In diem luminum
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ
Νυν γνωριζω την εμην αγελην, σημερον βλεπω σχημα της εκκλησιας το
συνηθες, ηνικα και των σαρκικων φροντιδων την ασχολιαν μισησαντες ακεραιωι τωι
πληρωματι προς την θεραπειαν του θεου συνεδραμετε. και στενοχωρει μεν ο λαος
τον οικον εισω των ιερων αδυτων γενομενος, πληροι δε τον εξω χωρον εν τοις
προτεμενισμασιν, οσος ου χωρειται παρα των ενδον κατα την εικονα των μελισσων·
αι μεν γαρ ενδον εργαζονται, αι δε εξωθεν περιβομβουσι το σμηνος. ουτως ουν
ποιειτε, ω παιδες, και μη ποτε ταυτην την σπουδην απολιπητε· παθος γαρ ομολογω
πασχειν ποιμαντικον και βουλομαι επι της υψηλης ταυτης καθημενος σκοπιας
κυκλωι περι τους προποδας της κορυφης βλεπειν ηθροισμενον το ποιμνιον. καν
ουτως μοι συμβαινηι, προθυμιας τε εμπιπλαμαι θαυμαστης και καμνω τον λογον
ηδεως ως οι ποιμενες τα μελη τα νομια, οταν δε ετερως εχηι και την εξω πλανην ητε
πλανωμενοι, ως υπογυον επι της παρελθουσης κυριακης πεποιηκατε, σχετλιαζω
πολλα και την σιωπην ασπαζομαι, 9.222 βουλευομαι δε την ενθενδε φυγην και ζητω
τον Ἠλιου του προφητου Καρμηλον η τινα πετραν αοικητον· φιλον γαρ πως τοις
αθυμουσι το αμικτον και φιλερημον. Νυν δε βλεπων υμας συν αυτοις τοις γενεσιν
αθροως πανηγυριζοντας υπομι μνησκομαι λογιου προφητικου, ο πορρωθεν Ἠσαΐας
ανυμνησε την ευτεκνον του Χριστου και πολυπαιδα προαναφωνων εκκλησιαν·
Τινες, φησιν, οιδε; ως νεφελαι πετονται και ως περιστεραι συν νεοσσοις επ' εμε. ου
μην αλλα προς τουτωι κακεινο· Στενος μοι ο τοπος, ποιησον μοι τοπον, ινα κατοικη
σω. ταυτα γαρ η του πνευματος δυναμις εις την πολυανθρωπον του θεου εκκλησιαν
εθεσπισεν, η χρονοις υστερον εμελλεν απ' ακρων εις ακρα πληρωσειν την
οικουμενην απασαν. Ἧκε τοινυν αγων και περιφερων ο χρονος μνημην αγιων
μυστηριων καθαιροντων τον ανθρωπον, α και την δυσεκνιπτον αμαρτιαν
απορρυπτει της ψυχης και του σωματος, επαναγει δε προς το εξ αρχης καλλος, οπερ
ο αριστοτεχνης θεος εφ' ημιν διεπλασατο. και δια τουτο ο μυστης λαος οι
πεπειραμενοι των αγαθων της ημερας ηθροισθητε, επαγεσθε δε και τον απειρον ετι
οια πατερες χρηστοι μελετηι και προσαγωγηι οδηγουντες τους αμυητους προς την
τελειαν της ευσεβειας καταληψιν. εγω δε αμφοτεροις συνηδομαι, τοις μεν τελεσ
θεισιν, οτι μεγαλην δωρεαν επλουτησατε, τοις δε αμυητοις, οτι καλην προσδοκιαν
ελπιζετε αφεσιν ευθυνων, λυσιν δεσμων, οικειωσιν προς θεον, παρρησιαν
ελευθεριον, αντι δουλικης 9.223 ταπεινοτητος ισοτιμιαν την προς αγγελους. ταυτα
γαρ ημιν και ει τι τουτοις ακολουθον η του λουτρου χαρις εγγυαται και διδωσιν. διο
τας αλλας των γραφων υποθεσεις ετεροις καιροις αναθεμενοι τωι προκειμενωι σκοπωι
παραμεινωμεν τα οικεια και προσφορα τηι εορτηι δωροφορουντες εις δυναμιν· φιλον
γαρ εκαστηι πανηγυρει το ιδιον.
