Epistulae theologicae
Του αυτου προς Κληδονιον πρεσβυτερον επιστολη πρωτη
101.1 Τωι τιμιωτατωι και θεοφιλεστατωι αδελφωι και συμπρεσβυτερωι
Κληδονιωι Γρηγοριος εν Κυριωι χαιρειν. 101.2 Βουλομεθα μαθειν τις η καινοτομια
περι την Ἐκκλη σιαν, ιν' εξηι παντι βουλομενωι και «παραπορευομενωι», κατα το
γεγραμμενον, διασπαν την ποιμνην καλως ηγμενην και συλαγωγειν κλοπιμαιοις
εφοδοις, μαλλον δε ληιστρικοις και παραλογοις διδαγμασιν. 101.3 Ει μεν γαρ ειχον τι
κατα γινωσκειν ημων περι την πιστιν οι νυν επελθοντες, ουδ' ουτω μεν χωρις
υπομνησεως ημων εδει τα τοιαυτα τολμαν. 101.4 Πεισαι γαρ εχρην η πεισθηναι
θελησαι προτερον (ειπερ τις και ημων λογος ως τον Θεον φοβουμενων και κοπια
σαντων υπερ του λογου και την Ἐκκλησιαν ωφελησαντων), και τοτε, ειπερ αρα,
καινοτομειν, πλην και απολογια τις ην ισως τοις υβρισταις. 101.5 Ἐπειδη δε και
εγγραφως και αγραφως, και ενταυθα και πορρωτερω, και μετα κινδυνων και
ακινδυνως η πιστις ημων κεκηρυκται, πως οι μεν εγχειρουσι τοις τοιουτοις, οι δε
ησυχαζουσι; 101.6 Και ουχι τουτο πω δεινον, καιπερ ον δεινον, ει την εαυτων
κακοδοξιαν ανθρωποι ταις ακεραιοτεραις ψυχαις δια των κακουργοτερων
εναποτιθενται, αλλ' οτι και ημων καταψευδονται ως ομοδοξων και ομοφρονων,
101.7 τωι χαλκωι το δελεαρ περιβαλλοντες και δια του προσχηματος τουτου το
εαυτων θελημα κακως εκπληρουντες, και την απλοτητα ημων, εξ ης αδελφικως
αυτους εωρωμεν, και ουκ αλλοτριως, κακιας εφοδιον ποιησαμενοι· 101.8 ου μονον
δε, αλλ' οτι και υπο της δυτικης συνοδου δεδεχθαι φασιν, ως πυνθανομαι, υφ' ης το
προτερον ησαν κατακριθεντες, ως πασιν ευδηλον. 101.9 Ει μεν ουν εδεχθησαν η νυν
η προτερον οι τα Ἀπολλιναριου φρονουντες, τουτο δειξατωσαν και ημεις στερξομεν.
∆ηλον γαρ οτι τωι ορθωι λογωι συνθεμενοι· ουδε γαρ ενδεχεται αλλως, ει τουτου
τετυχηκασι.
101.10 ∆ειξουσι δε παντως η δια τομου συνοδικου η δι' επιστολων
κοινωνικων· ουτος γαρ των συνοδων ο νομος. 101.11 Ει δε λογος τουτο εστι και
αναπλασμος ευπρεπειας ενεκεν αυτοις και πιθανοτητος της προς τους πολλους
ευρημενος δια το των προσωπων αξιο πιστον, διδαξον αυτους ηρεμειν και διελεγχε.
Τηι γαρ σηι πολιτειαι και ορθοδοξιαι τουτο πρεπειν υπολαμβανομεν. 101.12 Μη
απατατωσαν οι ανθρωποι μηδε απατασθωσαν ανθρωπον ανουν δεχομενοι τον
Κυριακον, ως αυτοι λεγουσι, μαλλον δε τον Κυριον ημων και Θεον. 101.13 Ουδε γαρ
τον ανθρωπον χωριζομεν της θεοτητος, αλλ' ενα και τον αυτον δογματιζομεν,
προτερον μεν ουκ ανθρωπον, αλλα Θεον και Υιον μονον και προαιωνιον, αμιγη
σωματος και των οσα σωματος, 101.14 επι τελει δε και ανθρωπον, προσληφθεντα
υπερ της σωτηριας της ημετερας, παθητον σαρκι, απαθη θεοτητι, περιγραπτον
σωματι, απεριγραπτον πνευματι, 101.15 τον αυτον επιγειον και ουρανιον, ορωμενον
και νοουμε νον, χωρητον και αχωρητον, ιν' ολωι ανθρωπωι τωι αυτωι και Θεωι ολος
ανθρωπος αναπλασθηι πεσων υπο την αμαρτιαν. 101.16 Ει τις ου Θεοτοκον την αγιαν
Μαριαν υπολαμβανει, χωρις εστι της θεοτητος. Ει τις ως δια σωληνος της Παρθενου
διαδραμειν, αλλα μη εν αυτηι διαπεπλασθαι λεγοι θεικως αμα και ανθρωπικως
(θεικως μεν, οτι χωρις ανδρος· ανθρωπικως δε, οτι νομωι κυησεως), ομοιως αθεος.
101.17 Ει τις διαπεπλασθαι τον ανθρωπον, ειθ' υποδεδυκεναι λεγοι Θεον,
κατακριτος. Ου γεννησις γαρ Θεου τουτο εστιν, αλλα φυγη γεννησεως. 101.18 Ει τις
εισαγει δυο Υιους, ενα μεν τον εκ του Θεου και Πατρος, δευτερον δε τον εκ της
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μητρος, αλλ' ουχι ενα και τον αυτον, και της υιοθεσιας εκπεσοι της επηγγελμενης
τοις ορθως πιστευουσι. 101.19 Φυσεις μεν γαρ δυο Θεος και ανθρωπος, επει και ψυχη
και σωμα· υιοι δε ου δυο, ουδε Θεοι. Ουδε γαρ ενταυθα δυο ανθρωποι, ει και ουτως ο
Παυλος το εντος του ανθρωπου και το εκτος προσηγορευσε.
