De occursu domini
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ, ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ
ΘΕΟΤΟΚΟΝ, ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ∆ΙΚΑΙΟΝ ΣΥΜΕΩΝΑ.
Ὁ τηι φρονησει των ουρανιων μετεωρος, ο τηι κατα φρονησει των επιγειων
μεταρσιος, Παυλος ο θεολη πτος νους, η Χριστοκινητος γλωττα, ο του οξυγραφου
γραμματεως ωραιοτατος καλαμος, ο καλλιγραφησας τηι Ἐκκλησιαι της αληθειας τα
δογματα, το εν τηι χειρι του δυνατου θεοχαλκευτον βελος, το εν τηι καρδιαι του
κοσμοκρατορος του σκοτους καιριαν εμπηξαν πληγην, η απο Ἱερουσαλημ και κυκλωι
μεχρι του Ἰλλυρικου, μαλλον δε μεχρι των περατων της γης φανασα αστραπη, η της
θειας βροντης εν τωι μυστικωι τροχωι του Ευαγγελιου, τωι κατα πασης κυλισθεντι της
οι κουμενης, η διειδεστατη και μεγαλοθρους φωνη· ουτος ως εξ αυτων των του
παραδεισου αδυτων φθεγγομε νος, ενθα των αῤρητων ρηματων αυτηκοος γεγονε·
μαλλον δε ως εξ αυτου του θρονου του υψηλου τε και επηρμενου της δοξης ενθα
παρισταται· προπομπην εντιμον τηι παρουσηι αγιαι και ∆εσποτικηι ετοιμαζομε νος
εορτηι, προς υποδοχην του βασιλεως της δοξης· καθαπερ τινα μυστικωτατην
συγκλητον, τον της Ἐκκλησιας λαον, το βασιλειον ιερατευμα στιχηδον, ως αν τις
ειποι, παρασκευαζει της ευσχημονος πολι τειας την ταξιν, ρυθμιαν τε και
ευαρμοστιαν διατατ τομενος φησιν, Ἀδελφοι, μη παιδια γινεσθε ταις φρεσιν, αλλα
τηι κακιαι νηπιαζετε· ταις δε φρεσι τελειοι γινεσθε.
Ουτω γαρ τωι παντελειωι και αι ωνιωι Θεωι, ωι την πανηγυριν αγομεν σημερον,
τωι δι' ημας κατα σαρκα επ' εσχατων νηπιασαντι· εξ ου παν δωρημα και τελειωτικον·
τωι την κατα φυσιν υπερφυως της αρετης τελειοτητα και εν τωι ανθρω πινωι εαυτου
καταστηματι επιδειξαντι συσσωμοι τε και συμμετοχοι γενησομεθα, και προς τιμην
αυτου και δοξαν η Ἐκκλησιας εσται συνελευσις. Ουτω γαρ την αρτιγενη αυτου
σωματικως θεοφανειαν ο προφη τικος αινιττομενος λογος, τοις χαρακτηρσι της
θεοπρεπους αυτου υπογραφει τελειοτητος. ∆ιοτι· πριν η γνωναι, φησι, το παιδιον
καλον η κακον, απειθει πονηριαι, εκλεξεται το αγαθον, οπερ ακρας και 46.1153
τελειοτατης διακρισεως τε και οντως φρονησεως γνωρισμα. Προς ουπερ ημας
ομοιοτητα διασκευαζων ο μεγας αποστολος, το προτεθεν αυτου θεοπνευστον λογιον
εφησεν· ως εν τουτωι της κατ' εικονα τε και ομοιωσιν θεοτευξιας εμφερως εν ημιν
γνωριζομενης, και της του πρωτοτυπου καλλους υπεραγιοτητος γινωσκομενης.
Καθαπερ γαρ βασιλει των υπ' αυτου στρατευματων προπεμπτηριον ετοιμαζομενων
μεγαλαυχιαν, χρυσοροφους τε και εξειλεγμενους ειναι τους προς δορυφοριαν αυτου
συνειλεγμενους προσηκε, και της εκεινου θεας το εκτυπωμα ευσημοτατα
προβεβλησθαι· ουτως ημας αναγκαιον μεταμορφουμενους τηι ανακαινισει του νοος
ημων, και τον παλαιον ανθρωπον αποθεμε νους, και της θειας εικονος την
ομοιωσιν, κατα το εφικτον ανθρωποις, εν εαυτοις περιφεροντας, ουτως εν ταις
σωτηριοις και πνευματικαις απανταιν εορταις, ινα εσωνται ημιν, κατα τον του
προφητου λογον, νηστεια η τεταρτη, και νηστεια η πεμπτη, και νηστεια η εβδομη,
και νηστεια η δεκατη εις ευφροσυνην και εις εορτας αγαθας.
Της νηστειας αναγωγικως δηλαδη νοουμενης, εν τωι της αποχης τε και
εγκρατειας παντος μολυσμου, και σαρκος τε και πνευματος τροπωι. ∆ια γαρ τετραδος
τε και πεμπτης, και μην εβδομης τε και δεκατης πασα σαρκικη τε και τωι ευεξαπα
τητωι των αισθησεων προσφυης, και τωι παροντι βιωι συγκλειομενη σημαινεται
εμφασις. Την γαρ σωματι κωτεραν τε και φιλοσαρκον διαγωγην δια της τετραδος
μανθανομεν, ως εκ τεσσαρων στοιχειων των σωμα των συγκεκραμενων· το δε δια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

των αισθησεων ευολισθον (ως πεντε καθεστωσων), το της πεμπτης ονομα
υπαινισσεται. Ἡ εβδομη δε, και κατα τον Σολομωντα τον εις εαυτον εβδοματικως
ανακυκλουμενον της κατω ληξεως αιωνα εμφαινειν επισταται. Ἥ γε μην δεκατη
του εντος ανθρωπου την των αισθησεων καθαρσιν προς τα εξωθεν ανηγμενου
υποδεικνυσιν· ωστε τον του νου οφθαλμον απλουν τε και διαυγη υπαρχειν, ινα ολον
το σωμα φωτεινον εσται, ως φησι το αγιον Ευαγγελιον· η τε της ψυχης ακοη της
θειας πληρου ται αγαλλιασεως τε και ευφροσυνης, ην ακουτισθηναι και ∆αβιδ ο
μεγας επευχεται· την δε γευστικην αυ της δυναμιν εν τηι του Κυριου εγγεγυμνασθαι
χρηστοτητι, ως ο ψαλλων εν προφηταις αναφθεγγεται, και εν αντιληψει της του
Χριστου ευωδιας, ην ο θειος Παυλος απεπνεε, την οσφραντικην εξιν καθιστασθαι·
και ταις εσω της διακρισεως χερσι ψηλαφαιν τον λο γον της ζωης, ως ο της βροντης
υιος διηγορευσεν. Ἡ γαρ εν τουτοις των νοητων αισθησεων γυμνασια, εν τηι των
εναντιων τουτοις αποχηι τε και αλλοτριωσει την επαινουμενην παρα Θεου νηστειαν
απεργαζεσθαι πεφυκεν· ουτω τε κατορθουν ημας περιγινεται το τηι 46.1156 κακιαι
μεν νηπιαζειν, της κατα Θεον δε φρονησεως εν τελειοτητι γινεσθαι.
