Carmina de se ipso
ΒΙΒΛΟΣ Βʹ. ΕΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΑ. ΤΟΜΗ Αʹ. ΠΕΡΙ ΕΑΥΤΟΥ.
Αʹ. Περι των καθ' εαυτον. Χριστε αναξ, ος αγναις ποτ' αειρομεναις παλαμηισι
Σταυροτυποις Μωσηος επ' ουρει σου θεραποντος, Ἔκλινας Ἀμαληκ ολοον σθενος· ος
τε ταθεισαις Χειρεσιν εν βοθρωι ∆ανιηλ υπο, δεινα λεοντων Χασματα, και φρικτας
ονυχων επεδησας ακωκας· 970 Ὃν δια και μεγαλου απο κητεος εκθορ' Ἰωνας
Ευξαμενος, και χειρας ενι σπλαγχνοισι τανυσσας· Ἐν φλογι δ' Ἀσσυριηι δροσερον
νεφος αμφεκαλυψε Θαρσαλεους τρεις παιδας, επει χερας εξεπετασσαν· Ὅς ποθ' ολην
ζειουσαν υπειρ αλα πεζος οδευσας, Κυματα και ανεμων μενος ηυνασας, ως κε
μαθητας 971 Ἐκ πελαγους ερυσειας ορινομενους υπ' αηταις· Πολλοις δ' αυ ψυχας τε
και αψεα λυσαο νουσων, Οια Θεος, κρανθεις δε βροτος, θνητοισιν εμιχθης· Ὧν το
μεν ηες ανωθε, το δ' υστατον αμμι φαανθης, Ὥς με θεον τελεσειας, επει βροτος
αυτος ετυχθης· Ὧδε μακαρ και εμοι Θεος ιλαος ελθε καλευντι· Ἔλθ' επι χειρα φερων
Θεος ιλαος, ως με σαωσηις Ἐν πολεμωι, και θηρσι, και εν φλογι, και ανεμοισι
Τειρομενον, και μουνον ες ουρανον ομμα φεροντα. Και γαρ δη θηρες τε και αγριον
οιδμα θαλασσης, Και δηρις στονοεσσα, και αιθομενου πυρος ορμη, Παντα κακοι
τελεθουσι βιου δηλημονες ανδρες, Οι ρα Θεον φιλεοντας απεχθαιρουσι μαλιστα, 972
Ουτε δικην τρομεοντες εσυστερον αντιοωσαν, Ουτε βροτων αλεγοντες, οσοι
στυγεουσιν αλιτρον. Των μ' αποεργαθε, Χριστε, και ενδυκεως με φυλαττε Ἀμφις
εχων πτερυγεσσι τεαις, και κηδεα λυγρα Σειο, Ἄναξ, θεραποντος εκας βαλε, μηδε
βαρειαι Μερμηραι δονεοιεν εμον νοον, ας οδε κοσμος, Και κοσμου μεδεων δειλοις
μεροπεσσιν εγειρει, ∆απτων, οια σιδηρον ιος, θεοειδεα μορφην Ἔνδοθι, συμφυεα τε
τιθεις χθονι κρεισσονα μοιρην, Ὡς μη χουν ερυσειεν ανω βριθοντ' επι γαιαν Ψυχη·
χους δε βαλοι ψυχην πτεροεσσαν εραζε ∆υσμορον, ιλυοεσσιν εν εργμασι
σαρκωθεισαν. ∆οιαι γαρ τε πυλαι θνητοις στυγερου θανατοιο. 973 Και ρ' οι μεν
κακιης θολερην φρεσιν ενδοθι πηγην Τικτουσιν, τοις αιεν ατασθαλα εργα μεμηλε,
Και δεμας, υβριστης τε κορος, και μηδεα λυγρα· Οι σφεας οτρυνοντες υπερβασιην ες
απασαν, Τερποντ' αμπλακιηι, σφετερον μορον αμφαγαπωντες· Οι δε Θεον καθαρηισι
νοου λευσσοντες οπωπαις, Και κοσμου στυγεοντες αναιδεος εκγονον υβριν, Λυπρου
εκας ζωσιν βιοτου σκιοειδει σαρκι, Και γαιαν πατεουσιν ελαφροτεροισι ποδεσσιν,
Ἑσπομενοι καλεοντι Θεωι, και πνευματι κουφοι, Μυσται κρυπτομενης ζωης Χριστοιο
ανακτος, Ὥς κεν λαμπομενης ποτ' ες υστερον αστραψωσιν. Ἀλλα και ως βιοτοιο
κακαις πειρονται ακανθαις 974 Χρειοι αναγκαιηι, και εκτοθι μυρια δαιμων Λυσσηεις
κακοεργος εμησατο κεντρα μοροιο, Ἆ μελεοις θνητοισι· και ειδει πολλακι κευθων
Ἐσθλωι λυγρον ολεθρον, οτ' αντιβια πτολεμιζων Χαζηται. Τοιον γαρ επ' ανδρασι
λοιγον υφαινει, Οιον υπ' ειδατι χαλκος, οτ' ιχθυσι κηρα φερηισιν, Οι ζωην ποθεοντες,
ενι σπλαγχνοισιν ολεθρον Ειρυσαν απροιδη, σφετερον μορον αμφιχανοντες. Ὣς και
εμοι δολομητις, επει ζοφον οντα μιν εγνων, Ἑσσαμενος χροα καλον, επηλυθε φωτι
εοικως, Αικεν πως αρετην ποθεων, κακιηι πελασαιμι, Κλεπτομενου προς ολεθρον
ελαφροτεροιο νοοιο. Ου με γαμος δ' επεδησε, βιου ροος, ον τε μεγιστον 975 ∆εσμον
επ' ανθρωποις υλη βαλεν, αχθεος αρχην· Ουδ' ειλεν σηρων καλα νηματα, ουδε
τραπεζαν Ἠγασθην λιπαρην, πολυχανδεα γαστερα βοσκων, Μαχλοσυνης μητειραν
ατασθαλον· ουδε δομοισι Ναιειν εν μεγαλοισι και αιγληεσσι φιλησα· Ου μουσης
αταλοις ενι κρουμασι θυμον ιανθην· Ουδε μυρων μαλακη με διεδραμε θηλυς αυτμη.
Ἄλλων δ' αυ χρυσος τε και αργυρος, οι φιλεοντες Νηριθμοις κτεατεσσιν εφεζομενοι
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μελεδαινειν, Βαιην τερψιν εχουσι, πολυν πονον. Αυταρ εμοιγε Μαζα φιλη, γλυκυ δ'
οψον, αλες, σχεδιη δε τραπεζα· Νηφαλιον δ' επι τοισιν υδωρ ποτον· ουτος αριστος
Πλουτος εμοι, και Χριστος εμον νοον αιεν αειρων. 976 Ου γης πυροφορου γυιαι, και
αλσεα καλα, Ουδε βοων αγελαι, και πωεα πιονα μηλων, Ουδε φιλοι θεραποντες,
εμον γενος, ους ρα τυραννις Ἔσχισεν αρχαιη, και ουνομα θηκατο δισσον Ευγενεας
δμωας τε, μιης χθονος εκγεγαωτας, Ἢ χθονος, ηε Θεοιο. Νομος δε επεσπετ' αλιτρος.
Ουδε τι μοι χρειω πνοιης ωκιστα ρεουσης, Ἀνδρομεης τιμης, και κυδεος ολλυμενοιο.
Ου μεγα παρ βασιληος εχειν γερας ενδοθεν αυλης, Ουδε δικης με θρονων ποθ' ελεν
ποθος, οισιν εμελλον Κλεινος εφεδρησσων υπερ οφρυας υψος αειρειν· Ουδε μεγ' εν
πολεεσσιν εχειν σθενος, η πολιηταις, Τερπομενον ψευστηισι και αδρανεεσσιν
ονειροις 977 Ἄλλοτ' επ' αλλον ιουσιν, αφιπταμενοισι θ' ομοιως Ἢ παλαμαις
μαρπτοντα παραΐσσοντα ρεεθρα, Ἢ σκιαν εν χειρεσσιν εχειν, η αχλυν αφασσειν.
Τοιη γαρ μεροπων γενεη, τοιος δε και ολβος, Ὄλβος αφαυροτατοισιν ομοιιος ιχνεσι
νηος, Προσθε χαρασσομενοισι και ολλυμενοισιν οπισθεν. Μουνον εμοι φιλον εσκε
λογων κλεος, ους συναγειραν Ἀντολιη τε δυσις τε και Ἑλλαδος ευχος Ἀθηναι. Τοις
επι πολλ' εμογησα πολυν χρονον, αλλα και αυτους Πρηνεας εν δαπεδωι Χριστου
προπαροιθεν εθηκα Ειξαντας μεγαλοιο Θεου λογωι, ος ρα καλυπτει Παντα φρενος
βροτεης στρεπτον πολυειδεα μυθον. Ἀλλα τα μεν υπαλυξα, το δ' ου φυγον εχθος
απιστον 978 ∆υσμενεος λοχοωντος εν ευμενεοντι προσωπωι. Ἐξερεω δ' αναφανδον
εμην παντεσσιν οιζυν· Ὥς κεν τις σκολιοιο νοηματα θηρος αλυξηι. Ὠιομην τοκεεσσι
παρημενος, ω ανα Χριστε, Γηραΐ τε στυγερωι και πενθει τειρομενοισιν, Οις μουνος
τεκεων περιλειπομαι, ελπις αμυδρη, Λαμπαδος εκ μεγαλης τυτθον σελας ουκετ'
εουσης, Σοι, μακαρ, ηδε νομοισι τεοις κεχαρισμενα ρεζειν, Ὃς θνητοις επικουρον
εχειν σθενος υιας οπασσας, Και τρομεροις ατε βακτρον υπο μελεεσσιν ερειδειν. Και
γαρ δη παντων περιωσιον, οι σε τιουσιν, Ευσεβιηι τε μελουσι, και αργαλεου βιοτοιο
Πηματ' αλευομενοι, πρυμνησια σοισιν ανηψαν Ἀχραντοις θεσμοισι. Συ δε σφισι
τερμα και αρχη. 979 Ἡ μεν αρ' εκ πατερων θεοτερπεα πιστιν αγουσα, Σειρην
χρυσειην περιβαλλετο παισιν εοισιν Ἄρσενα θυμον εχουσα εν ειδει θηλυτεραων,
Τοσσον εφαπτομενη γαιης, κοσμου τ' αλεγουσα, Ὅσσον ες ουρανιην ζωην ωσασθαι
απαντα Τονδε βιον, κουφη δε προς αιθερα ταρσον αειραι. Αυταρ ογ' αγριελαιος υπ'
ειδωλοις παρος ηεν Ζωων, αλλ' επαγη καλης υπο πυθμεν' ελαιης, Και τοσον
ευγενεος ριζης χαδεν, ωστε καλυψαι ∆ενδρεα, και πολλους κορεσαι μελιηδει καρπωι·
Ἀμφοτερον πολιος τε νοον, πολιος τε καρηνον, Μειλιχος, ηδυεπης, Μωσης νεος, η
τις Ἀαρων, Μεσσηγυς μεροπων τε και ουρανιοιο Θεοιο Ἑστηκως, καθαροις τε
τελεσμασι και θυεεσσιν Ἡμετεροις, οια τε θυει νοος ενδοθεν αγνος, 980 Θνητους,
αθανατον τε Θεον μεγαν εις εν αγειρων. Τοιου πατρος εγω και μητερος, οισιν εριζειν
Ου θεμις, αλληλοισι δ' εριζεμεν ου τι μεγαιρω. Τους μεν εγω κομεων τε και
αμφιεπων μογεοντας, Ἐλπωρηισιν εθαλπον εμον νοον, ως τι φεριστον Ἐκτελεων
φυσιος τε φερων χρεος. Ἦν δ' αρα κεινο Ἀτρεκες, ως αλιτροις πλειη οδος εστι
βερεθρων, Ὥς ποτε δη και εμοι κακον ηλυθεν εξ αγαθοιο. Και γαρ δη πυκιναι με και
αργαλεαι μελεδωνες Βοσκομεναι ψυχην τε και αψεα νυκτα και ημαρ, Ουρανοθεν
καταγουσιν επι χθονα μητερ' εμοιο. Πρωτον μεν δμωεσσιν ανασσεμεν, οιον ολεθρου
∆ικτυον! οι πικρους μεν αει στυγεουσιν ανακτας, Τους δ' ιερους πατεουσιν αναιδεες,
ουτε κακοισιν 981 Ἤπιοι, ουτ' αγαθοις ευπειθεες· αμφοτεροις δε Κεντρα χολου
πνειοντες υπερ νοον. Αυταρ επειτα Κτησιν τ' αμφιεπειν, και Καισαρος αχθος επ'
ωμων Αιεν εχειν, κρατερην τε φερειν πρηκτηρος ομοκλην (∆ασμος γαρ μεροπεσσιν
ελευθερον ημαρ ατιζει Ἑσπομενος κτεατεσσι, πεδη δ' επι χειλεσι κειται), Ἀμφι τε
πληθουσης αγορης θροον, ηδε θοωκους Ὑψηλους, θνητηισι δικασπολιηισι μελοντας
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Στρωφασθαι, ρητραις τε φερειν κλονον αντιπαλοισιν, Ἠδε νομων στρεπτηισιν εν
αρκυσιν αλγεα πασχειν, Ἔνθα μοθος τε πονος τε, κακοι δε τε πλειον εχουσιν
Ἐσθλων, οι δε νομων επιταῤροθοι, αμφοτεροισιν 982 Ὤνιοι· ην δε κακος τις εχοι
πλεον, ουτος αριστος. Τις κεν ψευδεα πολλα, δολοπλοκιας τ' αλεοιτο Νοσφι Θεου,
τοιοισδε μετ' ανδρασιν· Ἡ γαρ αναγκη Προτροπαδην φευγοντα κακοις απο παντα
τιναξαι, Ἠε και αμπλακιηισι μελαινεσθαι φιλον ητορ· Ὥς τε πυρος μαλεροιο κακηι
πελαοντας αυτμηι, Ἢ πυρος, ηε καπνου σημηια λυγρα φεροντας. Ἀλλα τα μεν κ'
επιεικτα. Το δ' αλγιον ελκος εμοι γε, Ὅσσα κασιγνητοιο βιον απο τονδε λιποντος
Ἔτλην, και παθεειν ετι γ' ελπομαι. Οι γαρ αελπτοις Πημασιν εμπελασαντες, αρειονα
ου δοκεουσι. 983 Του μεν εγω ζωοντος, εχον κλεος οιον απ' αλλων. Ου γαρ εμας
ποτε πλουτος ελε φρενας, ουδε τις αλκη. Ἄλγεα δε, στοναχας τε, επει θανε, μουνος
εδεγμην. Χρηματα δ' οσσ' επεπαστο, τα μεν λαβε γαια χανουσα, Νικαιη βρασμοισιν
οτ' ηριπεν· αλλα δ' αλιτρων Ἁρπαγδην παλαμηισιν, ελωρια θηκατο δαιμων. Αυτος δε
κρυφθεις μορον εκφυγεν, ουρανιοιο Χειρα Θεου τανυσαντος υπερ τεγος, ενθαπερ
ηεν. Ὤ μοι Καισαριοιο! Παρος γε μεν εν βασιλειοις Ἀστηρ ως τις ελαμπες εωσφορος,
ουνομα σεμνον, Ἄκρα φερων σοφιης τε και ηθεος ιμεροεντος, Και πολλοις
σθεναροις τε φιλοις κομοων εταροισι. 984 Πολλοις μεν μογερων ακος ευραο σωμασι
νουσων· Πολλοις δ' αυ πενιης λυσιν ωπασας, αισιμα ρεζων. Νυν δε θανων, πολλους
κορεσας κυνας, οι μ' υλαουσι Παντοθεν εσταμενοι· πηων δε μοι ουτις αρηγει. Παυροι
δ' αυ φιλεουσιν ομοιια δυσμενεεσσι. Πριν τι λαβειν τιουσιν, αταρ στυγεουσι
λαβοντες. Ὡς δρυος υψικομοιο, βιαις ανεμων εριπουσης, Κλωνας αφαρπαζουσι
περισταδον αλλοθεν αλλος, Ἢ μεγαλην, φραγμοιο διαῤραισθεντος, αλωην Νηλειως
τρυγοωσι παρατροχαοντες οδιται, Και δρυμοθεν μονοφορβος εωι δηλησατ' οδοντι·
Αυταρ εμοι πονος εστιν αγαστονος. Ουτε κορεσσαι Παντας ετι σθενος εστιν εμης
χερος, ουτ' απερυκειν. Ἐξ ου γαρ πρωτιστον αποτμηξας βιοτοιο 985 ψυχην
ουρανιοισι νοημασι μιξα φαεινοις, Και με φερων νοος αιπυς αποπροθι σαρκος
εθηκεν, Ἔνθεν αναστησας, σκηνης δε με κρυψε μυχοισιν Ουρανιης, Τριαδος δε φαος
περιλαμψεν οπωπας Ἡμετερας, της ου τι φααντερον εισενοησα, Ὑψιθρονου, ξυνον
τε σελας και αφραστον ιεισης, Ἥ τ' αρχη παντεσσιν, οσα χρονος υψοθεν ειργει· Ἐκ
του δη κοσμωι τ' εθανον, και κοσμος εμοι γε· Και νεκυς εμπνοος ειμι, το δε σθενος
οιον ονειρων· Ζωη δ' αλλοθι μοι, στεναχω δ' υπο σαρκι παχειηι, Την ρα σοφοι
καλεουσι νοου ζοφον. Ἰσχανοω δε, Τησδε λυθεις βιοτης τε και οψιος αχλυοεσσης,
Και χαμαι ερχομενων, πλαζοντων πλαζομενων τε, Ἑσταοτ' εισορααν καθαρωτερον,
ουκετ' αμυδροις 986 Μιγδην ειδωλοισι πεφυρμενα, ως τοπαροιθεν, Οις τε και
οξυτατοιο νοου πλαζονται οπωπαι, Αυτην δ' ατρεκιην καθαρου νοος ομματι
λευσσων. Ἀλλα τα μεν μετοπισθε· τα δ' ενθαδε καπνος ατιμος, Ἢ κονις, οι βιοτοιο
μεγαν βιον ηλλαξαντο, Ὑψηλον χθονιοιο, και εμπεδον ολλυμενοιο. Τουνεκα μοι και
παντες επεχραον, ουδ' εθελουσι Χαζεσθαι, σπευδοντες ετοιμοτατην επι θηρην. Αι αι
Καισαριος δε λυπρη κονις, οστις εμειο Ὄχλου απαντ' απεεργε, διδους απαν αχθος
αλευσκειν; Τιων ως ουπω τις αδελφεον αλλος ετισεν, Αιδομενος θ' ως ει τις εον
πατερ' αμφαγαπαζων. Αυταρ εγων ου τοσσον οδυρομαι, ου βιοτοιο 987 Σκιδναμενου,
τον ξυνον εχειν εποθησα πενιχροις, Οια τε καυτος εων επιδημιος ενθαδ' αλητης, Ἐς
χερα δ' Ὑψιστου οροων δωτειραν εαων· Ου πασι θνητοισιν απεχθεος εινεκα λωβης,
Ἥτε και ηπιον ανδρα χολου πιμπλησι ταχιστα· Ουτε κασιγνητων, ους μοι ταφος
αμφικαλυπτει, Ὠκυμορους, παντεσσιν επιχθονιοισιν αγητους, Ὅσσον εμην ψυχην
ολοφυρομαι, ως τις ανασσαν Καλην τε μεγαλην τε και ευγενεων βασιληων,
Εισοροων στιβαρηισιν αλυκτοπεδαις μογεουσαν, Ἣν δορι δυσμενεοντες ελον,
χαλεπηι δ' ενεδησαν ∆ουλοσυνηι, και στυγνα κατα χθονος ομματ' ερειδει. Τοια παθον·
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τοιονδ' αρ' εχω κατακαρδιον ελκος. Ἀρχαιη φατις εστιν, οτ' εγχριμψηισιν οδοντα 988
Πικρος εχις κακοεργον επ' ανερι, λοιγιον ελκος Μουνοις τονδ' εθελειν αγορευεμεν,
οισιν ομοιον Λυγρος εχις πυροεντι χολωι ενομορξατο λοιγον· Τον γαρ δη και μουνον
επιστασθαι κακον αλγος, Ὣς και εγω κεινοισιν εμον πονον εξαγορευσω, Οισιν ξυνος
ερως, ξυνον κακον, αλγος ομοιον. Μουνοι γαρ κεν εμοιο φιλως δεξαιατο μυθον, Και
γοερης κραδιης μυστηρια γνοιεν αριστα, Οι σταυρου ποθεοντες επωμαδον αχθος
αειρειν, Και μεγαλου Βασιληος εν ερκεσι μοιραν εχοντες, Ευοδιην στεργουσι, και
οικτειρουσι πεσοντας, Τοις δ' αλλοις κεν εοιμι γελως εμα κηδεα βαζων, Ὧν πιστις
κραδιην ακρην εχαραξεν ελαφρη, 989 Ουδε δια σπλαγχνων ηλθ' ιμερος οξυς
Ἄνακτος· Ζωσι δ' ενθαδε μουνον εφημερια φρονεοντες. Ἀλλ' οι μεν φθινυθοιεν,
επει παντεσσιν ομοιως Γλωσσαν εφοπλιζουσιν, ετοιμοτατον βελος, αλλοις Ἐσθλοις,
ηδε κακοισιν. Ἐγω γε μεν ουτι γοοιο Ληξω, πριν στονοεσσαν υπεκφυγεειν κακοτητα,
Και μαργοις παθεεσσι νοου κληιδ' επιθειναι, Οις νυν παντα θυρετρα πικρος Σαταν
εξεπετασσε, Προσθεν εεργομενοισιν, οτ' εσκεπε χειρ με Θεοιο, Ουδ' ειχεν κακιη
προφασιν πελας, η ρα ταχιστα Ἅπτεται, ως καλαμης γε πυρος μενος εγγυς εουσης,
Ἄχρι και εξ ανεμοιο προς ηερα πυρσος αερθηι. Ὡς οφελον κρημνοισι, και ουρεσι, και
σκοπελοισι Κρυψαι τωνδε παροιθεν εμον δεμας· η κεν απαντα Τονδε βιον, βιοτου τε
φυγων σαρκος τε μεριμνας, 990 Χριστον ολον φορεεσκον ενι φρεσιν, οιος απ' αλλων
Ναιεταων, οιωι τε Θεωι νοον αγνον αειρων· Μεσφ' οτε και κουφηισι συν ελπισι τεκμαρ
επεσπον. Ὤφελον· αλλα ποθος με φιλων κατερυκε τοκηων, Ἕλκων, οια ταλαντον
επι χθονα· ουτι ποθος γε Τοσσον, οσον μυελον τε και εγκατα παντα δαΐζων Οικτος,
οτις παθεων αγανωτατος εστιν απαντων, Οικτος μεν πολιης θεοειδεος, οικτος ανιης,
Οικτος απαιδιης, οικτος δε τε και περι παιδος, Ὧρα περιτρομεουσι, γλυκυν πονον
αιεν εχοντες, Ὀφθαλμον βιοτοιο, και αλγεσιν ασχαλοωντα. Ὧ βιβλοι τοπαροιθε
μελον, τας Πνευμ' εχαραξεν Ευαγεων γλωσσηισι, και ενδοθι γραμματος εσθλου 991
Πνευματος αστραπτουσα χαρις, και κρυπτον ονειαρ Οιοισιν καθαροισι φαεινομενον
μεροπεσσιν· Ευχαι τε στοναχαι τε φιλαι, και νυκτες αυπνοι, Ἀγγελικοι τε χοροι,
ψαλμοις Θεον οι γ' ερεθουσιν, Ἱσταμενοι, ψυχας τε Θεωι πεμποντες εν υμνοις,
Πολλων εκ στοματων ξυνην οπα γηρυοντες· Γαστρος τ' αρχεκακοιο μογος, και μετρα
γελωτος, Γλωσσης τ' ατρεμιη τε και ομματος, ηδε χολοιο Μαινομενοιο χαλινα.
Λογος δ' εσφιγγεν αλητην Παντοσε παπταινοντα, νοον γ' επι δ' εστρεφε Χριστωι
Ἐλπισιν ουρανιηισι. Λογος δ' επι πασιν εκειτο Εικον' αγων προς Ἄνακτα. Θεος δ'
επιτερπετ' ερωηι. 992 Ἀντι δε μοι κτεανων τε και αργαλεων ορυμαγδων, Οι με και
εννυχιοισι κακοις ερεθουσιν ονειροις (Φροντισιν ηματιαις γαρ ομοιια φασματα
νυκτος), Ἦεν εν οφθαλμοισι Θεου σελας, ευσεβεων τε Ψυχων παμφανοωσα
χοροστασιη τε κλεος τε. Νυν δε δη εξαπολωλε κειμηλια παντ' απ' εμοιο Ψυχης, η
τοπαροιθεν ομιλεε πασιν αριστοις, Οιος δ' εντος εμεινε ποθος, και αλγος αελπτον.
Τουνεκεν αιαζω. Το δ' εσαυριον ου σαφα οιδα, Ει με Θεος παλινορσον ες ηθεα τα
πριν αναξει Λυσας εξ αχεων, απο δ' αχθεα παντα τιναξας, Ἠε παρος μεσατοισιν εν
αλγεσιν ενθεν ελασσει, Πριν κ' αιθρην ιδεειν, πριν χ' ελκεσι φαρμακα θειναι, 993
∆υσμορον ιμειροντα φαους πυματην μετα νυκτα, Τημος οδυρομενοισιν ετωσια τις
κεν αμυναι. Ἔνθα δ' ακος μεροπεσσι, τα δ' υστατα δεσμια παντα. Ἤδη μοι πολιον τε
καρη, και αψεα ρικνα Ἐκλινθη βιοτοιο προς εσπερον αλγινοεντος. Ἀλλ' ουπω
τοιονδε τοσονδε τε αλγος ανετλην· Ουδ' οτε μαινομενοισι κορυσσομενον ανεμοισι
Γαιης εκ Φαριης επ' Ἀχαιΐδα, ποντον ετετμον Ἀντολιηι Ταυροιο, τον εῤριγασι
μαλιστα Ναυται, χειμεριου, παυροι δε τε πεισματ' ελυσαν. Ἔνθα δ' εγω νυκτας τε και
ηματα εικοσι παντα Νηος ενι πρυμνηι κειμην, Θεον υψιμεδοντα Κικλησκων λιτηισι.
Το δ' αφρεε κυμ' επι νηα 994 Ουρεσιν η σκοπελοισιν ομοιιον ενθα και ενθα, Πολλον
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δ' εντος επιπτε. Τινασσετο δ' αρμενα παντα, Ὀξεα συριζοντος επι προτονοισιν αητου.
Αιθηρ δ' εν νεφεεσσι μελαινετο, και στεροπηισι Λαμπετο, και κρατεραις περιαγνυτο
παντοσε φωναις. Τημος εμαυτον εδωκα Θεωι, και ποντον αλυξα Ἄγριον ευαγεεσσιν
υποσχεσιηισι πεσοντα. Ουδ' οτε παλλομενης γε θεμειλια σειετο παντα Ἑλλαδος
ευρυχοροιο, κακου δ' ου φαινετ' αρωγη· Αυταρ εγω τρομεεσκον, επει ψυχην
ατελεστον Ειχον ετ' ουρανιοιο χαρισματος, ευτε λοετρωι Ἕλκεται ανθρωποισι χαρις
και Πνευματος αιγλη. Ουδ' οτε νουσος επλησεν εμον στομα ρευματι λαβρωι, 995 Και
πνοιης στεινωσε πορους, ζωης τε κελευθους. Ουδ' οποτ' αφραινοντι νοωι λυγον
αμφις ελιξας, Ουτι εκων βλεφαρου περιηγεα κανθον αμυξα, Αιματοεντα δ' εθηκα.
Φαος δ' εμον, οια φονηος, Ὤλετο, αμπλακιην δε πικρην μεγα πενθος ετετμεν. Ουδε
Θεωι παλαμηισιν εμαις ανεπεμψα θυηλην Πνευματος, ουτι παρος γε, πριν εκλυσα
δακρυσι πημα. Ψαυειν μη καθαρωι γαρ αγνου κακον, ως πυροεντος Ἀδρανες ομμα
φερειν κατεναντιον ηελιοιο. Ἄλλα τε πολλ' εμογησα· τις αν ταδε μυθησαιτο, Οις με
Θεος τειρων τε και ευμενεων εκαλεσσεν; Ἀλλ' ουπω τοιοισδε κακοις παρος
αντεβολησα, Οιοισι πυματοισιν εμη ενεκυρσε ταλαινα Ψυχη· και ποθεει ποτ'
ελευθερον ημαρ ιδεσθαι Παντ' αποδυσαμενη, γυμνη φλογας ως κε φυγηισι, 996 Και
κοσμου κρατεροιο λαβας, και χασμα πελωρον 996 Ἀμφιχανειν μεμαωτος εαις
γενυεσσι δρακοντος, Ὅν κε λαβηι. Βελιηι γαρ εμος νοος εστιν εδητυς. Τις δωσει
κεφαληι πηγης ροον η βλεφαροισιν, Ὡς δακρυων οχετοισι μολυσματα παντα
καθηρω, Κλαυσας ως επεοικεν αμαρταδας (η γαρ αριστον ∆ακρυον εστι βροτοισιν
ακος, ψυχαις τε μελαιναις, Και κονις αιθαλοεσσα, και εν χθονι σακκος ερυμνος.); Ὥς
τις εμ' εισοροων τρομεηι, και φερτερος ειη, Φευγων Αιγυπτοιο μελαν πεδον, εργα τε
πικρα, Και Φαραω βασιληα, πατρην δ' επι θειαν οδευηι, Μηδε μενηι Βαβυλωνος επι
κραναης πεδιοισι ∆ουριαλης, οχθηισι παρεζομενος ποταμοιο, Ὠδης οργανα παντα
παρακλινας ατινακτα ∆ακρυοεις, σπευδηι δ' ιερης επι τερματα γαιης, 997 ∆ουλιον
Ἀσσυριηθε φυγων ζυγον, ος πριν ετειρε, Και νηου μεγαλοιο θεμειλια χερσι βαληται,
Την μεν εγω παναποτμος επει λιπον, ουποτ' εληξα Ἱμειρων. Χαλεπον δε παθος κατα
γηρας εχευε, Και κυπτω ποτι γαιαν, ενι φρεσι πενθος αεξων, Ἁζομενος θνητους τε
και αθανατον Βασιληα, Ειμασι τε κραδιηι τε κατηφιοων, και αναυδος, Ἕλκων οικτον
Ἄνακτος οιζυι, ος χθαμαλοισιν Ευμενεων παντεσσιν υπερφιαλους αθεριζει· Οιον δ'
εξ ιερης Σολυμων κατιοντα ποληος Ἱεριχους πτολιεθρον επι κλυτον, ως ενεπουσι,
Φωρες εδηλησαντο κακοι λοχοωντες οδιτην, Οι μεν τον πληγηισιν αεικελιηισι
τεμοντες, Ειματα τ' εκδυσαντες α μιν σκεπε, νηλει θυμωι 998 Λειψαν αποψυχοντα·
θοως δ' ενεκυρσαν οδιται Λευΐτης ιερευς τε, λιπον τε ε νηλει θυμωι. Και που
Σαμαρεων τις επηλυθεν, ος σφ' ελεηρε. Και μιν αγων κατεδησε, και ελκεσι φαρμακ'
ελειπε, Και μισθον κομεοντι· τερας μεγα, πως Σαμαρειτης Τονδ' εσιδων ελεηρεν, ον
ουκ ελεηραν αριστοι! Ου γαρ εγω σαφα οιδα τι κευθεται εικονι τηιδε, Οια Θεος σοφιηι
μυστηρια αμφικαλυπτει. Και τα μεν ιληκοι. Τοιοισδ' εγω αντεβολησα Πημασι· και μ'
εδαιξεν ομως ψυχηισι μεγαιρων Ληιστης βιοτου κεδνης καταβαντα ποληος, Και
Χριστου μ' απεδυσε χαριν, και γυμνον εθηκεν, Ὥσπερ Ἀδαμ τοπροσθε χοος και
πτωσιος αρχην, Ὃν γευσις καθεηκεν επι χθονα, της γενος ηεν. 999 Ἀλλα μ', Ἄναξ,
ελεαιρε, και εκ θανατοιο σαωσον, Ὃν λειψαν ιερηες, επει μογεοντ' ενοησαν. Ἕλκεα
τ' ευ καταδησον, αγων επι πανδοκον οικον, Αυθις δ' εις ιερην πεμποις πολιν
αρτεμεοντα, Ἔμπεδον ενθα μενοιμι, κακους δ' απο φωρας ερυκοις, Και τριβον
αργαλεην, και τραυματα, και παροδιτας Νηλεα θυμον εχοντας, επ' ευσεβιηι
κομοωντας. Πυνθανομ' ως δυο φωτε, μεγα πνειων Φαρισαιος, Ὥς γε Θεωι παντων
προφερεστατος, ηδε τελωνης Κερδεσιν ουχ οσιοισι τετρυμενος ενδοθεν ητορ, Εις
ιερον αναβαντες· ο μεν τα εκαστ' αγορευε Νηστειας δεκατας τε νομου, παρεμετρεε δ'
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αυτον Ἀνδρασι γε προτεροισι, λογοις δ' αθεριζε τελωνην· 1000 Αυταρ ο δακρυχεων
και στηθεα χερσι πατασσων, Ουδ' αντην μεγαλοιο Θεου θρονον ουρανον ευρυν
Εισοροων, λευσσων δε κατ' ουδεος ομμασι δουλοις, Τηλοθεν εστηκως δε λιταζετο·
«Ἵλαος ειης, Ἵλαθι σωι θεραποντι, βοων, βριθοντι κακοισιν. Ου νομος, ου δεκαται
με, και εργματα καλα σαωσει. Ουδ' ογ' επεσβολεων ψευστης. Και νηον εγωγε Αιδεομ'
ουτι ποδεσσιν επιψαυων οσιοισι. Ση δε χαρις, σος δ' οικτος εμοι σταξειε βεβηλωι, Ἣν
μουνην δειλοισιν, Ἄναξ, πορες ελπιδ' αλιτροις.» Ὣς φασαν· αμφοτερων δε Θεος
κλυε, και ρ' ελεηρεν Ὃν μογεοντ' ενοησεν, υπερμενεοντα δ' ατισεν. Ὡς ιδες, ως
εδικασας, εμοι, Θεε, θαρσος οπαζων. Ουτος εγω σοι κεινος ο παγκακος ειμι τελωνης·
1001 Ὡς δε βαρυστεναχω, ποιην δ' επιελπομ' αρωγην. Λισσομαι, ει ποτε δη σε πατηρ,
και ποτνια μητηρ ∆ακρυσι, και στοναχηισι, και ευχωληισιν ετισαν, Ἤ τινα τοι
κτεανων τυτθην απο μοιραν ενειμαν, Ἢ θυσιαις καθαρηισι και ευαγεεσσι γερηραν
(Ου γαρ εγω ποτε σειο επαξιον ουδε ερεξα), Των μνησαι, και αλαλκε· κακας δ'
αποπεμπε μεριμνας· Μηδε με συμπνιξειαν εοις πτορθοισιν ακανθαι, Μηδ' αρ'
επειγομενον θειην οδον αψ ερυσειαν, Ἄλκαρ εμον, πεμποις δε μ' απημονα. Σος γαρ
εγωγε Λατρις, σον δε λαχος. Συ δε μοι Θεος οιος ανωθεν. Σοι δε μ' απο σπλαγχνων
μητηρ ανεθηκε φερουσα, Ἤματι τωι, οτε κουρον εοις επι γουνασι θειναι Παιδα
ποθευσ' ιερης Ἄννης εμιμησατο φωνην· 1002 «Κουρον εγω μεν ιδοιμι, συ δ' ερκεος
εντος εεργοις, Χριστε αναξ, ωδινος εμης εριθηλεα καρπον.» Ειπε· Θεος δ' επενευσας,
ο δ' εσπετο θειος ονειρος Ουνομα μητρι φερων, μετεπειτα δε κουρον εδωκας. Ἡ δε
με σοις ιεροισι νεον ανεθηκε Σαμουηλ, Ει ποτ' εην. Νυν δ' αυτ' εναριθμιος ειμι
βεβηλοις Ἡλει σου θεραποντος αγακλεος υιεσι μαργοις, Οι θυσιαις καθαρηισιν
επεχραον αφρονι θυμωι, Χερσιν εφαπτομενοι θειων λιχνηισι λεβητων· Τουνεκα και
χαλεπης κυρσαν βιοτοιο τελευτης. Ἀλλ' ηγ' ελπωρηισιν αμειοσι μοιραν ενειμε Σοι
τεκεων, Βιβλοισι δ' εμας χερας ηγνισε θειαις, Και μ' αγαπαζομενη, τοιωι προσεφωνεε
μυθωι «Ἤδη τις φιλον υια θεοσδοτον ηγαγε βωμωι, 1003 Σπευδοντ' ες θυσιην
ιερηιον, εσθλον αριστος, Σαῤρας οψιτοκοιο γονον, ριζαν τε γενεθλης, Ἣν ελπις
εχαρασσεν, υποσχεσιη τε Θεοιο. Ἀβραμ ην ιερευς, αμνος δε τε κυδιμος Ἰσακ· Αυταρ
εγω ζωον σε Θεωι γερας, ωσπερ υπεστην, ∆ωρουμαι. Συ δε μοι μητρος τελεσειας
εελδωρ, Ἣ τεκον ευξαμενη σε, και ευχομαι ειναι αριστον. Τουτον εγω σοι πλουτον,
εμον τεκος, εσθλον οπαζω Ἐνθαδε και μετεπειτα. Τα υστατα πολλον αρειω.» Μητρος
μεν ποθος ουτος. Ἐγω δ' υποειξα ποθοισι Παις ετ' εων, απαλη δε νεην υπεδεξατο
μορφην Ευσεβιης ψυχη· σφρηγις δ' εφυλασσετο Χριστου 1004 Νευμασιν, ος ρ'
αναφανδον ομιλεεν ωι θεραποντι, Σωφροσυνηι δε μ' εδησε φιληι, και σαρκα πεδησε,
Και θερμον σοφιης θειης επεπνευσεν ερωτα, Και μοναχου βιοτοιο, βιου μελλοντος
απαρχην, Πλευρας ου χατεοντος εον δεμας αμφαγαπωσης, Ῥημασι θ' αιμυλιοισι
πικρην επι γευσιν αγουσης, Ἀλλα Θεωι πεμποντος αγνον ποθον, ουδε γυναικι Και
Χριστωι τεμνοντος ολον Θεου εκγεγαωτα. Ὅς με δια στεινης τε και αργαλεης επι
λεπτην Τεινων ατραπιτοιο πυλην συν αρειονι πομπηι, Ουτι βατην πολλοισι, Θεωι
θεον ηγ' απο γαιης Τυκτον ου γεγαωτι, και αφθιτον εκ θανατοιο. Εικονι συν
μεγαλοιο Θεου, και σωμ' επαρωγον 1005 Ἕλκων, οια μαγνησσα λιθος αιθωνα
σιδηρον. Ὤ μοι εγων! Ὦ λυγρα και αντιτα εργα παθουσα Ψυχη! Ὦ θνητοι
κενεαυχεες! ως ετεον γε Λεπταλεαις αυρηισιν εοικοτες, οι γενομεσθα, Ἠε και
Ευριποιο παλιμπλαγκτοισιν ερωαις Στρωφωμεσθ' επι γαιαν ετωσια φυσιοωντες.
Κουδεν εν ανθρωποισιν ομοιιον ες τελος εστιν, Ου κακον, ουδε μεν εσθλον. Ὁδοι δ'
αγχισται εασιν. Ουδ' ο κακος το γε οιδεν ες υστατον, οπποτε ληξει, Ουτ' εσθλοις
αρετη μενει εμπεδον, αλλα κολουει, Ὡς ταρβος κακιην, αρετην φθονος, Ἀμφοτεροις
δε Καμπτεσθ' ημεριων Χριστος γ' εκελευσε γενεθλην, Ὥς κεν ανω νευοιμεν εον
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σθενος εισοροωντες. Κεινος δ' εστιν αριστος ος ιθειην οδον ελκει, 1006 Ουδε
μεταστρεφεται Σοδομων επι τεφραν ερημην, Ἣν δια μαργοσυνην ξεινωι πυρι
δηιωθεντων. Φευγει δ' εσσυμενως ες ορος, πατρης δε λελησται, Μη μυθος και λαας
αλος μετοπισθε λιπηται. Μαρτυς εγω παθεεσσιν εμοις βροτεης κακοτητος. Παις μεν
εων, οτε τυτθον ενι στηθεσσι νοημα, Οιωι δη σκιοεντι λογωι, και ηθεσι κεδνοις
Ἐσπομενος, προσεβαινον ανω λαμποντι θοωκωι, Ἴχνεσιν απλανεεσσιν ιων
βασιληιον οιμον. Νυν δ' οτε μυθον αγειρα, βιου δ' επι τερμαθ' ικανω, Οια
μεθυπλανεεσσι ταλας ποσι δοχμια βαινω. Και με ταλαντευει σκολιου μοθος
ερπηστηρος, Λαθρα και αμφαδιην κλεπτων φρενας εσθλα νοευσας. Ἄλλοτε μεν τε
Θεωι τεινω νοον, αλλοτε δ' αυτε 1007 Ἕλκομαι ες κοσμοιο κακην χυσιν, ουκ ολιγην
δε Μοιραν εμης ψυχης λωβησατο κοσμος απειρων. Αυταρ εγων, ει και με κακη
εκαλυψε μελαινα, Και δνοφερον προπαροιθεν ιον χεεν εχθρος εμειο, Σηπιη ως
εμοωσα καθ' υδατος, αλλα και εμπης Τοσσον ετ' εισοροω και δερκομαι, οσσον αριστα
Ἴδμεναι, οστις εων, και οι ποθεων ανορουσαι, Οι κειμαι δυστηνος, οσον τ' επι γαιαν
ολισθον Ἢ και γης υπενερθεν ες ευρυοεντα βερεθρα. Ουτε παραιφασιηισιν ιαινομαι,
ουτε λογοισι Κλεπτομαι, οι παθεεσσιν αρηγονες, ουτε μετροισιν Ἀλλοτριης κακιης
επιτερπομαι, ως τις αριστος. Τις γαρ τεμνομενοισι χαρις μογεουσι σιδηρωι Ἄλλων
τεμνομενων ορααν χαλεπωτερον αλγος; Ἢ τι κακοισιν ονειαρ ατασθαλιηισι χερειων;
1008 Ἐσθλου μεν γαρ κεν τις αρειονος εσθλος επαυροι· Ὣς δε κακος. Και γαρ τις
ορων τυφλοισιν ονειαρ. Τερπεσθαι δε κακοισι, τελειοτερης κακοτητος. Ει δε τις οντα
κακιστον οΐεται εμμεν αριστον, Ἄχθος εμοι, και κρυπτος ενι στηθεσσιν οδυρμος.
Κρεισσον αριστον εοντα δοκειν κακον, ηε κακιστον Κυδος εχοντ' αγαθοιο, ταφον
ψευστην μεροπεσσιν Ἔμμεναι, ος μυδοωσι νεκροις εντοσθεν οδωδως, Ἔκτοθεν
αστραπτει κονιηι και χρωμασι τερπνοις. Ὄμμα μεγα τρομεωμεν, ο και γαιης υπενερθε
Λευσσει, και ποντοιο μεγαν βυθον, οσσα τε κευθει Νους μεροπων. Τεμνει δ' ουδεν
χρονος, αλλα παρεστι Παντα Θεωι. Πως κεν τις εον κακον αμφικαλυπτοι; 1009 Ἤματι
δ' υστατιωι που κευσομεν ημεας αυτους; Ἤ τις αλεξησει; πως λησομεν ομμα Θεοιο,
Ἡνικα πυρ κρινηισι καθαρσιον εργματα παντων, Βοσκομενον κακιης κουφην φυσιν
αυαλεην τε. Την μεν εγω τρομεω και δειδια νυκτα και ημαρ, Εισοροων ψυχην
θεοθεν πιπτουσαν εραζε, Και χοος ασσον ιουσαν, ον εκφυγεειν μενεαινον. Ὡς δ' οτε
χειμεριοιο παρ' οχθηισιν ποταμοιο, Ἢ πιτυν η πλατανιστον επηετανον κομοωσαν,
Ῥηγνυμενος ριζηισι ροος δηλησατο γειτων· Της δη τοι πρωτον μεν υπεχματα παντα
τιναξε, Και κρημνωι μιν εθηκεν επηορον, αυταρ επειτα Βαιηισι ριζηισιν ερυκομενην
προθελυμνον, Κρημνου αποῤρηξας μεσαταις ενι καββαλε διναις, 1010 Και μιν αγων
μεγαλωι παταγωι πετρηισιν εδωκεν· Ἔνθα δε μιν ομβρος και αφυσγετος αιεν ερειδων
Σηψαν, ατιμοτατον δε τρυφος παρα χειλεσι κειται. Ὣς και εμην ψυχην Χριστωι
θαλεθουσαν ανακτι, Λαβρος επαΐσσων χαμαδις βαλεν εχθρος ατειρης, Ἧς πλειστον
μεν ολεσσε, μικρον δε τι λειψανον αυτως Πλαζεται ενθα και ενθα. Θεου γε μιν αυθις
εγειραι, Ὅς ρα και ουδεν εοντας επηξατο, και μετεπειτα Λυομενους πηξει τε και ες
βιον αλλον ερυσσει, Ἢ πυρος, ηε Θεοιο φαεσφορου αντιασοντας. Ει δε Θεου, και
απαντας εσυστερον; αλλοθι κεισθω. Χριστε αναξ, ει και με νεκρον και αναλκιδα
φωτες 1011 ∆υσμενεες καλεουσι, λαθρη δ' επιμυχθιζουσι, Κινυμεναις κεφαληισιν
εμην γελοωντες οιζυν, Μη με λιπηις χειρεσσιν υπ' αντιβιηισι δαμηναι· Πρωτα μεν
ουρανιηισιν εν ελπισιν αυθις εριδοις, Και μοι σβεννυμενωι τυτθην σταξειας ελαιου
Ἰκμαδα, διψαλεωι λυχνωι φωστηρος αρωγον, Ὥς κεν εγειρομενοιο πυρος,
παλιναγρετον ελθηι Φως αναθηλησαν, ζωης δε τυχοιμι φαεινης. ∆ευτερον αχθεα
παντα διδοις ανεμοιο θυελλαις, Ῥιψας εξ εμεθεν (πνοην δ' οπασειας ελαφρην), Οισιν
αδην εδαμασσας εμον κεαρ· ειτε με πικρης Τινυμενος κακιης, ειτ' αλγεσιν, οια τε
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πωλον Παντοιοισι δρομοισι και ηλιβατοισι δαμαζων· 1012 Ειτε τιν' ογκον εμης
ισχων φρενος, ος ρα ταχιστα Φυεται ευσεβεεσσιν, οσοι νοον εισιν ελαφροι, Οι κακον
εξ αγαθοιο Θεου τυφον αρπαζουσιν· Ειτε κακοις εθελων, σωτερ Λογε, ημετεροισι
Παιδευσαι θνητους, βιοτου στυγεειν κακοτητα Ὡς ουχ ισταμενου, πασιν δ' επι
πηματ' αγοντος, Ἐσθλοις ηδε κακοισι, βιον δ' επι αλλον επειγειν, Ἔμπεδον,
αστυφελικτον, αρειονα τ' ευσεβεεσσιν. Ἀλλα τα μεν σοφιης μεγαλοις ενι βενθεσι
κειται, Ὅσσα φερει στρεπτοιο βιου παιδευματα θνητοις, Ἐσθλα τε και τα χερεια·
Λογωι δε τε παντα φεριστα, Κην πλειω φευγηισι νοου παχος ημετεροιο. 1013 Νωμαις δ'
ενθα και ενθα σοφως οιηια κοσμου, Οισιν ελαυνομενοι τρηχυ σπιλαδεσσι κακηισι
Λαιτμα μεγ' εκπεροωμεν απιστοτατου βιοτοιο. Αυταρ εγω μογεων, και πημασι
παντοδαποισι Τειρομενος, καμπτω σοι γουνατα. Πεμψον εμοιγε ∆ακτυλωι ικμαλεωι
ξηρην φλογι Λαζαρον ωκα Γλωσσαν αναψυξοντα, χαος δε με μηκετ' ερυκοι, Μηδ'
Ἀβρααμ μεγαλων κολπων αποτηλοθι βαλλοι Πλουσιον εν παθεεσσι. Τεην δ' επι
χειρα κραταιην Πεμψειας, αχεων δε ποροις ακος, εις δε με παντα Θαυματα και
τεραων δειξαις σθενος, ως τοπαροιθεν. Ειπε, και αιματοεσσα ρυσις ληξειε ταχιστα.
Ειπε, και εκμηνειε συων αγελην λεγεωνος Πνευμα, και εν πελαγεσσι πεσοι, χαζοιτο
δ' εμοιο. Και λεπρην ελασειας ατερπεα· και φαος ελθοι 1014 Ὄμμασιν ουχ οροωσι,
και ουατα φθογγον ακουοι· Και ξηρην τανυσειας εμην χερα, δεσμα τε γλωσσης
Ῥηξειας, στησαις δε ποδων βασιν αδρανεουσαν. Ἐκ δ' αρτου κορεσαις ολιγου·
στορεσαις δε θαλασσαν ∆ειμαλεην· στραψαις δε φααντερον ηελιοιο. Πηξειας δε μελη
βεβαρηοτα, εκ νεκυων δε Αυθις αναστησειας οδωδοτα· μηδε μ' ακαρπον, Οια συκην
τοπαροιθεν, ιδων, ξηρον τελεσειας. Ἄλλος μεν τ' αλλοισιν αρηγοσι, Χριστε,
πεποιθεν, Αιματι, και τεφρηι, και οφρυι σημερον ουσηι. Οι τ' αλλου χατεουσιν
αρηγονος ουτιδανοιο· Σοι δ' αρ' εγω μουνωι, Βασιλευτατε, μουνος ελειφθην, Ὃς
παντων κρατεεις, και μοι σθενος εσσι μεγιστον. Ου μ' αλοχος κομεουσα δυσαλθεα
κηδεα λυσοι. Ἤ τε και ασχαλοωντα παρηγοριηισιν ιαινει· 1015 Ουδε φιλοις παιδεσσιν
αγαλλομαι, οις υπο γηρας Ὀρθουται, νεαροισιν υπ' ιχνεσιν αυθις οδευον· Ουδε
κασιγνητοις επιτερπομαι, ουδ' εταροισι. Τους μεν γαρ στυγερος μορος ηρπασεν· οι δε
φιλευντες Νηνεμιην, εταρων ολιγην φρικα τρομεουσι Κεινην τερπωλην οιην εχον,
ως οτε πηγην ∆ιψαλεη ψυχρην ελαφος σχεδον, ανδρας αριστους, Χριστοφορους,
ζωοντας επι χθονι, σαρκος υπερθεν, Πνευματος αεναοιο φιλους, και λατριας
εσθλους, Ἀζυγεας, κοσμοιο περιφρονας· Ἀλλα και αυτοι Μαρναμενοι περι σειο
διακριδον ενθα και ενθα Ἵστανται, ζηλος δε Θεου λυσε θεσμον αθεσμως, Ἁρμονιην
τ' αγαπης, ης ουνομα μουνον ελειφθη. 1016 Ὡς δ' οτε τις τε λεοντα λιπων αρκτωι
πελασειε Μαινομενηι, και τηνδε φυγων ες δωμα πεσηισιν Ἀσπασιως, και χειρα εην
προς τοιχον ερεισηι, Ἔνθεν δ' εκπροθορων μιν οφις τυψηισιν αελπτως Ὡς και εμοι
πολλοισιν ελαυνομενωι παθεεσσιν, Ουδεν ακος καματοιο, το δ' αλγιον, οττι κεν
ευρω. Παντη δ' αθρησας τε και εν παντεσσι μογησας, Ἐκ σεθεν, εις σε, μακαρ,
λευσσω παλιν, αλκαρ εμοιο, Παντοκρατωρ, αγενητε, και αρχη, και πατερ αρχης,
Υιεος αθανατοιο, φαος μεγα φωτος ομοιου, Ἐξ ενος εις εν ιοντος ατεκμαρτοισι
λογοισιν· Υιε Θεου, σοφιη, βασιλευ, λογε, ατρεκιη τε, Εικων αρχετυποιο, φυσις
γεννητορος ιση. Ποιμην, αμνε, θυος τε, Θεε, βροτε, αρχιερευ τε· 1017 Πνευμα θ' ο
πατροθεν εισι, νοου φαος ημετεροιο, Ἐρχομενον καθαροισι, Θεον δε τε φωτα τιθησιν
Ἵλαθι, και μοι οπασσον επιπλομενοις ενιαυτοις, Ἐνθαδε και μετεπειτα οληι θεοτητι
μιγεντα, Γηθοσυνον υμνοις σε διηνεκεεσσι γεραιρειν.
Βʹ. Ὅρκοι Γρηγοριου. Ὥμοσα τον Λογον αυτον, ο μοι Θεος εστι μεγιστος, Ἐξ
αρχης αρχη, Πατρος απ' αθανατου, Εικων αρχετυποιο, φυσις γεννητορος ιση, Ὃς
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φθασε και μεροπων ες βιον ουρανοθεν· Ὤμοσα, μητε νοωι γε νοον μεγαν, εχθρα
νοησας, 1018 Ῥιψειν, μητε λογωι τον Λογον αλλοτριωι. Ει Τριαδος θεοτητα
διατμηξαιμι φαεινης, Ἑσπομενος καιρων νευμασιν αντιπαλων· Ει δ' εδρη μεγαλη
ποτ' εμον νοον οιστρησειεν, Ἠε ποθωι δοιην αλλοτριωι παλαμην· Ει δε Θεου
προπαροιθε βροτον θειμην επικουρον. Πετρης ηπεδανης πεισματ' αναψαμενος· Ει δε
ποτ' εσθλα φεροντος αγηνορα θυμον εχοιμι, Ἠε κακοις κυρσας, εμπαλιν αδρανεα· Ει
δε δικην δικασαιμι παρακλινας τι θεμιστος, Ει δε λαβοι τιμην οφρυς υπερθ' οσιων· Ει
δε κακους οροων τι γαληνιοωντας οδοιο Σταιην δεξιτερης, η αγαθων σκοπελους·
1019 Ει φθονος εκτηξειεν εμην φρενα· ει γελασαιμι Πτωμα και ουχ οσιων, ως ποδα
πηγον εχων· Ει δε χολωι πληθοντι πεσοι νοος, ει δ' αχαλινος Γλωσσα θεοι, μαχλον τ'
ομμα φεροι κραδιη· Ει δε τιν' εχθαιροιμι ματην, ει δ' εχθρον εμειο Τισαιμην δολιως,
ηε και αμφαδιην· Ει κενεην πεμψαιμι δομων απο χειρα πενητος, Ει φρενα διψαλεην
ουρανιοιο λογου· Ἄλλωι Χριστος εοι πλεον ιλαος, αυταρ εμοιο Τους αχρι και πολιης
αυρα φεροι καματους. Τοισδε νομοισιν εδησα εμον βιον. Ει δε ποθοιο Ἐς τελος
ικοιμην, Ἄφθιτε, σειο χαρις. 1020
Γʹ. Ἐνοδια Κωνσταντινουπολεως. Ἐν σοι μεν ηρεμουμεν, ω Θεου Λογε,
Μενοντες οικοι· σοι δ' αναπτομεν σχολην. Ση μεν καθεδρα, ση δ' εγερσις, και στασις,
Ση δ' αυ πορεια, σοις δε και νυν νευμασιν Ευθυπορουμεν. Ἀλλα μοι τιν' αγγελων
Πεμποις οδηγον, δεξιον παραστατην, Ὅς με στυλωι πυρος τε και νεφους αγοι, Τεμνοι
δε ποντον, ρειθρα δ' ισταηι λογωι, Τρεφοι δ' ανωθεν και κατωθεν πλουσιως. Σταυρος
δε χερσιν εκτυπουμενος θρασος Ἐχθρου κατειργοι· μηδ' εν ημεραι μεσηι 1021 Καυσων
φλεγοι με, μηδε νυξ φοβον φεροι. Την δε τραχειαν και προσαντη μοι τριβον Λειαν
τιθειης, ευπορον τε σωι λατρηι, Ὡς πολλακις με και το πριν χειρι σκεπων Γης και
θαλασσης εξεωσας κινδυνων, Νοσων τε δεινων, δυσμενων τε πραγματων. Ὡς δεξιως
απαντα, και κατ' ελπιδας, Πραξαντες, αισιον τε της οδου τελος Ευροντες, αυθις προς
φιλους και συγγενεις Παλινδρομωμεν, ασμενοισιν ασμενοι Φανεντες οικοι, και
πονων πεπαυμενοι. Σε προσκυνουμεν, της τελευταιας οδου Χρηιζοντες ευμενους τε
και ραιστης τυχειν. 1022
∆ʹ. Εις αυτον. Τριας λαλοιτο, και καταρτιζοι λογον Ἄλλος τις, οσπερ αξιος.
Θρονων δ' εγω Ειξω. Θεωι γαρ προσλαλων ου παυσομαι.
Εʹ. Προς τον Ἀναστασιας λαον. Ποθω, ποθω σε, φιλτατ', ουκ αρνησομαι·
Ποθω λογων γεννημα των εμων τεκων, Ἀναστασιας ω λαε της εμοι φιλης, Ἣ την
παλαι θανουσαν εν νεκροις λογοις Πιστιν παλαιαν εξανεστησεν νεοις· Ὅθεν
προελθων ουμος, ως σπινθηρ, λογος, Πασας κατεσχε φωτι τας Ἐκκλησιας. 1023 Τις
σου το καλλος, τις θρονους εμους εχει; Πως ειμ' ατεκνος, ζωσι δ' οι παιδες; Πατερ,
Σοι δοξα, καν τι τουδε χειρον συμπεσοι. Ἴσως κολαζεις την εμην παῤρησιαν. Τις
εκβοησει γνησιως το σον, Τριας;
ς ʹ. Προς τους αυτους. Σιων οδοι πενθουσι, τον νομου λατρην Λαον ποθουσαι
ημεραις εορτιοις. Πενθω δ' εγωγε λαον ουχ ορωμενον Ἐμους ρεοντα προς λογους,
ως ην ποτε Κωνσταντινουπολις τε και ξενων οσον Ἔνδημον, οις ηστραπτεν η φιλη
Τριας. Και νυν εγω μεν ως λεων βρυχωμενος 1024 Μακρα στεναζω. Των δ' εμων
τεκνων τυχον Ἄλλοι κατασκιρτωσι, πιθανοις λογοις Συναρπασαντες. Ει γαρ ελθοι
μοι σθενος, Ὡς πριν, Τριας, σον, και βρυχησαιμην παλιν Ἐν σοι, ταχ' αν τι θηρες
ειξειαν παλιν.
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ζʹ. Προς τους αφιλους εξιτηριον. Οι συνθυται, τεθνηκα τωι φθονωι μογις.
Ἑυα ληξει και δυσις, φθονος τ' εμος Ἐχθροις, φιλοις· απηλθον· ευφημησατε. Πλην
εξιτηριον τι πασι φθεγξομαι. Ἂν αλλον ευρητ' αντ' εμου, τιμησατε. Το σεπτον ημιν
Πνευμα, τωι συνηγορω. Νυν δ' ουκετ' ειμι της μαχης μεταιχμιον. 1025
Ηʹ. Προς τους φθονουντας. Τριας, σαου με· και παλιν καλω, Τριας. Σε γαρ
προφαινων ημπολησαμην φθονον. Λαος, νομοι, τραπεζα, βηματα, θρονοι, Λογοι τ'
αληθων δογματων συνηγοροι. Πως ταυτα, και τι ταυτα; και ποθεν ρεων Ταις του
Θεου μου του κρατιστου Πνευματος Ῥοαις, ξενον τε λαον εντρεφων καλως, Ἔπειτα
σαρκας εκτακεις αθλημασι Πολλοις απηλθον; ω σκοποι, κροτησατε. Τεθνηχ' ο τ'
αρδων, οι τε πεινωντες λογον. Ει μεν τι τουτων αντιδωσεις, Χριστε μου, Μεγ'
αντιδοιης· ει δε μη, και των χαρις. 1026
Θʹ. Προς τους αυτους. Μετηλθον, ηλθον, ερχομαι· μιξις μ' εχει Τρομου χαρας
τε· τουμον εταζω βαθος, Μητι χρεωστω, Χριστε μου· πλην ερχομαι Ζωον διωχθεν εν
βιωι, μαλιστα δη Ἐχθροις φιλοις τε, συνθυταις, αντισταταις. Τας σας πεσειν εις χειρας
αιρετωτερον, Ἢ τηιδε μοχθειν τοις φθονου παλαισμασι. Των μεν καλων γαρ ουδεν
ελπιζειν εχω. Τοις δ' αυ κακιστοις συνθανειν κερδος μεγα Χαιροιτε, γαστριζοισθε,
τοις ενυπνιοις Μεγαφρονειτε· μικρα γαρ χαρησετε. Καγω μετεσχον της πλανης· αλλ'
οιχομαι. 1027
Ιʹ. Προς τους της Κωνσταντινουπολεως ιερεας, και αυτην την πολιν. Ὦ
θυσιας πεμποντες αναιμακτους, ιερηες, Και μεγαλης μοναδος λατριες εν Τριαδι· Ὦ
νομοι, ω βασιληες επ' ευσεβιηι κομοωντες, Ὦ Κωνσταντινου κλεινον εδος μεγαλου,
Ὁπλοτερη Ῥωμη, τοσσον προφερουσα ποληων, Ὁσσατιον γαιης ουρανος αστεροεις·
Ὑμεας ευγενεας επιβωσομαι, οια μ' εοργεν Ὁ φθονος; ως ιερων τηλε βαλεν τεκεων,
∆ηρον αεθλευσαντα, φαεσφορον ουρανιοισι ∆ογμασι, και πετρης εκπροχεοντα ροον.
Ποια δικη, μοχθον μεν εμοι και δειμα γενεσθαι, Ἄστεος ευσεβιηι πρωτα
χαρασσομενου, 1028 Ἄλλον δ' αυ μοχθοισιν εμοις επι θυμον ιαινειν, Ἀρθεντ'
εξαπινης θωκον επ' αλλοτριον, Ου με Θεος τ' επεβησε, Θεου τ' αγαθοι θεραποντες;
Ταυτα νοσος στυγερη, ταυτα Θεου θεραπες, Οι δηριν στονοεσσαν επ' αλληλοισιν
εχοντες, Χριστε αναξ, ου μοι ταυτα νοουσι φιλα. Ου γαρ ιης γενομην μοιρης θρασυς
ασπιδιωτης, Ουδ' εθελον Χριστου αλλο τι προσθε φερειν. Ἁμπλακιη δ' οτι μηδεν
ομοιιον ημπλακον αλλοις, Μηδ' ως νηυς ολιγη φορτιδι συμφερομαι. Ὣς και
κουφονοοισιν απεχθομαι, οι ρ' ανεηκαν Βημα τοδ' ουχ οσιως καιροθεοισι φιλοις.
Ἀλλα τα μεν ληθης κευθοι βυθος. Αυταρ εγωγε Ἔνθεν αφορμηθεις, τερψομαι
ατρεμιηι, 1029 Πανθ' αμυδις, βασιλεια, και αστεα, και ιερηας Ἀσπασιως προφυγων,
ως ποθεον τοπαρος, Ευτε Θεος μ' εκαλεσσε και εννυχιοισιν ονειροις, Και ποντου
κρυερου δειμασιν αργαλεοις. Τουνεκα καγχαλοων φθονον εκφυγον, εκ μεγαλου δε
Χειματος, εν σταθερωι πεισμα βαλον λιμενι, Ἔνθα νοου καθαροισι νοημασι θυμον
αειρων, Θυσω και σιγην, ως τοπαροιθε λογον. Ουτος Γρηγοριοιο λογος, τον θρεψατο
γαια Καππαδοκων, Χριστωι παντ' αποδυσαμενον. 1166
ΙΒʹ. Εις εαυτον και περι επισκοπων. Ἴσως μεν εχρην, ως κακουμενον φερειν
Ταις του παθοντος εντολαις τυπουμενον, Ουτω παθοντα καρτερειν και τον λογον,
Ὡς, αν πλειως ωμεν ηγωνισμενοι, Και μισθον ελπιζωμεν εντελεστερον. Ὧν γαρ
τελειος μοχθος, εντελεστερος· Ὧν δ' ου τελειος, και το αθλον ελλιπες. Ὡς αν δε μη
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δοξαιεν οι κακοι κρατειν Τα παντα, μηδ' ηι λειος αυτοις ο δρομος, 1167
Ἀντιστατουντος ουδενος, το μεν περας Τουτων παρησω τωι τελευταιωι πυρι, Ὃ παντ'
ελεγχει και καθαιρει συν δικηι, Καν λανθανωμεν ενθαδε πλοκαις τισιν. Αυτος δε
μικρωι τους εμους λογωι πληξω Φονεις· φονεις γαρ οι κρινοντες εκτοπα, Ψυχων
αθωων εκχεοντες αιματα, Παντων, οσους επλαττον, ους ωικονομουν. Ἐρω δ' α λεξω,
μηδεν ευλαβουμενος Το λοιδορεισθαι, πραγμ απηγορευμενον Πασιν μεν, εμοι δε και
πλεον μισουμενον. Ου γαρ ονομαστι τους λογους ποιησομαι, 1168 Τωι μη δοκειν
ελεγχειν, α κρυπτειν χρεων. Ἀλλ' ουδε παντων εξ ισης μεμνησομαι, Μη μοι
τοσουτον εκδρομησειε στομα. Πολλους γαρ οιδα και λογου του κρεισσονος. Ἀλλ'
οστις εν κακοις τε, και κακων περα, Αυτος κρατεισθω, και δαμαζεσθω τα νυν. Τεμει
το χειρον η μαχαιρα του λογου. Τι τουτο; δειξεις· αν μαχηι προς τον λογον, Αυτου
προδηλως εκφανης κατηγορος. Το δ' ουν εμον τοιουτο· βαλλετω με πας· Ποῤρωθεν
ειμι τοις λιθοις ηρμοσμενος. Θαῤρει λεοντι. Παρδαλις των ημερων. 1169 Ἀσπις ταχ'
αν σε και φυγοι δεδοικοτα. Ἓν εκτρεπου μοι, τους κακους επισκοπους, Μηδεν
φοβηθεις του θρονου την αξιαν. Παντων το υψος, ουχι παντων δ' η χαρις. Το κωδιον
παρελθε, τον λυκον βλεπε. Μη τοις λογοις με πειθε, τοις δε πραγμασι. Μισω
διδαγμαθ', οις εναντιος βιος. Τα χρωματ' αινων του ταφου, βδελυττομαι Την ενδον
οδμην των σεσηποτων μελων. Πως ταυτα; και τι ταυτα; πως λογους αει Κινων
αμεινους, ουχι και νυν ευστομεις; Ἀλγουντος εστιν, εξερευγεσθαι παθος Θεωι, φιλοις,
γονευσι, γειτοσι, ξενοις, Ει δ' ουν, χρονωι τε και βιωι τοις υστερον. 1170 Μικρον δ'
ανοισω τον λογον ποῤρωτερω. Μηδεις ποτ' ειπηι τοις πονουσι τι πλεον Ἐντευθεν
ειναι. Παιζεθ', ος φρονει ταδε. Ἅπαντ' εν νυκτι και ζοφωι πορευεται. Τους μεν πυροι
γαρ, τους δ' επιζοφοι Θεος, Ἕως το πυρ απαντα φωτιζοι ταδε. Ἄλλος μεν εξηντλησε
μοχθηρον βιον, Στενων, αυπνων, δακρυσιν τηκων μελη, Χαμευνιαι τε και τροφηι
στενουμενος, Και νου μεριμναις, εν θεοπνευστοις Γραφαις, Μαστιξι θ' αυτον ταις
εσω ξαινων αει. Τι μοι παρειται; μη δεον τι τ' εδρασα; Ἄλλος τα τερπνα των νεων
εδρεψατο, Ἔπαιξεν, ηιδε, γαστρος επλησεν νοσον, 1171 Πασαις εφηκεν ηδοναις,
αισθησεσι Κλειθρ' ουκ εθηκε, πωλος ηνιας ατερ. Καπειτα τον μεν συμφοραι
κατεδραμον· Ου συμφοραι μεν· ου γαρ απτεται σοφων Τωνδ' ενθαδ' ουδεν, ως δοκει
τοις πλειοσιν Ὑφ' ων ολειται και το φαινεσθαι σοφον. Ὁ δ' ευδρομων απαντα, και
τοδ' ευδρομει, Κρατιστος ειναι την αρετην νομιζεται. Λογου δε μαρτυς αυτος, ος
λεγει ταδε. Ἄνω καθημενον με των ορωμενων, Και νουν μονοις μιγνυντα τοις
νοουμενοις, Ῥιψαντα δοξαν, κτησιν, ελπιδας, λογους, Το μη τρυφαν τρυφωντα, και
μαζηι στενηι Βιον γλυκαινονθ', υβρεως ελευθερον, (Ἢ παντα δει σε προσδοκαιν, καν
ηις σοφος), 1172 Παρ' ελπιδας τις των καλων αποσπασας Ἔκδημον ηγαγε· οστις, ουκ
εχω λεγειν. Ειτ' ουν το θειον Πνευμα, ειθ' αμαρταδες, Ὡς αν δικας τισαιμι της
επαρσεως; Το δ' ουν προδηλον, συλλογοι τε ποιμενων Και λαος ορθοδοξος, αλλ'
ουπω πλατυς, Ἄρτι προς αυγας ηλιου μικρον βλεπων Ὡς αν τις ελθοι τωι λογωι
παῤρησια, Μικρον τ' αναπνευσωσι των κυκλωι κακων, Λαλων τε γλωσσων, και
πολυσχιδους πλανης, Ὑφ' ων εκαμνον ουκ εχοντες τι σκεπης, Οιον τι τερπνον εν
μεσωι βατων ροδον, Ἤ τις μελαινα ραξ εν αωρωι βοτρυι, Ουτω μεν ουν επηλθον
ευσεβης ξενος, Ὅρκοις τε καμφθεις, και λιταις πολυτροποις, 1173 Αις αντιβηναι των
λιαν καταφρονων. Ἐπει δ' επηλθον, Καππαδοσσαν γην λιπων, Ἣ πιστεως ερεισμα
τοις πασιν δοκει, Ου λαον, ουδεν των αναγκαιων εμοι (Ταυτ' εστιν εχθρων
πλασματα, ψευδεις λογοι, Φθονου καλυμματ' αστοχως ευρημενα), Ὑμας ερεσθαι
ταπιλοιπα βουλομαι· Ὑμεις γαρ εστε μαρτυρες μοχθων εμων. Τι σκαιον, η
προσαντες, η βλαβην φερον, Ἢ ειπον, η επραξα τουτ' ετος τριτον; Πλην εν γε τουτο,
των κακων εφεισαμην, Ὑφ' ων λιθασθεις εισοδου προοιμιον Ἐκαρτερησα. Και γαρ
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευσεβεστερον Παθοντα τα Χριστου με ουτω και φερειν. 1174 Ὁραις, πενητες οια
δωρουνται Θεωι. Και τουτο δ' εγκλημ', ει δοκει, ποιωμεθα. Σης μεν, τις ειπεν, οστεων,
αισθητικαι Φρενες. Τοδ' εργοις τοις εμοις εγνωρισα. Το χαλκεον μοι σωμα φροντισιν
τακεν Ἤδη νενευκεν· αλλο δουναι δ' ουκ εχω, Πλειω χρεωστων, καν τα παντων
εισφερω. Τι αν παθοι τις συζυγεις σαθρωι φιλωι; Ἀλλ' ανιτεον μοι προς τον εξ αρχης
λογον. Κεκλημ', επηξα λαον εν μεσωι λυκων, Ποιμνην ανυδρον τοις λογοις επηγασα,
Ἔσπειρα πιστιν τωι Θεωι ριζουμενην, Τριαδ' ελαμψα τοις πριν εσκοτισμενοις. Ὀπος
τις ημην εν γαλακτι, φαρμακον 1175 Πειθους βιαι· και τους μεν ηδη δεσμιους, Τους δ'
εγγυς ειχον, οι δ' εμελλον αυτικα. Πασιν δε θυμος εκλιθη, το πριν ζεων, Και φιλτρον
ηδη τωι λογωι συνεκραθη· Ἐλπις δε παντος, και ροπη τις μετρια. Ῥωμης τοδ' οιδεν
αστυ της ευδαιμονος, Και της μαλιστα φημι το πρωτον γενος, Οι μ' ηξιωσαν και
λογου τυχον τινος, Παρ' οις πλεον, και μικρον ευκλειας εχειν, Ἢ πρωτ' εν αλλοις
τιμιου παντος φερειν· Και γαρ τοσουτον εισι παντων κρεισσονες! Ουτοι με και
παροντα ειχον εν λογωι, Και νυν αποντος αιτιωνται τους κακους. 1176 Πλεον γαρ
ουδεν ειχον, η τουτο, δρασαι, Ουδ' αυτος ᾔτουν ουδεν. Ὦ πολις, πολις, Ἵν' εκβοησω
και τι και τραγωιδικον. Ἀλλ' οι καλοι τε καγαθοι συμποιμενες Φθονωι ραγεντες (ιστε
τους Θρασωνιδας· Ου γαρ φερει παιδευσιν η αγροικια), Και την εμην λαβοντες
εκγονον πονων Ἀῤρωστιαν συνεργον, ην αιδεισθ' εδει Τους και τι μικρον τωι Θεωι
κεκμηκοτας, Το τε θρονου τοσουτου μη στεργειν κρατος, Κοσμου ραγεντος εν μαχης
μεταιχμιωι. Ταυτ' ουν λαβοντες συν ροπηι του δαιμονος Προυπεμψαν ενθεν ασμενως
οι φιλτατοι, 1177 Ὥσπερ τιν' ογκον εκ νεως βαρουμενης Ῥιψαντες. Ἦν γαρ φορτος
ευφρονων κακοις. Ἔπειτ' αρουσι χειρας, ως αγνοι, Θεωι, Και δωρα πεμψουσ' εκ
φρενος καθαρσια, Και λαον αγνισουσι μυστικοις λογοις, Οι καμ' επεμψαν ενθεν εκ
πονηριας, Ου σφοδρ' ακοντα. Και γαρ ην αισχος μεγα, Τουτων τιν' ειναι των
καπηλων πιστεως. Ὧν οι μεν οντες εκγονοι φορογραφων, Ουδεν φρονουντες του
παρεγγραφειν πλεον, Οι δ' εκ τραπεζης, των τ' εκεισ' αγαλματων, Οι δ' εξ αροτρων,
ηλιωι κεκαυμενοι, Οι δ' εκ δικελλης και σμινυης πανημερου· Ἄλλοι δε κωπην, η
στρατον λελοιποτες, 1178 Ἄντλον πνεοντες, η το σωμ' εστιγμενοι, Λαου κυβερνηται
τε, και στρατηλαται Πεφηνασ' ουκ ειξουσι και μικρον ποτε· Ἄλλοι δε τεχνων
εμπυρων την ασβολην Ουπω τελειως σαρκος εκνενιμμενοι Μαστιγιαι τε, και
μυλωνων αξιοι, Πριν και το τιμημ' εισενεγκειν δεσποταις, Μικραν τιν' αν ευρωσι
παυλαν των πονων, Ἔπειθ' υπερμαζωσι και δημου τινας Κλεψαντες, η πεισαντες, η
τυραννικως, Ἄνω τρεχουσι, κανθαροι προς ουρανον, Πολον στρεφοντες, ου τον εκ
κοπρων ετι, Ουδ' εξοπισθεν, ως το πριν, νενευκοτες, Αυτων δ' εχειν δοκουντες των
ανω κρατος, 1179 Ἀριστερα λαλουντες, ουδε τους ποδας Αυτων αριθμειν ειδοτες, η
τας χερας, Ἀλλ' ου κακιστα ταυτα, ουδ' επισκοπης, Ὦ λωιστε; μη τοσουτον αρχαιως
φρονειν, Ὡς τηλικουτο πραγμα τιμασθαι κακως, Μηδ' ει λιαν μοι το χθαμαλον
σπουδαζεται· Ου γαρ κακιστον η επισκοπη. Χρεων Παντως τιν' ειναι των δ' αριστων,
εκλεγω Τον πρωτον· ει δ' ουν, αλλα μη τον εσχατον· Ειπερ νομιζεσθαι τι δει μου τον
λογον, Και νυν μαλιστα εν ζαληι γλωσσαλγιας, Και των μεγιστων αστεων, και
συλλογων, Ὧν και μενοντων ασφαλως, κερδος πλεον, Και μη μενοντων, η βλαβη
πληρεστερα· Ὧν δη χαριν σοι τους καλους εκλεκτεον. 1180 Μολις γαρ αν τις των
μεσων ουτω τυχοι, Ει σφοδρ' αγωνιζοιτο, τους καλους κρατειν. Ουτω γινωσκειν,
γνωμονος αψευδεστατου. Ἀλλ' οι τελωναι, χ' αλιεις, ηξουσι μοι Ευαγγελισται, και
πενητες εν λογωι, Κοσμον σαγηνευσαντες ευτελει λογωι, Και τους σοφους λαβοντες
εισω δικτυων, Ὡς αν το θαυμα μειζον ηι το του λογου, Και γαρ προχειρον τουτο τοις
πολλοις λεγειν, Προς ους βραχυς μοι και σαφης αγαν λογος. ∆ος μοι το πιστον των
αποστολων ενος, Ἄχαλκον ειναι, πηραν ουκ εξημμενον, Ἄραβδον, ημιγυμνον, ως δ'
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ασανδαλον, Ἐφημερον, πλουτουντα ελπιδας μονας, Μηδ' ευπροσηγορον τιν' εις
δοξαν λογου, 1181 Του μη δοκειν θωπειαν ισχυειν πλεον, Μηδ' ασχολεισθαι προς
λογους αλλοτριους. Τουτων τις εστω, και τα παντα δεξομαι, Ἄφθογγον, αισχρον,
δυσγενη, βοηλατην. Ὁ γαρ τροπος καλυμμα της μοχθηριας. Τουτων τις ειης, χ'
αλιευοις βατραχους, Ἔπειτα δωσομεν σε αγγελων χοροις. Ἒν ουν τι δος μοι· μη
καθηρηις δαιμονων; Μη λεπρον εξελοις, μη νεκρον ταφου; Μελων τε πηξιν μη λαβοι
παρειμενος; Θες τωι καμνοντι χειρα, και στητω νοσος. Ουτω με πεισεις του λογου
καταφρονειν. Ει δ' εκ δυοιν σοι του ενος συγκειμενου, 1182 Ἐπαινετου τε, και
κατηγορουμενου, Το μεν λογιζηι, το δε παρατρεχεις εκων, Κλεπτεις κακουργως την
ομοιωσιν σφοδρα. Ματθαιος ην τελωνης, αλλα τιμιος, Ουχ ως τελωνης, ως δε
Πνευματος γεμων. Πετρος μαθητων ακρος, αλλα Πετρος ην, Ουχ ως σαγηνευς, αλλ'
οτι ζηλου πλεως. Πειθει με τιμαιν και το δικτυον ο τροπος. Σου δ' εκτρεπομαι, καν τι
των σεμνων φερηις, Τουτ' εστιν η παγη τε, και το θηρατρον. Γραφευς τις εις ο τας
καλας μιμουμενος Μορφας εν αλφοις και σπαραγμασιν μονοις. Ἢ παν το καλλος
γραψον, η το παν παρες. 1183 Κακεινο δ' ειπε, πως απαιδευτους καλεις, Τοιουτοι ων
λογοι τε, και συγγραμματα, Ὧν καμνομεν νοησαι και μικρον λαθος, Οι τοις λογοις
ανωθεν εντεθραμμενοι· Εις ους λογος τοσουτος αυθις και πονος, Ὡς μεστα παντα
τυγχανειν πονηματων Γλωσσης τε πασης, και φρενος ευμαθεστερας, Καρπον
φερουσης, υψος εξηγησεων; Ποθεν βασιλεις, και πολεις, και συλλογους,
Κατηγορουντας, ευθυνοντας εν λογοις, Προ βηματων τε, και θεατροις εν μεσοις,
Σοφους, νομικους, Ἕλληνας ωφρυωμενους, ∆ημηγορουντες, ευστομουντες καιρια,
Ἔπειθον, εξηλεγχον εν παῤρησιαι, 1184 Ει μη λογου μετειχον, ου συ μη διδως, Ἴσως
αν ειπηις, εν ροηι του Πνευματος, Λεγων αληθως· αλλα τουντευθεν σκοπει. Σοι δ' ου
μετεστι Πνευματος; και μην φρονεις Τουτωι μαλιστα. Πως φθονεις ουν του λογου
Τοις τουτον εκζητουσιν; αλλ' ητοι ματην ∆ιδως συ τουτο τηι φυσει του Πνευματος,
Και τοις δικαιοις· τωι μεν, εμπνειν τον λογον, Τοις δ' εμπνεεσθαι, ηι πεφηνασιν σοφοι.
Ουτως αφυκτως ενδεηι τοις σοις λογοις, Ὦ ταυτα λαλων συγε προθυμως, και μονον,
α μη λαλεισθαι κρεισσον, αλλ' ενδον μενειν. Ἄφωνον οιδα πνευμα των εναντιων·
Και τουτο σιγαιν κρεισσον, η λαλειν κακως. 1185 Των μεν λυοις την γλωσσαν, ω
Θεου Λογε, Ὅσοι λαλουσιν ενδικα, των δε και βαρει, Ὅσοι φυσωσιν ασπιδων
συριγματα, Πεμπουσι τ' ιον ενδοθεν αδελφοκτονον. Ουτω μεν ουν συ· τις δ'
απαιδευτου λογος Ἄλλος γενοιτ' αν; ως δε τ' αληθες εχει, Φρονειν τ' αμεινον,
συντομως εγω φρασω. Ἦσαν ποτ', ησαν ευμαθεις, ειπερ τινες, Ουκ ευμαθεις δε τον
ευπρεπη παντως λογον. Ἔχει γαρ ουτως· διττος ημιν πας λογος, Λεξεις τε, και νους·
αι μεν, οιον εκτοθεν Ἔσθημ', ο δ' ενδον σωμα ημφιεσμενον. Και τοις μεν αμφω
καλα, τοις δε θατερον· Ἢ αισχρον αυθις, ως μαθησις, η φυσις. 1186 Ἡμιν δε, του μεν
εκτος ου πολυς λογος, Ὅπως ποθ' εξει· του δ' εσω λιαν πολυς. Ἐν νωι γαρ εστιν ημιν
η σωτηρια, Πλην εκλαλουμενωι τε, και δηλουμενωι. Πηγης τι κερδος εστιν
εμπεφραγμενης; Τι δ' ηλιακης ακτινος, ην κρυπτει νεφος; Τοιουτον εστι νους σοφος
σιγωμενος, Οιον ροδου το καλλος, ο καλυξ σκεπει Ουκ ευπρεπης· το τερπνον
εκφαινει δ', οταν Αυραις ραγεισα τον τοκον θεατρισηι. Ει δ' ην αει το καλλος
εσκεπασμενον, Ουδ' αν τις ηρος ην χαρις του τιμιου. Ουδεν πλεον ζητουμεν, ως
ουτω λαλειν, Ὡς οι δοκουσιν ευτελεις τα του λογου. 1187 Ει δ' ουν, παριστη τας
εκεινων εμφασεις. Αυγης ποθω τι και μερος της σης λαβειν. Ει μεν γαρ ουδεν εισιν οι
γεγραμμενοι Λογοι, τοσουτον πως επαιζομην χρονον Ἢ πως θαλασσης ψαμμον
ηριθμουν ματην, Νυκτας συναπτων ημεραις εν τοις πονοις, Ὡς αν τις ελθοι εις γε
ρυτιδας λογος; Ει δ' εισιν, ωσπερ εισιν, ευ γεγραμμενοι, Μη δωις αραχναις των
δικαιων τους πονους Πεζευε μοι την λεξιν, αγροικοστομει, Ουδεν διοισομ'· οιδα και
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