101.20 Και ει δει συντομως ειπειν, αλλο μεν και αλλο τα εξ ων ο Σωτηρ (ειπερ
μη ταυτον το αορατον τωι ορατωι και το αχρονον τωι υπο χρονον), ουκ αλλος δε και
αλλος· μη γενοιτο. 101.21 Τα γαρ αμφοτερα εν τηι συγκρασει, Θεου μεν
ενανθρωπησαντος, ανθρωπου δε θεωθεντος, η οπως αν τις ονομασειε. Λεγω δε αλλο
και αλλο, εμπαλιν η επι της Τριαδος εχει. Ἐκει μεν γαρ αλλος και αλλος, ινα μη τας
υποστασεις συγχεωμεν· ουκ αλλο δε και αλλο, εν γαρ τα τρια και ταυτον τηι θεοτητι.
101.22 Ει τις ως εν προφητηι λεγοι κατα χαριν ενηργηκεναι, αλλα μη κατ' ουσιαν
συνηφθαι τε και συναπτεσθαι, ειη κενος της κρειττονος ενεργειας, μαλλον δε
πληρης της εναντιας. Ει τις ου προσκυνει τον εσταυρωμενον, «αναθεμα εστω» και
τεταχθω μετα των θεοκτονων. 101.23 Ει τις εξ εργων τετελειωμενον η μετα το
βαπτισμα η μετα την εκ νεκρων αναστασιν υιοθεσιας ηξιωσθαι λεγοι, καθαπερ ους
Ἕλληνες παρεγγραπτους εισαγουσιν, «αναθεμα εστω». 101.24 Το γαρ ηργμενον η
προκοπτον η τελειουμενον ου Θεος, καν δια την κατα μικρον αναδειξιν ουτω
λεγηται. 101.25 Ει τις αποτεθεισθαι νυν την σαρκα λεγοι και γυμνην ειναι την
θεοτητα του σωματος, αλλα μη μετα του προσλημματος και ειναι και ηξειν, μη ιδοι
την δοξαν της παρουσιας. 101.26 Που γαρ το σωμα νυν, ει μη μετα του
προσλαβοντος; Ου γαρ δη κατα τους Μανιχαιων ληρους τωι ηλιωι εναποτε θειται, ινα
τιμηθηι δια της ατιμιας· 101.27 η εις τον αερα εχεθη και διελυθη, ως φωνης φυσις και
οδμης ρυσις και αστραπης δρομος ουχ ισταμενης. 101.28 Που δε και το ψηλαφη
θηναι αυτον μετα την αναστασιν η οφθησεσθαι ποτε υπο των εκκεντησαντων;
Θεοτης γαρ καθ' εαυτην αορατος. 101.29 Ἀλλ' ηξει μεν μετα του σωματος, ως ο εμος
λογος, τοιουτος δε οιος ωφθη τοις μαθηταις εν τωι ορει η παρε δειχθη, υπερνικωσης
το σαρκιον της θεοτητος. Ὥσπερ δε ταυτα λεγομεν αποσκευαζομενοι την υπονοιαν,
ουτω κακεινα γραφομεν διορθουμενοι την καινοτομιαν.
101.30 Ει τις λεγοι την σαρκα εξ ουρανου κατεληλυθεναι, αλλα μη εντευθεν
ειναι και παρ' ημων, «αναθεμα εστω». Το γαρ «Ὁ δευτερος ανθρωπος εξ ουρανου»,
και «Οιος ο επουρανιος, τοιουτοι και οι επουρανιοι», και «Ουδεις αναβεβηκεν εις τον
ουρανον, ει μη ο εκ του ουρανου καταβας ο Υιος του ανθρωπου», και ει τι αλλο
τοιουτον, νομιστεον λεγεσθαι δια την προς τον ουρανιον ενωσιν, 101.31 ωσπερ και
το «δια Χριστου γεγονεναι τα παντα» και «κατοικειν Χριστον εν ταις καρδιαις
ημων», ου κατα το φαινομενον του Θεου, αλλα κατα το νοουμενον, κιρναμενων
ωσπερ των φυσεων, ουτω δη και των κλησεων και περιχωρουσων εις αλληλας τωι
λογωι της συμφυΐας. 101.32 Ει τις εις ανουν ανθρωπον ηλπικεν, ανοητος οντως εστι
και ουκ αξιος ολως συζεσθαι. Το γαρ απροσληπτον, αθεραπευτον· ο δε ηνωται τωι
Θεωι, τουτο και συζεται. 101.33 Ει ημισυς επταισεν ο Ἀδαμ, ημισυ και το
προσειλημμενον και το σωιζομενον. Ει δε ολος, ολωι τωι γεννηθεντι ηνωται και ολως
συζεται. Μη τοινυν βασκαινετωσαν ημιν της παντελους σωτηριας, μηδε οστα μονον
και νευρα και ζωγραφιαν ανθρωπου τωι Σωτηρι περιτιθετωσαν. 101.34 Ει μεν γαρ
αψυχος ο ανθρωπος, τουτο και Ἀρειανοι λεγουσιν, ιν' επι την θεοτητα το παθος
ενεγκωσιν, ως του κινουντος το σωμα, τουτου και πασχοντος. Ει δε εμψυχος, ει μεν
ου νοερος, πως και ανθρωπος; ου γαρ ανουν ζωιον ο ανθρωπος. 101.35 Και αναγκη το
σχημα μεν ανθρωπειον ειναι και την σκηνην, την δε ψυχην ιππου τινος η βοος η
αλλου των ανοητων. Τουτο γουν εσται και το σωιζομενον· και διεψευσθην εγω παρα
της αληθειας, αλλου τιμηθεντος, αλλος μεγαλαυχουμενος. Ει δε νοερος αλλ' ουκ
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ανους ο ανθρωπος, παυσασθωσαν οντως ανοηταινοντες. 101.36 Ἀλλ' ηρκει, φησιν, η
θεοτης αντι του νου. Τι ουν προς εμε τουτο; Θεοτης γαρ μετα σαρκος μονης ουκ
ανθρωπος, αλλ' ουδε ψυχης μονης, ουδε αμφοτερων χωρις του νου, ο και μαλλον
ανθρωπος. Τηρει ουν τον ανθρωπον ολον και μιξον την θεοτητα, ινα με τελεως
ευεργετηις. 101.37 Ἀλλ' ουκ εχωρει, φησι, δυο τελεια. Ουδε γαρ, ειπερ σωματικως
σκοπεις. Ἀγγειον γαρ μεδιμναιον ου χωρησει διμεδιμνον, ουδε σωματος ενος τοπος
δυο η πλειω σωματα· 101.38 ει δε ως νοητα και ασωματα, σκοπει οτι και ψυχην και
λογον και νουν και Πνευμα αγιον ο αυτος εχωρησα και προ εμου τον Πατερα και τον
Υιον και το αγιον Πνευμα ο κοσμος ουτος, το εξ ορατων λεγω και αορατων συστημα.