Ουτω γαμον μεν ταις επιθαλαμιοις ωιδαις δεξιουμεθα, πενθει δε τα
νενομισμενα τοις επικηδειοις θρηνοις εισφερομεν, εν πραγμασι σπουδαιο
λογουμεθα, εν ευωχιαις λυομεν της ψυχης το πεπυκνωμενον και συντονον, εκαστον
δε καιρον τηρουμεν των αλλοτριων ανεπιθολωτον. Ἐγεννηθη τοινυν Χριστος προ
ολιγων ημερων ο προ πασης ουσιας αισθητης τε και νοηθης γεννηθεις, βαπτιζεται
σημερον παρα Ἰωαννου, ινα τον ερρυπωμενον αποκαθαρηι, πνευμα δε ανωθεν αγαγηι
και ανθρωπον εις ουρανους ανυψωσηι, ινα ο πεσων διεγερθηι και ο ριψας
καταισχυνθηι (και μη θαυμασηις, ει τοσουτον εγενετο τωι θεωι το καθ' ημας
περισπουδαστον) ινα και αυτουργησηι του ανθρωπου την σωτηριαν· μετα μεριμνης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γαρ της του κακουργουντος επεβουλευθημεν, μετα φροντιδος δε του δημιουργου
σωιζομεθα. και ο μεν μοχθηρος και βασκανος κατα του γενους ημων την αμαρτιαν
καινοτομων αξιον της εαυτου γνωμης προκαλυμμα τον οφιν ευρατο ο ακαθαρτος τωι
ομοιωι επεισελθων, ο γηινος και χθονιος την προαιρεσιν ενοικησας τωι ερπετωι,
Χριστος δε ο την εκεινου πονηριαν επανορθων τελειον αναλαμβανει τον ανθρωπον
9.224 και συζει τον ανθρωπον και γινεται παντων ημων τυπος και χαρακτηρ, ιν'
εκαστης πραξεως αγιασηι την απαρχην και τον ζηλον της παραδοσεως αναμφιβολον
καταλιπηι τοις δουλοις. βαπτισμα τοινυν εστιν αμαρτιων καθαρσις, αφεσις
πλημμεληματων, ανακαινισμου και αναγεννησεως αιτια, αναγεννησιν δε νοησον
εννοιαι θεωρουμενην, οφθαλμοις ου βλεπομενην· ου γαρ οντως κατα τον Ἑβραιον
Νικοδημον και την εκεινου παχυτεραν διανοιαν τον πρεσβυτην εναλλαξο μεν εις
παιδιον ουτε τον ρυσον πεπολιωμενον εις απαλον και νεον μετασκευασομεν η παλιν
εις την γαστερα της μητρος τον ανθρωπον επαναξομεν, αλλα τον κατεστιγμενον
ταις αμαρτιαις και κακοις επιτηδευμασιν εμπαλαιωθεντα χαριτι βασιλικηι
επαναγομεν εις το του βρεφους ανευθυνον. ως γαρ το ευθυτοκον παιδιον ελευθερον
εστιν εγκληματων και τιμωριων, ουτως και ο της αναγεννησεως παις ουκ εχει περι
τινος απολογησεται βασιλικηι δωρεαι των ευθυνων αφεθεις. ταυτην δε την
ευεργεσιαν ου το υδωρ χαριζεται (ην γαρ αν πασης της κτισεως υψηλοτερον), αλλα
θεου προσταγμα και η του πνευματος επιφοιτησις μυστικως ερχομενη προς την
ημετεραν ελευθεριαν, υδωρ δε υπηρετει προς ενδειξιν της καθαρσεως. επειδη γαρ
ειωθαμεν ρυπωι και βορβορωι το σωμα καθυβρισθεν υδατι νιπτοντες καθαρον
αποφαινειν, δια τουτο και επι της μυστικης πραξεως αυτο προσλαμβανομεν τωι
αισθητωι πραγματι την ασωματον δηλουντες λαμπροτητα. μαλλον δε, ει δοκει, και
λεπτοτερον προσκαρτερησωμεν τηι περι του λουτρου ζητησει οιον εκ πηγης τινος
αρξαμενοι του γραφικου παραγγελματος· Ἐαν μη τις γεννηθηι, φησιν, εξ υδατος και
πνευματος, ου δυναται 9.225 εισελθειν εις την βασιλειαν του θεου. δια τι τα δυο και
ουχι μονον το πνευμα αυταρκες ενομισθη προς την συμπληρωσιν του βαπτισματος;
συνθετος ο ανθρωπος και ουχ απλους, ως ακριβως επισταμεθα, και δια τουτο τωι
διπλωι και συνεζευγμενωι τα συγγενη και ομοια φαρμακα προς θεραπειαν
απεκληρωθη, σωματι μεν τωι φαινομενωι υδωρ το αισθητον, ψυχηι δε τηι αορατωι
πνευμα το αφανες πιστει καλουμενον, αρρητως παραγινομενον. Το γαρ πνευμα οπου
θελει πνει, και την φωνην αυτου ακουεις, αλλ' ουκ οιδας ποθεν ερχεται και που
υπαγει. ευλογει το σωμα το βαπτιζομενον και το υδωρ το βαπτιζον.
∆ιο μη καταφρονησηις του θειου λουτρου μηδε ως κοινον αυτο εξευτελισηις
δια την χρησιν του υδατος· το γαρ ενεργουν μεγα και απ' εκεινου θαυμαστα γινεται
τα τελουμενα. επει και το θυσιαστηριον τουτο το αγιον, ωι παρεστηκαμεν, λιθος εστι
κατα την φυσιν κοινος ουδεν διαφερων των αλλων πλακων, αι τους τοιχους ημων
επικο σμουσι και καλλωπιζουσι τα εδαφη, επειδη δε καθιερωθη τηι του θεου
θεραπειαι και την ευλογιαν εδεξατο, εστι τραπεξα αγια, θυσιαστηριον αχραντον
ουκετι παρα παντων ψηλαφω μενον αλλα μονων των ιερεων και τουτων
ευλαβουμενων. ο αρτος παλιν αρτος εστι τεως κοινος, αλλ' οταν αυτον το μυστηριον
ιερουργησηι, σωμα Χριστου λεγεται τε και γινεται. ουτως το μυστικον ελαιον, ουτως
ο οινος, ολιγου τινος αξια οντα προ της ευλογιας μετα τον αγιασμον τον παρα του
πνευματος εκατερον αυτων ενεργει διαφορως. η αυτη δε του λογου δυναμις και τον
ιερεα ποιει σεμνον και 9.226 τιμιον τηι καινοτητι της ευλογιας της προς τους
πολλους κοινοτητος χωριζομενον· χθες γαρ και πρωην εις υπαρχων των πολλων και
του δημου αθροον αποδεικνυται καθηγεμων, προεδρος, διδασκαλος ευσεβειας,
μυστηριων λανθανοντων μυσταγωγος· και ταυτα ποιει μηδεν του σωματος η της
μορφης αμειφθεις, αλλ' υπαρχων κατα το φαινομενον εκεινος ος ην, αορατωι δε τινι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

δυναμει και χαριτι την αορατον ψυχην μεταμορφωθεις προς το βελτιον. και ουτως
επι πολλα των πραγματων φερων τον νουν ευκαταφρονητα μεν οψει τα φαινομενα,
μεγαλα δε τα απ' εκεινων τελουμενα, μαλισθ' οταν εκ της παλαιας ιστοριας αναλεζηι
τα συγγενη του ζητουμενου και ομοια. του Μωυσεως η ραβδος ραβδος ην καρυΐνη,
και τι γαρ αλλο η ξυλον κοινον, ο πασα χειρ κοπτει και φερει ρυθμιζει τε προς το
δοκουν και τωι πυρι κατ' εξουσιαν διδωσιν; ηνικα δε ο θεος ηθελησεν επιτελεσαι δι'
εκεινης τα υψηλα και λογου κρειττονα θαυματα, μετεβαλ λετο το ξυλον εις οφιν·
και παλιν ετερωθι τυπτον τα υδατα ποτε μεν αιμα το υδωρ εποιει, ποτε δε βατραχων
γονην ανεβλυζεν· και παλιν την θαλατταν ετεμνε μεχρι βυθων διακοπτομενην και
μη συρρεουσαν. ομοιως ενος των προφητων μηλωτη αιγος ουσα δερμα λογον της
οικου μενης τον Ἐλισαιον ειργασατο. το δε του σταυρου ξυλον πασιν ανθρωποις εστι
σωτηριον μερος ον, ως ακουω, συκομο ρεας ευκαταφρονητου φυτου και των
πολλων ατιμοτερου. και θαμνος βατου τωι Μωυσει τα θεοφανια εδειξε, και του 9.227
Ἐλισαιου τα λειψανα νεκρον ανεστησε, και πηλος τον τυφλον τον εκ κοιλιας
εφωτισε· και ταυτα παντα υλαι τυγχανοντα αψυχοι και αναισθητοι τοις μεγαλοις
θαυμασιν εμεσιτευσαν την του θεου δεξαμενα δυναμιν.