βαινειν κατω. Λιτη τραπεζα πολλακις μοι φιλτερα Της οψοποιων χερσιν
εξησκημενης. Ἐσθης δ' ομοιως· ως δε καλλος ευπρεπες, 1188 Ουχ ο γραφουσι χειρες,
η φυσις δ' εχει. Ὁ νους ανειτω, και τοδ' ημιν αρκεσει. Ουδεν το κομψον, τοις θελουσι
δωσομεν. Μη μοι τα Σεξτου, μηδε Πυῤρωνος πλεκε· Χρυσιππος εῤρει, μακραν ο
Σταγειριτης. Μηδε Πλατωνος στεργε την ευγλωττιαν. Ῥιψον το καλλος, ων τα
δογματ' αποστρεφηι. Ἐμφιλοσοφει τηι ευτελειαι του λογου· Ἡμιν αρεσκεις, καν
απαιδευτως λαληις. ∆ιδαξον ημας, ως θελεις, διδασκε δε, Τις η Τριας μοι, πως
ενιζεται Θεος, Και τεμνετ' αυθις, εν σεβας, φυσις μια, Μονας, Τριας τε, αγγελων δε
τις φυσις, Κοσμου τε δισσου, και προνοιας ενδικου, 1189 Καν πολλα μη δικαια τοις
πλειστοις δοκηι· Ψυχης τε, σωματος τε τις λογος, νομων Πρωτου τε, δευτερου τε·
σαρκωσις δε τις Του και νοητων πλειστον εξεστηκοτος· Και των ανισων μιξις εις
δοξαν μιαν, Νεκρωσις εις εγερσιν, ουρανος παλιν, Ἀναστασις δε, και κρισις τινος
λογου, Ἢ τις δικαιοις, τις δ' αμαρτωλοις βιος· Πως ρει τα παντα, φασκε μοι, που δ'
ισταται Ει σοι τι τουτων ετρανωθη Πνευματι, Το συμπαν, ειτε και μεσως, ειτ' ενδεως,
Ὅσον κεχωρηχ' η καθαρσις σης φρενος. Μη με στερησηις· ει δε παντη τυφλος ει 1190
Τι χειραγωγεις μη βλεπων; Ὢ του σκοτους Τωι μη βλεποντι χρωμενων διδασκαλωι,
Ὡς εις βοθρον πεσωσι αγνοιας αμα! Ουτοι μεν ουτως· οι δε και ησσον κακον· Ἄγνοια
γαρ κακον μεν, αλλ' ησσον κακον. Τι δ' αν τις ειποι, και κακων μεμνημενος; Εισιν
γαρ, εισιν αθλιωτεροι τινες, ∆υστην', απευκτα του βιου κυβευματα, Την πιστιν
αμφιδεξιοι, καιρων νομους, Ου τους Θεου σεβοντες, Ευριποι λογων Παλιῤροουντες,
η κλαδων μετακλισεις, Θωπες γυναικων, τερπνα δηλητηρια, Μικροις λεοντες, τοις
κρατουσι δ' αυ κυνες, 1191 Πασης τραπεζης ευφυεις ιχνευμονες, Θυρας κρατουντων
εκτριβοντες, ου σοφων, Το προς χαριν τιμωντες, ου το συμφερον, Ὡς αν κακους
ποιωσι και τους πλησιον. Ειπω τι τουτων και σοφον, κελευσετε; Ὃς μεν τις
ευγενειαν, ος δ' ευγλωττιαν, Πλουτον τις αλλος, ος δε κομπαζει γενος. Οι δ' ουκ
εχοντες, εξ οτου δοξουσι τι, Ποιουσιν αυτους γνωριμους πονηριαι. Σοφον δε και το·
ου γαρ ειδοτες λογων, Γλωσσαν εδησαν των λαλιστερων ομως. Ει δ' ην τις
οφθαλμων και χερων ερις, Και ταυτ' αν ημων εξεκοψατ', ω σοφοι! 1192 Ταυτ' ου
προδηλος υβρις; ου βλαβη σαφης; Τουτων ανεξεται τις; ω μυστηριον! Ἤδη σχεδον τι
της ολης οικουμενης, Οιαν λαβοντες εκ Θεου σωτηριαν, Ὡς σφοδρα χρωμεθ'
αναξιοις τοις προσταταις! Βοησομ' ου ψευδη μεν, ουχ ηδιστα δε. Σκηνη τις (οιμοι!)
παιζετ' ευπρεπεστερα· Νυν τα προσωπεια, τα προσωπα δ' υστερον. Αισχρον μεν
ειπειν, ως εχει, φρασω δ' ομως. Ταχθεντες ειναι του καλου διδασκαλοι, Κακων
απαντων εσμεν εργαστηριον, Σιγηι βοωντες, καν δοκωμεν μη λεγειν· «Προεδρος η
κακια· πονειτω μηδε εις· 1193 Κακοι γινεσθε, τουτο συντομωτατον, Και λωιον· η δε
πραξις ισταται νομος.» Μολις γαρ αν τις εκ βιας διδασκαλων Νευσειεν εις το
κρεισσον· ει δ' εχοι τυπον Μοχθηρον, ηλω. Ῥους κατα πρανους τρεχων. Το δ' αιτιον.
Βολαις μεν ηλιου φασι Κρινειν νεοττων οψιν αετον πανσοφως· Ἐξ ων νοθον μεν,
και το μη, γινωσκεται· Και τον μεν εξεῤριψε, του δ' εστι πατηρ. Ἡμεις δε παντας
ραιδιως καθιζομεν, Ἐαν μονον θελωσι, λαου προστατας, Ουδεν σκοπουντες των
νεων, η των παλαι, Ου πραξιν, ου λογον τιν', ου συνουσιαν, Ουδ' οσον ηχον
γνωρισαι νομισματος, Ουδε χρονου πυρωσιν ενδεδειγμενους, 1194 Ἀλλ' αυτοθεν
φανεντας αξιους θρονων. Ει γαρ τοδ' ισμεν, ως τον εξειλεγμενον Χειρω τιθησιν, ως
τα πολλ', εξουσια, Τις αν προβαλοιτ' ευ φρονων, ον αγνοει; Και ει τοσουτο την εμην
εργον μονην Ψυχην κυβερναιν εν βιου τρικυμιαις, Πως παντι δωσεις αυχενας λαου
τοσου, Πλην ει καταδυσαι το σκαφος σπουδην εχεις; Ποθεν λιθοι μεν δυσποριστοι
των καλων, Και γης αρωματ' ου τοπον παντος φερειν, Ἵππος δ' ο μεν κακιστος εν
μεσωι πολυς, Τον δ' ευγενη τρεφουσιν οικοι πλουσιων· Ὁ δε προεδρος ραιδιως
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευρισκεται, Μηδεν πονηθεις, προσφατος την αξιαν; Ὢ της ταχειας των τροπων
μεταστροφης 1195 Πεσσων κυλισματ'· εν κυβοις τα του Θεου· Ἢ κωμικον προσωπον,
αθροως τεθεν Των ευτελεστατων τε και μικρων ενι, Πεφηνεν ημιν ουτος ευσεβης
νεος. Πολλη τις οντως η χαρις του Πνευματος, Ειγ' εν προφηταις και Σαουλ ο
φιλτατος. Χθες ησθα μιμων και θεατρων εν μεσωι (Τα δ' εκ θεατρων αλλος
εξεταζετω), Νυν αυτος ημιν η ξενη θεωρια. Πρωην φιλιππος, και Θεωι πεμπων κονιν,
Ὡς αλλος ευχας, η νοηματ' ευσεβη. Το δ' αιτιον, πιπτων τις αρματηλατης, Ἤ τις τα
δευτερ' ιππος εν δρομοις φερων· Ἵππων δ' αηρ σοι κουφος αντετυπτετο, 1196 Ὡς εκ
φρενων πεσοντι και μεμηνοτι Νυν ευσταλης τις και βλεπων αιδω μονην, Πλην ει
λαθων που προς το αρχαιον δραμοις, Ὡς λοξος, οιμαι, πτορθος εκφυγων βιαν Χειρος
κατευθυνουσαν εις ταυτον τρεχει. Χθες ρητορευων τας δικας απημπολεις, Στρεφων
ανω τε και κατω τα των νομων, Ἐξ ων απωλλυς, ους εσωζεν η δικη, Σταθμηι δικαιαι
χρωμενος τωι πλειονι· Νυν μοι δικαστης, και ∆ανιηλ τις αθροως. Χθες μοι δικαζων
συν ξιφει γυμνουμενωι, Το βημ' εποιεις εννομον ληιστηριον, Κλεπτων, τυραννων, και
προ παντων τους νομους· Ὡς ημερος μοι σημερον! Ουδ' εσθητα τις 1197 Ουτως
αμειβει ραιδιως, ως συ τροπον. Χθες εν χορευταις εστρεφου θηλυδριαις, Γαμων δε
κηρυξ ησθα Λυδαις εν μεσαις, Ὠδας λυγιζων, και ποτοις γαυρουμενος· Νυν
σωφρονιστης παρθενων και συζυγων· Ὥς σου το καλον υποπτον εκ του πριν τροπου!
Σιμων Μαγος χθες, σημερον Πετρος Σιμων. Φευ του ταχους! φευ, αντ' αλωπεκος
λεων! Συ δ' ειπε μοι, βελτιστε, και πρακτωρ φορων, Ἢ και στρατου τιν' εκλελοιπως
αξιαν, Ποθεν πενης ων, ειθ' υπερβαλων Κυρον Τον Μηδον, η τον Κροισον, η Μιδαν
ποροις, Πληρη τον οικον δακρυων κεκτημενος, Μετηλθες εις το βημα, και κρατεις
θρονου, 1198 Ἔπειτα παντα συλλαβων εχεις βιαι, Τελος, τυραννων και Θεου
μυστηρια Οις ουδε θαῤρειν προσβλεπειν εχρην ισως Τους μη λιαν ποῤρωθεν
ηυτρεπισμενους; Το λουτρον, η καθαρσις εξημειψε σε; Μεινον· φανητω· και τι σοι
φθονησομεν; Ἐμον το κερδος· τωι χρονωι τι δος μονον· Αιτω σε μικραν του ποθου
προθεσμιαν. Ει δε καθαρθεις σημερον δωρωι Θεου, Βρυεις τον αυτον βορβορον εκ
ραιθυμιας, Πηγης μενουσης, η βρυει τα πριν κακα (Ἡ γαρ πλυσις καθαρσις ου παντως
τροπου, Των δ' εκφυεντων εκ τροπου βλαστηματων), Σαφως τοδ' ισθι, πενθιμος η
σωτηρια. 1199 Ὅσωι το πριν μεν δεξιαι γουν ελπιδες· Νυν δ' ουδε τουτο. Ἓν χαρισμ'
ενος Θεου. Ἔστω δε μη κακος τις· αρκεσει τοδε; Και κηρον ουν στεργομεν, ος τυπους
παλαι Τους πριν λεανθεις, τους καλους μετεγγραφηι. Γενου Ζαχαιος· τοις μεν
ηδικημενοις Μη πλειον, αυτο το κεφαλαιον, ει δοκει, Μονον καταθες· ου γαρ φερεις
το του νομου· Τοις δ' αυ πενησιν εισενεγχ', οσον θελεις, Και τοτε Χριστον εστιασεις
αξιως. Ει δ' ενδον οντων των σκυλων, ην μικρα δους Πενησιν, οιει τυγχανειν
ελευθερος, Το θειον ημιν πεπρατ', ει θεμις λεγειν· Πως γαρ δικαιον, την βλαβην μεν
την εμην 1200 Ἄλυτον ειναι, σοι δε το χαρισμ' εχειν, Το μη δικας δουναι σε των
τολμηματων; Ἔχεις χαρισμα; των δ' αλλοτριων γενου Ποῤρωθεν· ουτως η καθαρσις
παντελης. Ει δ', ηνικ' ησθα του χαρισματος μεσος, Ειχες τα μη σα, μηδε παντ'
εξεπλυνου, Ὀκνω το εξης, παντι δ' οιομαι σαφες. Ζητει χαρισμα· νυν γαρ οιδ'
οφειλετην, Καν ο θρονος σε λιαν υψηλον φερηι. Ὧν ηδικηκαμεν γαρ, ουχ ων
πταιομεν, Το λουτρον εξαλειψις. Ὥστε παντελως Σαυτον καθαιροις, αλλα νυνι μη
γελωι, Ἄλλους καθαιρων αυτος εσπιλωμενος· Ει μη μονωι σοι τουτο εκ Θεου γερας,
1201 Ὡς α γραφει χειρ βασιλεως προς χαριν, Το και προσεπαινεισθαι σε της
τυραννιδος· Ει δ' ουδε το λουτρον εκκαθαιρει παντελως Τους, ωσπερ ειπον, την
χαριν δεδεγμενους (Θεον γαρ ουποτ' ουδε εις σοφιζεται, Τον συνδεοντα και σοφους
σοφωτεροις), Τις αν καθηραι των μετα χρισιν κακων Τους αυθις εγχρωσθεντας ιλυος
βαθει, Και της ανωθεν εικονος την αξιαν Καθυβρισαντας ερπετων η θηριων
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Μορφαις, αφ' ων ποιουμεθα ζηλουμενων; Πλαστης γαρ αλλος ο τροπος καθισταται,
Ὃν εργον εκριψαι τε και ποῤρω βαλειν. Ουδεν γαρ εστι δευτερον καθαρσιον. 1202
Ἅπαξ γεγεννημ', ειτ' ανεπλασθην Θεωι· Τυχον τιν' αλλην υστερον πλασθησομαι
Πλασιν, καθαρθεις τωι φιλοτροπωι πυρι. Νυν δ' ουδεν οιδα φαρμακον, πλην
δακρυων, Ἐξ ων συνουλωσις μεν ερχεται μογις, Ουλαι δ' ομως μενουσιν, ως εμος
λογος, Των πριν κακιστων τραυματων κατηγοροι. Ει δ' εστιν, οστις και πλεον θαῤρει
Θεωι, Ἐμον το κερδος· πειθετω μονον λεγων. Ειποι ταχ' αν τις, ως επισκοπων χερες,
Το τ' εν μεσωι κηρυγμα, λουτρου τις χαρις, Ἅς τ' εκβοωμεν, ως αναξιοι, μεσας
Φωνας, διδοντες την καθαρσιν τηι κλισει, Και τωι τυραννησαντι δηθεν Πνευματι,
1203 Κρισει δικαιων και σοφων επισκοπων· Ους θαττον οιμαι του μυσους τι
λαμβανειν, Ἢ της εαυτων λαμπροτητος προσνεμειν. Ῥαιον κακου γαρ η καλου
μετουσια· Γνωσηι δ' εκειθεν, ως αληθευει λογος. Κρεας γαρ ει ψαυσειεν ηγιασμενον
Ποτου, Μιχαιας φησιν, η βρωτου τινος, Ουκ αν ποθ' αγνισειεν, ου ψαυσαν τυχοι· Ἐκ
των δ' αναγνων αγνα κοινωθησεται. Ταυτ' ουν ο θειος Παυλος ευ πεπεισμενος, Ἐν
οις τυποι Τιμοθεον εξ Ἐπιστολης, Νομον τιθησι, μη προχειρως τας χερας Ἄγειν επ'
αλλον, μηδε κοινουσθαι τροπον· Ἀρκειν γαρ ημιν φορτον οικειων κακων. 1204
Ἔστω δε λουτρον, ει δοκει, και τουτο σοι. Τις εγγυαται τον τροπον, χρονου διχα,
∆εικνυντος, ως εσμηξε και βαθος χαρις, Ἀλλ' ουκ επιπολης, ως βαφη τις εκ ποας Ἡ
λαμπροτης, ης και το καλον εκπλυτον; Ἔστω δε και τουθ' η καθαρσις παντελης· Ὁ
βαθμος ημειψεν σε· αγγελον βλεπω. Τουτ' ουν ο πιστος, και σεβων εμους νομους,
∆ωσει προθυμως, ενδιδους τωι δογματι. Ὁ δ' εκτος ουδεν' οιδε, πλην ευδοξιας, Ὅρον
τιθεσθαι του καλου της πιστεως· Ὃς των μεν αυτου μηδε εν λογιζεται, Των σων δε
πικρος ισταται κατηγορος· Πως τουτον, ειπε, πεισομεν δοξαν λαβειν 1205 Ἄλλην,
παρ' ην δεδωκαμεν τωι πριν βιωι; Πως γλωσσαν εμφραξομεν, η τισιν λογοις;
Περιφρονειν γαρ ουδε τουτ' εμων νομων, Οι παντοθεν ξεουσιν, ως αγαλμα τι, Τον
προστατην, ως μη τι του λαου βλαβηι. Και τουτ' αφησω, την χαριν δοξηι κρατειν.
Παντες τεθηπασι σ', ουδ' ο μωμος απτεται. Ευθυς μετ' Ἠλιαν συ τωι σεμνωι λογωι.
Πως ων απειρος καμαθης ανω καθηι Των εκπονουμενων τε και ποθουμενων
Πολλοις; τεθηπα γ', ειγε σοι ποθουμενων. Το γαρ φρονημα ουδε μεν μαθειν εαι,
Πειθον τα μη προσοντα ραιδιως εχειν. 1206 Ἀλλ' ουχι τουτο· αλλ' εκεινο πως φυγηις,
Ὁμου μαθητης και διδασκαλος δοκειν, Θηγοντα θηγων, ως οδοντες των συων, ∆εον
διδασκειν εκμαθοντα τους νομους· Τις η τοσαυτη συγχυσις του πραγματος; Ποθεν το
δογμ' ευωνον ουτω γιγνεται; Πυκτης μεν ουδεις, οστις ου το πριν χερα Προυβαλλετ',
ουδ' εσκεψατ' ευκαιρον στασιν. Ουδε σταδιευς μη τω ποδε προγυμνασας. Αυλους δε
τις ποτ' ευφρονων αυθημερον Τετμηκεν, εξησκησεν, ηγωνισατο; Γραφευς δε τις ποτ'
ακρος ηκουσθη ποτε, Μη πολλα μιξας χρωματων μορφωματα; 1207 Ἐῤρητορευσεν
δ', η νοσους τις ηλασε, Προ πλειονων λογων τε και νοσηματων; Μικρου γ' αν ησαν
αι τεχναι τιμηματος, Ει τωι θελειν υπηρχε το κτασθαι μονον. Τον δε προεδρον δει
κελευσθηναι μονον Ειναι καλον τε καγαθον παραυτικα. Και τουτ' εκεινο· «Πραξις
εστιν η φασις.» Χριστος κελευει, και κτισις παρισταται. Και τουτο σιγω. Πως δε συ
βλεπων κατω Τουτον μενοντα του Θεου παραστατην, Ὑψαυχενεις τε και θρονων
στεργεις κρατος, Ἀλλ' ουχι φρισσεις, ουδ' επιτρεμεις θρονοις, Μη βους ελαυνηις
κρεισσονας βοηλατου; Σκοπει γαρ ουτως, ει σχολη σοι και βλεπειν. 1208 Ουτος
χαμευνης, και κονει βεβρωμενος, Και σαρκας εξετηξεν αγρυπνιαις, Ψαλμωιδιαις τε
και στασει νυχθημερωι, Και νου προς υψος εκ παχους εκδημιαις. Τι γαρ ταφοις δειν
εισφερειν τε χουν ολον, Σκωληξι τ' ειναι δαψιλεστεραν τροφην, Γεννωντα, και
τρεφοντα τους γεννωμενους; Και δακρυων εσμηξε πηγαις τους σπιλους, Ει που τιν'
ειχε και βραχυν ραντισμασιν, Οις βαλλεθ' οστις και σοφος πηλωι βιου· Τυποις τε
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σαρκων εσφραγισται τιμιοις Ἐσκληκοτων ευχηι τε και πολλοις πονοις, Οις η παλαια
γευσις ετρυχωσε με Εις γην στραφεντα την ταπεινην μητερα, 1209 Ῥιγει τε, πεινηι,
και στενοις ρακωμασι Ποθων λαβειν ενδυμα την αφθαρσιαν, Και γαστρος υβριν
ενδεει καθυβρισε Τροφηι, το θνησκειν μνωμενος καθ' ημεραν. Τροφην γαρ οιδεν
αγγελων απλην Θεον. Ουτος πενης νυν, η δ' οτε ζαπλουτος ην· Ἀλλ' εκβολην
εστερξε, και κουφος πλεει, Ῥιψας πενησιν, ου βυθωι, το φορτιον. Ουτος φυγων
πολεις τε και δημου κροτους, Και την ζαλην, η παντα ταν μεσωι στρεφει, Του νου το
καλλος τωι Θεωι συνηρμοσε, Μονος τα θεια και μονωι κοινουμενος. Ουτος το καλον
σωμα (πως γαρ ου καλον 1210 Το των αριστων) μαργαροις συνεκλεισε, ∆εσμοις
σιδηροις, λαθριωι κοσμηματι, Σφιγξας εαυτον ουδεν ηδικηκοτα, Ὡς μηποθ' υβρισειεν
ων ελευθερος, Και συνδεων αισθησιν αυτωι την πλανην. Τουτωι το Πνευμ' εδειξε
γραμματος βαθη, Λυσαν τα πολλων εσφραγισμενα φρεσι. Τοιαυτα καλλη και συ μοι
φραζειν τα σα· Οικος, γυνη σφριγωσα, τεκνιων οδος, Κτησις, κελευσται, πρακτορες,
βοαι, δικαι, Ἅπαντα μεστα φροντιδων και πραγματων. Τραπεζα φλεγμαινουσα των
αοιδιμων Ταις οψοποιων και κερασματων πλοκαις, 1211 Γης και θαλασσης
καρποφορουντων εντεροις (Ἐξ ων ο νους βαπτιζετ', ουδ' εχει πλατος), Μυροις,
γελωσι, ψαλματων συνουλιαις, Οις κυμβαλων δει και ποδος ψοφηματων. Ἄλλοι δε
λυσσης εμπλεοι της συμφυτου, Νοσουντες, οιδαινοντες, εστιλβωμενοι Γυναιξιν, αρτι
νυμφιοι, το μετριον, Ουπω λυσαντες πασταδας γαμηλιους, Ἣ και ποθοις συζωντες
αζυγοις ετι, Πριν και παρειαν, ανδρικωι κοσμηματι, Θριξιν καλυψαι, παντελως
αρτιχνοοι, Νεοι το σωμα, τον τροπον νεωτεροι, Ἢ και παλαιων ημερων, πληρεις
κακων· Ἔπειτ' ασαρκων εισι τεκνων προσταται, α πνευμα τικτει σαρκος
εξενωμενον. 1212 Τιμαιν παθη μαθοντες, οις πεπονθασι, Συνηγοροι σφων εν κακοις
αλλοτριοις. ∆ιδοντες, ωσπερ λαμβανουσ', εξουσιαν. Ουτοι μεν ουτως· και ταχ' αν και
βελτιους Αυτων γενομενοι, κωλυονται τοις θρονοις. Το γαρ κρατειν τον αφρονα
ποιει χειρονα. Ὁ δ' εγκρατης εστηκεν ητιμωμενος, Κατω νενευκως, προς Θεον μονον
βλεπων, Στεργων μαθητου χωραν, ου μηδ' αξιος Ἴσως μαθητης, ουτος ο νυν
διδασκαλος. Ειπερ το κρατειν ου τοπωι γνωριζεται. Τοιαυτ' εν ημιν ισχυειν τον
βασκανον! Ουτω σοφιζετ' ευστοχοις πονηριαις, Ὅταν δημον τιν', η πολιν πληξαι
θεληι. Προς οις εκαστου πειραται, και συντομον 1213 Νομον διδωσι πονηριας τον
προστατην· Ἔπειτα χαλκος χρυσον ημφιεσμενος, Ἢ και χαμαιλεοντος εκστασις
χροας, Πωγων, κατηφες ηθος, αυχενος κλασις, Φωνη βραχεια, πιστος εσκευασμενος,
Νωθρον βαδισμα, παντα, πλην φρενος, σοφος, Το πρωτον εν πρωτοις τε των νυνι
καλων, Ἐφουδ το σεπτον, η Σαμουηλ διπλοις, Σκιμπους ταπεινος, ουδ' ολως
δεσμουμενος, Τα προς καρηνον παρθενων κοσμηματι Λινωι περισφιγγων τε και
σακκουμενος, Τα προσθεν ευχης συμβολα προκειμενα. 1214 Πως μη τι ρηξω ρημα
των εμοι ξενων; Ουκ αν δυναιμην μη τι και θυμου φερειν Κυβευμ'. Ἐπισχες, η
τρυφην, η τας τριχας. Τι και τα μη σα, και τα σα ζητεις εχειν; Χωρις τα Μυσων και
Φρυγων ορισματα. Χωρις τα Μεῤρας και Σιλωαμ ρευματα. Τα μεν γαρ ουδε γευστα·
των δε και νοσοι Ἡττωντο πρωτον αγγελωι κινουμενων. ∆ιπλουν φυτευεις
αμπελωνα, δισσα δε Σπειρεις· το δ' ενδυμ' εκ δυοιν υφασμενον· Τα δ' ουχ
ομοζυγουντα συζυγη τιθεις. Ἀπηγορευτο δ', ειπερ οισθα, τωι νομωι 1215 Το πλεκτον,
εκκλιναντι τον δισσον τροπον Ἄλλος γυναικων κοσμος, αλλος αῤρενων. Ἄλλο
κολοιων υψος, αλλο δ' αιετων· Αισχρον μεγαλων μιμησις εν μικροις λιαν·
Μικροπρεπες γαρ. Οι Φαραω φαρμακοι Σαφως σε πειθετωσαν ιστορουμενοι. Ἀλλ' ει
τις ειναι των σοφων εσπουδακας, Μη μοι μονην την ραβδον εις οφιν τρεπειν· Ζητω
τα παντα, κ' ειναι τον μεγαν Ἀαρων· Ει δ' εντεταξαι συν μαγοις Αιγυπτιων, Ει καλον,
εξασκησον ευθεως ολον· Ουδεις φθονος σοι της καλης μιμησεως· Ει φαυλον, εκτος
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

