De professione Christiana ad Harmonium
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΠΡΟΣ ΑΠΜΟΝΙΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΙ ΤΟΥ
ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ
Ὅπερ ποιουσι προς τους κρατουντας οι τοις ημερινοις υποκειμενοι φοροις, ει
πλειονων ημερων ελλειφθειη το χρεος, αθροως των κατα μερος οφληματων
αποτιννυντες εν κεφαλαιωι το οφλημα, ει τινος επιτυχοιεν ευποριας, τουτο ποιησω
και αυτος επι της σεμνοτητος σου. χρεωστων γαρ σοι το συνεχως επιστελλειν (διοτι
τοις Χριστιανοις η επαγγελια χρεος εστι), την εν τωι παρελθοντι χρονωι των
γραμματων ελλειψιν, ην ακουσιως πεποιημαι, νυν αναπληρωσαι βουλομαι,
τοσουτον εκτεινας της επιστολης το μετρον, ωστε προς τα συνηθη μετρα των
γραμματων διαιρουμενην αντι πολλων νομισθηναι. ως δ' αν μη ματην αδολεσχοιην
τωι μηκει του γραμματος, καλως εχειν ηγουμαι δια της επιστολιμαιου ταυτης φωνης
την κατα προσωπον ημων συνουσιαν μιμησασθαι. μεμνησαι γαρ παντως, οτι των
προς αλληλους παντοτε ημιν λογων αι αφορμαι μελεται προς αρετην και γυμνασιον
προς θεοσε 8,1.130 βειαν ησαν, σου μεν επιστατικως αει τοις λεγομενοις
ανθυποφεροντος και ουδεν ανεξεταστως παραδεχομενου των λεγομενων, ημων δε
δια το προηκειν τωι χρονωι τα εκα στοτε παρα της του λογου ακολουθιας
επιζητουμενα δια λυοντων. ει μεν ουν ην δυνατον και νυν γινεσθαι ουτως, ωστε
παρα της σης συνεσεως διδοσθαι τωι λογωι την αφορμην, τωι παντι κρειττον αν ην το
τοιουτον· διχοθεν γαρ αν υπηρχεν αμφοτεροις το κερδος εκ τε του προσοραν
αλληλους (ου τι γλυκιον των κατα τον βιον εμοι;) και εκ του παρα της σης
φρονησεως πληκτρου δικην την γηραιαν ημων ανακινεισθαι κιθαραν. επει δε η του
βιου αναγκη διεσταναι ημας παρασκευαζει τωι σωματι, καν αει τας ψυχας
συναπτωμεθα, αναγκαιον αν ειη και το σον προσωπον υποδυεσθαι, ει που τις
αντιρρησις προς τον λογον κατα το ακολουθον ημιν αναφανειη. καλως δ' αν εχοι
πρωτον υποθεσιν τινα των ψυχωφελων προθειναι τωι των γραμματων σκοπωι, ειθ'
ουτω προς το προκειμενον ασχοληθηναι τωι λογωι.
ουκουν ως εν προβληματι ζητεισθω παρ' ημων Τι του Χριστιανου το
επαγγελμα; ταχα γαρ ουκ εξω του λυσιτελουντος η περι τουτου σκεψις γενησεται. ει
γαρ ακριβως ευρεθειη το δια του ονοματος τουτου δηλουμενον, πολλην αν λαβοιμεν
προς τον κατ' αρετην βιον συνεργιαν, αληθως οπερ ονομαζομεθα 8,1.131 τουτο και
ειναι δια της υψηλης πολιτειας σπουδαζοντες. ωσπερ γαρ ει τις ιατρος η ρητωρ η
γεωμετρης καλεισθαι ποθησειεν, ουκ αν δεξαιτο τηι απαιδευσιαι την επωνυμιαν
ελεγχεσθαι, μη ευρισκομενος επι της πειρας ο ονομαζεται, αλλ' ο κατα αληθειαν τι
τουτων προσαγορευεσθαι θελων, ως αν μη ψευδωνυμος η κλησις ελεγχοιτο, αυτωι