Κατα δε την ομοιαν ακολουθιαν των λογισμων και το υδωρ ουδεν αλλο
τυγχανον η υδωρ ανακαινιζει τον ανθρωπον εις την νοητην αναγεννησιν της
ανωθεν χαριτος ευλογουσης αυτο. εαν δε μοι παλιν δισταζων τις και αμφιβαλλων
πραγματα παρεχηι συνεχως ερωτων και διαπυνθανομενος, πως υδωρ αναγενναι και η
επ' εκεινωι τελουμενη μυσταγωγια, λεξω προς αυτον δικαιοτατα· στησον μοι τον
τροπον της γεννησεως της κατα σαρκα καγω σοι διηγησομαι της κατα ψυχην
παλιγγενεσιας την δυναμιν. ερεις τυχον ως τινα λογον αποδιδους· σπερματος αιτια
ποιει τον ανθρωπον. αντακουε τοινυν και παρ' ημων, ως υδωρ ευλογουμενον
καθαιρει και φωτιζει τον ανθρωπον. αν δε μοι παλιν ανθυποκρουσηις το πως,
αντιβοησομαι σοι σφο δροτερον· πως η υγρα και αμορφος ουσια ανθρωπος γινεται;
και κατα πασης της κτισεως ουτως ο λογος προβαινων εφ' εκαστωι πραγματι
γυμνασθησεται· πως ουρανος; πως γη; πως θαλασσα; πως τα καθεκαστον; πανταχου
γαρ ο λογισμος των ανθρωπων απορων προς την ευρεσιν προς ταυτην καταφευγει
την συλλαβην ως προς καθεδραν οι τωι βαδιζειν αδυνατοι. και ινα συνελων ειπω,
πανταχου η του θεου δυναμις και ενεργεια ακαταληπτος εστι και ατεχνολογητος
υφιστωσα μεν ευκολως απερ αν εθεληι, την δε λεπτομερη γνωσιν της ενεργειας ημιν
αποκρυψασα. διο και ο μακαριος ∆αβιδ επιστησας ποτε τον νουν τηι μεγαλοπρεπειαι
της κτισεως και θαυματος απορου πληρωθεις την ψυχην εκεινο 9.228 το παρα
παντων ᾀδομενον απεφθεγξατο.
Ὡς εμεγαλυνθη τα εργα σου κυριε, παντα εν σοφιαι εποιησας. την μεν γαρ
σοφιαν ενενοησε, την δε τεχνην της σοφιας ουχ ευρεν. Καταλιποντες τοινυν το υπερ
δυναμιν ανθρωπικην πολυ πραγμονειν εκεινο μαλλον ζητησωμεν, ο και μερικην
υποφαινει καταληψιν· τινος ενεκεν δι' υδατος η καθαρσις, και προς ποιαν χρειαν αι
τρεις καταδυσεις παραλαμβανονται; ο τοινυν και οι πατερες εδιδαξαν και ο ημετερος
νους συντιθεμενος κατεδεξατο, τουτο τυγχανει. τεσσαρα στοιχεια γνωριζομεν, αφ'
ων ο κοσμος εχει την συστασιν, γνωριμα πασι, καν σιωπηθηι τα ονοματα, ει δε
προσηκε δια τους απλουστερους και τας προσηγοριας ειπειν· πυρ και αηρ, γη και
υδωρ. ο τοινυν θεος ημων και σωτηρ την υπερ ημων οικονομιαν πληρων το
τεταρτον τουτων υπηλθε την γην, ιν' εκειθεν την ζωην ανατειληι· ημεις δε το
βαπτισμα παραλαμβανοντες εις μιμησιν του κυριου και διδασκαλου και
καθηγεμονος ημων εις γην μεν ου θαπτομεθα (αυτη γαρ του νεκρωθεντος παντελως
σωματος γινεται σκεπη την ασθενειαν και φθοραν της φυσεως ημων
περιστελλουσα), επι δε το συγγενες της γης στοιχειον το υδωρ ερχομενοι εκεινωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εαυτους εγκρυπτομεν ως ο σωτηρ τηι γηι και τριτον τουτο ποιησαντες την τριημερον
εαυτοις της αναστασεως χαριν εξεικονιζομεν· και ταυτα ποιουμεν ου σιωπηι
παραλαμβανοντες το μυστηριον, αλλα των τριων αγιων υποστασεων επιλεγομενων
ημιν, εις ας επιστευ σαμεν, εφ' αις και ελπιζομεν, εξ ων ημιν και το νυν ειναι και το
παλιν εσεσθαι περιγινεται. ταχα δυσχεραινεις ο προς 9.229 την δοξαν του πνευματος
τολμηρως μαχομενος και ζηλοτυπεις τον παρακλητον του σεβασματος, ωι παρα των
ευσεβων σεβεται· καταλιπων δε εμοι συμπλεκεσθαι αντιστηθι ταις του κυριου
φωναις, ει δυνασαι, αι την επικλησιν του βαπτι σματος τοις ανθρωποις
ενομοθετησαν. τι δε φησι το του δεσποτου παραγγελμα; Βαπτιζοντες αυτους εις το
ονομα του πατρος και του υιου και του αγιου πνευματος. πως εις το ονομα του
πατρος; επειδη αρχη των παντων. πως εις τον υιον; επειδη δημιουργος της κτισεως.