στηθι· φεισαι των εμων· Ἐμον γαρ ισθι, καν υποκρινηι σοφως. 1216 Ἀποστερεις με
και συ την μιαν αμναδα. Μοιχευεται το σχημα. Τις Ναθαν φρασει; Ῥηξω το φαιον
προσδραμων χιτωνιον, Ει που λαβοιμην· και γαρ εν τουτοις ποτε Τρυφατε, ωσπερ
βρωματων εν χειροσιν, Ὅταν παθητε πλησμονην εν τιμιοις. Ῥηξον τι και συ των
εμων, αν του λαβηι Των μαλθακωτερων τε και νοθων εμοι. Τουτων τι αν γενοιτο
ενδικωτερον; Ἔστω Λαβαν τα λευκα· ταπισημα δε Του πολλα μοχθησαντος εστι
ποιμενος, Νυξιν παγεντος, ηλιωι κεκαυμενου. Αισχρων μεν ουν αισχιστον η τροπου
πλασις. Ὅμως φυλασσε, και μ' επαινετην εχεις. 1217 Νυν δ' οιον εστι τουτο, και τωι
προσφερες; Ἆρ' εστι και παιξαι τι τερπνωι πλασματι Σπουδης μεταξυ· και γελως εν
δακρυοις, Γαλην καθιζει μυθος εισω πασταδος· Νυμφηι γαρ εικε, νυμφικως
εσταλμενη· Ἕδνα, κροτοι, γελωτες, ην λαμπρος γαμος. Ἡ δ' ως ιδεν μυν διατρεχοντ'
εν τωι μεσωι, Νυμφη μεν ην, γαλη δε· τωι φανεντι γαρ Ἐπιδραμουσα δειπνον ειχεν, ου
γαμον. Τοιουτος εστι πας νοθος διδασκαλος. Το γαρ πεφυκος ου ταχεως μεθισταται.
Ἀλλ' ευστροφος τις ουτος εν τοις πραγμασιν, Ὃν ουκ επαινεις, εντελης τε προστατης
1218 Τριβων παλαιων και νεων κινηματων· Ὁ δ' ευσεβης μεν, χρησιμος δ' αυτωι
μονωι. Τις ταυτα φησιν; ως λιαν κακοτροπος! Ουδεις γαρ εστιν, οστις αυτωι ζηι μονωι,
Ουτ' ουν καλων τις, ουτε μην των χειρονων. Ἀλλ' ωσπερ ουτος, ου τυχοι σπασας,
αηρ Ευωδιας μετεσχεν, η δυσωδιας, Ουτω ταχιστα τοις πελας ποιουμεθα, Καλοις μεν
ηττον, τοις κακοις δε και λιαν. Μαλλον γαρ ευμιμητον η πονηρια. Ει δ' ουτος ημιν
και προεδρος ων τυχοι, Ει μεν κακιστος και πονηριας πλεως, Τουτ' εσθ' ο και νυν,
ραμνον αρχειν των ξυλων· 1219 Ει δε κρατιστος, αυθις εν στυλωι πυρος Ἡγουμενωι
πορευετ' Ἰσραηλ μεγας Προς ην απαντες σπευδομεν γην ελπιδος, Καν μη κυκλων τις,
μηδ' αγοραιος ων τυχοι, Πρωτευς σοφιστης εις κλοπας μορφωματων, Ἢ και
Μελαμπους, η τις αλλος αστατος, Πασιν τα παντα ραιδιως τυπουμενος, Προς την
απαντων αθροαν καταστροφην. Πως ουν αχρηστον, ειπε μοι, τουτον καλεις, Προς ον
βλεποντες βελτιους γενοιμεθ' αν; Ἢ πως αριστον προστατην και δεξιον, Προς ον
βλεπων συ, τους εμους διαπτυεις; Το τοι περιττον και προσαντες τοις σοφοις· 1220
Το δ' ευγενες μαλιστα πιθανωτατον. Ἐκεινος ειης, ως σου φρην, ουτος δ' εγω. Ἦ και
γραφεων αριστος ουτος σοι δοκει, Ουχ ος γραφει κινουμεν' απλοις χρωμασι, Ζευξις
τις, η Πολυκλειτος, η τις Ευφρανωρ, Ἀλλ' ος μεν ανθηραις τε και παντασκιοις
Βαφαις αμορφα σωματ' εξεργαζεται, Ὧν Καλλιμαχος, και Καλαις ηστην, ως δοκω,
Μογις γραφοντες εικονας των εικονων; Τοιουτος εστι πας ανηρ πολυτροπος. Ταυτ'
ουν ορων εκαμνες ευρειν ποιμενα. Ὡς μικρον εσπουδακας! εγκαλυπτομαι. Ὥσπερ
λογιστην εσκοπεις τον προστατην. 1221 Κοπρων μελει σοι, μειζονων δ' εμοι λογος.
Ἓν εστω τουδ' εργον ιερεως, και μονον, Ψυχας καθαιρειν εν βιωι τε και λογωι, Ἄνω
φεροντα ενθεοις κινημασι, Γαληνον, υψινουν τε, τας θειας μονας Ἀκηλιδωτους
εμφασεις τυπουμενον, Ὥσπερ κατοπτρον ενδοθεν μορφουμενον· Ἀγνας τε πεμπειν
προσφορας υπερ τεκνων, Ἕως αν αυτους προσφοραν καταρτισηι. Τα δ' αλλ' αφεισθω
τοις ταδ' εντελεστεροις. Ουτως αν ημιν ασφαλως εχοι βιος. Ἐπει δε σοι μεγιστον η
παῤρησια, Ἔστω μεν· ουδ' εμοιγε φαινεται βραχυ, 1222 Ει συν λογωι τε χρωμεθα, και
μετριως. Ὅμως ακουσον, ως εχει· του γαρ σοφου Πλεον το σιγαιν, η το σον
περιτρεχειν. Και σου μεν εστι και το θαρσος, ως θρασος· Του δ' ευγενεια και το
συντελειν λογον. Ει που δε καιρος εμπεσοι παῤρησιας, Ὄψεις μαχητην τον πραον,
και πηλικος Ἐστι κατορθων, τηνικαυτα γνωρισεις. Γνωσηι, τι κερκωψ, και τι
βρυχαται λεων, Ὅταν το μεν σον εκπτυητ' ανθρωπινον, Καμπτοντος εις γην του
κακου συνειδοτος, Ὁ δ' ων αληπτος λαμβανηται ραιδιως. Τροπου γαρ ουδεν εστι
πιθανωτερον. 1223 Ουτως ελαττον κανθαδ' ο τριβων εχει· Ὅμως δε λαμπρος εν
μεσοις καθεζεται, Ἀλλοτριαν τραπεζαν εκκαρπουμενος, Περιφρονων απαντας, ως
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αμβλωματα, Τοσουτον, οσον αυτος περιφρονητεος, Ἓν τουτ' εχων φρυαγμα
λαμπραν την πολιν, Ἐφ' ωι σε δει και μαλλον ολλυσθαι κακως. Πλειους γαρ ουτω
δημιουργεις τους κακους. Κανθων δε τις ποτ' αστικων αλλου πλεον Κανθωνος
εζητησεν αγροικου φερειν; Ἀλλ' εστιν, ωσπερ εστι, καν οικηι πολιν. Τι ταυτα; πως μη
ταυτα συμπραττηι κακοις; Πως δ' ευδρομουσι μη σαφης ολισθος ην; Πασχουσι γαρ τι
και σοφοι των ου σοφων, 1224 Ὅταν κακοις μεν ευροηι τα πραγματα, Λυπρον δ'
εχωσιν οι κατορθουντες βιον. Ἦ τουτ' αριστον, ωσπερ εν ζαληι τινι Παντα
στρεφουσηι, μικρον εκκλιναντα τι, Παντων ανω τε και κατω δονουμενων, Ἐν
ασφαλειαι τας βραχειας ημερας Θεσθαι, το γηρας δ' εν καλωι στησαι τελει. Θρονους
μεν ουν εχοιτε, και τυραννιδας, Ὑμεις, επει και πρωτα ταυθ' υμιν δοκει· Χαιροιτε,
υβριζοιτε, πατριαρχιας Κληρουσθε, Κοσμος υμιν εικετω μεγας· Τοπους αμειβοιτ' εκ
τοπων· τους μεν κατω Βαλλοιτε, τους δ' υψουτε· ταυθ' υμιν φιλα. Χωρειτ'· εγω δε
συστραφησομαι Θεωι, 1225 Ὧ ζω, πνεω τε και προς ον βλεπω μονον, Ὧ πριν γενεσθαι
μ' η τεκουσ' υπεσχετο, Ὧ κινδυνοι τε συνηψαν, και νυκτων χαρις. Τουτωι τε θυσω
νου καθαρα κινηματα, Ὡς γουν εφικτον, προσλαλων μονωι μονος. Ταυτα προς υμας
τους κακους υπερ καλων, Οις ει τις αχθεθ', ευρεν, ον ζητει, λογος. Τα δ' αλλα
εκειθεν, ω φιλοι, λελεξεται· Πλην εξιτηριον τιν', ει δοκει, λογον, Βραχυν μεν, αλλα
χρησιμον, δεξασθε μου, Ὡς οι πατρυας λαμβανοντες εν τελει Φωνας, επισκηψεις τε
μνημης αξιας· Μεθ' ας λογος τις ουκετ' εξακουεται, 1226 Ὧ και πλεον μενουσιν εν
βαθει φρενος. Ἄλλον τιν' ει λαβοιτε Γρηγοριον, φιλοι, Φειδοισθε μαλλον· ει δε μη,
το δευτερον, Ειητε καλοι καγαθοι τοις πλησιον, Ὑμιν τε αυτοις, οι τεως ομοφρονες,
Ἕως κρατεισθε τοις ισοις παθημασιν. Ἥν τ' αυτος εσπουδαζον ειρηνην, αει
Στεργοιτ', αφεντες τας ιδιας αῤρωστιας, Ὑφ' ων το κοινον εκταρασσετ' αθλιως.
Καγω παρησω τουμον, ειτε τι πλεον Ἄλλων φρονουμεν, ειτε μ' ο μακρος χρονος
Ποιει τραχυν τε και τα πλειω δυστροπον, Ειτ' ουν πεπληγως εκ μεθης τον νουν
μονος 1227 Μεθηι τετρωσθαι τους αοινους οιομαι. Νομιζεσθ', ως βουλεσθε. Πλην
μεμνησθε μου Του πολλα μοχθησαντος εν φιλων τροποις, Καλον δ' εχοντος τον
λογισμον προστατην, Το τ' εκλυον με των κακων γηρας τοδε· Ουτω ταχ' αν μοι των
φιλων σπεισαιτο τις, Παλης θανουσης, ηι φθονος συνερχεται.
ΙΓʹ. Εις επισκοπους. Ὦ θυσιας πεμποντες αναιμακτους, ιερηες! Ὦ ψυχων
ταμιαι μεγακυδεες! Ὦ μεγαλοιο Πλασμα Θεου χειρεσσιν εν υμετερηισι φεροντες! Ὦ
Θεον ανθρωποισι μεγ' εξοχον εις εν αγοντες! 1228 Ὦ κοσμοιο θεμεθλα, βιου φαος,
ερμα λογοιο, Μυστοπολοι ζωης ατελευτητοιο φαεινης, Χριστοφοροι, θωκοισιν
ενεδριοωντες αριστοις, Ὑψηλοι, θεατροισι γεγηθοτες ευπρεπεεσσι, Σκηνοβαται,
κωλοισιν εφεσταοτες ξυλινοισιν, Ἀδρανεως χασκοντες εν αλλοτριοισι προσωποις,
Ευσεβιης οσα δ' εντος, ομοιια πασιν εχοντες Ὑμεις μεν παιζοιτε, τα περ και παιζετ'
αεικως, Και σοβαρον φθεγγοισθε, τα δ' ερδετε ως μαλ' ελαφρα. Αυταρ εγων, ει και με
κακον και αναρσιον ανδρα Παντες ομου θειητε, χορου δ' απο τηλε διοισθε
Ὑμετερου, βαλλοντες επασσυτεροισιν οιστοις, Ἀμφαδιοις, κρυπτοις τε, το περ και
φιλτερον υμιν· 1229 Ἀλλ' εμπης τα με θυμος εποτρυνει και ανωγει, Φθεγξομαι, ουκ
εθελων μεν, αταρ λογον εκτοθε ρηξω Ψυχης, ως οτε κυμα βιωμενον ενδοθι λαβρωι
Πνευματι, και σηραγγας υποτρεχον, ουκ επιοπτα Καγχλαζει, και που τι διεκπιπτει
δαπεδοιο, Ῥηγνυμενης ωδινος ανα στομα. Τοια πεπονθα. Ου δυναμαι χαδεειν εντος
χολον· αλλα δεχεσθε, Ει τινα και δακεθυμον ερω λογον, υιον ανιης. Φαρμακον
αλγεος εστι και ηερι μυθον ενισπειν. Σωμα μεγα Χριστοιο, το τιμιον ευχος ανακτος,
Λαος ολης γαιης βασιληιος, εθνος απιστον, Ἦν οτ' εην. Νυν αυτε Θεου κτεαρ ενθα
και ενθα Σειεται, οια τε κυμα πολυσμαραγοιο θαλασσης, 1230 Ἠε φυτον ζαμενεσσι
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τινασσομενον ανεμοισι. Λαος οδ', ωι Θεος ηλθεν απ' ουρανιοιο θοωκου, Κυδος εον
θνητοισιν ενι σπλαγχνοισι κενωσας, Και μιχθη μεροπεσσι, Θεος βροτος εις εν
αγερθεις, Και μεγαν ωνον εδωκε παθων δεμας, αιμα τε θειον Ῥυσιον ημετερης
κακιης χεεν, αλλα τε πολλα Θυματα, τους μετεπειτα λογον σπειραντας απασι. Και
γλυκερου θανατοιο πικρης χερος αντιασαντας, Ὥς κε λογωι τισωσι Λογον Θεον,
αιματι δ' αιμα. Τις δονεει τοδε σωμα; ποθεν τοσον αχθος εμοιγε; Πως δε τε συς
μονοφορβος εμην δηλησαθ' αλωην; Πως μηνη σκοτεεσσα τοσον κλεος αμφεκαλυψε;
Λυσσηεις, κακοεργος, επει, μεροπεσσι μεγαιρων, 1231 Ἐξετι του οτε πρωτον Ἀδαμ
βαλεν εκ παραδεισου, Ζωης τ' αθανατου, κλεψας δηλημονι καρπωι, Και πολλοις
κρατεροις τε τιναγμασιν αιεν αταζων, Ου σθενεν, ως ποθεεσκεν, ολον γενος, οισι
δηλοισι Γνυξ βαλεειν (σπινθηρ δε λογου, και πυρσος αερθεις, Πασαν επεδραμε γαιαν
αοιδιμος, οι δε διωκται Και πλεον εστηριξαν αεθλοφοροισι παγεντας), ∆ευτερον
ευρατο μηχος επικλοπον. Ὡς στρατον εγνω Καρτερον, ηγητηρσιν ολοιιον εμβαλεν
εχθος. Και γαρ, αγου πιπτοντος, ολος στρατος ες χθονα νευει. Ποντοπορον δε τε νηα
κακος πρηνιξεν αητης, Ἢ σκοπελοισιν εαξε, κυβερνητηρος ατερθεν. Ὣς δε δομους
τε, πολεις τε, χορους, βοας, αρματα, πωυ 1232 Βλαψεν αιδρειη σημαντορος, Ειδοσι
μυθος Ἡμετερην κακιην, οποσοι λαοιο προεδροι. Προσθε μεν ανδροφονοισι φυγης
πτολιεθρα τετακτο, Και χωρος τις εην αποπομπαιοις θυεεσσι, Και τις και πικριης και
αιματος υστατιοισιν Ἤμασιν, οι Χριστοιο κακοφρονες εξεκενωσαν Μισθον
ατιμητοιο κακον και τυτθον εχοντες, Ου τι μεν εξ αεκοντος, επει Θεος εστιν αληπτος
Χειρεσιν, ευτ' εθεληισιν· αταρ γε μεν εξεκενωσαν. Νυν δ' ενα χωρον ισασιν
ατασθαλιης τε μορου τε Παντες, οσοι ξεινοι τε και ερκεος ημετεροιο, Το σεπτον
τοπαροιθε σοφων εδος, ερκος αριστων, Βημα τοδ' αγγελικηισι χοροστασιηισι τεθηλος,
1233 Κιγκλιδα την μεσατην κοσμων δυο, τουδε μενοντος, Του τε παριπταμενοιο,
θεων ορον, ημεριων τε. Ἦν οτε ην. Νυν αυτε γελοιιον, ηνικα πασιν Ἐντος
ακληΐστοιο θυρης δρομος, ως δοκεω μοι Κηρυκος βοοωντος ενι μεσατοισιν ακουειν·
«∆ευρ' ιθ' οσοι κακιης επιβητορες, αισχεα φωτων, Γαστορες, ευρυτενοντες, αναιδεες,
οφρυοεντες, Ζωροποται, πλαγκται, φιλοκερτομοι, αβροχιτωνες, Ψευσται θ' υβρισται
τε, θοως επιορκον ομουντες, ∆ημοβοροι, κτεατεσσιν επ' αλλοτριοισιν ααπτους
Βαλλοντες παλαμας, φθονεροι, δολοεντες, απιστοι, 1234 Θωπες ερισθενεων
χθαμαλοι, χθαμαλοισι λεοντες, Ἀμφιθετοι, καιροιο πολυτρεπτου θεραποντες,
Πουλυποδες πετρηισιν αειδομενοι χροα μυθωι, Ἀρτιγαμοι, ζειοντες, ετι χνοαοντες
ιουλον, Ἦ κλεπται φυσικοιο πυρος, φαεεσσιν εχοντες Ἠεριην φιλοτητα, οτ'
αμφαδιην αλεησθε, Νηιδες ουρανιων, νεολαμπεες, αιθαλοεντες, Πνευματι αιγληεντι
συνερχομενης κακοτητος. ∆ευρ' ιτε θαρσαλεοι. πασι θρονος ευρυς ετοιμος, ∆ευρ' ιτε,
δεξιτερηισι νεους κλινοιτε τενοντας Πασι προφρονεως, και μη ποθεουσι τετανται.
1235 Μαννα παλιν, ξενος ομβρος· απας κολποισι λεγοιτε, Ὃς πλεον, ος τ' επιδευες,
ιην χαριν. Ει δ' εθελοιτε, Μηδ' αγιου φειδοισθε θεουδεος ηματος αργου. Ἢ ταχα και
παλαμηισιν εν απληστοισι πυθοιτο. Ξυνος μεν παντεσσιν αηρ, ξυνη δε τε γαια, Ξυνος
δ' ουρανος ευρυς, α τ' ουρανος ομμασι φαινει, Ξυνη δ' αυ ποντοιο χαρις, ξυνοι τε
θοωκοι. Θαυμα μεγ', ουδε Σαουλ χαριτος ξενος, αλλ' υποφητης. Μη τε τις ουν
αροτηρ, μη τεκτων, μη σκυτοεργος, Μη θηρην μεθεπων, μητ' εμπυρον εργον
ελαυνων, Τηλε μενοι, μη δ' αλλον εχοι σημαντορα θειον. Κρεισσον γαρ κρατεειν, ηε
κρατεοντι πιθεσθαι. Ἀλλ' ο μεν εκ χειρων πελεκυν μεγαν, ος δ' αρ' εχετλην 1236
Ῥιψας, ος δε δορην, ος δουρεα, ος δε πυραγρην, Ἐνθαδ' ιοι, θειην δε περιθλιβοισθε
τραπεζαν, Στεινομενοι, στεινουντες. Ὁ δ' αλκιμος αλλον ελαυνοι, Πολλακι και τ'
αριστον, ενιδρωσαντα θρονοισι, Γηραιον, σαρκεσσι τετρυμενον, ουρανοφοιτην,
Κοσμον ατιμαζοντα, Θεου μετα μοιραν εχοντα, Και νεκυν εν ζωοισι, θυηπολον
 
