De iis qui baptismum differunt
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΒΡΑ∆ΥΝΟΝΤΑΣ ΕΙΣ ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ.
Οι της οικουμενης ταυτης βασιλεις, ηνικα αν νομους συγγραψωσι τους των
ανθρωπων βιους καλως κα νονιζοντας, τοις αρχουσιν αυτους εγχειριζοντες, δι'
εκεινων κελευουσι τοις υπηκοοις δημοσιευεσθαι, ιν' ουτως απαραβατα τα
προστεταγμενα φυλαττοιτο.
Ἔδωκε δε ο μεγας Θεος νομους τοις των Ἐκκλησιων ηγεμοσιν, ους καθ'
εκαστον ενιαυτον εν τοις καθηκουσι χρονοις προφεροντες, υπαναγινωσκομεν υμιν,
και τηρειν εις δυναμιν τα γεγραμμενα κελευο μεν. Ἰδου τοινυν ο των ολων αγαθος
οικονομος, ο τους ενιαυτους ανακυκλων και κυβερνων την των χρονων περιοδον,
ηγαγεν ημεραν σωτηριον, καθ' ην συνηθες ημιν καλειν εις υιοθεσιαν τους ξενους,
εις χαριτος μετουσιαν τους πενομενους, εις καθαρσιν αμαρτιων τους εῤρυπωμενους
τοις πλημμελημασι. Και τουτο εστι το αρχαιον εκεινο κηρυγμα, το προλαβον ολιγον
του Σωτηρος την επιφανειαν· «Φωνη βοωντος 46.417 εν τηι ερημωι· Ἑτοιμασατε την
οδον Κυριου, ευθειας ποιειτε τας τριβους αυτου.» Ει δε μητε Ἰωαννης, μητε ∆αβιδ
εγω, αλλα η ταπεινοτης του υπηρετου μη βλαπτετω του ∆εσποτικου νομου την
δυναμιν. Ουτε γαρ τους γραμματεας των νομων αιδουμενοι τοις διηγορευμενοις
πειθομεθα· αλλα δεδοικοτες του Νομοθετου την εξουσιαν, υποκυπτομεν τοις
προσταγμασιν. Ἦλθε χαρις βασιλικη δυσι ταγμασι θλιβομενοις χαριζομενη την
ανεσιν· τοις δεσμωταις λυσιν, τοις οφειλεταις συγχωρησιν. Και δια τουτο καγω
αμφοτεροις τοις ταγμασιν, τα καταλληλα ιατρεια ανοιγω· και μετα πολλης
πεποιθησεως υπισχνουμαι την εκ της επιμελειας βοηθειαν.
Ἵνα δε μη νομισηι τις πολυδαπανον την θεραπειαν, αυτα προλεγω τα
φαρμακα οις εξιωμαι τους καμνοντας. Τοις μεν γαρ δι' υδατος και λουτρου
εγγυωμαι την υγειαν, των δε δι' ολιγων δακρυων εξαλειφω την νοσον. Ἁπλη γαρ η
μεταχειρησις, και θεοπεμπτος η δωρεα, και μεγαλη αληθως η επιτυχια, χωρις
καυσεως η τομης χρονιων απαλλαγηναι τραυματων, α κακως επαθομεν εκ των
δηγματων του οφεως. Ἔλθετε ουν, οι κεκακωμενοι, προς την εαυτων επιμε λειαν,
και μη ραιθυμιαι δοτε το πραγμα. Νοσος γαρ παλαιωθεισα και εγχρονισασα, τεχνης
θεραπειας γινεται κρειττων. Οι πενητες και ενδεεις, σπευσατε προς την διανομην
των βασιλικων χαρισματων· τα προβατα, προς την σφραγιδα και το σημειον του
σταυρου το των κακων αλεξητηριον. ∆οτε μοι τα ονοματα, ινα εγω μεν αυτα ταις
αισθηταις εγχαραξω βιβλοις, και γραψω τωι μελανι· Θεος δε ταις αφθαρτοις πλα ξιν
ενσημηνηται, δακτυλωι γραψας ιδιωι, ως ποτε τοις Ἑβραιοις τον νομον. «Προσελθετε
προς αυτον και φωτισθητε, και τα προσωπα υμων ου μη καταισχυνθηι. Λουσασθε,