101.39 Τοιαυτη γαρ η των νοητων φυσις, ασωματως και αμεριστως και αλληλοις και
σωμασι μιγνυσθαι. Ἐπει και φωναι πλειους ακοηι μιαι χωρηται, και οψεις πλειονων
τοις αυτοις ορατοις, και οσφραντοις οσφρησις, ουτε των αισθησεων
στενοχωρουμενων υπ' αλληλων η εκθλιβομενων, ουτε των αισθητων
ελαττουμενων τωι πληθει της αντιληψεως.
101.40 Που δε και τελειον νους ανθρωπου η και αγγελου 101.40 συγκρισει
θεοτητος, ινα το ετερον εκθλιβηι παρουσιαι του μειζονος; Ουδε γαρ αυγη τις προς
ηλιον, ουδε νοτις ολιγη προς ποταμον, ινα τα μικρα προανελωμεν, οικου μεν αυγην,
γης δε νοτιδα, και ουτω χωρηθηι τα μειζω και τελεωτερα. 101.41 Πως γαρ χωρησει
δυο τελεια, οικος μεν αυγην και ηλιον, γη δε νοτιδα και ποταμον, τουτο
διασκεψωμεθα· και γαρ πολλης οντως το πραγμα φροντιδος αξιον. 101.42 Ἢ
αγνοουσιν οτι το προς τι τελειον προς ετερον ατελες, ως βουνος προς ορος και
κοκκος ναπυος προς κυαμον, η τι αλλο των μειζονων σπερματων, καν των
ομογενων μειζον λεγηται· ει δε βουλει, αγγελος προς Θεον, και προς αγγελον
ανθρωπος; 101.43 Τελειον ουν ο ημετερος νους και ηγεμονικον, αλλα ψυχης και
σωματος, ουχ απλως τελειον, Θεου δε δου λον και υποχειριον, αλλ' ου
συνηγεμονικον ουδε ομοτιμον. 101.44 Ἐπει και Μωυσης Φαραω μεν θεος, Θεου δε
θεραπων, ως αναγεγραπται· και αστερες νυκτα μεν περιλαμπουσιν, ηλιωι δε
κρυπτονται, ως μηδ' οτι εισιν ημεραι γνωριζεσθαι· 101.45 και λαμπας ολιγη μεγαληι
πυρκαιαι προσχωρησασα ουτε απολλυται ουτε φαινεται ουτε χωριζεται, αλλ' ολον
εστι πυρκαια, του υπερεχοντος εκνικησαντος. 101.46 Ἀλλα κατακριτος, φησιν, ο
ημετερος νους. Τι δε η σαρξ; Ου κατακριτος; Ἢ και ταυτην αποσκευασαι δια την
αμαρτιαν, η κακεινον προσαγε δια την σωτηριαν. Ει το χειρον προσειληπται, ιν'
αγιασθηι δια της σαρκωσεως, το κρειττον ου προσληφθησεται, ιν' αγιασθηι δια της
ενανθρωπησεως; Ει ο πηλος εζυμωθη και «νεον φυραμα» γεγονεν, ω σοφοι, η εικων
ου ζυμωθησεται και προς Θεον ανακραθησεται, θεωθεισα δια της θεοτητος; 101.47
Κακεινο προσθησομεν· ει διεπτυσται παντως ο νους ως αμαρτητικος και κατακριτος,
και δια τουτο σωμα μεν προσειληπται, νους δε παραλελειπται, συγγνωμη τοις
πταιουσι περι νουν. Μαρτυρια γαρ Θεου σαφως εδειξε το της θεραπειας αδυνατον.
101.48 Ειπω το μειζον; Συ μεν δια τουτο ατιμαζεις, ω βελτιστε, τον εμον νουν, ως
σαρκολατρης, ειπερ ανθρωπολατρης εγω, ινα συνδησηις Θεον προς σαρκα, ως ουκ
αλλως δεθηναι δυναμενον, και δια τουτο εξαιρεις το μεσοτοιχον. 101.49 Ὁ δε εμος
λογος τις, του αφιλοσοφου και απαιδευτου; Ὁ νους τωι νοι μιγνυται, ως εγγυτερωι
και οικειοτερωι και δια τουτου σαρκι μεσιτευοντος θεοτητι και παχυτητι.
101.50 Τις δε και ο λογος αυτοις της ενανθρωπησεως ιδωμεν, ειτ' ουν
σαρκωσεως, ως αυτοι λεγουσιν. Ει μεν ινα χωρηθηι Θεος, αλλως αχωρητος ων, και
ως υπο παραπε τασματι τηι σαρκι τοις ανθρωποις προσομιλησηι, κομψον το
προσωπειον αυτοις και το δραμα της υποκρισεως· ινα μη λεγω οτι και αλλως
ομιλησαι ημιν οιον τε ην, ωσπερ εν βατωι πυρος και ανθρωπινωι ειδει το προτερον.