πως εις το πνευμα το αγιον; επειδη τελειωτικον των παντων. υποκυπτομεν ουν
πατρι, ινα αγιασθωμεν· υποκυπτομεν και υιωι, ινα αυτο τουτο γενηται· υποκυπτομεν
και αγιωι πνευματι, ινα τουτο γενωμεθα οπερ εκεινο εστι και λεγεται. ουκ εστι του
αγιασμου διαφορα ως πλεον του πατρος αγιαζοντος, ελαττον δε του υιου, ηττον δε
των δυο του αγιου πνευματος. δια τι ουν τας τρεις υποστασεις κατακερματιζεις εις
διαφορους φυσεις και τρεις εργαζηι θεους ανομοιους αλληλων μιαν παρα παντων
και την αυτην χαριν δεχομενος;
Ἐπειδη δε τα υποδειγματα εμψυχοτερον αει προς τους ακουοντας τον λογον
εργαζεται, εικονι βουλομαι παιδευσαι των βλασφημουντων την γνωμην εκ των
γηινων και ταπεινων σαφηνιζων τα μεγαλα και καθ' αισθησιν μη βλεπομενα. ει γαρ
σοι συνεβη συμφοραν αιχμαλωσιας υπομειναντι ειναι παρα τοις πολεμιοις,
δουλευειν δε και ταλαιπωρεισθαι και στενειν την παλαιαν ελευθεριαν ην ειχες,
αθροον δε τινες γνωριμοι και πολιται εν τηι χωραι των σων δεσποτων και τυραννων
γενομενοι ηλευθερωσαν σε της επικειμενης αναγκης λυτρα δοντες εξ ισης και την
δαπανην των χρηματων 9.230 εξ ισομοιριας προς εαυτους διελομενοι, αρα της
χαριτος εκεινης τυχων ουκ αν ομοιως τους τρεις ως ευεργετας εωρας και των
λυτρων την αμοιβην εις ισομοιριας εισεφερες κοινης υπερ σου και της σπουδης και
της δαπανης γεγενημενης, αν περ δικαιος υπαρχηις της ευεργεσιας κριτης; Και ταυτα
μεν οσον εν υποδειγμασιν· ου γαρ νυν ημιν σκοπος τον της πιστεως απευθυνειν
λογον, προς δε τον ενεστωτα καιρον και την προκειμενην υποθεσιν αναδραμωμεν.
ευρισκω γαρ οτι την του βαπτισματος χαριν ου τα μετα τον σταυρον εκηρυξεν
ευαγγελια, αλλα και προ της ενανθρωπη σεως του κυριου πανταχου η παλαια γραφη
της παλιγγενεσιας ημων προετυπωσε την εικονα ου τηλαυγως την μοφφην
εμφανιζουσα, αινιγμασι δε του θεου την φιλανθρωπιαν προυποφαινουσα. και ως ο
αμνος προεκηρυττετο και ο σταυρος προεφητευετο, ουτω και το βαπτισμα
πρακτικως και λογικως εμηνυετο, αναμνησωμεν δε τους φιλοκαλους των τυπων·
απαιτει γαρ ο της εορτης καιρος ως αναγκαιαν την μνημην. Ἡ Ἄγαρ η παιδισκη του
Ἀβρααμ, ην και Παυλος αλληγορει προς Γαλατας διαλεγομενος, εκπεμφθεισα της
οικιας του κυριου δια την οργην της Σαρρας (χαλεπον γαρ ταις νομιμοις γυναιξιν
υποπτευομενη δουλη προς τον δεσποτην) ερημος εφερετο προς ερημον γην
υπομαζιον εχουσα βρεφος τον Ἰσμαηλ. επειδη δε εν αποριαι των αναγκαιων γεγονεν
9.231 αυτη τε εγγυς ηλθε θανατου και προ γε αυτης το παιδιον (το γαρ ον εν τωι
ασκωι υδωρ εδαπανηθη, επει μηδε οιον τε την συναγωγην αυταρκειαν εχειν ζωης
την τεως εν τοις τυποις διαγουσαν της αεναου πηγης), αγγελος εκ του παραδοξου
φαινεται και δεικνυσιν αυτηι φρεαρ υδατος ζωντος, κακειθεν υδρευσαμενη συζει τον
Ἰσμαηλ. ορα τοινυν τυπον μυστικον, οπως ευθυς εξ αρχης δι' υδατος ζωντος τωι
απολλυ μενωι η σωτηρια ου προτερον οντος, αλλα δι' αγγελου κατα χαριν δοθεντος.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Χρονοις δε υστερον παλιν γαμοις εδει καταζευχθηναι τον Ἰσαακ, δι' ον και ο
Ἰσμαηλ συν τηι μητρι της πατρικης εστιας ηλαθη. αποσταλεις δε ο οικετης του
Ἀβρααμ προμνη στωρ ωστε τωι κυριωι νυμφευσασθαι ευρισκει την Ῥεβεκκαν επι του
φρεατος, και γαμος ο μελλων ποιειν το γενος Χριστου εφ' υδατος ελαβε την αρχην
και την πρωτην συνθηκην. ου μην αλλα και αυτος ο Ἰσαακ, ηνικα ταις αγελαις
εφεστηκει, πανταχου της ερημιας ωρυσσε φρεατα, απερ ενεφραττον και
κατεχωννυον οι αλλοφυλοι εις τυπον των εις υστερον ασεβων, οσοι την του
βαπτισματος χαριν εκωλυον και ανεστομουν ζυγομαχουντες προς την αληθειαν·
αλλ' ομως οι μαρτυρες και οι ιερεις φρεωρυχουντες ενικησαν και πασαν την
οικουμενην το του βαπτισματος δωρον επεκλυσεν.