αφελεσθε τας αμαρτιας υμων.» Ταυτα εγραφη προ πολλου· ουκ επαλαιωθη δε των
γραμματων η δυναμις, αλλ' ακμαζει και καθ' ημεραν ισχυει. Ἐξελθετε του
δεσμωτηριου, παρακαλω. Μισησατε τα της αμαρτιας σκοτεινα οικητηρια. Φευγετε
τον διαβολον, ως πικρον δεσμοφυλακα, εκ της συμφορας των αμαρτωλων
τρεφομενον και κερδαινοντα. Ὡς γαρ Θεος ευφραινεται ταις δικαιοσυναις ημων,
ουτως εφηδεται τοις παραπτωμασιν ο της αμαρτιας αιτιος. Ἔξω του παραδεισου
τυγχανεις, ο κατηχουμενος, κοινωνων της εξοριας τωι Ἀδαμ τωι προπατορι. Νυν δε
σοι της θυρας υπανοιγομενης, εισελθε οθεν εξηλθες, και μη βραδυνηις, μηπου
θανατος παρεμπεσων αποφρα ξηι την εισοδον. Ἡ κεφαλη λοιπον λευκαινεται, του
βιου το θερος εγγυς, ταχα ακοναται καθ' ημων η δρεπανη, και δεδοικα, μη
καθευδοντων ημων και ενασχολουμενων ταις ματαιαις ματαιοτησιν, αθροον επιστηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

φοβερος ο τεμνων. Ἀλλ' ερεις ο νεος· Ουδε πω γεγηρακα. Μη τοινυν απατηθησηι·
θανατος γαρ προθεσμιαις ηλικιων ουχ οριζεται, ουδε φοβειται τους εν ακμηι, κατα δε
γεροντων μονον εχει το κρατος. Και τουτου μαθε την καθημερινην πειραν
διδασκαλον. Ὁραις γαρ την κλινην της εκφορας, οπως ανω 46.420 μαλως, και ως
ετυχε, πασαν ηλικιαν εξαγει, σημε ρον τον πρεσβυτην, αυριον το ανθουν και χαριεν
μει ρακιον, μετ' ολιγον τον αυξανομενον του ιουλου, παλιν τον ρωμαλεον, και
ακμαζοντα, αυθις την γραυν, ομου την κορην. Ταυτα ορωντες, την αδηλιαν ασφα
λισωμεθα· Ου γαρ εστιν εργωδες, ινα ασκος κενωθηι του πνευματος, μικρον
υπανοιγεντος του στομα τος, ουδε δυσκολον ανθρωπον εν ακαρει την ψυχην
προεσθαι.
Ὁρω οταν ποτε σεισμος επιγενηται τωι βιωι, η λιμος, η πολεμιων καταδρομη,
παντας επειγμενως επι το βαπτιστηριον σπευδοντας, ινα μη κενοι της χαριτος εξ
ανθρωπων απελθωσιν. Τι ουν; τα αλλα τα ποικιλα παθη και απροσδοκητα ουκ
ισοδυναμει τοις κακοις εκεινοις; Ἀποπληξιαι, παρακοπαι, πνιξεις αδοκητοι,
πνευματων ενστασεις, και τα τουτων ακολουθα; Ου βλεπομεν τους εν τωι τρεχειν
πιπτον τας, εσθιοντας και τελειως της τροφης παυομενους, καθευδοντας και
λανθανοντως τωι αδελφωι του υπνου τωι θανατωι προσαγομενους; Ἀσφαλισαι το
ασταθμη τον και αδηλον του βιου. Μη εμπορευου την χαριν, ινα μη εκπεσηις της
δωρεας. Τοσαυτα χρεωστησον, οσα δυνατον και συγχωρηθηναι, οσα και την
φιλανθρωπιαν του βασιλεως ουκ αποκλεισει. Και γαρ οι της γης αρχοντες οταν τινα
λαβωσιν υπεραγαν σπαθησαντα τα δημοσια, και των βασιλικων χρηματων υπερ
κορον κατατρυφησαντα, της μεν αποδοσεως απογινωσκουσι· κολαζουσι δε πικρως,
αντι των χρηματων ταις τιμωριαις αρκουμενοι. Πολλους χρονους εχαρισω τηι ηδονηι