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

101.51 Ει δε ινα λυσηι το κατακριμα της αμαρτιας τωι ομοιωι το ομοιον αγιασας ωσπερ
σαρκος εδεησε δια την σαρκα κατακριθεισαν και ψυχης δια την ψυχην, ουτω και νου
δια τον νουν ου πται σαντα μονον εν τωι Ἀδαμ, αλλα και πρωτοπαθησαντα, οπερ οι
ιατροι λεγουσιν επι των αρρωστηματων. 101.52 Ὃ γαρ την εντολην εδεξατο, τουτο
και την εντολην ουκ εφυλαξεν· ο δε ουκ εφυλαξε, τουτο και την παραβασιν
ετολμησεν· ο δε παρεβη, τουτο και της σωτηριας εδειτο μαλιστα· ο δε της σωτηριας
εδειτο, τουτο και προσεληφθη· ο νους αρα προσειληπται. 101.53 Τουτο νυν
αποδεδεικται, καν μη βουλωνται, γεωμε τρικαις, ως φασιν αυτοι, αναγκαις και
αποδειξεσι. Συ δε ποιεις παραπλησιον ωσπερ αν ει, οφθαλμου ανθρωπου πταισαντος
και ποδος προσπταισαντος, τον ποδα μεν εθεραπευες, τον δε οφθαλμον αθεραπευτον
ειας· η ζωγραφου τι μη καλως γραψαντος, το μεν γραφεν μετεποιεις, τον δε
ζωγραφον ως κατορθουντα παρετρεχες. 101.54 Ει δε υπο τουτων εξειργομενοι των
λογισμων καταφευγουσιν επι το δυνατον ειναι Θεωι και χωρις νου σωσαι τον
ανθρωπον, δυνατον δη που και χωρις σαρκος μονωι τωι βουλεσθαι, ωσπερ και τα
αλλα παντα ενεργει και ενηργηκεν ασωματως. Ἄνελε ουν μετα του νου και την
σαρκα, ιν' ηι σοι τελειον το της απονοιας. 101.55 Ἀλλ' απατωνται υπο του γραμματος
και δια τουτο τηι σαρκι προστρεχουσι, την συνηθειαν της Γραφης αγνοουντες. Ἡμεις
αυτους και τουτο διδαξομεν. 101.56 Ὅτι μεν γαρ πανταχου της Γραφης ανθρωπος
και Υιος ανθρωπου προσαγορευεται, τι δει προς ειδοτας και λεγειν; Ει δε
διισχυριζονται τωι «Ὁ Λογος σαρξ εγενετο και εσκηνωσεν εν ημιν», και δια τουτο
περιξεουσι του ανθρωπου το καλλιστον, ωσπερ οι σκυτεις τα παχυτερα των
δερματων, ινα Θεον σαρκι συγκολλησωσιν, 101.57 ωρα λεγειν αυτοις και σαρκων
μονων τον Θεον ειναι Θεον, αλλ' ουχι και ψυχων, δια το γεγραφθαι· «Καθως εδωκας
αυτωι εξουσιαν πασης σαρκος», και «Προς σε πασα σαρξ ηξει», και «Ευλογειτω πασα
σαρξ το ονομα το αγιον αυτου», τουτ' εστι πας ανθρωπος· 101.58 η παλιν ασωματους
και αορατους καταβεβηκεναι τους πατερας ημων εις Αιγυπτον και την ψυχην του
Ἰωσηφ δεδεσθαι μονην υπο του Φαραω, δια το γεγραφθαι· «Ἐν εβδομηκοντα πεντε
ψυχαις κατε βησαν εις Αιγυπτον», και «Σιδηρον διηλθεν η ψυχη αυτου», πραγμα
δεθηναι μη δυναμενον. 101.59 Ἀγνοουσι γαρ οι ταυτα λεγοντες οτι συνεκδοχικως τα
τοιαυτα ονομαζεται, απο μερους του παντος δηλουμενου, ωσπερ και· «Νεοσσοι των
κορακων επικαλουνται τον Θεον», ιν' η πτηνη δηλωθηι φυσις, και Πλειας και
Ἕσπερος και Ἀρκτουρος μνημονευονται αντι παντων αστερων και της περι τουτους
οικονομιας.
101.60 Και αμα ουκ αλλως οιον τε ην την του Θεου δηλωθηναι περι ημας
αγαπην η εκ του μνημονευθηναι την σαρκα και οτι δι' ημας κατεβη και μεχρι του
χειρονος. Σαρκα γαρ ειναι ψυχης ευτελεστερον, πας αν των ευ φρονουντων
ομολογησειεν. 101.61 Το ουν· «Ὁ Λογος σαρξ εγενετο» ισον δοκει μοι δυνασθαι τωι
και αμαρτιαν αυτον γεγονεναι λεγεσθαι και καταραν· ουκ εις ταυτα του Κυριου μετα
ποιηθεντος, πως γαρ; αλλ' ως δια του ταυτα δεξασθαι τας ανομιας ημων
αναλαβοντος και τας νοσους βαστασαντος. 101.62 Ταυτα μεν ουν ικανως εν τωι
παροντι δια το σαφες και τοις πολλοις ευληπτον. Ου γαρ λογογραφειν αλλ' επισχειν
την απατην βουλομενοι ταυτα γραφομεν, τον δε τελεωτερον περι τουτων λογον, ει
δοκει, και δια μακροτερων αποδωσομεν. 101.63 Ὃ δε τουτων εστι βαρυτερον, ουδ'
αυτο τουτο παραλιπειν αναγκαιον. «Ὤφελον και αποκοψονται οι αναστατουντες
υμας» και δευτερον Ἰουδαισμον και δευτεραν περιτομην και θυσιας δευτερας
εισαγοντες· 101.64 ει γαρ τουτο, τι κωλυει και παλιν γεννηθηναι Χριστον εις
αθετησιν των αυτων, και προδοθηναι παλιν υπο Ἰουδα και σταυρω θηναι και
ταφηναι και αναστηναι, ινα πληρωθηι τα παντα τα της αυτης ακολουθιας, κατα την
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελληνικην ανακυκλησιν, τα αυτα περιφερουσης της αυτης των αστρων κινησεως;
101.65 Τις γαρ η αποκληρωσις, το μεν τι γενεσθαι των τοτε συμβαντων, το δε
παρεθηναι; Τουτο δειξατωσαν οι σοφοι και τωι πληθει των βιβλιων φιλοτιμουμενοι.