 
 

20
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εσθλον Ἄνακτος. Εικω μεν τις εγραψεν απ' εικονος αρχετυποιο, Στησαμενος
προπαροιθε, πιναξ δ' υπεδεξατο μορφην· Ὑμας δ' εισοροων τις, εναντιον οιμον
οδευοι. Και τοδε μουνον ονειαρ αφ' υμετερης κακοτητος» Κηρυξ μεν δη τοια
βριηπυος. Αυταρ εγωγε ∆ειδια μεν Μωσηος αγακλεος οιον ακουσα, 1237 Ὃς μουνος
νεφελης εισω Θεον εδρακεν αντην, Τους δ' αλλους εκελευσεν υπο προποδεσσι
μενοντας, Ἁγνοτατους αγνοισιν εν ειμασι και τρομεοντας Μουνης εισαΐειν θειης
οπος. Ου γαρ αμεινον Ουδ' αυτοις θηρεσσι πατειν πεδον ουρανιοιο, Μη και
ρηγνυμενοισιν υπο σκοπελοισι δαμειεν. ∆ειδια δ' αυ παιδων Ἀαρων μορον, οι ρα
θυηλας Θεντες επι ξεινοιο πυρος, ξεινως και ολοντο Αυτικα, και θυεων χωρος
θανατοιο τελεσθη, Και παιδες περ εοντες Ἀρων μεγαλοιο, δαμασθεν. Ὣς δε και
Ἡλειδηισιν επεχραε λυγρος ολεθρος, Ἡλειδαις, οτι μαργον εχον νοον. Ἦ γαρ
εβαλλον Ουχ ιερας παλαμας ιερων καθυπερθε λεβητων. Ουδε μεν ουδ' Ἡλει χολον
εκφυγεν, αλλα και αυτον 1238 Ουχ οσιη γαστηρ παιδων εχαλεψε δικαιον, Και περ αει
βρισαντα ονειδειοις επεεσσιν. Ει δε τοση τοιηισιν αμαρτασι μηνις επεστιν, Ὁσσατιης
δεος εστιν επι πλεονεσσι κακοισι! Και σε, κιβωτον ανασσαν, ος ηδρασε χειρι βεβηλωι
Κλινομενην, θανεν αιψα. Θεου δε τε νηον εθηκεν Ἄψαυστον παλαμηισιν, ερεισματα
τακτοθι τοιχων. Τουνεκεν αιαζω, πιπτω δ' υπο σειο ποδεσσι, Χριστε αναξ, μη μοι τις
απαντησειεν ανιη Χαζομενωι. Κεκμηκα λυκοις δηλημοσι ποιμνης, Ποιμεσι
μαρναμενος δηρον χρονον. Ἐκ μελεων δε Ῥικνων επτατο θυμος, αναπνειω δ' ολιγον
τι Τειρομενος καματοισι, και αισχεσιν ημετεροισιν. Ὧν, οι μεν θωκων ιερων περι
δηριν εχοντες, 1239 Ἀντια κυμαινοντες, επασσυτεροισι κακοισι Βαλλομενοι,
βαλλοντες, ατειρεες εισι μαχηται, Ειρηνην βοοωντες, εφ' αιμασι κυδιοωντες. Ὡς
οφελον Γετθαιαν αναπλησαιεν ανιην, Ἔνδικον εδρηεσσαν, εφ' εδρηι τισιν εχοντες.
Οι δ' αρα τοις εκατερθε μεριζομενοι, κλονεουσιν Ἀντολιην τε δυσιν τε, Θεος δ' ες
σαρκας εληξεν, Ὧν απο μαρναμενων και ουνομα και μοθος αλλοις· Παυλος εμος,
Πετρος δε τεος, κεινου δε τ' Ἀπολλως Εισι θεοι. Χριστος δε ματην ηλοισι πεπαρται.
Ου γαρ απο Χριστοιο καλευμεθα, εκ μεροπων δε, Κεινου και χειρεσσι και αιματι
κυδος εχοντες. Τοσσος ερως φαεεσσιν επηχλυσεν ημετεροισιν, 1240 Ἢ δοξης κενεης,
η κτησιος, η φθονος αινος, Τηκεδανος, κακοχαρτος, εναισιμον αλγος εχουσι! Και
προφασις Τριας εστι, το δ' ατρεκες, εχθος απιστον. ∆ιπλοος εστιν εκαστος, οις λυκον
αμφικαλυπτων, Και χαλκος λοχοων πικρην νεποδεσσιν εδωδην. Τοια μεν ηγητηρες·
ο δ' εσπεται εγγυθι λαος, Προφρονες ες κακιην, και ηγητηρος ανευθεν. Ουδε τις εστ'
αγαθοιο διακρισις, ουδε κακοιο, Ου πινυτης πολιης, ουκ αφραδεος νεοτητος, Ου
μογερου βιοτοιο θεουδεος, ου μαλακοιο. Εις νομος εστι, κακιστον εχειν πλεον. Ὡς
απολοιτο Κεινος ανηρ, ος πρωτος ανηγαγεν ενθαδ' αλιτρους. Αυτων κοσμος εοι,
αυτων Θεος, οσσα τ' αριστοις 1241 Ἕσπεται υστατιοισιν εν ημασιν αμφιταλαντα· Οι
δ' αγαθοι μογεοιεν ετωσια. Τοια δικασταις Ευαδεν ημετεροισι. ∆ικη φυγας ενθεν
απελθοι. Ἓν δ' αρα παντα πελοι, Χριστος, βροτος, ηλιος, αστηρ, Φως, σκοτος,
αγγελος εσθλος, Ἑωσφορος ουκετι λαμπων. Πετρωι δ' ισα φεροιτο θεοκτονος
Ἰσκαριωτης, Και Σολυμοις ιεροισιν αλιτροτατη Σαμαρεια. Ἴσα δ' εχοι χρυσος τε και
αργυρος, ηδε σιδηρος, Μαργαρος οκρυοεντι λιθωι, πηγαις δε χαραδραι· Παντα δ' αμ'
αλληλοισι πεφυρμενα εις εν αγοιτο. Ὅς ποτ' εην, οτ' ακοσμος εην πρωτοκτιστος
υλη, Κοσμον ετ' ωδινουσα διακριδον ου βεβαωτα. 1242 Ἦν δ' οτε Μωαβιταις νηος
μεγας ου βατος ηεν, Ουδε μεν Ἀμμανιτηισιν, επει στρατον ηκαχον ηΰν. Ἄλλους δ'
υδροφοροισιν ενηριθμησεν Ἰησους, Και ξυλοφορτηγοισιν, επει ρα μιν εξαπαφησαν.
Ταυτα κακοις. Λευι δε γονον μεγαλοιο γερηραν. Σκηνης γαρ μιν εθηκαν επουρανιης
θεραποντα· Κανθαδ' οροι θυεων τε και ουδεος, ηδε πονοιο. Ἄλλος γαρ τ' αλλοισιν
ανηρ χερας ειχον επ' εργοις, Ὅσσα τ' εην νηοιο και εκτοθεν εγκονεοντες. Κεινοι μεν
 
 
 

21
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τοιοισι νομοις αρετης προμαχιζον· Ἡμεις δ' αυ κακιηι γερα θηκαμεν· ω θανατοιο! Τις
ταδε θρηνησειε γοων πολυιδρις αοιδος; Σχεσθε, φιλοι· ληξωμεν ατασθαλιηι
μογεοντες· Ὀψε ποτ' ευαγεεσσι Θεος τιοιτο θυηλαις. 1243 Ει μεν δη πεπιθοιμεν,
ονησομεθ'· ει δε καλυπτοι Μυθον εμον πολιην τε νεων θρασος, ηε κολοιων Ουλον
επικρωζοντες εμοι νεφος αφραδιηισι, Μαρτυρομ' αθανατοιο Θεου χερα, και το
κελαινον Ἦμαρ, ο την κουφην πυρι βοσκεται υστατον υλην, Ου μεν εγω κεινοισιν
ομοθρονος, ουχ ομοεργος, Ουδε τι συμφραδμων, ου συμπλοος, ου συνοδιτης. Ἀλλ' οι
μεν περοωιεν εην οδον· αυταρ εγωγε Ζητω Νωε κιβωτον, οπως μορον αινον αλυξω.
Αυταρ επειτα φυγοιμι, κακων απο τηλοθι μιμνων, Και Σοδομων πυροεντα πικρον
και αθεσφατον ομβρον, Ὦν οδε δεσμος εχει πλαγκτην νοον ενδον αγειρας, 1244 Εισω
πας οροων, γελοων βιοτοιο θυελλας, Αι ρα τε και πινυων αισχρως κονιουσι
προσωπα, Αιει τε πραπιδεσσι νοηματα θεια χαρασσων, Χειροσιν ουκ επιμικτα,
διαυγεα, φωτι πελαζων Τρισσοφαους θεοτητος, επειγομενοισι ποθοισιν Ἵλαον
αθανατοιο Θεου προς θωκον ικοιμην· Ἔνθα τε παντ' αναφανδα, το δε πλεον
ισοταλαντον Τημος οτ' εν χειρεσσι Θεου ζυγον ορθοδικοιο.
Ι∆ʹ. Εις εαυτον, και προς τους φθονουντας, η δε ακροστιχις ουτως. Γρηγοριου
ιερηος αθυρματα τε στοναχαι τε. Τερπεσθ', οισι φιλον, πημασιν ημετεροις. 1245 Ἔχει
τι κομψον ημιν η ληρωιδια. Ἐκ των ιαμβων αλλο μετρον τικτεται. Ἀκροστιχοις
προσελθε, και γνωσηι σαφως. Γερων μεν ειμι, και κακων πολλων ιδρις. Ῥυτις γαρ
εστι πραγματων εμπειρια, Ἣ δη φρονησιν ως τα πολλ' εργαζεται. Γηρας δε τουμον
ουδεπω τοσον κακον, Ὅσον τονυν, εισειδεν εν μακρωι χρονωι. Ῥαιστον δ' αν ειη και
μαθειν βραχει λογωι. Ἵσταντ' αθεσμως αντιοι λαου προμοι, Ὄπλοις χολωι τε και
φθονωι πεφραγμενοι, Ὕβρει ζεοντες, αγριου πυρος δικην, Ἵστανθ', ολη δε συσχιδης
οικουμενη. 1246 Ἐγω δ' ο κομψος (ου γαρ εφρονουν μικρα), Ῥαβδωι μεν ειχον
ουδαμως πλησσειν κακους· (Ἦ παντος αν τοδ', ιστε, και νυν επριαμην·) Ὃ δ' ην,
επραττον· ειχομην αμφοιν λιθοιν, Σωτηρα τον ακρογωνον εκμιμουμενος. Ἀλλ', ως
λεουσιν η συσι πεφρικοσι Θυμον διαιτων, εν μεσωι συῤρηξεως, Ὕβριν τε ουκ επαυσα,
και συνετριβην. Ῥαιον παθειν γαρ, η τι των καλων δρασαι. Μαρτυς μεν, ακμη του
παθειν καμνων πλεον Ἀπηλλαγην ταχιστα δισσου κινδυνου. Την δ' υβριν ουκ
ενεστιν ευπετως φερειν, Ἀει παρουσαν ημεραν μηκιστατην. 1247 Ταυθ' οστις ουκ
επιστατ', ουδ' ημων πελας. Ἓν εργον αυτοις, αι καθ' ημων διπλοαι Στητωσαν εις εν.
Ει μεν εξεστην θρονων, Τουτου τι μειζον; ει δ' απεῤριφην ακων, Οι ταυτα
τολμησαντες οιων αξιοι; Νυν ενθρονιζομ', αυριον δ' αποθρονος. Ἄρ' αν τις ευροι
τουδε και ψευδη λογον; Χριστε, φρασαι τολμω τι των εν καρδιαι. Ἀγωσι βασκαινουσι
και λιθοις εμοις· Ἴσως το Πνευμα βαλλεται, φερω σαφως, Το Πνευμ' (ακουσαθ'), ως
Θεος, παλιν λεγω. Ἐμοι Θεος συ, και τριτον βοω, Θεος Τουτ' εστι, Βαλλετ',
ευστοχειτε τοις λιθοις. 1248 Ἕστηκ' ατρεπτος της αληθειας σκοπος, Ῥοιζον λογων τε
και βελων διαπτυων. Πατηρ μεν ημιν ριζα και πηγη καλων· Ἐκ τουδε φως γεννητον,
Υιος και Λογος, Σφραγισμ' αναρχου· Πνευμα τ' αχρονος φυσις· Θεος, Θεος μου, και
Θεος, τρισση μονας. Ουκ εστιν ος με ταυτα κωλυσει λεγειν. Ἴστω Τριας μου· καιρος
ου τρεψει λογον. Σειοιτο παντα· μη τρεποιτ' εμοι Θεος. Ἴσον γαρ εν τι, και το παν
ατιμασαι. Φωνην εχω, πολεις συ και λαμπρους θρονους. Ἵστημι γλωσσαν· (ω καλης
τυραννιδος!) Λαμποιμι λυχνος λυχνιας υπερτεθεις. 1249 Ὅλην καταστραπτοιμι την
οικουμενην. Νυν ταυτα· μικρον υστερον καινοι θρονοι, Πρωτων τε δευτερων τε
ταξις εννομος. Ἢ δεινον ην αν η τηιδε δυσπραξια, Μη του Θεου στρεφοντος υστερον
κυβους. Ἀπαξιω τοις τηιδε προσκεισθαι καλοις, Σπενδηι συ κοσμωι τωιδε, τωι Θεωι δ'
εγω, Ἵν' ευκολως φεροιμι τας αηδιας. Νυξ παντα κρυπτει, ημερα φωτιζεται. Ἦ πολλ'
 
 
 

22
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμοχθησ', αλλ' ομως ουκ αξια Μισθων, οσοι μενουσι τους Θεωι φιλους. Ἐπριζεθ'
Ἡσαΐας, αλλ' εκαρτερει. Το πυρ εδεξιουτο τους τρεις εν ξενηι. 1250 Ἔῤριπτο θηρσιν ο
∆ανιηλ ωσπερ φιλοις. Ῥωμηι δε Παυλος και Πετρος νικηφοροι. Ὁ Προδρομος δ' ου
θυμα της παῤρησιας; Ἴσασιν, ως τεθνηκα. Ὡς δ' εγω, Πατερ, Σος ειμι, καν με χειροσι
στροβειν θελοις.
ΙΕʹ. Εις εαυτον μετα την απο της Κωνσταντινου πολεως επανοδον. Ἔρχομαι
εκ βιοτοιο λιπων μεγα λαιτμα θαλασσης, Τηι και τηι χαλεποις πνευμασι βρασσομενον.
Ἔρχομ' εχων οσ' ερεξα, και οσ' εμογησ' απολειψας, Τοις μεν υποτρομεων, τοισι δε
γηθοσυνος. Ουδεν τερπνον ελειψα, το κεν ποθεων ακαχοιμην· Τοισι μεν ουκ εθελων,
τοις δ' εθελων εδαμην. 1251 Οιον εμοι κτεαρ εσκεν ερασμιον, οιος απ' αλλων
Πλουτος, θαλπωρη λησμοσυνη καματων, Της μεγαλης Τριαδος ξυνον σελας, ην
αναφαινων, Ἄχρι και αλλοδαπων ηλυθον ευπατριδων· Ου μην παμπαν ατρωτος,
επην λαεσσιν εδεχθην, Ὥς τις αλιτημων. Ση, Τριας, ηδε χαρις. Ἔμπαγε μην ανεφηνα,
και ως κυκλον περι κεντρωι Παντας ετορνυμην ρημασιν ευσεβιης. Ἦν δρομος, αλλα
μ' επεμψε φθονος και νουσος οπισσω, Πολλα μαλα φθονερωι δαιμονι μεμφομενον,
Ὅστις εμης ωδινος αγνον τοκον εξετιναξεν, Ἀρτιπαγη, ζωης εσταοτ' εν προθυροις.
Ἡ δ' αρ' εμη Τριας αυθις απο στοματων αθεμιστων Τεμνεται, εν τ' αγοραις, εν τε
χοροστασιαις, 1252 Και πορνοι κραταιουσι λογοι. Το δε φασγανον, αι αι! Τις πηξει
Φινεες πορνοφονωι παλαμηι Ζηλημων ψυχην τε και ουνομα, η τις αρηξει ∆ογμασιν
Ἑβραιοις πλησσομενοις αδικως Μωσης, εκ δ' ολεσας Αιγυπτιον αυτικα μυθον, Λαωι
παρ μεγαλωι κυδος εχηισι μεγα; Τις μεν ολην θεοτητα μετα φρεσιν ηισι βαληται,
Μηδεν υποστελλων της μεγαλης Τριαδος Ἠε νοωι πυκινωι τε και ευσθενεεσσι
λογοισιν, Ἀντιπαλων επεων θυμον αποσκεδασει; Τις δε βελων καιροισιν ακαμπεα
πιστιν ερυξει, Ἄτροπος εν τρεπτοις καρτεσιν ισταμενος; Μη δ' ως ευριποιο
πολυπλαγκτοιο ρεεθρον, Τηνδε μετακλινοι ενθα και ενθα ρεων; 1253 Τις δε μοθον
κρυοεντα τ' ερισθενεων ιερηων Στησει, τους φιλιης εις εν αγων προμαχους; Του μεν
εμοι ποθος ηεν, επει Θεος ωδε κελευει, Χριστος ακος μεροπων οισι νομοις παθεων,
Οις σταυρωι συνεδησεν ομως αγαθους τε κακους τε, Ὅστις ανακτοριης τηλοθεν, ος τε
πελας. Τουνεκα και λιθος εστιν επ' αμφοτεροις ακρογωνος, Λαους εις εν αγων
αρμονιηι φιλιης. Ἦν ποθος· οι δε με προσθεν απεχθηραντες ατισαν, Ου τιν' εμης αιδω
θεντο παραιφασιης. Αιθε δε μοι Τριας ηεν αδηριτος, ην βελεεσσι Βαλλουσιν
πυκινοις! Ὦ Τριας, ισχε μοθον· Μηδε μ' αθρησειε κακος φθονος, αλλα μογοισι 1254
∆ος τελος ημετεροις εσθλον, αεξομενη. Κλεινον Ἀναστασιης χαιροις εδος, η ρα
θανουσαν Πιστιν εθηκας ανω αυθις εμοισι λογοις. Σειο μεν ουδε θανων επιλησομαι,
αλλ' αμ' αριστοις Στησομ', υπερ τεκεων λισσομενος Τριαδα.
Ι ς. Ἐνυπνιον περι της Ἀναστασιας εκκλησιας, ην επηξατο εν Κωνσταντινου
πολει. Ευδον δη γλυκυν υπνον· Ἀναστασιαν δε τ' ονειρος Στησεν εμοισι φερων
ηματιοισι ποθοις· Ἣ πρωτη λογον αιπυν ενι προποδεσσι μενοντα Ἤγαγεν ες
κορυφην ουρεος ακροτατην· Τουνεκ' Ἀναστασιαν μιν επικλησιν καλεουσι Νηον,
εμης παλαμης εργον αριστοπονου. 1255 Ἕζεσθαι δοκεεσκον υπερθρονος, ουχ
υπεροφρυς, Ουδε γαρ ουδε οναρ τιον αγηνοριην Οι δε μοι αμφοτερωθεν
υφεδριοωντο γεραιοι, Ποιμνης ηγεμονες, εγκριτος ηλικιη. Οι δ' αρ' υποδρηστηρες εν
ειμασι παμφανοωσιν Ἕστασαν, αγγελικης εικονες αγλαΐης. Λαοι δ' οι μεν εχυντο
περισταδον, ωστε μελισσαι, Κιγκλιδος· ην γαρ αγων ασσοτερω πελασαι. Οι δ' ιεροις
προθυροισι περιστεινοντο ρεοντες, Ουασιν ηδε ποσιν ισον επειγομενοι. Ἄλλους δ'
αυτ' αγοραι τε πολυσχιδεες θ' αμ' αγυιαι, Ποσσι κροαινομεναι, πεμπον εμοισι λογοις.
 
 
 

23
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Αι δ' αρ' αφ' υψηλων τεγεων ευκοσμον ακουην Ἁγναι παρθενικαι κλινον αμ'
εσθλογαμοις. 1256 Και τοδε νυκτος αθυρμα· διακριδον ιστατο λαος Μυθων
ημετερων εισαΐειν ποθεων. Ὃς μεν δη χθαμαλον και επιδρομον ᾔτεε μυθον· Ου γαρ
ανω νευειν ηθελεν, ουδ' εδαη· Αυταρ ογ' υψιθεοντα και ευστροφον, οισι μεμηλει
Βενθε' ανιχνευειν αμφοτερης σοφιης, Ξεινης θ' ημετερης τε. Βοη δ' εκατερθεν
ορωρει Ἑλκομενοιο λογου μαρναμενοισι ποθοις. Αυταρ εμοι στοματων Τριας εῤρεεν
η μονοσεπτος Λαμπομενη τρισσοις καλλεσιν οιγομενοις, Φωνηι τε στιβαρηι, και
πνευματος αιθομενοιο Οιδματι, και μυθων αλμασιν αντιπαλων. Και ρ' οι μεν
παλλοντο, και ᾔνεον, οι δε σιωπηι Θαμβεον, οι δε λογωι τρυζον εθ', οι δε νοωι, 1257
Θνησκουσης ωδινος αναυδεος, οι δε μαχοντο Οια καθισταμενου κυματος εξ ανεμων.
Παντας δ' ευεπιη κατεκηλεεν, ευφραδεας τε Και μυθων ιερων ιδμονας ευσεβεων,
Ἡμετερους τε νοθους τε, και οι μαλα τηλοθι μανδρης Τλημονες ειδωλων λατριες
αδρανεων. Ὡς δε βοτρυς λιαρηισιν υπ' ακτινεσσι μελαγχθεις, Ουτ' ομφαξ καθαρως
ηρεμα λυομενος, Ουθ' ολος ωριος εστι, το μεν μελας, αλλο δ' ερυθρος, Ἄλλο δ' αρ'
αιθαλοεις, ομφακα δ' αλλο εχει· Ὣς οι δηριοωντο πεπαινομενης κακοτητος, Ἤδη
και ληνοις γηθεον ευρυτεραις. Ταυτ' εχον· εκ δε μοι υπνον απο βλεφαρων ετιναξε
Γηρυς αλεκτρυονων, τωι δ' αμ' Ἀναστασιαν. 1258 Φασμα δε φασματος ειχον επι
χρονον, αυταρ επειτα Και το φυγε κραδιην ηκα μαραινομενον, Μουνον δ' αλγος
εμεινεν εμοι, και γηρας ανιγρον. Ὤ μοι εμης Τριαδος! ω μοι εμων τεκεων! Ὦ φθονε,
τιπτε μ' εοργας; εχεις τοσον· αλλο χερειον Μη τι βαληις επ' εμωι δυσθανει βιοτωι. Ἡ
μεν δη πολλοισιν αγαλλομενη μεγαλοις τε Καλλεσι δαιδαλεοις η βασιλεια πολις,
Νηοις ουρανιοισιν αγαλλεται εξοχον αλλων, Νηοις, τοις ποτ' εμοις, νυν γε μεν
αλλοτριοις· Συν τοις και μεγαλαυχον εδος Χριστοιο μαθητων, Πλευραις
σταυροτυποις, τετραχα τεμνομενον. Ἀλλ' ου τοσσος εμοιγε ποθος και αλγος
εκεινων, Ὅσσος Ἀναστασιης, Βηθλεεμ υστατιης. 1259 Ἦ μην πολλ' εμογησα και ειν
αλι, και κατα γαιαν, Ἐχθροις, και φιλιοις, ποιμεσιν, ηδε λυκοις, Νουσωι τε στυγερηι,
και γηραι καμπυλοεντι· Ουτι δε προσθεν εμοι τοιον επηλθεν αχος. Ου τοσον
Ἀσσυριοισιν οτ' ηγετο τηλοθι πατρης Λαος δουριαλης, νηον εκλαυσε μεγαν, Ουδε
μεν ουδε κιβωτον, οτ' αλλοφυλοισιν εμιχθη· Ουτ' Ἰακωβ τοπαρος υια κλαπεντα
φιλον· Ουδε λις ηυγενειος επακτηρεσσι δαμεντας Σκυμνους, ουδ' αγελην βουκολος
ολλυμενην· Ουδε φιλοξεινοιο φυτου καθυπερθε καλιην Ὄρνις αφεις αεκων, ου
πολυπους θαλαμην, Ὅσσον εγω νεοπηκτον οδυρομαι εισετι και νυν Νηον, ον αλλος
εχει καρπον εμων καματων. Ει ποτε σειο λαθοιτο εμον κεαρ, ειτε τι γλωσσα 1260
Προσθε φεροι παρ' εμοι, Χριστος εμοιο λαθοι. Πολλακι και μεγαλων θυεων διχα, ηδε
τραπεζης Λαον Ἀναστασιης ηγνισα τηλε μενων, Στησας εν πραπιδεσσιν ασωματον
ενδοθι νηον, ∆ακρυ επισπενδων φασμασι θειοτεροις. Ἄζυγες, υμνοπολοι τε,
χοροστασιαι τ' ερατειναι Ξεινων, ημεδαπων, εξ οπος αντιθετου, Χηραι τ' ορφανικοι
τε, αλημονες, αδρανεοντες, Λευσσοντες προς εμας, ωστε Θεου, παλαμας, Οικοι τε
γλυκεροι, γηροτροφοι, ου ποτ' εγωγε Λησομαι, ουδ' εθελων, υμετερης φιλιης. Ει δε
τι που και εμειο πολυτλητοιο λελειπται Μνηστις εν υμετεροις, ηδε χαρις Τριαδος
Πολλοι γαρ καιροισιν επιῤροπον ητορ εχουσιν, Ἐν δε μονοις αιδως ομμασι
κουφοτερων. 1261 Κεινο γε μην ποθεω, σεπτη Τριας, αιεν αληστος Ψυχαις
αρτιφυτοις σειο μενοι θεοτης. Χαιρετε, ω βασιληες, εμων παθεων επαρωγοι· Χαιρε
μοι, αντολιη και δυσι μαρναμεναι· Χαιρετε μοι, ιερηες, επ' αλληλοισιν ιοντες· Χαιρε,
προεδρε τυφε· χαιρε, πολις μεγαλη. Αυταρ εγω χθονιων μεν υπερτερος ειμι θοωκων,
Ἱμειρω δε μονου κυδεος αθανατου. Ἀλλα σαω με, σαω με, φιλη Τριας· υστατιον δε
Ὀψομεθ', ουπερ αγνης θωκος Ἀναστασιης. Γρηγοριου γοος ουτος Ἀναστασιην
ποθεοντος, Της ποτε μιν φθονερη νοσφισεν αδρανιη. 1262
 
 
 

24
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΙΖʹ. Περι των του βιου διαφορων, και κατα ψευδιερεων. Ζωγραφος εστιν
αριστος, ος εν πινακεσσι χαρασσει Μορφας ατρεκεας, εμπνοα δερκομενας· Ουχ ος
χρωματα πολλα και ευχροα μαψ επιμιξας, Λειμωνα γραπτον δεικνυσιν εκ πινακων.
Νηα δε ποντοπορειαν επηινεσα, ου παρασημοις Καλλεσιν, ου πρυμνης ανθεσι
λαμπομενην· Ἀλλ' ην ναυπηγοιο χερες γομφοισιν αριστα ∆ωκαν πηξαμεναι κυμασι
θαρσαλεην. Και στρατος εστιν αριστος, αρηιος αντι καλοιο, Και δομος αιγληεις
δευτερος ευπαγεος. Ὣς δε βιων βροτεων. Ὁ μεν αμβροτος, ον τινα Χριστωι Ταρβος
αγει, πλεκτης αλλοτριον κακιης, 1263 Ἔμπεδον, αστυφελικτον, απενθεα. Ὃς δε
κακιστος, Ἔνδοθεν αδρανεων, εκτοθε καρτος εχων, Ὠκυμορον, φρενοπληξιν
ομοιιον, οισιν απαντα ∆ινηεντα πελει αστατεουσι νοον. Τοιος και Χριστοιο
μεγακλεος αρητηρσι Θυμος. Ὁ μεν βροτεου λατρις αεισθενεος, Κλινομενος καιροισι,
δοναξ πολυκαμπτος αηταις, Παντοιης κακιης ουκ ακος, αλλα τυπος Αυταρ ο γε
τρομερηισι και ευαγεσιν παλαμηισι ∆ωρον αγει, Χριστου σαρκι χαριζομενος, Και
μεγαλοις παθεεσσιν, απερ Θεος ενθαδ' ανετλη, Ῥυσιον αρχεγονων ημετερων
παθεων· Ὧ ζωει μουνωι και τερπεται· ωι ρα κεαζει Θυμον απο χθονιων ενθεν
ανισταμενος. 1264 Ἀνθρωπων δ' αγαθοισι διδοι φρενα, τοις δε κακοισι Καμπτεται,
οσσα λιθος οκρυοεις αδαμας· Ουδ' ο γ' επιστρεφεται πλουτου μεγαλων τε θοωκων,
Ου δοξης βροτεης ενθαδε συρομενης· Ουδε δορην βασιληος εχων βριαροιο λεοντος,
Κευθει κερδυην ενδοθι δουλοσυνην, Νεκροβορος, δολομητις, ατασθαλος, αλλος εν
αλλοις Παντοδαποις κακιης ειδεσι κλεπτομενος. Ἀλλα νοον καθαροισι νοημασιν
αιεν αεξων, Ἤδη και Τριαδος απτεται ουρανιης, Ἧς τυπον εστηριξεν ενι
πραπιδεσσιν εηισι, Κυδος εν εν τρισσοις καλλεσι δερκομενος, Και λαον θυεεσσιν
αγνοις θεοειδεα τευχων, Ὑστατιον ψυχης θυματ' αναιμα φερει. 1265 Των μεν εγω
ποθεων εις εμμεναι (ουκ επικευσω), Ἤδη και προθυρων ενδοθι ταρσον εχων, Ὡς
ιδον αισυλα εργα, κακοῤραφιην τ' αλεγεινην, Ἂψ αναχασσαμενος εκτος εθηκα ποδα,
Ἦ μην πολλ' εμογησα και ειν αλλοισιν απιστοις, Οισιν ενι γλωσσης ηχος εθ'
ημετερης. Λαες εμοι, κεινων δε Τριας, θεοτης νεοπηκτος· Τοιοις αλληλους
ξεινισαμεν ξενιοις. Ἀλλα και ὣς υποειξα, λιπων λογον ουκετ' απιστον, Παντοθεν
ημετεροις κυμασι βαλλομενος. Κειμ'· επιβαιν', επιβαινε, κακε φθονε. Ἦ ταχα δη σε
Σχησω, και πυματοις πειρασι κευθομενος, Και θηρος ζοφεροισιν ενι σπλαγχνοισιν
εερχθεις, Κητεος ειναλιου, ως ποτ' Ἰωνας εδυ. 1266 Σωμα μεν εν σπλαγχνοισι· νοος
δ' αδετοισιν ερωαις Βησεται, οι κ' εθελει, και περ εεργομενος. Τουτ' αγαθων μονον
εσται ελευθερον, ουτε καθεκτον, Ουθ' ελετον, Χριστωι νους αναειρομενος. Ου θνητου
βασιληος ομεστιος, ως τοπαροιθεν, Γρηγοριος, θυλακωι ηρα φερων ολιγην, Κειμενος
εν μεσσοισι, κατηφιοων και αναυδος, Ἄπνοον ασθμα φερων, δουλια δαινυμενος.
Ουχ εδρηι τισει με δικασπολος, ηε συνεδρωι, Ἠε χαμαιπετει, πνευματι μετρα νεμων.
Ουδε χερας φονιους προσπτυξομαι, ουδε γενειου ∆ραξομαι, ωστ' ολιγης αντιτυχειν
χαριτος· Ουδ' ιερην επι δαιτα, γενεθλιον, ηε θανοντος, Ἤ τινα νυμφιδιην συν
πλεονεσσι θεων, 1267 Παντα τα μεν γναθμοισιν ελωρια, τα δ' αρ' οπηδοις Θησομαι,
αρπαλεαις Βριαρεω παλαμαις· Ὀψε δε φορτιδ' αγων, ταφον εμπνοον, αψ επι δωμα
Ἕλξω, την μογερην γαστερα τειρομενος, Ἆσθμα κοροιο φερων, αλλην επι δαιτα
παχειην Σπευδων, πριν προτερην υβριν αποσκεδασαι. Ουδε μεν ουδε προεδρος εων
ιεροις ενι χωροις, Ἢ μονος, η πλεονων εις εν αγειρομενων, Φθεγξομαι ουασι
τερπνα, τα Πνευματος εκτοθι ριψας, Ὥς κεν εοιμι προφρων, φιλτρον εχων πλεονων,
Τερπομενος τε κροτοισι, και εν θεατροισι χορευων, Κρημνοβατης επεων
αντικορυσσομενων, Ἀθλοφοροισιν ομοια, πολυγναμπτοισι τε λωβαις, Ἢ και
μαινομενοις αντιπαλ' ηνιοχοις· 1268 Ου χολον αιχμασας, ου σωματος αιθομενοιο
 
 
 

25
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Λυσσαν επιψυξας, ου χερα μαινομενην Πασιν επ' αλλοτριοισι, λογου δεσμοισι
πεδησας, Ου ψευδη κραδιης δοξαν αποσκεδασας, Ου τυφον οιδαινοντα διδαγμασιν ες
χθονα ριψας Ου πηγαις δακρυων δακρυον εκκαλεσας, Ἀλλ' εν φαρμακον αινον
εχων, θηρητορα τιμης Θυμον, και θανατου φαρμακον ατρεκεως. Ουδε τι που
συνοδοισιν ομοθρονος εσσομ' εγωγε Χηνων η γερανων ακριτα μαρναμενων· Ἔνθ'
ερις, ενθα μοθος τε και αισχεα κρυπτα παροιθεν Εις ενα δυσμενεων χωρον
αγειρομενα. Τωνδε γαρ εινεκ' εγωγε μεσος χθαμαλοισι καθημαι Ἰητρος παθεων,
αυτος ανουσος εων. 1269 Ου γαρ εμης πολιης παιζειν, και λατριν αεικως Ἔμμεναι
αντι θρονων, ων περι μαρναμενοι Σχιζονται, και κοσμον ολον τεμνουσιν αθεσμως.
Αι αι των μεγαλων ημετερων αχεων! Ταυτα μεν, οισι φιλον, και κερκωπων κρατος
ειη· Αυταρ εγω Χριστου πλησομαι ατρεμεων. Ει δε κακον λαοιο θεοφρονος ηνια
ριψαι, Ἴστωσαν κεφαλαι των αποσεισαμενων, Ὄφρα κεν, ως θοον ιππον,
αποπτυστηρα χαλινων, Θυμος αγοι κρημνοις, η σκοπελοισι φερων. Ευχομαι, ως κεν
απαντα Θεωι φιλα τοισδε μεμηλοι, Ει δε χερειοτερα, τηλοθεν ουατ' εχειν. 1270
ΙΗʹ. Προς τους φθονουντας. Ἐξ ου Θεωι προσηλθον εκλιπων βιον, Πολλαις
στροβουμαι και κακαις τρικυμιαις· Ἀντιπνεει γαρ ο φθονος, ποῤρω Θεου Βαλειν
θελων με, και λαβειν ομοσκοτον. Ποθεν φιλοι μοι δυσμενεις, καλοι κακοι; Ἕν εισι
παντες εξ ισου δρωντες κακως· Ποθεν λογον τοσουτον εκδημον φερων Πολει
τοσαυτηι, και τι πλειον κερδανας, Ἣν οιδα πρωτην των αφ' ηλιου βολων, Ὤσθην
νοσωι τε και κακοις παρασταταις; Πυρωσις, οιμαι, τουτο, και στεργω· μονον ∆οξης
τυχοιμι, Χριστε, σης της αφθονου. 1271
ΙΘʹ. Σχετλιαστικον υπερ των αυτου παθων. Πολλακι Χριστον ανακτα κακοις
μογεων μεγαλοισιν Ὠνοσαμην· και γαρ τις αναξ θεραποντος ενεικε ∆ουλιον εν
στοματεσσι λαλευμενον ηρεμα τρυσμον, Ὡς δε πατηρ αγαθος και αφρονος υιος εοιο
Πολλακις αμφαδιων επεων θρασος ηχ' υπεδεκτο, Τουνεκα και συ λογοισιν εμοις,
Θεος, ιλαος ειης, Ους τοι ακηχεμενη κραδιη, αγανωτατε, πεμψει. Βαιον ακος
παθεεσσιν ερευγομενη φρενος ωδις. Χριστε αναξ, τι τοσοις με κακοις διεπερσας
ανωθεν, Ἐξοτε μητρος ολισθον εμης επι μητερα γαιαν; Ει μη και λαγονεσσιν ενι
σκοτιηισι πεδησας, 1272 Τιπτε τοσοις αχεεσσι, και ειν αλι, και κατα γαιαν. Ἐχθροισιν
τε φιλοις τε και ηγεμονεσσι κακιστοις, Ξεινοις, ημεδαποις τε και αμφαδον, η
λοχοωσι, Μυθοις τ' αντιθετοις, και λαινεαις νιφαδεσσι Βεβλημαι; τις απαντα
διακριδον εξαγορευσει; Μουνος εγω παντεσσιν αοιδιμος, ουδ' επι μυθοις, Ουτ' επι
καρτει χειρος εχων περιωσιον αλλων, Ἄλγεα δε στοναχας τε περισταδον, ωστε
λεοντα Παντοθεν αμφυλαουσι κακοι κυνες, οικτρον αεισμα, Ἀντολιηι τε δυσει τε.
Ταχ' αν ποτε και το γενοιτο, Ἤ τις ανηρ θαλιηισι λυων φρενα, η τις οδιτης, Ἤ τις
ευκρεκτωι κιθαρηι επι δακτυλα βαλλων, Φθογγοις ου λαλεουσιν, εμων αχεων
οαριστης, 1273 Γρηγοριου μνησαιτο, τον ετρεφε Καππαδοκεσσιν Ἡ ∆ιοκαισαρεων
ολιγη πτολις. Ἀλλ' επιμοχθον Ἄλλοις πλουτον οπασσας απειριτον· υιεας αλλοις
Ἐσθλους· καλλιμος αλλος, ο δ' αλκιμος, ος δ' αγορητης. Αυταρ εμοι κλεος εστιν επ'
αλγεσιν· εις δε με παντας Σης γλυκερης παλαμης πικρους εκενωσας οιστους. Ἄλλος
Ἰωβ νεος ειμι· το δ' αιτιον ουκεθ' ομοιον. Ου γαρ αεθλευσοντα μ' αγεις, μακαρ, ως
τιν' αριστον Ἀντιον αθλητηρος απηνεος, αλκι πεποιθως, Ὥς κεν αριστευσαντι γερας
και κυδος οπασσηις. Ουπω τοσσος εγωγ', ουδ' αλγεσι κυδος επεστι. 1274 Ποινην δ'
αμπλακιης τινω ταδε. Τις δε θ' αμαρτας ∆ιζημ' εν πλεονεσσιν, ο σοι πλεον αχθεται
αλλων. Ἐξερεω παντεσσιν, ο μοι νοος εντος εεργε· Ἦ ταχα κεν δρυψειεν αμαρταδα
μυθος αναυδος. Ὠιομην, οτε δη σε φιλον λαχος οιον εδεγμην, Παντ' αμυδις βιοτοιο
 
 
 