Κατα την αυτην δε του λογου δυναμιν σπευδων και ο Ἰακωβ επι μνηστειαν
αδοκητως επι του φρεατος συνηντησε τηι Ῥαχηλ. επεκειτο δε λιθος μεγας τωι φρεατι,
ον πληθος ποιμενων συνιον απεκυλιον ειθ' ουτως εαυτοις και τοις προβατοις
υδρευοντο, ο δε Ἰακωβ μονος αποκυλιει τον λιθον 9.232 και ποτιζει της μνηστης τα
προβατα. αινιγμα οιμαι το πραγμα και σκια του μελλοντος. τις γαρ ο επικειμενος
λιθος η αυτος ο Χριστος; περι ου φησιν Ἠσαΐας· Και εμβαλω εις τα θεμελια Σιων
λιθον πολυτελη, εντιμον, εκλεκτον· και ∆ανιηλ ομοιως· Ἐτμηθη λιθος ανευ χειρος,
τουτεστιν εγεννηθη Χριστος ανευ ανδρος. ως γαρ καινον εστι και παραδοξον λιθον
πετρας αποτμηθηναι ανευ λιθοτομου και οργανων λιθουργικων, ουτω παντος
επεκεινα θαυματος εξ ανυμφευτου παρθενου τοκον οφθηναι. επεκειτο τοινυν τωι
φρεατι ο λιθος ο νοητος Χριστος κρυπτων εν βαθει και μυστηριωι το της
παλιγγενεσιας λουτρον ετι χρονου πολλου δεομενον εις αποκαλυψιν ως σχοινιου
μακρου· ουδεις δε τον λιθον απεκυλισεν ει μη Ἰσραηλ, ος εστι νους ορων θεον. αλλα
και ανιμαται το υδωρ και ποτιζει τα προβατα της Ῥαχηλ, τουτεστι μυστηριον
κεκρυμμενον αποκαλυψας διδωσι ζωτικον υδωρ τηι αγεληι της εκκλησιας· και το των
τριων ραβδων του Ἰακωβ προσθες· αφ' ου γαρ αι τρεις ραβδοι τηι πηγηι παρετεθησαν,
εκ τοτε ο Λαβαν ο πολυθεος πενης εγενετο, πλουσιος δε και πολυαρνος Ἰακωβ.
αλληγορηθητω δε ο Λαβαν εις τον διαβολον και ο Ἰακωβ εις τον Χριστον· μετα γαρ
το βαπτισμα Χριστος πασαν ηιρε την αγελην του Σατανα και αυτος επλουτησεν.
Μωυσης δε ο μεγας βρεφος υπαρχων αστειον και υπομαζιον υποπεσων τηι κοινηι και
σκυθρωπηι ψηφωι, ην ο σκληρος Φαραω κατα των βρεφων των αρρενων εξηνεγκεν,
εξετεθη προς ταις οχθαις του ποταμου ου γυμνος, αλλ' εμβληθεις 9.233 λαρνακι
(εδει γαρ ειναι τυπικως τον νομον εν κιβωτωι), εγγυς δε κατετεθη του υδατος·
γειτνιαι γαρ ο νομος τηι χαριτι και τα εφημερα των Ἑβραιων ραντισματα, α μικρον
υστερον εμελλε τωι τελειωι και θαυμαστωι βαπτισματι καλυφθησεσθαι. ως δε Παυλωι
τωι θεσπεσιωι δοκει και ο λαος αυτος την Ἐρυθραν περαιωθεις θαλασσαν την εξ
υδατος σωτηριαν ευηγγελιζετο· παρηλθεν ο λαος και βασιλευς ο Αιγυπτιος μετα της
στρατιας εβυθισθη και το μυστηριον δια των εργων προεφητευετο. και νυν γαρ
ηνικα αν ο λαος εν τωι της παλιγγενεσιας υδατι γενηται φευγων την Αιγυπτον την
μοχθηραν αμαρτιαν, αυτος μεν ελευθερουται και συζεται, ο δε διαβολος μετα των
ιδιων υπηρετων (λεγω δη των πνευματων της πονηριας) αποπνιγεται τηι λυπηι και
φθειρεται συμφοραν ιδιαν την των ανθρωπων σωτηριαν ηγουμενος.