101.66 Ἐπειδη δε τωι περι Τριαδος φυσιουμενοι λογωι καταψευδονται μεν ημων, ως
ουχ υγιως εχοντων περι την πιστιν, δελεαζουσι δε τους πολλους, εκεινο γινωσκειν
αναγκαιον οτι Ἀπολλιναριος μεν το της θεοτητος ονομα τωι αγιωι Πνευματι δους,
την δυναμιν της θεοτητος ουκ εφυλαξε. 101.67 Το γαρ εκ μεγαλου και μειζονος και
μεγιστου 101.67 συνισταν την Τριαδα, ωσπερ εξ αυγης και ακτινος και ηλιου, του
Πνευματος και του Υιου και του Πατρος (οπερ σαφως εν εκεινου γεγραπται λογοις),
κλιμαξ εστι θεοτητος, ουκ εις ουρανον αναγουσα, αλλ' εξ ουρανου καταγουσα.
101.68 Ἡμεις δε Θεον γινωσκομεν τον Πατερα και τον Υιον και το αγιον Πνευμα,
ταυτα δε ου κλησεις ψιλας τεμνουσας αξιωματων η δυναμεων ανισοτητας, αλλα
μιαν και την αυτην ωσπερ προσηγοριαν, ουτω και θεοτητος φυσιν και ουσιαν και
δυναμιν. 101.69 Ει δε τις ταυτα μεν ορθως οιεται λεγεσθαι, εγκαλει δε την των
αιρετικων κοινωνιαν, δειξατω τις τουτο των ημετερων, και η πεισομεν, η
αναχωρησομεν. Προ κρισεως δε ουδε αλλο τι καινοτομειν ασφαλες, μη οτι πραγμα
τοσουτον και περι τηλικουτων.
101.70 Ἡμεις μεν ουν ταυτα και διεμαρτυραμεθα Θεον και ανθρωπους και
διαμαρτυρομεθα. Και ουδε νυν, ευ ισθι, ταυτ' αν εγραψαμεν, ει μη την Ἐκκλησιαν
εωρωμεν διασπωμενην και τεμνομενην και ταις αλλαις τερατειαις και τωι νυν
«συνεδριωι της ματαιοτητος». 101.71 Ει δε τις, ταυτα λεγοντων ημων και
διαμαρτυρομενων, η δια χρειας τινας η δια φοβον ανθρωπινον η δια μικροψυχιας
ατοπους η δια το αποιμαντον τεως και ακυβερνητον η δια το ξενοχαρες και προς τας
καινοτομιας ετοιμον, 101.72 διαπτυει μεν ημας ως ουδενος λογου αξιους, προστρεχει
δε τοις τοιουτοις και διαιρει το καλον σωμα της Ἐκκλησιας, αυτος βαστασει το
κριμα, οστις εαν ηι, και υφεξει τωι Θεωι λογον εν ημεραι κρισεως. 101.73 Ει δε οι
μακροι λογοι και τα νεα ψαλτηρια και αντιφθογγα τωι ∆αυιδ και η των μετρων χαρις
η τριτη ∆ιαθηκη νομιζεται, και ημεις ψαλμολο γησομεν και πολλα γραψομεν και
μετρησομεν. Ἐπειδη δοκου μεν και ημεις Πνευμα Θεου εχειν· ειπερ Πνευματος χαρις
τουτο εστιν, αλλα μη ανθρωπινη καινοτομια. 101.74 Ταυτα σε βουλομαι
διαμαρτυρασθαι τους πολλους, ινα μη βαρος εχωμεν ως τοιουτο κακον παρορωντες
και παρα την ημετεραν ραιθυμιαν πονηρου δογματος νομην και ισχυν λαμβανοντος.
102.t Προς Κληδονιον πρεσβυτερον επιστολη δευτερα
102.1 Ἐπειδη πολλοι προσιοντες τηι σηι ευλαβειαι πληροφοριαν ζητουσι περι
πιστεως, και δια τουτο απηιτησας ημας αγα πητικως συντομον ορον τινα και κανονα
του ημετερου φρονηματος, δια τουτο εγραψαμεν τηι σηι ευλαβειαι (ο και προ των
γραμματων εγνωριζες) οτι ημεις της κατα Νικαιαν πιστεως, της των αγιων Πατερων
των εκει συνελθοντων επι καθαιρεσει της Ἀρειανης αιρεσεως, ουδεν ουτε προετι
μησαμεν πωποτε ουτε προτιμαν δυναμεθα, 102.2 αλλ' εκεινης εσμεν της πιστεως συν
Θεωι και εσομεθα, προσδιαρθρουντες το ελλειπως ειρημενον εκεινοις περι του αγιου
Πνευματος (δια το μηδε κεκινησθαι τηνικαυτα τουτο το ζητημα), οτι μιας θεοτητος
ειδεναι χρη τον Πατερα και τον Υιον και το Πνευμα το αγιον, Θεον και το Πνευμα
γινωσκοντας. 102.3 Τους ουν ουτω φρονουντας και διδασκοντας εχε κοινωνικους,
επει και ημεις· τους δε ετερως εχοντας αποστρεφου και αλλοτριους ηγου και του
Θεου και της καθολικης Ἐκκλησιας. 102.4 Ἐπειδη δε και περι της θειας
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ενανθρωπησεως ειτ' ουν σαρκωσεως κινειται τι ζητημα, και τουτο διοριζου πασι
περι ημων οτι τον Υιον του Θεου, τον γεννηθεντα εκ του Πατρος και μετα τουτο εκ
της αγιας Παρθενου Μαριας, εις εν αγομεν, και ου δυο υιους ονομαζομεν, αλλ' ενα
και τον αυτον εν αδιαιρετωι θεοτητι και τιμηι προσκυνουμεν. Ει δε τις ου συντιθεται
τουτοις η νυν η υστερον, αυτος υφεξει τωι Θεωι λογον εν ημεραι κρισεως. 102.5 Ἡ μεν
ουν προς την ανοητον αυτων περι του νου δοξαν ενστασις ημων και αντιθεσις, ως εν