τωι επιτη δευματι την προσηγοριαν πιστωσεται· τον αυτον και ημεις τροπον, ειπερ
τον αληθη σκοπον του Χριστιανου επαγγελματος εξεταζοντες ευροιμεν, ουκ αν
ελοιμεθα μη ειναι τουτο, οπερ το ονομα υπερ ημων επαγγελλεται, ως αν μη το περι
του πιθηκου διηγημα το παρα τοις εξω περιφερομενον και ημιν εφαρμοσειε. φασι
γαρ τινα των 8,1.132 θαυματοποιων επι της Ἀλεξανδρου πολεως ασκησαντα πιθηκον
δια τινος ευστροφιας ορχηστικως σχηματιζεσθαι, περιθειναι δε αυτωι προσωπον τε
ορχηστικον και εσθητα τωι επιτηδευματι προσφορον και χορον αυτωι περιστη σαντα
ενευδοκιμειν τωι πιθηκωι προς τον του μελους ρυθμον εαυτον εκλυγιζοντι και δια
παντων επικρυπτομενωι την φυσιν, οις εποιει τε και εφαινετο. κατεχομενου δε του
θεατρου προς το καινοπρεπες του θεαματος παροντα τινα των αστειοτερων παιδιαι
τινι δειξαι τοις προσκε χηνοσι τωι θεαματι πιθηκον οντα τον πιθηκον. επιβοωντων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γαρ παντων και επικροτουντων ταις του πιθηκου περι στροφαις ευρυθμως προς την
ωιδην και το μελος συγκινου μενου, ριψαι φασιν αυτον επι της ορχηστρας των τραγη
ματων εκεινα οσα την λιχνειαν των τοιουτων θηριων εφελκεται· τον δε μηδεν
μελλησαντα, επειδη διασπαρεντα ειδε προ του χορου τα αμυγδαλα, εκλαθομενον της
τε ορχησεως και των κροτων και των της εσθητος καλλωπι σμων επιδραμειν τε
αυτοις και ταις των χειρων παλαμαις εγκρατειν τα ευρισκομενα· και ως αν μη
εμποδων ειη το προσωπειον τωι στοματι, περιαιρεισθαι κατα σπουδην εαυτου τοις
ονυξι την σεσοφισμενην μορφην περιθρυ πτοντα, ωστε αυτον αθροως γελωτα
κινησαι τοις θεαταις αντι των επαινων τε και του θαυματος, ειδεχθως και 8,1.133
γελοιως εκ των του προσωπειου λειψανων διαφαινομενον. ωσπερ ουν ουκ
επηρκεσεν εκεινωι το σεσοφισμενον σχημα προς το νομισθηναι ανθρωπον,
απελεγχθεισης εν τηι λιχνειαι των τραγηματων της φυσεως, ουτως οι μη αληθως
αυτην την φυσιν εαυτων τηι πιστει μορφωσαντες ραιδιως εν ταις του διαβολου
λιχνειαις απελεγχθησονται αλλο τι οντες παρ' ο επαγγελλονται. αντι γαρ ισχαδος η
αμυγδαλης η των τοιουτων τινος το κενοδοξον και φιλοτιμον και το φιλοκερδες και
φιληδονον και οσα αλλα τοιαυτα η κακη του διαβολου αγορα τοις λιχνοις των
ανθρωπων αντι τραγηματων προτιθεισα ραιδιως εις ελεγχον αγει τας πιθηκωδεις
ψυχας, οι δια μιμησεως εσχηματισμενης τον χριστιανισμον υποκρινονται, το της
σωφροσυνης η το της πραοτητος η τινος αλλης αρετης προσωπειον εν τωι καιρωι των
παθηματων εαυτοις αφανιζοντες. ουκουν αναγ καιον αν ειη νοησαι του
χριστιανισμου το επαγγελμα· ταχα γαρ αν τουτο γενοιμεθα, οπερ το ονομα βουλεται,
ινα μη ψιληι τηι ομολογιαι και τωι προσχηματι του ονοματος μονου μεταμορφουμενοι,
αλλο τι παρα το φαινομενον οντες, τωι τα κρυπτα καθορωντι επιδειχθειημεν.