Ἱκανα μεν ουν και ταυτα εις βεβαιωσιν της προκειμενης πραγματειας ημιν,
πλην ουδε των εξης αμελητεον τωι φιλο καλωι. πολλα γαρ παθων ως εδιδαχθημεν ο
των Ἑβραιων λαος και την μοχθηραν διανυσας της ερημου περιοδον ου προτερον
την γην της επαγγελιας απελαβε, πριν οδηγουντος Ἰησου και την ζωην αυτωι
κυβερνωντος και κατευθυνοντος εις τον Ἰορδανην επεραιωθη. Ἰησους δε και τους
δωδεκα λιθους αποθεμενος εν τωι ρευματι προδηλος εστιν, οτι τους δωδεκα μαθητας
τους υπηρετας του βαπτισματος προηυτρεπι ζεν. η δε θαυμαστη ιερουργια και παντα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

νουν ανθρωπων 9.234 υπερβαινουσα του Θεσβιτου του γεροντος τι ποτε αλλο η
πρακτικως προμηνυει την εις πατερα και υιον και αγιον πνευμα πιστιν και
απολυρτωσιν; επειδη γαρ απας ο των Ἑβραιων λαος την πατρυαν πατησας
ευσεβειαν εις την πολυθεον πλανην εξεπεσε και ο βασιλευς Ἀχααβ παρα της
ειδωλολατριας επαιζετο κακην του βιου κοινωνον και παμμιαρον της ασεβειας εχων
διδασκαλον την δυσωνυμον Ἰεζαβελ, πλησθεις ο προφητης της πνευματικης χαριτος
ελθων δε εις συντυχιαν τωι Ἀχααβ υπο μαρτυρι τωι βασιλει και παντι τωι λαωι τοις της
Βααλ ιερευσιν αντικατεστη προς αγωνα θαυμαστον και εξαισιον· και προβαλλομενος
αυτοις το χωρις πυρος ιερουργησαι τον βουν καταγελαστους εδειξε και αθλιους
ματην ευχομενους και κραζοντας τοις ουκ ουσι θεοις. τελος επικαλεσαμενος αυτος
τον ιδιον και αληθινον θεον υπερβολαις πλειοσι και προσθηκαις θαυμαστως εξετε
λεσε το προβληθεν αγωνισμα· ου γαρ απλως ευξαμενος ηγαγε το πυρ εξ ουρανου
κατα των ξυλων ξηρων υπαρχοντων, αλλα τοις υπηρεταις εγκελευσαμενος και
προσταξας υδωρ κομισαι πολυ, τριτον δε των σχιδακων καταχεας τους αμφορισκους
ευχηι το πυρ ανηψεν εξ υδατος, ινα εκ της φυσικης των στοιχειων εναντιοτητος εκ
του παραδοξου συνδραμοντων εις φιλιαν και συνεργιαν μετα πολλης υπερ βολης
του ιδιου θεου την δυναμιν επιδειξηται.
Ταυτα μεν ο Ἠλιας σαφως την ες υστερον μελλουσαν τελεισθαι του
βαπτισματος μυσταγωγιαν δια της θαυμαστης 9.235 εκεινης ιερουργιας ημιν
προανεφωνησεν· υδατι γαρ ανηφθη το πυρ τριτον επαντληθεντι ωστε δηλουσθαι
οτι, οπου υδωρ το μυστικον, εκει και πνευμα το ζωπυρουν το θερμον, το πυροειδες,
το τους ασεβεις καιον και τους πιστους φωτιζον. ου μην αλλα και ο τουτου μαθητης
Ἐλισαιος ελθοντος προς αυτον ικετου Ναιμαν του Συρου του την λεπραν
νοσησαντος λουσας εν τωι Ἰορδανηι καθαιρει τον αρρωστον και τηι γενικηι χρησει του
υδατος και τωι ιδικωι του ποταμου βαπτισματι σαφως προυποφαινων το μελλον·
μονος γαρ Ἰορδανης ποταμων εν εαυτωι δεξαμενος του αγιασμου και της ευλογιας
την απαρχην ωσπερ εκ τινος πηγης του ιδιου τυπου τωι κοσμωι παντι την του
βαπτισματος επωχετευσε χαριν. ταυτα μεν ουν ενεργα και πρακτικα μηνυματα της
δια του λουτρου παλιγγενεσιας. Κατιδωμεν δε λοιπον τας δια λογων και φωνων
προφητειας. ο μεν ουν Ἠσαΐας κεκραγε λεγων· Λουσασθε, καθαροι γενεσθε, αφελετε
τας πονηριας απο των ψυχων υμων. ο δε ∆αβιδ· Προσελθετε προς αυτον και
φωτισθητε και τα προσω πα υμων ου μη καταισχυνθηι. Ἰεζεκιηλ δε των δυο
σαφεστερον και λευκοτερον γραφων υπισχνειται την καλην επαγγελιαν· Και ρανω
εφ' υμας καθαρον υδωρ και καθαρισθησεσθε απο πασων των ακαθαρσιων υμων και
απο παντων των ειδωλων υμων καθαριω υμας και δωσω υμιν καρδιαν καινην και
9.236 πνευμα καινον δωσω υμιν και αφελω την καρδιαν την λιθινην εκ της σαρκος
υμων και δωσω υμιν καρδιαν σαρκινην και το πνευμα μου δωσω εν υμιν.
εναργεστατα δε και ο Ζαχαριας τον τε Ἰησουν προφητευει τον ενδεδυμενον το
ρυπαρον ιματιον την δουλικην και ημετεραν σαρκα, εκδυων δε αυτον της
σκυθρωπης εσθητος κοσμει τηι καθαραι και λαμπουσηι στοληι διδασκων ημας δια του
εικονικου υποδειγματος, οτι δη εν τωι βαπτισματι του Ἰησου παντες ημεις
εκδυομενοι τας αμαρτιας ως χιτωνα πτωχικον τε και πολυκολλητον τον ιερον και
καλλιστον τον της παλιγγενεσιας μετενδυομεθα. που δε θησομεν κακεινο του
Ἠσαΐου το λογιον το προς την ερημον κραζον· Ευφρανθητι ερημος διψωσα,
αγαλλιασθω ερημος και ανθειτω ως κρινον, και εξανθησει και αγαλλιασεται τα
ερημα του Ἰορδανου. προδηλον γαρ ως ου τοποις αψυχοις και αναισθητοις την