26
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αφυσγετον εις αλα ριψας, Και νοον υψιβιβαντα τεηι θεοτητι πελαζων, Σαρκος νοσφιν
εθηκα, νομος δε μοι ηγεμονευε· Παντων μεν κρατεειν. παντων δ' υπερ αιθερα
τεμνειν Χρυσειαις πτερυγεσσι· το μοι φθονον αινον αγειρε, Και με κακοις επεδησεν,
αφυκτοτατηισι τ' ανιαις. 1275 Σον κλεος υψοσ' αειρε, κλεος δε σον ες χθον' εθηκεν.
Αιεν αγηνοριηισιν, αναξ, κοτεεις μεγαληισι. Κεινο γε μην αΐοιτε, και εσσομενοισι
γραφοιτε, Λαοι θ' ηγεμονες τε, απεχθεες, ευμενεες τε, Πατρος εμου μεγαλοιο φιλον
θρονον ουκ αθεριξα· Ουκ εστ', ουδ' επεοικε, Θεου θεσμοισι παλαιειν. Κεινωι θεσμος
εδωκεν· εγω δε τε χειρι γεραιηι Χειρα νεην υπερεισα, πατρος δ' υποειξα λιτηισι,
Πατρος εμου, τον ετισε, και ος μαλα τηλοθι μανδρης Ἀζομενος πολιην τε και ηλικα
πνευματος αιγλην. Αυταρ επει ζωης σημαντορι και τοδ' εαδεν Ἡμετερης, αλλοις με
Λογον και Πνευμ' αναφηναι, 1276 Ξεινοις, τρηχαλεοισιν, ακανθοφοροισιν αρουραις,
Βαιη μεν ψεκας ειμι, πολυν δε τε λαον επηρσα. Και τοδε γ' αυθις εαδε παλιμπορον
ενθαδε πεμψαι Νουσωι τε στυγερηι, και αργαλεαις μελεδωναις Τηχθεντ' εξαπινης. Ἰος
δε τε ανδρι μεριμνα. Βαιον δε χρονον εσκον εμοις μελεεσσιν αρηγων, Ποιμενικην
συριγγα, βοηθοον εσθλον οπασσας, Μη τις εμοις μηλοισιν ασημαντοισιν επελθων
Ἐχθρος, εην πλησειεν αναιδεα γαστερα φορβης. Αυταρ επει δονεοντο αγοι, δονεοντο
δε λαοι Ἡγεμονος τε ποθηι, και θηρεσιν ουλομενοισιν, Οι Θεον ανδρομεοισιν ενι
σπλαγχνοισι παγεντα, 1277 Ἔκνοον ητορ εχουσι νοου διχα μορφωσαντες, Πολλοι
μεν τρυζεσκον εμοις παθεεσσιν απιστοι, Και μ' υπεροπλιηισι θεουδεα λαον ατιζειν, Ἢ
φασαν, η νοος ειχε. Θεωι γ' εμον αλγος εφαινον. Πολλοι δ' αυ νυχιοισιν εμε
κρινεσκον ονειροις, Ζωγραφος ων ποθος ηεν, αθυρματα πολλα χαρασσων· Ἢ Θεος
εξεκαλυπτεν, εμοι τελος εσθλον οπαζων, Ὄφρα κε μη χαλεπηισι συν ελπωρηισι
δαμειην, Ἐξοδιην κακοτητα εφεσσαμενος βιοτοιο. Τουνεκεν αυχεν' εκαμψα, τεην δ'
υπο χειρα κραταιην ∆εσμιος ερχομ' εγωγε· δικη δ' αλλοισι μεμηλοι. Ουδεν ονειαρ
εμοιγε δικαζομενης βιοτητος. 1278 Τηι νυν, Χριστε, φεροις με, οποι φιλον. Ἄλγεσι
καμφθην. Κητειαις λαγοεσσι τετρυμενος ειμι προφητης. Σοι παρεχω ζωης τοδε
λειψανον. Ἀλλ' ελεαιρε Μικρον ετι πνειοντα. Τι μ' αλγεσι τοσσον ελαυνεις; Ουτ'
αγαθοισι μονοισι θανες, Θεος, ευτ' επι γαιαν Ἤλυθες (η μεγα θαυμα, Θεος βροτος
αιματι ραινων Ψυχας ημετερας και σωματα), ουτε κακιστος Μουνος εγω. Πολλοισι
χερειοσι κυδος οπασσας. Τρεις βιβλοισι τεηισι μεγακλεες εισι τελωναι, Ματθαιος τε
μεγας, νηωι τ' ενι δακρυα λειψας, Ζακχαιος τ' επι τοισιν· ο τετρατος αυτος εοιμι.
Τρεις δ' αρα λυσιμελεις, ο τε λεκτριος, ος τ' επι πηγηι, Ἥν τε πνευμ' επεδησεν· ο
τετρατος αυτος εοιμι. 1279 Τρεις δε σοι εκ νεκυων φαος εδρακον, ως γαρ ανωγας·
Ἄρχοντος θυγατηρ, χηρης παις, εκ δε ταφοιο Λαζαρος ημιδαικτος· ο τετρατος αυτος
εοιμι. Και νυν φαρμακ' εχοιμ' οδυνηφατα, και μετεπειτα Ζωην ατροπον, εσθλε, τεωι
μεγα κυδει γαιων. Ποιμνης ηγεμονευσα θεοφρονος. Ει δε λυθειην, Ποιμενος οιδε
τυχοιεν αρειονος· ει δ' αρ' ομοιου, Ἥσσονος εν παθεεσσι, μακαρτατε· ου γαρ εοικε
Τον νουσων ελατηρα κακοις αχεεσσι παλαιειν.
Κʹ. Νοσουντος ευχη προς Χριστον. Πηξον με, Χριστε· πως ελυθη σος λατρις;
Ὑμνωιδος αργει γλωσσα. Πως φερεις τοδε; Ἀλλ' αρμοσον με, μη προηι τον σον θυτην.
Ποθω παλιν στηναι τε και σωτηριας 1280 Κηρυξ γενεσθαι, και λαον καθαγνισαι· Συ
το σθενος μου, λισσομαι, μη μ' εκλιπηις. Ει σ' εν ζαληι προυδωκα, βαλοιμην ετι.
ΚΑʹ. Εις τον πονηρον. Ἅρπασον, αρπασον, αφθιτε, με Χειρος απ' αλλοτριης·
Μηδ' εργοις μογεοιμι κακοις, Και Φαραω με τρυχοι, Μηδε με δουριαλη κατεχοι,
Χριστε, σος αντιπαλος, Εις Βαβυλωνα τ' αγοι κραναην, Ἄγεσι τειρομενον. Ἐν νηωι δε
 
 
 

27
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μενοιμι τεωι Ἔμπεδος, υμνοπολος· Μηδε με τις πυροεις Σοδομων Ὄμβρος υπερθε
βαλοι. Χειρι δ' επισκιαοις κρατερηι Πηματα παντ' ελαων. 1281
ΚΒʹ. Ἱκετηριον. Χριστε, φαος μεροπων, πυροει στυλε Γρηγοριοιο Ψυχηι,
πλαζομενηι πικρης βιοτου δι' ερημης, Σχες Φαραω κακομητιν, αναιδεας εργοδιωκτας·
Και πηλου μ' αδετοιο, και Αιγυπτοιο βαρειης Ἐξερυσαις, πληγηισιν αεικελιηισι
δαμασσας ∆υσμενεας, λειην δε ποροις οδον. Ἢν δε κιχηισιν Ἐχθρος επισπερχων, συ
δε μοι και ποντον ερυθρον Τμηξειας, στερεην δε διεκπεραοιμι θαλασσαν, Σπευδων ες
χθονα διαν, εμον λαχος, ωσπερ υπεστης· Και ποταμους στησειας απειρονας,
αλλοφυλων τε Κλιναις θουριον εγχος, αγαστονον. Ει δ' επιβαιην Γης ιερης, μελψω
σε διηνεκεεσσιν εν υμνοις. Χριστε αναξ, τι με σαρκος εν αρκυσι ταισδ' ενεδησας;
Τιπτε βιωι κρυοεντι, και ιλυοεντι βερεθρωι, 1282 Ει ετεον θεος ειμι, λαχος δε σον,
ωσπερ ακουσα; Ἐκ μεν μοι μελεων σθενος ωλετο, ου δε τι γουνα Ἕσπεται· αλλα μ'
ελυσε χρονος, και νουσος ανιγρη, Τηκεδανη τε μεριμνα, φιλοι τ' αφιλα φρονεοντες.
Εικειν δ' ουκ εθελουσιν αμαρταδες, αλλ' ετι μαλλον Στειβουσ' αδρανεοντα, κυνες δ'
ως πτωκα λαγωον, Ἢ κεμαδ' αμφις εχουσι, λιλαιομενοι κορεσασθαι. Ἢ στησον
κακοτητα και ιλαθι, η μ' υποδεξαι ∆ηρον αεθλευοντα, και αλγεσι μετρον επεστω, Ἢ
ληθης νεφος εσθλον εμας φρενας αμφικαλυπτοι.
ΚΙʹ. Εις την αναχωρησιν. Ἄλλοι μεν ευπλοουσι των Θεωι φιλων, Ἄλλοι δε
δυσπλοουσιν ουδεν χειρονες. Τις οιδε τουτων τους λογους, πλην σου, Λογε; Μη του
βαδιζειν ευκολωτεραν τριβον, 1283 Το την προσαντη και τραχειαν ηι πλεον; Ὅμως δ'
εγωγε τουμον, ως εχω, φρασω. Κρεισσον μεν αμφω, και τρεχειν, και προς καλον. Ει
δ' ουκ ενεστι, τους πονους ασπαζομαι Προ της αδοξου και κακης σωτηριας. Ὡς
πολλα δη δει και με προς Θεον φερειν, Καμνοντα σαρκι, πραγματων τ' επιδρομαις. Τι
χρη παθειν με μη τυχοντ' αμφοιν φιλοιν; Σκευαζε σαυτον ως ταχος, προς ουρανον
Ψυχην πτερωσας τωι λογωι την τιμιαν· Μηδεν περισσον, αλλα παν ριψας βαρος Βιου
ματαιου, και κακων των ενθαδε. Ἐγω τραπεζης μυστικης παραστατης· Ἐγω καθαιρω
λαον, ον σοι προσφερω, 1284 Ἐν τοις αναιμοις και τελειοις δογμασιν. Ὦ λαμπροτης
βλυζουσα, και πηγη φαους, Ὡς αυτος οιδα, δεομενος καθαρσιων, ∆εινον καθαιρειν
βορβορου μολυσματα. Σκοπειτε και τρεμοιτε, λαων ποιμενες.
Κ∆ʹ. Ευχη εωθινη. Ὄρθρος διδωμι τωι Θεωι μου δεξιας, Μηδεν σκοτωδες η
δρασειν η αινεσειν, Ἀλλ' ως μαλιστα σοι θυσειν την ημεραν, Μενων ασειστος, και
παθων αυτοκρατωρ. Αισχυνομαι το γηρας, αν κακιστος ω, Και την τραπεζαν ης
παραστατης εγω. Ὁρμη μεν αυτη, Χριστε μου· συ δ' ευοδου. 1285
ΚΕʹ. Προς εσπεραν θρηνος. Ἐψευσαμην σε. την αληθειαν, Λογε, Σοι την
παρουσαν ημεραν καθαγνισας. Ου παντα φωτεινον με νυξ εδεξατο. Ἦ μην
προσηυξαμην τε και τουτ' ωιομην· Ἀλλ' εστιν ου μοι και προσεπταισαν ποδες. Ζοφος
γαρ ηλθε βασκανος σωτηριας. Λαμποις το φως μοι, Χριστε, και παλιν φανεις.
Κ ς. ∆εησις προς Χριστον τηι επαυριον. Ἐζημιωμαι, Χριστε, την χθες ημεραν.
Χολος προσηλθε, και μ' εκλεψεν αθροον. Την σημερον λαβοιμι φωτος ημεραν. 1286
Μεμνησο σαυτου· μη λαθηις Θεον βλεπων. Ὀμωμοκας· μεμνησο της σωτηριας.
ΚΖʹ. Θρηνος. Αι αι των παθεων! Τιπτ' ηλιτον; η αρα μουνος Σων καθαρων
θυεων απτομαι ουχ οσιως; Ἦ με πυροις παθεεσσι, καθαρσιε, η τυφον αλλων Ἴσχεις,
 
 
 

28
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

η με φερεις γυμνον επ' αντιπαλωι; Ταυτα μεν αυτος, αναξ, νωμαις, Λογε. Αυταρ εγωγε
Βαιον υπερ γαιης ασθμα φερω πυματον. ∆ακρυα παντ' εκενωσα, γοος δε μοι εργον
ετυχθη. Μεχρι τινος παλαμαις κειμεθ' εν ασεβεων; Ἀλλα, μακαρ, στησον με, και ει
κακον, αλλ' ιερηα, Μη τις ολισθησηι πημασιν ημετεροις. 1287 Ὤλετο ευχος εμοιγε,
και αλγεα σαρκος ολοιτο. Οιχετ' Ἀναστασιη, ληγε και, αμπλακιη. Αι αι δακρυα μοι
καταλειβεται, ενδοθεν ητορ Παχνουται· διπλην νουσον επισχες, αναξ· Νουσον
επισχες, αναξ, διολωλαμεν. Ἦ αρα μουνωι Οικτος απεκλεισθη σωι λατρι Γρηγοριωι;
Τετρωμαι πολλοισι κακοις και αλγεσι σαρκος· Σοι δε, Χριστε, χαρις, ος με πυροις
παθεσιν. Ἢ στησον κακοτητα, και ιλαθι σωι θεραποντι, Ἢ το διδου θυμωι τλημονι
παντα φερειν. ΚΗʹ. Ἐλεγειακον. Ὄλβιος οστις ασαρκον εχει βιον, ουδ' επιμικτον
Εικονι τηι μεγαληι βορβορον αμφεθετο. 1288 Παυρα μεν ουρανιοισι νοημασιν εσπετ'
αναγκηι, Πλειονα δ' αντιαει, και ζοφος εστι νοου. Ει ροιης γενος ειμι, τι μ'
αθανατοισιν εΐσκεις, Ει πνευσθην θεοθεν, τιπτε με πηλοδετον, Χριστε, φερεις; γηρας
μεν εβη, και αψε' ακιδνα· Ἡ δ' ετι λυσσαν εχει σαρξ επανισταμενη Ἀμφαδον, η
λοχοωσα· το δ' αλγιον, οπποτε μυστην Ουρανιων θυεων μη καθαρον παρεχει.
Ὁρκιζω σε Θεοιο μεγα κρατος, ηδε κελαινον Ἦμαρ αλιτροβιων, ισχεο μαργοσυνης.
ΚΘʹ. Εις την υπομονην. Ἐπει με βαλλεις τηι νοσωι πονουμενον, Μικροις λογοις ακουε,
και παιδευμ' εχε. 1289 Ἐμοι το καμνειν κρεισσον, η σοι το σθενειν. Ἐγω μεν οιδα τηι
νοσωι πυρουμενος, Καιπερ καθαιρειν τους κακους τεταγμενος, Καν ηι τι μειζον του
παθους μυστηριον. Φρονειν γαρ ουτω λωιον, η ρυπωντα τι Βλαπτειν εμαυτον εν
κενωι φρυαγματι. Συ δ' ων κακιστος, ουδ' επιστη την νοσον· Ἦ πολλ' εδει σε δακρυα
σπεισαι Θεωι, Ἵν' εκτεμηις σου την νοσον, πριν αν θανηις. Ει γαρ το φως τοιουτο, το
σκοτος ποσον; 1290
Λʹ. Εις εαυτον. Ἦ πολλα, πολλα γινεται Μακρωι βιωι βροτοις. τλητον δ' απαν,
ο κεν φεροι Βιον στρεφων Θεος. Ἐγω γαρ, ας μεν εσχον εν Ξενηι πολει παλας, Λογωι
πεσοντι συμμαχον Γλωσσαν φερων εμην, Ἄλλους λεγοντας αινεσω. Πολλοι λεγουσι
δε, Ξενοι, φιλοι τε πιστεως Ἐμοι σεβασμιας. Ουδεν γαρ ουτως ουποτε Ὅλην εσεισε
γην Ὡς Πνευματος παῤρησια Θεου βοωμενου· Ὃ και προσαντη τοις φιλοις Τεθεικεν,
οιδαμεν. 1291 Και σοι, Μακαρ, πλειστη χαρις Καλης ατιμιας. Ταυτης γαρ
αυκλεεστερον Τι αν παθοι βροτος; α δ' ενθαδ' ευρον ου δοκων, Αυτος φρασω
φιλοις, Ὡς αν μαθωσιν ευκολως Φερειν φθονου παλας. Θεου μεν ην λογος παλαι
Καλλιστος, ως Θεου, Παντα προφητην τιμιον Ξενοις μονοις δοκειν, Το γνωριμον δε
ατιμον Ὡς πολλα τυγχανειν. Ἐγω δε τουτο, και πλεον, Πεπονθα νυν σαφως. Ἐπει
γαρ ηκομην, ξενης Λιπων εδος χθονος, Και γην πατρυαν ασμενως Λαον τε τον
γλυκυν Ὡς ειδον, ωχ' υπεδραμε Κιβωτος, η μονη Κοσμου φυγουσ' επικλυσιν Καλως
ολωλοτος. 1292 Και τον γαρ, εκλελοιποτος Ὀρθου λογου σχεδον, Ὑπεξεκλεψε τωι
ξυλωι Μεγας πατηρ εμος, Ὅλης ολον της Τριαδος Λατριν καταστησας. Τουτον
καμνοντ' αναρχιαι, Ναυν ως τιν' εν βυθοις Ἔρημον οιακοστροφου, Σερεβλουμενον
ζαληι Κακων μεγιστων, ηθελον (Λιθαζετω με πας, Ὡς εκ παλαιου τοις λιθοις Ἄριστ'
ηρμοσμενον), Ὦσαι βυθου γαρ ηθελον Κυβερνητου χερι, Ὃν ταις πνοαις ηπισταμην
Μαλιστ' αντιστατην, Καιπερ νεωστι χρηματων Κρατος δεδεγμενον. Ταδ' ηθελον μεν·
ο φθονος ∆' αντιξοος καλοις, Ὃς αντεπνευσε τοις καλως Ἄγαν δεδογμενοις. Πρωτον
μεν οι τα δευτερα Θρονων λελογχοτες, 1293 Λαου προεδροι πρεσβυται, Σεμνη
γερουσια, Πεφηνασ' ημιν ου καλοι. Τις ηλπισε τοδε; Οι μεν γαρ αιδους λειψανωι
Βραχει κρατουμενοι, ∆ισωματοι και διχροοι, Χιτωνες ως τινες, Ἐκτος προς ημων,
ενδοθεν Κακως πεπηγοτες, Οις και χαρις του λανθανειν, Ὡς αφρονας, θελειν Ἡ γαρ
προδηλος δουλεια Χειρων απιμιας. Οι δ' ου λαθρα δυσμενεις, Ἀλλ' εκφανεις αγαν,
 
 
 

29
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἐρυθριωντες, ει κακοι ∆οκοιεν ευτελεις. Ὦ σαρκολατραι, και Θεου Περιφρονες
σαφως, Βεελφεγωρ σεβοντες, ου Τον οντα ∆εσποτην. Που δε τραπεζα μυστικη;
Καλως δικαζετω. Που δ' αρτος, η που χειρες, αι Το Πνευμ' εφειλκυσαν 1294 Ὑμων
καρηνοις; Θρυψατε, Κακοι, και την χαριν. Λαον δ' αφησω μεμψεως. Τι γαρ ξενον
τοδε, Τον οντα τοιων προστατων Τοιαυθ' αμαρτανειν; Μογις γαρ αν, ηγουμενων
Σοφων, ειεν καλοι. Πλην ου ταδ' υμας, ω τεκνα, Ἐδιδαξ' εγω ποτε (Ει και χρονον
βραχυν ξενην Νωμησα ηνιαν), Περιφρονειν διδασκαλου Νομους τε και λογους.
Ταυτ' ην ετι σθενος μοι και Πασχοντι καρτερειν. Το γαρ παθειν ως πλειστα του
Φερειν διδασκαλον. Ὃ δ' εξετηξε καρδιαν Μαλιστα την εμην, Ἔκ μ' ηπατησαν οι
σοφοι Λαων επισκοποι, Λογωι μεν οντες εν φιλοις, Ψηφου τε της εμης 1295 Ὡς
αῤρεπους τε και φιλης, Ειπερ τινος, λογωι, Ἔργωι δ' οπου νενευκοτες, Λεγειν τοδ' ουκ
εμον. Πλην ηπατηθην, ω Τριας Ἐμοι λαλουμενη. Ὢ βηματ', ω λιθασματων Τε και
πονων ολων, Ους εκ νεας ασκησεως ∆ιηνυσ' εις τοδε! Ὄλωλε πιστις εις Θεον,
Ὄλωλε δ' εκ βροτων. Που τις μεταστηι, και τινων Γενηται πλησιον; Ει ταυτα λυχνοι,
και το φως, Σκοπει συ το σκοτος. ∆ις εμπεπαιγμαι, τουτο και Παθων επισταμαι, Ειπερ
τι καμοι του φρονειν Μετεστιν εκ Θεου. Ἀλλ' ενδακων ηνεγκα (τις Τοδ' οιδεν η
Θεος;), Θεου το χρηστον, ει θεμις Φρασαι, μιμουμενος. Μητ' ουν ακουειν, μηθ' οραιν
Ὅλως δοκω μονος 1296 Τα πασι δηλα και σαφη, Κοσμωι προκειμενα, Ὡς αν το χρωμα
γουν μενηι Του προσθε σωματος, Ἤδη παρειμενου τε, και Πεσοντος αθλιως. Ει ταυτ'
αρεστα τωι λογωι, ∆ιδαξατ', ω σοφοι. Ἐμοι γαρ ουκ αρεστα, και Λιαν δοκει κακα.
Ἐντευθεν, ωσπερ τειχιου Ῥαγεντος, η ροου, Ἅπας κακων εισεῤρυη Ξενων λογων
σπορευς· Ὧν εισι και νεαι πλακες Κακως γεγραμμεναι. Οι τον Θεον μου τον μεγαν
Ουκ ενδικοις τομαις Τεμνουσιν· οιμοι! την μιαν Παντων υπερβολην Ἄνω τιθεντες,
και μεσον, Κατω τε το τριτον. Τεμνουσι δ', ως Θεον μου, και Θεου μεγαν βροτον,
Ἄνουν τιθεντες, ως ανου Ἀδαμ πεπτωκοτος, 1297 Ἣ, μη τελειως τωι παθει Σωθω,
δεδοικοτος. Χρη γαρ το δερμα μου μονον Τυχειν σωτηριας, Τα δ' αλλ' ατιμα
τυγχανειν Θεωι παρειμενα. Ὧν και τοδ' εστι, δευτερος (Ουκ οιδ' οθεν, και τις)
Ἰουδαισμος, χιλιων Τ' ετων ληρηματα, Ἑλληνικης αμβλωματα Μεθης τε και
πλανης· Οι και το καλον ποιμνιον, Ὥσπερ λυκοι βαρεις, Ἐπεισπεσοντες, νηλεως
Ἔρημον ποιμενος Κλεπτουσιν, αρπαζουσιν εις Πονον ψυχης εμης· Ὃς, καιπερ αλλου
ποιμνιου Βακτηριαν λαβων, Ὅμως ασωμαι, πατρικων 1298 Ὁρων μογων λυσιν. Πως
δ' ουχι; και τις μετριως Ταυτ' αν παθοι φρονων; Ου γαρ τις δρυς, τις η λιθος Μονον
μ' εθρεψατο. Ψευστης μεν ειην και κακος, Ἐρω δ' ομως λογον. Ουδ' αυτος, οιδα, της
νοσου Μενεις ελευθερος, Ὁ νυν εποφρυς τοις εμοις Κακοις, ω φιλτατε, Καν
ασφαλως βεβηκεναι Και καιριως δοκηις. Πυρ γειτον ουν, και τηι πελας Ἄπιστον οικιαι.
Κεδρος τινασσεται, πιτυς Τροπον τιν' ασφαλης; Ποῤρωθεν ειργε την μαχην, Ει μη
πελας ποθεις. Μεμνησεται τις των εμων Τουτων λογων ποτε, 1299 Ὅτ' ουδεν εσται
πλειον, η Το δακνεσθαι ματην. Πλην νυν εμοι περιζεει Πολυς κλυδων κακων. Τι
χειρον οισεις, Χριστε μου; Πυροις δε τι πλεον; Παντα προθυμως δεξομαι, Πλην ιλαος
πελοις. Μικρον τι, και παρηλθομεν Το του βιου τραχυ. Κακεισε δ' οια; χρηστα μοι,
Καν ηι λιαν κακα. Ου γαρ τις κακει διπλοη· Μονη γαρ απλοτης.
ΛΑʹ. Ποθος του θανατου. ∆ις, οιδα τουτο, φευ! δις επτερνισμενος· Ει μεν
δικαιως, προσδεχοιθ' υμας Θεος· Ει δ' ου δικαιως, προσδεχοιθ' ομως Θεος· 1300
Ουδεν γαρ υμων ουδε ὣς καθεξομαι. Πλην εκλελοιπα, και ποθω λυσιν κακων. Των
μεν παροντων ειμι παντων εμπλεως, Πλουτου, πενιας, χαρμονων, ου χαρμονων,
∆οξης, ατιμιας τε, δυσμενων, φιλων· Των δ' ου παροντων ευχομαι πειραν λαβειν.
 
 
 

30
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Περας λογου· τολμω δε, και δεχου λογον· Ει μηδεν ειμι, Χριστε μου, τις η πλασις; Ει
τιμιος σοι, πως τοσοις ελαυνομαι;
ΛΒʹ. Περι της του βιου ματαιοτητος και απιστιας, και κοιπου παντων τελους.
Ἤθελον ηε πελεια τανυπτερος, ηε χελιδων Ἔμμεναι, ως κε φυγοιμι βροτων βιον, η
τιν' ερημον 1301 Ναιεταειν θηρεσσιν ομεστιος (οι γαρ εασι Πιστοτεροι μεροπων), και
ηματιον βιον ελκειν, Νηπενθη, νηποινον, ακηδεα· εν τοδ' αθηρον Μουνον εχειν,
θεοτητος ιδριν νοον, ουρανοφοιτην, Ὥς κε γαληνιοωντι βιωι φαος αιεν αγειρων. Ἤ
τινος ηεριης σκοπιης καθυπερθεν αερθεις, Βρονταιον παντεσσιν επιχθονιοισιν αΰσω·
Ἄνθρωποι θνητοι, ροιης γενος, ουδεν εοντες, Οι θανατωι ζωοντες, ετωσια
φυσιοωμεν, Μεχρι τινος ψευστηισι και ηματιοισιν ονειροις Παιζομενοι, παιζοντες,
επι χθονι μαψ αλαλησθε; Ἄθρει δη πραπιδεσσι τεαις, επι παντας οδευων, Ὡς και εγω·
δη γαρ με Θεος μεγαν ιδριν εθηκεν Ἐσθλων τε, στυγερων τε, νοος δ' επι παντα
φορειται. 1302 Ουτος εην θαλερος τε και αλκιμος, ευχος εταιρων, Ὑψιβιβας,
μελεεσσιν εριζωοισι τεθηλως. Ουτος καλλιμος ηεν, εωσφορος, ομματα παντων
Ἕλκων, ειαρος ανθος εν ανδρασιν. Ουτος αγωσι Κυδιμος· εντεσιν ουτος Ἀρηιος·
ουτος αριστος Θηροφονων σταδιοισι, και ουρεσι καρτος εγειρων. Ουτος δ' αυ
θαλιηισι και ειλαπινηισι μεμηλως, Γαιηι, και πελαγεσσι, και ηερι γαστερα φερβων, Νυν
ρικνυς, και αναλκις (απηνθησεν γαρ απαντα) Γηρας εβη, το δε καλλος απεπτατο·
νεκρα τα γαστρος. Βαιον ετ' εν μεροπεσσι· το δε πλεον, ειν αΐδαο. Ουτος δ' αυ μυθοις
πνειων μεγα παντοδαποισιν· Ουτος δ' ευγενετης τυμβοις φρονεων μεγαλοισιν, Ἢ
δελτοις ολιγηισι νεογραφον αιμα λελογχως. 1303 Ουτος καρτερομητις, ενι πτολιεσσι
μεγιστος, Πανδημοις στοματεσσι βοωμενος· ουτος αμετρον Πλουτον, τον μεν εχων,
τον δε φρεσιν ενδον αεξων. Ουτος δ' υψιθρονοιο δικης πλαστιγξι γεγηθεν. Ουτος δ'
αιματοεντι ρακει, δεσμωι τε καρηνου Γαιης καρτος εχων, και ουρανον αυτον ατιζει
Θνητος, εν ου θνητηισι μετηορος ελπωρηισι. Νυν ταδε, μικρον επειτα κονις, και
παντες ομοιοι, ∆μωες, σκηπτροφοροι, θητες, πλουτωι κομοωντες· Εις ζοφος, εις δε
δομος· τοσσον πλεον οφρυοεσσιν, Ὅσσον κλεινοτεροιο γοου, τυμβου τε τυχησαι,
Ουνομα τ' εν λαεσσι λιπειν επικηδειον οικτροις· Ὀψε μεν, εμπα δε πασιν ισον
θνητοισι ταλαντον. 1304 Ὀστεα παντες αφαυρα, σεσηροτα, γυμνα καρηνα. Ληξε
τυφος. Πενιην δε μογος λιπε· νουσος αιστος, Ἔχθος, ατασθαλιη, πλεονων ποθος,
υβρις ατειρης, Παντ' εθανε φθιμενοισιν ομου, και παντα μεμυκεν, Ἄχρις αν
εγρομενοισι συνεμπορα ενθεν ικηται. Ταυτ' ουν εισοροωντες, εμοις πειθεσθ' επεεσσι,
Παιδες εμοι (παιδες γαρ, οσον πλεον ειρυσα πνευμα), ∆ευρ' αγε, κοσμον απαντα, και
οπποσα τηιδ' αλαληται, Ῥιψαντες, κακοτητας επιχθονιου βασιληος, Ἅρπαγος
αλλοτριων, δηλημονος ανδροφονοιο, Πλουτον, ευκλειην, θωκους, γενος, ολβον
απιστον, Προτροπαδην φευγωμεν ες ουρανον, ηιχι τε πολλα 1305 Καλλεα
μαρμαιροντα φαος περι τρισσον αφραστον. Οι δ' αλλοι πεσσοισιν εοικοτες ενθα και
ενθα Πιπτοιεν, πεσσων τε κυλισματι τερψιν εχοιεν, Ἢ δνοφερην σκοτομαιναν εοις
επικειμενοι οσσοις, Τοιχους αμφαφοωντες, επ' αλληλοισι δ' ιοιεν.
ΛΓʹ. Προς Χριστον. Οιμοι κεκμηκα, Χριστε μου, πνοη βροτων! Οιμοι μαχης τε
και ζαλης του συζυγου! Οιμοι μακρας ζωης τε και παροικιας, Των τ' ενδοθεν, των τ'
εκτοθεν παλαισματων, Ὑφ' ων το καλλος φθειρεται της εικονος! Τις δρυς τοσαυτην
πνευματων φερει βιαν; Τις ναυς τοσουτοις κυμασι συνεῤραγη; 1306 Πονωι τετρυμμαι,
πραγματων τ' επιδρομαις. Οικον πατρωιον ουχ εκων εδεξαμην. Ἐπει δ' υπεστην,
ειδον εσκεδασμενον. Φιλοι μ' εκαμψαν, νουσος ετρυχωσε με. Λιθοις εδεχθην ως τις
αλλος ανθεσι. Λαου κεχηρωμ', ωι το Πνευμ' ενιδρυσε. Τεκνων τα μεν λελοιπα, των δ'
 
 
 

31
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απεζυγην, Τοις δ' ου τετιμημ'. Ὢ πατρος παναθλιου! Οι συνθυται μου δυσμενεις
εχθρων περα, Ουδε τραπεζαν μυστικην δεδοικοτες, Ει μη τι γ' αλλο, και πονους τους
εις τοδε, Ους και πονηροις πολλακις τιμαιν εθος· Ουθ' υβρεως δοξαν τιν' εξιωμενοι·
Ἀλλ' εν πνεοντες, την εμην ατιμιαν. 1307
Λ∆ʹ. Εις την εν ταις νηστειαις σιωπην. Ἴσχεο, γλωσσα φιλη· συ δε μοι, γραφις,
εγγραφε σιγης Ῥηματα, και φθεγγου ομμασι τα κραδιης. Ἡνικα σαρκας εδησα, Θεου
βροτεοις παθεεσσι Μυστιν αγων θυσιην, ως κε θανω βιοτωι, Ἤμασι τεσσαρακοντα,
νομοις Χριστου βασιληος, Ευτε καθαιρομενοις σωμασιν εσπετ' ακος. Πρωτα μεν
ατρεμιη νοον ηδρασα, οιος απ' αλλων Ναιεταων, αχεων αχλυν εφεσσαμενος, Εισω
πας εαλεις, φρενας ακλοπος· αυταρ επειτα 1308 Ἀνδρων ευαγεων δογμασιν
εσπομενος, Χειλεσι θηκα θυρετρα. Το δ' αιτιον, ως κε μαθοιμι Μυθων μετρα φερειν,
παντος επικρατεων. Και γαρ τις πλεονεσσιν επ' ανδρασι θουρον αειρων Ἔγχος,
παυροτερους ρηιδιως δαμασει, Και πτεροεντα βελεμνα ος ευσκοπα τηλοθε βαλλοι,
Ουποτε ροιζησει ασκοπον ασσοτερω. Νηα δε ποντοπορειαν, επην μεγα λαιτμα
περησηι, Πεμπειν θαρσαλεον βαιων υπερ λιμενων. Ὃς μεν γαρ μικρων κρατεει,
μεγαλων αΐδηλον Ει ποθ' υπερσχησει, και μαλα περ ποθεων· 1309 Ὃς δε μεγα
προφερει, τοδ' αριφραδες, ως αρα τυτθων Ἕξει ρηιδιως, ευτε θεληισι, κρατος.
Τουνεκα παμπαν εδησα λογου μενος. Ἦ γαρ εολπα Μηκεθ' υποβλυζειν μυθον εμων
στοματων. Ὡς ουδεν γλωσσης ολοωτερον εστι βροτοισιν· Ἵππος αει προθεων, οπλον
ετοιμοτατον. Λευσσει μεν τις απαντα; τα δ' εν ποσι χειρες εχουσι Βαια μαλ', ουδε
ποδες γαιαν επηλθον ολην. Μοχθος ανδροφονοις, μοιχοι δε τε και τρομεουσι Λυσσαν
εην, κλεπταις ημαρ απευκτοτατον, Πλουτος δ' ου καμογητος· εχω το μεν, ωλεσα δ'
αλλο, Τοσσα περισφιγγων, οσσα ροον παλαμηι. Νηεσ', οδοιποριηι ληΐστορες· αλλος
απληστος, Ὄμματα πικρα φερων αλλοτριοις κτεανοις. 1310 Τοσσα φιλοχρυσοισι
προσαντεα πασιν επεστι, Μοχθος χειροτεροις, μοχθος αρειοτεροις. Γλωσσαν δ' ουδεν
ερυξεν επειγομενην επι μυθον, Ου βροτος, ου νιφετος, ου ροος, ου σκοπελος. Ἐγγυς
ο τοξευτης· τοξωι δ' επι πικρος οιστος· Νευρη κυκλον αγει, δακτυλον εν γλυφισι.
Νους αφεηκε βελεμνα· τα δ' επτατο, παντα δε βαλλει, Ουρανιους, χθονιους, ζωντας,
επεσσομενους, Ὅσσοι μιν δοκεουσι, και ου δοκεοντας, ομοιως Ἐσθλους ηδε κακους,
δυσμενεας, φιλιους, Τηλοθεν, εγγυς εοντας· αποσκοπον ουδεν οιστωι. Την δε τις
αιχμαζων, πρωτα φερει σοφιης. Πολλα μεν αισχρα μαχλοισιν ερευγεται, ως κε
γελοιος Αυτος εων, αλλοις βρασμα γελωτος αγηι, 1311 Παλλομενος, παλλων τε, και
εικονα θειαν ατιζων. Πολλα δε των κρυπτων ουασιν εξεμεει. Πολλακι δ' αυτε χολοιο
δυσαεος αγριον αφρον Ἐκτος αποσκεδαει, πασαν επεσβολιην. Πολλακι δ' αυ
λοχοωντι φερει χαριν ενδοθι θυμωι, Και κραδιης ετερης χειλεσιν αλλα φερει, Ψευδεα
θ', αιμυλιους τε λογους, ανδροκτασιας τε. Τις κεν απαντα λεγοι, τονδ' οσα λυπρα
πελει; Ἐχθρον εθηκ' εθελουσα δομον δομωι, αστει δ' αστυ Αυτικα, μηδεν ολως
γλωσσα πονησαμενη, ∆ημον κοιρανεοντι, ανασσομενοισιν ανακτα, Ὡς σπινθηρ
καλαμης ωκα ριπιζομενης. Συμπλοον, υια, τοκηα, κασιν, φιλον, ευνιν, ακοιτην,
Παντας επ' αλληλοις ωπλισε ρηιδιως. 1312 Τον κακον, εσθλον εθηκε, τον εμπαλιν
ωλεσεν εσθλον, Τουτ' ανεζευξε παλιν· τις δυναθ' οσσα λογος; Βαιη μεν γλωσσ' εστιν,
αταρ σθενος ουδενι τοσσον· Αιθ' οφελε θνησκειν αυτικα τοισι κακοις! Πασιν μεν δη
γλωσσα πελει κακον αφραδεεσσιν, Ἔξοχα δ' αυ μυσταις ουρανιης θυσιης. Ὄργανον
ειμι Θεοιο, και ευκρεκτοις μελεεσσιν Ὕμνον ανακτι φερω, τωι παν υποτρομεει.
Μελπω δ' ου Τροιην, ουκ ευπλοον οια τις Ἀργω, Ουδε συος κεφαλην, ου πολυν
Ἡρακλεα, Ου γης ευρεα κυκλα οπως πελαγεσσιν αρηρεν, Ουκ αυγας λιθακων, ου
δρομον ουρανιων· Ουδε ποθων μελπω μανιην, και καλλος εφηβων, Οισι λυρη
 
 
 

32
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μαλακον κρουετ' απο προτερων. 1313 Μελπω δ' υψιμεδοντα Θεον μεγαν, ηδε
φαεινης Εις εν αγειρομενης λαμψιν εμης Τριαδος, Ἀγγελικων τε χορων μεγαλους
εριηχεας υμνους Πλησιον εσταοτων, εξ οπος αντιθετου Κοσμου θ' αρμονιην, και
κρεισσονα της παρεουσης, Ἣν δοκεω, παντων εις εν επειγομενων Και Χριστου
παθεων κλεος αφθιτον, οις μ' εθεωσεν, Ἀνδρομεην μορφην ουρανιηι κερασας.
Μελπω μιξιν εμην. Ου γαρ φατον εργον ετυχθην Ἔργον, οπως πλεχθην θνητος
επουρανιοις. Μελπω δ' ανθρωποισι Θεου νομον, οσσα τε κοσμου Ἔργματα, και
βουλας, και τελος αμφοτερων· Ὄφρα τα μεν κευθηις σηισι φρεσι, των δ' απο τηλε
Φευγηις, και τρομεηις ημαρ επερχομενον. Τοσσων γλωσσαν εχω, κιθαρην· φραζεσθ',
ιερηες, 1314 Μη τι παρακρεξηι εκτροπον αρμονιης. Γλωσσαν και θυεεσσιν αγνην
αγνοισι φυλαξω, Οισιν Ἄνακτα μεγαν εις εν αγω χθονιοις. Ου γαρ απ' αλλοτριης
γλωσσης, χραντου τε νοοιο Πεμψω τωι καθαρωι ζωοφορον θυσιην. Εις πορος ου
γλυκερον τε ροον και πικρον ανησει, Ειματι πορφυρεωι βορβορος αλλοτριον. Και πυρ
ξεινον ολεσσε θυηπολου εν προτεροισι Παιδας, μη καθαρως απτομενους θυσιης. Την
δ' ιερην ποτ', ακουσα, Θεου μεγαλοιο κιβωτον, Ὡς και κλινομενη κτεινε τον
αψαμενον. Ταυτ' αινως τρομεω, και δειδια, μη τι παθοιμι, Μη καθαρως καθαρης
απτομενος Τριαδος. Αιθε δε και νοον ηεν ατασθαλον, αστατεοντα Τηι και τηι, πολλοις
οιμασι μαψιδιοις 1315 Καμπτειν τερματος ασσον, επι στρεπτηρι χαλινωι, Ἢ παμπαν
κατεχειν ακλοπον εν κραδιηι Μαλλον κε Χριστοιο μεγακλεος ασσον ελαυνων,
Λαμπετο μαρμαρυγαις του μεγαλοιο φαους! Νυν δ' ο μεν ουτι τοσον τελεει κακον
ενδοθι μιμνων, Καν απο τηλε Θεου τυτθον οδοιπλανεηι. Ουδε γαρ ει πετρηισιν
εεργομενη στεγανησιν, Ἔνδοθι καχλαζοι φλοξ πυρος, ηε ροος, Ἢ λοχμην πυκινην
δηλησατο, η τιν' αλωην· Ζωει δ' ημιθανης ενδοθι κευθομενη. Μυθος δ' αυ γλωσσης
πολυηχεος ευτ' απορουσηι, Ἄσχετα μαργαινει μηκετ' ανατροχαων. Ὡς δ' οτε τις
λοξοιο φυην πτορθου παλαμηισιν Ἦκα μετακλινων εμπαλι γυρον αγει, 1316 Αυταρ
ογ' ως μιν ελειπε, βιηι χερος ορθιος εστη, Μηκετ' επι προτερην κλινομενος κακιην·
Ὣς και εγω μυθοιο μεν ευτροχαλοιο ερωην ∆ερκομενος σταθμης εκτοθι και κανονος
(Και γαρ μοι βιος ηεν, οτ' ην λογος), ευρον αριστον Φαρμακον· εσχον ολον υψινοωι
κραδιηι, ως κε μαθηι τα τε φαντα, τα τ' ου φατα γλωσσα φυλασσειν· ∆εξαθ' ολην
σιγην, δεξεται ευεπιν. Του παντος μιν αμερσα· το μετριον ουκετ' ατισει. Ουτος αει
κεισθω τοις αμετροισι νομος. Ἦ μεγα και τοδ' ονειαρ, οτ' ωδινοντα κατισχηις Μυθον,
κρουομενης εκτοθι σης κραδιης. Μυθωι δαμναμενωι συνδαμναται οιδμα χολοιο· Ου
μεν ρηιδιως, εμπα γε μην δαμασεις. 1317 Ἢν γαρ σφ' οιδαλεον τε και αγρια
μαργαινοντα Ἄγχηις ασχαλοων, υβριν αποσκεδασεις. Ἡγεμονος φθιμενοιο, φαλαγξ
παθεων υποειξεν· Ὧδ' αν αναπνευσαις αργαλεοιο σαλου. Παντα ταδ' ηγεσιης
Χριστου μεγαλοιο ανακτος, Αυταρ επειτα νοου οιακος ημετερου. Ει γαρ μη τον εχεις
ιθυντορα, ουτε τι σιγης, Ουτε τι καρτεριης μειζονος εστ' οφελος· Και λιμνης στομα
λεπτον, επην παλαμηισιν ερυξας, Αυθις αποῤρηξεις, αθροον εκπρορεσει. Ἀλλα λογος
κελεται σε φααντατος, ενθεν, αριστε, Ἀρξαμενον, παντων οιδμα κακων κατεχειν.
Ταυτα τοι ημετερης μελεδηματα, φιλτατε, σιγης· Ἐκ παλαμης λαλεω, νουν
υποδεξαμενης. 1318 Ουτος εμος πλοος εστι· συ δ' ες πλοον αλλον επειγε. Ἄλλος απ'
αλλοιου πνευματος ορμον εχοι. Ει δ' αγε, και λογον αλλον εμης αΐοιτε σιωπης,
Ὅστις απεχθαιρων, ος τε φιλα φρονεων. Ἦν οτε καρτος εχεσκον εν ηιθεοισι
μεγιστον, Και με Χριστος αναξ ηγεν επ' αντιπαλωι, Στεῤροτερην αδαμαντος ενι φρεσι
πιστιν εχοντα, Τευχεσι τε κρατεροις παντοθε φραξαμενον. Θειοις μεν λογιοισιν εμον
νοον αγνον ετευξα, Γραμματος εξ ιερου Πνευμ' αναμαξαμενος, Οις βιβλων
τοπαροιθε πικρην εξεπτυον αλμην, Καλλος επιπλαστοις χρωμασι λαμπομενον.
Σαρκα δ' εμην ζειουσαν, επει νεοτητι τεθηλοι, Πολλοις και πυκνοις εξεον εν
 
 
 