Τι τοινυν ο χριστιανισμος εξ αυτης της προσηγο ριας νοειται, πρωτον
επισκεψωμεθα. εστι μεν ουν παρα των σοφωτερων μειζονα τινα και
μεγαλοφυεστεραν 8,1.134 παντως εξευρεθηναι διανοιαν συνεπηρμενην τωι υψηλωι
του ονοματος. α δε ημεις χωρουμεν περι τουτου του ονοματος, ταυτα εστι· το του
Χριστου ονομα, ει προς το σαφεστερον τε και γνωριμωτερον ρημα μετενεχθειη, τον
βασιλεα σημαι νει, της αγιας γραφης την βασιλικην αξιαν τηι τοιαυτηι φωνηι κατα
τινα ιδιαζουσαν χρησιν ενδεικνυμενης. αλλ' επειδη, καθως φησιν η γραφη,
αφραστον εστι το θειον και ακαταληπτον, πασης υπερκειμενον καταληπτικης
επινοιας, αναγκαιως οι τωι αγιωι πνευματι θεοφορουμενοι προφηται και αποστολοι
πολλοις ονομασι τε και νοημασιν επι την συνεσιν της αφθαρτου φυσεως ημας
χειραγωγουσιν, αλλου προς αλλο τι των θεοπρεπων νοηματων ημας διευθυνοντος·
ωστε την μεν επι παντων εξουσιαν τωι της βασιλειας ονο ματι παραδηλουσθαι, το δε
παθους παντος και κακιας πασης αμιγες και ελευθερον τοις της αρετης ονομασιν
ονομαζεσθαι, εκαστης προς το κρειττον νοουμενης τε και λεγομενης· ωστε το αυτο
δικαιοσυνην τε ειναι και σοφιαν και δυναμιν και αληθειαν αγαθοτητα τε και ζωην
και σωτηριαν και αφθαρσιαν και το αμεταβλητον τε και αναλλοιωτον και παν ο τι
περ εστιν υψηλον νοημα δια των τοιουτων ονοματων δηλουμενον, παντα τον
Χριστον και 8,1.135 ειναι και λεγεσθαι. ει τοινυν περιληψις παντος υψηλου
νοηματος εν τωι του Χριστου νοειται ονοματι (τωι γαρ υψηλοτερωι των
σημαινομενων και τα λοιπα περιεχεται, ως εκαστον των αλλων τηι εννοιαι της
βασιλειας ενθεω ρεισθαι), ταχα δι' ακολουθου γενοιτο αν τις ημιν της του
χριστιανισμου ερμηνειας η κατανοησις. ει γαρ τωι υπερεχοντι των της αφθαρτου
φυσεως ερμηνευτικων ονο ματων συνονομαζομεθα οι δια της εις αυτον πιστεως
προς αυτον συναπτομενοι, αναγκη πασα εστι, και οσα μετα του ονοματος τουτου
περι την αφθαρτον εκεινην θεωρειται φυσιν νοηματα, και προς εκεινα ημιν την
ομωνυμιαν κατα το ακολουθον γινεσθαι. ως γαρ τηι μετοχηι του Χριστου την του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Χριστιανου προσηγοριαν εσχηκαμεν, ουτω προση κει κατα το ακολουθον και
παντων ημας των υψηλων ονοματων την κοινωνιαν εφελκεσθαι. και καθαπερ επι
αλυσεως ο την κατα το ακρον αγκυλην επισπασαμενος τας συμφυως εχομενας
αλληλων δια της μιας αν εφελκυσαιτο, ουτως επειδη τωι του Χριστου ονοματι
συμφυως εχει και τα λοιπα των ερμηνευτικων της αφραστου και πολυει δους
εκεινης μακαριοτητος, επαναγκες αν ειη τον του ενος δραξαμενον και τα λοιπα τωι
ενι συνεφελκεσθαι. Ει τοινυν το μεν ονομα τις του Χριστου υπο δυοιτο, οσα δε τωι
ονοματι τουτωι συνθεωρειται μη δει κνυοι τωι βιωι, καταψευδεται του ονοματος ο
τοιουτος κατα το προτεθεν ημιν υποδειγμα προσωπειον αψυχον 8,1.136 ανθρωπινωι
χαρακτηρι μεμορφωμενον περιθεις τωι πιθηκωι. ουτε γαρ τον Χριστον εστι μη
δικαιοσυνην ειναι και καθαροτητα και αληθειαν και κακου παντος αλλοτριωσιν,
ουτε Χριστιανον εστιν ειναι (τον γε αληθως Χριστιανον) μη κακεινων των
ονοματων την κοινωνιαν εν εαυτωι δει κνυοντα. ουκουν ως αν τις ορωι του
χριστιανισμου την διανοιαν ερμηνευσειεν, ουτως ερουμεν, οτι χριστιανισμος εστι
της θειας φυσεως μιμησις. και μηδεις ως υπερογκον και υπερβαινοντα την της
φυσεως ημων ταπεινοτητα διαβαλλετω τον λογον· ου γαρ εξεβη την φυσιν ο ορος. ει
γαρ τις την πρωτην καταστασιν του ανθρωπου λογισαιτο, ευρησει δια των γραφικων
διδαγματων, οτι ουκ εξηλθε τα μετρα της φυσεως ημων ο ορος. η τε γαρ πρωτη του
ανθρωπου κατασκευη κατα μιμησιν της του θεου ομοιο τητος ην, ουτω του
Μωυσεως περι του ανθρωπου φιλοσο φησαντος, εν οις φησιν οτι Ἐποιησεν ο θεος
τον ανθρω πον· κατ' εικονα θεου εποιησεν αυτον, και η του χριστια νισμου
επαγγελια εστι το εις την αρχαιαν ευκληριαν επαναχθηναι τον ανθρωπον.