Ουτως ημας αρδουσα η των αποστολικων τε και προφητικων διδαγματων εκ
των κρουνων του Πνευμα τος συῤρεουσα μεγαλονοια, και τον του Θεου ποταμον
των μυστικων υδατων πληρωσασα, την επουρανιον πολιν του Θεου, την ταις
υπερκοσμιοις συγκροτουμε νην δυναμεσι, τοις του ποταμου τουτου ορμημασιν
ευφραινειν επισταται, ως της ψαλμωιδιας βοωσης ηκουσαμεν. Και γαρ η των ανω
πνευματων αγια ομηγυρις τηι των ανθρωπων σωτηριαι λιαν εφηδεται. Ουτω γαρ
κοινηι πανηγυριζειν συν τοις επιγειοις τα ουρανια ειωθεν, την αγγελοπρεπη
πολιτειαν των επι γης ασπαζομενων. Ὅ τε γαρ ο Θεος ημων ουτος, ον προδεικτικως
ο προφητης διηγγειλεν, επι της γης ωφθη, και τοις ανθρωποις συνανεστραφη, και
την ανω μα καριοτητα επι γης φυτευομενην εθεασαντο αγγελοι, ∆οξα εν υψιστοις
Θεωι, ανεφθεγγοντο, και επι γης ειρηνην ευηγγελιζοντο (θειας ευδοκιας εν
ανθρωποις γεγενημενης)· ουτω τε της θειας λειτουργιας εξαιρε τον και οντως
καθαρον τε και μονοτροπον αυχουντες οι των αγιων αγγελων μακαριοι θιασοι, της
αληθους αγιοτητος εν ημιν ορωντες τους χαρακτηρας, ουκ απο βλητους ποιησονται
κοινωνους της ακηρατου ευφροσυνης συμπαραληψεσθαι· καθαπερ τον ρυπωσηι εστο
λισμενον εσθητι αποκριτον του θειου γαμου ο της ευαγγελικης παραβολης
εποιησατο λογος. Και γαρ οτε κατα τον αρχετυπον καιρον (ως αν τις ειποι) της
παρουσης εορτης ο εν μορφηι Θεου υπαρχων, και μορφην δουλου ελομενος, ο
μεσιτης Θεου και ανθρωπων γενομενος, την νομικην πληρων διαγορευσιν τεσσαρα
κοντα ημερων υπαρχων βρεφος, ο αΐδιος Λογος επι τον ναον εχωρει συν τηι τεκουσηι,
και τηι καταλληλωι της διατεταγμενης θυσιας διαγωγηι, αι των ασωματων ταξιαρχιαι
δουλικως τον αυχενα υποκλινουσαι, εκ του αορατου θεοπρεπη την προπομπην
ητοιμαζοντο, και το της αῤρητου σοφιας εξεθειαζον πελαγος· και την περαιωσιν της
προχειροτερας του νομικου γραμμα τος διαταξεως, φανερωσιν του μυστηριου του
αποκεκρυμμενου εν τωι Θεωι τωι τα παντα κτισαντι εξεδεχοντο· ου τινος ημεις την
αναμνησιν εορταζοντες σημερον, πνευματικαις θεωριαις κατα τους ασωματους νοας
τρυφησωμεν, και των θειων θαυμασιων το μεγαλειον δοξαζοντες, κοινωνοι της
εκεινων αξιας εσομεθα· ου τηι νομικηι σκιαι το ομμα της ψυχης αμαυρουμενοι, αλλα
το δη λεγομενον τωι σοφωτατωι Παυλωι, ανακε καλυμμενωι προσωπωι την δοξαν
Κυριου κατοπτριζομενοι. Του γαρ Νομου λεγοντος, παν αρσενικον διανοιγον μητραν
αγιαζεσθαι, δειν δε την αρτιτοκον γυναικα αρσενος παιδος γενομενην μητερα,
τεσσαρα κοντα ημερων μετα το τεκειν καθηραμενην διαστη 46.1157 ματι, ουτω μετα
τινος ευκρινως διωρισμενης θυσιας επι το του Θεου πορευεσθαι τεμενος· οι μεν το
καλυμμα επι τηι αναγνωσει της Παλαιας ∆ιαθηκης τηι καρδιαι αυτων περιφεροντες,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ταις αυταις κατ' ενιαυ τον θυσιαις, ιν' ουτως ειπω (αι ουδεποτε δυνανται τους
προσερχομενους τελειωσαι), νηπιοφρονως την τοιαυτην νομοθεσιαν νομιζετωσαν
πληρουν. Ἡμιν δε, οις εν τηι προς Θεον επιστροφηι το τοιουτον περιηιρη ται καλυμμα,
απαξ επι συντελειαι του αιωνος εις αθετησιν αμαρτιας δια της θυσιας αυτου
πεφανερωσθαι το μεγα της ευσεβειας πεπιστευκοσι μυστηριον, επαξιως του θειου
της αληθειας φωτος, τηι δαιδουχιαι του Πνευματος το της παρουσης πανηγυρεως θεω
ρητεον μυστηριον, μικρον ανωθεν προσβαλουσι τωι θεωρηματι, κακεινο γε μην
ευκαιρως προσημηναμενοις· οτι κατα το της εξετασεως ακολουθον το προτεθεν του
Νομου θεσπισμα επι μονωι τωι σαρκωθεντι Θεωι ωρισμενως τε και ανεπισυμβατως
ετερωι οραται πληρουμενον.
Μονος γαρ αυτος αῤρητως συλληφθεις, και αφραστως κυηθεις, μη
προδιηνοιγμενην τωι γαμωι την παρθενικην μητραν ανεωιξεν, τα σημαντρα της
παρθενιας απαρατρωτα και μετα την παραδοξον προοδον φυλαξαμενος, και μονος
αῤρην πνευματικως ειναι πεπιστευται μηδεν της θηλυπρεπους αμαρτιας
επαγομενος, οθεν και οντως αγιος επαξιως κεκληται· ωσπερ και Γαβριηλ τα του
ζωοποιου τοκου τηι Θεοτοκωι φερων ευαγγελια, οιονει την περι τουτου
προδιωρισμενην τε και εις αυτον μονον ορωσαν νομοθεσιαν εν αναμνησει
ποιουμενος· ∆ιο και το γεννωμενον αγιον, ελεγε, κληθησεται Υιος Θεου· ως κυριως
της του αγιου αρμοζουσης επωνυμιας τωι την παρθενον μητραν τηι θειαι διανοιξαντι
θαυματουργιαι. Και επι μεν των αλλων πρωτοτοκων, αγια ταυτα κληθησεσθαι,
βεβασανισμενως τωι βαθει του Νομου εγκυψασα η ευαγγελικη ακριβεια,
διηγορευσεν, ως τηι του Θεου αφιερωσει το ουτω καλεισθαι κληρωσαμενων· επι δε
του πρωτοτοκου πασης κτισεως, Ἅγιον τον γεννωμενον ο αγγελος ειρηκεν, ως
τουτο κυριως υπαρχων, και την οντως αγιοτητα εν τηι αποπομπηι της κακιας, και τηι
του αγαθου εκλογηι, αμα τωι γεννηθηναι, ως φησιν ο προφητης, επιδειξαμενος. Ἀλλ'
επανακτεον επι την θαλασσαν της θεωριας, ως η θεια προστασσει τωι νομοθετηι
φωνη, του Πνευματος χαριτος, ως εν στυλωι πυρος και νεφελης, τηι των Γραφων
λαμπροτητι του ενθεου της Ἐκκλησιας στρατοπεδου προηγουμενης, ινα τηι ραβδωι
της δυναμεως τηι αποστελλομενηι εκ της ανω Σιων, ως Ψαλλων φησιν, δι' ης οι
εχθροι κυριευονται, το του γραμμα 46.1160 τος περασαντες πελαγος, ενθα και ενθα
διηιρημενον εν τηι ευκρινει διαβασει των νοηματων, το Αιγυπτιον των απειθουντων
τηι χαριτι διαδρασωμεν φρονημα, συγκλυσθεντων αυτων της αληθειας τωι ρειθρωι·
οις δια σπουδης εστιν, εμποδιζειν ημιν την επι πνευματικην γην της επαγγελιας του
Ευαγγελιου οδον, εθελειν τε εν τηι σιδηραι καμινωι του γραμματος (οπερ η Αιγυπτος
ωνομασται) προσμενειν ημας, τωι πηλωι και τηι πλινθειαι δουλευοντας, τουτεστι ταις
σωματι καις του Νομου παρατηρησεσιν. Ἔφη τοινυν τωι Μωυσηι εν Αιγυπτωι ο των
ολων Θεος ηδη την κατα των πρωτοτοκων Αιγυπτου διορισαμενος, πληγην· Ἁγιασον
μοι παν πρωτοτοκον πρωτογενες διανοιγον πασαν μητραν εν τοις υιοις Ἰσραηλ, απο
ανθρωπου εως κτηνους· ης τινος θειας νομοθεσιας το συνεπτυγμενον ωσπερ
εξαπλωσας ο μακαριος Μωυσης εν τηι προς τον λαον διαλεξει αποφαινεται· Και εσται
ως αν εισαγαγηι σε Κυριος ο Θεος σου εις την γην των Χαναναιων, ον τροπον ωμοσε
σοι και τοις πατρασι σου· Και δωσω σοι αυτην, αφοριεις παν διανοιγον μητραν, τα
αῤρενικα τωι Κυριωι· και παν διανοιγον μητραν εκ των βουκολιων, η εν τοις κτηνεσι
σου, οσα αν γενηται σοι, τα αῤρενικα τωι Κυριωι· παν δε διανοιγον μητραν ονου,
αλλαξεις προβατωι· εαν δε μη αλλαξηις, λυτρωσηι αυτο, και παν πρωτοτοκον των
υιων σου λυτρωσηι, τουτεστιν, λυτρα δωσεις υπερ αυτου.