33
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καματοις. 1319 Γαστρι μεν υβριν επαυσα κορου, και γειτονα λυσσαν, Ὄμμα δ' ενι
βλεφαροις πηξα σαοφροσυνηι. Βρυξα χολωι, και δησα μελη, και κλαυσα γελωτα.
Πανθ' υποειξε Λογωι· παντ' εθανεν τα παρος. Γαιη, κοιτος εμοι· πλευρων ακος,
ειματα λυπρα· Φαρμακον αγρυπνιης, χωρος εμων δακρυων. Ἤμασι νωτον εκαμψα,
και υμνοις παννυχιοισι Στηλωθην, βροτεης εκνοος ευπαθιης. Ταυτα παρος· σαρκες
γαρ επεζεον, αισι μεμηλεν Ουρανιης ανοδου φωτα μεγαν κατεχειν. Και κτεανων
βαρυν ογκον απεπτυσα, ως κεν αερθω Κουφος, αποσκεδασας προς Θεον αχθος απαν.
Νυν δ' οτε νουσος εχει με πικρη, και γηρας εκαμψεν, Ἦλθον επ' αλλοιην τηνδε
δυηπαθιην, 1320 Γλωσσαν εχων αδαμαστον, εΰλαλον, η με τυσοισι Πημασι, του
φθονερου δωκεν αει παλαμαις. Ουτε τινος θωκοισιν επεδραμον· ουτ' απο γαιης
Ἤλασα πατρυης, ου δολον εφρασαμην. Ου γλωσσαν εφεηκα επεσβολον, ουτε τι ρεξα
Ἡμετερων θυεων εκνομον· οιδε Λογος. Ου σκοπον, ουδε μεν αλλον, επει και πασι
νεμεσω, Λαων ηγεμοσιν τοια κλειζομενοις· Ὧν νυν πασα θαλασσα, και ευρεα
πειρατα γαιης Πεπληθε, δνοφερον πενθος εμης κραδιης. Ἀλλα λογος μ' εχαλεψεν
ατασθαλος· ου μεν εγωγε Προσθε τοδ' ωιομην, αλλ' εχαλεψεν ομως Πασι μ' εθηκε
φιλοισιν επιφθονον. Ὦ φθονε, και συ Ἐξ εμεθεν τι λαβηις. Ἴσχεο, γλωσσα φιλη· 1321
Βαιον δ' ισχεο, γλωσσα· τοδ' ες τελος ου τε πεδησω. Ου τοσον εξ εμεθεν ληψεθ' ο
μισολογος. Πυνθανομ' ως Σαμιων τις αναξ φθονον ως αρεσαιτο, ∆εισας ευδρομιην,
μησατο τοιον αχος. Πορκην, ον φιλεεσκε, πατρυιον εμβαλε ποντωι· Τον δ'
υποδεξαμενον ιχθυν, εδησε λινον· Ἰχθυβολος μεν ανακτι, ο δ' ωπασεν ωι θεραποντι
Την αλιην· πορκης δ' ιχθυος εν λαγοσιν. Ἰχθυν μεν γαστηρ υπεδεξατο, χειρ δε τε
πορκην· Θαυμα μεγ'· ουδ' εθελων ευρατο κεινος αχος. Ὣς και εγω· μυθωι γαρ εμωι
φθονος αγριον αιει Ὄμμα φερει· σιγης βενθος επεσπασαμην. Τοσσον εμοι Σαμιοιο·
τοδ' αυριον ου σαφα οιδα, Ει κακον ηε καλον αντιασειε τελος. 1322 Ἀλλα γε δη
φθονον ισχε, βροτων ακος, εκ δε με πικρων Γλωσσων εξερυσας, σην επι λαμψιν
αγοις· Ἔνθα σε συν φαεεσσιν αειζωοισι γεραιρων, Μελψομ' απο στοματων ηχον
εναρμονιον. ∆εχνυσο και ταδε χειρος εναυδεα, ως μεν εχοιτε Ἡμετερης σιγης
μνημοσυνον λαλεον.
ΛΕʹ. Ἄλλο. Τειχη, πυλωνες, κλειθρα, συγκλειοιτε με· Μη τις παρελθων η
λογος φωρ, η βιος Κλεψηι λαθων τι των εμων κειμηλιων, Ἢ και τυραννος αρπασηι
βιαι χερος. Θεος το θησαυρισμα, και Θεου φοβος, 1323 Ἐλπις τε κουφιζουσα τας
ακηδιας· Αι πολλα πολλαι δη με και παρ' αξιαν ∆εδηχασιν τε και σπαραξουσι πλεον,
Ἢν μη συ τοις κερκωψιν ηρεμειν φρασης Καιπερ δε πασχων δεινα, και δεινων περα,
Τουθ' εν δεδοικα, μη τι τοις πολλοις κακοις Χειρων γενοιμην· και το γαρ βλαπτει
φρενας.
Λςʹ. Ἄλλο. Φθεγγοισθ' απαντες· ευδρομειτε τοις λογοις Στροφας πλεκοιτε·
ισχυοιτ' αραχνιοις ∆εσμειν τα κουφα και περιπλανωμενα. Βροντατε βυρσαις·
αστραπας ελλυχνιους Πεμποιτ'· εγω εδησα και παντη λογον. 1324 Κορον λαβοιτε, ω
σκοποι, και συ, φθονε. Ἔνδον λαλησω, νουν Θεου μυστηριοις Γραφων, σπιλων τε
και πλανων αισθησεων Σμηξας, εσοπτρον τωι Λογωι παραστησομαι, Ἕως τελειας
εμφασεις εισω λαβηι Και ταυτα σιγης γραμματ'. Ει δε μη θελεις Πολλοις λαλειν με,
Νους μεγας, τι χρη δρασαι;
ΛΖʹ. Ἄλλο. Ου μ' ουθ' αμαρτας ειλεν, ουτε τις νομος Τεκνων πονων τε των
εμων διεσπασε. Τριας τοδ' οιδεν, ην εκηρυξα πολει, Σπινθηρ' αναψας τον πριν
εγκεκρυμμενον. Φθονος δε, και γλωσσην εδησαν οι σοφοι. 1325 Τι γαρ, ματαιε,
 
 
 

34
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καιπερ εσκοτισμενος Νοσωι βαρειαι, τοσσον ηγειρας κλεος; Ουκ οισθ', οσον νυν των
απαιδευτων κρατος, Οις συγγενες θρασος τε και μοχθηρια; Χορευετ', ευδρομειτε,
δυσσεβης απας. Βαλλοιτε, τοξευοιτε μη πεφραγμενους. Σιγη βαθεια· Γρηγοριος
ποῤρωτατω.
ΑΗʹ. Ὕμνος εις Χριστον μετα την σιωπην, εν τωι Πασχα. Χριστε αναξ, σε
πρωτον, επει λογον ηερι δωκα, ∆ηναιον κατεχων, φθεγξομ' απο στοματων,
Ἁγνοτατου ιερηος αγνον θυος, ει θεμις ειπειν, Τονδε λογον προχεων ημετεροιο
νοου. Πατροφαες, μεγαλοιο νοου Λογε, φερτερε μυθου, 1326 Φωτος τ' ακροτατου
φως ακρον, Οιογονε, Εικων αθανατοιο Πατρος, και σφρηγις αναρχου, Πνευματι τωι
μεγαλωι συμφαες, ευρυμεδων, Αιωνος πειρημα, μεγακλεες, ολβιοδωρε, Ὑψιθρον',
ουρανιε, πανσθενες, ασθμα νοου, Νωμητα κοσμοιο, φερεσβιε, δημιοεργε Ὄντων,
εσσομενων. Σοι γαρ απαντα πελει, Ὃς κοσμοιο θεμεθλα, και οπποσα εστι θελοντος,
∆ησαμενος φορεεις νευμασιν απλανεως. Σοι μεν, αναξ, Φαεθων υψιδρομος αστρα
καλυπτει, Κυκλον υπερτελλων εμπυρον, ως συ νοας. Σοι ζωει, φθινυθει τε
αμοιβαδις, ομμα το νυκτος, Μηνη, πλησιφαης αυθις επερχομενη. 1327 Σοι δε
ζωοφορος τε κυκλος και μετρα χορειης, Ὥραις μετρα φερει ηπια κιρναμεναις.
Ἀπλανεες τε πλανοι τε παλιμπορον αΐσσοντες Ἀστερες ηγαθεης εισι λογος σοφιης.
Σον φαος εισιν απαντες, οσοι νοες ουρανιωνες Μελπουσι Τριαδος δοξαν επουρανιης.
Σον βροτος αυ κλεος εστιν, ον αγγελον ενθαδ' εθηκας Ὑμνοπολον της σης, ω φαος,
αγλαΐης. Ἄμβροτε μοι βροτεει τε, παλιγγενες, υψος ασαρκον, Ὑστατιον θνητων
πημασι σαρκοφορε, Σοι ζω, σοι λαλεω, σοι δ' εμπνοος ειμι θυηλη, Ἣ μουνη κτεανων
λειπετ' αφ' ημετερων. Σοι και γλωσσαν εδησα, και ουασι μυθον ελυσα· Λισσομαι
αλλα ποροις αμφοτερ' ευαγεως. 1328 Φθεγξομαι, ασσ' επεοικεν· α δ' ου θεμις, ουδε
νοησω. Ῥευσω μαργαρεον, βορβορον ωσαμενος, Χρυσον απο ψαμαθοιο, ροδον
κραναης απ' ακανθης· Λεξομ' απ' ασταχυων σιτον, αφεις καλαμην. Ταυτα σοι
ημετεροιο θαλυσια, Χριστε, πονοιο Γλωσσ' απερευγομενη πρωτον ανηψεν επος.
Σημερον εκ νεκυων Χριστος μεγας, οισιν εμιχθη, Ἔγρετο, και θανατου κεντρον
απεσκεδασε, Και ζοφερους πυλεωνας αμειδητου αΐδαο Ῥηξατο, και ψυχαις δωκεν
ελευθεριην. Σημερον εκ τυμβοιο θορων, μεροπεσσι φαανθη, Οις γενεθ', οισι θανεν,
οις εγρετ' εκ νεκυων, Ὥς κε παλιγγενεες τε και εκ θανατοιο φυγοντες, Σοι
συναειρωμεσθ' ενθεν ανερχομενωι. 1329 Σημερον αιγληεις σε μεγας χορος
αμφιγεγηθεν Ἀγγελικος, μελπων υμνον επιστεφιον. Σημερον ηχον επνευσα,
μεμυκοτα χειλεα σιγηι Λυσας, αλλα μ' εχεις υμνοπολον κιθαρην. Νωι νοον ενδον
ερεξα, λογωι Λογον· αυταρ επειτα Ῥεξω και μεγαλωι Πνευματι, ην εθεληι.
ΛΘʹ. Εις τα εμμετρα. Πολλους ορων γραφοντας εν τωι νυν βιωι Λογους
αμετρους, και ρεοντας ευκολως, Και πλειστον εκτριβοντας εν πονοις χρονον, Ὧν
κερδος ουδεν η κενη γλωσσαλγια· Ἀλλ' ουν γραφοντας και λιαν τυραννικως, Ὡς
μεστα παντα τυγχανειν ληρηματων, 1330 Ψαμμου θαλασσων η σκνιπων Αιγυπτιων·
Παντων μεν αν ηδιστα και γνωμην μιαν Ταυτην εδωκα, παντα ριψαντας λογον,
Αυτων εχεσθαι των θεοπνευστων μονον, Ὡς τους ζαλην φευγοντας ορμων ευδιων.
Ει γαρ τοσαυτας αι Γραφαι δεδωκασι Λαβας, το, Πνευμα, τουτι σοι σοφωτερον, Ὡς
και τοδ' ειναι παντος ορμητηριον Λογου ματαιου τοις κακως ορμωμενοις. Ποτ' αν
γραφων συ, τοις κατω νοημασιν Ἀναμφιλεκτους, ω 'ταν, εκτειναις λογους; Ἐπει δε
τουτο παντελως αμηχανον, Κοσμου ραγεντος εις τοσας διαστασεις, Παντων τ'
ερεισμα της εαυτων εκτροπης 1331 Τουτους εχοντων τους λογους συμπροστατας·
Ἄλλην μετηλθον των λογων ταυτην οδον, Ει μεν καλην γε, ει δε μη γ', εμοι φιλην·
 
 
 

35
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Μετροις τι δουναι των εμων πονηματων. Ουχ, ως αν οιηθειεν οι πολλοι βροτων,
Των παντα ραιστων, δοξαν εκκαρπουμενος Κενην, ο δη λεγεται. Τουναντιον μεν ουν
Τρεχοντας οιδα τοις εμοις, ουτω γραφειν, Ἀνθρωπαρεσκειν μαλλον· οι γαρ πλειονες
Τοις σφων μετροις μετρουσι και τα των πελας, Ουτε προτιμων τουτο των θειων
πονων· Μη μοι τοσουτον εκπεσοι Θεου λογος! Τι ουν πεπονθα, τουτ' ισως
θαυμασετε. Πρωτον μεν ηθελησα, τοις αλλοις καμων, 1332 Ουτω πεδησαι την εμην
αμετριαν· Ὡς αν γραφων γε, αλλα μη πολλα γραφω, Καμων το μετρον. ∆ευτερον δε
τοις νεοις, Και των οσοι μαλιστα χαιρουσι λογοις, Ὥσπερ τι τερπνον τουτο δουναι
φαρμακον, Πειθους αγωγον εις τα χρησιμωτερα, Τεχνηι γλυκαζων το πικρον των
εντολων. Φιλει δ' ανιεσθαι τε και νευρας τονος· Ει πως θελεις και τουτο· ει μη τι
πλεον, Ἀντ' ᾀσματων σοι ταυτα και λυρισματων. Παιζειν δεδωκα, ει τι και παιζειν
θελεις, Μη τις βλαβη σοι προς το καλον συλωμενωι. Τριτον πεπονθως οιδα· πραγμα
μεν τυχον Μικροπρεπες τι, πλην πεπονθ'· ουδ' εν λογοις 1333 Πλεον διδωμι τους
ξενους ημων εχειν· Τουτοις λεγω δη τοις κεχρωσμενοις λογοις Ει και το καλλος
ημιν εν θεωριαι. Ὑμιν μεν ουν δη τοις σοφοις επαιξαμεν. Ἔστω τις ημιν και χαρις
λεοντιος. Τεταρτον ευρον τηι νοσωι πονουμενος Παρηγορημα τουτο, κυκνος ως
γερων, Λαλειν εμαυτωι τα πτερων συριγματα, Ου θρηνον, αλλ' υμνον τιν' εξιτηριον.
Προς ταυτα νυν γινωσκεθ' ημιν, οι σοφοι, Των ενδον. Ει δ' ηττησθε, των αυτων
λογων Πλειστον το χρημα· και τα παιζοντων λογοι, Χωρειτε· μακρον δ' ουδεν ουδ'
υπερ κορον, 1334 Ἀλλ' ουδ' αχρηστον, ως εγωιμαι παντελως. Αυτοι διδαξουσ' οι
λογοι θελοντα σε. Τα μεν γαρ εστι των εμων, τα δ' εκτοθεν. Ἢ των καλων επαινος, η
κακων ψογος, Ἢ δογματ', η γνωμη τις, η τομαι λογων, Μνημην εχουσαι τηι δεσει του
γραμματος. Ει μικρα ταυτα, συ τελει τα μειζονα. Μετρον κακιζεις· εικοτως, αμετρος
ων, Ἰαμβοποιος, συγγραφων αμβλωματα. Τις γαρ βλεποντα, μη βλεπων, εγνωρισεν;
Ἢ τις τρεχοντι, μη τρεχων, συνεδραμε; Πλην ου λεληθας, ο ψεγεις, ωνουμενος. Ὃ
γαρ κακιζεις, τουτο σοι σπουδαζεται, 1335 Και σφοδρ' αμετρως, το γραφειν
ποιηματα. Ὅτ' αν δ' ελεγχηι, πιστις αντεισερχεται, Και πεζος ημιν ναυαγων ο
φιλτατος. Τοιαυτα τεχναζεσθε, υμεις οι σοφοι. Ταυτ' ου προδηλον ψευδος, ουχι
διπλοη; Πιθηκος ημιν αρτιως, λεων δε νυν. Ουτως αλισκετ' ευπετως δοξης ερως.
Πλην ισθι πολλα και Γραφαις μετρουμενα, Ὡς οι σοφοι λεγουσιν Ἑβραιων γενους. Ει
μη μετρον σοι και τα νευρων κρουματα, Ὡς οι παλαι προσηιδον εμμελεις λογους, Το
τερπνον, οιμαι, του καλου ποιουμενοι Ὄχημα, και τυπουντες εκ μελων τροπους.
Σαουλ σε τουτο πεισατω, και πνευματος Ἐλευθερωθεις τοις τροποις της κινυρας.
1336 Τις ουν βλαβη σοι, τους νεους δι' ηδονης Σεμνης αγεσθαι προς Θεου κοινωνιαν;
Ου γαρ φερουσιν αθροαν μεταστασιν. Νυν μεν τις εστω μιξις ευγενεστερα. Πηξιν δ'
οταν το καλον εν χρονωι λαβηι, Ὑποσπασαντες, ως ερεισματ' αψιδων, Το κομψον,
αυτο ταγαθον φυλαξομεν. Τουτου τι αν γενοιτο χρησιμωτερον; Συ δ' ου τα οψα τωι
γλυκει παραρτυεις, Ὦ σεμνε, και συνοφρυ και συνηγμενε; Τι ουν κακιζεις την εμην
ευμετριαν, Τοις σοις μετροις σταθμωμενος τα των πελας; Χωρις τα Μυσων και
Φρυγων ορισματα Χωρις κολοιων κ' αετων υψωματα. 1337
Μʹ. Προς τους φθονουντας. ∆ικη, δικασται, και νομοι, και βηματα, Ῥομφαια
και συ τοις κακοις στιλβουμενη, Και παντ' ελεγχουσ' ημερα στυγνηγορε, Σκωληξ
απαυστε, παμφαγου πηγαι πυρος, Ἀκουσαθ' ημων των κριτων, ακουσατε. Πασι
θανουσι και φθονος συνθαπτεται. Προς γαρ το τεινον η μαχη· το δ' εκ ποδων Ουτ'
αντιπιπτει, και τετιμητ' αφθονως. Ἐγω δε και τεθνηκα, και βασκαινομαι. Ὁ παντ'
ανατλας εν βιωι παλαισματα. Πως τουτ' ελεγχω, και τισι τεκμηριοις; Παντες βοωσι,
καν εγω δησω στομα. Ὡς ειθ' αφωνος ην εμη δυσπραξια! 1338 Το των κακων
 
 
 

36
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κακιστον, ως αν μη χρανω Την γλωσσαν, ειρων εν λογωι και τουνομα. Το πληρες ιου
θηριον, το του φθονου ∆εινον τε και φρικωδες εργαστηριον, Την των, οσ' εστι,
συντομον στηλην κακων Ὧ μηδε θειας προς θυρας φοιτητεον, Ἐμων αγνισμων, και
πονων τησδε τριχος Ἐμων λιθασματων τε και καθαρματων Προυθηκαν. Οιμοι! τις
ταδ' αινεσει σοφων; Ὦ καρδιας κευθμωσιν εμβεβως εμης! Ὦ παντα νωμων, και
φερων αλλωι βιωι! Ουτοι κακων με δευτερον τεθεικασι Και των δ' εκειθεν οι κακοι
σταιεν προσω; Αυτοι συνασπιζουσιν αλληλοις κακως. 1339 Προς εν βλεποντες, των
θρονων το ασφαλες. Ἐγω δ' εχοιμι μοιραν ωνπερ αξιον. Ει δ' ενθαδ' ουδεις, Χριστε
μου, συ μου μερις, Ὃν κρεισσον, η τα παντα και παντων, εχειν. Μονον βεβαιον
κτηματων κ' ελευθερον. Τουτου μεν ημας ου τις εκβαλει φθονος.
ΜΑʹ. Προς Μαξιμον. Τι ταυτα; τολμαις και συ, Μαξιμε, γραφειν; Γραφειν συ
τολμαις; της αναιδειας οση! Τουτι μεν ηδη και κυνων ανωτερον. Τολμητα παντα
πασιν. Ὢ καιρου φορας! Ὥσπερ μυκητας, αθροως ανατρεχειν Σοφους στρατηγους,
ευγενεις επισκοπους, 1340 Μηδεν προμοχθησαντας εις μοιραν καλου. Ἐξ ων τι
γινετ'; αρετη κολουεται, Μηδεν πλεον φερουσα, της αγροικιας Θαρσος λαβουσης ου
καλως αζημιον, Ἂν μικρα αττα σπερμολογησηι ρηματα. Κυβιστατω τις μη μαθων,
τοξευετω, Πτεροις φερεσθω προς νεφη μεταρσιος. Ἀρκει το βουλεσθ', ουδαμου το
ειδεναι. Μη και συ μουσοπνευστος ημιν αθροως, Ὥσπερ λεγονται των παλαι σοφων
τινες; Μη και σε δαφνης εξεμηνε τις κλαδος· Ἦ μαντικων πεπωκας υδατων αφνω,
Ἔπειτα μετρων εβλυσας, αμετρος ων; Ὢ των απιστων και νεων ακουσματων! 1341
Σαουλ προφητης, Μαξιμος λογογραφος! Τις ου προφητης; τις καθεξει την χερα;
Παντων ο χαρτης, η γραφις και γραιδιων. Λεγειν, γραφειν, θεατρα συλλεγειν, συγε
Κροτους εγειρειν μηδεν ευλαβουμενος. Βραχεις μεν εισι των ακουοντων σοφοι·
Πολλοι δε Μαξιμοι τε και παραφοροι. Τουτοις αρεσκειν, τους δε σοφους χαιρειν εαιν,
Τους εσμιλευμενους τε και συνηγμενους. Αυτους γελωντων. Ἂν δ' αμυνασθαι δεηι,
Τολμητα παντα. Τους σοφους εχει θρασος. Τον Μαξιμον γνωτωσαν εκ παῤρησιας.
Και ημιν εστι του γελαιν εξουσια. Τουτου τι ραιον αρτι γελαιν και πλουσιως; Ῥητωρ
μεν ισθι, τοις δ' υβριζουσι κυων. 1342 Ουτως υπαρξει το κρατεισθαι μηδενος. Παλιν
βοησομ', ω λογοι, και πολλακις. Ουτω κενωσω του παθους, αλλα βραχυ. Γραφειν συ
τολμαις; ειπε μοι, που και ποθεν Μαθων; τινος δε χειρος εργον το γραφειν; Ἀλλ' ου
χθες ουτως. Ἠγαπας δ', ει σοι στενην Μαζαν ποριζοι το λευκον τριβωνιον, Το θ'
υλακομωρον του βιου και του τροπου. Λογοι δε σοι τοτ' ησαν, ως ονωι λυρα, Και
βουσι κυμα, και ζυγος θαλασσιοις. Νυν δ' Ὀρφευς ημιν παντα κινων δακτυλοις, Ἢ
τειχοποιος Ἀμφιων εκ κρουματων. Τοιουτον εισιν, ην τρυφωσιν, οι κυνες. Ἦ σοι γε
μαιαι τουτ' ενεπνευσαν θρασος, Αι σαι συνεργοι, και λογων συμπαιστορες, 1343 Ὧν
ει συ κυκνος, αις ενηχεις μουσικον, Ὅταν ρεωσιν, ως ζεφυρος κατα πτερων Αυραις
πραειαις ασμενως απλωμενων; Γραφεις δε· δη τι; και κατα τινος, κυων; Γραφεις κατ'
ανδρος, ωι γραφειν εστι φυσις, Ὡς υδατι ρειν, και το θερμαινειν πυρι· Ἐω γαρ ειπειν,
ουδεν ηδικηκοτος, Ὅσον δ' εφ' υμιν, και μαλισθ' υβρισμενου. Φευ της ανοιας! ως
απαιδευτον θρασος! Ἵππον καλεις, βελτιστε, προς λειον δρομον· Λεοντα νυσσεις
ασθενεστατηι χερι. Πλην ει σε τουτο θωμεν εσκεφθαι μονον, Ὡς ουδ' υβριζων
αξιωθησηι λογου, Ἓν τουτ' εχειν γε και σοφον δοκεις εμοι. 1344 Τις γαρ κυνι
πλεκοιτ' αν, ευ φρονων, μαχην;
ΜΒʹ. Θρηνος δια των αυτου μογων, και προς Χριστον δεησις περι λυσεως του
αυτου βιου. Γαια φιλη, και Ποντε, πατρης πεδον αλλοδαπης τε, Και νεοτης, πολιη τε
βιου δυσι, και πτεροεντες Μυθοι, μοχθε περισσε, και ους τεκε Πνευμα φαεινον, Και
 
 
 

37
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πτολιες, σκοπελοι τε, εμον σκεπας, ων δια παντων Ἤλυθον, ισχανοων Χριστου
θεοτητι πελασσαι, Πως μουνος τρηχειαν εβην οδον ενθα και ενθα, Στρωφων
αργαλεοιο βιου τυπον, ουδ' εδυνασθην Ουδ' οσον εν ποτ' ελαφρον επι χθονος ιχνος
ερεισαι, Ἀλλ' αιει με μογοισι μογοι πεμπουσι κακοισιν; 1345 Ὦ σοφιη, συ διδαξον
οθεν τοσον αχθος εμοιγε. Πως μογος ευσεβεεσσι, και ου μογος ολλυμενοισιν; Ἦ ρα
τις αμπλακιης ποινη ταδε, η ρα βιοιο Ἄνθρακες, ως χρυσοιο καθαιρομενου
χοανοισιν; Ἦ ρα μ' ο λυσσωδης και βασκανος, οια τιν' Ἰωβ, Ἐς δηριν καλεει; Συ δ'
αλειφατι σον με παλαιστην Τριψας, ευ τε παροιθε μεγαν γυμνοις προς αγωνα, Ὥς
κεν αεθλευσαντι γερας και κυδος οπασσηις; Ταυτα μεν αυτος, αναξ, οιδας, Λογε. Και
γαρ απαντα Κοσμον αγεις, μεγαλοισι λογοις κρυπτοισιν ελισσων, Ὧν ολιγη τις
παμπαν ες ημεας ερχεται αυγη, Πηλον ετ' ειλυμενους, και ομματα νωθρα φεροντας.
Αυταρ εγω κεκμηκα βιωι, τυτθον δ' επι γαιης 1346 Ἆσθμα φερω, πολληισιν
ελαυνομενος κακοτησι, ∆υσμενεων, φιλιων τε, το και περιωσιον αλγος. Τουνεκεν
αιαζω, πιπτω δ' υπο γουνασι σειο. ∆ος λυσιν βιοτοιο νεκρωι σεο. ∆ος καματοιο
Ἄμπνευσιν, ζωης δε μ' ελαφροτερης επιβησον, Ἧς χαριν ασχαλοω, και κηδεα μυρι'
ανετλην. Ἀγγελικοις δε χοροισι φερων πελασειας οδιτην Ουρανιου πυλεωνος, οθι
κλεος αστραπτοντος Τρισσοις εν φαεεσσιν ενος μεγαλοιο Θεοιο.
ΜΓʹ. Προς εαυτον κατα πευσιν και αποκρισιν. Που δε λογοι πτεροεντες; ες
ηερα. Που νεοτητος Ἄνθος εμης; διολωλε. Το δε κλεος; ᾤχετ' αιστον. 1347 Που
σθενος ευπαγεων μελεων; κατα νουσος εκαμψε. Που κτησις και πλουτος; εχει Θεος.
Ἄλλα δ' αλιτρων Ἁρπαλεαις παλαμηισι πορε φθονος. Οι δε τοκηες, Ἠδε κασιγνητων
ιερη δυας; ες ταφον ηλθον. Μουνη μοι πατρη περιλειπετο· αλλ' αρα και της, Ὄρσας
οιδμα κελαινον, ο βασκανος ηλασε δαιμων. Και νυν ξεινος, ερημος επ' αλλοτριης
αλαλημαι, Ἕλκων ζωην τε λυπρην, και γηρας αφαυρον, Ἄθρονος, απτολιεθρος,
απαις, τεκεεσσι μεμηλως, Ζωων ημαρ επ' ημαρ αειπλανεεσσι ποδεσσι. Ποι ριψω τοδε
σωμα; τι μοι τελος αντιβολησει; Τις γη, τις δε ταφος με φιλοξενος αμφικαλυψει; Τις
δ' οσσοις μινυθουσιν εμοις επι δακτυλα θησει, 1348 Ἦ ρα τις ευσεβεων, Χριστου
φιλος, η ρα κακιστος; Ταυτα μεν αυρα φεροι. Τυτθης φρενος ηδε μεληδων, Ει τε
ταφωι δωσει τις εμον δεμας, απνοον αχθος, Ει τε και ακτερειστον ελωρ θηρεσσι
γενοιτο, Θηρεσιν, ηε κυνεσσιν ελωριον, η πετεηνοις, Ει δ' εθελεις, πυρικαυστον ες
ηερα χειρεσι πασσοις, Ἠε κατα σκοπελων μεγαλων ριψειας ατυμβον, Ἢ ποταμοισι
πυθοιτο, και υετιηισι ροηισιν Ου γαρ αιστος εγω μονος εσσομαι, ουδ' ασυνακτος. Ὡς
οφελον! πολλοις τοδε λωιον. Ἀλλ' αμα παντας Ὕστατον ημαρ αγει περατων απο,
νευμασι θειοις, Ει που και σποδιη τις, ολωλοτα θ' αψεα νουσωι. Ἓν δε τοδ' αιαζω, και
δειδια βημα Θεοιο, 1349 Και ποταμους πυροεντας, αφεγγεα τ' αινα βερεθρα Χριστε
αναξ, συ δε μοι πατρη, σθενος, ολβος, απαντα. Σοι δ' αρ' αναψυξαιμι, βιον και κηδε'
αμειψας.
Μ∆ʹ. Εις τους διαβαλλοντας τους μοναχους, και εις επιπλαστως μοναζοντας.
Πρωην τις με τρυφαιν διετεινετο των ανοητων Και διαθρυπτομενων, πλουσιος,
υψιτενων· Ἄλλα τε πολλα λεγων, και πλουτειν κηπον εχοντα, Και απραγμοσυνην,
και μετριαν λιβαδα. ∆ακρυα δ' αυ σιγαις, ειπον, ταλαν, ηδε χαλινα 1350 Γαστρος, και
γονατων τραυματα, καγρυπνιην. Οις μοναχοι νεκρουσι τα σωματα, οι γε αληθως·
Τους γαρ απαιδευτους ριψομεν ες κορακας. Πραγματα δ' οια δοκεις ψυχην πασχειν
πολεμουσαν Σωματι, και κοσμωι αντικαθεζομενην; Οι μοναχοι τι λεγουσιν,
ακουσατε, ω φιλοκοσμοι, Οι της προσκαιρου, της μεγαλης οφρυος· Κεκτησθε,
πλουτειτε γαμος, τεκνα, παντα τα τερπνα Ὑμετερ', ειτε τι γη, ειτε θαλασσα τρεφει.
 
 
 

38
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἡμεις δ' αν πηγην, η κηπιον, η μικραν αυραν, Ἢ σκιαν εκ δενδρων, κτηματ'
ελαφροτατα, Σχωμεν, επειτα τρυφην τοδε φασκετε. Ἦ και αναπνειν Ου δει
Χριστιανους, τουτ' αδικεισθε μονον; 1351 Εις νομος, εις δε Θεος, κλησις μια· παντας
ομοιως Σωθηναι Χριστος σαρκ' αποδυσαμενους Βουλεται. Ἀλλ' ημας συνελαυνετε
εις το τελειον, Ὡς χρεος ανθρωποις ουδεν υποσχομενους. Ει δε Θεωι, τουτ' αυτος
επισταται, ουχι συ κρινειν Ἄξιος οντα κακον, χειρονα τραυματ' εχων. ως στυγνος, ω
νεανισκε, και ωχρος, κανυποδητος, Αυχμηρος τε κομην, φθεγγομενος τε μογις! Και
ζωνης διαρει το χιτωνιον, η τε μελαινα ∆ιπλοις ευτακτως ελκετ' ες αστραγαλους.
Ταυτ' ει μεν δια πιστιν, ο πας βιος εστιν ελεγχος· Ει δε ζωγραφιαν, αλλος
επαινεσατω. 1352 Μηκετι μητ' αροτρου μελετω τινι, μηδε δικελλης, Μηδε φορους
διδοτω, μη γονεας τρεφετω. Ἔστω σοι πωγων τε βαθυς, και σακκινος εσθος, Καυχεν'
επιθρυπτων, δογματα καινα τιθει. Ἂν δε σολοικιζηις, και παντας ομου καταλευηις,
Ἄγγελος· ουδε τριχες ισχυν εχουσ' ολιγην. Ει τις νυν ακαθαρτον εχει βιον, η
πλεονεκτην, Ἢ χειρας φονιους, η λεγεωνα μεγαν, Μηδε μελων τηξει, μη δακρυσι,
μητε πονοισιν Αυτον αποσμηχοι, μυθος απαντα ταδε· Ἀλλα βιβλους στρεφετω, και
ρηματα παντ' αναλεξας, Αιρεσιαρχειτω· τουτο λυσις κακιης. 1353 Κοπτειν σαρκα
παχειαν εν ειδεσι πασιν, αριστον Ευχαις, νηστειαις, φροντισιν, αγρυπνιαις. τον μεν
γαρ καθαρον, καθαρωτερον εικος υπαρξαι· Τον δε κακον, τηξαι της κακιης τι μερος.
Ει δε τις εστ' επιπλαστος, εμοι και τουτον αρεσκει Κοπτεσθ', ωστε δικας της απατης
διδοναι Τας παχεας σαρκας, και γαστερα ογκον εχουσαν Ἡ λεπτη χωρειν εισοδος ου
δυναται.
ΜΕʹ. Θρηνος περι των της αυτου ψυχης παθων. ∆υσμορος οια παθον; τις μοι
γοος αξιος εσται; Τις πηγη δακρυων αρκιος; οια μελη; Ουτε μορον παιδων τις εων
εκλαυσατο τοσσον, 1354 Ἢ κεδνων τοκεων, ηε φιλης αλοχου, Ου πατρην γλυκερην
μαλερωι πυρι τεφρωθεισαν, Ου νουσωι στυγερηι αψεα τειρομενα, Ὅσσον εγω ψυχην
ολοφυρομαι αινα παθουσαν, (Φευ ταλας!) ολλυμενης εικονος ουρανιης. Ναι γαρ δη
μεγαλοιο Θεου και πλασμα, και εικων, Ἄνθρωπος, Θεοθεν εις Θεον ερχομενος·
Ὅστις ανω νευσας, και πνευματι σαρκα πεδησας, Χριστον εχει ζωης ιλαον ηγεμονα·
Κτησιν εην, γλωσσαν τε και ουατα και νοον αυτον, Και σθενος, ερχομενωι παντα
διδους βιοτωι, Ἁρπαζων κοσμου πολυχανδεος, οσσα κατειχεν Ἅρπαξ αλλοτριων,
αντιθεος Βελιας, 1355 Ἐς δε ταμεια φερων πολυ φερτερα των επι γαιης, Των
διακλεπτομενων, η καταλυομενων, Αυτον αθρησαι ανακτα Θεον, και πνευμα
γενεσθαι, Σαρκ' αποδυσαμενος και παχος αντιτυπον, Ἀγγελικου τε χοροιο λαχειν
στασιν αιγληεντος Μειζον των μεγαλων αθλον εχων καματων· Μηκεθ' ορων
σκηνης ελαφρον τυπον, ως τοπαροιθεν, Μηδε νομου γραπτην εικονα λυομενην,
Αυτην δ' ατρεκιην καθαρου νοος ομματι λευσσων, Μελπων τ' εκ στοματων ηχον
εορτασιον. Τουτο τελος βροτεης ζωης πελει. Ἐς τοδ' ανελκει Των Χριστου παθεων
υβρις επιχθονιους, Ὃς δουλου μορφην ανεδεξατο, και θανατοιο Γευσατο, και ζωης
δευτερον ηντιασεν, Ὢν Θεος, ων ζωης ταμιης, αιωνος υπερθεν, 1356 Εικων
αθανατου παντοτε Πατρος ολη, Ὄφρα με δουλοσυνης τε λυσηι, θανατοιο τε δεσμων,
Κρεισσονα προς ζωην εμπαλιν ερχομενον. Ἀλλ' εγω ουκ εφυλαξα Θεου μυστηρια
κεδνα, Μυστιν εχων ψυχην ουρανιης ανοδου, Ἀλλα κατω βριθει με χοος παχος, ουδ'
εδυνασθην Ἰλυος εξαναδυς, ες φαος ομμα βαλειν. Ναι βαλον· αλλα μεσον νεφος
ιστατο οσσε καλυπτον Σαρξ επανισταμενη πνευματι συν χθονιωι. Πολλα μεν εν
κραδιηι μελεδηματα ενθα και ενθα Στρωφαται, κενεα πλαζομενοιο νοου, Χριστον
εκας βαλλοντα, Θεον Λογον (ου δεχεται γαρ Μιγνυσθαι ψυχηι νυμφιος αλλοτριηι)·
Πολλα δ' επι γλωσσηι κεαται κακα φαρμακ' ολεθρου. Γλωσσα γαρ ανθρωποις ημισυ
 
 
 

39
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

της κακιης, 1357 Θυμον ερευγομενη, γυμνον κακον, ος τε μαλιστα Λαβρος επιζειων,
εκ νοος ανδρα φερει, Ἣ δολερον κευθουσα ενι στηθεσσι νοημα, Λεια δ' αρ' εξ
απαλου φθεγγομενη στοματος. Ειθε δε ην τι θυρετρον επ' οφθαλμοισιν εμοισιν,
Ουασι τ' ουκ αγαθως παντοσε πεπταμενοις, Ὡς το μεν εσθλον οραιν τε και εισαΐοντα
δεχεσθαι, Κλειεσθαι δε κακοις αμφοτερ' αυτοματως. Χειρων τ' εργον αριστον ες
ουρανον αιεν αειρειν Ἁγνας, και παρεχειν ουρανιοισι νομοις. Ὣς δε ποδων ιεναι
λειην οδον, ουκ επ' ακανθας, Ουδε κατα σκοπελων, και τριβον ουχ οσιην. Νυν δε
Θεος μεν εδωκεν απαν μελος εσθλον επ' εσθλοις, Ευρατο δ' η κακιη οπλον εμοι
θανατου. 1358 Τις νομος ουτος εμοι; πως δεσμιος ειμ' επι γαιης Σαρκος; πως δ'
ελαφρωι πνευματι σωμα μιγη, Ουθ' ολος ειμι νοος, καθαρη φυσις, ουτε χερειων Χους
ολος, εκ δ' αμφοιν αλλο τι καμφοτερον. Τουνεκα και πολεμοιο φερω κλονον αιεν
απαυστον, Σαρκος και ψυχης αντικαθεζομενων. Εικων ειμι Θεοιο, και ελκομαι ες
κακοτητα, Κρεισσονι μαρναμενου χειρονος ουχ οσιως· Ἢ φευγω κακοτητα, και
ισταμαι, ουκ αμογητι, Πολλα διαθλησας χειρι συν ουρανιηι. Ἔστι γαρ, εστιν εμοι
διπλους νομος· ων ο μεν εσθλος, Ἑσπομενος τε καλωι· αυταρ ο χειροτερος,
Ἑσπομενος τε κακοισιν· ο μεν νοος εστιν ετοιμος Πειθεσθαι Χριστωι, προς φαος
ερχομενος· 1359 Ἄλλος δ' αυ σαρκος τε και αιματος, εστι δε προφρωνν ∆εχνυσθαι
Βελιαν, προς ζοφον ελκομενος. Ἤτοι ο μεν χθονιοισιν ιαινεται, ωσπερ επ' εσθλοις,
Τοις ουχ ισταμενοις, αλλα παριπταμενοις. Και φιλεει κωμους τε και εχθεα, και κορον
αινον, Ἔργων τε σκοτιων αισχεα, κερδοσυνας. Ευρειην δ' οδον εισιν, εωι δ'
επιτερπετ' ολεθρωι, Ἀφροσυνης δνοφερην αχλυν εφεσσαμενος. Αυταρ ογ'
ουρανιοισιν αγαλλεται, ως παρεουσι Τοις ελπιζομενοις, και Θεον οιον εχει Ἐλπωρην
βιοτοιο· τα δ' ενθαδε καπνον ατιμον, Ἄλλοθ' υπ' αλλοιηι κειμενα συντυχιηι. Και
φιλεει πενιην τε και αχθεα, και μελεδωνας Ἐσθλας, και στεινην εισιν οδον βιοτου.
Μαρναμενοισι δε τοισιν επισκοπον ηλθεν ανωθεν 1360 Πνευμα Θεου μεγαλου, και
νοι δωκε χερα, Σωματος αργαλεοιο λυον κλονον, ηδε κελαινων Ευναζον παθεων
οιδμ' επανισταμενον. Ἡ δε και ὣς λυσσηεν εχει μενος, ουδ' αποληγει Σαρξ πολεμου,
κλινει δ' ενθα και ενθα μαχη. Ἄλλοτε μεν τε νοωι χους δαμναται· αλλοτε δ' αυτε
Σαρκι νοος κρατερηι εσπεται ουκ εθελων. Ἀλλα το μεν ποθεει, το γε βελτερον· ο
στυγεει δε, Ἕρδων, δουλοσυνην μυρεται αργαλεην, Πατρος τ' αρχεγονοιο πλανην,
και μητρος αλιτρην Παρφασιν, ημετερης μητερα μαργοσυνης, Και σκολιοιο
δρακοντος ατασθαλον αιμοβοροιο Ψευδος, ος ανθρωπων τερπεται αμπλακιαις, Και
ξυλον, ηδε φυτοιο βροτων δηλημονα καρπον, Γευσιν τ' ουλομενην, και θανατοιο
πυλας, 1361 Γυμνωσιν μελεων τε παναισχεα, και παραδεισου Ἠδε φυτου ζωης ριψιν
ατιμοτατην. Ταυτα νοος καμνων ολοφυρεται. Ἡ δε νυ μοι σαρξ ∆ερκεται ες
προγονους, και φυτον ανδροφονον, Πασαν τε γλυκερην ασπαζεται αιεν εδωδην, Ἣν
ολοος σαινων δεικνυσι πικρος οφις. Ἦ μεν και γοαω, και ευχωληισιν ανακτα, Ὃς
παντων κρατεει, και ζυγα πασι φερει, Λισσομ' υπερ ψυχης και σωματος,
αμφοτεροισιν Ευμενεως δικασαι, και πολεμον σκεδασαι, Κρεισσονι, ηι θεμις εστιν,
υποκλιναντα χερειον· Τουτο γαρ ουκ ολιγωι λωιον αμφοτεροις· Μη χοι βριθομενην
ψυχην επι γαιαν οδευειν, Ὥστε μολυβδαινην ες βυθον ελκομενην, 1362 Πνευματι δε
πτεροεντι και εικονι χουν υποειξαι, Ὡς κηροιο πυρι τηκομενης κακιης. Τοιαδε
λισσομενος και φαρμακα σαρκι παχειηι Πολλα φερω, χαλεπην νουσον αφαρ σκεδαω.
Και μενος, οια τε θηρος απιστοτατοιο, κραταιοις ∆εσμοισιν κατεχω, οιδμα κακον
τρομεων. Γαστερι κλειθρα τιθημι, δυσαλθει θυμον ανιηι ∆απτω, και δακρυων
εκπροχεω λιβαδας. Καμπτω γουνατ' Ἄνακτι τετρυμμενα, νυκτας αΰπνους Ἕλκω, και
ρυποω πενθιμον εσθος εχων. Ἄλλων ειλαπιναι τε, χοροστασιαι τε, γελως τε, Και
κωμοι, χλοερης παιγνια θ' ηλικιης. Ἄλλοι δ' αυτ' αλοχοις τε και υιεεσσι γανυνται,
 
 
 

40
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Και πλουτου κρατερου κυδει λυομενωι. 1363 Ἄλλοι δ' αυτ' αγοραις τε και αλσεσιν,
ηδε λοετροις Τερπονται, και πνειν εν πολιεσσι μεγα, Ευφημοις τε λογοισι και
εσπομενων ορυγμαδων Πεμπομενοι, σοβαροι θ' υψοθεν εκ σανιδων. Πολλαι γαρ
θνητοισι πολυσχιδεος βιοτοιο Τερψιες· εν δε κακοις κεκραται ευφροσυνη. Αυταρ εγω
τεθνηκα βιωι, βαιον δ' επι γαιης Ἆσθμα φερω· φευγω δ' αστεα και μεροπας. Θηρεσι
και σκοπελοισιν ομιλων, οιος απ' αλλων Ναιεταω λυπρην ρωγαδα και σχεδιον·
Οιοχιτων, απεδιλος, ανεστιος, ελπιδι μουνηι Ζωων, και λωβη πασι πελω χθονιοις.
Ευνη μοι στιβας εστι, τα ρηγεα σακκος ερυμνος, Και κονις εν δαπεδωι δακρυσι
δευομενη. 1364 Πολλοι μεν στεναχουσι σιδηρειοις υπο δεσμοις· Ἄλλους δ' αυ
τεφρην πυνθανομ' ειδαρ εχειν· Τους δε ποτον δακρυοισι μεμιγμενον αλγινοεσσιν·
Ἄλλους χειμεριαις βαλλομενους νιφασι, Νυκτας τεσσαρακοντα και ηματα,
δενδρεσιν ισα Ἑσταμεναι, κραδιηι γης απανισταμενους, Και Θεον οιον εχοντας ενι
φρεσιν· αλλος εδησε Χειλεα, και γλωσσηι θηκε χαλινα φερων. Ου μην παντα χαλινα,
υμνοις δ' ανεηκε μονοισιν, Ἔμπνοον ως κιθαρην πνευματι κρουομενην. Και Χριστωι
κεφαλην τις εην ανεθηκε, φυλασσων, Ευχης ευαγεος εινεκ', ακερσεκομην. Ὄμματα
δ' αλλος επηξε, και ουασι θηκε θυρετρα, Μη τι λαθηι πεμψας κεντρον εσω θανατου.
1365 Τοια μεν εξ εμεθεν χοι φαρμακα δυσμενεοντι, Ἤδη και πολιη αλκαρ εμων
παθεων. Πολλαι δ' ουκ εθελοντα καταιγιδες απροτιοπτοι Στρωφωσιν, χαλεποις
αλγεσι τειρομενον. Αυταρ ο ουτε λογοις επιπειθεται, ουτε μογοισι ∆αμναται, ουτε
χρονωι καμπτεται οκρυοεις· Ἀλλ' αιει ζωης κατεναντιον ομμασι τυφλοις Σπευδει, και
κρημνους, ως λεγεων, ποθεει. Ει δε τι που και βαιον υποειξειε Θεοιο ∆ειμασιν, ηε
πονοις, η Θεοθεν λογιοις, Ὥστε φυτον παλαμηισι μεθελκομενον κομεοντος, Γυρουται
προτερην εμπαλιν ες κακιην. Ὦ μελεοι, θανατοιο βροτων γενος! Ὥς ρα κακοισι
∆απτομενοι, μανιηι τερπομεθ' ημετερηι. Ουτε λογον τιοντες, ον ενδοθι γινομενοισι
1366 Θηκε Θεος, ζωης σπερμα χαριζομενος· Ουτε νομον τρομενοντες, ον εν ποτε
λαινεηισι Γραμματι ατρεκιην Χριστος υποσκιαων Πλαξιν αναξ εχαραξε, και υστατον
εν κραδιηισιν Ἡμετεραις, αιγληι Πνευματος ευαγεος· Και Χριστου παθεεσσιν εναντια
μητιοωντες, Οισιν μ' εκ παθεων ειλκυσεν αργαλεων, Σαρκα λαβων, σταυρωι τε
παγεις, πηξας τε μελαιναν Πλασματος αμπλακιην, και Βελιαο κρατος, Ὄφρα
παλιγγενεες τε και εκ τυμβοιο θοροντες, Χριστωι συν μεγαλωι κυδος εχωμεν ανω.
Πολλα μεν δη πασιν επιχθονιοισι Θεοιο ∆ωρα, τα και γλωσσης κρειττονα ημετερης.
Και γαρ με πληγηισιν ατασθαλεοντα δαμαζων, Ἕλκει προς ζωην, και φιλα μητιοων.
1367 Παντα γαρ ευμενεοντι νοωι μεροπεσσι κυβερναι, Ει και κρυπτον εης βενθος εχει
σοφιης, Και πολυς ημετερης γενεης ζοφος ηδε Θεοιο Ἵσταται εν μεσατωι, ον περοωσ'
ολιγοι Ὄμμασιν οξυτατοισι διαυγεες εκ βιοτοιο, Και καθαροι καθαρης απτομενοι
σοφιης. Αυταρ εμοι Χριστος περιωσιον ευχος οπαζων, Πρωτα μεν ευξαμενηι νειοθεν
εκ κραδιης Μητερι δωρον εδωκε, και εκ τοκεων υπεδεκτο ∆ωρον, επει τεκνου
φερτερον ουδεν εχον Ἐν πασι κτεατεσσιν· επειτα δε θειον ερωτα Φασμασιν εννυχιοις
σωφρονος ηκε βιου. Ει δ' αγε, νυν αΐοιτε, θεοφρονες· οι δε βεβηλοι Ψυχας, υμετεροις
ουασι θεσθε θυρας. Παις μεν εην απαλος, παις ου μαλα, ηνικα δε φρην 1368 Ἐσθλων
ηδε κακων εικονος εγγραφεται, Ουπω μεν στερεοισι νοημασιν ειδος εχουσα, Ἤθεσι
δ' αλλοτριοις πρωτα χαρασσομενη. Αυταρ εμοι τοκεες νοον εγραφον ουτι κακοισι
Χρωμασι, της δ' αρετης εσθλα διδασκομενωι. Και γαρ δη παντεσσιν επιχθονιοισιν
αγητοι Ἔσκον, επ' ευσεβιηι θυμον εχοντες ενα, Ἶσον ομου πολιηι τε και ηθεσι
κυδαλιμοισιν, Ἀνδρομεης ζωης, ολβιοι, ευσθενεες, Μετρα παρατροχαοντες. Ὁ μεν
ποτε τηλοθι μανδρης Ἑστηως μεγαλης, ης μεγα νυν κρατεει Ουκ οις, ειτ' οΐων
προφερεστατος, εξ οΐων τε Ποιμην, νυν δε πατηρ, και νομεων νομεας. 1369 Ουτι μεν
ες πολυκαρπον αλωην ορθριος ελθων, Πουλυ δ' αποκρυψας τους προτερους καματωι.
 