ευφροσυνην ευαγγελιζεται, αλλα τροπο λογει δια της ερημου την αυχμωδη ψυχην
και ακοσμητον, ωσπερ δη και ο ∆αβιδ οταν λεγηι· Ἡ ψυχη μου ως γη ανυδρος σοι, και
παλιν· Ἐδιψησεν η ψυχη μου προς τον θεον τον ισχυρον τον ζωντα. και αυθις εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ευαγγελιοις ο κυριος· Ἐαν τις διψαι, ερχεσθω προς με και πινετω, και προς την
Σαμαρι τιν· Πας ο πινων εκ του υδατος τουτου διψησει παλιν, ος δ' αν πιηι εκ του
υδατος ου εγω δωσω αυτωι, ου μη διψησει εις τον αιωνα. και η τιμη δε του Καρμηλου
διδοται τηι ψυχηι τηι εχουσηι την ομοιωσιν προς την ερημον, τουτεστιν η δια του
πνευματος χαρις. επειδη γαρ Ἠλιας μεν ᾤκει τον Καρμηλον 9.237 (ονομαστον δε το
ορος εγενετο δια την του εποικουντος αρετην και αοιδιμον) ο δε γε Ἰωαννης ο
βαπτιστης εν τωι πνευματι Ἠλιου διαλαμπων τον Ἰορδανην ηγιαζε, δια τουτο ο
προφητης εθεσπιζε την τιμην του Καρμηλου τωι ποταμωι δοθησεσθαι. και την δοξαν
δε του Λιβανου εκ της παραβολης των υψηλων δενδρων επι τον ποταμον
μετηνεγκεν· ως γαρ εκεινος ο Λιβανος ικανην εχει θαυματος αφορμην αυτα τα
δενδρα, α φυει και τρεφει, ουτως ο Ἰορδανης δοξαζεται ανθρωπους αναγεννων και
φυτευων εν τωι του θεου παραδεισωι, ων κατα την ψαλμικην φωνην ανθουντων αει
και ταις αρεταις κομωντων το μεν φυλλον ουκ απορρυησεται, τον δε καρπον εν
καιρωι δεξαμενος ο θεος ευφρανθησεται ως αγαθος φυτοκομος τοις ιδιοις εργοις
επαγαλλομενος. ο δε θεσπεσιος ∆αβιδ και την φωνην προφητευων, ην εξ ουρανων ο
πατηρ επαφηκε τωι υιωι βαπτιζομενωι, ινα προς το φυσικον της θεοτητος αξιωμα τους
ακουοντας οδηγησηι προς την αισθητην τεως την κατα τον ανθρωπον ευτελειαν
βλεποντας, ενεγραψεν εκεινο τηι βιβλωι το· Φωνη κυριου επι των υδατων, φωνη
κυριου εν μεγαλοπρεπειαι. αλλα τας μεν εκ των θειων γραφων μαρτυριας μεχρι
τουτου παυστεον· χωρησοι γαρ ο λογος εις απειρον, ει τις βουληθηι τα καθεκαστον
εκλεγων ενι παραθεσθαι βιβλιωι.
Ὑμεις δε παντες, οσοι τωι δωρωι της παλιγγενεσιας εγκαλλωπιζεσθε και
καυχημα φερετε ανακαινισμον τον σωτηριον, δειξατε μοι μετα την μυστικην χαριν
την των τροπων εναλλαγην και της επι το κρειττον μετακοσμησεως την διαφοραν
τηι καθαροτητι της πολιτειας γνωρισατε· των μεν γαρ υποπιπτοντων τοις οφθαλμοις
ουδεν αλλοιουται, οι 9.238 δε του σωματος χαρακτηρες μενουσιν αμεταβλητοι και η
της ορωμενης φυσεως διαπλασις ουκ αμειβεται, χρεια δε παντως τινος εναργους
αποδειξεως, δι' ης επιγνωσομεθα τον αρτιτοκον ανθρωπον συμβολοις τισι φανεροις
τον νεον απο του παλαιου διακρινοντες. ταυτα δε οιμαι τυγχανειν τα κατα προθεσιν
της ψυχης κινηματα, αφ' ων εαυτην χωριζουσα της παλαιας συνηθειας, νεωτεραν δε
τεμνουσα της πολιτειας οδον διδαξει σαφως τους γνωριμους, ως αλλη τις εξ αλλης
γεγενηται ουθεν της παλαιας κακιας εφελκομενη γνωρισμα. εστι δε ουτος της
μεταποιησεως ο τροπος, αν μοι πεισθεντες τον λογον ως νομον φυλαξητε· ην ο προ
του βαπτισματος ανθρωπος ακολαστος, πλεονεκτης, αρπαξ των αλλοτριων,
λοιδορος, συκοφαντης και ει τι τουτοις ομοιον και ακολουθον. γενεσθω νυν
κοσμιος, σωφρων, αρκουμενος τοις ιδιοις και εκ τουτων τοις εν πενιαι μεταδιδους,
φιλαληθης, τιμητικος, ευπροσηγορος, πασαν απλως επαινουμενην πραξιν ασκων· ως
γαρ τωι φωτι το σκοτος λυεται και αφανιζεται το μελαν επιχρωσθεισης λευκοτητος,
ουτω και ο παλαιος ανθρωπος τοις της δικαιοσυνης εργοις επικοσμηθεις αφανιζε
ται. οραις οπως και ο Ζακχαιος τηι μεταβοληι του βιου τον τελωνην απεκτεινε προς
μεν τους ζημιωθεντας αδικως τετραπλην επαναγων την αποδοσιν, εμερισε δε τοις
πτωχοις τα καταλοιπα, α προτερον παρα των πτωχων θλιβομενων κακως
εθησαυρισεν. ευαγγελιστης ο Ματθαιος, αλλος τελωνης, ομοτεχνος του Ζακχαιου
ευθεως μετα την κλησιν ωσπερ τι προσωπειον ημειψε τον βιον. διωκτης ο Παυλος,
αλλα μετα την χαριν αποστολος βαρειας φερων τας αλυσεις υπερ Χριστου εις
απολογιαν και μετανοιαν των αδικων δεσμων, α παρα του 9.239 νομου ποτε λαβων
κατα των ευαγγελιων εβασταζε. τοιαυτην προσηκεν ειναι την αναγεννησιν, ουτως
εξαλειφειν την προς την αμαρτιαν συνηθειαν, ουτω πολιτευεσθαι τους υιους του
θεου· τεκνα γαρ εκεινου μετα την χαριν ακουομεν. και δια τουτο προσηκεν ακριβως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