Ουτω γαρ εν τηι βιβλωι των Ἀριθμων ο θειος σαφηνιζει χρησμος, τωι της
αρχιερωσυνης επειλημμενωι διαλεγομενος· Και παν διανοιγον μητραν απο πασης
σαρκος α προσφερουσι τωι Κυριωι, απο ανθρωπου εως κτηνους, σοι εσται· αλλ' η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

λυτροις λυτρωθησεται τα πρωτοτοκα των ανθρωπων, και τα πρωτοτοκα των
κτηνων των ακαθαρτων λυ τρωσηι· Και η λυτρωσις αυτου· Ἀπο μηνιαιου λυτρωσηι, η
συντιμησις αργυριου πεντε σικλων, κατα τον σικλον τον αγιον. Πλην τα πρωτοτοκα
των μοσχων, και τα πρωτοτοκα των προβατων, και των αιγων ου λυτρωσηι· αγια γαρ
εστι· και το αιμα αυτων προσεχεις προς το θυσιαστηριον. Ἤδη μεν ουν τοις
ακαθαρτοις των κτηνων συμπαρ εζευξε τε και συγκατελεξε του Ἰσραηλ τα
πρωτοτοκα η θεια φωνη· ως το οντως κεκαθαρμενον και αγιον εν τηι κατα Νομον
λατρειαι ουκ εχοντα, ει και αγια ζεσθαι αυτα τηι αποκληρωσει της νομοθεσιας
ενομιζετο. Ὁμοιως γαρ εις θυσιαν Θεου αποβλητοις, λυτρα διδοσθαι αντι των
ανθρωπων παρ' αυτοις ετεθεσπιστο· ως της παρα Ἰουδαιοις αλογωτερας
καταστασεως αναξιας υπαρχουσης την λογικην αναφερειν λατρειαν, και τωι της
Καινης ∆ιαθηκης μυστικωτατωι εις πνευματικην ολοκαρπωσιν προσαγεσθαι
θυσιαστηριωι. Λυτρα δε, ωσπερ εαυτηι καταλληλα ειθισμενηι προσαγειν τας κατα
Νομον δι' αιματων θυσιας (ας ο προφητης Ἡσαΐας, ως εκπροσωπου του Θεου, μηδε
εξηιτη κεναι παρα των χειρων αυτων διοριζεται), ως πνευματικην δηλαδη τελειωσιν
του σκοπου νομοθετου ορωντος. Τα δε εις θυσιαν προσαγομενα, ων το αιμα 46.1161
προχεισθαι τωι θυσιαστηριωι ενενομιστο, Ἅγια δι εσταλμενως ωνομασται· καν τουτωι
δηλαδη της αλη θειας προδιαγραφομενης τωι τυπωι. Ὁ γαρ εαυτον προσαγαγων τωι
Θεωι και Πατριθυσιαν, και προσφοραν εις οσμην ευωδιας, ο Κυριος ημων Ἰησους ο
Χριστος, ουτος μονος κυριως και αληθως αγιος εστι τε και ονομαζεται. Ἀλλ' ισως
ερει ο απειθης Ἰουδαιος, ως τηι κατα νομον θυσιαι ου δυναμενα προσαγεσθαι των
κατ' αυ τον ακαθαρτων κτηνων τα πρωτοτοκα, λυτροις αντι καταλλασσεσθαι
ειωθεν· ομοιως και των ανθρωπινων πρωτοτοκων εις θυσιαν μη κατασφαττομενων
(και γαρ απεικος τουτο γε, και θειας νομοθεσιας αλλο τριον), ταυτα τηι των λυτρων
αμειψει καθιερουσθαι εικος. Ἀλλ' επισκεψασθω, ειγε μη τωι επιπροσθουντι ταις της
ψυχης αυτων οψεσι καλυμματι εμποδιζεται, ως ηδη εν ετεραι νομοθεσιαι τους
Λευΐτας ειληφεναι εις αφιερωσιν αντι των πρωτοτοκων, το ιερον εδιδαξε Γραμμα,
ουτωσι φασκον εν τοις Ἀριθμοις επι λεξεως· Και ελαλησε Κυριος προς Μωυσην
λεγων· Ἰδου ειληφα τους Λευΐτας εκ μεσου των υιων Ἰσραηλ, αντι παντος
πρωτοτοκου διανοιγοντος μητραν παρα των υιων Ἰσραηλ· λυτρα αυτων εσονται, και
εσονται μοι οι Λευῗται. Ἐμοι γαρ παν πρωτοτοκον ηγιασα εν Ἰσραηλ, εν ηι ημεραι
επαταξα παν πρωτοτοκον εν γηι Αιγυπτωι. Ειτα το ακριβες της αμειψεως διαγορευων
ο νομος, Ειπεν Κυριος, φησι, προς Μωσην λεγων· Ἐπισκεψαι παν πρω τοτοκον των
υιων Ἰσραηλ απο μηνιαιου και επ ανω, και λαβε τον αριθμον εξ ονοματος αυτων.
Και ληψηι τους Λευΐτας εμοι αντι παντων των πρωτοτοκων των υιων Ἰσραηλ. Ειτα
της συναριθμησεως των πρωτοτοκων προς τον αριθμον των Λευιτων εν πλεονασμωι
ευρημενης, φησιν· Ἐλαλησε Κυριος τωι Μωυση λεγων· Λαβε τα λυτρα των πλεο
ναζοντων παρα τους Λευΐτας απο των πρωτοτο κων των υιων Ἰσραηλ, και ληψηι
πεντε σικλους κατα κεφαλην κατα το διδραχμον το αγιον.