Ει δε το αρχαιον θεου ομοιωμα ο ανθρωπος ην, ταχα ουκ εξω του σκοπου
τον ορισμον πεποιημεθα μιμησιν θειας φυσεως τον χριστιανισμον ειναι
αποφηναμενοι. η μεν ουν υποσχεσις της προσηγοριας ουτω μεγαλη. καιρος δ' αν ειη
διασκοπησαι, ει το μη ουτως εχειν κατα 8,1.137 τον βιον ακινδυνον εστι τωι
προβαλλομενωι το ονομα. γενοιτο δ' αν εξ υποδειγματων σαφες το ζητουμενον·
υποκεισθω τις γραφικην επαγγελλομενος τεχνην, γενεσθω δε τουτωι προσταγμα του
κρατουντος τοις πορρωθεν απωικισμενοις χαραξαι την της βασιλειας μορφην. ει
τοινυν ειδεχθες τι και δυσμορφον ειδος επι του πινακος διαχαρα ξας εικονα
βασιλεως την ασχημονα ταυτην γραφην ονομα σειεν, αρ' ουκ εικος αγανακτησαι την
εξουσιαν, ως του αρχετυπου καλλους δια της κακης εκεινης γραφης εν τοις
αγνοουσιν υβριζομενου; οιον γαρ επι της εικονος το ειδος δεικνυται, τοιαυτην
αναγκη και την αρχετυπον νομισθηναι μορφην. ει ουν θεου μιμησιν τον
χριστιανισμον ο ορος φησιν, ο μηπω δεξαμενος του μυστηριου τον λογον, οιον αν εν
ημιν ιδηι τον βιον τον κατα μιμησιν θεου κατορ θουσθαι πεπιστευμενον, τοιουτον
ημων και το θειον οιησεται. ωστε ει μεν παντος αγαθου υποδειγματα βλεποι, αγαθον
το θειον ειναι πιστευσει το παρ' ημων σεβαζομενον· ει δε τις εμ παθης ειη και
θηριωδης, αλλοτε προς αλλα παθη μεταμορφου μενος και πολλας υποδυομενος
θηριων εν τωι ηθει μορφας (θηρια γαρ αντικρυς εστιν ιδειν ταις της φυσεως ημων
παρατροπαις εμμορφουμενα), επειτα Χριστιανον εαυτον ο τοιουτος ονομαζοι,
φανερου πασιν οντος, οτι η υποσχεσις του ονοματος μιμησιν θεου επαγγελλεται,
ψεκτον εν τωι ιδιωι βιωι το πεπιστευμενον παρ' ημων θειον εν τοις απι στοις ποιησει.
διο και απειλην τινα φοβερωτεραν η γραφη τοις τοιουτοις επαγγελλεται λεγουσα·
Ουαι δι' ους το ονομα μου βλασφημειται εν τοις εθνεσι. και μοι δοκει προς ταυτην
μαλιστα την διανοιαν οδηγων ημας ο κυριος τουτο 8,1.138 προς τους ακουσαι
δυναμενους ειπειν οτι Γινεσθε τελειοι, ως και ο πατηρ υμων ο ουρανιος τελειος
εστιν. ο γαρ πατερα των πεπιστευκοτων τον αληθινον ονομασας πατερα βουλεται
προς την εν εκεινωι θεωρουμενην των αγαθων τελειοτητα και τους δι' αυτου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

γεννηθεντας ομοιως εχειν. ερεις ουν μοι· και πως αν γενοιτο ανθρωπινην
ταπεινοτητα προς την εν τωι θεωι καθορωμενην μακαριοτητα επεκτει νεσθαι, ως
αυτοθεν εν τωι προσταγματι της αμηχανιας προφαινομενης; πως γαρ αν γενοιτο
δυνατον προς τον εν ουρανοις ομοιωθηναι τον γηινον, αυτης της κατα την φυσιν
διαφορας δεικνυουσης το ανεφικτον της μιμησεως; επ' ισης γαρ ειναι αμηχανον τωι
τε ουρανιωι μεγεθει και τοις εν αυτωι καλλεσι την οψιν παρισαζεσθαι και τον εκ γης
ανθρωπον τωι ουρανιωι ομοιουσθαι θεωι. αλλα σαφης ο περι τουτου λογος, οτι ου τηι
φυσει την φυσιν, την ανθρω πινην λεγω τηι θειαι, συγκρινεσθαι κελευει το
ευαγγελιον, αλλα τας αγαθας ενεργειας, καθως αν ηι δυνατον, μιμεισθαι τωι βιωι.