δος και τηι φιλοσοφιαι σχολην. Ἀπο δυσαι τον παλαιον ανθρωπον, ως ιματιον
ρυπαρον, το αισχρον, το γεμον αισχυνης το εκ του πληθους των αμαρτιων
πολυκολλητον, τοις οικτροις ρακιοις περι κεκεντημενον της ανομιας. ∆εξαι δε το
της αφθαρσιας ενδυμα, οπερ ο Χριστος σοι διαπλωσας προτεινεται, και μη απωσηι
την δωρεαν, ινα μη υβρισηις τον δωρη σαμενον. Ἐπι μακρον ενεκυλισω τωι βορβορωι·
σπευσον, ανθρωπε, επι τον εμον Ἰορδανην, ουκ Ἰωαννου καλουντος, αλλα Χριστου
προτρεποντος. Ὁ γαρ της χαριτος ποταμος ρει πανταχου, ουκ εν τηι Παλαιστινηι τας
πηγας εχων, και εις την γειτονα καλυπτομενος θαλασσαν, αλλα πασαν την
οικουμενην κυκλων, και εισβαλλων εις τον παραδεισον· αντιπροσωπος ρεων των
τεσσαρων των εκειθεν αποῤρεοντων, και πολυ τιμιωτερα εισαγων εις τον
παραδεισον των εκει θεν εκφερομενων. Οι μεν γαρ φερουσιν αρωματα, γεωργιαν,
και βλαστημα γης. Ὁ δε ανθρωπους εισφερει γεννηματα πνευματος. Ὅπου δ' αν
ελκυσηις, εκει μεταῤρει, προς πασαν την οικουμενην εξοχετευεται, και ου δαπαναι εν
τοις μεριζομενοις το ρειθρον. Πηγην γαρ εχει πλουσιαν τον Χριστον, και απ' εκεινου
ρεων, συμπαντα πελαγιζει τον κοσμον, Γλυκυς ουτος και ποτιμος, ουδεν της αηδους
αλμης επισυρομενος. Ἡδυνεται γαρ τηι επιφοιτησει του πνευματος ως η Μεῤρα πηγη
τηι θηξει του ξυλου, διαβατος τοις ευσεβεσι, τοις δε βεβηλοις αγχιβαθης και
απροσιτος. Μιμησαι τον Ἰησουν τον Ναυη. Βα 46.421 στασον το Ευαγγελιον, ως
εκεινος την κιβωτον· αφες την ερημον, την αμαρτιαν· περαιωθητι τον Ἰορδανην·
σπευσον εις την κατα Χριστον πολιτειαν, εις την γην την γονιμον των
ευφραινοντων καρπων, την ρεουσαν, κατα την επαγγελιαν, μελι και γαλα·
καταλυσον την Ἱεριχω, την παλαιαν συνηθειαν, μη αφηις αυτης οχυρωμα· εκ
θεμελιων λυσον των αμαρτωλων λογισμων την μητερα· ποιησον τους δολερους
Γαβαωνιτας οικετας του Ἰσραηλ, τουτεστι, δουλους τους πονηρους λογισμους του
κατα το Ευαγ γελιον βιου· λιθοβολεισθω ο σοφιστης και πλεον εκτης Ἄχαρ· ο την
γλωσσαν την χρυσην υφελομενος. Ουτος δε εστιν εκεινος ο της τιμιας εντολης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

αφανισας την τηρησιν. Παντα εκεινα τυπος ημετερος, παντα προμηνυματα των νυν
φαινομενων πραγματων. Ἀπολυσον λοιπον του βιου σου τον γαστριμαρ γον κορακα·
δος τηι περιστεραι καιρον επιπτηναι σοι· ην πρωτος Ἰησους τυπικως εξ ουρανου κατ
ηγαγε, την αδολον, την πραυτατην, την πολυγονον· ητις επειδαν ευρηι ανδρα
κεκαθαρμενον ως πυριον καλως ησκημενον, εισοικιζεται και επωαζουσα πυροι την
ψυχην, και πολλα τικτει και ευχαρη τα εαυτης τεκνα. Ταυτα δε εισιν αγαθαι πραξεις
και λογοι σε μνοι, πιστις, ευσεβεια, δικαιοσυνη, σωφροσυνη, αγνεια, καθαροτης.
