane ji duto, koda ka josol osuru, owinjo weche Johana, ne ginyiso ni giyie ni gima Nyasaye dwaro ni kare ka giyie mondo Johana obatisgi. Jo-Farisai kod jopuonj Chik to nodagi batiso mar Johana. Kamano ne gimono Nyasaye timo gima nodwaro timonigi. “Koro ere gima dapimgo tieng’ ma kawuononi? Ang’o ma gichalogo? Gichalo mana nyithindo matugo e pap, ma moko kok ni jowadgi ni, ‘Nende wagoyonu thum, to ne utamoru miel. Bende ka nende wagoyonu nduru, to ne udagi ywak!’ Awachonu kamano nikech Johana Jabatiso nobiro modak katueyo chiemo, kendo ka ok madh divai, mi uwacho ni jachien ni kode! To ka koro Wuod Dhano obiro, kachiemo kendo metho, to uwacho niya, ‘Neyeuru jali! En jawuoro, kendo jamer, bende en osiep josol osuru kod joricho!’ To kata kamano awachonu ni, ji duto moyie rieko mar Nyasaye, ong’eyo ni en adier. Ja-Farisai moro noluongo Yesu mondo odhi ochiem kode. Kuom mano Yesu nodhi e ode, mobet piny mondo ochiem. To ne nitie dhako moro e gweng’no ma jachode. Kane owinjo ni Yesu chiemo e od ja-Farisaino, nokawo chupa molos gi alabasta, moting’o mo mang’ue ng’ar, mi obiro mochung’ ka dieng’e Yesu, but tiende. Noywak, kendo pi wang’e nolwoko tiend Yesu. Eka noyweyo tiend Yesu gi yie wiye, mi onyodho, kendo owiro gi mo mang’ue ng’arno. To kane ja-Farisai mane oluongo Yesu e odeno oneno kamano, nowacho e chunye niya, “Ka da ng’atni en janabi adier, to da ong’eyo ni dhako ma muleni en ng’a! Bende dong’eyo ni en jaricho.” To Yesu nowachone niya, “Simon, an gi wach moro madwaro wachoni.” Simon nodwoke ni, “Wachna.” Eka Yesu nowachone ni, “Ne nitie ji ariyo mane nigi gop jahol pesa. Achiel ne nigi gowi mar siling’ alufu achiel to machielo siling’ mia achiel. Kane jahol pesa oneno ni chulo pesago otamogi, noweyogi giduto. Koro kuom ji ariyogo, ere ma iparo ni diher jahol pesano moloyo?” Simon nodwoke ni, “Aparo ni en jal mane owene pesa mang’eny ka.” Yesu nowachone ni, “Idwoko kare.” Bang’ mano, nolokore, mong’iyo dhakono, mi openjo Simo niya, “Ineno dhakoni? Nende abiro e odi, to ne ok imiya pi mondo alwokgo tienda. En to oselwoko tienda gi pi wang’e, kendo oyweyo gi yie wiye. In, ka nende irwaka, to ne ok imosa kinyodha. En to osiko konyodho tienda nyaka nende abi ka. Bende ne ok iwiro wiya gi mo. En to osewiro tienda gi mo mang’ue ng’ar. Kuom mano awachoni ni, hera maduong’ ma osetimo nyiso ni richone mang’eny dutogo owene. To ng’at ma osewene matin, ema nigi hera matin!” Eka nowacho ni dhakono niya, “Richoni oweni.” Ji mane chiemo kode nochako penjore niya, “Ma en ng’a maweyo koda ka richo ni jini?” To Yesu nowacho ni dhakono ni, “Yieni oseresi, omiyo dhi gi kue.” Bang’ kinde moko, Yesu nowuotho e mier madongo kod matindo duto, kalando Wach Maber mar Loch Nyasaye. Jopuonjrene apar gariyo bende ne jodhi kode, kaachiel gi mon moko mane osegolonigi jochiende maricho, kendo ochango tuochegi, kaka Maria, mane iluongo ni Magdala, mane osegolone jochiende abiriyo, gi Joana chi Chuza, mane jatelo e od Herode, gi Susana, kaachiel gi mon mamoko mang’eny. Mon-go ne konyo Yesu kod jopuonjrene mana gi gigi giwegi. Ji nosiko ka biro ir Yesu, kaa e mier duto, kendo chieng’ moro kane oganda maduong’ osechokore, Yesu nogoyonigi ngero niya, “Ng’at moro ne odhi chuoyo, kendo kane oyudo ochuoyo, kodhi moko nolwar e wang’yo, mi ji nonyonogi, kendo winy nochamogi. To kodhi moko nolwar kama otimo lwanda, kendo kane gisetwi, ne giwang’, nikech lowono ne ok ng’ich. Kodhi moko to ne olwar e kind kudho, kendo kudho nodongo e kindgi, mothung’ogi. Kodhi moko to nolwar e lowo maber, mi otwi, kendo odongo, bang’e moro ka moro nonyago kodhi mia achiel.” Eka Yesu notieko kawacho ni, “Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji!” Jopuonjre Yesu nopenje mondo onyisgi tiend ngerono, mi nodwokogi niya, “Un osemiu ng’eyo weche mopondo mag Loch Nyasaye. Ji mamoko to ipuonjo mana e yor ngeche, kaka muma wacho ni, ‘Kata da ging’ichi manadi, to ok ginyal ng’eyo, bende kata da giwinji, to wach ok nyal donjonigi.’ ” Eka nowacho ni jopuonjrene niya, “Tiend ngerono e ma: Kodhi en wach Nyasaye. Omiyo kodhi mane olwar e wang’yo ochung’ kar joma winjo wachno, to Satan biro, kendo gole oko e chunygi, mondo kik gibed gi yie, mi wargi. To kodhi mane olwar kama otimo lwanda ochung’ kar jogo ma winjo wachno, kendo yiego gi mor. To wachno ok mok e chunygi, to gibedo gi yie mana kuom ndalo matin kende, to ka tem obiro, to gipodho. Kodhi mane olwar e kind kudho, to gin jogo, ma winjo wachno, to parruok, gi mwandu, kod mor mar piny, thung’ogi, kendo ok ginyag gimoro maber. To kodhi mane olwar e lowo maber, gin joma winjo wachno gi chuny makare kendo malong’o, kendo gimake matek, nyaka chop ginyagi. “Onge ng’at manyalo moko taya, to aye umo gi atonga, kata keto e bwo kitanda. To okete mana e rachungi taya, mondo orieny ni joma donjo e ot. Onge gima opandi ma ok nong’ere kendo onge gimoro moum, ma ok nofwenyre ratiro. Emomiyo chikuru itu maber mondo uwinj gima iwachonu, nimar ng’at man-go ema nomedi, to ng’at maongego, noma kata mana mano matin moparo ni en-go!” Min Yesu kod owetene nobiro ire, to ne ok ginyal chopo bute nikech ji ne ng’eny ahinya. Eka ng’at moro nowacho ni Yesu niya, “Meru kod oweteni ochung’ oko, dwaro neni.” To Yesu nodwokogi ni, “Joma winjo wach Nyasaye kendo rito e mama kendo e owetena.” Chieng’ moro Yesu nodonje e yie gi jopuonjrene, mowachonigi niya, “Wang’aduru nam mondo wadhi loka cha.” Kuom mano ne gisiayo yie. To kane gikwang’, nindo notero Yesu. Eka ahiti mang’ongo notugore e nam, mi pi nochako pong’o yie kendo koro ne gichiegni tho. Omiyo ne gisudo ir Yesu mi gichiewe, ka giwachone niya, “Ruoth! Ruoth! Watho!” Yesu noa malo, mokwero yamo gi apaka mager mi oling’, kendo nam nokue. Bang’ mano, nopenjo jopuonjrene niya, “Ere yie ma un-go?” To ne giluor, kendo ne giwuoro, mi gipenjore niya, “Ma en ng’ama nadi, makwero kata mana yamo gi apaka, to winje awinjani!” Ne gikwang’, mi gichopo e piny jo-Gerasi, man loka machielo mar Galili. To kane Yesu owuok oko e dhonam, noromo gi ng’at moro man gi jochiende, ng’atno noyudo osedar e dala mane odakie, kendo kuom ndalo mang’eny, nobedo kowuotho duk, bende ne ok odak e ot, to nosiko mana kama iyikoe joma otho. Kane oneno Yesu, ne oywak matek, mi opodho e nyime kokok niya, “Yaye! Yesu, Wuod Nyasaye Maduong’ Moloyo! Ilaro ang’o koda? Asayi kik isanda!” Ne owacho kamano nikech ne oyudo Yesu osekwero jachien marach mondo owuog oko kuome. Jachiendno nosethage kuom kinde mang’eny, kendo kata obedo ni ji ne orite matek, kotue luetene gi tiendene kod nyororo, to ne ochodo achoda, mi oring odhi e thim ka jachien riembe. Yesu nopenje niya, “Nyingi ng’a?” To nodwoko ni, “Nyinga en Oganda.” Nodwoko kamano nikech jochiende mang’eny nosedonjo kuome. Eka jochiendego nohombo Yesu mondo kik oriembgi gidhi e Bur Matut Maonge Gikone. To noyudo ka kueth maduong’ mar ngurue kwayo e bath got, machiegni gi kanyo. Jochindego nohombo Yesu ni mondo oyienigi gidonj kuom nguruego, mi noyienigi. Omiyo ne giwuok kuom ng’atno, mi gidhi gidonjo kuom ngurue. Eka nguruego duto noringo matek karidore nyaka ei nam, mi pi onegogi pep. Kane jokwadhgi oneno gima otimore, ne giringo, mi gidhi gilando wachno e gweng’no duto. Eka ji nowuok mondo odhi one ane gima osetimore. Ne gibiro ir Yesu, mi ginwang’o ng’at mane jochiende owuok kuomeno kobet piny e tiend Yesu, korwakore, kendo ka wiye koro ber, mi giduto ne gidoko maluor. Joma ne oneno gima ne otimore, ne onyiso ji kaka ng’at mane nigi jochiendeno osechango. Bang’ mano, ji duto mane odak e piny jo-Gerasi nokwayo Yesu mondo oa e pinygi, nikech ne giluor ahinya. Kuom mano Yesu nodonjo e yie mondo oa. To ng’at mane jochiende owuok kuomeno nohombe ni, “Yie mondo wadhi kodi.” To Yesu nokwere, kawachone ni, “Dog dala, mondo inyis ji gik madongo ma Nyasaye osetimoni.” Kuom mano, ng’atno noa modhi owuotho e gweng’no duto, konyiso ji gik madongo mane Yesu otimone. Kane Yesu oduogo loka machielo, ji mathoth norwake gi mor, nikech noyudo girite giduto. Eka ng’at moro ma nyinge Jairo, mane jaduong’ od lemo, nobiro kanyo. Nopodho piny e tiend Yesu, mi okwaye mondo odhi kode, nikech nyare achiel kende ma jahigni apar gariyo ne tuo, ohewore. Kane Yesu oyudo dhiyo kuno, ji ne thung’e koni gi koni. To dhako moro ne ni kanyo mane iye osechuer kuom higni apar gariyo. Kata obedo ni nosetieko mwandune duto kochulo jothieth, to onge kata achiel mane nyalo thiedhe. Nosudo gi yoka ng’e Yesu, momulo riak lawe, kendo gi kanyono rembe nochok. To Yesu nopenjo niya, “En ng’a momula?” To kane ji duto okwer, Petro nowachone ni, “Ruoth! Ok ineye kaka jogi oluori koni, gi koni, kendo othung’i?” To Yesu nowachone niya, “Kata kamano, ang’eyo ni ng’ato osemula, nikech awinjo ka teko owuok kuoma.” Kane dhakono oneno ni osefwenye, nobiro kokirni, mi opodho piny e tiend Yesu. Eka ne onyise, mana e nyim ji duto kanyo, gima ne omiyo omule, kendo kaka ne ochango mana gi kanyono. Yesu nowachone niya, “Nyara, yieni ema omiyo ichango. Dhiyo gi kue.” Kane pod Yesu wuoyo, jaote moro nobiro koa e od jaduong’ cha, mowacho niya, “Nyari osetho, omiyo koro kik ichand Japuonj.” Yesu nowinjo kamano, mowacho ni jaduong’no niya, “Kik ibed maluor, to bed mana gi yie motegno. Nyari biro kwo.” Kane ochopo e odno, ne ok oyie ni ng’ato mondo odonj kode, mak mana Petro gi Johana kod Jakobo, kaachiel gi wuon nyathi kod min mare. Ji duto mane ni kuno ne ywago nyathino malit, komako wigi, to Yesu nowachonigi niya, “Weuru ywak, nikech nyathi ok otho, to onindo aninda.” To giduto ne ginyiere anyiera, nikech ne ging’eyo ni nyathi osetho. To Yesu nomako lwet nyathino, mi owachone matek niya, “Nyako, a malo!” Chunye nodwogo, mi oa malo mana gikanyono. Eka Yesu nowachonigi ni mondo gimiye chiemo ocham. Jonywolne nohum nono, to Yesu nokwerogi ni kik ginyis ng’ato gima otimore. Yesu noluongo jopuonjrene apar gariyo kaachiel, mi omiyogi teko mar golo jochiende duto, kod mar chango tuoche duto. Eka noorogi mondo gidhi giland Wach Loch Nyasaye, kendo gichang joma tuo. Ne owachonigi niya, “Ka udhi e wuodhni, to kik uting’ gimoro, kaka ludh wuoth, kata ndede, kata chiemo, kata pesa, kata sede ariyo. Ot aota ma orwakue to beduru nyaka chop chieng’ ma ua e gweng’no. To kuwuok kamoro amora ma ok orwakue, to teng’uru buch tiendu, mondo obednigi siem.” Kamano joote nowuok mowuotho e mier duto, ka lando Wach Maber, kendo chango ji kuonde duto. Herode ruodh Galili nowinjo gik moko duto matimore, mi noparore nikech jomoko nowacho ni Johana Jabatiso osechier oa kuom joma otho. Jomoko to nowacho ni Elija ema ofwenyore, to moko bende nowacho ni achiel kuom jonabi machon ema osechier. To Herode nowacho niya, “Johana to ne agolo chik mondo ong’ad wiye oko, to ma en ng’a, matimo gik ma kamagini?” Mano omiyo nogombo ahinya mondo one Yesu. Joote Yesu nodwogo ire monyise gik moko duto mane gisetimo. Eka nokawogi mi gidhi kar kendgi e dala miluongo ni Bethsaida. To ji nofwenyo kamano, moluwe kuno. Ne orwakogi gi mor, mowuoyo kodgi kuom wach Loch Nyasaye, kendo ochango joma tuo. Kane chieng’ koro dwaro podho, jopuonjre apar gariyo nobiro ir Yesu, mowachone niya, “We ji odhi e mier manie gweng’ni mondo oyudie chiemo gi kuonde nindo, nikech kama wantie ni en thim.” To Yesu nowachonigi ni, “Un ema mondo umigi chiemo gicham.” Ne gidwoke niya, “Wan mana gi makati abich kod rech ariyo kende. Koso idwaro ni mondo wadhi wang’iew chiemo ni jogi duto?” (Ne giwacho kamano nikech joma chwo mane ni kanyo ne dirom alufu abich.) Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Nyisuru ji obed piny, kopogore piero abich abich.” Jopuonjre notimo kamano, momiyo ji obet piny. Yesu nokawo makati abich kod rech ariyogo, eka nong’iyo malo, moguedhogi. Nong’ingogi, momiyo jopuonjrene mondo opogni ji, kendo giduto ne gichiemo, mi giyieng’ Bang’e ne okwany ng’injo modong’, mi oromo atonge apar gariyo. Chieng’ moro Yesu ne lemo kende, ka en gi jopuonjrene. Eka nopenjogi niya, “Un uwinjo ji wacho ni an ng’a?” Ne gidwoke ni, “Jomoko wacho ni in Johana Jabatiso, to moko wacho ni in Elija, moko bende wacho ni in achiel kuom jonabi machon mosechier.” Eka nopenjogi ni, “Un to uparo ni an ng’a?” Petro nodwoke niya, “In e Mesia mar Nyasaye.” Bang’ mano, Yesu nokwero jopuonjrene matek ni kik ginyis ng’ato ni en ng’a. Bende nowachonigi niya, “Wuod Dhano nyaka yud masiche mang’eny, kendo jodongo gi jodolo madongo kod jopuonj Chik biro dage. Enonege, to chieng’ mar adek nochier.” Eka Yesu nowacho ni ji duto niya, “Ka ng’ato dwaro luwa, to nyaka okwerre owuon, mi oting’ msalape pilepile, kendo oluwa, nikech ng’ama dwaro reso ngimane, ngimane nolalne. To ng’ama owito ngimane nikech an, to nores ngimane. Ere ohala ma ng’ato yudo, ka onwang’o piny duto, to en owuon owito ngimane, mi olal? Ka wi ng’ato kuot koda, kendo kuot gi wechena, to wi Wuod Dhano bende nokuod kode, kobiro e duong’ mare, kod mar Wuon mare, kaachiel gi mar malaika maler. Adier awachonu ni, nitie jomoko kuomu ka, ma ok notho kapok oneno Loch Nyasaye.” Ndalo aboro bang’ wacho wechego, Yesu nokawo Petro gi Johana kod Jakobo, mi odhigo e got mondo olem. To kane oyudo olemo, lela wang’e nolokore, kendo lepe nodoko matar mang’ang’ni. Eka ne gipo ka ji ariyo loso kode. Ne gin Musa gi Elija, mane jobiro e duong’ maler, mi owuoyo gi Yesu kuom tho mane obiro thogo Jerusalem, mondo ochopgo dwaro Nyasaye. Nindo notero Petro kod joma ne gin-go, to kane gichiew ne gineno duong’ maler mar Yesu, kaachiel gi ji ariyo mane ochung’ kode kande. To kane jogo dhi weyo Yesu, Petro nowachone niya, “Japuonj, bedowa kaeri en gima ber! Omiyo we wager kiche adek, ma achiel mari, to machielo mar Musa, kendo moro mar Elija.” (To chutho ne ok ong’eyo gima owacho.) Kane pod owuoyo, bor polo nobiro moimogi, kendo jopuonjrego nodoko maluor kane bor polo oimogi kamano. Eka ne giwinjo duol moro kawacho gie bor polono niya, “Ma e Wuoda ma aseyiero! Winjeuru!” To kane dwolno oling’, ne gineno ka Yesu kende ema odong’ kanyo. Jopuonjre mane oneno gigo ne ok owacho ni ng’ato gimoro amora e ndalogo. Kinyne ka ne gilor gia e got, oganda maduong’ noromo gi Yesu. To ng’at moro kuom jogo nokok niya, “Japuonj, asayi, rangie wuodani! En e nyathina kende, to ka jachien marach obuke, to goye piny, kendo okok matek, kogwecho, kendo dhoge wuok buoyo. Jachiendno sande malit, kendo weye mana ka tekone orumo. Nende akwayo jopuonjreni mondo ogol jachiendno, to notamogi.” Yesu nodwoko niya, “Yaye, ma tieng’ maonge gi yie, kendo mobam manadi! Nyaka karang’o ma onego abedie kodu, ka achandora kodu kama!” Eka nowacho ni ng’atno ni, “Kel wuodi ka.” To e sa mane nyathino dhi ir Yesu, jachien nogoye piny, moguecho marach. Yesu nokwero jachiendno matek, mi ochango wuowino, eka odwoke ni wuon mare. Ji duto mane ni kanyo nowuoro ahinya duong’ mar Nyasaye. Kane pod ji hum kuom gik moko duto mane Yesu timo, ne owacho ni jopuonjrene niya, “Chikuru itu maber, mondo uwinj gima awachonuni; Wuod Dhano ibiro keto e lwet ji.” To jopuonjrene ne ok owinjo tiend wachno. Ne opandorenigi mondo kik ging’e tiende, to bende ne giluoro penje. Mbaka nowuok e kind jopuonjre Yesu ka gipiemore ni ere ng’ama duong’ moloyo kuomgi. To Yesu nong’eyo gima ne giparo, omiyo nokawo nyathi moro, moketo ochung’ e dire. Eka nowachonigi niya, “Ng’ama orwako nyathi ma kama e nyinga, to orwako mana an, kendo ng’ama orwaka, to orwako mana Jal mane oora, nimar ng’at matinie moloyo kuomu duto, e ng’at maduong’ie moloyo.” Johana nowacho ni Yesu niya, “Ruoth, ne waneno ng’ato ka golo jochiende e nyingi, to ne wakwere, nikech ok en achiel kuomwa.” To Yesu nodwoke kawachonigi niya, “Kik ukwer ng’at ma kamano, nikech ng’at ma ok mon kodu en jakoru.” Kane kinde monego tergo Yesu e polo koro chiegni, ne owuok koketo chunye mondo odhi Jerusalem. Nooro joote moko mondo otel nyime, mi jootego nodhi e dala jo-Samaria moro mondo olosne kar bworo. To jodalano nodagi rwako Yesu, nikech nong’ere ni odhi Jerusalem. To kane jopuonjre Yesu ma Jakobo kod Johana oneno kamano, ne gipenjo Yesu niya, “Ruoth, idwaro mondo waluong mach oa e polo, obi otiekgi koso?” To Yesu nolokore irgi, mokwerogi, eka ne gidhi e dala machielo. Kane oyudo giwuotho, ng’at moro nowacho ni Yesu niya, “Ayie luwi kamoro amora midhiye.” To Yesu nodwoke ni, “Bwe nigi buchegi, kendo winy bende nigi utgi; Wuod Dhano to onge kata gi kama ketie wiye.” Eka Yesu nowacho ni ng’at machielo ni, “Luwa!” To ng’atno nodwoke niya, “Jaduong’, yiena mondo akwong adog ayik wuora.” To Yesu nokone ni, “We joma otho oyik jogi motho. Into dhiyo iland Wach Maber mar Loch Nyasaye.” Bang’e ng’at moro machielo nowacho ni, “Jaduong’, an bende ayie luwi, to mokwongo yie adog ago ni joodwa oriti.” To Yesu nodwoke ni, “Ng’at mosiko paro mana chien, ok owinjore gi Loch Nyasaye, mana kaka ng’at ma kosemako kue dhiang’ mochako pur, to osiko ng’iyo mana chien, ok nyal puro maber.” Bang’ mano, Ruoth Yesu noyiero ji piero abiriyo gariyo mamoko, moorogi ariyo ariyo, mondo gitel nyime e mier duto kod kuonde duto mane en owuon odwaro dhiye. Nowacho nigi niya, “Cham ochiek mathoth, to jokeyo ema nok. Emomiyo kwauru wuon puodho mondo oor jotich odhi okane cham. Koro dhiuru! Aorou mana ka rombe madhi e dier ondiegi. Kik uting’ ofuk pesa, kata sandug wuoth, kata wuoche, kendo kik umos ng’ato e yo kudhi. Ot aota mudonje, to wachie uru ni, ‘Kue obed e odni.’ Ka ng’at mohero kue nie odno, to noyud kue muguedhogo odno. To ka onge ng’at mohero kue, to kue muguedhogo odno noduognu. Beduru mana e odno, kendo chamuru gik ma gimiyou, nikech jatich ber gi pokne; to kik uring e udi. Ka udonjo e dala moro, mi jodalano orwakou, to chamuru achama chiemo ma gimiyou. Bende changuru joma tuo man kuno, kunyisogi ni Loch Nyasaye osesudo machiegni kodgi. Ka udonjo e dala moro, mi jodalano odagi rwakou, to wuoguru e laru, kendo uwach niya, ‘Kata mana buch dalau momoko e tiendewa wateng’onu! To ng’euru ni Loch Nyasaye osesudo machiegni.’ Awachonu ni Chieng’ Bura, Nyasaye nokum dalano malit moloyo kaka nokum Sodom! “Yaye, Un jo-Korazin! Mano kaka unune malit! Yaye, un jo-Bethsaida! Mano kaka un bende unune malit! Dine bed ni honni mane otimnu, notim mana ni jo Turo gi jo-Sidon, to dikoro ne giseloko chunygi, mi gibet piny ka girwako piende gugru, kendo gibukore buru. Chieng’ Bura, Nyasaye nokumu malit moloyo kaka nokum Turo gi Sidon! To in dala mar Kapernaum, iparo ni initing’ri malo nyaka e polo koso? Ooyo, ibiro boli piny, mana e Piny Joma Otho!” Eka Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Ng’ama owinjou, owinjo mana an, to ng’ama odagiu, to odagi mana Jal mane oora.” Jopuonjre piero abiriyo gariyogo noduogo gi mor, kawacho niya, “Ruoth, kata mana jochiende bende winjowa ka wakwerogi e nyingi!” Yesu nowachonigi ni, “Ne aneno ka Satan lwar a e polo, mana ka mil polo! To ng’euru ni asemiyou teko duto mag Jasigu, kendo onge gima nohinyu ngang’! To kik ubed mamor ni jochiende winjou, to beduru mamor mana nikech nyingu ondiki e polo.” E sa nogo, Roho Maler nomiyo Yesu odoko mamor ahinya, mi owacho niya, “A Wuora, ma Ruodh polo gi piny, agoyoni erokamano nikech isepando wechegi ni joma riek kod joma osomo, to isenyisogi mana ji ajia. Adier Wuora, osetimore kamano, nikech mano e kaka ne long’oni. “Wuora oseketo gik moko duto e lweta. To onge ng’ama ong’eyo Wuowi, mak mana Wuowi kod joma Wuowi omiyo ong’eye.” Eka nolokore ir jopuonjrene, mowachonigi kar kendgi ni, “Un to, un johawi kuom neno gik munenogi! Awachonu ni, jonabi kod ruodhi mang’eny ne jogombo neno gik ma koro unenogi, to ne ok ginyal neno, bende ne gigombo winjo gik ma uwinjogi, to ne ok ginyal winjo.” Japuonj Chik moro ne dwaro temo Yesu, omiyo nochung’ mopenje niya, “Japuonj, ere gima datim mondo ayud ngima mochwere?” Yesu nodwoke ka penje ni, “Ang’o mondiki e Muma? Ere gima isomo kanyo?” Ng’atno nodwoko ni, “Nyaka iher Ruoth Nyasachi gi chunyi duto, kod paroni duto, kendo gi tekoni duto, kod riekoni duto. Bende nyaka iher wadu kaka iherori iwuon.” Yesu nowacho ne ni, “Idwoko kare! Tim kamano, eka inibed mangima.” To kaka ng’atno ne dwaro nyiso ni penjone riek, nomedo penjo Yesu ni, “Wadwa to en ng’a?” Yesu nodwoke niya, “Ng’at moro ne lor koa Jerusalem, dhi Jeriko, mi nopo ka jomecho ogore kuome. Ne gimaye lepe, kendo gigoye, mi giweye kodwaro tho. To jadolo moro bende noyudo oluwo yorno, to kane oneno ng’atno, nobaro moluwo bath yo komachielo. Kamano ja-Lawi moro bende mane oyudo oluwo yorno, nonene, to okadho akadha. To kane ja-Samaria moro ma bende noyudo nie wuoth ochopo kanyo, moneno ng’atno, nokeche. Nosudo bute, moolo mo kod divai kuonde mohinyore, kendo otueyo. Eka noketo ng’atno e kanje owuon, mi otere e ot moro ma ji bworoe, kendo orite maber. Kinyne nogolo pesa moko, mi omiyo wuon odno, kowacho ni, ‘Rit jali maber, to pesa duto ma imedo ritego, an awuon abiro chuli ka aduogo.’ ” Bang’e Yesu nopenjo japuonj Chik cha niya, “Kuom ji adekgo, ere jal miparo ni notimo ka wadgi ng’at mane jomecho ogoyono?” Nodwoko ni, “Jal mane otimone maberno.” Eka Yesu nowachone ni, “In bende dhi itim kamano.” Kane Yesu kod jopuonjrene pod nie wuoth, ne odonjo e dala moro, mi dhako moro ma nyinge Maritha norwake e ode. Dhakono ne nigi nyamin miluongo ni Maria. Nyamin mareno nobet piny e tiend Ruoth Yesu, kawinjo puonjne. To chuny Maritha ne chandore nikech tich mang’eny mane otiyo, omiyo nodhi ir Yesu, mowachone ni, “Ruoth, ok ineye ni nyamera oweya atiyo mana kenda? Wachne mondo obi okonya!” To Ruoth Yesu nodwoke niya, “Maritha, Maritha, iparori kendo ithagori gi weche mang’eny kayiem, to gimoro achiel kende ema dwarore, kendo Maria ema oseyiero gino. En gima ber moloyo, kendo onge ng’ama nomaye.” Chieng’ moro Yesu ne lemo kamoro, to kane otieko lemo, japuonjrene moro nokwaye ni, “Ruoth, puonjwa lemo kaka Johana nopuonjo jopuonjrene.” Yesu nowachonigi ni, “Kulemo, to wachuru kama: Wuonwa, nyingi mondo omi luor. Lochni obi. Pilepile miwa chiemo moromowa, bende wenwae richowa, nikech wan wawegi bende waweyo ni ji duto matimonwa marach, kendo kik iwe wadonj e tem.” Eka Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Ka ng’ato kuomu oyudo wendo dier otieno, donge dodhi ir osiepne moro, mi okwaye niya, ‘Owadwa, holae makati adek, nikech osiepna moro obworo kuoma, to aonge gi gima daket e nyime!’ To kamoro osiepneno nyalo dwoke gie ot ni, ‘We chanda, nikech aseloro dhoot, kendo asenindo, omiyo ok anyal chung’ mondo amiyi gima idwaro.’ To awachonu ni kata ka ng’atno ok oyie chung’ mondo omiye makati nikech wach mar osiepgi kode, to kinda ma jalo timo biro miyo ochung’, mi omiye gik moko duto modwaro! “Bende awachonu ni, kwauru, eka nomiu, kendo dwaruru, eka unuyudi, bende duong’uru, eka noyawnu, nikech ng’at mokwayo ema yudo, kendo ng’at madwaro ema nwang’o, bende ng’at modwong’o ema iyawone. Un ma un weg nyithindo, bende nitie ng’ato kuomu ma ka nyathine okwaye kuon, to omiye kidi, kata ka okwaye rech, to omiye thuol, kata ka okwaye tong’ gweno, to omiye thomoni? Koro ka un joma richo kama, ema ung’eyo miyo nyithindu gik mabeyo, to Wuonu mae polo donge dibed mamor moloyo kuom chiwo Roho Maler ni joma okwaye?” Ne oyudo Yesu golo jachien kuom ng’ato mane jachien oloko momo, kendo kane jachiendno osewuok, ng’atno nowuoyo mi ji mane ni kanyo nowuoro. To jomoko kuomgi nowacho ni, “Beelzebul ruodh jochiende ema omiye teko mogologo jochiende.” Jomoko to ne dwaro teme, omiyo ne giwachone ni mondo otimnigi ranyisi moa e polo, manyiso ni Nyasaye ni kode. To Yesu nong’eyo gima giparo, omiyo nowachonigi niya, “Piny moro amora ma joge opogore e kindgi giwegi ok nyal betie. Bende ot ma joge opogore ok nyal chung’. Kuom mano, ka jo-Satan opogore e kindgi giwegi, to ere kaka lochne dichung’? Apenjou kamano nikech uwacho ni agolo jochiende gi teko mar Beelzebul. To ka mano en adier, kara jou to yudo teko mar gologi kure? Omiyo ka mano e gima uwacho, to jougo ema biro ng’eng’ou! To ka agolo jochiende gi teko mar Nyasaye, to kara ng’euru ni Loch Nyasaye osechopo kuomu. “Ka ng’at maratego omanore gi gilweny karito dalane, to gige duto onge gima nyalo ketho. To ka ng’at maratego moloye omonje, mi oloye, to ng’at moloyeno kawo gige mag lweny moritorego, kendo pogo ni joge mwandu ng’atno. Ng’at ma ok odokna, mon koda, kendo ng’at ma ok konya choko romba, to keyo romba akeya. “Ka jachien marach osewuok kuom ng’ato, to owuotho kuonde motwo ma pi ongee, kodwaro kar yueyo. Bang’e ka ok oyudo, to owacho niya, ‘We adog e oda, kuma ne aaye.’ Kuom mano odok, to oyudo ka ot oywe, mi olos maber. Eka owuok odhi omo jochiende mamoko abiriyo maricho moloye, kendo gidonjo mi gidag e odno. Kamano achien, ngima ng’atno doko marach moloyo kaka ne en chon.” Kane Yesu osewacho kamano, dhako moro noting’o dwonde ei oganda mowachone niya, “Mano kaka dhako mane onywoli, kendo odhodhi, jahawi!” To Yesu nodwoko ni, “Joma winjo wach Nyasaye, kendo mako, gin johawi moloyo!” Kane ji mathoth ochokore mothung’o Yesu, ne owacho niya, “Mano kaka tieng’ ma kawuononi en tieng’ marach! Gikwayo mondo otimnigi ranyisi, to onge ranyisi ma notimnigi mak mana ranyisi mar Jona. Kaka Jona nodoko ranyisi ni jo-Nineve, e kaka Wuod Dhano biro bedo ranyisi ni tieng’ ma kawuononi. Chieng’ Bura, ruoth ma dhako mar piny milambo nochung’, kendo nodonj ni tieng’ ma kawuononi, nikech ne oa kuma bor ahinya mondo obi owinj rieko Solomon. To awachonu ni nitie gimoro kaeri man gi duong’ moloyo Solomon! Chieng’ Bura, jo-Nineve bende nochung’, mi donj ni tieng’ ma kawuononi, nikech kane Jona olandonigi wach Nyasaye, to ne gilokore, mi giweyo richogi, to awachonu ni nitie gimoro kaeri man gi duong’ moloyo Jona. “Onge ng’ama moko taya, to pando, kata umo gi atonga. To okete mana ewi rachungi taya, mondo orieny ni joma donjo e ot. Wang’i e taya mar ringri, omiyo ka wang’i ngima, to dendi duto nigi ler. To ka wang’i ok ngima, to dendi duto otimo mudho. Kuom mano, bed motang’, dipo ka ler ma in-go en mana mudho! Ka dendi duto opong’ gi ler, kendo onge bathe moro motimo mudho, to obiro bedo marieny, mana ka gima taya marieny ema miyi ler.” Kane Yesu osetieko wuoyo, ja-Farisai moro noluonge mondo odhi ochiem e ode. Omiyo nodhi, mobet piny mondo ochiem. To kane ja-Farisaino oneno kochiemo ma ok okwongo ologo e yo ma chikgi dwaro, nowuoro. Kuom mano, Ruoth Yesu nowachone ni, “Un jo-Farisai uluoko kang’e agwata kod kang’e tawo, to chunyu opong’ gi mecho kod richo mamoko. Mano kaka ufuwo! Donge Jal mane ochueyo ng’e gik moko ema nochueyo koda ka igi bende? To chiwuru ni joma odhier gik ma un-go, eka gik moko duto nobednu maler. “Mano kaka unune malit, un jo-Farisai! Uketo chunyu kuom chiwo ni Nyasaye mich mar achiel kuom apar mar apoth gi onyulo, kod alode mamoko duto maonge tich, to uweyo ng’ado bura kare, kendo ok uhero Nyasaye! Gigo ema onego bed ni utimo to mamokogo bende ok onego uwe mak utimo. “Mano kaka unune malit, un jo-Farisai, nikech uhero kombe moyiedhi e ut lemo, kendo uhero mondo omosu kamiyou duong’ kuonde ma ji ochokoree. Mano kaka unune malit, nikech uchalo gi liete mag joma otho, ma ok oketie alama, ma ji wuotho e wigi ka ok ong’eyo, mi dok magak!” Eka japuonj Chik moro nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, ka iwacho kamano, to wan bende iyanyowa!” Yesu nodwoke ni, “Mano kaka un bende unune malit, un jopuonj Chik, nikech ugango ni ji misike mapek mohewogi ting’o, to un uwegi ok umulgi kata mana gi lith lwetu. Bende mano kaka unune malit, nikech umwono liete jonabi, to gin mana jonabi ma kwereu ema ne onego! Kamano unyiso ni uyie gi gima kwereu notimo, nikech gin ema ne ginego jonabi, kendo koro un ema umwono liete jonabigo! Mano emomiyo rieko Nyasaye nowacho niya, ‘Abiro oronigi jonabi kod joote, to ginineg moko kuomgi, kendo moko bende ginisandi.’ Kuom mano, tieng’ ma kawuononi biro yudo kum nikech remb jonabi duto mosechuer nyaka ne chue piny, chakre remb Habil, nyaka remb Zekaria mane onegi e kind kendo-mar-misango kod Kama Ler mar Hekalu. Adier, awachonu ni tieng’ ma kawuononi noyud kum kuom remogo duto. “Mano kaka uneno malit, un jopuonj Chik, nikech usepando rayaw mar dhood rieko. Un uwegi ok usedonjo kanyo, to bende usebedo kutamo joma dwaro donjoe.” Kane Yesu osea kanyo, jopuonj Chik gi jo-Farisai nochako bedo mamon kode ahinya, kendo ne gichande gi penjo mang’eny, ka gikiyo wach moro marach mawuok e dhoge mondo gimakego. E kindeno, kane ji osechokore gana gi gana ma koro ginyonore anyona, Yesu nokwongo owuoyo gi jopuonjrene, kowachonigi niya, “Beduru motang’ ni thop jo-Farisai, ma en mana wuondruok. Onge gimoro amora mopandi ma ok nong’ere achien, kendo onge wach moro maling’ling’ ma ok nofwenyre. Kuom mano, gimoro amora musewacho e mudho, nowinji e lela, bende gimoro amora ma usekuodho ni ji kuonde mopondo, nohul ratiro. “Un osiepena, awachonu ni kik uluor joma nego mana ringruok kende, to bang’e onge gima rach ma ginyalo medo timo. To adwaro nyisou ng’at monego uluor; Luoruru Nyasaye nimar en ema en gi teko, ma, ka oseneg ng’ato to onyalo wito e mach mak tho. Adier awachonu ni, luoruru Jalo! Oyundi abich donge ing’iewo otonglo ariyo kende? To kata kamano, onge kata achiel kuomgi ma wi Nyasaye nyalo wilgo. To un, kata mana yie wiu duto bende osekwan. Kuom mano, kik ubed maluor, nikech un uloyo winy ndalo mang’eny. “Awachonu ni ng’ato ang’ata mahulo e nyim ji ni en ng’ata, Wuod Dhano bende nohul ni en ng’ate e nyim malaika mag Nyasaye. To ng’ato ang’ata ma kweda e nyim ji, Wuod Dhano bende nokwede e nyim malaika mag Nyasaye. Ng’ato ang’ata mowacho gimoro marach kuom Wuod Dhano, nowene, to ng’at moyanyo Roho Maler ok nowene. Ka omaku, moteru mondo oyalu e nyim jodong ut lemo, kata e nyim ruodhi, kata e nyim jotelo mamoko, to kik uparru kuom weche ma dudwoki, kata kuom gima duwachi, nimar Roho Maler nopuonju gima onego uwachi e sano.” Ng’at moro mane nie oganda nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, nyis owadwa mondo opogna mwandu mane wuonwa oweyo.” To Yesu nodwoke kapenje ni, “Omera, ng’a moketa jang’ad bura kata jathek e kindu?” Eka nomedo wacho ni ji duto niya, “Beduru motang’, mondo uritru kuom gombo duto nikech mwandu ok nyal miyo ng’ato bed mangima, kata dabed ni omew machal nadi.” Bang’ mano, Yesu nogoyonigi ngero niya, “Ne nitie jamoko moro man gi puodho ma higa moro nochiego cham mathoth. Omiyo nochako paro e chunye ni, ‘Ere gima datim? Aonge gi kama anyalo kanoe chamba duto.’ Eka nowacho ni, ‘Ang’eyo gima abiro timo! Abiro muko derena, mi ago moko madongo moloyogi, mondo akanie chamba kod giga moko duto.’ Bang’e anawach e chunya ni, ‘An jahawi, nikech asekano gik mathoth, moroma kuom higni mang’eny! Koro anyalo yueyo ka achiemo kendo ametho, ka amor.’ To Nyasaye nowacho ni ng’atno niya, ‘In ng’at mofuwo! Otieno ma kawuononi ang’ nokaw chunyi! To koro gik misekanogo duto biro konyi gang’o?’ ” Eka Yesu notieko kawacho ni, “Mano e kaka obet kuom ng’ama choko mwandu ni en owuon, to ok omew e wang’ Nyasaye!” Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Mano emomiyo awachonu ni kik uparru kuom chiemo ma ducham mondo ubed mangima, kata kuom lewni ma durwaki mondo uumgo dendu, nikech ngima duong’ moloyo chiemo, kendo ringruok oloyo law. Par ane uru winy. Ok gichwo kodhi, kata ok gika cham. Bende gionge dere kata kuonde keno, to Nyasaye pod pidhogi apidha. Unto donge uberne moloyo winy nyadi ng’eny! Ere ng’ato kuomu ma parruok dimi ndalone medre? Koro ka ok unyal timo kata mana gima tin kamano, to ere gima omiyo uparoru kuom weche mamoko? Parieuru kaka ondanyo dongo! Ok giti gimoro, bende ok gitwang’ lewni ma girwako, to awachonu ni kata mana Solomon gi mwandune duto mathothgo ne ok nyal rwakore maber ka ondanyo. To ka Nyasaye nyalo rwako lum aluma manie thim kawuono, to kiny ipudho kendo ibolo e mach, to koro un dorwaku maber machal nadi? Yaye, un joma nigi yie matin-gi! Kuom mano kik uket parou kuom gik ma ducham, kata kuom gik ma dumadhi. Bende kik ubed gi parruok, nikech gik makamago ema ogendini duto mae piny chandore kadwaro. Un to, Wuonu ong’eyo ni onego uyudgi. Kar dwaro gigo, to dwaruru mana ni Loch Nyasaye obedie, eka gigo duto nomedu. “Kik uluor, un kueth matinni, nimar Wuonu ohero miyo ubed gi loch kaachiel kode. Lokuru giu duto pesa mondo upog ni joma odhier, eka ubed gi mwandu mak rum e polo, kuma jakuo ok dhiye, kendo kuma olwenda ok kethie gik moko, nikech kama mwanduni nitie, e kama chunyi bende nitie. “Ng’wanuru lepu, kendo mokuru techeu mondo ubed moikore. Beduru ka jotich marito ruodhgi modhi e nyasi kisera, mondo koduogo mi odwong’o, to giyawne piyopiyo. Mano kaka jotich ma ruodhgi yudo ka neno, kendo oikore, gin johawi! Awachonu adier ni, ruodhgino nong’wan lepe, kendo nomi gibed piny e mesa, mi omigi chiemo. Kata ka obiro mana odiwuor kata kogwen, moyudo ka giikore, to mano kaka gin johawi! Ng’euru ni ka wuon ot ong’eyo sa ma jakuo biroe, to dobed korito ode, motam jakuo turo. Omiyo un bende beduru kuikoru, nikech Wuod Dhano biro biro e sa ma ok ung’eyo ni onyalo biroe.” Petro nopenjo Yesu niya, “Ruoth, wan kendwa ema igoyonwa ngeroni, koso igoye ni ji duto?” Eka Ruoth Yesu nowacho niya, “Ere ng’ato kuomu machalo gi jatich mogen kendo mariek, ma ruodhe biro keto mondo orit jotich wetene, kendo opognigi chiemo e kinde mowinjore? Jatich ma ka ruodhe oduogo to yudo katiyo kamano, en jahawi! Adier awachonu ni ruodhe nokete jarit mwandune duto. To ka en jatich ma paro e chunye ni ruodhe ok bi duogo piyo, to onyalo chako goyo jotich wetene, machwo gi mamon, kendo dochiem achiema, mi omethi, kendo omer. To chieng’ moro nopo ka ruodhe oduogo e sa ma ok ong’eyo, mi ruodhe nong’ade sirunde sirunde! Kamano nokume kaachiel gi joma ok oyie kuom Nyasaye. “Jatich mong’eyo gima ruodhe dwaro ni mondo otim, to ok tem timo kamano nochwad malit, to jatich ma ok ong’eyo gima ruodhe dwaro ni mondo otim, mi oboth motimo gima owinjore gi kum, to nochwad mana matin. Ng’at momi gik mang’eny, nodwar kuome gik mang’eny. Adier ng’at mogen gi gik mang’eny nodwar kuome gik mang’eny moloyo! “Ne abiro mondo amok mach e piny, to mad aye bed ni osemoke! Nitie sand mibiro sandago, to mano kaka chunya parore nyaka chop ayud sandno. Uparo ni ne abiro mondo akel kue e piny koso? Ooyo, ok asebiro mondo akel kue, to mana ni mondo akel pogruok! Chakre ndalogi, ji abich ma joot achiel biro pogore, ka ji adek odok konchiel, to ariyo komachielo. Wuowi nopogre gi wuon mare, kendo nyako nopogre gi min. Chiwuowi bende nopogre gi wuon odgi.” Yesu nowacho bende ni ji niya, “Ka uneno boche polo koting’ore yo podho chieng’, to uwacho piyopiyo ni, ‘Koth biro chue,’ kendo ochue adier! To bende ka uneno yamb oro ka kudho, to uwacho ni, ‘Oro biro wuok,’ kendo adier, oro wuok. Un muwuondoru awuondagi! Ka ulony kuom rango polo gi piny kamano, mi ung’e gima biro timore, to ang’o ma monou fwenyo tiend gik matimore ndalogi? “Marang’o un uwegi ok ung’eyo gima kare monego utim? Ka ng’ato odonjoni, to onego item matek mondo uwinjru kode kapok uchopo e od bura, nono to oteri e nyim jang’ad bura, mi jang’ad bura diketi e lwet askari, mi askari boli e jela. Awachoni ni koserwaki kanyo, to ok diwuog ngang’ kapok ichulo faini duto te!” E kinde nogo, jomoko nobiro, monyiso Yesu wach jo-Galili mane Pilato onego ka jotimo misango. Yesu nodwokogi niya, “Uparo ni jo-Galili noneno masira malit kamano nikech ne gin joma richo moloyo jo-Galili mamoko duto koso? Ooyo, awachonu ni ka ok ulokoru uweyo richou, to uduto ubiro tho mana kaka ne githono! Koso uparo ni ji apar gaboro mane ohinga mar Siloam opodho kuomgi, mi onego kande, ne joketho moloyo jo-Jerusalem mamoko duto koso? Ooyo, anyisou ni ka ok ulokoru uweyo richou, to uduto ubiro tho mana kaka ne githono!” Eka Yesu nogoyonigi ngero niya, “Ng’at moro ne nigi yadh ng’owo e puothe mar mzabibu. Chieng’ moro ne odhi rango ka doyud olemo kuome, to ne ok oyudo. Eka nowacho ni jalos puodhono ni, ‘Koro kuom higni adekgi asebedo kabiro ka mondo ayudie olemo kuom ng’owoni, to ok aseyudo gimoro. Omiyo tong’e oko. Ere gimomiyo onego oketh lowo kayiem nono?’ To jalos puodho nodwoke niya, ‘Jaduong’, yie iweye higani bende. Abiro doye, ma aketne owuoyo. Kamano, ka onyago olemo higa mabironi, to mano ber. To ka ok onyago, to koro eka nitong’e oko.’ ” Chieng’ Sabato moro, Yesu ne puonjo e od lemo moro. To e od lemo kanyo ne nitie dhako moro man gi jachien moseloke jamidekre kuom higni apar gaboro, kendo dende ne odolore ma ok nyal riere kata matin. Kane Yesu onene, ne oluonge ire, mowachone niya, “Nyarwa, isechango kuom midekreni!” Eka noketo lwete kuom dhakono, mi gikanyono dhakono norioere tir modendo Nyasaye. Kane jaduong’ od lemo oneno ka Yesu ochango dhakono chieng’ Sabato kamano, mirima nomake, mi owacho ni ji niya, “Nitie ndalo auchiel ma onego ji tiye, omiyo biuru e ndalogo mondo ochangu, to kik ubi chieng’ Sabato.” Ruoth Yesu nodwoke ni, “Un joma wuondore ni ohero Nyasayegi! Donge ng’ato ka ng’ato kuomu gonyo dhere kata kanje e kul chieng’ Sabato, mi ter modho? Koro dhako ma nyakwar Ibrahim, ma jachien osebedo kotueyo kuom higni apar gaboroni, donge ber kogony e tuech ma kamano chieng’ Sabato?” Dwokone nokwodo wi wasike duto, to ji mamoko nodoko mamor kuom gik malich duto mane otimo. Yesu nopenjo niya, “Ere kaka Loch Nyasaye chalo? Ang’o ma dapimego? Ochalo gi koth karadali mane ng’ato okawo, mopidho e puothe. Kodhino nodongo, modoko yath maduong’, kendo winy nogedo e bedene.” Yesu nopenjo kendo ni, “Ang’o ma dapimgo Loch Nyasaye? Ochalo gi thowi mane dhako moro okawo, mi odwalogo mogo atonge adek, mi bang’e okuot maber.” Kane Yesu nie wuoth, kadhi Jerusalem, norawo e mier madongo gi matindo, kendo nopuonjo ji. Ng’at moro nopenje niya, “Jaduong’, ji manok kende ema nokwo koso?” Yesu nodwoke niya, “Temuru matek mondo udonj gie dhoot madiny, nikech awachonu ni, ji mang’eny nodwar donjo, to ok gininyal. Jaduong’ ot biro chung’, mi lor dhoot, to bang’ mano, kuchung’ oko mi udwong’o kuwacho ni, ‘Jaduong’, yawnwa’, to nodwoku ni, ‘Ok ang’eyou! Ua kanye?’ Eka nuchak wacho niya, ‘Ne wachiemo kendo wametho kodi, kendo ne ipuonjo e miechwa.’ To enodwoku ni, ‘Awachonu ni ok ang’eyou, kata kuma uaye bende ok ang’eyo. Auru kuoma, un joma timbegi richogi!’ “Mano kaka unuyuagru malit, kumwodo laku, ka uneno Ibrahim gi Isaka kod Jakobo kod jonabi duto e Piny Ruoth Nyasaye, to un oriembu oko. Ji nobi kowuok yo wuokchieng’ kod yo podho chieng’, kod koa yo nyandwat kod milambo, mi ginibed piny mondo gichiem e nyasi manie piny Ruoth Nyasaye. Adier, jomoko ma koro odong’ chien notel, to jomoko ma koro otelo nodog chien!” E sanogo, jo-Farisai moko nobiro ir Yesu, mowachone ni, “Ber mondo ia ka, nikech Herode dwaro negi.” To nowachonigi niya, “Dhiuru unyis andhogano ni, agolo jochiende kendo achango ji kawuono gi kiny, to chieng’ mar adek abiro tieko tija. To onego adhi nyime gi wuodha kawuono gi kiny kod orucha, nikech janabi ok nyal tho oko kamoro nono, to mak mana Jerusalem. “Yaye jo-Jerusalem! Yaye jo-Jerusalem! Un munego jonabi, kendo ugoyo joma Nyasaye ooro iru gi kite! Mano kaka asedwaro mondo achoku duto kaka nyabuch gweno choko nyithinde e bwombe, to usetamoru. Koro dalau biro dong’ gunda. Awachonu ni chakre kawuono ok unuchak unena kendo, nyaka kinde chopi ma unuwachie ni, ‘Ogwedh ng’ama biro e nying Ruoth.’ ” Chieng’ Sabato moro, Yesu nodhi chiemo e od jaduong’ jo-Farisai moro, kendo ji ne ng’iye ahinya. To e odno ne nitie ng’ato e nyim Yesu ma mbunda ohingo. Yesu nopenjo jopuonj Chik kod jo-Farisai ni, “Chikwa oyie mondo ochang ji chieng’ Sabato, koso ok oyie?” To ne ok gidwoke gimoro. Eka nokawo ng’atno mi ochango, kendo oweyo odhi. Bang’ mano nowachonigi niya, “Ere ng’ato kuomu ma ka kanje kata rwadhe opodho e bugo chieng’ Sabato, to ok dogole mana gikanyono?” To dwoko penjono notamogi. Yesu noneno ka welo yiero kombe moyiedhi, omiyo nowachonigi niya, “Ka oluongi e nyasi moro mar kisera, to kik ibed e kom moyiedhi, nikech dipo ka ng’at moluongi oluongo koda ng’at moloyi gi duong’ bende. Eka kamoro dipo ka ng’at mane oluongouno obiro, mowachoni ni, ‘Weni jali komino.’ Kamano wiyi dikuodi, kidhi bet e kom man chien moloyo. Kuom mano, ka oluongi kamoro, to dhi ibed mana e kom man chien moloyo, mondo ka ng’ama oluongino obiro, to owachni ni, ‘Osiepna, sudi ibi nyime ku.’ Kamano iniyud duong’ e nyim welo mamoko duto, nikech ng’at mating’ore malo nodwok piny, to ng’at madwokore piny noting’ malo.” Eka Yesu nowacho bende ni ng’at mane oluongeno ni, “Ka iluongo ji e chiemb odiechieng’, kata chiemb otieno, to kik iluong mana osiepeni kata oweteni kata wedeni kata jogweng’u momew, nimar dipo ka gin bende chieng’ moro giluongi, mi gichuli kar luong mane iluongogigono. To kiloso nyasi, to luong mana joma odhier gi rang’onde gi pudhe kod muofni, eka inibed ng’ama oguedhi, nikech gin gionge gima digichulgo. To Nyasaye nochuli chieng’ ma joma kare ochierie.” Ng’at achiel kuom joma ne chiemo kod Yesu nowinjo wechego, mowacho ni Yesu niya, “Mano kaka joma nobet ka chiemo e nyasi manie Piny Ruoth Nyasaye gin johawi!” To Yesu nowachone ni, “Ng’at moro noloso nyasi maduong’, mi oluongo ji mathoth. Kane chiemo oseikore, ne ooro jotichne mondo odhi owach ni joma oluongi niya, ‘Biuru nikech gik moko duto oseikore.’ To giduto kar rombgi ne gichako wacho weche ma ginyisogo wuon nyasi gimomiyo ok ginyal biro. Ng’at mokwongo nowacho ni jatich mane oor ni, ‘Aseng’iewo puodho moro, omiyo nyaka adhi anene. Kuom mano wach ni ruodhi mondo ong’wonna.’ Ng’at machielo to nowacho ni, ‘Aseng’iewo ruedhi apar mag pur, omiyo nyaka adhi atemgi. Kuom mano, wach ni ruodhi mondo ong’wonna.’ Ng’at moro to nowacho ni, ‘An gi miaha, omiyo ok anyal biro.’ Eka jatich nobiro monyiso ruodhe wechego. Mirima nomako wuon nyasi, mi owacho ni jatichne niya, ‘Wuogi piyo, idhi e yore gi chirni, mondo ikel joma odhier gi rang’onde gi muofni kod pudhe miyudo.’ To kane jatich oduogo, nowacho ni ruodhe niya, ‘Jaduong’, wasetimo kaka nende iwacho, to thuolo pod nitie mar luongo jomoko.’ Eka ruodhe nochako owachone ni, ‘Dhiyo e wang’yore kod gweng’ duto, iwach ni ji kijiwogi ni nyaka gibi mondo oda opong’ thich! Awachonu adier ni onge kata ng’at achiel kuom ji mane oluongi ma nobil chiemba.’ ” Chieng’ moro kane oyudo ji mathoth luwo bang’ Yesu, nolokore, mowachonigi niya, “Ka ng’ato obiro ira, to ok ojwang’o wuon kod min, gi chiege gi nyithinde koda ka ngimane owuon, to ok onyal doko japuonjrena. Bende ng’at ma ok nyal ting’o msalape owuon mi luwa, ok nyal doko japuonjrena. “En ng’a kuomu, ma kadwaro gero ot, to ok kwong bed piny, mi pim nengo, mondo one ane ka en gi pesa moromo tieko tijno? Ka ok otimo kamano, to ok dotiek gero odno bang’ keto mise, kendo ji duto moneno gima otimore dinyiere, kawacho ni, ‘Jali nochako gedo, to otame tieko!’ “Koso ka ruoth moro dwaro kedo gi ruoth machielo, donge okwongo obet piny mi one ane ka ji alufu apar ma en-go onyalo chomogo jal mabiro monje gi ji alufu piero ariyo? Ka oneno ni ok donyal, to ooro joote ka pod ruoth machielo ni kuma bor, mondo onyise ni odwaro mondo giwinjre e yor kue. Kamano bende onge ng’ato kuomu manyalo bedo japuonjrena ka ok oweyo gige duto. “Kado ber, to ka ndhathe orumo, to ere kaka dumi ochak obed gi ndhadhu kendo? Kado ma kamano onge gi tich kuom loso lowo, kata loso pidh owuoyo, omiyo ipuke mana oko. Ng’at man gi it mar winjo, to mondo owinji.” Chieng’ moro josol osuru mang’eny kod joricho nosudo but Yesu mondo oyud puonjne. Eka jo-Farisai kod jopuonj Chik ne jochako ng’ur ni, “Jali rwako joricho, kendo ochiemo achiema kodgi.” To Yesu nogoyonigi ngero niya, “Ka ng’ato kuomu nigi rombe mia achiel, to achiel olalne, donge dowe rombe mamoko piero ochiko gochiko e lek, to odhi manyo achiel molalno nyaka oyudi? To koyude, to odoko mamor ahinya kendo oting’e mana e goke, kodwoke dala. Bang’e oluongo osiepene kod jogweng’gi, kendo owachonigi niya, ‘Wachiemuru, nikech amor chutho, nimar aseyudo rombona ma nyocha olal.’ “Koro akonu ni, kamano bende e kaka mor nobedi e polo kuom jaricho achiel molokore, moloyo mor ma nobed kuom ji piero ochiko gochiko mabeyo, maparo ni ok onego lokre. “Koso ka dhako moro nigi siling’ apar mamingli, to achiel olalne, donge domok taya, mi oyue ode komanyo maber kuonde duto nyaka oyude? Bang’e oluongo osiepene kod jogweng’gi kaachiel, kendo owachonigi niya, ‘Wachiemuru nikech amor ahinya, nimar aseyudo pesana manyocha olalna.’ Akonu ni, kamano bende e kaka malaika mag Nyasaye bedo mamor kuom jaricho achiel molokore.” Yesu nomedo wacho niya, “Ng’at moro ne nigi yawuowi ariyo. Wuowi machogo nowacho ni wuon mare ni, ‘Wuora, yie ipogna mwandu monego ayudi.’ Kuom mano ng’atno nopogo yawuote ariyogo mwandune. Bang’ ndalo manok, wuowi machogo noloko gige duto pesa, mi owuok odhi e piny moro mabor. Eka nodonjo e ngima mar anjawo kuno, motieko pesane duto. Kane osetieko pesane duto kamano, kech maduong’ nowuok e pinyno, mi nodoko jachan machandore. Kuom mano, nodhi mondo oti ni japinyno moro, mi jalo nokete jakwa ngurue. Nogombo mondo ocham opokla mane ngurue chamo, to bende onge ng’ama nomiye gimoro. Eka parone nodwogo kare, mi owacho e chunye niya, ‘Jotich wuora duto nigi chiemo mohingogi, to an kech nega ka! Abiro dhi kawuora, mi awachne ni, “Wuora, aseketho e nyim Nyasaye kendo e nyimi, ok awinjora koro mondo iluonga ni wuodi, to keta abed achiel kuom jotichni.” ’ “Kamano noa malo, mochako wuoth madok ka wuon mare. To kane pod en mabor gi dala, wuon mare nonene. Nokeche, mi oringo okwake, monyodhe. Eka wuowino nowacho ni wuon niya, ‘Aseketho e nyim Nyasaye, kendo e nyimi. Ok awinjora koro mondo iluonga ni wuodi.’ To wuon mare nowacho ni jotichne ni, ‘Goluru law maberie moloyo piyopiyo mondo urwakne, kendo uketne tere e lith lwete. Wuoche bende mondo urwakne e tiende. Bang’ mano, keluru nyarwath machwe uyang’ mondo wacham wabeduru mamor, nikech wuodani ne osetho, to koro ongima kendo ne olal, to koro onwang’e.’ Kamano ne gichako timo nyasi ka gimor. “E kindeno noyudo ka wuowi maduong’ ni oko e puodho, to kane odwogo mochopo machiegni gi dala, nowinjo ka thum ywak, kendo ji miel. Omiyo ne oluongo achiel kuom jotich, mopenjo gima timore. Jatich nodwoke niya, ‘Owadu odwogo, kendo wuoru oseyang’one nyarwath machwe, nikech odwogo kongima maber.’ To mirima nomako wuowi maduong’, mi otamore donjo e ot, omiyo wuon mare nowuok, mohombe mondo odonji. To nodwoko wuon niya, ‘Parie kaka asetiyoni mana ka misumba kuom higni mathothgi duto, kendo pok aketho chikni kata dichiel, to pod ok imiya kata mana nyadiel mondo ayang’ acham gi osiepena! To koro ka wuodi mosechamo mwanduni duto gi jochode obiro, to iyang’one nyarwath machwe!’ Wuon mare to nokone niya, ‘Nyathina, ndalo duto in koda, kendo giga duto gin magi. To owinjore wachiem kendo wabed mamor, nikech owaduni yandi otho, to koro ongima, kendo yande olal, to koro onwang’e.’ ” Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Ne nitie jamoko moro mane oketo ng’ato mondo orit mwandune. To noyudo wach ni jatijno ketho gige. Omiyo noluonge, mopenje niya, ‘En wach mane ma awinjo kuomini? Tim ane kwan kuom gigo duto mirito, nikech ok inyal dhi nyime gi bedo jarit giga ngang’!’ Eka ng’atno nowacho e chunye niya, ‘Ere gima koro anyalo timo, ka ruodha ogola e tich? Aonge gi teko ma dapurgo, bende ok dakuechi nikech aluoro wich kuot. Ero, koro ang’eyo gima abiro timo mondo ji orwaka e miechgi, koseriemba e tich.’ Eka noluongo jogop ruodhe achiel achiel, mopenjo jagowi mokwongo ni, ‘In gi gop ruodha moromo ang’o?’ Jalo nodwoke ni, ‘Gopa oromo depe mia achiel mag mo.’ To nokone ni, ‘Bed piny piyopiyo, mondo ikaw kitapi, indikie ni, piero abich.’ Eka nopenjo ng’at machielo niya, ‘In to gopi oromo adi?’ Ng’atno nodwoke ni, ‘Gunde mia achiel mag cham.’ Eka nodwoke ni, ‘Kaw kitapini, indikie ni piero aboro.’ “Jamokono nopako jarit gige ma ok kareno kuom riekone, kendo en adier ni joma ok ong’eyo Nyasaye tiyo gi jowadgi gi rieko moloyo rieko ma joma ong’eyo Nyasaye tiyogo gi jowetegi.” Eka Yesu nomedo wacho niya, “Mano omiyo awachonu ni, tiuru gi mwandu mag pinyni kuom mako osiepe, mondo chieng’ ma mwandugo orumo, to orwaku e dala mochwere. Ng’at ma jaadiera kuom gima tin, doko jaadiera kuom gima duong’ bende. Kamano bende, ng’at ma ok jaadiera kuom gima tin ok nyal bedo jaadiera kuom gima duong’. Emomiyo ka ok usebedo joadiera kuom mwandu ma ok ni kare mag pinyni, koro ng’ano ma digenu kuom mwandu madier? Koso ka ok usebedo joadiera kuom mwandu ng’at machielo, koro ere ng’ama dimiu mwanduu uwegi? “Onge misumba manyalo tiyo ni ruodhi ariyo, nimar dosin gi moro, to ohero machielo, kata domi achiel luor, to ochayo machielo. Omiyo ok unyal tiyo ni Nyasaye, mi kendo uchak uti ni mwandu.” Jo-Farisai, ma gin joma ohero pesa ahinya, nowinjo wechego duto, mi onyiere anyiera. To Yesu nowachonigi niya, “Un e joma wuorore e nyim ji ni joma kare, to Nyasaye ong’eyo chunyu. Ng’euru ni Nyasaye ochayo gik moko ma dhano kwano ka gik madongo. “Chik Musa kod weche jonabi ne nigi teko nyaka chop ndalo Johana, kendo chakre kanyo, Wach Maber mar Loch Nyasaye osebedo kilando, kendo ng’ato ka ng’ato riyore mondo odonjie. To yot mondo polo gi piny orum, moloyo ka nukta achiel matinie moloyo mar Chik lal. “Ka ng’ato oriembo chiege, mi okendo dhako machielo, to oterore. Bende ka ng’ato okendo dhako ma chwore oriembo, to mano bende oterore.” Yesu nogoyo nigi ngero niya, “Ne nitie jamoko moro mane rwako lewni mabeyo ma nengogi tek, kendo ne odak e ngima mamalo, kochamo chiemo mabeyo pilepile. To bende ne nitie ng’at moro modhier, ma nyinge Lazaro, ma adhonde opong’o dende. Ne ikete e dhoranga jamokono pilepile, kendo nogombo chamo ng’injo molwar e bwo mesa jamokono. Kata mana gwogi bende ne biro mi nang’ adhondene. To mos achien, ng’at modhierno notho, mi malaika noting’e, motere e bath Ibrahim. Bang’e jamokono bende notho, mi oyiki. Kane en e Piny Joma Otho kisande malit, noting’o wang’e moneno Ibrahim gi kuma bor, kod Lazaro kobet e bathe. Eka nokok kowacho niya, ‘Wuonwa Ibrahim, kecha mondo ior Lazaro olut lith lwete e pi, okuego lewa, nikech an gi rem malit e ligegani!’ To Ibrahim nodwoke ni, ‘Wuoda, par ni kane pod ingima ne iyudo gik moko mabeyo, to Lazaro ne yudo gik maricho. To koro sani oneno maber kaeri, ka into inie rem malit. To bende e kindwa kodi nitie hoho mang’ongo mopogowa, mondo otam joma dwaro kalo kaa koni biro iru, kendo kik ji ng’ad koa koru kabiro koni.’ Eka ng’atno nowacho ni Ibrahim ni, ‘Wuonwa, ka kamano, to kara ornago e dala wuora, mondo osiem owetena abich modong’ kuno, kik gibi kar sand malit.’ To Ibrahim nodwoke niya, ‘Gin gi weche Musa kod mag Jonabi kuno, omiyo ber mondo giwinjgi.’ To en nowacho ni, ‘Ooyo wuonwa Ibrahim! Ka ng’at moa kuom joma otho odhi irgi, eka digilokre.’ Ibrahim to nokone niya, ‘Ka ok ginyal winjo weche Musa kod Jonabi, to ok giniwinj kata mana ng’at mochier oa kuom joma otho!’ ” Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Gik mamiyo ji donjo e richo ok nyal bare mak obetie. To mano kaka nobed malit ni ng’at makelogi! Da obedo maber ka otuene pong’ e ng’ute, mi onyumego e nam, moloyo komiyo achiel kuom joma tindogi odonjo e richo. Beduru motang’! Ka owadu okethoni, to kwere. To koyie kethone, to wene. Ka okethoni nyadibiriyo e odiechieng’ achiel, mi obiro iri ndalo abiriyo kokwayi mondo iwene, to nyaka iwene.” Joote nowacho ni Ruoth Yesu niya, “Medwa yie.” To Ruoth nowachonigi niya, “Da bed ni un gi yie kata matin marom gi koth karadali, to da uwacho ni yadhni ni, ‘Pudhri, mondo idhi ipidhri e nam,’ mi dowinjou. “Ere ng’ato kuomu man gi jatich mapuro kata makwayo jambe, ma ka jatichno oa puodho to dowachne ni, ‘Reti ibi ibed piny mondo ichiem’? Donge dowachne mana ni, ‘Losna chiemo, kendo iikri mondo igamna gima adwaro kachiemo kendo ametho. Eka bang’e in bende ibi ichiem.’ Koso uparo ni bende dogo ni jatichneno erokamano kuom timo gima nowachone ni mondo otim? Kamano e kaka un bende, ka usetimo gik moko duto mane onyisu ni mondo utim, to onego uwach ni, ‘Wan mana jotich aticha, omiyo onge erokamano monego wayudi, nikech wasetiyo mana tichwa.’ ” Kane Yesu dhi Jerusalem, nowuotho e kind Samaria gi Galili. Noyudo odonjo e dala moro, mi jodhoho apar noromo kode. Ne gichung’ gi chien, mi gikok niya, “Yesu! Yie ikechwa.” Yesu nonenogi, mowachonigi ni, “Dhiuru ir jadolo mondo orang dendu.” To kane oyudo gin e yo gidhi, ne gichango. Achiel kuomgi, kane oneno ni osechango, nodwogo ir Yesu kopako Nyasaye matek. Ne ogoyo chonge piny, mokulore e tiend Yesu, kogoyone erokamano. To ne en ja-Samaria! Yesu nopenjo niya, “Donge ne gin ji apar mane ochango koso? Koro ere ji ochiko mamoko? Ere gima omiyo japiny moro nononi kende ema oduogo mondo ogo ni Nyasaye erokamano?” Eka nowacho ni ng’atno niya, “Chungi, idhi. Yieni ema omiyo ichango.” Jo-Farisai moko nopenjo Yesu chieng’ ma Loch Nyasaye nobie. Nodwokogi niya, “Onge ranyisi ma ji biro neno manyiso chieng’ ma Loch Nyasaye biroe. Bende onge ng’ama nowach ni, ‘Neuru, erigo!’ kata ni, ‘Echago cha,’ nikech Loch Nyasaye nie dieru!” Eka nowacho ni jopuonjrene niya, “Ndalo nobi ma unugomb nenoe chieng’ achiel kuom ndalo mag Wuod Dhano, to ok unune. Bende jomoko nowachnu ni, ‘Neuru, en kucha!’ kata ni, ‘Neuru, en ka!’ To kik uwuog mondo uluwgi, nikech kaka mil polo piatore e kor polo koa konchiel nyaka komachielo, e kaka Wuod Dhano bende nobedi chieng’ mobiroe. To mokwongo nyaka one masiche mang’eny, kendo tieng’ ma kawuononi nyaka dage. Kaka notimore e ndalo Nowa, e kaka notimre e ndalo Wuod Dhano. Ji duto nosiko chiemo achiema kendo metho. Chwo ne kendo, kendo nyiri bende ne dhi tedo, nyaka nochopo chieng’ mane Nowa odonjo e yie, mi pi oimo piny, motieko ji pep. Kamano bende, kaka notimore e ndalo mag Lut, e kaka notimre chieng’ ma Wuod dhano biroe. Ji ne chiemo kendo metho. Ne ging’iewo, kendo ne giloko ohala, bende ne gichwoyo, kendo gigedo. To chieng’ mane Lut owuokie Sodom, mach kod kite maliel nolwar koa e polo, mi otieko gi pep. Kamano e kaka notimre chieng’ ma Wuod Dhano nonyisree. “Ng’at manie wi tat ode chieng’no kik lor piny mondo ogol gige manie ot odhigo. Bende ng’at man oko e puodho kik dog dala. Paruru gima notimore ni chi Lut! Ka ng’ato otemo reso ngimane, to ngimane nolalne, to ka ng’at ma ojwang’o ngimane, nores ngimane. Awachonu ni, otienono ji ariyo nobed kanindo e kitanda achiel; achiel nokaw, to machielo nowe. Mon ariyo bende nobed ka rego kaachiel; achiel nokaw to machielo nowe. [ Ji ariyo nobed katiyo e puodho; achiel nokaw, to machielo nowe.”] Eka ne gipenje niya, “Mano notimre kanye, Ruoth?” Nodwokogi ni, “Kama gimoro othoe ema achudhe chokoree!” Yesu nogoyo ni jopuonjrene ngero moro mondo opuonjgigo lamo Nyasaye pile mak ginyosore. Nowachonigi niya, “Jang’ad bura moro ma ok oluoro Nyasaye, kendo ma ok odewo ji, ne odak e dala moro. To chi liel moro ma bende nodak e dalano ne osiko biro ire pile, kakwaye ni, ‘Yie ing’adna bura e kinda gi jal ma an-go gi wach.’ Kuom kinde mang’eny jang’ad burano notamore winjo wachne, to bang’e achien nowacho e chunye niya, ‘Kata obedo ni ok aluoro Nyasaye, kendo ok adew ji kamano, to chi lielni chanda, omiyo abiro ng’adone bura kare, mondo kik obemba gi biro ira pile.’ ” Eka Ruoth Yesu nodhi nyime kawacho niya, “Winjeuru gima ne jang’ad bura ma ok kareno owacho! Koro donge Nyasaye nong’ad bura kare ni joge moyier, maywakne odiechieng’ gotieno? Uparo ni dodeki mak okonyogi koso? Ooyo! Awachonu ni nong’adni bura kare piyopiyo. To chieng’ ma Wuod Dhano obiroe e piny, uparo ni nonwang’ joma oyie kuome koso?” Joma ne paro giwegi ni gin joma kare, kendo mane ochayo ji mamoko duto, bende Yesu nogoyonigi ngero kama: “Ji ariyo nodhi e Hekalu mondo olem. Achiel ne ja-Farisai, to machielo ne jasol osuru. Ja-Farisai nochung’ kar kende, mi olemo niya, ‘A Nyasaye, agoyoni erokamano, nikech ok achal gi jomoko duto, ma jomecho kendo jagang wach kendo ma joma terore. To bende ok achal gi jasol osuruni. Atweyo chiemo diriyo e juma ka juma, kendo achiwoni achiel kuom apar mag gik moko duto ma anwang’o.’ Jasol osuru to ne ochung’ gi chien kendo ne pok ohedhore kata mana ting’o wiye mondo orang polo, to noywagore malit, kowacho ni, ‘A Nyasaye, yie ikecha, an ma an jarichoni.’ ” Eka Yesu, notieko kawacho niya, “Akonu ni ng’atni nodok dala ka ni kare e nyim Nyasaye moloyo ng’at machielo cha, nimar ng’at ma ting’ore malo nodwok piny, to ng’at ma dwokore piny noting’ malo.” Jomoko nokelo koda ka nyithindo matindo ir Yesu, mondo oket lwete kuomgi. To jopuonjrene noneno kamano, mokwerogi. To Yesu noluongogi, kawacho ni. “Weuru nyithindo obi ira! Kik utamgi, nikech joma kamagi ema yudo gueth mar Loch Nyasaye. Awachonu adier ni, Ng’at ma ok oyie Loch Nyasaye gi chuny machalo gi chuny nyathi matin, ok noyud gueth mar lochne ngang’.” Jaduong’ jo-Yahudi moro nopenjo Yesu niya, “Japuonj! In, in ng’ama ber. Koro ere gima onego atim mondo ayud ngima mochwere?” To Yesu nodwoke ni, “Ang’o momiyo iwacho ni an ng’ama ber? Onge ng’ama ber, mak mana Nyasaye kende. Donge ing’eyo chike, mawacho ni, ‘Kik iterri, kik ineki, kik ikwal, kik ihang wach,’ kendo ni ‘Luor wuoru gi meru’?” Ng’atno nodwoke ni, “Aserito chikego duto, chakre aa e nyathi.” Kane Yesu owinjo kamano, nowachone niya, “Gimoro achiel ema pod onego itim. Lok gigi duto pesa, mondo ipog ni joma odhier, eka inibed gi mwandu e polo. Ka isetimo kamano, to bi iluwa.” Kane ng’atno owinjo kamano, chunye nodoko malit, nikech ne en jamoko ahinya. Yesu noneno ka chunye lit, mi owacho niya, “Mano kaka donjo e Piny Ruoth Nyasaye tek ni joma nigi mwandu. Yot ni ngamia kadho e wang’ sandan, moloyo jamoko donjo e Piny Ruoth Nyasaye!” Joma ne owinjo kowacho kamano, nopenjore ni, “Kara, ere ng’ama nokwo?” To Yesu nodwokogi niya, “Gik ma dhano ok nyal, Nyasaye ema nyalo.” Eka Petro nowachone ni, “To wan waseweyo miechewa, mwaluwi.” Yesu nodwoke, kawachonigi ni, “Adier awachonu ni, ng’ama oweyo dalane kata chiege kata owetene kata jonywolne kata nyithinde nikech Loch Nyasaye, noyud gik mang’eny e pinyni, moloyo mago moseweyo. To e piny mabiro noyudie ngima mochwere.” Yesu nokawo jopuonjrene apar gariyo, motero kar kendgi, mi owachonogi niya, “Winjuru! Koro wadhi Jerusalem, kuma gik moko duto mane jonabi ondiko kuom Wuod Dhano biro timoree adier. Ibiro chiwe e lwet joma ok jo-Yahudi, mi jogo nochare kendo noyanye kendo nong’udh kuome olawo. Bende ginichwade, kendo gininege, to chieng’ mar adek enochier.” To jopuonjrene ne ok owinjo tiendn wechego kata achiel, nikech nopandnigi tiende. Kamano ne ok ginyal ng’eyo gima Yesu wacho. Kane Yesu chiegni chopo Jeriko, muofu moro noyudo obet e bath yo kakuecho. Muofuno nowinjo ka ji mang’eny kadho, omiyo nopenjo ni, “Mano en ng’a?” Ne gidwoke ni, “Yesu, ja-Nazareth ema kadho.” Eka ne okok matek niya, “Yesu, Wuod Daudi, kecha!” Joma ne otelo ne okwere ni mondo oling’, to nomedo kok matek moloyo ni, “Wuod Daudi, kecha!” Mano omiyo Yesu nochung’, mowacho mondo okele ire. Kane osebiro machiegni, Yesu nopenje ni, “Ere gima idwaro ni mondo atimni?” Ne odwoke ni, “Jaduong’, adwaro ni mondo achak anen kendo.” Yesu nowachone ni, “Nen! Yieni ema omiyo ichango.” Gikanyono wang’e noyepo, mi oluwo Yesu, komiyo Nyasaye duong’, kendo kane ji duto oneno gima otimore, ne gipako Nyasaye. Yesu nodonjo Jeriko, kendo kane oyudo okadho e dier dalano, Ng’at moro ma nyinge Zakayo ne dwaro nene. Ng’atno ne jasol osuru maduong’, kendo ne en jamoko. Ne odwaro neno ni Yesu en ng’ama chalo nadi, to ne ok onyal nene, nikech ji ne ng’eny ahinya, to bende ne en ng’at ma nyadundo. Kuom mano, noringo odhi nyime, mi oidho ng’owo mondo one Yesu, nikech Yesu ne dhi kadho kanyo. Kane Yesu ochopo, norango malo, mi owacho ni Zakayo niya, “Lor piny piyo, nikech kawuono adhi bedo wendo e odi.” Zakayo nolor piyo, mi orwako Yesu gi mor. To kane ji oneno kamano, ne ging’ur, ka giwacho ni, “Osedhi bedo wendo jaricho!” Zakayo nochung’, mowacho ni Ruoth Yesu niya, “Ruoth, abiro pogo nus giga ni jochan, kendo kapo ni asemayo ng’ato gire e yo ma ok kare, to abiro chulo nyading’wen.” Yesu nowacho niya, “Kawuono warruok osebiro e odni, nimar jali bende en nyakwar Ibrahim. Wuod Dhano nobiro mondo omany joma olal, kendo oresi.” Kane pod ji winjo wechego, Yesu nogoyo ngero moro, nikech ne koro ochiegni chopo Jerusalem, kendo ji ne paro ni Loch Nyasaye biro betie mak odeko. Ne owacho niya, “Ng’at moro marahuma ne dwaro dhi e piny moro mabor mondo oyud teko mar duogo bedo ruoth e pinygi. Ne oluongo jotichne apar, mi omiyo ng’ato ka ng’ato kuomgi siling’ alufu achiel achiel, kowachonigi ni, ‘Lokuru ohala gi pesagi nyaka chop aduogi.’ To jothurgi ng’atno ne osin kode, omiyo ne gioro joote kuma ne odhiyeno gi wach ni, ‘Ok wadwar mondo jalo obed ruodhwa.’ To kata kamano ne okete ruoth, kendo kane odwogo, nogolo chik mondo jotichne mane osemiyo pesa kande obi ire, mondo one ane ohala ma giseyudo. “Ng’at mokwongo nobiro, mowacho niya, ‘Ruoth, siling’ alufu achiel mane imiya osenywolo siling’ alufu apar ohala.’ Eka ruodhe nodwoke ni, ‘Ber ahinya, in jatich maber! Koro kaka iserito gima tinni maber, aketi mondo ibed ruodh mier apar.’ Ng’at mar ariyo bende nobiro mowacho niya, ‘Ruoth, siling’ alufu achiel mane imiya osenywolo siling’ alufu abich mamoko.’ En bende nodwoke ni, ‘Bed ruodh mier abich.’ Eka ng’at mar adek nobiro mowacho niya, ‘Ruoth, pesa mane imiya eri! Ne aboye gi nanga, mi akane akana, nikech ne aluori, nimar in ng’at makoch. In ikawo gima ne ok ikano, kendo ikayo gima ne ok ichwoyo.’ To ruodhe nowachone niya, ‘In jatich marach! Abiro ng’adoni bura gi weche ma isewacho gi dhogi iwuon. Kara, in ne ing’eyo ni an ng’at makoch, kendo ni akawo gima ne ok akano, bende ni akayo gima ne ok achwoyo! To ka kamano, to marang’o ne ok iketo pesana e bengi mondo ka aduogo to akawe kod ohande?’ Eka nowacho ni joma ne ochung’ kanyo mondo okaw pesa kuom ng’atno omi jal mane nigi siling’ alufu apar cha. Ne giwachone ni, ‘Ruoth, en donge en gi siling’ alufu apar?’ To nodwoke ni, ‘Akonu ni ng’ato ka ng’ato man-go ema nomedi, to ng’at ma ongego, noma kata mana mano matin ma en-go. To wasika mane ok dwar ni mondo abed ruodhgi to keluru ka mondo uneg mana ka aneno.’ ” Kane Yesu osegoyo ngero kamano, ne otelo odhi Jerusalem, kendo kane ochopo machiegni gi Bethfage kod Bethania e got miluongo ni got Zeituni, nooro jopuonjrene ariyo, kowachonigi niya, “Dhiuru e dala man nyimu cha, kendo kudonjo, to ubiro nwang’o nyathi kanyna motue, mapok ng’ato oidho nyaka nene. Gonyeuru ukele ka. To ka ng’ato openjou gimomiyo ugonye, to dwokeuru ni, ‘Ruodhwa dware.’ ” Jootego nodhi monwang’o gik moko duto mana kaka nosenyisogi, to kane oyudo gigonyo nyathi kanyna, wegi nopenjogi ni, “Ang’o momiyo ugonyo nyathi kanyna no?” Ne gidwoko ni, “Ruodhwa dware.” Kamano ne gikele ni Yesu, eka ne gipedho lepgi e dieng’eye mi giketoe Yesu. To kane owuotho odhi, ne gipedhone lepgi e yo. Yesu nochopo machiegni gi Jerusalem, kama yo lorgo kaa e got Zeituni, mi jopuonjre mang’eny nochako pako Nyasaye matek gi mor, nikech timbe madongo miwuoro mane giseneno. Ne giwacho niya, “Oguedh Ruoth mabiro e nying Ruoth Nyasaye! Kue obedi e polo, kendo duong’ obedi e polo malo.” Eka moko kuom jo-Farisai mane nie ogandano nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, kwer jopuonjreni mondo oling’!” To nodwokogi ni, “Awachonu ni, ka giling’ to kara koda ka kitegi bende biro kok!” Yesu nomedo chopo machiegni gi Jerusalem, kendo kane oneno dalano, ne oywage, kowacho niya, “Yaye, mad ne bed ni ing’eyo tinendeni gima dikelni kue! To kata kamano ogeng’ore ni wang’i. Ndalo nobi ma wasiki notimnie ageng’a koni gi koni kakunyoni bur alwora. Ginitieki kaachiel gi jogi duto, kendo ok giniwe kata kidi achiel kochung’ ewi wadgi, nikech ne ok ing’eyo kinde mane Nyasaye obiroe iri mondo olimi!” Yesu nodonjo e Hekalu, mi ochako riembo joohala, kowachonigi niya, “Ondiki e Muma ni, ‘Oda nobed od lemo’, to un useloke od jomecho.” Ne opuonjo e Hekalu pile, to jodolo madongo gi jopuonj Chik kod jodong oganda ne dwaro nege. To ne ok ginyal yudo yo mar timo kamano, nikech ji duto nosiko kawinjo puonjne, ka ok gidwar ni mondo kata mana wach achiel okadh mak owinjo. Chieng’ moro kane Yesu puonjo ji e Hekalu, kendo lando Wach Maber, jodolo madongo gi jopuonj Chik, kaachiel gi jodong oganda, ne jobiro ire, mopenje niya, “Nyiswa ane! Ere teko ma in-go, momiyo itimo gik ma kamagi? Koso ng’ama omiyi teko mar timogi?” Yesu nodwokogi niya, “Weuru ane bende apenjue gimoro achiel. Nyisauru ane! Teko ma Johana batisogo ji noa kuom Nyasaye koso kuom dhano?” Eka jogo nochako wuoyo e kindgi giwegi, ka gipenjore ni, “Ere kaka dwadwoke? Ka wawacho ni teko Johana noa kuom Nyasaye, to obiro penjowa gima omiyo ne ok wayie wach Johana. To ka wawacho ni noa kuom dhano, to ji duto man kagi biro chieliwa gi kite, nikech giyie ni Johana ne janabi.” Kuom mano ne gidwoko ni ok ging’eyo kuma ne teko Johana oaye. Eka Yesu nowachonigi ni, “Ka kamano, to an bende ok anyal nyisou kuma ayudoe teko ma atimogo gigi.” Bang’e Yesu nogoyo ni ji ngero niya, “Ng’at moro noloso puoth mzabibu. Eka ne oweye e lwet jopur, mi owuok odhi wuoth e piny moro mabor kuom ndalo mang’eny. To kane kinde ma olemo ochiekie ochopo, ne ooro jatichme ir jopurgo mondo oomne pokne kuom gik monyak e puodho. To jopurgo nogoyo ng’atno, moriembo gi lwete nono. Kuom mano wuon puodho nochako ooro jatich machielo, to en bende jogo ne ogoye, kendo otimone marach, mi oriembe nono. Eka nooro jatich mar adek, to mano bende ne gigoyo, mi giriembo. Bang’ mano, wuon puodho nopenjore kawacho ni, ‘Koro ere gima koro datim? Ee, ang’eyo gima abiro timo, abiro oro wuoda awuon, nimar kamoro dipo ka gimiye luor.’ To kane jopurgo oneno wuodeno, ne giwacho e kindgi giwegi niya, ‘Ma eri e wuod wuon lowo. Wanegeuru mondo lopeni odong’nwa!’ Omiyo ne gidhire oko e tok puodho mi ginege.” Eka Yesu nopenjogi ni, “Koro uparo ni wuon puodho biro timo jopurgo nadi? Donge obiro biro, mi oneg jogo, kendo okaw puodho mi omi jopur moko nono?” To kane ji owinjo kamano, ne giwacho ni, “Ngang’! Mano ok nyalre!” Yesu norangogi, mopenjogi niya, “To kara, ere tiend weche mondiki e Muma ma wacho ni, Kidi mane jogedo odagi, ema koro osedoko kidi motegno moriwo kor ot’? Ng’ato ang’ata mopodho kuom kidino notur matindotindo, to ka kidino ema opodho kuom ng’ato to norege ka buru!” Jopuonj Chik kod jodolo madongo notemo mondo omak Yesu gikanyono, nikech ne ging’eyo ni osegoyo ngerono mana kuomgi, to kata kamano ne giluoro ji mane ni kanyo. Omiyo ne girito mondo giyud thuolo maber. Ne gioro jombetre mane owuondore ni joma kare, mondo omake kowinjo kowacho gimoro marach, kendo okete e lwet ruoth. Jombetrego nowacho ni Yesu niya, “Japuonj, wang’eyo ni gima iwacho kendo ipuonjo en adier. Bende wang’eyo ni ok iluoro wang’ ng’ato, kata dabed ni en ng’ama nadi, to ipuonjo yor Nyasaye gi adiera. To koro, nyiswa ane ka Chikwa oyie mondo wagol osuru ni Kaisar, kata kik wagol?” To Yesu noneno kaka gichikone obadho. Omiyo nowacho nigi ni, “Nyisauru ane siling’ mondo ane.” Kane gisekelone siling’, nopenjogi niya, “Kidoni gi nying’ man kuom siling’ni gin mag ng’a?” Ne gidwoke ni, “Gin mag Kaisar.” Eka Yesu nowachonigi niya, “Kara chiwuru ni Kaisar gi Kaisar to gi Nyasaye chiwuru ni Nyasaye!” Kamano ne ok ginyal make kata gi wach achiel e nyim ji kanyo, omiyo ne giling’ thi, ka giwuoro dwokone! Jo-Sadukai moko nobiro ir Yesu. (Gin e joma wacho ni chier ongee) Ne giwachone niya, “Japuonj! Musa nondikonwa Chik ni ni ka ng’ato otho, mi oweyo chiege ka onge nyathi, to owadgi nyaka kaw chiegeno, mondo onywolnego nyithindo. To koro ne nitie owete abiriyo. Wuowi maduong’ nokendo dhako, to otho ka ok onywolo nyathi. Eka owadgi maluwe notero chiegeno, kendo mar adek bende. Mano e gima notimore ni owete abiriyogo duto, to giduto ne githo ka ok ginywolo nyithindo. Bang’e dhakono bende notho. To koro, chieng’ chier, to dhakono nobed chi ng’a kuomgi, ka ji abiriyogo duto nokende kamano?” Yesu nodwokogi niya, “Chwo gi mon mae pinyni kendore, to chwo gi mon moyier mondo ochopi e piny mabiro, kendo ochier kuom joma otho, ok kendre. Adier ok ginyal tho kendo, nikech gichal gi malaika, kendo gin nyithind Nyasaye, nimar gin joma osechier. To kata mana Musa bende onyiso maler ni joma otho chier, nikech kusomo wach bungu maliel, to ubiro neno ni oluongo Ruoth Nyasaye ni Nyasach Ibrahim, gi Nyasach Isaka, kod Nyasach Jakobo. To wang’eyo ni ok en Nyasach joma otho, to en Nyasach joma ngima, nikech e nyim Nyasaye, ji duto ngima.” Eka jopuonj Chik moko nowacho niya, “Idwoko maber, japuonj.” Ne giwacho kamano nikech ne ok ginyal hedhore penje weche moko kendo! Yesu nopenjogi niya, “Ere kaka ji wacho ni Mesia nobed nyakwar Daudi, ka Daudi owuon to owacho e kitap Zaburi niya, ‘Ruoth Nyasaye nowacho ni Ruodha ni, “Bed e bada korachwich ka, nyaka chop aket wasiki obed raten tiendi.” ’ Kamano waneno ni Daudi ema luongo Mesia ni Ruoth. Koro ere kaka Mesia dibed nyakwar Daudi?” Kane oyudo ji duto winjo weche Yesu, nowacho ni jopuonjrene niya, “Beduru motang’ ni jopuonj Chik, ma ohero wuotho gi lewni maboyo, kendo mohero mondo ji omosgi kamiyogi duong’ kuonde ma ji ochokoree, bende mohero kombe ma nyime e ut lemo, kendo mohero kuonde moyiedhi e sewni. Gin joma yako ut mond liete, ka giriasore gi lemo moyware. Gininwang’ kum marach moloyo!” Yesu noting’o wang’e, moneno ka jomwandu bolo chiwogi e sandug sadaka mar Hekalu, to bende noneno chi liel moro modhier ka golo ndururu ariyo. Eka nowacho niya, “Adier awachonu ni chi liel modhierni osegolo chiwo maduong’ moloyo ji mamoko duto, nimar ji mamoko osechiwo mana gik ma gigolo kuom mwandugi. En to, kata obedo ni odhier kamano, to osechiwo duto ma dokonyrego.” Jomoko ne wuoyo kuom Hekalu, kawuoro kaka olose gi kite mabeyo kendo kaka mich michiwoe ni Nyasaye long’o. To Yesu nowachonigi niya, “Ndalo biro ma onge kata mana kidi achiel kuom gik munenogi duto ma nodong’ kochung’ ewi wadgi, to giduto nowitgi piny.” To ne gipenjo niya, “Japuonj, gigo notimre karang’o? Koso ang’o ma notimre manyisowa ni kindeno chiegni?” Yesu nodwokogi niya, “Beduru motang’, mondo kik wuondu, nikech ji mang’eny nobi gi nyinga, kawacho ni, ‘An e en,’ kendo ni, ‘Ndalo chiegni.’ To kik uluwgi! Bende kik ubed maluor kuwinjo humb lwenje gi koko, nikech gik ma kamago nyaka kwong timre, to mano ok onyiso ni giko mar piny chiegni.” Nodhi nyime kowacho ni, “Ogendini noked gi ogendini wetegi, kendo ruodhi bende nomonj ruodhi wetegi. Piny noyiengni matek, kendo kech gi tuoche nobedie kuonde mopogore opogore. Gik malich mabwogo ji, kod honni madongodongo bende notimre e polo mondo obed ranyisi. “To kapok gigo duto otimore, to nomaku, mi sandu, kendo noteru mondo oyalu e nyim jodong ut lemo, mi ketu e jela. Bende giniteru e nyim ruodhi kod jodongo nikech an. Mano e thuolo ma unuyudi mar hulo gik museneno. Emomiyo keturu chunyu mondo ung’e ni ka kindeno ochopo, to ok unuchandru kuom paro gima dudwoki, nikech an ema namiu weche kod rieko ma onge wasiku kata achiel ma nosir kata nokwer. Kata mana jonywolu gi oweteu gi wedeu kod osiepeu nondhogu, kendo ginichiw jomoko kuomu mondo onegi. Bende ji duto nobed mamon kodu nikech an. To kata kamano, onge kata yie wiu achiel ma nolal. Omiyo timuru kinda, nimar mano e kaka unuyud ngima maradier. “Ka uneno ka ogend lweny olworo Jerusalem, to ng’euru ni kinde mikethee osechopo! Kuom mano, joma nie piny Judea nyaka ring dhi pondi e gode, kendo joma ni Jerusalem nyaka wuog oko, bende jogo man oko kik duog Jerusalem, nimar mago nobed ndalo ma Nyasaye kumoe joge, mondo weche duto mondiki e Muma otimre. Mano kaka nobed malit e ndalogo ni mon mayach kod mon man gi nyithindo mapod dhoth, nikech chandruok maduong’ nobed e piny, kendo jo-Israel noyud kum malit. Moko kuomgi noneg e lweny, to moko nomaki mi ter e pinje mamoko duto, kendo ogendini ma ok jo-Yahudi nonyon Jerusalem nyaka chop ndalo lochgi rum. “Ranyisi nobedi e wang’chieng’ gi due kod sulue, kendo ogendini mae piny nobed kodhier nono, kendo ka luor, nikech nam nowuo, kendo apaka nogore madongodongo. Luoro nomi chuny ji ling’re nikech gik mabiro timore e piny, kendo teko momako sulue e polo bende noyiengni. Eka Wuod Dhano nothinyre, kabiro e bor polo gi teko malich kod duong’ maler. Ka gigo ochako timore, to chung’uru tir, kendo ting’uru wiu, nikech warruok maru okayo machiegni.” Bang’ mano, Yesu nogoyonigi ngero niya, “Par ane uru yadh ng’owo kod yien mamoko. Ka uneno ka bedegi chako loth, to ung’eyo mak ng’ato onyisou, ni ndalo chwiri chiegni. Kamano bende, ka uneno ka gik ma asewachonugo timore, to unung’e ni Loch Nyasaye ochopo machiegni. To nyaka ung’e ni gigo duto notimre kapok tieng’ ma kawuononi otho duto. Polo gi piny norum. Wechena to ok norum. “Ritreuru mondo kik utim anjawo, kata kik ubed jomer kata joma parore kuom gik manie pinyni, nono to chieng’no biro poyou mana ka obadho, nimar enopo ji duto modak e piny. Omiyo beduru motang’ kulemo pile mondo uyud teko mar tony e gik mabiro timore duto, kendo uchung’ e nyim Wuod Dhano.” Pile Yesu ne puonjo e Hekalu godiechieng’, to gotieno ne odhi onindo e got miluongo ni got Zeituni. Ji duto ne mondo e Hekalu gokinyi mang’ich mondo owinj puonjne. Koro Sap Makati ma ok ketie Thowi, miluongo ni Pasaka, ne chiegni. To jodolo madongo kod jopuonj Chik ne dwaro yo ma digineggo Yesu ling’ling’, nimar ne giluoro ji. Bang’e Satan nodonjo kuom Judas miluongo ni Iskariot, mane acheil kuom jopuonjre Yesu apar gariyo. Omiyo nodhi opimo wach gi jodolo madongo kod jotend jorit Hekalu, kaka doket Yesu e lwetgi. Ne gimor ahinya, kendo ne giwinjore kode ni ginimiye pesa. Judas noyie, kendo nochako dwaro rieko ma doketgo Yesu e lwetgi ka ji ok ong’eyo. Chieng’ Sap Makati ma ok ketie Thowi, ma inegoe nyarombo Pasaka, nochopo. Yesu nooro Petro kod Johana, kowachonigi ni, “Dhiuru ulosnwa Pasaka mondo wabi wacham.” To ne gipenje ni, “Ere kama idwaro ni mondo walosee?” Nowachonigi niya, “Ka usedonjo Jerusalem, to ubiro romo gi ng’at moting’o dapi. Luweuru nyaka ot modonjoe, kendo nyisuru wuon odno ni, ‘Japuonj penji ni, ere ot moikne, mobiro chamoe Sap Pasaka gi jopuonjrene?’ Eka obiro nyisou ot malach moiki e gorofa malo. Kanyo ema mondo uikie gik moko duto.” Kamano ne gidhi, kendo ne ginwang’o gik moko duto mana kaka Yesu nosenyisogi, mi giiko Pasaka kuno. Kane sa ochopo, Yesu nobet e mesa kod jootene. Nowachonigi niya, “Asegombo ahinya mondo acham Pasakani kodu kapok osanda, nimar awachonu ni ok nachak achame ngang’ nyaka chop time mogik e Piny Ruoth Polo.” Eka nokawo kikombe, mi ogoyo ni Nyasaye erokamano. Bang’e nowacho niya, “Kawuru ma, mondo upogru, nimar awachonu ni chakre kawuono ok nachak amadh divai nyaka chop Loch Nyasaye bi.” Eka nokawo makati, kendo kosegoyo ni Nyasaye erokamano, nong’ingo makatino, kowacho ni, “Ma e ringra mochiw nikech un. Timuru kamano mondo uparago.” Kamano bende nokawo kikombe bang’ chiemo, kowacho niya, “Kikombe ni e remba, mochwer nikech un, kitimonugo Winjruok Manyien gi Nyasaye. To ng’euru ni ng’at mondhoga ni koda e mesa ka! Wuod Dhano biro tho mana kaka Nyasaye nochano. To mano kaka nobed malit ni ng’at mondhoge!” Eka ne gichako penjore kendgi ni en ng’a kuomgi ma ditim gima kamano. Mbaka nowuok e kind jopuonjre ka gipenjore ni en ng’a ma kwano ka ng’ama duong’ moloyo kuomgi. Yesu nowachonigi niya, “Ruodhi mag pinyni nigi teko kuom jogi, kendo jotelo dwaro ni mondo ji oluonggi ni, ‘Osiepe ji’. To un ok uchal kamano. Ng’at maduong’ie moloyo kuomu nyaka bed ka ng’ama tinie moloyo, kendo jatelo nyaka bed ka jatich. Kuom ji ariyogi, ere ng’ama duong’ie moloyo wadgi? Jal ma obet kachiemo, koso jal matiyone? Donge en jal ma obet kachiemo? To an, an e kindu ka ng’at matiyo. Un e joma osesiko koda e masichena duto, kendo kaka Wuora osechano mondo omiya teko mar loch, e kaka un bende asechano mondo uyud loch. Unuchiem kendo unumethi koda e pinya, kendo unubed e kombe ruodhi, kung’ado bura ni dhoudi apar gariyo mag Israel.” Eka Yesu nodhi nyime ni, “Simon, Simon, winji! Satan oseyudo thuolo mondo opiedhu mana kaka dhako piedho cham. To in aselemoni mondo yieni kik lal, kendo ka iselokori, miduogo ira, to nyaka ijiw oweteni.” Petro nodwoke ni, “Ruoth, aikora dhi kodi e jela kata mana kar tho bende.” To Yesu nodwoke niya, “Petro awachoni ni thwon gweno ok ang’ nokog tinende kapok ikweda didek ni ok ing’eya.” Bang’ mano, Yesu nopenjogi ni, “E ndalo mane aorou ka uonge gi ofuko mar pesa, kata sandug wuoth, kata gi wuoche, ne uchando gimoro koso?” Ne gidwoke ni, “Onge gima ne wachando.” Eka nowachonigi niya, “To koro akonu ni ng’at man gi ofuko mar pesa, kata sandug wuoth, mondo okaw, bende ng’at ma onge gi ligangla mondo olok lawe, ong’iewgo ligangla, nimar awachonu ni gima Muma wacho ni, ‘Ne okwane kod joketho’, nyaka timre kuoma, nikech gik ma ondik kuoma koro chiegni timore.” Jopuonjrene nowachone ni, “Ruoth, ligengni ariyo eki ni ka.” En to nokwerogi ni, “Weuru wuoyo kamano!” Yesu nowuok, modhi e got Zeituni kaka ne otimo pile, kendo jopuonjrene bende nodhi kode. Kane ochopo kanyo, nowachonigi niya, “Lemuru mondo kik udonj e tem.” Eka noweyogi modhi kuma ochwalore ma dirom diro kidi, mi nogoyo chonge piny, kendo olemo, kowacho niya, “Wuora kiyie to gol kikombe mar masirani oa kuoma, to ok kaka an ema adwaro, to gima idwaro ema mondo otimre.” [ Eka malaika moa e polo nofwenyorene, mi omiye teko. Chunye nochandore malit ahinya, mi nomedo lemo matek, kendo luya nochotne maton piny mana ka remo.] Kane oa malo bang’ lemo, ne odok ir jopuonjrene, mi onwang’o ka nindo oterogi, nikech chunye ne lit. Nowachonigi ni, “Ang’o momiyo unindo? Auru malo ulem, mondo kik udonj e tem.” Kane pod owuoyo, ji moko mang’eny notucho, ka jal miluongo ni Judas otelonigi. Ne en achiel kuom joote apar gariyo. Nosudo ir Yesu mondo onyodhi. To Yesu nopenje niya, “Judas, indhogo Wuod Dhano mana gi nyoth koso?” Kane jopuonjre Yesu oneno gima dwaro timore, ne gipenje niya, “Ruoth, waked gi ligangla koso?” Eka ng’at achiel kuomgi nong’ado it jatich jadolo maduong’ ma korachwich oko. To Yesu nokwere ni, “We timo kamano!” Eka nomulo it ng’atno, mochango. Bang’ mano Yesu nowacho ni jodolo madongo gi jotend jorit Hekalu, kod jodongo mane obiro mondo omake niya, “Ere gimomiyo ubirona gi ligengni kod arunge, mana ka gima an jamecho? Pile ne an kodu e Hekalu, to ne ok umaka. To koro ma e sa maru, ka teko mar mudho tiyo.” Ne gimako Yesu, mi gitero e od jadolo maduong’, to Petro noluwo bang’gi gi chien. Kane gisemoko mach e laru, mi gibet piny kanyo, Petro nobiro mobet kodgi. To nyako moro ma jatich nonene ka mach liel, morango wang’e tir, kendo owacho niya, “Jali bende ne ni kode!” To Petro nokwer ni, “Nyako! Ok ang’eye.” Bang’e matin, ng’at moro bende nonene mowachone niya, “In bende in achiel kuomgi!” To Petro nodwoke ni, “Omera, ok an!” Bang’e kinde ma dirom sa achiel, ng’at machielo nojiwo wach matek, ni, “Adier, jali bende ne ni kode, nikech en ja-Galili.” To Petro nokwer, kawacho niya, “Omera, ok ang’eyo gima iwacho!” Gikanyono, kapod owuoyo, thwon gweno nokok. Eka Ruoth Yesu nolokore mong’iyo Petro, mi Petro noparo wach mane osewachone ni, “Tinendeni, kapok thwon gweno okok, to ang’ nikweda didek.” Mano omiyo Petro nowuok oko, moywak malit. Joma ne rito Yesu nojare, kendo ogoye. Ne giumo wang’e mi gipenje ni, “Hul ane ng’ama ogoyi.” Bende ne giyanye gi weche mang’eny maricho. Kane piny oyawore, jodong jo-Yahudi gi jodolo madongo kod jopuonj Chik nochokore, mi oter Yesu e buchgi. Ne giwachone ni, “Ka in e Mesia adier, to nyiswa ane.” En to nokonigi ni, “Ka anyisou, to ok ubi yie, to bende ka apenjou gimoro, to ok ubi dwoka. To chakre kawuono, Wuod Dhano biro bet e bat korachwich mar Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto!” Eka ne gipenje giduto ni, “To kara, in e Wuod Nyasaye?” Nodwokogi ni, “Uwacho adier ni an e en.” Bang’ mano, ne giwacho ni, “Koro pod wadwaro joneno nang’o, to wan wawegi wasewinjo dhoge owuon?” Eka joburano duto nochung’ motero Yesu e nyim Pilato, mi gichako donjone kuno, ka giwacho niya, “Ne wanwang’o jali kapuonjo jowa marach, kokwerogi ni kik gigol osuru ni Kaisar, kendo kowacho ni en owuon en Mesia, tiende ni ruoth.” Eka Pilato nopenjo Yesu ni, “In e ruodh jo-Yahudi koso?” To en nodwoko ni, “In ema isewacho kamano.” Bang’ mano, Pilato nowacho ni jodolo madongo kod joma nochokore duto ni, “Ok ayudo jali gi ketho.” To ne gijiwo wach matek niya, “Oketho ji, kopuonjo e Judea duto. Ne ochako Galili, kendo koro osechopo ka.” Kane Pilato owinjo kamano, nopenjo ka Yesu en ja-Galili. To kane osenyise ni oa kuno, notere ir Herode ma bende noyudo ni Jerusalem e ndalogo. Herode nodoko mamor ahinya koneno Yesu, nikech nosewinjo humbe, omiyo nogombo ahinya mondo onene, kendo oneye hono moro motimo. Ne openjo Yesu weche mang’eny, to Yesu ne ok odwoke kata wach achiel. Jodolo madongo kod jopuonj Chik nobiro, mondonjone matek ahinya. Herode kaachiel gi askechene nojare, kendo nonyiere. Eka Herode nogolo chik, morwakne kandhu maber, bang’e odwoke ir Pilato. Chieng’ onogo, Herode gi Pilato ne jomako osiep, nikech noyudo gisebedo ka gimonre chon. Pilato noluongo jodolo madongo gi jodongo kod ji duto, mi owachonigi niya, “Nende ukelona jali ni en ng’at maketho oganda, to asenone e nyimu, kendo ok ayudo ni en gi ketho mudonjonegogi. To kata mana Herode bende ok oyude gi ketho, nimar osedwokonwago. Onge gima ng’atni osetimo mowinjore gi buch tho. Emomiyo abiro golo chik mondo odhi.” [ Nowacho kamano nikech higa ka higa e Sawo mar Pasaka ne nyaka ogony ni ji ng’at achiel motue.] To oganda ji duto nokok ni, “Neg ng’atni, to gonynwa Baraba!” (Baraba en ng’at mane oseket e jela nikech wach koko mane otimore Jerusalem, kendo nikech nek.) Pilato ne dwaro gonyo Yesu, omiyo nochako owuoyo gi ji kendo. To ne gikok ni, “Gure e msalaba! Gure e msalaba!” Eka nochako openjogi mar adek ni, “To ere gima rach mosetimo? Ok wanwang’o ketho kuome mowinjore gi tho. Omiyo abiro chwade, to aweye odhi.” To ne gisiko ka gikok matek moloyo ni mondo ogur Yesu e msalaba, nyaka kokogi nomiyo Pilato oyie ng’ado bura kaka gidwaro. Ne ogonyo jal mane gikwayo, mane oyudo otue nikech koko kendo nikech nek. Yesu to noketo e lwetgi mondo gitimne kaka gidwaro. Kane gigolo Ysu kanyo mondo gidhi ginegi, ne gimako ng’at moro ma nyinge Simon ja-Kurene mane oyudo biro Jerusalem koa e gweng’ moro. Ne giyieyone msalaba mondo oting’, koluwo bang’ Yesu. Oganda maduong’ noluwo Yesu, ka mon goyo nduru malit, kaywage. To Yesu nolokore, mowachonigi niya, “Un nyi Jerusalem, weuru ywaga, to ywagreuru mana un uwegi, kendo ywaguru nyithindu, nikech ndalo biro ma ji nowachie ni, ‘Mano kaka mon maonge nyithindo gin johawi! Adier, mon ma ok onywol, kendo ma thundegi ok odhodhi gin johawi!’ Bende giniwach ni gode niya, ‘Ruombreuru kuomwa!’ Ka gik ma kamagi timore ni an, ma achalo gi yath manumu, to ang’o ma notimrenu, un muchalo gi yath motwo?” Ji ariyo mamoko ma joketho bende ne gidhigo mondo gigur gi Yesu. Kane gichopo kama iluongo ni, ‘Hanga Wich’, ne giguro Yesu e msalaba, kaachiel gi joketho ariyogo, achiel e bathe korachwich, to machielo e bathe koracham. Yesu nowacho niya, “Wuora, wenigi, nikech gikia gima gitimo.” Askeche to nokawo lepe, mi gipogore gi ombulu. To ji mang’eny ne ni kanyo, kaneno gima timore, kendo jodong jo-Yahudi nonyiere, kawacho ni, “Noreso jomoko, omiyo ka en e Mesia ma Nyasaye oseyiero adier, to mondo oresre ane!” Askeche bende ne ojare. Ne gibiro ire, mi gimiye kong andwayo, ka giwachone ni, “Ka in e ruodh jo-Yahudi to resri ane!” Bende ewi msalaba malo nondiki ni, “JALI E RUODH JO-YAHUDI.” Achiel kuom joketho mane ogur kanyogo nogoyo ni Yesu siboi, kawachone ni, “Donge in e Mesia? Ara, resri ane, kendo ireswa wan bende!” To ng’at machielo nokwero jalo ni, “Ok iluoro kata mana Nyasaye? Donge ineno ka wanie kum achiel kode? To wan okumwa kare, nikech wayudo gima owinjore gi timwa. Jali to onge gima rach mosetimo.” Eka nowacho ni Yesu niya, “Para, chieng’ miyudoe lochni.” Yesu nodwoke ni, “Adier awachoni ni, tinende ang’ nibed koda e Paradis.” Koro ne en kar sa auchiel mar odiechieng’, to wang’chieng’ noimore, mi piny duto otimo mudho nyaka sa ochiko. Nanga mane ogeng’o Kama Ler mar Hekalu noriedore diere ariyo. Eka Yesu nokok matek niya, “Wuora, aketo chunya e lweti.” To kane osewacho kamano, chunye nochot. Kane jaduong’ lweny oneno gima otimore, nomiyo Nyasaye duong’, kowacho ni, “Adier jali ne en ng’at makare!” Ji duto mane ochokore kanyo mondo one wachno noneno gik ma notimore, kendo ne gidok miechgi ka gikino wigi. To osiepe Yesu duto, kod mon mane oseluwe koa Galili, nochung’ gi chien kaneno gigo. Ne nitie ng’at moro ma nyinge Josef, mane oa e dala jo-Yahudi miluongo ni Arimathaya. Ne en ng’at makare kendo mogen, kendo ne ogeno ni none Loch Nyasaye. Kata obedo ni ne en achiel kuom jobuch jo-Yahudi kamano, to ne ok oyie gi dwarogi kata gi gima gitimo. Nodhi ir Pilato, mokwayo mondo omiye ringre Yesu. Kamano noloro ringre Yesu piny, moboyo gi nanga maber, eka nokete e bur mane osekuny ariwa e kor lwanda. Ne en bur manyien, mapok oyikie ng’ato. Chieng’no ne chieng’ Ikruok, tiende ni tich abich, kendo Sabato ne okayo machiegni. Mon mane oseluwo Yesu koa Galili, nodhi gi Josef moneno burno, kendo oneno kaka ne oketie ringre Yesu. Bang’e ne gidok Jerusalem, mi giloso mo mang’ue ng’ar kod yath madum mamit. Chieng’ Sabato to ne giyueyo kaka Chik Musa dwaro. Gokinyi mang’ich, chieng’ Jumapil, mon-go nodhi e liel, koting’o gik mang’ue ng’ar mane giseloso. Ne giyudo kidi mane odin-go dho bur koseng’iel, to kane gidonjo to ne ok ginwang’o ringre Ruoth Yesu. Kane pod gichung’ kanyo, ka gihum nono kuom wachno, ne gipo ka ji ariyo morwako lewni mang’ang’ni ochung’ butgi. Mon-go nobwok ahinya, mosiko mana ka okulo wigi piny. To jogo nopenjogi niya, “Marang’o umanyo ng’at mangima e kind joma otho? Osechier! Oonge ka. Paruru gima ne owachonu kane pod en Galili, ni ‘Wuod Dhano nyaka ket e lwet joricho, mi gur e msalaba, to chieng’ mar adek enochier.’ ” Mon-go noparo wachno, kendo kane gidok gia e liel, ne ginyiso joote apar gachiel kod ji mamoko duto wechego. Mon-go ne Maria nyar Magdala, gi Joana, gi Maria min Jakobo, kod mon moko mane ni kodgi. Gin ema ne gitero wechego duto ni joote. To joote nokawo wechegigo koyuma, mi odagi yiego. [ Petro to noa malo, moringo odhi e liel, kendo kane okulore morango liel, ne ok oneno gimoro mak mana lewni kende. Eka ne odok Jerusalem, kowuoro gima otimore.] Chieng’ onogo, jopuonjre ariyo ne dhi e dala moro miluongo ni Emau, ma en kama dirom wuodh seche ariyo, kia Jerusalem. Ne giwuoyo kuom gik mane otimore, to kane oyudo giwuoyo kamano, Yesu owuon nobiro mosudo butgi, kendo ne giwuotho kaachiel. To ne ok ginyal ng’eye. Nopenjogi niya, “Wach ang’o muwacho kendu kuwuothoni?” Eka ne gichung’, ka gimieno wang’gi. To achiel kuomgi ma nyinge Kleopa nodwoke, kapenje niya, “In kendi e wendo Jerusalem ma ok ong’eyo gik mosetimore kuno e ndalogi koso?” Nopenjogi ni, “En ang’o mosetimore?” Eka ne gidwoke ni, “Yesu ja-Nazareth ne janabi ma wechene gi timbene ne nigi teko e nyim Nyasaye kod ji duto. To jodolowa madongo kod jodongo nondhoge mondo ong’adne buch tho, mi nogure e msalaba. To wan ne wageno ni en ema dores Israel! Bende koro en ndalo adek nyaka gigo timre. To mon moko manie kanyakla marwa nende obwogowa gi wach. Nende gimondo e liel, to ne ok ginwang’o ringre Yesu. To kane giduogo, ne ginyisowa ni malaika moko ne ofwenyorenigi, monyisogi ni ongima. Eka jowa moko nodhi e liel, monwang’o mana kaka ne mon-go onyisowa. Yesu owuon to ne ok gineno.” Kane gisetieko wuoyo kamano, Yesu nowachonigi niya, “Yaye un joma ofuwo! Mano kaka ung’ulni kuom yie gik moko duto mane jonabi owacho! Donge ne owinjore ni nyaka Mesia ne masichegi kapok oyudo duong’ne maler koso?” Bang’ mano, Yesu nonyisogi weche mane jonabi duto ondiko. Ne gichopo machiegni gi dala mane gidhiye, to Yesu ne nenore ni pod dwaro dhi nyime. To ne gigeng’e, ka giwachone ni, “Yie wadhi kodi ka, nimar sa koro oniang’, kendo piny chiegni yuso.” Kuom mano, nodhi kodgi. Kane oyudo obet piny kodgi mondo gichiem, nokawo makati, moguedho, kendo ong’ingo, momiyogi. Eka wang’gi noyepo, mi ging’eye, to ne gipo ka olal nono e wang’gi! Bang’e ne giwacho e kindgi giwegi niya, “Donge ne chunywa mor, kowuoyo kodwa e yo, kendo konyisowa tiend weche mondiki e Muma?” Gikanyono ne gia malo, mi gidok Jerusalem. Ne giyudo joote apar gachiel, kochokore gi joma ne gin-go, kawacho niya, “Ruoth osechier adier, kendo osefwenyore ni Simon!” Eka jopuonjre ariyogo bende nohulo gima ne osetimore e yo, kendo kaka ne ging’eyo Ruoth kong’ingo makati. Kane pod giwacho wechego ne gipo ka Ruoth owuon ochung’ e diergi, kawachonigi ni, “Okueuru!” To ne gibwok, kendo ne gidoko maluor ngang’, ka giparo ni gineno jachien. Nopenjogi niya, “Ang’o momiyo chunyu parore? Koso marang’o uriwo gi kiawa? Neuru luetena gi tiendena, mondo ung’e ni en mana an! Mulauru, mondo une, nikech jachien onge gi ringruok kaka uneno an-goni!” Kane osewacho kamano, nonyisogi luetene gi tiendene. To ne pod ok ginyal yie, nikech pod ne giwuoro kendo gimor, omiyo nopenjogi niya, “Bende un gi chiemo kaeri?” Ne gimiye rech motedi, mi okawo, kendo ochamo mana e nyimgi kanyo. Nowacho nigi niya, “Magi e gik mane awachonu kapod an kodu, kane anyisou ni gik moko duto mondik kuoma e Chik Musa gi Kitepe Jonabi kod Zaburi nyaka timre.” Eka nomiyogi rieko mar winjo tiend weche mondiki e Muma, kendo nowachonigi niya, “Ondiki e Muma ni Mesia nyaka sandi, mi chier kuom joma otho chieng’ mar adek, mondo wach loko chuny olandi ni ogendini duto, chakre Jerusalem, mondo owenigi richogi e nyinge. Un muneno wechegi ema nyaka unyis ji mamoko. To bende ng’euru ni abiro oronu mich mane Wuora osingore ni nomiu, to beduru abeda Jerusalem nyaka chop uyud teko moa malo.” Eka nogologi Jerusalem, moterogi machiegni gi Bethania, mi noting’o lwete moguedhogi. To kane oyudo oguedhogi kamano, ne opogore kodgi, kendo noting’e malo odhi e polo. Ne gilame, to bang’e ne gidok Jerusalem ka gimor ahinya, kendo ne gisiko e Hekalu pile ka gidendo Nyasaye. Kar chakruok, Wach ne nitie. Wach ne ni kod Nyasaye, kendo Wach ne en Nyasaye. Kamano, nyaka a chakruok, Wach ne ni kod Nyasaye, kendo en ema nomiyo ochue gik moko duto. Onge gimoro kata achiel mane ochue maonge en. Gimoro amora mane ochue noyudo ngima kuome, kendo ngimano nokelo ni ji ler. Lerno rieny e mudho, to mudho pok oime. Nyasaye nooro ng’at moro ma nyinge Johana. Nobiro nyiso ji wach ler, mondo ji duto oyie nikech wachne. En ne ok en lerno, to nobiro mana ni mondo onyis ji wach lerno. Wach ne en ler maradier marieny ni ji duto, kendo ne oyudo obiro e piny e kindeno, to kata obedo ni en ema nomiyo ochue piny, to piny ne ok ong’eye. Nobiro e pinye, to joge ne ok orwake. To ji duto mane orwake, mi oyie kuome, nomiyo teko mar doko nyithind Nyasaye. Ne onywolgi kuom Nyasaye, to ok kuom anywola, kata kuom gombo mar ringruok, kata kuom dwaro mar dhano. Wach nodoko dhano, mi odak kodwa, kende ne waneno duong’ne maler. En duong’ machalo gi duong’ mar Wuowi ma miderma, mopong’ gi ng’wono kod adiera. Johana nonyiso ji wach kuome, kakok niya, “Jali ema yande awuoyo kuome, ka awachonu ni ng’at moro biro bang’a, man gi duong’ moloya, nikech kane pok abetie, en to ne entie.” Waduto waseyudo gueth mathoth moa kuom ng’wonone mogundho, nikech kata obedo ni Musa ema nokelonwa Chik, to Yesu Kristo ema nokelonwa ng’wono gi adiera. Onge ng’ama oseneno Nyasaye, to Wuowi ma miderma, machiegni gi Wuoro moloyo, ema osemiyo wang’eye. Jo-Yahudi man Jerusalem nooro jodolo gi jo-Lawi ir Johana, mopenje ni, “In ng’a?” Johana nohulonigi ratiro, mak opando gimoro, niya, “An ok an Mesia.” Eka ne gichako gipenje ni, “To in e Elija koso?” To Johana nokwerogi ni, “Ooyo, ok an Elija.” Ne gichako gipenje ni, “In e janabi mwageno ni biro biro?” Nodwokogi ni, “Ooyo.” Kuom mano, ne giwachone ni, “To ara, nyiswa ni in ng’a, nikech nyaka wayud wach mwadoko ni joma oorowa. In iwuon iwacho ni in ng’a?” Eka Johana nodwokogi gi wach mane Isaya janabi okoro niya, “An e ng’at makok e thim ni, ‘Losuru ni Ruoth yo moriere tir.’ ” Jomoko kuom joma ne oorgo ne jo-Farisai. Ne gipenjo Johana ni, “Ka ok in Mesia, kata Elija, kata janabi mwageno ni biro birono, to ang’o momiyo ibatiso ji?” Johana nodwokogi ni, “An abatiso ji gi pi. To ng’at moro ochung’e dieru ka, ma pok ung’eyo. En jal mane awacho ni biro bang’a, ma ok awinjora gonyo tond wuochene.” Gigo duto notimore Bethania, yo wuokchieng’ mar aora Jordan, kuma ne Johana batisoe ji. Kinyne, Johana noneno Yesu kabiro ire, mowacho ni, “Neuru! Jalcha e Nyarombo Nyasaye, magolo richo mag piny! En e jal ma yande awuoyo kuome kawacho ni, ng’ato biro bang’a maduong’ moloya, nikech kane pok abetie, en to ne entie. Kata mana an awuon ne ok ang’eyo ni nobed ng’a, to nabiro ka abatiso ji gi pi mondo jo-Israel ong’eye.” Bende Johana nomedo nyiso ji gima noseneno, kowacho niya, “Naneno Roho machalo gi akuru kalor a e polo, mobet kuome. Ne ok ang’eyo ng’atno, to Jal mane oora mondo abatis ji gi pi nosewachona, ‘Jal ma inine ka Roho olor mobet kuome, e jal ma batiso ji gi Roho Maler.’ Koro aseneno mano katimore, kendo anyisou ni en e Wuod Nyasaye.” Kinyne kendo, Johana ne oyudo ochung’ kanyo gi jopuonjrene ariyo. Noneno Yesu ka wuotho, mowacho niya, “Neuru! Jalcha e Nyarombo mar Nyasaye!” Jopuonjrene ariyogo nowinjo wachneno, moluwo bang’ Yesu. Kane Yesu olokore, moneno ka giluwe kamano, nopenjogi niya, “Ere gima udwaro?” To ne gidwoke ka gipenje ni, “Rabi, idak kanye?” (Rabi en dho Hibrania, ma tiende ni japuonj.) Nowachonigi ni, “Biuru mondo une.” Kamano ne gidhi kode, mi gineno kama odakie, kendo ne gibet kode chieng’no duto. Ne en kar sa apar mar odhiambo. Ng’at achiel kuom ji ariyo mane owinjo ka Johana wuoyo, ne Andrea, owadgi Simon Petro. Gikanyono Andrea nodhi oyudo Simon owadgi, mowachone niya, “Wasenwang’o Mesia!” (Tiende ni Kristo.) Eka nokelo Simon ir Yesu. Yesu nong’iyo Simon, mowachone ni, “In Simon wuod Johana, to chieng’ moro noluongi ni Kefa.” (Kefa en Petro gi dho Grik, tiende ni Lwanda.) Kinyne Yesu ne dwaro dhi e piny Galili. Noyudo Filipo, mi owachone niya, “Luwa!” Filipo ne ja-Bethsaida, dala mane Andrea gi Petro odakie Filipo noyudo Nathaniel, mowachone niya, “Wasenwang’o jal mane Musa ondiko kuome e Kitap Chik, kendo mane jonabi bende ondiko kuome. En Yesu, wuod Josef, ja-Nazareth.” To Nathaniel nopenjo ni, “Bende gimoro maber diwuog Nazareth adier.” Filipo to nodwoke ni, “Bi mondo ine.” Kane Yesu oneno Nathaniel kabiro ire, nowacho ni, “Neuru! Ja-Israel hie e cha biro. En ng’ama kare, ma onge miganga.” To Nathaniel nopenje ni, “Ing’eya nadi?” Yesu nodwoke niya, “Kane inie tiend ng’owo cha, kapok Filipo oluongi, to ne aseneni.” Nathaniel nodwoke ni, “Japuonj, in e Wuod Nyasaye! In e Ruodh Israel!” To Yesu nopenje niya, “Donge iyie mana nikech awacho ni ne aneni e tiend ng’owo? To ibiro neno gik madongo moloyo mano!” Eka nowachone kendo ni, “Awachonu adier ni unune polo koyawore, kendo ka malaika mag Nyasaye idho malo kendo lor piny kuom Wuod Dhano ka raidhi.” Bang’ ndalo adek, ne nitie kisera e dala mar Kana piny Galili. Min Yesu ne ni kuno, kendo Yesu bende noluongi e kiserano gi jopuonjrene. To divai norumo, omiyo min Yesu nowachone ni, “Jogi koro onge gi divai.” To Yesu nowacho ni min niya, “Mama, ere gimomiyo ikelona wachni? Kindena pok ochopo.” Eka min mare nowacho ni jotich ni, “Timuru gimoro amora mowachonu.” Degi auchiel mag kite nochung kanyo, mondo ji ologie e yo ma Chik jo-Yahudi dwaro. Dak ka dak ne nyalo ting’o pi moromo depe ariyo. Yesu nowacho ni jotich niya, “Pong’uru degigi gi pi.” Mi ne gipong’ogi thich. Eka nowachonigi ni, “Koro twomuru pi moko, uter ni jaduong’ kisera.” Ne gitimo kamano, to kane jaduong’ kisera obilo pi mane koro oselokore divai, ne ok ong’eyo kuma oaye, to mak mana jotich mane otuomo pigno ema nong’eyo. Eka jaduong’ kisera noluongo wuon kisera, mowachone niya, “Ji mang’eny kwongo kelo divai maber, eka bang’e ka welo osemer, to gikelo divai ma ok ber. Into isekano divai maber nyaka sani!” Yesu notimo hono Kana e piny Galili. En e ranyisi mane okwongo timo. Kamano nonyiso duong’ne maler, mi jopuonjrene noyie kuome. Bang’ mano, Yesu gi min mare gi owetene kod jopuonjrene nodhi Kapernaum, mobet kuno kuom ndalo moko manok. Sap jo-Yahudi miluongo ni Pasaka nochopo machiegni, omiyo Yesu nodhi Jerusalem. Kane odonjo e Hekalu, noyudo johand dhok gi rombe kod akuche, kaachiel gi jowil pesa kobet kanyo. Nokawo tworo, olosogo del, mi oriembogo jogo duto oko e Hekalu, kaachiel gi jambgi. Nopuko pesa jowil pesa, kendo ogoyo mesnigi piny. Nowacho ni johand akuche niya, “Goluru gigi ka! Kik ulok od Wuora kar loko ohala!” Mano nomiyo jopuonjrene oparo wach mondiki e Muma ni, “A Nyasaye, hera ma aherogo Hekalu mari wang’o chunya ka mach.” Jodong jo-Yahudi nopenjo Yesu ni, “Ere gima nyalo nyisowa ni in gi teko mar timo gima isetimono?” Yesu nodwokogi niya, “Mukuru Hekalu ni to abiro gere kendo gi ndalo adek.” To ne gimedo penje ni, “Gero Hekaluni osekawo higni piero ang’wen gauchiel! In to ere kaka dichak igere gi ndalo adek?” To Hekalu mane Yesu wuoyo kuome ne mana ringre owuon, kendo bang’e, kane ochier oa kuom joma otho, jopuonjrene noparo ni kara mano e gima ne owacho. Kuom mano, ne giyie ni Muma wacho adier, kendo ne giyie ni weche Yesu bende gin adier. Kane Yesu ni Jerusalem, e Sap Pasaka, ji mathoth noyie kuome, nimar ne gineno honni motimo. Yesu to ne ok oketore e luetgi, nikech nong’eyo kit dhano kaka chal. Omiyo ne ok odwar mondo ng’ato onyise gimoro kuom dhano, nimar nong’eyo gik manie chuny dhano. Chieng, moro ja-Farisai moro ma nyinge Nikodemo mane jaduong’ jo-Yahudi, nodhi ir Yesu gotieno, mowachone niya, “Rabi, wang’eyo ni in japuonj moa ka Nyasaye, nikech onge ng’at manyalo timo honni mitimogi, mak mana ka Nyasaye ni kode.” To Yesu nodwoke niya, “Adier, adier, awachoni ni ka ok onywol ng’ato nywol manyien, to ok onyal neno Loch Nyasaye.” Nikodemo nopenje ni, “Ere kaka dichak nywol ng’ato kosedoko ng’ama duong’? Dodog ei min, kendo chak nywole?” To Yesu nodwoke niya, “Adier, adier awachoni ni, ka ng’ato ok onywol gi pi kendo gi Roho, to ok onyal donjo e Piny Ruoth Nyasaye. Gima ringruok onywolo en mar ringruok, kendo gima Roho onyuolo en mar Roho. Omiyo kik ibwogi ka awachoni ni nyaka nywolu nywol manyien. Yamo kudho kuma ohero, kendo iwinjo dwonde, to ikia kuma oaye, kata kuma odhiye. Gima kamano bende ema timore ni ji duto ma Roho onywolo.” Nikodemo nopenje ni, “Ere kaka gik ma kamago nyalo timore?” To Yesu nodwoke kapenje ni, “Ere kaka inyalo bet japuonj e Israel, to ikia gik ma kamago? Awachoni adier ni wawacho gik ma wang’eyo, kendo wanyiso ji gik ma waseneno, to onge ng’ato kuomu moyie ni gik mwawacho gin adier. Ka gik manie piny ka ema anyisou, to ok uyie, koro ere kaka duyie ka anyisou gik polo? Onge ng’at mosedhi e polo, mak mana Wuod Dhano, mane olor oa e polo. “Kaka ne Musa ochungo thuond mula e thim, e kaka ibiro chungo Wuod Dhano bende, mondo ng’ama oyie kuome to oyud ngima ma nyaka chieng’ kuome. Nyasaye nohero piny ahinya kama, omiyo nochiwo Wuode ma miderma mondo ng’ama oyie kuome kik lal, to obed gi ngima ma nyaka chieng’. Nyasaye ne ok ooro Wuowi ni obi e piny mondo ong’ad ni piny bura, to noore ni mondo piny onwang’ warruok kuome. Ng’ama oyie kuom Wuowi onge gi bura, to ng’ama ok oyie kuome to bura oseloyo nikech ok oyie kuom Wuowi ma miderma mar Nyasaye. “Burano chalo kama: ler osedonjo e piny, to ji ohero mudho moloyo ler nikech timbegi richo. Ji duto ma timbegi richo ok dwar ler, kendo ok dwar dhi e ler, nikech ok gidwar mondo timbegi maricho ofwenyre. Ng’at ma timbene kare to dhiyo e ler mondo timbene ong’ere e lela ni otimogi koluoro Nyasaye.” Bang’ mano, Yesu nodhi e piny Judea gi jopuonjrene, mi obet kodgi kuno ka obatiso ji. Johana bende ne batiso ji Aenon, machiegni gi Salim, nikech pi ne ng’eny kuno. Ji ne dhi ire, kendo nobatisogi. Mago notimore kapok otueye e jela. Mbaka nowuok e kind jopuonjre Johana gi ja-Yahudi moro kuom wach puodhruok. Kuom mano, ne gidhi ir Johana, mi giwachone ni, “Japuonj! Ng’at mane ni kodi loka aora Jordan, kendo mane iwuoyo kuome cha, koro batiso ji, kendo ji duto dhi ire.” To Johana nodwokogi niya, “Onge ng’at manyalo bedo gi gimoro mak mana ka Nyasaye ema omiye. Un donge nuwinjo ka akwer ni ok an Mesia, to an mana jal mane oor mondo otel nyim Mesia? Ng’at man gi miaha e wuon kisera, to osiep wuon kisera mochung’ kanyo bedo mamor kowinjo dwond wuon kisera. Mor ma kamano ema an bende an-go, kendo koro oroma chuth. En nyaka odongi, to an adog piny.” Jal moa malo duong’ moloyo ji duto. Ng’at monywol e piny en mar piny, kendo owacho weche mag piny. Jal moa e polo to duong’ moloyo ji duto. Owacho gik moseneno, kendo mosewinjo, to onge ng’ama oyie ni gima owacho en adier. To ka ng’ato oyie ni gima Jalo wacho en adier, to obiro ng’eyo malong’o ni Nyasaye en jaadiera. Jal mane Nyasaye ooro wacho mana weche Nyasaye, nimar Nyasaye chiwo Roho mogundho, ma ok ong’wonyo lwete. Wuoro ohero Wuowi, kendo oseketo gik moko duto e lwete. Ng’at moyie kuom Wuowi nigi ngima ma nyaka chieng’. To ng’at ma ok owinjo Wuowi ok none ngimano ngang’, to mirimb Nyasaye osiko kuome. Jo-Farisai nowinjo ni joma Yesu oseloko jopuonjrene, kendo obatiso, ng’eny moloyo jopuonjre Johana. (To chutho Yesu owuon ne ok batiso ji, to jopuonjrene ema ne timo kamano.) Kane Yesu owinjo gima ji wacho, noa Judea mondo odog Galili. Nonego okadh e piny Samaria, omiyo nochopo e dala Samaria moro miluongo ni Sukar, machiegni gi puodho mane Jakobo omiyo Josef wuode. Kanyo ema soko Jakobo bende ne nitie. To kaka ne wuoth koro oolo Yesu, nobet e dir sokono ka ojony. Koro ne en kar sa auchiel mar odiechieng’. Chi Samaria moro nobiro umbo pi. Yesu nowachone ni, “Miyae pi amodhi.” (Sechego noyudo ka jopuonjrene osedhi Sukar ng’iewo chiemo.) To chi Samariano nodwoke ni, “Ere gimomiyo ikwaya pi, to in ja-Yahudi, to an to an chi Samaria?” Yesu nodwoke niya, “Ka da ing’eye mich mar Nyasaye, kendo ing’e jal makwayi pi mondo omodhini, to in ema da ikwaye pi, mi da omiyi pi mangima.” Dhakono nowacho niya, “Jaduong’, ionge gi gir tuombo, to soko bende tut. Koro pi mangima to diyud kanye? Koso iparo ni iduong’ moloyo Jakobo kwarwa, mane omiyowa sokoni, kendo omodhoe, kaachiel gi nyithinde kod jambe?” Yesu nodwoke ni, “Ng’ama omodho pigni, riyo biro loyo kendo, to ng’ama omodho pi ma anamiye, riyo ok nolo nyaka chieng’. Pi ma anamiye nodok soko e iye, ma pige bubni, kendo kelo ngima ma nyaka chieng’.” Dhakono nowachone niya, “Jaduong’, miya pigno mondo kik riyo chak loya, kendo kik achak abi aumb pi kuma bor kama.” Yesu nowachone ni, “Dhi iluong chwori, eka ubi ka.” Dhakono nodwoke ni, “An aonge gi dichwo.” Yesu nodwoke ni, “In kare kiwacho ni ionge gi dichwo, nikech isebedo gi chwo abich, to jal ma koro in godono bende ok chwori! Omiyo gima iwachono en adier!” Dhakono nowachone ni, “Jaduong’, aneno ni in janabi. To kwerewa ne lemo e wi godni, to un jo-Yahudi uwacho ni Jerusalem e kama ji onego olemie.” Yesu nodwoke ni, “Nyarwa, ng’eni ndalo biro ma ji ok nolam Wuoro e godni, kata e Jerusalem. Un jo-Samaria ulamo gima ok ung’eyo. To wan jo-Yahudi walamo gima wang’eyo, nikech warruok oa kuom jo-Yahudi. To ndalo biro, kendo ose mana chopo, ma jolemo maradier biro lamoe Wuoro e yo ma Roho dwaro, kendo gi adiera, nikech joma kamago ema Ruoth Nyasaye dwaro mondo obed joma lame. Nyasaye en Roho, kendo joma lame nyaka lame mana e yo ma Roho dwaro kendo gi adiera.” To dhakono nowachone niya, “Ang’eyo ni Mesia, miluongo ni Kristo, biro biro, kendo ka obiro to obiro nyisowa gik moko duto.” To Yesu nodwoke ni, “An mawuoyo kodini e En!” E sano jopuonjre Yesu nodwogo, kendo ne giwuoro ka gineno kowuoyo gi ng’ama dhako. To onge ng’ama nopenje gima odwaro kuom dhakono, kata gima omiyo owuoyo kode. Dhakono noweyo dapige kanyo, modok dala, odhi wacho ni joma chwo niya, “Biuru uneye ng’at mosehulona gik moko duto ma asetimo! Bende dobed Kristo adier?” Kuom mano jogo nowuok e dala, modhi neno Yesu. E sa mane dhakono odhi omoe joma chwogo, jopuonjre Yesu ne sayo Yesu ni, “Japuonj, chamie gimoro.” To ne odwokogi ni, “An gi chiemo ma un ok ung’eyo.” Omiyo jopuonjre nochako penjore kendgi ni, “Ng’ato osekelone chiemo koso?” Yesu nowachonigi ni, “Chiemba en timo gima Jal mane oora dwaro, kendo tieko tich mane omiya. Donge uwacho ni pod dueye ang’wen eka cham chiegi? Anto awachonu ni, ng’iuru puothe maber, mondo une kaka cham osechiek moromo keyo! Kata mana sani jokeyo yudo pokgi, kendo choko cham ni ngima ma nyaka chieng’. Kamano jochuoyo kod jokeyo bedo mamor kanyakla, mana kaka ngero wacho, ni, ‘Ng’at achiel chuoyo, to ng’at machielo keyo.’ Ngerono en adier, nikech aseorou mondo uka cham mane luchu ok ochuerie. Jomoko nono ema notiyo matek, to un ema koro uchamo luchgi.” Jo-Samaria mang’eny mane nitie dalano noyie kuom Yesu nikech wach mane dhakono osewachonigi ni, “Nohulona gik moko duto ma asetimo.” Kuom mano, kane jo-Samaria odhi ir Yesu, ne gikwaye mondo oyie obed kodgi, mi noyie, mobet kodgi kuom ndalo ariyo. Ji mang’eny moko bende koro noyie, ka giwinjo weche mane Yesu wacho owuon. Omiyo ne giwacho niya, “Koro wayie, to ok nikech gima nyocha iwacho, to mana nikech wasewinje gi itwa wawegi, kendo koro wang’eyo ni en Jawar mar piny.” Kane Yesu osetieko ndalo ariyo kanyo, noa modhi Galili, nikech en owuon nosewacho niya, “Janabi ok mi duong’ e gweng’gi.” Kane ochopo Galili, to jo-Galili norwake gi mor nikech ne giseneno gik moko duto mane otimo Jerusalem e ndalo Sap Pasaka, nimar gin bende ne gidhi e sawo. Yesu ne ochako odok Kana e piny Galili, kuma ne olokoe pi divai. To jaduong’ moro ne ni kuno mane wuode tuo Kapernaum. Kane ng’atno owinjo ni Yesu osea Judea mi obiro Galili, nodhi ire mokwaye mondo odhi ochangne wuode mane chiegni tho. Yesu nowachone niya, “Un, ka ok uneno ranyisi gi honni, to ok unyal bedo gi yie.” To jaduong’no nowachone niya, “Jaduong’, yie ibi kapok nyathina otho.” To Yesu nodwoke ni, “Dhiyo, wuodi ngima!” Ng’atno noyie wach Yesu, modhi. Kane pod en e yo odhi, jotichne noromone gi wach ni wuode osekwo. Nopenjogi sa mane ochako bedoe mangima, mi gidwoke ni, “Midhusu nyoro oweye sa abiriyo mar odiechieng’.” Eka wuon nyathi nong’eyo ni mano e sa onogo ma nyoro Yesu owachone ni, “Wuodi ngima.” Kuom mano, en owuon kaachiel gi joode, ne giyie kuom Yesu. Mano e hono mar ariyo mane Yesu otimo kosea Judea odhi Galili. Bang’ mano, Yesu nodhi Jerusalem, nikech nitimo Sap jo-Yahudi moro kuno. E Jerusalem kuno, e bath rangach miluongo ni Ranga Rombe, ne nitie yawo moro miluongo gi dho Yahudi ni Bethesda. Yawono ne nigi agolni abich. Ji mang’eny matuo, kaka muofni, gi rang’onde, kod pudhe, ne nindo e agolnigo [Ne girito mondo pi otugre, nimar kinde moko malaika ne lor e yawono, kendo tugo pi. To bang’ tugruok pi kamano, ng’at matuo mokwongo donjo e pi ne chango kuom tuo moro amora ma en go.] To ng’at moro ne ni kanyo, mane osebedo matuo kuom higni piero adek gaboro. Yesu nonene konindo kanyo, mi ong’eyo ni osetieko ndalo mang’eny, omiyo nopenje niya, “Idwaro mondo ochangi koso?” To ng’at matuono nodwoke ni, “Jaduong’, aonge gi ng’at ma diketa e yawo ka pi otugore, nikech an, kadwaro dhi, to ng’at machielo kwongona akwonga,” Yesu nowachone niya, “Chungi, ikaw pieni, iwuothi!” Gikanyono ng’atno nochango, mokawo piene, kendo owuotho. To chieng’no ne en chieng’ Sabato. Mano omiyo jodong jo-Yahudi nowacho ni ng’at mane osechangono niya, “Kawuono en chieng’ Sabato, omiyo Chikwa ok oyie mondo iting’ pieni kamano.” To ng’atno nodwokogi ni, “Jal ma nende ochanga ema nowachona mondo ating’ piena awuothi.” Eka ne gipenje ni, “En ng’a, ma nende owachoni ni mondo iting’ pieni iwuothi?” To ng’at mane osechangono ne ok ong’eyo nying ng’at mane ochange, nimar Yesu nosea, nikech ji ne thoth kanyo ahinya. Bang’e Yesu noyudo ng’atno e Hekalu, mowachone niya, “Winji! Kaka koro osechangi, koro we timo richo, nono to dipo ka gimoro marach moloyo otimi.” Eka ng’atno nodhi, monyiso jo-Yahudi ni ng’at mane ochange iluongo ni Yesu. Kuom mano, jo-Yahudi nochalo himo Yesu, nikech notimo gik ma kamago chieng’ Sabato. To Yesu nodwokogi niya, “Wuora pod tiyo nyaka chil kawuono, kendo an bende atiyo mana kamano.” Mano nomiyo jo-Yahudi oramo ni nyaka nege. To ne ok gidwar nege nikech ketho Sabato kende, to ne gidwaro nege bede nikech nopiemore gi Nyasaye, koluongo Nyasaye ni Wuon mare. To Yesu nodwokogi niya, “Adier, adier awachonu ni, Wuowi ok nyal timo gimoro kende owuon, to otimo mana gima oneno ka Wuoro timo, nikech gima Wuoro timo, ema Wuowi bende timo. Wuoro ohero Wuowi, kendo onyise gik moko duto ma en owuon otimo, to bende enonyise timbe madongo moloyo magi, mi unuwuor! Kaka Wuoro chiero joma otho, komiyo ngima, e kaka Wuowi bende yiero joma odwaro, kendo omiyo ngima. To bende Wuoro ok ng’ad ni ji bura, to oseketo teko mar ng’ado bura e lwet Wuowi, mondo ji duto omi Wuowi duong’ mana kaka gimiyo Wuoro. Ng’at ma ok mi Wuowi duong’, to ok mi Wuoro mane ooro Wuowi duong’. Adier awachonu ni ng’ama owinjo wachna, mi oyie kuom Jal mane oora, nigi ngimaa ma nyaka chieng’, ng’at ma kamano ok ter e bura, to osea e tho, odonjo e ngima. “Adier, adier, awachonu ni, kinde biro ma joma otho nowinjie duond Wuod Nyasaye, kendo ji duto ma owinjo dwolno nodok mangima. Adier, kindeno ose mana chopo. Kaka Wuoro owuon nigi teko mar miyo ji ngima, e kaka osemiyo Wuowi bende teko mar miyo ji ngima. To bende osemiye teko mar ng’ado bura, nikech en Wuod Dhano. Wachno kik bwogu nikech ndalo biro ma kata mana joma otho manie bur nowinj dwonde, mi wuog oko. Joma timbegi beyo nochier, mi yud ngima, to joma timbegi richo nochier e bura. “An ok anyal timo gimoro gi tekona awuon. Ang’ado bura mana kaka Nyasaye onyisa, kendo bura mang’ado en bura makare, nikech ok adwar timo gima an ema adwaro, to atimo mana gima Jal mane oora dwaro. Ka awuoyo kuoma awuon to weche ma awacho ok nyal kwan ka adier. To nitie ng’at machielo mawuoyo kuoma, kendo ang’eyo ni gima owacho kuoma en adier. Ne uoro joote ir Johana, mi ne onyisou weche ma adier. Ok awach kamano nikech atenora kuom gima dhano ema wacho, to awacho kamano mana ni mondo ukwo. Johana ne en taya marieny maler, kendo kuom kinde moko ne uyie mondo lerno omiu mor. Adier, Johana nowuoyo kuoma kanyiso ni Wuora noora, to koro tich ma atiyo, mane Wuoro omiya mondo ati, nyiso malong’o ni Wuoro noora, moloyo kaka ne Johana onyiso. To Wuoro owuon, mane oora, bende osewuoyo kuoma. Un to pok uwinjo dwonde, kata wang’e bende pok uneno. Wachne ok bedi e chunyu, nikech ok uyie kuom Jal mane ooro. “Uketo chunyu kuom somo Muma, ka uparo ni Muma nyalo miyo uyud ngima ma nyaka chieng’. Adier, Muma ema wuoyo kuoma, to kata kamano udagi biro ira mondo uyud ngima. An ok adwar mondo ji omiya duong’. Un to ang’eyo ni ok un kamano, nikech ang’eyo malong’o ni ok uhero Nyasaye kata matin! An asebiro e nying Wuora, to ok userwaka. To ka ng’ato obiro e nyinge owuon to ubiro rwake arwaka! To ere kaka unyalo bedo gi yie, kuhero mondo ng’ato ka ng’ato oyud pak kuom wadgi, to ok utem mondo uyud pak moa kuom Nyasaye ma achiel kende. Kik upar ni an ema nadonjnu e nyim Wuoro. Ng’at ma nodonjnu en mana Musa, ma useketo genou kuome! Ka da uyie wach Musa, to da uyie gima awacho, nikech an ema ne ondiko kuoma. To ka ok uyie weche mane Musa ondiko, to ere kaka duyie wachna?” Bang’ mano, Yesu nowuok modhi loka nam Galili, ma bende iluongo ni nam Tiberia. Oganda maduong’ noluwe, nikech ne gineno honni mane otimo kochango joma tuo. Eka Yesu noidho got moro, mobet piny kuno gi jopuonjrene. To Sap Pasaka, ma en sawo mar jo-Yahudi, koro ne chiegni. Yesu noting’o wang’e, moneno ka oganda maduong’ biro ire, omiyo nopenjo Filipo niya, “Ere kuma wanyalo ng’iewoe makati ma dwami jogi ocham?” Nowacho kamano kotemo go Filipo, nimar en owuon nong’eyo gima obiro timo. To Filipo nodwoke niya, “Siling’ mia ang’wen ok ding’iew makati moromo ng’ato ka ng’ato kawo matintin.” Japuonjrene moro machielo, ma nyinge Andrea, owadgi Simon Petro, nowachone niya, “Rawera moro ni ka, man gi makati abich mag shairi, kod rech mothol ariyo. To magi dinyal ang’o kuom joma ng’enygi?” To Yesu nokone ni, “Nyisuru ji obed piny.” Kamano ji nobet piny. To kanyo noyudo nitie lum mang’eny. Kuom ji duto mane obet piny kanyo ne nitie joma chwo ma dirom alufu abich. Bang’ mano, Yesu nokawo makati, mi ogoyo ni Nyasaye erokamano. Eka nopogogi ni ji ka obet piny kamano. Rech bende nopogo, kendo ng’ato ka ng’ato nochiemo kaka odwaro. Ka ne giseyieng’ giduto, Yesu nowacho ni jopuonjrene niya, “Chokuru ng’injo modong’ mondo kik gimoro lal.” Kuom mano ne gichoko ng’injo mag makati abich mane ji ochamogo, mi opong’o aditini apar gariyo. Kane ji oneno hono mane Yesu otimono, ne giwacho ni, “Nyaka bed ni jali e janabi mane onego bi e piny ka.” Yesu nong’eyo ni ji dwaro make, kendo chune mondo obed ruoth, omiyo nopondo modhi e got kar kende. Kane piny ochopo odhiambo, jopuonjrene nodhi e dhonam, moidho yie moro mondo ong’ad nam odog loka Kapernaum. Piny koro nosechido, to Yesu ne pok ochopo irgi. E kindeno ahiti maduong’ ne kudho, omiyo nam noloko marach ahinya. Kane gisekiewo yie kama bor ma dirom kilomita abich kata auchiel, ne gineno Yesu kawuotho ewi pi, biro irgi e yie. Luoro nomakogi ahinya, to Yesu nowachonigi ni, “Kik uluor! En mana an.” Eka ne gikwaye mondo odonj irgi e yie, kendo gikanyono yie nogowo e dhowath mane gidwaro dhiye. Kinyne, oganda mane odong’ loka machielo noparo ni yie achiel kende ema ne ni kanyo, kendo ne ging’eyo ni Yesu ne ok oidho e yieno kod jopuonjrene, to jopuonjrene nodhi mana kendgi. To yiedhi moko moa Tiberia nobiro, mogowo machiegni gi kama ne ji ochamoe makati mane Yesu oguedho. Omiyo kane ji oneno ni Yesu onge kanyo, kendo ni jopuonjrene bende onge, ne giidho yiedhigo, mi gidhi Kapernaum, manyo Yesu. Kane jogo oyudo Yesu loka machielo, ne gipenje niya, “Japuonj, ichopo ka karang’o?” Yesu nodwokogi ni, “Awachonu adier ni, udwara mana nikech makati ma nyoro uchamo, muyieng’, to ok nikech honni museneno. Kik uti ni chiemo makethore, to tiuru mana ni chiemo mosiko, kendo makelo ngima ma nyaka chieng’. Wuod Dhano ema nomiu chiemono, nikech en ema Nyasaye Wuoro oseketo kido mare kuome, manyiso ni oyie kode.” Eka ne gipenje ni, “Ang’o monego watim, eka wabed joma tiyo tich Nyasaye?” To Yesu nodwokogi ni, “Tich ma Nyasaye dwaro mondo uti en ni mondo uyie kuom Jal mane ooro.” Kuom mano ne gichako gipenje niya, “To ere ranyisi minyalo timo mondo wane, eka wayie gima iwacho? Ang’o minyalo timo? Kwerewa ne ochamo chiemo miluongo ni Manna e thim, kaka ondiki e Muma ni, ‘Nomiyogi chiemo moa e polo mondo gicham.’ ” Eka Yesu nomedo wachonigi niya, “Adier, adier, awachonu ni, Musa ne ok omiyou kuon maradier moa e polo, to Wuora ema miyou kuon maradier moa e polo, nikech kuon ma Nyasaye chiwo en mana jal molor oa e polo, kendo ochiwo ngima ni piny.” Kane giwinjo wachno ne gikwaye ni, “Jaduong’ yie imiwa kuonno pile.” To Yesu nodwokogi ni, “An e kuon mar ngima, kendo ng’ama obiro ira ok nowinj kech nyaka chieng’, bende ng’at moyie kuoma riyo ok nochak olo ngang’. To asewachonu ni, kata obedo ni usenena, to ok uyie kuoma. Ji duto ma Wuoro omiya nobi ira, kendo ng’ato ang’ata mobiro ira ok nariemb ngang’, nikech ok aselor aa e polo mondo atim gik ma Jal mane oora dwaro. Jal mane oora dwaro ni kik awit kata ng’at achiel kuom joma ne omiya, to ni mondo achiergi duto chieng’ giko piny. Adier, Wuora dwaro ni mondo ng’ato ang’ata moneno Wuowi, mi oyie kuome, oyud ngima ma nyaka chieng’; kendo anachiere chieng’ giko piny.” Jo-Yahudi nochako ng’ur kane giwinjo ka Yesu owacho ni en e kuon moa e polo. To ne gipenjore ni, “Jali ok e Yesu wuod Josef koso? Donge wang’eyo wuon mare? To ere kaka onyalo wacho ni olor oa e polo?” Yesu nodwokogi ni, “Weuru ng’ur. Onge ng’ama nyalo biro ira mak mana ka Wuoro mane oora ema okele; kendo anachiere chieng’ giko piny. Ondik e Kitap jonabi ni, ‘Nyasaye nopuonj ji duto.’ Omiyo ng’ato ka ng’ato ma owinjo dwond Wuoro mi opuonjore kuome, to biro mana ira. Ok awach ni nitie ng’at moro moseneno Wuoro, to mak mana Jal mane oa ka Nyasaye kende ema osenene. Awachonu adier ni, ng’at moyie ema nigi ngima ma nyaka chieng’. An e kuon mar ngima. Kwereu nochamo Manna e thim, to kata kamano ne githo. Anto awuoyo kuom kuon moa e polo, ma ka ng’ato ochamo to ok nyal tho ngang’. An e kuon mangima mane olor oa e polo. Ng’at mochamo kuonni nobed mangima nyaka chieng’. To bende kuon ma abiro chiwo mondo piny oyud ngima en ringra.” Jo-Yahudi nochako dhawo kendgi niya, “Ere kaka jali dimiwa ringre mondo wacham?” Yesu nowacho nigi ni, “Awachonu adier ni, ka ok uchamo ringre Wuod Dhano kendo umadho rembe, to uonge gi ngima e iu. Ng’at ma ochamo ringra, kendo omadho remba, nigi ngima ma nyaka chieng’, kendo anachiere chieng’ giko piny. Ringra e chiemo madieri, kendo remba e math adieri. Kamano ng’at ma ochamo ringra, kendo omadho remba, ema osiko kuoma, kendo an bende asiko kuome. Kaka Wuoro mangima noora, kendo angima nikech en, e kaka ng’at mochamo ringra bende nobed mangima nikech an. Ma e kuon mane olor oa e polo. Ok ochal gi gima ne kwereu ochamo to bang’e otho. Ng’at ma ochamo kuonni to nobed mangima nyaka chieng’” Yesu nowacho wechego kapuonjo e od lemo Kapernaum. Jopuonjre Yesu mang’eny mane owinjo wechego nowacho niya, “Ma puonj matek manadi! Ng’ano ma dichikne ite?” Yesu nong’eyo ni jopuonjrene ng’ur kuom puonjneno, omiyo nopenjogi ni, “Wachni obwogou koso? Ka kamano, to kara dubwogi machal nadi, ka uneno Wuod Dhano kaidho dok malo kama ne oaye? Roho ema kelo ngima; dhano to ok nyal gimoro. Weche ma asewachonu gin roho kod ngima, to ji moko kuomu pod ok oyie.” Yesu nowacho kamano nikech nyaka a chakruok noseng’eyo joma oyie, kod ng’at mane biro ndhoge. Eka nomedo wacho niya, “Mano ema omiyo ne awachonu ni ng’ato ok nyal biro ira ka ok Wuora ema omiyo obiro.” Chakre kanyo ng’eny jopuonjrene nodok chien, mi oweyo luwe. Omiyo nopenjo joote apar gariyo ni, “Un bende udwaro weya koso?” To Simon Petro nodwoke ni, “Ruoth, ere ng’ama dwadhi ire, to in ema in gi weche makelo ngima ma nyaka chieng’? Wan koro waseyie, kendo wang’eyo ni in e Ng’ama Ler mar Nyasaye.” To Yesu nodwokogi niya, “Un ji apar gariyo, donge ne ayierou uduto? To kata kamano ng’at achiel kuomu en jachien.” Nowuoyo mana kuom Judas wuod Simon Iskariot, nikech kata obedo mana ni Judas ne achiel kuom joote apar gariyogo, to en ema nobiro ndhogo Yesu. Bang’ mano, Yesu nowuotho koni gi koni ka puonjo e piny Galili. Ne ok odwa dhi Judea nikech jodong jo-Yahudi ne dwaro nege. Sap jo-Yahudi miluongo ni Sap Kiche ne chiegni, omiyo owetene nowachone ni, “A ka, idhi Judea mondo jopuonjreni one honni mitimo. Ka ng’ato dwaro mondo ji ong’eye, to ok onyal tiyo kama opondo. Ka en adier ni itimo gik ma kamagi, to ara nyisri e nyim piny.” Ne giwachone kamano nikech kata gin ma gin owetene ne ok giyie kuome. Yesu nodwokogi niya, “Kindena pok ochopo, to un, kindeu nitie ndalo duto. Un piny ok nyal mon kodu to an omon koda nikech kinde duto asiko kanyise ni timbene richo. Un, dhiuru adhiya e sawono. An to ok adhi, nikech kindena pok ochopo.” Kane osewacho kamano, nodong’ Galili. To kane owete Yesu osedhi e sawo, en bende nodhi. To ne ok odhi ratiro, to nodhi mana ling’ling’. Jodong jo-Yahudi nomanye e sawo, ka penjo kuma entie. Ji mang’eny mane odhi e sawono ne wuoyo kuom Yesu, ka moko wacho ni, “Ooyo, owuondo ogandawa.” To kata kamano onge ng’ama noloso kuome ratiro, nikech ne giluoro jodong jo-Yahudi. To chieng’ mane ndalo sawo ochopo e diere, Yesu nodhi e Hekalu, mochako puonjo ji. Jodong jo-Yahudi nowuoro, kawacho ni, “Ere kuma ng’atni oyudoe rieko makama, to ok osomo?” Yesu nodwokogi ni, “Gik ma apuonjo ok gin maga awuon, to gin mag Jal mane oora. Ng’at moyie timo gima Nyasaye dwaro, to biro ng’eyo kata ka weche ma apuonjo oa ka Nyasaye, kata ka apuonjo mana wechena awuon. Ng’at ma loso gi tekone owuon en ng’at madwaro mondo oyud duong’, to ng’at madwaro mondo ng’at mane oore oyud duong’ en jaadiera, kendo oonge gi miganga kata matin. Donge Musa nomiyou Chik, to onge kata ng’at achiel kuomu morito? Ka ok kamano, to ang’o momiyo udwaro nega?” Ji nodwoke ni, “Jachien ni kodi! Ng’ano madwaro negi?” Yesu nowachonigi niya, “Ne atimo gimoro achiel kende chieng’ Sabato, mi ubwok uduto. Paruru ni Musa nomiyou chik mar tero nyangu. (To chutho Musa ok ema nokelo chikno, to kwereu ema nochake.) Chikno omiyo utero yawuotu nyangu chieng’ Sabato. To ka un utero nyathi nyangu chieng’ Sabato, mondo kik uketh Chik Musa, to marang’o ukecho koda kuom chango ng’ato chieng’ Sabato, mi dende duto bed mangima? Mano omiyo kik ung’ad bura kurango mana gik ma oko, to ng’aduru bura mana gi adiera.” Jo-Jerusalem moko nopenjore niya, “Donge ma e jal ma gidwaro nego cha? To winjuru kaka opuonjo ji mana e lela, to onge ng’ama wachone gimoro. Koso dibed ni jodongwa ong’eyo ni en Mesia? To mano ok nyal bet kamano, nikech waduto wang’eyo kuma jali oaye. Mesia to kabiro, to onge ng’ama nong’e kuma oaye.” Mano nomiyo Yesu owacho gi dwol maduong’, kopuonjo e Hekalu niya, “En adier ni ung’eya, kendo en adier ni ung’eyo kuma aaye, to kata kamano ok asebiro gi tekona awuon. Jal mane oora e wuon adiera, to un ok ung’eye. An to ang’eye, nikech aa ire, kendo en ema noora.” Eka ne gitemo make, to ne ok ginyal, nikech kindene ne pok ochopo. To ji mang’eny noyie kuome, kapenjore ni, “Ka Mesia obiro, dotim honni mang’eny moloyo ma jali timo koso?” Jo-Farisai nowinjo ka ji kuodho wechego kuom Yesu, omiyo ne giriwo wach gi jodolo madongo, mi gioro askeche mondo omake. To Yesu nowacho ni, “Pod abiro medo bet kodu kuom kinde moko, eka bang’e nadog ir Jal mane oora. Unumanya, to ok unuyuda, nikech kama abiro betie ok unyal biroe.” Jodong jo-Yahudi nopenjore kendgi niya, “Kanye modwaro dhiye ma ok wanyal nwang’ee? Koso odwaro dhi kuom jo-Yahudi modak e pinje joma ok jo-Yahudi mondo opuonj joma ok jo-Yahudi? Ere tiend wach mowachoni, wanamanye to ok wanayude, kendo ni, kuma obiro betie wan ok wanyal dhiye?” Chieng’ mogik mar sawo, mane en odiechieng’ maduong’ ahinya, Yesu nochung’ mowacho gi dwol maduong’ niya, “Ng’at ma riyo oloyo mondo obi ira, omodhi. En mana kaka Muma wacho ni, ‘Aore mag pi mangima nomol kawuok kuome.’ ” To Yesu ne oloso kuom Roho, ma ji duto moyie kuome ne biro yudo. To e kindeno Roho ne pok obiro, nikech Yesu ne pok oyudo duong’ne. Jomoko kuom joma ne owinjo wechego nowacho niya, “Nyaka bed ni jali e Janabi mwasebedo kwageno ni biro biro.” Jomoko to nowacho ni, “En e Mesia.” To ji moko nokwer ni, “Mesia ok nyal wuok Galili! Donge Muma wacho ni Mesia nobed nyakwar Daudi, kendo ni nonywole Bethlehem, dala Daudi?” Kamano ji nopogore kuom wachne. Jomoko kuomgi ne dwaro make, to onge ng’at mane otimo kamano. Kane askeche odwogo, jodolo gi jo-Farisai nopenjo gi ni, “Ang’o momiyo ok usekele ka?” To ne gidwoko niya, “Pok wanenoe ng’at mawuoyo ka ng’atni!” Eka jo-Farisai nopenjogi ni, “Kara un bende osewuondou. Bende usenenoe jatendwa moro, kata ja-Farisai moro, moyie kuome? To ji ajia ma ok ong’eyo Chik, gin joma okuong’!” Ng’at achiel kuom jodongogo ne Nikodemo, mane oyudo osedhi ir Yesu. En nowachonigi ni, “Donge Chikwa okwer ni kik ng’ad ni ng’ato bura ka pok oyale, mi owinj wechene?” To ne gipenje ni, “In bende in ja-Galili koso? Som Muma, to ibiro yudo ni onge janabi manyalo wuok Galili!” [Eka ji duto noa, modok miechgi. Yesu noa kanyo, modhi e got Zeituni. Kinyne gokinyi mang’ich, noduogo modonjo e Hekalu, kendo ji duto nochokore bute. Nobet piny, mochako puonjogi. To jopuonj Chik gi jo-Farisai nokelo dhako moro mane ojuk ka terore. Ne gikete ochung’ e diergi, mi giwacho ni Yesu niya, “Japuonj, dhakoni ojuk rando, ka terore! To Chik mane Musa omiyowa wacho ni dhako ma kamano nyaka go gi kite, mi tho. In to iwacho ang’o?” Ne giwacho kamano nikech ne gidwaro wach moro ma digidonjne go. To Yesu nolung’ore piny, mondiko e lowo gi lith lwete. To kane jogo omedo penje wachno, noting’o wiye, modwokogi niya, “Ng’ato kuomu ma pok otimo richo ema mondo okwong ogoye gi kidi!” Eka nochako olung’ore, mondiko e lowo. To kane giwinjo gima owacho, ne gia kanyo achiel achiel chakre joma dongo nyaka joma tindo, mi Yesu kende ema nodong’, ka dhakono ochung’ bute. Yesu noting’o wiye, mopenjo dhakono niya, “Nyarwa, ekegi? Onge kata achiel modong’ mondo ong’adni bura?” Dhakono nodwoke ni, “Ooyo, Jaduong’ onge ng’ato modong’.” Eka Yesu nokone ni, “Kata an bende ok ang’adni bura. Dhiyo, to kik ichak itim richo kendo.”] Yesu nomedo puonjo ji, kowacho ni, “An e ler mar piny. Ng’at moluwa ok nowuoth e mudho, to nobed gi ler mar ngima.” To jo-Farisai nowachone niya, “Iwuoyo mana kuomi iwuon, omiyo ok wanyal yie ni gik miwacho gin adier.” To Yesu nodwokogi ni, “Kata obedo ni awuoyo kuoma awuon, to gik ma awacho gin adier, nikech ang’eyo kuma ne aaye, kendo ang’eyo kuma adhiye, to un ukia kuma naaye kata kuma adhiye. Un ung’ado bura gi rieko mar dhano, to an ok ang’ad ni ng’ato bura. To kata ka ang’ado bura, to bura ma ang’ado en adier, nikech ok ang’ad bura kenda, to Jal mane oora ema konya. E Chiku bende ondikie ni, ka ji ariyo owinjore e wachgi, to wach ma giwacho ikwano ka adier. An ema awuoyo kuoma awuon, kendo Wuora mane oora osiro wachna.” Mano omiyo ne gipenje niya, “Ere Wuoru nogo?” To Yesu nodwokogi ni, “Ok ung’eya, kata Wuora bende ok ung’eyo. Ka da bed ni ung’eya, to Wuora bende da ung’eyo.” Yesu nowacho wechego duto kopuonjo ji e Hekalu, ei ot mane oketie sanduge mag sadaka. Kata kamano onge ng’ama nomake, nikech kindene ne pok ochopo. Yesu nowachonigi niya, “An to adhi, kendo unudwara, to unutho mana e richou. Ok unyal dhi kuma adhiye.” Mano omiyo jo-Yahudi nowacho ni, “Ng’atni wacho ni ok wanyal dhi kuma odhiye! Mano nyiso ni obiro dere koso?” Yesu nodwokogi ni, “Un ua mwalo to an aa malo. Un, un jopinyni, anto ok an japinyni. Mano emomiyo awachonu ni unutho e richou, nikech ka udagi yie ni an e En, to adier unutho mana e richou.” Eka ne gipenje niya, “To in e ng’ano?” Yesu to nodwokogo ni, “An mana ng’ama asebedo ka awachonu ni e an. Nitie gik mang’eny ma adwaro wacho kuomu, kendo ma adwaro ng’adonugo bura. Jal mane oora en jaadiera kendo wach ma ayudo kuome ema anyiso piny.” To ne ok ging’eyo ni Yesu loso kodgi kuom Wuoro. Omiyo Yesu nowachonigi niya, “Ka useting’o Wuod Dhano malo, eka unung’e ni an e En. Bende unung’e ni onge gima atimo gi tekona awuon, to weche duto ma awacho, Wuora ema osepuonja. Jal mane oora ni koda. Pod ok oweya kenda, nikech pile atimo mana gik malong’one.” To kane owacho wechego, ji mang’eny noyie kuome. Yesu nowachoni jo-Yahudi mane oyie wachne niya, “Ka umako puonjna, to eka un jopuonjrena adier. Bende ubiro ng’eyo adiera, kendo adiera nomi ubed thuolo.” To ne giwachone niya, “Wan koth Ibrahim, kendo pok wabedo wasumb ng’ato nyaka nene. Koro ere gima omiyo iwacho ni wanabed thuolo?” Yesu nodwokogi ni, “Adier, adier, awachonu ni, ng’at matimo richo en misumba richo. Misumba ok luong ni wuod dala ndalo duto, to wuod wuon dala ema iluongo kamano ndalo duto. Kuom mano, ka Wuowi ema omiyo ubedo thuolo, to unubed thuolo chutho chutho. Ang’eyo ni un koth Ibrahim, kata kamano udwaro nega nikech puonjna ok nyal donjonu. An awachonu gik ma aseneno kuom Wuora, to un utimo gik ma useneno kuom wuoru!” Ne gidwoke niya, “Ibrahim e wuonwa.” To Yesu nowachonigi ni, “Ka dabed ni un nyithind Ibrahim adier, to dikoro utimo mana gik machal gi gik mane Ibrahim otimo. To kar timo kamano, to udwaro mana nega nikech asebedo ka anyisou adiera mane ayudo kuom Nyasaye. Ibrahim to ne ok nyal timo gima chal kamano. Un to utimo mana gima wuonu timo.” To ne gidwoke ni, “Wan ok wan kimirwa! Wan gi wuonwa achiel kende ma en Nyasaye.” Yesu nowachonigi niya, “Ka dabed ni Nyasaye e wuonu adier, to da uhera, nikech an ne aa ka Nyasaye, kendo koro an kodu ka. Ne ok abiro gi tekona awuon, to En ema noora. Gik ma awacho ok nyal donjonu, kendo ok unyal winjo tiendgi nikech ok uhero wach ma akelonu. Un nyithind wuonu ma en Satan, kendo uhero timo gik ma en ema odwaro. Nyaka a chakruok en osebedo mana janek, kendo ok odwar adiera nikech adiera onge e iye. Ka owacho miriambo, to oluwo mana kite owuon, nikech en jamriambo, kendo en e wuon miriambo duto. An to awacho adiera, kendo mano emomiyo ok uyie wachna. Ere ng’ato kuomu ma nyalo ng’eng’a ni an jaricho? To ka awacho adiera, ang’o momonou yie wachna? Ng’at Nyasaye winjo wach Nyasaye, to un ok uwinj wach Nyasaye nikech ok un jo Nyasaye.” Eka jo-Yahudi nowacho ni Yesu ni, “Donge wan kare kwawacho ni in ja-Samaria, kendo ni jachien ni kodi?” To Yesu nodwokogi ni, “Aonge gi jachien, to Wuora ema amiyo duong’. Un to uchaya. An ok adwar mondo umiya duong’, to nitie Jal madwaro mondo ayud duong’, kendo en ema nong’ad bura. Awachonu adier ni, ka ng’ato omako wachna, to ok notho nyaka chieng’.” Eka jo-Yahudi nowachone ni, “Koro wang’eyo adier ni jachien ni kodi. Ibrahim ne otho, kendo kata mana jonabi bende notho, to eka pod iwacho ni ng’at mowinjo wachni ok notho nyaka chieng’! Koso iparo ni iduong’ moloyo wuonwa Ibrahim mane otho? Jonabi bende notho! In to iparo ni in ng’a?” Yesu nodwokogi niya, “Ka amiyora duong’ awuon, to duong’na onge tich. Wuora ma uluongo ni Nyasachuno ema miya duong’. To eka un ok ung’eye, an to ang’eye. Ka anyalo wacho ni ok ang’eye, to dabed jamriambo mana ka un. To ang’eye adier, kendo pile amako wachne. Kwaru Ibrahim ne mor koneno ndalona. Adier, nonene mobedo mamor.” Jo-Yahudi nokwero Yesu niya, “In pok hiki oromo kata mana higni piero abich! Ere kaka inyalo wacho ni iseneno Ibrahim?” To Yesu nodwokogi ni, “Adier, adier, awachonu ni, kane pok onywol Ibrahim to ne antie.” Kane giwinjo kamano, ne gikwanyo kite mondo gigoyego, to nopondo, mi owuok e Hekalu. Kane Yesu wuotho, noneno ng’at moro mane onywol muofu. Jopuonjrene nopenje ni, “Japuonj, ng’atni nonywol muofu nikech richone owuon koso nikech richo mag jonywolne?” Yesu nodwokogi ni, “Jali ne ok onywol muofu nikech richone owuon, kata nikech richo mag jonywolne, to nonywole muofu mana ni mondo ji one teko mar Nyasaye kichange. Nyaka wati tije mag Jal mane oora kapod piny odiechieng’, nikech otieno biro chopo ma ng’ato ok nyal tiyoe. Kapod anie piny, to an e ler mar piny.” Kane Yesu osewacho kamano, nong’ulo olawo piny, mi olosogo lowo, owirogo wang’ ng’atno. Eka nowachone ni, “Dhi ilwok wang’i e yawo mar Siloam.” (Tiend nying yawono en ‘Ote’.) Kuom mano ng’atno nodhi olwoko wang’e mi odwogo ka oneno. Jodalagi, kod joma ne osenene ka okwecho, nopenjore niya, “Donge jali ema yandi bet kakuecho cha?” Jomoko kuomgi noyie ni mano en, to moko nokwer ni, “Ooyo, ok en, to ochal mana kode.” Ng’atno owuon to nowachonigi ni, “En mana an.” Eka ne gipenje ni, “To ere kaka wang’i oyawore?” Nodwokogi ni, “Ng’at moro ma nyinge Yesu noloso lowo mi owirogo wang’a, bende onyisa mondo adhi alwok wang’a e yawo mar Siloam. Omiyo ne adhi malwoko wang’a mi wang’a oyawore.” Eka ne gipenje ni, “Ng’at onogo ni kanye?” To nodwoko ni, “Ok ang’eyo.” Bang’e ne gitero ng’at ma yandi muofuno ir jo-Farisai. To chieng’ mane Yesu olosoe lowo kendo ochangoe wang’ muofuno, ne en chieng’ Sabato. Kuom mano jo-Farisai bende nopenjo muofuno kaka ne wang’e ochango. Nodwokogi ni, “Ng’atno nowiro wang’a gi chuodho, eka ne aluoko, kendo koro aneno!” Jo-Farisai moko nowacho ni, “Ng’at mane otimo kamano ok nyal bet ng’at Nyasaye, nikech ok orito Chik Sabato.” To moko nowacho ni, “Bende ng’at ma jaricho ditim honni ma kamagi adier?” Kamano ne gipogore kuom wachno chutho. Omiyo ne gichako gipenjo muofuno niya, “In to koro ang’o miwacho kuome, kaka oseyawo wang’i ni?” Ne odwokogi ni, “En janabi.” Jodong jo-Yahudi ne ok nyal yie ni ng’atno ne en muofu to koro oneno. Omiyo ne giluongo jonywolne, mi gipenjo ni, “Ma en wuodu koso? Uwachoni nonywole ka en muofu adier? Ka kamano, to koro ere kaka oneno?” Jonywol ng’atno nodwokogi ni, “Wang’eyo ni en nyathiwa, kendo nonywole muofu. To kata kamano ok wang’eyo kaka koro oneno, to bende ok wang’eyo ng’at moyawo wang’e. To en ng’at maduong’, omiyo penje uru, nikech onyalo dwokou kende owuon.” Jonywolne nodwoko kamano nikech ne giluoro jodong jo-Yahudi. Ne oyudo jodong jo-Yahudi osewinjore kendgi ni ng’ato ang’ata moyie ni Yesu e Mesia, to nyaka tam mondo kik dhi e od lemo. Mano e momiyo jonywol ng’atno nowacho ni, “En ng’at maduong’, penjeuru owuon.” Eka jodongo nochako oluongo ng’at mane onywol muofuno irgi, mi giwachone niya, “Kuongri gi nying Nyasaye ni ibiro wacho adiera. Wan wang’eyo ni jali en jaricho.” To ng’atno nodwokogi ni, “An ok ang’eyo kata en jaricho, to wach achiel ma ang’eyo en mana ni yande an muofu to koro aneno!” Eka ne gipenje ni, “Ang’o mane otimoni moyawo wang’i?” Ne odwokogi niya, “Donge asenyisou, to udagi winjo? Ang’o momiyo udwaro ni mondo achak awachnu kendo? Koso un bende udwaro doko jopuonjrene?” Bang’ mano ne gijare, ka giwachone ni, “In ema in japuonjrene, wan to wan jopuonjre Musa. Wang’eyo ni Nyasaye nowuoyo gi Musa. Ng’atni to wakia kuma oaye!” Eka ng’atno nowacho niya, “Kara ma en wach miwuoro! Un uwacho ni ukia kuma oaye, to en ema oseyawo wang’a! Wang’eyo ni Nyasaye ok winj wach joricho, to ng’at moluore, kendo matimo gik ma odwaro, ema owinjo. Nyaka nene pok owinjie ng’at moyawo wang’ ng’at mane onywol muofu. Ka da bed ni ng’atni ok en ng’at Nyasaye, to da ok obedo gi teko mar timo kamano.” To ne giwachone ni, “In nonywoli e chuny richo, to koro ere kaka dipuonjwa?” Eka ne giriembe oko e od lemo. Yesu nowinjo ni oseriemb ng’atno e od lemo, omiyo kane oyude, nopenje ni, “Bende iyie kuom Wuod Dhano koso?” To ng’atno nodwoke ni, “Jaduong’, Wuod Dhano en ng’a mondo ayie kuome?” Yesu nowachone ni, “Isenene, kendo en ema oloso kodi ni!” Eka ng’atno nogoyo chonge piny e nyim Yesu, kowachone ni, “Jaduong’, ayie!” Bang’ mano, Yesu nowacho ni, “Asebiro e piny mondo akel bura, mondo joma muofni onen, to joma neno odok muofni.” Jo-Farisai moko mane ni kanyo nowinjo gima owacho, mi openje ni, “Iparo ni wan bende wan muofni koso?” Yesu nodwokogi ni, “Ka da bed ni un muofni, to da ubedo ma onge gi ketho, to kaka koro uwacho ni uneno, omiyo kethou osiko.” Yesu nodhi nyime kowacho niya, “Adier, adier, awachonu ni, ng’at ma ok oluwo dhorangach ka donjo e duond rombe, to donjo mana gi kamoro nono, en jakuo kendo jamecho. Jakwadh rombe to donjo mana gi e dhorangach. En ema jarit rangach yawone. Rombe bende winjo duonde koluongogi achiel achiel gi nyinggi kogologi oko. Kosegologi duto to otelonigi, kendo giluwe, nikech ging’eyo duonde. Ok ginyal luwo ng’ama gikia nikech ok ging’eyo duonde, omiyo giringo aringa.” Kata obedo ni Yesu nogoyonigi ngerono, to ne ok giwinjo tiende. Emomiyo nowachonigi niya, “Adier, adier, awachonu ni an e dhoranga duond rombe. Ji duto mane obiro mokwongona ne jokuo kendo jomecho, kendo rombe ne ok odewogi. An to an e dhorangach. Ng’at mokadho kuoma ema nokwo. Ng’atno nodonj kendo nowuog oko, mi nonwang’ lek maber mokwayoe. Jakuo biro mana ni mondo okwel, kendo oneki, kendo oketh gik moko. Anto asebiro ni mondo ji oyud ngima kendo obed ngima moromo chuth. “An e jakwath maber. To ung’eyo ni jakwath maber chiwo ngimane nikech rombe. Jakwath mondiki, ma ok jakwath ma wuon rombe, to ringo weyo rombe koneno ka ondiek biro. Kuom mano ondiek gore kuom rombe kendo keyogi. Ng’atno ringo nikech ondike andika, omiyo ok odew rombe. An to, an jakwath maber. Ang’eyo rombena, kendo gin bende ging’eya, mana kaka Wuora ong’eya, kendo an bende ang’eyo Wuora. Mano emomiyo ayie chiwo ngimana nikech romba. To bende an gi rombe moko ma ok ni e duondni. Gin bende nyaka akelgi, kendo giniwinj duonda, eka rombe duto nobed kueth achiel man gi jakwath achiel. “Wuora ohera nikech ayie chiwo ngimana mondo chieng’ moro achak ayude kendo. Onge ng’at manyalo mayago, to an ema ayie chiwe, nikech mano ema ahero timo. An gi teko mar chiwe, bende an gi teko mar kawe kendo. Wuora ema osenyisa mondo atim kamano.” Wechego nomedo kelo pogruok e kind jo-Yahudi giwegi. Ji mang’eny kuomgi nowacho ni, “Jachien ni kode, kendo ojaneko! Ang’o momiyo uchiko itu ne wechene?” Jomoko to nowacho ni, “Onge ng’at man gi jachien manyalo wacho weche ma kamagi. Bende uparo ni jachien diyaw wang’ ng’at mamuofu?” Noyudo ndalo mar Sap Pwodho Hekalu ochopo, kendo ne en ndalo chwiri. To Yesu nonwang’o wuotho e Hekalu e agola miluongo ni Agoch Solomon. Eka jo-Yahudi nochokore molwore, mi openje ni, “Ibiro miyo wariwo gi kiawa nyaka karang’o? Ka in e Mesia to nyiswa ane malongo!” Yesu nodwokogi ni, “Asenyisou, to utamoru yie. Gik ma atimo e nying Wuora ema wuoyonu kuoma. To un ok uyie, nikech ok un e kueth romba. Romba ong’eyo dwonda, kendo an bende ang’eyogi, kendo giluwo bang’a. Amiyogi ngima ma nyaka chieng’, kendo ok ginilal ngang’, bende onge ng’at manyalo gologi e lweta. Wuora mane omiyagi duong’ moloyo gik moko duto kendo onge ng’at manyalo gologo e lwete. Wan gi Wuora wan gimoro achiel.” Kane jo-Yahudi owinjo wachno, ne gichako gikwanyo kite kendo mondo gigogo Yesu. Omiyo Yesu nopenjo gi ni, “Asenyisou gik mabeyo mang’eny ma asetimo gi teko mar Wuora. To kuom tijenago duto, ere ma omiyo odwaro goya gi kite?” To jo-Yahudi nodwoke ni, “Ok wadwar goyi nikech gimoro maber misetimo, to wagoyi mana nikech ipiem gi Nyasaye, nimar in mana dhano, to eka iwacho ni in Nyasaye!” Yesu nowachonigi ni, “Donge ondiki e Kitap Chiku ni Nyasaye owacho ni, un nyiseche? To wang’eyo malong’o ni wach Nyasaye ok nyal lokore. Kane Nyasaye oluongo joma ne wachne obironigi ni, ‘Nyiseche’ kamano, koro ere gima omiyo uwacho ni apiem gi Nyasaye, ka awacho ni an Wuod Nyasaye? To an ema Nyasaye ne oyiera, mi oora e piny ka! Ka uneno ni ok ati tich Wuora, to kik uyie koda. To ka atiyo tichne, to kata ka ok unyal yie koda, to onego uyie gi tich matiyo, mondo ung’e chutho ni an ei Wuora kendo Wuora ni eiya.” Kane giwinjo wachno, ne gitemo make kendo, to nopondo motony. Bang’ mano, Yesu nong’ado aora Jordan modhi loka kuma ne Johana obatisoe ji mokwongo, mi nodak kuno. Ji mang’eny ne obiro ire, mowacho niya, “Johana ne ok otimo honni, to gik moko duto mane owacho kuom jali gin adiera chutho.” Kamano ji mang’eny, ne oyie kuom Yesu kuno. Ng’at moro ma nyinge Lazaro, mane odak Bethania, ne tuo. Bethania e dala mane Maria odakie kod Maritha nyamin mare Maria ema ne owiro Ruoth Yesu gi mo mang’ue ng’ar, kendo oyweyo tiendene gi yie wiye. Ne en nyamin Lazaro, mane tuo. Nyimine Lazaro nooro ni Yesu wach niya, “Ruoth, osiepni mihero tuo.” To kane Yesu owinjo wachno, nowacho ni, “Tuono ok en mar tho, to osebiro mana ni mondo Wuod Nyasaye bende oyud duong’.” Yesu nohero Maritha gi nyamin mare kod Lazaro. To kata kamano ne otieko ndalo ariyo kuma ne entie bang’ winjo ni Lazaro tuo. Eka nowacho ni jopuonjrene ni, “Wadoguru Judea.” To jopuonjrene nowachone niya, “Japuonj, donge jo-Yahudi yandi dwaro goyi gi kite? Ang’o momiyo pod idwaro dok kuno?” Yesu nodwokogi ni, “Donge odiechieng’ achiel nigi seche apar gariyo? Ka ng’ato wuotho godiechieng’, to ok onyal chwanyore, nikech oneno ler mar pinyni. To ka owuotho gotieno, to ochwanyore nikech ler ongene.” Bang’ mano Yesu nomedo wacho niya, “Lazaro osiepwa nindo otero, to adhi mondo achiewe.” Jopuonjrene nowachone ni, “Ruoth, ka nindo osetere, to kara obiro kwo.” Ne giwacho kamano nikech ne gigalo ni Yesu loso kuom nindo mar yueyo, to chutho noloso mana kuom tho mar Lazaro. Mano omiyo koro nowachonigi ratiro ni, “Lazaro osetho. To amor ni yandi ok an kuno, nikech mano biro konyou, mi uyie. Omiyo wadhiuru ire.” Eka Thoma mane onywol rude, nowacho ni jopuonjre wetene niya, “Wan bende wadhiuru mondo watho kode.” Kane Yesu ochopo, noyudo ni Lazaro osetieko ndalo ang’wen e bur. Bethania ne chiegni gi Jerusalem ma dirom kilomita adek, omiyo jo-Yahudi mang’eny nobiro duogo chuny Maritha gi Maria kuom tho owadgi. Kane Maritha owinjo ni Yesu biro, nowuok mondo oromne, to Maria nodong’ e ot. Maritha nowacho ni Yesu niya, “Ruoth, ka da bed ni nyocha in ka, to owadwa ok dotho. To kata kamano sani, ang’eyo ni Nyasaye biro timoni gimoro mikwaye.” Yesu nodwoke ni, “Owadu biro chier.” To Maritha nowachone ni, “Ang’eyo ni nochier chieng’ giko piny.” Yesu nowachone niya, “An e chier, kendo an e ngima. Ng’ato ang’ata moyie kuoma nodok mangima, kata obedo ni osetho, kendo ng’at mangima moyie kuoma ok notho nyaka chieng’. Bende iyie wachni koso?” Maritha nodwoke ni, “Ee, Ruoth, ayie ni in e Mesia, Wuod Nyasaye, mane onego bi e piny.” Kane Maritha osewacho wechego, nodhi oluongo Maria nyamin mare ling’ling’, mowachone niya, “Japuonj ni ka, kendo oluongi.” Kane Maria owinjo kamano, noa malo piyo, mi odhi ir Yesu. Noyudo ka Yesu pok odonjo e dala, to ne pod ochung’ mana kama ne Maritha oromonee. Jo-Yahudi mane ni kod Maria e ot ka duogo chunye, nonene kochung’ piyopiyo, mowuok oko. Omiyo ne giluwe, ka giparo ni odhi ywak e liel. Kane Maria ochopo kama Yesu nitie, monene, nogoyo chonge piny e nyime, mowachone niya, “Ruoth, ka da bed ni nyocha in ka, to owadwa ok dotho!” Yesu noneno Maria gi jo-Yahudi mane ni kode kaywak, mi mirima nomake, kendo noneno malit. Eka nopenjo ni, “Uyike kanye?” Ne gidwoke ni, “Jaduong’, bi ine.” Pi wang’ Yesu nochuer. Omiyo jo-Yahudigo nowacho ni, “Neyeuru kaka yandi ohero Lazaro!” To moko kuomgi nowacho niya, “Jali noyawo wang’ muofu! Donge ne onyalo geng’o tho monego Lazaroni?” Mirima nochako omako Yesu kendo, mi odhi but liel, mane en bur mokuny ariwa e lak got, moket kidi e dhoge. Yesu nowachonigi niya, “Goluru kidi oko e dho liel.” To Maritha, ma nyamin jal motho, nowachone ni, “Ruoth, koro osetieko ndalo ang’wen e bur, omiyo nyaka bed ni koro odum.” To Yesu nodwoke ni, “Donge nende awachoni ni ka in gi yie, to ibiro neno duong’ mar Nyasaye?” Kuom mano ne ging’ielo kidi oko. Yesu nong’iyo malo, mowacho niya, “Wuora, agoyoni erokamano nikech isewinja. An ang’eyo ni iwinja ndalo duto, to asewacho wechegi mondo oganda mochung’ ka ong’e ni in ema niora.” Kane osewacho kamano, nokok matek niya, “Lazaro, wuog oko!” Eka jal mothono nowuok, ka tiendene gi luetene obo gi nanga mar yik, kendo ka wang’e bende obo gi kitamba. Yesu nowachonigi niya, “Gonyeuru mondo odhi.” Jo-Yahudi mang’eny mane obiro duogo chuny Maria noneno gima Yesu otimo, mi giyie kuome. To moko kuomgi nodok ir jo-Farisai, mohulonigi gima Yesu osetimo. Omiyo jo-Farisai kod jodolo madongo noluongo buchgi maduong’, mi openjore ni, “Ng’atni timo timbe madongo mang’eny! Wan to watimo ang’o? Ka waweye odhi nyimekamano, to ji duto biro yie kuome, kendo jo-Rumi dibi, mi keth Hekaluwa, kendo tiek jowa duto.” To ng’at achiel kuomgi, ma nyinge Kaiafa, mane jadolo maduong’ e higano, nowachonigi ni, “Un ok ung’eyo gima onego utim! Donge ber ka ng’at achiel otho, moloyo ka ogandawa duto orumo?” Ne ok owacho kamano gi riekone owuon, to kaka ne en jadolo maduong’ e higano, ne okoro wach ni Yesu biro tho ni oganda jo-Yahudi. To ne ok okoro ni Yesu biro tho mana ne jo-Yahudi kende, to ni obiro tho mondo ochok nyithind Nyasaye obed e kanyakla achiel. Chakre chieng’no ne gichako chano kaka digineg Yesu. Kuom mano, Yesu koro ne ok wuoth ratiro kama jo-Yahudi nitie, to noa kuno modhi e dala moro miluongo ni Efraim, mane nitie gweng’ moro momanyore gi thim, mi obet kuno gi jopuonjrene. Sap jo-Yahudi mar Pasaka koro ne chiegni, omiyo ji mang’eny moa e gwenge mopogore opogore ne dhi Jerusalem mondo opwodhre, obed moikore ni sawono. Ne gimanyo Yesu, kendo kane ginie Hekalu ne gipenjore ni, “Uparo nadi? Bende dobi e sawoni adier?” Ne giwacho kamano nikech noyudo jodolo madongo gi jo-Farisai osegolo chik ni ka ng’ato ong’eyo kama Yesu nitie, to nyaka ohul, mondo omake. Kane pod ndalo auchiel, to chop Sap Pasaka, Yesu nodhi Bethania, dala gi Lazaro mane osechiero. Ne giselosone chiemo kuno, kendo Maritha ema notiyonigi, to Lazaro ne achiel kuom joma ne chiemo gi Yesu. Eka Maria nokawo mo mang’ue ng’ar ma nengone tek ahinya, ma dirom nus kilo. Nowiro tiend Yesu gi morno, mi oyweyo gi yie wiye, mi tik mo mang’ue ng’arno opong’o ot. Achiel kuom jopuonjre Yesu ma nyinge Judas Iskariot, jal mane biro ndhoge, nopenjo ni, “Ere gimomiyo morni ok olok siling’ mia adek, mondo opog joma odhier?” To ne ok owach kamano nikech ne oparo joma odhier adier, to nowacho kamano mana nikech ne en jakuo, kendo kaka ne en jakeno mar jopuonjre, nothoro kawo pesa morito. To Yesu nowacho ni, “Weyeuru okane nyaka chieng’ yikna. Nimar joma odhier un-go ndalo duto. Anto ok un koda ndalo duto.” Jo-Yahudi mathoth nowinjo ni Yesu ni kuno, omiyo ne gibiro mondo ginene. To ok Yesu kende ema nokelonigi neno, to bende ne gibiro mondo gine Lazaro, mane Yesu osechiero oa kuom joma otho. Mano omiyo jodolo madongo nochano mondo oneg Lazaro bende, nikech en ema ne omiyo jo-Yahudi mang’eny weyogi, kendo yie kuom Yesu. Kinyne, oganda maduong’ mane osebiro e Sawo nowinjo ni Yesu biro Jerusalem. Ne gijako bede othidhe, mi gidhi romone, ka gikok niya, “Opak Nyasaye! Oguedh ng’ama biro e nying Ruoth! Adier Nyasaye mondo ogwedh Ruodh Israel!” Yesu noyudo kanyna, mi oidho mana kaka Muma wacho ni, “Un jo-Sayun, kik ubed maluor. Neuru! Ruodhu biro iru, koidho nyathi kanyna.” E kindeno jopuonjrene ne ok ong’eyo tiend wachno, to achien, kane Yesu oseyudo duong’ne maler, eka ne giparo ni ji osetimone kamano, Oganda mane ni kod Yesu kane oluongo Lazaro owuok e liel, mi ochiero oa kuom joma otho, nonyiso ji gima ne giseneno. Mano emomiyo ji nodhi romone, nikech ne gisewinjo ni otimo hono maduong’no. Kuom mano jo-Farisai nowacho kendgi niya, “Uneno kaka ok unyal gimoro! Neyeuru, piny duto luwo bang’e!” Ne nitie jo-Grik moko kuom joma ne odhi lemo e Sawono. Ne gidhi ir Filipo, mane odak Bethsaida e piny Galili, mi gikwaye ni, “Jaduong’, wadwaro neno Yesu.” Omiyo Filipo nodhi mowacho ni Andrea. Eka ne gidhi giduto ji ariyo, mi ginyiso Yesu wachno. To Yesu nodwokogi niya, “Sa koro osechopo ma Wuod Dhano yudoe duong’ne maler. Adier, adier, awachonu ni ka koth cham ok olwar e lowo, mi otho, to osiko mana kodhi achiel kende. To ka otho, to onyago kodhi mang’eny. Ng’ama ohero ngimane, ngimane nolalne, to ng’ama ochayo ngimane, kendo nobed gi ngima ma nyaka chieng’. Ka ng’ato tiyona, to nyaka oluwa, kendo kama antie ema jatichna bende nobedie. Ka ng’ato tiyona, to Wuora nomiye duong’. “Koro chunya parore, to dawach ang’o? Dakwa Wuora mondo oresa kuom gima dwaro tima sanini? Ooyo, ok kamano, nikech mano e gimomiyo abiro e sani. Wuora, mi nyingi duong’!” Eka dwol noa e polo, mawacho niya, “Asemiye duong’, kendo abiro chako amiye duong’.” Ji mane ochung’ kanyo nowinjo dwolno, mi owacho ni polo ema omor. Moko to nowacho ni malaika ema owuoyo kode. To Yesu nowachonigi ni, “Dwolno ok obiro nikech an, to obiro mana nikech un. Koro ing’ado bura ni pinyni, kendo jatende ibiro riemb oko. An to, ka oting’a malo, to anaywa ji duto ira.” Nowuoyo kamano konyisogo kit tho mane obiro thogo. To ji nodwoke niya, “Chikwa osepuonjowa ni Mesia nobedie nyaka chieng’. Koro ere kaka inyalo wacho ni nyaka ting’ Wuod Dhano malo? Wuod Dhano to en ng’a?” To Yesu nodwokogi ni, “Pod odong’ kinde matin ma abiro betgo e kindu, ka amiyou ler. Wuothuru kapod un gi ler, mondo mudho kik juku. Ng’at mawuotho e mudho kia kuma dhiye. Kapod un gi ler, to yieuru kuom ler, mondo ubed nyithind ler.” Kane Yesu osewacho wechego, nodhi mi opondonigi kar kende. To kata obedo ni nosetimonigi honni mang’eny kamano, to ne ok giyie kuome. Mano nobet kamano mondo gima ne Isaya janabi okoro otimre. Isaya nosewacho niya, “Ruoth, ere ng’ama oseyie wach mwalando? Koso ere ng’ama Ruoth Nyasaye osenyiso tekone?” Ok ne ginyal yie, nikech Isaya nowacho bende ni, “Nyasaye oseimo wang’gi, kendo osemiyo wigi odoko mapek. Ka dine ok otimo kamano, to dikoro gineno gi wengegi, kendo dikoro giparo gi wigi, mi gilokre mondo ochanggi.” Isaya nowuoyo kamano nikech noneno duong’ maler mar Yesu, kendo noloso kuom Yesu. To kata kamano, ji mang’eny, koda ka jodongo, noyie kuome, to ne giluoro jo-Farisai, omiyo ne ok gidwar hulo wachno, nikech ne dipo ka oriembgi e ut lemo, nimar ne gihero pak mar dhano moloyo pak mar Nyasaye. Yesu nowuoyo gi duol maduong’, kawacho niya, “Ngama oyie kuoma ok oyie mana kuoma kende, to oyie mana kuom Jal mane oora bende, kendo ng’ama nena, neno Jal mane oora. An e ler, kendo asebiro e piny mondo ng’at moyie kuoma kik sik e mudho. Ka ng’ato owinjo wechena, to ok oritogi, to ok an ema nang’adne bura, nimar ne ok abiro mondo ang’ad ni piny bura, to nabiro mana ni mondo ares piny. To ng’at modaga, kendo ma ok oyie wechena, nigi jang’adne bura. Wach ma asewacho ema nong’adne bura chieng’ giko piny, nimar ok asewache gi tekona awuon, to Wuora mane oora ema osenyisa gima onego ahul kendo awachi. Ang’eyo ni chikne ema kelo ngima ma nyaka chieng’. Awacho mana gik ma Wuora onyiso mondo awachi.” Koro Sap Pasaka ne chiegni ahinya, kendo Yesu nong’eyo ni kindene osechopo moago e pinyni, odok ir Wuoro. Nosehero joge owuon manie piny, to koro obiro nyiso kaka oherogi chuth nyaka giko. Yesu gi jopuonjrene ne koro chiemo. To noyudo Satan oseketo paro e chuny Judas wuod Simon Iskariot ni mondo ondhoge. Kata obedo ni Yesu nong’eyo ni Wuoro oseketo gik moko duto e lwete, kendo ni ne osea ir Nyasaye, kendo koro odok ire, nochung’ oweyo chiemo. Nolonyo lepe, moketo tenge, eka nokawo taulo, otueyo e nungone. Noolo pi e karaya, mi ochako lwokogo tiend jopuonjrene, kendo oyweyo gi taulo mane osetweyo e nungone. Kane ochopo ir Simon Petro, Petro nopenje ni, “Ruoth, in ema idwaro lwoko tienda adier?” To Yesu nodwoke ni, “Sani ok inyal ng’eyo tiend gima atimo, to ibiro ng’eyo bang’e.” Petro nokwere ni, “Ok nilwok tienda ngang’!” To Yesu nodwoke ni, “Ka ok alwoko tiendi, to ok in e kanyakla achiel koda.” Eka Petro nowachone ni, “Ruoth, kara kik ilwok mana tienda kende, to lwok koda ka lweta gi wiya bende!” To Yesu nodwoke niya, “Ng’at moselwokore ok dwar lwokruok kendo, mak mana tiende kende ema olwoko, nimar dende duto ler. Omiyo un uler, to ok un uduto.” Nong’eyo ng’at mane biro ndhoge, kendo mano emomiyo nowacho ni, “Ok uler uduto.” Kane oselwokonigi tiendgi kamano, norwako lepe, mi ochako obet piny. Eka nopenjogi ni, “Bende ung’eyo tiend gima asetimonuno?” Un uluonga ni ‘Japuonj’, kendo ni ‘Ruoth’, to mano uluonga kare, nikech mano e an. To ka an, ma an Ruodhu kendo Japuonju ema aselwoko tiendeu, koro un bende onego ulwok tiende oweteu. Gima asetimonu en ranyisi, omiyo un bende timuru mana kaka asetimonuno. Adier, adier, awachonu ni misumba ok duong’ moloyo ruodhe, kendo ng’at moor ok duong’ moloyo jal moore. Ka ung’eyo wachno, to un johawi kutiyo kode. “To ok awuo kuomu uduto, nimar ang’eyo joma aseyiero. To Muma wacho niya, ‘Ng’at machiemo koda oselokore jasika’, kendo wachno nyaka timre. Koro anyisou wachno kapok otimore, mondo ka otimore to uyie ni an e En Adier, awachonu ni ng’at morwako ng’at ma aoro, to orwako mana an, kendo ng’at morwaka, to orwako mana Jal mane oora.” Kane Yesu osewacho kamano, chunye nochandore malit, mi ohulo ratiro niya, “Adier, adier awachonu ni achiel kuomu biro ndhoga.” Jopuonjrene nong’iyore kendgi, ka gidhier nono ni oloso kuom ng’a. To noyudo ka japuonjre Yesu moro mohero obet bute. Simon Petro nogwelo japuonjreno, monyise mondo openj Yesu ng’at ma owuoyo kuome. Omiyo japuonjreno nomedo sudo machiegni gi Yesu, mopenje ni, “Ruoth, en ng’a miwuoyo kuome?” Yesu nodwoke ni, “Abiro luto kuon e tawo, to jal ma amiyo e en.” Eka noluto kuon e tawo, momiyo Judas iskariot, To kane Judas ochamo kuonno, Satan nodonjo kuome. Eka Yesu nowachone ni, “Gima ibiro timo, tim piyo.” To kuom joma nobet kanyo, onge ng’at mane ong’eyo gimomiyo Yesu wuoyone kamano. To kaka Judas ema ne jakeno, jopuonjrene moko ne paro ni Yesu onyise mondo odhi ong’iew gik mane gidwaro konyorego e sawo, kata ni mondo opog pesa ni joma odhier. To kane Judas osekawo kuonno, nowuok oko mana gikanyono. Koro ne en otieno. Kane Judas osewuok oko, Yesu nowacho niya, “Wuod Dhano koro yudo duong’. Nyasaye bende yudo duong’ nikech en. Ka Nyasaye oyudo duong’ kuome kamano, to Nyasaye bende nomiye duong’ kama entie, kendo enotim kamano piyopiyo. Nyithinda, pod an kodu kuom kinde matin kende. Bang’e unudwara, to anyisou, mana kaka ne anyiso jo-Yahudi, ni kuma adhiye ok unyal biroe. Amiyou chik manyien ni mondo uherru. Kaka aseherou e kaka ng’ato ka ng’ato mondo oher wadgi. Ka uheroru kamano, to ji duto biro ng’eyo ni un jopuonjrena adier.” Simon Petro nopenjo Yesu ni, “Ruoth, idhi kanye?” Yesu nodwoke ni, “Kuma adhiye ok inyal luwae sani, to ibiro luwa bang’e.” Petro nochako openje ni, “Ruoth, ere gimomiyo ok anyal luwi sani. Ayie tho nikech in!” To Yesu nodwoke ka penje ni, “Bende diyie tho nikech an adier? Adier, adier, awachonu ni, ibiro kweda nyadidek, kapok thwon gweno okok.” Bang’ mano Yesu nowachonigi niya, “Kik chunyu parre. Yieuru kuom Nyasaye, to kuoma bende yieuru. E dala Wuora nitie udi mang’eny, to ka da ni ok kamano, to dikoro asenyisou, to adhi mondo alosnu kar dak. Ka asedhi mi alosonu kar dak, to anaduog omou, mondo un bende ubi udag koda kama antie. To adier ung’eyo yo madhi kuma adhiye.” Thoma nopenje ni, “Ruoth, wakia kuma idhiye, omiyo ere kaka dwang’e yo materowa kuno?” Yesu nodwoke niya, “An e yo, kendo an e adiera. Onge ng’ama dhi ka Wuora mak okadho kuoma. Ka ung’eya, to Wuora bende ubiro ng’eyo. Chakre kawuono ung’eye, kendo usenene.” Eka Filipo nowachone ni, “Ruoth, nyiswa Wuoro, to mano biro romowa.” To Yesu nodwoke niya, “Filipo, asebedo kodu ndalo mang’eny, to kara in pok ing’eya? Ng’at ma osenena, to oseneno Wuoro. Kuom mano, ere kaka iwacho ni mondo anyisu Wuoro? Donge uyie ni an ei Wuora, kendo Wuora ni e iya? Gik ma awachonu ok awach mana gi tekona awuon, to Wuora modak e iya ema tiyo tijene. Yieuru koda ni an ei Wuora, kendo Wuora ni e iya. To ka ok unyal yie wechena, to yieuru nikech tijenego. Awachonu adier ni ng’at moyie kuoma notim tije ma atimo. Bende enotim koda ka timbe madongo moloyo mago, nikech adhi ka Wuora. Kendo gimoro amora mukwayo e nyinga natim, mondo Wuoro oyud duong’ kuom Wuowi. Adier, gimoro amora mukwayo e nyinga, natim. “Ka uhera to unumak chikena. Anakwa Wuoro, mi nomiu Jakony machielo mondo osik kodu nyaka chieng’. Jakonyno en Roho Maler adiera, ma pinyni ok nyal rwako, nimar piny ok nene, kendo ok ong’eye. Un to ung’eye, nimar osiko kodu, kendo odak e iu. “Ok anaweu ka nyithi kiye, to anaduog iru. Bang’ kinde matin, piny ok nochak onena kendo. Un to ununena. Anabed mangima, omiyo un bende unubed mangima. Chieg’no unung’e ni an ei Wuoro, kendo ni un e iya, bende ni an e iu. Ng’at mong’eyo chikena, kendo orito, ema ohera. Ng’at mohera, ema Wuora bende noher. An bende anahere, mi afwenyrane.” Juda, ma ok Iskariot, nopenjo Yesu niya, “Ruoth, ere kaka wan ema ibiro fwenyorinwa, to ok ifwenyri ni piny?” Yesu nodwoke niya, “Ng’at mohera norit wachna. Wuora bende nohere, mi wanabi ire, kendo wadag kode. Ng’at ma ok ohera, to ok rit wachna. To wach ma uwinjo ok mara, to en mana mar Wuora mane oora. “Asewachonu wechegi kapod an kodu, to Jakony, ma en Roho Maler ma Wuoro biro ooro e nyinga, nopuonju gik moko duto, kendo nomi upar weche duto ma asewachonu. Kue ema koro aweyonu. Adier, kue mara awuon ema amiyou. En kue ma pinyni ok nyal chiwo. Kik chunyu parre, kendo kik ubed maluor. Usewinjo ka awachonu ni adhi, to kata kamano abiro duogo iru. Ka da bed ni uhera, to da ubedo mamor ni adhi ir Wuoro, nikech Wuoro nigi duong’ moloya. To bende asenyisou kapok gigi otimore, ni mondo ka gitimore, to uyie. Koro okabi wuoyo kodu mathoth, nikech jatend pinyni okayo machiegni. To oonge gi teko kuoma! Gigo duto nyaka timre kamano mondo piny ong’e ni ahero Wuora, kendo ni atimo mana gik ma Wuora nyisa mondo atim. “Koro chung’uru mondo wawuog wadhi! “An e mzabibu maradier, kendo Wuora e japur mzabibuno. Bedena duto ma ok nyag olemo, ong’ado oko, to bede duto ma nyago olemo olwero maler mondo omed nyak. Un koro osedoko maler nikech wach ma asewachonu. Beduru e iya kaka an bende abet e iu. Kaka bad mzabibu ok nyal nyago olemo kende, ka ok en kuom yath mzabibu, e kaka un bende ok unyal nyago gimoro, kapok ubet e iya. “An e mzabibu, to un, un bedene. Ng’at mobet kuoma, kaka abet kuomu, nyago olemo mang’eny, nikech ka upogoru koda, to ok unyal gimoro. Ka ng’ato ok obet kuoma to iwite oko, mana kaka iwito bad yath, mi two. Bede ma kamago ichoko, kendo iwito e mach, mi wang’. Ka ubet kuoma, kendo wachna obet kuomu, to gimoro amora mukwayo notimnu. Ka unyago olemo mang’eny, to umiyo Wuora duong’. Kamano unyiso ni un jopuonjrena. Kaka Wuora osehera, e kaka an bende aseherou. Sikuru e herana. Ka urito chikna, to eka usiko e herana, mana kaka an bende aserito chik Wuora, kendo asiko e herane. “Awachonu wechegi mondo un bende ubed gi mor ma an-go, kendo mondo mor ma un-gono obed moromo chuth. Chik ma amiyou e ma: herreuru mana kaka aherou. Onge hera maduong’ ma ng’ato nyalo herogo osiepne, moloyo chiwonigi ngimane. Ka utimo gik ma achikou, to eka un osiepena. Chakre kawuono ok nachak aluongu kendo ni wasumbini, nikech misumba ok ong’eyo gima ruodhe timo. To aluongou ni osiepena, asenyisou gik moko duto ma Wuora osenyisa. Un ne ok uyiera, to an ema ne ayierou, mi awalou mondo udhi unyag olemo, kendo mondo olemo munyagono osiki, mondo Wuora omiu gimoro amora mukwaye e nyinga. To chik ma amiyou en ni, herreuru e kindu uwegi. “Ka piny mon kodu, to nyaka ung’e ni nomon koda chon, kane pok omon kodu. Ka da bed ni un mag pinyni, to da piny ohero gire owuon. To piny mon kodu nikech aseyierou kuom piny, omiyo koro ok un mag piny. Paruru gima nawachonu ni, ‘Misumba ok duong’ moloyo ruodhe.’ Ka an ema gisanda, to un bende nyaka gisandu, to ka girito wachna, to wachu bende giniriti. To ginitimnu kamano mana nikech an, nimar gikia Jal mane oora. Ka dine ok abiro mi awuoyo kodgi, to da ok gibedo joketho. Koro to onge kaka digiriasre. Ng’at mamon koda, to mon gi Wuora bende. Ka dine ok atimonigi honni ma ng’ato pok otimo, to da ok gibedo joketho. To giseneno gik matimo, to pod gimon amona koda kaachiel gi Wuora bende. Mago duto nyaka timre mondo ochop weche mondiki e Chikgi ni, ‘Ne gimon koda kayiem nono.’ “Abiro oronu Jakony koa kuom Wuoro. En Roho mar adiera moa kuom Wuoro. Ka osebiro to enonyisu wach kuoma. Un bende ununyis ji wach kuoma, nikech usebet koda nyaka ne achak tija. “Asewachonu wechego mondo kik uchwanyru uwe yie kuom Nyasaye. Ji biro riembou e ut lemo. Adier, ndalo biro ma ka ng’ato onegou, to nopar mana ni otimo gima Nyasaye morgo. Ginitim kamano nikech ok ging’eyo Wuoro, kata an. To asenyisou gigi chon, mondo ka kinde ochopo ma gitimoree, to upar ni ne asiemou ni gibiro timore, mondo utang’. “Ne ok anyisou mokwongo, nikech ne pod an kodu. Koro to adhi ir Jal mane oora, to onge ng’ato kuomu mapenja kuma adhiye, to chunyu opong’ gi kuyo nikech asewachonu wechego. To kata kamano awachonu adier ni ber ka adhi, nikech ka ok adhi, to Jakony ok nobinu. To ka adhi to anaore iru, kendo ka osebiro, to enonyis piny tiend richo, gi tiend tim makare, kod tiend ng’ado bura, mondo ji ong’e kaka gin joricho. “To enonyisgi ni tamruok yie kuoma en richo. Bende ka adok ir Wuora mi ok uchako unena, to mano nonyisgi ni an ng’at makare. To bende abiro nyisogi ni bura osechakore, ka gineno ni oseng’ad bura ni jatend pinyni. “Pod an gi weche mathoth mowinjore awachnu, to pod ok unyal winjogi. To ka Roho mar adiera osebiro, to enopuonju adiera duto. Ok enowach mana wachne owuon, to enowach mana gima owinjo, kendo enonyisu tiend gik mabiro timore. Enomiya duong’, nikech gik ma enowachnu nogol mana kuoma. Gik moko duto ma Wuora nigo gin maga. Mano emomiyo asewachonu ni gik moko duto ma Roho nonyisu nogol kuoma. “Bang’ kinde matin, ok ubi nena. Eka achien bang’ kinde matin unuchak unena.” Jopuonjrene moko nopenjore kendgi ni, “Ere tiend gima owachonwa ni, bang’ kinde matin ok wabi nene, eka achien bang’ kinde matin wanachak wanene, kowacho ni mano biro timore nikech odhi ka Wuoro? Ere gima oparo ka owacho ni, ‘Kinde matin’? Ok wang’eyo gima owacho!” To Yesu nong’eyo ni gidwaro penje wachno, omiyo nowachonigi niya, “Ang’o ma upenjoru? Koso en gima awachonu ni, bang’ kinde matin ok ubi nena, eka achien bang’ kinde matin unuchak unena kendo? Adier, adier, awachonu ni, unuywag kendo unuku, to piny nobed abeda mamor. Unuku, to kuyou nolokre mor. Ka dhako muoch kayo to en gi rem malit kod kuyo, nikech kinde mar nyuol osechopo,. To ka osenywolo nyathi, to koro ok opar rem gi kuyo mane engo nikech koro omor ni osenywolo dhano e piny. Kamano e kaka un bende koro un gi kuyo, to anachak aneu kendo, mi unudok mamor, kendo onge ng’ama nomau mor ma un-gono. Chieng’no ok unupenja wach moro, nimar anawachnu adier ni gimoro amora mukwayo e nyinga, to Wuora nomiu. Nyaka chop koroni, pok ukwayo gimoro e nyinga, to koro kwauru, to unuyudi, mondo mor ma un-go obed moromo chuth. “Asenyisou wechegi gi ngeche. To kinde biro ma ok nachak awuoe kodu gi ngeche kamano, to ananyisu wach Wuora mana malong’o ratiro. E ndalogo unukwa Wuoro gima udwaro e nyinga, to ok awachi ni anakwanu Wuoro, nimar Wuoro owuon oherou, nikech uhera, kendo uyie ni ne aa ire. Adier ne aa ir Wuoro, mi abiro e piny, to koro aa e piny, adok ir Wuoro.” Eka jopuonjrene nowachone ni, “Koro iwuoyo malongo’, nikech ok iwuo gi ngeche. Koro wasefwenyo ni ing’eyo gik moko duto, kendo onge tiende mondo ng’ato openji gimoro. Mano omiyo wayie ni ia ir Nyasaye.” Yesu nodwokogi niya, “Kara koro uyie? To winjuru! Ndalo biro, kendo ose mana chopo, ma nokeue, mi ng’ato ka ng’ato dhi e dalane owuon, mi uweya kenda. To chutho ok an kenda, nikech Wuora ni koda. Asenyisou wechegi duto mondo kubedo kuoma, to uyud kue. Unune malit e piny, to beduru modhil, nimar an aseloyo piny!” Kane Yesu osetieko wacho wechego, nong’iyo polo, mowacho niya, “Wuora, sana koro osechopo. Mi wuodi duong’. Isemiye teko kuom ji duto, mondo en bende ochiw ngima ma nyaka chieng’ ni ji duto misemiye. Ka ng’ato ong’eyi, in Nyasaye ma achiel kende, kendo ong’eyo Jal mane ioro, ma en Yesu Kristo, to en gi ngima ma nyaka chieng’. Asemiyi duong’ e pinyka kuom tieko tich mane imiya mondo ati. A Wuora, koro miya duong’ kabedo kama intie. Ee, miya duong’ mane an-go kodi kane piny pok obetie. “Asemiyo joma ne igolo e piny ong’eyo kaka ichal. Ne gin jogi, kendo in ema nimiyagi. Giserito wachni, kendo koro ging’eyo ni gik moko duto misemiya wuok mana kuomi. Asehulonigi wach mane imiya, mi girwako, kendo giseng’eyo maonge kiawa ni ne aa iri adier, bende giseyie ni in ema ne iora. “Koro gin ema akwayonigi. Ok akwa ni piny, to akwayo mana ni joma ne imiya, nikech gin jogi. Giga duto gin magi; gigi bende gin maga, kendo kuomgi ema aseyudoe duong’ maler. An koro ok anie piny, nimar abiro iri. To gin pod ginie piny. A Wuoro Maler, ritgi gi teko mar nyingi ma isemiya, mondo gibed achiel, mana kaka wan kodi wan achiel. Kane an kodgi, to ne aritogi gi teko mar nyingi mane imiya. Naritogi maber mi kata achiel kuomgi ne ok olal, mak mana jal mane ochunore ni nyaka lal mondo gima ondiki e Muma otimre. An koro abiro iri, omiyo awacho gigi e piny mondo jopuonjrenagi obed gi mor ma an-go, kendo morno mondo obed moromo chuth. Asenyisogi wachni, mi piny odoko mamon kodgi, nikech ok gin mag piny, mana kaka an bende ok an mar pinyni. Ok akwa ni mondo igolgi e piny, to akwayo mana ni mondo iritgi kuom Ng’ama Rach. Gin ok gin mag piny, mana kaka an bende ok an mar piny. Walgi gichiwreni kuom adiera. Wachni en adiera. Aseorogi e piny mana kaka in bende ne iora e piny. Achiworani nikech gin, mondo gin bende gibed joma owalni kuom adiera. “Ok gin kende ema akwayonigi, to akwayo bende ni jogo moyie kuoma nikech wach ma gilando. Wuora, mi gibed achiel. Kaka in kuoma, kendo kaka an kuomi, e kaka bende gibed kuomwa, mondo piny oyie ni in ema niora. Asemiyogi duong’ mane imiya, mondo gibed achiel kaka wan bende wan achiel, ka an kuomgi, kendo in kuoma. Kamano gibed malong’o nyaka chop gibed achiel chutho, mondo piny ong’e ni niora, kendo iherogi kaka ihera. “Wuora, adwaro mondo joma isemiyagi obed koda kama intie, mondo gine duong’ ma isemiya, nikech nihera kapok ochwe piny. A Wuora makare, kata obedo ni piny ok ong’eyi, an to ang’eyi, kendo jogi bende ong’eyo ni ne iora. Asemiyo ging’eyi, kendo abiro medo miyo ging’eyi, mondo hera miherago obed kuomgi, kendo an bende abed kuomgi.” Kane Yesu osewacho wechego, nowuok modhi gi jopuonjrene e puodho moro, loka aora Kidron. To Judas mane oyudo ndhoge bende nong’eyo puodhono, nikech Yesu ne thoro chokore kuno gi jopuonjrene. Kuom mano Judas nokawo askeche moko kod jorit Hekalu kuom jodolo madongo gi jo-Farisai, mi odhigo e puodhono. Ne gimanore gi gilweny, kendo ne giting’o teyni gi meny Yesu to nong’eyo gik moko duto mane biro timorene, omiyo nowuok irgi oko, mopenjogi ni, “En ng’a mudwaro?” Ne gidwoke ni, “Wadwaro Yesu ja-Nazareth,” To Judas mane ndhoge bende nochung’ kodgi kanyo. Kane Yesu owachonigi ni, “An e En,” ne gidok chien, mi gipodho piny. Eka Yesu nochako openjogi kendo ni, “En ng’a mudwaro?” To ne gidwoke ni, “Wadwaro Yesu ja-Nazareth.” Yesu nowachonigi ni, “Asenyisou ni, an e En. Ka an ema udwara, to kara weuru jogi odhi.” Nowacho kamano mondo gima ne oyudo osehulo koro otimre. Nosehulo niya, “Onge kata ng’at achiel moselalna kuom joma ne imiya.” To Simon Petro nowuodho ligangla mane en-go, mong’ado it jatich jadolo maduong’ ma korachwich oko. (Nying ng’atno ne Malko) To Yesu nokwero Petro niya, “Dwok liganglani e olalo! Iparo ni ok onego amadh kikombe mar masira ma Wuora osemiya koso?” Askeche gi jatendgi kod jo-Yahudi ma jorit nomako Yesu, mi otueyo. Eka ne gikwongo gitere ir Anas. Anas ne en jaduong’ Kaiafa, mane jadolo maduong’ e higano. Kaiafano ema nong’ado ni jo-Yahudi rieko ni owinjore ng’at achiel otho ni oganda mangima. Simon Petro gi jopuonjre machielo noluwo Yesu. Japuonjreno ne jadolo maduong’ ong’eyo, omiyo nodonjo kaachiel gi Yesu e laru mar jadolo maduong’. Petro to ne ochung, e dhorangach oko. Eka japuonjre mane jadolo maduong’ ong’eyono nowuok oko, mi owuoyo gi nyako mane rito dhorangach, mi oyie Petro odonjo. To nyako mane nie dhorangachno nopenjo Petro niya, “Donge in bende in achiel kuom jopuonjre ng’atno?” To Petro nodwoke ni, “Ooyo, ok an.” Piny ne ng’ich, omiyo jotich kod jorit nokawo mirni momokogo mach. Eka ne gichung’ kanyo ka gioyo majno. Petro bende nochung’ kodgi, kaocho. Jadolo maduong’ nopenjo Yesu wach kuom jopuonjrene, kendo kuom puonjne. To Yesu nodwoke niya, “Pile asewuoyo ratiro e nyim piny duto. Asebedo ka apuonjo kuonde lemo, kendo e Hekalu, ma jo-Yahudi duto chokoree, bende pok awacho gimoro ling’ling’. Ere gimomiyo an ema ipenja? Penj joma nowinjo wechena gima ne apuonjogi, nikech ging’eyo gima ne awacho.” Kane Yesu osewacho wechego to askari moro mane ochung’ bute nothalo lembe, kawacho niya, “Mano e kaka inyalo dwoko jadolo maduong’ adier!” Yesu nodwoke niya, “Ka asewacho gimoro marach, to hul ane kethona. To ka awacho gima kare, to igoya nang’o?” Bang’ mano, Anas notero Yesu kapod otue ir Kaiafa, jadolo maduong’. To Simon Petro ne pod ochung’ e laru kanyo, kaoyo mach. Omiyo jomoko mane ni kanyo nopenje niya, “Donge in achiel kuom jopuonjre ng’atni?” To Petro nokwer ni, “Ooyo, ok an.” Ng’at achiel kuom jotich jadolo maduong’, ma wat ng’at mane Petro ochadho ite cha nopenjo Petro niya, “Donge nende aneni kode e puodho kucha?” To Petro nochako okwer ni, “Ooyo.” Eka gikanyono thwon gweno nokok. Ne gigolo Yesu e dala Kaiafa, mi gitero e od bura mar ruoth. Ne en okinyi mang’ich. To jo-Yahudi ne ok odonjo e odno, nikech ne ok gidwar bedo mogak, ma dimon-gi chamo Pasaka. Kuom mano, Pilato nowuok irgi oko, mopenjogi niya, “Wach ang’o ma udonjonigo ng’atni?” To ne gidwoke ni, “Ka da bed ni ng’atni ok jaketho, to da ok wakele e nyimi.” Pilato nowacho nigi niya, “Ara kaweuru mondo udhi ung’adne bura un uwegi, kaka chiku dwaro.” To jo-Yahudi nowachone niya, “Wan ok oyienwa ng’ado ni ng’ato buch tho.” Mano notimore mondo weche mane Yesu osewacho kokoro kit thone, ochopi. Pilato nodok e od bura, mi oluongo Yesu, kendo openje niya, “In e Ruodh jo-Yahudi koso?” To Yesu nodwoke kapenje ni, “In iwuon ema ipenja kamano, koso jomoko ema oselosoni kuoma?” Pilato nodwoke niya, “Iparo ni an ja-Yahudi koso? Donge jou gi jodolou madongo ema osekeli e nyima? Nyisa ane gima isetimo!” Yesu dodwoke ni, “Lochna ok en mar pinyni. Ka da ni en mar pinyni, to joga dokedo mondo kik keta e lwet jo-Yahudi. Ooyo, lochna ok mar pinyni.” Eka Pilato nowachone ni, “Kara in ruoth.” To Yesu nodwoke ni, “In ema iwacho ni an ruoth. An to ne onywola, mi abiro e piny mana ni mondo awuo gi ji kuom adiera. Ng’ato ka ng’ato man gi adiera kuome to winjo dwonda.” To Pilato nopenje ni, “Adiera to ang’o?” Kane Pilato osepenjo Yesu kamano, nochako owuok oko ir jo-Yahudi, mowachonigi niya, “An ok aneno ketho kuome. To nitie timu moro mawacho ni onego ogonynu ng’at achiel chieng’ Pasaka ka chieng’ Pasaka. Donge udwaro ni mondo agonynu ruodh jo-Yahudi?” To ne gidwoke ni, “Ooyo, ok wadwar jali! To gonynwa mana Baraba!” Barabano to ne jamecho. Bang’ mano Pilato nokawo Yesu mi ogolo chik mondo ochwade. Eka askeche noloso osimbo mar kudho, mi gisidhone, kendo ne girwakone kandhu makwar. Ne gisiko gidhi ire ka giwachone ni, “Ruodh jo-Yahudi mondo odag aming’a!” Lembe bende ne gisiko ka githalo. Pilato nochako owuok oko, mowacho ni jo-Yahudi niya, “Neuru! Agolonugo oko mondo ung’e ni ok ayudo ketho kuome.” Kamano Yesu nowuok oko, korwakne osimbo mar kudho kod kandhu makwar. Eka Pilato nowachonigi ni, “Neuru! Ng’at onogo eri!” To kane jodolo madongo gi jogi onene, ne gigoyo koko ka giwacho niya, “Gure e msalaba! Gure e msalaba” Pilato nowachonigi niya, “Kara kaweuru mondo ugure un uwegi! An to ok aneno ketho kuome.” To jo-Yahudi nodwoke ni, “Wan gi chik mawacho ni owinjore otho nikech owacho ni en Wuod Nyasaye.” Kane Pilato owinjo wachno, luoro nomake ahinya, omiyo nochako odok e od bura, mi openjo Yesu ni, “Ia kanye?” To Yesu ne ok odwoke. Eka Pilato nopenje ni, “Itamori loso koda? Donge ing’eyo ni an gi teko mar gonyi, kata mar guri e msalaba?” To Yesu nodwoke niya, “Ok dibedo gi teko kuoma kata matin, ka da ok tekono obironi koa malo. Kuom mano, ng’at mane oketa e lueti nigi richo moloyo.” Mano omiyo Pilato nomedo dwaro gonye, to jo-Yahudi nogoyo koko matek ni, “Ka igonyo ng’atni to kara ok in osiep Kaisar, nikech ng’ato ang’ata ma owacho ni en ruoth to opiem gi Kaisar.” Kane Pilato owinjo wechego, nogolo Yesu oko. Eka nobet e kom bura, kama iluongo ni Laru mar Kidi. (Laruno iluongo gi dho Hibrania ni, Gabatha) Ne en chieng’ Ikruok, tiende ni chieng’ motelo ni Pasaka, kar sa auchiel. Pilato nowacho ni jo-Yahudi niya, “Neuru! Ruodhu e e!” To ne gikok ni, “Nege! Nege! Gure e msalaba!” Pilato nopenjogi niya, “Udwaro ni mondo agur ruodhu koso?” To jodolo madongo nodwoke ni, “Waonge gi ruoth, mak mana Kaisar.” Bang’ mano Pilato nomiyogi Yesu mondo gigur. Kamano ne gikawo Yesu, mi gigolo oko koting’o msalape nyaka kama iluongo ni Kar Hanga Wich. (Dho hibrania to luongo kanyo ni, Golgoth.) Kanyo ema ne giguree, kaachiel gi ji ariyo mamoko. Yesu ema ne ogur diere, ka ng’at achiel nie bathe konchiel to moro komachielo. Pilato nondiko wach modonjnego, moguro ewi msalaba. Nondiko niya, “YESU JA-NAZARETH, RUODH JO-YAHUDI.” Jo-Yahudi mang’eny nosomo wachno, nikech kama nogurie Yesu ne chiegni gi Jerusalem. Bende wachno nondiki e dho Hibrania, gi dho Latin, kod dho Grik. To jodolo madongo mag jo-Yahudi nodhi mowacho ni Pilato niya, “Kik indik ni, ‘Ruodh jo-Yahudi’, to ndik ni ‘Jali nowacho ni en ruodh jo-Yahudi.’ ” Pilato to nodwokogi ni, “Gima asendiko, asendiko.” Kane askeche oseguro Yesu e msalaba, ne gikawo lepe, mi gipogo migepe ang’wen, ka askari ka askari kawo migawo ka migawo. Kandhune bende ne gikawo, to kaka ne en mana nanga achiel, ma onge kama oriwego, ne giwacho e kindgi giwegi ni, “Yawa, kik wayieche, to wagone ombulu mondo wang’ego ng’ama dikawe” Mano notimore mondo ochop gima Muma wacho ni, “Ne gipogore lepa e kindgi, kendo ne gigoyo ombulu mondo ging’ego ng’ama dikaw kandhuna.” Mano e kaka ne askeche otimo. Koro min Yesu gi nyamin min mare, gi Maria chi Klopa, kod Maria nyar Magdala, ne jochung’ e tiend msalape. Kane Yesu oneno min mare, kendo oneno japuonjre mane ohero kochung’ but min mare, nowacho ni min mare niya, “Mama, wuodi ero.” Eka nowacho ni japuonjreno ni, “Meru ero.” Chakre sano japuonjreno nokawo min Yesu, odhigo mondo odag e dalane. Yesu nong’eyo ni koro gik moko duto monego timre, osetimore, omiyo nowacho niya, “Riyo oloya.” Nowacho kamano mondo ochop weche manie Muma. To agulu ma kong andwayo opong’o ne ni kanyo. Omiyo ne giluto sipanj e kong andwayono, mi gichwowe e kede, eka gitero e dho Yesu mondo onyodhi. Kane Yesu osenyodhe, nowacho ni, “Tija duto koro orumo!” Eka nolung’o wiye, moweyo chunye owuok, mi otho. Ne en chieng’ motelo ni chieng’ Sabato. Omiyo jo-Yahudi nodhi mokwayo Pilato mondo oyienigi gitur tiend joma ne ogurgo, otho. Ne gikwayo kamano mondo gigol jogo oko e msalaba, kik ringregi bedi e msalaba chieng’ Sabato, nikech chieng’ Sabato ne en chieng’ maduong’. Kuom mano, askeche nodhi moturo tiend ng’at mokuongo mane ogur gi Yesu, kod tiend ng’at machielo. To kane gibiro ir Yesu, ne ginwang’o ka osetho, omiyo ne ok gituro tiendene. To achiel kuom askechego nochwowo ng’etne gi tong’. Mi gikanyono remo kod pi nochwer. Mano e gima ng’at mane oneno gino katimore owacho, mondo un bende uyie, nimar gima owachono en adier. Nitie jal mong’eyo ni owacho adier. Gigo notimore mondo weche manie Muma ochopi, kaka ondiki niya, “Onge kata choke achiel ma notur.” Muma wacho bende ni, “Giniteg wang’gi kuom jal mane gichwowo.” Bang’ mano Josef ja-Arimathaya, mane japuonjre Yesu maling’ling’ nikech ne oluoro jo-Yahudi, nokwayo Pilato mondo oyiene okaw ringre Yesu. Pilato noyiene, omiyo nodhi mokawo ringre Yesu. Nikodemo, mane osedhi ir Yesu gotieno chieng’ moro, bende nodhi gi Josef. Nokelo yien moko mang’ue ng’ar miluongo ni manemane gi subili, moruw kaachiel, madirom kilo piero adek. Eka ne gikawo ringre Yesu, mi giketoe yien mang’ue ng’argo, kendo giboyo gi nanga maber, kaka tim jo-Yahudi mar yik obet. Kama ne ogurie Yesuno ne nitie puodho moro. To e puodhono ne nitie bur manyien mapok oyikie ng’ato. Kanyo ema ne giketoe Yesu, nikech kinyne ne en chieng’ Sabato, to bende burno ne ni machiegni. To chieng’ Jumapil, kane piny pod huyuhuyu, Maria nyar Magdala nodhi e liel moyudo ka kidi oseng’iel oko e dho liel. Kuom mano noringo odhi ir Simon Petro kod japuonjre mane Yesu ohero cha, mowachonigi niya, “Gisegolo ringre Ruoth e liel, to wakia kama giketee.” Eka Petro gi japuonjre machielo nowuok modhi e liel. Ji ariyogo noringo kaachiel, to japuonjre machielono noyombo Petro, mi okwongone chopo e liel. Nolung’ore, moneno nanga mane obogo Yesu ka ni piny kanyo, to ne ok odonjo ei liel. Simon Petro bende nobiro kalawe. En to nodonjo ei liel moneno nangano piny kanyo. Kitamba mane onalgo wi Yesu, to ne ok ni kaachiel gi nanga machielono, to nokete yore kar kende, kapod odolore adola. Bang’e japuonjre machielo mane okwongo chopo e liel cha bende nodonjo ei liel moneno gik mantie, mi oyie. Nyaka chop kindeno ne pok ging’eyo tiend gima Muma wacho ni nyaka ochier oa kuom joma otho. Bang’e jopuonjrego nodok dala. Maria to noyudo ochung, e dho liel kaywak. Kane oywak kamano, ne olung’ore mong’iyo i liel, mi oneno malaika ariyo morwako lewni marachere, ka achiel obet yo ka wi kama noketie ringre Yesu, to machielo obet yoka tiende. Ne gipenje ni, “Nyarwa, ang’o momiyo iywak?” To ne odwokogi ni, “Gisegolo ruodha, to akia kama giketee.” Kane osewacho kamano, nowichore, moneno Yesu kochung’ kanyo, to ne ok ong’eyo ni en Yesu. Yesu nopenje niya, “Nyako ang’o momiyo iywak? Imanyo ng’a?” Maria ne galo ni Yesu en jarit puodho, omiyo nowachone niya, “Jaduong’, ka in ema igole, to nyisa kama iketee, mondo adhi akawe.” Yesu noluonge ni, “Maria!” Eka Maria nowichore, mowachone gi dho Hibrania ni, “Raboni!” tiende ni, “Japuonj”. To Yesu nowachone ni, “We maka, nikech pok aidho adhi ka Wuora, to dhiyo ir owetena, mondo iwachnigi ni, an aidho adhi ka Wuora ma bende Wuonu. Adier, adhi ka Nyasacha ma Nyasachu.” Maria nyar Magdala nodhi mowacho ni jopuonjre ni oseneno Ruoth, kendo nonyisogi weche mane Yesu owachone. Chieng’ Jumapilno, kane piny oyuso, jopuonjre ne nie ot, kendo ne gichiego dhoudi nikech ne giluoro jo-Yahudi. Eka Yesu nobiro mochung’ e diergi, kendo omosogi ni, “Okueuru!” Kane osemosogi kamano, nonyisogi luetene kod ng’etne, mi ne gidoko mamor kuom neno Ruoth. Yesu nowachonigi kendo niya, “Kue obed kodu! Kaka ne Wuora oora, e kaka an bende koro aorou.” Kane osewacho kamano, nokudho muche kuomgi, mowachonigi niya, “Nwang’uru Roho Maler. Joma uweyonigi richogi, ema richogi owenigi, to joma ok uweyonigi richogi, to richogi ok owenigi.” To Thoma (tiende ni, ng’ama onywol rude), mane achiel kuom jopuonjre apar gariyo, ne ok ni kodgi e kinde mane Yesu obirono. Omiyo kane jopuonjre mamoko owachone ni giseneno Ruoth, to nowachonigi ni, “Ka ok aneno luetene kuonde mane musmal ochwowo, mi aketoe lith lweta e ng’etne, to ok anayie ngang’!” Bang’ juma achiel, jopuonjre Yesu ne ochako obedo e odno, to koro Thoma bende ne ni kodgi. Kata obedo ni dhoudi nochiegi, to Yesu nobiro, mochung’ e diergi, kendo omosogi ni, “Okueuru!” Eka nowacho ni Thoma niya, “Kel lith leti ka, ine luetena. Lueti bende kel mondo iso e ng’etna. We bedo ng’at ma ok oyie, to bed ng’at man gi yie!” To Thoma nodwoke ni, “Ruodha, kendo Nyasacha!” Eka Yesu nowachone ni, “In iyie nikech isenena. Joma ok onena, to oyie, gin johawi!” Yesu notimo honni moko mang’eny ka jopuonjrene neno, to honnigo ok ondik e kitabuni. To mago mantiegi osendiki mondo uyie ni Yesu e Mesia, Wuod Nyasaye, kendo ka uyie, to mondo ubed gi ngima kuom nyinge. Bang’ kinde moko, Yesu nochako ofwenyore ni jopuonjre e dho nam Galili, kendo ma e kaka nofwenyorenigi: Simon Petro gi Thoma (mane onywol rude) ne jo nigi Nathaniel (ma ja-Kana Galili) gi yawuot Zebedi kod jopuonjre mamoko ariyo. Simon Petro nowachonigi ni, “Adhi lupo.” To ne giwachone niya, “Wan bende wadhi kodi.” Omiyo ne gidhi giwuok, mi gidhi gidonjo e yiegi, to ne ok gimako gimoro otieno duto. To kane piny koro yawore, Yesu ne nie dhonam, to jopuonjrene ne ok ong’eye. Yesu nopenjogi niya, “Yawa! Bende usemakoe rech koso?” To ne gidwoke ni, “Ooyo.” Eka nowachonigi niya, “Boluru tol e dir yie korachwich, to ubiro mako rech.” Omiyo ne gibolo tol, mi koro ne ok ginyal ywaye, nikech nomako rech mang’eny ahinya. Eka japuonjre mane Yesu ohero cha nowacho ni Petro ni, “En Ruoth!” Kane Simon Petro owinjo ni en Ruoth, notueyo nangane e nungone, nikech ne en duk, mi ochikore e nam. To jopuonjre mamoko nobiro gi yie, ka ywayo tol ma rech opong’o, nikech ne gichiegni gi dhowath, ma dirom mana mita mia achiel kende. Kane gisegowo, ne gineno makati kod mach mar mirni koketie rech. Yesu nowachonigi niya, “Kelieuru rech moko ma usemako.” Eka Simon Petro nodonjo e yie, mi oywayo tol oko e dhowath, kopong’ gi rech madongo. Ne gin rech mia achiel gi piero abich gadek, to kata obedo ni ne ging’eny kamano, tol ne ok oyiech. Yesu nowachonigi ni, “Biuru ugagi.” Jopuonjre ne luor penje ni en ng’a, nikech ne ging’eyo ni en Ruoth. Yesu nobiro mokawo makati, omiyogi. Rech bende nomiyogi kamano. Mano ne timo fwenyruok Yesu mar adek ni jopuonjrene, kane osechier oa kuom joma otho. Kane gisegago, Yesu nopenjo Simon Petro niya, “Simon Wuod Johana, ihera moloyo joma mokogi koso?” Nodwoke ni, “Ee, Ruoth, ing’eyo ni aheri.” Yesu nowachone ni, “Kwa romba.” Eka nochako openje kendo niya, “Simon wuod Johana, bende ihera?” Nodwoke ni, “Ee, Ruoth, ing’eyo ni aheri.” Yesu nowachone ni, “Kwa romba” Bang’e nopenje kendo mar adek niya, “Simon wuod Johana, ihera adier?” Petro noparore nikech mano koro ne penjo mar adek ni, “Ihera?” Omiyo nodwoke ni, “Ruoth in ing’eyo gik moko duto. Ing’eyo ni aheri.” Yesu nowachone ni, “Kwa romba. Adier, adier, awachoni ni, kane in rawera, to ne irwakori kendi iwuon, kendo ne idhi kamoro amora mihero. To ka chieng’ moro idoko ng’ama oti, to nirie lueti, mi ng’at machielo ema norwakni lepi, kendo teri kama idwaro dhiye.” Nowacho kamano mondo kit tho mane Petro biro miyogo Nyasaye duong’ ong’ere. To kane Yesu osewacho wechego, noko ni Petro ni “Luwa!” Petro nogoyo machiemo, moneno japuonjre mane Yesu ohero cha, kaluwo bang’gi. En ema ne obet but Yesu e kinde mane gichiemo, mi openje ni, “Ruoth, ere ng’ama biro ndhogi?” Kane Petro oneno kamano, nopenjo Yesu ni, “Ruoth, jali to?” Yesu nodwoke ni, “Ka adwaro ni mondo obed mangima nyaka aduogi, to mano obadhie ang’o? In to luwa aluwa.” Wach Yesuno nolandore e kind owete, ni japuonjreno ok bi tho. To chutho, Yesu ne ok owacho ni ok notho, to nowacho ni, “Ka adwaro ni obed mangima nyaka aduogi, to mano obadhie ang’o?” Mano e japuonjre mawacho wechegi, kendo en jal mane ondikogi, bende wang’eyo ni gima owacho en adier. Bende nitie gik mang’eny mane Yesu otimo. Ka da bed ni ondikgi duto, moro ka moro, to aparo ni kata mana piny ngima ok dirom kano kitepe mondikgie. Kuom Theofilo: E kitapa mokwongo ne andikoe gik moko duto mane Yesu otimo kendo opuonjo, chakre kinde mane ochakoe tije, nyaka chop chieng’ mane otere malo e polo. Kane pok otere malo, to nogolo chik kuom teko mar Roho Maler ni joote mane oseyiero. Kuom ndalo piero ang’wen bang’ thone, nofwenyorenigi, konyisore malong’o ni ongima. Ne ginene, kendo nonyisogi wach Loch Nyasaye. Kane pod en kodgi kamano, nowachonigi ni, “Kik ua Jerusalem, to rituru mich mane Wuora osingonu, kendo mane usewinjo ka awuoyo kuome. Johana nobatiso ji gi pi, to un ibiro batisou gi Roho Maler kapok ndalo mang’eny okadho.” Kane joote osechokore kaachiel gi Yesu, ne gipenje niya, “Ruoth, koro ibiro miyo jo-Israel bedo gi loch e pinygi koso?” To nodwokogi ni, “Ok en wachu ng’eyo kinde ma gik ma kamago biro timoree, nikech Wuora oseketonigi ndalo ma gibiro timoree gi tekone owuon. To unuyud teko ka Roho Maler obiro kuomu, kendo ununyis ji gik mung’eyo kuoma, kuchako gi Jerusalem, nyaka Judea duto, gi Samaria kod tung’ piny gi tung’ piny.” Kane osewacho kamano, ne otere malo e polo ka ging’iye mi olalnigi nono e bor polo. To kane pod gichomo wang’gi e polo, ka girango kaka odhi, ne gipo ka ji ariyo morwako lewni marachere ochung’ butgi. Jogo nowachonigi niya, “Un jo-Galili, ang’o momiyo uchung’ kurango polo? Yesu mosegol kuomu, kitero malo e poloni, noduogi mana kaka useneno kodhino.” Bang’e joote nodok Jerusalem koa Got Zeituni, ma en kama bor ma dirom kilomita achiel gi Jerusalem. Kane gidonjo Jerusalem, ne gidhi e ot manie gorofa malo, kama noyudo gidakie. Ne gin Petro gi Johana gi Jakobo kod Andrea gi Filipo kod Thoma gi Bartholomayo gi Mathayo gi Jakobo wuod Alfayo, gi Simon jakedo ni piny, kod Juda wuod Jakobo. Giduto ne gilamo Nyasaye pile gi chuny achiel, kaachiel gi mon moko kaka Maria min Yesu kod owete Yesu. Chieng’ moro Petro nochung’ mondo olosi e chokruok mar joma oyie kuom Kristo, ma dirom ji mia achiel gi piero ariyo. Nowacho niya, “Owetena, wach mondiki e Muma nyaka ne timre. En wach mane Roho Maler omiyo Daudi okoro kuom Judas mane otelo ni joma ne omako Yesu. Ne en achiel kuomwa, nikech noyiere mondo obed kodwa e tichwani.” (Ng’at ma Judasni nong’iewo nong’iewo puodho gi pesa mane oyudo kuom richone. To nopodho piny gi bund iye kanyo, mi iye obarore, kendo dhokchinde oo oko. Ji duto modak Jerusalem nowinjo wachno, omiyo ne giluongo puodhono gi dhogi ni, ‘Akeldama’ tiende ni, ‘Puoth Remo’.) Eka Petro nodhi nyime kawacho ni, “Wach ma awachonuno yudore e kitap Zaburi, ni, ‘Ode mondo olokre gunda, kendo ng’ato kik dagie,’ kendo ni, ‘Ng’at machielo mondo okaw tije.’ Emomiyo ng’at machielo nyaka bed janeno kodwa kuom chier mar Ruoth Yesu. To nyaka obed achiel kuom joma ne owuotho kodwa e kinde duto mane Yesu ni kodwa, chakre ndalo mane Johana obatisoe ji, nyaka chieng’ mane ogolie Yesu kuomwa, kitero malo.” Eka ne gihulo nying ji ariyo. Achiel ne en Josef, miluongo ni Barsaba, ma nyinge machielo ne en Justo, to machielo ne en Mathia. Bang’ mano ne gilemo niya, “A Ruoth, in ema ing’eyo chuny ji duto, Nyiswa jal miseyiero kuom ji ariyogi, mondo okaw tich ote mane Judas oweyo kadhi kama owinjorego.” Eka ne gigoyo ombulu, mi ombulu nolwar kuom Mathia. Omiyo ne gikete mobedo ji joote apar gachiel. Kane chieng’ Pentekost ochopo, noyudo joma oyie duto ochokore kanyakla. Ne gipo ka giwinjo koko moa e polo ma mor ka yamo ma kudho matek, mi kokono nopong’o ot duto mane gibetie. Eka ne gineno gik machalo gi ligek mach ma liel kowuoknigi, kendo opiyo kuom ng’ato ka ng’ato. Giduto Roho Maler nopong’ogi, mi gichako wuoyo gi dhok mopogore opogore, mana kaka Roho nomiyogi teko mar wuoyo. To ne nitie jo-Yahudi moko e Jerusalem mane oluoro Nyasaye. Ne gia e pinje duto manie piny. Kane giwinjo kokono, ne gichokore giduto, kendo ng’ato ka ng’ato kuomgi nodhier nono kowinjo ka jogo wacho mana dhoge owuon. Ne gihum, kendo ne giwuoro, ka giwacho niya, “Donge joma wuoyogi duto gin jo-Galili? Ka kamano, to ere gima omiyo ng’ato ka ng’ato kuomwa winjogi ka giwacho mana dhoge owuon? Wan kaeri jo-Parthia gi jo-Media kod jo-Elam gi joma oa Mesopotamia gi Judea kod Kapadokia gi Ponto kod Asia gi Furgia gi Pamfulia gi Misri kod gwenge Libya mokiewo gi Kurene, kaachiel gi welo moa Rumi. Moko kuomwa gin jo-Yahudi, to moko bende gin jo-Krete gi jo-Arabu. To ere kaka wawinjo jogi kawuoyo kuom timbe madongo mag Nyasaye gi dhowa wawegi?” Ne gihum giduto, kendo ne gidhier nono, ka gipenjore niya, “Ma en wach manade?” Moko kuomgi to nocharogi, kawacho ni, “Jogi omer!” To Petro noa malo gi joote apar gachiel mamoko, mi oting’o dwonde, kowacho niya, “Un jo-Judea, kod un duto mudak Jerusalem, an gi wach moro madwaro nyisou, omiyo chikuru itu uwinja. Jogi ok omer kaka uparono, nikech pod en mana sa adek kende mar okinyi. To ma e gima janabi Joel nowuoyo kuome ni, ‘Nyasaye wacho niya, “E ndalo giko, anaol Roho mara kuom ji duto. Yawuotu gi nyiu nokor wach, bende jou matindo none fweny, kendo jou madongo nolek lek. E ndalonogo ema naorie Roho mara kata mana kuom jotichna machwo kata mamon, mi ginikor wach. Anatim honni e polo malo, kendo naket ranyisi e piny mwalo, kaka remo gi mach kod iro madhuolore. Wang’chieng nolokre mudho, to due nolokre makwar ka remo, kapok chieng’ Ruoth ochopo. En chieng’ maduong’ miwuoro! Chakre kanyo ng’ato ka ng’ato moluongo nying Ruoth noresi.” ’ “Un jo-Israel, winjuru gima awachonu. Yesu ja-Nazareth ne ng’at mane Nyasaye onyisou ni oyiego, komiyo otimonu honni gi timbe malich miwuoro kod ranyisi, kaka un uwegi ung’eyo, nikech gigo notimore e dieru. Nyasaye nong’eyo chon ni ibiro chiwo Yesu e luetu, kendo kane oseng’ado wach ni obiro timo kamano, un to ema numiyo joma ok jo-Yahudi ogure e msalaba, mi onege. To bang’ thone, Nyasaye nochiere, morese kuom rem mar tho, nikech tho ne ok nyal tueye, mana kaka Daudi nowuoyo kuome niya, ‘Naneno Ruoth e nyima ndalo duto, nikech obet e bada korachwich, mondo kik ayiengni. Emomiyo chunya ne mor, kendo lewa ne yot! To ringra bende nobed gi geno, nimar ok inijwang’ chunya e Piny Joma Otho Adier, ok niwe mondo ringre Ng’ati Maler otow! Isenyisa yore matera e ngima, kendo inimiya bedo mamor chutho, nikech in koda.’ “Jowetena, weuru anyisu wach malong’o kuom Daudi kwarwa maduong’. Ne otho mi oyike, kendo liende pod ni ka nyaka chil kawuono. To ne en janabi, kendo nong’eyo ni Nyasaye nosesingorene ni noket achiel kuom nyikwaye ruoth kare. Ne oneno mano chon, omiyo kane owacho ni, ‘Ne ok ojwang’e e Piny Joma Otho, kendo ringre ne ok otow,’ to nowuoyo mana kuom chier Kristo. Yesuni ema Nyasaye osechiero kuom joma otho, kendo wan duto wan joneno. Osechier mobet e bat korachwich mar Nyasaye, kendo oseyudo Roho Maler mane Wuoro osingore ni nomiye. To gik makoro uneno kendo uwinjogi gin mich mogundho momiyowa. “Daudi owuon to ne ok oidho e polo, to nowacho niya, ‘Ruoth Nyasaye nowacho ni Ruodha ni, “Bed e bada korachwich ka, nyaka chop aket wasiki obed raten tiendi.” ’ “Jo-Israel duto koro nyaka ng’e maonge kiawa ni Nyasaye oseketo Yesu, mane uguro e msalaba, obed Ruoth kendo Mesia.” Kane ji owinjo wachno, chunygi nochandore, mi gipenjo Petro kod joote mamoko ni, “Jowadwa, ere gima dwatim?” To Petro nowachonigi niya, “Lokreuru, kendo ng’ato ka ng’ato kuomu nyaka batisi e nying Yesu kristo, mondo richou owenu, eka Nyasaye nomiu Roho Maler. Singruok mane Nyasaye osetimono, notimonu gi nyithindu, kod ji duto man kuma bor, tiende ni ng’ato ka ng’ato ma Ruoth Nyasachwa noluong ire.” Eka Petro nomedo weche moko mang’eny, kosiemo ji, kendo kojiwogi mondo giresre kuom kum ma tieng’ mobamno biro yudo. Kamano, joma ne oyie gi wachne ne obatisi, mi chieng’no ji alufu adek nomedre e kanyakla margi. Jogo noketo chunygi kuom puonj joote, kendo kuom timo gik moko duto kaachiel, kendo kuom chamo Sap Ruoth, kendo kuom lemo. Nyasaye nomiyo joote otimo honni kod ranyisi mang’eny, kendo mano nomiyo luoro omako ji duto. Joma oyie duto ne oriwore kanyakla, kendo ne giriwo gik moko duto, mi gitiyogo kaachiel. Ne gibedo ka giloko mwandugi pesa, kendo gipogore kaka ne ng’ato ka ng’ato dwaro. Pile ne gichokore gi chuny achiel e Hekalu, kendo ne gidhi e ot ka ot mondo gichamie Sap Ruoth. Ne gichiemo kaachiel gi mor, ka gipako Nyasaye, kendo ka ji duto mor kodgi. To odiechieng’, Ruoth ne medonigi joma owar e kanyaklagi. Chieng’ moro, Petro kod Johana ne jodhi e Hekalu sa ochiko mar odhiambo, ma en sa lemo. To e ‘Dhorangach Malong’o’, ne nitie ng’at moro mane osebedo puth nyaka a nyuolne. Ne itere e dhorangach kanyo pilepile, mondo okwa pesa kuom joma donjo e Hekalu. Kane oneno Petro gi Johana kadonjo e Hekalu, ne okwayogi mondo gimiyee gimoro. Ne ging’iyo wang’e tir, mi Petro owachone ni, “Ng’iwa ane!” Omiyo nong’iyogi, koparo ni obiro yudo gimoro kuomgi. Eka Petro nowachone niya, “Aonge gi pesa kata matin, to gima an-go abiro miyi. E nying Yesu Kristo ja-Nazareth, chung’ iwuothi!” Eka nomako bad ng’atno ma kor achwich, mi okonye chung’. Gikanyono tiende ng’atno gi ombong’ne noyudo teko. Eka ne ochikore, mochung’ tir kendo ochako wuoth. Bang’ mano, nodonjo kodgi e Hekalu, kowuotho kendo ochikore kendo opako Nyasaye. Ji duto nonene kowuotho kendo kopako Nyasaye. To kane gifwenyo ni en e jal mane bet ka kwecho e dhoranga Hekalu miluongo ni Dhorangach Malong’o cha, ne gihum mi gidhier nono kuom gima notimorene. To kane pod ng’atno otwere kuom Petro gi Johana, ji duto noringo odhi irgi e agoch Hekalu miluongo ni, ‘Agoch Solomon’, kawuoro! Kane Petro oneno kamano, nopenjo ji niya, “Un jo-Israel, ang’o momiyo uwuoro wachni? Koso ere gima omiyo ung’iyowa mana ka gima wan ema wamiyo jali wuotho kuom tekowa wawegi, kata nikech walamo Nyasaye maber? Nyasach Ibrahim gi Isaka kod Jakobo, ma Nyasach kwerewa, osemiyo jatichne Yesu duong’. En Yesu mane undhogo, mi ukwedo e nyim Pilato, kata obedo ni Pilato ne dwaro gonye kamano. Ne ukwedo Jal Maler kendo Makare, to ukwayo mondo ogonynu mana janek! Kamano ne unego ng’at mamiyo ji ngima, to Nyasaye nochiere kuom joma otho kendo wan joneno kuom wachno. Nying Yesu ma jal muneno kendo ung’eyoni oyie, ema omiye teko. Adier, yie moyiego kuom Yesu ema osemiyo odoko mangima, mana kaka uneno udutoni.” Eka Petro nodhi nyime kowacho ni, “To koro un jowetena, ang’eyo ni un kaachiel gi jodongu, ne utimo ni Yesu kamano ka ok ung’eyo gima utimo. To mano e kaka Nyasaye osetimo gima ne osemiyo jonabi duto okoro, ni Mesia nyaka sandi. Mano omiyo, lokreuru uduog ir Nyasaye mondo richou oruchi, eka mondo Ruoth Nyasaye omiu kinde mar kue mi oornu Mesia moseyieronu, ma en Yesu. Yesu biro bet e polo nyaka ndalo chopi miketoe gik moko duto kare, kaka ne Nyasaye omiyo jonabine maler okoro chon. Musa nowacho niya, ‘Ruoth Nyasaye ma Nyasachu noyiernu jonabi moa kuom jou uwegi, mana kaka noyiera. Nyaka uwinj weche duto mowachonu. To ng’at ma ok owinjo wach janabino, nogol oko kuom jo Nyasaye mi tiek chuth.’ Kamano bende e kaka jonabi duto, chakre Samwel kod jogo duto mane oluwe nowacho, ka gikoro gik ma tinde timore ndalogi. Un e nyikwa jonabigo, kendo singruok mane Nyasaye otimo gi kwereu oriwo koda ka un bende. Ne osingore kodgi, kowacho ni Ibrahim ni, ‘Dhoudi duto mag piny nonwang’ gueth kuom nyikwai.’ Un ema Nyasaye nokwongo ooronu jotichne mondo oguedhu, komiyo ulokoru uduto, kuweyo yoreu maricho.” Kane pod Petro gi Johana wuoyo gi ji, jodolo gi jatend jorit Hekalu, kod jo-Sadukai nobiro irgi. Chunygi nokethore ahinya nikech joote ariyogo ne puonjo ji ni Yesu nosechier kuom joma otho, manyiso ni joma otho biro chier. Kuom mano, ne gimakogi, mi giketogi e jela nyaka kinyne, nikech piny koro ne yuso. To joma thoth kuom ji mane owinjo wach Petro gi Johana noyie, kendo kar romb joma chwo duto moyie koro ne dirom alufu abich. Kinyne, jotend jo-Yahudi gi jodongo kod jopuonj Chik nochokore Jerusalem, gi Anas jadolo maduong’ kod Kaiafa gi Johana gi Aleksander kod owete jadolo maduong’ duto. Ne giketo Petro kod Johana ochung’ e nyimgi, mi gipenjogi niya, “Teko mane kata nying ng’a, ma nyoro utimogo gima kama?” Eka Petro mane oyudo opong’ gi Roho Maler, nodwokogi niya, “Un jotend oganda kod jodongo winjuru! Ka upenjowa wach kawuono kuom gima ber mane otim ni ng’ama tuo, kendo kaka ne ochange, to waduokou kama: Un uduto, kaachiel gi jo-Israel, nyaka ung’e ni ng’atno ochung’ e nyimu ka kangima chuth, nikech teko mar nying Yesu Kristo ja-Nazareth, mane un uguro, to Nyasaye nochiero oa kuom joma otho! Yesu ema Muma wuoyo kuome ni, ‘Kidi mane un jogedo udagi ema koro osedoko kidi motegno moriwo kor ot.’ En kende ema ji yudo warruok kuome, nimar onge ng’at moro machielo e piny ngima ma Nyasaye osechiwo nyinge ni ji mondo oyudie warruok.” Kane jobura oneno chir ma Petro gi Johana nigo, to gin mana ji ajia ma ok osomo, ne giwuoro ahinya. Eka ne gifwenyo ni yande giwuotho gi Yesu. To onge gima ne ginyalo wacho, nikech ne gineno jal mane osechangi, kochung’ kanyo gi Petro kod Johana. Kuom mano ne giwacho ni Petro gi Johana mondo owuog oko e od bura, eka ne gichako pimo wach ka gipenjore ni, “Ere gima wanyalo timo ni jogi, nikech jo-Jerusalem duto ong’eyo ni gisetimo hono maduong’ kendo ok wanyal kwer? To nyaka wabwoggi kwakwerogi ni kik gichak giwuo gi ng’ato kendo e nying Yesu, mondo wachni kik landre kuom ji.” Kamano ne giluongogi, mi gikwerogi ni kik gichak gipuonj ji kendo e nying Yesu. To Petro gi Johana ne joduokogi niya, “Un ema nyaka ung’ad wach uwegi kata ka en gima kare winjou moloyo winjo Nyasaye, To wan ok wanyal weyo mak wawuoyo kuom gik ma wan wawegi waseneno kendo wasewinjo.” Kane jobura owinjo kamano, ne gimedo siemogi matek moloyo, to ne giweyogi gidhi. Ne ok ginyal nwang’o kaka digikumgi, nikech ji duto ne pako Nyasaye kuom gima ne otimoreno. Ng’at mane otim hono kuome mochangono ne jahigni piero ang’wen gi wiye. Kane ogony, Petro kod Johana ne gidok ir owete mamoko, mi ginyisogi gima jodolo madongo kod jodongo osewacho. Bang’ winjo wachno, giduto ne gilemo kaachiel niya, “A Ruoth, in ema nichweyo polo gi piny kod nam kaachiel gi gik moko duto manie igi. Bende kuom teko mar Roho Maler, nimiyo jatichni Daudi ma kwarwa owacho ni, ‘Ere gimomiyo joma ok jo-Yahudi notimo mirima? Koso ang’o momiyo ne gichano timo gik manono? Ruodhi mag piny noikore, kendo jotelo nochokore kaachiel mondo opiem gi Ruoth Nyasaye kod Mesia mare.’ “Chutho, Herode gi Pontio Pilato nochokore Jerusalem kod ogendini mamoko kaachiel gi jo-Israel, ka gipiem gi Yesu Jatichni Maler mane iyiero obedo Mesia. Ne gichokore mondo gitim mana gima ne iseiko chon gi tekoni kod dwaroni. To koro Ruoth, yie iwinj siem ma gisiemowago, mondo imi jotichni oland wachni gi chir duto. Rie badi mondo ichang ji, kendo imi ranyisi gi honni otimre e nying Yesu Jatichni Maler.” Kane gisetieko lemo, ot mane oyudo gichokoree noyiengni, kendo Roho Maler nopong’ogi giduto, mi gichako lando Wach Nyasaye gi chir. Joma oyie duto ne nigi paro achiel kod chuny achiel. Onge ng’ato kuomgi mane nyalo wacho ni gima en-go en mare owuon, to ne giriwo gik moko duto mane gin-go kaachiel. Joote nomedo lando wach gi teko maduong’ ka nyiso ji ni Ruoth Yesu osechier, kendo giduto ne giyudo gueth mogundho. Onge ng’ato kuomgi mane ochando gimoro, nikech ji duto mane ni gi puothe kata udi, ne lokogi, kendo kelo pesa ma gilokogi gichiwo ni joote. Pesago ne ipogo ni ng’ato ka ng’ato kaka dwarone chalo. Kamano bende e kaka ja-Lawi moro moa Saipras ma nyinge Josef, mane joote ochako bende ni Barnaba, (Tiende ni jal majiwo ji,) noloko puothe moro, mi okelo pesa ochiwo ni joote. To ne nitie ng’at moro ma nyinge Anania, to chiege nyinge Safira. Ne oloko mwandugi moko pesa, mi odong’ gi pesa moko, to moko okawo otero ni joote, ka chiege bende ong’eyo. To Petro nowachone niya, “Anania, ang’o momiyo iseweyo Satan opong’o chunyi mondo iwuond Roho Maler, kidong’ gi pesa moko mane ing’iewo puodho? Ka ne pok ing’iewo puodhono, donge ne en mari? Koso kane iseng’iewe, to donge pesa ne meki, minyalo timogo gimoro amora mihero? Koro ere gima ne omiyo iparo mondo itim gima kama? Dhano ok ema iseriambone, to iseriambo mana ni Nyasaye!” Gikanyono mane Anania owinjoe wechego, nogore piny motho. Ji duto mane owinjo wachno, luoro nomako. Eka joma yawuowi nobiro, moboye gi nanga, mi ogole oko, kendo oyike. Bang’ kinde ma dirom seche adek, chiege nobiro, ka ok ong’eyo gima osetimore. Petro nopenje ni, “Nyisane; magi e kar romb pesa mane ung’iewo puodho koso?” Nodwoke ni, “Ee, mago e kar romb pesa.” Eka Petro nopenje ni, “Mar ang’o ne uwinjoru gi chwori mondo utem wuondo Roho mar Ruoth? Winji! Joma oseyiko chwori nie dhoot ka, kendo in bende gibiro ting’i, mi giteri oko.” Gikanyono Safira nopodho e tiend Petro, mi otho. Eka yawuowi nobiro, monwang’e kosetho, omiyo ne giting’e gigole oko, mi giyike but chwore. Luoro maduong’ nomako ji duto moyie kuom Kristo, kaachiel gi ji duto mane owinjo gima otimore. Joote notimo honni kod ranyisi mang’eny, kendo joma oyie duto ne chokore gi chuny achiel e Agoch Solomon. To onge ng’ato ma ok nie kanyaklagi mane ohedhore chokore kodgi, kata kamano ji ne wuoyo kuomgi maber. To ji mang’eny moyie kuom Ruoth, nomedore ameda kuomgi. Ne gin chwo gi mon. Kane ji oneno honni ma joote ne timo, ne giting’o joma tuo, mi gitero e wang’ yore kopiel e kitendni kod pere, mondo ka Petro kadho, to kata mana tipone oimie jomoko kuomgi. Bende ji mang’eny moa e mier mokiewo gi Jerusalem nokelo jogi matuo kod joma nigi jochiende maricho mi nochanggi giduto. Bang’e jadolo maduong’ kod joge duto moa e oganda mar jo-Sadukai ne nyiego omako marach kod joote. Omiyo ne gimakogi, mi giketogi e jela. To gotienono malaika mar Ruoth nobiro, moyawo dhood jela. Nogologi oko mowachonigi niya, “Dhiuru uchung’ e Hekalu, mondo unyis ji wach ngima manyienni.” Joote nowinjo wachne, omiyo kane piny dwaro yawore ne gidhi e Hekalu, mi gichako puonjo ji. Kane jadolo maduong’ obiro gi joge, ne giluongo jodong jo-Yahudi duto e buchgi maduong’. Eka ne gioro wach e jela mondo okel joote e nyimgi. To kane askeche ochopo e jela, ne ok ginwang’o joote kuno. Omiyo ne gidwoko wach niya, “Wayudo jela kolor matek, kendo jorit duto ochung’ e dhoot. To kane wayawo dhoot, to ok wayudo ng’ato kuno!” Kane jorit Hekalu kod jodolo madongo owinjo wachno, ne gidhier nono, ka giwuoro gima ditim joote! To ng’at moro nobiro, mowachonigi niya, “Joma nyoro uketo e jela kande, aneno kochung’ e Hekalu, kapuonjo ji.” Eka jatend jorit Hekalu nodhi gi askechene, mokelo joote mos, mak gitimo kodgi koko, nikech ne giluoro ni dipo ka ji ogoyogi gi kite. Kamano ne gikelo joote, mi giketo e nyim jobura. Eka jadolo nopenjogi ni, “Donge ne wakwerou matek ni kik upuonj ji e nying ng’atni? To koro neyeuru gima usetimo! Usepong’o Jerusalem duto gi puonju, kendo udwaro kelo remb ng’atni e wiwa!” Petro kod joote mamoko nodwokogi ni, “Nyasaye ema nyaka waluor, to ok dhano. Un ne unego Yesu, kuguro e msalaba, to Nyasaye ma Nyasach kwerewa nochiere oa kuom joma otho. En ema Nyasaye osekete e bade korachwich kaka Jatelo kendo Jawar, mondo omi jo-Israel olokre mondo owenigi richogi. Wan, kaachiel gi Roho Maler ma Nyasaye miyo joma oluore, ema wanyiso ji ni gigo notimre adier.” Kane jobura owinjo kamano, mirima mager nomakogi, mi ging’ado wach mondo oneg joote. To ja-Farisai moro ma nyinge Gamaliel, mane japuonj Chik, kendo ng’at mogen ahinya, nochung’ e bura, mowacho ni mondo ogol joote oko mondi. Eka nowacho ni jobura niya, “Un jo-Israel, paruru maber gima udwaro timo ni jogi, nikech e ndalo moko mokadho, Theuda nobiro kawacho ni en jatelo, mi ji ma dirom mia ang’wen noluwe. To nonege, kendo ji duto mane luwe noke, mi kargi olal nono. Bang’ mano, Judas ja-Galili nobiro e ndalo mikwanoe ji, mi oloko ji mathoth oluwe, to en bende nonege, mi joge oke. Emomiyo awachonu ni kik utim ni jogi gimoro marach, to wegiuru aweya, nikech ka gik ma giwacho kendo gitimogi gin mag dhano, to gibiro rumo. To ka gia kuom Nyasaye, to ok unyal loyogi, kata da utim ang’o, to duyud mana ni ukedo gi Nyasaye!” Jobura noyie gi wachne. Ne giluongo joote e nyimgi, mi gichwadogi, kendo gisiemogi mondo kik gichak giland wach e nying Yesu. Eka ne gigonyogi. Joote noa e od bura kamor ahinya, nimar Nyasaye noseyierogi mondo giyud wichkuot nikech nying Yesu. Kendo pile ne gisiko ka gilando Wach Maber e Hekalu kendo e mier, ka gipuonjo ji ni Yesu e Mesia. E ndalogo, kane jopuonjre koro medore mang’eny, jo-Yahudi mong’eyo dho Grik nochako ng’ur gi jowetegi mong’eyo mana dho Hibrania kende, nikech mondgi ma chwogi otho ne ojwang’, mi ok yud pok mapile. Kuom mano, joote apar gariyo ne oluongo oganda duto mar jopuonjre, mi owachonigi niya, “Ok owinjore wawe wach Nyasaye, mondo wati tich pogo chiemo. Omiyo owetewa, yieruru ji abiriyo kuomu mung’eyo ni riek kendo ogen, bende mopong’ gi Roho Maler, mondo waket e tijni. Wan to wabiro keto chunywa kuom lemo, kendo kuom lando Wach Maber.” Jopuonjre duto nodoko mamor gi wach jooteno, omiyo ne giyiero Stefano, mane ng’at man gi yie motegno, kendo opong’ gi Roho Maler. Bende ne giyiero Filipo gi Prokoro gi Nikanor gi Timon gi Parmena kod Nikalao ja-Antiokia, mane olokore luwo kit lemo mar jo-Yahudi. Ne gikelo jogi e nyim joote, mi joote nolemonigi, kendo oyieyo luetgi kuomgi. Kamano Wach Nyasaye nolandore, kendo kwan jopuonjre nomedore ahinya e Jerusalem. Jodolo mang’eny bende noyie kuom Yesu. Stefano ne ng’at ma Nyasaye oguedho ahinya, kendo omiyo teko. Ne otimo honni gi ranyisi madongo. To jomoko mane lemo e od lemo moro miluongo ni Od Lemo mar Wasumbni Mogony, ne ok oyie kode. Ne gin jo-Yahudi moa Kurene gi Aleksandria gi Kilikia kod Asia. Ne gibiro, mi gigoyo mbaka kod Stefano. To Roho Maler nomiyo Stefano rieko mang’eny, omiyo kane oloso, to ne ok ginyal loye. Kuom mano, ne gimiyo jomoko asoya mondo owach ni ne giwinjo Stefano ka yanyo Musa kod Nyasaye. Kamano ne giketho chuny ji kod chuny jodongo gi jopuonj Chik gi wechego, mi gibiro ir Stefano, gimako, kendo gitero e buchgi maduong’. Eka ne gikelo jomoko mondo ohangne wach ni, “Jali pile yanyo Hekalu marwa maler, kod Chik Musa. Ne wawinjo kowacho ni Yesu ma ja-Nazarethni biro ketho Hekalu, mi lok tim mane Musa omiyowa mondo waluw chakre chon.” Ji duto mane nie bura nochomo wang’gi tir kuom Stefano mi gineno ka lela wang’e chalo gi lela wang’ malaika. Jadolo maduong’ nopenjo Stefano ka wach modonjnego en adier. To Stefano nodwoko kawacho niya, “Owetena gi wuonena, winjuru. Nyasachwa ma Nyasaye man gi duong’ maler, nofwenyore ne Ibrahim kwarwa ka ne en Mesopotamia, kapok odhi odak Haran, mi owachone ni, ‘Dar iwe pinyu kod joodu mondo idhi e piny moro ma abiro nyisi.’ Kuom mano, noa e piny jo-Kaldea, mi odhi odak Haran. To kane wuon mare osetho, Nyasaye nogole kuno, mokele e piny ma tinde udakieni. To e kindeno, Nyasaye ne ok omiyo Ibrahim lowo moro e pinyni kata matin, to nosingorene ni nomiyego mondo obed mare kaachiel gi nyithinde kod nyikwaye, kata obedo ni ne pod oonge nyithindo kamano e kindeno. Gima ne Nyasaye owachone e ma: ‘Nyikwayi nobed jodak e piny ma ok margi, kendo ginibed wasumbni kuno, ka weg pinyno sandogi kuom higni mia ang’wen. To anakum joma ginibed ka gitiyonigi, kendo bang’e giniwuog kuno, mi gibi gilama kaeri.’ Eka Nyasaye notimo gi Ibrahim singruok, kowachone ni joma chwo moyie mako singruokno nyaka ter nyangu. Kamano kane Ibrahim onywolo Isaka, notere nyangu bang’ ndalo aboro. Isaka bende notimo kamano ni Jakobo wuode, kendo kamano e kaka Jakobo notimo ni kwerewa madongo apar gariyo. “To nyiego nomako kwerewago gi Josef, mi ging’iewe, modhi obedo misumba e piny Misri. To Nyasaye ne ni kode, mi ogole e chandruokne duto. Ne omiyo Farao ruodh Misri ogene nikech riekone, mi okete jatelo mar piny Misri kod jaduong’ ode duto. Bang’e kech maduong’ nowuok, mokelo chandruok malich e piny Misri kod piny Kanaan, mi kwerewa ne ok nyal yudo chiemo. To kane Jakobo owinjo ni cham yudore Misri, nooro yawuote ma kwerewa. Mano ne wuodhgi mokwongo kuno. To kane gidok mar ariyo, Josef nohulorenigi ni en owadgi, kendo Farao koro nong’eyo joodgi Josef. Eka Josef nooro wach ni wuon mare, koluonge mondo obi Misri gi joodgi duto. Kar rombgi duto ne piero abiriyo gabich. Kamano Jakobo nodhi Misri, kuma nothoe, kendo kuma kwerewa bende nothoe. Ringregi noter Shekem, mi oyik kuno e liel mane Ibrahim oseng’iewo chon kuom yawuot Hamor. “Kane kinde ochopo machiegni mondo Nyasaye ochop singruok mane otimo ni Ibrahim, jowa nosenya mang’eny ahinya e piny Misri. To achien ruoth machielo mane ok ong’eyo wach Josef nochako tich e Misri. Ne owuondo jowa gi rieko, kendo otimo ni kwerewa malit, kochunogi mondo giwit nyithindgi matindo oko, mondo otho. E ndalogo ema nonywolie Musa, mane nyathi ma jaber ahinya. Ne opidhe e odgi kuom dueche adek, to kane owite oko, nyar Farao nokwanye, mopidhe ka wuode owuon. Musa nopuonjore rieko duto mag jo-Misri, kendo nodoko ng’at maratego kuom wechene gi tichne. “Kane hike chiegni romo piero ang’wen, noparo mondo odhi one owetene ma jo-Israel. To noneno ka ja-Misri moro goyo ja-Israel wadgi, omiyo ne odhi konye, mi onego ja-Misrino, kochulone kuor. Ne oparo ni jogi ma jo-Israel ding’e ni Nyasaye biro miyo oresgi, to ne ok ging’eyo mano. Kinyne ne oneno ja-Israel ariyo kagore, mi ne otemo thegogi kowachonigi niya, ‘Yawa, un owete, to ere gimomiyo utimoru kamano?’ To jal mane oyudo timo ni wadgi marach nodhiro Musa, kapenje ni, ‘Ng’ano ma oketi jatendwa, kata jang’adnwa bura? Koso idwaro nega kaka nyoro inego ja-Misri cha? Kane Musa owinjo kamano, noringo oa Misri, mi odhi odak e piny Midian, kendo kane en kuno nonywolo yawuowi ariyo. “Bang’ dak kuno kuom higni piero ang’wen, malaika nofwenyorene e mach maliel e bungu, e thim mar got Sinai. Musa nodhier nono kuom gima oneno, omiyo nosudo machiegni gi bungu mondo onone ane maber. To nowinjo dwond Ruoth Nyasaye kawachone ni, ‘An e Nyasach kwereni ma Nyasach Ibrahim gi Nyasach Isaka kod Nyasach Jakobo.’ Musa notetni, ka luoro omako, kendo ne ok ohedhore ng’iyo bunguno. Ruoth Nyasaye nowachone ni, ‘Lony wuocheni, nimar kama ichung’ieno en kama ler. Aseneno ratiro kaka joga sandore malit e piny Misri. Asewinjo kaka gichur, omiyo aselor mondo aresgi. Kuom mano, bi mondo aori Misri.’ “Kamano Musa, mane jo-Israel osekwedo, kapenjo ni ng’ano mane okete jatendgi kendo jang’adnigi bura, ema Nyasaye nooro ka jatelo kendo ka jawar, komiyo malaika mane ofwenyorone e bungu loso kode. Musa nogono ema nogolo jo-Israel e piny Misri, kotimo honni gi ranyisi kuno, kendo e Nam Makwar, kendo komedo timogi e thim kuom higni piero ang’wen. En ema nowacho ni jo-Israel niya, ‘Nyasaye noyiernu janabi moa kuom jou uwegi, mana kaka ne oyiera.’ Bende en ema ne en gi jo-Israel, kochokore e thim. Ne en kuno gi kwerewa kod malaika mane owuoyo kode e got Sinai, kendo en ema noyudo weche mangima mag Nyasaye mondo onyiswa. “To kwerewa nodagi winje. Ne gikwede, mi gigombo dok Misri. Omiyo ne giwacho ni Harun ni, ‘Losnwa nyiseche moko mondo otelnwa, nikech wakia gima osetimo Musa mane ogolowa Misrini!’ E ndalono ema ne gilosoe kido mar nyaroya, mi gitimone misango, kendo ne giloso sawo, ka gimiyogo gima gin giwegi ema giseloso duong’. To Nyasaye nojwang’ogi, moweyogi mondo gilam sulue mae polo, kaka ondiki e kitap jonabi ni, ‘Apenjou, un jo-Israel, bende an ema nukelona chiwo, kendo utimona misengni kuom higni piero ang’wen mane utieko e thimgo duto? Ooyo, ne uting’o mana hemb Molek kod sulue mar Refan, ma gin nyiseche mane useloso mondo ulam. Kuom mano, koro abiro darou, mi ateru mabor, tok Babulon.’ “Kane kwerewa nie thim, ne gin kod Hemb Rapar. Nolose mana kaka Nyasaye nosenyiso Musa, kowachone ni nyaka olose mana machal gi kido mane oseneno. Bang’e achien, kwerewa ne oyudo hemano kuom wuonegi. Ne giting’e ka gidhi gi Joshua, mi gikawo piny ogendini mane Nyasaye oseriembo mondo owenigi thuolo. Hema nobedo kuno nyaka ndalo Daudi. Kane Daudi oneno ni timne long’o ni Nyasaye, nokwayo Nyasaye mondo oyiene ogerne kar dak ma nyikwa Jakobo dilemie. To Solomon ema nogero ni Nyasaye ot. To Nyasaye Maduong’ Moloyo ok dag e udi ma dhano ema gero, mana kaka ne janabi owacho ni, ‘Ruoth Nyasaye wacho niya, “Polo e koma mar duong’, to piny e raten tienda. Ot machal nadi ma dugerna? Koso ere kama dayueye? Donge an awuon ema ne achueyo gigi duto?” ’ “Mano kaka un joma wigi tek, ma chunygi bor gi Nyasaye, kendo modagi winjo wachne! Uchalo mana gi kwereu, nikech ndalo duto usegeng’o tich Roho Maler, mana kaka gin bende ne gitimo! Bende nitie janabi moro mane kwereu ok osando? Ne ginego joote Nyasaye mane osehulo chon ni Ng’ama Kare biro biro. To koro un usendhogo Ng’ama Kareno, mi unego. Un e joma noyudo Chik Nyasaye mane malaika okelo, to utamoru rito!” Kane jobura owinjo weche Stefanogo, igi nong’ondore, mi gikayo lakgi ka mirima ohewogi kode. To Stefano, mane oyudo opong’ gi Roho Maler, nochomo wang’e e polo, moneno duong’ maler mar Nyasaye, kod Yesu kochung’ e bad Nyasaye korachwich. Nowacho niya, “Neuru! Aneno ka polo oyawore, kendo ka Wuod Dhano ochung’ e bad Nyasaye korachwich.” Eka ne gikok matek ka gidino itgi gi luetgi, mi gimwomore kuome rat. Ne gigole oko e dala, mi gigoye gi kite. To joma nohangone wach kande noweyo lepgi ni wuowi moro ma nyinge Saulo. Kamano ne gigoyo Stefano gi kite, ka en to olamo Ruoth, kowacho niya, “Ruoth Nyasaye, yie ikaw chunya.” Eka nogoyo chonge piny, mokok matek niya, “Ruoth, we ni jogi richogi.” To kane osewacho kamano, chunye nochot. Saulo noyie gi nek Stefano. Chieng’ onogo, kanyakla mar jo-Kristo man Jerusalem nochako yudo sand malit. Giduto nokegi kuonde duto e pinje Judea gi Samaria, mak mana joote kende ema ne odong’ Jerusalem. Jomoko moluoro Nyasaye noyiko Stefano, kendo oywage malit. E kindeno Saulo nochako ketho kanyakla mar jo-Kristo, kodhi e ot ka ot, kendo oywayo chwo gi mon oko, otero e jela. Joma oyie mane osekego nodhi kuonde duto kalando Wach Maber. Kamano Filipo, ma achiel kuomgi, nodhi e dala mar Samaria, molando wach Mesia kuno. Kane jo-Samaria owinjo wach Filipo, kendo gineno honni mane otimo, ne gichiko itgi ni wechene gi chuny achiel. Jochiende maricho nowuok kaywak matek kuom ji mang’eny, kendo joathany kod pudhe bende ne ochango, mi mor maduong’ nobet e dalano. To ng’at moro ma nyinge Simon nodak kuno, ne osebet ka otimo timbe ajuoke, kendo ne omako dho jo-Samaria nono, kowacho ni en ng’at maduong’. Ji duto mae dalano, joma tindo gi joma dongo, noyie kode gi chuny achiel. Ne giwacho ni, “Jali e teko Nyasaye miluongo ni ‘Teko Maduong’’!” Ne osemako dhogi gi timbene mag ajuokego kuom kinde malach, omiyo ne giyie kuome. To kane Filipo olandonigi Wach Maber mar Loch Nyasaye, kod nying Yesu Kristo, ne giyie, mi obatisgi, chwo gi mon. Kata mana Simon owuon bende nolokore, moyie kuom Yesu, kendo kane osebatise nosiko kowuotho gi Filipo, kendo nowuoro ahinya koneno honni kod ranyisi mang’eny katimore. Kane joote man Jerusalem owinjo ni jo-Samaria oseyie Wach Nyasaye, ne gioronigi Petro kod Johana, mi odhi kuno kendo olemonigi mondo ginwang’ Roho Maler, nikech Roho Maler ne pok olor kuom moro kuomgi. Ne osebatisgi mana e nying Yesu Kristo kende. Petro kod Johana ne joyieyo lwetgi kuomgi, mi ginwang’o Roho Maler. Kane Simon oneno ni ji oyudo Roho Maler ka joote oyieyo lwetgi kuomgi, ne omiyo Petro gi Johana pesa, kowachonigi niya, “An bende miyaeuru tekono, mondo ng’ato ang’ata ma ayieyo lweta kuome to oyud Roho Maler.” To Petro nodwoke ni, “Pesani mondo olal nono kodi, nikech iparo ni inyalo ng’iewo mich mar Nyasaye gi pesa! Ionge gi giri moro, kata migawo moro e tijwani, nikech chunyi ok long’o e nyim Nyasaye. Omiyo lokri iwe paroni maricho, ikwa Ruoth Nyasaye mondo kanyalore to oweni kuom paro ma kamano, nikech aneno ni chunyi opong’ gi nyiego, kendo in misumba richo.” Simon nodwoko Petro gi Johana ni, “Yieuru ulamna Ruoth, mondo gik musewachogo kik timrena.” Kane gisenyiso ji gik ma ging’eyo kuom Yesu, kendo gipuonjogi Wach Ruoth, ne gidok Jerusalem. To kane ginie yo gidok, ne gilando Wach Maber e miech Samaria mang’eny. Malaika mar Ruoth nowuoyo gi Filipo, mowachone ni, “A malo, mondo idhi yo milambo e yo moa Jerusalem kadhi Gaza.” (Yorno ng’ado e thim.) Kuom mano, Filipo noa malo, modhi kuno. To noyudo jatend Ethiopia moro mabwoch wuotho e yorno. Ne en ng’at man gi duong’ ahinya, mane rito mwandu mag Kandake, ruoth madhako mar Ethiopia. Ne oyudo oa Jerusalem, kuma ne osedhi lamoe Nyasaye, kendo koro ne odok thurgi, koidho gache, kendo osomo kitap janabi Isaya. Roho Maler nowachone Filipo niya, “Dhiyo iwuoth e bath garino.” Omiyo Filipo noringo odhi, mi owinjo ka ng’atno somo kitap janabi Isaya. Nopenje niya, “Bende iwinjo tiend gima isomono?” To ng’atno nodwoke ni, “Ere kaka dawinj tiende, ka ng’ato ok onyisa?” Eka nokwayo Filipo mondo oidh kode e gari. To kama ne oyudo osomo e Muma ne wacho kama: “Ne ok owacho gimoro, to noling’ thi, mana ka rombo mitero kar yeng’o, kata ka rombo manie nyim joma ng’ado yiere. Ne otimne marach, kendo ne oketh buche Onge kothe ma ji noparego nikech ogol ngimane oko e piny.” Eka jatelono nowacho ni Filipo ni, “Nyisa ane; janabi wuoyo kuome owuon, koso owuoyo kuom ng’at machielo?” Eka Filipo nochako mana kama ne osesomo e Mumano, mi opuonje Wach Maber mar Yesu. To kane oyudo gidhi nyime gi wuoth, ne gichopo kamoro manitie pi, mi ng’atno nowacho niya, “Ne! Pi e e! Ang’o ma koro dimona yudo batiso?” [ Filipo nodwoke ni, “Inyalo yudo batiso, kiyie gi chunyi duto.” Nodwoke ni, “Ee ayie ni Yesu Kristo en Wuod Nyasaye.”] Bang’ mano, jatelono nogolo chik mondo gari ochung’. Eka giduto ji ariyo, Filipo kod jatelono, ne jodonjo e pi, mi Filipo obatise. To kane giwuok e pi, Roho mar Nyasaye nokawo Filipo oago, mi jatelono ne ok ochako onene kendo, to nodhi nyime gi wuodhe, komor ahinya. To Filipo nothinyore mana Ashdod, mi owuotho e mier duto, kolando Wach Maber nyaka nochopo Kaisaria. E ndalogo Saulo ne pod siemo jopuonjre mag Ruoth, kodwaro negogi. Ne odhi ir jadolo maduong’, mokwaye mondo ondik barua ni jodong ut lemo man Damaski, mamiye teko mar mako chwo gi mon ma oyudo kaluwo yor Ruoth, oter Jerusalem kotue. Kane koro ochiegni chopo Damaski, nopo ka ler moa e polo ong’ang’ni molwore. Ne opodho piny, mi owinjo ka dwol moro wachone niya, “Saulo! Saulo! Isanda nang’o?” Eka Saulo nopenjo ni, “In ng’a, Ruoth?” Dwolno nodwoke ni, “An e Yesu ma isando! To a malo, idhi Damaski kuma idhi wachonie gima onego itim.” Joma ne nie wuoth gi Saulo nochung’ ka dhogi omoko, ka giwinjo dwol, to ok gine ng’ato! Saulo noa malo, motemo yawo wang’e, to ne ok onyal neno, omiyo ne gitaye mana gi lwete, mi gitere Damaski. Kuom ndalo adek ne ok onyal neno, kendo ne ok ochiem kata omadh gimoro. To japuonjre moro ne ni Damaski, ma nyinge Anania. Ruoth nofwenyorene, moluonge ni, “Anania!” Nodwoke ni, “An ka, Ruoth.” Eka Ruoth nowachone ni, “A malo, idhi e yo miluongo ni Yo Matir, idwar ja-Tarso moro ma nyinge Saulo, e od Judas. Olemo, kendo oseyudo fweny monenoe ng’at ma nyinge Anania kayieyo lwete kuome mondo ochak onen.” Anania nodwoke ni, “Ruoth, ji mathoth osenyisa wach ng’atni, kendo kaka notimo timbe malich mang’eny ni jogi man Jerusalem. Bende osebiro Damaski gi teko moyudo kuom jodolo madongo mondo omak ji duto moyudo ka luongo nyingi.” To Ruoth nowachone niya, “Dhi adhiya, nikech en ema aseyiere obed jatichna mondo omi ogendini ma ok jo-Yahudi, kaachiel gi ruodhi kod jo-Israel, ong’eya. An awuon abiro nyise masiche duto ma obiro yudo nikech an.” Kuom mano, Anania nodhi modonjo e odno. Noketo lwete kuom Saulo, mowachone ni, “Owadwa Saulo, Ruoth Yesu mane ofwenyoreni e yo kibiro ka, oseora iri mondo ichak inen, kendo ipong’ gi Roho Maler.” Gikanyono gik moko machalo gi kagahla nolwar oa e wenge Saulo, mi oneno. Noa malo, mi obatise, kendo kane osechiemo, tekone noduogo. Kane Saulo osebet Damaski gi jopuonjre kuom kinde matin, nochako lando wach e ut lemo ni Yesu en Wuod Nyasaye. Ji duto mane owinje nodhier nono, mopenjore ni, “Donge ma e jal mane sando joma lamo Yesu Jerusalem cha? Koso donge nobiro ka mana ni mondo omakgi otergi ni jodolo madongo?” To Saulo nomedo yudo teko moloyo, kendo weche mane onyisogo ni Yesu e Mesia nodhiero jo-Yahudi modak Damaski nono, omiyo ne ok ginyal dwoke. Bang’e achien, ne gipimo wach mondo ginege, to Saulo nowinjo gima ne gichano timone. Ne girito dhorangeye odiechieng’ gotieno, to chieng’ moro gotieno, jopuonjre nokete e osera, mi olore piny gie otuch e kor ohinga. Saulo nodhi Jerusalem, motemo riwore gi jopuonjre, to ne gitang’ kode, nikech ne ok ginyal yie ni en japuonjre adier. Bang’e Barnaba nobiro mokawe otere ir joote. Nonyisogi kaka Saulo noseneno Ruoth Yesu e yo, kendo kaka Ruoth nosewuoyo kode, bende kaka Saulo nosewuoyo gi chir Damaski e nying Yesu. Bang’ mano, Saulo nobet kodgi Jerusalem, kendo nowuotho kodgi kuonde duto kolando Wach Maber gi chir e nying Ruoth. Nowuoyo gi jo-Yahudi maluwo tim jo-Grik, kendo nogoyo kodgi mbaka, to ne gitemo mondo ginege. Kane owete ofwenyo wachno ne gikowo Saulo Kaisaria, mi giore Tarso. Kamano kanyakla mar jo-Kristo manie piny Judea duto gi Galili kod Samaria noyudo kue. Roho Maler nokonyogi, mi gidoko motegno, kendo gimedore, ka giluoro Nyasaye. Petro to ne wuotho kuonde duto kolando Wach Maber, kendo chieng’ moro nodhi limo jo-Nyasaye mane odak Luda. Nonwang’o ng’at moro kuno ma nyinge Ainea, mane osebedo jaathany kuom higni aboro, kanindo mana e pien. Petro nowachone niya, “Ainea, Yesu Kristo ema changi! A malo, iban pieni!” Gikanyono Ainea noa malo. Ji duto modak Luda gi Sharon nonene, mi olokore oyie kuom Ruoth. Bende ne nitie japuonjre moro manyako Jopa, ma nyinge Tabitha. (Dho Grik to luongo nyingeno ni Dorka, tiende ni Nyakech.) Ne osiko kotimo timbe mabeyo, kendo okonyo joma odhier. To e ndalogo noyudo tuo ogoye, mi otho. Ne olwok ringre, mi opiele e ot manie gorofa malo. To kaka Jopa ne chiegni gi Luda, jopuonjre nowinjo ni Petro ni kuno, omiyo ne gioro ji ariyo ire, ka gikwaye ni, “Kiyie, to bi irwa mak ideko.” Petro noa malo modhi kodgi, kendo kane ochopo kuno notere e ot manie gorofa malo cha. Mond liete duto nochung’ bute kaywak, kendo nyise lewni mane Dorca osetwang’o kane pod ongima. To Petro nogologi oko giduto, mi ogoyo chonge piny, olemo. Eka nowichore mochomo nyako mothono, mi owacho niya, “Tabitha, a malo!” Tabitha noyawo wang’e, kendo kane oneno Petro, nobet piny. Petro norieyo bade, momako lwete, kendo okonye chung’. Eka noluongo mond liete kod jo-Nyasaye mamoko, mi omiyogi Tabitha kangima. Wach gima notimoreno nolandore e Jopa duto, mi ji mathoth noyie kuom Ruoth. Petro nomedo bet Jopa kuom ndalo mang’eny, kodak gi ng’at moro ma janyong’ piende ma nyinge Simon. Ne nitie ng’at moro Kaisaria ma nyinge Kornelio. Ne en jatend oganda lweny miluongo ni, ‘Oganda Italia’, kendo ne en ng’at modimbore, kendo moluoro Nyasaye gi joode duto. Notimo timbe ng’wono mang’eny kokonyogo jo-Yahudi modhier, kendo ne olamo Nyasaye pile. Chieng’ moro kar sa ochiko mar odhiambo, nopo ka malaika mar Nyasaye obirone malong’o e fweny, mi olwonge ni, “Kornelio!” Ne orango malaika mi openje koluor ni, “En ang’o, Ruoth?” Malaika nodwoke ni, “Lemoni gi timbeni mag ng’wono osechopo malo e nyim Nyasaye, kendo Nyasaye osepari. To koro or wach Jopa, iluong ng’at moro ma nyinge Simon, ma bende iluongo ni Petro. En wendo janyong’ piende moro ma nyinge bende Simon, ma ode nie dhonam.” Kane malaika mane wuoyo kode osea, noluongo jotich ode ariyo gi askari moro modimbore, mane achiel kuom joma rite. Eka nonyisogi weche duto, mi oorogi Jopa. Kinyne kane jootego nie yo chiegni chopo Jopa, Petro noidho e tat ot kar sa auchiel mondo olem. Nodenyo, kendo ne odwaro chiemo, to kane pod iloso chiemo, ayula wang’ notere, mi oneno ka polo oyawore, kendo ka gimoro machal gi nanga maduong’ iloro piny gi kondene ang’wen. To ei gino ne nitie kit gik moko mangima, kaka jamni gi le kod gik mamol gi winy. Dwol moro nowacho niya, “Petro, a malo mondo ineg gimoro kuom gigo, icham!” To Petro nokwer ni, “Ngang’, Ruoth! Nyaka nene pok achamo gima ok ler kata makuero.” Eka dwol nochako owuoyo kode mar ariyo ni, “Gimoro amora ma Nyasaye owacho ni ler, in kik iwach ni ok ler.” Mano notimore didek, eka nodwok gino malo e polo mana gie sano. Kane Petro pod hum nono, kaparo tiend fweny mane oseneno, joote mane Kornelio ooro nochopo e dhorangach, bang’ penjo kuma Petro odakie. Ne giluongo ka gipenjo ni, “Bende wendo moro ni ka ma nyinge Simon Petro?” To paro Petro ne pod oyudo ni kuom fweny mane oseneno cha, to Roho ne onyise ni, “Ji adek moko dwari. Omiyo lor piny idhi kodgi, mak iriwo gi kiawa, nikech an ema aseorogi.” Kuom mano, Petro nolor piny, mi owacho ni jogo ni, “An e ng’at mudwaro. Ere wach ma un go?” Ne gidwoke ni, “Jaduong’ lweny moro ma nyinge Kornelio ema oorowa. En ng’at makare, moluoro Nyasaye, kendo ma jo-Yahudi duto ogeno. To nonyise mondo oluongi idhi e ode, owinj ane wachni.” Omiyo Petro norwakogi e ot, mi ginindo kanyo otienono. Kinyne noa malo modhi kodgi, kendo owete moko moa Jopa bende ne odhi kode. Chieng’ maluwo mano, ne gichopo Kaisaria, kuma ne Kornelio, kaachiel kod wedene kod osiepene mane oseluongo, ritogie. Kane Petro ochopo, Kornelio noromone, mi ogoyo chonge piny e tiende, kamiye duong’. To Petro nochunge, kawachone ni, “Chungi, nikech anto an mana dhano.” Eka nodonjo e ot kowuoyo kode, kendo noyudo ji mathoth kochokore kanyo. Nowachonigi niya, “Uduto ung’eyo ni chikwa ok oyie mondo ja-Yahudi olim ng’at moro ma ok ja-Yahudi, kata osud machiegni kode. To Nyasaye osenyisa ni kik akwan ng’ato ang’ata ka ng’ama ok ler kata mogak. Emomiyo ka nyocha uluonga, to abiro abira ma ok amino wach. To koro apenjou ni, ere gima ne omiyo uluonga?” Kornelio nodwoke niya, “Ndalo adek mokadho, ne oyudo alemo e oda kar sa ochiko mar odhiambo. To ne apo ka ng’at moro morwako lewni mang’angni ochung’ e nyima, moluonga ni, ‘Kornelio! Nyasaye osewinjo lemoni, kendo oseneno timbeni mag ng’wono. Koro or wach Jopa mondo iluong ng’at moro ma nyinge Simon Petro. En wendo e dala janyong’ piende moro ma nyinge Simon, modak e dhonam.’ Mano omiyo ne aoroni joote mana gi sano, kendo agoyoni erokamano ahinya kuom biro. To koro waduto eri wan ka e nyim Nyasaye, kwarito wach moro amora ma Ruoth osenyisi mondo iwachi.” Eka Petro nochako wuoyo, kawacho ni, “Koro asefwenyo adier ni Nyasaye timoni ji duto mana machalre. Oyie gi ng’ato ang’ata moluore, kendo matimo gik makare, bed ni oa e oganda mane! Ne ooro wachne ni jo-Israel, kokelonigi Wach Maber mar kue kuom Yesu Kristo, ma en Ruodh ji duto. Ung’eyo gima duong’ mane otimore e piny Israel duto, chakre Galili, bang’ wach batiso mane Johana olando. Ung’eyo kaka Nyasaye noyiero Yesu ja-Nazareth, komiye Roho Maler, kendo omiye teko. Ne odhi kuonde duto, kotimo timbe mabeyo, kendo ochango ji duto mane Satan sando, nikech Nyasaye ne ni kode. Wan ne waneno gik moko duto mane otimo e piny jo-Yahudi kod Jerusalem, kendo wawuoyo ni ji kuomgi. Jo-Yahudi ne onege kogure e msalaba, to Nyasaye ne ochiere oa kuom joma otho chieng’ mar adek, momiyo ofwenyorenwa. Ji duto ne ok onene, to mak mana wan mane Nyasaye oyiero. Wan ne wachiemo kendo wametho kode kane osechier oa kuom joma otho. Ne omiyowa chik mondo waland ni ji Wachne, kwahulo ni en ema Nyasaye oseyiere jang’ad bura mar joma ngima gi joma otho. Jonabi duto nowuoyo kuome, kawacho ni ng’ato ka ng’ato moyie kuome nowene richone nikech en.” Kane Petro pod wuoyo, Roho Maler nolor kuom ji duto mane oyudo winjo wachne. Jo-Yahudi mane oyie kuom Kristo mane osebiro gi Petro koa Jopa ne owuoro ahinya ka gineno ni Nyasaye omiyo joma ok jo-Yahudi Roho Maler, nikech ne giwinjo ka giwuoyo gi dhok mayoreyore, ka gipako duong’ mar Nyasaye. Eka Petro nowacho niya, “Jogi oseyudo Roho Maler mana kaka ne wayudo! Bende ng’ato nyalo tamogi mondo kik batisgi gi pi adier?” Eka nogolo chik ni mondo obatisgi e nying Yesu Kristo. Bang’e ne gikwaye mondo omed bet kodgi kuom ndalo moko. Joote kod owete duto mane nie piny Judea nowinjo ni joma ok jo-Yahudi bende oseyie Wach Nyasaye. To kane Petro odhi Jerusalem, joma noramo ni joma ok jo-Yahudi nyaka ter nyangu nokwere, kawachone ni, “Donge ne ilimo joma ok ter nyangu, mi ichiemo kodgi bende?” To Petro nonyisogi gik mane otimore duto achiel kachiel, kowacho niya, “Ne oyudo alemo e dala mar Jopa, kendo ayula wang’ notera, mi apo ka aneno fweny. Ne aneno gimoro maduong’ machalo gi nanga, kiloro gi kondene ang’wen, koa e polo, mi obiro ochung’ buta. Kane arango iye maber, ne aneno kit gik moko duto mangima, kaka jamni gi le kod gik mamol, gi winy. Eka ne awinjo dwol moro kawachona ni, ‘A malo, ineg gimoro kuom gigo,, mondo icham.’ To ne akwer ni, ‘Ooyo, Ruoth! Nyaka nene pok abilo chiemo makuero kata ma ok ler.’ Eka dwol nochako owuoyo kendo gie polo ni, ‘Gimoro amora ma Nyasaye osewacho ni ler, in kik iwach ni ok ler.’ Gima kamano notimore nyadidek, eka bang’e, nodwok gino duto e polo. Gikanyono jomoko adek moor ira koa Kaisaria ne ochopo e ot mane antie, kendo Roho nonyisa mondo adhi kodgi mak ariwo gi kiawa. Owete auchiel ma jo-Jopa ma unenogi, bende ne wadhigo, mi waduto ne wadonjo e od Kornelio. Ne onyisowa kaka ne oseneno malaika kochung’ e ode, kendo owachone ni, ‘Or wach Jopa mondo iluong ng’at moro ma nyinge Simon Petro. Obiro keloni wach ma biro miyo ikwo, kaachiel gi joodi duto.’ To kane achako wuoyo, Roho Maler nolor kuomgi mana kaka nolor kuomwa chieng’ mane ohango biroe. Eka ne aparo gima ne Ruoth nosewacho niya, ‘Johana nobatiso ji gi pi, to un nobatisu gi Roho Maler.’ Koro ka Nyasaye ne omiyo jogo mana mich mane omiyowa kane wayie kuom Ruoth Yesu Kristo, to an ne an ng’a, ma dine atam Nyasaye timo gima odwaro?” Kane giwinjo wechego, ne giling’, mi gimiyo Nyasaye duong’, ka giwacho ni, “Kara joma ok jo-Yahudi bende Nyasaye oseyie mondo olokre, mi yud ngima.” Ji duto mane oseke nikech sand mane owuok bang’ nek Stefano nodhi e pinje mopogore opogore, kaka Foinike gi Saipras kod dala mar Antiokia manie piny Kilikia, to ne githoro lando wach mana ni jo-Yahudi kende. To kata kamano jomoko kuomgi ne joma oa Saipras gi Kurene. Gin to ka ne gichopo Antiokia, to ne gilando wach ni joma ok jo-Yahudi bende, ka ginyisogi Wach Maber mar Yesu Kristo. Teko Ruoth Nyasaye ne ni kodgi, omiyo ji mathoth noyie, molokore ir Ruoth. Wachno nochopo ni Kanyakla mar jo-Kristo man Jerusalem, omiyo ne gioro Barnaba mondo odhi Antiokia. Kane ochopo kuno, mi oneno kaka Nyasaye oseguedho ji, ne odoko mamor, mi ojiwogi giduto, mondo giket chunygi kuom Ruoth, kendo gipadre kuome. Barnaba ne ng’at maber man gi yie motegno, kendo mopong’ gi Roho Maler. Ji mang’eny nolokore, moyie kuom Ruoth. Bang’e Barnaba nodhi Tarso mondo odwar Saulo, to kane osenwang’e nokele Antiokia. Kuom higa ngima ji ariyogo nochokore gi jo-Kristo. E ndalogo, jokor wach moko noa Jerusalem, mobiro Antiokia. Achiel kuomgi ma nyinge Agabo nohulo gi teko mar Roho ni kech maduong’ ne biro kwako piny duto. (Kejno nowuok e ndalo loch Klaudio, ruodh jo-Rumi.) Eka jopuonjre noyie ni ng’ato ka ng’ato kuomgi nyaka chiw gik moko kaka onyalo, mondo okow ni owete modak Judea, okonyrego. Ne gitimo kamano, mi gimiyo Barnaba gi Saulo pesa, otero ni jodong kanyakla mar jo-Kristo. E ndalo nogo, ruoth Herode nochako sando jo-Kristo moko. Ne ogolo chik mi oneg Jakobo ma owadgi Johana gi ligangla. Kane oneno ni wachno ber ni jo-Yahudi, ne omako Petro bende (Mano notimore e ndalo Sap Makati ma ok ketie Thowi.) Kane osemak Petro kamano, ne otere e jela, mi okete e lwet askeche apar gauchiel, ka askeche ang’wen rite arita. Herode nosechano mondo oyale e nyim ji bang’ Pasaka. Kuom mano Petro ne mana ni e jela, to kanyakla mar jo-Kristo nolamone Nyasaye ahinya. Otieno mane kiny onego Herode golie Petro oko ni ji, Petro noyudo nindo e kind jorit ariyo. Ne otueye gi nyoroche ariyo, kendo askeche bende ne rito jela. To malaika mar Ruoth notucho, mochung’ bute, kendo ler nopong’o od tuech. Eka malaikano noyuko Petro mochiewe, kawachone niya, “A malo piyo!” Gikanyono nyororo nogonyore e lwet Petro. Malaika nowachone ni, “Tue okandani, kendo rwak wuocheni” Kane Petro osetimo kamano, malaika nowachone kendo ni, “Rwak lawi mondo iluw bang’a.” Petro noluwe, mi owuok oko e jela, to ne ok ong’eyo ni gima malaika timone en adier, nikech nogalo ni oneno mana fweny. Ne gikadho kar rit mokwongo kod mar ariyo, eka ne gichopo e dhoranga nyinyo miwuokgo oko e jela. Dhorangano noyaworenigi mana kende, mi giwuok oko. Ne giluwo yo moro, mi giwuotho kuom kinde moromo, eka malikano nolal nono moweyo Petro. Bang’ mano, Petro nofwenyo gima osetimorene, mowacho ni, “Koro ang’eyo ni en adier! Ruoth Nyasaye oseoro malaikane moresa kagola e teko Herode, kendo kuom gik moko duto mane jo-Yahudi dwaro timona.” Kane oneno kamano, ne odhi e od Maria min Johana, ma bende iluongo ni Mariko, kuma ne ji mang’eny ochokoree ka lemo. Ne odwong’o dhoot ma oko, mi nyako moro ma jatich, ma nyinge Roda, obiro yawone. To kane ochamo dwond Petro, nodoko mamor ahinya, mi oringo odok ei ot kapok oyawo dhoot. Nowacho ni ji ni Petro ema ochung’ oko e dhoot. To ne gidwoke ni, “Neko omaki!” En to noramo ni en adier. Eka ne giwachone ni, “Kara mano mana malaikane.” To e kindeno duto, Petro nosiko ka duong’o adwong’a dhoot. Omiyo ne giyawone, mi dhogi omoko ka gineno ni en Petro adier! Noting’o nigi lwete mondo giling’, eka nonyisogi kaka Ruoth Nyasaye osegole e jela. Bang’e nowachonigi ni mondo ginyis Jakobo kod owete mamoko wachno, eka nowuok modhi kamoro machielo. Kane piny oru, kihondko maduong’ nomako askeche ma jorit, ka gipenjore ni ang’o motimore ni Petro. Herode nogolo chik mondo odware, to ne ok ginyal yude. Omiyo ne onono jorit ahinya, eka nowacho ni mondo oneggi. Bang’e noa Judea odhi Kaisaria, mobet kuno kuom kinde moko. Noyudo mirima osebedo komako Herode gi jo-Turo kod jo-Sidon e kindeno. Kuom mano ne gichokore, mi gidhi ire. To mokwongo ne gihoyo Blasto mane jaduong’ od ruoth Herode, obedo osiepgi, eka ne gikwayo ruoth mondo omigi kue. Ne gidwaro kue nikech pinygi ne yudo chiemo e piny ruodh Herode. Chieng’ moro moyiedhi, Herode ne orwako lepe mag duong’, kendo ne obet e kom duong’ne, mi ochako wuoyo ni ji. To ji duto nowacho matek niya, “Mano dwond Nyasaye, ok mar dhano!” Gikanyono malaika mar Ruoth Nyasaye nogoyo Herode, nikech ne ok omiyo Nyasaye duong’. Bang’e kudni nochamo dende, mi otho. Wach Nyasaye nolandore, kendo joma oyie nomedore ameda. Barnaba gi Saulo notieko tijgi, mi oa Jerusalem odok Antiokia ka gin gi Johana ma bende ne iluongo ni Mariko. Kuom kanyakla mar jo-Kristo man Antiokia manie piny Kilikia ne nitie johul wach kod jopuonj. Ne gin Barnaba gi Simeon miluongo ni Rateng’, gi Lukio ja-Kurene, gi Manaen, mane opidh kaachiel gi ruoth Herode, kod Saulo. To kane oyudo gilamo Ruoth, kendo gitueyo chiemo, Roho Maler nowacho nigi niya, “Walnauru Barnaba gi Saulo oti tich ma aseluongogi mondo giti.” Eka ne gimedo lemo, kendo gitueyo chiemo, bang’e ne giyieyo lwetgi kuom Barnaba gi Saulo, mi giweyogi gidhi. Kane Roho Maler oseoro Barnaba gi Saulo kamano, ne gidhi Seleukia, kuma ne giidhoe yie mi gikwang’ gidhi Saipras. Kane gichopo Salamis, ne gilando Wach Nyasaye e ut lemo mag jo-Yahudi, ka Johana konyogi. Ne giwuotho e chulano duto, ka gilando Wach Maber, nyaka ne gichopo Pafo, kuma ne ginwang’oe ajuoga moro ma nyinge Bar-Yesu (to dho Yunani luonge ni Eluma.) Ne en ja-Yahudi, kendo ne owuondore ni en janabi. Bende ne en osiep Sergio Paulo, ma ruodh chulano, kendo mane ng’ama riek. Ruodhno noluongo Barnaba gi Saulo mondo odhi ire, nikech ne odwaro winjo Wach Nyasaye. To ajuoga miluongo ni Elumano notamogi, kotemo geng’o ruoth mondo kik yie kuom Yesu. Eka Saulo ma bende iluongo ni Paulo, nopong’ gi Roho Maler. Norango wang’ ajuogano tir, mowachone niya, “Yaye, in wuod Satan! In jasik gik moko duto mabeyo! Ipong’ gi timbe duto mag miganga, kendo pile itemo loko adiera mag Nyasaye obed mag miriambo! To koro winji, kata mana sani Ruoth Nyasaye biro goyi gi lwete, kendo ibiro bedo muofu, mi ok ninen kuom ndalo moko.” Gikanyono mudho mandiwa noimo wang’ Eluma, mi owuotho komulo amula, kendo kodwaro ng’ama taye gi lwete. Kane ruoth oneno gima otimoreno, noyie kuom Yesu, kendo nohum nono kuom puonj Ruoth Yesu. Paulo kod joma ne en go ne joa Pafo, mi okwang’ nyaka Perga e piny Pamfulia, to Johana noweyogi kuno, modok Jerusalem. Eka ne gia Perga, mi gidhi Antiokia e piny Pisidia, kendo ne gidhi e od lemo mar jo-Yahudi chieng’ Sabato, mi gibet piny. Kane osesom weche moko moa e Chik Musa, kod mag Jonabi, jodong od lemo nokowonigi wach ni, “Owetewa, ka un gi wach moro madujiwgo ji, to wachuru.” Eka Paulo nochung’, moting’o bade, kendo ochako wuoyo niya: “Un owetena ma jo-Israel, kod ji mamoko duto moluoro Nyasaye, winjuru. Nyasaye ma Nyasach jo-Israelgi noyiero kwerewa, moloko oganda motegno e ndalo mane gin jodak e piny Misri. Bang’e nogologi kuno gi tekone maduong’, kendo nokurogi e thim kuom higni ma dirom piero ang’wen. Eka notieko ogendini abiriyo mane oyudo odak e piny Kanaan, mi omiyo joge owuon pinyno. Bang’ higni ma dirom mia ang’wen gi piero abich, nomiyogi jong’ad bura moritogi nyaka ndalo janabi Samuel. To kane gikwayo mondo gibed gi ruoth, Nyasaye nomiyogi Saulo wuod Kish ma jadhood Benjamin mondo obed ruodhgi, mi noritogi kuom higni piero ang’wen. Eka Nyasaye nogole, moketonigi Daudi ruoth. En ema Nyasaye nowuoyo kuome niya, ‘Aseyudo ni Daudi wuod Jesse e ng’at ma chunye chal gi mara, kendo ema notim gik moko duto ma adwaro.’ “Yesu ma nyakwar Daudi ema Nyasaye otimo Jawar jo-Israel, kaka nosingore. To kane Yesu pok ochako tichne, Johana nosebedo kapuonjo jo-Israel duto mondo gilokre giwe richogi, obatisgi. To kane Johana koro chiegni tieko tichne, nopenjo ji ni, ‘Un uparo ni an ng’a? An ok an Jal mugeno ni biro biro. To winjuru! Ng’at moro biro bang’a ma ok awinjora gonyo wuochene e tiende.’ “Un jowetena ma nyikwa Ibrahim, kaachiel gi ji mamoko moluoro Nyasaye, wan ema osekelnwa wach warruokni, nikech joma odak Jerusalem kod jodonggi ne ok ong’eyo ni Yesu e Jawar, bende ne ok giwinjo tiend weche jonabi misomo pile chieng’ Sabato ka Sabato. To kata kamano ka ne ginege, to ne gimiyo gima ne jonabi okoro otimore. To kata obedo ni ne ok ginyal yudo gima omiyo owinjore ging’adne buch tho, to pod ne gichuno achuna Pilato mondo ogol chik onege. Kane gisetimone gik moko duto ma Muma wacho kuome, ne gilore piny e msalaba, mi gikete e bur. To Nyasaye ne ochiere oa kuom joma otho, kendo kuom ndalo mang’eny nofwenyore ni joma ne oseluwe koa Galili odhi Jerusalem. Gin ema tinde gihulo ni jo-Israel weche man kuome. To wan, wan kaeri mondo walandnu Wach Maber, ni, kuom chiero Yesu, Nyasaye osetimonwa gima ne osingore ni kwerewa, mana kaka Muma wacho e Zaburi mar ariyo ni, ‘In e Wuoda, tiende ni asedoko Wuoru.’ To kuom chiero Yesu kuom joma otho mondo kik ochak otho kendo, nowacho niya, ‘Anamiu gueth maler kendo madier, mane asesingora ni Daudi.’ E kaka bende owacho e Zaburi machielo ni, ‘Ok niwe mondo ringre Ng’ati Maler otow.’ “To kane Daudi osetimo gik mane Nyasaye dwaro mondo otim e ndalone, notho, moyike but kwerene, kendo ne otop. Jal mane Nyasaye ochiero oa kuom joma otho, to ne ok otop! Kuom mano, owetena, unyalo neno uduto ni kuom Yesu ema ilandonue wach mar weyo richo. Bende nyaka ung’e ni ng’ato ka ng’ato moyie kuome, to owene richone duto mane Chik Musa otueyo. Emomiyo, tang’uru mondo kik masiche mane jonabi okoro timrenu. Jonabi nosekoro niya, ‘Neuru, un joma ochayo jigi! Humuru, kendo laluru nono, nikech tich ma atiyo e ndalou en gima ok unyal yie, kata da bed ni ng’ato hulnu tiende!’ ” Kane Paulo gi Barnaba jowuok e od lemo, ji nokwayogi mondo giduog chieng’ Sabato mabiro, gimed puonjogi wechego. Bang’ chokruokno, jo-Yahudi mang’eny kod jomoko mathoth moluoro Nyasaye mane oselokore luwo kit lemo mar jo-Yahudi, nodhi gi Paulo gi Barnaba. Ji ariyogo nopuonjogi, kajiwogi mondo gisik mana kuom ng’wono mar Nyasaye. Chieng’ Sabato maluwo mano, chiegni ji duto manie dalano nobiro mondo owinj Wach Ruoth. To kane jo-Yahudi oneno oganda maduong’no nyiego nomakogi ahinya, mi gidagi weche Paulo, ka gikwere kendo giyanye. To Paulo gi Barnaba ne jomedo wuoyo gi chir moloyo, ka giwacho ni, “Un ema owinjore kwong landnu Wach Nyasaye. To kaka usedage, kendo ok une ni uwinjoru gi ngima ma nyaka chieng’, koro wabiro weyou mondo wadhi ir ogendini ma ok jo-Yahudi, nikech Ruoth Nyasaye osemiyowa chik niya, ‘Aseketi ibed ler mar Ogendini, mondo ibed yor warruok ni piny ngima.’ ” Kane joma ok jo-Yahudi owinjo wachno, ne gidoko mamor, mi gimiyo Wach Nyasaye duong’, kendo ji duto mane Nyasaye oseyiero mondo oyud ngima ma nyaka chieng’ noyie kuom Yesu. Wach Ruoth Nyasaye nolandore kuonde duto e gweng’no. To jo-Yahudi noketho chuny jodong dalano, kod chuny mond joma dongodongo ma ok jo-Yahudi mane oluoro Nyasaye. Kamano ne gimiyo ji osando Paulo gi Barnaba, mi giriembogi gia e gweng’gi. To jootego noteng’onigi buch tiendgi, mi owuok odhi Ikonio. Jopuonjre mane ni Antiokia to nodong’ kopong’ gi mor kod Roho Maler. Gima kamano ema bende notimore Ikonio. Paulo gi Barnaba ne jodhi e od lemo mar jo-Yahudi, molando wach gi teko, mi jo-Yahudi mang’eny kod joma ok jo-Yahudi noyie. To jo-Yahudi mane otamore yie noketho chuny joma ok jo-Yahudi, mi omiyogi mon gi jopuonjre. Paulo gi Barnaba nobet kuno kuom ndalo mathoth ka giwuoyo gi chir kuom Ruoth, kendo Ruoth nomiyogi teko mar timo honni kod ranyisi, konyisogo ni wach mane giwacho kuom ng’wonone en adier. To jodalano nopogore, moko nodok ni jo-Yahudi, to moko nodok ni joote. Bang’e joma ok jo-Yahudi, kaachiel gi jo-Yahudi kod jodong dala nopimo wach mondo omonj joote, kendo ogogi gi kite. To joote nofwenyo gima timore, omiyo ne giringo gidhi Lustra gi Derbe, miech Lukaonia, kod gweng’ mokiewo kodgi. Kuondego bende ne gilandoe Wach Maber. Ng’at moro nodak Lustra ma tiendene omoko. Ne osebet puth chakre nywolne, kendo ne ok onyal wuotho. Ne ochiko ite, mowinjo weche Paulo. To kane Paulo orange mi oneno ka en gi yie ma dimi change, nowachone matek ni, “Chung’ tir gi tiendeni!” Eka ng’atno nochikore malo mochako wuoth. Ka ne oganda oneno gima Paulo otimo, ne gikok gi dho Lukaonia niya, “Nyiseche osekawo kit ji mi olor irwa e piny ka!” Eka ne gichako Barnaba ni Zeu, to Paulo ne gichako ni Herme, nikech en ema ne olando wach moloyo. Jadolo mar nyasaye moro miluongo ni Zeu, mane hekalune nie nyim dalano, nokelo ruedhi moketnigi maua e dhorangach. En kaachiel gi joma nochokore ne gidwaro timone jootego misango. To kane Barnaba gi Paulo owinjo gima ne gidwaro timo, ne giyiecho lepgi, mi giringo e kind ji, ka gikok ni, “Yawa, ang’o momiyo utimo kamano? Wan mana ji ka un, to gima watimo en mana landonu Wach Maber, mondo uwe timbe manonogi, ulokru ir Nyasaye Mangima, ma ochueyo polo gi piny kod nam, kaachiel gi gik moko duto manie i gi. E kinde machon, Nyasaye noyie ni ogendini duto mondo oluw yoregi giwegi. To kata kamano timbe mabeyo mane osebedo kotimo ema nyisou kite kaka chal, nikech okelonu koth moa e polo kendo omiyo chambu chiek e kinde mowinjore. Kamano omiyou chiemo, kendo opong’o chunyu gi mor.” To kata obedo ni Paulo nosewuoyo kodgi kamano, to ne pod gidwaro mana timonigi misango. Bang’e jo-Yahudi moko nobiro koa Antiokia gi Ikonio e piny Pisidia. Ne gisemo ji, modoknigi, kendo ne gigoyo Paulo gi kite, mi giywaye oko e dala ka gigalo ni osetho. To kane jopuonjre obiro mochung’ kolwore, noa malo modok e dala. Kinyne Paulo gi Barnaba nodhi Derbe, mi olando Wach Maber kuno, kendo oloko jopuonjre mang’eny. Bang’e ne gidok Lustra gi Ikonio kod Antiokia. Ne gitego chuny jopuonjre ka gijiwogi mondo gisik gibed gi yie motegno, ka giwachonigi niya, “Nyaka wane masiche mang’eny, eka wadonj e Piny Ruodh Nyasaye.” Ne giketo jodongo ni kanyakla duto mag jo-Kristo, kendo kane giselemo, kendo gitueyo chiemo, ne giketogi e lwet Ruoth mane koro giseyie kuome. Bang’ mano ne giwuotho e piny Pisidia duto ka gilando Wach Maber, mi gichopo Pamfulia. Eka ne gilando Wach e dala mar Herga, bang’e ne gidhi Atalia, kendo kane gia kuno, to ne gikwang’ mi gidok Antiokia e piny Kilikia, kuma ne oseketgie e lwet Nyasaye mondo oritgi gi ng’wonone, giti tich mane koro gisetieko. Kane gichopo Antiokia, ne gichoko jo-Kristo duto kaachiel, mi ginyisogi gik moko duto mane Nyasaye osemiyo gitimo, kendo kaka noseyawo yo ma joma ok jo-Yahudi mondo odok joma oyie kuom Kristo. Bang’e ne gidak kuno aming’a gi jopuonjre. Jomoko noa Judea, mi obiro Antiokia, kendo ochako puonjo owete ka wachonigi niya, “Ka ok oteru nyangu kaka Chik Musa dwaro, to ok unyal yudo warruok.” To Paulo gi Barnaba nodhaw kodgi matek kakwerogi, omiyo owete noneno ni mondo ji ariyogo kaachiel gi jomoko odhi Jerusalem owuo gi joote kod jodong jo-Kristo kuom wachno. Kuom mano, jo-Kristo duto nokowogi, kendo ka ne gikadho e piny Foinike gi piny Samaria ne gihulo kaka joma ok jo-Yahudi oselokore moyie kuom Yesu. Wachno nomiyo owete mamoko duto odoko mamor ahinya. Kane gichopo Jerusalem, jo-Kristo duto man kuno, gi joote kod jodongo norwakogi. Eka ne ginyisogi gik moko duto mane Nyasaye osemiyo gitimo. To moko kuom jo-Farisai moyie kuom Yesu nochung’ mowacho niya, “Joma ok jo-Yahudi nyaka ter nyangu, kendo nyaka nyisgi mondo girit Chik Musa.” Eka joote kod jodongo nochokore mondo one ane wachno. Kane gisewuoyo aming’a, Petro nochung’ mowacho niya, “Owetewa, ung’eyo ni chon Nyasaye noyiera kuomu mondo aland Wach Maber ni joma ok jo-Yahudi mondo giwinji kendo giyie kuom Yesu. Nyasaye, mong’eyo chuny ji duto, nomiyogi Roho Maler mana kaka nomiyowa, konyisogo ni oyie kodgi. Nopuodho chunygi nikech ne giyie kuome, kotimonigi mana kaka notimonwa. Koro ere gima omiyo udwaro temo Nyasaye, kumiyo jopuonjre ting’ mapek mane kwerewa ok nyal ting’o, kata ma wan bende ok wanyal ting’o? Ooyo, wayie ni kaka iwarowa kuom ng’wono mar Ruoth Yesu, e kaka gin bende iwarogi.” Wechego nomiyo ji duto oling’, mochiko itgi ka Barnaba gi Paulo hulo ranyisi gi honni mane Nyasaye osemiyo gitimo ni joma ok jo-Yahudi. Kane gisetieko wuoyo, Jakobo noloso kawacho niya, “Owetena, winjauru! Simon osenyisowa kaka Nyasaye nochako chon mondo okwa jomoko kuom joma ok jo-Yahudi olok joge owuon. Weche mane jonabi okoro bende oyie gi wachno, mana kaka Muma wacho niya, ‘Ruoth Nyasaye wacho ni, “Bang’ wechego anaduogi, kendo anachung od Daudi mosepodho. Anachak ager kuonde momukore, mi achunge kendo. Kamano ji duto nodwar Ruoth, koda ka joma ok jo-Yahudi, ma aseluongo mondo obed joga awuon!” Ruoth Nyasaye mane ohulo wechego chon ema owacho kamano.’ ” Eka Jakobo nomedo wacho ni, “An aneno ni ok onego wachand joma ok jo-Yahudi ma olokore oyie kuom Nyasaye gi chike moko matindotindo. To onego wandiknigi barua ma nyisogi ni nyaka giritre kuom gik ma ok ler nikech gik ma kamago osechiw ni nyiseche manono. Bende kik giterre, kendo kik gicham gima ode, bende kik gicham remo. Mano oromo, nikech nyaka nene osesom Chik Musa kuom ndalo mathoth e ut lemo, chieng’ Sabato ka chieng’ Sabato, kendo wachne ilando e mier duto.” Bang’ mano, joote kod jodongo, kaachiel gi jo-Kristo duto, noneno ni ber mondo giyier jomoko kuomgi odhi Antiokia gi Paulo kod Barnaba. Kuom mano, ne giyiero Juda miluongo ni Barsaba, kod Sila, mane jotend owete. Ne gitero barua mondik ni, “Wan joote gi oweteu madongo, wamosou uduto un owete ma ok jo-Yahudi modak Antiokia gi Siria kod Kilikia. Wasewinjo kaka jomoko moa kuomwa osechandou gi weche mathago chunyu, to wan ne ok waorogi. Emomiyo waduto waseneno gi chuny achiel ni ber mondo wayier jomoko waor iru, kaachiel gi Barnaba kod Paulo, ma gin owetewa mwahero, kendo ma osechiwo ngimagi nikech nying Ruoth Yesu Kristo. Ero, waseoro Juda gi Sila, ma bende biro nyisou gi dhogi weche duto ma wasendiko. En dwaro mar Roho Maler kod dwaro marwa ni mondo kik waket ting’ moro mapek kuomu mak mana chike moko mowinjore, ema onego uluw. To chikego e magi: Kik ucham chiemo mosetimgo misango ni nyiseche manono, kendo kik ucham remo kata gima ode, bende kik uterru. Kuritoru kuom gigo duto, to unudhi nyime maber. Oritu.” Kamano joote noor modhi Antiokia. Ne gichoko oganda joma oyie duto, mi gimiyo baruano. Kane gisesome, ne gidoko mamor ahinya giduto kuom jip mane giyudo. Juda gi Sila, mane gin johul wach moa kuom Nyasaye, ne jowuoyo gi owete ka gijiwogi gi weche mang’eny, kendo gimiyogi teko. Kane gisebet kuno kuom ndalo moromo, owete ne ogonyogi, mi gidok ka gitero mos ni joma ne oorogi. Sila to noneno ni ber mondo odong’ kuno. Paulo gi Barnaba ne jobet Antiokia kuom ndalo moko, mi giriwore gi jomoko mang’eny kuno kuom puonjo kendo lando Wach Maber mar Nyasaye. Bang’ ndalo moko Paulo nowacho ni Barnaba ni, “Wadogi mondo wane owetewa e mier duto mane walandoe Wach Ruoth, mondo wane ane kaka gibet.” Barnaba ne dwaro kawo Johana, ma bende iluongo ni Mariko mondo gidhigo, to Paulo ne oparo ni ok ber dhi kode, nikech noyudo oseweyogi Pamfulia, modok kapok gitieko tijgi. Wachno nomiyo gidwokore matek gi Barnaba mi gipogore. Barnaba nokawo Mariko, mi okwang’ odhi Saipras. Paulo to noyiero Sila, kendo ka ne owete osekwayonigi Nyasaye mondo oguedhgi, nowuok. Nowuotho e piny Siria gi piny Kilikia duto, kolando wach maber, kendo otego kanyakla duto mag Kristo. Paulo nodhi mochopo Derbe, mochweyo nyaka Lustra, kuma ne nitie japuonjre moro ma nyinge Timotheo wuod dhako ma bende ne japuonjre ma nyar jo-Yahudi. Wuon Timotheo to ne ja-Grik. Owete duto man Lustra gi Ikonio ne wuoyo maber kuom Timotheo. Paulo ne dwaro kawe mondo odhi kode, omiyo notere nyangu, nikech jo-Yahudi duto mane odak e gweng’no nong’eyo ni wuon Timotheo en ja-Grik. Kane giwuotho e mier, ne gimiyo jopuonjre chike mane joote kod jodongo man Jerusalem oketo, ka gijiwogi mondo gimak chikego. Kamano kanyakla mag jo-Kristo nomedo bedo gi yie motegno kendo kwan joma oyie bende nomedore ameda pile. Ne giwuotho e piny Frugia gi piny Galatia, ka gilando Wach Maber. Nikech Roho Maler nokwerogi ni kik giland Wach e piny Asia. Kane gichopo e tong piny Musia, ne gidwaro donjo e piny Bithunia, to Roho mar Yesu ne ok oyienegi. Omiyo ne ging’ado ang’ada Musia, mi gilor nyaka dho wath miluongo ni Troa. Otienono Paulo noneno fweny ma ja-Makedonia moro ochung’ie, ka hombe niya, “Bi loka Makedonia mondo ikonya.” Kane Paulo oseneno fwenyno, ne waikore piyopiyo mondo wadhi e piny Makedonia nikech ne wang’eyo ni Nyasaye oseluongowa mondo waland Wach Maber ni jopinyno. Ne waa Troa, mi wakwang’ tir nyaka Samothraki, to kinyne ne wachopo Neapoli. Ne waa kanyo mwadhi nyaka Filipi, ma dala mar gweng’ mokwongo e piny Makedonia, to kendo en dala mane omi jo-Rumi mondo odagie. Ne wabet kuno kuom ndalo moko. Chieng’ Sabato ne wawuok e dalano, mi wadhi e bath aora kuma ne waparo ni nitie kar lemo mar jo-Yahudi. Ne wabet piny, mi wawuoyo gi mon mane oyudo ochokore kanyo. Achiel kuom joma ne winjowa ne dhako moro moa Thuatira, ma nyinge Ludia. Ne en dhako moluoro Nyasaye, kendo ne en johand nengni makwar ma nengogi tek. Ruoth noyawo chunye mondo owinj weche mane Paulo wacho. Eka ne obatise kaachiel gi joode. Bang’ mano noluongowa e ode, kowacho ni, “Ka useneno ni ayie adier kuom Ruoth, to biuru e oda.” Eka nomiyo wadhi e ode. Chieng’ moro kane oyudo wadhi kar lemo, ne waromo gi nyako moro ma misumba, mane nigi jachien mamiyo okoro wach. Ne okeloni ruodhi mage ohala mang’eny kuom hulo ni ji gik mabiro timorenigi. Ne ojaluwo bang’ Paulo kod bang’wa kokok niya, “Jogi gin jotich Nyasaye Maduong’ Moloyo! Gilandonu kaka onego uyud warruok.” Ne otimo kamano kuom ndalo mang’eny nyaka chop Paulo nosin, mi owichore owacho ni jachiendno ni, “Awachoni e nying Yesu Kristo ni wuog oko kuom nyakoni!” Eka jachien nowuok kuom nyakono mana gi sano. To kane joma nyakono tiyonigi ofwenyo ni yo ma giyudogo ohala koro orumo, ne gimako Paulo gi Sila, mi giywayo nyaka ir jodongo e laru mar dala. Ne gikelogi e nyim jong’ad bura ma jo-Rumi, mi giwacho niya, “Jogi gin jo-Yahudi, to gikelo koko e dalawa! Gipuonjo ji tim ma chikwa ok oyie mondo watim, wan jo-Rumi!” Eka ji duto bende nonywakogi gi wach. Jong’ad bura nolonyo lep Paulo gi Sila ayuka, kendo ne gigolo chik mondo ochwadgi. Kane osechwadgi malich ahinya, ne gibologi e jela, ka ginyiso jarit mondo olor nigi matek. Mano omiyo jarit nobologi e ot ma iye, mi otweyo tiendegi e kind lodi mag yien. Kar odiewuor tir, Paulo gi Sila noyudo lemo kendo wer ni Nyasaye, ka joma otwe mamoko to ochiko itgi winjogi. Eka ne gipo ka piny oyiengni matek, mi mise mar jela ondekni. Gikanyono dhoudi duto noyawore, kendo nyororo mag joma notue nogonyore. Eka jarit jela nochiew, kendo kane oneno ka dhout jela oyawore, nogalo ni joma otue duto osepondo oa, omiyo nowuodho ligangla mondo onegrego. To Paulo nokok matek ni, “Kik iketh dendi! Wantie waduto!” Eka jarit jela noluongo mondo okelne taya kendo nopodho e tiend Paulo gi Sila kokirni. Bang’ mano, nogologi oko mopenjogi ni, “Jodongo ere gima onego atim, eka akwo?” Ne gidwoke ni, “Yie kuom Ruoth Yesu, eka inikwo, kaachiel gi joodi.” Eka ne gipuonje Wach Ruoth, kaachiel gi ji duto mane nie ode. E sanogo gotienono noterogi, mi odhi oluokonigi dendgi kuonde mane oridhore, eka ne obatise kaachiel gi joode duto. Nokawo Paulo gi Sila, motero e ode, kendo nomiyogi chiemo mondo gicham. Nodoko mamor ahinya kaachiel gi joode nikech koro ne oyie kuom Nyasaye. Kinyne gokinyi, jong’ad bura nooro askechegi gi wach mondo ogony jootego odhi. Jarit jela nonyiso Paulo ni, “Jong’ad bura oseoro wach ni mondo ogonyu, omiyo koro wuoguru udhi gi kue.” To Paulo nowacho ni askechego niya, “Nyoro gichwadowa e nyim ji, maonge ketho moyudwago, to wan jo-Rumi! Bende nyoro gibolowa e jela, to koro ere gima omiyo gidwaro golowa ling’ling’? Ooyo, gibi abiya mondo gigolwa giwegi.” Askechego nodhi onyiso jong’ad bura wechego, mi ne gidoko maluor ka giwinjoni Paulo gi Sila gin jo-Rumi. Omiyo ne gidhi mi giywagorenigi, eka ne gigologi oko, kendo ne gisayogi mondo gia e dalagi. To Paulo gi Sila ne jowuok e jela, mi jodhi e od Ludia, kendo kane gisechokore gi owete kuno mi gitego chunygi, ne giwuok gia. Paulo gi Sila noluwo yor Amfipoli gi Apolonia mi gitundo Thesalonika, kuma ne nitie od lemo mar jo-Yahudi, Kendo Paulo nodhi e od lemo kaka ne ojatimo. Kuom Sabato adek maluwore nowuoyo gi ji kuom weche mondiki e Muma, koelonigi tiend wechego, kendo onyisogi ni Mesia nyaka ne sandi, mi chier a kuom joma otho. Nopuonjogi ni, “Yesu ma awuoyonu kuomeni e Mesia.” Jomoko kuomgi noyie wachno, modokni Paulo gi Sila. To bende ji mang’eny ma ok jo-Yahudi, to oluoro Nyasaye, noyie kodgi, kaachiel gi mon buora mong’ere. To nyiego nomako jo-Yahudi, mi gidhi giwako jomoko ma acheje mabayo abaya e wang’ yore, mi ochoko oganda maduong’. Kamano ne gimiyo dala duto otimo koko, kendo ne gimuomore e od ng’at moro ma nyinge Jason, ka gidwaro golo Paulo gi Sila oko ir ji. To kane ok ginwang’ogi, ne giywayo Jason gi owete moko oko, mi gitero ir jodong buch dala, ka gikok ni, “Jogi oseketho piny kuonde duto, kendo koro gisebiro ketho dalawa ka, to Jason ema oketogi e ode. Giduto giketho chik Kaisar, ka giwacho ni nitie Ruoth machielo ma nyinge Yesu.” Wechego nomiyo oganda mane osechokoreno ogoyo koko, mi kokono obwogo jodong buch dala, mi gimiyo Jason gi joge ochulo pesa ma gisingorego ni ok ginichak gikel koko kendo. Bang’ mano ne giweyogi gidhi. Gikanyono mane piny oyusoe, owete nonyiso Paulo gi Sila mondo odhi Beria, kendo kane gichopo kuno ne gidhi e od lemo mar jo-Yahudi. Jo-Yahudi mane odak kuno ne nigi chuny mathuolo moloyo mago mane odak Thesalonika. Ne gichiko itgi mi giwinjo wach gi chuny moyangore chuth, kendo ne gisomo Muma pile mondo gine ane ka weche Paulo gin adier. Kuom mano ji mathoth kuomgi noyie kuom Kristo, kaachiel gi jomoko buora ma ok jo-Yahudi. Ne gin chwo kaachiel gi mon moko mong’ere. To kane jo-Yahudi man Thesalonika owinjo ni Paulo oselando Wach Nyasaye Beria bende, ne gidhi kuno, mi gikelo koko, kendo giketho chuny ji. Gikanyono owete nogolo Paulo mondo odhi e dhonam. Sila gi Timotheo to ne odong’ adong’a Beria. Joma ne okowo Paulo notere nyaka Athens, eka Paulo nowachonigi mondo ginyis Sila gi Timotheo obi ire piyopiyo, mi jogo nodok Beria. Kane pod Paulo rito Sila gi Timotheo Athens, nosin ahinya koneno kaka jodalano oketo chunygi kuom kido mag nyiseche manono. Mano omiyo nowuoyo e od lemo gi jo-Yahudi kod joma ok jo-Yahudi mane oluoro Nyasaye, kendo pilepile nowuoyo kuom Wach Nyasaye gi joma oyudo e laro mar dalano. Jorieko moko mag jo-Epikurio kod jo-Stoiko bende ne joloso kode. Moko kuomgi ne jowacho niya, “Jawach thoreni koro dwaro wacho ang’o?” Moko to nowacho ni, “Onenore jaland wach nyiseche moko ma wakia.” Ne giwacho kamano nikech nolando Wach Maber kuom Yesu, kendo kuom chier. Omiyo ne giluonge mondo odhi kodgi e buch jodonggi machokore e got Areopago, eka ne gipenje niya, “Diyie inyiswae tiend puonj manyien ma iwachoni? Wawinjo kiwacho weche moko mayoreyore, omiyo dwaher ng’eyo tiendgi.” (To ung’eyo ni jo-Athens kod jopinje mamoko mane odak kuno oketo chunygi mana kuom goyo mbaka mar gimoro amora manyien) Eka Paulo nochung’ e nyim buch jo-Areopago, mowacho niya, “Un jo-Athens, aneno ni un joma oketo chunygi ahinya e wach lemo, nikech kane awuotho e dala ka, mi arango kuondeu mag lemo, to ne aneno kendo-mar-misango mondikie ni, ‘KENDONI OKET NI NYASAYE MA OK ONG’E.’ To Nyasaye mulamo ma ok ung’eyono ema koro anyisou wachne. Nyasaye mane ochueyo piny kod gik moko duto manie iye, e Ruodh polo gi piny, kendo ok odag e Hekalu ma dhano ogero. To bende kata obedo ni oyie mondo dhano otine, to onge gima ochando, nikech en owuon ochiwo ngima kod gik moko duto ni ji duto. “Nochueyo ng’at achiel, mi omiyo ogendini duto owuok kuome. En owuon ema noseketonigi ndalo mag loch, kod tong’ pinje ma gidakie. Ne otimo kamano mondo ji omanye, eka dipo ka giyude. To chutho ok en mabor gi ng’ato ka ng’ato kuomwa, nikech kuome ema wadakie, kendo ema wawuothoe, bende ema wantie, mana kaka jondikou moko nowachoni, ‘Wan bende wan nyithindi.’ “To koro kaka wan nyithind Nyasaye, ok onego wagal ni kit Nyasaye chalo gi kido moro amora molos gi dhahabu kata gi fedha kata gi kidi ma dhano molony kuom tichne oloso gi riekone. Nyasaye ne ok odewo richo mane ji osebedo ka timo e ndalo mane ok ging’eyo dwarone. To koro osegolo chik ni ji duto kuonde duto, mondo olokre owe richogi, nimar oseketo chieng’ ma obiro miyo ng’at moseyiero ng’adoe bura gi adiera. Bende osenyiso ji duto malong’o ni obiro timo kamano, kuom chiero ng’atno a kuom joma otho.” Kane giwinjo kaka Paulo wuoyo kuom tho mar joma otho, moko kuomgi nojare, to moko nowachone ni, “Yie iwachnwae wachni kendo, mondo wawinji.” Eka Paulo nowuok oa e bura. To jomoko nodokne, kendo noyie kuom Kristo. Achiel kuomgi ne Dionusio ma jabuch Areopago, kod dhako moro ma nyinge Damar, kaachiel gi jomoko bende. Bang’ mano Paulo noa Athens modhi Korintho. Kuno nonwang’oe ja-Yahudi moro monywol Ponto, ma nyinge Akula, gi Priskila chiege, mane oyudo joa Italia machiegni, nikech ruoth Klaudio nosegolo chik mondo jo-Yahudi duto oa Rumi. Paulo nodhi irgi, mi odak kodgi, kendo otiyo kodgi nikech en bende ne en jatwang’ hema mana kaka gin. Ne opuonjo e od lemo mar jo-Yahudi kod jo-Grik bende mondo oyie ni gima owacho en adier. Kane Sila gi Timotheo josebiro koa Makedonia, Paulo noweyo tich tueng’o, mi ochiwore ni lando Wach Maber kende, konyiso jo-Yahudi ni Yesu e Mesia. To kane gidagi wachne, kendo gichako yanye, noteng’onigi lepe, kosiemogi niya, “Ka ulal, to mano nobed wachu uwegi! Anto aonge wach kanyo. Chakre kawuono adhi ir joma ok jo-Yahudi.” Eka noweyogi, modhi e od ng’at moro ma ok ja-Yahudi ma nyinge Tito Justo. Ne en ng’at moluoro Nyasaye, kendo ode ne okiewo gi od lemo. To Krispo mane jatend od lemo noyie kuom Ruoth, gi joode duto, kendo jo-Korintho mamoko mang’eny bende nowinjo wach Nyasaye mi oyie kendo obatisi. Chieng’ moro, Ruoth nowacho ni Paulo e fweny gotieno niya, “Kik ibed maluor, to wuo awuoya mak iling’, nikech an kodi, kendo onge ng’ama nobuki mondo otimni gimoro marach, nimar ji mang’eny manie dalani gin joga.” Omiyo Paulo nodak kuno kuom higa achiel gi nus ka puonjo ji Wach Nyasaye. To kane Galio odoko ruodh Akaya, jo-Yahudi nochokore, mi omwomore kuom Paulo, moter e bura, mi gidonjone ka giwacho niya, “Ng’atni loko ji mondo olam Nyasaye e yo ma ok owinjore gi chik!” To kane oyudo Paulo dwaro wuoyo, Galio nowacho ni jo-Yahudi niya, “Yaye, un jo-Yahudi, ka da bed ni wachuni en wach ketho chik, kata wach tim achaya, to da en kare mondo awinju. To ka en mana mbaka kuom puonj gi nying moko kod chiku uwegi, to dhi uru ulose mana un kendu! Adagi yalo weche ma kamagi!” Bang’ mano, noriembogi gia e od bura. Eka giduto ne gimako Sosthene, ma jaduong’ od lemo, mi gichwado e nyim bura, to Galio ne ok odewo gima gitimo kata matin. Bang’ wechego, Paulo nobet Korintho gi owete kuom ndalo mang’eny, eka nogoyonigi oriti, mi okwang’ odhi Siria ka gin gi Priskila kod Akula. Kane pok gikwang’ gidhi, ne oliel wiye Kenkrea, nikech kuong’ruok moro mane osekuong’orego. Ne gichopo Efeso, mi owere gi Priskila kod Akula. Eka nodhi e od lemo, mi owuoyo gi jo-Yahudi kuom Wach Nyasaye. To kane gikwaye mondo omed bedo kodgi mondi, notamore, mi ogoyonigi oriti, kowachonigi ni, “Nachak aduog iru, ka Nyasaye oyie.” Eka nokwang’ oa Efeso. Kane ogowo Kaisaria, nodhi Jerusalem, mi omoso kanyakla mar jo-Kristo man kuno. Bang’ mano nochweyo Antiokia, to bang’ bedo kuno kuom ndalo moko noa, mi owuotho e gwenge duto man Galatia gi Frugia, kotego chuny jopuonjre duto. Ja-Yahudi moro monywol Aleksandria ma nyinge Apolo, nobiro Efeso. Ne en ng’ama ong’eyo wuoyo maber ahinya, kendo Muma bende nong’eyo maber. Nosepuonjore wach Yor Ruoth, kendo nopuonjo wach Yesu kare koketo chunye. To kata kamano, nong’eyo mana batiso mar Johana kende. Ne ochako puonjo gi chir e od lemo, to kane Akula gi Priskila jowinje, ne gikawe, mi gitere dala, kendo ne gipuonje Yor Nyasaye maber moloyo. Bang’e Apolo ne dwaro ng’ado nam mondo odhi Akaya, omiyo owete man Efeso nojiwe, kendo ne gindiko ni jopuonjre man kuno mondo orwake. Kane ochopo kuno, ne okonyo joma oyie ahinya kuom ng’wono mar Nyasaye, nikech nosiko koloyo jo-Yahudi chuth gi wach, kendo konyisogi ratiro kaka Muma wacho ni Yesu e Mesia. Kane Apolo ni Korintho, Paulo nowuotho e pinje ma iye, kalando Wach Maber, mi ochopo Efeso, kuma nonwang’oe jopuonjre moko. Nopenjogi ni, “Nunwang’o Roho Maler kane udoko joma oyie koso?” To ne gidwoke ni, “Pok wasewinjoe ngang’ ni Roho Maler nitie.” Eka Paulo nopenjogi ni, “To ne obatisu gi batiso mane?” Ne gidwoke ni, “Nobatiswa gi batiso mar Johana.” To Paulo nowachonigi niya, “Johana nobatiso ji gi batiso manyiso ni giselokore giweyo richogi. Bende nopuonjogi ni mondo giyie kuom Jal mabiro luwo bang’e, tiende ni Yesu.” Kane giwinjo wachno, ne obatisgi e nying Ruoth Yesu. Eka Paulo noketo lwete kuomgi, mi Roho Maler obiro kuomgi. Ne giwuoyo gi dhok mayoreyore, kendo ne gihulo weche moa kuom Nyasaye. To kar rombgi duto ne ji apar gariyo. Kuom dueche adek, Paulo nodhi e od lemo mar jo-Yahudi pile, kendo nowuoyo gi chir, kotemo loko ji mondo oyie ni gima onyisogi kuom Loch Nyasaye en adier. To moko kuomgi chunygi ne tek modagi yie, kendo oloso marach kuom Yor Kristo e nyim chokruok duro. Kuom mano, Paulo noweyogi mokawo jopuonjre odhigo, to nowuoyo kodgi pilepile e od somo mar ng’at moro ma nyinge Turano. Notimo kamano kuom higni ariyo, omiyo jo-Yahudi gi joma ok jo-Yahudi duto mane odak e piny Asia nowinjo wach Ruoth. Nyasaye nomiyo Paulo otimo honni madongo miwuoro! Kata mana kitembni mag wich kod lep tich mane osegere kuome ne itero ni joma tuo mi changi, kendo jochiende maricho wuog kuomgi. To jo-Yahudi moko mane wuotho koni gi koni ka golo jochiende bende notemo luongo nying Ruoth Yesu ka gigolo jochiende. Ne giwacho niya, “In jachien marach, agoli e nying Yesu ma Paulo lando.” Jadolo moro maduong’ mar jo-Yahudi ma nyinge Skewa ne nigi yawuowi abiriyo mane timo kamano. To jachien nodwokogi ni, “Ang’eyo Yesu, kendo Paulo bende ang’eyo. To unto un ng’a gini?” Eka ng’at man gi jachienno nopor kuomgi, mohewogi giduto, mi ne giringo gia e ode duge, ka gihinyore marach. Jo-Yahudi kod joma ok jo-Yahudi duto mane odak Efeso nowinjo wachno, mi luoro maduong’ omakogi, kendo nying Ruoth Yesu nomedo yudo duong’. Ji mang’eny kuom joma oyie nobiro, mi ohulo ratiro kendo onyiso timbe mag ajuoke mane osebedo ka gitimo. Jomoko kuom joma ne osebedo ka timo timbe ajuoke bende nochoko kitepegi mag thieth kaachiel, mowang’o e nyim ji duto. Ne gikwano nengo kitepe mowang’go duto mi ginwang’o ni oromo siling’ alufu mia abich. Kuom yore machalo kamago, Wach Ruoth nosiko ka landore alanda, kendo medore gi teko. Kane gigo osetimore kamano, Paulo noneno ni mondo owuoth e piny Makedonia gi piny Akaya kolando Injili, bang’e ochwe nyaka Jerusalem. Nowacho niya, “Ka asedhi kuno, to onego adhi Rumi bende.” Kuom mano, nooro Timotheo gi Erasto ma ariyo kuom joma ne konye, mondo odhi Makedoniia. En to nodong’ e piny Asia kuom ndalo moko. E ndalogo, ne nitie koko maduong’ Efeso kuom wach Yor Ruoth. Ng’at moro ma nyinge Dematrio mane jatheth fedha, ne loso kido mag hekalu mar nyasaye madhako miluongo ni Artemi, kendo tichneno ne kelo ni jotich ohala maduong’. Omiyo nochoko jotichgo kanyakla, kaachiel gi jomoko ma bende tijgi ne chal gi margi, mi owachonigi niya, “Jowetewa, ung’eyo ni tijwani ema kelonwa mwandu maber. To uneno kendo uwinjo uwegi gima jal miluongo ni Pauloni timo! Opuonjo ji ni nyiseche ma dhano ema oloso, ok gin nyiseche kata matin, kendo wechenego oseywayo ji mang’eny mi oyie kode. To mano ok timre mana e Efeso kaeri kende, to ochiegni landore e piny Asia duto. Koro en wach marach ni ji biro chayo tijwani, to bende gibiro chayo hekalu mar Artemi ma nyasaye madhako marahumani! Kendo mano dimi duong’ duto ma nyasachwa nigo lala nono, to en e nyasaye ma jo-Asia duto kod piny ngima lamo!” Kane jogo owinjo wechego, mirima mager nomakogi, kendo ne gigoyo koko niya, “Artemi mar jo-Efeso duong’!” Kokono nolandore e dala duto, kendo ne gimako Gayo gi Aristarko ma jo-Makedonia mane jowuodh Paulo, mi gimuomorego giduto kar tugo. Paulo ne dwaro dhi mondo olos kodgi, to jopuonjre ne ok oyiene. Jodong Asia moko ma osiepene bende nokowo ne wach kakwaye ni kik odonj kar tugo. E kindeno chokruok duto nonjawni. Jomoko ne kok ka wacho gimoro achiel, to moko bende kok ka wacho gima chielo, nikech ji mang’eny ne ok ong’eyo gima omiyo gisebiro e chokruok. To jomoko kuomgi nogalo ni Aleksander ema oluongo chokruok, nimar ne gineno ka jo-Yahudi chwale odhi e nyim ji. Ne oting’o bade mondo opie ji, kodwaro losonigi, to kane gifwenyo ni en ja-Yahudi, ne gigoyo koko matek giduto, ka giwacho niya, “Artemi mar jo-Efeso duong’!” Ne gitimo kamano kuom kinde madirom seche ariyo. To bang’e jagoro marito dalano nopieyo ji, mi owachonigi niya, “Un jo-Efeso, ere ng’ato ma ok ong’eyo ni dala jo-Efeso orito hekalu mar Artemi marahuma, kod kidi milamo mane olwar oa e polo? Mago gin weche ma onge ng’ama nyalo kwero, omiyo nyaka uhoru mos, mak umuomoru utimo gimoro. Usekelo jogi kaeri, to ok gisekwalo hekalu, bende ok giseyanyo nyasachwa. To kapo ni Demetrio kod jotheth fedha wetene nigi wach moro ma gidwaro donjogo ni ng’ato, to nitie od bura, kod ndalo ma jong’ad bura yaloe. Omiyo kuno ema mondo ng’ato odonjnie wadgi. To ka nitie wach moro machielo mudwaro loso to nyaka lose e chokruok moriwo ji duto, kaka chik dwaro, nikech gima otimore e chokruokni kawuono nyalo miyo donjnwa kuom kelo koko, kendo ok dwayud wach mwaduoko, nimar otimore kayiem nono!” Kane osewacho wechego, ne ogonyo joma ne ochokore mondo oa. Kane koko orumo, Paulo nochoko jopuonjre kaachiel, mi ogoyonigi oriti, kojiwogi gi weche matego chuny. Eka nowuok odhi Makedonia. Ne owuotho e gwengego kolando Wach Maber, kendo kojiwo owete gi weche mang’eny. Bang’e nochweyo nyaka piny Gris, mi obet kuno kuom dueche adek. Ne oyudo oikore mondo oidh yie odhi Siria, to nofwenyo ni jo-Yahudi chano mondo onege, omiyo ne oneno ni mondo odog chien gi yo mang’ado Makedonia. Ne gidhi gi Sopater wuod Puro ja-Beria, gi Aristarko kod Sekundo ma jo-Thesalonika, gi Gayo ja-Derbe, kod Timotheo gi Tukiko kod Trofimo ma jo-Asia. Jogo notelo nyimwa mi giritowa Troa. To bang’ Sap Makati ma ok ketie Thowi, ne wakwang’ kwaa Filipi kendo bang’ ndalo abich ne wachopo irgi Troa mi wabedo kuno kuom ndalo abiriyo. Chieng’ mokwongo bang’ Sabato, tiende ni chieng’ Ngeso godhiambo, ne wachokore mondo wacham Sap Ruoth. To kaka Paulo ne ikore ni kinyne oa, nopuonjo nyaka dier odiewuor. To ne nitie teyni mang’eny e ot manie gorofa malo, kama ne wachokoree. Wuowi moro ma nyinge Yutiko nobet e dirisa, mi nindo ochako tere mosmos, kendo kaka Paulo nodhi nyime gi puonjo, e kaka Yutiko bende nindo ne medo tero. Bang’e achien, nindo nokawe chuth mi opodho piny, koa e gorofa mar adek, ne gilor, mi giting’e kosetho. Eka Paulo bende nolor piny, mi oumore kuome mokwake, kendo owachonigi niya, “Weuru ywak! Osedoko mangima.” Eka ne odok malo, mi opogonigi Sap Ruoth, kendo kane osechiemo nomedo wuoyo kodgi aming’a nyaka piny oru eka oa. To ne gikawo wuowino mi gidwoko dala kangima, kendo mano nodwogo chunygi ahinya. Wan to ne watelo wadhi e yie, mi wakwang’ nyaka Asos, kuma ne wadhi kawoe Paulo kaka nosenyisowa, nikech en nodwaro wuotho kolworo oko gi tiende. Kane wayudore kode Asos, ne warwake e yie, eka ne wadhi nyaka Mitulene. Ne wakwang’ waa kuno ka kinyne watundo e bath Kios, to oruchane ne warawo Samos, kendo orue machielo ne watundo Mileto. Paulo noneno ni mondo okwang’e okadh Efeso, kik obudh e piny Asia, nikech noreto kogeno ni kanyalore to mondo chieng’ Pentekost oyude ka en Jerusalem. To kane Paulo ni Mileto, nooro wach Efeso, moluongo jodong kanyakla mar jo-Kristo man kuno. Kane gibiro ire, nowachonigi niya, “Un uwegi ung’eyo kaka abet kodu ndalo duto, chakre chieng’ mane akwongo biroe Asia. Ne atiyo ni Ruoth gi chuny mamuol chuth, ka pi wang’a chuer, kendo ka aneno masiche nikech gik maricho mane jo-Yahudi chano timona. Bende ung’eyo kaka ne ok aluoro nyisou gimoro amora ma dikonyu, ka apuonjou e lela kendo e uteu. Ne ahulo ni jo-Yahudi kod joma ok jo-Yahudi ratiro ni mondo gilokre giwe richogi giduog ir Nyasaye, kendo giyie kuom Ruodhwa Yesu. To koro neuru, adhi Jerusalem ka Roho Maler otelona, to ok ang’eyo gima dhi tima kuno. Mak mana ni Roho Maler osenyisa e dala ka dala ma asedhiye ni tuech gi sand ema orita. To an ok akwan ngimana ka gimoro kata matin, to adwaro mana ni mondo achop wuodha, kendo atiek tich mane Ruoth Yesu omiya mondo ati, ma en hulo Wach Maber mar ng’wono mar Nyasaye. “To koro ang’eyo ni un duto mane awuotho e kindu kalando Wach Loch Nyasaye, ok unuchak une wang’a kendo. Emomiyo ahulonu tinende ni, ka ng’ato kuomu olal, to mano ok nobed wachna, nimar ne ok aluoro hulonu gik moko duto ma Nyasaye dwaro timo. To tang’uru, kendo rituru kueth duto ma Roho Maler osemiyou mondo uriti. Beduru jokwath mag kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye mane ong’iewo gi remb Wuode owuon. Ang’eyo ni ka asea, to ondiegi mangemo nodonj e dieru, kendo ok giniwe kueth ngang’! Ndalo biro ma jomoko nowuogie kuomu, mi puonj weche ma miriambo mondo giywago jopuonjre oluwgi. Emomiyo tang’uru, kuparo ni kuom higni adek, odiechieng’ gotieno, ne ok aweyo mak asiemo ng’ato ka ng’ato kuomu ka pi wang’a chuer. “To koro aketou e lwet Nyasaye, kendo akwayo mondo wach ng’wonone oritu. En ema onyalo dongou, mi omiu mwandu mokan ni jo-Nyasaye duto. Ne ok agombo fedha kata dhahabu kata law ng’ato. Un uwegi ung’eyo kaka asetiyo gi luetenagi, mi ayudo gik moko mane achando, kod mago mane joma ni koda ochando. Ne atimo kamano mondo anyisugo ni mano e kaka nyaka wati matek mondo wakonygo joma oyomno, kwaparo wach mane Ruoth Yesu owuon owacho ni, ‘Chiwo kelo gueth moloyo kawo.’ ” Kane Paulo osetieko wuoyo, ne ogoyo chonge piny, molemo kodgi giduto. Ne giywak ahinya giduto mi gipodho kuome, kendo gigoyone oriti ka ginyodhe. To gima nomiyo chunygi odoko malit moloyo, en wach mane owacho ni ok ginichak gine wang’e kendo. Bang’ mano ne gikowe e yie. Ne wagoyonigi oriti, mi waidho yie, kendo kane wasekwang’ kwachiko nyimwa tir, ne wachopo Kos. To kinyne ne watundo Rodo, kendo kwaa kanyo ne wadhi Patara. Kuno ne wanwang’oe yie madhi e piny Foinike, mwadonjoe kendo wachako kwang’. Kane wachopo kama ne wanyalo nenogo Saipras, ne waweye bat koracham, mi wakwang’ wadhi Siria, eka ne wagowo Turo, kuma ne idhi golie gik mane yie oting’o. Ne wamanyo jopuonjre kuno mwayudo kendo ne wabet kodgi kuom juma achiel. To kuom teko mar Roho, ne gisiko ka ginyiso Paulo mondo owe dhi Jerusalem. To kane ndalo mane wadwaro bet kodgi orumo, ne wawuok mi wadhi nyime gi wuodhwa. Giduto kaachiel gi mondgi kod nyithindgi ne gikowowa nyaka dhonam, mi waduto ne wagoyo chongwa piny kanyo, kendo walamo Nyasaye. Eka ne wagoyonigi oriti, mi waidho yie, to gin ne gidok dala. Ne wadhi nyime gi kwang’ ka waa Turo, mi wachopo Potolomai, kuma ne wamosoe owete, mi wabet kodgi kuom ndalo achiel. Kinyne ne wawuok mi watundo Kaisaria, kendo ne wadhi e dala Filipo, ma jaland Wach Maber, mane achiel kuom ji abiriyo mane oyier Jerusalem kande, mi wabet kode. Ne en gi nyiri ang’wen ma pok okendi, mane johul wach moa kuom Nyasaye. Kane koro wasegwaro kuno, jahul wach moro ma nyinge Agabo nobiro irwa, koa Judea. Ne okawo okanda Paulo, mi otweyogo lwetene gi tiendene owuon, kowacho niya, “Roho Maler owacho ni jo-Yahudi man Jerusalem notue wuon okandani mana kama, kendo ginikete e lwet joma ok jo-Yahudi.” Kane wawinjo wachno, wan kaachiel gi jogweng’no ne wakwayo Paulo ni mondo owe dhi Jerusalem. To Paulo nodwokowa niya, “Utimo ang’o, kuywak kendo utemo mondo uneg chunya? An aseikora mondo otueya, kata mondo atho Jerusalem nikech nying Ruoth Yesu!” To kaka ne ok wanyal loko chunye, ne waweye, ka wawacho ni, “Gima Ruoth dwaro ema mondo otimre.” Kane wasebet kuno kuom ndalo moko, ne waikore mi wawuok wadhi Jerusalem. Jopuonjre moko moa Kaisaria bende nodhi kodwa mi oterowa e dala ja-Saipras moro ma nyinge Manason, mane wadhi dakgo. Ng’atno nosebedo japuonjre kuom ndalo mathoth. Kamano ne wachopo Jerusalem, mi owete orwakowa gi mor. Kinyne Paulo nodhi mondo one Jakobo. Wan bende ne wadhi kode, kendo jodong jo-Kristo bende ne ni kanyo. Paulo nomosogi, eka nonyisogi gik moko duto achiel kachiel mane Nyasaye osemiyo otimo e kind joma ok jo-Yahudi. Bang’ winjo wechego, ne gimiyo Nyasaye duong’ eka ne giwacho ni Paulo ni, “Owadwa, ineno kaka jo-Yahudi gana gi gana oseyie kuom Yesu, kendo giduto giketo chunygi matek kuom rito Chik Musa. To osenyisgi ni in isebedo kipuonjo jo-Yahudi duto modak e pinje mamoko mondo owe Chik Musa, kinyisogi mondo kik giter nyithindgi nyangu, kendo kik giluw tim kwerewa. To koro watim ang’o, nikech gibiro winjo maonge kiawa ni isebiro? We wanyisi gima onego itim. Wan gi ji ang’wen kaeri ma osekuong’ore. Dhiyo mondo ipuodhri kaachiel kodgi, kendo ichulnegi nengo mag misengni ma onego gichiw kapok olielgi kaka ranyisi ni gisetieko kuong’ruokgi. Kamano ji duto biro ng’eyo ni gik moko duto ma gisewinjo kuomi ok gin adier, kendo gibiro ng’eyo ni in bende iluwo mana Chik Musa. To kuom wach joma ok jo-Yahudi, wasendikonigi barua ma wanyisogigo ni waseneno ni mondo kik gicham chiemo ma otimgo misango ni nyiseche manono, kata kik gicham remo kata gimoro mode. Bende kik giterre.” Omiyo kinyne Paulo nokawo jogo, mi opuodhore kaachiel kodgi. Eka nodonjo e Hekalu, mi onyiso jodolo kinde ma puodhruok biro rumoe, mi tim ni ng’ato ka ng’ato kuomgi misango. Kane ndalo abiriyo mag puodhruok chiegni rumo, jo-Yahudi moko moa e piny Asia noneno Paulo e Hekalu. Ne githuo ji duto kode, mi gimake ka gikok niya, “Jo-Israel, konywauru! Ma eri e ng’at mawuotho kuonde duto kapuonjo ji duto mondo obed mamon gi ogandawa mar jo-Israel, gi Chik Musa, kod Hekaluni. To koro sani osekelo koda ka joma ok jo-Yahudi e Hekalu, mi odwanyo Kama Lerni!” Ne giwacho kamano nikech ne giseneno Trifimo ja-Efeso ka jonigi Paulo Jerusalem, omiyo ne giparo ni Paulo osekele e Hekalu. Wachno nomiyo koko omwoch e Jerusalem duto, kendo ji noringo kaachiel, mi omako Paulo oywayo oko e Hekalu, kendo gi kanyono dhoranga Hekalu nolor. Ne gidwaro nego Paulo, to gie sano jaduong’ oganda lweny jo-Rumi noyudo wach ni Jerusalem duto otimo koko. Omiyo nokawo jatend lweny moko gi askeche piyopiyo, mi oringo odhi ir jogo. To kane ji onene gi jolweny, ne giweyo goyo Paulo. Jaduongno nodhi ir Paulo, mi omake, kendo ogolo chik mondo otweye gi nyoroche ariyo. Eka ne openjo ji ni, “En ng’a? To ang’o ma osetimo?” Jomoko e ogandano nokok kawacho gimoro achiel, to moko bende wacho gima chielo. Koko ne ng’eny ahinya, ma jaduong’no ne ok nyal ng’eyo malong’o gima osetimore, omiyo nonyiso joge mondo oter Paulo kama askeche odakie. To kane gichopo kode e raidhi midonjogo kanyo, ne giting’e malo nikech ogandano ne ger ahinya. Ne giluwogi giduto, ka gikok ni, “Negeuru!” Kane gichiegni donjo kod Paulo kama askeche odakie, Paulo nokwayo jaduong’ lweny niya, “Diyie awachie wach moro kodi?” Eka jaduong’ nopenje ni, “Ing’eyo dho Grik? Kara ok in ja-Misri ma yande okelo koko ndalo moko mokadho, mi okawo jomahundu mia ang’wen, odhigo e thim.” To Paulo nodwoke ni, “An ja-Yahudi monywol Tarso, dala marahuma, manie piny Kilikia. To asayi, yiena awuo gi jogi.” Jaduong’ lweny noyiene, omiyo nochung’ e raidhi, mi oting’o lwete ni ji. Kane giseling’, nochako wuoyo kodgi gi dhogi giwegi kowacho niya, “Owetena gi wuonena, winjuru ane weche ma anyisougo ni ok asetimo gimoro marach.” Kane giwinjo kowuoyo kodgi gi dho Hibrania kamano, ne giling’ thi, mi Paulo nodhi nyime kowacho niya, “An ja-Yahudi, monywol Tarso e piny Kilikia, to Jerusalem kaeri ema adongoe, ka an japuonjre Gamaliel. Ne apuonjora maber kaka onego arit Chik kwerewa e yo makare, kendo ne achiwora ni tich Nyasaye mana kaka un duto uchiworu kawuononi. Ne asando chwo gi mon mane luwo Yor Ruodhni, mi anego moko kuomgi, to moko aketo e jela. Jadolo maduong’ kaachiel gi buch jodongo duto nyalo nyiso ni awacho adier, nikech ne gimiya barupe ma gindiko ni jo-Yahudi wetena man Damaski, mi ne awuok mondo adhi kuno amak joma luwo Yorno akel Jerusalem kotue mondo osandi. “To kane oyudo awuotho, ka koro achiegni chopo Damaski kar odiechieng’ tir, ler marieny nong’angni molwora. Ne apodho piny mi awinjo dwol moro kawachona ni, ‘Saulo! Saulo! Isanda nang’o?’ Eka ne apenjo ni, ‘In ng’a Ruoth?’ Ne odwoka ni, ‘An Yesu ja-Nazareth ma isando!’ Joma ne wan-go noneno lerno, to ne ok giwinjo dwond ng’ama ne loso kodano. Ne apenjo niya, ‘Ere gima datim, Ruoth?’ Eka Ruoth nowachona ni, ‘A malo idhi Damaski, kuma ibiro nyisie gik moko duto ma aseyieri mondo itim.’ Ne alokora muofu nikech ler mang’angnino, omiyo jowuodha ne otaya gi lweta motera Damaski. “Ne nitie ng’at moro ma nyinge Anania mane ng’ama odimbore ahinya kaka Chik Musa dwaro, kendo mane jo-Yahudi duto modak Damaski ogeno. Ne obiro ira mochung’ buta, kendo owacho na ni, ‘Owadwa Saulo! Chak inen kendo!’ Gikanyono ne achako aneno, mi ang’iye. Eka ne owachona niya, ‘Nyasaye ma Nyasach kwerewa oseyieri mondo ing’e gima odwaro, kendo ine Jatichne Makare kendo iwinj dwonde owuon kowuoyo kodi. Osetimo kamano mondo ibed jatichne, kinyiso ji duto gik ma iseneno kendo isewinjo. To koro ere gima pod irito? A malo obatisi, mondo olwokni richoni, kiluongo nying Ruoth.’ “Ne adok Jerusalem, kendo kane oyudo alemo e Hekalu, ayula wang’ ne otera, mi aneno Ruoth e fweny, kowachona ni, ‘Reti ia Jerusalem piyo, nikech joma odak ka ok nyal yie weche ma iwacho kuoma.’ An to ne adwoke ni, ‘Ruoth, ging’eyo malong’o ni an ema ne abet kadhi e ut lemo duto, mi amako joma oyie kuomi, kendo agoyo. Bende kane oneg Stefano mane hulo weche kuomi, ne antie, kendo ne ayie gi nekne, bende ne arito ni joma ne onege lepgi.’ To Ruoth nowachona ni, ‘Dhiyo nikech abiro teri kuonde maboyo ir joma ok jo-Yahudi.’ ” Ji noseyudo obet kawinjo weche Paulo, to kane ochopo e wachno, ne gikok matek niya, “Negeuru! Ng’at ma kama ok owinjore obed mangima!” Ne gimedo kok matek ka gikwadho lepgi, kendo gikiro buru e kor yamo, nyaka jaduong’ lweny nogolo chik mondo otere kama askeche odakie, ochwade kinonego gima omiyo ji kok kamano nikech en. To kane gisetueyo Paulo mondo gichwadi, Paulo nopenjo jatend askeche mane ochung’ kanyo ni, “Bende chik oyie mondo ochwad ng’at ma ja-Rumi kata ka pok oyale mi bura oloye?” Kane jatelono owinjo kamano, nodhi ir jaduong’ lweny mopenje ni, “Ang’o ma idwaro timoni? Jali en ja-Rumi!” Eka jaduong’ lweny nobiro ir Paulo mopenje ni, “Nyisa ane! In ja-Rumi koso?” Paulo nodwoke ni, “Ee an.” To jaduong’ lweny nowacho ni, “An ne adoko ja-Rumi mana ka achulo pesa mang’eny!” Paulo to nonyise ni, “An to an ja-Rumi hie.” Gikanyono joma ne dwaro chwade noa kuome, kendo jaduong’ lweny bende nodoko maluor kane ofwenyo ni en ja-Rumi. To jaduong’ lweny ne dwaro ng’eyo malong’o gima omiyo jo-Yahudi donjo ni Paulo, omiyo kinyne nogolo chik mondo ogony nyororo mane otueyego. Eka noluongo jodolo madongo kod jokanyo duto mag bura maduong’ mar jo-Yahudi mondo ochokre, mi nokawo Paulo otero e nyimgi. Paulo norango wang’ jobura tir, mowachonigi niya, “Owetena, asebedo ka chunya ni kare e nyim Nyasaye nyaka chil kawuono.” To Anania jadolo maduong’, nowacho ni joma nochung’ but Paulo mondo ogo dhoge. Paulo nowachone ni, “Nyasaye nogoyi mak orem! In kor ot mobuk matarni! Ibet kanyo mondo ing’ad bura kaka Chik dwaro, to eka in iwuon iketho Chik, kiwacho ni jogi mondo ogoya!” Joma nochung’ but Paulo nopenje ni, “Iyanyo jadolo maduong’ mar Nyasaye?” To Paulo nodwokogi ni, “Owetena, ok ang’eyo ni en jadolo maduong’! Muma wacho ni kik iwuo marach kuom jatendu.” To kane Paulo oneno ni jomoko kuom joburano gin jo-Farisai, to moko jo-Sadukai, nokok niya, “Owetena, an ja-Farisai, wuod ja-Farisai. Koro odonjna kaeri nikech ayie ni joma otho nochier!” Gikanyono mane owacho kamano, dhaw nowuok e kind jo-Farisai kod jo-Sadukai, mi jobura opogore tieng’ ariyo. Mano notimore nikech ne jo-Sadukai wacho ni chier kata malaika kata Roho onge, to jo-Farisai oyie ni gik moko adekgo duto nitie. Koko nomedore, kendo moko kuom jopuonj Chik manie kanyakla mar jo-Farisai nochung’ mowuoyo matek kawacho niya, “Ok wane gima rach kuom ng’atni! Dipo ka Roho kata malaika owuoyo kode!” To kaka ne gimedo dhaw ka gidwokore matek, jaduong’ lweny ne luor ni dipo ka giyiecho Paulo matindotindo, omiyo nogolo chik mondo askeche olor ogole oko e bura, kendo odwoke kama askeche odakie. Otienono, Ruoth Yesu nobiro mochung’ but Paulo, kendo owachone niya, “Bed gi chir! Kaka isehulo ni ji wach kuoma e Jerusalem kaeri, e kaka ibiro dhi hulo e Rumi bende.” Kinyne gokinyi, jo-Yahudi moko nochokore kaachiel mochano gima onego gitim. Ne gikuong’ore ni ok ginyal chiemo kata madho gimoro kapok ginego Paulo. Kar romb ji mane otueyo wachno noloyo piero ang’wen. Ne gidhi ir jadolo maduong’ kod jodongo, mi giwachonigi niya, “Wasekuong’ore waduto ni ok wanacham gimoro kapok wanego Paulo. Koro un kod jobura, oruru wach ni jaduong’ lweny mondo okelnu Paulo, kuwuondoru ni udwaro nono wachne maber. To wan waikore nege kapok ochopo machiegni.” To wuod nyamin Paulo nowinjo gima gichano timo, omiyo nodhi kama askeche odakie, mi onyiso Paulo wachno. Eka Paulo noluongo achiel kuom jotend askeche mowachone niya, “Ter wuowini ir jaduong’ lweny, nikech en gi wach moro modwaro nyise.” Omiyo nokawe motere ir jaduong’ lweny, mi owachone ni, “Paulo ma otwe cha, oa luonga ire mokwaya mondo akel wuowini iri, nikech en gi wach moro modwaro nyisi.” Kuom mano jaduong’ lweny ne omako lwet wuowino, mi ogolo oko kar kende, eka openje ni, “Wach manade ma in-go, ma idwaro wachona?” Wuowino nodwoke niya, “Jodong jo-Yahudi osewinjore mondo okwayi kiny iornegi Paulo e buchgi, ka giwuondore ni gidwaro nono wachne maber. To kik iyienigi, nikech nitie ji moloyo piero ang’wen ma biro butone. Gisekuong’ore ni ok ginyal chiemo kata madho gimoro kapok ginege. Adier, giikore mar timo kamano, kendo wachni ema girito.” Kane wuowino otieko wuoyo, jaduong’ lweny nowachone ni, “Kik iwach ni ng’ato ni isenyisa wachni.” Eka noweye odhi. Jaduong’ lweny noluongo jatend askeche, ariyo mi owachonigi niya, “Ikuru askeche mia ariyo gi joidh farese piero abiriyo kod askeche moko mia ariyo moting’o tong’ mondo owuog odhi Kaisaria sa adek mar otieno. Bende keluru farese mondo Paulo oidhi, mi utere maber ir ruoth Feliks.” Eka nondiko barua mawacho niya, “Kuom ruoth moluor Feliks, Amosi ahinya. To ahero nyisi ni jo-Yahudi ne omako ng’atni, kendo ne gichiegni nege. Kane awinjo ni en ja-Rumi, ne adhi gi askechena mi arese. To kaka ne adwaro ng’eyo gima omiyo gidonjone, ne atere e buchgi, mi anwang’o ni onge gima ne osetimo momiyo onego ng’adne buch tho, kata buch tuech. To gik mane odonjnego ne mana weche mag chikgi giwegi. To koro aseyudo wach ni jo-Yahudi moko osechano mondo onege, omiyo aneno ni ber mondo aornigo piyopiyo, kendo asenyiso joma dwaro donjone mondo obi odonjne kuomi. An moluori, Klaudio Lusio.” Askeche ne otimo kaka ne onyisgi. Ne gikawo Paulo gotieno, mi gitero nyaka Antipatra. Kinyne askeche mawuotho gi tiendegi noweyo joidh farese mondo odhi kode, to gin ne giduogo kama askeche odakie. Joidh farese nochopo Kaisaria, mi omiyo ruoth barua, kendo gikelo Paulo e nyime. Kane ruoth osesomo barua, ne openjo Paulo ni en japiny mane. To kane oseng’eyo ni en ja Kilikia, nowachone ni, “Abiro winjo wachni ka joma odonjoni obiro.” Eka nogolo chik mondo oket Paulo e od bura mane Herode ogero, kendo orite kuno. Bang’ ndalo abich, Anania jadolo maduong’ gi jodongo mamoko kod jabura moro mariek ma nyinge Tertulo ne jodhi Kaisaria. Ne gibiro e nyim ruoth Feliks, mi gidonjo ni Paulo. Eka ne oluong Paulo, mi Tertulo ochako wuoyo kuome kama: “Jaduong’ moluor! Isekeloni jowa kue maduong’, kendo telo mari mariek osemiyo pinywa dongruok e yore mang’eny. Mago duto wamorgo ahinya kuonde duto, kendo wagoyoni erokamano maduong. To ok adwar ketho secheni, omiyo akwayi gi ng’wono, ni mondo iyie iwinjie wachwa matin. Wasenwang’o ni ng’atni en achach marach, kendo okelo jemo e kind jo-Yahudi e piny ngima, to bende en jatend kanyakla mar jo-Nazareth. Bende ne otemo dwanyo Hekalu, to ne wamake, [kendo ne wadwaro ng’adone bura kaka Chikwa obet. To Lusio ma jaduong’ lweny nobiro mogole kuomwa gi thwon! Bang’e ne ogolo chik mondo joma donjone obi e nyimi.] To koro ka inono ng’atni in iwuon, to ibiro nwang’o ni gik mwadonjonegogi gin adier.” Jo-Yahudi bende noriwore gi Tertulo, ka giramo ni wechego duto gin adier. Bang’ mano, ruoth nogwelo Paulo mondo odwok wach, mi Paulo nochako wuoyo, kowacho ni, “Amor mondo adwok wach man kuoma e nyimi, kang’eyo ni isebedo jang’ad bura ni ogandani kuom higni mang’eny. Inyalo yudo ka en adier ni ndalo apar gariyo pok okadho nyaka nyocha adhi Jerusalem mondo alem. To jo-Yahudi ne ok onwang’a e Hekalu, kata e ut lemo, kata kamoro amora e Jerusalem, ka amino wach gi ng’ato, kata ka athuwo ji. Bende ok ginyal ng’eng’a kuom weche ma gidonjonagogi. To gimoro achiel ma anyalo yie, en ni alamo Nyasach kwerewa kaluwore gi Yor Ruoth ma giluongo ni kanyaklano, ka ayie gi weche duto mondik e Chik Musa, kendo e kitepe mag Jonabi. Ayie kuom Nyasaye, kageno ni ji duto, mabeyo kod maricho, nochier mana kaka gin bende gigeno. Kuom mano, an bende aritora mondo abed gi chuny makare e nyim Nyasaye kendo e nyim ji ndalo duto, mana kaka gin. “To bang’ bedo maonge e Jerusalem kuom higni moko, ne adok kuno mondo ater mich ni ogandawa, kendo atim ni Nyasaye misango. Mano e gima ne ginwang’a e Hekalu ka atimo, kendo ka asepuodhora. Onge ji mathoth mane ni koda, kendo koko moro bende ne onge. To jo-Yahudi moko moa e piny Asia ema ne ni kanyo, kendo gin ema aye onego gibi e nyimi kaeri, kapo ni gin gi wach moro ma gidwaro donjonago! Kata joma ni kaerigi mondo owach ane ketho mane oyudago kane otera e nyim buchgi maduong’, ka ok mana wach achiel mane ahulo ka achung’ e nyimgi niya, ‘Iyala kawuono nikech ayie ni joma otho nochier.’ ” Bang’ mano, Feliks, mane ong’eyo wach mar Yor Ruoth ahinya, noloro bura, kowachonigi niya, “Abiro tieko wachu ka Lusio ma jaduong’ lweny obiro.” Eka nonyiso jatend askeche mondo orit Paulo, to mondo omiye thuolo moromo kendo kik otam osiepene timone gik modwaro. Bang’ ndalo moko, Feliks nobiro gi Drusila chiege ma nyar jo-Yahudi. Ne oluongo Paulo ire, kendo nowinje kowuoyo e wach yie kuom Kristo Yesu. To kane Paulo odhi nyime kawuoyo kuom bedo makare, kendo kuom ritruok, kod Chieng’ Bura mabiro, Feliks nodoko maluor, mi owacho ni, “Koro dogi, to chieng’ moro nachak aluongi ka ayudo thuolo.” To bende ne ogeno ni Paulo dimiye asoya, omiyo noluonge pilepile mondo otwag kode. Bang’ higni ariyo, Porkio Festo nodoko ruoth kar Feliks. To kaka Feliks ne dwaro mondo jo-Yahudi one ni en ng’ama ber, noweyo Paulo e jela. Bang’ ndalo adek kane Festo osechako tichne e pinyno, nodhi Jerusalem. Kane en kuno, jodolo madongo kod jo-Yahudi nodonjo ni Paulo kuome, kendo ne gikwaye mondo otimnigi ng’wono oluong Paulo obi Jerusalem. To Festo nodwokogi ni, “Paulo otue e jela Kaisaria, kendo an awuon abiro dok kuno machiegni. Jodongu mondo obi wadhi Kaisaria odonjne kuno, kaponi osetimo gimoro marach.” Kane Festo osebet kodgi kuom ndalo ma ok oloyo aboro kata apar, ne odok Kaisaria, kendo kinyne nobet e kom ng’ado bura, mogolo chik mondo okel Paulo e nyime. Kane Paulo osebiro, jo-Yahudi mane osea Jerusalem nochung’ kolwore, kendo ochako donjone gi weche madongo mang’eny, mane ok ginyal nyiso ni adier. Paulo to nodwokogi kawacho ni, “Ok aseketho chik jo-Yahudi, kata mar Hekalu, kata mar Kaisar, ruodh jo-Rumi.” To kaka Festo ne dwaro doko maber e wang’ jo-Yahudi, ne openjo Paulo niya, “Donge diher dhi Jerusalem mondo oyali kuno e nyima gi weche modonjnigogi?” Paulo to nodwoke ni, “Achung’ e nyim kom ng’ado bura mar Kaisar, omiyo kaeri ema owinjore ng’adnae bura. Onge gima rach ma asetimo ni jo-Yahudi, kaka ing’eyo maber chuth! Kapo ni aseketho chik kendo asetimo gimoro mowinjore gi tho, to ok adagi tho. To ka weche ma gidonjonagogi ok adier, to onge ng’ama nigi teko mar chiwa e lwetgi. Omiyo akwayi mondo otera e nyim Kaisar.” Eka kane Festo osepimo wach gi jong’adne rieko, nowacho ni Paulo niya, “Kaka isekwayo mondo oteri e nyim Kaisar, koro buch Kaisar ema ibiro dhiye.” Bang’ kinde moko, ruoth Agripa kod Bernike nobiro Kaisaria mondo omos Festo. Kane gisebet kuno kuom ndalo mogwarore, Festo nopimo ni ruoth wach Paulo, kowacho niya, “Nitie ng’at moro kaeri mane Feliks oweyo kotue e jela. To kane adhi Jerusalem, jodolo madongo mag jo-Yahudi kod jodonggi ne jodonjone kuoma ka gikwaya mondo ang’adne bura marach. To ne adwokogi ni, ‘Ok en tim jo-Rumi chiwo ng’ato kapok oyalo wang’ gi wang’ gi joma odonjone, mi oyudo kinde mar dwoko weche modonjnego.’ Omiyo kane gibiro kaeri, to kinyne ne abet e kom bura ma ok adeko, kendo ne agolo chik mondo okel ng’atno e nyima. To kane joma odonjone ochung’, ne ok gidonjone gi weche maricho mane aparo ni digidonjnego, to ne gimino mana kode wach kuom kit lemogi, kendo kuom ng’at moro ma nyinge Yesu mane osetho, to Paulo oramo ni ngima. Ne adhier nono kaka dayud tiend wechego maber, omiyo ne apenjo Paulo ka dodhi Jerusalem mondo oyal buche kuno kuom wechego. To ne okwayo ni mondo oweye orit Kaisar ong’ad buche, omiyo ne agolo chik mondo orite nyaka chop aore e nyim Kaisar.” Agripa nodwoko Festo ni, “An bende daher winje.” Eka Festo nowachone ni, “Kiny iniwinje.” Kinyne Agripa kod Bernike nobiro gi nyasi maduong’, mi odonjo e od bura, kaachiel gi jodong lweny kod joma ogen duto manie dalano. Eka Festo nogolo chik, mi okel Paulo. Festo nowacho niya, “Ruoth Agripa, kaachiel gi ji duto man kodwa ka. Uneno jali? En ema jo-Yahudi duto man kaeri kod man Jerusalem osedonjone kuoma, ka gidhaw ni ok owinjore obed mangima. To an ne anwang’o ni onge gima rach mosetimo mowinjore gi tho. To kaka en owuon nokwayo buch Kaisar, ne aneno ni mondo aore e nyim Kaisar. To an aonge gi wach malong’o ma dandik ni Kaisar kuome. Kuom mano, asekele e nyimu kaeri, to moloyo e nyimi ruoth Agripa, ni mondo kwasenono wachne, to anwang’ wach moro ma dandiki, nikech aneno ni en gima onge tiende, oro ng’at motue ka ok inyiso malong’o weche modonjnego.” Agripa nowacho ni Paulo ni, “Koro in gi thuolo mar dwoko wach iwuon.” Eka Paulo noting’o lwete mi ochako wuoyo kowacho niya, “Ruoth Agripa, aneno ni an gi hawi kuom yudo thuolo mar dwoko wachna awuon e nyimi kawuono kuom weche duto ma jo-Yahudi odonjonago. En kamano adier, nikech in ilony gi tim jo-Yahudi, kod wechegi makelo dhaw. Kuom mano, akwayi mondo iwinj wechena gi ng’wono. “Jo-Yahudi duto ong’eyo ngimana chakre aa e nyathi. Adier, ging’eyo nyaka a chakruok kaka ngimana duto osebet e pinywa kendo e Jerusalem. Giseng’eya kuom ndalo mang’eny, kendo ka da ginyalo yie, to da ginyiso ni nyaka nene asebedo jakanyo mar kanyakla mar jo-Farisai, moketo chunygi kuom rito chik lemowa adimba. To koro achung’ kaeri kodonjna nikech ageno kuom singruok mane Nyasaye otimo ni kwerewa. En singruok ma dhoudi apar gariyo duto mag ogandawa geno ni noyudi, ka gilemo odiechieng’ gotieno. To koro ruoth, en mana wach genono ema omiyo jo-Yahudi odonjona! Ere gima omiyo un jo-Yahudi ok unyal yie ni Nyasaye chiero joma otho? An awuon ne aparo ni onego atim gik moko duto maricho ma anyalo, nikech ne amon gi nying Yesu ja-Nazareth! Adier, mano e gima ne atimo Jerusalem. Ne ayudo teko kuom jodolo madongo mi aketo jo-Nyasaye mang’eny e jela, kendo kane ong’adnigi buch tho, to an bende ne ayie ni mondo oneggi. Kuom ndalo mang’eny namiyo osandgi e ut lemo duto, ka atemo mondo ami giyany Yesu. Ne ager kodgi marach, mi ne adhi koda ka e mier mag pinje mamoko mondo asandgi kuondego. “Mano emomiyo ne adhi Damaski, ka an gi teko kod wach moa kuom jodolo madongo. To ruoth Agripa, kane an e yo adhi godiechieng’, ne apo ka aneno ler mang’ang’ni moloyo wang’chieng’, karieny koa e polo, mi olwora kaachiel gi joma ne wan-go. Waduto ne wagore piny, kendo nawinjo dwol kawuoyo koda gi dho Hibrania niya, ‘Saulo, Saulo, isanda nang’o? In ema ihinyori iwuon, nikech tek gweyo riwi machwowi!’ Eka ne apenjo ni, ‘In ng’a, Ruoth?’ Ruoth nodwoka ni, ‘An e Yesu misando. To a malo, mondo ichung’ gi tiendi. Asefwenyorani mondo aketi jatichna, kendo nyaka inyis ji kaka isenena kawuono, bende inyisgi gik mapod abiro nyisi e ndalo mabiro. Anaresi e lwet jo-Yahudi, kendo e lwet joma ok jo-Yahudi, ma abiro ori kuomgi. Iniyaw wang’gi, mi igolgi gia e mudho gidhi e ler, kendo gia e teko Satan, gidhi ir Nyasaye, mondo ka giyie kuoma to owenigi richogi, kendo gibed kaachiel gi joma Nyasaye oseyiero obed joge.’ “Kamano, Ruoth Agripa, ne ok adagi winjo wach fweny mane ayudo koa e polono. Mokwongo nanyiso joma odak Damaski kendo modak Jerusalem kod joma odak e piny Judea duto, ni nyaka gilokre giwe richogi giduog ir Nyasaye, kendo gitim gik manyiso ni giselokore. Eka ne anyiso joma ok jo-Yahudi bende kamano. Mano emomiyo jo-Yahudi nomaka ka an e Hekalu, mi gitemo nega! To Nyasaye nokonya, omiyo nyaka chil kawuono asebedo ka achung’ kendo ka anyiso ji duto, madongo gi matindo, weche ma aseneno. Gima awacho en mana gima Jonabi kod Musa ne jowacho ni notimre. Ne giwacho ni, Mesia nyaka sandi, kendo nyaka obed ng’at mokwongo chier oa kuom joma otho, mondo onyis jo-Yahudi kod ogendini mamoko ni ler koro rienynigi.” To kane Paulo oyudo dwoko wach kamano, Festo nokokne niya, “Paulo, neko omaki! Puonjruok mang’eny osemiyi neko.” To Paulo ne odwoke ni, “Ruoth, ok an janeko, to awacho mana weche ma adier kendo malong’o. Ruoth Agripa ong’eyo wechegi, omiyo awuoyo kode gi chir duto. Ang’eyo ni onge kata achiel kuomgi mosebaye, nikech ok gisetimore ling’ling’. Ruoth Agripa, donge iyie wach Jonabi? Adier ang’eyo ni iyie!” To Agripa nowachone ni, “Iparo ni inyalo loka abed ja-Kristo gi kinde matinni?” Eka Paulo nodwoke ni, “Alamo Nyasaye ni kata da kinde bed matin kata malach, to in kod ji duto mawinjo wechena kawuonogi, ubed kaka an, mak mana ni kik tueu gi nyororogi.” Eka ruodhi ariyogo, kaachiel gi Bernike kod jomoko duto, nochung’, kendo kane gisea, ne gipimo wach kendgi niya, “Ng’atni ok otimo gimoro mowinjore gi tho kata gi tuech.” Bang’ mano Agripa nowacho ni Festo ni, “Dine bed ni ok nokwayo mondo oyale e buch Kaisar, to dikoro ne osegonye.” Kane oseng’ad wach ni ber mondo wakwang’ wadhi Italia, ne giketo Paulo gi joma otue moko e lwet Julio, mane jatend oganda lweny miluongo ni Oganda Kaisar Augusto. Ne waidho yie moro moa Adramutio mane oyudo dwaro dhi e dhowedhe mag piny Asia, mi ne wawuok. Aristarko ma ja-Makedonia moa Thesalonika bende ne ni kodwa. Kinyne ne wachopo Sidon, kendo Julio notimo ng’wono ni Paulo, mi oyiene odhi ir osiepene mondo omiye gik ma dokonyrego. Ne waa kuno, to kaka yamo ne kudho mochomowa tir, ne wakwang’ kwageng’ore e tiend chula mar Sipras. Eka ne wang’ado chuny nam, machiegni gi pinje mag Kilikia gi Pamfulia, mi wachopo Mura e piny Lukia. To kuno jatend lwenyno ne onwang’oe yie moro moa Aleksandria, mane dwaro dhi Italia, mi oketowae. Ne wakwang’ mos gi thagruok kuom ndalo mang’eny, eka ne wachopo e dho Kanido. To kaka yamo ne pod ok nyal weyo wadhi nyime tir, ne wakwang’ kwageng’ore e tiend chula mar Krete, kwakadho e bath sori miluongo ni Salmone. Ne wasiko wakwang’ mana e bath nam, kendo bang’ thagruok ne wachopo e dhowath moro miluongo ni Mbita Mokue, man machiegni gi dala mar Lasea. Ne wabet kuno kuom kinde mogwarore, nyaka koro dhi nyime gi kwang’ ne ok ber, nikech kinde mar Sap Tueyo Chiemo koro nosekadho. Omiyo Paulo nong’adonigi rieko, kawacho niya, “Owetena, aneno ni kwaa ka, to wuodhwa biro bet marach. Yiewani kaachiel gi gik moting’o biro kethore marach, kendo wan bende wanyalo tho.” To jatend lweny noyie mana gi wach jatend yie kod mar wuon yie mi ok odewo gima ne Paulo owacho. To bende dhowath kanyo ne ok ber moromo betie ndalo chwiri, omiyo ji mathoth ne dwaro a kanyo, ka giparo ni digichop Foiniks, mondo gibedie ndalo chwiri. Foiniks en dhowath Krete, momanyore gi milambo ma yo podho chieng’. Kane yamb milambo ochako kudho mos, ne gigalo ni ginwang’o gima gidwaro, omiyo ne wachako wuoth, mi wakwang’ madiny e lak dhonam Krete. To bang’ kinde matin, yamb ahiti miluongo ni Yurakulo nokudho matek koa e chula mar Krete. Ne ogoyo yie, mi otamo mwomo, omiyo ne waloko yie mondo yamo oterwa atera kuma okudho kochomo. Kane yie ringo e tiend chula moro miluongo ni Kauda, ne wayudo thuolo mar tueyo yie matin mane oyudo wayuayo chien, to mana gi thagruok. Kane jotich yie oseting’e malo, ne gikawo tonde mi gitweyogo yie maduong’ alwora mondo kik barre. To kaka ne giluor ni dipo ka yie oterogi e kuoyo manie dhonam Afrika kama thanythany, ne giloro tanga mi giweyo yamo otero yie atera. Ahiti mager nomedo kudho, omiyo kinyne ne gichako wito gik mane yie oting’o e nam, to orue machielo gin giwegi ne giwito kata mana moko kuom gik michikogo yie. Kuom ndalo mathoth ne ok wanyal neno wang’ chieng’ kata sulue, kendo yamo nomedo kudho matek, mi geno mane oyudo wan-go ni dipo koreswa norumo chuth! Koro kane gisedak kuom ndalo mang’eny ka ok gichiem, Paulo nochung’ e nyimgi mowachonigi niya, “Owetena, dinyocha uwinj wachna, mi wawe kwang’ waa Krete, to da ok wanwang’o masirani, kendo gik moko da ok olal kama. To koro akwayou ni mondo ubed gi chir! Onge kata ng’at achiel kuomu mabiro tho, to mak mana yie ema biro kethore. Ang’eyo kamano nikech nyoro gotieno malaika mar Nyasaye ma an ng’ate, kendo ma atiyone, nyoro obiro ira, mi owacho niya, ‘Paulo, kik ibed maluor! Nyaka ichung’ e nyim Kaisar, kendo Nyasaye oseyie kuom ng’wonone ni joma kwang’ kodi duto ok bi tho.’ Kuom mano owetena, beduru gi chir, nikech ang’eyo ni Nyasaye biro timo mana kaka osewachona. To yie nyaka moki e chula moro.” Koro ne en otieno mar apar gang’wen, kendo yamo ne pod goyowa e nam Mediterania. To odiewuor tir, jokwang’ nogalo ni koro wasudo machiegni gi lowo. Omiyo ne giluto tol motuene kidi e pi, mi giyudo ni tutne oromo mita piero ang’wen. Bang’e matin, ne gichako gipime kendo, mi ginwang’o ni tutne koro oromo mita piero adek. Ne giluor ni yie biro tuomore e kite, omiyo ne gibolo rachungini ang’wen yoka bang’ yie, kendo ne gilemo ni mondo piny oyawre. Jokwang’ koro ne dwaro tony weyo yie, omiyo ne giloro yie matin e pi, ka giriasore ni gidwaro bolo rachungini moko yoka wi yie. To Paulo nowacho ni jatend lweny kod askeche niya, “Ka jogi ok osiko e yie, to un uwegi ok unyal resoru.” Kuom mano, askeche nong’ado tonde mane omako yie matinno, mi oweye odhi. To kane piny koro dwaro yawore, Paulo nokwayogi giduto mondo gichiem, kowachonigi niya, “Usebedo ka chunyu chandore kuom ndalo apar gang’wen, kendo kuom ndalogo duto ok usechamo gimoro. Omiyo koro akwayou ni mondo uchiem, uyud teko, nikech kata mana yie wiu achiel ok nolal.” Kane Paulo osewacho kamano, nokawo makati, mi ogoyo ni Nyasaye erokamano e nyimgi giduto, eka nong’ingo mi ochamo. Chuny jogo noduogo, kendo ng’ato ka ng’ato kuomgi nochiemo. Waduto joma ne nie yie, kar rombwa ne mia ariyo gi piero abiriyo gauchiel. Kane ji duto osechiemo moyieng’, ne giwito cham mane yie oting’o e nam mondo gimi yie odok mayot. Kane piny oyawore, jokwang’ ne ok ong’eyo piny mane gintie, to ne gineno mbita moro motimo kuoyo, omiyo ne giparo ni, kanyalore, to gigow yie kanyo. Kuom mano ne ging’ado tonde motuego rachungini, mi giweyo rachunginigo osiko e nam, to bende ne gigonyo tonde mamoko ngayi. Eka ne giywayo tanga yoka wi yie, mi yie ochako ng’uech, kochiko dhowath. To notuomo lowo kama pi thanythanyie, mi yoka wiye omoko matek, ma ok nyal ng’ingni. Eka apaka nogoyo yoka bang’e, mi oturo matindotindo. Askeche ne dwaro nego joma otue, ni mondo kik moro kuomgi go abal, wuog oko, mi tony. To jatend lweny ne dwaro reso ngima Paulo, omiyo notamogi ni kik gitim kamano. Nogolo chik ni mondo joma nyalo goyo abal okwong ochikre e nam ogo abal, ochop e lowo, eka mondo joma odong’ oluw bang’gi, ka moko omako bepe, to moko omako mberni mobarore kuom yie. Kamano e kaka ne watony waduto, mi wachopo e lowo. Kane wasekwo mi wawuok oko, ne wayudo wach ni chulano iluongo ni Molta, kendo joma odak kuno notimonwa ng’wono mokadho. Koth ne osechako chue, kendo koyo ne ng’ich, omiyo ne gimoko mach mi girwakowa maber waduto. Paulo nomodo yien moko mi oketo e mach, eka thuol nowuok e yien-go nikech liet mar mach, mi okayo lwete kendo omokoe. Kane joma odak e chulano oneno ka thuol omoko e lwet Paulo kamano, ne giwacho niya, “Nyaka bed ni jali osenego ng’ato, to kata obedo ni osetony mak otho e nam kamano, to Nyasachwa makare ok noweye okwo!” To Paulo noteng’o thuondno e mach ma ok otime gimoro. Ne gigalo ni dende dikuodi, kata ni dogore piny otho. To kane giserito aming’a, mi ok gineno gimoro marach katimorene, ne giloko parogi, mi giwacho niya, “Nyaka bed ni en nyasaye moro!” Machiegni gi kanyo ne nitie puothe mag ruodh chulano, ma nyinge Publio. Ne orwakowa, mi oritowa maber kuom ndalo adek. To noyudo tuo midhusu kod ndira ogoyo wuon mare, omiyo Paulo nodhi e ot kama onindoe, mi olemone, kendo oketo lwete kuome, mochange. Kane mano osetimore ji mamoko duto matuo e chulano nobiro mi ochangi. Bang’e ne gimiyowa gik mang’eny, to bende bang’ dueche adek kane wakwang’ waa, ne giketonwa gik moko e yie ma dwakonyrego e wuoth. Ne waidho yie moro mane osebet e chulano e ndalo chwiri. Ne en yie moa Aleksandria, ma nyinge ‘Rude mag Polo’. Ne wakwang’ mi wadhi wagowo Surakusa, kendo ne wabet kanyo kuom ndalo adek. Kane waa kuno, ne wakwang’ ka waluoro, mi wachopo e dala mar Regium. Kinyne yamb milambo nochako kudho, mi watundo dala mar Puteoli bang’ ndalo ariyo. Kuno ne wanwang’oe owete moko, mi okwayowa mondo wabed kodgi kuom ndalo abiriyo. Mano e kaka ne wawuotho, mwachopo Rumi. Owete man kuno nowinjo wachwa, mi obiro oromonwa, ka moko chopo nyaka Chiro mar Apio, to moko nyaka kamoro miluongo ni Tres Tabernae, tiende ni Udi Adek Mibuoroe. Kane Paulo onenogi, nogoyo ni Nyasaye erokamano, kendo chunye noduogo. Kane wachopo Rumi, Paulo noyudo thuolo mar dak e ode kende gi askari marite. To bang’ ndalo adek, Paulo noluongo jodong jo-Yahudi modak kuno kanyakla. Kane gisechokore nowachonigi niya, “Owetena, kata obedo ni ne ok atimo gimoro marach ni ogandawa, kendo ne ok aketho chikwa mane kwerewa oweyonwa, to ne otweya e jela Jerusalem, kendo bang’e ne ochiwa e lwet jo-Rumi. To kane jo-Rumi osenona, ne gidwaro gonya, nikech ne ginwang’o ni onge gima asetimo mowinjore gi buch tho. To jo-Yahudi nokwer, omiyo ne ochuna mondo akwa mondo yala e buch Kaisar, kata obedo ni aonge gi wach moro mane adwaro donjogo ni ogandawa kamano! Mano emomiyo aseluongou mondo alos kodu, nimar otueya gi nyororoni mana nikech ageno kuom Jal ma jo-Israel duto bende ogeno kuome.” To ne gidwoke niya, “Pok wayudoe barua moro moa Judea mawuoyo kuomi, to bende onge owetewa moko mosea kuno, mi obiro onyisowa wach moro marach kuomi. To dwaher winjo paroni, nikech wang’eyo ni kuonde duto ji wuoyoe marach kuom kanyakla ma intieno.” Kuom mano ne giwinjore gi Paulo ni onego giduog chieng’ machielo, kendo chieng’no ne gibiro mang’eny kama odakie. Ne owuoyonigi chakre okinyi nyaka odhiambo, konyisogi malong’o wach Loch Nyasaye. Bende notemo lokogi mondo giyie kuon Yesu, kogolo weche e Chik Musa, kendo e kitepe mag Jonabi. Moko kuomgi noyie gi wechene, to moko ne ok oyie. Kuom mano ne gipogore e kindgi giwegi. Kane gidwaro a, Paulo nonyisogi wach achiel niya, “Mano kaka Roho Maler nomiyo janabi Isaya owuoyo maber gi kwereu, kowachone ni, ‘Dhiyo mondo inyis ogandani kama: “Winjo to unuwinji, to wach ok nodonjnu ngang’, kendo ng’icho to unung’ichi, to ok unung’e tiend wach, nimar chuny ogandani osedoko mapek, kendo gisedino itgi, bende giseumo wng’gi. To ka da ni ok kamano, to dikoro gineno, kendo dikoro itgi winjo wach, bende dikoro wach donjonigi, mi gilokore giduog ira, kendo achanggi.” ’ ” Eka Paulo notieko kawacho ni, “Koro nyaka ung’e ni teko ma Nyasaye warogo ji osechopo ir joma ok jo-Yahudi, kendo gibiro winjo wach.” [ Kane osewacho kamano, jo-Yahudi noa, kamino wach matek e kindgi giwegi.] Kuom higni ariyo duto Paulo nodak kuno e ot mochulo, kendo ne orwako ji duto mane biro nene. Ne olando wach Loch Nyasaye, kendo ne opuonjo kuom Yesu Kristo, kowuoyo e lela, ma onge ng’ama otame. Ma en barua ma an Paulo, jatich Yesu Kristo, ema andikonu un jo-Rumi. Nyasaye noluonga mondo abed jaote, kendo nowala mondo aland Wachne Maber. Chon Nyasaye nosemiyo jonabi osingore e Muma Maler ni Wach Maberni biro biro. En Wach Maber mawuoyo kuom Wuode ma Ruodhwa Yesu Kristo. Korka anywola mar dhano, ne en nyakwar Daudi, to korka tich Roho Maler, to ne onyis ratiro ni en Wuod Nyasaye, nikech teko mane ochierego koa kuom joma otho. En ema ne otimona ng’wono mondo abed jaote e nyinge, mondo ami ogendini duto oyie kuome kendo oluore. Un bende un kuom joma Yesu Kristo oseluongo mondo obed jogego. Kuom mano andikonu un ji duto man Rumi, ma Nyasaye ohero, kendo oseluongo mondo obed joge. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa gi Ruoth Yesu Kristo mondo obed kodu. Mokwongo agoyo ni Nyasaye erokamano e nying Yesu Kristo nikech un uduto, nimar humb yie ma un-go landore e piny ngima. To Nyasaye ma atiyone gi chunya duto ka alando Wach Maber man kuom Wuode, ong’eyo kaka aparou e lemona kinde duto. Pile akwaye ni chieng’ moro, ka oyie, to mondo ayud thuolo mar biro iru, bang’ dwaro timo kamano kuom ndalo mang’eny. Agombo nenou mondo apognue mich ma Roho chiwo, mondo ubed gi teko, tiende ni ka wan kanyachiel to mondo wajiwre, ka yieu konya, kendo yiena bende konyou. To owetena, adwaro ni mondo ung’e ni asetemo biro iru ndalo mang’eny, to timo kamano osetama nyaka chil kawuono. Asegombo mondo abi atiye tich maber e kindu, kaka asetimo e kind ogendini mamoko ma ok jo-Yahudi. Achalo ng’at man gi gop ogendini duto, bed ni gin joma olony kata joma ok olony, joma osomo kata joma ok osomo. Mano emomiyo un joma odak Rumi bende, agombo ahinya landonu Wach Maber. Aonge gi wich kuot moro amora kuom Wach Maber, nimar en e teko mar Nyasaye, mawaro ji duto moyie. Mokwongo nobiro ni jo-Yahudi, to bang’e nobiro ni joma ok jo-Yahudi bende. Wach Maber nyiso ji yo ma miyogo dhano bedo e winjruok kode, mana kaka Muma wacho ni, “Ng’at ma obet e winjruok gi Nyasaye nikech oyie ema nobed mangima.” Mirimb Nyasaye moa e polo, mamon gi richo duto kod timbe ma ok kare mag joma geng’o adiera, koro osefwenyore. Nyasaye kumogi nikech gik moko duto ma dhano onego ong’e kuom Nyasaye osefwenyorenigi malong’o, nikech Nyasaye osemiyo ging’eyogi. Chakre chwech piny, dhano osebedo kong’eyo ni Nyasaye nigi teko mochwere, kendo ni en Nyasaye adier. Kata obedo ni gik manyiso ni en Nyasaye ok nyal nenore, to ing’eyogi kuom gik ma osechueyo. Kamano dhano ok nyal wuondore ni kiagi Kata obedo ni ji nong’eyo Nyasaye, to ne ok gidwar mana miye duong’, kata goyone erokamano moromogo. Kar timo kamano, to parogi nokethore, kendo chunygi maonge rieko, mudho opong’o. Giwacho ni giriek, to gin mana joma ofuwo. Kar lamo Nyasaye ma ok tho, to gilamo mana kido mar dhano matho, kata mag winy, kata mag le, kod mag gik mamol. Mano emomiyo Nyasaye nojwang’ogi e timbe mag dwanyruok ma chunygi ohero, kendo ma gikethogo ringregi giwegi. Ne giloko adiera mar Nyasaye odoko miriambo, kendo kar lamo Jachuech ma owinjore yud pak nyaka chieng’ to ne gilamo mana gik mochue, kendo gimiyo duong’. Kuom mano Nyasaye nojwang’ogi, moweyogi e gombogi maricho makelo wichkuot. Mon noweyo riwore gi chwogi, mi odwanyore gi mon wetegi, ma en gima mono! Chwo bende noweyo mon, mi oowore kuom gombo chwo wetegi. Kamano chwo nodwanyore gi chwo wetegi mi giyudo kum e ringregi giwegi moromore gi dwanyruokgi. Ne gidagi yie Nyasaye, omiyo Nyasaye nojwang’ogi, mi parogi olal, kendo gitimo gik ma ok onego gitim. Gipong’ gi timbe maricho duto, kaka gombo gi chuny marach. Adier gipong’ gi nyiego gi nek gi dhaw gi miganga kod himruok. Gin jokuoth, gi johang wach, bende gin joma Nyasaye oweyo, kendo ma ochayo Nyasaye. Gin jokwinyo, gi joma wigi tek kod joma wuorore. Pile gifwenyo yore manyien mag timo richo, kendo gin joma ok winj jonywol. Gin joma wang’gi tek, gi joma ok rit singruokgi, kod joma ok ohero jowetegi, kendo ok kechgi. Ging’eyo malong’o ni Chik Nyasaye wacho ni joma timo gik makamago owinjore gi tho, to kata kamano pod gisiko gitimogi atima, to bende gipako joma timo gik ma kamago. Kuom mano, ka ing’ado ni wadu bura, to ng’e ni bura oseloyi, bed ni in ng’at manadi, nikech ka ing’ado ni jomoko bura, to ing’ado bura mana ni in iwuon, nimar in bende itimo mana gik ma jogo timo. In iwacho ni, “Wang’eyo ni Nyasaye ni kare kokumo joma timo gik makamago.” To in ing’ado bura ni joma timo gigo, to in iwuon bende itimogi, koro ere kaka iparo ni initony e buch Nyasaye? Koso itimo kamano nikech ichayo Nyasaye nimar ong’won ahinya kendo ohore mos, mak okumi piyo? Donge ing’eyo ni Nyasaye ng’won kamano mana nikech odwaro ni mondo ilokri? To in wiyi tek, kendo itamori yie, omiyo ikano kum ni in iwuon ndalo mar mirima, tiende ni chieng’ ma Nyasaye noelie bura mare makare. Chieng’no nomi ng’ato ka ng’ato pok moromo gi timne. Joma osiko katimo maber, kendo dwaro pak gi duong’ moa kuom Nyasaye, kod ngima ma ok rum, nomi ngima ma nyaka chieng’. To joma dwaro mana gigi giwegi, kendo ok dwar gima kare, to dwaro mana luwo gima ok kare noyud kum gi mirima mager. Masira kod chandruok noyud ng’ato ka ng’ato matimo richo. Jo-Yahudi ema nokwong yudo masichego, eka joma ok jo-Yahudi bende noyudgi. To ng’ato ka ng’ato matimo maber noyud duong’ gi pak kod kue. Jo-Yahudi ema nokwong yudogi, eka joma ok jo-Yahudi bende. Nyasaye ok dew wang’ ng’ato! Joma timo richo, to ok ong’eyo Chik Musa, nolal nono, kata obedo ni gikia Chik kamano. Joma timo richo, to ong’eyo Chik, nong’adnigi bura kaluwore gi Chik. Ng’ato nyalo winjo Chik, to ka ok omako, to ok onyal bet e winjruok gi Nyasaye. Ka joma ok jo-Yahudi, ma gin joma onge Chik, timo mana gima Chik dwaro, to mano nyiso ni Chik tiyo e chunygi, kata obedo ni gikia Chik kamano. Mano nyiso ni gima Chik dwaro ondiki e chunygi. Parogi bende nyiso ni mano en adier, nikech seche moko parogi nyisogi ni giseketho, to seche moko parogi onyisogi ni gionge bura. Kamano e kaka notimre chieng’ ma Nyasaye nomi Yesu Kristo yalie weche mopondo duto manie chuny dhano. Mano e kaka Wach Maber ma alando nyiso. In to ipakori ni in ja-Yahudi, kendo imor gi bedo kamano. Igeno kuom Chik Musa, kendo isungori ni in achiel kuom jo-Nyasaye. Iwacho ni osepuonji Chik, omiyo ing’eyo gima Nyasaye dwaro mondo itim, kendo inyalo pogo gik makare gi gik maricho. Bende iwacho ni ing’eyo chutho ni in jatend muofni, kendo ni in e ler ni joma ni e mudho, bende ni itayo joma ofuwo, kendo in japuonj nyithindo. Mago duto iwacho nikech Chik oting’oni rieko gi adiera duto. To ka ipuonjo jomoko kamano, to in dak ipuonjri iwuon? Ipuonjo ni, “Kik ikwal,” to in donge ikuelo? Iwacho ni kik ng’ato terre, to in donge iterori? In isin gi nyiseche manono, to donge ikuelo e hekalu mag nyiseche manono? In ipakori ni in gi Chik Nyasaye, to donge ikelo achaye ni Nyasaye kiketho Chik, mana kaka Muma wacho niya, “Un jo-Yahudi ema umiyo joma ok jo-Yahudi tugo gi nying Nyasaye”? Ka imako Chik, to ter moterigo nyangu nigi tiende, to ka ok imako Chik, to ichal gi ng’at ma ok oter nyangu, kata bed ni oteri nyangu kamano. Kamano bende, ka ng’at ma ok ja-Yahudi, kendo ma ok oter nyangu, omako Chik, to Nyasaye nokwane ka ka ng’at moter nyangu. To in ja-Yahudi moter nyangu kendo man gi Chik mondiki kamano, to pod ikethe aketha, to gin, kata obedo ni ok otergi nyangu, to girito Chik? Gik ma oko ok ema mi ng’ato dok ja-Yahudi maradier, bende tero nyangu mar ringruok ok e tero nyangu maradier. Ooyo, ja-Yahudi maradier en ng’at ma ja-Yahudi gie chunye, kendo tero nyangu maradier bende en mar chuny. En tich Roho, to ok en tich rito Chik. Kata obedo ni ng’at ma kamano ok yud pak kuom dhano, to oyudo kuom Nyasaye. To ng’ato kuomu nyalo penjo niya, “Ka kamano to ere ber mar bedo ja-Yahudi? Koso ere ber mar tero nyangu?” To adwoko kama: Nitie ber mang’eny kuom bedo ja-Yahudi. Mokwongo Nyasaye nogeno jo-Yahudi mi omiyogi Wachne. To koro, ka jomoko kuomgi ne ok orito wachneno, iparo ni mano dimi adiera mar Nyasaye bed maonge tich koso? Ooyo, ok kamano ngang’! Nyasaye nyaka bed jaadiera, kata obedo ni ji duto gin jomriambo, mana kaka Muma wacho ni, “A Nyasaye, in ema nyaka inenri ng’ama kare kiwuoyo, to bende kiyali, to nyaka ilo bura.” To ng’ato nyalo wacho ni richowa nyiso ji tim makare mar Nyasaye, omiyo Nyasaye ok ni kare kakumowa. To mano ok nyal bet kamano, nimar ka Nyasaye ok ni kare, to ere kaka dong’ad ni piny bura? Ng’ato bende nyalo wacho niya, “Miriambona osemiyo adiera mar Nyasaye onenore malong’o, kendo osekelone duong’. Koro ere gimomiyo pod ing’adona bura ni an jaricho?” To mano chalo mana gi wacho ni, “Watimuru richo mondo ber obedie.” Chutho, jomoko osehangonwa kawacho ni mano e gima wapuonjo! Nyasaye nokum joma kamago kaka owinjore! To koro ere kaka wan jo-Yahudi waloyo ji mamoko? Ngang’, ok waloyogi kata matin, nikech asenyiso ni richo oloyo jo-Yahudi gi joma ok jo-Yahudi mana machalre, mana kaka Muma wacho niya, “Onge ng’ama kare. Ooyo, onge kata mana ng’at achiel. Onge ng’ama wach donjone, kata mana ng’ama dwaro Nyasaye. Ji duto osebayo yo, mi gidoko joma nono. Onge ng’ato kuomgi matimo maber. Ooyo, onge kata mana ng’at achiel.” “Dhogi chalo gi bur mong’amo dhoge, kendo giwacho mana miriambo lilo.” “Wechegi chalo gi kwich thuond rai.” “Dhogi opong’ gi kuong’ kod weche makech.” “Tiendgi wer, ka gidhi chuero remo, kendo kamoro amora ma gidhiye to chandruok gi masira ema wuokie. Ok ging’eyo yo makelo kue.” “Ok giluoro Nyasaye kata matin.” To wang’eyo ni weche duto ma Chik wacho oket ni joma nie bwo Chikno. Kuom mano, ji onge gi yo ma ginyalo tonygo e bura, to buch Nyasaye okwako piny duto. Onge ng’ama nyalo bet e winjruok gi Nyasaye nikech osemako Chik, nimar tich Chik en mana miyo dhano ng’eyo ni oseketho. To koro yo ma Nyasaye miyogo dhano bet e winjruok kode oseelore, kendo ok otenore kuom Chik kata matin. To kata kamano Chik Musa gi Jonabi wuoyo kuome. En e yo ma Nyasaye miyogo dhano bet e winjruok kode nikech yie ma oyiego kuom Yesu Kristo. Yorno ni thuolo ni ji duto moyie, nikech onge gima gipogorego. Ji duto oseketho, kendo girem kuom duong’ mar Nyasaye. To Nyasaye miyo gibet e winjruok kode kuom ng’wonone, nikech Yesu Kristo nowarogi. Nyasaye nochiwo Yesu mondo thone obed misango migologo richo mag joma oyie. Notimo kamano mondo onyisgo ni timne kare, kata obedo ni ne osebedo ka ok odew richo mane joma chon otimo kamano. To bende notimo kamano mondo onyisgo ni pod otimo gima kare ndalogi, kendo ni ng’ato ka ng’ato moyie kuom Yesu, to omiyo bet e winjruok kode. Koro ere gima odong’ ma ng’ato nyalo sungorego? Onge gimoro, nikech sunga osegol oko chuth. To ere gima omiyo ogole? Ogole nikech warito Chik koso? Ooyo, ogole mana nikech wayie. Wasenwang’o malong’o ni Nyasaye miyo ng’ato bet e winjruok kode mana nikech yie, to ok nikech rito Chik kata matin. Uparo ni Nyasaye en mana Nyasach jo-Yahudi kende koso? Donge en Nyasach joma ok jo-Yahudi bende? Adier en Nyasach joma ok jo-Yahudi bende. Nikech Nyasaye en achiel. Obiro miyo jo-Yahudi bet e winjruok kode mana nikech yiegi. Kamano bende e kaka nomi joma ok jo-Yahudi bedi e winjruok kode mana nikech yiegi. Koso uparo ni kwajiwo wach yie kamano to wamiyo Chik bedo maonge gi tich? Ooyo, ok kamano. Koro eka waguro Chik! Koro ere gima dwawachi kuom Ibrahim ma kwarwa? Ang’o mane oneno? Ka dine bed ni obet e winjruok gi Nyasaye nikech gik mane otimo, to kara da obedo gi gima omiyo onyalo sungore. To chutho oonge gi gima onyalo sungorego e nyim Nyasaye, nikech Muma wacho niya, “Ibrahim noyie kuom Nyasaye, mi yieneno ema ne omiyo Nyasaye okwane ni en ng’ama kare.” Ka ng’ato osetiyo tich moro, to chudone ok kwan ka kony moro momiye amiya, to ikwano ka pok moyudo kuom luche. To ka ng’ato ok ogeno kuom gimoro mosetimo, to oyie mana kuom Nyasaye mamiyo joma richo bet e winjruok kode, to yieneno ema ikwano ka gima omiyo obet e winjruok gi Nyasaye. Mano bende e gima ne Daudi owacho kare, mak orango timbe mosetimo. Nowacho niya, “Mano kaka joma Nyasaye oseweyonigi kethogi, kendo orucho richogi, gin johawi! Adier, ng’at ma Ruoth ok kwan ka jaricho en jahawi!” To uparo ni hawi mane Daudi owuoyo kuomeni, en mar joma oter nyangu kende koso? Ooyo, en mar joma ok oter nyangu bende, nikech wasehulo ni Muma wacho ni, “Yie mar Ibrahim ema ne omiyo Nyasaye okwane ni en ng’ama kare.” Nyasaye nokwane ni en ng’ama kare kosetere nyangu, koso ka podi? Donge nokwane kapok otere nyangu, to ok kosetere? To achien ne otere nyangu kaka ranyisi ni Nyasaye ne okwane ni en ng’at makare nikech yie mane en-go kane pok otere nyangu. Kuom mano, Ibrahim e wuon ji duto moyie kuom Nyasaye, kendo ma Nyasaye kwano ni joma kare, kata obedo ni ok otergi nyangu. To bende en e wuon jogo moter nyangu, to mana nikech giluwo yor yie mane wuonwa Ibrahim bende oluwo kane pok otere nyangu. Nyasaye nosingore ni Ibrahim kod nyikwaye ni piny nobed margi to ne ok osingore kamano nikech Ibrahim norito chik, to mana nikech nokwane ni en ng’at makare kuom yie mane en-go. Ka da bed ni gima Nyasaye osingore imiyo mana joma orito Chik, to kara yie ma ng’ato nigo onge tiende, kendo singruok mar Nyasaye bende onge tich. Chik kelo mirimb Nyasaye, to kama chik ongee, ketho chik bende ongee. Gimomiyo yie nyaka bedie en ni mondo gik moko duto oyud nono kuom ng’wono, kendo singruok obed gi teko ni koth Ibrahim duto, ok mana ni joma rito Chik kende, to bende ni mago ma oyie mana kaka Ibrahim e wuonwa waduto, mana kaka Muma wacho niya, “Aseketi wuon ogendini mang’eny.” Kuom mano, singruok nigi teko e nyim Nyasaye mane Ibrahim oyie kuome. En e Nyasaye machiero joma otho, kendo ma gima owacho miyo gik maonge betie. Ibrahim noyie kendo nogeno agena, kata obedo ni gima dine mi ogen kamano ne onge! Mano omiyo nodoko wuon ogendini mathoth, mana kaka Muma wacho ni, “Nyikwayi nobed mana mathoth kamano.” Kata obedo ni hike koro ne dirom mia achiel, ong’eyo ni ringre owuon chalo gi gima otho, kendo ni Sara bende koro ndalone mar nywol osekadho, to yie mare ne ok odok chien. Ne pod ogeno agena singruok mar Nyasaye ma ok oriwo gi kiawa. Yie mare nopong’ gi teko, mi omiyo Nyasaye duong’, ka en gi ratiro ni Nyasaye nigi teko mar timo gima ne osesingore ni notim. Yieno ema ne omiyo “Nyasaye okwane ni en ng’ama kare.” To weche mondik ni, “Nyasaye nokwane ni en ng’ama kare,” ne ok ondiki mana nikech Ibrahim kende, to nondiki nikech wan bende, ma ibiro kwano ni joma kare nikech wayie kuom Jal mane ochiero Yesu Ruodhwa oa kuom joma otho. Yesu ema ne ochiw mi otho nikech richowa, to ne ochiere mondo wabedi e winjruok gi Nyasaye. Kaka osemi wabet e winjruok gi Nyasaye nikech wayie, koro wan gi kue kod Nyasaye kuom Yesu Kristo Ruodhwa. Yesu ma wayie kuomeni ema oseyawonwa yo ma wayudogo gueth mar Nyasaye ma wan-goni, kendo wamor nikech wageno ni wanane duong’ mar Nyasaye. To ok mano kende! To wabedo mamor kata mana e masiche mwaneno, nikech wang’eyo ni masira kelo kinda, to kinda miyo ng’ato bedo gi chuny ma Nyasaye oyiego, kendo chuny ma kamano miyo ng’ato bedo gi geno. To geno ma kamano ok kuod wiwa, nikech Roho Maler ma Nyasaye osemiyowa osepong’o chunywa gi hera mar Nyasaye. Kane pod ok wanyal gimoro, wan joma ok oluoro Nyasaye, to Kristo nothonwa e ndalo mane Nyasaye oketo. Tek mondo ng’ato oyie tho kar ng’at makare, to kamoro inyalo yudo ng’ato ma diyie chiwore kar ng’at maber. To gima nyisowa ni Nyasaye oherowa gi hera maduong’ en ni Kristo nothonwa kane pod wan joricho. Kaka koro tho Kristo osemiyo wabet e winjruok gi Nyasaye, wan gi ratiro ni obiro resowa e kum mogik. Kane pod wan wasik Nyasaye, to ne omiyo wasedoko osiepne, kuom tho mar Wuode. To tinde kaka koro wasedoko osiepene, donge ibiro resowa moloyo nikech ngima mar Wuode? To ok mano kende. Wamor bende kuom Nyasaye nikech gima ne Yesu Kristo Ruodhwa otimonwa, nimar en ema nomiyo wadoko osiep Nyasaye. Wang’eyo ni richo nodonjo e piny nikech tim ng’at achiel, kendo richono nokelo tho. Kamano tho nobiro kuom ji duto, nikech ji duto nokelo richo. To chutho richo ne nie piny kata mana e ndalo mane Nyasaye pok omiyo ji Chik Musa, to ka onge chik to richo ok kwan ka richo. To chakre ndalo mar Adam nyaka ndalo mar Musa, tho noloyo ji duto, koda ka joma ok oketho kaka Adam noketho, kotamore rito chik mane Nyasaye omiye. Adam ne en ranyisi mar Jal mane onego obi. To ng’wono mane Nyasaye otimo opogore mabor gi richo mane Adam otimo, nikech richo mar ng’ato achiel nokelo ni ji duto tho, to ng’wono mar Nyasaye, kod chiwo mane ng’at achiel ma en Yesu Kristo okelo nomiyo ji duto gweth mogundho. Mich Nyasayeno opogore mabor gi richo mar ng’at achielno, nimar richo achiel nokelo ni ji duto bura, to richo mang’eny nokelo mich mang’won mane omiyo ji duto obet e winjruok gi Nyasaye. Ka ketho mar ng’ato achiel ema nomiyo tho olocho, to mano kaka joma yudo ng’wono mogundho mar Nyasaye gi michne ma miyo gibedo e winjruok kode nobed gi ngima kendo nolochi nikech ng’at achiel ma en Yesu Kristo! Kaka ketho achiel nomiyo bura oloyo ji duto, kamano bende e kaka tim makare achiel miyo ji duto bedo e winjruok gi Nyasaye, kendo miyogi ngima. Bende kaka ji duto nodoko joketho nikech ng’at achiel notamore winjo wach, e kaka ji duto nobed e winjruok gi Nyasaye nikech ng’at achiel nowinjo wach. Chik nobiro, mi ketho omedore. To kama richo nomedoree, ng’wono nomedoree moloyo, ni mondo kaka richo nolocho kamiyo ji duto tho, e kaka mondo ng’wono olochi, ka Nyasaye miyo ji bedo e winjruok kode, kendo miyogi ngima ma nyaka chieng’ kuom Yesu Kristo Ruodhwa. To koro ere gima dwawachi? Dwawachi ni ber kwasiko watimo richo mondo ng’wono mar Nyasaye omedre koso? Ngang’! Ok kamano! Korka wach richo to wan mana joma otho. Koro ere kaka dwadhi nyime kwadak e richo? Donge ung’eyo ni kane obatiswa, mi wariwore gi Yesu, to batisono nomiyo wariwore kode e thone? Mano onyiso ni kane obatiswa mi wariwore gi Yesu e thone, to ne oyikwa kode bende, mondo kaka ne Kristo ochier oa kuom joma otho kuom teko maduong’ mar Wuoro, e kaka wan bende wabed gi ngima manyien. Ka waseriwore kode e thone, to wanariwre kode e chierne bende. Wang’eyo ni ngimawa machon nogur kode e msalape ni mondo kitwa mar richo orum, kendo ni mondo kik wamed bedo wasumb richo, nikech ka ng’ato osetho to osegonye oa e richo. Ka wasetho gi Kristo to wayie ni wanabed mangima kode bende, nikech wang’eyo ni Kristo osechier oa kuom joma otho, kendo ok nochak otho nimar tho koro onge gi teko kuome. Tho mane othogo, notho ni richo dichiel kende, to koro kaka ongima, ongima ni mondo oti ni Nyasaye. Kamano e kaka onego ukwanru ni usetho ni richo, to ungima ni mondo uti ni Nyasaye kuom Yesu Kristo. Mano emomiyo kik uwe richo bed gi loch e ringreu matho, mondo kik uluw gombo mag ringruok. Kik ng’ato kuomu yie mondo fuonde moro amora obed gima itimogo richo, to chiwreuru ni Nyasaye ka joma otho mochako ochier. Adier, chiwneuru ringreu duto mondo obed gik ma itimogo gik makare, nimar richo ok nochak obed gi loch kuomu, nikech koro ok un e bwo Chik, to un e bwo ng’wono mar Nyasaye. To koro nadi? Dwatim atima richo nikech koro ok wan e bwo Chik to wan e bwo ng’wono koso? Ngang! Ok kamano! Donge ung’eyo malong’o ni ka uchiworu ni ng’ato ka wasumbe, mi urito chikene, to chutho un wasumb ng’atno? Kamano bende ka un wasumb richo to tho ema ochomou, to ka un wasumb winjo wach to Nyasaye biro miyo ubed e winjruok kode. To wagoyo ni Nyasaye erokamano nikech kata obedo ni yande un wasumb richo, to koro urito puonj mane omiu gi chunyu duto. Ne ogonyu e tuech richo, mi udoko wasumb tim makare. Awuoyonu gi weche mayot winjo nikech parou mar dhano thanythany. Kaka ne uchiwo ringreu obed wasumb dwanyruok gi tim ma ok kare, mutimo atima richo, e kaka koro chiwuru ringreu obed wasumb tim makare mondo udok joma ler. Kane un wasumb richo, to ne ok uneno ni onego uluw tim makare. To ere ohala mane uyudo kuom timo gik ma koro miyou wichkuotgi? Giko mar gigo en mana tho. To koro osegonyu e tuech richo, mi udoko wasumb Nyasaye, omiyo ohala muyudo en ngima maler, kendo gikone en ngima ma nyaka chieng’. Misach richo en tho, to mich Nyasaye en ngima mochwere kuom Yesu Kristo Ruodhwa! Owetena, un joma ong’eyo kaka chik tiyo, omiyo ung’eyo ni chik otueyo ng’ato mana ka pod ongima. Wakawuru dhako man gi chwore kaka ranyisi: Chik kend otueye kuom chwore ka pod chwore ngima. To ka chwore otho, to ogonye kuom chik mane otueye kuom chwore. To ka odhi odak gi dichwo moro ka chwore pod ngima, to iluonge ni dhako materore. To ka chwore otho to chik ok otueye. En thuolo omiyo ka ng’at machielo koro okende, to ok en dhako materore. Owetena, un bende uchalo kamano. Ne udoko fuond ringre Kristo, omiyo Chik onge gi teko kuomu, nikech uchalo joma otho. Mano notimore mondo ubed jo-ng’at machielo, ma en Jal mane ochier oa kuom joma otho, mondo wan duto wanyag olemo ni Nyasaye. E ndalo mane pod waluwo timbe mag dhano, Chik nomiyo gombo otiyo e ngimawa, mi onywolo mana tho. To koro osegonywa kuom Chik mane otueyowa, nikech wachalo joma osetho. Koro ok wati ni Nyasaye e yo machon, kwaluwo mana Chik mondiki, to watiyone ka wan gi ngima manyien ma Roho kelo. Koro ere gima dwawachi? Dwawach ni Chik en richo koso? Ngang! Ayie ni ka da Chik onge, to ok dang’eyo ni richo en ang’o. Ka da ni Chik ok owacho ni ‘Kik igombi,’ to da ok ang’eyo ni gombo en ang’o. Chikno nomiyo richo thuolo, mi okelo gombo duto mopogore opogore e chunya. Ka da onge Chik, to richo dobedo gima otho. Chon ne ok ang’eyo wach Chik, to ne angima angima. To kane ang’eyo Chik, richo nodoko mangima, mi an to atho. Kamano chik mane oketi mondo okel ngima, nokelona mana tho, nikech richo noyudo thuolo ma Chik okelo, mi owuonda, kendo onega. Kuom mano, Chik Musa en gima ler, kendo chike moting’o bende ler, kendo kare, kendo beyo. Kara dwawachi ni gima ber ema nomiyo atho koso? Ngang’! Richo notiyo gi gima ber, mi onega, mondo richo ong’ere malong’o ni en ang’o. Kamano chik nyiso ni richo en gima rach moloyo. Wang’eyo malong’o ni Chik Musa ber, nikech oa kuom Nyasaye. An to an mana dhano matho, moseng’iew modoko misumba richo. Gik ma atimo odhiera, nikech ok atim gik ma adwaro ni mondo atim, to atimo mana gik ma ok adwar. To ka atimo gik ma ok adwar timo kamano to mano nyiso ni ayie ni Chik ber. To chutho ok an ema atim gigo, to richo modak e chunya ema timogi. Ang’eyo ni an kaka dhano, onge gima ber man kuoma, nikech kata obedo ni adwaro timo gima ber, to ok anyal. Gima ber ma adwaro timo ok atim, to gima rach ma ok adwar ema atimo. To ka atimo gima ok adwar timo kamano to mano nyiso ni ok an ema atim gino, to richo modak kuoma ema time. Koro gima asefwenyo en ni, ka adwaro timo gimoro maber, to richo kende ema arodhnogo. E chunya maiye to amor gi Chik Nyasaye, to e ringra anwang’oe chik machielo makedo gi chik ma chunya oyiego. Chikno omiyo abedo misumba richo modak e ringra. Yaye! Mano kaka an ng’at machandore! Ng’ano ma biro resa e ringruok mar thoni? Agoyo ni Nyasaye erokamano, nikech Yesu Kristo Ruodhwa ema biro resa! Kuom mano, aneno ni an awuon arito Chik Nyasaye mana gi parona kende, to e ngimana mar dhano to aluwo mana chik mar richo. Mano emomiyo koro onge bura kuom jogo man kuom Kristo Yesu, nikech ka ng’ato ni kuom Kristo, to chik mar Roho makelo ngima osegonye kuom chik makelo richo kod tho. Gima Chik Musa ne ok nyal timo nikech nyawo mar dhano e gima Nyasaye notimo kane ooro Wuode e kido mar ringruok machal mana gi ringrewa matimo richo, mondo obed misango magolo richo. Kamano, kane en e ringruokno, nomiyo bura oloyo richo, mondo tim makare ma Chik dwaro ochop kare kuomwa, wan ma koro wawuotho kaka Roho dwaro, to ok kaka ngima mar dhano dwaro. Joma timo gik ma ngima mar dhano dwaro, paro mana weche mag dhano, kendo mano kelo tho, to joma timo gik ma Roho dwaro, paro mana weche mag Roho, kendo mano kelo ngima kod kue. Ng’at ma paro mana weche mag dhano mon gi Nyasaye, nikech ok orito Chik Nyasaye. Adier, ok onyal rite. Chutho, joma timo mana gik ma ngima mar dhano dwaro ok nyal bedo malong’o ni Nyasaye. Ka Roho mar Nyasaye odak e iu, to ok unyal timo gik ma ngima mar dhano dwaro, to utimo mana gik ma Roho dwaro, kendo ka ng’ato onge gi Roho mar Kristo, to ok en ng’ate. To ka Kristo nie iu, to kata obed ni ringreu otho nikech richo, chunyu to ngima nikech Nyasaye osemiyo ubet e winjruok kode. To bende ka Roho ma Jal mane ochiero Yesu oa kuom joma otho odak e iu, to en mane ochiero Kristo oa kuom joma otho nomi ringreu matho bedo mangima bende, nikech Roho modak e iu. Emomiyo owetewa, wan jogowi, to ok jogop dwaro mar dhano, mondo watim gik ma ngima mar dhano dwaro, nikech kutimo gi ma ngima mar dhano dwaro to ubiro tho. To ka unego timbeu maricho kuom teko mar Roho, to unubed mangima. Ji duto ma Roho mar Nyasaye otelonigi gin nyithind Nyasaye. To Roho ma useyudo ok loku wasumbini mondo uchak ubed maluor. Ooyo, Rohono lokowa nyithind Nyasaye, omiyo ng’ato ka ng’ato kuomwa ywak ni Nyasaye, ka luonge ni, “Baba! Wuora!” Roho owuon oriwore gi chunywa kanyisowa ni wan nyithind Nyasaye. To ka wan nyithind Nyasaye kamano, to wayudo mich ma osesingorenwa bende. Adier, wayudo michgo kaachiel gi Kristo! Chutho, ka wayie neno masira kode, to wanayud duong’ kode bende. To aneno ni masira mwaneno ndalogi tin, kipimo gi duong’ mapok oel mwabiro yudo. Gik moko duto mochue rito kogeno ahinya mondo Nyasaye omi nyithinde ofwenyre. Nyasaye nomiyo gik moko duto mochue obedo kayiem nono, ok nikech dwarogi giwegi, to nikech dwarone owuon. To ne nitie geno ni chieng’ moro nogony gik moko duto mochue, mondo kik gibed gik matow, to giyud thuolo maduong’ ma nyithind Nyasaye nigo. Wang’eyo ni nyaka chil kawuono gik mochue duto chur, kendo neno rem mana ka dhako ma muoch kayo. Ok mago kende, to wan bende wachur e iwa wawegi, ka warito mondo Nyasaye olokwa nyithinde, komiyowa thuolo chutho. Wachur kamano kata obedo ni Nyasaye osemiyowa Roho kaka mich mokwongo mar gueth ma wabiro yudo achien. Adier genono ema ne oreswago. Ka waseyudo gima wageno yudo, to koro ok wanyal wacho ni wan gi geno, nikech ere kaka ng’ato nyalo geno yudo gima oseyudo? To ka wageno yudo gima pok waneno, to rit ma waritegono nyiso ni wan jokinda. Mano e kaka Roho bende konyowa e nyawowa, nikech ok wang’eyo kaka owinjore walem. To Roho owuon kwayonwa Nyasaye, kachur gi chur ma weche dhano ok nyal wacho, kendo Nyasaye ma nono chuny dhano ong’eyo gima Roho kwayo, nikech okwayo ni jo-Nyasaye e yo ma Nyasaye oyiego. Wang’eyo ni Nyasaye omiyo gik moko duto tiyo kaachiel mondo joma ohere oyud gueth. Jogo gin joma oseluongo kaka odwaro. Gin e joma noyiero chon, mi oketo obedo gi kido machal gi kit Wuode, mondo Wuode obed wuowi maduong’ e kind owetene mang’eny. Joma ne Nyasaye oyierogo ema noluongo, kendo joma noluongogo nomiyo obet e winjruok kode, bende joma osemiyo obet e winjruok kodego ema opogonigi duong’ne maler. To koro dwawach ang’o kuom wechego duto? Ka Nyasaye ni kodwa, to ere gima dwaluor, kata ka ng’ato obedo jasikwa? Nyasaye ne ok otimo migundia kuom Wuode owuon, to ne ochiwe mi otho nikech wan duto. To kane ochiwo Wuode kamano, to ere kaka dotamre miyowa gik moko duto mogundho? Ng’ano ma didonj ni joma Nyasaye oseyiero, ka Nyasaye ema osemiyo gibet e winjruok kode? Koso ere ng’ama ding’adnwa bura, ka Kristo Yesu ema ne othonwa? To ok tho ema nothonwa kende, to bende ne ochier, mi obet e bat korachwich mar Nyasaye, kendo en ema okwayonwa! Ang’o ma dipogwa gi hera ma Kristo oherowago? Dobed masira, koso chandruok, koso sand, koso kech, koso duk, koso himruok, koso tho? Adier, mago timorenwa mana kaka Muma wacho niya, “Inegowa seche duto nikech in, kendo wachalo mana gi rombe midwaro yang’o.” To kata kamano, waloyo gigo duto chutho, nikech teko mar Jal mane oherowa, nimar ang’eyo malong’o ni onge gima nyalo pogowa gi hera ma oherowago, bed ni en tho kata ngima, kata malaika kata joloch mag polo, kata gik manie wiwa malo kata gik manie bwowa piny, kata gimoro amora manadi mochue. Adier, onge gima nyalo pogowa gi hera mar Nyasaye, moherowago kuom Kristo Yesu Ruodhwa. Kaka an ja-Kristo, gima koro adwaro wacho en adier chutho. Ang’eyo e chunya ni ok ariambi, kendo Roho Maler bende nyisa ni awacho adier. An gi kuyo maduong’, kendo chunya lit pile nikech wach jowetena ma jo-Israel, ma gin joogandana kuom anywola. Dayie mondo an awuon Nyasaye okweda, mi gola kuom Kristo, kapo ni mano dikonygi. Jo-Israel gin joma Nyasaye oseyiero mondo obed nyithinde. Ne onyisogi duong’ne maler, kendo ne otimo kodgi singruok madongo. Nomiyogi Chik Musa kendo nonyisogi kaka onego gilame e Hekalu. Bende nosingorenigi ni obiro guedhogi. Gin e nyikwa kwerewa madongo machon, kendo korka anywola, to Mesia ne oa e ogandagi. Opak Nyasaye Moloyo Gik Moko Duto nyaka chieng’! Amin. To kik ugal ni gima Nyasaye nosingore ok osechopo, nikech jo-Israel duto ok gin joma Nyasaye oseyiero. To bende nyikwa Ibrahim duto ok gin nyithind Nyasaye, nimar Nyasaye nowacho ni Ibrahim niya, “Joka Isaka kende ema noluong ni nyikwai.” Mano nyiso ni nyithindo duto mane Ibrahim onywolo ok gin nyithind Nyasaye, to mana mago monywol kaluwore gi singruok mar Nyasaye ema ikwano ka nyithind Nyasaye adier, nikech mano e gima Nyasaye nosingore niya, “Ka kinde ochopo kare, to anaduogi, kendo nanwang’ ka Sara osenywolo nyathi ma wuowi.” To ok mano kende. Kwarwa Isaka nonywolo nyithindo ariyo gi Rebeka chiege. To kane pok onywolgi, tiende ni kane pok gitimo gimoro maber kata marach, to Nyasaye nowacho ni Rebeka ni, “Nyathini maduong’ noti ni nyathini matin.” Mano nobet kamano mondo yo ma Nyasaye oyierogo ji ogurre, nikech en ema oluongo ng’ato kaka dwarone obet, to ok nikech timbe ma ng’ato otimo. Mano bende e kaka Muma wacho ni, “Ne ahero Jakobo, Esau to ne asin-go.” To koro dwawach ang’o? Dwawach ni Nyasaye ok ni kare koso? Ooyo! Ok nyal bet kamano, nikech Nyasaye nowacho ni Musa niya, “Anakech jogo ma adwaro kecho, kendo anabed mang’won ni joma adwaro bedonigi mang’won.” Emomiyo ok en wach gima ng’ato dwaro kata gima ng’ato timo momiyo Nyasaye yiere, to en mana wach ng’wono mar Nyasaye owuon. Nyasaye wacho ni Farao e Muma niya, “Ne aketi ruoth mana ni mondo gima atimoni omi ji ong’e kaka tekona duong’, kendo mondo humba olandre e piny ngima.” Kuom mano waneno ni ka Nyasaye dwaro timo ni ng’ato ng’wono, to otimo atima. Bende ka odwaro ni mondo omi chuny ng’ato odok matek, to otimo atima kamano. To ang’eyo ni ng’ato kuomu biro penja niya, “Ka onge ng’ama nyalo geng’o gima Nyasaye dwaro kamano, to ere gima omiyo Nyasaye pod dhaw gi ji?” To an adwoke ni, in dhano adhanani, in ng’a, ma dipenj Nyasaye wach? Donge jachuech nigi teko mar timo atima gima ohero gi lowo? Koso donge lowo achiel onyalo chueyogo agulni ariyo, ma achiel itiyogo tich mogen, to machielo itiyogo tich aticha? To mano bende e gima Nyasaye osetimo. Kata obedo ni ne odwaro nyiso ji mirimbe, mondo ging’e tekone, to ne ohore mos gi ng’wono maduong’, mi ok otieko joma okechogo mane owinjore otieki. To bende notimo kamano mondo omigo ji ong’e duong’ne kaka lich. En duong’ ma omiyo joma otimonigi ng’wono, ma gin joma ne oseloso chon mondo oyud duong’ kamano. Jogo e wan, ma moko Nyasaye oluongo kuom jo-Yahudi, to moko oseluongo kuom joma ok jo-Yahudi bende. Mano oluwore gi gima Nyasaye owacho e kitap Hosea niya, “Ji mane ok joga, analuong ni joga. Adier, oganda mane ok ahero, analuong ni joma ahero, kendo kama ne okwergie chon ni, ‘Ok un joga,’ e kama noluonggie ni, nyithind Nyasaye Mangima.” Isaya bende nowuoyo kuom jo-Israel kama: “Kata ka jo-Israel ng’eny mana ka kuoyo manie dhonam, to ji manok kuomgi kende ema nokwo, nikech Ruoth Nyasaye nong’ad bura e piny piyopiyo, mana kaka nowacho ni notim.” Mano oluore gi gima Isaya nosewacho chon niya, “Ka dine Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ok oweyonwa joma chungo wiwa, to dine warumo mana ka Sodom gi Gomora.” Koro wanawach ang’o? Onego wawach ni joma ok jo-Yahudi, mane ok otemo mondo obed e winjruok gi Nyasaye, ema koro osebet e winjruok kode kuom yie, to jo-Israel, mane temo dwaro yor Chik ma dimi gibed e winjruok gi Nyasaye, ne ok oyudo chik ma kamano. To ang’o ma omiyo ne ok ginyal yude? Ne ok ginyal yude nikech ne ok gitemo mondo gibed e winjruok gi Nyasaye kuom yie, to mana kuom gik ma gitimo. Ne gichwanyore e kidi machwanyo ji. En kidi ma Muma wuoyo kuome niya, “Winjuru! Aketo kidi mabiro chwanyo ji e dala Sayun. En lwanda ma nomi gipodhi. To ng’at moyie kuom Jal ma kidino ochung’ kare, to ok noywag ang’e.” Owetena, alamo Nyasaye matek mondo jo-Israel okwo, nikech mano ema chunya dwaro ahinya. Ayie ni giketo chunygi kuom tiyo ni Nyasaye, to gikia yo ma onego gitinego, nikech pok ging’eyo yo ma Nyasaye miyogo ji bet e winjruok kode, to gise mana temo loso yorgi giwegi. Kamano ne ok giyie luwo yo ma Nyasaye miyogo ji bet e winjruok kode. To koro Kristo osemiyo Chik obedo maonge gi tich, komiyo ji duto moyie kuome, bet e winjruok gi Nyasaye. Gima ne Musa ondiko kuom wach bedo e winjruok gi Nyasaye kuom mako Chik wacho kama: “Ng’at ma omako Chik, Chik nomi obed mangima.” To kuom wach bedo e winjruok gi Nyasaye kuom yie, to owachoe niya, “Kik ipenjri e chunyi ni, ‘Ng’ano ma didhi malo e polo?’ ” tiende ni, ng’ano ma didhi kwa Kristo obi e piny? “Kata kik ipenjri ni, ‘Ng’ano ma dilor mwalo e Piny Joma Otho?’ ” tiende ni, ng’ano ma digol Kristo a kuom joma otho? Ooyo Muma wacho kama: “Wach Nyasaye chiegni kodi; en mana e dhogi kendo e chunyi.” En e wach mar yie mwalando niya, Ka iwacho gi dhogi e lela ni Yesu e Ruoth, kendo iyie e chunyi ni Nyasaye ne ochiere oa kuom joma otho, to noresi. En kamano nikech ng’ato nyaka yie gi chunye mondo obed e winjruok gi Nyasaye, kendo nyaka owuo e lela gi dhoge mondo orese. Muma wacho niya, “Ng’at moyie kuome ok noywag ang’e.” Mano oriwo ji duto nikech onge pogruok e kind jo-Yahudi gi joma ok jo-Yahudi, to giduto gin gi Ruoth achiel man gi mwandu mang’eny mopogo ni ji duto malame. Muma wacho ni, “Ng’ato ka ng’ato malamo Ruoth noresi.” To ere kaka ji nyalo lame, ka ok giyie kuome? Koso ere kaka digiyie kuom Jal ma pok giwinjo wachne? Koso digiwinj ni entie nadi, ka ng’at malandonigi wach onge? Koso ere kaka ji nyalo lando Wach Maber ka ok oorgi? En mana kaka Muma wacho niya, “Mano kaka ji mor ka gineno joma kelo nigi Wach Maber!” To ok en ni ji duto ne oyie Wach Maberno, to obet mana kaka Isaya wacho niya, “Ruoth, ere ng’ama oseyie wach mwalando?” Kuom mano yie a kuom winjo. To gima iwinjo en Wach Maber mawuoyo kuom Kristo. To koro apenjo niya, “Bende nyalo bet ni jo-Israel ne ok owinjo Wach?” Ooyo! Ne gisewinjo, mana kaka Muma wacho ni, “Dwond joland wach osewinji e piny duto. Adier, wechegi osetundo e tung’ piny gi tung’ piny.” Apenjo kendo niya, “Bende nyalo bet ni jo-Israel ne ok owinjo tiend wach?” To akwongo adwoko penjono kanyisou gima ne Musa owacho ni, “Anami nyiego maku kod joma ok oromo luong ni oganda. Adier, anami mirima maku kod oganda ma onge rieko.” To Isaya wuoyo gi chir niya, “Joma ne ok manya ema ne onwang’a. Adier, afwenyora ni joma ne ok penja.” Kuom jo-Israel to owuoyoe niya, “Odiechieng’ duto narieyo bada, ka ahombo oganda ma wigi tek kendo ma piem koda, mondo oduog ira.” To bende apenjo niya, “Nyasaye osewito joge koso?” Ooyo! Ok nyal bet kamano, nikech an awuon an ja-Israel ma nyakwar Ibrahim, kendo ma jadhood Benjamin. Nyasaye ok osewito joge mane ong’eyo chon! Koso ukia gima Muma wacho kuom Elija? Donge owacho ni Elija noywagore ni Nyasaye kuom gima jo-Israel timo, kowacho niya, “Ruoth, gisenego jonabi magi, kendo gisemuko kendeni mag misango. An kenda ema adong’ to kata an bende gidwaro nega.” To Nyasaye nodwoke niya, “An gi ji alufu abiriyo ma pok ogoyo chonggi piny mondo olam Baal.” Kamano ndalogi bende nitie joma odong’ ma Nyasaye oyiero kuom ng’wonone. Oseyierogi kuom ng’wono to ok kuom gik ma gisetimo, nimar ka da bed ni oseyierogi kuom gik ma gisetimo, to ng’wono ok dobedo ng’wono adier. To koro nadi? Waneno ni gima jo-Israel osebedo ka dwaro, pok giyudo, to joma nok kuomgi mane oyier ema oseyude. Jomoko duto to ne omi chunygi odoko matek mondo kik winj gima Nyasaye dwaro, mana kaka Muma wacho ni, “Nyasaye osemiyogi chuny ma nindo otero. Kamano wang’gi ok nen, kendo itgi ok winj wach, nyaka chil kawuono.” Daudi bende nowacho niya, “Sewni maggi mondo obed obadho kod amoso, kamiyo gipodho kendo ikumogi. Wang’gi mondo oimre kik ginen, kendo chandruok obembgi abemba nyaka chieng’.” To koro apenjo niya, “Kane jo-Yahudi ochwanyore, ne gipodho mi gilal chuth koso?” Ooyo, ok kamano. Ketho mane jo-Yahudi okethogo nomiyo warruok obiro ni joma ok jo-Yahudi, mondo omi jo-Yahudi obed gi nyiego kodgi. To ka ketho mag jo-Yahudi nokelo mwandu ni piny, kendo ka lal margi nokelo mwandu ni joma ok jo-Yahudi, to mano kaka dwokogi ir Nyasaye chuth dikel mwandu miwuoro! To koro adwaro wuoyo kodu un joma ok jo-Yahudi. Kaka oseketa jaote ni joma ok jo-Yahudi, akwano tijano ka gima duong’ ahinya, katemo matek mondo ami jo-Yahudi wetena obed gi nyiego kodu, mondo ami moko kuomgi okwo. Kane Nyasaye owitogi, to mano e yo mane okelogo winjruok e kinde kod ji. To ka mano en adier, to donge ung’eyo ni korwakogi kendo, to mano nobed mana ka chier a kuom joma otho? Ka makati mokwong tedo ochiw ni Nyasaye, to mano miyo makati duto bet maler, kendo ka tiend yath ler, to mano nyiso ni bedene duto ler. En adier ni Nyasaye oserwakou un joma ok jo-Yahudi, mi ubedo joge, kendo uyudo gueth kaachiel gi jo-Yahudi. To rwakuno chalo mana gi bede yadh zeituni mong’ad oko, eka ochom bad yadh zeituni ma thim kargi, ma koro yudo chiembe koa e tiend yath kaachiel gi bede mamoko. To kik upakru ni miti uloyo bede mamokogo! To paruru ni un ok uting’o tiend yath, to tiend yath ema oting’ou. Kamoro ubiro wacho niya, “Bede moko nong’ad oko mondo ochomwa kargi.” Ee, mano en adier, to ne ong’adgi oko nikech ne ok giyie, to un koro usiko asika kuom yath nikech uyie. To mano kik mi usungru, to beduru gi luoro e nyim Nyasaye. Ka jo-Yahudi, machalo bede yath hie ema ne Nyasaye ok okecho, un to dokechu nadi? Neuru ni Nyasaye ng’won kendo ger. Oger ni joma oselal, to ong’won ni un, to mana kusiko kuyie ng’wonone. Ka ok utimo kamano to un bende ibiro ng’adou oko. To bende ka jo-Yahudi ok osiko kotamore yie, to nochak ochomgi e yath, nikech Nyasaye nigi teko mar chomogi kendo. Un joma ok jo-Yahudi uchalo bad yath mane ong’ad oko kuom zeituni mae thim, mi ochom e yadh zeituni mopidhi. Jo-Yahudi to chalo gi bede yath hie, omiyo mano kaka chako chomogi kendo e yadhgi giwegi yot! Owetena, wach moro mopondo nitie e wachni ma adwaro mondo ung’e, nikech dipo ka uparo ni uriek. Wachno chalo kama: Bath jo-Israel konchiel chunygi osedoko matek, to mano biro dhi nyime nyaka kar romb joma ok jo-Yahudi ma Nyasaye dwaro, yud warruok. Mano e kaka jo-Israel duto nokwo, mana kaka Muma wacho niya, “Jawar nobi koa Sayun. Enogol richo duto mag nyikwa Jakobo. Mano e singruok ma anatim kodgi ka agolo richogi.” Kane ilando ni jo-Yahudi Injili, to ne gidoko wasik Nyasaye, to mano nokelonu konyruok, un joma ok jo-Yahudi. To kata kamano Nyasaye noseyierogi, kendo pod oherogi, nikech oparo kweregi. Ka Nyasaye oyiero ng’ato kendo oguedho, to ok olok parone kuom ng’atno. Un joma ok jo-Yahudi, chon ne utamoru winjo wach Nyasaye, to koro useyudo ng’wono mar Nyasaye nikech jo-Yahudi otamore winjo wach. Kamano koro jo-Yahudi otamore winjo wach nikech gineno ni useyudo ng’wono, to mano otimore mana ni mondo koro gin bende giyud ng’wono. Nyasaye nomiyo ji duto obedo joma otamore winjo wach kamano mondo ong’wonnigi giduto. Mano kaka mwandu mag Nyasaye dongo! Riekone kod ng’eyone tut manadi! Ere ng’ama nyalo ng’eyo tiend gik moparo? Koso ere ng’ama nyalo ng’eyo yorene? En mana kaka Muma wacho niya, “Ere ng’ama oseng’eyo paro mar Ruoth Nyasaye, kata ere ng’ama osebet jang’adne rieko? Koso ere ng’ama osemiye gimoro, ma dimi obed gi gope?” En ema ne ochueyo gik moko duto, kendo ema omiyo gisiko gintie, bende en ema omiyogi gima omiyo gintie. Duong’ obedne nyaka chieng’! Amin. Emomiyo owetena, asayou kuom ng’wono mar Nyasaye mondo uchiw ringreu obed misango mangima kendo maler ma Nyasaye nyalo yiego, nikech mano e yo maradier mar lemo monego uluw. Kik uluw timbe mag pinyni, to lokreuru mondo parou odok manyien, eka ubiro ng’eyo gik ma Nyasaye dwaro. Gin gik mabeyo kendo malong’o ma Nyasaye oyiego. Kaka Nyasaye osemiya mich kuom ng’wonone, anyisou ni ng’ato ka ng’ato kuomu kik ketre e duong’ moongego, to mondo opar maber maromre gi yie ma Nyasaye osepogone. Ringruok achiel nigi fuonde gi leche mang’eny ma moro ka moro nigi tichne owuon. Kamano e kaka wan bende wang’eny, to wabedo ringruok achiel kuom Kristo, kendo waduto wan fuonde mamoko. Wan gi mich mopogore opogore, kaka mich mane Nyasaye omiyowa kuom ng’wonone obet. Ka mich momi ng’ato en mar hulo wach moa kuom Nyasaye, to mondo ohul wach maromre gi yie mopogne. To ka michne en mar tiyo ni ji, to oket chunye e tijno. To ka ng’ato en japuonj, to mondo opuonj ji, kendo ka tich ng’ato en jiwo ji, to mondo otim kamano. Ka en jachiwo to mondo ochiw mabup. Ng’at momi mich mar bedo jatelo bende mondo otel ni ji katimo kinda. To ng’at makonyo ji mondo otim kamano gi mor. Herau mondo obed maonge miganga. Beduru mosin gi gik maricho, to sikuru kuom gik mabeyo. Herreuru kaka owete onego herre, ka ng’ato ka ng’ato miyo owadgi duong’ moloyo en owuon. Timuru kinda maonge samuoyo, kendo keturu chunyu kuom tiyo matek ni Ruoth. Geno ma un-go mondo omi ubed mamor. Kisandou, to timuru sinani, kendo lemuru mak uweyo. Poguru giu ni jo-Nyasaye modhier, kendo beduru joma ohero rwako welo. Kwauru Nyasaye mondo oguedh joma sandou. Ee, kwayeuru mondo oguedhgi aguedha, to kik okuong’gi. Beduru mamor gi joma mor, kendo ywaguru gi joma ywak. Beduru joma winjore, kendo kik ubed joma sungore, to beduru e achiel gi ji duto. Kik ukawru ni uriek. Ka ng’ato otimonu marach, to kik uchulne kuor, to keturu chunyu kuom timo gik ma ji duto oyiego ni beyo. Temuru mondo kanyalore, to udag gi ji duto gi kue. Osiepena, kik uchul kuor, to kar chulo kuor to weuru mondo mirimb Nyasaye ema otim kamano, nikech ondiki e Muma ni Ruoth Nyasaye owacho niya, “An ema nachul kuor. Adier, anachul maonge kiawa!” Muma wacho bende niya, “Ka jasiki odenyo, to miye chiemo, kendo ka riyo oloye to miye pi omodhi, nikech kitimo kamano, to inege gi wichkuot.” Kik uwe richo lou, to timuru gik mabeyo mondo ulogo richo. Ng’ato ka ng’ato nyaka winj wach joma nigi teko mar loch, nimar teko duto wuok mana kuom Nyasaye, kendo joma nigi tekogo, Nyasaye ema oketo. Omiyo ng’ama tamore winjo wach joma nie loch to tamore winjo mana gima Nyasaye ema oketo. Ng’ato ang’ata matimo kamano nokel kum kuome owuon, nikech joma nie loch ok nyal bwogo joma timo maber, to mak mana joma timo marach ema gibwogo. Donge idwaro ni mondo joma nigi loch kik bwogi? Kara tim atima gik mabeyo, eka joma nigi loch nopaki, nikech gin jotich Nyasaye matiyo mondo okonyi. To ka itimo marach to gin jotich Nyasaye matoyo mirimb Nyasaye kuom joketho. Mano emomiyo nyaka iluor joma nigi loch, ok nikech mirimb Nyasaye kende, to nikech kata e chunyi iwuon ing’eyo ni mano en gima kare. Mano bende ema omiyo onego ugol osuru, nikech ka joma nigi loch tiyo tichgi to gitiyo ni Nyasaye. Miuru ng’ato ka ng’ato gima onego umiye, bed ni en osuru, kata luor, kata duong.’ Kik ubed gi gop ng’ato, to gowi kende ma unyalo bedogo en mana hera ma onego uhergo jowadu. Ng’at mosehero wadgi to osechopo Chik Musa duto. Chikego e magi: Kik iterri, kik ineki, kik ikwal, kendo kik igombi. Chikego kaachiel gi chike mamoko duto, oriw e wach achiel niya, “Her wadu kaka iherori iwuon.” Ka ihero wadu, to ok inyal timone marach. Mano emomiyo hera chopo chik duto. To timuru kamano nikech ung’eyo ni kinde koro osechopo ma uchiewie ua e nindo, nikech chieng’ mibiro resowae koro chiegni moloyo ndalo mane wachakoe yie kuom Yesu. Otieno chiegni rumo, kendo dwaro ru. Emomiyo waweuru timbe mag mudho, to wamanreuru gi gilweny mag ler. Ngimawa mondo obed mobidhore, kaka joma wuotho e ler odiechieng’. Waweuru dwanyruok gi mer gi terruok gi anjawo gi dhaw kod nyiego. To rwakreuru gi Yesu Kristo kaka okumbau, kendo weuru keto chunyu kuom paro gik ma ringruok gombo. Kata ka ng’ato nigi yie mayomyom, to rwakeuru arwaka ma ok uchande gi weche ma pod en-go kiawa. Jomoko nigi yie motegno mamiyogi thuolo mar chamo gimoro amora ma gihero, to joma onge gi yie motegno to chamo mana alot kende. Joma chamo kit chiemo duto kik cha joma ok tim kamano. To bende joma chamo mana alot kende kik ng’ad bura ni joma chamo kit chiemo duto, nikech Nyasaye oserwakogi. In to in ng’a, ma diwach ni jatich ng’ato timo marach? Kata ka ochung’ motegno, kata opodho, to obadho mana ruodhe! To Ruoth nigi teko mar miyo ochung’ motegno! Jomoko paro ni odiechieng’ moro duong’ moloyo odiechienge mamoko, to jomoko paro ni odiechienge duto romre. Kuom weche ma kamago, ng’ato ka ng’ato nyaka bed gi ratiro e chunye kuom gik ma okwano ni kare. Joma paro ni odiechieng’ moro duong’ ahinya, timo kamano kamiyogo Ruoth duong’. Joma chamo kit chiemo duto timo kamano kamiyogo Ruoth duong’, nimar gigoyo ni Ruoth erokamano; kendo joma kuero kit chiemo moko bende timo kamano kamiyogo Ruoth duong’, nikech gin bende gigoyo erokamano ni Nyasaye. Onge ng’ato kuomwa ma ngimane en mare owuon, kata ma thone en mare owuon, nikech ka wangima to wangima ni Ruoth, kendo ka watho to watho ni Ruoth. Emomiyo kata ka wangima kata ka watho, to wan mag Ruoth, nikech Kristo notho kendo ochier modoko mangima mondo obed Ruodh joma otho gi joma ngima. Koro in to, ere gima omiyo ing’ado ni owadu bura? Koso in, ere gima omiyo ichayo owadu? Donge ung’eyo ni wan duto wabiro chung’ e nyim kom bura mar Nyasaye? Mana kaka ondiki e Muma niya, “An Ruoth Nyasaye mangima, akuong’ora niya, ‘Ji duto nogona chonggi piny, kendo ng’ato ka ng’ato nohul ni an e Nyasaye.’ ” Omiyo ng’ato ka ng’ato kuomwa nowach mana wach man kuome owuon ni Nyasaye. Kuom mano mondo waweuru ng’ado ni jowadwa bura. To keturu chunyu mondo une ni ok utimo gimoro manyalo miyo owadu podhi, kata ma dimi otim richo. Ang’eyo maber chutho kaka ja-Kristo, ni onge chiemo moro ma inyalo luongo ni kuero. To ka ng’ato paro ni gimoro en gima kuero, to gino bedone mana kuero. Ka gimoro ma in ichamo chwanyo owadu, to mano nyiso ni iseweyo wuotho e hera. Omiyo kik iwe chiemo ma ichamo keth ng’at ma Kristo nothone! Bed kitang’ mondo gima ineno ni ber kik mi jomoko kinde mar wuoyo marach, nikech Loch Nyasaye ok en wach mar chiemo kata mar madho gimoro, to en mana wach tim makare gi kue kod mor ma Roho Maler kelo. Omiyo ng’at matiyo ni Kristo e yo ma kamano ema bedo malong’o ni Nyasaye, kendo ema ji bende oyiego. Emomiyo wadwaruru matek weche makelo kue kod weche ma ng’ato ka ng’ato dikonygo owadgi. Kik iketh tich Nyasaye mana nikech wach chiemo. En adier ni onge chiemo moro makuero, to kichamo gimoro mamiyo ng’ato podho, to iketho. Ber mondo iwe chamo ring’o kata madho kong’o kata timo gimoro amora manyalo miyo owadu podhi. Paro ma in-go korka gik miyiego to bedgo mana e chunyi gi Nyasaye kende. Ng’at maonge gi kiawa moro e chunye, kotimo gima ong’eyo ni kare en jahawi! To ng’at ma chiemo ka riwo gi kiawa, to bura oloyo, nikech gima otimo ok otim kong’eyo ni kare. Gimoro amora ma ng’ato otimo ka onge gi ratiro ni en gima kare, to en richo. Wan joma nigi yie motegno onego wakony jogo man gi yie mayomyom, ma ok watimo mana gima wan wawegi ema wahero. Ng’ato ka ng’ato kuomwa mondo otim gima ber kendo malong’o ni owadgi mondo okonye bet gi yie motegno. Nyaka watim kamano nikech Kristo bende ne ok otimo mana gima en owuon ema ohero, to en mana kaka Muma wacho niya, “Ayany mane ji yanyigo ema koro iyanyago.” Adier, weche mane ondiki chon e Muma nondiki mondo opuonjwa, kendo mondo Muma omiwa kinda kendo ohowa, mi wabed gi geno. To Nyasaye ma wuon kinda gi hoch mondo omi ubed gi winjruok achiel kaka Yesu Kristo dwaro, mondo umi Nyasaye, Wuon Ruodhwa Yesu Kristo, duong’, gi chuny achiel kod dwol achiel. Rwakuru joweteu mana kaka Kristo bende oserakou, mondo Nyasaye oyud duong’. Awachonu ni Kristo nodoko jatich jo-Yahudi mondo onyis ji ni Nyasaye en jaadiera, tiende ni mondo omi gima ne Nyasaye osingore ni kwerewa otimre, kendo mondo joma ok jo-Yahudi opak Nyasaye nikech ng’wonone. Mano e kaka Muma wacho niya, “Emomiyo anapaki e kind joma ok jo-Yahudi. Adier, anapak nyingi gi wer.” To bende owacho niya, “Un joma ok jo-Yahudi, moruru kaachiel gi joge moyiero.” Owacho kendo niya, “Un ji duto ma ok jo-Yahudi pakuru Ruoth. Ee, ogendini duto mondo opake!” Isaya bende wacho niya, “Nyakwar Jesse nobi. En ema nowuogi mondo obed ruodh joma ok jo-Yahudi, kendo en ema joma ok jo-Yahudi nogen kuome.” Nyasaye ma wuon geno opong’u gi mor duto kod kue nikech uyie kuome, mondo geno maru omedre mogundho kuom teko mar Roho Maler. Owetena, an awuon ang’eyo chutho ni un joma beyo kendo mariek ahinya, bende ng’ato ka ng’ato kuomu nyalo ng’ado ni wadgi rieko. Kata kamano asendikonu gi chir e baruani ka aparonugo weche moko. Asetimo kamano nikech mich mane Nyasaye omiya kuom ng’wonone, mondo abed jatich Kristo Yesu, kendo mondo ati tich dolo ni joma ok jo-Yahudi. Tijano en lando Wach Maber mar Nyasaye mondo joma ok jo-Yahudi obed misango malong’o ni Nyasaye, ma Roho Maler osepwodho. Kaka an ng’at man kuom Kristo, amor gi tich ma atiyo ni Nyasaye. An ok dawuo kuom gimoro ma an asetimo, to dawuo mana kuom gik mane Kristo osemiyo atimo mondo joma ok jo-Yahudi oluor Nyasaye. Notimonigi gi weche kod timbe, kendo gi teko manenore kuom ranyisi gi honni, ma en teko mar Roho. Kamano asetieko lando Wach Maber mar Kristo koni gi koni, chakre Jerusalem nyaka Iliriko. Gima asedwaro moloyo gik moko duto en ni mondo aland Wach Maber kuonde ma nying Kristo pok ong’eree, mondo kik aged ewi mise mar ng’at machielo, mana kaka Muma wacho niya, “Joma ne pok onyis wachne nonene, kendo joma ne pok owinjo wachne, nong’e tiende.” Mano emomiyo kuom ndalo mathoth ok asebedo gi thuolo mar biro iru. To koro asetieko tija kuondegi, kendo kaka asegombo biro iru kuom higni mang’eny, koro adwaro ni mondo atim kamano. Abiro nenou ka akadho adhi Spania, kendo ka asebedo kodu moromo to ukonya e wuodhano. Sani to koro adhi Jerusalem ka atero mich ni jo-Nyasaye man kuno, nikech kanyakla mag jo-Kristo man Makedonia gi Akaya noneno ni ber mondo gigol chiwo okony jo-Nyasaye modhier man Jerusalem. Ne gineno ni ber mondo gitim kamano, to chutho gin jogop jogo, nikech kaka joma ok jo-Yahudi oseyudo gueth mag chuny kuom jo-Yahudi, omiyo owinjore gin bende gikony jo-Yahudi gi gik ma gichando mag pinyni. Ka asetieko tijni, kendo amiyogi pesa duto ma osechoknigi, eka anabi iru ka adhi Spania. Ang’eyo ni ka abiro iru to anabi gi gueth mogundho mar Kristo. To asayou owetena, kuom Ruodhwa Yesu Kristo, kendo kuom hera mar Roho, mondo ukonya nywako tich lemo matek, kukwayona Nyasaye mondo oresa kuom jo-Judea motamore yie, kendo mondo jo-Nyasaye man Jerusalem oyie gi tich ma atiyonigi. Kamano ka Nyasaye oyie to anabi iru gi mor, kendo ayue kodu. Nyasach kue mondo obed kodu uduto. Amin. Apwoyonu nyaminwa Fibi. En jatich e kanyakla mar jo-Kristo man Kenkrea. Rwakeuru e nying Ruoth kaka jo-Nyasaye owinjore tim, kendo konyeuru e wach moro amora modwaro, nikech osekonyo ji mathoth, kaachiel gi an awuon bende. Mosnauru Priska gi Akula ma jotich wetena kuom Kristo Yesu. Ne gichiwo ngimagi nikech an! Agoyonigi erokamano, to ok an kenda, to kanyakla duto mag jo-Kristo ma ok jo-Yahudi bende goyonigi erokamano. Mosnauru kanyakla mar jo-Kristo ma lemo e odgi. Bende mosnauru Epaineto osiepna, ma en ng’at mane okwongo yie kuom Kristo e piny Asia. Mosnauru Maria mosebedo katiyonu matek ahinya, kendo mosnauru bende Androniko kod Junias. Gin jo-Yahudi wetena, mane otwewago. Gin joma ogen kuom joote, bende ne gikwongona bedo jo-Kristo. Mosnauru Ampliato osiepna kuom Ruoth, kendo mosnauru Urbano ma jatich wadwa kuom Kristo, kod Stefano osiepna. Mosnauru Apele, ng’at mosetem moyud ni ja-Kristo maradier. Jood Aristobulo bende mosnauru. Mosnauru Herodian, ma ja-Yahudi wadwa, kaachiel gi jo-Kristo ma jood Narkiso. Mosnauru Turfena gi Trufosa, ma jotiyo tich Ruoth matek. Bende mosnauru Persi osiepna mosetiyo tich Ruoth gi chunye duto. Rufus, jatich matek mar Kristo, bende mosnauru, kaachiel gi min mare, mosebet ka rita ka nyathine. Mosnauru Asunkrito gi Flegon gi Herme gi Patroba gi Hermas kod owete man kodgi. Mosnauru bende Filologo gi Julia gi Nereas kod nyamin mare, gi Olumpa kod jo-Nyasaye duto man kodgi. Yogreuru gi mos mar jo-Nyasaye. Kanyakla duto mag joma oyie kuom Kristo omosou. Akwayou owetena ni beduru motang’ gi joma kelo pogruok kendo miyo ji lal, ka gitamore luwo puonj mane uyudo. Ayeuru kuom joma kamago, nikech ok gin jotich Ruodhwa Yesu Kristo, to gitiyo mana ni gombogi giwegi. Giwuondo joma kia gi weche mamit kendo malombo ji. Ji duto osewinjo ni umako Wach Maber; mano emomiyo amor kodu. Adwaro ni mondo udok joma riek korka timo gima ber, to ubed joma ofuwo korka timo gima rach. Piyopiyo nono Nyasach kue biro miyo unyon Satan gi tiendu. Ng’wono mar Ruodhwa Yesu obed kodu. Timotheo jatich wadwa, kaachiel gi Lukio gi Jason kod Sosipatro ma jo-Yahudi wetena, jomosou. (An Tertio, mandiko baruani, bende amosou kuom Ruoth.) Gayo, ma an wendone, kendo ma bende jarwak jo-Kristo duto man ka e ode, omosou. Erasto ma jakeno mar dala, kod owadwa Kwarto, jomosou. [ Ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu un duto.] Opak Nyasaye manyalo miyo ubed gi yie motegno, kaluwore gi Wach Maber mar Yesu Kristo ma alando. Wach Maber en wach mane opondo nyaka nene. To koro Nyasaye mochwere osechiko ni mondo oele e lela mondo ogendini duto oyie kuome kendo omak chikne, mana kaka jonabi nondiko e Muma. Duong’ obed ni Nyasaye kuom Yesu Kristo nyaka chieng’. En e kende ema oriek. Amen. An Paulo, mane Nyasaye oyiero kendo oluongo mondo obed jaote Kristo Yesu, ema andiko baruani kaachiel gi owadwa Sosthene. Wandikonu un kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye man Korintho, ma un joma osewal ni Kristo Yesu, mi oluong mondo obed jo-Nyasaye kaachiel gi ji duto kuonde duto maluongo nying Ruodhwa Yesu Kristo, ma Ruodhgi kendo Ruodhwa. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa kod Ruoth Yesu Kristo obed kodu. Pile agoyo ni Nyasacha erokamano nikech ng’wono mane omiyou kuom Kristo Yesu. Bende agoyone erokamano nikech usedoko momew e yore duto kuom Kristo. Ung’eyo wuoyo maber, kendo un gi rieko duto, nikech usenwang’o e ngimau ni weche mane wanyisou kuom Kristo gin adier. Omiyo onge mich moro mar chuny ma oremou kapod urito mondo Ruodhwa Yesu Kristo ofwenyore. Bende enomi ubed motegno nyaka giko, mondo kik ubed gi bura chieng’ ma Ruodhwa Yesu Kristo biroe. Nyasaye mane oluongou mondo ubed e achiel gi wuode Yesu Kristo Ruodhwa en jaadiera. Owetena, asayou e nying Ruodhwa Yesu Kristo ni beduru gi winjruok uduto kuom gima uwacho, mondo kik ubed gi pogruok e kindu, to uriwru chutho kuom paro achiel kod dwaro achiel. Akwayou kamano owetena, nikech jood Kloe moko osenyisa wachu, tiende ni ng’ato ka ng’ato kuomu wacho mana wachne owuon. Achiel wacho ni, “An ng’at Paulo,” moro to wacho ni, “An ng’at Apolo,” kendo machielo wacho ni, “An ng’at Petro,” to moro bende wacho ni, “An ng’at Kristo.” To Kristo dipogre tienge tienge adier? Koso uparo ni Paulo ema ne othonu e msalaba? Koso ne obatisu e nying Paulo? Agoyo erokamano ni Nyasaye ni ne ok abatiso ng’ato kuomu mak mana Krispo gi Gayo. Omiyo onge ng’ama nyalo wacho ni ne obatisu e nyinga! (Ee, ne abatiso Stefano bende, kaachiel gi joode, to ok apar ni ne abatiso ng’at machielo kendo.) Yesu ne ok oora mondo abatis ji, to noora mondo aland Injili, kawuoyo gi weche maliw mondo kik tiend tho mar Yesu e msalaba go ji obindi. Wach msalaba en mana fuwo ni joma lal, to en teko mar Nyasaye ni wan joma ireso, mana kaka Muma wacho niya, “Anaketh rieko mar joma riek, kendo anami ng’eyo mar joma ong’eyo bed kayiem nono.” Koro ere ng’at mariek? Ere japuonj Chik? Koso ere jatwak mariek mar pinyni? Donge Nyasaye osenyiso ji ni rieko mar pinyni en mana fuwo koso? To Nyasaye nochano gi riekone ni dhano ok nyal ng’eye gi riekone owuon, nikech ne odwaro ni mondo fuwo mar wach mwalando ema mondo obed yo ma owarogo joma oyie. Jo-Yahudi to dwaro neno honni kaka ranyisi, kendo jo-Grik manyo rieko. Wan to walando wach Kristo mane ogur e msalaba. En wach ma chwanyo chuny jo-Yahudi, to joma ok jo-Yahudi to kwane ka wach mofuwo. To joma Nyasaye oseluongo, bed ni gin jo-Yahudi kata joma ok jo-Yahudi, to ong’eyo ni wachno en Kristo, ma en teko Nyasaye kendo riekone, nikech fup Nyasaye riek moloyo rieko mar dhano, kendo nyawo mar Nyasaye tek moloyo teko dhano. Koro owetena ma Nyasaye oseluongo, parieuru kaka uchal. Ka unyalo paro kaka dhano paro, to ubiro yudo ni joma nok kuomu kende ema riek, kendo joma nok ema omew, bende joma tin kuomu kende ema wuok e miech ruodhi. To Nyasaye noyiero gik ma piny kwano ka gik mofuwo mana kong’eyo, mondo okuodgo wi joma riek, kendo noyiero gik ma piny neno ni nyap mondo okuodgo wi joma rateke. Bende noyiero gik ma piny obwono kendo ochayo kendo ma ok kwan ka gimoro mondo okethgo gik ma piny kwano ka gik madongo. Notimo kamano mondo ng’ato kik sungre e nyime. Osekelou e achiel gi Kristo Yesu, kendo osemiyo Kristo obedo riekowa. Kuom Kristo bende ema Nyasaye osemiyo wabet e winjruok kode, kendo osemiyo wabedo joge kendo wayudo warruok. Mano emomiyo, “Ng’at madwaro sungore to mondo osungre mana nikech gik ma Ruoth osetimo,” mana kaka Muma wacho. Kuom mano owetena, kane abiro iru mondo aland wach mopondo mar Nyasaye, to ne ok awuoyo gi weche mamit kata gi rieko matut, nimar ne aketo chunya mondo ka an kodu to kik apar gimoro amora mak mana Yesu Kristo, to moloyo wach thone e msalaba. Kane abiro iru, to ne anyap, kendo luoro nomiyo denda duto otetni, bende kane alando wach to ne ok akonyora gi weche mariek maywayo ji, to teko mar Roho ema ne onyisou ni wach ma alando en adier, mondo yie maru kik tenre kuom rieko mar dhano to otenre mana kuom teko mar Nyasaye. To kata kamano nitie rieko ma wapuonjogo joma yiegi otegno, to ok en rieko mar pinyni, kata mar jotend pinyni, nikech gin to lochgi osechako rumo. To rieko ma wapuonjo en rieko mopondo mar Nyasaye mapok ofwenyre. En rieko mopand ni ji, mane Nyasaye osechanonwa chon kane pok ochue piny, mondo wayud duong’. Onge kata achiel kuom jotend pinyni mane ong’eyo riekono, nikech ka dine bed ni ging’eye, to dine ok giguro Ruodh duong’ e msalaba. To riekono koro osefwenyore, mana kaka Muma wacho niya, “Gik ma wang’ pok oneno, kendo ma it pok owinjo, bende mapok odonjo e chuny dhano, e gik ma Nyasaye oiko ni joma ohere.” To wan ema ne Nyasaye onyisowa wachne mopondo, kuom teko mar Roho, nikech Roho ofwenyo ni ji gik moko duto, kata mana weche matut mag Nyasaye. Onge ng’ato manyalo ng’eyo paro manie chuny ng’ato machielo, to mak mana chuny ng’ato ema ong’eyo parone owuon. Kamano bende e kaka Roho mar Nyasaye kende ema ong’eyo paro mar Nyasaye. To ne ok wayudo Roho moa kuom Nyasaye, mondo wang’e mich duto ma Nyasaye osemiyowa kuom ng’wonone. Koro kwawuoyo kuom gigo, to ok wakonyre gi weche mag rieko ma dhano puonjo, to wakonyore mana gi weche ma Roho puonjo, kwanyiso joma nigi Roho weche mag chuny. To ng’at maonge gi Roho ok nyal yie weche ma Roho mar Nyasaye nyise. Adier, ok onyal winjo tiendgi maber, nikech ginenore ka gik mofuwo, nimar inyalo nonogi mana gi teko mar Roho. To ng’at man gi Roho nyalo nono gik moko duto, to en owuon onge ng’ama nyalo nono chunye. Mano e gima Muma bende wacho ni, “Ere ng’ama ong’eyo paro mar Ruoth, ma dimi ong’ad ni Ruoth rieko?” Wan to wan gi paro mar Kristo! Kamano owetena, ne ok anyal wuoyo kodu kaka awuoyo gi joma nigi Roho. To ne nyaka awuo kodu ka gima un joma onge gi Roho, kendo mapod yom kuom Kristo. Ne apidhou mana gi chak, to ok gi chiemo matek, nikech ne pok utegno. To kata mana kawuono, pod ok unyal chame, nimar pod uchalo joma onge gi Roho, nikech kapod nitie nyiego e chunyu, kendo udhaw e kindu uwegi, to adier mano nyiso ni pod uchalo gi joma onge gi Roho, kendo utimo mana timbe mag dhano. Ka jomoko kuomu wacho ni, “Wan jo-Paulo”, to moko ni, “Wan jo Apolo”, to mano donge nyiso ni utimo mana timbe mag dhano koso? Un uparo ni Apolo en ng’a? Koso Paulo to ng’a? Donge wan mana jotich Nyasaye mane omiyo uyie kuom Kristo? Ng’ato ka ng’ato kuomwa tiyo tich mane Ruoth omiye mondo oti. An ne apidho kodhi, to Apolo ema ne oolo pi, to chutho Nyasaye ema ne omiyo odongo. Kamano ng’at ma opidho yath, kata ng’at moolo pi ok kwan ni osetimo gimoro, to mak mana Nyasaye momiyo yadhno odongo ema otimo gimoro. Onge pogruok manie e kind jal ma pidho gi jal maolo pi, to Nyasaye nomi ng’ato ka ng’ato pok mana kaka tichne owuon obet. Waduto wan jotich Nyasaye; un to un puoth Nyasaye, kendo un ot ma Nyasaye gero. Kuom mich mar Nyasaye mane omiya kuom ng’wonone, ne aketo mise ka jagedo molony, kendo koro ng’at machielo gedo kuom miseno. To ng’ato ka ng’ato nyaka non maber kaka ogedo kuom miseno. Onge mise moro nono ma ng’ato nyalo keto mak mana mise ma oseketi, ma en Yesu Kristo. Ng’ato nyalo gedo kuom miseno gi dhahabu, kata gi fedha, kata gi kite ma nengogi tek, kata gi yien, kata gi lum, kata gi odundu, to tich ng’ato ka ng’ato nong’ere malong’o mana Chieng’ Giko. Chieng’no nobi gi mach, kendo mach notem tich mane ng’ato ka ng’ato otiyo. Ka gima ne ng’ato ogero kuom miseno osiro mach, to enoyud pok, to ka tich ng’ato owang’, to ok noyud pokne, to en owuon norese, to mana ka ng’ama osekadho e mach. Donge ung’eyo ni un e Hekalu mar Nyasaye, kendo ni Roho mar Nyasaye odak e iu? To ka ng’ato oketho Hekalu mar Nyasaye, to Nyasaye nokethe, nimar Hekalu mar Nyasaye ler; to un e Hekalu nogo! Kik ng’ato wuondre owuon! Ka ng’ato kuomu galo ni en ng’at mariek, kaka pinyni okwano rieko, to onego obed mofuwo, eka mondo obed mariek adier, nikech rieko mar pinyni en mana fuwo e wang’ Nyasaye. Nitie wach moro e Muma mawuoyo kuom Nyasaye kama: “En ema omako jorieko gi riekogi giwegi.” To moro bende wacho niya, “Ruoth ong’eyo ni paro jorieko gin nono.” Omiyo ng’ato kik pakre nikech dhano, nimar gik moko duto gin mau. Adier, bed ni en Paulo, kata en Apolo, kata en Petro, kata en pinyni, kata en ngima, kata en tho, kata gin gik matimore ndalogi, kata gik mabiro, to duto gin mau! Un to un mag Kristo; Kristo to en mar Nyasaye. Nyaka ukwanwa ka jotich Kristo, ma osemi tich rito weche mopondo mag Nyasaye. To gima dwarore kuom jorit en ni nyaka gibed joadiera. To an ok adew kata ka uyala, kata ka iyala e bura moro amora. To bende kata an awuon ok anyal yalora kenda. Chutho ok ane gimoro maketho, to mano ok onyiso ni aonge gi ketho. To ng’at ma yala en Ruoth. Omiyo kik ung’ad ni ng’ato bura ka kinde moketi pok ochopo, to rituru biro mar Ruoth, nikech en ema nogol e lela weche mopandi e mudho, kendo noel paro mag chuny dhano. Eka Nyasaye nomi ng’ato ka ng’ato pak mowinjorego. Owetena, aketo wechegi duto kuoma, kendo kuom Apolo, kaka ranyisi ni mondo upuonjrugo tiend ngero ma wacho ni, “Kik ukadh weche mondiki e Muma.” Ng’ato kuomu kik sungre kachwako ng’at achiel to kwedo ng’at machielo. Ang’o momiyo iparo ni iduong’ moloyo jomoko? Koso ang’o ma iparo ni in-go mane Nyasaye ok ema omiyi? Koro ere gima omiyo isungori ka gima gik ma in-go ok omiyi amiya? Nenore ni uparo ni useyudo gik moko duto mudwaro, kendo usedoko joma omew! Usebedo ruodhi, to wan uweyowa oko! Mad ubed ruodhi adier, mondo wan bende wabed ruodhi kodu! To nenore ni Nyasaye oseketowa wan joote, ka joma odong’ chien mogik ni ji duto, kendo ka joma ong’adnigi buch tho, nikech oseketwa ka gima piny duto rango. To ok mana ji kende ema rangowa, to koda ka malaika bende! Neuru kaka wan joma ofuwo nikech Kristo, to un, un joma riek kuom Kristo! Wan joma nyap, to un utek. Un omiu duong’ ahinya, to wan ochawa! Nyaka chop koroni kech kayowa, kendo riyo oloyowa. Wan duge, bende igoyowa, kendo waonge kar dak. Watiyo matek gi lwetwa wawegi. Ka oyanywa to waguedho joma yanyowa, kendo ka isandowa, to wadhil adhila. Bende ka ijarowa, to wadoko mamuol. Adier, nyaka chop chil kawuono, wan ji mikwano ka nono, kendo wan mana yugi mag piny! Ok andik wechegi ni mondo akuodgo wiu, to andikogi mana ni mondo ang’adnugo rieko, kaka nyithinda ma ahero. Kata da bed ni un gi jopuonj gana gi gana kuom Kristo, to un mana gi wuoro achiel kende, nikech kuom Yesu Kristo, an ema ne adoko wuonu, kapuonjou Injili. Omiyo akwayou gi ng’wono ni mondo uluw mana timna. Mano emomiyo aoronu Timotheo. En wuoda kuom Ruoth. Ahere kendo en jaadiera. Obiro paronu chike ma aluwo e ngimana kuom Kristo Yesu, kendo ma apuonjo kuonde duto, e kanyakla duto mag jo-Kristo. Jomoko kuomu sungore kaparo ni ok nabi iru. To abiro biro iru piyo, ka Ruoth oyie, eka anang’e an awuon teko ma joma sungorego nigo, to ka ok mana gima giwacho, nikech Loch Nyasaye ok obedo kuom wach, to obedo kuom teko. Koro ere gima udwaro? Udwaro ni abinu gi luth, koso abinu gi hera kod chuny mamuol? Wachore malong’o ni wach terruok nie kindu, kendo en kit terruok ma ok nwang’ kata mana e kind joma ok oyie kuom Nyasaye, nikech ng’ato terore gi chi wuon! To eka pod usungoru asunga! Ere gima omiyo ok useywak, mondo ng’at ma osetimo gima kamano ogol oko kuomu? An to, kata obedo ni ok an kodu kuno gi ringra, to chunya ni kodu, kendo aseng’ado bura ni ng’ama osetimo gima rach kamano, mana ka gima an kodu. Chokreuru e nying Ruodhwa Yesu, ka chunya bende ni kodu, mondo kuom teko mar Ruodhwa Yesu wachiwuru ng’atno e lwet Satan, mondo ringre otieki, to ores chunye chieng’ Ruoth. Sunga musungorugo ok ber! Donge ung’eyo ngero mawacho ni, “Thowi matin kuodo mogo duto modwal”? Pukuru thowi machon mar richono mondo ubed maler chutho, eka unubed ka mogo modwal manyien, maonge thowi. To adier, kamano e kaka uchalo. To bende Kristo, ma en nyarombowa mar Pasaka, osetimnwago misango. Emomiyo koro watimuru sawo mana gi makati ma ok ketie thowi, tiende ni makati mar chuny ler kod adiera, to ok makati moketie thowi machon mar himruok kod richo. Ne anyisou e barupa ni kik ubedi e kanyakla mar joma terore. To ne ok akwerou mondo kik uriwru gi joma terore ma ok oyie kuom Nyasaye, kata jogombo, kata jomecho, kata joma lamo nyiseche manono, nikech ka udwaro pogoru gi joma kamago, to kara dichunu ni mondo ua e pinyni chuth! Ooyo, nakwerou mana ni kik uriwru kod ng’at muluongo ni owadu ka en ng’at ma terore, kata jagombo, kata ng’ama lamo nyiseche manono, kata mayanyo ji, kata jamer, kata jamecho. Ng’at ma kamano, kata mana chiemo kik uchiemgo. Ok en tichna mondo ang’ad bura ni joma oko, to Nyasaye ema nong’adnigi bura. Donge un onego ung’ad bura mana ni joma nie kanyaklau? Kamano nyaka ugol ng’at marachno oko kuomu. Ka ng’ato kuomu nigi wach moro kod owadgi, to ere kaka dodhi mana e buch joma ok oyie kuom Kristo, kar dhiyo e nyim jo-Nyasaye? Donge ung’eyo ni jo-Nyasaye ema biro yalo piny? To ka un ema ubiro yalo piny kamano, to koro ere gima dimonu yalo weche matindo? Ok ung’eyo ni wanayal malaika koso? To ka kamano, donge dwayal weche mag pinyni moloyo? To ka un gi buche ma kamago, to marang’o uterogi e nyim joma jo-Nyasaye ok kwan ka gimoro, mondo oyal bucheu? Awuoyonu kamano mondo akuodgo wiu! Bende en adier ni onge kata ng’at achiel mariek kuomu manyalo ng’ado bura e kind ng’ato gi owadgi, momiyo ja-Kristo donjo ni ja-Kristo wadgi mana e nyim buch joma ok oyie kuom Kristoni? Buche ma un-go e kindu nyiso ni userem! Marang’o ok uyie mondo otimnu marach? Koso marang’o ok uyie mondo omau amaya? Kar timo kamano to un uwegi ema utimo marach, kendo un ema umecho, to eka utimo kamano mana ni oweteu! Donge ung’eyo ni joketho ok noyud gueth mar Loch Nyasaye? Kik uwuondru, to nyaka ung’e ni jochode kata joma lamo nyiseche manono, kata joma terore, kata chwo materore gi chwo wetegi, kata jokuo, kata jogombo, kata jomer, kata joma ketho nying ji, kata jomecho, ok noyud gueth mar Loch Nyasaye. To kamano e kaka moko kuomu ne chalo! To koro osepwodhu kuom richo, kendo owalu ubed jo-Nyasaye, bende osemi ubet e winjruok gi Nyasaye e nying Ruoth Yesu Kristo, kendo kuom teko mar Roho mar Nyasachwa. Ng’ato nyalo wacho ni, “Anyalo timo gimoro amora ma ahero.” Ee, mano nyalo bedo adier, to kik igal ni gik moko duto mitimo gin gik mowinjore. Adier, anyalo wacho ni, “Anyalo timo gimoro amora mahero”, to ok anyal yie mondo gimoro amora oloka misumbane. Ng’at machielo bende nyalo wacho ni, “Chiemo en mar ich, kendo ich en mar chiemo.” Ee, to Nyasaye notiek gik moko ariyogo duto. To ringruok ok ochue ni terruok, to en mar Ruoth, kendo Ruoth en mar ringruok. Nyasaye nochiero Ruoth, kendo wan bende obiro chierowa gi tekone. Donge ung’eyo ni ringreu gin fuond Kristo? Koro dakaw fuond Kristo mondo alok fuond dhako ma jachode adier? Ooyo, mano ok nyalre! Koso ok ung’eyo ni ng’ama oriwore gi dhako ma jachode doko ringruok achiel kode? Muma wacho niya, “Ji ariyogo doko ringruok achiel.” To ng’ama oriwore gi Ruoth to doko chuny achiel kode. Beduru mabor gi terruok. Richo moko duto ma ng’ato timo ok keth ringre. Ng’ama terore to ketho ringre owuon. Koso ok ung’eyo ni ringreu en Hekalu mar Roho Maler modak e iu, mane Nyasaye omiyou? Un ok un mau uwegi, to un mag Nyasaye. Ne oseng’iewou, mochulo nengou, omiyo miyeuru duong’ gi ringreu. To koro adwaro dwokou kuom weche mane undiko. Nupenja ka en gima ber mondo ng’ama dichwo kik bed gi dhako. To adwokou kama: Kaka tem mar terruok ng’eny ahinya, ber mondo ng’ato obed gi chiege owuon, kendo dhako bende obed gi chwore owuon. Dichwo nyaka tim ni chiege gik moko duto kaka owinjore otimne, kendo dhako bende nyaka tim ni chwore kamano. Dhako ok oloyo ringre owuon, to mak mana chwore ema oloyo. Kamano, dichwo bende ok oloyo ringre owuon, to mak mana chiege ema oloyo. Kik utuonru gima owinjore, mak mana ka uwinjoru e kindu uwegi kuom kinde matin mondo uyud thuolo mar lemo. Eka bang’e uchak ubed kaachiel, nono to Satan otemou nikech ok unyal ritoru. Awachonu kamano mana ka aketonu parona to ok amiu chik. To agombo ni ji duto da obedo kaka an, to kata kamano ng’ato ka ng’ato nigi michne owuon moa kuom Nyasaye, achiel e yorni, kendo moro e yo machielo. To awacho ni joma ok okendo gi joma ok okendi kod mond liete ni ber ka gibet abeta ka an. To ka ok ginyal ritore, to ber mondo gikendi kata okendgi, nikech kend ber moloyo owruok gi gombo. To agolo chik kuom joma okendo gi joma okendi, to gima awacho ok en chikna awuon, to en chik Ruoth mawacho ni, “Dhako ok onego owe chwore, kendo dichwo bende ok onego riemb chiege.” To ka dhako oweyo chwore to onego osik mak okende, kata mondo odog ni chwore. To kuom jomoko duto modong’, to Ruoth ok wuoye, to an ema awuoyoe kama: Ka owadwa moro nigi dhako, ma ok oyie kuom Kristo, kendo dhakono oyie dak kode, to kik oriembe. Kamano bende, ka dhako moyie kuom Kristo nigi dichwo ma ok oyie, to dichwogno oyie dak kode, to kik dhakono weye. Mano en kamano nikech dichwo ma ok oyie owal ni Nyasaye nikech chiege ma oyieno, kendo dhako ma ok oyie kuom Kristo bende owal ni Nyasaye nikech chwore moyieno. Ka da ni ok kamano, to nyithindu da ok obedo mag Nyasaye. To ka jal ma ok oyie ema dwaro pogore gi jaode, to jaode mondo oweye aweya oa. Wach ma kamano ok otueyo owadwa kata nyaminwa. To Nyasaye oseluongou, un joma oyie, mondo udag e kue. In dhako moyie, ing’eyo nadi kata dires chwori? Koso in dichwo moyie, ing’eyo nadi kata dires chiegi? Ber mondo ng’ato oti gi mich mane Nyasaye opogone, kendo obed mana kaka ne en kane Nyasaye oluonge. Mano e gima apuonjo e kanyakla duto mar jo-Kristo. Kapo ni Nyasaye noluongo ng’ato kosetere nyangu, to kik odwar mondo obed ka ng’at ma ok oter nyangu. Kamano bende ng’at mane oluongi ka ok oter nyangu kik dwar mondo otere nyangu, nikech koda oter ng’ato nyangu, koda ok oter, to mano chalre, to gima duong’ en mana rito chik Nyasaye. Ng’ato ka ng’ato onego obed mana kaka ne en kane Nyasaye oluonge. Ne in misumba kane Nyasaye oluongi koso? Mano kik chandi, to kinyalo yudo kinde mar bedo thuolo, to ber mondo itim kamano. Ng’ama Ruoth oluongo ka misumba en ng’at Ruoth, ma osemiyo thuolo. Kamano bende e kaka ng’at ma Kristo oluongo ka ni thuolo en misumba Kristo. Nyasaye nong’iewou mochulo nengou, omiyo kik ubed wasumb ji. Owetena, ng’ato ka ng’ato onego bed gi Nyasaye mana kaka ne en kane Nyasaye oluonge. To kuom joma ok okendo gi joma ok okendi to awachoe kama: Aonge gi chik ma Ruoth omiya mondo aketnigi, to anyisou mana parona kaka ng’ama ng’wono mar Ruoth osetimo ng’ama ogen. Aparo ni kaka chandruok nitie e kindeni, ber mondo ng’ato osik kaka en. In gi dhako koso? Ka kamano, to kik uweru kode. To ka ionge gi dhako, to kik idwar mondo ibedgo. To kata kamano, ka ikendo to ok iketho, kendo nyako bende ka okendi, to ok oketho. To joma kamago none masira e pinyni, kendo daher resou kuom mano. Owetena, awachonu kamano nikech ndalo modong’ nok, omiyo chakre kawuono, joma nigi mon mondo obed ka joma ongego, kendo joma ywak mondo obed ka joma ok ywagi. Joma nigi mor bende obed ka joma ok nigi mor, kendo joma ng’iewo gik moko mondo obed ka joma ok gin weg ma giseng’iewogo. Bende joma konyore gi mwandu mag piny mondo obed ka joma ok konyrego, nikech pinyni kadho, kaachiel gi gige duto. Adwaro ni mondo ubed maonge gi parruok. Ng’at ma ok okendo osiko paro mana wach Ruoth, kaka dobed malong’o ni Ruoth. Ng’at mokendo to paro mana wach piny, kaka dobed malong’o ni chiege, omiyo parone opogore ariyo. Nyako ma ok okendi paro mana wach Ruoth. Odwaro ni mondo obed ng’at Ruoth gi ringre kod chunye bende. Dhako mokendi to paro mana weche piny, nimar odwaro bedo malong’o ni chwore. Awachonu wechegi nimar adwaro konyou. Ok atem ketonu chik matek, to adwaro mana ni mondo utim gik mabeyo kendo mowinjore, kutiyo ni Ruoth gi chunyu achiel ma ok uparo gima chielo. Kapo ni ng’ato oneno ni otimo marach ni nyako mowinjorego ni odwaro kendo, nikech ok onyal ritore, to ber mondo okend nyakono. Ok oketho kotimo kamano. To ka oketo chunye motegno, maonge gima ochune, to otimo maber moloyo ka ok okendo nyakono. Emomiyo ng’ama okendo nyako mane giwinjorego otimo maber, to ng’ama ok okendo nyako mane giwinjorego otimo gima ber moloyo. Chik otueyo dhako ndalo duto ma chwore pod ngima, to ka chwore osetho, to en gi thuolo mondo ng’ama ohero okende. To ng’ama okendono nyaka bed ja-Kristo. To aparo ni dobed gi mor moloyo kosiko mak okende. Mano e parona, kendo aparo ni an bende an gi Roho mar Nyasaye. Koro adwaro wuoyonu kuom chiemo motimgo misango ni nyiseche manono. Uwacho niya, “Wang’eyo ni wan duto wan gi rieko.” To rieko ma kamano kelo sunga, to hera to emamiyo ji dongo. Ka ng’ato paro ni ong’eyo gimoro, to mano nyiso ni pok ong’eyo gimoro kaka onego ong’e. To ka ng’ato ohero Nyasaye to mano nyiso ni Nyasaye ong’eye. To koro korka wach chamo chiemo motimgo misango ni nyiseche manono, wang’eyo ni, “nyasaye manono en ranyisi mar gimoro ma onge chuth”, kendo ni, “nitie mana Nyasaye achiel kende”, mana kaka uwacho. To kata ka nitie gik miluongo ni nyiseche e polo kata e piny, kendo kata obedo ni nyiseche ma kamago kod ruodhi ng’eny, wan to wan mana gi Nyasaye achiel, ma en Wuoro, kendo ma gik moko duto a kuome. Wantie mana ni mondo watine. Bende nitie Ruoth achiel kende, ma omiyo gik moko duto nitie, koda ka wan bende. To ji duto ok ong’ieyo wachno, nikech jomoko ngimagi ong’iyo gi nyiseche manono kendo kata mana sani gichamo chiemogo ka giparo ni adier otimgo misango ni nyiseche manonogo, kendo kaka chunygi nyap, giparo ni chiemogo osemiyo gidonjo e richo. To chiemo ok nyal miyo Nyasaye yie kodwa. Kata ka ok wachiemo, to onge gima wawito, to bende kata ka wachiemo, to onge ohala ma wayudo. To ritreuru mondo gik mutimo kik mi joma chunygi nyap donji e richo. Ka ng’at ma chunye nyap oneni, in ma in gi rieko, kibet ichiemo e hekalu mar nyasaye manono, donge dimi obed gi chir, mi ocham chiemo motimgo misango ni nyiseche manono? Kamano riekoni miyo wadu ma chunye nyap, mane Kristo othone, lal chuth. To kutimo richo kamano ni oweteu, kendo uketho chunygi, to utimo richo mana ni Kristo! Omiyo ka wach chiemo ema miyo owadwa donjo e richo, to kara ok nachak acham ring’o mondo kik ami owadwa lal. Donge an ng’at man thuolo? Koso donge an jaote mar Kristo? Donge aseneno Yesu Ruodhwa? Koso ok un e ranyisi mar tich ma atiyo ni Ruoth? Kata ka jomoko ok kwana ka jaote, un to ung’eyo malong’o ni an jaote adier, nikech un e ranyisi mar otena kuom Ruoth. Joma ok oyie koda to adwoko kama: Donge wan gi ratiro mar yudo chiemo kod gik ma wamadho? Koso donge wan gi ratiro mar wuotho gi mondewa ma jo-Kristo, kaka joote mamoko gi omine Ruoth kod Petro jotimo? Koso wan gi Barnaba kende ema nyaka wati mondo wayud gik ma wakonyorego? Ere jalweny ma dikonyre gi pesane owuon, to ok chule msara? Koso en jakwath mane, ma ok madh chak monyiedho kuom jambe? Kamoro uparo ni ranyisi ma achiwogo gin mana paro mag dhano, to donge Muma bende wacho mana kamano? Ondiki e Chik Musa ni, “Kik itue dho dhiang’ ka ywayo lodi madiemo cham.” To uparo ni Nyasaye wuoyo kuom dhok adier? Donge wan ema owuoyo kuomwa? Adier, Chikno nondiki mana nikech wan, nimar jachwoyo kod jakeyo tiyo tijegi mana ka gigeno yudo pokgi mar cham. Ka wan ema ne wachuoyo kodhi mag chuny, koro ere gima omiyo ubwok ka wanwang’o kuomu gik moko mag piny ma wakonyorego? Ka jomoko to nigi thuolo mar yudo gigo kuomu, koro wan donge wan gi thuolo moloyo? Kata kamano ok wasekonyore gi thuolono, to wadhil gi chandruok duto, mondo kik watim gimoro ma dimon Wach Maber man kuom Kristo landre. Donge ung’eyo ni joma tiyo tich Hekalu chamo gik mochiw e Hekalu, kendo ni joma tiyo e kendo-mar-misango bende nwang’o pokgi kuom gik motimgo misango? Kamano bende e kaka Ruoth osegolo chik ni mondo joma lando Injili oyud pokgi kuom lando Injili. To an, kata obedo ni an gi ratiro mar yudo gik ma kamago, to ok asekonyora kodgi, to bende ok andik wechegi ni mondo ayudgi, nikech diber ka atho, moloyo ka ng’ato oloko gima asungoragoni odoko gima nono. To chutho ok anyal sungora kuom lando Injili, nimar ochuna ni nyaka aland Injili, kendo dane malit ahinya ka ok alando Injili. Ka dabed ni atiyo tijni kuom dwarona awuon, to da ayudo pok. To kaka ok atiye gi dwarona awuon, mano nyiso ni en mana tich ma Nyasaye osemiya mondo ati. To koro pokna en ang’o? En mor mar lando Injili ka ok chula gimoro. Tiende ni, ratiro ma an-go mar yudo pok kuom lando Injili, ok akonyrago. Kata obedo ni ok an misumba ng’ato, to asetimora misumba ji duto, mondo alok ji mang’eny kaka nyalore oyie kuom Kristo. Ka an e kind jo-Yahudi, to aluwo tim jo-Yahudi, mondo alok jo-Yahudi. Tiende ni kata obedo ni an, Chik Musa ok omaka, to ka atiyo e kind joma nie bwo Chik, to atimora ka gima Chik omaka, mondo alokgi. Kamano bende ka an e kind joma ok jo-Yahudi, to atimora ka ng’ama ok ja-Yahudi ma Chik jo-Yahudi ok omako, mondo alok joma ok jo-Yahudi. To mano ok onyiso ni ok arito chik Nyasaye, nikech chutho an e bwo chik Kristo. Ne adoko ng’ama chunye nyap e kind joma chunygi nyap, mana ka gima an achiel kuomgi, mondo alok joma chunygi nyap. Adier, ne alokora gik moko duto ni ji duto, mondo ares moko kuomgi e yo moro amora ma anyalo. Mago atimo nikech Injili, mondo ayud pok miyudo kuom Injili. Donge ung’eyo ni jong’uech duto ringo e pap, to achiel kende ema yudo pok? Un bende ringuru mondo uyombi. Bende ji duto madwaro piem e tugo, ritore kuom chike duto. Gin gitimo kamano mondo giyud osimbo makethore. Wan to waritore mondo wayud osimbo ma ok kethre. Mano emomiyo aringo ka ang’eyo kuma achomo. Achalo jangum ma ok dir ngum adira kayiem. Adier, asando ringra kendo amiyo owinjo wachna, mondo kik bed ni an ma asepuonjo jomoko, yud ka an awuon arem. Owetena, adwaro ni mondo ung’e tiend gima notimore ni kwerewa: Bor polo notelo nigi giduto ka nie wigi malo, kendo giduto ne ging’ado Nam Makwar. Bedo e bwo bor polono, kendo ng’ado nam kamano ema ne okwan ka batiso mane omiyo giduto gibedo e achiel gi Musa. Giduto ne gichamo chiemo achiel mar chuny, kendo ne gimodho pi achiel mar chuny, nikech ne gimodho e lwanda mar chuny mane wuotho kodgi. Lwandano ne Kristo owuon. To kata kamano, wang’eyo ni ji mathoth kuomgi ne ok long’o ni Nyasaye, nikech ringregi nodong’ koke kuonde duto e thim. Gigo duto notimore mondo obednwa ranyisi ni mondo wan kik wagomb gik maricho kaka ne gigombo. Kik ulam nyiseche manono, kaka moko kuomgi nolamo, kaka wasomo e Muma ni, “Jo-Israel nobet piny mondo ocham kendo omadh gik ma otimgo misango, bang’e ne gia malo mondo gitug tugo maricho.” Wan kik watim timbe terruok, kaka moko kuomgi notimo, mi ji alufu piero ariyo gadek kuomgi otho chieng’ achiel. Bende kik watem Ruoth, kaka jomoko kuomgi noteme, mi thuonde onego! Kata kik ung’ur kaka jomoko kuomgi nong’ur, mi Malaika ma Janek onego. Gigo duto notimorenigi kaka ranyisi, kendo ne ondikgi ni mondo watang’, wan mwadak e ndalo ma piny rumoeni. Emomiyo, ng’at ma paro ni ochung’ motegno mondo otang’ kik opodhi. Onge tem ma useyudo mopogore gi tem ma ji duto yudo. Nyasaye en jaadiera, omiyo ok noyie mondo uyud tem mohingo tekreu, to nomiu yo ma uwuokgo e tem moro amora, kendo nomiu teko mar dhil gi tem go. Kuom mano, owetena ma ahero, kik ulam nyiseche manono. Akwayou kaka joma nigi rieko ni, par ane uru gima awacho. Ka wamadho kikombe mar gueth, ma wagoyo ni Nyasaye erokamano kuome, to donge waduto wan e achiel kuom remb Kristo? Kaka nitie mana makati achiel kende, mano nyiso ni kata obedo ni wan ji mang’eny kamano, to wan mana ringruok achiel, nikech waduto wariwore e chamo makati achielno. Paruru ane kit lemo mar jo-Yahudi kod timgi. Donge jogo machamo gik motimgo ni Nyasaye misango bedo e achiel gi Nyasaye motimne misangono? To ka awacho kamano, to uparo ni awacho ni chiemo motimgo misango ni nyasaye manono en chiemo mopogore gi chiemo mamoko koso? Koso uparo ni awacho ni nyasaye manono en gima adier? Ooyo, awacho ni misango ma joma ok oyie kuom Nyasachwa ema otimo, gitimo ni jochiende, to ok ni Nyasaye. Ok adwar mondo ubedi e achiel gi jochiende! Ok unyal madho kikombe mar Ruoth, kendo uchak umadh kikombe mar jochiende. Wadwaro miyo Ruoth mirima koso? Koso waparo ni watek moloye? Uwacho niya, “Ng’ato nigi thuolo mar timo gimoro amora.” Ee, mano adier, to kata kamano gik moko duto ok konywa. Ee, wan thuolo mar timo gimoro amora, to gik moko duto ok kelnwa dongruok. Kik ng’ato dwar mana gik makonye en owuon to ng’ato ka ng’ato mondo odwar gik makonyo jomoko. Chamuru ring’o duto ma ung’iewo e chiro, ma ok uchich gi weche moko e chunyu, nikech Muma wacho niya, “Ruoth e wuon piny ngima, kaachiel gi gik moko duto manie iye.” Ka ng’ato ma ok oyie kuom Kristo oluongi e chiemo, kendo ihero dhi, to cham gimoro amora momiyi, mak chunyi ochich gi wach moro. To ka ng’ato owachoni ni, chiemono otimgo misango ni nyasaye manono, to kik icham chiemono, nikech dipo ka ichwanyo chuny ng’at monyisino. To winji, awacho mana chuny ng’at monyisino, to ok chunyi iwuon. To kamoro ibiro penja ni, “Ere gima omiyo paro manie chuny ng’ato machielo ema mona timo gima aneno ni an gi thuolo mar timo? Ka agoyo erokamano kuom chiemo ma achamo, to marang’o ng’ato neno ni atimo marach kuom chamo chiemono?” To adwoko penjono ni, ka uchiemo kata umetho kata utimo gimoro amora, to timuru kamano mana ni mondo omi Nyasaye duong’. Kik ubed joma kelo chwanyruok ni jo-Yahudi, kata ni joma ok jo-Yahudi kata ni kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye, to timuru mana kaka atimo. Atemo bedo malong’o ni ji duto e yore duto, ka ok apar mana gima dikonya, to aparo mana gima dikony ji duto, mondo oresgi. Luwuru timna kaka an bende aluwo tim Kristo. Apuoyou nikech upara pile, kendo nikech umako puonj mane amiyou matek. To adwaro ni mondo ung’e ni wi dichwo ka dichwo en Kristo, kendo wi dhako en dichwo, to wi Kristo en Nyasaye. Kuom mano dichwo malemo kata mahulo wach moa kuom Nyasaye, koumo wiye, ochayo Kristo, ma en wiye. To bende dhako malemo kata mahulo wach moa kuom Nyasaye ka ok oumo wiye, to ochayo chwore, ma en wiye nimar ochalre gi dhako moliel wiye. Ka dhako ok oumo wiye, to ber mondo ong’ad yie wiye. To ka ng’ado yie wich kata lielo wich kuodo wi dhako, to ber mondo oum wiye. Dichwo to ok owinjore um wiye, nimar ne ochweye e kido mar Nyasaye, kendo en e ranyisi mar duong’ mar Nyasaye. Dhako to en ranyisi mar duong’ mar dichwo. Dichwo ne ok oa kuom dhako, to dhako noa kuom dichwo. Bende dichwo ne ok ochue ni dhako, to dhako ema nochue ni dichwo. Mano emomiyo dhako onego um wiye kaka ranyisi ni en e bwo loch chwore, nikech malaika. To kata kamano, kuom Ruoth, dhako ok gimoro ka dichwo onge, mana kaka dichwo bende ok en gimoro ka dhako onge, nimar kaka dhako noa kuom dichwo, e kaka dichwo bende koro dhako onywolo, to gik moko duto a kuom Nyasaye. Paruru ane un uwegi. Bende en gima owinjore ka dhako lamo Nyasaye e nyim ji ka ok oumo wiye? Donge en gima ong’ere e piny ngima ni ka dichwo nigi yie wich maboyo, to mano kelone wichkuot? Dhako to ka nigi yie wich maboyo to mano kelone duong’. Osemiye yie wich maboyo mondo odok raum wiye. To ka ng’ato dwaro goyo mbaka kuom wachni, to gima dawachi en mana ni, wan waonge gi tim moro machielo mar lemo, to kata mana kanyakla mag joma oyie kuom Nyasaye bende ongego. Kapod apuonjou wach lemo kama, to an gi wach moro monego akweru: Ka uchokoru to chokruoku ok kel ber, to kelo mana rach. Mokuongo, awinjo ni kuchokoru e lemo to pogruok nie kindu, kendo aparo ni wachno en adier, nikech pogruok nyaka bed e kindu, mondo joma ogen ong’ere ratiro! Ka uchokoru kaachiel, to gima uchamo ok en Sap Ruoth, nikech ng’ato ka ng’ato rikni mondo ocham chiembe owuon, omiyo jomoko denyo, ka jomoko to mer! Donge un gi mier munyalo chiemoe? Koso uchayo jo-Nyasaye, momiyo ukuodo wi joma odhier? Uparo ni dawach ang’o kuom wachni? Uparo ni dapaku? Ooyo, ok dapaku! Puonj mane ayudo kuom Ruoth, mi amiyou chal kama: Ruoth Yesu nokawo makati e otieno nogo mane ondhogee, mogoyo ni Nyasaye erokamano, eka ong’ingo makatino, kowacho niya, “Ma e ringra, mochiw nikech un. Timuru kamano mondo uparago.” Kamano bende, bang’ chiemo, nokawo kikombe kowacho niya, “Kikombeni e remba, motimgo Winjruok Manyien gi Nyasaye. E kinde ka kinde mumadhee, to timuru kamano mondo uparago.” Kamano e kinde ka kinde ma uchamoe makatino, kendo umetho e kikombeno, to tho Ruoth ema uhulo nyaka chop obi. Emomiyo ka ng’ato chamo makati mar Ruoth, kata ometho e kikombene e yo ma ok owinjore, to en gi bura kuom ringre Ruoth kod remb Ruoth. Kuom mano ng’ato nyaka nonre mondi, eka ocham makatino kendo omethi e kikombeno, nikech ng’at mochamo makatino kendo ometho e kikombeno ka ok odewo ni gin ringre Ruoth, to okelo bura kuome owuon, kuom chiemo kendo metho kamano. Mano emomiyo joma ng’eny kuomu tuo kendo nigi midekre, kendo moko osetho. Ka da wanonre wawegi mokwongo, to ok dwayud bura. To ka Ruoth kumowa kamano, opuonjowa mondo kik wayud bura kaachiel gi jopinyni. Emomiyo owetena, kuchokoru kaachiel mondo uchiem, to rituru joweteu. To ka ng’ato odenyo, to ber mondo ochiem e dala, mondo chokruok kik kelnu bura. Weche modong’ to nanyisu ka abiro. Koro owetena, adwaro ni mondo ubed ka ung’eyo adiera man kuom mich ma Roho chiwo. Ung’eyo ni kane pok uyie kuom Kristo, ne iterou ir nyiseche manono mamomni, mi ulal. Mano emomiyo adwaro nyisou mondo ung’e ni, onge ng’ama nigi Roho mar Nyasaye manyalo wacho ni, “Okuong’ Yesu”. To bende onge ng’ama nyalo wacho ni, “Yesu en Ruoth” mak mana ka en gi Roho Maler. Nitie mich mag Roho mopogore opogore, to Roho achiel ema chiwogi. Bende nitie tije mopogore opogore, to Ruoth achiel ema itiyone. Nitie yore mopogore opogore ma teko Nyasaye tiyoe kuom ji, to Nyasaye achiel ema tiyo e yorego duto. Ng’ato ka ng’ato yudo mich ma Roho chiwo e yo mopogore opogore mondo otigo tich maber. Ng’at moro omi rieko mar wuoyo, kuom teko mar Roho. Machielo omi teko mar puonjo weche matut, kuom teko mar Roho nogono. To Roho achielno miyo ng’at moro yie, to machielo to omiyo teko mar chango ji. Bende ng’at moro Roho omiyo teko mar timo honni, to ng’at machielo to omiyo teko mar hulo wach moa kuom Nyasaye, to eka moro to omiyo teko mar pogo mich moa kuom Roho kod mago ma ok oa kuom Roho. Ng’at machielo to omiyo teko mar dhumo dhok mayoreyore, eka moro to omiyo teko mar loko tiend weche midhumogo. To mago duto gin mana tich mar Roho achiel. Opogo michgo ni ng’ato ka ng’ato kaka ohero. Kristo en kaka ringruok achiel man gi fuonni mang’eny. To kata obedo ni en gi fuonni mang’eny kamano, to en mana ringruok achiel. Kamano bende e kaka wan duto, bed ni wan jo-Yahudi kata joma ok jo-Yahudi, kata wasumbini kata joma ni thuolo, to osebatiswa e ringruok achiel kuom Roho achiel, kendo wan duto osemiwa Roho achielno mondo wamadhi. Ringruok ok olos mana gi fuoni achiel kende, to olose gi fuonni mang’eny. Kata ka da bed ni tielo nyalo wacho ni, “Ok an lwedo, omiyo ok an mar ringruok”, to pod en mana mar ringruok. Bende kata da bed ni it nyalo wacho ni, “Ok an wang’, omiyo ok an mar ringruok”, to pod en mana mar ringruok. Ka da ringruok duto bed mana wang’, to ere kaka dowinj wach? Kata da bed mana it kende, ere kaka dong’ue gik moko? To Nyasaye noketo fuonni duto achiel ka achiel e ringruok mana kaka noneno ni ber. Ka da giduto gibed mana fuoni achiel kende, to ringruok dobetie nadi? To wang’eyo ni nitie fuonni mang’eny, to giloso mana ringruok achiel. Kuom mano wang’ ok nyal wacho ni lwedo ni, “Aonge kodi gi tich.” Kamano wich bende ok nyal wacho ni tielo ni, “Aonge kodi gi tich”. Ooyo, mano ok kamano, to fuonni manenore ni nyap, ema dwarore moloyo, kendo mago manenore ni onge gi duong’ ema wamiyo duong’ moloyo. Kamano fuondwa ma ok long’o wageng’o maber moloyo, to fuondwa manenore mabeyo to ok dwar geng’o kamano. Nyasaye oseloso ringruok kaachiel komiyo fuonni mochando duong’ bedo gi duong’ moloyo, mondo ringruok kik pogre, to fuonni duto obed ka konyore kaachiel. Ka fuonni achiel lit, to fuoni duto lit, kendo ka fuonni achiel omi duong’, to fuoni duto bedo mamor kaachiel kode. Emomiyo un duto un ringre Kristo, kendo ng’ato ka ng’ato en fuonni mar ringruokno. Nyasaye oseketo ji e kanisane ma en kanyakla mar jo-Kristo duto, kama: mokwongo joote, mar ariyo johul wach moa kuom Nyasaye, mar adek jopuonj, eka joma timo honni, bang’e joma omi teko mar chango ji, gi joma konyo ji, gi joma omi tich telo ni ji, kod madhumo dhok mayoreyore. Uparo ni giduto gin joote koso? Kata ni giduto gin johul wach? Koso giduto gin jopuonj? Giduto gin gi teko mar timo honni? Koso giduto gin gi teko mar chango ji? Giduto gidhumo dhok mayoreyore? Koso giduto giloko tiend weche midhumogo? Ooyo! To kata kamano, mich madongo moloyo ema mondo uket chunyu uyudi. To nitie yo moro moloyo ma adwaro nyisou. Kata dabed ni awuoyo gi dhok mag ji, kata mana gi dho malaika, to aonge gi hera, to achalo mana okot maywak, kata olang’ migoyo. Kata da bed ni an gi mich mar hulo wach moa kuom Nyasaye, kendo ang’eyo midhierni kod rieko duto, kendo kata da abed gi yie mogik ma anyalo gologo gode kuonde ma gintie, to aonge gi hera, to ok an gimoro ngang’! Kata da bed ni apogo giga duto ni joma odhier, kendo kata da achiwo ringra mondo owang’, to aonge gi hera, to mano ok konya kata matin. Hera timo kinda, kendo ong’won. Ok otim nyiego, kendo ok osungre, bende ok opakre. Hera ok tim gima kuodo wich, ok odwar mare kende, iye ok wang’, bende ok omak sadha. Ok omor gi tim ma ok kare, to omor gi adiera. Hera odhil e weche duto, kendo kata ang’o ema otimore, to pod en gi yie, gi geno, kod kinda. Hera ok rem. Tich hulo wach to norum, kendo dhum gi dhok mayoreyore nowe, bende rieko notieki, nikech rieko ma wan-go orem, kendo tich hulo wach moa kuom Nyasaye bende orem, to ka gima ogik kare obiro, to mano morem norum. Kane an nyathi, ne awuoyo kaka nyathi, kendo riekona ne mar nyathi, bende ne aparo kaka nyathi. To koro kaka asedoko ng’ama duong’, aseweyo timbe mag nyithindo. Koro waneno mana kido matiptip ka joma neno e rang’i marachrach, to chieng’no wananen malong’o. Rieko ma an-go sani en rieko morem, to chieng’no anang’e Nyasaye chuth, mana kaka Nyasaye ong’eya. To gik moko adek ema osiko. Gin yie, gi geno, kod hera; to gima duong’ moloyo kuomgi en hera. Hera ema nyaka ubediego moloyo gik moko duto, to mich mag Roho bende nyaka udwar, to moloyo dwaruru mich mar hulo wach moa kuom Nyasaye. Ng’at madhum gi dhok mayoreyore ok wuo gi ji, to owuoyo mana gi Nyasaye, nikech onge ng’ama winjo weche mowacho. Owacho weche mopondo, kuom teko mar Roho. To ng’ama hulo wach moa kuom Nyasaye wuoyo gi ji, kokonyogi kendo ojiwogi kendo odwogo chunygi. Ng’at madhum gi dhok mayoreyore to konyo mana en owuon, to ng’ama hulo wach moa kuom Nyasaye to tego kanyakla mar jo-Kristo. Daher mondo un duto udhum gi dhok mayoreyore, to moloyo adwaro mondo uhul wach moa kuom Nyasaye, nikech ng’ama hulo wach moa kuom Nyasaye nigi tich maduong’ moloyo ng’ama dhum gi dhok mayoreyore, mak mana ka nitie jalok wach manyalo hulo tiend gima ng’at madhumo owacho, mondo jo-Kristo duto oyud konyruok. Emomiyo owetene, ka abiro iru, mi adhum gi dhok mayoreyore, to ere kaka dakonyu, ka ok anyisou wach moro ma Nyasaye oelona e fweny, kata ka ok akelonu weche mag rieko, kata ahulonu weche mag puonj? To kata mana gik maonge gi ngima kaka asili kod thum bende puonjowa ni mano en adier, nikech ere kaka ng’ato ding’e puch migoyo, ka puye duto ogo mana rat? Kata kapo ni tung’ mar lweny ok oywak maliw, to ere ng’ama diikre ni lweny? Kamano bende, ka wach midhumo gi dhok mayoreyore ok winjre malong’o, to ere kaka ng’ato diwinj gima iwacho? Wecheni dilal mana e kor yamo! Nitie dhok mathoth mopogore opogore e piny, to aparo ka onge moro ma ok winjre. Omiyo ka ng’ato wacho dhok ma ok awinji, to ng’at ma wacho dhokno chalna jamwa, kendo an bende achalone jamwa. Kamano un bende, kaka ugombo ahinya nwang’o mich mag Roho, dwaruru matek mondo uti gi mich manyalo tego jo-Kristo. Emomiyo ng’at madhum gi dhok mayoreyore mondo olem, oyud teko mar loko weche modhumo, nimar ka alemo ka adhum, to chunya kende ema lemo, to parona ok tim gimoro. Koro ere gima onego atim? Abiro lemo gi chunya, to kendo abiro lemo gi parona bende. Abiro wero wende pak gi chunya, to bende abiro werogi gi parona bende. Ka igoyo ni Nyasaye erokamano mana gi chunyi, ka idhum gi Roho, to ere kaka ng’ato ang’ata mobet e chokruokno diwach ni, ‘Amin’, bang’ erokamano migoyono, ka ok ong’eyo tiend gima iwacho? Kata dabed ni igoyo ni Nyasaye erokamano maber manadi, to mano ok kony ng’at machielono. Agoyo ni Nyasaye erokamano nikech adhum gi dhok mayoreyore moloyou uduto, to ka an e chokruok mar jo-Kristo, to ahero wacho weche abich gi parona awuon mondo apuonjgo jomoko bende, moloyo dhumo weche gana gi gana gi dhok mayoreyore. Owetena, kik ubed gi paro machalo paro nyithindo. Beduru ka nyithindo e weche mag richo, to nyaka ubed joma dongo gi parou. Muma wacho e kitap Chik niya, “Ruoth Nyasaye owacho ni, ‘Abiro wuoyo gi ogandani gi dho joma dhumo dhok mayoreyore. Ee, abiro wuoyokodgi gi dho jomoko nono, to kata kamano, ok giniwinja.’ ” Omiyo unyalo neno ni, dhum gi dhok mayoreyore en ranyisi ni joma ok oyie, to ok ni joma oyie. To mich mar hulo wach moa kuom Nyasaye en ranyisi ni joma oyie, to ok ni joma ok oyie. Emomiyo ka jo-Kristo duto ochokore, kendo giduto gidhum gi dhok mayoreyore, mi ji moko makia, kata ma ok oyie, obiro e chokruokuno, donge digiwach ni neko omakou? To ka ji duto hulo wach moa kuom Nyasaye, mi ng’at moro makia, kata ma ok oyie, obiro, to weche duto mowinjo chwowo chunye, kendo miyo bura loye, Eka paro maling’ling’ manie chunye elore e lela, mi opodho piny auma, kolamo Nyasaye kendo ohulo niya, “Adier, Nyasaye ni kodu!” Koro owetena, ere gima ber monego utim? E chokruoku duto, ng’ato ka ng’ato kuomu mondo obed gi wer, kata gi puonj, kata gi fweny, kata gi wach midhumo, kata gi loko wach midhumono; to mago duto onego obed makonyo chokruok. Ka nitie joma nigi mich mar dhum gi dhok mayoreyore, to ji ariyo kata adek kende ema mondo owuo, ka giluwore achiel achiel, kendo jalok wach bende nyaka bedie. To ka jalok wach onge, to ng’ama dwaro dhum gi dhok mayoreyore nyaka ling’ e chokruok, to owuo mana e chunye owuon kende gi Nyasaye. To kuom jogo mahulo wach moa kuom Nyasaye, ji ariyo kata adek ema mondo olosi. Ji mamoko to mondo opim ane wechegigo. To ka wach moro ofwenyore ni ng’ato mobet piny, ka pod ng’at machielo wuoyo, to ng’at moyudo ka wuoyono mondo oling’, nikech uduto unyalo hulo wach Nyasaye kuluworu achiel achiel, mondo ji duto oyud puonj kendo oyud jip. Ng’atno nyalo ling’ kamano, nikech mich mar hulo wach moa kuom Nyasaye nie teko mar jahul wach owuon, nimar Nyasaye ok en Nyasach koko, to en Nyasach kue. Mon to mondo oling’ e chokruok mana kaka obet e chokruok duto mag jo-Kristo. Ok oyienigi wuoyo, mana kaka Chik Musa bende wacho. To ka gidwaro penjo wach moro, to onego gipenj chwogi e mier, nikech en wich kuot ka dhako wuoyo e chokruok! Koso uparo ni wach Nyasaye nochakore kuomu, kendo ni nobiro mana ni un kende? Ooyo, ok kamano! Ka ng’ato paro ni en jahul wach moa kuom Nyasaye, kata ni en gi mich moro mar Roho, to onego ong’e ni gima andikonu en chik moa kuom Ruoth. To ka ok odewo wachni, to en bende kik udewe. Emomiyo owetena, dwaruru matek mondo ubed gi mich mar hulo wach moa kuom Nyasaye, to kik utam ji dhum gi dhok mayoreyore, to weuru gik moko duto otimre maber kendo makare. To koro owetena, adwaro paronu Wach Maber mane apuonjou, mondo anyisu tiende. Ne urwake, kendo yie maru ochung’ kuome motegno, bende en ema uyudo resruok kuome, to mana ka usiko uyie gi gima ne apuonjou, kapo ni ok uyie kayiem nono. Wach maduong’ie moloyo akelonu, kendo ma an bende nokelna, en ni: Kristo notho nikech richowa, kaka Muma wacho. Noyike, kendo nochier oa kuom joma otho chieng’ mar adek, bende kaka Muma wacho. Nofwenyore ni Petro, kendo ni joote apar gariyo. Bang’ mano nofwenyore kaachiel ni jopuonjre ma kwan-gi oloyo mia abich, ma ng’enygi pod nitie nyaka chil kawuono, to moko osetho. Bende nofwenyore ni Jakobo, eka kendo ofwenyore ni joote duto. Bang’e mogik, an bende nofwenyorena apoya, mana ka nyathi monywol apoya. An ema atinie moloyo kuom joote duto. Ok owinjore luonga ni jaote, nikech nasando kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye. To ng’wono mar Nyasaye ema osemiyo abedo kaka achaloni, kendo ng’wono mane omiya ok osebet kayiem nono. Chutho asetiyo matek moloyo joote mamoko duto, to ok gi tekra awuon, to ng’wono mar Nyasaye ema notiyo kuoma. Emomiyo kata bed ni wach noa kuoma kata kuomgi, to mano e gima waduto wapuonjo, kendo ema ne uyie. Koro kaka wapuonjo ni Kristo osechier oa kuom joma otho, ere kaka jomoko kuomu wacho ni joma otho ok nochier? To ka chier onge, to kara kata mana Kristo bende ne ok ochier. To ka Kristo ne ok ochier, to kara wach mwalando onge tiende, kendo un bende gima uyie onge tiende. To bende wanenore ka joma riambo kuom Nyasaye, nikech wasebedo kwawacho ni ne ochiero Yesu oa kuom joma otho. To kara ne ok ochiere ka en adier ni joma otho ok chier, nimar ka joma otho ok chier, to kara kata mana Kristo bende ne ok ochier. To ka Kristo ne ok ochier adier, to kara yie maru en kayiem nono, kendo pod un mana e richou. Bende mano dinyis ni joma osetho ma oyie kuom Kristo, kara olal! Ka wageno kuom Kristo mana e ngimani kende, to kara wan e joma odhierie moloyo ji duto e piny! To en adier ni Kristo ne ochier oa kuom joma otho! En ema nokwongo chier mana ka gir singo ni joma otho biro chier. Tiende ni, kaka dhano nokelo tho e piny, e kaka dhano bende nokelo chier kuom tho. Kaka ji duto tho kuom Adam, e kaka ji duto nodok mangima kuom Kristo, to ginibi ka ng’ato ka ng’ato ni kare owuon. Tiende ni Kristo ema nokwongo chier kaka gir singo, eka chieng’ ma Kristo oduogo, to joge nochier. Bang’ mano chieng’ giko nochopi, ma Kristo nochiwie loch ni Nyasaye Wuoro, kosetieko loch duto, gi teko duto kod nyalo duto, nimar Kristo nyaka bed gi loch nyaka chop Nyasaye ket wasike duto e bwo tiende. To jasigu ma notiek mogik en tho, nimar Muma wacho niya, “Nyasaye noketo gik moko duto e bwo tiende.” To ka Muma wacho ni, “gik moko duto”, to nyaka ung’e ni mano ok oting’o koda Nyasaye, nikech Nyasaye ema noketo gik moko duto e bwo Kristo. To ka gik moko duto oseketi e bwo loch Wuowi, bang’e en bende enobed e bwo loch Nyasaye mane oketo gik moko duto e bwoye, mondo Nyasaye obed gi loch kuom gik moko duto. Koro ka chier onge, to ere ohala ma joma ibatiso nikech joma otho biro yudo? Ere gimomiyo ibatisogi nikech joma otho, ka joma otho ok chier ngang’? Koso wan to ere gima omiyo wayie bedo e masira seche duto? Owetena, awachonu adier nikech mor ma an-go kodu kuom Kristo Yesu Ruodhwa ni, tho ochoma pile. Ka an mana dhano ma ok chier, to ere ber mane ayudo kuom kedo gi ondiegi Efeso? Ka en adier ni joma otho ok chier, to kara wachiemuru, kendo wamethuru, nikech kiny wanatho, mana kaka Muma wacho. Kik wuondu! Osiepe maricho ketho timbe mabeyo. Beduru gi rieko mondo uwe timo richo. Jomoko kuomu kia Nyasaye. Awacho kamano mondo akuodgo wiu! Ng’ato nyalo penjo ni, “Ere kaka ichiero joma otho? Koso ringruok manadi ma ginibedgo?” To mano penjo mofuwo manadi! Donge kodhi ma in iwuon ichwoyo kwongo tho, eka bet mangima? Bende gima ichwoyo ok en cham hie mabiro wuok bang’e, to en mana kodhi kende. Onyalo bedo mar ngano kata mar cham moro amora. To Nyasaye miyogo kido kaka oneno ni long’one. Kamano kodhi ka kodhi nigi kite owuon. To bende ring’o mag gik moko ok en kit ring’o achiel, to nitie ring dhano, gi mar le, gi mar winyo, kod mar rech. Nitie gik polo, kod mag piny. To gik polo nigi duong’ moro, kendo mag piny bende nigi duong’ machielo. Nitie duong’ mar wang’chieng’, kod duong’ mar due, kod duong’ mar sulue. To chutho sulue achiel rieny matek moloyo machielo. Mano e kaka chier mar joma otho bende chalo. Ringruok miyiko e lowo en gima tow, to ichiere ka gima ok tow. Ka oyike, to oonge gi duong’, to ka ochiere to en gi duong’. Iyike ka onyap, to ichiere ka en gi teko. Bende iyike ka en gi ringruok mar pinyni, to ichiere ka en gi ringruok mar polo. Nitie ringruok mar pinyni, to bende nitie ringruok mar polo. Mano emomiyo Muma wacho niya, “Adam, dhano mokwongo, nodoko ng’at man gi ngima, to Adam ma achien nodoko Roho machiwo ngima.” To ringruok mar polo ok ema ne okwongo betie, to ringruok mar piny ema ne okwongo, eka bang’e mano mar polo nobetie. Dhano mokwongo nochue gi lowo mar piny, to dhano mar ariyo noa e polo. Jogo mochue gi lowo chalo gi jal mane ochue gi lowo cha, to jogo mag polo chalo gi Jal mane oa e polo. Kaka wasebedo gi kido mar dhano mar lowo, e kaka wanabed gi kido mar Jal mane oa e polo cha. To owetena, gima awacho e ma: Joma pod nigi ringruok mar pinyni ok nyal yudo gueth mar Loch Nyasaye, bende gima tow ok nyal bedo wuon gik ma ok tow. To winjuru mondo awachnue wach moro mopondo: Ok wanatho waduto, to nolokwa ahucha ka diemo wang’, ka tung’ mogik oywak, nimar ka oywak to joma otho nochier gi ringruok ma ok tow, kendo wan bende nolokwa, nikech ringruok matowni nyaka rwakre gi ringruok ma ok tow. Adier, gima tho nyaka rwakre gi gima ok tho. Kuom mano, ka ringruok matow oserwakore gi ringruok ma ok tow, kendo ka gima tho oserwakore gi gima ok tho, eka weche mondiki e Muma nochop kare niya, “Tho oselo, motiek chuth! In tho, ere lochni? In tho, ere lit mikelo?” Lit mar tho en richo, kendo richo yudo teko kuom Chik. Wagouru erokamano ni Nyasaye, mamiyo walocho kuom Ruodhwa Yesu Kristo. Emomiyo owetena mahero, chung’uru motegno ma ok ung’ingni, kutiyo matek pile e tich Ruoth, kendo kung’eyo ni tich mutiyo kuom Ruoth ok nobed kayiem nono. To kuom wach solro mitimo ni jo-Nyasaye, un bende timuru kaka nanyiso kanyakala mag jo-Kristo manie piny Galatia mondo otim. Chieng’ Jumapil ka Jumapil, ng’ato ka ng’ato kuomu mondo opog moko kuom gik ma Nyasaye osekonyego, oket tenge mondo solro kik tim ka abiro. Yieruru jomoko kuomu, kendo ka abiro, to anaorgi gi barupe mondo giter chiwou Jerusalem, kendo ka owinjore ni an bende onego adhi, to anadhi kodgi. Anabi iru ka aselando Wach Maber e piny Makedonia, kendo dipo ka abedo kodu, mi kamoro datiek ndalo chwiri kodu, mondo ukowa maber kamoro amora ma adhiye. Anatim kamano nikech ok adwar nenou mana ka akadho, to ageno bedo kodu kuom ndalo moko, ka Ruoth oyie. To pod abiro bet Efeso ka, nyaka chop chieng’ Pentekost, nikech oyawna dhoot malach kaeri mar tiyo tich maduong’ makelo konyruok, to bende nitie wasigu mang’eny. To ka Timotheo obiro iru, to neuru ni obedo kodu koonge luoro, nikech otiyo ni Ruoth mana kaka an. Omiyo kik ng’ato chaye, to ukowe gi kue mondo obi ira. Eri warite, wan kod owete. To koro adwaro nyisou wach owadwa Apolo. Asejiwe ahinya mondo obi iru kod owete, to pod ok oyie maber mondo obi e ndaloni, to obiro biro ka oyudo thuolo. Beduru motang’, kendo chung’uru motegno kuom yieu. Beduru gi chir kendo gi jing’o. Bende gik moko duto mutimo, timuru gi hera. Owetena, donge ung’eyo Stefano kod joodgi? Gin e joma okwongo doko jo-Kristo e piny Akaya, kendo gisechiwore mondo giti ni jo-Nyasaye. Koro akwayou owetena, ni mondo uyie bet e bwo joma kamago, kendo e bwo ng’ato ka ng’ato ma bende tiyo tich Nyasaye matek. Amor ahinya nikech Stefano gi Fortunato kod Akaiko josebiro, nimar gisekonya karu, kendo giseduogo chunya, mana kaka aparo ni giseduogo chunyu bende. Onego uyie joma kamago. Kanyakla mag jo-Kristo manie piny Asia ooronu mos, kendo Akula gi Priska kod kanyakla mar jo-Kristo malemo e odgi bende omosou ahinya kuom Ruoth. Owete duto omosou. Yogreuru gi mos maler. An Paulo ema koro andikonu mosni gi lweta awuon. Ka ng’ato ok ohero Ruoth, to mondo okuong’re! Ruodhwa bi! Ng’wono mar Ruoth Yesu obed kodu. Herane obed kodu kuom Kristo Yesu. An Paulo, jaote Yesu Kristo kuom dwaro mar Nyasaye, ema andiko baruani kaachiel gi owadwa Timotheo. Wandikonu un kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye man Korintho, kendo ni jo-Nyasaye duto manie piny Akaya. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye kod ruodhwa Yesu Kristo obed kodu. Duong’ obed ni Nyasaye ma wuon Ruodhwa Yesu Kristo. En e wuon ng’wono kendo makonyowa e yore duto. Okonyowa e masichewa duto mondo wan bende wakony joma nigi masira moro amora, ka wanyisogi kaka Nyasaye osekonyowa. Kaka masiche moko mag sand mang’eny mane Kristo oneno koro bironwa mogundho e kaka kony mang’eny ma wayudo kuom Kristo bende koro bironwa mogundho. Ka isandowa, to en mana ni mondo okonyu, kendu uyud warruok. To ka ikonyowa, to en bende mana ni mondo Nyasaye okonyu, ka udhil gi sand ma wan bende wayudo, kendo geno mwagenougo ogurore nikech wang’eyo ni kaka uyudo sand kodwa e kaka uyudo kony kodwa bende. Owetewa, wadwaro nyisou chandruok mane wayudo e piny Asia, ne omiwa ting’ mapek mohewo tekrewa, mi chunywa oa ni ok wanachak wabed mangima. Chutho, ne wagalo ni oseng’adnwa buch tho. To mano notimore mondo kik wagen kuomwa wawegi, to wagen mana kuom Nyasaye machiero joma otho. Noresowa e masiche malich mag tho kamano, kendo nochak oreswa. En ema waketo genowa kuome ni obiro medo resowa, ka un bende ukonyowa kulemonwa. Kamano, kaka ji mang’eny bende nobed ka goyo ni Nyasaye erokamano nikech mich momiyowa kuom ng’wonone. To gimoro achiel mamiyowa mor en ni: wang’eyo malong’o e chunywa ni adier mar Nyasaye ema osetelonwa e kindwa gi ji, to moloyo to wasebet kamano mana kuom ng’wono mar Nyasaye, to ok kuom rieko mar dhano. Weche mwandikonugi onge gi tiendgi moko mopondo, to mak mana mago ma unyalo somo, mi uwinji. Kata obedo ni sani pod ung’eyowa mana matin kende, to ageno ni ubiro ng’eyowa malong’o, mondo chieng’ ma Ruoth Yesu biroe, to ubed mamor nikech wan, mana kaka wan bende wanabed mamor nikech un. Ne an gi geno ahinya kuom wachno, omiyo ne achano mokwongo mondo abi iru, uyud gueth diriyo, nikech ne achano mondo aneu ka akadho adhi Makedonia, kendo anachak aneu ka aduogo aa kuno, mondo ukowa ka adhi Judea. To uparo ni kane achano kamano to ne an jahubagabaga koso? Koso uparo ni achano yorena mana kaka dhano chano, ka weche ariyo, ma “Ee” gi “Ooyo” okikore e chunya? Chutho, kaka Nyasaye en jaadiera, wach ma wawacho ok oting’o “Ee” kaachiel gi “Ooyo”, nikech Yesu Kristo wuod Nyasaye, ma wan gi Sila kod Timotheo ne walandonu wachne, ok en “Ee” gi “Ooyo”. To en e “Ee” mogik ma Nyasaye wacho, nimar en ema singruok Nyasaye duto chopo kare kuome. Mano emomiyo kwamiyo Nyasaye duong’ to wawacho ni, “Amin” kuom Yesu Kristo. Jal mamiyo wan kod un wabedo gi ratiro ni wan kuom Kristo en Nyasaye. En ema osewirowa, kendo oketo kido mare kuomwa, kendo omiyowa Roho mondo odag e chunywa kaka mich mokwongo mar gueth ma wabiro yudo achien. To aluongo Nyasaye obed janenona ka aramo ni ne akechou emomiyo ne ok achako aduogo Korintho. Ok wan gi teko kuom yieu ni nyaka uyie gima wawacho, nikech un joma nigi yie motegno. To watiyo kaachiel kodu mana ni mondo ubed mamor. Mano emomiyo naneno ni ber mondo kik achak alimu kendo, ka limbenano dimiu chuny lit, nikech ka amiyou chuny lit, to koro ere ng’ama dimiya mor, ka ok mana un ma asemiyo chuny litgo? Mano emomiyo nandikonu baruano. Ne ok adwar biro iru mondo ayud chuny lit kuom joma onego miya mor, nimar ang’eyo malong’o ni ka amor to un bende umor uduto. Ne andikonu ka chunya okuyo kendo chandore ahinya, kendo ka pi wang’a chuer mang’eny, to ok ni mondo amiu chuny lit, to mana ni mondo ung’e hera maduong’ ma aherougo. Ng’at moro osekelo chuny lit, to ok an ema osemiya chuny litno, to mana machiegni un duto ema osemiyou chuny lit, ka ok adwar jimbo wach. To kum ma jou mathoth osemiyo ng’atno oseromo, omiyo koro onego uwene kethone, kendo uduog chunye, nono to kuyo malit ohewe. Emomiyo akwayou mondo unyise ni uhere. Mano emomiyo ne omiyo andikonu, mondo atemugo, ang’e ka un joma oyie winjo wach. Ka uweyo ni ng’ato kethone, to an bende aweyone kethone, nikech kapo ni aweyo ni ng’ato kethone, to aweyone mana nikech un, kendo e nyim Kristo, mondo Satan kik lowa, nikech wang’eyo riekone! Kane achopo Troa mondo aland Wach Maber mar Kristo, ne ayudo ka dhoot oyaworena malach mondo ati ni Ruoth. To chunya ne onge gi kue, nikech ne ok anwang’o owadwa Tito. Omiyo nagoyo oriti ni jokuno, mi achweyo Makedonia. To wagouru ni Nyasaye erokamano nikech wan ma wan kuom Kristo, otelonwa pile koselocho, kendo komiyo walando wach man kuom Kristo kuonde duto, mana ka tik mang’ue ng’ar. Wachalo gi ubani mang’ue ng’ar mar misango ma Kristo ochiwo ni Nyasaye, malandore e kind joma ireso kod joma lal. Kuom joma lal en tik mar tho makelo tho, to kuom joma ireso to en tik mar ngima. Koro ere ng’ama nyalo gik ma kamago? Wan ok wachal gi ji mathoth makonyore gi Wach Nyasaye e yo ma ok kare, mondo oyudgo ohala. Ooyo, wan joma Nyasaye oseoro, omiyo wawuoyo e nyim Nyasaye gi adiera ka joma ni kuom Kristo. Koro mano nenore ka gima wachako wapakore kendwa koso? Wan ok wadwar barupe mag pak ma wabirogo iru, kata ma waago kuomu, kaka jomoko kuomu dwaro. Un e barupwa mondiki e chunywa ma ng’ato ka ng’ato nyalo neno, kendo somo. Nenore ratiro ni un e barua moa kuom Kristo, mane wakelo. Ok en barua mondik gi wino, to ondiki gi Roho mar Nyasaye Mangima. Bende ok ondike e kite mopa, to ondike e chuny dhano. Wawacho kamano nikech wan gi geno e nyim Nyasaye kuom Kristo. Wan to waonge gi teko moro kuomwa wawegi mamiyo wawacho ni wanyalo timo gimoro, to gima wan-go a mana kuom Nyasaye, kendo en ema ne otimowa jotich Winjruok Manyien. Ok en Winjruok mar chik mondiki, to en mar Roho. Chik mondiki kelo tho, Roho to kelo ngima. Chik mane ogor e kite nukta ka nukta osebet kakelo tho, to kata kamano nobiro gi ler maduong’ mane omono jo-Israel ng’iyo wang’ Musa tir, kata obedo ni lerno ne rumo kamano. Koro gima Roho kelo donge nyaka bed gi ler maduong’ moloyo koso? Ka gima kelo bura ema ne obiro gi ler maduong’ machalo kamano, koro gima Roho kelo, mamiyo wabedo e winjruok gi Nyasaye donge dibed gi ler maduong’ moloyo? Adier, ler mane nigi duong’, koro ok nigi duong’ ngang’, nikech ler maduong’ moloye osebiro. Ka gima rumo ema nigi ler ma kamano, koro gima dak mosiko to dibed gi ler maduong’ machal nade! Wawuoyo gi chir nikech geno ma kamano ma wan-go. Wan ok watim kaka Musa, mane umo wang’e gi rageng’ mondo jo-Israel kik ne ler ka duono kendo rumo. To chutho chuny jo-Israel nodinore, nikech nyaka chil kawuono chunygi pod oum gi rageng’no ka isomo Muma Machon, nimar rageng’no igolo mana ka ng’ato ni kuom Kristo. Kata mana ndalogi, ka isomo Chik Musa to rageng’no pod oumo auma chunygi. To Muma wacho ni, ka ng’ato olokore ni Ruoth to rageng’no igolo. To Ruoth nogono e Roho kendo, kama Roho mar Ruoth tinie, to thuolo tinie. Wan duto, ma waonge rageng’ e wang’wa, to wachalo gi rang’i, kendo wamiyo ler mar Ruoth nenore, kendo lerno medore ameda pile, ka kitwa medo lokore machal kode. Mano en tich Ruoth ma en Roho. Kaka Nyasaye ema osemiyowa tijni kuom ng’wonone, omiyo ok wanyal nyosore. Wasekwedo timbe mag mudho kendo makuodo wich. Ok wawuoth gi miganga, bende ok wagaj Wach Nyasaye, to wawacho mana adiera e lela e nyim Nyasaye, kwanyiso wawegi ni wan kare, kendo wamiyo ji duto yie kodwa. Watimo kamano nikech ka Wach Maber mwalando ogeng’ore, to ogeng’ore mana ni joma lal. Gin joma ok yie, ma nyasach pinyni osedino chunygi, mondo kik gine ler ma Wach Maber manyiso ji duong’ maler mar Kristo, ma en owuon e kido mar Nyasaye. Ok waland wach kuomwa wan wawegi, to walando mana wach ni, Kristo Yesu en Ruoth, kendo ni wan mana jotichu nikech Kristo. Watimo kamano nimar Nyasaye achiel mane owacho ni mondo ler orieny e chunywa mondo okelnwa ler mar ng’eyo duong’ mar Nyasaye mineno e wang’ Yesu Kristo. To wan ma wan gi mwandu mar chuny, wachalo mana agulini mag lowo, mondo onenre ni teko maduong’ ahinyano oa kuom Nyasaye, to ok oa kuomwa wawegi. Pile idiyowa koni gi koni, to kata kamano ok dinnwa. Wadhier nono, to chunywa ok a. Isandowa, to ok jwang’wa, bende igoyowa piny, to ok negwa. Pile wating’o tho mane Yesu othogo e ringrewa, nimar kata obedo ni wangima, to pile iterowa kar tho nikech Yesu, mondo ngima mar Yesu bende onenre e ringrewa matho. Kamano tho tiyo kuomwa, to un, ngima tiyo kuomu. Wan gi yie machalo gi mano ma Muma wuoyo kuome ni, “Ne ayie, emomiyo nawuoyo.” Kamano wan bende wayie, emomiyo wawuoyo. Wang’eyo ni Nyasaye, mane ochiero Ruoth Yesu oa kuom joma otho, nochierwa wan bende kaachiel gi Yesu, mi terwa e nyime kaachiel gi un bende. Mago duto obetie nikech un, mondo kaka ji mayudo ng’wono mogundho mar Nyasaye medore, e kaka erokamano mimiyogo Nyasaye duong’ bende omedore. Kuom mano, chunywa ok nyosre. Kata obedo ni ringrewa rumo, to chunywa iloso manyien pile ka pile, nimar thagruok matin mwayudoni rumo piyo, to obiro kelonwa duong’ miwuoro kendo mosiko, nikech ok waketo parowa e gik mineno, to mana e gik ma ok ne. Gik mineno rumo, to gik ma ok ne osiko mochwere. Wang’eyo ni ka ringrewa, ma en kiru mwadakie e pinykani, omuki, to wan gi ot ma Nyasaye osegeronwa e polo. En ot mosiko nyaka chieng’, ma ok oger gi lwet dhano. Adier, ka pod wan e kiru ma wan-go e pinykani, to wachur kwagombo mondo warwakre gi odwa manie polo, nikech kwarwakore kode to ok noyudwa ka wan duge. Ka pod wan e kiru mae pinyni to wachur ka ting ohewowa. To mano ok onyiso ni wadwaro lonyo ringrewa mar pinyni oko. Ooyo, wadwaro mana rwako ringrewa manyien manie polo, mondo ngima mochwere omwony mano matho. Mano e gima omiyo Nyasaye nochweyowa, kendo osemiyowa Roho kaka mich mokwongo mar gueth mwabiro yudo achien. Kuom mano, wan gi chir pile, nikech wang’eyo ni, kapod wadak e ringruok e pinyni, to ok wadak kanyachiel gi Ruoth. Yie ema telonwa, to wengewa ok telnwa. Awacho ni wan gi chir, kendo daber kwaweyo dak e ringruok, mi wadhi wadak gi Ruoth. Emomiyo, kata ka wan ka, kata ka waonge, to waketo chunywa kuom bedo malong’one, nikech waduto nyaka wachung’ e nyim kom bura mar Kristo, mondo ng’ato ka ng’ato oyud pok moromo gi gik mabeyo kata maricho mane otimo kapod en e ringruok. Wang’eyo ni tiend luoro Ruoth en ang’o, emomiyo wayuayo ji. Nyasaye ong’eyo chutho ngimawa kaka chal, kendo ageno ni un bende ung’eyowa maber e chunyu maiye kaka wachal. Ok watem mondo wachak wapakrenu kendo, to wamiyou thuolo mondo ubed gi mor nikech wan, kendo mondo ubed gi gima unyalo dwokogo jogo mapakore nikech gik moko, to ok nikech gik mag chuny. Ka neko omakowa, to en nikech Nyasaye, to ka parowa ni kare, to en nikech un, nimar hera mar Kristo oloyowa chuth. Waseng’eyo malong’o ni ng’at achiel notho ni ji duto, omiyo ji duto bende ne otho. Ne otho ni ji duto mondo ji mangima kik bed mangima kagiparo mana gin giwegi, to gibed mangima mana ka gitiyo ni Jal mane othonigi kendo ochier nikech gin. Omiyo koro ok wanon tim ng’ato e yo ma dhano nonoe. Kata obedo ni ne wang’eyo Kristo e yorno, to koro ok wang’eye kamano. Ka ng’ato obedo kuom Kristo to ochueye ng’ama nyien. Gik moko duto machon osekadho, kendo gik manyien osechopo. Mago duto a kuom Nyasaye. En owuon ema ne omiyo wawinjore kode kuom Kristo, kendo nomiyowa tich mar kelo winjruok e kinde gi ji mamoko bende, kwanyisogi ni Nyasaye nomiyo piny owinjore kode kuom Kristo, ka ok okwan ni ji richogi. Wan ema ne Nyasaye omiyowa wach winjruokni. Omiyo wan joote Kristo, kendo Nyasaye owuon ema wuoyonu gi dhowa. Wasayou e nying Kristo ni mondo uwinjru gi Nyasaye. Kristo ne onge gi richo kata matin, to Nyasaye notime richo nikech wan, mondo kuom en wabed joma kare kaka Nyasaye. Kaka joma tiyo kaachiel gi Nyasaye, wamedo sayou ni kik uwe ng’wono mar Nyasaye museyudo bed kayiem nono, nikech Nyasaye wacho niya, “Ne awinji e kinde mowinjore. Adier, ne akonyi e ndalo warruok.” Koro neuru, ma e kinde mowinjore ahinya! Winjuru, ma e ndalo mar warruok. Ok wadwar timo gimoro ma dichwany ng’ato, nikech dipo ka tichwa oyudo achaye. To wanyiso ni wan jotich Nyasaye, e weche duto, kwatimo kinda ahinya e sand, e chandruok, e masira, e chwat, e twech, e koko, kendo e thagruok, ma ok wanindi kendo ok wachiem. Wanyisore kuom timbewa makare, kendo kuom rieko, gi timo kinda, gi ng’wono, gi Roho Maler, gi hera maradier, gi lando wach adiera, kendo gi teko mar Nyasaye. Wamako tim makare ka gilweny mwamonjogo wasigu, kendo mwaritorego. Wayudo duong’, kendo wayudo achaye, bende iketho nyingwa, kendo ipakowa. Ikwanowa gi jomriambo, kata obedo ni wawacho adieri, bende wan ka joma ok ong’e, kata obedo ni ong’ewa maber, kendo wan ka joma tho, to kara pod wangima, bende kata ikumowa, to ok negwa. Kata obedo ni wan gi kuyo maduong’, to wamor pile, kendo kata obedo ni wan kaka jochan, to wamiyo ji mathoth mwandu. Bende wan kaka joma onge gimoro, to kara wan gi gik moko duto. Un jo-Korintho, wawuoyonu gi chuny moyawore chutho. Wan, chunywa ni thuolo kodu, to un ema udich e chunyu. Koro un bende yanwauru chunyu, nikech awuoyonu kaka wuoro wuoyo ni nyithinde. Kik uriwru gi joma ok oyie. Ere kaka tim makare diriwre gi tim marach? Koso ler diriwre nadi gi mudho? Ere kaka Kristo diriwre gi jachien? Koso ere winjruok manyalo bet e kind ng’ama oyie gi ng’ama ok oyie? Ere winjruok ma Hekalu mar Nyasaye nigo gi nyiseche manono? Apenjou kamano nikech wan e Hekalu mar Nyasaye Mangima, mana kaka Nyasaye nowacho niya, “Abiro dak kodgi, kendo anawuoth kuomgi. Anabed Nyasachgi, kendo ginibed joga.” Emomiyo Ruoth owacho ni, “Auru kuomgi, kendo pogreuru kodgi. Kik umul gimoro mogak, mi narwaku. Kutimo kamano to eka anabed wuonu, kendo unubed yawuota gi nyiga. An Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ema awacho kamano.” Osiepewa, mago e singruok ma osemiwa. Kuom mano, nyaka wapuodhre kuom gik moko duto mamiyo ringruok kod chuny doko mochido, mondo wadok joma ler chuth, kwabedo joma oluoro Nyasaye. Yawnwauru chunyu. Onge ng’ama wasetimone marach, bende onge ng’ama wasemiyo olal, kata onge ng’ama wasemayo e yor wuond. Ok awach kamano mondo ang’adnugo bura, nikech asewacho ni waketou e chunywa maiye, kendo wariwore kodu kaachiel pile, bed ni wangima kata watho. Chunya ni thuolo ka aloso kodu kendo an gi mor maduong’ nikech un! Kata obedo ni chandruokwa ng’eny kamano, to achung’ motegno, kendo amor mokadho! En adier ni kata ka ne wachopo Makedonia to ne ok wayudo yueyo. Ne wayudo mana chandruok kuonde duto: dhaw ne oluorowa oko, kendo chunywa ne opong’ gi luoro. To Nyasaye majiwo joma okuyo, nojiwowa kuom biro mar Tito. Ok birone kende ema nojiwowa, to jip mane oyudo kuomu, bende nojiwowa. Ne onyisowa kaka un gi siso ahinya mar nena, kendo kaka uywak, kendo kaka usiro wechena. Mano nomiyo amedo doko mamor moloyo. Kata obedo ni barua mane andikonu nomiyou kuyo, to ok ayuag ang’e ni ne andike. Adier, ne aywago ang’e, to koro aneno ni baruano nomiyou kuyo mana kuom kinde manok kende, To koro amor, to ok nikech ne amiyou kuyo, to mana nikech kuyono nomiyo uloko chunyu. Ne ubedo mokuyo e yo ma Nyasaye dwaro, omiyo onge yo moro mane wahinyougo kata matin. Kuyo ma ng’ato bedogo e yo ma Nyasaye dwaro, miyo olokore, kendo kelone warruok maonge ywago ang’e. Kuyo mar piny to kelo tho. Neyeuru gik ma kuyo e yo ma Nyasaye dwaro osetimonu. Mano kaka osemiyo ubedo joma paro matut, kuketo chunyu kuom nyiso ni ne ok uketho, bende osemiyo ubedo gi mirima kod luor, kendo ugombo nena. Unyiso ni utimo kinda, kendo udwaro ng’ado bura kare. Adier, usenyiso e yore duto ni uonge gi ketho e wachno. Omiyo kata obedo ni ne andikonu kamano, to ne ok andiko nikech ng’at mane otimo marach, kata nikech ng’at mane otimne marach, to nandiko mana ni mondo un uwegi une kinda mutimo nikech wan, kendo mondo kindano onenre e nyim Nyasaye bende. Mano ema omiyo waseyudo jip. To komedore gi jip mane wan wawegi wayudo, ne wadoko mamor moloyo nikech mor mane Tito oduogogo. Ne uduogo chunye un uduto. Kapo ni ne apakoune, to ok usemiyo wiya okuot. Pile kaka wasebedo mana ka wawachonu adiera kende, kamano bende e kaka pak mane wapakougo medore ameda, koparo kaka uduto ne umako wach, kendo kaka ne urwake gi luoro kod kibaji. Mano kaka amor, nikech koro anyalo geno kuomu e weche duto! Owetewa, wadwaro mondo ung’e gueth ma Nyasaye osemiyo kanyakla mag jo-Kristo man Makedonia kuom ng’wonone. Ne gineno masiche malich kitemogigo, to kata kamano ne gin gi mor mogundho, omiyo kata ne gidhier ahinya, to ne gigolo chiwo maonge migundia. Awachonu adier ni ne gigolo chiwo kaka ginyalo, mi gichiwo moloyo koda kaka ne ginyalo, kendo ne gitimo kamano maonge achune. To bende ne gihombowa mondo gikonywa nywako tich ng’wono mar konyo jo-Nyasaye man Judea. Ne gitimo moloyo kaka ne waparo. Mokwongo ne gichiwore ni Ruoth, eka kuom dwaro mar Nyasaye, ne gichiwore ni wan bende. Mano emomiyo ne wakwayo Tito, mane ochako tich ng’wono, mondo olimu kendo, kendo okonyu tieke. Ugundho gi gik moko duto, kaka yie, gi wach, gi rieko, gi kinda duto, kod hera ma uherowago. Kamano bende e kaka mondo ugol chiwo mogundho e tich ng’wonono. Ok aketnu chik, to anyisou mana hera ma jomoko nono nigo, mondo ane ane ka herau en hera maradier. Ung’eyo ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo, ni kata ne en gi mwandu mogundho kamano, to nodoko jachan nikech un, mondo un ubed jomwandu kuom chan mare. Kuom mano, parona kuom wachno chal kama: koro ber mondo utiek tich mane uchako higa cha. Un e joma nokwongo ni jomoko e tijni. Ok nukwongonigi keto chunyu kuom time kende, to ne ukwongonigi keto chunyu kuom time bende. Emomiyo koro tiekuru tijno. Keturu chunyu kuom tieke kaka unyalo, mana kaka ne uketo chunyu kuchako. Ka uketo chunyu kuom chiwo, to Nyasaye biro yie mana gi gima uchiwo, to ok odwar mondo uchiw gima uongego. Ok adwar mondo ukony jomoko, to un udong’ gi ting’ mapek, to ber mondo gik moko obed maromre. Kaka un gi gik mathoth e kindeni, ber mondo ukony jogo mochando. Bang’e chieng’ moro gin bende ginikonyu ka gin-go mathoth, to un uchando. Kamano mondo gik moko obed maromre, mana kaka Muma wacho ni, “Ng’at mane ochoko mang’eny ne ok nigi mathoth mohinge, kendo ng’at mane ochoko matin, ne ok nigi manok moreme.” Wagoyo ni Nyasaye erokamano kuom miyo chuny Tito kinda mar konyou kaka wan! Ne wakwaye mondo obi iru, mi oyie, to bende en owuon ne oikore gi chunye duto mondo obi iru. Ero waore gi owadwa moro ma kanyakla duto mag jo-Kristo pako kuom tichne mar lando Injili. Ok mano kende, to kanyakla mag jo-Kristo oseyiere bende mondo owuoth kodwa e tich ng’wono ma watiyo mondo Nyasaye oyud duong’, kendo mondo onyisu ni waketo chunywa e tijni. Watemo ritore mondo ng’ato kik bed gi ng’ur kuom tichwa maduong’ mar chiwoni, nikech wadwaro timo mana gima long’o, ok e nyim Ruoth kende, to e nyim ji bende. Kuom mano, waorogi kod owadwa moro ma pile waseneno ka oketo chunye kuom gimoro amora motimo, to koro oketo chunye e tijni moloyo, nikech ogenou ahinya. Tito to en jawuodha, kendo jatich wadwa e tich mwatiyonu. To owete mamoko ariyogo to gin joote mag kanyakla mag jo-Kristo, kendo gin joma kelo ni Kristo duong’. Omiyo nyisgiuru herau, kendo nyisgiuru gima omiyo wapakounigi, mondo kanyakla duto mag jo-Kristo ong’e. Ok onego amed ndikonu kuom wach chiwo mioro ni jo-Nyasaye man Judea. Ang’eyo kaka uikoru mar konyo, kendo asepuoyou e nyim jo-Makedonia kuom wachno, ka awachonigi ni un jo-Akaya usebedo kuikoru mar konyo, chakre higa cha. Kamano kinda maru osejiwo jogi mathoth. Koro aoro owetegi mondo pwoch mane wapuoyougo kuom wachno kik bed wach awacha. To adwaro ni mondo ubed moikore mana kaka asewacho, nikech kwabiro gi jo-Makedonia moko, mi wayudo ka ok uikoru, to mano dikuod wiwa kod wiu bende, bang’ pak mwasepakougo ahinya! Mano emomiyo aseneno ni ber mondo aor owetego obi iru mokwongo, olos chon chiwo mane usesingoru ni ubiro golo. Kamano ka abiro to anayud ka oikore, kendo mano nonyis ni uchiwe maonge achune. Ng’euru ni, ng’ama chwoyo manok, kayo manok, to ng’ama chwoyo mang’eny, kayo mang’eny. Ng’ato ka ng’ato mondo ochiw kaka oseparo e chunye, ma ok ochune, kendo ma ok oywago ang’e, nikech jachiwo mamor ema Nyasaye ohero. Nyasaye nyalo miyou gik moko duto mudwaro, kendo mokadho kanyo, mondo kinde duto ubed gi gik moromou, kod mago munyalo konyogo tije mabeyo duto, mana kaka Muma wacho niya, “Ochiwo gige mabup, kopogo ni jochan. Ng’wonone osiko nyaka chieng’.” Jal mamiyo jachwoyo kodhi, kendo chiwo chiemo michamo, biro miyou kodhi michwoyo, bende nomi gidongi, kendo nomed nyak mar timu mang’won. Enomi udok jomwandu ahinya e gik moko duto, mondo ubed jong’wono ndalo duto, kendo mano nomi ji mang’eny goni Nyasaye erokamano nikech chiwou ma wamiyogi. Tich ma watiyoni ok kel mana gik moko duto ma jo-Nyasaye dwaro kende, to obiro miyo ji medo goyo ni Nyasaye erokamano bende. Chiwouni biro nyiso ni umako chik Nyasaye, kendo ni uhulo Wach Maber man kuom Kristo gi adiera, omiyo gibiro miyo Nyasaye duong’, kendo ginipake nikech ng’wono ma utimonigi, kendo ni ji duto. Kuom mano, gibiro neno kaka Nyasaye osebedonu mang’won ahinya, kendo gibiro lemonu gi hera maduong’. Wago ni Nyasaye erokamano kuom mich mare modhiero ji wacho! An Paulo koro akwayou kuom muolo kod ng’wono mar Kristo mondo uwinja. An ma uwacho ni amuol ka an kodu, to ager ka an mabor kodu, akwayou ni kik umi abed mager kodu, ka abiro, nikech an gi adiera ni anyalo bedo mager ni joma paro ni watimo mana gik moko mag piny! Adier wadak e pinyni, to lweny mwakedo ok en mar piny. Bende gilweny ma wakedogo ok gin mag piny, to gin gilweny motegno mag Nyasaye, ma wamukogo kuonde mochiel motegno. Tiende ni, waketho mbaka manono, kod sunga mamon gi rieko mar Nyasaye. Waketo paro duto mag dhano e tuech mondo owinj Kristo. Bende ka uselokoru chuth, to waikore kumo ji duto ma osetamore winjo wach. Paruru ane gik ma osetimore. Ka ng’ato paro ni en ng’at Kristo, to mano ber, to kata kamano nyaka ong’e ni wan bende wan jo-Kristo mana kaka en. Nyalo bet ni apakora moloyo kaka owinjore, kuom teko mane Ruoth omiyowa. To Ruoth nomiyowa tekono mondo wagerugo, to ok ni mondo wakethugo, omiyo ok ane wichkuot kuom timo kamano. Kik upar ni atemo mana buogou gi barupena. Ng’ato nyalo wacho niya, “Paulo ndiko barupe mager, kendo ma oting’o weche mapek, to en owuon ka en kodwa to oyomyom, kendo ok ong’eyo wuoyo.” To joma wacho kamano nyaka par ni, kaka awacho e barupena ka aonge kodu, e kaka anatim ka an kodu! Ok dwahedhre pimore gi joma ting’ore malo, kata wacho ni wachopo e rang’iny ma gintie. Joma pakore kendgi, kendo nyisore kendgi, gin joma onge gi rieko. To wan ok wanyal pakore mokadho tong’wa. En tong’ mane Nyasaye owuon ema oketonwa, kendo un bende un ei tong’no, omiyo kwabiro iru Korintho, to ok wakadho tong’, nikech wan ema ne wakwongo biro iru kwakelo Wach Maber man kuom Kristo. Ok onego wapakre kuom tich ma jomoko osetiyo kuonde mokadho tong’wa, to wageno ni kaka yie maru medo bedo motegno, duong’ mwayudo e kindu bende biro medore ahinya, mak wakadho tong’wa. Kamano wanyalo lando Wach Maber e pinje maboyo moyombo thuru, ka ok wapakore kuom gima osetim ei tong’ mar ng’at machielo. Muma wacho niya, “Ng’at madwaro sungore, to mondo osungre, mana nikech gik ma Ruoth osetimo.” Ng’at ma Ruoth pako ema iyiego. Ng’at ma pakore kende to onge tich. Yieuru uhore mos, nikech adwaro bedo mofuo matin! To ang’eyo ni useyie koda. An gi nyiego kuomu, to en mana nyiek Nyasaye. Ne amiyo umako osiep gi Kristo, kendo ne adwaro terou ire kaka ng’ato tero nyako ngili ir chwore. To aluor ni kaka thuol nowuondo Hawa gi riekone parou bende kamoro inyalo wuondo mi uwe hero Kristo kende gi chunyu duto. Awacho kamano nikech ka ng’ato obiro ma lando wach Nyasaye machielo, ma ok Yesu mane walando wachne, kata ka oyudo roho machielo mopogore gi Roho mane uyudo, kata Wach Maber machielo gi mano mane uyudo, to mano kaka uyiego mana mapiyopiyo! To ok apar ni an chien kata matin kuom joote muparo ni dongogo! Nyalo bet ni ok alony kuom wuoyo, to rieko to an-go! Mano e gima wasenyisou kinde duto e nyim ji duto. Kane alandonu Wach Maber mar Nyasaye, ne ok akwayo chudo moro, to adok piny mondo ating’u malo. Koro kane atimo kamano to ne atimonu marach koso? Ooyo, kane an kodu katiyonu ne akwayo chudo kuom kanyakla mamoko mag jo-Kristo mana ka gima amayogi! Bende kane achando gimoro ka an kodu, to ne ok akwayo ng’ato kuomu mondo okonya, to owete mane oa Makedonia nokelona gik moko duto mane achando. Ne aritora mondo kik achandu, kendo pod abiro ritora mana kamano. Kaka an gi adiera mar Kristo, onge gima dimona pakora kuom wachni e piny Akaya duto. Koso uparo ni ka awuoyo kamano, to mano nyiso ni ok aherou? Ngang’! Nyasaye ong’eyo ni aherou. To abiro dhi nyime ka atimo mana gima atimo sani, mondo kik awe thuolo ni joma dwaro pakore ni gin bende gin joote kaka wan. Joma kamago gin joote mag miriambo, kendo jotich mawuondo ji kariasore ni gin joote mag Kristo. To mano ok en gima bwogo ng’ato, nikech kata mana Satan bende riasore ni en malaika mar ler. Omiyo ok en wach mabwogo ji ka jotichne bende oriasore ni jotich tim makare. To e giko giniyud gima owinjore gi timgi! Awacho kendo ni kik ng’ato gal ni afuwo, to ka ugalo kamano, to ara kawauru ka ng’ama ofuwo, mondo an bende apakra matin nono. To ng’euru ni ka apakora kama, to ok awuo ka ja-Kristo, to awuoyo mana ka gima an ng’ama ofuwo. Ji mathoth pakore kuom gik ma gisetimo e piny ka, koro an to ang’o ma dimona pakora kamano? Un uwegi un joma riek, omiyo uyie ayiea gi weche joma ofuwo! Ka ng’ato lokou wasumbe, kata chamou, kata yakou, kata kaworenu, kata thalo lembu, to uyie ayiea! Ayie gi achaya ma uchayowago ni wan to wasebedo manyap, ma ok watimonu gik ma kamago! Koro awuoyo ka ng’ama ofuwo, to ka ng’ato dwaro pakore nikech wach moro, ka an bende anyalo pakora. Gipakore ni gin jo-Hibrania koso? To donge an ja-Hibrania mana kaka gin? Bende gipakore ni gin jo-Israel, to an ok an ja-Israel koso? Kendo giwacho ni gin nyikwa Ibrahim, to an bende ok an nyakwar Ibrahim? Koso donge gipakore ni gin jotich Kristo? An to an jatich Kristo moloyo gi. (Ka awacho kamano, to awuoyo ka janeko!) Asetiyo tich matek, kendo asebedo e od tuech, bende osechwada, kendo aseneno masiche mag tho moloyo chandruok moro amora ma gin giseneno. Jo-Yahudi nochwada kiboko piero adek gochiko, nyadibich. Bende jo-Rumi nogoya gi ludhe didek, kendo ne ogoya gi kite dichiel. Yie nobarorena e nam nyadidek, kendo ne ariyo e chuny nam odiechieng’ gotieno. E wuodhena mang’eny pile ne aneno masiche e aore, kendo nayudo thagruok kuom jomecho, kendo kuom jo-Yahudi wetena kod kuom joma ok jo-Yahudi. Bende ne aneno masiche e mier, gi thim, gi nembe, kendo kuomowete mag miriambo. Ne atiyo matek, kendo ne achandora ma ok anyal nindo kuom kinde moko, bende kech ne okaya, kendo riyo ne oloya. Kuom ndalo mang’eny ne ok ayud chiemo, kendo koyo ne chama ka achando lewni ma arwaki. To ewi mago duto, nitie ting’ mapek ma an-go pile mar paro kanyakla duto mag jo-Kristo. Ka ng’ato nyap, to donge an bende abedo manyap kode, kendo ka ng’ato opodho modonjo e richo, to donge litna? Ka ochuna ni nyaka apakra to abiro pakora nikech weche manyiso nyawona. Nyasaye ma Wuon Ruoth Yesu ma ipako nyaka chieng’ ema ong’eyo ni ok ariambi. Neuru! Kane an Damaski, jatelo manie bwo ruoth Aretas ne oketo jorit e dhoranga dala mondo omaka, to ne awuok gie otuch manie kor ohinga, kilora piny gi osera, mi atony e lwete! Ochuna ni nyaka apakra, kata obedo ni ok kony gimoro kamano. To koro abiro wuoyo kuom fweny maseneno kod weche mopondo ma Ruoth oseelona. Ang’eyo ja-Kristo moro mane oter e polo mar adek, higni apar gang’wen mokadho. (Ok ang’eyo ka ringre ema ne oter kuno, kata ne oneno mana fweny.) Awacho kendo ni ang’eyo ni ng’atno noter e Paradis. (To ok ang’eyo kata gino notimore adier, kata ne en mana fweny. Nyasaye kende ema ong’eyo.) Kuno, nowinjoe weche maling’ling’ ma ng’ato ok dihedhre hulo. Ng’at ma kamano ema nyalo miyo apakra, to ok abi pakora nikech an awuon, to mak mana ni abiro pakora kuom nyawona To ka dabed ni adwaro pakora, to ok dabedo ng’ama ofuwo, nikech dawacho mana adiera. To ok anyal pakora, nimar ok adwar ni mondo ng’ato opaka moloyo gima oseneno katimo, kata ma owinjo ka awacho. Emomiyo ne omiya kudho machwowo ringra, ma en jaote mar Satan, mondo omonja kik asungra, kata kik ating’ra malo nikech duong’ miwuoro mar gik mane Nyasaye ofwenyona. Ne asayo Ruoth didek mondo ogol wachni kuoma, to nowachona niya, “Mich ma amiyi kuom ng’wonona oromi, nikech kama nyawo nitie ema teko tiyoe moloyo.” Emomiyo amor ahinya pakora nikech nyawona, mondo teko mar Kristo odag kuoma. Mano omiyo ayie nyawo, kata achaya, kata chandruok, kata sand, kata thagruok, nikech Kristo, nimar ka wanyap, to eka watek. Atimora ka ng’ama ofuwo, to un ema usemiyo abedo kamano. Ne onego upwoya, nimar kata obedo ni ok an gimoro, to joote muparo ni dongogo ok oloya kata matin. Ne anyisou ni an jaote maradier katimonu ranyisi gi honni kod tije madongodongo, ka adhil gi chandruok kod masiche. Koro ere yo mane kanyakla mamoko mag jo-Kristo oloyougo, mak mana ni an awuon ema ne ok akwayou mondo ukonya? Ka uneno ni mano en ketho, to ara yieuru ung’wonna kuom kethonano! Koro aikora mondo abi iru e limbena mar adek, to pod ok nadwar mondo ukonya, nikech ok mwanduu ema adwaro, to adwaro mana un uwegi. Nyithindo ok onego ken ni jonywolgi, to jonywol ema keno ni nyithindgi. An to ayie chiworanu gi mor, katiyonu gi tekra duto. To ka an aherou ahinya kamano, koro mano dimi uhera mana matin koso? Ung’eyo ni ne ok akwayou mondo ukonya, to pod ubiro wacho ni ne ahoyou, mi amakou gi rieko. To joma ne aoro iru ne amiyo omayou gimoro koso? Adier, ne akwayo Tito mondo obi iru, kendo ne aore gi owadwa machielo cha. To Tito nomayou gimoro koso? Donge wan gi Tito ne wawuotho gi Roho achiel, kendo e yo achiel? Kamoro uparo ni watemo doko joma beyo e nyimu kwandikonu wechegi duto! Ooyo, wawuoyo mana e nyim Nyasaye, ka wan kuom Kristo. Osiepena, gik moko duto mwatimo, watimo mana ni mondo wagergo chunyu. Aluor ni ka abiro to dipo ka anwang’o ka ok uchal kaka adwaro, kendo un bende dipo ka unwang’o ni ok achal kaka udwaro! Aluor ni dhaw gi nyiego gi mirima gi ichlit gi ajara gi kuoth gi sunga kod koko nyalo betie. Bende aluor ni ka abiro to Nyasacha dipo ka omiya bedo gi wichkuot e nyimu, mi dabed gi kuyo nikech joma thoth mane oketho, to otamore lokore kuom tim ma ok ler mane gisebedo ka gitimo, kaka terruok kod anjawo. Koro abiro iru e limbena mar adek. Muma wacho ni weche duto nyaka ng’ere e nyim joneno adek kata ariyo. E limbena mar ariyo kane an kodu, ne asiemo jogo mane osetimo richo, kendo ne asiemo ji mamoko bende. To koro anwoyonigi wachno ka aonge kodu, ni, ka abiro, to ok nawe mak akumogi. Eka unung’e adier ni Kristo ema miya teko mar wuoyo. En ok onyap ka otiyo e kindu, to otiyo gi teko kuomu. Adier ne oyie bedo manyap kigure, to koro ongima kuom teko mar Nyasaye. Wan bende wayie bedo manyap kode, to teko mar Nyasaye nomi wabed mangima kode mondo watinu. Nonreuru pile mondo une ane ka un gi yie. Adier, ng’ireuru uwegi! Donge ung’eyo ni Yesu Kristo nie iu, mak mana ka un joma orem? To ageno ni ung’eyo ni wan to ok warem. Walamo Nyasaye ni mondo kik udonji e richo. To ok walem kamano ni mondo wanyisgo ni wan kare, to mana ni mondo utim gik mabeyo, kata obedo ni wachalo joma orem kamano. Ok wanyal timo gimoro ma digeng’ adiera, to mana makonyo adiera. To wamor ka wanyap, to un utek. Chutho gima walemone en ni mondo ubed joma kare e yore duto. Mano emomiyo andiko wechegi ka aonge kodu, ni mondo ka abiro, to kik abed mager katiyo gi teko mane Ruoth omiya, ma en teko mar gerou, to ok mar kethou. Koro oritu owetena! Temuru mondo ubed joma kare, kuwinjo wechena. Beduru gi winjruok, kendo gi kue, eka Nyasach hera kod kue nobed kodu. Yogreuru gi mos mar jo-Nyasaye. Jo-Nyasaye duto omosou. Ng’wono mar Ruoth Yesu Kristo, gi hera mar Nyasaye, gi achiel ma wan-go kuom Roho Maler obed kodu uduto. An Paulo kaachiel gi owete duto ma wan-go wandikonu un kanyakla mar jo-Kristo man Galatia. An Paulo, andiko kaka jaote ma ok teko mar dhano ema oketo, nikech onge ng’ama ne oketa jaote, to mana Yesu Kristo, gi Nyasaye Wuoro mane ochiere oa kuom joma otho ema ne oketa. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye wuoro gi Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu. Ruodhwa Yesu Kristo ema ne ochiwore owuon nikech richowa, mondo oreswa e piny marach ma kawuononi, koyie timo kaka Nyasaye Wuonwa dwaro. Duong’ obed ni Nyasaye nyaka chieng’. Amin. Awuoro kaka uselokoru piyopiyo uweyo Nyasaye mane oluongou kuom ng’wono mar Kristo, kendo koro uluwo Wach Maber machielo mopogore. To chutho onge Wach Maber moro machielo, to nitie jomoko machandou katemo loko Wach Maber mar Kristo obed gimoro nono. To kata ka ng’ato dipuonju Wach Maber machielo ma ok mano mane wapuonjou, bed ni en wan, kata mana malaika mar polo, to Nyasaye mondo okuong’e. Kaka ne wawacho chon, e kaka amedo wacho ni, ka ng’ato opuonjou Wach Maber machielo mopogore gi mane uyudo, to Nyasaye mondo okuong’e. Koso uparo ni mano nenore ka gima adwaro ni mondo abed malong’o e nyim dhano? Ooyo, adwaro bedo malong’o e nyim Nyasaye! Koso uparo ni adwaro mondo dhano ema obed mamor koda? To ka da bed ni pod atemo timo kamano, to da ok abedo jatich Kristo. Owetena, adwaro ni mondo ung’e ni Wach Maber ma alando ok owuok kuom dhano. Adier, ne ok ayude kuom dhano, bende onge ng’ama ne opuonjago, to Yesu Kristo owuon ema ne ofwenyonago. Nyaka bed ni usewinjo kaka timna ne chalo kane pod aluwo dini mar jo-Yahudi. Ung’eyo kaka ne asando kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye malit, katemo matek mondo atiekgi chuth, kendo kaka ne aloyo mbesena mathoth ma jo-Yahudi e tich dini mar jo-Yahudi, kaketo chunya e tich kwerewa. To Nyasaye, mane owala kane pok onywola, ne oluonga kuom ng’wonone mondo atine. Kuom mano, e kinde mane oneno ni ber mondo ofwenyna Wuode aland Wachne Maber ni joma ok jo-Yahudi, to ne ok apenjo dhano gima onego atim. Bende ne ok adhi kata mana Jerusalem ir jogo mane okwongona bedo joote, to mokwongo ne adhi e piny Arabia, eka bang’e nadok Damaski. To kata bang’ higni adek, kane adhi Jerusalem mondo ane Petro, mi abet kode kuom ndalo apar gabich, to ne ok aneno joote mamoko, mak mana ong’Jakobo ma owadgi Ruoth. Akuong’ora e nyim Nyasaye, ni weche ma andikonugi gin adier! Bang’e ne adhi e gwenge moko mag Siria gi Kilikia. E ndalogo kanyakla mag jo-Kristo man Judea ne pok ong’eya gi kita, to ne giwinjo mana ka ji wacho ni, “Jal mane sandowa, tinde lando Wach Maber mane otemo mondo otieki!” Kuom mano ne gimiyo Nyasaye duong’ nikech an. Bang’ higni apar gang’wen, ne achako adok Jerusalem, ka wan gi Barnaba, kendo Tito bende ne wadhigo. Ne adhi nikech Nyasaye nonyisa ni mondo adhi, mi achokora gi jodong kanyakla mar jo-Kristo kar kendgi, kendo nanyisogi Wach Maber ma alando ni joma ok jo-Yahudi, nimar ne ok adwar ni mondo tich mane asebedo ka atiyo, kata mapod atiyo, obed kayiem nono. To kata mana Tito mane jawuodha ne ok ochun mondo oter nyangu, kata obedo ni ne ok en ja-Yahudi kamano. To mak mana jomoko mane obiro kanyo kawuondore ni gin owete, ema ne dwaro ni mondo otere nyangu. Jogo ne obiro ling’ling’ mondo ocher ane ni thuolo manade ma wan-go kuom bedo jo-Kristo, nikech ne gidwaro lokowa wasumbni. To ne ok wayie winjo wachgi kata matin, mondo adiera mar Injili kik lalnu. To jogo mane onenore ka jotelo ne ok omiya wach moro manyien. (Awacho ni ne ginenore ka jotelo, nikech ok adewo gima gin, nimar Nyasaye ok odewo nenruok maoko mar dhano.) Kar kelo wach moro manyien, to ne gineno ni Nyasaye osemiya tich lando Injili ni joma ok jo-Yahudi, mana kaka nomiyo Petro tich lando Injili ni jo-Yahudi. Ne giyie ni Nyasaye mane omiyo Petro teko mar bedo jaote ni jo-Yahudi, ema bende ne omiya teko mar bedo jaote ni joma ok jo-Yahudi. Kuom mano, Jakobo gi Petro kod Johana, ma ji oyiego ni jotelo mag kanyakla mar jo-Kristo, nong’eyo mich mane Nyasaye osemiya kuom ng’wonone, mi gimako lwet Barnaba kod lweta kaka ranyisi ni wariwore kodgi e tich. Ne wawinjore waduto ni wan wadhi ir joma ok jo-Yahudi to gin gidhi ir jo-Yahudi. To ne gidwaro mana ni mondo wapar jochan, ma en gima an bende ne aseketo chunya ahinya mondo atim. To kane Petro obiro Antiokia, ne akwere mana e wang’e, nikech kethone ne nenore ratiro. Ne othoro chiemo gi owete ma ok jo-Yahudi, kane pok jomoko moa kuom Jakobo obiro, to kane jogo obiro, to nong’wony moweyogi, nikech noluoro joma ne dwaro mondo oter joma ok jo-Yahudi nyangu. Jo-Yahudi moko mane ni kuno bende noriwore kode e ndhogruok ma kamano, mi kata mana Barnaba bende ne ndhogruokgino oywayo! To kane aneno ni timgino ok oluwore gi adiera mar Injili, ne awacho ni Petro e nyimgi duto niya, “In, in ja-Yahudi, to iluwo tim joma ok jo-Yahudi, koro marang’o ichuno joma ok jo-Yahudi mondo olu tim jo-Yahudi?” Chutho, wan wawegi nonywolwa jo-Yahudi, kendo ok wan joogendini mamoko ma joricho. To kata kamano, wang’eyo ni mako Chik Musa ok nyal miyo ng’ato bed e winjruok gi Nyasaye, to mana yie kuom Yesu Kristo ema miyo ng’ato bedo e winjruok gi Nyasaye. Wan bende waseyie kuom Kristo Yesu, mondo wabed e winjruok gi Nyasaye kuom yie, to ok kuom mako Chik, nimar Muma wacho ni, “Onge ng’ama nyalo bet e winjruok gi Nyasaye kuom mako Chik.” To ka wadwaro ni mondo wabed e winjruok gi Nyasaye kuom Kristo, to eka pod iyudo ni wan joricho mana kaka joma ok jo-Yahudi, koro uparo ni mano nyiso Kristo konyo tich richo koso? Ng’ang’! Ka achako luwo yor Chik ma en yo ma aseweyo chuth ni onge gi tich, to mano nyiso ni an jaketh Chik! Korka Chik to an ng’ama otho, ma Chik owuon ema onego, mondo obed mangima ni Nyasaye. Ne ogura gi Kristo e msalape, mi koro ok an ema angima, to Kristo ema ngima e iya, kendo ngima ma koro an-goni, an-go mana nikech yie ma ayiego kuom Wuod Nyasaye, mane ohera, mi ochiwo ngimane nikech an. Ok adwar miyo mich ma Nyasaye ochiwo kuom ng’wonone obed kayiem nono. To ka en adier ni mako Chik ema miyo ng’ato bedo e winjruok gi Nyasaye, to kara Kristo notho kayiem nono! Yaye, un jo-Galatia mofuwogi! Ng’ano moseirou, un mane onyisu wach tho Yesu ratiro, mana ka gima ogure e msalaba e wang’u kunenoni? Dwokauru ane wach achielni: Uparo ni ne uyudo Roho nikech ne urito Chik, koso nikech ne uyie Wach Maber mane olandnu? Bende en adier ni ufuwo kamano? Ne uchako ngimau manyien kuom Roho mar Nyasaye, to koro uparo ni unyalo miyo ngimano bedo malong’o chuth gi tekou uwegi koso? Gik madongo duto mane otimorenugi osebet kayiem nono koso? Ooyo, ok apar ni mano nyalo bedo kamano! Uparo ni Nyasaye chiwonu Rohone mogundho, kendo timo honni madongo e kindu, nikech umako Chik, koso nikech uyie Wach Maber mane uwinjo? Muma wacho niya, “Ibrahim noyie kuom Nyasaye, mi yieneno ema ne omiyo Nyasaye okwane ni en ng’ama kare.” Kuom mano, nyaka ung’eni joma oyie e nyithind Ibrahim maradier. Muma wuoyo kuom Ibrahim niya, “Kuomi ema Nyasaye nogwedhie ogendini duto mag piny.” Kamano ne onyise Wach Maber chon ni Nyasaye nomi joma ok jo-Yahudi bed e winjruok kode kuom yie. Omiyo kaka Ibrahim noyie, mi oguedhe, e kaka ji duto moyie bende oguedhi. To jogo moyiengore kuom rito Chik kaka gima miyo gibedo e winjruok gi Nyasaye nie bwo kuong’, nikech Muma wacho niya, “Okuong’ ng’ato ang’ata ma ok osiko omako weche duto mondiki e kitap Chik!” Ong’ere malong’o ni onge ng’ama Chik miyo obet e winjruok gi Nyasaye, nimar Muma wacho bende ni, “Ng’at ma obedo e winjruok gi Nyasaye nikech oyie ema nobed mangima.” To Chik ok otenore kuom yie ngang’, nikech Muma wacho niya, “Ng’ama otimo gik ma Chik dwaro ema nobed mangima kuom Chik.” To Kristo nowarowa kuom kuong’ ma Chik kelo, kane odoko ng’ama okuong’ nikech wan, nimar Muma wacho niya, “Okuong’ ng’ato ang’ata ma olier e yath.” Gigo notimore kamano mondo gueth mane Nyasaye osingore ni Ibrahim obi ni joma ok jo-Yahudi kuom Kristo Yesu, kendo mondo wayud Roho mane Nyasaye osingore ni nochiw ni joma oyie. Owetena, weuru amiue ranyisi mar gima timore pilepile. Ka ji ariyo otimo winjruok mi osingore, to onge ng’ama nyalo ketho winjruokgino, kata medoe wach moro, kata obedo ni en mana winjruok mae kind dhano gi dhano kamano. To Muma wacho ni Nyasaye notimo singruok gi Ibrahim kendo gi nyakware. Ok owacho ni, gi nyikwaye, tiende ni, ji mang’eny, to owacho ni, gi nyakware, tiende ni, ng’at achiel kende, ma en Kristo. Tiend gima awacho e ma: Nyasaye notimo winjruok, mi osingore ni norit winjruokno. Kuom mano, Chik mane obiro bang’ higni mia ang’wen gi piero adek ok nyal ketho winjruokno, kendo mi singruok mane Nyasaye otimo bed kayiem nono, nikech ka gik ma Nyasaye chiwo iyudo mana kuom Chik, to kara koro ok yudgi kuom singruok. To wang’eyo ni Nyasaye nochiwo michne ni Ibrahim e yor singruok. Koro ere gima omiyo oket Chik Musa? Nokete mondo onyis ketho, kendo mana ni mondo obedie nyaka chop nyakwar Ibrahim mane otimne singruok bi. To bende kane Nyasaye ooro Chik Musa, nomiyo malaika mondo okel, mi malaika nokete e lwet jaote, to kane Nyasaye omiyo Ibrahim singruok, to notiyo kende, maonge jaote. To Chik mon gi singruok mar Nyasaye koso? Ooyo, ok kamano, nikech ka dine bed ni chik moro nyalo kelo ngima, to kara dhano dobet e winjruok gi Nyasaye kuom chik. To Muma osewacho ni piny duto nie bwo loch mar richo, mondo singruok motenore kuom yie kuom Kristo omi mana joma oyie. Kane pok ndalo mar yie obiro, to ne wasiko kotuewa e bwo Chik, nyaka chop ne oelnwa yie mane onego bino. Kamano Chik nokelonwa jarit, nyaka Kristo nobiro mondo omi wabed e winjruok gi Nyasaye kuom yie. To koro ka yie osebiro, to tich jarit orumo, nimar kuom yie uduto un nyithind Nyasaye kuom Yesu Kristo. Un uduto osebatisu kuom Kristo, mi urwako Kristo owuon ka nanga. Kuom mano onge pogruok e kind jo-Yahudi, kata e kind wasumbini gi joma ni thuolo, kata e kind chwo gi mon, nikech uduto un achiel kuom Kristo. To ka un jo-Kristo, to kara un nyikwa Ibrahim, kendo unuyud mich mane Nyasaye osingore. Tiend gima awacho e ma: Wuowi nyalo bedo jacham gikeni duto mag wuon mare, to ka pod en nyathi, to oonge pogruok gi misumba, nikech pod en e bwo joma rite gi joma ochung’ne nyaka chop kinde mane wuon mare oketo. Kamano wan bende, kane pod wan nyithindo, ne oketwa wasumbini mag timbe machon mag piny. To kane ndalo mowinjore ochopo, Nyasaye nooro Wuode owuon. Wuodeno, dhako ema nonywolo, mi odak e bwo Chik Musa, mondo owar joma nie bwo Chik, eka wabed yawuot Nyasaye. To Nyasaye ne dwaro nyisou ni un yawuote, omiyo nooro Roho mar Wuode e chunywa. En Roho maywak ni, “Baba! Wuora!” Kuom mano, koro ok in misumba, to in wuowi. To kaka in wuod Nyasaye, en owuon obiro miyo ichamo gikeni mokano ni yawuote. E kinde machon ne ok ung’eyo Nyasaye, omiyo ne un wasumbini mag gik moko ma ok nyiseche kata matin. To koro kaka ung’eyo Nyasaye, (to moloyo onego awachi ni koro kaka Nyasaye ong’eyou,) ere kaka udok e timbe machon mag piny, manyap kendo modhiergo, mondo uchak ubed wasumbgi kendo? Ka urito ndalo gi dueye gi higni kamano, to umiya luoro ni mita dipo kane atiyonu kayiem nono! Owetena, akwayou ni mondo ubed ka an, nikech an bende asebedo mana machal kodu, kendo pok utimona gimoro marach. To ung’eyo ni e limbena mokwongo, tuo mane atuogo ema ne omiyo adong’, mi alandonu Injili. To kata obedo ni ne atuo kamano, to ne ok uchaya, kendo ne ok udaga, to ne urwaka mana ka gima urwako malaika, kata ka gima urwako Kristo Yesu. Tinde to ere mor mane un-go cha? Awacho adier ni ang’eyo ni ka dine unyalo, to dine ugolo wengeu oko mi umiya. To koro asedoko jasiku nikech awachonu adiera koso? Jomokogo to hoyou ka miyou duong’ to chunyi ok ber kodu. Gidwaro mana ni mondo gipogu koda, mondo un bende umigi duong’ kuom wach maber, to ok mana ni ka an kodu kende. Nyithinda, awinjo rem mana ka dhako ma muoch kayo, mondo anyuolu kendo, nyaka chop chue Kristo e iu. Mano kaka agombo ni mondo abed kodu koro, mondo ang’e gima dawachnu, nimar adhier nono nikech un! Adwaro penjo joma dwaro bedo e bwo Chik ka gisewinjo gima Chik wacho? Donge owacho ni Ibrahim ne nigi yawuowi ariyo? Achiel ne wuod dhako ma misumba, to machielo ne wuod dhako man thuolo. Wuod dhako ma misumbano nonywol kuom dwaro mar dhano, to wuod dhako man thuolo nonywol mondo singruok mar Nyasaye ochopi. To wachno nigi tiende mopondo kama: Mon ariyogo ochung’ kar singruok ariyo. Hagar en dhako mane onywolo nyithinde e tich misumba, kendo ochung’ kar singruok mane otim e got Sinai, ma en got manie piny Arabia. Kamano Hagar ochung’ kar Jerusalem ma ndalogi, manie tich misumba gi joge duto, To dhako man thuolo ochung’ kar Jerusalem manie polo, kendo en e minwa, mana kaka Muma wacho niya, “In dhako ma migumba mane ok onywol, bed mamor! Ting’ dwondi ikog gi mor, in mane muoch ok okayi, nikech dhako ma chwore oweyo nobed gi nyithindo mang’eny, moloyo dhako modak gi chwore.” Koro owetena, un nyithind Nyasaye kuom singruokne, mana kaka Isaka nobet. E kindeno, wuowi mane onywol kuom dwaro mar dhano ne osando jal mane onywol kuom Roho mar Nyasaye, kendo kamano e kaka obet e ndalogi. To ere gima Muma wacho? Owacho niya, “Riemb dhako ma misumba gi wuode, nikech wuod dhako ma misumba ok nocham mwandu gi wuod dhako man thuolo.” Kuom mano, owetena, ok wan nyithind dhako ma misumba, to wan nyithind dhako man thuolo. Kristo nogonyowa mondo wabed joma ni thuolo. Omiyo chung’uru motegno, mondo kik uyie chak rwak ng’utu e jok mar bedo misumba kendo. An Paulo awachonu ni, ka oteru nyangu, to Kristo ok nokonyu kata matin. Achako awacho kendo ni, ng’ato ka ng’ato moter nyangu nigi gowi mar mako Chik Musa duto te. Ka udwaro mondo ubed e winjruok gi Nyasaye kuom mako Chik, to usepogoru gi Kristo, kendo usea kuom ng’wono mar Nyasaye. Wan to Roho ema miyo wageno ni ibiro miyo wabedo e winjruok gi Nyasaye kuom yie, nimar ka wan kuom Kristo Yesu, to bedo moter nyangu, kata bedo ma ok oter nyangu, ok kony gimoro, to gimoro achiel kende madwarore en mana yie matiyo kuom hera. Ne onwang’o uchako maber. Ng’ano mane otamou mondo kik uwinj adiera? Ere kaka ne osemou? Sem ma kamano ne ok oa kuom Nyasaye ma luongou! Paruru ngero mawacho ni, thowi matin kuodo mogo duto modwal. An gi geno kuomu kuom Ruoth ni ok nurwak paro moro mayore, to ng’ato ang’ata machando parou noyud kum kuom Nyasaye, bed ni en ng’ama nade! Owetena, ka en adier ni pod apuonjo ni nyaka ter ji nyangu, to ere gima omiyo pod isanda? Ka da bed ni en adier ni pod apuonjo ni nyaka ter ji nyangu, to kara puonj ma apuonjogo wach msalap Yesu da ok ochwanyo ji! To joma chando parou onego odhi mondo orore! To un owetena, noluongu mondo ubed thuolo, to kik uwe mondo thuolo ma un-gono mi utim gimoro amora mudwaro, to ng’ato ka ng’ato kuomu mondo okony wadgi kuom hera, nikech chik duto ichopo e wach achiel niya, “Her wadu kaka iherori iwuon.” To ka ukaru kendo ukidhoru kendu mana ka ondiegi, to nyaka utang’, nono to utiekoru pep! To gima awachonu e ma: Wuothuru kuom Roho, eka ok unutim gik ma ngima mar dhano gombo, nikech gombo mar ngima dhano kedo gi dwaro mar Roho, kendo dwaro mar Roho kedo gi gombo mar ngima dhano. Gik moko ariyogo monre, omiyo ok unyal timo gik mudwaro timo. To ka Roho otelonu, to ok un e bwo Chik. Timbe mag ngima dhano nenore ratiro. Gin terruok, tim ma ok ler, anjawo, lamo nyiseche manono, jwok, sigu, dhaw, nyiego, mirima, ichlit, miero, pogruok e kanyakla, gombo, mer, dwanyruok, kod gik moko machal kamago. To asiemou, kaka nasiemou chon ni, joma timo gik ma kamago ok noyud gueth mar Loch Nyasaye. To gik ma Roho nyago gin: hera, mor, kue, horuok, ng’wono, ber, bedo jaadiera, muolo, kod ritruok. Onge chik makwedo gik ma kamago. Joma oyie kuom Kristo Yesu oseguro gombo mag ngima mar dhano kod herane marach e msalaba. Ka wabedo mangima kuom Roho, to ber mondo wawuothuru bende kuom Roho. Waweuru wuorruok, kendo kik wakwinyre, bende kik ng’ato tim nyiego gi wadgi. Owetena, kata ka oyud ng’ato rando katimo gimoro marach, to un ma uwuotho kuom Roho nyaka utem mondo urieye gi chuny mamuol, kuritoru mondo un bende kik udonj e tem ma kamano. Kawuru ting’ mag jowadu, nikech kutimo kamano to uchopo chik mar Kristo. Ka ng’ato galo ni en gimoro, ka ok en gimoro, to owuondore owuon. To ng’ato ka ng’ato mondo onon tije owuon, ma ok odewo gima ng’ato machielo osetimo, nimar ng’ato ka ng’ato nigi ting’ne owuon. Ber mondo ng’at ma ipuonjo wach Kristo okony japuonjne, kopogone gik mabeyo duto ma en-go. Kik uwuondru, nikech ok unyal wuondo Nyasaye! To ng’euru ni ng’ato ka ng’ato noka mana gima ochwoyo. Ng’at ma ochuoyo kuom gombo mag ngima dhano, noka tho kuom ngima mar dhano, to ng’ama ochuoyo kuom Roho, noka ngima mochwere kuom Roho. Kuom mano, kik waol gi timo gik mabeyo, nikech ka ok wanyosore, to wanake, ka ndalo, ka ndalo ogik. Emomiyo, kinde moro amora mwayudoe thuolo, to ber mondo watim ni ji duto maber, to moloyo ni jogo ma owetewa kuom yie. Neyeuru kaka andikonu awuon gi nukta madongo! Jogo madwaro doko malong’o kapakore kuom tim ringruok, e joma temo chunou mondo oteru nyangu. To gitimo kamano mana ni mondo kik giyud sand ma digiyudo ka gilando wach msalap Kristo. To kata mana jogo moramo ni nyaka ter ji nyangu ok mak Chik, to gidwaro ni mondo oteru nyangu mana ni mondo gipakre kuom gima otim e ringreu. An to ok anyal pakora kuom gimoro mak mana kuom msalap Ruodhwa Yesu Kristo, mosemiyo piny ochalona ka gima ogur e msalaba, kendo ma osemiyo an bende achalo ni piny ka ng’ama ogur e msalaba. Kata ka oter ng’ato nyangu, kata ka ok oter, to mano ok gimoro, to gima dwarore en mana ni mondo ng’ato ochue chwech manyien. Kue gi ng’wono obed kod ji duto maluwo chikni, tiende ni jo-Israel maradier mar Nyasaye. Nyaka a kawuono, kik ng’ato chak chanda, nimar mbelni ma an-go e ringra nyiso ni an misumba Yesu. Owetena, ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu. Amin. An Paulo, jaote mar Yesu Kristo kuom dwaro mar Nyasaye, andikonu un jo-Nyasaye man Efeso, ma un joma oyie kuom Kristo Yesu. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa gi Ruoth Yesu Kristo, obed kodu. Wagouru erokamano ni Nyasaye ma wuon Ruodhwa Yesu Kristo, nimar oseguedhowa, wan ma wan kuom Kristo, komiyowa mich duto mag Roho moa e polo. Kuom herane, noyierowa kuom Kristo kapok ochue piny, mondo wabed maler kendo maonge mbala e nyime. Nowalowa chon mondo wadok yawuote kuom Yesu Kristo, nikech mano e kaka ne odwaro, kendo omorgo. Ne otimo kamano mondo ji opak ng’wonone man gi duong’ mane otimonwa kuom Wuode mohero. Nyasaye oseweyonwa richowa, kendo osewarowa nikech tho mar Kristo. Mano kaka mich ma Nyasaye oseolo kuomwa kuom ng’wonone ogundho! Kuom riekone gi ng’eyone, oseelonwa dwarone mopondo, tiende ni oseelonwa gik mane ochano chon kuom ng’wonone, mondo otim kuom Kristo ka ndalo ogik kare. Osechano mondo oriw gik moko duto manie polo kod manie piny obed e achiel kuom Kristo. Nyasaye, mochano gik moko duto mondo obed kaka odwaro nyaka a chakruok, noyierowa wan jo-Yahudi mondo wabed joge owuon kuom Kristo. Notimo kamano mondo wan jo-Yahudi mane wakuongonu geno kuom Kristo, un joma ok jo-Yahudi, wami ji opak duong’ne maler. Kamano e kaka un joma ok jo-Yahudi bende ne uwinjo wach mar adiera, ma en Wach Maber mane okelonu warruok, mi uyie kuom Kristo, kendo Nyasaye nomiyou Roho Maler mane osingore ni nomiu, kaka ranyisi ni un joge. Roho e singo ma nyiso ni wananwang’ gik ma Nyasaye osesingore ni nomi joge, kendo omiyo wabedo gi adier ni Nyasaye nowar joge chuth, mondo ji opak duong’ne maler. Mano emomiyo kane awinjo wach yie ma un-go kuom Ruoth Yesu, kod hera muherogo jo-Nyasaye duto, ne achako goyo ni Nyasaye erokamano nikech un, bende pok aweyo timo kamano. Alemonu ka akwayo Wuoro ma wuon duong’ duto, kendo ma Nyasach Ruodhwa Yesu Kristo, mondo omiu Roho makelonu rieko kendo fwenyonu gik moko mondo ung’eye. Akwayo ni chunyu oyawre mondo ung’e gima ugeno moseluongoue kendo ung’e kaka guethne mosesingore ni nomi joge ogundho, bende mondo ung’e teko maduong’ matiyo kuomwa, wan joma oyie kuome. Mano e teko maduong’ mane otiyogo kochiero Kristo oa kuom joma otho, mi oketo e bade korachwich e polo. Kristo nigi loch kuno kuom ruodhi mag polo duto, kendo kuom teko duto, gi loch duto, gi duong’ duto, kod nying moro amora minyalo luongi, ok e pinyni kende, to e piny mabiro bende. Nyasaye noketo gik moko duto e teko Kristo, kendo nomiyo Kristo obedo wi kanisa, ma en kanyakla mar ji duto moyie kuom Kristo. Kanyakla mar joma oyie kuom Kristo en ringre Kristo, kendo ka ringruok oriwore gi wich, to Jal mamiyo gik moko duto chopo kare, bende chopo kare en owuon! Chon ne un joma otho nikech kethou kod richou. E ndalogo, yore richo ema ne uwuothoe, kuluwo timbe mag pinyni. Ne uwinjo wach ruodh teko mar kind polo gi piny, ma en chuny ma koro tiyo kuom joma otamore yie kuom Nyasaye. Chutho waduto ne wachal kodgi, kane watimo gik ma ngima mar dhano gombo, kendo watimo gimoro amora ma ringrewa gi parowa dwaro. Kamano wan bende ne onego Nyasaye kumwa gi mirimbe nikech timbewa, mana kaka obiro kumo jomoko. To Nyasaye noherowa ahinya, omiyo nonyisowa kaka ng’wonone ogundho, nimar kata obedo ni ne wan joma otho kamano nikech richowa, to nomiyo wadoko mangima kaachiel gi Kristo. Ng’wonone ema omiyo oseresou! Adier, nochierowa kaachiel gi Kristo Yesu, kendo nomiyo wabedo kaachiel kode e polo. Notimo kamano mondo onyisgo tienge duto mabiro mwandu mogundho mar ng’wonone mane omiyowa kuom hera maduong’ mane oherowago kuom Kristo Yesu. Ne uyie kuome mi oresou mana kuom ng’wonone, to ok kuom gik mane utimo un uwegi. En mana mich mar Nyasaye! Ne ok owaru nikech gimoro amora ma usetimo, omiyo kik ng’ato pakre. Wan chuech manyien mar Nyasaye. Nochueyowa kuom Kristo Yesu mondo wabed joma timo timbe mabeyo, mane Nyasaye owuon oikonwa mondo watim. Paruru ni ne un joma ok jo-Yahudi kuom anywola. Chutho, jogo mong’ere kaka joma oter nyangu nikech gima otim gi lwedo e ringregi, ne luongou ni joma ok oter nyangu. Bende paruru ni e kindego ne uonge gi Mesia. Ne ok un e kanyakla mar oganda jo-Israel. Kamano ne ok un kuom joma Nyasaye otimogo winjruok, kosingore ni obiro guedhogi, kendo ne udak e pinyni ka uonge gi geno, kendo ka uonge gi Nyasaye. To koro kuom Kristo Yesu, un ma yande un mabor, osekelu machiegni kuom tho mar Kristo. Kristo owuon e kue marwa, nikech oseriwo jo-Yahudi gi joma ok jo-Yahudi odoko oganda achiel. Kuom chiwo ringre owuon, osemuko ohinga mar sigu mane opogowa, kendo osetieko Chik Musa gi wechene duto. Osetimo mago duto mondo oriw ogendini ariyo obed achiel kuome, mondo kue obedie. Ne otho e msalaba mondo otiek sigu mae kindwa, kendo otimwa ringruok achiel kuom Nyasaye. Ne obiro molando Wach Maber mar kue ni un joma ok jo-Yahudi mane ni mabor gi Nyasaye, kendo ni jo-Yahudi mane ni machiegni kode. Kuom Kristo ema wan waduto, wanie gi thuolo mar dhiyo e nyim Wuoro kuom Roho achiel. Emomiyo koro ok un welo kata jodak to un e oganda achiel gi jo-Nyasaye, kendo un jood Nyasaye. Un bende osegeru ewi mise mane joote kod johul wach moa kuom Nyasaye oketo, ka Kristo owuon ema obedo kidi motegno moriwo kor ot. Kimedo gero ot, to en ema omako ot duto, komiyo obet Hekalu maler kuom Ruoth. Un bende igerou kuome kaachiel kodwa mondo ubed kar dak mar Nyasaye kuom Roho. Mano emomiyo an Paulo, ng’at motue mar Kristo Yesu nikech un joma ok jo-Yahudi, agoyo chonga piny mondo alem. Ang’eyo ni usewinjo kaka Nyasaye osemiya tich mar landonu Wach Maber kuom ng’wonone, kendo kaka nofwenyona wach moro mopondo mane osechano chon. (Asendiko matin kuom wachni, kendo ka usomo gima asendiko, to unyalo neno ni ang’eyo wach mane opondo man kuom Kristo.) E ndalo machon, ne ok nyis ji wach mopondono, to koro Nyasaye oseele gi teko mar Roho ni jootene maler kod johul wach. To wach mopondono en ni, kaluwore gi Wach Maber, to joma ok jo-Yahudi, chamo gikeni kodwa wan jo-Yahudi, kendo gin ringruok achiel kodwa, bende giriwore kodwa e singruok mane Nyasaye ochopo kuom Kristo Yesu. Nyasaye noketa jatich Wach Maber kuom mich mar ng’wonone mane omiya kuom tekone. An e ng’ama tinie ahinya moloyo jo-Nyasaye duto, to Nyasaye notimona ng’wono, momiya tich mar lando ni joma ok jo-Yahudi Wach Maber mar mwandu mogundho mar Kristo. Bende nomiya tich mar miyo ji duto ng’eyo kaka weche mopondo mag Nyasaye tiyo. Nyaka nene, Nyasaye ma Jachuech gik moko duto nopando wachne ni tienge machon duto, mondo koro kuom kanyakla mar jo-Kristo, omi joloch gi weg teko manie polo ong’e riekone mathoth mopogore opogore. Nyasaye notimo kamano kuom Kristo Yesu Ruodhwa, kaluwore gi dwarone mane osechano nyaka nene ni notim. Ka wan e achiel gi Kristo, kendo kwayie kuome, to wan gi thuolo mar sudo ir Nyasaye gi chir mondo walos kode. Emomiyo akwayou mondo kik chunyu nyosre kisanda nikech un. Chutho, sandruoknano kelonu mana duong’! Kaka nawacho ni adwaro goyo chonga piny mondo alem, to koro agoyo chonga kalamo Wuoro, mamiyo dhoudi duto mae polo kod mae piny ng’eyo tiend gima bedo wuoro en. Akwayo Nyasaye kuom duong’ne mang’ongo mondo omiu teko e chunyu maiye kuom Roho mare, kendo mondo Kristo olos kar dakne e chunyu kuom yie. Akwaye bende mondo umoki kendo ugurru e hera, mondo un, kaachiel gi jo-Nyasaye duto, ung’e hera mar Kristo, ma lachne, gi borne, kod borne modhi malo, kod tutne ok nyal ng’ere. Adier, akwayo mondo ung’e herane modhiero rieko duto ng’eyo, mondo Nyasaye opong’ chunyu chuth gi gik moko duto momiyo ubedo kaka en. Duong’ obed ni Nyasaye, manyalo timonwa gik moko duto moloyo kaka wakwayo kata kaka waparo, kuom tekone matiyo kuomwa. Ee, duong’ obedne e kanyakla mar jo-Kristo, kendo kuom Kristo Yesu e tienge duto nyaka chieng’. Amin. Emomiyo, an ng’at motue nikech Ruoth, akwayou ni mondo uwuoth mowinjore gi luong mane Nyasaye oluongougo. Pile kik ubed joma sungore, to beduru mamuol, kendo horeuru mos, bende nyisuru hera ma uherorugo kuom weyo ni joweteu kethogi. Temuru kaka unyalo mondo urit winjruok ma Roho osemiyou, kuom kue moriwou kaachiel. Nitie ringruok achiel gi Roho achiel, mana kaka nitie geno achiel ma Nyasaye oseluongoue. Nitie Ruoth achiel, gi yie achiel, kod batiso achiel. Nyasaye bende en achiel, ma Wuon ji duto. En ema oloyo gik moko duto, kendo otiyo kuom gik moko duto, bende en ei gik moko duto. To kata kamano, ng’ato ka ng’ato kuomwa osemi mich mar ng’wono mowinjorego, kaka Kristo nosechano. Mano emomiyo Muma wacho niya, “Kane oidho malo, nodhi kotelo ni joma omako e lweny, kendo nopogo ni ji mich.” Koro ere tiend wach ma wacho ni, “noidho malo”? Tiende en mana ni, kapok oidho, to noselor bende kuonde man mwalo e bwo piny. Kuom mano, Jal mane olor mwalo ema bende noidho malo kuma bor moyombo polo duto, mondo opong’ kuonde duto e piny kendo e polo. En ema nopogo mich ni ji, koyiero ji moko mondo obed joote, to moko johul wach moa kuom Nyasaye, kendo moko joland Wach Maber, to moko jotend jo-Kristo, to moko jopuonj. Ne otimo kamano mondo omi jo-Nyasaye duto obed joma ong’eyo tich konyo ji, kendo tich gero ringre Kristo, nyaka chop wan duto wabed e achiel ma wayudo nikech wayie kuom Wuod Nyasaye, kendo wang’eye. Eka wanabed joma otegno chutho, kendo wanachop e rang’iny mogik mar Kristo. Koro ok wanachak wabed ka nyithindo mayomyom, ma yamo mar puonj moro amora uko, kendo tago, ka ji maricho wuondowa gi riekogi ma gidwaro witowago. Ooyo, wanabed joadiera, kwawuotho e hera, mondo wadogi e weche duto kuom Kristo. En e wich, kendo ringruok duto ochomore kuome, komakore gi leche duto ma en-go. En ema omiyo fuoni ka fuoni tiyo tichne. Kuom mano ringruok dongo kendo gerore kuom hera. Awachonu ka aramo e nying Ruoth, ni kik uwuoth kaka joma ok ong’eyo Nyasaye, ma parogi ni nono. Chunygi nie mudho, kendo gionge gi ngima ma Nyasaye chiwo, nikech gin joma kia, kendo tokgi tek ta. Parogi mar pogo ber gi rach osetho, omiyo giwere mana ni anjawo, ka gitimo timbe duto ma ok ler gi chunygi duto. To mano ok e kaka ne opuonju Wach Kristo! Chutho ne uwinjo jo-puonjre mage, ne opuonju adiera man kuome. Omiyo nyaka uwe kit ngimau machon, kendo ulony dhano machon mochomo tho nikech gombo ma ok ni kare. Nyaka ulos chunyu gi parou odok manyien, bende nyaka urwakru gi dhano manyien, ma olos e kido machal gi mar Nyasaye, kendo maler chutho mowinjore gi adiera. Emomiyo koro weuru miriambo! Ng’ato ka ng’ato mondo owach ni wadgi mana adiera, nikech wan duto wan fuond ringruok achiel. Ka mirima omako ng’ato kuomu, to kik owe mirima tere e richo, kendo kik owe chieng’ podhi ka pod en gi mirima. Kik umi Satan thuolo ma kamano. Ng’ama yande kwalo nyaka we kuelo, mondo ochak tich matek kendo modimbore gi lwete owuon, oyud gima dokonygo wadgi moro modhier. Ka uwuoyo to wach moro marach kik wuog e dhou, to wachuru mana weche mabeyo kendo makonyo ji, kendo mowinjore, mondo joma winjo wecheu oyud konyruok. Kik umi Roho Maler mar Nyasaye chuny lit, nikech Roho e kido ma Nyasaye oketonu, kaka ranyisi ni noresu chieng’ resruok. Kuom mano, weuru kecho, gi mirima, gi ichwang’, gi dhaw, gi ayany, kod himruok duto. To beduru mang’won, ka ng’ato ka ng’ato kecho wadgi, kendo weyone richone, mana kaka Nyasaye oseweyonu kuom Kristo. Kaka un nyithind Nyasaye mohero, nyaka utem mondo ubed machal kode. Beduru gi hera, mana kaka Kristo noherowa, mi ochiwonwa ngimane obedo misango madum tik mamit ni Nyasaye. Terruok gi tim ma ok ler moro amora, kata gombo, kik bedi e kindu, kendo kata mana wacho kik wachi nimar mano ok owinjore gi jo-Nyasaye, kendo tim ma kuodo wich, kata twak mofuwo, kata oyuma, bende ok owinjore. To moloyo onego ugo mana erokamano ni Nyasaye, nikech ung’eyo ni ng’ama terore kata ma ok ler, kata ma jagombo, ma en ng’ama lamo nyiseche manono, ok noyud gueth mar Loch Kristo gi Nyasaye. Kik uwe ng’ato wuondu gi weche manono, nikech gik ma kamago ema miyo Nyasaye olo mirimbe kuom joma tamore winjo wachne. Kuom mano, kik urip gi joma kamago ngang’. Chon ne un jomudho, to koro, kaka usedoko jo-Ruoth, un joler. Omiyo nyaka uwuoth ka joma nie ler, nimar ler ema kelo ber gi timbe makare kod adiera duto. Temuru mondo ung’e gik malong’o ni Ruoth. Beduru mabor gi joma timo timbe mag mudho maonge ohala. To moloyo umi kit timbegi ong’ere ratiro. En wichkuot kata mana wacho gik ma gitimo ling’ling’. To ka gik moko duto ogol e lela, to kitgi madiera nenore, nikech gima kite onenore malong’o e lela, lokore ler. Mano emomiyo iwero niya, “In ma inindo, chiew! Chier, ia kuom joma otho, mondo Kristo orieny kuomi.” Emomiyo tang’uru ahinya kaka onego ubedi. Kik ubed ka joma ofuwo, to beduru ka joma riek. Kik uketh kinde ma un-go, nikech ndalogi gin ndalo mag richo. Kuom mano, kik ubed joma ofuwo, to temuru ng’eyo gima Ruoth dwaro. Weuru mer, nono to ubiro ketho ngimau chuth. Kar timo kamano, to Roho ema mondo opong’u. Weruru wende Zaburi, gi wende lemo ka un kaachiel, kendo kuwer kamano, to denduru Ruoth e chunyu. Kamano gouru erokamano pile ni Nyasaye Wuoro kuom gik moko duto, e nying Ruodhwa Yesu Kristo. Beduru gi winjruok e kindu, kumiyogo Kristo duong’. Un mon luoruru chwou mana kaka uluoro Kristo, nikech dichwo e wi dhako, mana kaka Kristo e wi kanyakla mar joma oyie kuome, ma en ringre, kendo en jawar mare. Kuom mano, mon nyaka winj chwogi e weche duto, mana kaka kanyakla mar jo-Kristo winjo Kristo. Un chwo, heruru mondu mana kaka Kristo nohero kanyakla mar joma oyie kuome, mochiwo ngimane nikech en. Ne ochiwore kamano mondo opwodhe, kolwoke gi pi kendo gi wach, mondo ka okawe obedo mare, to obed gi duong’ kendo maler, maonge chilo kata jowruok kata gimoro amora ma kamano. Chwo onego oher mondgi mana kaka gihero ringregi giwegi. Ng’at mohero chiege oherore owuon. Onge ng’ama ok dwar ringre owuon, to opidhe kendo orite, mana kaka Kristo bende rito kanyakla mar joma oyie kuome, nikech en ringre owuon. Wan to, wan fuond ringreno. En mana kaka Muma wacho niya, “Emomiyo, ng’ato wewo wuon gi min, to padore kuom chiege, kendo ji ariyogo doko ringruok achiel.” Nitie adiera maduong’ mopondo e wachni, to aneno ni owuoyo kuom Kristo gi kanyakla mar joma oyie. To un bende owuoyo kuomu kama: Ng’ato ka ng’ato mondo oher chiege kaka oherore owuon, kendo dhako ka dhako bende nyaka luor chwore. Un nyithindo, winjuru wach jonywolu, nikech timo kamano en gima kare kuom Ruoth. Chik mokwongo man gi singruok kuom Chik Apar e ma: “Luor wuoru gi meru, eka mondo ine maber, kendo idag aming’a e piny.” Un wuone, kik utim ni nyithindu gik ma dimi mirima makgi, to pidhgiuru kuchikogi kendo upuonjogi e yor Kristo. Un wasumbini, winjuru wach ruodhiu mae pinyni, kuluor kendo kutetni, kendo timuru kamano gi chuny achiel, mana kaka uwinjo Kristo. Kik utim kamano mana ni ji oneu, ka gima udwaro bedo malong’o mana ni ji, to timuru gima Nyasaye dwaro gi chunyu duto, kaka wasumbini mag Kristo. Tiuru tichu gi chuny maler, ka joma tiyo ni Ruoth, to ok matiyo ni ji, nikech ung’eyo ni Ruoth nomi ng’ato ka ng’ato pokne kuom tich maber mosetiyo, bed ni en misumba kata en thuolo. Un ruodhi bende timuru ni wasumbini mau mana kamano. Kik ubwoggi, nikech ung’eyo ni un kaachiel kodgi, un gi Ruoth achiel kende e polo ma ok oluoro wang’ ng’ato. To wach mogik en ni, beduru motegno kuom Ruoth, kendo kuom tekone maduong’. Manreuru gi gilweny duto mag Nyasaye, mondo uyud teko mar siro wuond mariek mag Satan, nimar wasigu mwakedogo ok gin dhano, to wakedo gi joloch gi joma nigi teko, kod ruodhi mag piny motimo mudhoni, kaachiel gi lang chuny maricho ma ok mag pinyni. Omiyo, manreuru gi gilweny mag Nyasaye sani, mondo usir wasigu chieng’ ma lweny gerie, kendo kusetimo duto munyalo, to nonwang’ kapod uchung’ motegno. Kuom mano, nyonuru piny motegno, kutueyo adiera ka okanda e nungou, kendo kurwako tim makare ka gilweny mag akor, kendo rwakuru ikruok mar lando Wach Maber mar kue ka wuocheu. Ting’uru yie ka okumba kinde duto, mondo uneggo aserni makakni ka mach mag Ng’ama Rach. Rwakuru warruok ka ogut lweny, kendo makuru wach Nyasaye ka ligangla ma Roho miyou. Keturu chunyu pile kuom lemo, kukwayo Nyasaye mondo okonyu, kulemo kuom Roho kinde duto. Ritreuru kuom wachni odiechieng’ gotieno, kendo timuru kinda kukwayo ni jo-Nyasaye duto. An bende lemnauru mondo ka awuoyo, to Nyasaye omiya wach ma onego awachi, mondo awuo gi chir, ka ahulo Wach Maber mosebedo wach mopondo, ma an jaotene, kata an ng’at ma otue kamano. Adier, lemnauru mondo awuo kuome gi chir kaka owinjore awuo. Ang’eyo ni udwaro ng’eyo kaka abet. Ero, owadwa Tukiko, ma jatich modimbore kuom Ruoth, biro nyisou weche duto man kuoma. Mano ema omiyo aore iru, mondo onyisu kaka wan duto wabet, kendo mondo oduog chunyu. Kue gi hera kod yie moa kuom Nyasaye Wuoro gi Ruoth Yesu Kristo, obed kod owete duto. Ng’wono obed kod ji duto mohero Ruodhwa Yesu Kristo gi hera ma ok rum. Wan Paulo gi Timotheo ma wasumb Kristo Yesu, wandikonu un jo Nyasaye duto man Filipi man kuom Kristo Yesu, kaachiel gi jodongu kod jokonygi. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa kod Ruoth Yesu Kristo obed kodu. Pile ka aparou to agoyo erokamano ni Nyasacha, kendo pile ka alemonu to alemo gi mor, nikech kony ma usekonyago e tich lando Injili, chakre chieng’ mokwongo nyaka chil kawuono. Ang’eyo malong’o ni Nyasaye mane ochako tich maber e chunyu biro dhi kode nyime nyaka chope chieng’ ma Yesu Kristo obiroe. En kare mondo apar kamano kuomu uduto, nikech aherou ahinya, kendo nikech uduto uriworu koda e ng’wono ma Nyasaye osemiya mar bedo e tuech, kendo mar temo siro adiera mar Injili kendo jiwo. Nyasaye ong’eyo ni awacho adier ni hera matut ma aherougo oa mana kuom Yesu Kristo owuon. Alemo ni mondo herau omedre mathoth ahinya kuom rieko gi ng’eyo duto, mondo ubed gi rieko mar yiero mana gima kare kende. Kamano unubed maler kendo maonge bura chieng ma Kristo obiroe, ka ngimau ogundho gi timbe mabeyo duto ma Yesu Kristo kende ema nyalo chiwo mondo Nyasaye oyud duong’ gi pak. Owetena, adwaro mondo ung’e ni gik ma osetimorena osemiyo Injili omedo landore nimar askeche ruoth duto, kod jomoko man kaeri, ong’eyo ratiro ni an e tuech nikech an jatich Kristo. Bende bedona e tuech kamano osemiyo owete mang’eny omedo bedo gi yie motegno kuom Ruoth, omiyo koro gilando wach gi chir, maonge luoro. Ang’eyo ni jomoko lando wach Kristo ka nigi ichlit kod miero. Jomoko to lande ka chunygi ler adier. Joma chunygi lergo timo kamano nikech gihera kendo ging’eyo ni Nyasaye osemiya tich mar kedo ni Injili. Ji moko to lando wach Kristo ka parogi ok ler, kendo gidwaro mana ni mondo gin giwegi ema giyud duong’. Giparo ni ka gitimo kamano to gibiro medona chandruok e tuech. To onge wach! Amor, nimar wach Kristo ilando e yore duto, bed ni en yor wuondruok kata yor adiera, kedo abiro medo bedo mamor, nikech ang’eyo ibiro resa nikech ulemona, kendo nikech Nyasaye osemiya Roho mar Yesu Kristo mondo okonya. Kamano ageno ahinya ni ok anatim gimoro ma dikuod wiya e yo moro amora, to koro abiro wuoyo gi chir, kaka asetimo kinde duto, mondo gik moko duto ma atimo omi Kristo duong’, kata angima kata atho. An ka angima, to ngimana en Kristo, to ka atho, to tho kelona ohala. To ka bet mangima e ringruok nyalo miyo ati tich moro maber, to kara ok ang’eyo gima dayier, nikech gik moko ariyogo beyona duto. To agombo ahinya ni aa, mondo adhi abed gi Kristo, nikech mano ema dibedna maber moloyo. To ka amedo bedo mangima e ringruok, to mano dikonyu moloyo. Aonge gi kiawa kuom mano, omiyo ang’eyo ni anabed mangima, kendo nasik kodu, mondo akonyu udongi kendo ubed mamor kuom yie. Kamano, ka achako abedo kodu kendo, to unumed bedo mamor koda kaka owadu kuom Kristo Yesu. To koro nyaka une ni ngimau mapile obedo mowinjore gi Wach Maber mar Kristo. Kata ka abiro nenou, kata ka ok abiro, to adwaro winjo ni uchung’ motegno gi chuny achiel, mondo uked ni adiera mar Wach Maber. Kik uluor wasiku, to pile beduru gi chir, nikech mano biro nyisogi ni gin ginilal, to un noresu, nikech Nyasaye owuon ema biro nyisogi kamano! Nyasaye onyisou ni oherou, ok mana nikech osemiyo uyie kuom Kristo kende, to nikech osemiyo uneno masira bende nikech en. Lweny mukedoni en mana lweny achiel mane uneno ka akedo chon, kendo mapod uwinjo ni akedo. Ka bedowa kuom Kristo nyalo kelonwa hoch, kata hera maduogo chuny, kata bedo e achiel kuom Roho, kata ng’wono kod miwafu, to kara beduru gi paro achiel, gi chuny achiel mondo umi chunya opong’ gi mor. Kik ubed gi piem kata sunga, to beduru mobolore, ka ukwanoru ka joma tindoe moloyo jomoko, kendo kik upar mana gima konyou uwegi, to nyaka upar gima konyo jomoko bende. Paro mae chunyu nyaka bed machal gi paro mane Kristo Yesu nigo: Kite ne kit Nyasaye nyaka a chakruok, to ne ok otuere ni nyaka osik marom gi Nyasaye, to notimore gima nono. Nokawo kit misumba, mi odoko dhano mana ka wan, kendo konenore ka dhano kamano, to nobolore, kendo nowinjo wach nyaka tho, mana tho mar msalaba! Mano emomiyo Nyasaye ne omiye duong’ ahinya e polo, kendo omiye nying’ moloyo nying’ duto. Kamano gik moko duto manie polo gi manie piny kod manie bwo piny mondo ogo chonggi piny, omi nying Yesu duong’, kendo ji duto mondo ohul ni Yesu Kristo e Ruoth, mondo Nyasaye Wuoro bende oyud duong’. Kuom mano, osiepena, kaka ne uwinjo wachna kane an kodu, koro ka an mabor kodu, to ber mondo uwinj wachna moloyo. Tiuru gi luoro kod kibaji, mondo umi warruok ochop kare, nikech Nyasaye owuon ema tiyo e chunyu, komiyou dwaro kendo timo gima long’one. Gimoro amora mutimo to timuru ka ok ung’ur, kata ka ok ugoyoe mbaka. Nyaka ubed nyithind Nyasaye maler kendo maonge wach, kubedo maonge ketho e kind tieng’ mobam kendo ma jarichoni, mondo urieny e kindgi ka sulue marieny e polo, kunyisogi wach ngima. Ka utimo kamano, to unumi abed mamor chieng’ ma Kristo obiroe, nikech mano nonyis ni ng’uech ma aringoni, kod tich ma atiyo, ok ne akethoe tekra kayiem nono. Yie maru en misango muchiwo ni Nyasaye, omiyo kata ka obedo ni remba iolo kimedo e misangono, to berna, kendo adwaro mondo uduto ung’e kaka amor. Kamano e kaka un bende onego ubed mamor, mondo wabed mamor kaachiel. Ageno ni ka Ruoth Yesu oyie, to abiro oro Timotheo iru mapiyo, eka chunya noduogi ka awinjo wach ma kuomu. En bende ema chunye chalo gi mara, kendo en ema oparou adier, nikech ji duto dwaro mana mekgi giwegi, to ok dew wach Yesu Kristo. To uduto ung’eyo ber mar Timotheo, kendo kaka osekonya e tich mar lando Injili, mana ka wuowi makonyo wuon. Mano emomiyo en ema ageno ore iru piyo, ka aseng’eyo kaka wachna obet. To pod ageno ni ka Ruoth oyie, to an awuon bende abiro biro iru piyo. Aseneno ni ber mondo aornu owadwa Epafrodito bende, ma jatich wadwa ma wasekedogo kaachiel. Osebedo jaoteu mane uoro mondo okonya e gik ma adwaro, to en gi siso mar nenou uduto, kendo chunye chandore nikech nuwinjo ni otuo. Adier, notuo, mi both otho, to Nyasaye nokeche, to ok en kende ema ne okeche to an bende nokecha, mondo kik abed gi kuyo nyadiriyo. Emomiyo adwaro ore ahinya iru, mondo ubed mamor kunene, kendo mondo kuyo ma an-go orum. Kuom mano, rwakeuru gi mor maduong’ kaka owadu kuom Ruoth. Miuru joma chal kode kamano duong’, nimar nochiwo ngimane mi both otho nikech tich Kristo, mondo okonya gi kony mane un uwegi ok unyal konyago, nikech un mabor koda. Koro oritu owetena, kendo beduru mamor kuom Ruoth. Onge teko moro ma aneno kuom nwoyonu weche mane asendikonu mokwongo, kendo en gima biro konyou. Beduru motang’ ni guogi ma gin joma timbegi richo, kendo moramo ni nyaka ter ji nyangu, ma en mana ketho ringruok kayiem nono. To wan ma Roho Maler ema otelonwa kuom lamo Nyasaye, wan e joma oter nyangu adier, kendo sungawa ni kuom Kristo Yesu. To ok waketo genowa kuom tim ringruok. To kata ka da bed ni en wach mar keto geno kuom tim ringruok to an onge gima da aluoro. Chutho, ka en mana wach keto geno kuom ringruok, to onge ng’ama diloya! Notera nyangu chieng’ mar aboro bang’ nywolna, kaka Chik Musa dwaro, kendo an ja-Israel ma jadhood Benjamin, bende an ja-Hibrania ma wuod jo-Hibrania. Kuom wach rito Chik Musa to ne an ja-Farisai, kendo kinda mane an-go kuom rito chik kwerewa nomiyo asando kanyakla mar jo-Kristo. Adier, onge ng’ama diyud ketho moro kuoma, nikech narito weche duto ma Chik dwaro. To kata kamano, gigo duto mane akwano chon ka ohala, tinde akwano ka gik manono nikech Kristo. To moloyo mano, akwano gik moko duto ka gik manono, nimar gueth maduong’ mar ng’eyo Kristo Ruodha Yesu ohewo gimoro amora. Adier, ne aweyo gik moko duto olalna nikech en. Akwanogi duto mana ka yugi miwito oko, mondo ayud Kristo kaka pokna, ka ariwora kode eringruok achiel. Koro ok adwar ni mondo okwana ka ng’ama dwaro bedo e winjruok gi Nyasaye nikech rito Chik, to adwaro bedo ng’ama Nyasaye osemiyo bedo e winjruok kode nikech oyie kuom Kristo. Gima adwaro moloyo en mana ng’eyo Kristo kod teko miyudo kuom chierne. Adwaro riwora kode e sandne, kendo doko machal kode e thone, ka ageno ni, kanyalore, to an bende nochiera kuom joma otho. Ok awach ni asechopo, kata ni asebedo makare chuth, to atemo matek ka ageno ni abiro mako gima ne omiyo Kristo Yesu owuon omaka. Adier, owetena, an ok awach ni asemake, to gima duong’ ma ang’eyo en ma: Ka wiya owil kod gik ma osekadho, to ahawo gima ni nyima, kendo aringo matek mondo achop kar pok, ma en ngima mae polo ma Nyasaye luongowae kuom Kristo Yesu. Mano e chuny ma onego wabedgo, wan duto ma wan jo-Kristo motegno: To ka parou opogore e wach moro, to Nyasaye nolernu mano bende. To wadhiuru nyime mana kwaluwo chike ma waseluwo nyaka sani. Owetena, temuru uduto mondo uluw timna. Wasebedonu ranyisi makare, omiyo ng’iuru ane jogo ma timgi oluwore gi timwa, nimar kaka ne wawachonu ndalo mang’eny, koro eri achako awachonu ka pi wang’a chuer ni, nitie ji mathoth ma ngimagi miyo gidoko wasik msalap Kristo. To notiekgi e giko, nimar igi e nyisechegi, kendo gisungore mana ni gik makelonigi wichkuot, bende giparo mana weche mag pinyni. Wan to polo e thurwa, kendo warito Ruoth Yesu Kristo mondo oa e polo obi oreswa. Obiro kawo ringrewa manyap kendo matho, mi olok obed machal gi ringre owuon man gi duong’, kotiyo gi teko mamiyo oketo gik moko duto e bwo lochne. Emomiyo owetena ma ahero, chung’uru motegno kuom Kristo. Siso oloya kodu ahinya, jowadwa. Un ema umiya mor, kendo un e osimbona, manyiso ni aselocho. Akwayo Yuodia gi Suntuke mondo jowinjre kuom Ruoth. To in owadwa maradier, bende akwayi mondo ikony mon-go, nikech gisetiyo koda matek kuom lando Injili, ka wan gi Klement kod jotich wetewa mamoko duto, ma nyingi ondiki e kitap ngima. Beduru mamor pile kuom Ruoth kendo amedo wacho ni, beduru mamor. Muolo maru mondo onenre ni ji duto. Ruoth chiegni, omiyo kik upar gimoro, to nyisuru Nyasaye gik moko duto muchando, kulemo kendo ka chunyu goyone erokamano. Eka kue mar Nyasaye modhiero ji ng’eyo norit chunyu gi parou, kubedo kuom Kristo. To wach mogik, owetena, paruru weche duto mabeyo kendo mowinjore yud pak, kaka: weche madiera, weche makelo pak, weche makare, weche maler, weche malong’o, kod weche mang’won. Timuru gik moko duto mane apuonjou, kendo uyudo kuoma, bende ma usewinjo ka awacho kata ka atimo. Eka Nyasach kue nobed kodu. Mano kaka an gi mor maduong’ kuom Ruoth, nikech uchako upara kendo, bang’ ndalo mang’eny ahinya! Ang’eyo ni ne ok uweyo para, to thuolo mar timo gimoro ema ne otamou. Ok awach kamano nikech achando gimoro, nimar asepuonjora ni gik ma an-go oroma maber. Aseng’eyo dak kachando gimoro, kata ka an gi gik mathoth. Asepuonjora wach moro mopondo, omiyo kamoro amora ma antie, e kinde moro amora, to anyalo bedo modhil, kata ka ayieng’, kata ka adenyo, kata ka an gi gik mathoth, kata ka an gi manok. Anyalo chomo gik moko duto tir, kuom teko ma Kristo miya. To kata kamano, nutimo maber ahinya kane ukonya e chandruokna. Un jo-Filipi, ung’eyo maber ni e ndalo mane akwongo landoe Injili, kane aa piny Makedonia, onge kanyakla mar jo-Kristo kata achiel mane okonya gi chiwo mar pesa, mak mana un. Kata kane an Thesalonika, to ne ukowona pesa, ok mana dichiel kende, to ndalo mogwarore, mondo akonyrago. To kik upar ni mich ema adwaro. Ooyo, gima adwaro en mana ni mondo Nyasaye omednu ohala. Koro andikonu risit! Eri, an gi gik moko duto ma adwaro, kendo mokadho kanyo, ka koro Epafrodito osekelona chiwo mane uorona. Chiwouno en misango madum tik mang’ue mamit, ma Nyasaye oyiego, kendo long’one. Nyasacha nomiu gik moko duto muchando, kogolo kuom mwandune man gi duong’, kuom Kristo Yesu. Duong’ obed ni Nyasachwa kendo Wuonwa nyaka chieng’. Amin. Mosuru jo-Nyasaye duto man kuom Kristo Yesu. Owete ma wan-go ka omosou. Jo-Nyasaye duto omosou, to moloyo jogo ma jood Kaisar. Ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo obed kod chunyu. An Paulo, jaote mar Kristo Yesu kuom dwaro mar Nyasaye, ema andiko baruani kaachiel gi owadwa Timotheo. Wandikonu un jo-Nyasaye man Kolosai, ma un owetewa maradier kuom Kristo. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa obed kodu. Ndalo duto kwalemonu, to wagoyo erokamano ni Nyasaye, Wuon Ruodhwa Yesu Kristo, nikech wasewinjo yie ma un-go kuom Yesu Kristo, kod hera muherogo jo-Nyasaye duto. Kane wach maradier, ma en Wach Maber obironu mokwongo, ne uwinjo wach geno ma okelo. Kuom mano, yieu kod herau owuok kuom gima ugeno ma okannu maber e polo. Wach Maberno nyago olemo, kendo olandore e piny ngima, mana kaka oselandore e kindu, chakre chieng’ mane ukwongo winjoe wach ng’wono mar Nyasaye, mi ung’eye adier. Epafra mane opuonjou wachno en misumba wadwa, kendo jatich Kristo maradier matiyonu karwa. En ema nonyisowa kaka Roho osemiyou hera. Mano emomiyo, chakre chieng’ mane onyisowae kamano, pok waweyo mak walemonu, kwakwayo ni mondo ung’e dwaro mar Nyasaye chutho, ka un gi rieko kod ng’eyo duto ma Roho chiwo. Kamano unudag e ngima mamiyo Ruoth duong’, kendo unutim gik malong’one e yore duto, kunyago olemo mag timbe mabeyo duto, kendo kumedo ng’eyo Nyasaye. Walemo ni mondo otegu gi teko mar duong’ne mang’ongo, komiyo udhil, kendo uketo chunyu mos, kata ka ang’o ema timore. Gouru erokamano gi mor ni Wuoro, ma osemiyo ubedo joma owinjore yudo gueth kaachiel gi joge owuon e piny ler. En ema ne oresowa e Loch mudho, mi oterowa e Loch Wuode mohero, mane owarowa, kaweyonwa richowa. Kristo e kido mineno mar Nyasaye ma ok ne. En gi duong’ mar wuowi makayo, kendo en gi loch kuom chuech duto, nikech kuome ema ne Nyasaye ochueyoe gik moko duto manie polo kendo manie piny, ok mana gik mineno kende, to koda ka gik ma ok ne bende, kaka loch, gi duong’, gi ruodhi, kod teko. Mago duto Nyasaye nochueyo kuom Kristo, kendo ni Kristo. Kristo ne nitie kane pok ochue gik moko duto, kendo en ema gik moko duto oriwore kuome. En e wi kanyakla mar jo-Kristo, kendo kanyakla mar jo-Kristo e ringre. En ema ne ochako kanyakla mar jo-Kristo, kendo en ema ne okwongo chier oa kuom joma otho, mi obedo jatelo kuom gik moko duto, nikech Nyasaye owuon ema ne oyiero mondo en owuon odag kuom Kristo gi kite duto. Ne oyiero mondo omi gik moko duto obed gi winjruok kode kuom Kristo, kokelo kue kuom remb Wuode mane ochuer e msalaba. Adier, Nyasaye nomiyo gik moko duto manie polo kod manie piny obedo gi winjruok kode kuom Kristo, koda ka un bende. Chon un ne un mabor gi Nyasaye, kendo ne un wasike, nikech timbe manono mane utimo, kendo uparo. To koro kuom tho mane Wuode othogo e ringruok, Nyasaye osemiyo ubedo gi winjruok kode mondo okelu e nyime kuler, kuonge mbala, kendo kuonge ketho. To nyaka usik e yie ma un-gono ka uchung’ motegno e mise, ma ok uyiengni uweyo geno mane ubedogo kane uwinjo Injili. En e Wach Maber ma oselandi ni chuech duto e piny ngima, kendo an Paulo ne oketa mondo abed jatich wach maberno. Emomiyo koro amor ka aneno masira nikech un. Mano e kaka ringra chopo gima orem kuom masiche mane Kristo oneno nikech kanyakla mar jo-Kristo ma en ringre. Nyasaye ema ne omiyo adoko jatich kanyakla mar jo-Kristo, kendo tich maduong’ mane omiya en kelonu Wach Maber, kendo elonu tiende malong’o. En wach mane osebedo kopandi nyaka nene ni tienge mathoth kuom higni mang’eny, to koro oseele ni jo-Nyasaye. Nyasaye nochano mondo joge ong’e kaka wach mane osepandino nigi duong’ miwuoro kuom joma ok jo-Yahudi. To wachno en ni Kristo odak e iu, kendo miyo ugeno kuom duong’ mabiro. Kristo ema wahulo wachne ni ji duto, kwanyisogi kendo wapuonjogi gi rieko, mondo wakelgi giduto e nyim Nyasaye ka gin jo-Kristo motegno. Mano e gima achandora katiyone, ka teko maduong’ mar Nyasaye tiyo kuoma. Adwaro ni mondo ung’e kaka akedonu matek, kendo ni jo-Laodikia, kaachiel gi ji duto mapok anena wang’ gi wang’. Atimo kamano mondo gibed gi chuny motegno ka giriwore kuom hera mondo giyud mwandu mar chuny ma ng’ato yudo ka en gi ng’eyo maradier. Kamano gining’e wach mopondo mar Nyasaye, ma en Kristo owuon. En ema mwandu duto mag rieko kod ng’eyo opand kuome. Awachonu kamano mondo kik uwe ng’ato wuondu gi weche mamit maywayo ji. Kata obedo ni ok an kodu gi ringra, to an kodu gi chunya, kendo amor ahinya kaneno kaka uritoru maber, kendo kaka un gi yie motegno kuom Kristo. Kaka userwako Kristo ka ruoth, kamano bende e kaka onego udag kuome. Beduru kumoko kuome, kendo kugeroru kuome, kendo kumedo bedo gi yie motegno, mana kaka ne opuonju, kendo gouru erokamano mogundho. To tang’uru mondo kik uwe ng’ato mak parou gi rieko kod wuond manono, mawuok kuom puonj dhano kod timbe machon mag piny, to ok kuom Kristo. Nyasaye mangima gi kite duto odak kuom Kristo, tiende ni e ringre Kristo, omiyo ka un kuom Kristo, to un gi gik moko duto te, nikech en e jatelo moloyo jotelo duto, kendo oloyo teko duto. Kane uyie kuom Kristo to noteru nyangu, to ok nyangu mar ringruok, to nyangu mar Kristo, ma en lonyo kit dhano machon matimo richo, nikech kane obatisu, to gik moko ariyo notimore: ne oyiku e liel gi Kristo, kendo ne ochieru bende gi Kristo, nikech uyie kuom teko mar Nyasaye mane ochiero Kristo oa kuom joma otho. Kata obedo ni chon ne un joma otho gi chunyu nikech richou, kendo nikech ne un joma ok jo-Yahudi, tiende ni joma ok ter nyangu, to Nyasaye koro osemiyo udoko mangima kaachiel gi Kristo. Adier, noweyonwa richowa duto! Norucho wach mane ondiki motueyowa ni nyaka wamak Chik. Wachno nodonjonwa kuom kethowa duto to ne ogole oko chuth, kogurogo e msalaba. To bende e msalabano ema ne Kristo omayoe joloch kod joteko teko duto mane gin go, kendo koselocho to nomiyogi wichkuot, kosembogi e lela ka wasumbe mondo ji onegi. Kuom mano, kik uwe ng’ato ketnu chik kuom gik ma uchamo kata gik mumadho, kata kuom wach sawo moro, kata kuom rito ndalo mag due mopor kata Sabato. Gigo duto gin mana tipo mar gik mabiro, to adiera wuon en Kristo. Nitie joma keto chunygi kuom sando ringregi kod lamo malaika, kendo moramo kuom gik ma gineno e fweny, kendo ting’ore malo kayiem nono kuom parogi mag dhano. Kik uwe joma kamago mau poku. Giseweyo bedo kuom Kristo ma en Wich. Kuom Kristo, ringruok duto yudoe gik modwaro, kendo fuoni gi leche omake kaachiel, omiyo odongo kaka Nyasaye dwaro ni mondo odongi. Ne utho gi Kristo, mi ogonyu kuom timbe machon mag piny. To koro ere gima omiyo uwuotho ka jopiny? Ang’o momiyo umako chike mawacho ni, “Kik imak gini,” kata ni, “Kik imul gini”? To gigi duto gin mana gik makethore kosetigo, kendo wechego duto gin mana chik kod puonj mag dhano. Adier, ginenore ka weche man gi rieko, nikech giwuoyo kuom timo kinda e lemo, kod dembruok, to ok ginyal konyo ng’ato geng’o gombo mag ringruok. Osechieru kaachiel gi Kristo ua kuom joma otho, omiyo nyaka uket chunyu kuom gik man malo, kuma Kristo obetie e bat korachwich mar Nyasaye. Chomuru parou kuom gik man malo, to ok kuom gik mag piny, nikech usetho, kendo ngimau koro osepand gi Kristo kuom Nyasaye. Kristo e ngimau maradier, kendo ka ochako oduogo, to un bende unubi kode e duong’ne maler. Emomiyo neguru dhano machon gi timbene duto mag piny ka, kaka terruok, gi dwanyruok, gi hera marach, gi gombo marach, kod ich lach ma en mana lamo nyiseche manono, nikech weche ma kamago ema miyo Nyasaye olo mirimbe kuom joma otamore yie kuome. Un bende ne uluwo timbe ma kamago e ngimau machon. To koro kaka jo-Kristo, nyaka uwe timbego duto, kaka: ichwang’, gi mirima, gi himruok, gi ayany, kod weche mochido. Kik ng’ato wuond wadgi, nimar uselonyo dhano machon gi timbene, mi urwako dhano manyien mamedo doko manyien pile, mondo obed machal gi kit jachwechne, mi omi ung’e Nyasaye chuth. E ngimau manyienni, onge ja-Yahudi kata ng’ama ok ja-Yahudi; onge ng’ama oter nyangu kata ng’ama ok oter nyangu. Kendo onge misumba kata ng’ama ni thuolo. Bende onge ng’ama ok osomo gi jamaranda. To Kristo en duto kendo kuom duto. Emomiyo, kaka Nyasaye oseyierou mondo ubed joge owuon mohero, nyaka ubed gi miwafu, gi ng’wono, gi bolruok, gi muolo kod horuok. Beduru jogo ma ng’wono ni joma timonigi marach, to kik ubed joma mako sadha gi jowadgi. Ruoth oseweyonu richou, omiyo un bende nyaka uwe ni joma timonu marach. To ewi mago duto, to beduru gi hera, nikech hera ema riwo gik moko duto bedo achiel chuth. Kue ma Kristo chiwo ema mondo obed jang’ad bura e chunyu, nikech kue nogo ema ne Nyasaye oseluongoue kaachiel e ringruok achiel. Omiyo gouru erokamano mogundho. Wach Kristo, gi gueth duto mokelo, mondo odag e chunyu. Puonjreuru kendo jiwreuru gi rieko duto. Weruru mamit e chunyu ni Nyasaye, kugoyone erokamano gi wende Zaburi gi wende pak kod wende mag chuny. Gimoro amora ma uwacho kata utimo onego obedi e nying Ruoth Yesu, kugoyoni Nyasaye Wuoro erokamano e nyinge. Un mon, winjuru chwou, nimar mano e gima joma obedo kuom Ruoth onego tim. Un chwo, heruru mondu, kendo kik ubed mager kodgi. Un nyithindo, winjuru jonywolu e weche duto, nikech mano ema long’o ni Nyasaye, kendo en gima joma obedo kuom Kristo onego tim. Un jonywol, kik ulwer nyithindu, nikech dipo ka chunygi ojok. Un wasumbini bende, winjuru chutho ruodhiu mae pinyni, kendo ka utiyo, to kik uti mana ni mondo ji oneu, ka gima udwaro bedo malong’o ni ji, to keturu chunyu e tichu, nikech uluoro Ruoth Gimoro amora mutimo, to timuru gi chunyu duto, mana ka gima utiyo ni Ruoth, to ok ni dhano, kung’eyo ni Ruoth ema nomiu pok mosesingore ni joge, nimar Kristo e Ruoth mutiyone. Ng’at matimo marach kata da bed ni en ng’ama nadi, noyud pok kuom rach mosetimo, nikech Nyasaye yalo ji duto mana machalre, ka ok odewo wang’ ng’ato. Un ruodhi, timuru ni wasumbu maber kendo mowinjore, kung’eyo ni un gi Ruoth e polo. Timuru kinda kuom lemo, kendo kulemo kamano, to parou obed moyawore, kendo ugo ni Nyasaye erokamano. To wan bende lemnwauru kukwayo Nyasaye mondo oyawnwa dhoot, waland wachne, ma en wach mopondo man kuom Kristo, momiyo anie tuech. Lemnauru mondo ahul wachno maler kaka owinjore. Ng’euru kaka utiyo gi rieko gi joma ok oyie kuom Kristo, ma ok uketho kinde ma un go kata matin. Wecheu onego bed mang’won pile kendo man gi ndhadhu, kendo nyaka ung’e kaka udwoko ng’ato ka ng’ato. Owadwa Tukiko, ma jatich maradier, kendo ma misumba wadwa kuom tich Ruoth, biro nyisou weche duto ma kuoma. Mano emomiyo aore iru mondo oduog chunyu, konyisou kaka waduto wabet. Aore gi Onesimo, owadwa maradier kendo mwahero, ma jathuru. Gibiro nyisou gik moko duto matimore ka. Aristarko man koda e tuech omosou. Mariko ma owadgi Barnaba bende omosou. (Usewinjo wachne, kapo ni obiro iru, to mondo urwake maber.) Joshua ma bende iluongo ni Justo, bende ooronu mos. Ji adekgo e jo-Yahudi kende moyie kuom Kristo, ma atiyogo ni Loch Nyasaye, kendo gisekonya ahinya. Epafra ma bende jathuru, kendo ma misumba Yesu Kristo, bende ooronu mos. Pile olemonu matek, kokwayo Nyasaye mondo omi uchung’ motegno ka jo-Kristo maradier, kuketo chunyu kuom timo gik moko duto ma Nyasaye dwaro. Anyalo wachonu adier kaka otiyonu matek, kendo ni jo-Laodikia kod jo-Hieropoli. Luka ma jathiethwa mwahero, kod Dema, jomosou. Mosnwauru owete man Laodikia, kendo mosnwauru Numfa kod kanyakla mar jo-Kristo malemo e ode. To kusesomo baruani, to nyaka une ni usome bende ni kanyakla mar jo-Kristo man Laodikia. To un bende nyaka usom barupa mane andiko ni jo-Laodikia, ma gibiro oronu. Nyisuru Arkipo ni mondo one ni otieko gima ne omiye mondo otim, nikech en tich Ruoth. An Paulo andiko mosni gi lweta awuon niya, “Amosou to paruru nyororo motueyago. Ng’wono mar Nyasaye obed kodu.” An Paulo, kaachiel gi Silvano, kod Timotheo, wandikonu un kanyakla mar jo-Kristo man Thesalonika, ma un jo-Nyasaye Wuoro kod Ruoth Yesu Kristo. Ng’wono gi kue obed kodu. Wagoyo ni Nyasaye erokamano ndalo duto nikech un, kendo waluongo nyingu pile e lemowa. E nyim Nyasachwa kendo Wuonwa, wiwa ok nyal wil gi timbe ma usetimo nikech yie ma un-go, gi tich matek musetiyo nikech hera ma ungo, kendo gi kinda ma unyisogo ni ugeno kuom Ruodhwa Yesu Kristo. Wang’eyo, owetewa, ni Nyasaye oherou kendo oseyierou mondo ubed joge owuon, nikech kane wakelonu Injili, to ne ok wakele mana gi wach mar dhok, to ne wakele gi teko mar Roho Maler, mi uyie chuth. Bende ung’eyo kaka ne wachalo ka ne wan kodu Thesalonika. Adier, ne wabet kamano mana nikech un. Ne uluwo timwa kod tim Ruoth bende. To kata obedo ni Injili nokelonu chandruok malit kamano, to ne urwake gi mor ma Roho Maler ochiwo. Kuom mano, ne udoko ranyisi ni joma oyie duto manie piny Makedonia, kod piny Akaya, nimar wach Ruoth nolandore kochakore kuomu. Ok nolandore mana e Makedonia gi Akaya kende, to wach yie ma un-go kuom Nyasaye osechopo e it ji kuonde duto. Omiyo koro onge gima onego wawachi, nikech jogo duto wacho giwegi kaka ne urwakowa kane walimou, kendo kaka ne ulokoru uweyo nyiseche manono mondo uti ni Nyasaye maradier kendo mangima. Bende giwacho kaka koro urito Wuode mondo obi oa e polo. Wuodeno en Yesu, mane ochiero oa kuom joma otho, kendo moresowa kuom mirima mabiro. Owetewa, un uwegi ung’eyo ni kane walimou, to limbewa ne ok obedo kayiem nono. Ung’eyo kaka nosandwa kendo oyanywa malit e dala mar Filipi, kane pok wabiro iru Thesalonika. To kata kamano Nyasaye nomiyowa chir mondo walandnu Injili, kata obedo ni ji mathoth ne mon kodwa kamano. Ok wahomb ji gi wach mar miriambo, kata mar dwanyruook, kata mar miganga, to wawuoyo kaka joma Nyasaye oseyiego, momiyo Injili. Ok watem bedo malong’o ni ji, to wadwaro bedo malong’o ni Nyasaye, manono chunywa. Ung’eyo maber ni ne ok wakonyre ngang’ gi weche miwuondogo wang’ ji, kendo Nyasaye ong’eyo ni ne waonge gi gombo moro mwapando e chunywa. Ne ok wadwar mondo ji opakwa, bed ni un ema upakowa kata ji mamoko ema pakowa. Chutho kata obedo ni ne wanyalo miyou ting’ mapek nikech wan joote Kristo, to ne wabet mamuol e dieru kane wan kodu mana kaka min nyathi rito nyathine. To ne waherou ahinya, omiyo ne ok wayie mana chiwore mondo wamiu Wach Maber mar Nyasaye kende, to ne wayie miyou chunywa bende, nikech hera maduong’ mane waherougo. Owetewa, parieuru kaka ne watiyo matek kwachandore. Kane walandonu Wach Maber mar Nyasaye to ne watiyo odiechieng’ gotieno ni gik mwachando, mondo kik wami ng’at moro kuomu ting’ mapek. Un ema ung’eyo, mana kaka Nyasaye bende ong’eyo ni kane wan kodu, to timbewa ne ler kendo kare, maonge ketho moro e nyimu un joma oyie. Ung’eyo ni ne wabet gi ng’ato ka ng’ato kuomu mana kaka wuoro bet gi nyithinde owuon. Ne wajiwou kwahoyo chunyu kendo wasiemou mondo ubed joma bedo malong’o ni Nyasaye ma luongou e lochne man gi duong’. To bende wagoyo erokamano pile, nikech kane uyudo Wach Nyasaye mane wakelonu, to ne ok urwake mana ka wach dhano, to ne urwake ka Wach Nyasaye adier, matiyo e chunyu un joma oyie. Owetewa, gik mosetimorenu chal mana gi gik mane otimore ni kanyakla mag jo-Nyasaye moyie kuom Yesu e piny Judea, nimar ne usandoru e lwet jopinyu mana kaka gin bende ne gisandore e lwet jo-Yahudi wetegi. Jo-Yahudigo ema ne onego Ruoth Yesu kod jonabi maggi, kendo gin ema ne giriembowa oko. Ok gilong’o ni Nyasaye, bende gimon gi ji duto. To bende gitemo koda ka sindowa mondo kik waland ni joma ok jo-Yahudi wach makelonigi warruok. Kamano gipong’o rapor mar richogi, omiyo mirimb Nyasaye koro osejukogi! Owetewa, kane wasewere kodu, to kata obedo ni ne ok waneu kamano, to wiwa ne ok owil kodu kata matin. Bang’ kinde matin kende ne wabedo gi siso maduong’ mondo wanere kodu wang’ gi wang’. Kuom mano ne wachano biro iru. Adier an Paulo ne achano biro iru ndalo mang’eny, to Satan nosindowa. Ne wadwaro timo kamano nikech, un e genowa, kendo morwa, kendo osimbowa ma wabiro pakorego e nyim Ruodhwa Yesu kobiro. Adier, un e duong’wa gi morwa. Emomiyo, kane ok wanyal bet mos, ne waparo ni ber mondo owewa wadong’ kendwa Athens, to waornu owadwa Timotheo ma watiyogo tich Nyasaye mar lando Wach Maber mar Kristo, mondo obi ojiwu ubed gi yie motegno, mondo kik ng’ato kuomu dog chien nikech masiche muneno. Un uwegi ung’eyo ni wan jo-Kristo nyaka wane sandruok ma kamago, nikech kane wan kodu ne wawachonu chon ni nyaka sandwa, kendo koro uneno ka mano ema osetimore. Mano emomiyo, kane ok wanyal medo bet mos, to naoro Timotheo mondo awinj kaka yieu chal, nikech ne aluor ni dipo ka Satan osetemou, mi tichwa obedo kayiem nono. To Timotheo koro oseduogo koa iru, kendo okelonwa wach ni udhi nyime maber, kendo yieu gi herau pod otegno, bende osewachonwa ni uparowa gi hera mang’won ndalo duto, kendo ni ugombo nenowa kaka wan bende wagombo nenou. Kuom mano, owetewa, kata obedo ni wachandore e masiche mang’eny, to yie ma un-go no osehoyo chunywa, nikech ka uchung’ matek kuom Ruoth, to kara koro wangima maber. Erokamano maduong’ marom nadi ma dwago ni Nyasaye nikech un, kuom mor duto mumiyo wamorgo e nyim Nyasachwa! Walemo matek ahinya odiechieng’ gotieno ni mondo waneu wang’ gi wang’ kendo wakelnu gimoro amora ma yieu oremo. Nyasachwa kendo Wuonwa gi Ruodhwa Yesu Kristo mondo otelnwa wabi iru. To un, Ruoth mondo omi uherru, kendo uher ji duto gi hera mogundho mana kaka wan bende waherou. Ruoth mondo oteg chunyu ubed joma onge bura, ka ubedo maler e nyim Nyasaye Wuonwa, chieng’ ma Ruodhwa Yesu biroe kod joge duto. To koro mogik, owetewa, wan kod gimoro achiel monego wakwau kaka jo-Kristo wetewa. Wakwayou ni mondo ngimau obed moluwore gi puonj mane wamiyou. Ne wanyisou kaka onego uwuothi mondo ubed malong’o ni Nyasaye, kendo adier mano e kaka uwuotho, to kata kamano wajiwou mondo umed timo kamano moloyo. Ung’eyo chik mane wamiyou moa kuom Ruoth Yesu. Nyasaye dwaro ni mondo ubed joma ler, omiyo nyaka uwe terruok. Ng’ato ka ng’ato kuomu mondo ong’e rito ringre owuon e yo maler kendo mipako. Kik umi gombou thuolo kaka joma ok oyie Nyasaye timo. Kik ng’ato tim ni wadgi marach, kata wuond wadgi e wachni, nikech Ruoth nochul kuor kuom wechegi duto, mana kaka ne wawachonu chon ka wasiemou matek. Nyasaye ok oseluongowa mondo wadag e dwanyruok, to oseluongowa mondo wabed joma ler. Emomiyo ng’at modagi puonjni ok odagi winjo dhano, to odagi winjo mana Nyasaye, mamiyou Roho mare Maler. Onge tiende ndikonu kanyisou kaka onego uher joweteu moyie, nikech un uwegi Nyasaye osepuonjou kaka onego uherru. Adier, mano e kaka uhero owete duto man Makedonia, to wahombou owetewa, ni mondo umed timo kamano moloyo. Dwaruru dak e ngima mokue, kendo tiju kende ema urangi, ka utiyo gi luetu mana kaka ne wapuonjou mokwongo. Ka utimo kamano, to ubiro miyo joma ok jo-Kristo genou, kendo ok unuchand gimoro. Owetewa, wadwaro ni mondo ung’e wach man kuom joma osetho, mondo kik ubed gi kuyo ka joma onge geno. Wayie ni Yesu notho, kendo ochako ochier. Kamano bende e kaka wach joma otho koyie kuom Kristo nobedi. Nyasaye nokelgi kaachiel gi Yesu. Koro wanyisou gimoro ma Ruoth owuon ema nowacho. Nowacho ni, wan joma pod odong’ kangima chieng’ ma Yesu biro, ok wanakwong dhi ni jogo mosetho. Chieng’no dwol moro nogol chik, kendo dwond malaika maduong’ nowinji, kendo tung’ mar Nyasaye noywagi, kendo Ruoth owuon nolor koa e polo. Eka joma notho koyie kuom Kristo nochier mokwongo. Bang’e, wan mapod wangima noyudhwa, mi terwa malo e boche polo kaachiel gi jogo, mondo warom ni Ruoth e kor polo. Mano e kaka Ruoth noterwa mondo wabed kode nyaka chieng’. Emomiyo horeuru gi wechegi. Owetewa, onge tiende ndikonu kuom ndalo kata sa ma gigo notimree, nikech ung’eyo maber ni Chieng’ Ruoth nobi mana kaka jakuo biro gotieno, ji nobed kawacho ni kue nitie, kendo weche ni kare, to ka diemo wang’ nono masira nopogi, mana kaka muoch poyo dhako man gi ich, kendo ok ginitony kata matin. To un owetewa, ok un e mudho, ma dimi odiechieng’no pou ka jakuo, nimar un duto un nyithind ler, kendo nyithind odiechieng’. Ok wan mag otieno, kata mag mudho. Omiyo kik wanindi kata ji mamoko duto nindo, to wanenuru ka waritore maber. Joma nindo to nindo gotieno, kendo jomer bende mer gotieno. To wan, jogo mag odiechieng’, waritreuru ka waserwako yie gi hera kaka akor mar lweny, kendo ka waserwako geno mar warruok kaka ogut lweny. Nyasaye ok oseketowa ni mondo okumwa, to oseketowa ni mondo wayud warruok kuom Ruodhwa Yesu Kristo. Kristo ne othonwa ni mondo kata ka wangima, kata watho, to wabed mangima kode. Kuom mano, jiwreuru kendo konyreuru, mana kaka koro utimoni. To wakwayou owetewa, ni mondo uluor jogo matiyonu matek. Gin jotendu kuom Ruoth, kendo gipuonjou. Migiuru duong’ ahinya, kendo hergiuru nikech tich ma gitiyo. Beduru gi kue e kindu uwegi. Owetewa, wakwayou ni mondo usiem joma budho abudha nono kayiem, kendo uduog chuny joma luor, bende ukony joma yomyom, kendo uhoru mos gi ji duto. Neuru ni onge ng’ato machulo richo kar richo, to ndalo duto temuru mondo utim maber e kindu uwegi, kendo ni ji duto. Beduru mamor pile. Lemuru ma ok uwe, kendo gouru ni Nyasaye erokamano, kata gima nade ema timore, nikech mano e gima Nyasaye dwaro ni mondo utim kaka jo-Kristo. Kik usind Roho tiyo, kendo kik ucha weche mag joma hulo wach moa kuom Nyasaye. Temuru gik ma kamago duto, kendo rituru mabeyo kuomgi, to weuru maricho duto. Nyasaye owuon ma wuon kue mondo omi ubed maler chutho, kendo orit chunyu gi ngimau kod ringreu, mondo ka Ruodhwa Yesu Kristo obiro, to ubed joma onge bura chuth. Jal maluongou en jaadiera, kendo enotim kamano. Owetewa, wan bende lemnwauru. Yogreuru owete duto gi mos mar jo-Nyasaye. Achikou matek e nying Ruoth mondo usom baruani ni owete duto. Ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo mondo obed kodu. An Paulo, kaachiel gi Silvano, kod Timotheo, wandikonu un kanyakla mar jo-Kristo man Thesalonika moyie kuom Nyasaye Wuonwa kod Ruodhwa Yesu Kristo. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuoro kod Ruoth Yesu Kristo obed kodu. Owetewa, nyaka wago erokamano ni Nyasaye nikech un. Owinjore mondo watim kamano nimar yie ma un-go medore ahinya, kendo hera ma ng’ato ka ng’ato kuomu oherogo wadgi bende medore moloyo. Mano emomiyo wan wawegi wapuoyou ni kanyakla mag jo-Nyasaye, nikech udhil gi sand kod chandruok muneno, to pod uyie ayiea motegno. Mano en gima nyiso ratiro ni bura mar Nyasaye ni kare, nimar kuseneno sand kod chandruok nikech Loch Nyasaye kamano, to e giko, mano nomi kwanu ka joma owinjore yudo gueth mar Lojno. Adier, kaka Nyasaye en ng’ama kare, enosand joma sandou, to noresu un muneno sandruok, kendo wan bende noreswa. Mano notimre ka Ruoth Yesu ofwenyore, koa e polo gi malaika mage man gi teko, e mach maliel mondo ochul kuor ni joma ok oyie Nyasaye, kendo ni joma odagi winjo Wach Maber man kuom Ruodhwa Yesu. Giniyud kum ma en lal ma nyaka chieng’, koriembgi mabor gi tekone man gi duong’. Mano notimre chieng’ ma Ruoth obiroe mondo oyud duong’ kuom joge duto, kendo oyud luor kuom joma oyie kuome. Un bende unubed kuom jogo, nikech ne uyie wach mane wakelonu. Mano emomiyo walemonu pile, kwakwayo ni mondo Nyasachwa omi ubed joma owinjore gi ngima moluongoue, kotiyo gi tekone mondo ochop dwaro mabeyo duto ma un-go, kendo omi tichu duto, mutiyo nikech yie ma un-go, odhi maber. Walemo ni mondo nying Ruodhwa Yesu oyud duong’ kuomu, kendo ni mondo un bende uyud duong’ nikech un joge. Nyasachwa kod Ruodhwa Yesu Kristo mondo omi gima kamano otimre kuom ng’wonone. To koro wadwaro wuoyo kodu kuom biro mar Ruodhwa Yesu Kristo, kendo kaka ibiro chokowa kanyakla mondo waromne. Wakwayou mondo kik uparru, kata kik chunyu chandre, kugalo ni Chieng’ Ruoth osechopo. Kik uyie mondo ng’ato owuondu e yo moro amora, bed ni en yor fweny, kata en wach ma ng’ato ohulo, kata barua moro muparo ni mit oa kuomwa, nimar chiengno ok nobi kapok Piem Mogik obetie, kendo kapok Ng’at Mochayo Chik othinyore. En e Jal ma gikone en mana lal. Obiro sungore, kokwero gimoro amora miluongo ni nyasaye, kata gimoro amora milamo. Enohedhre kata mana bet e Hekalu mar Nyasaye, kohulo owuon ni en Nyasaye. Donge unyalo paro ni kane pod an kodu, to ne anyisou wachni? To koro nyaka bed ni ung’eyo gima pod osinde ni mondo kik ofwenyre nyaka ndalo moketne chopi. Teko mopondo mar tich Chayo Chik koro tiyo ling’ling’, to ka jal ma koro sindo Ng’at Mochayo Chik ogol oko, to tekono nofwenyre. Bang’e Ng’at Mochayo Chik nothinyre, to Ruoth Yesu nobi gi duong’ne duto, mi nonege gi muya moa e dhoge, kendo notiek tekone duto. Biro mar Ng’at Mochayo Chikno nobed tich Satan. Notim honni duto gi ranyisi mag miriambo, kod wuond duto maricho miwuondogo joma olal. Jogo nolal kamano nikech gidagi hero adiera manyalo miyo gikwo. Mano emomiyo Nyasaye ooronigi teko moro mondo owuondgi, kendo omi giyie gima ok adier. Kamano nokum ji duto mane otamore yie adiera, to ohero mana richo. Un owetewa ma Ruoth ohero, nyaka wago ni Nyasaye erokamano pile nikech un, nimar un ema Nyasaye noyierou nyaka a chakruok mondo uyud warruok, ka opuodhou gi Roho, kendo kuom yie ma un-go kuom adiera. Ne oluongou mondo uyud warruokni kuom Wach Maber ma walando, kendo mondo un bende uyud duong’ mar Ruodhwa Yesu Kristo. Emomiyo owetewa, chung’uru matek. Makuru puonj mane wapuonjou gi dhowa kod barupewa. Ruodhwa Yesu Kristo owuon, gi Nyasaye Wuonwa moseherowa gi hera maduong’, kendo mosejiwowa gi jip mochwere, kendo mosemiyowa geno maber, kuom ng’wonone, mondo ojiw chunyu, kendo otegu e yore duto, kendo e weche duto mabeyo. To koro owetewa, lemnwauru mondo Wach Ruoth olandre piyopiyo, kendo oyud duong’ kaka osetimore e kindu. Lemuru bende mondo Nyasaye oreswa kuom joma okethore, kendo kuom joma timbegi richo, nikech ji duto ok gin joma oyie. To Ruoth en jaadiera, omiyo enojiwu, kendo enoritu kuom Ng’ama Rach. To wan, Ruoth miyo wageno ni utimo gik moko duto ma wawachonu, kendo ni ubiro medo timo kamano. Ruoth mondo omi chunyu omed hero Nyasaye, kendo ubed gi kinda machalo gi kinda mane Kristo nigo. To owetewa, wachikou e nying Ruodhwa Yesu Kristo ni, pogreuru kuom owete mabudho abudha kayiem nono, kendo ok luw chik mane uyudo kuomwa. Un uwegi ung’eyo kaka onego uluw timwa, nimar kane wan kodu ne ok wabudh abudha. Ne ok wayudo chiemo nono kuom ng’ato ma ok wachulo, to ne watiyo matek gi luchwa odiechieng’ gotieno, mondo kik wami ng’ato kuomu ting’ mapek. Ok ne watimo kamano nikech ne waonge gi ratiro mar yudo konyruok kuomu, to ne watimo kamano mana ni mondo wabed ranyisi munyalo luwo. Adier, kane wan kodu to ne wamiyou chik ni ka ng’ato ok dwar mondo oti, to kik ochiem. Wawacho kamano nikech wawinjo ni nitie jomoko kuomu mabudho abudha ka ok tim gimoro, to tije jowadgi ema gikeloe weche. E nying Ruoth Yesu Kristo wagolo chik ni joma kamago, kendo wasiemogi ni mondo giti gi kue, giyud gik ma gikonyorego. To un owetewa, kik uol gi timo maber. Ka ng’at moro ok oyie winjo gima wawacho e baruani, to ng’iuru ng’atno maber, kendo pogreuru kode, nikech mano dipo ka okuodo wiye. To kik ukwane ka jasigu, to siemeuru ka owadu kuom Kristo. Ruodh kue owuon mondo omiu kue mare pile e yore duto. Ruoth obed kodu uduto. An Paulo andiko mosni gi lweta awuon. En kido ma aketo e barupena duto, kendo mano e kaka andiko. Ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu uduto. An Paulo, jaote mar Kristo Yesu kuom chik mar Nyasaye ma Jawarwa gi Kristo Yesu ma en geno marwa, andikoni in Timotheo, nyathina maradier kuom yie. Ng’wono gi miwafu kod kue moa kuom Nyasaye Wuonwa gi Kristo Yesu obed kodi. Adwaro mondo imed dak Efeso mana kaka ne akwayi mondo itim, kane oyudo awuok adhi e piny Makedonia. Ji moko ni Efeso kuno mapuonjo puonj mayore, to nyaka ikwergi mondo giwe timo kamano. Bende nyisgi mondo giwe keto chunygi kuom sigendini manono kod sigendini mag anywola, nimar mago gin mana weche makelo mbaka ma ok rum, to ok gimi ji ng’e cheno mar Nyasaye, miyudo kuom yie. Gima omiyo ne anyisi mondo itim kamano en ni mondo hera mawuok e chuny maler maonge bura, kendo man gi yie maradier, obedie. Ji moko oseweyo luwo mago, mi obayo yo, kendo odonjo e mbekni manono. Chunygi dwaro mondo gibed jopuonj Chik Nyasaye, to ok ging’eyo tiend weche ma giwacho, kata mana tiend puonj ma gipuonjo ka giramo ni e adier. Wang’eyo ni Chik ber, ka ji tiyo kode kare, ka ging’eyo ni Chik ok oketi ni joma beyo, to okete ni joma ketho chik maroyiem, gi joma ok oluoro Nyasaye, kod joma onjawni. Bende okete ni jonek wuonegi kata minegi kata mana jomoko nono. Okete bende ni joma terore, kendo ni chwo materore gi chwo wetegi, kendo ni joma kwalo ji, gi jomriambo, gi joma kuong’ore gi miriasia. Chutho Chik oketi ni ng’ato ang’ata matimo gimoro amora makedo gi puonj maradier. Puonjno owinjore kod Wach Maber mawuoyo kuom duong’ maler mar Nyasaye mipako. Wach maberno ema ne Nyasaye omiya mondo alandi. Agoyo erokamano ni Ruodhwa Yesu Kristo kuom miya teko mondo ati tijni, nikech nokwana ka jaadiera, mi oyiera mondo atine. Kata obedo ni ne an ng’at mayanyo nyinge, kendo ma jasand ji, kendo ma jakwinyo, to ne okecha nikech ne atimo gigo kane pok ayie, kendo ka akia gima atimo. Bende Ruodhwa Yesu Kristo ne onyisa ng’wono mogundho ahinya, kaachiel gi yie kod hera ma wayudo ka wan kuome. Wach maradier kendo mowinjore ji oyiego chuth en ni, “Yesu Kristo nobiro e piny mondo owar joricho,” To an e jaricho marachie moloyo joricho duto, to Yesu Kristo ne okecha mana ni mondo kuoma ema okwong onyisie ji kaka ojahore mos ahinya. Nodwaro bende mondo obed ranyisi ni joma biro yie kuome mondo oyud ngima mochwere. Opak Ruoth mochwere! En Ruoth ma ok tho, kendo ma ok ne. En e Nyasaye kende. Duong’ obedne ma nyaka chieng’. Amin. Koro Timotheo nyathina, asemiyi chikno kaluwore gi weche mane johul wach moa kuom Nyasaye okoro kuomi chon. Ked lweny maber, ka wechego jiwi, kendo bed gi yie motegno, kionge gi gimoro ma dimi chunyi thagi. Jomoko osetimo gik ma chunygi nyisogi ni ok kare, omiyo koro giseweyo yie mane gin-go, mi gilal. Humenayo gi Aleksander gin ji ma kamago. Aseketogi e lwet Satan mondo gipuonjre ni kik giyany Nyasaye. Koro wach mokwongo ma akwayo en ni mondo ji oter ywakgi ir Nyasaye ka gilemo kendo ka gisayo ni ji duto, kendo gigoyo erokamano. Nyaka gilem ni ruodhi gi jotelo duto, mondo wadag e ngima mokue kendo moboch, kwaluoro Nyasaye, kendo ka wan joma odimbore chuth. Lemo ma kamago en gima ber kendo malong’o ni Nyasaye Jawarwa, ma dwaro mondo ji duto okwo, kendo ong’e adiera. Nyasaye en achiel, to e kinde kod ji bende nitie jagach achiel, ma en Yesu Kristo, ma bende en dhano kaka ji. En ne ochiwore mondo owar ji duto. Kamano kane kinde mowinjore ochopo, to nonyiso ratiro ni Nyasaye dwaro waro ji duto. Mano emomiyo noketa jaote, mondo aland wachno, kapuonjo joma ok jo-Yahudi wach mar yie maradier. Ok ariambi, to awacho adiera! Emomiyo adwaro ni mondo kamoro amora ma ji ochokoree e lemo, to chwo ema mondo olem. To nyaka gibed joma ler, manyalo ting’o luetgi malo kaonge gi mirima kata mbaka moro e chunygi. Mon bende onego rwakre gi lewni mowinjore, ka gibidhore kendo giritore kare. Rwakruokgi kik bed mana mar kado wich, kata mar dhahabu, kata kite mabeyo, kata lewni ma nengogi tek, to onego girwakre gi timbe mabeyo kaka owinjore gi mon ma wacho ni oluoro Nyasaye. Mon mondo opuonjre koling’, kendo koyie winjo wach. Ok ayie mondo dhako opuonj ji kata mondo otel ni chwo, to ber mondo oling’, nikech Adam ema nochue mokwongo, eka ochue Hawa. Bende ok Adam ema ne owuondi, to Hawa ema nowuondi modoko jaketho. To kata kamano, dhako noyud resruok e yor nywolo nyithindo, ka osiko e yie gi hera gi puodhruok kod ritruok. En wach madieri ni ka ng’ato dwaro mondo obed jatend kanyaka mar jo-Kristo, to odwaro tich mogen. Kuom mano jatend kanyakla mar jo-Kristo nyaka bed ng’at ma wach moro marach onge kuome, kendo mokendo dhako achiel kende, bende nyaka obed ng’at moritore, mobidhore, modimbore, mohero rwako welo, kendo ma japuonj molony. Kik obed jakong’o, kata ng’at mohero goruok, to nyaka obed ng’at mamuol ma ok ohero dhaw, bende ma ok ohero pesa. Nyaka obed ng’at morito dalane adimba, kendo mochiko nyithinde kaka owinjore mondo gimiye luor, nikech ka ng’ato kia rito dalane owuon, to ere kaka dorit kanyakla mar jo-Nyasaye? Kik obed ng’at mowar machiegni, dipo ka sunga omake, mi bura mane oloyo Satan oloye en bende. Bende nyaka obed ng’at ma joma ok jo-Kristo ogeno, mondo kik ji yud thuolo mar chaye, ma dimi opodhi e obadho mar Satan. Kamano jokony jotend kanyakla mar jo-Kristo bende nyaka bed joma odimbore, to ok joma dhogi ariyo, kata jokong’o, kata joma oowore ni yudo ohala. Nyaka gibed joma onge ketho moro ma gipando e chunygi, kendo nyaka gibed joma omako adiera mar yie marwa matek. To kapok gichako tich to nyaka temgi, mondo one ane ka gionge ketho moro. Kamano mondgi bende nyaka bed gi tim makare, to kik gibed mon ma jokuoth, to gibed mon moritore, kendo ma jo adiera e weche duto. Jokony jotend kanyakla mar jo-Kristo nyaka bed joma nigi mon achiel achiel, kendo gibed joma rito nyithindgi gi miegi maber. Jokony jotend kanyakla mar jo-Kristo matiyo maber yudo nying’ maber, kendo gin gi ratiro mar lando wach yie ma wan-go kuom Kristo Yesu. Andikoni baruani ka ageno biro iri mapiyo, to kapo ni adeko, to baruani biro nyisi kaka jood Nyasaye onego owuothi. Jood Nyasaye en kanyakla mar joma oyie kuom Nyasaye Mangima, kendo e siro kod mise ma adiera oyiengoree. Chutho, mano kaka adiera mar yie mwapuonjo duong’ ahinya! Owacho niya, “Kristo nobiro e ringruok ka dhano. Roho ne onyis ni oonge gi ketho. Malaika ne onene. Ne oland nyinge e kind ogendini. Ji ne oyie kuome e piny ngima Ne otere malo e duong’.” Roho wacho malong’o ni e ndalo giko, ji moko nowe yie marwa, ka gichiko itgi ni puonj mag jochiende ma miyo ji lal. Jopuonj mag miriambo ma parogi odinore ka gima owang’ gi nyinyo maliet nowuond ji, ka gipuonjogi ni kik gikendi, bende ginikwergi mondo kik cham chiemo moko, ma Nyasaye ema ochweyo mondo joma oyie, kendo ong’eyo adiera, ocham gi erokamano. To gik moko duto mane Nyasaye ochueyo beyo, kendo onge monego ji kuer, to onego chamgi kigoyo ni Nyasaye erokamano, nikech Wach Nyasaye gi lemo miyo gibedo maler. Ka ipuonjo owete wechego, to inibed jatich maber mar Kristo Yesu, kendo weche mag yie kod puonj maber miseluwo nomi idongi. To bed mabor gi sigendini manono mag pinyni maonge tiendgi. Bed kipuonjo timo timbe mowinjore gi luoro Nyasaye. Ing’eyo ni ka ng’ato oketo chunye kuom tuke mag rieyo del, to mano konye mana e yore moko kende, to ka ng’ato oketo chunye kuom luoro Nyasaye, to mano konye e yore duto nikech okelone gueth e ngima ma sani, kendo e ngima mabiro bende. Wachno en adier, kendo owinjore ji oyiego chuth. Mano ema omiyo watiyo matek kendo wakedo, nikech wan gi geno kuom Nyasaye mangima, ma Jawar mar ji duto, to moloyo Jawar mar joma oyie. Puonj ji wechego, kendo chikgi, ma ok iyie mondo ng’ato ochayi nikech itin. To bed ranyisi ni jo-Kristo, kuom weche miwacho, gi gik mitimo, kod hera miherogi ji, kendo kuom bedo jaadiera, bende kuom bedo ng’ama ler. Ket chunyi kuom somo ni ji Wach Nyasaye, kendo kuom lando wach, kendo kuom puonjo ji, nyaka chieng’ moro abi. Kik ijwang’ mich mar Roho mane iyudo kane okor wach kuomi e kinde mane jodongo oyieyoe luetgi kuomi. Tim gigo gi chunyi duto mondo ji one kaka idongo e yore duto. Tim kinda e wechego, kiritori iwuon, kendo kitimo gik mipuonjo. Kitimo kamano to iniresri iwuon, kendo nires joma winjo weche mipuonjo bende. Kik idhaw ni ng’ama duong’, to los kode mos, mana kaka dilos gi wuoru. Bende bed kod yawuowi mana ka gima gin omineni. Mon madongo to bedgo kaka mineni, to nyiri kod mon matindo to bedgo kaka nyimineni e yo maler chutho. Nyaka ipar mond liete modong’ kendgi chuth. To ka chi liel moro nigi nyithinde kata nyikwaye, to ber mondo ginyis ni giluoro Nyasaye kuom gik ma gitimo e miegi, ka gikonyo jonywolgi gi jonywol jonywolgi, nikech mano ema long’o ni Nyasaye. Chi liel hiehie en chi liel modong’ kende, maonge watne moro, en ogeno mana Nyasaye, kendo osiko kolemo, kendo osayo Nyasaye odiechieng’ gotieno. To chi liel mohero raha to osetho, kata obedo ni ongima. Puonj ji chikno, mondo mond liete obed ma onge bura. Ka ng’ato ok nyal rito wedene, to moloyo ka ok onyal rito joode, to en ng’at mosekwedo yie marwa, kendo orach moloyo ng’at ma ok oyie. Kik iyie mondo ondik nying chi liel ma hike pok oromo piero auchiel e kwan mond liete. To bende nyaka obed dhako modimbore kuom chwore achiel, kendo ma ji oyiego ni timbene beyo, bende moserito nyithinde maber. Bende nyaka obed dhako mohero rwako welo kendo moyie konyo jo-Nyasaye kadwokore piny e tich moro amora kaka lwoko tiend jo-Nyasaye, kendo nyaka oket chunye kuom tiyo tije mabeyo duto. To kik iyie mondo ondik nying mond liete mapod tindo, nikech ka gombogi osegologi kuom Kristo, to gidwaro mondo okendgi. Kamano bura loyogi, nikech giketho singruok mane gitimo mokwongo gi Kristo. Bende ka giwuotho e mier ka gitiyo, to gipuonjore doko josamuoyo, to ok mana josamuoyo kende, to bende giting’o weche koni gi koni, kendo gidonjo e weche ma ok mekgi, ka giwacho gik ma ok owinjore giwachi. Omiyo daher mondo okend mond liete matindo, mi ginywol nyithindo, kendo girit utgi, eka digitam jasikwa yudo thuolo mar wacho weche maricho kuomwa. Mond liete moko osebayo yo, kendo giluwo Satan. Ng’at moseyie, bed ni en dichwo kata dhako, man gi wedene moko ma mond liete, nyaka okonygi, ma ok oweyo ni jo-Kristo ting’ mar konyogi, eka jo-Kristo obed gi thuolo mar konyo mond liete modong’ kendgi chuth. Jo-Kristo nyaka kwan jodongo motelo ni kanyakla mar jo-Kristo maber ka joma owinjore yud pok nyadiriyo, to moloyo onego gipar joma keto chunygi kuom tich lando wach, kendo kuom puonjo ji. Muma wacho niya, “Kik itwe dho dhiang’ ka ywayo lodi madiemo cham,” kendo ni, “Jatich ber gi pokne.” Kik iyie giwach ma odonjnigo jaduong’ kanyakla mar jo-Kristo moro, kaonge joneno ariyo kata adek. Joma timo richo to ikwer mana e nyim ji ratiro, mondo jomoko bende obed maluor. Amiyi chik matek e nyim Nyasaye kendo e nyim Kristo Yesu kod malaika maler ni, nyaka irit chikego. Kiyalo wach moro amora to kik ing’ad bura kapok iwinjo weche duto koni gi koni, kata kik idog ni ng’ato kayiem. Kik irikni yieyo lwedo kuom ng’ato kikete e tich telo, nikech dipo ka iriwori kode e richone moro, to ritri ibed maler. Ok onego imodh mana pi kende, to madh divai matin mondo okonyni iyi, nikech midekre ma in-go pile. Jomoko richogi ong’ere ratiro, kendo terogi e bura, to jomoko richogi fwenyore mana bang’e achien. Kamano bende e kaka timbe mabeyo bende nenore ratiro, to kata ka ok ginenre, to nyaka gifwenyre bang’e. Owete manie tich misumba nyaka kwan ruodhigi ka joma onego mi luor duto, mondo kik ji cha nying Nyasaye, kod wach mwapuonjo. To wasumbini man gi ruodhi moyie kuom Kristo kik cha ruodhigigo mana nikech gin owete, to nyaka gitinigi maber moloyo, nikech joma gitiyonigigo gin owete ma gihero. Ka ipuonjo to wechego ema nyaka ijiw malong’o. To ka ng’ato kelo puonj mayore, kendo ma ok oluwore gi weche maradier gi mag Ruodhwa Yesu Kristo, kod puonj ma miyo ji luoro Nyasaye, to mano nyiso ni en ng’at ma jasunga, kendo ok ong’eyo gimoro. Oowore mana gi mino wach, kod goyo mbaka makelo nyiego, gi dhaw, gi hango wach, gi chich maricho mamiyo ji parruok, kod dondruok maonge giko. Joma timo gik ma kamago gin joma parogi okethore, kendo ma adiera oselalnigi. Giparo ni lamo Nyasaye nyalo kelonigi ohala! To chutho, lamo Nyasaye nyalo keloni ng’ato ohala, to mana ka gik ma en-go orome. Ne ok wakelo gimoro e pinyni, bende ok wanyal kawo gimoro waago. Omiyo, ka wan gi chiemo kod lewni, to mago mondo oromwa. Joma dwaro bet jomwandu podho e tem kod gombo mathoth mofuwo kendo mahinyogi. Gombo ma kamago rwako ji e kethruok, kendo miyo ji lal, nimar hero pesa e chakruok mar kit richo duto. Jomoko osegombo mondo oyud pesa mathoth, kendo mano osemiyo gibaro giweyo yie marwa, mi gichwowo mana chunygi giwegi gi chandruok mathoth. To in ng’at Nyasaye, nyaka ibed mabor gi gigo duto, to dwar mondo ibed mana ng’ama kare, kendo moluoro Nyasaye, bende man gi yie kod hera, kendo motimo kinda, kendo mamuol. Ked lweny maber mar yie kimako ngima mochwere, ma en ngima mane oluongie kane ihulo malong’o ni iyie kuom Kristo e nyim ji mang’eny. Amiyi chik e nyim Nyasaye mamiyo gik moko duto ngima, kendo e nyim Kristo Yesu ma bende nohulo malong’o yie ma en-go e nyim Pilato. Chikno en ni nyaka irit chik mane omiyi ma ok iketho, kendo ibed maonge bura nyaka Ruodhwa Yesu Kristo duogi. Nyasaye mipako, ma en kende e wuon loch, nomi Kristo obi e kinde ma en owuon oseketo. En e Ruodh ruodhi, kendo en e jaloch moloyo joloch duto. En kende ema ok otho, kendo odak e ler ma dhano ok nyal chopoe. Onge dhano mosenene, kata manyalo nene. Pak gi loch ma nyaka chieng’ obedne! Amin. Nyis joma nigi mwandu mag pinyni mondo kik gibed jong’anyi, kendo kik giket chunygi kuom mwandu manono, to gigen mana Nyasaye ma miyowa gik moko mogundho mondo wabedgo mamor. Nyisgi mondo gibed joma timbegi beyo, ka timbegigo ema obedonigi mwandu mogundho, mayie pogo gik ma gin-go ni jowetegi. Ka gitimo kamano, to ginikan mwandu ma nobednigi mise maber e ndalo mabiro, mondo giyud ngima ma en ngima maradier. To in Timotheo, rit gima osemiyi mondo irit. Kik ichik iti ni weche manono ma onge tiendgi, kod mbekni ma ji goyo kuom gima giluongo ni rieko, to adier ok en rieko kata matin! Jomoko mawacho ni gin kod rieko ma kamano osebayo yo mi oa kuom yie ma wan-go. Ng’wono obed kodu. An Paulo, jaote mar Kristo Yesu kuom dwaro mar Nyasaye, andikoni in Timotheo, nyathina ma ahero. Nyasaye ne omiya tich mar lando ni ji wach ni osesingorenwa ni wayudo ngima kuom Kristo Yesu. Ng’wono gi miwafu kod kue moa kuom Nyasaye Wuoro gi Kristo Yesu Ruodhwa obed kodi. Alemoni pile, odiechieng’ gotieno, kendo ka alemo to agoyo erokamano ni Nyasaye ma atiyone ka parona liw, kaka kwerena bende notiyone. Ka aparo kaka pi wang’i nochwer to agombo neni, mondo chunya obed gi mor mogundho, nikech aparo yie maradier ma in-go. Yienino chalo gi yie mane Lois dani nigo mokwongo, kendo mane Yunike meru bende ni-go. Mano emomiyo aparoni mondo ichier mich mar chuny mane Nyasaye omiyi kane ayieyo lweta kuomi. Nyasaye ne ok omiyowa chuny mar bedo ngoche, to nomiyowa chuny mar bedo gi teko, gi hera, kod ritruok. Omiyo kik wiyi kuodi kod nyiso ji wach Ruodhwa, kata kik wiyi kuod koda, an ng’ate motue. To kuom teko mar Nyasaye, yie mondo ine masiche kodwa nikech Injili. Nyasaye nowarowa kendo oluongowa mondo wabed joge owuon, ok nikech gimoro maber ma wasetimo, to mana nikech mano ema nodwaro kuom ng’wonone. Nyaka nene ne omiyowa ng’wononeno kuom Kristo Yesu. To koro oseele kuom fwenyruok mar Jawar Kristo Yesu e piny. Kristo ema nosetieko tho, kendo osenyisowa ratiro kuom Injili ni ngima ma nyaka chieng’ nitie. Ne oyiera mondo aland Wach Maber kaka jaote kendo japuonj. Mano ema omiyo aneno masira kama, to wiya ok nyal kuot, nikech ang’eyo Jal mane ayie kuome, kendo aonge gi kiawa ni gima asemiye, onyalo ritona nyaka chop chieng’ Bura. Nyaka imak puonj maradier mane amiyi, obedni ranyisi. Luw puonj ka in gi yie kod hera ma wan-go kuom Kristo Yesu. Gima ber mane omiyino rit mang’won, ka Roho Maler konyi. Ing’eyo ni owete duto manie piny Asia, koda ka Fugelo, gi Hermogene, oseringo oweya kenda. To Ruoth mondo oguedh jood Onesiforo, nikech noduogo chunya ndalo mang’eny, kendo wiye ne ok okuot koda kane an e jela, to kane ochopo Rumi nomanya ahinya nyaka oyuda. Ing’eyo maber ahinya kaka ne okonya e yore mathoth e dala mar Efeso! Ruoth mondo okeche chieng’ Bura. Omiyo in nyathina, bed motegno kuom ng’wono ma wan-go kodi, ka wan kuom Kristo Yesu. Weche duto mane iwinjo ka apuonjo e nyim joneno mang’eny, to in bende nyaka inyis joma igeno, ma bende nyalo puonjo jomoko. Yie mondo osandi kodwa kaka jalweny maber mar Kristo Yesu. Jalweny maber ok dwar mondo oduodre gi weche mag dala, nimar odwaro bedo malong’o ni jal mane ondike. Jang’uech maringo kar tugo bende ok yud osimbo mar locho ka ok oringo kaka chik dwaro. Japur motiyo matek bende ema onego kuong yud pokne kuom cham moka. Par gima awachoni, kendo Ruoth nokonyi ng’eyo tiend weche duto. Par ni Wach Maber ma alando en wach Yesu Kristo, ma nyakwar Daudi, mane ochier oa kuom joma otho. Wach Maberno ema omiyo isanda kendo itueya gi nyororo ka ng’at motimo gik maricho. To wach Nyasaye ok nyal tue! Mano emomiyo adhil e weche duto nikech joma Nyasaye oseyiero, mondo gin bende giyud warruok man kuom Kristo Yesu, kod duong’ne mochwere. Nitie wach moro maradier mawacho niya, “Ka wasetho gi Kristo, to wanabed mangima kode bende. Ka watimo kinda to wanalochi kode bende, to ka wakwede, to en bende nokwedwa. Kata ka wan ok wabedo joadiera, en to pod en mana jaadiera, nikech ok onyal loko kite.” Nyaka ibed kiparo ni ji wechego, kendo chikgi matek e nyim Nyasaye, ni kik gimin wach, nimar timo kamano ok kony gimoro kata matin to kelo mana kethruok ni joma winjo. Tem matek mondo inyis ji ni in ng’at ma Nyasaye oyiego, kendo mapuonjo wach mar adiera e yo makare, kaka jatich ma tichne ok kuod wiye. To bed mabor gi weche manono mag oyuma, nikech joma ohero weche ma kamago medo mana bedo mabor gi Nyasaye, kendo gik ma gipuonjo chalo mana gi adhola manyamore. Gisebayo yor adiera, ka giwacho ni ndalo chier osekadho, mi giketho yie mar jomoko. To Nyasaye oseketo mise motegno mochung’ kogurore, kendo ondikie niya, “Ng’ato ka ng’ato mahulo nying Ruoth nyaka pogre gi richo.” Ong’ere ni e ot moro amora maduong’ nitie agulini mopogore opogore, ma moko olos gi dhahabu kata fedha, to moko bende olos gi bao kata lowo. Mokwongo itiyogo tije mogen, to mokogo itiyogo tich aticha. Omiyo ka ng’ato opuodhore oa e yore ma ok ler, to enobed kaka agulu mitiyogo tich mogen, nikech en ng’at mochiwore ni Nyasaye, ma Ruoth nyalo konyorego kuom tiyo tich moro amora maber. Nyaka iring ia e gombo mag yawuowi, to ibed e kanyakla mar joma sayo Ruoth gi chuny maradier, kendo madwaro bedo joadiera, kendo madwaro tim makare gi hera kod kue. Bed mabor gi mbekni mofuwo maonge rieko, king’eyo ni gikelo miero. Jatich Ruoth ok owinjore bed makwiny, to onego obed ng’ama ng’won gi ji duto, kendo obed japuonj molony, mahore mos, kendo marieyo joma dagi wachne gi muolo. Kamoro dipo ka Nyasaye nyalo miyo chunygi lokre mondo ging’e adiera, kendo giyud rieko, mi gitony gia e obadho mar Satan, mosemakogi mondo gitim dwarone. To ng’e malong’o ni kinde mag chandruok nobedi e ndalo mag giko. Ji nobed joma oherore kendgi giwegi, kendo ma ohero pesa. Ginibed joma wuorore kendo ma jong’ayi, kendo ma yanyo ji. Bende ok giniwinj jonywolgi, bende ok ginibed joma goyo erokamano, kata joma oluoro Nyasaye. Ginibed joma ok ohero jowetegi, kendo mamako sadha. Bende ginibed joma jokuoth kendo joma oowore, kendo jomahundu, kendo joma ok ohero gik mabeyo. Ginibed andhoke kendo joma mwomore kendo josunga, bende ginibed joma ohero raha moloyo Nyasaye. Ginitim gik mamiyo ginenore ka joma oluoro Nyasaye, to ngimagi to nonyis ni gionge gi teko ma luoro Nyasaye kelo. In to nyaka ibed mabor gi joma kamago. Joma kamago ema yudo thuolo mar donjo e mier, kendo hoyo mon mayomyom mogangore gi richo, kendo ma gombo mayoreyore ywayo koni gi koni. Gin mon matemo puonjore pile, to ok nyal ng’eyo adiera chuth. Kaka Janes gi Jambre nokedo gi Musa, e kaka joma richogo bende kedo gi adiera. Gin joma parogi okethore, kendo joma yiegi orem. To ok ginidhi nyime, nikech fupgi nofwenyre e lela e nyim ji duto, mana kaka fup Janes gi Jambre bende ne ofwenyore. In to iseluwo puonjna gi timna kod gik ma adwaro timo e ngimana. Iseneno yie mara, gi dhilna, gi herana, gi kindana, gi sand misandago, kod masiche ma aneno. Ing’eyo gik moko duto mane otimorena Antiokia gi Ikonio kod Lustra, kendo ing’eyo kaka ne adhil e sandgo duto. To Ruoth ne oresa e mago te. Chutho, ji duto madwaro doko joma oluoro Nyasaye kodembore kuom Kristo Yesu to nyaka yud sand. To joma richo gi joma wuondore nomed bedo joma richo moloyo, ka giwuondo ji, kendo gin bende iwuondogi. To in nyaka isik kirito weche misepuonjori, kendo ming’eyo ni adier, king’eyo ni joma ne opuonji gin ng’a gini. Bende ng’e ni nyaka ia e nyathi isebedo king’eyo weche manie Muma ma nyalo miyi rieko makeloni warruok, ka iyie kuom Kristo Yesu. Weche duto manie Muma wuok kuom much Nyasaye, kendo konyo kuom puonjo ji, kendo kuom kwero gik maricho, kendo kuom rieyo ji, kendo kuom tiego ji mondo obed joma kare, mondo jo-Nyasaye obed molony kendo moikore chuth ni tije mabeyo duto. E nyim Nyasaye kendo e nyim Kristo Yesu, mabiro ng’ado bura ni joma ngima gi joma otho, aparo ni Kristo biro duogo mondo olochi. Omiyo amiyi chik ni, land Wach Nyasaye, kendo ket chunyi kuom tijno kinde duto, kata ka piny ber kata rach. Kwer weche duto ma ok ni kare. Kendo rie weche maricho, kijiwo ji kendo ipuonjo gi kinda duto. Ndalo biro ma ji ok noyie puonj maradier, to giniluw mana gombogi giwegi, kendo ginidwar bedo gi jopuonj mathoth mondo opuonjgi mana weche malombogi. Ginidagi winjo adiera, to ginichik itgi mana ni sigendini manono. In to, bed modhil kinde duto. Nyaka iyie yudo masira kitiyo tich mar lando Wach Maber, kendo chop tich duto ma omiyi. An to, ngimana chalo gi misango miolo piny e kendo-mar-misango, kendo kinde ma aago e pinyni chiegni, Asekedo lweny maber, kendo asetieko ng’weya, bende aserito yie marwa. Koro gima okanna en mana osimbo mimiyo joma kare, ma Ruoth ma jang’ad bura makare biro miya chieng’ birone. To ok an kenda ema nomiya osimbo, to nomi koda ka ji duto morito birone gi chunygi duto. Tem matek mondo ibi ira piyo, nimar Dema oseringo oweya, nikech ohero pinyni, kendo osedhi Thesalonika. Kreske to osedhi e piny Galatia kendo Tito osedhi e piny Dalmatia. Luka kende ema wadong’go ka. Ka ibiro, to kaw Mariko ubigo, nikech okonya maber. Tukiko to aseoro Efeso. E kinde akinda ma ibiroe to kelna law mane aweyo Karpo e dala mar Troa, kendo ikelna kitepena, to moloyo mago molos gi pien. Aleksander ma jatheth mula notimona marach ahinya, Ruoth chieng’ nochule kuom gik mane otimona. In bende tang’ne, nikech nokedo matek gi weche duto mane awacho. E kinde mokwongo mane achung’ie e bura mondo awach wachna, onge ng’ato mane ochwaka, to ji duto noringo oweya. To Nyasaye mondo ong’wonnigi. Ruoth ne ochung’ buta momiya teko mondo aland Wach Maber chuth, mondo ji duto ma ok jo-Yahudi owinj Wach Maber. Kamano ne oresa e dho sibuor. Bende ang’eyo ni Ruoth pod biro resa kuom gimoro amora madwaro hinya, mi ochopa maber e polo kuma olochoe. Duong’ obedne nyaka chieng’. Amin. Mosna Priska gi Akula, kod jood Onesiforo. Erasto ne odong’ Korintho. Trofimo to naweyo ka tuo e dala mar Mileto. Tem matek mondo ibi ira kapok ndalo koyo ochakore. Yubulo gi Pude gi Lino kod Klaudia, kaachiel gi owete mamoko duto, jomosi. Ruoth obed gi chunyi. Ng’wono obed kodu. An Paulo, ma misumba Nyasaye, kendo jaote Yesu Kristo, ema andiko baruani. Nyasaye ne oora mondo ajiw yie mar joma Nyasaye oyiero obed motegno, kendo mondo apuonjgi adiera mamiyo giluoro Nyasaye, kuom geno yudo ngima mochwere, mane Nyasaye, ma ok riambi osesingore chon ni nomiwa. Nyasaye ma jawarwa ema nohulo wachne malong’o e ndalo mane en owuon oketo, kendo nogolo chik ni an ema onego miya tich mar lando wachneno. Andikoni in Tito, nyathina maradier kuom yie moriwowa kanyakla, ka akwayo mondo ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuoro gi Yesu Kristo obed kodi. Ne aweyo idong’ e chula mar Krete mondo ilos gik mane pod orem, kendo iyier jodong kanyakla mag jo-Kristo e mier duto, kaka ne achiki. Ka itimo kamano, to nyaka iyier mana joma onge ketho, man gi mon achiel achiel, ma nyithindgi gin joma oyie, kendo ma ji ok chichgo ni ngimagi achach, kata ni wang’gi tek. Jatend kanyakla mar jo-Kristo en jarit tich Nyasaye, omiyo nyaka obed ng’at maonge ketho. Kik obed ng’ama jasunga, kata ma jamrima, kata ma jamer, kata ma ohero goruok, kata ng’ama ohero pesa. To nyaka obed ng’at mohero rwako welo, kendo mohero gik malong’o. Bende nyaka obed ng’at mabidhore, kendo ma jang’ad bura kare, kendo ma timbene ler, kendo mong’eyo ritore owuon. Nyaka oyie chuth ni wach mwapuonjo en adier, kendo nyaka omake matek, eka onyalo jiwo ji gi puonj maradier, kong’eng’o joma tamore yie puonjno. Chutho, nitie ji mang’eny ma wang’gi tek, kendo mohero weche mag ayiem, bende ma jowuond. To moloyo gin jo-Yahudi moyie kuom Kristo. Nyaka kwergi mondo giling’, nikech giketho mier ka gipuonjo weche ma ok owinjore gipuonji, mana ni mondo giyud pesa. Janabi moro ma ja Krete wadgi nowacho niya, “Pile jo-Krete gin jomriambo. Gin ondiegi maricho, kendo jowuoro ma josamuoyo.” Gima nowacho en adier! Emomiyo siemgi matek mondo gibed gi yie motegno, ma ok gidewo sigend jo-Yahudi, gi chik mag ji modagi adiera. Gik moko duto ler ni joma ler, to onge gimoro kata achiel maler ni joma okethore, kendo ma ok oyie. Parogi kod chunygi okethore. Giwacho ni ging’eyo Nyasaye, to timbegi nyiso ni gidage. Gin joma timbegi mono, kendo ma ok winj wach, kendo ma ok nyal timo gimoro maber. To in Tito, nyaka iwach mana weche mowinjore gi puonj maradier. Nyaka inyis joma dongo mondo obed joma oritore, kendo ma ok ohero oyuma, kendo joma bidhore. Bende gibed joma nigi yie motegno, kendo man gi hera kod kinda. Kamano bende nyaka inyis mon madongo mondo obed joma oluoro Nyasaye e ngimagi, to kik gibed jokuoth, kata joma ohero kong’o, to gibed ranyisi mabeyo, mondo omi mon matindo opuonjre hero chwogi kod nyithindgi, kendo obed joma oritore, mangimagi ler, bende ma rito utgi maber. Nyaka gibed mon mang’won kendo moluoro chwogi, mondo Wach Nyasaye kik yany. Kamano e kaka onego jiw yawuowi bende mondo gibed joma oritore e yore duto. In iwuon nyaka ibednigi ranyisi maber, kendo kipuonjo, to nyis ni in ng’at moriere, ma ok dwar oyuma. To ka iwuoyo, to wach mana weche maradier ma ji ok nyal chayo ni ofuwo, mondo okuod wi jasigu, maonge gima rach mowacho kuomwa. Nyis wasumbini mondo owinj ruodhigi e gik moko duto, kendo gitinigi maber ma ok gidwok wach. Kik gikwel, to ginyis malong’o ni gin joma inyalo geno adier e weche duto, mondo gimi ji one kaka puonj mar Nyasaye Jawarwa ber e gik moko duto ma gitimo. Nyaka watim kamano nikech ng’wono mar Nyasaye makelo warruok ni ji duto osefwenyore. Ng’wonono puonjowa mondo wawe richo gi gombo mag piny, mi wabed joma oritore kendo makare, ka waluoro Nyasaye e pinyni, kendo warito gueth ma wageno yudo, ma en fwenyruok mar duong’ maler mar Kristo Yesu, Nyasachwa maduong’ kendo Jawar. En ema ne ochiwore owuon nikech wan, mondo oreswa e richo duto, kendo opuodhwa wabed joge moyiero, mondo watim timbe mabeyo. Mago e gik ma nyaka ipuonj ji, kijiwogi kendo ikwerogi gi teko duto momiyi, to kik iyie mondo ng’ato ochayi. Par ni ji mondo ochiw luor ni joma nigi loch kod joma nigi teko, ka giwinjo wachgi kendo giikore tiyo tije mabeyo duto. Nyisgi ni kik giwuo marach kuom ng’ato, kata kik gibed joma ohero dhaw, to gibed joma dwaro kelo winjruok, ka ginyiso ji duto muolo ma gin go. Wan wawegi chon ne waonge rieko. Ne ok wawinjo wach, kendo ne wan joma ne olal. Ne wan wasumbini mag gombo mayoreyore mag ringruok, kendo pile ne wan gi ichlit gi nyiego e chunywa. Ne wamon gi jowetewa, kendo jowetewa bende ne mon kodwa. Kane ng’wono mar Nyasaye Jawarwa kod hera ma oherogo dhano ofwenyore, nowarowa. Ne ok owarowa nikech tim makare moro amora ma wan wawegi ne wasetimo, to nowarowa mana nikech ng’wonone owuon. Nowarowa gi lwok mane Roho Maler okelonwago nywol manyien kod ngima manyien. Kuom Yesu Kristo Ruodhwa, Nyasaye noolo Roho mogundho kuomwa, ni mondo ka osemiyo wabedo e winjruok kode kuom ng’wonone, to wadok joma geno chamo gikeni mag ngima mochwere. Wechego gin adier, kendo adwaro ni mondo ine ni ji owinjore, mondo joma oyie kuom Nyasaye oket chunygi kuom timo gik mabeyo. Adier, wechego beyo kendo konyo ji. To nyaka iwe mbekni mofuwo, gi sigendini mag anywola, kod dhaw gi piem kuom weche mag Chik Musa, nikech weche ma kamago onge ohala, kendo gin weche manono. Kisesiemo ng’at makelo pogruok diriyo, to weri kode chuth! Nyaka ing’e ni ng’at ma kamano parone osekethore. Okethore aketha kong’eyo. Kinde akinda ma aoroe Artema iri, kata aoro Tukiko, to reti mondo ibi ira Nikopoli, nikech kuno ema aseneno ni ber mondo abedie ndalo chwiri. Tem matek mondo ikony Zena ma jabura kod Apolo e wuodhgi mondo kik gichand gimoro e yo. To nyaka ine ni jowa opuonjore tiyo tije mabeyo, mondo giyud gik ma gichando. Kik gibed joma budho abudha. Ji duto ma wan-go omosou. Mosnwa osiepewa man gi yie. Ng’wono mar Nyasaye obed kodu ndalo duto. Kuom Filemon, osiepwa kendo jatich wadwa: An Paulo, ng’at motue nikech Yesu Kristo, ema andiko baruani gi owadwa Timotheo. Wandikoni kaachiel gi kanyakla mar jo-Kristo malemo e odi. Bende wandiko ni nyaminwa Afia kod Arkipo jalweny wadwa. Ng’wono gi kue moa kuom Nyasaye Wuonwa gi Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu. Agoyo ni Nyasaye erokamano pile ka aluongo nyinge e lemona, nikech awinjo wach yie ma in-go kod hera ma iherogo Ruoth Yesu, kaachiel gi jo-Nyasaye duto. Akwayo Nyasaye ni, kaka ilando ni jomoko yie ma in-go, waduto wamed ng’eyo malong’o gueth mogundho ma wan-go nikech wayie kuom Kristo. Owadwa, kane awinjo ni hera ma iherogo jo-Nyasaye oseduogo chunygi, ne amor ahinya, kendo an bende chunya noduogo. Kuom mano, kata obedo ni an-gi ratiro kuom Kristo mar chuni timo gima onego itim, to akwayi mana gi muolo nikech hera ma waherorego. An Paulo ng’at moti, bende ma koroni otue nikech Yesu Kristo, asayi kuom wach nyathina Onesimo, mane odoko wuoda ka an e od tuech ka. Onesimo yandi ok konyi, to koro okonyowa ahinya, in kaachiel kod an. Aduoge iri, kata obedo ni ochalo ringra awuon kamano! Da ahero mondo obed koda ka okonya kaeri, e kinde ma anie tuech nikech Injili ni. To ok adwar chuni mondo ikonya, to daher mondo ikonya mana kuom ng’wononi. Kuom mano, ok anatim gimoro ka ok iyiego. Kamoro nyalo bet ni Onesimo nowuok kuomi kuom ndalo manok, mondo chieng’ moro oduog iri ubed kode nyaka chieng’. To koro ok oduog mana kaka misumba kende, to oduogo ka ng’ama oloyo misumba, nikech osedoko owadu ma ihero kuom Kristo. An owuon ahere, to in ema ibiro here moloyo, nikech ibiro here kaka dhano, kendo ibiro here kaka owadu kuom Ruoth! Omiyo, ka ikwano ni an kod in wan e achiel kuom yie, to rwak Onesimo kaka dirwaka. Ka osetimoni gimoro marach, kata ka en gi gopi moro to kwan mano ka gima an ema an gi gopi. Koro andiko wechegi gi lweta awuon, ka asingora niya, “An Paulo, abiro chuli,” ka ok aparoni ni gopa ma in-go en mana ngimani iwuon! Par wachno owadwa! Adwaro ni mondo itimna ng’wono kuom Ruoth e wachni. Duog chunya kaka ja-Kristo wadwa. Andikoni ka ang’eyo ni ibiro timo gima asewacho, kata moloyo mano. To bende, ikna kar bet, nimar ageno ni Nyasaye biro winjo kwayou uduto, mi oduoga iru. Epafra, motuewago nikech Kristo Yesu, omosi. Mariko gi Aristarko gi Dema kod Luka, ma gin jotich wetena, bende jomosi. Ng’wono mar Ruoth Yesu Kristo obed kodu. Chon Nyasaye nomiyo jonabi owuoyo gi kwerewa e yore mang’eny kendo mopogore opogore, to e ndalo mogikgi, Wuowi owuon ema osebedonwa wach Nyasaye. En ema Nyasaye osekete wuon gik moko duto, kendo en ema osemiye chueyo gik moko duto. En ema orieny kaka duong’ maler mar Nyasaye, kendo en e kit Nyasaye hie, kendo en ema omiyo gik moko duto osiko nikech wachne man gi teko. Kane en owuon oseloso yor pwodhruok kuom richo, nobet piny e bat korachwich mar Nyasaye manie polo. Kaka nyinge mar Wuowi mane omiye duong’ moloyo nying malaika, e kaka obedo maduong moloyo malaika. Onge malaika moro mane Nyasaye owachone ni, “In e Wuoda: tinendeni asedoko Wuoru,” kata mane owacho kuome ni, “Anabed wuon mare, kendo enobed wuoda.” To bende kane Nyasaye chiegni kelo Wuode makayo e piny, to ne owacho niya, “Malaika duto mag Nyasaye mondo olame.” Ka owuoyo kuom malaika to owacho niya, “Nyasaye loko malaikane yamo. Oloko jotichne ligek mach.” To ka owuoyo kuom Wuowi, to owacho niya, “A Nyasaye, lochni nosik nyaka chieng’, kendo irito piny gi adiera. Ihero timbe makare, to imon gi timbe maricho. A Nyasaye, mano emomiyo Nyasachi oseyieri ruoth, mowiri gi mo, komiyi mor mang’eny moloyo mor mosemiyo jowadu.” Bende owacho niya, “A Ruoth, kar chakruok in ema nichweyo piny, kiketo mise mare, kendo ne iseloso polo gi lueti iwuon. Gin to ginirum, in to isiko mochwere. Giduto ginidog moti, kaka law doko moti, mi iniban-gi ka law abola, kendo inilokgi kaka iloko law. In to isiko mana in, kendo hiki ok norum.” Nyasaye pok onyiso malaikane moro ni, “Bed e bada korachwich ka, nyaka chop aket wasiki obed raten tiendi.” Kamano waneno ni malaika gin mana roho matiyo ni Nyasaye. Nyasaye orogi mondo gikony joma biro yudo warruok. Mano emomiyo nyaka waket chunywa kuom mako weche ma wasewinjo, mondo kik waba yo. Wach Chik mane malaika okelo ne nigi teko, omiyo ng’at mane ok oluwe, kendo ok orite, noyudo kum moromo kode. Wan to dwatony nade, ka wajwang’o warruok maduong’ makama? Ruoth Yesu owuon ema nokwongo nyiso ji wach warruokno, eka joma nowinjo wachno nonyisowa ni en adier. Nyasaye owuon bende nonyiso ni en adier, kuom timo ranyisi gi honni kod tije madongo mopogore opogore, kendo kuom pogonwa mich mag Roho kaka en owuon odwaro. Wawuoyo kuom piny mabiro, to Nyasaye ne ok oketo malaika mondo obed jotend pinyno. Nitie kamoro e Muma mawacho niya, “Dhano en ang’o ma dipare? Koso Wuod dhano en ang’o ma didewe? Ne imiyo obedo matin moloyo malaika kuom kinde manok. Bang’e ne isidhone osimbo mar duong’ kod pak, bende ne iketo gik moko duto e bwo tiende.” Ka Muma wacho ni Nyasaye noketo gik moko duto e bwo tiend dhano, to mano nyiso ni onge gima odong’ ma ok oketoe tekone. To koro pod ok wane ka gik moko duto oket e teko dhano. To gima waneno, en mana Yesu, mane Nyasaye omiyo obedo matin moloyo malaika kuom kinde manok mondo otho ni ji duto kuom ng’wonone mar Nyasaye. En ema Nyasaye nosesidhone osimbo mar duong’ kod pak, nikech rem mar tho mane oneno. Nyasaye mane ochweyo gik moko duto mondo otine ne dwaro mondo okel nyithinde mang’eny e duong’ne maler. Omiyo noneno ni ber mondo omi jal matelonigi e warruok bed ng’ama kare chuth bang’ neno sandruok. Jal mapwodho ji, kaachiel gi jogo mipwodho, giduto gin nyithind ng’at achiel. Mano emomiyo oluongogi ni owetene, ma ok wiye okuot, kowacho niya, “Anahul nyingi ni owetena. Anapaki gi wer e dier chokruok.” Owacho bende niya, “Anaket genona kuom Nyasaye.” Kendo owacho ni, “Eri, an ka, kaachiel gi nyithindo ma Nyasaye osemiya.” Emomiyo kaka nyithindogo nigi ringruok mar dhano, e kaka Yesu bende nokawo ringruok mar dhano. Notimo kamano mondo, kuom thone, oketh loch jal man gi teko mar tho, tiende ni Satan, kendo mondo ogony joma luoro mar tho osemiyo obedo wasumbini ndalo duto mag ngimagi. Nenore malong’o ni ne ok obiro mana ni mondo okony malaika, to nobiro ni mondo okony nyikwa Ibrahim. Mano emomiyo nyaka ne obed machalo gi owetene e yore duto, mondo odog jadolo maduong’ mang’won kendo maradier, matiyo e nyim Nyasaye, katimo misango migologo richo mag jo-Nyasaye. Kaka koro en owuon osekadho e tem mar neno masira, omiyo koro onyalo konyo jogo mitemo. Emomiyo owetena ma Nyasaye osemiyo obedo joge owuon, kendo ma bende oseluongo mondo odhi ire e polo, paruru Yesu, mane ooro mondo obed Jadolo Maduong’ mar yie ma wahulo. Ne obedo jaadiera ni Nyasaye mane okete e tich mana kaka Musa bende nobedo jaadiera e od Nyasaye. Kwar jodhoot moro nigi duong’ moloyo jodhoode. Mano emomiyo Yesu bende duong’ moloyo Musa. Jodhoot ka dhoot nigi kwargi, to wuon gik moko duto en Nyasaye. Musa nobedo jaadiera e od Nyasaye duto, to mana kaka jatich, kendo nowuoyo kuom gik ma Nyasaye nowacho e ndalo mabiro. To Kristo en jaadiera e od Nyasaye kaka wuowi ma jatend od wuon mare. Wan e jood Nyasaye, to mana ka wasiko gi chir kod geno ma ok dog chien. Onego watim mana gima Roho Maler wacho e Muma ni, “Winjuru dwond Nyasaye kawuono. Kik wiu dog matek kaka ne wi kwereu odoko matek kane ging’anyo ni Nyasaye, e kinde mane giteme e thim. Nyasaye wacho niya, ‘Kwereu notema kuno mondo ong’e chunya, kata obedo ni giseneno gik mane atimo kuom higni piero ang’wen. Mano emomiyo nakecho kod tieng’no, mi awacho niya, “Ndalo duto gitamore winjo chikena, kendo ok ging’eyo yorena,” Kuom mano mirima ne omaka, mi akuong’ora ni, “Ok ginidonj kama antie mondo giyue koda.” ’ ” Owetena, beduru motang’ mondo kik ng’ato kuomu bed gi chuny marach matamore yie, mamiyo oweyo Nyasaye mangima. To moloyo, jiwreuru ng’ato gi ng’ato kapod iluongo ndalo ni ‘Kawuono’, mondo kik richo gal ng’ato kuomu, mi bed gi chuny matek, nimar ka wamako geno mane wachakogo nyaka giko matek, to wanabed jocham gikeni kaachiel gi Kristo. Muma wachonwa wan bende niya, “Winjuru dwond Nyasaye kawuono. Kik wiu dok matek kaka ne wi kwereu odoko matek kane ging’anyo ni Nyasaye.” Ng’ano giri mane ong’anyo kane owinjo dwonde? Donge gin jogo duto mane Musa owuokgo Misri? To ng’ano giri mane Nyasaye okechogo kuom higni piero ang’wen? Donge gin joma ne otimo richo, mi ringregi odong’ e thim? Koso ng’ano giri mane Nyasaye okuong’ore ni ok nodonj kama entie mondo oyue kode? Ne gin joma notamore winjo wachne. Omiyo waneno ni ne ok ginyal donjo kar yueyone nikech ne gitamore yie. Koro Nyasaye oseweyonwa singruok ni wanyalo donjo kama entie mondo wayue kode. Omiyo watang’uru mondo ng’ato kuomwa kik par ni thuolo mar donjo e yueyono osekadhe, nikech Wach Maber oseyalnwa mana kaka noyal ni joma chon. To wach mane giwinjo ne ok okonyogi, nikech, kata ne giwinje gi itgi kamano, to ne ok giyie gi chunygi. To wan mwaseyie koro wadonjo kama Nyasaye nitie mondo wayue kode. Nyasaye wacho e Muma niya “Mirima ne omaka, mi akuong’ora ni, ok ginidonji kama antie mondo giyue koda.” Owacho kamano, kata obedo ni tije noserumo, chakre ndalo mane otieko chueyo piny, mana kaka Muma wacho kamoro kuom ndalo mar abiriyo niya, “Nyasaye noweyo tijene duto, mi oyueyo chieng’ mar abiriyo.” To kaka waseneno, Muma wacho bende ni, “Ok ginidonj ngang’ kama antie, mondo giyue koda.” Mano nyiso malong’o ni nitie jomoko moyienigi donjo kama Nyasaye nitie mondo giyue kode. To kaka joma ne okwongo winjo Wach Maber ne otamore yie mi ok odonjo mondo oyue gi Nyasaye, Nyasaye oseketo kinde machielo miluongo ni, ‘Kawuono’. Owuoyo kuome e Muma higni mang’eny achien, komiyo Daudi wacho niya, “Winjuru dwond Nyasaye kawuono. Kik chunyu dok matek.” Ka dine bed ni Joshua osemiyogi kar yueyo, to Nyasaye ok dochako owuoyo kuom kinde machielo. Mano nyiso ni yueyo machalo gi yueyo mar chieng’ Sabato pod nitie ma jo-Nyasaye nyalo yudo, nimar ka ng’ato odhi yueyo gi Nyasaye to oweyo tichne owuon mi oyueyo, mana kaka Nyasaye bende noweyo tichne ni oyueyo. Emomiyo waketuru chunywa mondo wadonji e yueyono. Kik watamre yie kaka jogo notamore, nono to walal. Wach Nyasaye ngima kendo tiyo, bende obith moloyo ligangla ma dhoge ariyo. Opowo chuny dhano, kendo odonjo nyaka iye mogik, kama opogoe paro gi chuny, kod fuoni gi ondhudho. Bende oketo bura ni paro kod dwaro manie chuny ng’ato. Onge gimoro amora mochue, manyalo pondo ni Nyasaye, to gik moko duto elore e lela ni Jal ma nyaka wanyis gik ma wasetimo. Emomiyo koro wamakuru yie ma wahulo matek, nikech wan gi Jadolo Maduong’ nosedhi nyaka e nyim Nyasaye. En Yesu Wuod Nyasaye. Wan gi Jadolo Maduong’ manyalo kecho nyawowa nikech noteme e yore duto ma wan bende itemowae, to ne ok otimo richo. Emomiyo wasuduru gi chir e nyim kom Nyasachwa mang’won, mondo okechwa, kendo okonywa kuom ng’wonone e kinde ma wadwaroe kony. Jodolo madongo duto iyiero kuom ji, kendo iketogi mondo giti ni ji e nyim Nyasaye, ka gichiwo mich gi misengni migologo richo. Ginyalo dembo joma kia kod joma orwenyo, nikech gin giwegi bende nyawo obembogi e yore mang’eny. Mano emomiyo nyaka gitim misengni ma gigologo richogi giwegi mana kaka gitimo ni ji. Bende onge ng’ama nyalo yierore kende owuon mondo okaw tich maduong’ mar bedo jadolo maduong’, to Nyasaye kende ema yiero ng’ato, mi ket jadolo, mana kaka noketo Harun. Kamano bende Kristo ne ok oyierore kende owuon mondo okaw duong’ mar bedo jadolo maduong’, to Nyasaye ema nokete jadolo maduong’ kawachone ni, “In e Wuoda, tinendeni asedoko Wuoru,” Muma wacho bende kamoro machielo niya, “In jadolo nyaka chieng’ e kit tich dolo mar Melkizedek.” E ndalo mane Yesu odak e pinyni ka dhano, ne olemo, kendo osayo Nyasaye mane nyalo rese e tho, ka oywak malit, kendo pi wang’e chuer. Nyasaye nowinjo ywakne nikech dembruokne. Kata obedo ni ne en Wuod Nyasaye kamano, to nopuonjore winjo wach kuom masiche mane oneno, Kendo kane osebedo ng’ama kare chuth, nodoko jakel warruok mosiko ni ji duto mawinjo wachne, mi Nyasaye nochake ni Jadolo Maduong’ e kit tich dolo mar Melkizedek. Wan gi weche mathoth ma dwawachnu kuom Melkizedek, to tugo tiendgi tek, nikech itu nok. Tinde onego ubed jopuonj, to pod udwaro mana ng’ama puonjou nonro mar wach Nyasaye. Kar chamo chiemo motegno, to chak ema pod udwaro! To ng’at mamadho mana chak kende pod en mana nyathi makwar, ma ok ong’eyo puonj man kuom wach makare. Joma dongo to chamo chiemo motegno, nikech gisepuonjore, mi ging’eyo pogo gik mabeyo gi gik maricho. Omiyo koro waweuru chakruok mar wach Kristo, to wadhiuru nyime gi puonj motegno. Ok onego wachak wapuonju weche mokwongogo, ka gima wachako waketo mise kendo, nikech ung’eyo ni nyaka ulokru uwe timbe materou e tho kendo uyie kuom Nyasaye. Wasepuonjou weche mag lwok mopogore opogore, gi yieyo lwedo kuom ji, gi chir mar joma otho, kod kum mochwere. To koro wameduru mana dhiyo nyime, kendo mano ema wabiro timo ka Nyasaye oyie. Joma yande ler oserieny e chunygi, mi obilo mich mar polo, kendo opognigi Roho Maler, kendo obilo Wach Nyasaye, mi oyudo ni mit, mi ong’eyo teko mar piny mabiro, to bang’e odok chien, ok nyal dwoki mi chak lokre kendo, nimar gin giwegi giguro Wuod Nyasaye e msalaba, kendo gimiyo ichaye ratiro. Nyasaye guedho lowo mamwonyo pi koth ma chuene pile, kendo manyago cham makonyo joma pure. To ka lowono nyago mana kudho kod buya, to ikwane ni oonge ohala. Nyasaye chiegni kuong’e, kendo mach nowang’e mi tieke! To jowadwa, kata ka wawuoyo kodu kama, to wageno ni ubiro yudo gik mabeyo ma warruok kelo. Nyasaye en jaadiera, kendo wiye ok nyal wil gi tichu kod hera ma usenyiso ni uherego, ka ukonyo joge, kaka usebedo kutimo kendo pod utimo, to wagombo ahinya mondo ng’ato ka ng’ato otim kinda nyaka giko, mondo uyud chutho gima ugeno. Kik utim samuoyo, to beduru joma luwo ranyisi mar jogo mayudo gik ma Nyasaye nosingore ni nomigi nikech giyie kendo gitimo kinda. Kane Nyasaye osingore ni Ibrahim, to nokuong’ore gi nyinge owuon, nikech onge ng’ama duong moloye ma dine okuong’ore gi nyinge. Nowacho niya, “Anaguedhi adier, mi ami nyikwayi bed mang’eny.” Kuom mano, bang’ timo kinda, Ibrahim noyudo gima ne Nyasaye osesingorene. Pile ji kuong’ore gi nying ng’ama duong’ moloyogi gi duong’, kendo kuong’ruok ema itiekogo weche duto manie kind ji, mondo kiawa moro obed maonge. Mano emomiyo Nyasaye ne oguro singruokne kokonyore gi kuong’ruok, nikech ne odwaro ni mondo jogo mane onego oyud gik mane osingorenigi ong’e malong’o ni gima ochano timo ok nyal lokore. Kuom mano, Nyasaye nokonyore gi gik moko ariyo ma ok nyal lokore, kendo ma ok onyal wachoe miriambo, tiende ni singruok gi kuong’ruok. To wan, joma osetony, koro wayudo jip motegno ka wamakogo geno manie nyimwa. Genoni ema wan go. Ochalo gi loch mogur, motue chunywa kuome. Ok ong’ingni, to omoko matek ta. Okadho nanga mar rageng’, mi odonjo kama Ler Moloyo. Kanyo ema Yesu nodonjoe nikech wan kotelonwa, kendo nodoko jadolo maduong’ nyaka chieng’ e kit tich dolo mar Melkizedek. Melkizedekno ne ruodh Salem, kendo ne en jadolo mar Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Noromo gi Ibrahim kane Ibrahim dok dala koa loyo ruodhi, mi noguedhe. En ema ne Ibrahim omiye achiel kuom apar, mag gik moko duto mane omayo ruodhigo. To tiend nying mar Melkizedek gin ariyo: mokwongo en ni ‘Ruoth Makare’, to bende en ruodh Salem, tiende ni ‘Ruodh Kue’ Onge wach moro mondiki ni en gi wuon kata min kata anywolane, kendo onge wach chakruok mar ndalone kata giko mar ngimane. En kaka Wuod Nyasaye. Osiko jadolo nyaka chieng’. Parieuru duong’ ma jali nigo, ka Ibrahim kwarwa ema ne omiye achiel kuom apar mag gik mabeyo mope! To chik ochiko nyikwa Lawi, ma gin joma tiyo tich dolo, mondo ochok achiel kuom apar mag gik moko kuom ogandagi, tiende ni gigol gigo kuom jo-Israel wetegi, kata obedo ni owetegigo bende gin nyikwa Ibrahim kamano. Melkizedek to ne ok en nyakwar Lawi, to kata kamano Ibrahim nomiye achiel kuom apar mag gik mope, mi noguedho kata mana Ibrahim, ng’at mane oyudo singruok mag Nyasaye! Ong’ere malong’o ni ng’ama duong’ ema guedho ng’ama tin. To korka jodolo, to waneno ni joka Lawi, ma gin joma yudo achiel kuom apar mag gik mokogo, gin joma tho. Korka Melkizedek to waneno ni ng’at mane oyudo achiel kuom apar, Muma wacho ni pod ngima. Chutho, wanyalo wacho ni kane Ibrahim ochulo achiel kuom apar, to kata mana Lawi nyakware, ma en ng’at mane onego oyud pok mar achiel kuom apar, bende nochulo pokno, nimar Lawi ne pod nie ringre Ibrahim kwar mare kane Melkizedek oromo gi Ibrahim. Chik mane omi jo-Israel notenore kuom tich dolo mar jo-Lawi. To ka dine bed ni tich dolo mar jo-Lawi ochopo tichne maonge gima orem, to onge gima dine mi jadolo moro machielo wuogi e kanyakla mar Melkizedek, to ok e kanyakla mar Harun. To ka kit tich dolo oloki, to mano nyiso ni chik bende nyaka loki. Awacho kamano nikech Jal mwawuoyo kuomeni, tiende ni ruodhwa, noa e dhoot moro ma ng’ato pok oaye mondo oti tich dolo kendo-mar-misango. Ong’ere malong’o ni Ruodhwa noa e dhood Juda. To kane Musa owuoyo kuom tich jodolo ne ok omulo nying dhood Juda. To tiend wachni medo nenore malong’o moloyo, ka jadolo machielo owuok machalo Melkizedek. Ne ok okete e tich dolo kaka chik pinyni dwaro, to nokete kuom teko mar ngima maonge gima nyalo ketho, mana kaka Muma wacho niya, “In jadolo nyaka chieng’ e kit tich dolo mar Melkizedek.” Chik machon osegol oko nikech oonge teko kendo ok onyal konyo gimoro, nimar Chik ne ok ochopo gima ne oketene. To geno manyien koro osekel, mamiyo wasudo machiegni gi Nyasaye. To bende mano ne ok otim maonge kuong’ruok. Kane oketi jo-Lawi e tich dolo, to kuong’ruok ne onge. Yesu to ne oket jadolo gi kuong’ruok, kaka Muma wacho ni, “Ruoth Nyasaye osekuong’ore, kendo ok nolokre ngang’ kuom wachne mawacho ni, ‘In jadolo nyaka chieng’.’ ” Mano omiyo singruok ma Yesu osiro ber moloyo singruok machon. Nitie wach moro machielo bende, jodolo ma jo-Lawi ne nyaka bed mang’eny, nikech kaka gin dhano matho, tho ne monogi siko e tichgi. Yesu to nigi tich dolo ma ok we ni ng’at moro machielo, nikech osiko nyaka chieng’. Kuom mano en gi teko mochwere mar reso jogo makadho kuome kasudo ir Nyasaye, nikech ongima nyaka chieng’ mondo okwanigi Nyasaye. To jadolo maduong’ ma kamano ema wadwaro, nikech oler, kendo oonge ketho; chilo moro onge kuome, bende osepoge kuom joricho, kendo oseting’e malo moyombo polo. Onge gima dimi otim misengni pile, kaka jodolo madongo moko kwongo timo misengni ma gipwodhogo richogi giwegi, to eka gitimo misengni mipwodhogo richo oganda. En to notimo misango dichiel kende, kane ochiwore en owuon ka misango. Chik Musa to keto dhano adhana manyap mondo obed jodolo madongo, to weche singruok mane Nyasaye okuong’orego mane obiro achien bang’ Chik, oketo Wuowi mosedoko ng’ama kare chuth jadolo maduong’. To wach maduong’ kuom weche ma wasewacho e ma: Chutho wan gi jadolo maduong’ ma kamano. Obet e bat korachwich mar Kom Duong’ manie polo. Obet kanyo ka otiyo Kama Ler maradier, ma en hema ma Nyasaye ema oguro, to ok dhano. Jodolo madongo duto oketi mondo ochiw mich, kendo otim misengni, omiyo jadolowa maduong’ni bende nyaka bed gi gimoro mochiwo. Ka da en e pinyka, to da ok obedo jadolo kata matin, nikech nitie jodolo machiwo mich kaka Chik Musa dwaro. Tich ma jodologo chiwo en kido gi tipo mar tich manie polo, mana kaka tich Musa bende nobet, nikech kane Musa chako tich gero Hema mar Romo gi Nyasaye, to Nyasaye nowachone niya, “Neni iloso gik moko duto machal gi kido mane onyisi e got.” To tich ma Yesu oseyudo ber moloyo tich jodologo, mana kaka winjruok ma okelo ber moloyo winjruok machon, nikech en winjruok ma singruok mabeyo moloyo ema guro. Ka dine winjruok mokwongo bed ma onge wach moro moremie, to Nyasaye ok dodwaro winjruok mar ariyo. To Nyasaye noneno wach moro morem kuom joge, mana kaka Muma wacho ni, “Ruoth Nyasaye owacho niya, ‘Ndalo biro ma anatimie singruok manyien gi dhood Israel kod dhood Juda. Ok nochal gi singruok mane atimo gi kweregi, kane atayogi, kagologi e piny Misri, nimar ne ok girito singruok mane atimo kodgino, mi an bende ne ajwang’ogi’ To Ruoth medo wacho niya, ‘Singruok ma anatim gi dhood Israel bang’ ndalogo e ma: Anaket chikena e parogi, kendo anandikgi e chunygi. Anabed Nyasachgi, mi ginibed joga. Onge ng’ama nopuonj wadgi, kata ma nopuonj omin mare, kawachone ni, “Ng’e Ruoth,” nikech giduto gining’eya, chakre ng’at matinie moloyo nyaka ng’ama duong’ie moloyo. Anang’wonnigi giduto kuom timbegi maricho, kendo ok nachak apar richogi ngang’.’ ” To ka Nyasaye wuoyo kuom singruok manyien kamano, to mano nyiso ni osemiyo singruok mokwongo odoko machon, kendo ong’ere ni gima odoko machon, kendo oti, chiegni rumo. Singruok mokwongo ne nigi chike moko miluwo kilamo Nyasaye, to bende ne en gi kar lemo molosi e pinyka. Ne olos hema ma ong’ad iye ariyo. Kama ikwongo donjoe iluongo ni Kama Ler. Kanyo ema ne nitie rachung taya, gi mesa moketie Makati miketo e nyim Nyasaye pile. To tok nanga mar rageng’ mar ariyo, ne nitie Hema moro miluongo ni Kama Ler Moloyo. Ei hemano ne nitie kendo-mar-misango molos gi dhahabu miwang’oe ubani, kod Sandug Muma, gi ludh Harun mane oloth, kod kite mopa mondikie Singruok. To ewi Sandugno ne nitie kido mag malaika miluongo ni kerubi, manyiso duong’ maler mar Nyasaye. Buombegi noumo kama igoloe richo. To ok wanyal wuoyo matut kuom gigo sani. Kamano e kaka ne ochan gigo. Jodolo donjo e hema maoko pile, kendo tiyo tijegi mag lemo. Hema mar ariyo to jadolo maduong’ kende ema donjoe nyadichiel higa ka higa. To bende ok onyal donjo kanyo ka oonge gi remo ma ochiwo mondo obed misango mopwodhogo richone owuon, kendo mopwodhogo richo ma oganda otimo ka ok ong’eyo. Kamano Roho Maler nyisowa ni ka hema maoko pod nitie, to yo midonjogo Kama Ler Moloyo pok oyaw. Mano en ranyisi manyiso kaka gik moko chalo e kinde ma kawuono. Onyiso ni mich gi misengni ma ichiwo ni Nyasaye ok nyal miyo chuny jalemo bedo malong’o chuth, nimar gik mobadhe gin mana chiemo gi gik ma imadho kod tim lwok mopogore opogore. Magi gin mana chik mag tim maoko ma oketi mondo oti nyaka chop kinde ma Nyasaye losoe gik moko manyien. To koro Kristo osebiro. En jadolo maduong’ ma wuon gik mabeyo ma koro nitie ka. Hema ma otiyoe en hema man gi duong’ moloyo kendo malong’o chuth. En hema ma ok olos gi lwedo, tiende ni ok en mar piny mochueni. Kristo nodonjo Kama Ler dichiel kende, to ok koting’o remb diek kata remb nyiroye, to mana koting’o rembe owuon, mi oyudonwa warruok mochwere. Ka remb diek gi remb ruedhi kod buch roya mikiro nyalo pwodho ringre joma ogak mi gidok maler, to koro remb Kristo dipwodh chunywa maler marom nadi! Kuom Roho mochwere, Kristo nochiwore owuon ni Nyasaye ka misango maonge songa, mi ogolowa e timbe materowa e tho, mondo walam Nyasaye mangima. Omiyo Kristo e jal makelo winjruok manyien, mondo jogo mane oluongi oyud mwandu mochwere mane Nyasaye osingore ni gibiro yudo. Mano nyalo timore nikech tho osebetie makelo resruok kuom richo mane otim e ndalo winjruok machon. To ka ng’ato lamo ni ji gige, to gigego ok pogi kapok ong’ere malong’o ni osetho. To kapod ongima to lemoneno onge gi teko kata matin. Mano emomiyo kata mana winjruok mokwongono ne ok ochako tich ka onge remo. Mano en adier, nikech kane Musa osehulo ni ji chike duto, nokawo remb nyiroye gi diek, kaachiel gi pi, mi okiro e kitap Chik, kendo okiro kuom ji duto, nokiro remono gi yie rombo malando kod owino, kowacho niya, “Ma e remo mar singruok mane Nyasaye ochikou mondo uriti.” Kamano bende e kaka Musa nokiro remo e Hema mar Romo gi Nyasaye, gi gik moko duto mane itiyogo e tich lemo. Chutho, kaluwore gi Chik Musa to chiegni ni gik moko duto ipwodho gi remo, kendo ka remo ok ochuer, to golo richo onge. Kane owinjore ni gigo, ma gin mana kido mag gik manie polo, nyaka pwodh gi misengni ma kamago, to kara gik manie polo hie nyaka pwodh gi misengni mabeyo moloyo mago. Awacho kamano nikech Kristo ne ok odonjo Kama Ler molos gi lwedo, ma en mana kido mar Kama Ler hie, to nodonjo e polo hie, mondo koro ochung’nwa e nyim Nyasaye. Ok odonj mondo ochiwre pile, kaka jadolo maduong’ donjo Kama Ler higa ka higa gi remb chiayo, nikech ka da bed ni otimo kamano, to dine osande pile, chakre chuech piny. To e ndalo ma piny rumoeni osefwenyore mana dichiel kende, ni mondo otiek richo, kochiwore owuon ka misango. Ng’ato ka ng’ato nyaka tho mana dichiel kende, to bang’ mano Nyasaye yale. Mano e kaka Kristo bende ne ochiw ka misango dichiel kende, mondo oting’ richo mag ji mang’eny, to obiro fwenyore kendo mar ariyo, to ok ni mondo ogol richo, to mana ni mondo okel warruok ni jogo morite. To Chik Musa oting’o mana kido mar gik mabeyo mabiro, to ok giting’o gigo hie. Misengni ma jodolo timo ka luwore gi Chik gitimo higa ka higa. To mano nyiso ni Chik ok nyal miyo jolemo bed kare chutho, nikech ka dine ni Chik nyalo timo kamano, to misengnigo dowe chuth, nimar ka osepwodh jolemo chuth, to richo ok dichak chand parogi kendo. To kar golo richo, to misengni mitimogo paronigi mana richogi higa ka higa, nikech remb ruedhi gi remb diek ok nyal golo richo. Mano emomiyo, kane Kristo biro e piny, nowacho ni Nyasaye niya, “Ok misengni kod chiwo ema nidwaro, to ringruok ema iseikona. Misengni miwang’o pep, gi misengni mag golo richo, bende ne ok imorgo. Omiyo nowacho niya, ‘Era e! A Nyasaye, asebiro mondo atim dwaroni, mana kaka Muma wacho kuoma e Kitap Chik.’ ” Waneno ni mokwongo Kristo nowacho niya, “Misengni gi chiwo, kata misengni miwang’o pep, gi misengni mag golo richo, ne ok idwaro, bende ne ok imorgo,” kata obedo ni Chik dwaro mondo otimgi kamano. To eka nowacho niya, “Era e! A Nyasaye, asebiro mondo atim dwaroni.” Kamano Yesu Kristo ketho yo machon mar chiwo chiayo ka misango, to okelo yo manyien ma ng’ato chiwoe ngimane owuon. Wan to opwodhowa nikech Yesu Kristo nochiwo ringre owuon nyadichiel kende, kotimo mana gima ne Nyasaye dwaro. Jodolo duto mag jo-Yahudi chung’ katiyo tich lemo odiechieng’, kendo ginwoyo mana misengni ma gitimo pile, ma ok nyal golo richo kata matin. Kristo to notimo misango achiel kende mar golo richo, moromo nyaka chieng’, mi obet e bad Nyasaye korachwich, mana kaka Muma wacho. Chakre kindeno orito nyaka Nyasaye ket wasike bed raten tiende. Osemiyo joma opwodhi kamano odoko joma long’o chuth nyaka chieng’ kuom misango achiel mane otimono. Roho Maler bende nyisowa ni mano en adier. Mokwongo owacho niya, “Singruok ma anatim kodgi bang’ ndalogo e ma: Anaket chikena e chunygi, kendo anandikgi e parogi. An Ruoth Nyasaye ema awacho kamano.” To omedo wacho ni, “Ok nachak apar richogi kod kethogi ngang’.” To ka richo osewe, to misango mar golo richo onge gi tich. Emomiyo owetena, koro wanyalo donjo Kama Ler Moloyo gi chir, nikech Yesu osethonwa, mi oyawonwa yo manyien kendo mangima kuom ringre owuon, mondo wakadh nanga mar rageng’ wadonj e nyim Nyasaye. Kaka koro wan gi jadolo maduong’ e od Nyasaye, wasuduru ir Nyasaye gi chuny maradier, kendo ka wan gi yie motegno, bende ka chunywa manyisowa ni wan joketho opwodhi, kendo ka ringrewa olwoki gi pi maliw. Wamakuru matek gik mwahulo ni wageno kuomgi, mak wamindni, nikech Nyasaye mane omiyowa singruokne en jaadiera. Ng’ato ka ng’ato nyaka par kaka onyalo jiwo wadgi omed bedo gi hera kod timbe mabeyo. Kik wawe mak wachokore kaachiel, kaka jomoko oseweyo timo, to nyaka wajiwreuru ng’ato gi ng’ato, to moloyo onego utim kamano kuneno ka Chieng’ Ruoth sudo machiegni. Ka wasiko watimo richo mana mar ayiem, bang’ ng’eyo adiera, to onge misango moro mapod odong’ manyalo golo richowa. Gima odong’ en mana kibaji, kwang’eyo ni wachomo bura, gi mirima mager ka mach, ma Nyasaye biro tiekogo joma otamore yie kuome. Ja-Yahudi moro amora machayo Chik Musa to inego ma ok okechi, ka nitie joneno ariyo kata adek manyalo hulo ni otimo kamano. To koro parieuru kum malit moloyo ma ng’at machayo Wuod Nyasaye onego yudi! Ng’at ma kamano osekawo remo mar singruok mane opwodhego ka gima nono, kendo osejaro Roho mar ng’wono! Wang’eyo Jal mane owacho niya, “An ema nachul kuor. Adier, anachul maonge kiawa!” kendo mane owacho ni ni, “Ruoth nong’ad bura ni joge.” En gima lich miwuoro, lwar e lwet Nyasaye mangima! Parieuru gik mane otimorenu e ndalo mokadho, kane ler mar Nyasaye orieny e chunyu. Kata obedo ni ne un e lweny mager kendo matek, to ne utimo kinda ka udhil. Jomoko kuomu nodoko ka joma ourore e nyim ji, kiyanyogi kendo isandogi, to moko bende ne ok oringo oweyo joma ne itimonigi kamano. Ne usandoru kaachiel gi joma ne otue e jela, bende ne uyie mondo oyak giu, kung’eyo ni un gi mwandu maber moloyo, kendo mosiko. Emomiyo kik uwit geno ma un-go, nikech obiro kelo pok maduong’. To timuru kinda mondo utim gima Nyasaye dwaro, mi uyud gima osesingore ni nomiu, Kaka Muma wacho niya, “Pod odong’ mana kinde matin kende, eka jal monego bi nobi. Ok nodeki! Yie ema nomi ng’ata makare bed mangima. To ka odok chien, to ok nabed mamor kode.” Wan to ok wan kuom jogo madok chien kendo lal, to wan kuom jogo moyie, kendo ma Nyasaye biro reso. To yie en ang’o? Yie en bedo gi adiera ni wabiro yudo gik mwageno, kendo en bedo gi ratiro maonge kiawa ni gik ma ok wanyal neno, nitie. Yie mane kwerewa nigo nomiyo Nyasaye oyie kodgi. Yie ema omiyo wang’eyo ni Wach Nyasaye ema nochueyo gik moko duto manie polo gi piny. Ne omiyo gik mantie owuok kuom gik maonge. Yie ema nomiyo Habil otimo ni Nyasaye misango malong’o, moloyo misango mane Kain otimo. Kuom yie mare Nyasaye noyie kode ni en ng’at makare, nikech Nyasaye noyie gi gik mane ochiwo, kendo kuom yieneno pod owuoyo, kata obedo ni osetho. Yie ema nomiyo okaw Enoka, oter e ngima, mak okadho e tho. Muma wacho niya, “Ne obedo maonge, nikech Nyasaye nosegole.” Wang’eyo ni yie mane en-go ema ne omiyo ogole, nimar Muma bende wacho ni, “Kane pok ogole ne en ng’at malong’o ni Nyasaye.” To ng’at maonge gi yie ok nyal bet malong’o ni Nyasaye, nimar ng’ama dwaro biro ir Nyasaye nyaka yie ni Nyasaye nitie, kendo ni en gi mich momiyo joma dware. Yie ema nomiyo Nowa owinjo siem mane Nyasaye osiemego kuom gik mabiro. Ne omako wach, omiyo nohondho yie mi oresogo joode. Kamano noketo ni piny bura, kendo en owuon yieneno nomiyo obedo e winjruok gi Nyasaye. Yie ema nomiyo Ibrahim oyie luong mar Nyasaye, mi odhi e piny mane Nyasaye osingore ni nomiye, kendo noweyo pinygi ka okia kuma odhiye. Yie ema nomiyo odak mana ka jadak e piny ma ok mare, kata obedo ni ne en piny mane Nyasaye osingore ni nomiye. Ne odak e hema, mana kaka Isaka kod Jakobo bende nodak. Gin bende Nyasaye nosesingorenigi kamano. Ibrahim nodak e hema kamano, nikech nogeno yudo dala man gi mise motegno, mane Nyasaye ema ochano kendo ogero. Yie ema nomiyo Sara owuon bende onwang’o teko mar mako ich, kata obedo ni ne en migumba, kendo ndalone mar nywol nosekadho kamano. Noyudo tekono nikech nokwano ni Jal mane osesingorene en jaadiera. Kuom mano Ibrahim, mane chalo gi ng’ama osetho, noyudo nyikwayo mang’eny ka sulue manie polo, kendo mathoth ka kuoyo manie dhonam ma ok nyal kwan. Jogo duto notho ka nigi yie. Ne ok ginwang’o gik mane Nyasaye osingorenigi ni nomigi, to ne ginenogi gi kuma bor, mi giyie ni gin gik mantie adier. Ne gihulo ratiro ni gin mana welo gi jowuoth e piny ka. Ka ji wuoyo kamano, to mano nyiso malong’o ni gigeno yudo piny ma margi giwegi. Ka dine pod giparo ber mar piny mane giaye, to dine giseyudo kinde mar dok kuno. To koro ne gigombo piny maber moloyo, tiende ni piny polo. Mano emomiyo wi Nyasaye ok kuodi kiluonge ni Nyasachgi, nikech oseikonigi dala. Yie ema nomiyo Ibrahim ochiwo Isaka ka misango, kane Nyasaye oteme. Kata obedo ni Nyasaye nosesingorene, kendo onyise ni joka Isaka kende ema nobed nyikwaye, to pod ne oyie mana chiwo wuode ma midermano. Ibrahim noyie ni Nyasaye nyalo chiero nga’t motho, kendo chutho nodwokne Isaka mana ka gima osechier oa kuom joma otho. Yie ema nomiyo Isaka oguedho Jakobo gi Esau, kendo ema nomiyo owuoyo kuom gik mabiro timore. Bende kane Jakobo chiegni tho, to yie ema nomiyo oguedho yawuot Josef moro ka moro, kendo olamo Nyasaye koyiengore e ludhe. Yie ema ne omiyo Josef owuoyo kuom wuok jo-Israel e piny Misri, kane ochiegni tho. Nogolo chik bende kuom gima onego otim gi chokene. Yie ema ne omiyo, kane onywol Musa to jonywolne nopande kuom dueye adek, nikech ne gineno ka en nyathi man gi chia. Mano omiyo ne gibedo gi chir, mi giketho chik ruodh Misri. Yie ema ne omiyo Musa odagi ni kik luonge ni wuod nyar Farao, kane osedoko ng’ama duong’. Noyiero mondo osande gi jo-Nyasaye, kar bedo gi mor mar richo marumo bang’ ndalo matin, nimar noneno ni achaya miyudo nikech Mesia nigi mwandu maduong’ moloyo mwandu mag Misri. Noketo chunye kuom pok mane Nyasaye biro miye. Yie ema nomiyo owuok Misri ka ok oluoro mirimb ruoth. Ne odhil mana ka ng’ama oneno Nyasaye ma ok ne. Yie bende ema ne omiyo oloso Sap Pasaka, kendo okiro remo e sirni mag dhoudi, mondo Malaika ma Janek kik mul jo-Israel makayo. Yie ema ne omiyo jo-Israel ong’ado Nam Makwar, mana ka gima en lowo motwo. Jo-Misri to kane otemo ng’ade, to pi noimo. Yie ema ne omiyo ohinga mar Jeriko opodho kane jo-Israel oseluore kuom ndalo abiriyo. Yie ema ne omiyo Rahab, dhako mane jachode, ok onegi kane inego joma ne otamore winjo wach Nyasaye. Ne ok onege nikech ne oserwako jombetre gi ng’wono. To an dachak awach ang’o? Thuolo ditama mar wuoyonu kuom Gidion gi Barak gi Samson gi Jeftha gi Daudi gi Samwel kod jonabi. Yie ema ne omiyo giloyo pinje mamoko, kendo girito ji gi bura makare, mi giyudo ni Nyasaye ochopo singruokne. Yie ema ne omiyo giumo dho sibuoche, kendo ginego gero mar mach, bende gitony e lweny. Kata obedo ni ne gin joma nyap, to yie nomiyo gibedo joma rateke, kendo gidoko joma ger e lweny, mi giriembo jolweny mane oa e pinje mamoko. Yie ema ne omiyo ochier ni mon moko jogi mane osetho. Jomoko ne osand malit, kane ok oyie ni mondo oresi, nikech ne gidwaro ni chieng’ moro gichier e ngima maber moloyo. Jomoko ne oyany kendo ochwadi, to jomoko ne otue mi oketi e jela. Moko ne ogo gi kite, to moko nong’ad sirunda, to moko bende noneg gi ligangla. Ne girwakore gi piende rombe kod piende diek, ka gidhier kendo kisandogi, bende ka gin gi chandruok malit. Ne gin joma beyo gilala ma ok owinjore bed e pinyni. Ne gibayo abaya e thimbe kod gode ka gidak e rogo kod buche manie lowo. Jogo duto Nyasaye ne oyiego nikech yie mane gin-go, to kata kamano ne ok ginwang’o gik mane Nyasaye osesingore ni nomigi nikech nosechano gima ber moloyo, koparowa, tiende ni ne ok odwar miyo gidoko joma kare mak mana ka wan kaachiel kodgi. Emomiyo ka koro oganda mang’ongo mar joneno opie molworowa ka bor polo kama, to wan bende waweuru ting’ duto kod richo maduodowa, kendo waringuru matek, kwanano ni ng’uech moseketwae. Nyaka wachom wang’wa kuom Yesu ma jatendwa e yor yie, a chakruok nyaka giko. Ne oyie tho e msalaba, kochayo wichkuot mar tho ma kamano, nikech mor mane obiro yudo achien. To koro osebet piny e bat korachwich mar komduong’ mar Nyasaye. Parieuru Jal mane odhil gi sigu mager mane joricho nigo kode mondo un bende kik uol kendo chunyu kik a. E lweny mukedoe gi richo, pok ukedoe nyaka jomoko kuomu otho. Koso wiu osewil gi weche Muma ma Nyasaye jiwougi, kowuoyo kodu kaka nyithinde niya, “Wuoda, kik icha kum ma Ruoth Nyasaye kumigo, kata kik chunyi nyosre ka okweri, nikech ng’ama Ruoth ohero ema okumo. Adier, yawuote duto moyiego ema ochwado.” Nyaka ubed modhil nikech un joma ipuonjo, nimar chandruoku nyiso ni Nyasaye okawou mana ka yawuote. Koso bende nitie wuowi moro ma wuon ok kum? Ka Nyasaye ok kumu kaka okumo yawuote duto, to mano nyiso ni ok un yawuote hie, to un mana kimirwa. To bende wuonewa mag pinyni ne kumowa, kendo ne wamiyogi luor kaka owinjore. To koro Wuonwa mar chuny dwami luor malich machal nadi mondo wayud ngima! Wuonewago ne kumowa kuom kinde matin kaka ne giparo ni bernigi. Nyasaye to kumowa koparo gima dikonywa, ni mondo wadok joma ler, mana kaka en bende oler. E sa mikumoe ng’ato, to kum ok nenre ka gima ber, to onenore mana malit. Achien to, joma osepuonji e yor kum nyago olemo mokue, tiende ni ngima maler. Emomiyo jing’uru bedeu mobengore kod chongeu monyosore. Losuru yore muluwo ochikre tir, eka tiendeu malit ok nowil, to nochangi. Temuru mondo ubed gi kue kod ji duto, kendo beduru gi ngima maler, nikech ka ng’ato ok ler, to ok none Ruoth. Ritreuru mondo une ni onge ng’ato kuomu molal, kendo oweyo ng’wono mar Nyasaye, bende kik sigu moro bed e kindu, manyalo kelo chandruok, mi keth ji mang’eny. Ritreuru mondo kik ng’ato kuomu bed ng’ama terore kata ng’ama ok oluoro Nyasaye ka Esau, mane ong’iewo duong’ne mar nywol mana ni mondo ochiem dichiel kende! Ung’eyo ni bang’e, kane odwaro mondo wuon mare oguedhe gi gueth ma wuowi makayo onego oyudi to ne okwere, nikech ne ok onyal yudo yo molokogo gima nosetimo, kata obedo ni ne odwaro yo ma dolokego gi pi wang’ kamano. Un ok uchal gi jo-Israel machon. Ok uchung’ e nyim gima unyalo mulo, kaka ne gichung’ e nyim got Sinai, kama mach kaknie, gi mudho mandiwa kod ong’weng’o, gi kalausi mager, gi koko mar tung’ maywak, kod dwol malich. Joma ne owinjo dwolno nokwayo ni mondo owegi kik gichak giwinje kendo. Luoro nomakogi nikech chik mane omigi ni, kata mana le kogere e godno to nyaka go gi kite, mi tho. Gima ne ginenono ne lich mokadho, omiyo Musa nowacho niya, “Luoro omaka, kendo atetni.” Ooyo, un uchung’ e nyim got Sayun, dala mar Nyasaye mangima, ma en Jerusalem manie polo, kendo uchung’ e nyim malaika gana gi gana. Unie nyim chokruok ma galamoro mar nyithind Nyasaye. En chokruok mar nyithind Nyasaye makayo, ma nyinggi ondiki e polo. Uchung’ e nyim Nyasaye ma Jang’ad Bura ni ji duto, kendo e nyim chuny joma beyo ma Nyasaye osemiyo odoko joma kare. Usebiro ir Yesu, jagach mosekelo winjruok manyien, ma rembe mokir nyiso wach maber moloyo wach mane remb Habil onyiso. Ritreuru mondo kik utamru winjo dwond Jal mawuoyo kodu. Joma notamore winjo dwond Musa kane Nyasaye omiyo owuoyo gi ji e piny, ne ok otony. Wan to dwatony nadi ka watamore winjo Jal mawuoyo kodwa gie polo? Adier, dwonde noyiengo piny e ndalono, to koro osesingore niya, “Pod abiro yiengo piny nyadichiel kendo. To ok piny kende ema abiro yiengo, to koda ka polo bende abiro yiengo.” To wach mawachoni, “Pod nyadichiel kende,” nyisowa ni ibiro golo gik mayiengni, tiende ni gik moko mosechue mondo gik ma ok yiengni ema odong’ osiki. Emomiyo wagouru erokamano ni Nyasaye, nikech wanwang’o piny manyien ma ok nyal yiengni, walameuru kaka owinjore, ka wamiye duong’ kod luor, nikech Nyasachwa en mach ma tieko gik mowang’o duto. Hera ma owete kuom Kristo oherorego mondo osiki. Kik uwe mak urwako welo e miechu, nikech rwako welo nomiyo jomoko opo mana korwako malaika! Paruru joma nie jela, mana ka gima un bende otueu kodgi. Joma chandore bende paruru mana ka gima un bende un kodgi. Ji duto mondo okwan kend ka gima duong’, kendo singruok ma joma okendore osingorego nyaka rit matek, nikech Nyasaye nokum joma terore, bed ni gin yawuowi gi nyiri, kata chwo gi mon. Kik ubed joma ohero pesa, to gik ma un-go ema mondo oromu, nikech Nyasaye owuon osewacho niya, “Ok anaweyi, kata jwang’i ok anajwang’i ngang’.” Mano emomiyo wanyalo wacho gi chir niya, “Ruoth e jakonyna, emomiyo ok nabed maluor. Ere gima dhano ditimna?” Paruru jotendu mane owachonu wach Nyasaye. Paruru kaka ngimagi ne chalo, kod tich mane gitiyo, mondo un bende ubed gi yie machalo gi yie mane gin-go. Yesu Kristo ok lokre, to en achiel, nyoro, tinende, kendo nyaka chieng’. Puonj moro mayore kendo magalagala kik golu e yo. En gima ber ka chunywa yudo teko kuom ng’wono mar Nyasaye, to ok kuom rito chike mag chiemo michamo, nikech rito chike ma kamago pok okonyoe ng’at moritogi. Wan gi kendo-mar-misango ma jodolo matiyo e Hema Maler onge gi ratiro mar chamo misengni motimie. Jadolo maduong’ tero remb jamni Kama Ler Moloyo mondo ochiw ka misango mar golo richo. Ringregi to iwang’o oko mar kambi. Mano emomiyo Yesu bende ne onegi oko mar dala Jerusalem mondo opuodh ji gi rembe owuon. Omiyo koro wawuoguru wadhi ire oko mar kambi, kwating’o achaye mane en bende oting’o, nimar e pinyni waonge gi dala mosiko, to wageno yudo dala mapod biro. Emomiyo, kuom Yesu, pile watimuru ni Nyasaye misango mar pak. Adier, dhowa mohulo nyinge mondo opake pile. Kik uwe mak utimo timbe ng’wono, kendo poguru giu ni joma chandore, nikech mago e misengni ma Nyasaye morgo. Winjuru wach jotendu, kendo timuru gik ma giwacho. Giritou odiechieng’ gotieno ma ok giyue, nikech nyaka ginyis Nyasaye wach kaka gisetiyo. Ka uluorogi, to gibiro tiyo gi mor to ka uchayogi to ginyalo tiyo ka gijur, to mano ok nyal konyou. Lemnwauru alema, nikech wang’eyo ni waonge gi wach ma chunywa ketonwae bura, nimar wadwaro mana timo maber e yore duto. Akwayou gi chunya duto ni, lemnauru mondo Nyasaye odwoga iru piyo. Nyasach kue mane ochiero Ruodhwa Yesu oa kuom joma otho gi teko mar remb muma mochwere, mi okete Jakwath Maduong’ mar rombe, mondo omiu gik moko duto mabeyo mondo utim dwarone. En ema mondo otim gima long’one e chunywa kuom Yesu Kristo. Duong’ obedne nyaka chieng’. Amin. To akwayou owetena ni yieuru gi wach ma ajiwougoni, nikech asendiko mana weche manok kende. Adwaro ni mondo ung’e ni owadwa Timotheo osegony, kendo ka ochopo ka piyo, to anabi kode ka abiro nenou. Mosnauru jotendu duto, kod jo-Nyasaye duto. Owetewa ma jo-Italia bende omosou. Ng’wono obed kodu un duto. Amin. An Jakobo, misumba Nyasaye kod Ruoth Yesu Kristo, amoso jo-Nyasaye duto ma oseke e piny ngima. Owetena, ka uyudo tem mayoreyore, to kwanreuru ka johawi, nimar ung’eyo ni tem mitemogo yieu ema miyo ubedo gi kinda. To nyaka utim kinda nyaka giko mondo ubed joma olony kendo makare chutho, ma ok urem e yo moro amora. To ka ng’ato kuomu riekone orem, to ber mondo okwa Nyasaye, kendo Nyasaye nomedne rieko, nikech ochiwo gi ng’wono mak ochayo ng’ato. To ka ukwayo, to nyaka ubed gi yie, ma ok uriwo gi kiawa kata matin, nikech ng’ama riwo gi kiawa chalo gi apaka mar nam ma yamo tugo kendo tagore. Ng’at ma kamano kik par ni doyud gimoro kuom Ruoth, nikech en jahubagabaga, kendo ok oket chunye e gimoro achiel. Ka Nyasaye oting’o owadwa moro modhier malo, to mondo obed mamor. To owadwa ma jamoko bende mondo obed mamor ka Nyasaye odwoke piny, nikech jamoko biro lal nono mana ka maua mae thim. Ka chieng’ owuok makech to wang’o maua kendo thiepene lwar piny, bang’e kite maber lal nono. Kamano e kaka jamoko bende biro lal nono mana ka tiyo tichne. Ng’at ma nano ka iteme en jahawi, nikech koseloyo tem to noyud osimbo mar ngima ma Ruoth nosingore ni nomi jogo mohere. To ng’at ma itemo kik wach ni Nyasaye teme, nikech onge richo manyalo temo Nyasaye, kendo en owuon ok otem ng’ato. To ng’ato ka ng’ato gombone owuon ema temo kendo yondho. Eka ka gombo osemako ich, to onywolo richo, to richo kosedongo mogik to kelo tho. Owetena mahero, ng’ato kik wuondu. Mich mabeyo duto, kod chiwo malong’o duto, a e polo malo. Gia kuom Nyasaye Wuoro mane ochueyo ler mag polo. En ok olokre, bende ok owichre owewa e mudho. Kuom dwarone owuon ne ochweyowa manyien kuom wach mar adiera, mondo wabed kaka olemo mokwongo nyak kuom chuechne duto. Owetena mahero, mago duto ung’eyo. To ng’ato ka ng’ato nyaka bed ng’at mawinjo wach piyo, kendo materore mos kuom wuoyo, kendo ma mirima ok mak piyo. Nikech mirimb dhano ok kel tim makare ma Nyasaye dwaro. Emomiyo wituru gik mochido, gi timbe maricho mogundho. Bolreuru e nyim Nyasaye, kendo yieuru wach mane opidhi e chunyu, nikech en gi teko mar warou. To kik uwuondru, kuwinjo wach awinja, to beduru joma timo gima uwinjo. Ng’at ma winjo wach awinja to ok tim, chalo gi ng’at mang’iyore e rang’i. Koseng’iyo kamano, to bang’e odhi, to piyopiyo nono wiye wil gi kite kaka chalo. To ng’at mang’iyo chik makare mamiyo wabedo thuolo, kendo mosiko ka timo kamano, bende ma ok winj wach mi wiye wilgo to tiyo gi wachno, e ng’at ma oguedhi e gimoro amora motimo. Ka ng’ato galo ni en jalemo maber to ok orito lewe, to mano owuondore awuonda, kendo lemo mare onge tich. Lemo mar adier kendo maler e nyim Nyasaye Wuoro, en limo nyithi kiye gi mond liete e chandruokgi, kendo bende gi ritruok kuom richo mag piny. Owetena, kaka un joma oyie kuom Ruodhwa Yesu Kristo ma Ruodh duong’, omiyo kik uluor wang’ ji. Kamoro nyalo bet ni jamoko moro man gi tere mang’eny mag dhahabu, kendo morwakore maber, obiro e chokruok maru, to eka jachan moro morwako lewni mokidhore bende obiro e chokruokuno. To ka unyalo dewo mana wang’ ng’at morwakore maberno, mi uwachne ni, “In, yie ibed ka,” to jachan to uwachone ni, “In to, chung’ kucha,” kata ni, “Bed piny e tienda ka,” to koro donge upogoru kendu, kendo udoko jong’ad bura ma pachgi richo? Owetena mahero, winjuru gima awacho. Donge Nyasaye noyiero joma piny kwano ka jochan mondo obed jomwandu korka yie, kendo obed joma yudo gueth mar Loch Nyasaye, mane osingore ni nomi joma ohero? To un usekuodo wi jachan! To donge jomwandu e joma thagou? Koso donge gin ema giywayou ka giterou e bura? Koso ok gin ema giwuoyo marach kuom nying moluor mochakuno? Ka umako chik Ruoth ma ondiki e Muma ni, “Her wadu kaka iherori iwuon,” to utimo gima kare. To ka uluoro wang’ ji, to utimo richo, kendo Chik oloyou gi bura ni un joketho. Kata ka ng’ato omako Chike duto, to oketho achiel kende, to bura oloye kuom chikego duto, nikech Jal mane owacho ni, “Kik iterri”, e Jal mane owacho bende ni, “Kik ineki.” Kata da bed ni ok iterori, to ineko, to iseketho Chik. Omiyo, wecheu gi timbeu mondo obed machal gi weche kod timbe mag joma ibiro ng’adonigi bura kaluore gi Chik ma miyo ji bedo thuolo. Jang’ad bura ok nokech ng’at ma ok kech ji. Ng’at ma kecho ji to onge gima oluoro kuom jang’ad bura. Owetena, ere ohala ka ng’ato owacho ni, “An gi yie,” to ok otim gik manyiso ni en gi yie? Bende yieneno direse? Ka owadwa kata nyaminwa moro onge lewni, kendo onge kata mana chiemb odiechieng’ achiel, to eka achiel kuomu wachone ni, “Dhi gi kue, kendo rwakri gi lewni, bende bed gi chiemo moromi”, to ok omiye gimoro ma ochando, koro ere ohala ma wachone kamano? Yie bende chalo mana kamano. Ka en kende, ma onge tim, to en mana gima otho. To ng’ato nyalo wacho niya, “Ng’at moro nigi yie, to ng’ama chielo nigi tim.” Ng’at ma kamano to adwoko ni, “Nyisae kaka ng’ato nyalo bedo gi yie, to onge gi tim. An to gik ma atimo ema nyiso ni angi yie.” Donge iyie ni Nyasaye en achiel? Mano ber! To kata mana jochiende bende nigi yie ma kamano, to yiegino miyo gikirni! In ng’at mofuwo, idwaro ni mondo onyisi ni yie maonge tim en mana gima nono koso? Par ane Ibrahim kwarwa. Ere kaka ne obet e winjruok gi Nyasaye? Donge timne ema ne omiyo obedo e winjruok kode, kane ochiwo Isaka wuode e kendo-mar-misango? Donge inyalo neno ni yie mare gi timne notiyo kaachiel, omiyo yiene nodoko malong’o nikech gima ne otimo?. Kamano wach manie Muma nochopo kare, mawacho niya, “Ibrahim noyie kuom Nyasaye, mi yieneno ema nomiyo Nyasaye okwane ka ng’ama kare.” Mano nomiyo Nyasaye oluonge ni osiepne. Kamano uneno ni gik ma ng’ato timo ema miyo obet e winjruok gi Nyasaye, to ok yie kende. Paruru bende Rahab, dhako ma jachode. Donge Nyasaye nomiyo obet e winjruok kode nikech gik mane otimo kane orwako joote, mi bang’e nomiyo gitony e yo machielo? Kaka ringruok maonge muya otho, e kaka yie bende maonge tim otho. Owetena, kik ji mang’eny kuomu bed jopuonj, nimar nyaka ung’e ni wan jopuonj nong’adnwa bura malit moloyo ji moko. Waduto wachwanyore pile, to ng’at ma ok chwanyre e gima owacho e ng’at malong’o chutho. Ng’at ma kamano nyalo ritore e yore duto. Ka waketo chuma matin e dho faras ni mondo owinjwa, to wamiyo odhi kamoro amora mwahero. Parieuru yiedhi bende. Kata obedo ni gidongo ahinya kamano, kendo kata obedo ni yembe matek ema riembogi, to pod jakwang’ chikogi achika kamoro amora modwaro gi ngai matin nono. Lep bende chalo kamano. En fuoni matinie moloyo, to onyalo wuorore ngang! Parieuru bende kaka pilni mach matin nono nyalo moko mach mawang’ bungu maduong’. Kamano lep bende en mach. En piny mopong’ gi timbe maricho. Kuom fuondewa, lep ema ketho ringrewa duto, kendo omoko mach e ngima dhano duto. En owuon to imoke e mach mak tho. Onge le moro amora, kata winyo, kata gik mamol, kata rech, ma dhano ok nyal boyo, kata ma pok oboyo. To onge ng’at ma nyalo boyo lep. En gima rach ma ok ling, kendo mopong’ gi kwich tho. En ema wapako kode Nyasaye, ma Ruodhwa kendo Wuonwa, to kendo en ema wayanyo kode ji mochwe e kido machalo gi Nyasaye. Kamano dhok achielno ema pak kod ayany wuokie. Owetena, mano ok onego obed kamano. Pi maber gi pi makech ok nyal wuok e soko achiel. Owetena, ng’owo ok nyal nyago zeituni, kendo mzabibu bende ok nyal nyago ng’owo. Kamano pi makech ok nyal lokore pi maber. Ka ng’ato kuomu paro ni oriek kata ong’eyo gimoro, to ber mondo timne makare kendo mamuol onyis ni en ng’ama riek adier. To ka chunyu opong’ gi nyiego marach kod piem to kik upakru, kendo kik uriambi ka uumo adiera. Rieko ma kamano ok oa e polo malo, to en rieko mar piny gi mar dhano kod mar jochiende, nikech kama nyiego gi piem nitie e kama koko gi timbe maricho duto nitie. To rieko moa e polo malo, opogore gi mano. Mokwongo oler, kendo okelo kue. Omuol, bende oikore winjo wach. Opong’ gi ng’wono, kendo onyago timbe mabeyo. Ok odew wang’ ji to bende ok ogang wach. Kodhi mopidhi gi kue nyago timbe mabeyo ni joma kelo kue mopidhogi. Ang’o makelo lweny kod dhaw duto manie kindu? Donge giwuok kuom gombou makedo e dendu pile mondo utim dwarogi? Ugombo, to ok uyudi, omiyo uneko! Nyiego makou nikech gima ok unyal nwang’o? Omiyo upiem kendo ukedo. To gimomiyo ok unyal yuda gima udwaro en nikech ok ukwa Nyasaye. To kata ka ukwayo, to ok dwoku, nikech ukwayo gi paro marach, kudwaro timo mana gima un uwegi ema udwaro. Un joma ok rit singruok mana ka mon moweyo chwogi! Donge ung’eyo ni ka uhero piny, to un wasik Nyasaye? Koso uparo ni Muma wacho kayiem ni, “Chuny ma Nyasaye oketo ei dhano en chuny ma janyiego”? To ng’wono ma Nyasaye ochiwo ni dhano duong’ moloyo nyiego. En mana kaka Muma owacho niya, “Nyasaye miyo joma muol ng’wono, to odagi josunga.” Emomiyo, winjuru Nyasaye. Tamuru Satan to noringu. Nyasaye to kusudo ire to nosud iru. Un joricho, lwokuru luetu, kendo un johubagabaga, puodhuru chunyu. Koro ma e kinde ma onego ubedie gi kuyo, kuywak kendo ugoyo nduru. Ber mondo nyiero munyierogo olokre ywak, kendo mor ma un-go olokre kuyo. Bolreuru e nyim Nyasaye, eka enoting’u malo. Owetena, ng’ato ka ng’ato kik wuo marach kuom wadgi. Ng’at mawuoyo marach kuom wadgi, kata mang’adone bura, to wuoyo marach mana kuom Chik, kendo ng’ado ni Chik bura. Ka ing’ado ni Chik bura, to itimori ng’at ma ng’ado bura, kar bedo ng’at ma rito Chik. Ng’at achiel kende e wuon Chik, kendo en jang’ad bura. En ema onyalo reso ng’ato, kata onyalo nego. In to in ng’a ma ing’ado ni wadu bura? Jomoko kuomu nyalo wacho ni, “Kawuono kata kiny wabiro dhi dala moro mondo wadag kuno kuom higa achiel, walokie ohala, mi wayud pesa.” To winjuru! Ukia gima kiny notimre kiny! Uparo ni ngimau en ang’o? Donge un mana ong’ueng’o mineno kuom kinde matin, to bang’e lal nono? Kuom mano, gima onego uwachi en ma: “Ka Ruoth oyie, to wanabed mangima, kendo wanatim gik ma wasechano.” To kar timo kamano, to upakoru kusungoru! Pakruok duto ma kamago gin richo. Ka ng’ato ong’eyo gima ber monego otim to ok otim, to odoko jaricho. Koro un jomwandu, winjuru wachna! Ywaguru kendo gouru nduru nikech masiche mabiro makou. Mwandu osetop, kendo lepu olwenda ochamo. Dhahapu gi fethu bende nyal osechamo, kendo nyal nogo nodok ranyisi ni useketho, mi nowang’ ringreu ka mach. Usekano mwandu e ndalo ma piny chiegni rumoeni! To pok uchulo misach jotich mane okayonu cham. Winjieuru kaka giywak! Adier, ywak jokeyogo osechopo e it Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. Usedak e pinyka kudhialoru, kendo kukak. Usebedo jowuoro mudoko machwe ka chiayo, to koro chieng’ yeng’o osechopo! Useng’ado bura ni joma onge ketho, mi unego, to ok gitamou. Emomiyo owetewa, horeuru mos nyaka Ruoth bi. Neyeuru kaka japur hore mos ka rito puothe mondo onyagne cham mabeyo. Ohore mos nyaka oyud kodh chuoyo kod koth machiego cham. Un bende nyaka uhoru mos, kendo uchiw chunyu, nikech biro mar Ruoth chiegni. Owetena, kik ng’ato ng’ur gi wadgi, mondo chieng’ moro Nyasaye kik ng’adnu bura. Jang’ad bura ni ka kendo ochung’ mana e dhoot. Owetena, ka udwaro neno kaka onego uhoru mos e sand, to paruru jonabi mane owuoyo e nyim Ruoth, nimar wakwano joma ohore mos nyaka giko ni gin johawi. Usewinjo bende kaka ne Ayubu ohore mos, kendo ung’eyo gik mane Ruoth omiye e giko, nimar Ruoth ng’won gi lala, kendo okecho ji. To owetena, gima duong’ie moloyo gik moko duto en ni, ka usingoru e wach moro, to kik ukuong’oru, bed ni ukuong’oru gi polo, kata gi piny, kata gi gimoro amora. Kudwaro wacho ni, “Ee,” to wachuru mana ni, “Ee” kende. Kata kudwaro wacho ni, “Ooyo,” to wachuru mana ni, “Ooyo,” mondo kik buch Nyasaye lou. Ka ng’ato kuomu nigi chandruok, to onego olem. To ka ng’ato nigi mor, to onego ower wende pak. Bende ka nitie ng’ato matuo, to onego oluong jodong kanyakla mar jo-Kristo mondo olemne, kendo owire gi mo e nying Ruoth. Ka joma lemonego bende nigi yie, to obiro chango, mi Ruoth mi oa malo e kitandane, kendo ka osetimo richo to nowene. Emomiyo, ng’ato ka ng’ato mondo ohul richone ni wadgi, kendo ng’ato ka ng’ato olem ni wadgi mondo obed mangima. Lemo mar ng’at makare nigi teko kendo timo gik madongo. Elija ne en mana dhano ka wan. Nolemo matek mondo koth kik chue, mi koth ne ok ochue e piny kuom higni adek gi nus. Bang’e ne ochako olemo kendo, mi koth ochwe, kendo piny ochiek. Owetena, ka ng’ato kuomu obayo yo, mi oweyo adiera, to eka ng’at moro odwoke e yo, to ng’euru ni ng’ama odwoko jaricho mobayo yono oreso chunye e tho bende omiyo richo mathoth owe. An Petro, jaote mar Yesu Kristo, andikonu un jo-Nyasaye moke e pinje mag Ponto gi Galatia gi Kapadokia gi Asia kod Bithunia, kuma untie ka jodak. Nyasaye Wuoro noyierou chon kaka dwarone obet, mondo opwodhu gi Roho, umak chik Yesu Kristo, kendo mondo rembe okir kuomu. Ng’wono gi kue mogundho obed kodu. Duong’ obed ni Nyasaye Wuon Ruodhwa Yesu Kristo. Kuom ng’wonone maduong’ nonywolowa gi nywol manyien kuom chiero Yesu oa kuom joma otho. Mano miyo wabedo gi geno mangima. En geno mar yudo mwandu mosiko nyaka chieng’. Okanonugo e polo, kuma ok onyal kethoree kata towie. Adier obiro ritou nyaka chop warruok, ma oselosi mondo oel e chieng’ giko, bi. Beduru mamor kuom wachno, kata obedo ni usebedo kuchandoru kuom tem mopogore opogore kuom kinde matin. Gik makamago timore mondo otemugo one ane ka un gi yie maradier. Kata mana dhahabu ma nyalo kethore bende itemo gi mach. Omiyo yie maru, ma nengone tek moloyo dhahabu, nyaka tem mondo ong’ego ka en yie maradier. Eka nuyud pak gi duong’ kod luor, chieng’ ma Yesu Kristo ofwenyore. Kata obedo ni pok uneno Yesu, to pod uhere ahera, bende kata obedo ni ok unene sani, to pod uyie ayiea kuome, kendo upong’ gi mor maduong’ mokadho awacha, kuyudo pok mogik ma yieu okelo, tiende ni warruok mar chunyu. Wach warruokni ema ne jonabi onono kendo omanyo matek, kane gikoro wach gueth mane Nyasaye biro miyou. Roho mar Kristo mane ni kuomgi nonyisogi chon masiche mane Kristo biro yudo, kod duong’ mane biro luwo masichego, omiyo ne gitemo manyo kinde mane gigo biro timore, kendo kaka gibiro timore. Ne onyisgi ni tich koro mane gitiyo ne ok giti ni gin giwegi, to ne gitiyo mana ni un, kendo koro joland wach mane okelonu Injili kuom teko mar Roho Maler mane oor koa e polo, osehulonu wechego ratiro. Gin e weche ma kata mana malaika bende gombo ng’eyo ahinya. Emomiyo beduru motang’, ka parou bith. Keturu chunyu duto kuom gueth ma Yesu Kristo biro kelonu kuom ng’wonone ka obiro. Luoruru Nyasaye kubedo ka nyithindo ma winjo wach, kendo kik uyie gombo mane un-go e ndalo moko kane pod ukia Nyasaye chak telnu e ngimau. Kaka Jal mane oluongou ler, e kaka un bende nyaka ubed maler e timu duto. Paruru gima Nyasaye wacho e Muma ni, “Nyaka ubed joma ler, nikech an aler.” Ka ulemo, to uluongo Nyasaye ni Wuoro, Jal mang’ado ni ji duto bura, kaka tim ng’ato ka ng’ato obet, ma ok odewo wang’ ng’ato, omiyo nyaka uluore ndalo duto ma udakgo ka welo e pinyka. Ung’eyo ni kane owaru kuom timbeu manono mane uyudo kuom kwereu, to ne ok owaru gi gik matow kaka fedha kata dhahabu, to nowaru gi remo ma nengone tek mar Kristo, mane ochiw ka nyarombo motimgo misango ma onge songa kata mbala. Nyasaye ne oseyiere chon kane pok ochue piny, to ne ofwenye ni ji e ndalo mogikni nikech un, nimar en ema omiyo uyie kuom Nyasaye mane ochiere oa kuom joma otho, kendo omiye duong’. Adier, en ema omiyo ubedo gi yie kod geno kuom Nyasaye. Koro kaka usepwodho chunyu kuom winjo wach mar adiera, kendo uheroru maonge miganga kaka owete, omiyo herreuru chuth gi chunyu duto, nikech kuom wach mangima kendo mosiko mar Nyasaye, osenyuolu nywol manyien, to ok kaka nyithind joma otho, to kaka nyithind Jal ma ok tho. En mana kaka Muma wacho ni, “Dhano duto chalo gi lum, kendo duong’ duto ma en-go chalo gi thiepe lum. Lum ner, kendo thiepe two. Wach Nyasaye to osiko nyaka chieng’.” Wachno e Wach Maber mane olandnu. Kuom mano, weuru richo duto, kaka ich lit, gi wuond, gi gango wach gi nyiego kod ayany. Kaka nyithindo mayom gombo cha minegi, e kaka un bende onego ugomb chak maliw mar chuny, mamiyo udongo nyaka chop e warruok, nimar kaka Muma wacho, usebilo ng’wono mar Ruoth. Omiyo biuru ire. En kidi mangima mane ji odagi ni onge tich. Nyasaye to ne oyiere, kendo omiye duong’. Biuru ire ka gima un kite mangima, mondo ubed jodolo maler matimo misengni mag chuny ma Nyasaye oyiego kuom Yesu Kristo, kaka Muma wacho niya, “Neuru, aketo kidi moyier e Sayun. En kidi motegno man gi duong’ moriwo kor ot. Ng’at moyie kuome to ok none wichkuot.” Un joma uyie ema ung’eyo ni kidino nengone tek, to joma ok oyie to, “Kidi mane jogedo odagi osedoko kidi motegno moriwo kor ot.” Muma kama chielo to wacho ni, “En e kidi mabiro chwanyo ji; Lwanda ma nomi gipodhi.” Gichwanyore nikech gidagi winjo Wach Maber. Mano e gima ne Nyasaye owalonigi. To un e dhoot moyier, kendo kanyakla mar jodolo mag Ruoth, kod oganda maler ma Nyasaye okawo ka joge, mondo oland timbe madongo mag Jal mane oluongou ua e mudho, mi okelou e lerne miwuoro! “Chon ne ok un oganda kata matin, to tinde un oganda Nyasaye. Chon ne un mabor gi ng’wono mar Nyasaye, to koro useyudo ng’wonone.” Osiepena, akwayou ni kaka un welo kendo jodak e pinyni, beduru motang’ gi gombo mag ringruok makedo gi chunyu pile. Timu onego obed maber ahinya e nyim joma ok oyie, mondo kata obedo ni gihangou ni un joma richo, to gine timbeu mabeyo, mi gipak Nyasaye chieng’ ma obiroe ng’ado bura. Winjuru chike duto ma joloch oketo, nikech uhero Ruoth Yesu. Adier, rituru chike mag ruodh piny, ma en ng’ama duong’ moloyo, kendo rituru bende chike mag jotelo ma gin joma en ema oketo mondo okum joma ketho, to opak joma timo maber. Nyasaye dwaro mondo timbeu mabeyo omak dho joma ofuwo makia. Beduru joma ni thuolo, to kik ulok thuolo ma un-go bed gima uumogo richou, to beduru wasumb Nyasaye. Miuru ji duto duong’, kendo heruru oweteu kuom Ruoth. Luoruru Nyasaye, to ruodh piny bende miuru duong’. Un wasumbni, nyaka uwinj ruodhiu kumiyogi luor duto, bed ni gin jomamuol kendo mabeyo, kata gin joma kwiny. Ka ng’ato ong’eyo ni Nyasaye ni kode, kendo mano omiyo odhil e sandruok moyudo, kata obedo ni onge ketho moro mosetimo, to mano e gima Nyasaye oyiego. Ere pak ma unyalo yudo ka udhil kichwadou kuom ketho musetimo? To kudhil kisandou nikech usetimo gima ber, to mano e gima Nyasaye oyiego. Mano e gima Nyasaye noluongou mondo utim, nimar Kristo owuon bende nosandore nikech un, mi oweyonu ranyisi mondo uluw timne., Muma wacho niya, “Ne ok otimo richo, bende miriambo ne ok owuok e dhoge.” Kane oyanye, to ne ok oyenyo, kendo kane oneno masira, to ne ok osiemo ng’ato, to nochiwore e lwet Jal mang’ado bura kare. En owuon ne oting’o richowa e ringre e msalaba, mondo watho ni richo, eka wabed mangima ni tim makare, kendo osechangu mana nikech chwat mane ochwadego. Ne oyudo ulal ka rombe, to koro useduogo ir Jakwadhu, kendo Jarit chunyu. Un mon bende nyaka uluor chwou, mondo ka nitie chwo moko ma ok oyie, to gilokre ka gineno kaka ngimau chal, kendo kaka timu ler, kendo kaka uluoro Nyasaye, kata ka ok uwachonigi gimoro. Kik ulosru maber mana ni mondo oneu, kukado yie wiu maber, kendo kurwako tigo mag dhahabu kod lewni mabeyo. To beyou onego obed mana mar chuny. En ber ma ok rum, kendo mamuol, kendo modembore, kendo ma nengone tek e nyim Nyasaye. Mano e kaka chon mon maler mane oketo genogi kuom Nyasaye, ne obidhore kuom winjo chwogi. Sara ne achiel kuom mon ma kamago. Ne omiyo Ibrahim luor, kendo ne oluonge ni, “Ruodha.” Koro un udoko nyige ka utimo gik mabeyo, kendo ok uwe gimoro bwog chunyu. Un chwo bende daguru gi mondu ka ung’eyo ni gin chuech mang’aw. Omiyo nyaka umigi luor, nimar gin bende giyudo kodu mich mar ngima ma Nyasaye chiwo kuom ng’wonone. Kutimo kamano, to onge gimoro mabiro monou lemo. Mogik to uduto nyaka ubed gi chuny achiel, kendo gi paro achiel. Herreuru kaka owete, bende beduru mamuol kendo mang’won. Kik uchul richo kar richo, kata ayany kar ayany. Kar timo kamano, to guedhuru aguedha, kung’eyo ni kane Nyasaye oluongou, to noluongou ni mondo uyud gueth, mana kaka Muma wacho niya, “Ka ng’ato ohero ngima, kendo dwaro mondo obed mamor, to nyaka ogeng’ lewe kuom weche maricho, kendo dhoge kik wach miganga. Nyaka olokre owe timo richo, mi otim gik mabeyo, kendo nyaka odwar kue kinde duto, mi oluw, nikech Nyasaye rango joma kare gi ng’wono, kendo pile oyie winjo lemogi, to omon gi joma timo richo.” Ka uketo chunyu kuom timo gik mabeyo, to ere ng’ama dihimu? To bende kata kapo ni uyudo sandruok nikech timbe mabeyo, to mano kaka un johawi! Kik uluor ji, kendo kik uwe gibwogu. Miuru Ruoth Kristo duong’ e chunyu, kendo pile beduru kuikoru dwoko ng’ato ang’ata mapenjou tiend geno ma un-go. To timuru kamano gi muolo kod luor, kendo nyaka ubed gi chuny maler, mondo timu maber kaka jo-Kristo okuod wi jogo mayanyou, kendo hangonu wach. Ber mondo uyud chandruok nikech tim mabeyo, kapo ni mano e gima Nyasaye dwaro, moloyo yudo chandruok kuom tim maricho, nimar Kristo owuon notho dichiel kendo mogik nikech richou. Kata obedo ni en ne en ng’ama kare kamano, to notho ni joma ok kare, mondo oterwa ir Nyasaye. Ne oneg ringre, to Nyasaye nomiyo chunye obedo mangima, kendo kuom chuny nodhi molando wach ni chuny mane nie tuech. Mago e chuny mag joma nodagi winjo wach Nyasaye, kane pod Nyasaye rito mos e kinde mane Nowa hondhoe yie. Yieno noreso ji manok (ma kwangi oromo aboro) e pi. Pigno en ranyisi mar batiso, ma koro resou sani. Batiso ok en golo chilo kuom ringruok, to en singruok motim ni Nyasaye gi chuny maler. Oresou nikech chier mar Yesu Kristo, ma osedhi e polo, mi obet e bat korachwich mar Nyasaye, gi ruodhi mag polo duto, kendo kuom teko duto. Emomiyo, kaka Kristo noneno masira e ringre, un bende ikreuru gi paro achielno, nikech ka ng’ato oneno masira e ringre, to osea e richo. Ikreuru kamano, mondo kuom ndalo mapod udakgo e piny, kik utim mana gik ma dhano gombo, to timuru mana gik ma Nyasaye dwaro. E ndalo mosekadho, ne un gi kinde malach moromou timo gik ma joma ok oyie dwaro. Ne utimo timbe maricho, kaka owruok, gi gombo, gi mer, gi dwanyruok, gi metho mag anjawo, kod lamo nyiseche manono, ma en gima Chik okwero. To tinde ka ok urip gi joma kamago e owruok mar ngima monjawni, to giwuoro, kendo giyanyou! To chieng’ moro ginidwok wach e nyim Jal moikore ng’ado bura ni joma ngima gi joma otho. Joma otho nong’adnigi bura kane pod gin e pinyka, mana kaka ing’ado ni jomoko duto. Wach Maber to ne olandnigi bang’ thogi, mondo gibed mangima kuom chuny, kaka Nyasaye bende ngima. Giko mar gik moko duto chiegni. Emomiyo, beduru mariek, kuritoru mondo uikru ni lemo. To moloyo nyaka uherru gi chunyu duto, nikech hera miyo iweyo ni ji richo mang’eny. Rwakuru joweteu ma ok ung’ur. Nyasaye osemiyou mich mopogore opogore, omiyo ng’ato ka ng’ato kuomu nyaka rit michgo maber, mi otigo kokonyogo jomoko. Ka ng’ato en jaland wach, to wach mowacho nyaka bed mana Wach Nyasaye, kendo ka ng’ato tiyo ni ji, to mondo oti mana gi teko ma Nyasaye chiwo, mondo Nyasaye oyud duong’ kuom gik moko duto mutimo kuom Yesu Kristo. En e wuon duong gi teko nyaka chieng’. Amin. Osiepena, ka uyudo tem mager mawang’ou ka mach, to kik ubuogi, ka gima ok ung’eyo ni gik ma kamago nyaka timrenu, nikech mano timore mana ni mondo otemugo. To beduru mamor, kaka joma oriwore gi Kristo e masichene, mondo ubed gi mor mathoth, chieng, ma duong’ne maler ofwenyore. Ka iyanyou nikech nying Kristo, to kwanreuru ni un johawi, nikech koro Roho man gi duong’ ma en Roho mar Nyasaye, obedo kuomu. Ka ng’ato kuomu yudo masira, to kik bed ni oyudo masira nikech oneko, kata nikech okwelo, kata nikech otimo timbe moko maricho, kata nikech ochwogore e weche jomoko. To ka ng’ato kuomu yudo masira nikech en ja-Kristo, to ok onego one wichkuot, to onego omi Nyasaye duong’, nikech iluonge gi nying Kristo. Ndalo mar ng’ado bura osechopo, kendo jo-Nyasaye ema ikwongo ng’ad nigi bura! To ka wan ema bura ochakore kuomwa kamano, to jogo ma otamore winjo Wach Maber mar Nyasaye to nobed nadi, nikech Muma wacho niya, “Ka en gima tek mondo joma kare oyud warruok, to koro joma ok oluoro Nyasaye kod joricho to nobed nadi?” Emomiyo, ber mondo joma neno masira kaluore gi dwaro mar Nyasaye, osik ka timo timbe mabeyo, kendo ochiwre e lwet Jachwechgi, ma en Jal mogen. Koro an gi wach moro ma adwaro kwayou, un