τινες ουν εισιν αι παρ' ημων ενεργειαι προς τας του θεου ενεργειας ομοιως εχουσαι;
το πασης κακιας αλλοτριουσθαι, καθως αν ηι δυνατον, εργωι τε και λογωι και διανοιαι
των παρ' αυτης μολυσμων καθαρευοντας, τουτο μιμησις εστιν ως αληθως της θειας
τε και της περι τον ουρανιον θεον τελειοτητος.
Ου γαρ μοι δοκει το στοιχειον του ουρανου καθαπερ τι κεχωρισμενον
ενδιαιτημα θεου λεγειν το ευαγγελιον, εν οις προστασσει τελειουσθαι ημας κατα τον
επουρανιον πατερα, διοτι το θειον κατα το ισον εν πασιν εστι και δια 8,1.139 πασης
ωσαυτως διηκει της κτισεως και ουδεν αν χωρισθεν του οντος εν τωι ειναι μενοι,
αλλ' ομοτιμως εκαστου των οντων η θεια φυσις εφαπτεται, παντα τηι περιεκτικηι
δυναμει εντος εαυτης περιειργουσα· καθαπερ και ο προφη της τουτο παιδευει λεγων,
οτι καν εν τωι ουρανωι γενωμαι τηι διανοιαι, καν τα υπογεια τωι λογισμωι καταδυεις εξ
ετασω, καν επι τα περατα των οντων το διανοητικον της ψυχης επεκτεινω, παντα
ορω τηι δεξιαι σου περικρατου μενα. εχει δε η λεξις τουτον τον τροπον· Ἐαν αναβω
εις τον ουρανον, συ ει εκει· εαν καταβω εις τον ᾅδην, παρει. εαν αναλαβοιμι τας
πτερυγας μου κατ' ορθρον και κατα σκηνωσω εις τα εσχατα της θαλασσης· και γαρ
εκει η χειρ σου οδηγησει με και καθεξει με η δεξια σου. ουκουν εκ τουτων εστι
μαθειν το μη αφωρισθαι κατ' εξαιρετον τωι θεωι την ουρανιον οικησιν. αλλ' επειδη
γε επισταται καθαρευειν κακιας η ανω ληξις, τουτο πολλαχηι της αγιας γραφης
παρασημηναμενης ημιν δι' αινιγματος, και τηι κατω ταυτηι τηι υλωδεστεραι ζωηι τα
κατα κακιαν ενεργειται παθη, ωδε του ευρετου της κακιας οφεως περι τον γηινον
βιον ιλυσπωμενου και ερποντος, καθως φησιν ο λογος περι αυτου εν αινιγματι, οτι
επι το στηθος και την κοιλιαν πορευεται και γην σιτειται δια παντος, τουτο τε το
σχημα της κινησεως ημιν ερμηνευει και το της βρωσεως ειδος, οτι γηινος ουτος και
κατω κειμενος ο βιος εστιν, ος την 8,1.140 ερπηδονα της πολυτροπου κακιας εφ'
εαυτου δεχεται και τροφη του εφερποντος αυτον θηριου γινεται· ουκουν ο τον
ουρανιον μιμεισθαι κελευων πατερα των γηΐνων παθων καθαρευειν κελευει, ων η
αποστασις ου δια τοπικης μεταβασεως, αλλα δια προαιρεσεως ενεργειται μονης. ει
ουν εν μονηι τηι της διανοιας ορμηι κατορθουσθαι πεφυκεν η του κακου αλλοτριωσις,
ουδεν επιπονον ημιν ο ευαγγε λικος εγκελευεται λογος. ουδε γαρ συνεζευκται κοπος
τηι της διανοιας ορμηι, αλλ' εξεστιν ημιν απραγματευτως, οπουπερ αν θελωμεν, δι'
ενθυμησεων παραγινεσθαι· ωστε την ουρανιον διαγωγην ραιδιαν ειναι τωι
βουλομενωι και επι γης εχειν, καθως υφηγειται το ευαγγελιον, εν τωι φρονειν τα