Ειπερ ουν κατα το ιερον Γραμμα οι Λευῗται λυτρα εισι των πρωτοτοκων των
υιων Ἰσραηλ, ως και η της συναρι θμησεως ακριβεια δηλοι, ωστε των πλεοναζοντων
εν αυ τοις σταθμιον ωρισμενον τωι νομωι αντιδοθηναι· ποιωι λογωι καθ' εκαστον των
πρωτοτοκων λυτρα διδοσθαι ο νομος διηγορευσεν; Ἐπι μεν γαρ των απροσδεκτων
εις θυσιαν κτηνων, η καταλλαττεσθαι, ταυτα, η λυτρα υπερ αυτων διδοσθαι ο νομος
φησιν· επι δε των αν θρωπων, και λυτρα διδοσθαι, και ηδη την ανταμειψιν δια των
Λευιτων γενεσθαι μανθανομεν· οπερ ασυμφωνον και αυτωι νομικωι γραμματι
φαινεται, ως η εν τοις κτηνεσι νομοθεσια δηλοι, και αυτη η φυσις υφηγειται του
πραγματος. Ει γαρ μετα την των Λευι των προς λειτουργιαν Θεου αντι των
πρωτοτοκων 46.1164 αποκληρωσιν λυτρα διδοσθαι αντ' αυτων διηγορευται, δηλον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ως των Λευιτων ουκ εχοντων το εις αντι λυτρον ισοστασιον τε και αξιοδεκτον. Ει δε
τουτο, πολλωι μαλλον αναξιωτερα η δια της του αργυριου προσαγομενη λυτρωσις,
οσον πασα η αλογος και αν αισθητος φυσις της ανθρωπινης ουσιας ατιμοτερα
καθεστηκεν. Πλην επειπερ κατα τον προφητην τους οφθαλμους αυτων εκαμμυσαν,
και το εκ τουτου ακο λουθον βλεπειν ου δυνανται· αρα δυνησονται ακουειν κ' αυτου
σοφωτατου διακεκραγοτος Μιχαιου; Ἐγω μεν ουκ οιμαι. Και γαρ και τοις ωσιν
αυτων βαρεως ακουουσιν· ομως ικετω ο μακαριος ουτος προφητης μεγαλοφωνως
ταυτα βοων, και τωι προφητικωι προαινισσομενος πνευματι την των Ἰουδαικων
πρωτοτοκων αποβολην, ομοιως τηι των σωματικων θυσιων προσαγωγηι· φησι γαρ·
Ἐν τινι καταλαβω τον Κυριον, αντιληψομαι Θεου μου υψιστου; Ει καταληψομαι
αυτον εν μοσχοις ενιαυσιαιοις; Ει προσδεξεται Κυριος εν χιλιασι κριων, η εν μυριασι
χιμαρων πιονων; Ει δω πρωτοτοκα μου ασεβειας, καρπον κοιλιας μου υπερ
αμαρτιων μου, Ἀκουετωσαν οι την καρδιαν παχειαν εχοντες, οπερ αυτων ο
προφητης περι ημων κατηγορησεν, ως πρωτοτοκα ασεβειας ο μακαριος Μιχαιας τα
κατα σαρκα Ἰσραηλ πρωτοτοκα εξωνομασε. Πως ουν αγια ταυτα υπειληφασιν, απερ
προφητικωι λογωι ασεβειας πρωτοτοκα ωνομασθησαν; Λεγετωσαν ημιν αι οντως
ψελλιζουσαι γλωσσαι, αι μη δυναμε ναι ορθολεκτειν την αληθειαν, πως ο προφητης,
εν Πνευματι αγιωι φθεγγομενος, καρπον ασεβειας ταυτα καλειν απετολμησε; Πως ο
περι της τουτων λυτρωσεως λογος το ομαλον και ακολουθον εαυτωι εχων ου
φαινεται, οσον κατα το του γραμματος προχειρον; καιτοιγε του νομου παρ' ημιν
αγιου τε και πνευματικου ειναι νοουμενου τε και πιστευομε νου. Ὁρατε των
Ἰουδαικων αρματων συνδεδεμενους αξονας, καθαπερ παλαι των Αιγυπτιων τους
διφρους επι των Ἐρυθραιων ναματων. Ἀλλ' επαφεισθω αντι ραβδου τηι θαλασσηι του
λογου η του αληθους νομοθετου και βασιλεως της δοξης Χριστου δυναμις και
βοηθεια, και οδηγησατω τον λαον αυτου εις οδον ευ θειαν αναγωγης τε και θεωριας,
του πορευθηναι εις πολιν κατοικητηριου γνωσεως τε και αληθειας, και
επικαλυψατω τους εναντιους της θειας δοξης το απροσμαχητον· ηστινος
πεπληρωται η συμπασα γη, του γνωναι τον Κυριον, ως φησιν η Γραφη, ως υδωρ
πολυ καλυψαι θαλασσας.
Ἄρτι μεν την πρωτοτοκον του διαβολου γονην, ηγουν την αμαρτιαν ο
σαρκωθεις Θεος ενεκρωσε τε και εξηφανισεν, αμα τωι γεννηθηναι κατα την σαρκα,
την κατακρισιν εαυτωι της κακιας ποιησαμενος, και τον παντελη ταυτης αφανισμον
εν εαυτωι 46.1165 εργασαμενος, θρηνων τας εναντιας δυναμεις επληρω σεν, καθαπερ
σκευη τινα παρ' αυτων λαβων τους απο ανατολων ελθοντας Μαγους, και τηι
προσκυνησει και επιγνωσει της αυτου δεσποτειας ευχρηστα σκευη τωι ∆εσποτηι
γεγενημενους εις συνεργιαν της οικοδομης της Ἐκκλησιας, της οντως θεοτευκτου
σκηνης, ην επηξεν ο Κυριος, και ουκ ανθρωπος· αρτι δε καθαπερ πηλου και
πλινθειας παλαι τον Ἰσραηλ, ουτω του γηΐνου φρονηματος το ανθρωπινον γενος εν
αυτωι λυτρωσαμε νος, φυγειν μεν Αιγυπτον τουτο πεποιηκε, τουτεστι το του
θανατου στυγητον και ζοφωδες φρουριον. Ἁγιαζει δε τωι Θεωι και Πατριου μονον τα
των ανθρωπων πρωτοτοκα, αλλ' ηδη και παν το ανθρωπινον φυλον, δια της εν
αυτωι απαρχης του ημετερου φυραματος, τουτεστι της εξ ημων ληφθεισης αυτωι σαρ
κος εψυχωμενης νοερως, ολον ωσπερ αναζυμωσας εις αγιασμον της ανθρωπινης
ουσιας το συγκριμα. Ει γαρ απαρχη αγια, και το φυραμα, φησαιμι αν νυν εικοτως
καγω κατα τον θειον Ἀποστολον. Και καθαπερ παλαι την ιερατευειν λαχουσαν
φυλην αντι της των πρωτοτοκων απαρχης ο νομοθετης λογος τυπικως τωι Θεωι
προσηγαγετο· ουτω νυν εν τωι λαμπρωι χαρακτηρι της αληθειας τον αρχιερεα και
Ἀποστολον της ομολογιας ημων, τον οσιον τε και ακακον και αμιαντον, και παντος
αμαρτωλου κεχωρισμενον ρυπου τε και φρονηματος, τωι Θεωι και Πατρι σωματικως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

προσενηνεχθαι γινωσκομεν αντι της καθαγιασθεισης αυτωι δια πιστεως
ανθρωποτητος· και το σουτωι μαλλον, οσωιπερ ουδε υπερτερουσαν και υπερ
πλεοναζουσαν παρα τον εαυτον δεδωκοτα λυτρον αντι πολλων ολην ορωμεν την
ανθρωποτητα, κατα τον της αγιοτητος λογον (καθαπερ εν τηι σκιαι του νομου εν
πλεονασμωι παρα τους Λευΐτας τα πρωτοτοκα ευρηνται), αλλα κατοπιν αυτου
παμπληθες απειλειμμενην, καθοσον χωρις πασης αντιλογιας το ευλογουμενον
ελαττον του ευλογουντος καθεστηκε. Και τοτε μεν εις μονον του Ἰσραηλ το εθνος το
της Λευιτικης ιερωσυνης αξιωμα εχρηματιζε, και μονον των παρ' αυτοις