Ταυτα τεκνα του πνευματος, κτηματα δε ημετερα. Μεχρι ποτε μαθητης των πρωτων
στοιχειων; Ἄνοιξον σου την ψυχην ως δελτον, και συγχωρησον ημιν εγχαραξαι
μαθημα τελειον· μη αει μετα των παιδων ψελλιζου· μη νηπιωδης την φρενα.
Ἐρυθριω υπερ σου, οτι γηρασας λοιπον μετα των κατηχουμενων εκβαλληι, ως
παιδαριον ανουν και ουκ εχεμυθον, μελλοντος μυστηριου λαλεισθαι. Ἑνω θητι τωι
μυστικωι λαωι και μαθε λογους αποῤρητους. Φθεγξαι μεθ' ημων εκεινα, α και τα
εξαπτερυγα Σεραφιμ μετα των τελειων Χριστιανων υμνουντα λεγει. Ἐπιθυμησον
τροφης ενδυναμουσης ψυχην· γευσαι ποματος καρδιαν ευφραινοντος· ερασθητι
μυστηριου εις νεοτητα τους παλαιους αορατως αμει βοντος. Μιμησαι τον Αιθιοπα
τον ευνουχον της ζεου σης επιθυμιας. Και γαρ εκεινος επειδη τον Φιλιππον
προσαχθεντα παρα του Πνευματος συνεδρον επι του αρματος ελαβεν, οδου δε
παρεργον εμαθε μη ανα γινωσκειν μονον, αλλα και γινωσκειν τον σοφον Ἡσαΐαν·
εγευσατο δε δια της ερμηνειας ως αγαθος σκυλαξ του αιματος και του σφαγεντος
αμνου· σφο δρως του Φιλιππου καθυλακτησεν, μεχρις ου προς την τελειαν αυτον
θηραν της εν χερσι προφητειας ωδη γησεν· αυτοσχεδιον δε το βαπτισμα ζητησας
ελαβεν, ουτε καταγωγιαν αναμεινας, ουτε πολιν η κωμην, η τον τοπον αγιασματος
εκδεξαμενος, λογισαμενος δε σωφρονως, οτι πας τοπος του κοινου ∆εσποτου, και
παν υδωρ επιτηδειον εις την του βαπτισματος χρειαν, μονον εαν ευρηι πιστιν του
λαμβανοντος, και ευλογιαν του αγιαζοντος ιερεως. Μη παροξυνηις τον βαπτιστην
βραδυνων, μηδε παροργισηις αυτον ημεραν εξ ημερας αναβαλλομενος, και δαπανων
εν υποσχεσεσι 46.424 τον ρεοντα χρονον, μηποτε σου ταις ομοιαις φωναις Ἰωαννου
καθικηται, γεννημα σε ονομαζων εχιδνης, η ασπιδα κωφην, προς την φωνην του επ
αιδοντος αγριαινουσαν, η την αξινην σοι δειξηι τεθηγμενην και στιλβουσαν,
παρακειμενην τωι δενδρωι, και την τομην απειλουσαν. Αιρετωτερον εν κακων
εκλογηι αξιωθεντα τινα του σωτηριου λουτρου, γενε σθαι παλιν εν αμαρτηματι, η
της χαριτος αμετοχον τελευτησαι τον βιον. Το μεν γαρ πλημμελημα τυ χον και
συγγνωμης η φιλανθρωπιας αξιωθησεται, ης πολλη παρα των αγαθων ελπις· το δε
παντα πασιν απηγορευμενην εχειν την σωτηριαν εξ απο φασεως ωρισμενης· οταν
γαρ ακουσω της αψευδους φωνης λεγουσης, «Ἀμην, αμην λεγω σοι· εαν μη τις
γεννηθηι ανωθεν, ου δυναται ιδειν την βασιλειαν του Θεου,» ουδεν δυναμαι τοις
αμυητοις προσδοκη σαι χρηστον.
