PROTREPTIKOS EIS YPOMONHN
Του αγιου Γρηγοριου του θεολογου εκ των επων μεταφρασις
παραγγελματων περι ησυχιας και αρετων.
Ἡσυχιαν μεν εν λογοις επιτηδευε, ησυχιαν δε εν εργοις, ωσαυτως δε εν
γελωτι και βαδισματι· σφοδροτητα δε αποφευγε προπετη ουτω γαρ ο νους διαμενει
βεβαιος, και ουχ υπο της σφοδροτητος ταραχωδης γινομενος ασθηνης εσται και
βραχυς περι φρονησιν και σκοτεινον ορων, ουδε ηττηθησεται μεν γαστριμαργιας,
ηττηθησεται δε επιζεοντος θυμου, ηττηθησεται δε των αλλων παθων, ετοιμον
αυτοις αρπαγμα προκειμενος· τον γαρ δη νουν προσηκει των παθων επικρατειν
υψηλον εφ' ησυχου θρονου καθημενον αφορωντα προς θεον. Μηδε μην νωχελιας
αναπλεως εσο περι εργα, μηδε νωθης εν λογοις, μηδε εν βαδισμασιν οκνου
πεπληρωμενος, ινα σοι ρυθμος αγαθος την ησυχιαν κοσμοιη και θεοειδες τι και
ιερον το σχημα φαινηται. Φυλαττου δε και της υπερηφανιας τα συμβολα, σχημα
υψαυχενουν και κεφαλην εξηρμενην και βημα ποδων αβρον και μετεωρον. Ἤπια
σοι προς τους απαντωντας εστω τα ρηματα και προσηγοριαι γλυκειαι, αιδως δε προς
γυναικας και το βλεμμα τετραμμενον εις γην. Λαλει δε περιεσκεμμενως απαντα και
τηι φωνηι το χρησιμον αποδιδου, τηι χρειαι των ακουοντων το φθεγμα μετρων, αχρι
δη και εξακουστον ειη και μητε διαφευγοι την ακοην των παροντων υπο
σμικροτητος, μητε υπερβαλλοι μειζονι τηι κραυγηι. Φυλαττου δε οπως μηδεν ποτε
λαλησηις ο μη προεσκεψω και προενοησας· μηδε προχειρως και μεταξυ των του
ετερου λογων υποβαλλε τους σαυτου· δει γαρ ανα μερος ακουειν τε και διαλεγεσθαι
χρονωι μεριζοντα λογον και σιωπην· μανθανε δε ασμενως και αφθονως διδασκε,
μηδε υπο φθονου ποτε σοφιαν αποκρυπτου προς τους ετερους, μηδε μαθησεως
αφιστασο δι' αιδω. Ὕπεικε πρεσβυτεροις ισα πατρασι, τιμα θεραποντας θεου· τοις δε
νεωτεροις σαυτου καταρχε σοφιας και αρετης.
Μηδε εριστικος εσο προς τους φιλους μηδε χλευαστης κατ' αυτων και
γελωτοποιος, ψευδος τε και δολον και υβριν ισχυρως παραιτου· συν ευφημιαι δε
φερε και τον υπερηφανον και υβριστην πραως τε και μεγαλοψυχως. Ἀνηρτησθω δε
σοι παντα εις θεον και εργα· και λογοι, και παντα αναφερε Χριστωι τα σαυτου, και
πυκνως επι θεον τρεπε την ψυχην, και το νοημα επερειδε τηι Χριστου δυναμει, ωσπερ
εν λιμενι τινι τωι θειωι φωτι του σωτηρος αναπαυομενον απο πασης λαλιας τε και
πραξεως. Και μεθ' ημεραν μεν ανθρωποις κοινου την σεαυτου φρονησιν, θεωι δε
πολλακις μεν εν ημεραι επι πλειστον δε εν νυκτι, μητε μην υπνος επικρατειτω πολυς
των προς θεον ευχων τε και υμνων· θανατωι γαρ ο μακρος υπνος εφαμιλλος. Πασαν
μεν ημεραν ανθρωποις αγαθον τι ποιων η λεγων διατελει· μετοχος δε αει Χριστου
καθιστασο την θειαν αυγην καταλαμποντος εξ ουρανου, ευφροσυνη τε σοι διηνεκης
και απαυστος εστω Χριστος.
Μηδε λυε τον της ψυχης τονον εν ευωχιαι και ποτων ανεσεσιν μεθιστας απο
των οικειων τηι διανοιαι τερψεων ων ουδεις κορος· ικανον δε ηγου τωι σωματι το
χρειωδες και μη προσθεν επειγου προς τροφας πριν η και δειπνου παρειη καιρος·
αρτος δε εστω σοι το δειπνον και ποαι γης προσεστωσαν και τα εκ δενδρων ωραια·
ιθι δε επι την τροφην ευσταθως και μη λυσσωδη γαστριμαργιαν εμφαινων· μηδε
σαρκοβορος μηδε φιλοινος εσο, οποτε μη νοσου τις ιασις επι ταυτα αγοι. Ἀλλα αντι
των εν τουτοις ηδονων τας εν λογοις θειοις και υμνοις ευφροσυνας αιρου καν τηι
παρα θεου σοι χορηγουμενηι σοφιαι, ουρανιος τε αει σε φροντις αναγετω προς
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουρανον· και τας πολλας περι σωματος ανιει μεριμνας τε θαρρηκως ελπισι ταις προς
θεον, οτι σοι τα γε αναγκαια παρεξει διαρκη, τροφην τε την εις ζωην και καλυμμα
σωματος και χειμερινου ψυχους αλεξητηρια· του γαρ δη σου βασιλεως γη τε απασα
και οσα εκφυεται γης· μελει δε αυτωι των αυτου θεραποντων υπερβαλλοντως και
περιεπει καθαπερ ιερα και ναους αυτου. ∆ια δη τουτο μηδε νοσους υπερβαλλοντως
δεδιθι μηδε γηρως εφοδον χρονωι προσδοκωμενου· παυσεται γαρ και νοσος ως τωι σωι
δοκει βασιλει και οταν ηι σοι προς την ψυχην τουτο καλον, το δε σον γηρας ωσπερει
πτερυξι τηι θειαι σκεπασει δυναμει περιβαλων. Ταυτα ειδως και προς νοσους ισχυραν
κατασκευαζε την ψυχην, ευθαρσης ων ωσπερ τις ανηρ εν σταδιοις αγωνιστης
αριστος ατρεπτωι τηι δυναμει τους πονους υφισταται. Μηδε υπο λυπης πανυ πιεζου
την ψυχην, ειτε νοσος επικειμενη βαρυνει ειτε αλλο τι συμπιπτει δυσχερες, αλλα
γενναιον ανθιστη τοις πονοις το νοημα, χαριτας αναγων θεωι και εν μεσοις τοις
επιπονοις πραγμασιν ατε δη σοφωτερα τε ανθρωπων φρονουντι και απερ ου
δυνατον ουδε ραδιον ανθρωποις ευρειν. Ἐλεει δε κακουμενους και την παρα θεου
βοηθειαν επ' ανθρωποις αιτου· επινευσει γαρ αιτουντι τωι φιλωι την χαριν και τοις
κακουμενοις επικουριαν παρεξει, την αυτου δυναμιν γνωριμον ανθρωποις
καθισταναι βουλομενος, ως αν εις επιγνωσιν ελθοντες επι θεον ανιωσι και της
αιωνιου μακαριοτητος απολαυσωσιν, επειδαν ο του θεου υιος παραγενηται τα αγαθα
τοις ιδιοις αποκαθιστων.

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