jodongo. Awuoyo kodu kaka jaduong’ wadu, mane oneno kaka Kristo sandore, kendo mageno yudo pok kuom duong’ mabiro fwenyore. Beduru jokwadh kueth ma Nyasaye osemiyou, kendo ritgiuru gi chuny mamor kaka Nyasaye dwaro, to ok kuom achune. Kik utim kamano mondo uyudie ohala, to timeuru mana nikech uhero. Kik utimru ruodhi ni jogo moketi e lwetu ka kueth mondo uriti, to nyaka udok nigi ranyisi maber. Eka ka jakwath maduong’ obiro, to unuyud osimbo mar duong’ ma ok kethre, manyiso ni uselocho. Kamano bende un joma tindo, nyaka uwinj jodongu, kendo un duto nyaka urwak muolo ka law, kukonyoru e kindu uwegi, nimar Muma wacho niya, “Nyasaye dagi josunga, to joma muol ema omiyo ng’wono.” Omiyo beduru mamuol e bwo bad Nyasaye man gi teko, mondo obi oting’u malo e ndalo mowinjore. Keturu parruok duto ma un-go kuome, nikech oparou. Beduru motang’ kurito, nikech jasiku ma Satan bayo kuonde duto ka sibuor magoyo asumbi, ka dwaro ng’ama dongam! Chung’uru motegno kuom yie ma un-go, mondo utame, ka ung’eyo ni oweteu moyie manie piny duto, bende yudo chandruok ma kamago. To ka usenwang’o chandruok kuom kinde matin, to Nyasach ng’wono duto, ma oseluongou kuom Kristo e duong’ne mochwere, noduog chunyu, mi miu teko, kendo omiu chuny motegno, koketou e mise ma ok yiengni. En e wuon loch nyaka chieng’. Amin. Andikonu barua machiekni, ka Silvano, ma ageno kaka owadwa maradier, konya. Adwaro jiwou kendo nyisou ni mano e kaka ng’wonono mar adier mar Nyasaye chalo. Omiyo chung’uru motegno kuom ng’wonono. Kanyakla mar jo-Kristo man Babulon, mane Nyasaye oyiero, omosou. Wuoda Marika bende omosou. Yogreuru gi mos maler mar hera. Kue obed kodu uduto ma un kuom Kristo. An Simon Petro, ma misumba Yesu Kristo kendo jaotene, ema andikonu baruani, un joma osenwang’o yie ma nengone tek marom gi yiewa, nimar Nyasachwa kendo Jawarwa Yesu Kristo ema ne omiyowago kuom adierane. Ng’wono kod yie mogundho miyudo kuom ng’eyo Nyasaye kod Yesu Ruodhwa obed kodu. Teko mar Nyasaye osemiyowa gik moko duto mamiyo wabedo mangima, kwaluoro Nyasaye. Ngimano wanwang’o kuom ng’eyo Jal mane oluongowa mondo wayud pok kuom duong’ne kod berne. Kamano osemiyowa singruok madongo kendo ma nengogi tek, mondo kuom singruokgo utony e kethruok ma gombo osekethogo piny, mondo ukaw kit Nyasaye owuon. Omiyo temuru matek mondo ujiw yieu gi timbe mabeyo, to timbeu mabeyo ujiw gi rieko. Rieko to jiwuru gi ritruok, to ritruok to ujiw gi kinda, to kinda ujiw gi luoro Nyasaye. Luoro Nyasaye to jiwuru gi hero owete, hero owete to jiwuru gi hera maradier. Ka un gi michgo, kendo umedo bedo kodgi mogundho, to gibiro miyou teko, kendo gibiro miyo unyag olemo mabeyo, kumedo ng’eyo Ruodhwa Yesu Kristo. Ng’ama onge kodgi to en muofu maneno mana matiptip, kendo wiye owil ni richone machon ne osepwodhi. Emomiyo owetena, temuru matek moloyo mondo unyis ni oseluongu kendo oseyieru adier. Ka utimo kamano, to ok unuchwanyru. Kamano nomiu thuolo maduong’ mar donjo e piny mochwere mar Ruodhwa kendo Jawarwa Yesu Kristo. Kuom mano, abiro paronu wechego pile, kata obedo ni useng’eyogi, kendo uguroru motegno kuom adiera ma useyudo. Aneno ni en kare mondo, kapod anie kiru mar ringruokni, to aparnu wechegi, nikech ang’eyo ni achiegni weyo kiru mar ringruokni, kaka Ruodhwa Yesu Kristo osenyisa. Omiyo abiro temo matek mondo ane ni nitie yo ma unyalo parogo wechegi kinde duto ka asea. Kane wanyisou kaka Ruodhwa Yesu Kristo biro gi duong’ maler, to ne ok wakonyore gi sigendini ma dhano ochuogo, to wan wawegi ne wanene gi wang’wa, ka en gi duong’ne maler duto. Nyasaye Wuoro nomiye duong’ gi pak kane dwol obirone moa kuom duong’ mar polo, kawacho niya, “Ma e Wuoda mahero! Chunya mor kode!” Wan wawegi ne wawinjo dwolno kaa e polo, nikech ne wan kode kuno e got maler. Omiyo wamedo yie matek moloyo kuom wach mane jonabi okoro. Ber mondo urit wachno chuth, nikech en kaka taya maliel kama otimo mudho, nyaka piny yawre, mi sulue mar okinyi wuog karieny e chunyu. To mokwongo nyaka ung’e ni onge ng’ama loko tiend weche manie Muma kende owuon, nikech onge wach mane okor mana nikech dwaro mar dhano. To ji ne wacho wach moa kuom Nyasaye, mana kaka Roho Maler ne telonigi. To jonabi mag miriambo bende nowuok kuom oganda Nyasaye e ndalo mokadho. Kamano bende e kaka jopuonj mag miriambo biro wuok kuomu. Ginikel ling’ling’ puonj mag miriambo maketho ji, kendo ginikwed kata mana Ruoth mane owarogi, mi gimi tiekgi piyopiyo nono. Kata kamano, ji mang’eny noluw timgi mag anjawo, kendo ji nowuo marach kuom Yor Adiera, nikech timbegigo. Kuom gombo chamo gik malang’, jopuonj mag miriambo nokaw giu gi weche mag wuond. To jang’ad bura oseng’ado buchgi chon! Kum ema oritogi, kendo ng’ama biro tiekogi ok nindi! Nyasaye ne ok oweyo malaika mane oketho mak okumo, to nowitogi e mach ma ok tho, kuma otuegie e mudho gi nyororo ka girito Chieng’ Bura. Bende Nyasaye ne ok oweyo piny machon mak otieko, kane okelo ataro e piny joricho, to noreso mana Nowa, mane jaland Wach Makare, kod ji mamoko abiriyo. Nyasaye nokumo mier mag Sodom gi Gomora, kowang’ogi, mi gilokore buru. Kamano nolokogi ranyisi mar gima biro timore ni joma ok oluoro Nyasaye. Lut to noreso nimar ne en ng’at maber, kendo chunye ne chandore ahinya nikech tim anjawo mag joma timbegi richo. Ng’at makareno nodak e kind jogo, kendo pile ka pile nowinjo kendo oneno gik ma gitimo, omiyo chunye nochandore ahinya kuom timbegi mag dwanyruok. Kamano waneno ni Ruoth ong’eyo reso joma oluore kuom tem mochomogi, kendo ong’eyo keto joricho e kum nyaka chop Chieng’ Bura, to moloyo jogo matimo dwaro mag ringruok kuom gombo mochido, kendo chayo teko mar Nyasaye. Jopuonj mag miriambo nigi chir, kendo wang’gi tek, bende ok giluoro yanyo joma nigi duong e polo. To kata mana malaika man gi teko kod nyalo moloyogi, to ok donjnigi gi weche maricho e nyim Ruoth. To jogo chalo gi le maonge rieko, mane onywol mana ni mondo omaki kendo onegi. Giwuoyo marach kuom gik ma gikia, omiyo gin bende notiekgi mana ka le maonge rieko. Giniyud pok mar richo, kar richo ma gisetimo. Timo gik ma gombogi dwaro odiechieng’ alanga ema miyogi mor. Ka gichiemo kodu to gikelonu wichkuot, kendo gimiyo nyingu kethore, ka giowore gi timbegi mag wuond! Wengegi rango mon mana gi gombo maricho, kendo gombo ma gin-go mar dwaro timo richo ok rum. Giywayo joma yiegi yomyom, gitero e richo, bende chunygi ong’iyo gi gombo gik moko. Gin joma okuong! Giseweyo yo ma oriere tir, mi gilal, nimar giseluwo mana yor Balaam wuod Boer, mane oketo chunye kuom yudo pok mar tim maricho. To kanyna mamomo nowuoyo gi dwond dhano, kokwero janabino kuom kethone, mi otieko neko mare. Jogo chalo gi sokni maonge pi, kendo gichalo gi ong’ueng’o ma yamb koth riembo. Gin, gima okannigi en mana mudho mandiwa. Giwuorore gi weche manono, kendo kuom gombo mag ringruok gihoyo joma dwaro tony kaa kuom joma timbegi nono. Gisesingore ni jogo ni gibiro miyogi thuolo, to gin giwegi gin wasumbini mag gik makelo kethruok, nimar ng’ato doko misumba gimoro amora moloyo chunye. Ka ji osetony e kethruok mar pinyni nikech ging’eyo Ruodhwa kendo Jawarwa Yesu Kristo, to eka gichako giduodore e kethruok, mi kethruok makogi, to ngima ma gibedogo achien doko marach moloyo ngima mane gin-go mokwongo. Dine obedonigi maber ka dine ok ging’eyo yo makare, moloyo ng’eyogo, to bang’e gidok chien giweyo chik maler mane omigi. Osetimorenigi mana kaka ngero wacho ni, “Guok odok nang’o ng’okne,” kendo ni, “Ngurue moselwoki odok ng’ielore e chuodho.” Osiepena, ma eri barua mar ariyo ma koro asendikonu. E barupenago duto asetemo mondo ami upar maber, kaparonu weche mane jonabi maler owacho e ndalo machon, kod chik mar Ruoth kendo Jawar mane jooteu okelonu. Mokwongo nyaka ung’eni e ndalo giko, jomoko nowuog ma luwo mana gombogi giwegi. Ginicharu, ka giwacho niya, “Donge ne osingore ni oduogo? To koro erego? Nyaka ne kwerewa tho, gik moko duto osiko ochwere, mana kaka ne gibet chakre chuech piny!” To gitamore yie mar oyiem ni kata obedo ni polo osebetie nyaka nene, to Nyasaye nowuoyo mi piny obetie koa kuom pi, kendo pi ema ne ocheyego. To bende pigno ema ne olokore ataro, mi okethogo piny machon. To Nyasaye osewuoyo bende ni, polo kod piny ma kawuono okan ni Chieng’ Bura, mondo mach obi otieki kaachiel gi ji duto ma ok oluoro Nyasaye. To osiepena, kik wiu wil gi wach achiel ni, kuom Ruoth, ndalo achiel romre gi higni alufu achiel, bende higni alufu achiel romre gi ndalo achiel. To kik upar ni Ruoth odeko kuom timo gima osesingore ni obiro timo kaka jomoko paro. Ooyo, ohorenu mos kapod orito, nikech ok odwar ni mondo ng’ato olal, to odwaro ni mondo ji duto olokre owe richogi. To chieng’ Ruoth nobi mana ka jakuo, kendo chieng’ onogo polo nolal nono ka riadore matek, kendo gik mae kor polo nowang’ mi rum pep. Piny bende nolal kaachiel gi gik manie iye. Ka gigo duto biro leny nono kamano, koro un uparo ni onego ubed joma chal nadi? Donge onego ubed joma ler, mochiwore ni Nyasaye, ka urito chieng’ Nyasaye, kendo utiyo mondo orure piyo? En chieng’ ma polo nowang’ie mi rum pep, kendo gik manie kor polo noleny nono e mach. To wan warito polo manyien kod piny manyien, kuma tim makare nitie, kaka ne Nyasaye osingorenwa. Emomiyo osiepena, e kinde mapod uritoe gigo mondo otimre, to temuru matek mondo ubed maler kendo maonge ketho e nyim Nyasaye, kendo ubed gi kue kode. Parieuru kaka Ruodhwa hore mos, komiyou thuolo mondo uyud warruok. Mano e gima owadwa Paulo mwahero nondikonu gi rieko mane Nyasaye omiye. Adier, kane owuoyo kuom wechego, to mano e gima nowacho e barupene duto. Nitie weche moko matek winjo e barupenego, ma joma kia kendo ma johubagahubaga guenyo mana ni kethruokgi giwegi, mana kaka gitimo weche mamoko mondiki e Muma bende. To un osiepena, useng’eyo wechegi chon, omiyo beduru motang’ mondo kik joma ok luw chik wuondu, mi ukier uwe kama uchung’ie motegno. To donguru kuom ng’wono, kumedo ng’eyo Ruodhwa kendo Jawarwa Yesu Kristo. Duong’ obedne kawuono kendo nyaka chieng’. Amin. Wandikonu kuom Wach mar ngima, mosebetie a chakruok. Wasewinje kendo wasenene. Adier, wasenene gi wang’wa kendo lweta bende osemule. Kane ngimano osefwenyore, to ne wanene. Mano emomiyo wawuoyo kuome, kwanyisou wach ngima mochwere nyaka chieng’ mane ni kod Wuoro, kendo mane ofwenyorenwa. Wanyisou bende gik ma waseneno, kendo ma wasewinjo, mondo ubed e achiel kodwa, kaka wan bende wan e achiel gi Wuoro kod Wuode Yesu Kristo. Wandikonu gigi mondo morwa orom chuth. Wach mane wawinjo ka Yesu wacho, kendo ma koro wanyisou e ma: Nyasaye en ler, kendo mudho onge kuome kata matin. Ka wawacho ni wan e achiel kode, to eka pod wawuotho e mudho, to wariambo, kendo ok wawuoth e adiera. To ka wawuotho e ler kaka Nyasaye ni e ler, to wan e achiel ng’ato gi ng’ato, kendo remb Yesu Wuode pwodhowa kuom richowa duto. Ka wawacho ni waonge richo, to wawuondore kendwa, kendo adiera onge e chunywa. To ka wahulo richowa, to oweyonwagi, kendo opwodhowa kuom tim duto ma ok odhi kare, nikech en jaadiera, kendo otimo mana gima kare. To ka wawacho ni ok wasetimo richo, to wamiyo odoko jamriambo, kendo wachne onge e chunywa. Nyithinda, andikonu wechegi mondo kik utim richo, to ka ng’ato otimo richo, to wan gi Jakony masayonwa Wuoro. En Yesu Kristo, Jal makare. En e misango magolo richowa, to ok richowa kende ema ogolo, to ogolo koda ka richo mar piny duto bende. Ka warito chik Nyasaye, eka wan gi ratiro ni wang’eye. To ka ng’ato wacho ni ong’eyo Nyasaye, to ok orito chikene, to en jamriambo, kendo adiera onge e chunye. To ng’ama orito wach Nyasaye ema hera moherogo Nyasaye oselosi mobedo malong’o chuth. Mano e kaka wanyalo bedo gi ratiro ni wan jo-Nyasaye. Ka ng’ato wacho ni en ng’at Nyasaye, to nyaka ngimane bed machal gi ngima Yesu. Osiepena, chik ma andikonuni ok en chik manyien, to en chik machon ma usebedogo nyaka a chakruok. To kata kamano, chik ma andikonu en chik manyien, kendo adiera mare ineno kuom Kristo, kendo ineno kuomu, nikech mudho rumo, kendo ler maradier koro osechako rieny. Ng’at mawacho ni nie ler to mon gi wadgi, pod nie mudho. Ng’at mohero wadgi osiko e ler, kendo onge gimoro kuome madimi ochwanyre. To ng’at mamon gi wadgi nie mudho, kendo wuotho e mudho. Ok ong’eyo kuma odhiye, nikech mudho oimo wang’e. Nyithinda, andikonu nimar richou owenu e nying Yesu. Wuone, andikonu nikech ung’eyo Jal ma osebetie nyaka a chakruok. Yawuowi, andikonu nikech useloyo Ng’ama Rach. Un nyithinda, asendikonu nikech ung’eyo Wuoro. Un wuone, asendikonu nikech ung’eyo Jal ma osebetie nyaka a chakruok. To un yawuowi asendikonu nikech utegno, kendo Wach Nyasaye odak e iu, kendo useloyo Ng’ama Rach. Kik uher piny kata gik manie piny, ka ng’ato ohero piny to hera mar Wuoro ok nie iye, nikech gik moko duto manie piny, kaka gombo mag ringruok gi gombo mar wang’, kod sunga ma ji sungorego kuom gik ma gin-go, ok a kuom Wuoro, to gin mana mag pinyni. Piny kadho kaachiel gi gombone, to ng’ama timo gima Nyasaye dwaro to osiko nyaka chieng’. Nyithinda, giko koro chiegni! Ne onyisu ni Jasik Kristo nobi, to koro wasik Kristo mang’eny osetucho, omiyo wang’eyo ni giko chiegni. Ne giweyowa nikech ne ok gin jowa, to ka dine gibed jowa, to dine gisiko kodwa. To ne giweyowa mondo ong’ere malong’o ni giduto ok gin jowa. Un ema Ng’ama Ler osewirou, omiyo un duto ung’eyo adiera. Andikonu, nikech ung’eye, bende ung’eyo ni onge miriambo mawuok kuom adiera kata matin. Jamriambo en ng’a? Donge en mana ng’at makwer ni Yesu ok en Kristo? En e Jasik Kristo, nikech odagi Wuoro kaachiel gi Wuowi. Ng’at modagi Wuowi ok nigi Wuoro bende, to ng’at moyie Wuowi ema nigi Wuoro bende. Un to neuru ni wach musewinjo nyaka a chakruok osiko e chunyu. Ka gima nuwinjo nyaka a chakruokno osiko e chunyu, to pile unusik ka unie achiel gi Wuowi kod Wuoro. Ma e singruok mar ngima ma nyaka chieng’ mane osingore ni nomiwa. Asendikonu wechegi kuom jogo madwaro wuondou. Un to, Roho mane Kristo omiyou osiko kuomu, omiyo ok uchando ng’at mapuonjou gik moko duto, kendo puonj mare en adier, ma ok miriambo. Kuom mano, sikuru kuom Kristo mana kaka Roho osepuonjou. Adier nyithinda, sikuru kuome mondo ka chieng’ moro ofwenyore, to wabed gi chir, ka waonge gi gima dimi wiwa kuodi e nyime. Ka ung’eyo ni en ng’at makare, to nyaka ung’e bende ni ng’ato ka ng’ato matimo gik makare en nyathi Nyasaye. Mano hera maduong’ manadi ma Wuoro osenyisowa kuom luongowa ni nyithind Nyasaye! Adier, wan nyithinde! Gimomiyo piny ok ong’eyowa en ni, piny kia Nyasaye. Osiepna, kata mana sani wan nyithind Nyasaye, to kaka wabiro bet pok ofwenyore, to wang’eyo ni ka Kristo ofwenyore, to wanabed machal kode, nikech wananene kaka ochal. Ng’ato ka ng’ato man gi genoni kuom Kristo pwodhore owuon mondo obed maler, mana kaka Kristo bende ler. Ng’at matimo richo ketho chik, nikech richo en ketho chik. Ung’eyo ni Kristo nofwenyore mondo ogol richowa. En to oonge gi richo. Kuom mano ng’at mosiko kuome ok tim richo. To ng’at matimo richo pok onene, bende ok ong’eye. Nyithinda, kik ng’ato wuondu, mi ulal. Ng’at matimo gik makare e ng’ama kare, mana kaka Kristo bende ng’ama kare. To ng’at matimo richo en ng’at Satan, nikech Satan osiko katimo richo nyaka a chakruok. To Wuod Nyasaye nofwenyore mana ni mondo otiek Satan. Ng’at ma Nyasaye onywolo ok tim richo, nikech koth Nyasaye nie iye. Ok onyal timo richo nikech en ng’at ma Nyasaye onywolo. Pogruok manie kind nyithind Nyasaye gi nyithind Satan ong’ere kama: Ng’at ma ok tim gima kare, kata ma ok ohero wadgi, ok en nyathi Nyasaye. Wach musewinjo nyaka a chakruok en ni ng’ato ka ng’ato nyaka her wadgi. Kik wachal gi Kain, mane odoko nyathi Ng’ama Rach, mi onego owadgi. To ere gimomiyo Kain nonego owadgi? Donge nonege nikech timbene ne richo en owuon, to timbe owadgi ne kare? Owetena, kik ubwogi ka uneno ka piny mon kodu. Wang’eyo ni wasea e tho, mi wadonjo e ngima. Wangeyo kamano nikech wahero owete. Ng’at ma ok ohero wadgi to osiko e tho. Ng’at mamon gi wadgi en janek, to ung’eyo ni janek onge gi ngima ma nyaka chieng’ kuome. Koro waseng’eyo ni hera en ang’o, nikech Kristo nochiwo ngimane nikech wan. Kuom mano, wan bende onego wachiw ngimawa nikech owetewa. Ka ng’ato man gi mwandu oneno wadgi moro ka onge gi gima dokonyrego, to otamore konye, koro ere kaka hera mar Nyasaye nyalo siko e chunye? Nyithinda, kik waher ji mana gi dhok kende, to nyaka waher ji gi tim, kendo gi adiera. Mano e kaka wabiro ng’eyo ni wan joma luwo adiera kendo ok wanabed gi luoro e nyim Nyasaye ka chunywa nyisowa ni bura oloyowa, nimar Nyasaye duong’ moloyo chunywa, kendo ong’eyo gik moko duto. Osiepena, ka chunywa nyisowa ni bura ok oloyowa, to wanyalo biro e nyim Nyasaye gi chir mondo wayud gik moko duto ma wakwayo kuome, nikech wamako chikene, kendo watimo gik malong’o e nyim Nyasaye. To chik ma Nyasaye omiyowa en ni mondo wayie kuom nying Wuode Yesu Kristo, kendo waherre ng’ato gi ng’ato mana kaka nochikowa. Ng’at momako chik Nyasaye osiko kuom Nyasaye, to Nyasaye bende osiko kuome. Wang’eyo ni Nyasaye osiko kuomwa nikech Roho ma osemiyowa. Osiepena, kik uyie ni ji duto mawacho ni nigi Roho, nigi Roho adier, to temgiuru mondo une ane ka Roho ma gin-go oa kuom Nyasaye, nikech johul wach mang’eny mag miriambo osebiro e piny To yo ma unyalo ng’eyogo ni en Roho mar Nyasaye e ma: Ng’ato ka ng’ato ma hulo ni Yesu Kristo osebiro e ringruok nigi Roho mar Nyasaye. To ng’ato ka ng’ato ma ok hul ni Yesu nobiro e ringruok onge gi Roho mar Nyasaye. Mano e tich ma Jasik Kristo tiyo. Usewinjo ni Jasiguno onego bi, to kata mana koroni enie piny. Nyithinda, un nyithind Nyasaye, kendo useloyo johul wach mag miriambogo, nikech Jal manie iu duong’ moloyo jal manie piny. Gin to gin mag piny, omiyo giwuoyo kuom gik mag piny, kendo piny winjogi. Wan to wan mag Nyasaye, omiyo ng’at mong’eyo Nyasaye ema winjowa, to ng’at ma ok ja-Nyasaye ok winjwa. Mano e yo ma wang’eyogo pogruok manie kind Roho mar adiera, gi roho mar miriambo. Osiepena, waherreuru, nimar hera en mar Nyasaye, omiyo ka ng’ato nigi hera, to en nyathi Nyasaye. To ng’at maonge gi hera ok ong’eyo Nyasaye, nikech Nyasaye en hera. Nyasaye nyisowa hera moherowago kuom oro Wuode ma miderma e piny ni mondo wayud ngima kuome. To hera maradier ok en hera mane waherogo Nyasaye, to en hera mane Nyasaye oherowago kuom oro Wuode ma miderma mondo odok misango mar golo richowa. Osiepena, ka kamano e kaka Nyasaye noherowa, to owinjore wan bende waherre. Kata obedo ni nyaka nene onge ng’at moseneno Nyasaye, to ka waherore waduto, to Nyasaye osiko e iwa, kendo herane chopo tichne kuomwa chuth. Wang’eyo ni wasiko kuom Nyasaye, kendo ni Nyasaye bende osiko kuomwa, nikech osemiyowa Roho mare. Waseneno ni Wuoro nooro Wuode mondo obed Jawar mar piny, kendo wanyiso ji wachno. Ka ng’ato oyie ni Yesu en Wuod Nyasaye, Nyasaye osiko e iye, kendo en bende osiko ei Nyasaye. Wang’eyo hera ma Nyasaye oherowago, kendo wageno kuom herano. Nyasaye en hera kendo ng’at mosiko ei hera, osiko ei Nyasaye, kendo Nyasaye osiko e iye. Ka hera malong’o opong’o chunywa, to wanyalo bedo gi chir Chieng’ Bura, nikech ngimawa e pinyni chalo gi mar Kristo. Luoro onge ei hera, kendo hera maradier riembo luoro. Luoro en kum, omiyo ka ng’ato nigi luoro, to pok ochopo e hera maradier. Nyasaye ema noherowa mokwongo, mano emomiyo wahere kaachiel gi ji mamoko bende. Ka ng’ato wacho ni ohero Nyasaye to omon gi owadgi, to ojamriambo, nikech ok nyal bet ni ng’ama ok ohero owadgi ma oneno, nyalo hero Nyasaye mapok oneno. To chik ma waseyudo kuom Nyasaye e ma: Ng’ama ohero Nyasaye nyaka her owadgi bende. Ng’ato ka ng’ato moyie ni Yesu e Mesia, en nyathi Nyasaye, kendo ng’at mohero wuon nyathi, to ohero nyathi bende. Kuom mano, ka wahero Nyasaye, kendo wamako chikene, to eka wang’eyo ni wahero nyithind Nyasaye, nikech hero Nyasaye en mako chikene. Chike Nyasaye ok tek rito, nikech nyithind Nyasaye duto loyo piny. Yie ma wan-go kuom Nyasaye ema oseloyo piny. Ere ng’ama oloyo piny? Ng’ama oloyo piny en mana ng’ama oyie ni Yesu Kristo en Wuod Nyasaye. Yesu Kristo e jal mane obiro gi pi mar batisone, kod remo mar thone. To winjuru ni ne ok obiro gi pi kende, to nobiro gi pi kod remo. Roho owuon nyiso ni mano en adier, nikech Roho e adiera. Nitie gik moko adek manyiso ni mano en adier: gin Roho gi pi kod remo, kendo gik moko adekgo nyiso mana gimoro achiel. Ka wanyalo yie ni weche ma dhano wacho gin adier, to nyaka wayie gima Nyasaye wacho moloyo, kendo Nyasaye owuon osenyisowa ni gima owacho kuom Wuode en adier. Ng’at moyie kuom Wuod Nyasaye to ong’eyo e chunye ni gima Nyasaye wacho en adier. To ng’at ma ok oyie Nyasaye miyo Nyasaye doko jamriambo, nikech ok oseyie gi gima Nyasaye osewacho kuom Wuode. To gima Nyasaye osewacho e ma: Osemiyowa ngima ma nyaka chieng’, kendo ngimano ni kuom Wuode. Ng’at man gi Wuowi to nigi ngimano, to ng’at maonge gi Wuod Nyasaye to onge gi ngimano. Andikonu wechegi, un joma oyie kuom nying Wuod Nyasaye, mondo ung’e ni un gi ngima ma nyaka chieng’. Wageno kuome chuth nikech wang’eyo ni ka wakwaye gimoro mowinjore gi dwarone, to owinjowa. To ka wang’eyo ni pile owinjo kwayowa kamano, to wang’eyo bende ni ose mana miyowa gik ma wakwayo. Ka ng’ato oneno wadgi katimo richo ma ok kel tho, to mondo olamne Nyasaye, to Nyasaye biro miyo owadgino ngima. Mano timore mana ni joma osetimo richo ma ok kel tho. To nitie richo makelo tho. Ok awachi ni mondo olem ni ng’at mosetimo richo ma kamano. Gik moko duto ma ok kare gin richo, to nitie richo ma ok kel tho. Wang’eyo ni onge nyathi Nyasaye mosiko katimo atima richo, nikech Wuod Nyasaye orite, omiyo Ng’ama Rach ok nyal mule. Wang’eyo ni wan mag Nyasaye, to piny duto bende nie lwet Ng’ama Rach. Wang’eyo bende ni Wuod Nyasaye osebiro, mi omiyowa rieko mondo wang’ego Nyasaye maradier. Wan kuom Jal maradier, ma en Yesu Kristo Wuod Nyasaye. En e Nyasaye maradier, kendo en e ngima ma nyaka chieng’. Nyithinda, tang’uru ni nyiseche manono. An jaduong’, andikoni in Minwa ma Nyasaye oyiero, kendo andiko ni nyithindi ma ahero adier. Ok an kenda ema aheri to ji duto moseng’eyo adiera bende oheri, nikech adiera manie iwa, kendo ma osiko kodwa nyaka chieng’. Ng’wono gi miwafu kod kue moa kuom Nyasaye Wuoro gi Yesu Kristo Wuod Wuoro nobed kodwa e adiera. Ne amor ahinya kane ayudo ni nyithindo moko wuotho e adiera, ka giluwo chik mane wayudo kuom Wuoro, omiyo koro Minwa, akwayi ni mondo ng’ato ka ng’ato kwomwa oher wadgi. Gima andikoni ok en chik manyien, to en chik ma wasebedogo nyaka a chakruok. To hera ma awuoyo kuomeni dwaro ni mondo wawuothi kaka chik Nyasaye dwaro. En e chik achiel ma usewinjo a chakruok, ni, “Daguru e hera.” Jowuond mathoth osewuok e piny. Gin e jogo ma ok oyie ni Yesu Kristo nobiro kaka dhano. Ng’at ma kamano en jawuond, kendo en Jasik Kristo. Ritreuru mondo kik gima usetiyone lalnu, to uyud poku duto. Ng’at makalo tong’, kendo ok sik e puonj Kristo ok nigi Nyasaye. To ng’at mosiko e puonj Kristo nigi Wuoro, kaachiel gi Wuowi. Ka ng’ato obiro iru ma ok okelo puonj Kristo, to kik urwake e uteu, kata mana mos kik umose, nimar ng’at momose, bende oriwore kode e timbene maricho. Kata obedo ni an gi weche mathoth ma adwaro nyisou, to ok abi ndikogi e barua, to ageno ni abiro biro iru mondo alos kodu wang’ gi wang’, mondo waduto wabed mamor kaachiel. Nyithind Nyameru, ma bende Nyasaye oyiero, omosi. An jaduong’, andikoni in Gayo, osiepna ma ahero gi hera maradier. Osiepna, akwayo Nyasaye ni mondo idhi maber e yore duto, kendo ibed mangima e ringri mana kaka ang’eyo ni ingima e chunyi bende. Ne abedo mamor ahinya kane owete moko obiro, mowacho kaka isiko kuom adiera, kendo kaka iwuotho e ngima mar adiera. Onge gima miya mor moloyo ka awinjo ni nyithinda wuotho e adiera. Osiepna, in jaadiera kuom gimoro amora mitimo ni owete, kata ka gin joma welo. Gisewuoyo kuom heranino e nyim kanyakla mar jo-Kristo man ka. Yie ikonygi e wuodhgi, kikowogi e yo malong’o ni Nyasaye mwatiyone, nimar ne giwuok gidhi e tich Kristo, ma ok giyie kawo kony moro amora kuom joma ok oyie. Omiyo wan jo-Kristo onego wakony joma kamago mondo wanywak kodgi tich mar lando adiera. Ne andiko ni jo-Kristo muchokorugo, to Diotrefe, madwaro bet jatendgi, notamore winjo gima wawacho. Omiyo ka abiro to anael gik ma otimo e lela, kaka ohangowa gi weche mamono maricho. To ewi mago duto, otamore rwako owete bende, to ok mano kende, to bende otamo joma dwaro timo kamano e kanyakla mar jo-Kristo. Osiepna, kik iluw tim marach, to luw tim maber. Ng’at matimo maber en ng’at Nyasaye, to ng’at matimo marach, to pok oneno Nyasaye. Ji duto wuoyo maber kuom Demetrio. Adiera lilo ema wachore kuome. Wan bende wayie ni timbene beyo kendo ing’eyo ni gima wawacho en adier. An gi weche mathoth ma adwaro nyisi, to kata kamano ok adwar ndikogi e barua. To ageno ni abiro neni machiegni mondo walos wang’ gi wang’. Kue obed kodi. Osiepewa duto omosi. In bende mosnwa osiepewa achiel achiel. An Juda, ma misumba Yesu Kristo, kendo ma owadgi Jakobo, ema andikonu baruani un joma Nyasaye ohero kendo ma oseluongo, kendo ma Yesu Kristo rito gi tekone. Ng’wono gi kue kod hera mogundho obed kodu. Osiepena, ne agombo ahinya mondo andiknu kuom warruok ma waduto wan-go, to koro aneno ni nyaka andiknu, kajiwou mondo umed kedo matek ni wach yie ma Nyasaye osemiyo joge dichiel kendo mogik. Nyaka andik kamano nimar jomoko ma ok oluoro Nyasaye, ma gin joma oseketi ni bura oloyo chon nikech wachni, osedonjo kuomu ling’ling’, ka gitemo mondo gilok ng’wono mar Nyasachwa obed anjawo, kendo gidagi Ruodhwa achiel kende, ma en Ruoth Yesu Kristo. Adwaro mondo aparnu weche moko, kata obedo ni useng’eyogi duto kamano. Ruoth noreso jo-Israel, mi ogolo e piny Misri. To achien notieko jogo mane odagi yie. Malaika mane okalo tong’ mar teko momigi, mi oweyo kuma onego gibedie, bende Ruoth oseketo e mudho, kotue mochwere gi nyororo, nyaka chop ng’ad buchgi, Chieng’ Maduong’. Bende paruru Sodom gi Gomora kod mier mokiewo kodgi. Gin bende ne gidonjo e tim terruok kod dwanyruok madhoch, mi giyudo kum mar mach mak tho, mondo obed ranyisi ni ji duto. Mano e kaka jogi bende chalo. Lek ma gileko miyo gidwanyo ringregi, kendo gidagi teko ma Ruoth nigo, kendo giyanyo joma nigi duong e polo. To eka kata mana Mikael, malaika maduong’, kane laro gi Satan ringre Musa, to ne ok ohedhore yanye gi weche maricho, to nowachone mana niya, “Ruoth mondo okweri.” Jogi to yanyo gimoro amora ma ok ging’eyo to gik ma ging’eyo mana kuom gombo mag ringregi ka le ma onge rieko e gik matiekogi. Mano kaka ginine malit! Gise mana luwo yo mane Kain oluwo, kendo gisemwomore e ketho mar Baalam nikech gihero pesa, bende giseng’anyo kaka Korah nong’anyo, mi girumo mana kaka en bende norumo. Jogi gin mbelni e sewni mutimo mag hera, ka gichiemo kodu maonge wichkuot. Gin jokwath maparo mana gin giwegi kende! Gichalo rumbi ma yamo riembo to ok kel koth, kendo gichalo yiend olemo ma ok nyagi e ndalo oro, kendo mopudh gi tiendgi, mi otho chuth. Bende ka gitimo timbegi mag wichkuot, to gichalo apaka mager mag nam mathuogo buoyo, kendo gichalo sulue moweyo yorgi, ma mudho mandiwa ema okannigi nyaka chieng’. Enoka, nyakwar Adam kuom tieng’ mar abiriyo, nokoro wach jogo, kane owacho niya, “Neuru! Ruoth osebiro gi oganda mang’ongo mar joge maler, mondo okum piny duto, kendo omi jogo ma ok oluoro Nyasaye yie timbegi maricho, kod weche malit duto, ma gin joricho ma ok oluoro Nyasaye, gisewacho kuome.” Jogi gin joma keko akeka, kendo ng’ur ang’ura. Giluwo mana gombo mag ringregi giwegi, bende gisungore marach, kendo giwuondo ji gi weche mamit mondo giyud gik ma gidwaro. To osiepna, nyaka upar gima ne joote mag Ruodhwa Yesu Kristo okoro. Ne giwachonu niya, “E ndalo giko ji moko nobi ma nochau. Gin ji ma ok oluoro Nyasaye, kendo maluwo mana gombogi giwegi.” Mago e joma kelo pogruok. Gin joma gombo mag ringruok ema chiko, kendo gionge gi Roho. To un osiepena, meduru mana geroru kuom teko mar Roho Maler. Nyaka ubed e hera mar Nyasaye, mondo urit ngima ma nyaka chieng’ ma Ruoth Yesu Kristo biro miyou kuom ng’wonone. Kechuru joma riwo gi kiawa. Resgiuru, kugologi e mach. Ji moko nitie ma bende nyaka ukechi, to mana ka uluor, kendo kubedo mosin kata mana gi lepgi ma gombogi mag richo osechido. Wapakuru Jal manyalo ritou mondo kik upodhi, kendo manyalo miyo uchung’ e nyim duong’ne maler kumor kendo kuonge ketho. En e Nyasaye ma Jawarwa kuom Yesu Kristo Ruodhwa, man gi duong’ gi teko kod loch, nyaka nene, kendo kawuono, kendo nyaka chieng’. Amin. Ma e fweny mane Nyasaye omiyo Yesu Kristo mondo onyisgo jotichne gik ma nyaka timre piyo. To Kristo nooro malaikane ir Johana jatichne mondo odhi onyise wach fwenyno, mi Johana nonyiso ji gik moko duto mane oneno. Adier, noneno gik mane Nyasaye dwaro timo, kendo mane Yesu Kristo bende osewacho ni adier. Ng’at masomo kitabuni kod joma winjo weche mokorgi, kendo momako gik mondikie, gin johawi, nikech ndalo ma gigi biro timoree chiegni. An Johana andiko ni kanyakla abiriyo mag jo-Kristo man e piny Asia, kawacho kama: Beduru gi ng’wono kod kue moa kuom Nyasaye mantie, kendo mane nitie, bende mapod biro biro, kendo moa kuom Roho abiriyo manie nyim kom duong’ne, kendo moa kuom Yesu Kristo ma janeno maradier, mane okwongo chier oa kuom joma otho, kendo ma jatend ruodhi mag piny. Oherowa kendo osegonyowa kuom richowa gi rembe, mi omiyo wadoko oganda ruodhi matiyone kaka jodolo mag Nyasache kendo Wuon mare. Duong’ kod teko obedne nyaka chieng’! Amin. Neuru, obiro gi boche polo, kendo ng’ato ka ng’ato nonene. Jogo mane ochwowe nonene, kendo ogendini duto mag piny nobed gi kuyo nikech en. Ber mondo obed kamano! Amin. Ruoth Nyasaye wacho niya, “An e Chakruok kendo e Giko. An e Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, Jal mantie, kendo mane nitie, kendo mapod biro betie.” An owadu Johana, an e achiel kodu e sand gi loch kod kinda ma wan-go kuom Kristo Yesu. Ne oketa e chula miluongo ni Patmo nikech nalando wach Nyasaye, kendo awuoyo kuom Yesu e lela. To chieng’ Ruoth, Roho ne omaka, mi awinjo dwol maduong’ maywak ka tung’ ka wuoyo gi yoka ng’eya. Nowacho niya, “Gik moko duto mineno, ndiki e kitabu. Bang’e ior kitabuno ni kanyakla abiriyo mag jo-Kristo man: Efeso, Smurna, Pergamo, Thuatiro, Sarde, Filadelfia, kod Laodikia.” Eka nalokora mondo ane ni ng’ano maloso koda, mi aneno teyni abiriyo mag dhahabu, to e dier teynigo ne nitie gimoro machalo dhano, morwakore gi kandhu mochopo nyaka e tiende piny, kendo otweyo kore gi okanda mar dhahabu. Yie wiye ne rachar ka yie rombo kendo tar ka pe. Wengene ne liel ka ligek mach, kendo tiendene ne pakni ka mula mosepwodhi gi mach. Dwonde to ne mor ka pi mawuo. Ne en gi sulue abiriyo e lwete ma korachwich, kendo ligangla mabith ma dhoge abiriyo ne wuok e dhoge. Pat wang’e ne nenore ka wang’chieng’ mang’angni gi tekone duto. Kane anene to ne apodho e tiende ka ng’at mosetho. To noyieyo lwete ma korachwich kuoma, kowacho niya, “Kik iluor, an e Jal Mokwongo kendo Mogik, kendo an e Jal Mangima. Ne atho, to koro angima nyaka Piny Joma Otho. Omiyo koro ndik gik miseneno duto, ok mana gik mantie kende, to gik mabiro timore achien bende. To koro adwaro nyisi tiend wach mopandi mar sulue abiriyo mineno e lweta ma korachwichgi, kod teyni abiriyo mag dhahabu: Sulue abiriyo gin e malaika mag kanyakla abiriyo mag jo-Kristo, kendo teyni abiriyo gin e kanyakla abiriyogo. “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Efeso kama: “ ‘Weche mag Jal man gi sulue abiriyo e lwete ma korachwich, kendo ma wuotho e kind teyni abiriyo mag dhahabu e magi: Ang’eye timbeni gi tichni matek kod kinda misetimo, kendo ang’eyo bende ni in ok inyal yie gi joma richo, bende isetemo joma luongore ni joote, to ok gin joote, mi inwang’o ni gin jomriambo. In jakinda, kendo isechandori malit nikech an, to ok iseol. To kata kamano pod an gi wach kodi ni, koro ok ihera kaka ne ihera mokwongo. Parie kama iseaye ka ipodho! Lok chunyi mondo itim gik mane itimo mokwongo. To ka ok iloko chunyi, to anabi mi agol tachi kare. To kata kamano nitie gimoro maber ma itimo, en ni imon gi timbe mag jo-Nikolao, mana kaka an bende amon-go. “ ‘Ng’at man gi it mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo. Ng’at molocho to anami ratiro mar chamo olemb yadh ngima manie puoth Nyasaye.’ “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Smurna kama: ‘Weche mag Jal Mokwongo kendo Mogik e magi. En e Jal mane otho, kendo ochako obedo mangima. “ ‘Ang’eyo chandruok ma ineno, kod chan mari, to chutho in jamoko! Bende ing’eyo ayany ma joma wacho ni gin jo-Yahudi, to ok gin jo-Yahudi, yanyigo. Chutho, gin mana oganda jolemo mar Satan. Kik iluor sand ma ibiro yudo, nikech jachien biro bolo jomoko kuomu e jela mondo otemu, kendo ubiro yudo sandruok kuom ndalo apar. To bed jaadiera nyaka kar tho, mi anamiyi osimbo mar ngima, kaka ranyisi ni iselocho. “ ‘Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo. Ng’at molocho to tho mar ariyo ok nomul ngang’.’ “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Pergamo kama: ‘Jal man gi ligangla mabith ma dhoge ariyo wacho niya, “ ‘Ang’eyo kama idake. En kama kom mar duong’ mar Satan nitie. To irito nyinga ahinya, kendo ne ok ikwedo yie ma iyiego kuoma, kata mana e ndalo mane Antipa, janeno mara mar adier, onegi e dalau, kama Satan odakie. To kata kamano, an kodi gi weche moko, nikech in gi ji moko kanyo maluwo puonj mar Baalam, mane opuonjo Balak kaka onyalo miyo jo-Israel tim richo kuom chamo chiemo mosetimgo ni nyiseche manono misango, kendo kuom terruok. Kamano bende in gi jomoko maluwo puonj jo-Nikolao, machalo gi puonj Balaamno. Emomiyo lok chunyi! To ka ok ilokori, to abiro biro iri piyo, mi aked kodgi gi ligangla mawuok e dhoga! “ ‘Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo. Ng’at molocho to anami chiemo moko mopandi miluongo ni Manna, kendo anamiye kidi marachar mondikie nying manyien, maonge ng’at mong’eyo, mak mana jal monwang’e. “ ‘Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Thuatira kama: ‘Wuod Nyasaye, ma en Jal ma wengene rieny ka ligek mach, kendo ma tiendene pakni ka mula, wacho niya, “ ‘Ang’eyo timbeni duto, gi herani, gi tichni mar konyo ji, kod kindani, kendo kaka isebedo jaadiera. Bende ang’eyo ni tijeni machien beyo moloyo mokwongo. To kata kamano an kodi gi wach moro nikech iyie gi dhako ma Jezebel maluongore ni janabi. En ema omiyo jotichna lal kuom puonjogi mondo giterre, kendo mondo gicham chiemo motimgo misango ni nyiseche manono. Ne amiye kinde mondo olok chunye, to otamore weyo terruokne. Omiyo anabole e kitanda mar rem, kendo anami joma terore kode yud chandruok malit, ka ok giloko chunygi, mi giweyo gik ma opuonjogi mondo gitim. Nyithinde bende abiro nego, eka kanyakla duto mag jo-Kristo nong’e ni an ema ang’eyo chuny ji gi parogi, kendo ni amiyo ng’ato ka ng’ato kuomu pok mowinjore gi timne. “ ‘To un ji mamoko duto man Thuatira, ma ok oseluwo puonjno, bende mapok ong’eyo gima jomoko luongo ni, ‘Weche matut mag Satan’, ok amiu ting’ moro mapek. To awachonu mana ni mondo umak gima un go matek nyaka abi. To ng’at molocho, kendo motiyo tichna nyaka giko, anami teko mar bedo gi loch kuom ogendini, mana kaka an bende Wuora ne omiya teko. Ng’at molochono norit ogendini gi ludh nyinyo, kendo notogi matindotindo ka mbalatago. To bende anamiye sulue mar okinyi. Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo.’ “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Sarde niya, ‘Weche mag Jal man gi Roho abiriyo mag Nyasaye, kod sulue abiriyo e magi: “ ‘Ang’eyo timbeni duto, bende ang’eyo ni in gi nying’ ni ingima, to kata kamano isetho. Kuom mano, chiew mondo ijiw gima pod in-go, kapok otho chuth, nimar ayudo ni timbeni pod ok beyo ruok e nyim Nyasacha. Omiyo par ane gima ne opuonji, kendo mane iwinjo. Make, kendo ilok chunyi iwe richoni. To ka ok ichiew, to abiro poyi ka jakuo, ka ok ing’eyo sa ma abiroe. Kata kamano, pod in gi ji manok e dala mar Sarde ma ok osechido lepgi. Gin giniwuoth koda gi lewni marachere, nikech mano ema owinjore kodgi. Ng’at molocho bende norwakne lewni marachere, mana kaka girwako, kendo ok naruch nyinge oko ngang’ e kitap ngima, to anahul nyinge e nyim Wuora, kendo e nyim malaika mage. Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyalka mag jo-Kristo.’ “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Filadelfia niya, ‘Magi e weche Jal maler kendo maradier, man gi rayaw mar Daudi. Ka oyawo gimoro, to onge ng’ama nyalo loro, kendo ka oloro gimoro, to onge ng’ama nyalo yawo. Owacho niya, “ ‘Ang’eyo timbeni duto. Winji! Aseketo dhoot moyaw e nyimi, maonge ng’ama nyalo loro. Ang’eyo ni kata in gi teko matin kamano, to iserito wachna, kendo pok ikwedo nyinga. To winji, nitie jomoko mag oganda jolemo mar Satan, maluongore ni jo-Yahudi, to ok gin jo-Yahudi, to giriambo ariamba. Abiro miyo gibiro, mi gipodhi e tiendi, kendo ging’e ni aheri. Ne amiyi chik ni mondo itim kinda, kendo iserito chiknano, omiyo an bende abiro riti e ndalo mar masira mabiro kwako piny ngima, mondo otemgo ji duto modak e piny. Abiro biro piyo, omiyo mak gima in-go matek, mondo kik ng’ato mayi osimboni. To ng’at molocho anami bed siro e Hekalu mar Nyasacha, mi ok nochak owuog kanyo kendo nyaka chieng’. Anandik nying Nyasacha kuome, kod nying dala mar Nyasacha, ma en Jerusalem manyien, mabiro lor kaa e polo kuom Nyasacha. Nyinga maler bende nandik kuome. Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo!’ “Ndik ni malaika mar kanyakla mar jo-Kristo man Laodikia niya, ‘Jal miluongo ni Amin, ma en janeno migeno kendo maradier, kendo chuech duto mag Nyasaye noa kuome wacho kama: “ ‘Ang’eyo timbeni duto. Ang’eyo ni ok ing’ich, bende ok iliet. To daber kibedo maliet kata mang’ich. To kaka koro indhemndhem, to ok iliet kata ok ing’ich, abiro ng’ogi oko! Iwacho ni in jamoko man gi mwandu mathoth, kendo onge gima ichando, to ikia ni in ng’at machandore moloyo. In ng’at modhier chuth ma jachan, Kendo in muofu bende in duk. To ang’adoni rieko ni mondo ing’iew kuoma dhahabu mopwodhi gi mach mondo inwang’ mwandu. Lewni marachere bende ing’iew kuoma irwakrigo mondo igeng’go dugi makeloni wichkuot. Yath bende ng’iew, iwirgo wang’i mondo inen. Joma ahero ema akwero kendo akumo. Emomiyo ket chunyi mondo ilokri iwe richoni. Winji! Achung’ e dhoot kendo adwong’o. Ka ng’ato owinjo dwonda, mi oyawo dhoot, to anadonj ire, kendo anachiem kode, to en bende nochiem koda. To ng’at molocho anami bed koda e kom duong’na, mana kaka an bende ne alocho, mi abet kod Wuora e kom duong’ne. Ng’at man gi it to mondo owinj gima Roho wacho ni kanyakla mag jo-Kristo!’ ” Bang’ mano, ne arango polo, mi aneno dhoot moro moyawore e polo, kendo dwol machalo gi dwond tung’ mane akwongo winjo kawuoyo koda cha, nowachona niya, “Bi malo ku, mondo anyisi gik mabiro timore bang’ magi.” Gikanyono, Roho nomaka, mi aneno kom duong’ moket e polo, ma ng’ato obetie. To ng’at mane obetno ne nigi kido machal gi kite ma nengogi tek miluongo ni jasper gi sardius, kendo lihudu man gi kido machalo zumaridi nolworo komno koni gi koni. To e alwora mar komno ne nitie kombe mamoko piero ariyo gang’wen, ma jodongo piero ariyo gang’wen obetie. Ne girwako lewni marachere, kendo ne gisidho osimbe mag dhahabu e wigi. Mil polo makakni ne wuok e kom duong’no, kendo dwol moko bende ne winjore, kaachiel gi mor polo. To e nyim komno ne nitie teyni abiriyo maliel. Gin e Roho abiriyo mag Nyasaye. E nyim komno bende ne nitiere gimoro machalo gi nam mar rang’i, marieny ka pi. To e dier komno tir, kendo e alwora mare, ne nitie gik mangima ang’wen man gi wenge mogundho yoka nyimgi kendo yoka ng’egi. Gima ngima mokwongo ne chalo gi sibuor, to mar ariyo ne chalo gi nyaroya. Mar adek to ne nigi lela wang’ machalo gi lela wang’ dhano, to mar ang’wen ne chalo gi ongo mahuyo. Gik mangima ang’wen-go ne nigi bwombe auchiel moro ka moro, kendo ne gin gi wenge mang’eny e dendgi duto kendo e igi. Ne giwer odiechieng’ gotieno mak giling’ niya, “Mano kaka Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto ler! Oler adier! Yaye! Mano kaka oler! En e Jal mane nitie, kendo mantie, kendo mapod biro betie!” To e kinde ka kinde ma gik mangimago goyoe erokamano ni Jal mantie nyaka chieng’ mobet e kom duong’, kendo miye duong’ gi pak, to jodongo piero ariyo gang’wen-go podho e nyim Jal mobet e kom duong’no, kendo gilamo Jal mantie nyaka chieng’. Gibolo osimbegi e nyim komno, ka giwacho niya, “A Ruodhwa kendo Nyasachwa! Owinjore miyi duong’ gi pak kod teko, nikech in ema nichueyo gik moko duto. Adier, in ema ne imiyo ochuegi, kendo gisiko gintie.” Bang’ mano, ne aneno kitabu ma Jal mane obet e kom duong’no oting’o e lwete ma kor achwich. Ne ondik iye gi toke bende, kendo ne odine gi kido abiriyo. Eka ne aneno malaika maratego kalando wach gi dwol maduong’ niya, “Ere ng’ama owinjore ketho kidogi, mi el kitabuni?” To onge ng’ato e polo, kata e piny, kata e bwo piny, mane nyalo elo kitabuno, kata ng’iyo iye. Ne aywak malit kane aneno ni onge ng’ama ne nyalo elo kitabuno kata ng’iyo iye! To ng’at achiel kuom jodongogo nokona niya, “We ywak, nikech Sibuor moa e dhood Juda, ma nyakwar Daudi, ema oselocho! Emomiyo en gi ratiro mar ketho kido abiriyogo, mi oel kitabuno.” Eka naneno Nyarombo kochung’ e dier kom maduong’, kama ne gik mangima ang’wen kod jodongo olworo. Nyarombo ne nenore ka gima osenegi, to ne en gi tunge abiriyo, ma gin Roho abiriyo mag Nyasaye, ma oseor e piny ngima. Ne odhi mokawo kitabu ma Jal mane obet e kom duong’no oting’o e lwete ma korachwich. Kane Nyarombo okawo kitabuno kamano, gik moko ang’wen mangima kod jodongo piero ariyo gang’wen-go, nopodho piny e nyime. Moro ka moro kuomgi ne nigi thum kod tewni mag dhahabu ma ubani opong’o. Tep ubanigo ochung’ kar lemo mag jo-Nyasaye. Ne giwero wer manyien niya “In ema iwinjori kawo kitabuni, mi iketh kido modinego, nikech in ema ne onegi kendo rembi ema ne ing’iewogo ni Nyasaye ji moa e dhoudi duto kendo mawacho dhok duto, kendo moa e ogendini duto kod pinje duto. Ne itimogi oganda joka ruoth matiyo ni Nyasachwa kaka jodolo, kendo ginibed jotend piny.” Eka ne achako ang’icho, mi awinjo dwond malaika mang’eny molworo kom duong’ kaachiel gi gik mangima kod jodongogo. Kwan-gi ne gana gi gana, kendo tara gi tara. Ne giwer matek niya, “Nyarombo mane onegi owinjore yud teko gi mwandu gi rieko gi loch kod luor gi duong’ kod pak!” Bende ne awinjo ka gik manie polo gi manie piny kendo manie bwo piny kod manie pi, tiende ni gik moko duto mochue, kawacho niya, “Pak gi luor gi duong’ kod loch obed ni Jal mobet e kom duong’, kendo obed ni Nyarombo nyaka chieng’!” Eka gik mangima ang’wen-go nodwoko ni, “Obed kamano”, kendo jodongo nopodho piny mi olemo. Bang’ mano ne aneno ka Nyarombo ketho kido achiel kuom kido abiriyo modin-go kitabu, mi awinjo ka achiel kuom gik mangima ang’wengo wacho gi dwol machalo mor polo niya, “Bi” Eka ne ang’icho mi aneno faras marachar. Ng’at moidhe noting’o atung’, kendo ne osidhne osimbo, mi nowuok kaka jalocho madhi mondo olochi. Kane Nyarombo oketho kido mar ariyo, ne awinjo gima ngima mar ariyo kawacho niya, “Bi!” Eka faras machielo ma silwal nowuok. To ng’at moidhe nomi teko mar kelo lweny e piny, mondo ji onegre, kendo ne omiye ligangla maduong’! Bang’ mano Nyarombo noketho kido mar adek, kendo ne awinjo gima ngima mar adek kawacho ni, “Bi!” Ne ang’icho mi aneno faras marateng’. Ng’at moidhe noting’o rapim mar ratil e lwete. Eka ne awinjo gimoro machalo gi dwol kawuok e dier gik mangima ang’wen-go kawacho niya, “Ogudu mar bel koro nengone romo pok jatich kuom odiechieng’ achiel, kendo ogute adek mag oduma bende nengone mana kamano! To nengo mor zeituni gi divai to kik imedi.” To kane Nyarombo oketho kido mar ang’wen, ne awinjo dwond gima ngima mar ang’wen kawacho niya, “Bi!” Eka ne ang’icho mi aneno faras marabuor. Nying ng’at moidhe ne Tho, to Piny Joma Otho ne luwo machiegni. Ne omigi teko kuom bath piny moromo achiel kuom ang’wen, mondo gimi lweny kata kech kata tuoche kata ondiegi maricho mae piny oneg ji. Kane Nyarombo oketho kido mar abich, ne aneno chuny jomoko e bwo kendo-mar-misango. Ne gin joma ne osenegi nikech Wach Nyasaye, kendo nikech ne gisiko ka gihulo ni giyie kuome. Ne gikok matek niya, “Yaye, Ruoth Maler kendo Maradiera! Nyaka karang’o mapod ibiro bet ka ok ing’adoe bura ni joma odak e piny, kichulo kuor kuom rembwa?” Eka ne omigi law marachar ng’ato ka ng’ato, kendo ne owachnigi ni mondo gimed yueyo mondi matin nyaka chop kar romb jotich wetegi kod owetegi mane ibiro nego kaka gin, rom. Eka ne ang’icho, kendo kane Nyarombo oketho kido mar auchiel, to piny noyiengni matek. Wang’chieng’ nolokore marateng’ ti, kendo due nolokore makwar ka remo. Sulue mae polo nolwar piny mana kaka ng’owo mapok ochiek lwar ka yamo makudho matek ouko. Polo noban ka kalatas, mi olal nono, kendo gode gi chulni duto nogol oa kuonde ma gintie. Eka ruodhi mag piny, gi ji madongodongo, gi jotelo mag lweny, gi jomwandu, kod joma rateke, kaachiel gi wasumbini kod joma ni thuolo duto, nopondo e buche kendo e bwo lwendni mag gode. Ne giwacho ni gode gi lwendnigo niya, “Ruombreuru kuomwa, mondo ugeng’wa kuom wang’ Jal mobet e kom duong’ kendo kuom mirima mager mar Nyarombo, nikech chieng’ maduong’ mar mirimbgi mager osechopo! To ere ng’ama disir mirima ma kamano?” Bang’ wechego ne aneno malaika ang’wen kochung’ e tunge ang’wen mag piny. Ne gimako yembe ang’wen mag piny, mondo yamo kik kudhi e piny, kata e nam, kaka kuom yath moro. Eka ne aneno malaika machielo kawuok yo wuok chieng’, koting’o gima igoyogo alama mar Nyasaye mangima. Nokok matek ni malaika ang’wen mane osemi teko mondo ohiny piny kod nam, kokwerogi niya, “Kik uhiny piny, kata nam, kata yien, nyaka chop waket kido e lela wang’ jotich Nyasachwa.” Bang’ mano, ne awinjo kar romb joma ne oketnigi kidono. Ne giromo ji alufu mia achiel gi piero ang’wen gang’wen, (144,000) mowuok e dhout jo-Israel duto. E dhood Juda ji mane oket kido kuomgi ne alufu apar gariyo. E dhood Reuben ji alufu apar gariyo. E dhood Gad ji alufu apar gariyo E dhood Asher ji alufu apar gariyo. E dhood Naftali ji alufu apar gariyo. E dhood Manase ji alufu apar gariyo. E dhood Simeon ji alufu apar gariyo. E dhood Lawi ji alufu apar gariyo. E dhood Isakar ji alufu apar gariyo. E dhood Zebulun ji alufu apar gariyo. E dhood Josef ji alufu apar gariyo. E dhood Benjamin ji alufu apar gariyo. Bang’ mano, ne ang’icho mi aneno ji mang’eny mokadho akwana moa e pinje duto gi dhoudi duto kod ogendini duto. Ne gichung’ e nyim kom duong’, kendo e nyim Nyarombo, ka girwakore gi lewni marachere, kendo giting’o othidhe e lwetgi. Ne gikok matek niya, “Warruok oa kuom Nyasachwa mobet e kom duong’, kendo oa kuom Nyarombo.” Eka malaika duto nochung’ koluoro kom duong’ gi jodongo kod gik mangima ang’wen-go, mi okulore piny nyaka e lowo e nyim kom duong’, mi gilamo Nyasaye, ka giwacho niya, “Amin! Pak gi duong’ gi rieko gi erokamano gi pwoch gi teko kod nyalo obed ni Nyasachwa nyaka chieng’! Amin!” Eka achiel kuom jodongo nopenja niya, “Joma orwako lewni maracheregi gin ng’a gini, to gia kune?” To ne adwoke ni, “Jaduong’, in ema ing’eyo.” Eka ne owachona niya, “Magi e joma oseneno Sand Maduong’. Giselwoko lepgi e remb Nyarombo, mi gimiyo odoko marachere. Mano emomiyo gin e nyim kom duong’ mar Nyasaye, ka gilame odiechieng’ gotieno e Hekalune, kendo Jal mobet e kom duong’ biro dak kodgi. Kech ok nochak okagi, kendo riyo ok nochak ologi, bende liet mar wang’chieng’ ok nowang’gi, nikech Nyarombo manie dier kom duong’ tir nobed jakwadhgi. Notelnigi e sokni mag pi ngima, kendo Nyasaye noywe pi wang’gi duto.” Kane Nyarombo oketho kido marabiriyo, to polo noling’ thi kuom kinde ma dirom nus sa. Eka ne aneno malaika abiriyo mochung’ e nyim Nyasaye, kendo ne omigi tunge abiriyo. Eka malaika moro nobiro mochung’ e nyim kendo-mar-misango, ka en gi tap ubani mar dhahabu. Ne omiye ubani mathoth mondo ochiw gi lemo mar jo-Nyasaye duto e kendo-mar-misango mar dhahabu mane ni e nyim kom duong’. Iro mar ubani manie lwet malaikano nodum malo e nyim Nyasaye kaachiel gi lemo mag jo-Nyasaye. Malaika nokawo tap ubani mi ogangoe mach mane okawo kuom kendo-mar-misango, bang’e nobolo majno piny. Bang’ mano, polo nomor kariadore matek, kendo duol moko nowinjore, bende polo nomil, kendo piny noyiengni. Eka malaika abiriyo man gi tunge abiriyogo ne oikore mondo ogo tungego. Malaika mokwongo nogoyo tung’ne, mi pe kod mach mokikore gi remo obiro, mi opuk e piny, mi bath piny moromo achiel kuom adek nowang’ kendo achiel kuom adek mar yien bende nowang’. Lum mang’ich duto bende nowang’. Bang’e malaika mar ariyo nogoyo tung’ne, mi gima chalo gi got maduong’ maliel ka mach nowiti e nam, mi bath nam moromo achiel kuom adek nolokore remo, kendo achiel kuom adek mar gik mangima manie nam notho, bende achiel kuom adek mar yiedhi manie nam nokethore. Eka malaika mar adek nogoyo tung’ne, mi sulue maduong maliel ka meny nolwar oa e polo. Ne olwar kuom achiel mar adek mar aore duto, kendo kuom sokni duto. Nying sulueno en ‘Gima kech’. Bath pi moromo achiel kuom adek nolokore makech, mi ji mang’eny otho nikech pigego nolokore makech. Bang’e malaika mar ang’wen nogoyo tung’ne, mi achiel kuom adek mar wang’chieng’, gi achiel kuom adek mar due kod achiel kuom adek mar odiechieng’ kod otieno, notimo mudho. Eka nang’icho mi awinjo ongo ka huyo e kor polo kaywak matek niya, “Lit! Lit! Mano kaka unune malit, un joma odak e piny, nikech tunge modong’ ma malaika adek biro goyo!” Eka malaika mar abich nogoyo tung’ne, mi aneno sulue moro mane oselwar e piny koa e polo. Sulueno ne omi rayaw mar Bur Matut Maonge Gikone. Ne oyawo burno, mi iro owuoke machalo gi ich mach maduong’, mi wang’chieng gi kor polo otimo mudho nikech iro mane owuok e burno. Bonyo nowuok e irono mopiyo e piny, kendo ne omigi teko machalo gi teko ma thomoni mae piny nigo. To nokwergi ni kik giketh lum manie piny, kata gimoro mang’ich, kata yath moro, to giketh mana jogo maonge gi alama mar Nyasaye e lela wengegi. Ne omi bonyogo thuolo mar sando jogo kuom dueye abich, to ne ok oyienigi mondo gineggi. Rem mane jogo nigo ne chalo gi rem maramo ng’at ma thomoni okayo. E ndalo ma gigo notimre ji nodwar tho, to ok ginitho ngang’! Adier, ginigomb tho ahinya, to tho noringgi aringa! Bonyogo ne chalo gi farese moikore ni lweny. E wigi ne nitie gik machalo gi osimbo mag dhahabu. Wang’gi to ne chalo gi wang’ dhano. Ne gin gi yie wich machalo gi yie wi mon, to lekegi ne chalo gi leke sibuoche. Ne girwako gilweny mag akor machalo gi akor mag nyinyo, kendo bwombegi ne wuo mana kaka geche lweny wuo ma farese mang’eny ywayo ka ringo dhi e lweny. Iwgi ne chalo gi iw thomoni, kendo iwgigo ema ne gikayogo ji, kendo ng’at ma gikayo ne bedo gi rem kuom dueye abich. Ruodhigo to ne malaika mar Bur Matut Maonge Gikone. Nyinge ne iluongo gi dho Hibrania ni Abadon, to gi dho Grik ni Apoluon, tiende ni Jaketh. Masira mokwongo koro osekadho, to masiche ariyo mamoko pod biro. Bang’ mano, malaika mar auchiel nogoyo tung’ne, mi awinjo dwol moro moa e tunge ang’wen mag kendo-mar-misango mar dhahabu manie nyim Nyasaye. Dwolno nowacho ni malaika mar auchiel man gi tung’ niya, “Gony malaika ang’wen motue e aora maduong’ mar Yufrate.” Omiyo ne ogony malaika ang’wen mane oseiki ni sano gi odiechieng’no gi dueno kod higano, mondo oneg achiel kuom adek mar ji duto. Ne onyisa ni kar romb jolweny mane oidho farese ne oromo tara mia ariyo. To farese mane aneno e fwenyno ne chalo kama: Joma ne oidhogi ne orwakore gi gilweny mag akor mag nyinyo makwar ka mach, kendo mambulu, kod ma onuria. Wi faresego to ne chalo gi wi sibuoche, kendo mach gi iro kod pilni mach ne wuok e dhogi. Masiche adekgo, ma gin mach gi iro kod pilni mach mane wuok e dho faresego nonego achiel kuom adek mar ji duto, nimar teko mane faresergo nigo ne nie dhogi kendo e wigi. Iwgi, mane nigi wigi, ne chalo gi thuonde, kendo iwgigo ema ne gihinyogo ji. To joma odong’ mane masichego ok onego, pod ne ok oloko chunygi oa kuom gik mane giseloso gi lwetgi, to ne gimedo mana lamo jochiende gi nyiseche manono molos gi dhahabu gi fedha gi mula gi kidi kod bao, ma gin gik ma ok nyal neno, kata winjo wach, kata wuotho. Bende ne ok giloko chunygi giweyo nek, kata timbe juok, kata terruok, kata kuo, mane gisebedo ka gitimo. Bang’e ne aneno malaika machielo maratego koa e polo. Ne orwakore gi bor polo, kendo lihudu nolworo wiye, to wang’e ne chalo gi sirni makakni ka mach. Ne en gi kitabu matin moel e lwete. Tiende ma korachwich nonyono nam, to tiende ma koracham nonyono piny. Nokok gi dwol maduong’ machalo mana dwond sibuor maruto. Kane osekok kamano, to polo abiriyo nomor, kendo kane polo abiriyogo osemor kamano to ne adwaro ndiko gima ne asewinjo ka giwacho, to ne awinjo dwol moro koa e polo mawacho niya, “Kik indik gima polo abiriyogo osewacho, to ling’go mana e chunyi.” Eka malaika mane aneno ka onyono nam kod piny cha noting’o bade kochiko polo, mi okuong’ore gi nying Jal mantie nyaka chieng’, kendo mane ochueyo polo gi piny gi nam kod gik moko duto manie igi. Nowacho niya, “Deko moro ok nochak obedie, to ka malaika mar abiriyo ogoyo tung’ne to Nyasaye nochop chenone mopondo kaka osenyiso jotichne ma jonabi.” Bang’ mano, dwol mane asewinjo kawuoyo koa e polo cha nochako owuoyo koda ka wacho niya, “Dhiyo mondo ikaw kitabu moel manie lwet malaika ma onyono nam kod piny.” Omiyo ne adhi ir malaikano, mi akwaye mondo omiya kitabu matinno. To nowachona niya, “Kawe, mondo ichame. Obiro bedo mamit e dhogi ka mor kich; iyi to obiro chando.” Eka ne akawo kitabu matinno e lwet malaikano, mi achamo, kendo ne omit e dhoga ka mor kich, to kane asechame kamano to nochando iya. Bang’ mano, ne owachna niya, “Nyaka ichak ikor wach kuom ogendini mang’eny, gi pinje mang’eny, kod joma wacho dhok mang’eny, kod ruodhi mang’eny.” Eka ne omiya odundu machalo gi luth mar rapim, mi owachna niya, “A malo mondo ipim Hekalu mar Nyasaye kod kendo-mar-misango, kendo mondo ikwan joma lemo e iye kanyo. To iwe laru maoko manie nyim Hekalu mak ipimo, nimar osemiye joma ok jo-Yahudi, kendo gibiro nyono dala maler gi tiendegi kuom dueye piero ang’wen gariyo. To abiro miyo jonenona ariyo teko. Ginirwakre gi gunia, kendo ginihul wach moa kuom Nyasaye kuom ndalo alufu achiel gi mia ariyo kod piero auchiel.” Joneno ariyogo gin yien ariyo mag zeituni, kendo gin teyni ariyo mochung’ e nyim Ruodh piny ngima. Ka wasikgi dwaro hinyogi, to mach wuok e dhogi kendo tiekogi. Mano e tho ma ng’ato ang’ata madwaro hinyogi nyaka thogo. Gin gi teko mar loro polo mondo koth kik chue e ndalo ma gihuloe wach. Bende gin gi teko mar loko pige doko remo, kendo gin gi teko mar kelo tuoche mopogore opogore e piny e kinde akinda ma gidwaro. To ka gisetieko hulo wach momigi, to ondiek mowuok e Bur Matut Maonge Gikone noked kodgi, mi logi kendo neggi. Ringregi noriere e yo mar dala maduong’ ma iluongo gi ngero ni Sodom kata Misri, ma en dala mane ogurie Ruodhgi. To ji moa e ogendini duto gi dhoudi duto, kendo mawacho dhok duto, bende moa e pinje duto, nong’i ringregi kuom ndalo adek gi nus, kendo ok giniyie mondo oyikgi. Ji duto modak e piny nogo siboi kuom thogi, kendo ginimire chiwo, nikech jonabi ariyogo nosebedo kasando joma odak e piny. To bang’ ndalo adek gi nusgo muya mar ngima moa kuom Nyasaye nodonjo kuomgi, mi gichung’ gi tiendegi. Kibaji maduong’ nomako joma ne onenogi! Bang’ mano, jonabi ariyogo nowinjo dwol makok matek gie polo, kawachonigi niya, “Biuru malo ku!” Kuom mano ne giidho malo mana ka wasikgi nenogi Gikanyono, piny noyiengni matek, mi bath dalano moromo achiel kuom apar nomukore, kendo ji alufu abiriyo notho. To joma odong’ nobwok malich, kendo nomiyo Nyasaye duong’! Masira mar ariyo koro osekadho, to neuru, masira mar adek biro biro piyo. Eka malaika mar abiriyo nogoyo tung’ne, kendo dwol moko nokok matek e polo kawacho niya, “Loch mar pinyni koro osedoko mar Ruodhwa kod Mesia mare, kendo obiro locho nyaka chieng’.” Eka jodongo piero ariyo gang’wen mobedo e kombegi mag duong’ e nyim Nyasaye kande, nokulore piny nyaka e lowo, mi olamo Nyasaye, kawacho niya, “A Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto! In Ruoth mantie kendo mane nitie! Wagoyoni erokamano nikech isekawo tekoni maduong’, kendo isechako locho. Mirima nomako ogendini, to koro chieng’ mirimbi iwuon osechopo. Kinde osechopo ma iyaloe joma otho, kendo ichiwoe pok ni jotichni ma jonabi, kod jogi, kaachiel gi ji duto madongo gi matindo moluoro nyingi. En kinde mitiekoe jogo maketho piny.” Eka Hekalu mar Nyasaye manie polo noyawore, kendo Sandug Muma nonenore e Hekalu, mi polo omil kakakni ka mach. Dwol moko makok matek nowinjore, kendo polo nomor, bende piny noyiengni, kendo pe nochue mang’eny. Bang’ mano, ranyisi malich ne onenore e kor polo. Ne en dhako morwakore gi wang’chieng’. Due ne nie bwo tiende, to wiye nosidh e osimb sulue apar gariyo. Ne en gi ich, kendo noywak ka muoch kaye, ka en gi rem mar nywol. Eka ranyisi machielo bende ne onenore e polo. Ne en thuol mang’ongo, makwar kendo malich, man gi wiye abiriyo kod tunge apar, kendo ma osimbo abiriyo osidhi e wiyego. Iwe noywayo achiel kuom adek mar sulue mae polo mi owito e piny. Thuol malichno nochung’ e nyim dhako mane dwaro nywolno mondo ocham nyathine kosenywolo. Dhakono nonywolo nyathi ma wuowi, mabiro rito ogendini gi ludh nyinyo. To nyathineno ne oyudhi moter malo ir Nyasaye e kom duong’ mar Nyasaye. Dhakono to noringo modhi e thim kuma ne Nyasaye oikonee kar bet, mondo oritee ka imiye chiemo kuom ndalo alufu gi mia ariyo kod piero auchiel. Eka lweny nowuok e polo. Mikael gi malaikane nokedo gi thuol malichno. Thuol gi malaikane bende nokedo kodgi, to ne ologi, mi kargi ne ok ochako obetie e polo kata matin. Thuol maduong’no ne owit mwalo e piny kaachiel gi malaikane duto. En e thuol mang’ongo machon miluongo ni Jachien kata Satan, mane owuondo piny ngima. Eka ne awinjo dwol maduong moa e polo, kawacho niya, “Koro Nyasachwa oselocho. En kinde mar tekone gi lochne kaachiel gi mar Mesia mare, ma bende oyudo lochne. Oselo jadonj ni owetewa, madonjonigi e nyim Nyasaye odiechieng’ gotieno, mi owite e piny. Owetewa ne oloye gi remb Nyarombo kendo gi Wach Nyasaye mane gihulo, bende ne ok gidewo ngimagi nyaka kar tho. Omiyo, polo kod joma odakie mondo obed mamor! To mano kaka nobednu malit un piny gi nam, nimar Satan oselor obiro iru ka nigi mirima mager nikech ong’eyo ni odongne mana ndalo matin kende.” To kane thuol malichno oneno ni osewite e piny, ne olawo dhako mane osenywolo nyathi ma wuowi cha. To ne omi dhakono buom ariyo mag ongo maduong’ mondo ohugo ochop kare e thim, kuma ne idhi ritee kimiye chiemo kuom higni adek gi nus, ka en mabor gi thuol. To thuol nong’ogo pi moa e dhoge mondo oyuogo dhakono, mi pigno nomol bang’ dhakono mana ka aora. To piny noyawo dhoge, momwonyo pi mane thuol ong’ogono, mi okonyo dhakono. Kuom mano, thuol nokecho gi dhakono, mi odhi mondo oked gi nyithind dhakono modong’, marito chik Nyasaye, kendo mahulo ni giyie kuome, kendo ne ochung’ e kuoyo manie dhonam. Eka ne aneno Ondiek moro kawuok e nam. Ne en ni tunge apar kod wiye abiriyo. To nosidho osimbo apar e tungego, kendo wich ka wich nondikie nying mayanyo Nyasaye. To ondiek mane anenono ne chalo gi kwach, to tiendene ne chalo gi tiende dubu, kendo dhoge ne chalo gi dho sibuor. To thuol malichno nomiye tekone owuon gi kome mar duong’, mi obedo gi loch. Wiye achiel ne nenore ka gima ogo lero mar tho, to wiye mane ogo lerono nosechango. Ji duto manie piny ngima ne luwo bang’ ondiegno, kawuoro lichne. To bende ne gilamo thuondno nikech nosemiyo ondiek tekone owuon. Ondiek bende ne gilamo, ka giwacho niya, “Ere ng’ama romo gi ondiek, koso ere ng’ama diked kode?” Ne omi Ondiegno dhok mawacho weche mag warruok kod ayany, kendo ne oyiene kedo gi loch kuom dueye piero ang’wen gariyo. Eka nochako yanyo Nyasaye, ka oyanyo nyinge kod kama odakie, kaachiel gi joma odak e polo. Bende noyiene mondo oked gi jo-Nyasaye kendo ologi, kendo ne omiye teko kuom dhoudi duto. Ji duto modak e piny lame, mak mana jogo ma nyinggi ondiki e kitap ngima mar Nyarombo mane onegi, chakre chuech piny. Ng’at man gi it mondo owinji! Ng’at ma onego tue nyaka tue, kendo ng’at monego negi e lweny, to nyaka negi e lweny, ma e kinde ma jo-Nyasaye nyaka timie kinda kendo nyaka bedie motegno. Eka ne achako aneno ondiek machielo kawuok ei piny. Ne en gi tunge ariyo machalo gi mag nyarombo, to nowuoyo kaka thuol wuoyo. To notiyo gi teko duto mar Ondiek mokwongono ka en e nyim Ondiegno. Nochuno piny kaachiel gi ji duto modakie mondo olam Ondiek mokwongo mane ogo lero mar tho, to nosechango cha. Ondiek mar ariyono notimo honni madongo ma kata mana mach omiyo lor e polo, biro e piny mana ka ji duto neno. To honni mane oyiene ni mondo otim e nyim Ondiek mokwongo ema nowuondogo joma odak e piny. Ne ogolo chik mondo joma odak e piny olos gima ket gi ondiek mane ogo lero mar tho gi ligangla, to ne ok otho. Ne oyiene mondo omi gima ket gi Ondiek mokwongo cha muya, mondo owuo kendo oneg ji duto ma otamore lamo gima ket gi ondiek mar ariyono. Ondiegno nochuno ji duto, madongo gi matindo, jomwandu gi jochan, wasumbini gi joma ni thuolo, mondo giduto oket alama e luetgi ma korachwich kata e lela wengegi. Ng’ato ne ok nyal ng’iewo gimoro kata loko gimoro mak mana ka en gi alama, tiende ni nying Ondiegno kata namba mochung’ kar nying’no. To fwenyo tiend wachno dwaro rieko. Ng’at man gi rieko mondo okwan namba mar Ondiek, nikech nambano ochung’ kar nying dhano. Nambane en mia auchiel gi piero auchiel gauchiel. Eka ne ang’icho, mi aneno Nyarombo kochung’ e got Sayun. Ne en gi ji alufu mia achiel gi piero ang’wen gang’wen, (144,000) kendo nyinge owuon gi nying Wuon mare nondiki e lela wang’ jogo. Ne awinjo dwol moro moa e polo kawuo ka pi mang’eny, kendo machalo gi polo mamor matek. Chutho, dwol mane awinjono ne chalo mana gi dwond joma goyo thum. Ne giwero wer manyien e nyim kom duong’ kendo e nyim gik mangima ang’wen kod jodongo kande. To onge ng’ama ne nyalo puonjore wendno mak mana ji alufu mia achiel gi mia ang’wen gang’wen, (144,000) ma gin kende e joma ne owar oa e piny. Magi e joma ne ok odwanyore gi mon, to ne giritore maler. Giluwo Nyarombo kamoro amora modhiye. Osewargi kuom ji mana kaka olemo mokwongo nyak, michiwo ni Nyasaye kendo ni Nyarombo. Miriambo ne ok owuok e dhogi, kendo gionge gi ketho moro kata achiel. Eka ne aneno malaika moro ka huyo e kor polo. Ne en gi Wach Maber mochwere mondo oland ni joma odak e piny. Nolando wachno ni pinje duto, kod ogendini duto. Nokok matek niya, “Luoruru Nyasaye, kendo miyeuru duong’, nikech sa mong’adoe bura osechopo! Lamuru Jal mane ochueyo polo gi piny kaachiel gi nam kod sokni.” Eka malaika mar ariyo noluwe kawacho niya, “Yaye! Babulon, dala maduong’, osepodho! Osepodho! En e dhako mane omiyo ogendini duto omadho divai mar terruokne. En divai makelo mirimb Nyasaye.” Bang’ mano, malaika mar adek nobiro bang’gi kawacho matek niya, “Ng’ato ang’ata malamo ondiek kod gima ket kode, mi oyudo alama e lela wang’e kata e lwete, nyaka madh divai mar mirimb Nyasaye moruw makech e kikombe mar mirimbe. Noyud sand mar mach makakni e nyim malaika maler, kendo e nyim Nyarombo. To iro mar mach masandogi nodum malo nyaka chieng’. Bende jogo malamo Ondiek kod gima ket kode, kata moyudo alama mar nyinge, ok noyud yueyo odiechieng’ gotieno.” Ka eri ema idwaroe kinda mar jo-Nyasaye, kendo ma ok we yie ma gin-go kuom Yesu! Eka ne awinjo dwol moa e polo kawacho niya, “Ndik ni, ‘Chakre kawuono, jogo matho kogeno kuom Ruoth, gin johawi!’ ” Roho bende wacho ni, “Ee, gin johawi adier, nikech giniyue kuom tichgi matek, nimar gik ma gisetimo dhi kodgi.” Eka ne ang’icho mi aneno bor polo marachar, to ewi bor polono ne nitie gima obetie machalo gi dhano. Ne osidho osimbo mar dhahabu e wiye, kendo ne oting’o pala mar keyo mabith e lwete. Eka malaika machielo nowuok e Hekalu kakok matek ni jal mane obet e bor polono niya, “Kaw pandi mar keyo mondo ike nikech kinde mar keyo osechopo, kendo piny ochiek mokadho!” Omiyo jal mane obet e bor polo notiyo gi pande mar keyo e piny mi okayo piny. Bang’ mano, malaika moro nowuok e Hekalu manie polo. En bende ne en gi pand keyo mabith. Eka malaika machielo man gi teko kuom mach noa e kendo-mar-misango. Ne okok matek ni malaika mane nigi pand keyo mabithno niya, “Kaw pandi mar keyo mabithno mondo ichok olemb mzabibu mag piny nikech olembene ochiek ahinya!” Omiyo, malaikano notiyo gi pande mar keyo e piny, mi ochoko olemb mzabibu mag piny, mobologi kar biyo mzabibu maduong’ mar mirimb Nyasaye. Olembe ne obi kinyono kar bichono e alap mar dala, kendo remo mamol kawuok kar bichono, mochopo kilomita adek koa e dala, to tut remono ne dirom mita ariyo. Bang’e ne aneno ranyisi machielo malich kendo miwuoro e polo! Gima ne aneno ne gin malaika abiriyo moting’o masiche abiriyo. Mago ne masiche mogik, nikech ka girumo to mirimb Nyasaye bende orumo kodgi. Eka ne aneno gima chalo gi nam mar rang’i moruwore gi mach. Bende ne aneno joma ne oseloyo Ondiek gi gima ket kode kod namba mar nyinge. Ne gichung’ e dir nam mar rang’i ka gin gi thumbe mag Nyasaye e luetegi. Ne giwero wend Musa jatich Nyasaye, kod wend Nyarombo, niya, “A Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto! Mano kaka tijeni dongo! A Ruodh ogendini, mano kaka yoreni kare kendo adier! A Ruoth, en ng’ano ma ok nyal luori, kata ma ok nyal miyo nyingi duong’? In kendi ema iler! Ogendini duto nobi, mi kulre e nyimi, nikech timbeni makare osenenore ratiro.” Bang’ mano, ne ang’icho mi aneno ka Hekalu mar Hemb Rapar oyawore e polo. Malaika abiriyo man gi masiche abiriyogo nowuok e Hekalu. Ne girwakore gi lewni maler kendo marieny, kendo ne gitueyo okanda mag dhahabu e korgi. Eka achiel kuom gik mangima ang’wen-go nomiyo malaika abiriyogo tewni abiriyo mag dhahabu ma opong’ gi mirimb Nyasaye mantie nyaka chieng’. To iro moa kuom duong’ maler mar Nyasaye gi tekone nopong’o Hekalu, omiyo onge ng’ama ne nyalo donjo e Hekalu ka masiche abiriyo mag malaika abiriyogo pok orumo. Bang’e ne awinjo dwol maduong’ moa e Hekalu kawacho ni malaika abiriyogo niya, “Dhiuru uol tewni abiriyo mag mirimb Nyasaye e piny.” Kuom mano, malaika mokwongo nodhi moolo tape e piny, mi adhonde maricho kendo malit nomako joma ne nigi alama mar Ondiek, kendo mane lamo gima ket kode. Eka malaika mar ariyo noolo tape e nam, mi pi nam nolokore remo machalo remb ng’at motho, kendo gik mangima duto mae nam notho. Kamano bende malaika mar adek noolo tape e aore gi sokni, mi pigegi nolokore remo. Eka ne awinjo malaika man gi teko kuom pige kawacho niya, “A Ng’ama Ler, mantie kendo mane nitie! Bura miseng’ado ni, iseng’ado e yo makare, nikech joma nochuero remb jo-Nyasaye kod jonabi isemiyo remo mondo omadhi!” Eka ne awinjo kendo-mar-misango kawacho niya, “Adier, in Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto, ing’ado bura madieri kendo makare!” Bang’ mano, malaika mar ang’wen noolo tape e wang’chieng’, mi wang’ chieng’ nomi teko mar wang’o ji ka mach. Omiyo ji nowang’ malit ahinya, to kata kamano ne giyanyo ayanya nying Nyasaye man gi teko mar kelo masichego, kendo ne gitamore loko chunygi mondo gimiye duong’. Eka malaika mar abich noolo tape e kom duong’ mar Ondiek malichno, mi piny Ondiek notimo mudho! Ji nokayo lewgi nikech rem malit mane gin-go, to ne giyanyo ayanya Nyasach polo nikech rem kod adhonde ma gi-go, to kendo ne ok gilokore giweyo timbegigo. Bang’e malaika mar auchiel noolo tape e aora maduong’ mar Yufrate, mi pige nodwono mondo yo olosre ni ruodhi mane biro a yo wuokchieng’. Bang’ mano naneno chuny adek mochido machalo gi ogwende, kawuok e dho Thuol malich, kendo e dho Ondiek, kendo e dho Janabi mar Miriambo. Chunygo gin jochiende, kendo gin gi teko mar timo honni. Gidhi ir ruodhi duto mag piny ngima mondo gichokgi ni lweny manobedie Chieng’ Maduong’ mar Nyasaye Manyalo gik Moko Duto. (Neuru! Abiro ka jakuo! Ng’at ma neno, kendo ma orwako lepe mondo wiye kik kuodi kowuotho duk, en jahawi!) Chunygo nochoko ruodhigo kama iluongo gi dho Hibrania ni Harmagedon. Malaika mar abiriyo noolo tape e kor yamo, mi dwol maduong’ nowuok e kom duong’ manie Hekalu kawacho niya, “Osetimore!” Bang’ mano, ne nitie mil polo makakni, gi dwol moko, kod mor polo. Piny bende noyiengni matek mapok oyiengnie kamano nyaka a chuech dhano. Adier, ne en yiengni piny marachie moloyo! Dala maduong’ nobarore didek, kendo mich ogendini duto mae piny nomukore. Nyasaye noparo Babulon dala maduong’, mi ne omiyo omadho kikombe mar divai mar mirimbe mager! Chulni duto nolal nono kaachiel gi gode duto. Kite mag pe madongongo, ma achiel pekne dirom kilo piero abich, noa e polo mogoyo ji, mi ne giyanyo Nyasaye nikech masich peno, nimar ne en masira marach ahinya! Eka achiel kuom malaika abiriyo man gi tewni abiriyo nobiro ira, mi owachona niya, “Bi mondo anyisi bura mong’adi ni jachode maduong’, ma en dala maduong’ moger e wi pige mang’eny! En ema ruodhi mag piny oseterore kode, kendo ji duto modak e piny bende osemadho divai mar terruokne mi omer.” Bang’e Roho nomaka, mi malaika nokawa motera e thim, kuma nanenoe dhako moro koidho ondiek makwar. Nying mag ayany nondik e dend ondiegno duto, kendo ne en gi wiye abiriyo kod tunge apar. Dhakono norwako law maralik gi makwar, kendo nolichore gi dhahabu kod kite ma nengogi tek, kod lulu. To e lwete noting’oe kikombe mar dhahabu mopong’ gi gik modwanyore kod gik mochido mag terruokne. Nying moro ma tiende opondo nondiki e lela wang’e niya, “Babulon maduong’, min jochiende duto, kendo min gik modwanyore mag piny.” Bende ne aneno ka remb jo-Nyasaye, kod remb joma ohulo ni Yesu e Ruoth, omero dhakono. Kane anene to ne awuoro ahinya, to malaika cha nopenja ni, “Ere gima omiyo iwuoro? Abiro nyisi tiend wach mopondo mar dhakono kod ondiek ma oidho man gi wiye abiriyo kod tunge apar. Ondiek mane inenono, yande nitie, to tinde oonge. To obiro wuok e Bur Matut Maonge Gikone mi tieke. Ji duto modak e piny, ma nyinggi ok ondiki e kitap ngima chakre chuech piny, nowuor ka gineno ondiegno, nimar yande entie, to tinde oonge, to nochak oduog kendo. “Ng’eyo tiend wachni dwaro paro mariek. Wiye abiriyogo gin gode abiriyo ma dhakono obetie. To bende gin ruodhi abiriyo, ma abich kuomgi osepodho, to achiel pod nitie, kendo machielo pok obiro. To ka obiro to nobed kuom kinde matin kende. To ondiek ma yande nitie, to tinde ongeno, en ruoth mar aboro, to bende en achiel kuom ruodhi abiriyogo, kendo ibiro tieke. Tunge apar mane inenogo to gin ruodhi apar mapok ochako bedo gi loch, to ibiro miyogi teko mar loch kaka ruodhi, kaachiel gi ondiegno, kuom sa achiel kende. To giduto gin gi paro achiel, kendo ginichiw tekogi kod lochgi ni ondiek mondo obed jatendgi. Giniked gi Nyarombo, to Nyarombo nologi, nimar en Jaduong’ mar jodongo, kendo Ruodh ruodhi, kendo nikech joma luwe gin joma oluongi kendo ma oyier, kendo moyie kuome. Eka malaikano nowachona niya, “Pige mane ineno kama dhako ma jachodeno obetie, gin mana ji gi ogendini gi dhoudi kod joma wacho dhok mopogore opogore. To tunge apar mane ineno, kaachiel gi ondiegno, nobed mamon gi dhako ma jachodeno. Ginikeye nono mi giweye duk. Ginicham ringre, kendo giniwang’e pep gi mach, nimar Nyasaye oseketo paro moro e chunygi mondo gitim gima odwaro gi chuny achiel, kendo mondo gimi ondiek lochgi, nyaka wach Nyasaye chopi. “To dhako mane inenono, en dala maduong’ man gi loch kuom ruodhi mag piny.” Bang’ wechego naneno malaika machielo kalor a e polo. Ne en gi teko maduong’, kendo ler mare ne menyo piny. Nokok matek niya, “Yaye! Babulon dala maduong’ osepodho! Osepodho! Osedoko kar dak mar jochiende, kendo odoko gunda ma chuny duto mochido odakie, kaachiel gi winy duto ma ok ler kendo makuero. Mano osetimore nikech ogendini duto osemadho divai makech mag terruokne. Ruodhi mag piny oseterore kode, kendo joohala mag piny bende osedoko jomwandu nikech ohala ma ngimane mamalo osekelonigi.” Eka ne achako awinjo dwol machielo moa e polo kawacho niya, “Un joga, auru kuom dalano, mondo kik uriwru e richone, kendo kik unwang’ masichene, nikech richone osebiwore mochopo nyaka e polo, kendo Nyasaye koro oseparo timbene mamonogo. Timneuru kaka osetimo! Medneuru nyadiriyo kuom gik ma osetimo! Kikombe mane omiyo jomoko omadho, ema mondo uolne nyadiriyo! Miyeuru sand kod ywagruok moromore mana gi duong’ mane omiyore owuon kodak e ngima mamalo! Owacho e chunye niya, ‘An Ruoth, kendo ok nane gima dimi aywag ngang’.’ Mano omiyo masichene chieng’ moro nopoye chieng’ achiel. Masichego gin tho gi ywagruok kod kech, kendo nowang’e pep gi mach, nimar Ruoth Nyasaye moseng’adone bura nigi teko maduong’!” To ruodhi mag piny moseterore kode, kendo mosedak kode e ngimane mamalo noywage kasedo kod nyinge, kaneno ich mach mawang’e kadhuolore. Ginichung’ gi kuma bor, ka kihondko omakogi nikech sandruok moyudo, kendo giniwach niya, “Yaye! Mano kaka dala maduong’ neno malit! Yaye! In Babulon, dala man gi teko, osetieki mana e sa achiel kende!” Johala mag piny bende noywage kadengo, nikech onge ng’at ma koro nochak ong’iew mwandugi, ma gin: Dhahabu gi fedha gi kite ma nengogi tek gi lulu gi nanga maber gi nanga maratiglo kod nanga mareprep gi nanga makwar gi yien duto madum tik mamit, gi gik moko duto molos gi lak liech, kod molos gi yien ma nengogi tek, kod molos gi mula, kod molos gi nyinyo, kendo molos gi kite mabeyo, kod gik moko kaka dalasini gi gik mang’ue ng’ar, gi uvumba, gi mor wir madum tik mamit, gi ubani, kod divai gi mo kod mogo mayom gi ngano kod rombe gi dhok kod farese gi geche lweny, gi joma otue wasumbini, kod ngima mag ji. Johala nowach ni dala Babulon niya, “Gik mabeyo duto ma yande iketo e chunyi oserumo! Adier, gik mapakni gi gik malombo wang’ oselal nono. Ok nichak ibed kodgi ng’ang’!” Johala mane odoko momew nikech ne giloko ohala e dalano, nochung’ gi kuma bor, ka kihondko omakogi nikech sandruokne. Giniywagi ka giwacho niya, “Yaye! Mano gima lit manade ma osetimore ni dala maduong’ni! Ne orwakore gi nanga maber, gi maratiglo gi makwar, kendo nolichore gi dhahabu gi kite ma nengogi tek kod lulu. Yaye! Mano kaka oseketh mwandune duto mana kuom sa achiel kende!” To ji duto ma weg yiedhi gi jokwang’ gi jonam kod ji duto maloko ohala e nam ne ochung’ gi kuma bor. Kane gineno ich mach mawang’o Babulon ne giywak ka gikok niya, “Onge dala moro maduong mosebedoe machal gi dalani!” Ne gibuko wigi buru ka giywak kendo gidengo niya, “Yaye! Mano gima lit manade mosetimore ni dala maduong’ni! En dala ma ji duto mane nigi yiedhi odokoe joma omew nikech mwandune mathoth. To osekethe mana kuom sa achiel kende, mi odoko gunda! “To in polo, gone siboi nikech osekethe. Un jo-Nyasaye gi joote kod jonabi, beduru mamor, nimar Nyasaye osekume kuom gima notimonu! “Eka malaika maratego noting’o kidi machalo gi pong’ maduong’, mi obolo e nam, kowacho niya, “Mano e kaka dala maduong’ mar Babulon nobol piny, mi ok nochak onene kendo ngang’! Dwond joma goyo thum gi jower gi joma goyo asili gi joma goyo tung’ ok nochak owinj kuomi ngang’. Bende jotich matiyo tich moro amora ok nochak oyudi kuomi ngang’, kata dwond pong’ marego bende ok nowinji kuomi kendo. Ler mar taya ok nochak orieny kuomi, kata dwond wuon kisera gi dwond miaha ok nowinji kuomi kendo ng’ang’. Joohala magi ne gin joohala madongo e piny, bende ne iwuondo ogendini duto gi timbeni mag jwok.” Babulon ne okum kamano nikech remb jonabi gi remb jo-Nyasaye gi remb ji duto mane osenegi e piny, ne oyud kuome. Bang’ wechego nawinjo gima chalo gi koko maduong’ mar oganda mang’ongo e polo kawacho niya, “Opak Nyasaye! Warruok gi duong’ maler kod teko gin mag Nyasachwa, nikech pile ong’ado bura e yo ma adier kendo makare. Nong’ado bura ni jachode maduong’ mane oketho piny gi terruokne. Adier, Nyasaye osekume nikech nonego jotich Nyasaye.” Eka ne gichako gikok kendo niya, “Opak Nyasaye! Iro mar dala maduong’ mawang’no nodum nyaka chieng’!” To jodongo piero ariyo gang’wen gi gik mangima ang’wen kande, nopodho piny mi olamo Nyasaye mobet e kom duong’, kawacho ni, “Ber mondo obed kamano! Opak Nyasaye!” Bang’ mano, duol moro noa e kom duong’ kawacho niya, “Pakuru Nyasachwa un jotichne duto madongo gi matindo ma oluore!” Bang’e ne achako awinjo gima chalo gi koko oganda mang’ongo, kendo machalo gi pige mang’eny kawuo, bende machalo gi polo mamor matek, kawacho niya, “Opak Nyasaye! Ruoth Nyasachwa Manyalo Gik Moko Duto osekawo lochne. Wabeduru mamor ahinya, kendo wamiyeuru duong’ nikech kinde mar kend mar Nyarombo osechopo. Chiege oseikore, kendo Nyasaye oseyiene mondo orwakre gi nanga maber mapichni kendo maler.” (Nanga maberno ochung’ kar tim makare mar jo-Nyasaye) Eka malaikano nowachona ni, “Ndik niya, ‘Joma oluongi e kisera mar Nyarombo gin johawi.’ ” Eka nomedo wachona niya, “Mano e wach mar adier mar Nyasaye.” Ne apodho piny e tiende mondo alame, to nokwera ni, “Ngang’! Kik itim kamano! An mana jatich wadu matiyo kodi kaachiel gi oweteni mamoko. Wan duto wahulo wach man kuom Yesu. Nyasaye kende ema mondo ilam. Adiera ma Yesu kelo ema miyo jonabi koro wach.” Eka ne aneno polo ka oyawore, kendo ne aneno faras marachar ka ni kanyo, to Jal mane oidhe iluongo ni Ng’ama Igeno, kendo Jaadiera. Iluonge kamano nikech ong’ado bura kare, kendo okedo e yo makare. Wengene liel ka ligek mach, kendo osidhne osimbo mang’eny e wiye. En gi nying mondik kuome, ma onge ng’ama ong’eyo, to mak mana en owuon, kendo orwakore gi law moling’ore e remo. Iluonge ni Wach Nyasaye. Ogend lweny mag polo ne luwo bang’e koidho farese marachere, kendo korwakore gi lewni mabeyo kendo maler. To ligangla mabith wuok e dhoge kendo ochwowogo ogendini. Obiro ritogi gi ludh nyinyo, kendo obiro ng’adonigi bura gi mirimb Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto. En gi nying moro mondiki e lawe kendo eme ni, “Ruodh ruodhi, kendo Jaduong’ jodongo.” Eka ne ang’iyo wang’chieng’ mi aneno malaika moro kochung’ kuno. Ne okok matek ni winy duto mane huyo e kor polo niya, “Chokreuru ubi e sawo maduong’ mar Nyasaye, mondo ucham ring ruodhi, gi ring jodong lweny, gi ring joma rateke, kod ring farese gi joma idhogi, kaachiel gi ring ji duto, joma ni thuolo gi wasumbini, joma tindo gi joma dongo.” Eka naneno Ondiek malichno gi ruodhi mag piny kod ogendni mag lweny kochokore mondo oked gi Jal moidho faras gi ogandane mar lweny. To ne olo Ondiek, mi omaki kaachiel gi Janabi mar Miriambo, mane osebedo katimo honni e nyime. Honnigo ema ne osewuondogo joma ne oketnigi alama mar Ondiek, kendo mane lamo gima ket gi Ondiegno. Ondiek gi Janabi ne owit kangima e ataro mar ligek mach. To joma odong’ ne oneg gi ligangla mane wuok e dho Jal moidho faras, kendo ringgi noyieng’o winy duto. Eka naneno malaika moro koa e polo lor piny, koting’o rayaw mar Bur Matut Maonge Gikone e lwete kod nyororo maduong’. Ne omako Thuol malichno, tiende ni thuol machon miluongo ni Jachien kata Satan, mi otweyo gi nyororo kuom higni alufu achiel. Ne obole e Bur Matut Maonge Gikone, mi oloro dho bur kendo otueyo, mondo kik ochak owuond ogendini nyaka higni alufu achielgo rum. To bang’e nogonye kuom kinde matin. Bang’ mano ne aneno kombe mag duong’, kendo joma ne obet e kombego ne omi teko mar ng’ado bura. Bende ne aneno chuny joma noseng’ad wiyegi nikech ne gihulo wach man kuom Yesu, kendo nikech ne gilando wach Nyasaye. Gin ne ok gilamo Ondiek kata gima ket kode, bende ne ok oketnigi alama mar Ondiek e lela wengegi kata e luetgi. Ne gidoko mangima, mi gilocho gi Kristo kuom higni alufu achiel. Mano e chier mokwongo. (Joma otho modong’ to ne ok odoko mangima kendo, nyaka higni alufu achiel orumo.) Joma ochier e chier mokwongoni gin johawi kendo gin joma ler. Tho mar ariyo onge gi teko kuomgi, to ginibed jodolo mag Nyasaye kod mag Kristo, kendo giniloch kode kuom higni alufu achielgo. To ka higni alufu achielgo oserumo, to nogony Satan e bur motueyeno, kendo nowuog oko mondo odhi owuond Gog gi Magog, tiende ni ogendini manie tunge piny duto koni gi koni, mi ochokgi ni lweny. To kar rombgi chalo gi kwoyo mae dhonam. Ne gikwako piny te, mi gilworo kambi mar jo-Nyasaye kod dala ma Nyasaye ohero. To mach ne oa e polo motiekogi, kendo Satan mane owuondogi ne owit e ataro mar ligek mach, kama Ondiek kod Janabi mar Miriambo bende nitie. Kuno ginisandre odiechieng’ gotieno nyaka chieng’. Eka ne aneno kom duong’ mang’ongo marachar kod jal mobetie. Piny gi polo noringo oa e nyime mi olal nono. Bende ne aneno joma otho, madongo gi matindo, kochung’ e nyim kom duong’, kendo noel kitepe. Eka kitabu machielo, ma en kitap ngima bende noel. Joma otho nong’adnigi bura kuom gik mane gitimo, kaluwore gi weche mane ondik e kitepego. Nam nogolo joma otho manie iye, kendo Tho gi Piny Joma Otho, bende nochiwo joma otho manie igi, kendo ng’ato ka ng’ato nong’adne bura kuom gik mane osetimo. Eka Tho gi Piny Joma Otho ne owit e ataro mar mach. Ataro mar machno en tho mar ariyo. Ng’ato ang’ata mane nyinge ok onwang’ kondik e kitap ngima, ne owit e ataro mar mach. Bang’ mano, naneno polo manyien gi piny manyien. Polo mokwongo gi piny mokwongo noserumo, kendo nam bende noselal nono. Eka ne aneno Dala Maler, ma en Jerusalem manyien, kalor piny a e polo kuom Nyasaye, koikore ka miaha moikore ni chwore. Ne awinjo dwol maduong’ moa e kom maduong’ kawacho niya, “Koro Nyasaye osebiro dak gi ji! Obiro dak kodgi kendo ginibed joge. Nyasaye owuon biro bet kodgi, mi obed Nyasachgi. Enoywe pi wang’gi duto, kendo tho kata ywak kata nduru kata rem ok nochak obedie nikech gik machon noserumo.” Eka Jal mane obet e kom duong’ nowacho niya, “Neuru! Aloso gik moko duto bedo manyien!” Bende nokona ni, “Ndik wachno, nikech wechegi gin weche migeno kendo ma adiera.” Bang’ mano nowachona niya, “Gik moko duto osetimore! An e Alfa gi Omega, tiende ni Chakruok gi Giko. Ng’at ma riyo oloyo anami pi soko mar ngima nono, ma ok ochulo gimoro. Ng’at molocho noyud gigo, kendo anabed Nyasache, to enobed wuoda. To ngoche, gi joma ok oyie, kod jomriambo duto, kargi nobed mana ataro maliel gi ligek mach, ma en tho mar ariyo!” Eka achiel kuom malaika abiriyo mane nigi tewni moting’o masiche mogik abiriyo, nobiro ira, mowuoyo koda. Nowachona niya, “Bi mondo anyisi Miaha, ma en chi Nyarombo.” Eka malaikano notera malo ewi got maduong’ kendo mabor, ka an ei Roho, mi onyisa Jerusalem, Dala Maler, kalor piny a e polo kuom Nyasaye, ka nigi duong’ maler duto mar Nyasaye. Lerne ne rieny ka kidi ma nengone tek, kaka jasper maler ahinya. Ne en gi ohinga maduong’ kendo mabor man gi dhorangeye apar gariyo, ma malaika apar gariyo rito. To nying dhoudi apar gariyo mag nyithind Israel nondiki e dhorangeyego. Dhorangeye adek ne ni yo wuokchieng’, kendo adek yo nyandwat, to adek mamoko yo milambo, kendo adek yo podho chieng’. To ohinga mar dalano ne nigi kite mag mise apar gariyo ma ondikie nying joote apar gariyo mag Nyasaye. Malaika mane wuoyo kodano, ne nigi luth mar rapim molos gi dhahabu mopimogo dalano gi dhorangeyene kod ohingane. Bor gi lach mar dalano romre koni gi koni. Malaikano nopime gi ludhno, mi oyudo ni oromo kilomita alufu ariyo. Borne gi lachne kod borne modhi malo ne romre duto. Eka nopimo ohingane, mi oyudo ni oromo bede mia achiel gi piero ang’wen, kipimo gi bat mar dhano, ma en rapim mane malaika otiyogo. Kor ohinga noger ji jasper, to dala hie ne dhahabu lilo marieny ka rang’i maler. Mise mar ohinga mar dala, nolos gi kite ma nengogi tek mopogore opogore. Kidi mokwongo mar mise ne jasper, to mar ariyo ne safir, to mar adek ne kalkedo, to mar ang’wen ne zumaridi, to mar abich ne sardonikso, to mar auchiel ne sardius, to mar abiriyo ne krusolith, to mar aboro ne berul, to mar ochiko ne topaz, to mar apar ne krusopraso, to mar apar gachiel ne huakintho, to mar apar gariyo ne amethuso. Dhorangeye apar gariyogo to ne kite apar gariyo ma nengogi tek, miluongo ni lulu, kendo dhorangach ka dhorangach nolos gi lulu achiel achiel. Yor dalano ne dhahabu lilo marieny ka rang’i. Ne ok aneno Hekalu e dalano, nimar Ruoth Nyasaye Manyalo Gik Moko Duto kod Nyarombo ema obedo Hekalu mare. Dalano ok dwar chieng’ kata due marieny kuome, nikech duong’ maler mar Nyasaye ema miye ler, kendo Nyarombo e tache. Ogendini mag piny nowuoth e lerne, kendo ruodhi mag piny nokel duong’gi e iye. Dhorangeyene ok nolor godiechieng’, to gotieno bende nobed maonge kuno. Duong’ gi mwandu mag ogendini nokel e iye. To gimoro amora ma ok ler, kata ng’at matimo gik mamono, kata mariambo, ok nodonjie ngang’ to mak mana jogo ma nyinggi ondiki e kitap Nyarombo mar ngima. Bang’ mano, malaikano nonyisa aora mar pi ngima marieny ahinya, kendo mamol kaa e kom duong, mar Nyasaye gi mar Nyarombo. Ne omol e dier yor dalano, to e bath aora koni gi koni, ne nitie yath mar ngima manyago olembe kido apar gariyo. To olembego chiek due ka due, kendo pot yadhno ema ithiedhogo ogendini. Gik ma Nyasaye okwedo to nolal nono. Kom duong’ mar Nyasaye gi Nyarombo ema nobedie, kendo jotichne nolame. Gininene wang’ gi wang’, kendo nyinge nobed e lela wang’gi. Otieno ok nochak obedie, kendo ok ginidwar ler mar taya kata mar chieng’, nikech Ruoth Nyasaye nomigi ler, kendo ginibed gi loch nyaka chieng’. Eka malaikano nowachona niya, “Wechegi gin weche migeno kendo ma adiera, kendo Ruoth Nyasaye ma oro Roho mare ni jonabi oseoro malaikane mondo onyis jotichne gik mabiro timore piyopiyo.” Yesu owacho ni, “Winji! Abiro piyo” Ng’at momako weche mokor manie kitabuni en jahawi! An Johana ema ne awinjo gigi kendo anenogi. Kane awinjogi kendo anenogi kamano, to ne apodho piny e tiend malaika mane nyisagi. To ne okwera ni, “Ngang’! Kik itim kamano! An mana jatich wadu matiyo kodi kaachiel gi owetena ma jonabi kod joma omako weche manie kitabuni. Nyasaye kende ema mondo ilam!” Bang’ mano malaikano nowachona niya, “Kik iling’ gi weche mokor manie kitabuni, nikech kinde moketi chiegni! We ng’at matimo richo otim atima richo, kendo ng’at ma ochido gie chunye, obed abeda mochido gie chunye. To ng’ama kare, obed abeda makare, kendo ng’ama ler, obed abeda maler.” Yesu wacho niya, “Winji! Abiro piyo, kendo akelo pok ma an-go mondo ami ng’ato ka ng’ato moromo gi tichne. An Alfa gi Omega, tiende ni Jal Mokwongo kendo Mogik, kendo Chakruok gi Giko.” “Joma oselwoko lepgi gin johawi, nimar ginibed gi thuolo mar chamo olemb yadh ngima, kendo mar donjo e dhorangeye mag dala. To guogi gi jojuogi, gi joma terore, gi jonek, gi joma lamo nyiseche manono, kod ji duto ma ohero miriambo kendo matimo gik ma ok adiera, nobed oko. “An Yesu aseoro malaikana mondo ohulnu wechegi ukonygo kanyakla mag jo-Kristo. An Nyakwar Daudi, kendo an sulue mar okinyi.” Roho gi Miaha wacho ni, “Bi!” Ng’ama owinjo, bende mondo owach ni, “Bi!” To ng’ama riyo oloyo, mondo obi oyud pi mar ngima nono, mak ochulo gimoro. An Johana asiemo ng’ato ka ng’ato mawinjo weche mokor manie kitabuni niya, “Ka ng’ato omedo wach moro kuomgi, to Nyasaye nomedne masiche mondik e kitabuni. Bende ka ng’ato ogolo wach moro kuom weche mokor manie kitabuni, to Nyasaye nogol kuome pok ma doyudo kuom yadh ngima kendo kuom Dala Maler mondiki e kitabuni.” Jal manyiso wechegi duto wacho niya, “Adier, abiro piyo!” Obed kamano! Bi, Ruoth Yesu! Ng’wono mar Ruodhwa Yesu Kristo obed kodu uduto.