Τινος γαρ οντως συγγνωμης δικαιον τοις τοιουτοις μεταδιδοναι, οι την
βασιλικην χαριν ενυβρισαν, μη δεξαμενοι τας αποκοπας των χρεων, μηδε
προσκυνησαντες την ελευθεριαν και ασπασαμε νοι, αυτεπαγγελτον προς αυτους
ελθουσαν εξ ουρα νων· δια δε της καταφρονησεως του δωρου, τον δω ρησαμενον
ατιμασαντες; Ψυχην αφωτιστον και τηι χαριτι της παλιγγενεσιας μη κοσμηθεισαν,
ουκ οιδα ουδε ει αγγελοι μετα τον χωρισμον του σωματος υποδεχονται. Πως γαρ την
ασφραγιστον, την μηδεν της δεσποτειας επισημον φερουσαν; Ἦ εικος εμφερε σθαι
τωι αερι πλανωμενην και αλητευουσαν, και αζη τητον, ως αδεσποτον· επιθυμουσαν
αναπαυσεως και μονης, και μη ευρισκουσαν οδυρομενην ανονητα, και
μεταμελομενην απρακτα· ομοιαν τωι πλουσιωι, ον πορφυρα, και βυσσος ημφιαζεν,
τρυφη δε παντοια και απολαυσις αβροδιαιτος ετρεφεν, υλην του ασβεστου πυρος.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ἐθελω δε υμιν ειπειν τινα και λογον ανδρος αθλιου, αποτυχοντος της μεγαλης
ελπιδος, και ζη τουντος υδωρ εν ανυδρωι καιρωι. Πρωην γαρ ηνικα η καταδρομη των
νομαδων Σκυθων, πολλην συν τοις οικουσι χωραν ηφανισεν, επι της Κομαναιων
πολεως ταυτης αστυγειτονος τα προαστεια των βαρβαρων ληιζομενων, ανηρ τις
νεος των ευπατριδων, Ἀρχιας τουνομα, ον και αυτος ακριβως ηπισταμην περιαλ γειν
τοις τε ιδιοις και κοινοις της πατριδος κακοις εξηλθε της πολεως και του φρουριου,
ως κατοπτευσαι ακριβως, ποσοι μεν οι ληιουντες βαρβαροι, τινα δε τα συμβαινοντα
παθη· και περιπεσων τοις πολεμιοις κατετοξευθη. Πεσων δε και προς τον θανατον
επειγομενος, ως ειχε δυναμεως, ανεβοα (και γαρ ην των αμυητων)· Ὄρη και ναπαι,
βαπτισατε· δενδρα, και πετραι, και πηγαι, δοτε την χαριν. Και ταις οικτραις φωναις
ταυταις επετελευτησεν. ας και η πολις μαθουσα, πλεον της συμφορας της κατα τον
πολεμον απεθρηνησεν. Παραπλησιοι δε τουτωι και οι παρα των νοσων αθροως
πιεζομενοι. Ὅταν γαρ ο χθες υγιαινων και μακρους εαυτωι τους χρονους της 46.425
ζωης διαγραφων παθηι το του παλαιου ματαιοφρονος, και λεχθηι προς αυτον εκ της
απογνωσεως, οτι ταυτηι τηι νυκτι η ψυχη σου του σωματος λυεται, τοτε θορυβος και
κραυγη· και παντα εν ροπηι καιρου οξεως ζητειται, τα σκευη, το υδωρ, ο ιερευς, ο
λογος ο προς την χαριν προευτρεπιζων, ον απαιτει μεν η χρεια, επισκοτει δε η νοσος,
σφοδρον και ανενδοτον εργαζο μενη το ασθμα. Και ποιει τον θορυβον της κατα
πολεμον συνοχης ουκ ελαττονα· παντες δε οι κατα την οικιαν αλληλοις απαντωντες
εκρηγνυνται· και ωθισμος εστι, και ταραχη, και θροος γοωδης και ασημος, ωσπερ εν
νυκτομαχιαι αλληλοις εμπλεκομενων, δουλων, συγγενων, φιλων, των παιδων, της
γαμετης. Ὡς ετι τοινυν καιρος ειρηνης, τα καθ' εαυ τους σωφρονως διαθωμεθα. Ἐν