βραχει, τοιαυτη και ουτως εχουσα· μονοι γαρ σχεδον ο δογματιζουσιν οντως και
πασχουσιν, ανοιαι τον νουν περικοπτοντες. 102.6 Ἵνα δε μη κατηγορωσιν ημων ως
την του αγαπητου Ουιταλιου πιστιν, ην απαιτηθεις υπο του μακαριου ∆αμασου του
της Ῥωμης επισκοπου εγγραφον επιδεδωκε, προτερον μεν αποδεχομενων, νυν δε
αναινομενων, και περι τουτου βραχεα δηλωσομεν. 102.7 Ουτοι γαρ ηνικα μεν αν τοις
γνησιοις αυτων μαθηταις και μυσταις των απορρητων θεολογωσιν, ωσπερ οι
Μανιχαιοι τοις εκλεκτοις λεγομενοις, ολην την νοσον αυτων εκκαλυπτοντες, μολις
και την σαρκα τωι Σωτηρι διδοασιν. 102.8 Ὅταν δε ταις κοιναις υποληψεσι περι της
ενανθρωπησεως ας η Γραφη παριστησιν ελεγχωνται και πιεζωνται, τας μεν ευσεβεις
λεξεις ομολογουσι, περι δε τον νουν κακουργουσιν, 102.9 ουκ αψυχον μεν ουδε
αλογον ουδε ανουν ουδε ατελη ομολογουντες τον ανθρωπον, ψυχην δε και λογον
και νουν αυτην εισαγοντες την θεοτητα, ως αυτης τηι σαρκι συγκραθεισης μονης,
αλλ' ουχι και των ημετερων και ανθρωπινων, ει και το αναμαρτητον κρειττον η
καθ' ημας ην και των ημετερων παθων καθαρσιον.
102.10 Ουτω γουν και το «Ἡμεις δε νουν Χριστου εχομεν» παρεξηγουνται
κακως και λιαν ευηθως, νουν Χριστου την θεοτητα λεγοντες, ουχ, οπερ ημεις,
υπολαμβανοντες οτι οι τον εαυτων νουν καθηραντες μιμησει του νοος εκεινου, ον
υπερ ημων ο Σωτηρ ανεδεξατο, και προς αυτον ρυθμιζοντες, ως εφικτον, ουτοι νουν
Χριστου εχειν λεγονται· 102.11 ως και σαρκα Χριστου μαρτυρηθειεν αν εχειν εκεινοι
οι την σαρκα παιδαγωγησαντες και συσσωμοι και συμμετοχοι Χριστου κατα τουτο
γενομενοι, και «Ὡς εφορεσαμεν την εικονα του χοικου, ουτω, φησι, φορεσομεν την
εικονα του επουρανιου». Ουτω δε και τελειος αυτοις ανθρωπος ουχ ο πεπειραμενος
κατα παντα τα ημετερα χωρις αμαρτιας, αλλα το εκ Θεου και σαρκος συγκραμα
δογματιζεται. Τουτου γαρ, φασι, τι τελειοτερον; 102.12 Το δ' αυτο και περι την της
ενανθρωπησεως κακουρ γουσι φωνην, το ενηνθρωπησεν ουκ εν ανθρωπωι γεγονεν,
ον εαυτωι περιεπηξεν, εξηγουμενοι, κατα το ειρημενον· «Αυτος γαρ εγινωσκε τι ην
εν τωι ανθρωπωι», αλλ' ανθρωποις ωμιλησε και συνεπολιτευσατο λεγοντες και
διδασκοντες, και προς εκεινην καταφευγοντες την φωνην την «Μετα τουτο επι της
γης ωφθη και τοις ανθρωποις συνανεστραφη» λεγουσαν.
102.13 Και τι αν τις αγωνιζοιτο επι πλειον; Οι τον ανθρωπον
αποσκευαζομενοι και την εντος εικονα το εκτος ημων καθαριζουσι μονον δια του
καινου προσωπειου και του ορωμενου, 102.14 τοσουτον εαυτοις μαχομενοι ως ποτε
μεν δια την σαρκα και τα αλλα παχεως και σαρκικως εξηγεισθαι (εντευθεν γαρ
αυτοις ο δευτερος Ἰουδαισμος ωρμηται και η χιλιοετης και ληρωδης εν τωι
παραδεισωι τρυφη και σχεδον το τα αυτα παλιν επι τοις αυτοις αναλαμβανειν ημας),
ποτε δε δοκησιν μαλλον η αληθειαν της σαρκος εισαγειν ως ουδεν των ημετερων
παθουσης, ουδε οσα της αμαρτιας εστιν ελευθερα, 102.15 και κεχρησθαι προς τουτο
τηι αποστολικηι φωνηι, ουκ αποστολικως νοουμενηι η λεγομενηι, εν ομοιωματι
ανθρωπων τον Σωτηρα ημων γεγενησθαι και σχηματι ευρησθαι ως ανθρωπον, ως
ουχι του ανθρωπινου ειδους εν τουτοις δηλουμενου, φαντασιας δε τινος απατηλης
και δοκησεως. 102.16 Ἐπειδη τοινυν αι φωναι αυται καλως μεν νοουμεναι μετα της
ευσεβειας εισι, κακως δε εξηγουμεναι το δυσσεβες εχουσι, τι θαυμαστον ει και τους
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ουιταλιου λογους ημεις μεν επι το ευσεβεστερον εδεξαμεθα, ουτω του θελειν πειθον
τος, αλλοι δε προς τον των γεγραμμενων νουν αγριαινουσιν; 102.17 ο μοι δοκει και
∆αμασος αυτος μεταδιδαχθεις και αμα 102.17 πυθομενος επι των προτερων μενειν
αυτους εξηγησεων, αποκηρυκτους αυτους πεποιησθαι και το γραμματειον
ανατετραφεναι της πιστεως συν αναθεματισμωι και προς αυτην την απατην αυτων
δυσχερανας, ην επαθεν εξ απλοτητος.