ουρανια και τοις εκει θησαυροις τον της αρετης πλουτον εναποτιθεσθαι. Μη
θησαυριζετε γαρ φησι θησαυρους επι της γης, αλλα θησαυριζετε θησαυρους εν
ουρανοις, οπου ουτε σης ουτε βρωσις αφανιζει ουτε κλεπται διορυσσουσι και
κλεπτουσιν. ενδεικνυται δε δια τουτων το μηδεμιαν τηι ανω ζωηι φθαρτικην της
μακαριοτητος εμπολιτευεσθαι δυναμιν. ο γαρ επι λυμηι του τηιδε βιου πολυειδως την
ποικιλην εαυτου κακιαν κατα της ανθρωπινης ζωης ενεργων ητοι σητος τροπον ταις
διανοιαις εντικτεται, αχρειων το μερος ωιπερ αν εμφυηι δια της βρω 8,1.141 τικης τε
και αφανιστικης δυναμεως, ει μη ταχεως αποτιναχθειη του μερους, προς τα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

παρακειμενα μεθερπων, και διαφθορας ιχνος, οις αν εμπελασηι, δια της κινησεως
ενσημαινεται· η ειπερ τα εντος ασφαλως εχοι, δια των εξωθεν περιστασεων
επιβουλευει. η γαρ δι' ηδονης τον θησαυρον της καρδιας ετοιχωρυχησεν η δι' ετερου
παθους κενον της αρετης το της ψυχης δοχειον εποιησε, θυμωι η λυπηι η αλλωι τινι
τοιουτωι παθει τον λογισμον υποκλεψας. επει ουν εν τοις ανω θησαυροις ουτε σητα
φησιν ουτε βρωσιν ο κυριος γινεσθαι ουτε την απο της κλεπτικης κακιαν
διδασκουσαν ταυτα, απερ υπενοησαμεν, εκει μεταθετεον την εμποριαν, [εν] ηι το
θησαυρισθεν ου μονον ασυλον τε και αμειωτον εις αει διαμενει, αλλα και
σπερματων δικην επι το πολλαπλασιον κατεργαζεται την επαυξησιν. χρη γαρ
παντως τηι φυσει του την παραθηκην δεχομενου μεγαλυνεσθαι την αντιδοσιν. ωσπερ
γαρ ημεις κατα την εαυτων ενεργουμεν φυσιν πτωχα προσαγοντες δια το πεφυκεναι
τοιουτοι, ουτως εικος τον εν παντι πλουσιον οντα, α πεφυκεν εχειν, ταυτα τοις
προδεδωκοσιν αντιχαριζεσθαι. μηδεις ουν αθυμειτω τα κατα την εαυτου δυναμιν
τοις θειοις θησαυροις συνεισφερων; ως προς το μετρον ων δεδωκε κομιουμενος,
αλλ' αναμενετω κατα την επαγγελιαν του ειποντος οτι μεγαλα των μικρων
αντικαταλλαξεται, ουρανια μεν των γηΐνων, αΐδια δε των ωκυμορων διαμειβομενος·
α τοιαυτα τηι φυσει εστιν, ως μητε διανοιαι δυνατον ειναι ληφθηναι μητε εις
ερμηνειαν λογου ελθειν, περι ων η θεοπνευστος διδασκει γραφη οτι 8,1.142 ουτε ο
οφθαλμος ειδεν ουτε ους ηκουσεν ουτε επι καρδιαν ανθρωπου ανεβη, α ητοιμασεν ο
θεος τοις αγαπωσιν αυτον. ταυτα σοι, ω τιμια κεφαλη, ου μονον υπερ των
ελλειφθεντων γραμματων ανεπληρωσαμεν, αλλα και τα μετα ταυτα γενησομενα
ελλειμματα δια της υποθεσεως προεξετισαμεν. συ δε μοι πραττοις εν κυριωι
καταθυμιως. τουτο δε σοι ειη δια παντος καταθυμιον, ο και τωι θεωι κεχαρισμενον
εστι και ημιν καταθυμιον.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