πρωτοτοκων λυτρα ειναι οι Λευῗται μεμαρτυρηνται· Χριστος δε ο παραγενομενος
αρχιερευς των μελλοντων αγαθων, ως ο πανσοφος Παυλος φησιν, και ου κατα την
ταξιν Ἀαρων, αλλα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ, καθως το θειον προεχρησμυδησε
λογιον, τηι μεν μεταθεσει της ιερωσυνης τωι εξ ετερας αυτον ειναι φυλης (προδηλον
γαρ οτι εξ Ἰουδα ανατεταλκεν ο Κυριος ημων Ἰησους Χριστος) και την του νομου
μεταθεσιν απειργασατο, απο της κατα νομον σκιας επι το της βασιλειας των ου
ρανων μεταθεμενος ημας Ευαγγελιον, καθαπερ απο της Λευιτικης επι την βασιλικην
φυλην το της ιερω συνης αξιωμα· τηι δε κατα την ταξιν Μελχισεδεκ αφομοιωσει ουχ
υπερ μονου του Ἰσραηλ, αλλ' υπερ παντων των εθνων λυτρον εαυτον τωι Πατρι
προσηγαγετο, και της παντων ανθρωπων ομολογιας αρχιερευς καθεστηκεν, επει και
ο Μελχισεδεκ εκ της εθνικης μοιρας ειναι γνωριζεται, και εκ του Ἀβρααμ γενους
ευρισκεται. Ἡ δε κατα νομον των πεντε διδραχμα 46.1168 των υπερ εκαστου των
πρωτοτοκων συντιμησις εμ φαινειν οιδεν αινιγματωδως, ως χρη εκαστον ημων
πασαν αισθησιν αγιαζειν Θεωι, και τα εν τουτοις, καθαρον και ηδονης πασης ατοπου
αλλοτριον προσ αγειν τωι κτισαντι καθαπερ τι λυτρον ευαγες τε και εννομον. Ταυτης
ημεις σημερον της ιερας τελετης την αναμνησιν εορταζομεν, αυτη ημιν η
πνευματικη του μυστηριου αναπτυξις την παρουσαν συνεκροτησεν αγιαν
πανηγυριν· καθ' ην νομικως μεν προσηγετο ο Σωτηρ κατα το φαινομενον, νοητως δε
και πνευματικως την απαρχην του ημετερου φυραματος τωι Πατρι προσαγαγων,
ολον αυτο ιερον απεδεικνυε, και προς θειαν προσαγωγην επιτηδειον. Τουτο γαρ
παλαι ο νομος ωδινε, και προς τουτο εωρα η τε περι των πρωτοτοκων νομοθεσια και
της των Λευιτων αντιδοσεως και της των διδραχματων συντιμησεως. Ουτως ημας
διεβιβασε δια της θαλαττης των αγιων Γραφων η χαρις του Πνευματος. Ἀλλ'
ειδωμεν και την των εναντιων συγκλεισιν τε και αποδειξιν. Ἤδη μεν ουν ανωτερω
καταδηλος ημιν η περι των Λευιτων τε και πρωτοτοκων πασα νομοθεσια γεγενηται,
αλλα κα θως ο μεγας Μωυσης παραθαρσυνων τον λαον μηκετι οψεσθαι τους
Αιγυπτιους διεβεβαιωσατο· ουτω καγω νυν προαγομαι τον του Θεου περιουσιον
λαον ευαγγελιζεσθαι, ως ουκετι της σκιωδους λατρειας το σωματικον στρατοπεδον
θεασομεθα. Που γαρ μετα την φανερωσιν του μεγαλου Ἀρχιερεως η των Λευιτων
ιερουργια; Που μετα το του κοσμου καθαρσιον λυτρον η των πρωτοτοκων
συντιμησις; Που η λοιπη της νομικης τελετης ακριβεια; Ουχ οραις οτι εως οτε η νυξ
της αγνοιας κατειχε τα συμπαντα, αστερων δικην αμυδραν τινα και συμμετρον
αυγην η κατα νομον παρειχε λατρεια· οτε δε ο της δικαιοσυνης ανετειλεν ηλιος, και
η εξ υψους ανατολη επεφανε, και της σωτηριας ημερα επελαμψεν, αφανης η των
νομικων διαταξεων δαιδουχια εγενετο, τωι υπερλαμποντι φωτι νικωμενη της
χαριτος; Ουκ ηδαφισται, καθαπερ οι τρισταται και τα αρματα, ο περιωνυμος εκεινος
ναος, και πασα η των αρχιερεων επ' αυτωι μεγαλοφροσυνη και επαρσις; Ου πασα
κατεκλυσθη αυτων και συνεχεθη η νομικη ευταξια; Ουκ αρδην απολωλε των παρα
Ἰουδαιοις εθων η ακριβεια; Που γαρ τας θυσιας τας υπερ των αρτιτοκων γυναικων
προσαγαγοιεν, του εκλελεγμενου τοπου διαπεπτωκοτος, και σαφως διορισθεντος, μη
εξειναι ετερωθι που παρ' αυτων τας θυσιας προσαγεσθαι; Που η ιερατικη στολη τε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

και αξια και τα λοιπα απαντα; Ἀλλ' ινα μη τα καθ' εκαστον διεξιοντες, καθαπερ
νεκρων συνεχει επαφηι τε και θεωριαι το ομμα της ψυχης δειδιξωμεθα, εκεινους μεν
εασωμεν τεθνηκοτας παρα 46.1169 το υδωρ του νομικου γραμματος· ημεις δε τωι
φιλανθρωπωι Θεωι τον επινικιον υμνον αισωμεν, και τηι οντως ουρανιωι τραφεντες
τροφηι, και τωι εκ της αληθινης πετρας ναματι ποτισθεντες, ελθωμεν επι το ορος του
Θεου Χωρηβ· τουτεστι, την υψηλην του Ευαγγελιου διδασκαλιαν, ινα τηι φωνηι των
θειων σαλπιγγων, τοις ρημασι του μακαριου Λουκα την εσω ακοην προσβαλωμεν,
καθαπερ εξ αγιων αδυτων βοωντος της μυσταγωγιας του Πνευματος· Και εγενετο ως
επλησθησαν αι ημεραι του καθαρισμου αυτων, ανηγαγον οι γονεις το παιδιον
Ἰησουν παραστησαι τωι Κυριωι, καθως γεγραπται εν νομω Κυριου, οτι Παν αρσεν
διανοιγον μητραν, αγιον τωι Κυριωι κληθησεται· και του δουναι θυσιαν κατα το
ειρημενον εν νομωι Κυριου, ζευγος τρυ γονων, η δυο νεοσσους περιστερων. Και ιδου
ην ανθρωπος εν Ἱερουσαλημ, ωι ονομα Συμεων, και ο ανθρωπος ουτος δικαιος και
ευλαβης, προσδεχομενος παρακλησιν του Ἰσραηλ· και Πνευμα αγιον ην επ' αυτωι,
και ην αυτωι κεχρηματισμενον υπο του Πνευματος του αγιου, μη ιδειν θανα τον, πριν
αν ιδηι τον Χριστον Κυριου εν σαρκι, και ηλθεν εν τωι Πνευματι εις το ιερον. Τι εστι,
Προσδεχομενος παρακλησιν του Ἰσραηλ; Τουτ εστιν, αναμενων την φανερωσιν της
αληθειας, και την προς ταυτην του Ἰσραηλιτου λαου απο της νομικης σκιας
μεταχωρησιν· επι τωι αφεθεντα του υπο τα στοιχεια του κοσμου ειναι τωι της
αληθειας στοι χειουσθαι διδασκαλειωι, και τηι κατ' αυτην καταρτιζεσθαι τελειοτητι.
Ουδε γαρ αν εχοι τις ειπειν, ως εν δυσπαθειαι οντων των Ἰουδαιων, και εν
αιχμαλωσιαι τινι κατεχομενων, την τουτων ανακτησιν και προς το ευθυμον και
αρχαιον επανοδον εξεδεχετο· πασης αυ τοις της παλαιας συνηθειας ευνομουμενης,
και του ναου εστωτος, και των εν αυτωι θυσιων προσαγομενων, και πασης ετερας
ιδιωτικης τωι γενει αυτων υπαρχουσης πολιτειας πεφυλαγμενης.
