Vita sanctae Macrinae
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΙΣ ΤΟΝ ΒΙΟΝ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ
ΜΑΚΡΙΝΗΣ
1 Το μεν ειδος του βιβλιου οσον εν τωι της προγραφης τυπωι επιστολη ειναι
δοκει, το δε πληθος υπερ τον επιστο λιμαιον ορον εστιν εις συγγραφικην
μακρηγοριαν παρα τεινομενον· αλλ' απολογειται υπερ ημων η υποθεσις, ης ενεκεν
γραψαι διεκελευσω, πλειων ουσα η κατ' επιστολης συμμετριαν. Παντως δε ουκ
αμνημονεις της συντυχιας, οτε κατ' ευχην Ἱεροσολυμοις επιφοιταν μελλων, εφ' ωι τε
τα σημεια της του κυριου δια σαρκος επιδημιας εν τοις τοποις ιδειν, συνεδραμον σοι
κατα την Ἀντιοχου πολιν και παντοιων ανακινουμενων ημιν λογων (ουδε γαρ εικος
ην εν σιωπηι την συντυχιαν ειναι, πολλας τωι λογωι τας αφορμας της σης συνεσεως
υποβαλλουσης), οια δη φιλει πολλακις εν τουτοις γινεσθαι, εις μνημην βιου τινος
ευδοκιμου προηλθε ρεων ο λογος. Γυνη δε ην η του διη γηματος αφορμη, ειπερ γυνη·
ουκ οιδα γαρ ει πρεπον εστιν εκ της φυσεως αυτην ονομαζειν την ανω γενομενην
της φυσεως. Το δε διηγημα ημιν ουκ εξ ακοης ετερων διηγηματων το πιστον ειχεν,
αλλ' ων η πειρα διδασκαλος ην, ταυτα δι' ακριβειας επεξηιει ο λογος, εις ουδεν
ακοην αλλοτριαν επιμαρτυρομενος· ουδε γαρ ξενη του γενους ημων η
μνημονευθεισα παρθενος, ως αναγκην ειναι δι' ετερων γινωσκειν τα κατ' εκεινην
θαυματα, αλλ' εκ των αυτων ημιν γονεων, ωσπερ τις απαρχη καρπων πρωτη της
μητρυας νηδυος αναβλαστησασα. Ἐπει ουν εδοκιμασας φερειν τι κερδος την των
αγαθων ιστοριαν, ως αν μη λαθοι τον μετα ταυτα χρονον ο τοιουτος βιος μηδε ανω
φελης παραδραμοι δια σιωπης συγκαλυφθεισα η προς τον ακροτατον της
ανθρωπινης αρετης ορον εαυτην δια φιλο σοφιας επαρασα, καλως εχειν ωιηθην σοι
τε πεισθηναι και δι' ολιγων, ως αν οιος τε ω, τα κατ' αυτην ιστορησαι εν
ακατασκευωι τε και απλωι διηγηματι.
2 Μακρινα ην ονομα τηι παρθενωι, ευδοκιμος δε τις παλαι κατα το γενος ην η
Μακρινα, μητηρ του πατρος ημων γεγενημενη, ταις υπερ Χριστου ομολογιαις τωι και
ρωι των διωγμων εναθλησασα, ηι επωνομασθη παρα των γονεων η παις. Ἀλλα τουτο
μεν ην εν φανερωι το ονομα το παρα των γινωσκοντων ονομαζομενον, ετερον δε
κατα το λεληθος αυτηι επεκεκλητο, ο πριν παρελθειν δια των ωδινων εις φως εκ
τινος επιφανειας επωνομασθη. Ἦν γαρ δη τοιαυτη κατ' αρετην και η μητηρ ως
πανταχου τωι θειωι βουληματι χειραγωγεισθαι, διαφεροντως δε την καθαραν τε και
ακηλι δωτον του βιου διαγωγην ασπασαμενη, ως μηδε τον γαμον εκουσιως ελεσθαι.
Ἀλλ' επειδη ορφανη μεν εξ αμφοτε ρων ην, υπερηνθει δε τηι ωραι του σωματος και
πολλους η φημη της ευμορφιας προς την μνηστειαν συνηγειρε, κινδυνος δε ην, ει μη
κατα το εκουσιον τινι συναρ μοσθειη, παθειν τι των αβουλητων εξ επηρειας, προς
αρπαγας παρεσκευασμενων των επιμεμηνοτων τωι καλλει· δια τουτο ελομενη τον
επι σεμνοτητι βιου γνωριζομενον τε και μαρτυρουμενον, ωστε φυλακα κτησασθαι
της ιδιας ζωης, ευθυς εν ταις πρωταις ωδισι ταυτης γινεται μητηρ. Και επειδη παρην
ο καιρος, καθ' ον εδει λυθηναι την ωδινα τωι τοκωι, εις υπνον καταπεσουσα φερειν
εδοκει δια χειρος το ετι υπο των σπλαγχνων περιεχομενον και τινα εν ειδει και
σχηματι μεγαλοπρεπεστερωι η κατα ανθρωπον επι φανεντα προσειπειν την
βασταζομενην εκ του ονοματος Θεκλης, εκεινης Θεκλης, ης πολυς εν ταις παρθενοις
ο λογος. Ποιησαντα δε τουτο εις τρις μεταστηναι των οψεων και δουναι τηι ωδινι
την ευκολιαν, ως ομου τε του υπνου αυτην διαναστηναι και το ενυπνιον υπαρ ιδειν.