 
 

41
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἡ δ' ιερων τοκεων ιερον φυτον, ευαγεος τε Ῥιζης, και πτορθων μητερος ευαγεων,
Ουδεν ατιμοτερη προτερων, αι Χριστον ανακτα ∆εξαντ', ηδε ταφου λευσσαν
ανεγρομενον· Βαιον μεν πνειοντες επι χθονι σαρκος αναγκηι, Πλειονα δε ζωης
μοιραν εχοντες ανω. Τοις μεν εγων απαλην πλασθην φρενα, και νεοπηκτος Οια
τυρος, ταλαρου λαμβανον αιψα τυπον. Και ποτε μοι κνωσσοντι παριστατο τοιος
ονειρος, Ἕλκων ρηιδιως ες ποθον αφθοριης. ∆οιαι μοι δοκεεσκον εν ειμασιν
αργυρεοισι Στραπτειν παρθενικαι πλησιον ισταμεναι, Ἄμφω μεν καλαι, και
ομηλικες· αμφοτεραις δε 1370 Κοσμος ακοσμιη, καλλος ο θηλυτεραις. Ου χρυσος
δειρην κατεκοσμεεν, ουδ' υακινθος, Ουδ' ειχον σηρων νηματα λεπταλεα, Ουδε λινου
μαλακοιο περιῤρεθεεσσι χιτωνας, Ου γραπτοις βλεφαροις ομμ' υπολαμπομενον, Ουδ'
οσα τεχνηεντες επ' ειδεσι θηλυτεραων Ἄνδρες εμησαντο φαρμακα μαχλοσυνης· Ου
ξανθαι πλοκαμιδες υπερ νωτοιο χυθεισαι Παιζον αμα πνοιαις ευκραεων ανεμων.
Ζωνηι μεν τηισιν γε καλος εσφιγγετο πεπλος, Ἄχρι και αστραγαλων ες ποδας
ελκομενος· Κρηδεμνωι δ' εφυπερθε καρηατα ηδε παρειας Κρυψαμεναι, κατα γης
εσταοτ' ομματ' εχον. Αιδοος αμφοτερηισιν επεπρεπε καλον ερευθος, Ὅσσον
ευννητων φαινεθ' υπ' εκ φαρεων. 1371 Σιγηι δ' αμφοτερηισι μεμυκοτα χειλεα κειτο,
Οιον τε δροσεραις εν καλυκεσσι ροδον. Τας μεν εγων οροων, μεγ' εγηθεον. Ἦ γαρ
εφασκον Κρεισσονας ημεριων εμμεναι ουκ ολιγον. Αι δε με και φιλεεσκον, επει
σφισι θυμον ιανθην, Χειλεσιν, υια φιλον ως αγαπαζομεναι· Και μοι εειρομενωι τινες
η ποθεν εισι γυναικες, Ἡ μεν αγνειαν εφη, η δε σαοφροσυνην, Αι Χριστωι βασιληι
παρασταδον εστηκυιαι, Καλλεσιν ουρανιων τερπομεθ' αζυγεων. Ἀλλ' αγε δευρο,
τεκος, μιξον τεον ημετερηισι Και πραπιδεσσι νοον, και δαΐσιν δαΐδα, Ὄφρα σε
παμφανοωντα δι' αιθερος υψιφερουσαι, Στησωμεν Τριαδος παρ σελας αθανατου.
1372 Ὣς φαμεναι φορεοντο δι' αιθερος. Ὄμμα δ' εμειο Ἕσπετ' αφιπταμεναις. Χ' αι
μεν ονειρος εσαν, ∆ηθα δ' εμη κραδιη σεμνοις ινδαλμασι νυκτος Τερπετο, και
φαενης εικοσιν αφθοριης. Ἄρτι μοι ες φρενα μυθος αγειρετο, ευτε νοημα Ἐσθλων
ηδε κακων πηγνυται ατρεκεως. Και νοος ηγεμονευε ποθου, και καλλος αμυδρον
Ὄψιος εννυχιης φαινετ' αριπρεπεως. Ὡς δ' οτε καρφαλεην καλαμην σπινθηρ
αΐδηλος Ἔνδοθι βοσκομενος, λαμπεται εξαπινης, Φλοξ ολιγη τοπρωτον, επειτα δε
πυρσος αερθη Ἄσπετος, ὣς και εγω φασματι δαιομενος Ὦχ' υπελαμπον ερωτα, σελας
δε τε πασι φαανθη, Ουκετ' ενι ψυχης βενθεσι κρυπτομενον. 1373 Πρωτα μεν
ευσεβεεσσιν ομιλεον, οι ρα γαμοιο ∆εσμα φυγον, κοσμου λυομενοι χθονιου, Ὡς
Χριστωι πτεροεντες αμ' εσπωνται βασιληι, Ἔνθεν απορνυμενοι κυδει συν μεγαλωι.
Τους μεν εγω φιλεων τε και αμφιεπων περι κηρι, Ἐλπιδος ηγεμονας ειχον
επουρανιης· Αυταρ επειτα γαμοιο βαρυν ζυγον εκτος εθηκα, Ὑψηλην ποθεων μοιραν
αειθαλεων. Και γαρ δη φυσιες μεν, οσαι λαχον ουρανον ευρυν Ἀζυγεες, παθεων
κρεισσονες αργαλεων. Αιγληεις πρωτιστα Θεος μεγας· ὣς δε Θεοιο Λατριες
υψιθρονου πλησιον εσταοτες· Οι πρωτην ακτινα Θεου καθαροιο φεροντες, 1374
Παμφαεες, θνητοις φωτα χαριζομενοι. Ὅσσοι δ' εκ ψυχης και σωματος εις εν
αγερθεν, Και δυας εισι, χοος εκγονα μαρναμενου, Συζυγιην ποθεουσι, και ες δεμας
εισιν ετοιμοι Σπειρειν. Ἀλλ' ο Λογος κρεισσονα μοιραν αγων, Σαρκος νοσφιν εθηκε,
πλανου δ' αποεργαθε κοσμου, Ζωης δ' αθανατων θηκ' αδετοιο πελας. Ἔνθα μ'
επεμπε ποθος μεγαλητορα, ουδ' επι γαιης Ἤρειδον χθαμαλης ιχνιον αδρανεον. Ἀλλ'
ωστε γλυκεροιο γεγευμενος ηε γαλακτος, Ἢ μελιτος, σταθερης κειθι χοροστασιης,
Ουκ εθελον πικρης μοι εδητυος ασσον ικεσθαι, Θυμοβορου κακιης ενθαδε
τικτομενης. 1375 Ουδε τι μοι θαλιαι τε και α νεοτητι μεμηλεν, Ουκ εσθος μαλακον,
ουδε χλιδωσα κομη, Ουκ αισχρων επεων αχαρις χαρις, ουδε γελωτες Ἀκρατεες,
σαρκος βρασματα δυσμενεος Ἕσκε φιλα. Σκοπελους δε, και ουρεα, και χρεμεθοντας
 
 
 

42
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἵππους, ηδε κυνων θηροφονων ομαδον Ἄλλοισιν παρεηκα, τα δ' ολβια παντα
τιναξας, Αυχεν' υπο στερεηι θηκα σαοφροσυνηι, Ἥ μ' εκομει τ' εφιλει τε και ες μεγα
κυδος αεξεν, Ἐν δ' ετιθει Χριστου χειρεσι προφρονεως. Ἀλλα, Πατερ, Πατρος τε
Λογος, και Πνευμα φαεινον, Ζωης ημετερης ερμα κακοσταθεος, Μη με λιπηις
χειρεσσιν υπ' αργαλεηισι δαμηναι ∆υσμενεος, της σης ελπιδος αντιπαλου. Μηδ' ως
νηα μελαιναν, εΰπλοον, ορθα θεουσαν, Ἤδη και λιμενων πλησιον ιπταμενην, 1376
Λαιφεσι πεπταμενοισιν επαΐξασα θυελλα Λευγαλεων ανεμων, εξαπινης οπισω
Πεμψειεν παλινορσον επ' ευρεα νωτα βιοιο, Ἔνθα και ενθα κακοις βρασσομενον
μεγαλοις, Μη που δε κρυπτηισι ποτι σπιλαδεσσιν εαξηι. Τοιος γαρ Βελιου του
φθονεροιο νοος· Αιεν απεχθαιρει μεροπων γενος, ουδ' απο γαιης Βουλεται
ουρανιους εμμεναι, ουρανοθεν Αυτος εην δια μητιν επι χθονα τηνδε τιναχθεις·
∆υσμορος, ος πρωτου καλλεος ευχος εχειν Ἱεμενος, μεγαλην τε Θεου βασιληΐδα
τιμην, Ἀντι φαους στυγερην αμφεσατο σκοτιην. Τουνεκα και σκοτιοισιν ιαινεται
αιεν επ' εργοις, Και ζοφερης κακιης ενθαδε καρτος εχει. ∆ιπλους δ' αυ μορφην
τελεθει, σκολιος τε νοημα, Ἄλλοτ' επ' αλλοιην ερχομενος παγιδα. 1377 Ἤτοι ο μεν
σκοτος εστιν υπερτατον· ην δε μιν ευρηις, Ἄγγελον ες φωτος ωκα μεταστρεφεται,
Και ρ' απαλον γελοων, σαινει φρενας. Ἔνθα μαλιστα Φραδμονος, αντι φαους μη
θανατωι πελασαι. Την μεν γαρ κακοτητα φυγειν, και χειρονος ανδρος· Πολλοις γαρ
κακιη εχθεται αμφαδιη. Αινω δ' ος λοχοοντα, και ος αΐδηλον ελεγχει, Πνευματος
οξυτατοις ομμασι δερκομενος. Ἀλλα σαω και γηρας εμον πολιον τε καρηνον, Τερμα
φεροις ζωης ιλαος, ως με παρος Ἐνδυκεως αγαπαζες, επ' ηματι δ' ημαρ αριστον
Ἦγες, χρηστοτεραις ελπισι προσθε φερων· Και μ' εκ δυσμενεων τε και αργαλεων
μελεδωνων, Ευδιον ες λιμενα σης βασιλειας αγοις, 1378 Ὄφρα σε συν φαεεσσιν
αειζωοισι γεραιρων, Κυδεος ουρανιου μοιραν εχοιμι, αναξ.
Μςʹ. Κατα σαρκος. Σαρξ ολοη, Βελιαο κακοφρονος οιδμα κελαινον, Σαρξ
ολοη, παθεων ριζα πολυσχιδεων, Σαρξ ολοη, κοσμοιο κατω ρειοντος εταιρη, Σαρξ
ολοη, ζωης αντιπαλ' ουρανιης, Σαρξ εχθρη φιλιη τε, γλυκυς μοθος, εσθλον απιστον,
Ἀνδροφονοιο φυτου παντοτε γευομενη· Βορβορε, ιλυοεσσα πεδη, βριθουσα
μολυβδις, Θηρ αδαμασθ', υλης εκγονε μαρναμενης, Βρασμα κακον, και σημα τεης και
δεσμος ανασσης, Εικονος ουρανιης, την λαχομεν Θεοθεν, Ου ληξεις κακοτητος
αναιδεος; ουχ υποειξεις Πνευματι και πολιηι, δυσμορε, κακοφραδες, 1379 Ἣν
Χριστος παλαμηισιν εαις μορφωσατο μουνην, Ἡνικ' ακοσμον υλης κοσμον εθηκε
λογωι, Και πυματον θεοτητι κερασσατο, ως κε σαωσηι Πλασμα φιλον, ζωης
κληρονομον μεγαλης, Τειρομενον παθεεσσιν αμερσινοου Βελιαο, Και θανατωι
θανατου ρυσατ' απηλεγεος, Τουνεκεν αζεο μοι, και ισχεο μαργοσυναων, Μηδ' επ'
εμηι ψυχηι λυσσαν αληκτον εχειν. Μαρτυρομ' αθανατοιο Θεου χερα, και το πονηρον
Ἦμαρ, ο τα θνητων υστατον εις εν αγει. Ὥς σε καταιχμαζων, και αλγεσι
παντοδαποισι Καμπτων, και νεκυων θησομ' ακιδνοτερην, Ει μη μοι στησειας
ατασθαλιην τε ροον τε, Των καθαρων Χριστου δραξαμενη θυσανων. Ἐλθε μοι, ω
δακρυων τε καθαρσιε νειοθι πηγη, 1380 Καγρυπνιη μογερη σωματος ηδε νοου, Ὄφρα
καταψυξειας εμην φλογα, και μυδοωσαν Ῥυψειας παθεων σηπεδον' αργαλεων. Και
γαστηρ, αποπεμπε κορον, και κειμεν' εραζε Γουνα κατεσκληκοι, και κονις ειδαρ εοι.
Και τρηχυς απαλοισι περι ρ' ρεθεεσσι τετασθω Σακκος, εμης ψυχης αλκαρ
ελαυνομενης. Ἐλθε, κατηφιοωσα χοος δμητειρα μεληδων, Αιεν επερχομενας
μαστιγας οσσομενη. Τοια μεν αφραδιης εμα φαρμακα. Σειο δε, Χριστε, Και ζωη
καθαρη, και βιος εκ νεκυων. Τις προγονον κακιης τε και αιματος ημετεροιο ∆εξατ',
επει γευσιν μυρατο και απατην; Τις σκολιον βασιληα γοοις εκαθηρε Μανασση; Τις
 
 
 

43
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

∆αυιδ μεγαλης λυσατο αμπλακιης; 1381 Τις χθαμαλην θρηνοισιν ιδων εσαωσε
Νινευΐ; Τις δ' επι παιδι βαλεν δακρυον οπλοτερωι; Τις χαιρων καθαροισιν, εκας
βαλεν ουδε τελωνας; Τις προβατον τ' ωμοις ανθετο πλαζομενον; Τις λεπρους
εκαθηρε, πικρας δ' αποεργαθε νουσους, Σωμασι και ψυχαις εσθλα χαριζομενος; Σειο,
Μακαρ, ταδε δωρα, βροτων φαος. Ἀλλ' επιβαιης Οιδματος ημετερου, και σαλος αιψα
πεσοι.
ΜΖʹ. Ἐπιτιμησις κατα του αλογου της ψυχης. Ἔμπουσα, μαινας, ω ταλαινα
καρδια, Ἔμπουσα, μαινας, ποι φερηι ταις ηδοναις, Περιβλεπουσα πανταχου τα
πλησιον; Ου σωφρονησεις; ου κατεργασηι το πυρ 1382 Ἐκκαιον εν σοι τας ορεξεις τας
νοθους; Ου ζωπυρησεις το λογικον, το γνησιον, Προσλαμβανουσα συμμαχον τον
θυμικον; Ψυχη, τι πασχεις; τι φρονεις παρ' αξιαν; Ουκ οιδας ως ειληχας ηνιοχειν
μονη, Ὥσπερ τριπωλον αρμα των εζευγμενων Ἵππων ανισων τυγχανοντων τηι
φυσει; Εις ευγενης, ατακτος εις, ημερος δε εις· Κ' ην μεν ποτε δωσεις τωι θρασει τας
ηνιας, Σκιρται, παλαιει, συνταραττει τον δρομον, Ὁρμων αβουλως, προσλαβων δε
τον μεσον, Αυτωι μεταπειθει συμπνεειν, τον δ' ευγενη Ὡς αιχμαλωτον
δουλαγωγησας αγει, Συρων ακοντα και στενοντα την πλανην· 1383 Χωρει δ'
ατακτως αλογωτατηι φοραι, Κατω φερομενος, ως κατα κρημνου, βιαι· Κ' ουδεν
προμηθειτ', ουδ' ανακοπτει δρομον, Ἕως αν εγκυρσειε ταις ᾅδου πυλαις, Φθειρων
εαυτον, και σε την παναθλιαν. Ει δε φρονοιης σηι φυσει ανηλογως, Τωι δ' ευγενει
χαιρουσα πωλωι τον δρομον Ἅπαντ' επιτρεψειας, ως ευ ειδε τι Βαινειν εκεινην την
πορειαν την ανω· Μεσωι τ' επιπληξειας, ωστε δεικνυειν Το θυμοειδες εις δεον, και
συντρεχειν Τωι νουν εχοντι· τον δ' ατακτον ευτονως Κεντροις δαμασσοις, ουκ εωσ'
αφηνιαν. Τοτ' ευχερης, ευρυθμος εσται σοι δρομος, Γαληνιων, αλυπος, ελπιδος
γεμων. 1384 Ὁ δ' αρ λογισμος, ωσπερ ιππος ευγενης, Νικαι, το νικαιν τηι φυσει
κεκτημενος, Ἀει προβαινων, ατρεμας νευων ανω, Τα τηιδε παντα δυσχερη
παρατρεχων· Ουδ' ενδιδωσιν αχρι θειας ληξεως, Σωζων εαυτον και σε την
ευδαιμονα.
ΜΗʹ. Εις τον αποθανοντα τωι κοσμωι. Ζω και τεθνηκα. Τις σοφος συγκρινετω.
Ψυχηι τεθνηκα· σαρξ δε μοι σθενειν θελει. Ψυχη βιυη· σαρξ δε μοι τεθνηκετω.
ΜΘʹ. Θρηνος. Ὤμοι εγων, οτι δη με προς ουρανον ηδε Θεοιο Χωρον
επειγομενον, σωμα τοδ' αμφις εχει! 1385 Ουδε πη εκβασις εστι πολυπλανεος βιοτοιο,
Και στυγερης κακιης, η μ' επεδησε κατω, Παντοθεν απροφατοισι περικτυπεουσα
μεριμναις, Βοσκομεναις ψυχης καλλεα και χαριτας. Ἀλλα με λυσον, Ἄναξ, λυσον
χθονιων απο δεσμων, Και με χοροστασιην ταξον ες ουρανιην.
Νʹ. Κατα του πονηρου εις την νοσον. Ἤλυθες αυθις εμοιγε, δολοπλοκε ως
ενοηθης, Βενθος εμης κραδιης ενδοθι βοσκομενος, Και πολλοις κρατεροις τε
τιναγμασι τουδε βιοιο, Εικονα την ιερην γνυξ βαλεειν ποθεων· Σαρξιν ερισθενεεσσιν
ενηλαο, και μ' εδαιξας Εις ποδας εκ κεφαλης, ρευματι δεσμα λυσας 1386 Τωι ξηρην
εδιηνε Θεος φυσιν, ως εκερασσε Τηι ψυχρηι λιαρην κοσμογονωι σοφιηι, Ὥς κεν
ισοστασιη δεμας αρτιον αμα φυλασσοι, Την δε διχοστασιην και βιοτοιο φυγω.
Ἤλυθες ανδροφονοισι νοημασιν, ες δ' εμε, τλημον, Σης δνοφερης κακιης ιον
εχευσας ολον. Ουχ αλις ηεν εμοιγε βαρυστονα γηραος ελκειν Ἄλγεα, και σκοπελων
αχθεα τρινακριων· Ἀλλα με και στυγερη κατεδασσατο δαπτρια νουσος, Τηκεδανη
μελεων, εις ετος εξ ετεος. Τοισιν επαιαζω, και στεινομαι, ως οτε τις λις Ἄλκιμος,
 
 
 

44
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμπλεχθεις αρκυσι θηροφονων. Ου μυθων ποθεω σκιρτηματα, ουκ ερατεινην Πασιν
ομηλικιην, ουτε μεν ευθαλιην, 1387 Ουκ αγορας πολιων, ουκ αλσεα, ουδε λοετρα,
Ουδ' οσα του δολερου ανθεα τουδε βιου. Ταυτα γαρ ουδε παροιθεν εμοι φιλα, εξοτε
Χριστον Ἀγκασαμην, χθονιων τηλ' απανισταμενος. Αιαζω δ' οτι με Χριστου
μεγαλοιο λελοιπεν Ὄμμα ζωοφορον, ωι μελον, ειποτ' εην, Ὅς με και εν
σπλαγχνοισιν αγνης κυδηνε τεκουσης, Και ποντου κρυερου ρυσατο, και παθεων.
Αιαζω λαοιο θεοφρονος ηνια ριψας, Ου μεν αποῤριψας, ουτι δε χερσι φερων· Ὃς
προσθεν μυθοισιν αγαλλετο ημετεροισιν, Ἡνικ' απο γλωσσης τρισσον ελαμπε σελας.
Νυν γε μεν, ως λιπομαστος εν αγκαλιδεσσι τεκουσης Νηπιαχος θηλην εσπασεν
αυαλεην 1388 Χειλεσι διψαλεοισι, ποθον δ' εψευσατο μητηρ, Ὣς αρ' εμης γλωσσης
λαος αποκρεμαται, Ἰσχανοων πηγης πολλοις το παροιθε ρεουσης, Ἧς νυν ουδ'
ολιγην ικμαδα ουατ' εχει. Ἄλλοι μεν προχεουσι γλυκυν ροον, οι δ' αΐοντες Ἄχνυντ'·
ου γαρ εου πατρος εχουσι λογον. Που μοι παννυχιων μελεων στασις, οις υπερειδων
Τους ποδας βεβαως, εμπνοος ωστε λιθος. Ἢ μουνος Χριστωι ξυνουμενος, η συν
ομιλωι, Τερψιν εχων ιερων αντιθετων μελεων; Που καμπτων γονατων γλυκερος
πονος, ον προπαροιθε ∆ακρυα θερμα χεον, νουν σκοτιην συναγων; Που δε
πενητοκομοι παλαμαι, περι νουσον επουσαι; Που τηξις μελεων οιχεται αδρανεων;
1389 Ουκετι μεν θυεεσσιν αγνοις επι χειρας αειρω, Τοις μεγαλοις Χριστου
μιγνυμενος παθεσιν. Ουκετι δ' αθλοφοροισι φιλην ιστημι χορειην, Ευφημοισι λογοις
τιμιον αιμα σεβων. Ευρως δ' αμφι βιβλοισιν εμαις, μυθοι δ' ατελεστοι, Οις τις ανηρ
δωσει τερμα, φιλα φρονεων; Παντ' εθανε ζωοντι· βιος δε μοι εστιν αφαυρος, Νηος
ακιδνοτερος, την λιπον αρμονιαι· Ἀλλ' εμπης ει και με, βαρυστονε δαιμον, ελαυνεις,
Ου ποτε σοι καμψω γουνατ' εμης χραδιης· Ἀλλ' ατρωτος, ακαμπτος, εμην ες μητερα
γαιαν ∆υσομ'· εχοι σκωληξ την οφεως δαπανην. Τυπτε δορην, ψυχη δ' αρ'
ανουτατος· εικονα θειην Παρστησω Χριστωι, την λαχον, ανδροφονε. 1390 Και γαρ
προσθε πεδησας Ἰωβ μεγαν, αλλ' εδαμασθης, Ὥς μιν αεθλοθετης εστεφανωσε μεγας,
Και θηκεν περιβωτον εωι κηρυγματι νικην, Παντα δ' εδωκεν εχειν διπλα, τα οι
κεδασας. Τοιος ενηειης Χριστου νομος· αλλα μ' ανωχθι Ὀψε περ αρτεμεειν· σος
λογος εστιν ακος. Λαζαρος εν νεκυεσσιν εγω νεος, αλλα βοησον, Ἔγρεο, και ζητω
σοισι λογοισι νεκυς. Λυσιμελης νεος ειμι ο λεκτριος, αλλα βοησον, Πηγνυσο, και
κλινην βησομαι υψι φερων. Σων κλεπτω θυσανων παλαμαις ακος, αλλα ρεεθρον
Αιματος ισχε ταχος σαρξι μαραινομεναις. Σοι δ' υποκαμπτομ' εγωγε, τεον λαχος, ως
Χαναναια, Γυρον εχουσα δεμας, αλλ' αναειρε μ', Ἄναξ. 1391 Ποντος ανω, σοι δ'
υπνος επι γλυκυς· αλλα ταχιστα Ἔγρεο, και στητω σοισι λογοισι σαλος. Ἔστι μεν
αλγος εμοιγε, και αψεα νουσος εχουσα. Ου γαρ δη βροτεων παμπαν αμοιρεομεν, Ουτ'
εγω, ουτε τις αλλος, επει Θεος ωδε κελευει, Μη τιν' υπερθε φερειν οφρυν
επουρανιου, Παντας δ' ες μεγαλοιο Θεου λευσσοντας αρωγην, Χρειοι κεντρον εχειν
πλειον επ' ευσεβιηι. Ἀλλ' εμπης ου τοσσον οδυρομαι εινεκα νουσου, (Νουσος γαρ
νοερωι και τινα ρυψιν εχει, Ἧς παντες χατεουσι, και ος μαλα καρτερος εστι· ∆εσμος
γαρ θνητοις και τι μελαν φορεει·) Ὁσσατιον χθαμαλων περικηδομαι, αλγεα πασχων,
Μη τις ολισθησηι πημασιν ημετεροις. 1392 Παυροι μεν μεροπων κρατεροφρονες, οι
ρα Θεοιο ∆εχνυντ' ασπασιως πασαν επιστασιην, Τερπνων τε λυπρων τε, λογον δ' επι
πασιν ισασιν, Ει και κρυπτον εης βενθος εχει σοφιης. Πολλοι δ' ευσεβεεσσιν
επιθρωσκουσιν ακιδνοις. Ὡς θεολατρειης ουδεν εχουσι γερας· Ἢ και παμπαν ατιμον
ενι στηθεσσι νοημα Ἵσταντ', αυτοματην παν τοδε πηξιν εχειν, Ουδε Θεον μεδεοντα
βροτησια παντα κυβερναιν· Ουδε γαρ αν τοιους οιακας αμμι φερειν. Των μνησαι, και
αλαλκε τεωι θεραποντι, μεγιστε, Μηδ' επι λωβητον τερμα βαληις βιοτου. Σος λατρις
ουτος εγωγε, τεοις δ' επι χειρας ιαλλω ∆ωροις, και κεφαλαις των υποκλινομενων,
 
 
 

45
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1393 Και νουσων καλεουσιν αρηγονα. Ἵλαθι, Χριστε· Ει δε τ' αποκρυπτεις, δος
σθενος αθλοφορον. Μητε με παμπαν ατιμον εχοις, Λογε, μηδ' επιμοχθον, Μητ'
αχαλινον αγοις, μητε δυηπαθεα. Κεντρωι νυσσε, Μακαρ, μη δουρατι· μητε με κουφην,
Μηδ' υπεραχθομενην νηα θαλασσα φεροι. Και κορος υβριζει, και αλγεα νυκτι
καλυπτει. Ἀντιταλαντευοις τισιν απημοσυνηι. Ἔσχες αγηνορεοντα μ', υπερμογεοντ'
ελεαιρε, Ὡς ετ' ενηειης καιρος, αριστοδικε. Ἅζομ' εμην πολιην τε και αψεα
αυτοδαικτα, Και θυσιας, μογεων πημασι, και θεοθεν. Ἀλλα τι μοι τα περισσα νομους
θεοτητι τιθεσθαι, Τηι με, Χριστε, φεροις σον λατριν, ως εθελοις. 1394
ΝΑʹ. Θρηνητικον υπερ της αυτου ψυχης. Πολλακις ιμεροεντα νεη θαλαμοισι
προθεισα Εισετι παρθενικοισι νεκυν ποσιν, αιδομενη περ, Ἀρτιγαμος, στιλβουσα,
πικρην ανεβαλλετ' αοιδην, Αι δε νυ οι δμωαι και ομηλικες ενθα και ενθα Ἱσταμεναι
γοαουσιν αμοιβαδις, αλκαρ ανιης. Και μητηρ φιλον υια νεοχνοον, ουκετ' εοντα
Μυρετ', επ' ωδινεσσι νεας ωδινας εχουσα. Και τις εην πατρην ολοφυρεται, ην
διεπερσε Θουρος Ἄρης· δομον αλλος, ον ωλεσεν ουρανιη φλοξ. Ψυχη, σοι δε γοος τις
επαξιος, ην κατεπεφνεν 1395 Ουλος οφις, πικρον δ' ενομορξατο εικονι λοιγον;
∆ακρυε, δακρυ', αλιτρε· το σοι μονον εστιν ονειαρ. Λειψω μεν θαλιας τε ομηλικιην τ'
ερατεινην· Λειψω δ' αυ μυθων τε μεγα κλεος, ευγενεος τε Αιματος, υψοροφους τε
δομους, και ολβον απαντα· Λειψω δ' ηελιου γλυκερον φαος, ουρανον αυτον, Γειρεα
παμφανοωντα, τα τε χθων εστεφανωται· Ταυτα μεν εψομενοισιν. Ἐγω δ' υπενερθε
καρηνου ∆εσμα φερων, νεκρος τε και απνοος, εν λεχεεσσι Κεισομαι, υστατιοισι γοοις
γοαοντας ιαινων, Αινον εχων και φιλτρον αδηριτον, ουκ επι δηρον. Αυταρ επειτα
λιθος τε και αμβροτος ενδοθι λωβη· Ἀλλα και ὣς τουτων μεν εμον κεαρ ουκ
αλεγιζει, 1396 Μουνην δε τρομεω καθαρην πλαστιγγα Θεοιο. Ὤ μοι εγω! τι παθω;
πως κεν κακοτητα φυγοιμι; Βενθεσιν, η νεφεεσσι λαθων βιον; αιθε γαρ ηεν
Ἀμπλακιης τις χωρος ελευθερος, ως τινα θηρων Και νουσων ενεπουσιν, οπως φυγας
ενθεν ικωμαι! Χερσωι μεν τις αλυξε πικρην αλα, ασπιδι δ' εγχος, Και κρυερου
νιφετοιο δομος σκεπας. Ἡ κακιη δε Ἀμφιθετος, πολυχωρος, αφυκτοτατη βασιλεια,
Ἠλιας πυροεντι προς ουρανον ηλυθε διφρωι· Μωσης παιδοφονου ποθ' υπεκφυγε
δογμα τυραννου, Κητειων λαγονων σκοτιον μορον αγνος Ἰωνας, Και θηρας ∆ανιηλ,
παιδες φλογας. Αυταρ εμοιγε Τις λυσις κακοτητος; Ἄναξ, συ με, Χριστε, σαωσον.
1397
ΝΒʹ. Θρηνος. Πεπονθα δεινα πλειστα, και δεινων περα, Και ταυθ' υφ' ων
ηκιστα ωιομην παθειν. Ἀλλ' ουδεν οιον μ' οι κακως ειργασμενοι. Τα μεν γαρ οιχεθ'·
ων δ' εγραψεν η δικη Βιβλοις σιδηραις, οιδα την μοχθηριαν.
ΝΓʹ. Ἕτερος θρηνος. Φιλοι, πολιται, δυσμενεις, εχθροι, προμοι, Πολλ' οιδα
πληγεις· οιδα, αλλ' ου φασκετε· Βιβλοι φερουσι ταυτα, ου λησεσθε με.
Ν∆ʹ. Κατα του πονηρου. Ἤλυθες, ω κακοεργε· νοηματα σειο γινωσκω· 1398
Ἤλυθες, οφρα φαους με φιλης τ' αιωνος αμερσηις. ∆υσμαχε, πως φαος ηλθες, εων
ζοφος; ουκ απατησεις Ψευδομενος. Πως πικρον εμοι μοθον αιεν αγειρεις, Ἀμφαδιην
λοχοων τε; τι δ' ευσεβεεσσι μεγαιρεις, Ἐξετι του οτε πρωτον Ἀδαμ βαλες εκ
παραδεισου, Πλασμα Θεου, κακιηι δε σοφην ελοχησας εφετμην, Και πικρην γλυκερηι
ζωηι πορσυνας εδωδην; Πως σε φυγω; τι δε μηχος εμοις παθεεσσιν εφευρω; Τυτθαις
μεν πρωτιστον αμαρτασιν, οια ρεεθρον, Ἐμπιπτεις κραδιηισιν· επειτα δε χωρον
ανοιγεις Ευρυτερον· μετεπειτα ροος θολερος τε μεγας τε Ἤλυθες, αχρι χαος με λαβοι
 
 
 

46
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τεον, ηδε βερεθρον. Ἀλλ' αποχαζεο τηλε, τεας δ' επι χειρας ιαλλοις 1399 Ἔθνεσιν η
πτολιεσσιν, οσαι Θεον ουκ ενοησαν. Αυταρ εγω Χριστοιο λαχος, νηος τε τετυγμαι,
Και θυος· αυταρ επειτα θεος, θεοτητι μιγεισης Ψυχης. Ἀλλ' υποεικε Θεωι, και
πλασματι θειωι, Ἁζομενος μηνιν τε Θεου, ψυχων τε χορειην Ευσεβεων, ηχον τε
διηνεκεεσσιν εν υμνοις.
ΝΕʹ. Ἀποτροπη του πονηρου, και του Χριστου επικλησις. Φευγ' απ' εμης
κραδιης, δολομηχανε, φευγε ταχιστα· Φευγ' απ' εμων μελεων, φευγ' απ' εμου
βιοτου. Κλωψ, οφι, πυρ, Βελιη, κακιη, μορε, χασμα, δρακων, θηρ, Νυξ, λοχε, λυσσα,
χαος, βασκανε, ανδροφονε· Ὃς και πρωτογονοισιν εμοις επι λοιγον εηκας, 1400
Γευσας της κακιης, ουλιε, και θανατου. Χριστος αναξ κελεται σε φυγειν ες λαιτμα
θαλασσης, Ἠε κατα σκοπελων, ηε συων αγελην, Ὡς λεγεωνα παροιθεν ατασθαλον.
Ἀλλ' υποεικε, Μη σε βαλω σταυρωι, τωι παν υποτρομεει. Σταυρον εμοις μελεεσσι
φερω, σταυρον δε πορειηι, Σταυρον δε κραδιηι· σταυρος εμοι το κλεος. Ου ληξεις
λοχοων με, κακοσχολε; ουκ επι κρημνους, Ου Σοδομα βλεψεις, ουκ αθεων αγελας, Οι
μεγαλην θεοτητα διατμηξαντες ελυσαν, Ἀλλ' επ' εμην πολιην, αλλ' επ' εμην
κραδιην; Αιει με δνοφεροισι νοημασιν, εχθρε, μελαινεις, Ουτε Θεον τρομεων, ουτε
θυηπολιας. Ουτος και Τριαδος νοος επλετο ηχετα κηρυξ· Και νυν τερμα βλεπει.
Βορβορε, μη με θολου, 1401 Ὡς καθαρος καθαροισι συναντησω φαεεσσιν Ουρανιοις.
Αιγλαι, δευτ' επ' εμην βιοτην· Τας δε χερας τανυω, δεξασθε με. Χαιρε συ, κοσμε·
Χαιρε, μογηροφορε· φειδεο των μετ' εμε.
Νςʹ. Κατα του αυτου. Θεον βοω. Τι τουτο; φευγε μοι ταχος, Φευγ', ω κακιστον
θηριον, βροτοκτονον, Τι μοι διοχλεις ουδεν ηδικημενος; Των σων συων πληρωσον
εισελθων βαθη. ∆εξονθ' ετοιμως εις βυθους πεσουμενον. Ἐμου δ' αποσχου, μη σε τωι
σταυρωι βαλω, Ὃν παντα φρισσει και τρεμει φοβωι κρατους. 1402
ΝΖʹ. Κατα του πονηρου. Φευγ' απο τας γραμμας, ω βαρβαρε, μη με διοχλει.
Φευγε, πονηρος απας· Χριστος εμοι γραφεται, Μη με φυγηι το νοημα συνηγμενον·
εῤρετε παντες, Ους μη Χριστος αγει τηλ' απο των χθονιων.
ΝΗʹ. Κατα του αυτου. Και τουτο της σης, ω κακιστε, προσβολης. Τον νουν
εφερπεις ευστροφοις ελιγμασι, Πειθων το λειον αρπασαι της ηδονης. Ἀλλ' ουτι
πεισεις· τουτ' Ἀδαμ πεπεικε με. Εις γην αποστραφηθι, και καραν πατου. Ει δ' ισχυς
εστι μικρον εγχριψαι ποδι, Κρεμω σε χαλκουν, ως βλαβην ορων φυγω. 1403
ΝΘʹ. Κατα του αυτου. Ἄπελθ', απελθε, δυσμενες, βροτοκτονε· Ἄπελθε,
δεινων ομμα, λυσσωδες κακον· Ἄπελθε. Χριστος ενδον, ωι φερων εμην Ψυχην
δεδωκα. Φευγ' απειπων ως ταχος. Ὠη βοηθειτ', αγγελοι παρασταται! Ὠη τυραννις,
και κλοπη προσερχεται. Ὧν μ' εξελεσθε, ναι, φιλοι, λιθαζομαι.
Ξʹ. Κατα του αυτου. Ἦλθες μεν, ηλθες, ω κακιστ', αλλ' εσχεθης. Ὡς καπνον
ειδον, ηισθομην και του πυρος. Ὀσμη δριμεια, του δρακοντος εμφασις. Σταυρον δ'
εφιστημ', ος φυλαξ ζωης εμης, Ὃς παντα κοσμον συνδεων, Θεωι φερει. 1404 Τουτον
φοβηθεις, εικε, μη παλιν φανηις. Καλει μ' αχραντον η χαρις παραστατην. Ποσον
πιεζεις δη με τοις κακοις; ποσον; Ἐμοι Θεος τεθνηκε, κ' αυθις εγρετο. Αιδου το
λουτρον· ειξον, ω βροτοκτονε. Ὡς ηδονηι με πρωτον εκλεψας πικραι, Ουτω κακως με
σημερον κτειναι θελεις. Ἄπελθ', απελθε· της παλης γαρ ηισθομην. Καν σωμ' εχηις
 