επισκοπησασθαι τα του γεννητορος ημων ιδιωματα, ινα προς ομοιοτητα του πατρος
εαυτους μορφουντες και σχηματιζοντες γνησιοι φαινωμεθα παιδες του προς την
εισποιησιν ημας την κατα χαριν καλεσαντος· φαυλον γαρ κατηγορημα ο νοθος και
υποβολιμαις και την πατρικην ευγενειαν επι των εργων ψευδομενος. διο μοι δοκει
και αυτος ο κυριος εν ευαγγελιοις τους του βιου κανονας διαταττων ημιν εκεινοις
χρησθαι προς τους μαθητευομενους τοις λογοις· Καλως ποιειτε τοις μισουσιν υμας,
προσευχεσθε υπερ των επηρεαζοντων υμας και διωκοντων, οπως γενησθε υιοι του
πατρος υμων του εν ουρανοις, οτι τον ηλιον αυτου ανατελλει επι πονηρους και
αγαθους και βρεχει επι δικαιους και αδικους. υιους γαρ τοτε γινεσθαι λεγει, οταν της
πατρικης αγαθοτητος την ομοιωσιν εν τηι προς τους ομοφυλους φιλανθρωπιαι τοις
οικειοις λογισμοις εντυπωσωνται. ∆ια τουτο και μετα το της υιοθεσιας αξιωμα και ο
διαβολος ημιν επιβουλευει σφοδροτερον βασκανωι θηκομενος οφθαλμωι, οταν βλεπηι
του νεογενους ανθρωπου το καλλος σπευδοντος προς την επουρανιον πολιτειαν,
αφ' ης εκεινος εξεπεσε, και πυρωδεις ημων επεγειρει τους πειρασμους συλησαι
σπουδαζων και την δευτεραν επικοσμησιν ως τον κοσμον τον 9.240 προτερον. αλλ'
οταν αισθωμεθα των εκεινου προσβολων προσηκε την αποστολικην ρησιν εαυτοις
επιλεγειν· Ὅσοι εις Χριστον εβαπτισθημεν, εις τον θανατον αυτου εβαπτισθημεν. ει
δε συμμορφοι του θανατου γεγοναμεν νεκρα παντως λοιπον εν ημιν η αμαρτια τωι
σειρομαστηι διελαθεισα του βαπτισματος ως ο πορνος εκεινος παρα του ζηλωτου
Φινεες. φευγε τοινυν αφ' ημων δυσωνυμε· νεκρον γαρ θελεις σαλευειν τον παλαι
σοι συνταξαμενον, τον απολεσαντα παλαι προς τας ηδονας τας αισθησεις. νεκρος
σωματων ουκ εραι, νεκρος ουχ αλισκεται πλουτωι, νεκρος ου συκοφαντει, νεκρος ου
ψευδεται, ουχ αρπαζει τα μη προσηκοντα, ου λοιδορειται τοις προστυγχανουσιν.
προς αλλην μοι ζωην ο βιος εκανονισθη· επαιδευθην των εγκοσμιων καταφρονειν,
τα γηινα παρατρεχειν και σπευδειν προς τα ουρανια, καθως και Παυλος διαρρηδην
μαρτυρεται, οτι κοσμος εκεινωι εσταυρωται κακεινος τωι κοσμωι.
Ταυτα ψυχης αληθως αναγεννηθεισης τα ρηματα, αυται του νεοτελους
ανθρωπου φωναι του μεμνημενου της οικειας ομολογιας, ην εν τηι παραδοσει του
μυστηριου προς θεον εποιησατο πασης και τιμωριας και ηδονης υπερ της εις αυτον
αγαπης καταφρονειν υποσχομενος. Ταυτα μεν ουν αυταρκως προς την ιεραν της
ημερας υποθεσιν, ην ο κυκλωθεις ενιαυτος τεταγμεναις προς ημας ηνεγκε περιοδοις,
καλον δε λοιπον τωι φιλανθρωπωι της τοσαυτης 9.241 δωρεας χορηγωι
προσαναπαυσαι τον λογον φωνην ολιγην υπερ πραγματων μεγαλων την αμοιβην
αντεισφεροντας· συ γαρ αληθως υπαρχεις δεσποτα καθαρα και αεναος της
αγαθωσυνης πηγη, ος απεστραφης ημας δικαιως και ηλεησας φιλανθρωπως,
εμισησας και διηλλαγης, κατηρασω και ευλογησας, εξωρισας του παραδεισου και
παλιν ανεκαλεσω, εξεδυσας τα φυλλα της συκης την ασχημονα σκεπην και
περιεβαλες ιματιον πολυτιμητον, ηνοιξας το δεσμωτηριον και αφηκας τους
κατακεκριμενους, ερραντισας υδατι καθαρωι και των ρυπων εκαθαρας. ουκετι
καλουμενος παρα σου ο Ἀδαμ αισχυνθησεται ουδε παρα του συνειδοτος ελεγχομενος
εγκαλυψεται υπο τηι λοχμηι του παραδεισου κρυπτομενος ουτε μην η φλογινη
ρομφαια κυκλωσει τον παραδεισον απροσιτον τοις εγγιζουσι ποιουσα την εισοδον,
παντα δε ημιν τοις κληρονομοις της αμαρτιας μετεσκευασθη προς ευφροσυνην. και
βατος μεν ανθρωπωι παραδεισος και ουρανος αυτος, συνηρμοσθη δε εις φιλιαν η
κτισις η εγκοσμιος τε και υπερκοσμιος παλαι προς εαυτην στασιαζουσα και ανθρωποι
τοις αγγελοις εγενομεθα συμφωνοι την αυτην εκεινοις ευσεβουντες θεολογιαν. ∆ια
δη ταυτα παντα τον της χαρας υμνον ασωμεν τωι θεωι, ον στομα τωι πνευματι
κατοχον παλαι προφητικως εξεβοησεν· Ἀγαλλιασθω η ψυχη μου επι τωι κυριωι·
ενεδυσε γαρ με ιματιον σωτηριου και χιτωνα ευφροσυνης περιεβαλε μοι, ως νυμφιωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

περιεθηκε μοι μιτραν και ως νυμφην κατεκοσμησε 9.242 με κοσμωι. κοσμητωρ δε
παντως της νυμφης ο Χριστος ο ων και προων και εσομενος, ευλογητος νυν και εις
τους αιωνας των αιωνων, αμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9