102.18 Ταυτ' ουν εληλεγμενοι σαφως, μη χαλεπαινετωσαν ημιν, αλλ'
εντρεπεσθωσαν, μηδε καταψευδεσθωσαν, αλλα συστελλεσθωσαν, και των πυλωνων
εξαλειφετωσαν το μεγα και θαυμαστον αυτων εκεινο προγραμμα τε και κηρυγμα της
ορθοδοξιας, μετα ζητηματος ευθυς απαντωντες τοις εισιουσι και διακρισεως, το δειν
προσκυνειν μη ανθρωπον θεοφορον, αλλα Θεον σαρκοφορον. 102.19 Ου τι γενοιτ' αν
αλογωτερον, καν τωι ρηματι μεγα τουτωι φρονωσιν οι νεοι της αληθειας κηρυκες;
Χαριν μεν γαρ εχει τινα σοφιστικην τωι ταχει της αντιστροφης και ψηφολογικην
τερατειαν τους απαιδευτους τερπουσαν· εστι δε των γελοιων γελοιοτερον και των
ασυνετων ασυνετωτερον. 102.20 Ει γαρ τις μεταβαλων την «ανθρωπος» φωνην και
την «σαρξ» εις Θεον (ων το μεν ημιν αρεσκει, το δε αυτοις), επειτα τηι αντιστροφηι
χρησαιτο τηι θαυμασιαι ταυτηι και θεογνωστωι, τι συναχθησε ται; το δειν προσκυνειν
μη σαρκα θεοφορον, αλλα Θεον ανθρωποφορον. 102.21 Ὢ της ατοπιας· την
αποκεκρυμμενην μετα Χριστον σοφιαν σημερον ημιν καταγγελλουσιν, εφ' ωι και
δακρυειν αξιον. 102.22 Ει γαρ προ τριακοντα τουτων ετων η πιστις ηρξατο,
τετρακοσιων σχεδον ετων γεγονοτων αφ' ου Χριστος πεφανερωται, κενον εν
τοσουτωι χρονωι το Ευαγγελιον ημων, κενη δε και η πιστις ημων, 102.23 και ματην
μεν οι μαρτυρησαντες εμαρτυρησαν, ματην δε και του λαου προεστησαν οι τοιουτοι
και τηλικουτοι προσταται, και των μετρων η χαρις, αλλ' ου της πιστεως.
102.24 Τις δε ουκ αν αυτους αγασαιτο της παιδευσεως, οι σαφως αυτοι τα
Χριστου διαιρουντες και το μεν εγεννηθη και επειρασθη και επεινησε και εδιψησεν,
εκοπιασε τε και υπνωσε, τωι ανθρωπινωι προσνεμοντες, 102.25 το δε υπο αγγελων
εδοξασθη, και τον πειραστην ενικησε και ετρεψεν, ουτω και υπερθε θαλασσης
επεζευσε, τηι θεοτητι λογιζομενοι· 102.26 και το μεν «Που τεθεικατε Λαζαρον»
ημετερον ειναι λεγοντες, το δε «Λαζαρε, δευρο εξω» βοαν και τον τετραημερον
νεκρον εγειρειν, υπερ ημας· 102.27 και το μεν ηγωνιασε και εσταυρωθη και εταφη,
του προκαλυμματος, το δε εθαρσησε και ανεστη και ανεβη, του θησαυρισματος;
102.28 Ἔπειτα κατηγορουσιν ημων ως δυο φυσεις εισαγοντων απηρτημενας η
μαχομενας και μεριζοντων την υπερφυα και θαυμασιαν ενωσιν· 102.29 δεον η μη
ποιειν ο κατηγορουσιν η μη κατηγορειν ο πρατ τουσιν, ειπερ εαυτοις γουν
ακολουθειν εγνωκασιν, αλλα μη και τα ιδια λεγειν και τα των αντιπαλων. 102.30
Τοιουτον εστιν η αλογια· και προς εαυτην και προς την αληθειαν απομαχεσθαι, ως
μηδε περιπιπτοντας αυτους εαυτοις η νοειν η αισχυνεσθαι. 102.31 Και ει τις οιεται
ταυτα γραφειν ημας η λεγειν εκοντας, αλλ' ου τυραννουμενους, και την ενωσιν
αποσπευδοντας, αλλ' ουχι και λιαν σπουδαζοντας, ιστω κακως φρονων και ουκ
εστοχασμενως της ημετερας επιθυμιας, 102.32 οις ουδεν ειρηνης εστιν η γεγονε
προτιμοτερον, ως αυτα πειθει τα πραγματα, καν α ποιουσι τε και νεανιευονται καθ'
ημων αποκλειηι πανταπασι την ομονοιαν.
202.t Προς Νεκταριον επισκοπον Κωνσταντινουπολεως
202.1 Ἔοικε την παρουσαν ζωην επιλελοιπεναι καθολου η του Θεου
κηδεμονια, η εν τοις προ ημων χρονοις τας Ἐκκλησιας φυλαττουσα. 202.2 Και μοι
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τοσουτον βεβαπτισται υπο συμφορων η ψυχη, ωστε τα μεν ιδια της εμης ζωης
αλγεινα μηδε εν κακοις ειναι λογιζεσθαι (τοσαυτα και τηλικαυτα οντα, ως μη αν
ετερωι τινι συμβαντα φορητα ειναι νομισθηναι), προς μονα δε βλεπειν τα κοινα των
Ἐκκλησιων παθη, 202.3 ων ει μη γενοιτο τις εν τωι παροντι καιρωι σπουδη προς
διορθωσιν, εις παντελη ανελπιστιαν κατα μικρον προελευσεται. 202.4 Οι της Ἀρειου
ητοι Ευδοξιου αιρεσεως, ουκ οιδα τινος αυτους παρακινησαντος εις απονοιαν, ωσπερ
τινος παρρησιας επειλημμενοι, τηι νοσωι εαυτων εκπομπευουσιν, εκκλησιας
συναγοντες, ως εξ επιτροπης τουτο ποιουντες.