 
 

47
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μου, τον γε νουν ου πεισομαι. ΞΑʹ. Θρηνος. Εικων κενουται, τις βοηθησει λογος;
Εικων κενουται, δωρον αχραντου Θεου. Ὑβριζετ' εικων· αιθομ', ω φθονε, φθονε,
Ἀλλοτριοις λογοις τε και σοφισμασι. 1405 Πηγη κακων, μη βλυζε, μη ματαια φρην.
Ει δ' ουν συ, γλωσσα, μη δεχου τον βορβορον. Ει δ' ουν συ, χειρ γε, μη δεχου τα
χειρονα. Ουτως αν εικων ημιν αφθαρτος μενηι.
ΞΒʹ. Ἱκετηρια εις Χριστον. Μη σου λαθοιμην, μηδε μου λαθηις, Ἄναξ, Ἄναξ
σοφων μελημα, και τρισσον φαος· Μη που λαθηι με δυσμενης συναρπασας, Κευθμων'
ες ᾅδου, και σκοτου πικρας πυλας. ∆εινος γαρ εστι, και λοχων τους σοι φιλους Ὃν,
οιδα, φευξομ', ει συ μου μνημην εχεις, Πυκνων αει λογοις τε και νοημασιν. 1406
ΞΙʹ. Θρηνος προς τον Χριστον. Οιμοι προσηλθε, Χριστε μου, παλιν δρακων.
Οιμοι προσηλθε δειλιωντι μοι σφοδρα. Οιμοι γεγευμαι του ξυλου της γνωσεως. Οιμοι
φθονεισθαι δ' ο φθονος πεπεικε με. Ουτ' ειμι θειος, και βεβλημ' εξω τρυφης.
Ῥομφαια, μικρον την κακην σβεσον φλογα, Ὡς αν παλιν δεξηι με των φυτων εσω
Χριστωι συνεισελθοντα ληιστην εκ ξυλου.
Ξ∆ʹ. Ἄλλο προς Χριστον. Παλιν προσηλθεν ο δρακων· σου δρασσομαι. ∆αβιδ
παρεστω, κρουετω την κινυραν. Ἄπελθ', απελθε, πνευμα συμπνιγον, κακα. 1407
ΞΕʹ. Θρηνος. Ει μοι πονηρως ειχε κρασις σωματος, Ἰατρον αν τιν' ευρον. Ει
πενης τις ην, Τωι πλουσιωι προσηλθον· ορμωι δ' εν ζαληι· Ει δ' ηδικουμην, τοις νομοις
και βηματι. Θαμνος δε εξεσωσεν εκ κρημνισματος. Ει δε σκελιζει μ' ο φθορευς της
εικονος, Τις μοι γενοιτ' ερυμα, πλην σου, Κοιρανε;
Ξ ς. Ἄλλος προς Χριστον. Καινον, καινον τι τουτο, ω Θεου Λογε, Καινον τι
πασχω; καρδιας εμης βαθος Κενον λογων τε και νοηματων σοφων, 1408 Το μεν
πονηρον πνευμα φευγον οιχεται· Ουπω δε μεστη χωρα μοι του κρεισσονος. Πλησον
με των σων, μη παλιν ελθων φθονος, Αυτου με θηται χειρον εργαστηριον.
ΞΖʹ. Εις εαυτον. Ἐξηπατημαι, Χριστε μου, τωι σοι σφοδρα Θαῤρειν. Ἐπηρθην
και κατηνεχθην σφοδρα. Ἀλλ' αυθις υψωσον με· και γαρ ηισθομην Παιζων εμαυτον.
Ει δ' επαρθειην ετι, Αυθις πεσοιμι πτωμα και συντριμματος. Ει μεν δεχηι με· ει δε μη,
τεθνηκα μεν. Ἐμοι το χρηστον εξανηλωσω μονωι; 1409
ΞΗʹ. Εις εαυτον. Λεγουσιν οι μισουντες (ως δ' εμοι δοκει, Λεγουσιν ου δικαια·
Πως γαρ δικαιον τους φιλους περιφρονειν, Ὡς μη Θεον λεγοιμι, Ὧ προσθε κειται
παντα, και γινωσκεται Σαφως, οξυ βλεποντι)· Ἀλλ' ουν λεγουσι τωι φθονωι
νικωμενοι, Φθονωι παθων δικαιωι, Τηκοντι τους εχοντας, ωσπερ αξιον. Τι ουν, αθρει,
λεγουσι. Λεγουσιν, ως αυτοι με τον δυσδαιμονα 1410 (Και γαρ δοκουσι τουτο)
Κωνσταντινου βαλοντες εκτος αστεος Ἀπωφρυωσαν. Ευγε· Βαρυς γαρ αυτοις, και
θρασους ημην γεμων. Τεμνων οδους ατριπτους, Ἐθων πατρυων και νομων
διαφθορευς, Ειπερ νομος τα φαυλα, Πλουτου, τυφου τε, θρυψεως, φιλαρχιας, Των
νυν επικρατουντων. Ουτω γαρ εισι την φρονησιν αθλιοι, Ὥστ' ου λεγειν οκνουσιν,
α και λεγοντων εγκαλυπτεσθ' ην πρεπον Ἄλλων απεχθαιροντων. 1411 Ουτω τι
τυφλον εστιν η μοχθηρια, Και το φρονειν βλαπτουσα. Ουτοι μεν ουν εῤροιεν εκ
μεσου λογου· Ουδεν προς ημας ταυτα, Ουθ' οι κακως λεγοντες, ουθ' οι δεξιως.
Ῥειτωσαν ως θελουσιν· Γλωττης γαρ ουδεν εστιν ευστροφωτερον· Λεγηι τι και προς
 
 
 

48
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ημων. Πολλοι ταδ' οι λεγοντες ακριβεστερον, Ὡς αφθονως λεγοντες. α δ' οιομ'
ειπων την τινων στησειν βλαβην, Ταδ' εστιν ειπειν κρεισσον· 1412 Πολυς γαρ εστιν
εις το χειρον ο δρομος, Καν μηδενος κινουντος. Λεγουσιν, ως αδρων μεν ησσωμαι
θρονων, Ὡς των, αφ' ων κατηλθον, Τους δ' αν πενητας, και στενους διαπτυω, Τα
σφων σαφως λεγοντες. Ὃ γαρ πεπονθε, τουτο και τις οιεται· Ἀλλ' ουκ εγω πεπονθα.
Τοις μεν προσηχθην, των δ' απηχθην ουχ εκων, Ουτω Θεου τυπουντος. Τοις μεν
προσηγαγε με δημος, ποιμενες, Και γλωσσαν αιτουν Πνευμα. 1413 Λαον γαρ εχρην
αγριον καταρτισαι Στεῤρωι βιωι, λογωι τε, Πολλαις καμοντα δογματων καταδρομαις,
Ὡς ναυν μεσην κλυδωνος. Τοις δ' ου προσηγαγ' η λυσις του σωματος Καθ' ημεραν
θνησκοντος. Ἦμεν καλοι τε καγαθοι, (τις αντερει;) Και Πνευματος γεμοντες, Ὃν νυν
στενον, καιροις τε συῤριπτουμενον Κακοις κακως βλεπουσιν. Ὑψιθρονου θ' εδρασμα
λαον ποιμενος Του προσθεν ουτι μειζω. Ἀλλ' ουκ εμον γε, πλην οσα χρησει χερος,
1414 Ὧ και το θαῤρειν ειχον. Ουκ ηγνοουν Ἰωναν, ος Θεου λογον Ἔφευγεν, αλλ'
εληφθη Κλυδωνι, κληρωι, θηριωι, γαστρι, βρασει, Ἐξ ων ο κηρυξ, κηρυξ. Ἀλλ' ειχον
ως τις ων ελευθερος Θρονων τε κινδυνων τε. Τον νουν δε πυκνος εις Θεου
κοινωνιαν Ἔσπευδον, ησυχαζον. Ἐπει δ' απαντες, ως νεκρου δυσωδιαι, Γυπες
κατεστησαν μου, Και λαον εσπαρασσον ευωνοις τομαις, Πως ηγαγες με, Χριστε, 1415
Ζωης χαλινε της εμης και καρδιας; Σον γαρ τοδ' εστιν εργον. Ὡς Λαζαρον με
τετραημερον, ταφων Ἐξηγαγες βοησας. Ἀνισταμ', οι δ' επτηξαν· αλλα, Χριστε μου,
Και σαρκα τηνδε πηξον, Ἣν σοι γε κεκτημ', ωι φερων ζωην εμην Πασαν γ' εδωκα
δωρον. Και λακκον ᾤκησ' αγριων θηρων μεσος. Ει δ' εκτασις λεοντας Ἔφραξε
χειρων [τον δ' εσωσε ∆ανιηλ], Και νυν λεοντες· σωζε (Τι λοιπον, η σφας τους κακους
περισκοπειν; Ἡττημεθ', ω κακιστοι)· 1416 Τους μεν κατειργοις ενδικοις τιμωριαις,
Και τοις χαλων οργης τι, (Την ακρατον γαρ χειρα τις σου δεξεται, Τισιν μιας
εννοιας;) Τους δ' εκφοβοιης, τους δε δοξαζοις, Ἄναξ, Ὅσοι δοξαζουσι σε· Ἄμυν',
αμυνε τοις φιλοις. Τεθνηκαμεν· Ἐπισκοπην ποιησον Των προς σε χειρας ειδοτων
αιρειν μονον. Γελωσιν οι κακιστοι Την σην προνοιαν, ουδε κριθησεσθ' ισως ∆οκουσι
τωι φυσασθαι. Το μικρον αυξοις ποιμνιον, και ποιμενα Τον μικρον εκ μεγιστου. 1417
Σου δ' αν θελοντος, κακ μικρου παλιν μεγας Τοις σοις θρονοις γενοιμην.
ΞΘʹ. ∆εησις προς τον Χριστον. Ἐπιστατα, κλυδων με δεινος αμφεπει, Τον σον
μαθητην. Ἐξεγειραι, πριν θανω. Μονον κελευσον, και ζαλη τεθνηξεται. Τολμω
φρασαι τι· Χριστε, μη πιεζε με, Μηδε σβεσηις με τωι βαρει των θλιψεων. Πολλους
εχεις γαρ και κακωτερους εμου, Ους ηλεησας. Μη με κρινηις αξιως. Κενου, κενου δε
του ταλαντου το πλεον. Μιας τις οισοι φορτον ημερας μονης; Τινι προσελθω τοις
κακοις βαρουμενος; 1418
Οʹ. Ἄλλη. Παλιν προσηλθεν ο δρακων, σου δρασσομαι. Κρατει, κρατει με, μη
προηι την εικονα· Μη μ', ως καλιας ορνιν, εχθρος αρπασηι. Φευ! και κρισιν δεδοικα,
και ποθω λυσιν. ∆ιωκομ' ενθαδ', ουκ εχω βιου στασιν. Καλεις μ' εκειθεν, ουκ εχω
παῤρησιαν. Σος ειμι, Χριστε, σωσον, ως αυτος θελεις.
ΟΑʹ. ∆εησις εν τηι νοσωι. Νοσω, νοσω μεν, και πονουμαι σωματι, Και μου
γελωσι την παθην ισως τινες, Τραχηλιωντες, των σφαγηι τηρουμενων. Ἁρμοι
λελυνται, και ποδων σαθρα βασις, 1419 Ειτ' εγκρατειας εργον, ειθ' αμαρταδων, Ειτ'
ουν παλη τις (ου γαρ οιδα), πλην χαρις Ἐμωι κυβερνητηι γε. Τουτο μοι τυχον Ἄμεινον
εστιν· αλλ' επισχες την νοσον, Ἐπισχες ειπων· σος λογος σωτηρια. Ει δ' ου, διδου γε,
 
 
 

49
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ως τα παντα καρτερειν, Σητες τα σητων. Συγκρατει την εικονα. Ἐκειθεν εξεις και τον
δουλον αρτιον.
ΟΒʹ. Εις την εξοδον. Παρηλθον ανθη, καιρος ηγγικεν θερους. Λευκη δε μοι
θριξ, η δ' αλως καλει σταχυν. Ἀπηλθεν ομφαξ, η τομη δε πλησιον. Ληνος πατειται
των εμων ηδη κακων. Φευ ημερας μοι της κακης! ην που φυγω; 1420 Και τις
γενωμαι; ως δεος μ' αμαρτιας! ∆εος δ' ακανθων, και Γομοῤρας βοτρυων, Πληρη
φανηναι, Χριστος ηνικα κρινων Θεος θεοις διδωσι τα προς αξιαν, Χωραν εκαστωι
φωτος ως οψις φερει. Ἐλπις μια μοι τας βραχειας ημερας Παλινδρομησαι τηι
ποδηγιαι, Μακαρ.
ΟΓʹ. Παρακλητικον. Ἐγγυς αγων βιοτοιο· κακον πλοον εξεπερησα, Ἤδη και
στυγερης τισιν ορω κακιης, Ταρταρον ηεροεντα, πυρος φλογα, νυκτα βαθειαν, Των
νυν κρυπτομενων, αισχος ελεγχομενον. Ἀλλα, Μακαρ, ελεαιρε, και οψε περ, εσθλον
οπαζοις Ζωης ημετερης λειψανον ευμενεων. 1421 Πολλα παθον, και ταρβος εχω
φρενι, μη με διωκειν Της σης ηρξατ', Ἄναξ, αινα ταλαντα δικης. Οισω μεν τον εμον
καυτος μορον, ενθεν οδευσας Ειξας προφρονεως πημασι θυμοβοροις. Ὑμιν δ'
εσσομενοις επιτελλομαι· Ουδεν ονειαρ Τουδε βιου. Ζωη λυσιν εχει βιοτου.
Ο∆ʹ. Προς Χριστον. Τις η τυραννις; ηλθον εις βιον· καλως. Τι δε στροβουμαι
ταις βιου τρικυμιαις; Ἐρω λογον, θρασυν μεν, αλλ' ομως ερω. Ει μη σος ειην,
ηδικημαι, Χριστε μου. Γεννωμεθ', εκλυομεθ', εκπληρουμεθα, Ὑπνω, καθευδω,
γρηγορω, πορευομαι, 1422 Νοσουμεν, ευεκτουμεν, ηδοναι, πονοι. Ὡρων μετασχειν
ηλιου, τουτων α γης, Θανειν, σαπηναι σαρκα· ταυτα και βοτων, α δυσκλεα μεν, αλλ'
ομως ανευθυνα. Τι ουν εμοι το πλειον; ουδεν, η Θεος. Ει μη σος ειην, ηδικημαι,
Χριστε μου. ΟΕʹ. Θρηνος προς Χριστον. Οιμοι! στενουμαι τωι βιωι· και το πλεον Ζωης
παρηλθεν, οιδα, και νεκρον πνεω· Συνεκτριβηναι δ' ου θελει πονηρια. Ἢ τωι χρονωι
τι προσθες, ω πνοη βροτων, Ἢ των κακων υποσπα· τουτο χρηστοτης. 1423 Ει δ' ου
θελεις, τεθνηκα. Και τι σοι πλεον; Ει μη φιλανθρωπον με και το πυρ μενει.
Οςʹ. Ἕτερος θρηνος. Οιμοι! στενουμαι τωι βιωι και τωι τελει. Ἐνθαδε αμαρτας,
αλλ' εκειθεν η δικη. Μεσος φοβων εστηκα πυρωποταμου. Σοι, Χριστε, πλειον η βιου
θαῤρω παλαις. Ει μεν γαρ ην τι και καθηρασθαι βραχυ, Τουτ' ην αριστον. Ει δ' αει
πλειω κακα, Καιρος λυθηναι, πριν λαβηι με χειρονα.
ΟΖʹ. Προσευχη εις Χριστον. Τεθνηκα τωιδε τωι ταλαιπωρωι βιωι, 1424 Ὃς
φερετ' ανω κατω τε, Ευριπου δικην, Βεβαιον ουδεν, ουδ' εφ' ημεραν, εχων. Ζησαι δ'
εκεινωι τωι μακρωι ποθος μ' εχει, Ὃς αθλα κειται τοις καλ' ηγωνισμενοις. Προς ταυτα
χαιρεθ', οις φιλα τα του βιου· Ἐγω δε χαιρων οψομαι τον ∆εσποτην. Τολμω τι λεξαι,
ω Μακαρ· το σωμα σοι Το σον το της σης πλασμα προσριπτω χερος· Ὡς λεπτον, ως
οδωδος, ως παρειμενον! Ἰδου προκειται, βλεψον, εκλελοιπαμεν. Και νυν παρει, δος
χειρα, η λυσον βιου, Πριν και τι χειρον συμπεσειν εμοι τελος. Τι δει παλιν κακων τε,
και καθαρσιων; 1425 Ὄλωλ', ολωλα συμφοραις, σοι δ' ολλυμαι. Συ γαρ Θεος μου· συ
ζοφον λυεις κακων Νεκρωι πνεοντι μικρον, η λυπρον βιον.
ΟΗʹ. Εις την εαυτου ψυχην. Ἔργον εχεις, ψυχη, και μεγα, ην εθεληις. Ἐρευνα
σαυτην ητις ηι, και πη στρεφηι, Ὅθεν προηλθες, και οπη στηναι σε δει· Ει ζηιν οπερ ζηις
τουτο, η τι και πλεον. Ἔργον εχεις, ψυχη, τοισδε καθαιρε βιον. Θεον νοει μοι και
 
 
 

50
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεου μυστηρια. Τι ην προ παντος, και τι σοι το παν τοδε· Ὅθεν προηλθε, και οποι
προβησεται. Ἔργον εχεις, ψυχη, τοισδε καθαιρε βιον. Πως οιακιζει και στρεφει το
παν Θεος· 1426 Ἢ πως τα μεν πεπηγε, τα δ' αλλ' εκρεει· Ἡμεις δε και μαλιστα εν
στρεπτωι βιωι. Ἔργον εχεις, ψυχη· προς Θεον οιον ορα. Τι μοι κλεος το προσθε, τις δ'
η νυν υβρις· Τι μου το πλεγμα, και τι μοι βιου τελος. Ταυτ' εννοει μοι, και νοος
στησεις πλανην. Ἔργον εχεις, ψυχη· μη τι παθηις καματωι.
ΟΘʹ. Εις την εαυτου ψυχην. Πη, θυμε, βαινεις; στηθι. Πη φερηι, ταλαν; Αι αι·
γοης κλεπτει σε τοις σοφισμασι. Μικρον προσερχετ', ειθ' υποστρεφει παλιν, Ειτ' αυ
προσερχετ' εγγυς, ως μοσχωι λυκος, Σαινων, εφελκων αγριοις σκιρτημασιν, 1427
Ἕως αποσπασας σε των Θεου νομων, Θοινην οδουσι τοις ολεθριοις λαβηι.
Πʹ. Εις εαυτον. Αι αι· γοης κλεπτει σε τοις σοφισμασι, Κλεπτει σε, κλεπτει,
δυσμενης· επιστρεφου Προς τον Λογον ταχιστα, μη ποῤρω πεσηις. Σταυρωι
περιπλακηθι, και στησεις βλαβην.
ΠΑʹ. Προς τον αυτου θυμον. Θυμε, βλεψον ανω, χθονιων δ' επιληθεο παντων,
Μη δε σε νικησηι προς κακοτητα δεμας. Τυτθος μεν βιος ουτος, ο δ' ολβιος, ως εν
ονειρωι, Τερπεται, αλλοιηι δ' αλλος εκυρσε τυχηι. Μουνης δε ζωης καθαρης βιος
εμπεδος αιει, 1428 Και πολυς, ον ζωειν εστιν αρειοτερον. 1428
ΠΒʹ. Προς αυτον. Ἄλλοι χρυσον, οιδ' αργυρον, οιδε τραπεζαν Τιμωσι
λιπαρην, παιγνια τουδε βιου. Ἄλλοι δ' αυ σηρων καλα νηματα, και γυας αλλοι
Πυροφορους, αλλοι τετραποδων αγελας. Αυταρ εμοι Χριστος πλουτος μεγας, ον ποτ'
ιδοιμι Νωι γυμνωι καθαρως· αλλα τε κοσμος εχοι.
ΠΓʹ. Περι των δαιμονιων πολεμων. Ει μη γλωσσαν εδησα λαλον, και χειλεα
σιγηι, Τον νουν αθροιζων εις Θεου κοινωνιαν, Ὄφρα κεν αγνοτατοισι νοημασιν
αγνον Ἄνακτα Τισω (καλον γαρ το φρενος μονης θυος), 1429 Ουποτ' αν εφρασαμην
σκολιου τεχνασματα θηρος, Ἢ μην εκηρυσσον τε, και τουτ' ωιομην. Πολλακι μοι και
προσθεν επηλυθε νυκτι εοικως, Και φωτος αυθις εν πανουργωι πλασματι. Παντα γαρ,
οσσ' εθεληισι, πελει θανατοιο σοφιστης, Γεγως ο Πρωτευς εις κλοπας μορφωματων,
Ὥς κε τιν' η λοχοων, η αμφαδον, ανδρα δαμασσηι. Τρυφη γαρ αυτωι τα βροτων
εκπτωματα· Ἀλλ' ουπω τοιονδε τοσονδε τε το πριν οπωπα, Ὅσσος προσηλθε νυν
εμοις αθλημασι. Πλειον γαρ ψυχης οροων σεβας εντος εμοιο, Και πλειον ηρκε του
χολου την φλεγμονην. Ὡς δ' οτε τις λοχοωσα, δυσαλθεος ενδοθι σαρκος, Νοσος
σχεθεισα φαρμακοις ου καιριοις, Βοσκομενη κευθμωνας αειδεας, ου πριν εληξε, 1430
Πριν αλλαχου ραγεισα δουναι κινδυνωι· Ἠε ροος κρατεροισιν ερυγμασι τηιδε
βιασθεις, Ἐκει βιησατ', αθροως τ' εξεῤραγη. Τοιος και φθονεροιο κακος μοθος. Ευτε
μιν εσχον Γλωσσηι, προς αλλο τι βλαβος μετεῤρυη. Ου μεν ελε. Χριστος γαρ επηλυθεν
αλκαρ εμειο, Ὃς και μαθητας εκ ζαλης εῤρυσατο, Και πολλους παθεων και
δαιμονιων απο δεσμων Ἠλευθερωσε, τωι θελειν διδους χαριν. Ἔμπα γε μην
πειρησατ', οπως παρος ανδροφονοισι ∆ολοις εκλεψε τον γενους αρχηγετην. Ἀλλα,
Μακαρ, μοθον ισχε, και ευδιοωντα μ' ανωχθι Σοι τας αναιμους θυσιας πεμπειν αει.
Π∆ʹ. Θρηνος. Μη τις εμοις παθεεσσι και αλγεσιν, ηε κακιστος 1431 Τερποιτ',
ηε τις εσθλος ανιαζοι φρενα κουφην. Τον μεν γαρ τις ετευξεν αρειονα εσθλον
ανουσον· Ὃς δ' οιδεν και νουσον αρηγονα, η ρυποωσι Φαρμακον, η καθαροισι παλην
 
 
 

51
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και κυδος εχουσαν, Ἄλλοις κυδος αμοχθον, Ἄναξ, πορες. Αυταρ εμοιγε Και το φιλον
παθεεσσι και αλγεσι σειο λαβεσθαι.
ΠΕʹ. Ἐπιστρεπτικη προς Θεον νουθεσια. Πη σε φερων Χριστοιο τοσον
απενοσφισε δαιμων Κλεπτομενον γλωσσηι τε, και ουασι, και φαεεσσι, Θυμε ταλαν;
που φωτος ενηεος εκτος ελαυνεις, Βρασσομενος τε ποθοισι και αργαλεαις μελεδωσι,
Και σκιοεντα φοβον τρομεων, απαταις τε λιτουργων Τηκομενος, φθινυθων τε χολου
ζειοντος ερωαις; 1432 Μηκετι πλαζεο, θυμε, νοου στροφαλιγξιν αλητου, Μηδε τεης
ζωης επιληθεο, σαρκι πελαζων Σαρκος τε σκοτιοισι και αμφαδιοισι κακοισιν. Παντα
κατω δονεοιτο κακαις βιοτοιο θυελλαις. Παντα χρονος πεσσοισιν ομοιια τηιδε
κυλινδοι, Καλλος, ευκλειην, πλουτον, κρατος, ολβον απιστον· Αυταρ εγω, Χριστοιο
δεδραγμενος, ουποτε ληξω Ἐλπιδος, εστ' αν ιδω Τριαδος σελας εις εν ιουσης, Ευτε
λαχος μεγαλοιο Θεου, σαρκεσσι κερασθεν, Εικων η προτερη, μιχθησεται ουρανιοισιν.
Πςʹ. Παραινεσις προς εαυτον. Κοσμον ποριζε τωι παροντι τον μεγαν,
∆ιαπτυων απαντα των τηιδ' ευκολως. 1433 Σκηνην θεατρου μειζονος. Πειθου Λογωι
Τωι συμπαγεντι σην χαριν. Λεγει δε τι; Ἴωμεν ενθεν· και γαρ ηλθον ενθαδε, Ἄνω σε
θησων τον πεσονθ' αμαρτιαι. Θεος καλει. Σπευδωμεν επτερωμενοι.
ΠΖʹ. Περι του προς Θεον ποθου. Μητερ εμη, τι μ' ετικτες, επει πολυμοχθον
ετικτες; Τιπτε με τωιδε βιωι δωκας ακανθοφορωι; Ει μεν συ γ' επερησας ακηδεα, ως τις
ασαρκος, Θαυμα μεγ'· ει δ' εδαμης, ου φιλεουσα τεκες. Ἄλλην μεν τ' αλλος τις ανηρ
βιοτοιο κελευθον Τεμνει γειομορος, αυταρ ο ποντοπορος· Θηρολετης αλλος τις, δ' ο
εγχει χειρα κορυσσων· Και τις αοιδοσυνης ιδρις, ο δ' αθλοφορος. 1434 Αυταρ εμοι
Θεος εστι λαχος, και αλγεα πολλα, Και νουσωι στυγερηι τηιδ' ολιγοδρανεειν. ∆απτε με,
δαπτε μ', αλιτρε. Ποσον χρονον; αυτικα γαρ σε Λειψω συν χαλεποις πημασι
γηθοσυνος. Μητερ εμη, τι μ' ετικτες, επει Θεον ουτε νοησαι, Ουτε φρασαι δυναμαι
τοσσον, οσον ποθεω; Βαιη μεν τις εμοιγε νοου περιλαμψεν οπωπας Ἰσοφαους
Τριαδος λαμψις επουρανιης Το πλειον δ' υπαλυξεν (εχω δ' αχος), ως στεροπη τις,
Πριν με φαους κορεσαι, ωκα παριπταμενη. Ει δε σε κειθεν ελοιμι, φιλη Τριας, ουκετι
μητρος Μεμψομ' εμης λαγοσιν. Εις αγαθον γενομην. Ἀλλα σαω με, σαω με, Θεου
Λογε, εκ δε με πικρης Ἰλυος εξερυσας, ες βιον αλλον αγοις, 1435 Ἔνθα νοος καθαρος
σε φααντατον αμφιχορευει, Μηκεθ' υπο σκιερης κρυπτομενος νεφελης.
ΠΗʹ. Εις την εαυτου ψυχην στιχοι ημιαμβοι. Τι σοι θελεις γενεσθαι; Ψυχην
εμην ερωτω. Τι σοι μεγ', η τι μικρον Των τιμιων βροτοισι; Ζητει μονον τι λαμπρον,
Και δωσομεν προθυμως. Θελεις τα Γυγεω σοι Του Λυδιου γενεσθαι, Και δακτυλωι
τυραννειν, Την σφενδονην ελισσων, Κρυπτουσαν, ει κρυπτοιτο, Φαινουσαν, ει
φαινοιτο; Θελεις τα Μιδεω σοι Του πλουσιως θανοντος, Ὧ χρυσος ην τα παντα, 1436
Χρυσουν φεροντα λιμον, Ευχης δικην αμετρου; Θελεις λιθους διαυγεις, Πλατη τε γης
λιπωσης, Και ποιμνιων αριθμους, Βοων τε και καμηλων; Ου ταυτα δωσομεν σοι·
Λαβειν γαρ ουδε λωιον, Ἀλλ' ουτ' εμοιγ' ανυστον. Ἔῤριψα γαρ μεριμνας, Ἀφ' ου Θεωι
προσηλθον. Θελεις θρονους τε κ' αρχας, Καιρου φρυαγμα πιπτον, Ἵν' αυριον
καθεσθηις Κατω βλεπων ταπεινον, Ἄλλου τραχηλιωντος, Ὃς ην παραστατης σοι,
Τυχον δε και κακων τις; Θελεις γαμωι δεθηναι, Βλακευμασιν αναγνοις, Καιροις δε
συστραφηναι· Θελεις νοσον γλυκειαν, Ευτεκνιας μεριμναν; Ευτεκνιαν δ' αν ειπω
∆υστεκνιαν, τι φησεις; 1437 Θελεις λογοις βοασθαι, Και συλλεγειν θεατρα; Ποθεις
νομους πιπρασκειν Ουκ ενδικοις παλαισμοις, Φερειν τε και φερεσθαι Προ βηματων
 
 
 

52
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αθεσμων; Αιχμην θελεις τινασσειν, Πνεων αρηιον τι, Και στεμμα τ' εξ αγωνων,
Θηροκτονον τε καρτος; Ποθεις κροτους εν αστει, Και χαλκεος τυπουσθαι; Σκιαν
θελεις ονειρων, Μεταῤρεουσαν αυραν, Ῥοιζον βελους ανιχνου, Ψοφον χερος
κροτουσης; Τι γαρ μεγ' ευ φρονουσι Των σημερον μεν οντων, Ἐς αυριον δ' αποντων·
Ὧν και κακοις μετεστιν, Ὧν ου συνερχεται τι Ἐντευθεν εξιουσι; Τι ουν; επει ταδ'
ουχι, Τι σοι θελεις γενεσθαι; Θελεις θεος γενεσθαι, Θεος, Θεου μεγιστου Παραστατης
φαεινος, 1438 Συν αγγελοις χορευων; Ἴθι, προβαινε, ταρσους Ὀξυπτερου μενοινης
Κυκλουμενη προς υψος. Ἐγω πτερον καθαιρω Ἐγω λογοις επαιρω, Ὡς ευπτερον τιν'
ορνιν Ἐς αιθερα προπεμψω. Συ δ', ειπε μοι, κακιστον Ὧ σαρκιον δυσωδες, Ἐπει
συνεζυγην σοι, Ἡ δεσποτις μαγειρωι, Τι σοι θελεις γενεσθαι, Προς το πνοην
κρατεισθαι; Ου γαρ πλεον χρεωστω, Καν πολλ' εχειν βιαζηι Θελεις τραπεζαν ευπνουν
Μυρων τε, και μαγειρων Σοφισμασιν περισσοις; Και βαρβιτων χερων τε Κροτηματ'
ουκ ανοιστρα; Ἁβρων κλασεις τε παιδων Κινουμενων ανανδρως, Και παρθενων
ελιγμους Γυμνουμενων αθεσμως; 1439 α τοις ποτοις τυπουσιν Ὅσοι φιλουσιν υβριν,
Τον μαινολην ετοιμως Ὑποφλεγοντες οινον. Ταυτ' ει θελεις παρ' ημων, Ἔχεις μεν,
αγχονην δε. Τοιαυτα τοις απληστοις Ἐγω φιλοις ποριζω. Οικος σε πετρινος τις
Αυτωροφος καλυπτηι, Ἢ μικρον εργον ωρας, Ει δει τι και πονησαι. Το δ' εσθος ηι
καμηλων Τριχες, νομωι δικαιων, Ἢ και δερος, παλαιας Γυμνωσεως καλυμμα. Στιβας
μεν η τυχουσα, Ποαι, κλαδοι τε θαμνων Ἅπλωμα πορφυρουν τι, Και συμποταις
αταρβες. Τραπεζα δ' αυτοθεν σοι Γλυκυ πνεουσ' ανεισθω, α γη φιλη διδωσιν
Ἄτεχνα δωρα πασιν. Ἐπει δ' εθηκαμεν σε, Και θρεψομεν προθυμως. 1440 Θελεις
φαγειν; εχ' αρτον. Ἔχ' αλφιτ', ει παρειη· Ἅλες δε σοι το πεμμα, Θυμος θ' ον ου
μετρουμεν, Ἀπραγματευτον οψον· Ἔνδεια δ' αλλο μειζον. Θελεις πιειν; βρυει σοι
Ὕδωρ, κρατηρ αειῤρους, Ποτον μεθης αποιον, Ἀκληματον γανυσμα. Ζητεις δε και
τρυφαιν τι; Μηδ' οξινης φθονεισθω. Ἀλλ' ου ταδ' αρκεσει σοι; Τετρημενωι ποθεις δε
Πιθωι κακως επαντλειν Τας ηδονας απληστως; Ἄλλον ποθει ποριστην. Ἐμοι γαρ ου
σχολη σε Θαλπειν συνοικον εχθρον, Ἵν' ως οφις κρυμωθεις, Θερμηι δ' επειτα λυθεις,
Ἐγκολπιος με τρωσηις, Θελεις δομους αμετρους Χρυσωροφους, γραφης τε 1441 Και
ψηφιδος σοφισμους, Κινουμενους σχεδον τι· Πλακος τε λαμψιν αβρας Ἀντιχροον,
πολυχρουν; Θελεις περιῤρεουσαν Ἐσθητα των αθικτων, Ἐν δακτυλοις τε πλουτον,
Γελωμενον τε καλλος Τοις σωφρονειν μαθουσιν, Ἐμοι δε και μαλιστα Ὧ καλλος
εστιν εισω; Τοις μεν κατω δη ταυτα Ὑμιν βροτοισι φασκω, Οι ζητε το προς ωραν,
Μηδεν πλεον βλεποντες. Τοις δ' ευγενως βιουσιν, Ἐπαξιως τε μοιρας Της εκ Θεου
κραθεισης Τωι πηλινωι παχει μου (Σκοπει πενητος ογκον), Οιαν τροφην χορηγω;
∆ιελθε μοι φλογωδη Ῥομφαιαν, ω θεοφρον. Θειων γενου γεωργος Φυτων Λογωι
θαλλοντων, Ὧν μ' εστερησεν εχθρος 1442 ∆ι' ηδονης συλησας. Ξυλωι παλιν προσελθε
Ζωης αει μενουσης. Ἡ δ' εστιν, ως ανευρον, Γνωσις Θεου μεγιστου, Φαους ενος
τριλαμπους, Προς ον τα παντα τεινει. Ουτω μεν αυτος αυτωι Πας τις σοφων λαλησει.
Ὃς δ' ου θελει λαλησαι, Ματην βιον παρηλθεν, Ει περ ματην παρηλθεν, Μη συν
κακωι μεγιστωι. ΠΘʹ. Εις την νοσον. Ἦν, ην, οτ' ηνθουν· αλλα νυν ειμ' αχλοος· Ουτε
πριν ηρθην, ουτε νυν κατεσταλην. Ἀνθειν, απανθειν, αλλο· ουκ αλλος δ' εγω. 1443
Ἐξ ιατρων παρειμι τουτο κερδανας, Το μη τι, Χριστε, σου φερειν ανωτερον, Παρ' ου
τα παντα, και το φαρμακων σθενος. Ἰδου τα θερμα. Την κολυμβηθραν εχω. Που δ'
αγγελος μοι; δευρο, φαρμασσοις υδωρ. Ει δ' ου, συ, Σωτερ, ειπε, και παγησομαι.
Πεπληγμ'· εχω τι κεντρον εις Θεου φοβον. Οιδ' ευ πεπονθως. Ἀλλ' επισχες την
νοσον. Ει δ' ου φιλον σοι, δος γε καρτερως φερειν. Ἐξηπορημαι, Χριστε μου· και τι
δρασω; Κριτης μεν ει δικαιος, αλλα και πραος. Που σου το χρηστον; η μονοι
λελησμεθα; Ἔῤριψεν, εῤριψεν με συγκοψας Σαταν. Συ δ' εκδεδωκας τωι κακωι· τις
 
 
 

53
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αιτια; Ουχι πατησιν σκορπιων ελπιζομεν; 1444 Τι ταυτα, Χριστε; τους κακους
αισχυνομαι, Και τους αριστους, ουκ εχων στασιν κακων· Οι μεν γελωσι, τοις δ'
ολωλασ' ελπιδες. Καθ' ημεραν θνησκω τε, και λειπω βιον. Ει μεν δικαιως, ως κακος,
που χρηστοτης; Ει δ' ου δικαιως, που ποτ' εννομος κρισις; Σκοπος τεθειμαι πασι, και
τοξευομαι. Στητω ποθ' ημιν ο φθονος, στητω ποτε. Χρονωι, νοσωι κεκμηκα, τοις
φιλων κακοις. Ἀλλ' ου θελεις; προς σ' ερχομαι. ∆ιδου χειρα. Ὄλωλ', ολωλα
συμφοραις· σοι δ' ολλυμαι. Συ γαρ Θεος μου. Συ ζοφον λυοις κακων Νεκρωι πνεοντι
μικρον, η λυπρον βιον. Τι τηιδε μοχθω τοις κακοις εσφιγμενος, Φθονου παλαισμα,
και γελως τοις πλεισσιν; 1445 Ἄλλοις τα λαμπρα του βιου, λυσις δ' εμοι. Καλεις,
καλεις με. Προστρεχω. ∆εδοικα δε Το πυρ, το χασμα, την ζεσιν του πλουσιου. Τις
Ἀβρααμ δωσει με τοις κολποις φερων; Ἦ πολλ' ανετλην εν βιωι· ταδ' ελπομαι. Ει μ'
αυτοθεν λυσειας, οιστα μοι ταδε. ει δ' ου λυσειας, φευ βιου! φευ εξοδου! Τι με
κρατεις, δεσμωτα, τον ελευθερον; Χριστος καλει με. Κεισο τηιδ' εῤριμμενος. ∆εχου με,
Σωτερ. Πλην καθαρσις ενδεης.
ʹ. Εις τον εαυτου και των τοκεων μορον, τις πρωτος και τις μετεπειτα απηρε.
Πρωτος Καισαριος, ξυνον αχος· αυταρ επειτα 1446 Γοργονιον· μετεπειτα πατηρ
φιλος· ου μετα δηρον Μητηρ. Ὦ λυπρη παλαμη, και γραμματα πικρα Γρηγοριου!
γραψω και εμου μορον, υστατιου περ
Αʹ. Εις τον παντων αυτων ταφον. Λαας ο μεν γενετην τε και υιεα κυδηεντας
Κευθω Γρηγοριους, εις λιθος, ισα φαη, Ἀμφοτερους ιερηας· ο δ' ευπατερειαν εδεγμην
Νονναν συν μεγαλωι υιει Καισαριωι. Τως εδασαντο ταφους τε και υιεας. Ἡ δε πορεια,
Παντες ανω. Ζωης εις ποθος ουρανιης. 1447
Βʹ. Ἐπιταφιος και συντομη του αυτου βιου. Χριστε αναξ, τι με σαρκος εν αρκυσι
ταισδ' ενεδησας; Τιπτε με τωιδε βιωι θηκας υπ' αντιπαλωι; Πατρος μεν γενομην
θεοειδεος, ουκ ολιγης δε Μητερος· ες δε φαος ηλυθον ευξαμενης. Ηυξατο, και μ'
ανεθηκε Θεωι βρεφος· αφθοριης δε Θερμον ερωτα χεεν οψις εμοι νυχιη. Χριστος μεν
δη τοις· τα δ' υστατα κυμασι βρασθην, Ἁρπαλεαις παλαμαις ηρκεσα, σωμα λυθην,
Ποιμεσιν ου φιλιοισι συνεδραμον, ηυρον απιστα, Χηρωθην τεκεων, πημασι
χασσαμενος. Ουτος Γρηγοριοιο βιος· τα δ' επειτα μελησει 1448 Χριστωι ζωοδοτηι.
Γραψατε ταυτα λιθοις.
Γʹ. Ἄλλο εις εαυτον. Πρωτα μεν ευξαμενηι με Θεος πορε μητρι φαεινηι.
∆ευτερον εκ μητρος δωρον εδεκτο φιλον. Το τριτον αυ θνησκοντα με αγνη εσαωσε
τραπεζα Τετρατον αμφηκη μυθον εδωκε Λογος. Πεμπτον παρθενιη με φιλοις
προσπτυξατ' ονειροις. Ἕκτον Βασιλιωι συμπνοος ιρα φερον. Ἕβδομον εκ βυθιων με
φερεσβιος ηρπασε κολπων. Ὄγδοον αυ νουσοις εξεκαθηρε χερας. Εινατον οπλοτερηι
Τριαδ' ηγαγον, ω Ἄνα, Ῥωμηι. Βεβλημαι δεκατον λαεσιν ηδε φιλοις 1449
∆ʹ. Ἄλλο. Ἑλλας εμη, νεοτης τε φιλη, και οσσα πεπασμαι, Και δεμας, ως
Χριστωι ειξατε προφρονεως! Ει δ' ιερηα φιλον με Θεωι θετο μητερος ευχη, Και πατρος
παλαμη, τις φθονος; αλλα, Μακαρ, Σοις με, Χριστε, χοροισι δεχου, και κυδος οπαζοις
Υιει Γρηγοριου, σωι λατρι Γρηγοριωι.

 
 
 

54
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Εʹ. Ἄλλο. Πατρος εγω ζαθεοιο, και ουνομα και θρονον εσχον Και ταφον.
Ἀλλα, φιλος, μνωεο Γρηγοριου, Γρηγοριου, τον μητρι θεοσδοτον ωπασε Χριστος.
Φασμασιν εννυχιοις δωκεν ερον σοφιης. 1450
ς ʹ. Ἄλλο. Γρηγοριου Νοννης τε φιλον τεκος ενθαδε κειναι, Της ιερης
Τριαδος Γρηγοριος θεραπων, Και σοφιηι σοφιης δεδραγμενος, ηΐθεος τε Οιον πλουτον
εχων ελπιδ' επουρανιην.
Ζʹ. Ἄλλο. Τυτθον ετι ζωεσκες επι χθονι· παντα δε Χριστωι ∆ωκας εκων, συν
τοις και πτεροεντα λογον. Νυν δ' ιερηα μεγαν σε, και ουρανιοιο χορειης Ουρανος
εντος εχει, κυδιμε Γρηγοριε.
Ηʹ. Ἄλλο. Ἔκ με βρεφους εκαλεσσε Θεος νυχιοισιν ονειροις. Ἤλυθον ες
σοφιης πειρατα. Σαρκα Λογωι 1451 Ἥγνισα και κραδιην. Κοσμου φλογα γυμνος
αλυξα. Ἔστην συνααρων Γρηγοριωι γενετηι.
Θʹ. Ἄλλο. Ἄγγελοι αιγληεντες απειρεσιον κατα κυκλον, 1452 Τρισσοφαους
Θεοτητος ομον σελας αμφιεποντες, Γρηγοριον δεξασθ' αναξιον, αλλ' ιερηα.

 
 
 

55
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