σχοληι και γαληνηι του βιου δεξασθε την του Χριστου δωρεαν, οτε και ο λαμ βανων
την υψηλην και ασυγκριτον ευεργεσιαν μεθ' ηδονης τωι καταλογωι των
υιοθετουμενων συναριθμει ται, και οι γνωριμοι παντες την εκεινου προς το κρειττον
μεταποιησιν εξαιρετον χαραν και ευφροσυνην ποιουνται. Ἀλλα δεδοικα, φησι, το
της φυσεως ημων εις αμαρτιαν ευκολον, και δια τουτο προς την χαριν της
παλιγγενεσιας βραδυνω. Ευπροσωπον μεν σου της δειλιας το προσχημα, και καλως
σαυτον κατασχηματιζεις τωι της ευλαβειας πλασματι· αλλα σοι συντομος ερωτησις
προσαχθεισα αρκεσει προγυμνωσαι την σκηνην ευκολως. Ἐπει γαρ, ο δεδοικεναι
λεγων την αμαρτιαν, κατηχουμενος υπαρχεις, τινα αρα ζηις βιον ακατηγορητον, η
τον αναμαρτητον, η τον εν αμαρτιαις; Ει μεν γαρ τον αναμαρτητον, τι δειλιαις το βα
πτισμα, και προ εκεινου τηρων την νομοθετημενην ακριβειαν; Ει δε σοι ακαθαρτος
και αφυλακτος η ζωη βραδυνων εν ανομιαις, και τηι μακραι συνηθειαι εξιν κτωμενος
του κακου, προδηλον οτι την εσχατην ανα μενεις αναπνοην· ινα τωι βαπτισματι
παραληφθεντι κατα την τελευταιαν ωραν συντελεσθηι η ζωη.
Τουτο δε εστι καινη και παραδοξος εμπορια, ου χρυσου και εσθητος, αλλα
πληθους ανομιων καπηλεια περιεργος της κατα ψυχην καθαρσεως. Και καθαπερ οι
χοιροι πηλον εκ πηλου μετερχονται, και τον βορβορον εχου σιν αυτοις ενδιαιτημα·
ουτως οι ταις ακαθαρσιαις συζωντες συναπτουσιν επαλληλους τας ανομιας. Ἢ γαρ
τηι πορνειαι μολυνονται, η την δυσωνυμον μοι χειαν τεχναζουσιν, η την μεθην
ασκουσι το των πο νηρων επιθυμιων υπεκκαυμα, η τας αδελφας τουτων και
συγγενεις αμαρτιας επιτηδευουσι. Φοβουνται δε το βαπτισμα, ως των ηδονων
κωλυμα, και των μια ρων απολαυσεων αποχην. Ὅταν ουν λεγει ο προφα σιζομενος
προφασεις εν αμαρτιαις, οτι Φοβουμαι, προδηλος εστιν ου την αμαρτιαν
ευλαβουμενος, αλλα μακραν αυτωι γενεσθαι βουλομενος, την εν ταις αμαρτιαις
αναστροφην. Οι δε ταυτην εχοντες εν τωι βαθει την πονηραν γνωμην, πρωτον μεν
ουδε αξιουν ται της χαριτος· αλλα ταις κεναις ελπισιν εαυτους 46.428
αποβουκολουντες αδοκητως απαγονται, αψοφητι και αθροον ως επιβουλου κλεπτου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

του θανατου καταλαμβανοντος. Ἀλλα και πλεονασας ο Θεος την οικειαν
μακροθυμιαν και αγαθοτητα, καταξιωσας των μυστηριων τον φιλαμαρτητον επι της
εσχατης ημερας, ουκ εστιν αυτοις τοσουτον της πραγματειας το κερδος, οσον
νομιζουσιν. Οιονται γαρ ευθυς μεν υπανοιχθησεσθαι την βασιλειαν αυτοις·
ληψεσθαι δε τινα χωρον αγαθων γεμοντα θαυμαστων, και των ισων αξιωθησεσθαι
τοις δικαιοις τιμων. Το δε κενη τις εστιν ελπις, δοξηι ψευδει την ψυχην γοητευουσα.