Ει δε το υπο Ῥωμαιους αυτους ειναι προβαλλεται, και το καθεσταναι τον
Ἡρωδην βασιλεα της Ἰουδαιας αλλοφυλον το γενος υπαρχοντα· γινωσκετω ο
τοιουτος, ως ουδεν παρα τουτο η κατα νομον πολιτεια παρεβλαπτετο εκ του υπο
αλλοεθνους τον Ἰσραηλ βασιλευεσθαι, ωστε την περι τουτου παρακλησιν τον
δικαιον πρεσβυτην εκδεχεσθαι. Και γαρ διαφορως συμβεβηκε, καθαπερ τινα
στασιωδη υιον υπο του πατρος αυστηρωι τινι παιδαγωγωι προς σωφρονισμον
παραδοθηναι, ουτω τον Ἰσραηλ πολλακις υπο βασιλειαν γενεσθαι αλλοφυλον. Και
δηλοι η εν Αιγυπτωι του λαου επι πλειστον οσον διατριβη, και ο προφητης Ἱερεμιας
εν τοις χρονοις Σεδεκιου του βασιλεως εκ θειου προσταγματος προς αυτον τε και τον
υπ' αυτου λαον διαλεγομενος, υπο το σκηπτρον του Ναβουχοδονοσωρ γενεσθαι, και
προσχωρησαι τοις Χαλδαιοις.
46.1172 Ου μονον δε τουτους αξιους καθεστωτας πληκτικωτερας διαγωγης,
αλλοφυλωι σκηπτρωι υποτεταχθαι ουκ ην απεικος· αλλ' ηδη και των δικαιων τινας,
και ων ουκ ην αξιος ο κοσμος, κατα Παυλον ειπειν, ουκ αρχοντας, αλλ' αρχομενους
υπο βαρβαρων και αθεων ανδρων η του Θεου μακροθυμια παρεδειξεν· ωστε το της
ευσεβειας αυτων δοκιμον ισχυρως διαφανησεσθαι. Και δεικνυσιν ο τε Ἀβρααμ εν
Αιγυπτωι γενομενος, και την γυναικα υπο του Φαραω αφαιρουμενος, και εν παροικιαι
την επηγγελμενην αυτωι γην οικων. Ὡσαυτως τε ο τουτου υιος, και εκεινου γονος,
τον Ἰσαακ φημι και τον Ἰακωβ, αυθις τε ο εκεινου σωφρονεστατος παις Ἰωσηφ,
δουλος γενομενος, και το δεσμωτηριον οικειν καταδικαζομενος. Ουκουν ου την εις
κοσμικην ευδοξιαν τε και μεγαλαυχιαν παρα κλησιν του Ἰσραηλ ο σοφος Συμεων
εξεδεχετο· αλλα την οντως αληθη, την εις το της αληθειας καλλος μεταθεσιν.
Χρηματισθεντος γαρ αυτωι προ της του βιου μεταλλαγης ιδειν τον Χριστον Κυριου
συνανα φανησεσθαι, πνευματικως την του λαου παρακλησιν εξεδεχετο. Ἦλθεν ουν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ουτος εν τωι Πνευματι εις το ιερον, και εν τωι εισαγαγειν τους γονεις το παιδιον
Ἰησουν, του ποιησαι κατα το ειθισμενον του νομου περι αυτου, και αυτος εδεξατο
αυτον εις τας αγκαλας αυτου, και ευλογησεν τον Θεον και ειπεν· Νυν απολυεις τον
δουλον σου, ∆εσπο τα, κατα το ρημα σου εν ειρηνηι· οτι ειδον οι οφθαλμοι μου το
Σωτηριον, ο ητοιμασας κατα προσωπον παντων των λαων, φως εις αποκαλυψιν
εθνων και δοξαν λαου σου Ἰσραηλ. Ὦ μακαριε αληθως και τρισμακαριε πρεσβυτα!
Ὡς μακαρια σου εκεινη η οντως ιερα εις το ιερον εισ οδος, δι' ης προς την του βιου
εξοδον εδραμες! Ὡς μακαρια σου τα ομματα της ψυχης ομου και σωμα τος! Τα μεν
της ορατης θεοφανειας εν αντιληψει γενομενα· τα δε μη προς το ορωμενον απιδοντα
μονον, αλλ' αυτωι τωι του Πνευματος κατηυγασμενα φωτι, και τον εν τωι σωματι
Θεον Λογον γνωρισαντα, τα το θειον ειδοτα σωτηριον, το κατα προσωπον παν των
των λαων ητοιμασμενον. Ὡς μακαριαι σου αι χειρες αι τον Λογον της ζωης
ψηλαφησασαι! Ὡς μακαρια σου η γλωττα η την αποκαλυψιν του ζωτικου φωτος
ευαγγελισαμενη! Και τι αν σοι καθ' εκαστον των μελων ιδικως αρμοζειν επειγομαι
επαινον, ηδη σε ολον επαινετον και μακαριον, και τωι αγιωι Πνευ ματι κατοχον του
ευαγγελιστου προδιδαξαντος; Ἀλλα δευρο, ω μακαριε Πατερ, τηι εν σοι υπηχησει του
Πνευματος διδαξον ως τεκνα της Ἐκκλησιας τα θρεμματα τον αποκεκρυμμενον
θησαυρον, καθαπερ εν οστρακινοις σκευεσι τοις ολιγοις σου ρημασιν· επειπερ προς
υμας τε και τους καθ' υμας τηι πολιαι της ανω φρονησεως κεκοσμημενους και
πρεσβυτερους οντως υπαρχοντας, και της Ἐκκλησιας Πατερας χρηματιζοντας, ο
θειος ημας οδηγει λογος μαθητευσομενους τα σωτηριωδη διδαγματα, Ἐπερωτησον,
λεγων, τον πατερα σου· και αναγγελει σοι τους πρεσβυτερους σου, και ερουσι σοι.
46.1173 Ἡ την εκεινου τοιγαρουν γλωτταν κινησασα τοτε προς θεολογιαν
του Πνευματος δυναμις, και ημιν διδοτω λογον νυν εν ανοιξει του στοματος. Νυν
απο λυεις, φησι, τον δουλον σου, ∆εσποτα, κατα το ρημα σου εν ειρηνηι. Ἐξοτε γαρ
Χριστος ενηνθρωπησε, και την πολεμοποιον αμαρτιαν εξηφανισεν, και τωι Πατρι
ημας κατηλλαξεν, εν ειρηνηι η των αγιων μεταστασις γινεται. Τουτο γαρ
προφητικως και ο μεγας ∆αβιδ προενδεικνυμενος ελεγεν· Ἐν ειρηνηι επι το αυτο
κοιμηθησομαι και υπνωσω· το μη παρον, αλλα μελλον κατα την του Χριστου
παρουσιαν αινιττομενος. Και ως μονοτροπως της τοιαυτης ελπι δος (της ειρηναιας
φημι εν Χριστωι κοιμησεως), τοις αγιοις εισοικισθεισης δια του Πνευματος, φησιν·
Ὅτι συ, Κυριε, καταμονας επ' ελπιδι κατυκισας με. Ὁ δε μακαριος πρεσβυτης
Συμεων, ηδη παροντα τον καιρον θεασαμενος, φησι, Νυν απολυεις τον δουλον σου,
∆εσποτα, κατα το ρημα σου εν ειρηνηι· το ενεστηκος της θειας δεικνυων επαγγελιας.
Ὅτι ειδον, φησιν, οι οφθαλμοι μου το Σωτηριον σου, ο ητοιμασας κατα προσωπον
παντων των λαων· τουτεστι την δια Χριστου γενομενην παντι τωι κοσμωι σωτηριαν,
και ου μονωι τωι Ἰσραηλ. Πως ουν ανωτερω μεμαρτυρηται την του Ἰσραηλ
προσδεχεσθαι παρακλησιν, νυν δε ωφθη το του Θεου σωτηριον ενωπιον παντων των
λαων αναφθεγγομενος; Ἐπειδη τοτε την του Ἰσραηλ εσεσθαι παρακλησιν εγνω τωι
Πνευματι, οτε και πασι τοις λαοις ητοιμασται το σωτηριον. Ὅρα δε το ακριβες της
θειας εμπνευσεως. Φως γαρ, φησιν, εις αποκαλυψιν εθνων, και δοξαν λαου σου
Ἰσραηλ· ομολογα τωι μεγαλωι Παυλωι εν τηι του Ἰσραηλ υπαριθμησει φθεγγομενος.