202.5 Οι δε κατα Μακεδονιον εριζοντες εις τοσουτον προελη λυθασιν
απονοιας, ως και ονομα επισκοπων εαυτοις επιφη μιζοντες τοις καθ' ημας τοποις
επιπολαζειν, τον Ἐλευσιον ταις χειροτονιαις αυτων επιθρυλουντες. 202.6 Το δε
εγκολπιον ημων κακον, ο Ευνομιος, ουκετι αγαπαι το οπωσουν ειναι· αλλ' ει μη
παντας τηι εαυτου απωλειαι συνεφελκυσαιτο, ζημιαν κρινει. 202.7 Και ταυτα μεν
φορητα· το δε παντων χαλεπωτατον εν ταις εκκλησιαστικαις συμφοραις, η των
Ἀπολλιναριστων εστι παρρησια, ους ουκ οιδα πως παρειδε σου η οσιοτης
πορισαμενους εαυτοις του συναγειν ομοτιμως ημιν εξουσιαν. 202.8 Παντως μεν ουν
δια παντων κατα Θεου χαριν τα θεια πεπαιδευμενος μυστηρια, ου μονον την του
ορθου λογου συνηγοριαν επιστασαι, αλλα κακεινα οσα παρα των αιρετικων κατα της
υγιαινουσης επινενοηται πιστεως· 202.9 πλην και παρα της βραχυτητος ημων ουκ
ακαιρον ισως ακουσαι σου την σεμνοπρεπειαν οτι μοι πτυκτιον γεγονεν εν χερσι του
Ἀπολλιναριου, εν ωι τα κατασκευαζομενα πασαν αιρετικην κακιαν παρερχεται.
202.10 ∆ιαβεβαιουται γαρ μη επικτητον ειναι την σαρκα κατ' οικονομιαν υπο του
μονογενους Υιου προσληφθεισαν επι μεταστοιχειωσει της φυσεως ημων, αλλ' εξ
αρχης εν τωι Υιωι την σαρκωδη εκεινην φυσιν ειναι. 202.11 Και κακως εκλαβων
ευαγγελικην τινα ρησιν εις μαρτυριαν της τοιαυτης ατοπιας προβαλλεται λεγων οτι
«Ουδεις αναβεβηκεν εις τον ουρανον, ει μη ο εκ του ουρανου καταβας, ο Υιος του
ανθρωπου», 202.12 ως και πριν του κατελθειν αυτον υιον ανθρωπου ειναι, και
κατελθειν ιδιαν επαγομενον σαρκα εκεινην, ην εν τοις ουρανοις εχων ετυγχανε,
προαιωνιον τινα και συνουσιωμενην.
202.13 Λεγει γαρ παλιν αποστολικην τινα ρησιν, του ολου σωματος της
συμφρασεως αποκνισας, οτι «ο δευτερος ανθρωπος εξ ουρανου». 202.14 Ειτα κατα
σκευαζει τον ανθρωπον εκεινον τον ανωθεν ηκοντα τον νουν μη εχειν, αλλα την
θεοτητα του Μονογενους την του νου φυσιν αναπληρωσασαν, μερος γενεσθαι του
ανθρωπειου συγκραματος το τριτημοριον, ψυχης τε και σωματος κατα το
ανθρωπινον περι αυτον οντων, νου δε μη οντος, αλλα τον εκεινου τοπον του Θεου
Λογου αναπληρουντος. 202.15 Και ουπω τουτο δεινον· αλλα το παντων
χαλεπωτατον, οτι αυτον τον μονογενη Θεον, τον κριτην των παντων, τον αρχηγον
της ζωης, τον καθαιρετην του θανατου, θνητον ειναι κατασκευαζει, 202.16 και τηι
ιδιαι αυτου θεοτητι παθος δεξασθαι, και εν τηι τριημερωι εκεινηι νεκρωσει του
σωματος και την θεοτητα συναπονεκρωθηναι τωι σωματι, και ουτω παρα του Πατρος
παλιν απο του θανατου διαναστηναι. 202.17 Τα δ' αλλα οσα προστιθησι ταις
τοιαυταις ατοπιαις μακρον αν ειη διεξιεναι. 202.18 Ει τοινυν οι τα τοιαυτα
φρονουντες εν εξουσιαι του συναγειν γινονται, σκοπειτω σου η εν Χριστωι ευδοκιμος
φρονησις οτι, μη συμβαινοντων ημων οις εκεινοι φρονουσι, το λαβειν αυτους
εξουσιαν συναξεως ουδεν ετερον εστιν η αληθεστερους του καθ' ημας δογματος
νομισθηναι. 202.19 Ει γαρ ως ευσεβουντες εκεινοι διδασκειν ως φρονουσι και
κηρυττειν εν παρρησιαι το καθ' εαυτους επιτρεπονται, δηλον οτι κατεγνωσται ο της
Ἐκκλησιας λογος, ως της αληθειας παρ' αυτοις ουσης. 202.20 ∆υο γαρ εναντιους
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

λογους περι του αυτου πραγματος αληθεις ειναι φυσιν ουκ εχει. 202.21 Πως ουν
υπεμεινε σου η μεγαλοφυης και υψηλη διανοια μη χρησασθαι τηι συνηθει παρρησιαι
εις διορθωσιν του τοσουτου κακου; 202.22 Ἀλλ' ει και μη προτερον τουτο γεγονε,
νυν γουν διαναστητω η αμιμητος σου επ' αρετηι τελειοτης και διδαξατω τον
ευσεβεστατον βασιλεα οτι ουδεν κερδος εσται της λοιπης αυτου περι τας Ἐκκλησιας
σπουδης, ει το τοιουτο κακον επι καθαιρεσει της υγιαινουσης πιστεως δια της
παρρησιας αυτων κατισχυσει.

 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