Ὡς γαρ εμοι φαινεται, τριχη τα των ανθρωπων διαιρεθησεται επι της
προσδοκωμενης ζωης, ως γενικωτερον τεως χωρις υπομερισμων διελθειν. Και το
μεν πρωτον εστι ταγμα των επαινετων και δικαιων· δευτερον, των ουτε τιμωμενων,
ουτε κολαζομενων· τριτον των διδοντων δικας υπερ ων επλημμελησαν. Που τοινυν
ταξομεν τους ενταφιον λαβοντας του λουτρου την ευεργεσιαν; Ἢ προδηλον, ως εν
τοις δευτεροις, και τουτο μετα συγγνωμης, ινα κατα την οικειαν του Θεου
φιλανθρωπιαν κληροδοτησωμεν. Ὁ γαρ οκνωι προδους τα της αρετης κατορθωματα,
ουκ ελευθερος ζημιας και καταγνωσεως, ει γε το εθελοκακειν υπο κατηγοριαν
αγεται, και το μισειν τα καλα προδηλον εχει της πονηριας τον ελεγχον. Τι τοινυν
μεγα κερδανεις εξω πιπτων της βασιλειας, και των επαγγελιων εκεινων, ας
οφθαλμος ουκ ειδε και ους ουκ ηκουσεν; Ου κολαζομαι, φησιν, ουδε φοβουμαι τας
απειλας· αρκουμαι δε τωι μη παθειν τι δεινον, μητε ως κατορθωσας τι γενναιον
αποδειχθηναι. Ἀνδραποδου πονηρου η προαιρεσις· μυλωνος αξιου και δεσμου και
μαστιγων, εκδυναι μονον τας τιμωριας σπουδαζοντος· ελευθεριου δε δοξης και των
εκ λαμπροτητος τιμων, ουδε κατα μικρον αντιποιουμενου. Ἐχθρα παντων αυτη των
αγιων φωνη, εναντια των απ' αιωνος οσιων. Ἐκεινοι γαρ απαντες τους υπερ
παῤρησιας κινδυνους ηγαπησαν, και παρειχον τοις βουλομενοις τεμνειν και
φονευειν ποικιλως το σωμα, και προς ουδενα ωδινοντων εμαλακισθησαν αθλον, του
αιματος και των ανδραγαθηματων, την εν τηι βασιλειαι των ουρανων προσδοκωντες
τιμην. ∆ι' εκεινων Ἀβρααμ τον υιον προσταχθεις εθυσε· και Μωυσης ενεμοχθει τοις
δεινοις της ερημου· και Ἠλιας τον ερημον εζη βιον και αθεραπευτον· και παντες
προφηται διηγον εν μηλωταις, εν αιγειοις δερμασιν, θλιβομενοι, κακουχουμενοι.
Ὑπερ εκεινης ευαγγελισται τα υπερ του Ευαγγελιου επασχον στιγματα, και μαρτυρες
ταις κολασεσι ταις παρα των τυραννων ενηγωνισαντο, και πας, ει τις αληθως
λογικος και εικων του Θεου, και συγγενειαν εχων προς τα υψηλα και ουρανια, ουδε
ειναι βουλεται ουδε συνεγερθηναι τοις αναβιωσομενοις ανθρωποις· ει μη μελλοι
επαινεισθαι παρα του Θεου ως αγαθος δουλος, και τινων αξιουσθαι γερων. Ἐπι
ταυτηι τηι προαιρεσει και ο ∆αβιδ της ελαφου την διψαν οικειον υποδειγμα ποιειται
της εαυτου προς Θεον επιθυμιας· και ιδειν ευχεται το προσωπον του Θεου, ινα ταις
46.429 νοηταις ενευφρανθηι δεξιωσεσι. Και Παυλος ευχεται εκδυσαμενος την σαρκα
ως και βαρυ και φορτικον ιματιον, αναλυσαι και συν Χριστωι ειναι· παντως
αμφοτεροι φανταζομενοι την μακαριαν ευφροσυνην και αμεταβλητον. Ει δε εκεινης
ερως ουδεις, παντα αληθως τα αλλα, κατα τον Ἐκκλησιαστην, ματαιοτης
ματαιοτητων. Φευγετε τοινυν, ανδρες Χριστιανοι, κλησεως επουρανιου μετοχοι,
πασαν εννοιαν τοιαυτην ληιστων και κακουργων αξιαν, μηδε τουτο μακαριστον
ηγησησθε το φευγειν τιμωριαν, αλλ' ερασθητε δωρεων και στεφανων· ους ο Θεος
τοις αθληταις της δικαιοσυνης ηυτρεπισεν· επιθυμησατε βαπτισματος αδολως·
λαβετε το ταλαντον, και προσθετε την εργασιαν· ουτως γαρ κατα την παραβολην
ηγεμονες δεκα γενησεσθε πολεων.