Ὅτε γαρ, φησι, το πληρωμα των εθνων εισελθηι, τοτε και πας Ἰσραηλ σωθησεται.
Ουκουν και αυτος προταξας την κλησιν των εθνων, τελευταιον κατα την
προφητειαν την του παντος Ἰσραηλ εταμιευσατο επιστροφην· καν οτι ηδη το
καταλειμμα σεσωσται δια των ηδη εξ Ἰουδαιων προσδραμοντων τηι χαριτι. Θεα δε
μοι και το των υψηλων νοηματων κυριολεκτον. Φως γαρ εις αποκαλυψιν εθνων
ειρηκως, την του θειου σωτηριου αποκαλυψιν νοειν ημιν διδωσιν, ως εν σκοτωι
παντελει και τελειαι ζοφωσει μηδενα αυγασμον θεογνωσιας εχοντα. Προ γαρ της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

Χριστου παρουσιας καθειστηκει τα εθνη, καθως και ο μακαριος Ἡσαΐας τον εν σκοτει
λαον καθημενον ευαγγελιζομενος, το μεγα φως αυτους ιδειν διηγορευσεν. Ἐπειδη
δε ο Ἰσραηλ, ει και μετριως, ομως γουν τωι τυπικωι εφωτιζετο νομωι, φως μεν επ'
εκεινωι ουκ ειρηκεν· δοξαν δε αυτον κληρωσασθαι προεφητευσε, παλαιας ιστοριας
αναμιμνησκων· οτι καθαπερ παλαι ο θαυμασιος Μωυσης, του Θεου συνομιλος
γεγονως, δεδοξασμενον εσχε το προσωπον· ουτω και αυτοι, τωι θειωι της εναν
θρωπησεως δια πιστεως προσομιλησαντες φωτι, και τηι του Πνευματος
καταλαμφθεντες δυναμει, εν δοξηι φανησονται, το παλαιον αποθεμενοι καλυμμα,
και την αυτην εικονα μεταμορφουμενοι, απο δοξης εις δοξαν, ως φησιν ο
Ἀποστολος, καθαπερ απο Κυριου Πνευματος
46.1176. Το ειρηκεναι δε τον θεοφρονα Συμεωνα εις πτωσιν και αναστασιν
πολλων εν τωι Ἰσραηλ κεισθαι τον Κυριον, δεικνυσι τηι συμβασει των νοηματων προς
τα προφητικα διαγγελματα, ενα και τον αυτον Θεον τε και νομοθετην εν τε
προφηταις και τηι Καινηι ∆ιαθηκηι λελαληκεναι. Τον γαρ λιθον του προσκομματος και
του σκανδαλου την πετραν αιτιαν του μη καταισχυνθησεσθαι τους επ' αυτον
πιστευοντας, ο προφητικος διηγορευσε λογος. Ουκουν πτωσις μεν εστι τοις τωι
ταπεινωι της σαρκος εξ απιστιας προσπταιουσιν· αναστασις δε, τοις το στεῤρον της
θειας οικονομιας επεγνωκοσιν. Ἀλλα και αυτης της Θεοτοκου ψυχης ρομφαιαν
διελαθηναι λεγων, σαφως το εν τωι σταυρωι προφητευει παθος. Τοις γαρ εξ αυτης της
παραδοξου συλληψεως μεχρι του κατα του παθους καιρου θεο πρεπως εις αυτον
ειρημενοις τε και πεπραγμενοις, εν ωσπερ αν αδιατμητον σωμα, υψηλοτεραν τε και
θεοπρεπεστεραν περι αυτου εχουσης της Θεοτοκου υποληψιν, τομην ωσπερ τινα
πεπονθεναι αυτην νομιουμεθα, εν τωι αδοξωι της σταυρωσεως, ει και το της
αναστασεως θαυμα συνουλωσιν παντελη της το μης απειργασατο. Ἀλλ' ουδε μονην
αυτην τωι τοιου τωι παθει ενσχεθηναι σημαινει, αλλ' εκ πολλων καρδιων
διαλογισμους αμφιβολιας τε και διχονοιας αναφανηναι προλεγει· ως αν εν τωι
διαφορωι των περι αυτου υποληψεων, μη τινα κλονον σχοιη η Θεομητωρ Παρθενος.
Ἐπειδη δε η προφητις Ἄννα εκ του γηρως αδρανες τι και ου λιαν εξακουστον
φθεγγεται, αλλ' ουδε το υψηλον Ευαγγελιον αυτολεξει τα εξ αυτης λεχθεντα
παρηγαγε· πρωτον μεν εκ του ευαγγελιστου πυθωμεθα, τις τε και ποθεν αυτη
καθεστηκε, και επι ποιοις και ποτε τωι ιερωι εφεστηκεν, αυθις τε τινων ελεγε
διανοιαν ερευνησωμεν. Φησι τοινυν ο μακαριος Λουκας, ως Ἦν Ἄννα η προφητις
θυγατηρ Φανουηλ εκ φυλης Ἀσηρ· αυτη προβεβηκυια εν ημεραις πολλαις ζησασα
μετα ανδρος ετη επτα απο της παρθενιας αυτης· και αυτη χηρα ως ετων ογδοηκοντα
τεσσαρων· η ουκ αφιστατο απο του ιερου, νηστειαις και δεησεσι λατρευουσα νυκτα
και ημεραν· και αυτη, αυτηι τηι ωραι επιστασα, ανθωμολογειτο τωι Θεωι και ελαλει
περι αυτου πασι τοις προσδεχομενοις λυτρωσιν εν Ἱερουσαλημ. Τις ο λογος του
τοιαυτην ακριβη την περι της προφητιδος ταυτης τον ευαγγε λιστην ποιησασθαι την
αφηγησιν, ωστε και τον ταυ της πατερα, και την φυλην εν επιμνησει ποιησασθαι, και
οπερ επ' ουδενι ετερωι σχεδον ιστορημενον ευρηται; Τον μεν περι τουτου ακριβη
λογον μονος αν ειδειη αυτος ο των αγιων Θεος, και οι τηι αυτου επιπνοιαι 46.1177
Πνευματι λαλειν κατα τον θειον Ἀποστολον δεδιδαγμενοι μυστηρια· κατα δε το ημιν
εφικτον, και ετερας κατ' εκεινο καιρου τηι μακαριαι ταυτηι συνωνυμους υπαρχειν
φαμεν, και των αυτων εκεινηι εχεσθαι ιερων σπουδασματων, του εν νηστειαις και
προσευχαις προσκαρτερειν. Προς ουν το ευκρινες ειναι το ταυτης προσωπον, τηι του
πατρος αυτης επιμνησει και της φυλης το ιδιον προσεγραψατο· μεγαλοις δε αυτην
εγκωμιοις εστεψατο, και παντως το παρα τοις ακουουσιν αξιοπιστον εχουσιν, οις και
περι του Κυριου διελεγετο. Ἀλλ' επειδη, ως ειρηται, το του λογου διηχημενον και
μεγαλοφωνον υπο του γηρως αφηιρηται, πλησιον αυτης ωσπερ του στοματος το ους
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

της διανοιας ενθεμενοι δια της παρουσης υποθεσεως ερευνης, ιδωμεν τι και αυτη
διελεγετο τοις την λυτρωσιν προσδεχομενοις εν Ἱερουσαλημ.