Ὁ δε συνταφεις τωι βαπτισματι, εκρυψεν εις γην το ταλαντον, και παντως
εκεινων ακουσει των προς τον δουλον αργον λεχθεντων και ραιθυμον. Καλως ο
νεοφωτιστος αν τηι πιστει συναψηι την εντολην, επι πλειον ουδεν εχει του
ανεγκλητου. ∆εσμωτης ετυγχανεν μυριοις εγκλημασιν υπευθυνος, δεδοικως το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

κριτηριον, τρεμων των ευθυνων τον καιρον. Ἦλθεν αθροον βασιλεως φιλανθρωπια,
ηνοιξε το δεσμωτηριον, αφηκε τους πονηρους. Ὁ μεν δους την χαριν, υμνεισθω και
προσκυνεισθω, ως αγαθοτητος περιουσιαι σωσας τους την ζωην ουκ ελπιζοντας· ο δε
γνωριζετω εαυτον, εν ταπεινοτητι διαγετω· μη ως κατορθωσας τι διακεισθω, επειδη
των δεσμων ελυθη. Ἄφεσις γαρ εγκληματων τον ελεον προσμαρτυρει τωι
συγχωρησαντι, ου μην ευδοκιμησειν τωι αφεθεντι. Ὁ λαβων το της παλιγγενεσιας
λουτρον, ομοιος στρατιωτηι νεωι υπογυιον εναριθμηθεντι τοις οπλιτικοις
καταλογοις, μηδεπω δε μηδεν επιδεδειγμενωι στρατιωτικον η γενναιον. Ὥσπερ ουν
εκεινος ανελομενος την ζωνην, και την χλανιδα εμπορπησαμενος, ουκ ευθυς εαυτον
αριστεα νομιζει, ουδε προσιων μετα παῤρησιας τωι βασιλει ως γνωριμος διαλεγεται,
ουδε χαριτας αιτει τας των καμοντων και πονεσαντων· ουτως μηδε συ τυχων της
χαριτος, οιου τοις δικαιοις συζησεσθαι, και προς τον εκεινων αχθησεσθαι κληρον, αν
μη πολλους υπομεινηις υπερ ευσεβειας κινδυνους, και πολεμησηις τηι σαρκι, και μετ'
εκεινης τωι διαβολωι, και γενναιως αντισχηις προς παντα τα των πονηρων
πνευματων τοξευματα.
Μαλλον δε ει δοκει αυτην την του Κυριου φωνην την μελλουσαν επι της
κοινης εκφερεσθαι κρισεως, λαβωμεν του προκειμενου διδασκαλον. Τι γαρ φησι;
«∆ευτε, οι ευλογημενοι του Πατρος μου, κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν
βασιλειαν.» ∆ια τι; Ουχ οτι το ιματιον ενεδυσασθε της αφθαρσιας, ουδε οτι τας
αμαρτιας υμων απελουσασθε, αλλ' επειδη κατωρθωσατε την αγαπην. Και ευθυς ο
καταλογος υποτετακται των τραφεντων, των ποτισθεντων, των ενδυθεντων. Και
εικοτως ο απαραλογιστος κριτης ουτως δικαζει. Ἡ χαρις μεν γαρ του ∆εσποτου
δωρον· η δε πολιτεια, του τιμηθεντος κατορθωμα. Χαριτος 46.432 δε ης ελαβεν
ουδεις μισθον απαιτει, αλλα το εναντιον οφειλει. Και δια τουτο, οταν τωι βαπτισματι
φωτισθωμεν, χρεωστουμεν τωι ευεργετηι την ευνοιαν. Ευνοια δε ημετερα προς Θεον
η περι τους ομοδουλους ευγνωμοσυνη, η σωτηρια ημων αυτων, και η της αρετης
επιμελεια. Ἀποθεσθε τοινυν την ματαιαν γνωμην, οι ενταφιον τηρουντες το
βαπτισμα, ειδοτες, ως η πιστις την αδελφην εαυτης, την αγαθην πολιτειαν επιζητει·
ης αξιωθειημεν αγαθηι προαιρεσει και βοηθειαι Θεου, ωι πρεπει προσκυνησις νυν και
εις τους αιωνας. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