Κατα γαρ το της εννοιας ακολουθον εκ των προφητικων λογων, την περι του
Κυριου εποιειτο διαλεξιν· επει και ουτοι, προς ους ταυτα λαλειν αυτην το
Ευαγγελιον εφησεν, παντως εκ των εν τοις προφηταις εκφερομενων θειων χρησμων
προσδεχεσθαι λυτρωσιν μεμαθηκασιν. Παντως αυτηι προχειρος εις υπογραφην του
μυστηριου ο του μεγαλου Ἡσαΐου λογος καθεστηκε· Παιδιον εγεννηθη ημιν, υιος και
εδοθη ημιν, ου η αρχη εγεννηθη επι του ωμου αυτου, και οτι καλειται το ονομα
αυτου μεγαλης βουλης Ἄγγελος. Και μην, Φωτι ζου, φωτιζου, Ἱερουσαλημ· ηκει γαρ
σου το φως, και η δοξα Κυριου επι σε ανατεταλκεν. Και ∆αυιδ ο μεγας παρηγετο·
Ἔλεος και αληθεια συνηντησαν, δικαιοσυνη και ειρηνη κατεφιλησαν· και, Ειδοσαν
παντα τα περατα της γης το σωτηριον του Θεου ημων. Και ενδεικτικως εις αυτον·
Προ του ηλιου διαμενει το ονομα αυτου, και ενευλογη θησονται εν αυτωι πασαι αι
φυλαι της γης. Παντα τα εθνη μακαριουσιν αυτον, και δουλευσουσιν αυτωι και
προσκυνησουσιν αυτωι· και οτι Ἐγνωρισε Κυριος το σωτηριον αυτου τοις υιοις
Ἰσραηλ. Αυθις τε η τιμια και αγγελοπρεπης του σοφου Μαλαχιου φωνη· Ἰδου εγω
αποστελω τον αγγελον μου, και ετοιμασει οδον προ προσωπου σου και εξαιφνης ηξει
εις τον ναον αυτου Κυριος, και ο αγγελος της διαθηκης, ον υμεις θελετε. Και αλλοις
αλλοθεν προφητικων λογιων μυστικοις ανθεσι το θεολογον και μακαριον στεφος
επλεξατο, ασθενει μεν ετι και υποτρομωι χειρι, ως δη προβεβηκυια εν ημεραις
πολλαις. Ου γαρ που εχωρειτο τοτε τοις ακουουσιν η των υψηλων περι του Κυριου
νοηματων αφηγησις, οτε και μετα την τοσαυτην των σημειων επιδειξιν και των
ενθεων μυστηριων ανακηρυξιν ο των της σοφιας και της γνωσεως θησαυρων ταμιας
Χριστος τοις εαυτου ελεγε μαθηταις· Πολλα υμιν εχω λαλησαι, αλλ' ου δυνασθε
βασταζειν αρτι.
Ὅμως ει και αμυδρως η γηραλεα και προφητις τον περι του Κυριου
εποιησατο λογον, ως του νομου 46.1180 εχουσα προσωπον, οπερ παλαιωθεν τε και
γηρασαν και εγγυς αφανισμου γεγονος, τηι Καινηι ∆ιαθηκηι παρεχωρησεν· αλλ' ουν
ουκ ασυντελης η παρ' αυτης διαλεξις τοις συνετοις ακροαταις γεγονεν, ωσπερ ουδε η
παρα του νομου εν σκιαις και αινιγμασι του μεγαλου μυστηριου προαναφωνησις.
∆ευτε ουν και υμεις, Πατερες και αδελφοι πνευματικοι, οι εορταζειν δεδιδαγμενοι εν
καινοτητι πνευματος, και ου παλαιοτητι γραμματος, οι εν αζυμοις ειλικρινειας και
αληθειας το τιμιον και ζωοποιον Πασχα της θυσιας Χριστου εορταζειν οφειλοντες· οι
τηι θειαι αναγεννησει του αγιου βαπτισματος τον παλαιον ανθρωπον αποθεμενοι, τον
κατα τας επιθυμιας της απατης φθειρομενον, και τον νεον ενδυσαμενοι, τον
ανακαινουμενον εις επιγνωσιν κατ' εικονα του κτισαντος· ∆ευτε, αγαλλιασωμεθα
τωι Κυριωι, αλαλαξωμεν τωι Θεωι τωι σωτηρι ημων. Ειπωμεν το, Ὡς φοβερα τα εργα
σου, Κυριε! ει και εν τωι πληθει της δυναμεως σου οι εχθροι σου εψευσαντο,
εκουσιως προς το φανεν τωι κοσμωι θειον σου φως τους οφθαλμους απομυσαντες.
Προφθασωμεν το προσωπον αυτου εν εξομολογησει, και εν ψαλμοις αλαλαξωμεν
αυτωι. Ἀνενεγκωμεν θυσιαν αινεσεως διαπαντος τωι Θεωι, τουτεστι καρπον χειλεων
ομολογουντων τωι ονοματι αυτου, της τε ευποιιας και κοινωνιας μη επιλαθωμεθα·
τοιαυταις γαρ θυσιαις ευαρεστειται ο Θεος ινα τον ρυπον της αμαρτιας
απονιψωμεθα, και ανακαινισθησεται ως αετου η πνευματικη ημων νεοτης· καθαπερ
και του μακαριου πρεσβυτου Συμεωνος, ινα και ημεις ειρηνικως τε και περιχαρως εν
αγαθηι πεποιθησει και σωτηριωι ελπιδι προς την του βιου εξοδον δραμωμεν, και μη
μετ' αισχυνης και δεους τον παροντα βιον υπεξελθωμεν, και τροπον τινα μη
βουλομενοι, καθαπερ οι πονηρα εαυτοις συνεγνωκοτες, αηδη τε και
κατεστυγημενην του βασιλεως την επιστασιαν εχουσι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

Μιμησωμεθα της μακαριας Ἄννης το εν νηστειαις τε και προσευχαις
συντονον και ανενδοτον· μη γυναικος χειρους φανειημεν, και ταυτα υπο την σκιαν
πολιτευομενης του νομου, ενθα το εν τουτοις ευδοκιμον σπανιον. Ἀλλ' ημεις τωι
φωτι καταλαμπομενοι της χαριτος, και τωι τρανωι τε και εκτυπωτερωι της ελπιδος
βοηθουμενοι, και τωι κρατει του Πνευματος δυναμουμενοι, μη χωρισθωμεν των
ιερων διδαγματων, εξ ων η σωτηριος εξις ταις ψυχαις εντικτεσθαι ειωθεν· καθαπερ
κακεινη αχωριστος ειναι του ιερου μεμαρτυρηται, μη περιπλαζωμεθα τους
λογισμους απο του θειου φοβου, αλλ' εξ αυτου τε και εν αυτωι τας σαρκας ημων και
τα νοηματα, κατα την του προφητου ευχην, καθηλωσωμεν. Ἀκουσωμεν του μεγαλου
Παυλου διδασκοντος· Ἡρμοσαμην υμας ενι ανδρι παρθενον αγνην παραστησαι τωι
Χριστωι, και μη τας προς αυτον συνθηκας αθετησωμεν δια της προς τον φθορεα της
ζωης ημων επιμιξιας εκ του ποιειν τα εκεινου θεληματα· καν τουτωι μιμουμενοι της
προφητιδος το σωφρον τε και μονοζυγον· αλλα κατα το προχειρον μη απολειφθειητε
της μιμησεως, οσοι μονογαμιας ελυθητε, και ει δυνα τον 46.1181, προς δευτερον
γαμον μη ελθητε. Ουτω γαρ μακαριωτερον εσεσθαι Παυλος υμας περι τουτου
διαβεβαιουται. Προσαγαγωμεν και ημεις επι το ανω θυσιαστηριον ως ζευγος
τρυγονων την της ψυχης και του σωματος καθαροτητα· η ως δυο νεοσσους
περιστερων το προνοεισθαι καλα, ου μονον ενωπιον Κυριου, αλλα και ενωπιον
ανθρωπων, ινα παντα και ημεις πνευματικως κατα τον θειον νομον τελεσαντες, εν
σοφιαι τε και χαριτι προκοπτοντες, και εις μετρον ηλικιας του πληρωματος του
Χριστου φθανοντες, και τον εσω ανθρωπον τελειουμενοι, και Πνευματος αγιου
γινομενοι ενδιαιτημα, υποστρεψωμεν εις την πατριδα ημων την αληθινην, την
επουρανιον Ἱερουσαλημ, εν ηι καταξιωθειημεν της μακαριας και διηνεκους
ευφροσυνης τε και βασιλειας απολαυειν εν Χριστωι Ἰησου, ωι δοξα και κρατος συν τωι
Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11