Το μεν ουν ονομα το κεκρυμμενον εκεινο ην. ∆οκει δε μοι μη τοσουτον προς την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ονοματικην κλησιν οδηγων την γειναμενην ο επιφανεις τουτο προσφθεγξασθαι,
αλλα τον βιον προειπειν της νεας και την της προαιρεσεως ομοιοτητα δια της
ομωνυμιας ενδειξασθαι.
3 Τρεφεται τοινυν το παιδιον, ουσης μεν αυτωι και τιθηνου ιδιας, τα δε
πολλα της μητρος εν ταις χερσι ταις ιδιαις τιθηνουμενης. Ὑπερβασα δε την των
νηπιων ηλικιαν ευμαθης ην των παιδικων μαθηματων, και προς οπερ αν η των
γονεων κρισις ηγε μαθημα, κατ' εκεινο η φυσις της νεας διελαμπεν. Ἦν δε τηι μητρι
σπουδη παιδευσαι μεν την παιδα, μη μεντοι την εξωθεν ταυτην και εγκυκλιον
παιδευσιν, ην ως τα πολλα δια των ποιηματων αι πρωται των παιδευομενων ηλικιαι
διδασκονται. Αισχρον γαρ ᾤετο και πανταπασιν απρεπες η τα τραγικα παθη, οσα εκ
γυναικων τας αρχας και τας υποθεσεις τοις ποιηταις εδωκεν, η τας κωμικας
ασχημοσυνας η των κατα το Ἴλιον κακων τας αιτιας απαλην και ευπλαστον φυσιν
διδασκεσθαι, καταμολυνομενην τροπον τινα τοις ασεμνο τεροις περι των γυναικων
διηγημασιν. Ἀλλ' οσα της θεο πνευστου γραφης ευληπτοτερα ταις πρωταις ηλικιαις
δοκει, ταυτα ην τηι παιδι τα μαθηματα και μαλιστα η του Σολο μωντος Σοφια και
ταυτης πλεον οσα προς τον ηθικον εφερε βιον. Ἀλλα και της ψαλμωιδουμενης
γραφης ουδ' οτιουν ηγνοει καιροις ιδιοις εκαστον μερος της ψαλ μωιδιας διεξιουσα
της τε κοιτης διανισταμενη και των σπουδαιων απτομενη τε και αναπαυομενη και
προσιεμενη τροφην και αναχωρουσα τραπεζης και επι κοιτην ιουσα και εις
προσευχας διανισταμενη, πανταχου την ψαλμωιδιαν ειχεν οιον τινα συνοδον αγαθην
μηδενος απολιμπανομενην χρονου.
4 Τουτοις συναυξανομενη και τοις τοιουτοις επιτηδευ μασι και την χειρα
προς την εριουργιαν διαφεροντως ασκησασα προεισιν εις δωδεκατον ετος, εν ωι
μαλιστα το της νεοτητος ανθος εκλαμπειν αρχεται. Ἔνθα δη και θαυμαζειν αξιον,
οπως ουδε κεκρυμμενον της νεας το καλλος ελαν θανεν ουδε τι κατα την πατριδα
πασαν εκεινην τοιουτον θαυμα εδοκει οιον εν συγκρισει του καλλους εκεινου και
της ευμορφιας ειναι, ως μηδε ζωγραφων χειρας εφικεσθαι δυνηθηναι της ωρας·
αλλα την παντα μηχανωμενην τεχνην και τοις μεγιστοις επιτολμωσαν, ως και
αυτων των στοιχειων τας εικονας δια της μιμησεως ανατυπουσθαι, την της μορφης
εκεινης ευκληριαν μη ισχυσαι δι' ακριβειας μιμησασθαι. Τουτου χαριν πολυς εσμος
των μνηστευοντων τον γαμον αυτης τοις γονευσι περιεχειτο. Ὁ δε πατηρ (ην γαρ δη
σωφρων και κρινειν το καλον επεσκεμμενος) ευδοκιμον τινα των εκ του γενους,
γνωριμον επι σωφροσυνηι, αρτι των παιδευτηριων επανηκοντα των λοιπων
αποκρινας εκεινωι κατεγγυαν εγνωκει την παιδα, ειπερ εις ηλικιαν ελθοι. Ἐν τουτωι
δε ο μεν εν ελπισιν ην ταις χρηστοτεραις και καθαπερ τι των κεχαρισμενων εδνων
την δια των λο γων ευδοκιμησιν προσηγε τωι πατρι της νεας, εν τοις υπερ των
αδικουμενων αγωσι την των λογων επιδεικνυ μενος δυναμιν. Ὁ δε φθονος
επικοπτει τας χρηστοτερας ελπιδας αναρπασας αυτον εκ της ζωης εν ελεεινηι τηι
νεοτητι.
5 Ουκ ηγνοει δε τα τωι πατρι δεδογμενα η κορη· αλλ' επειδη τωι θανατωι του
νεανιου το κεκριμενον επ' αυτηι διεκοπη, γαμον ονομασασα την του πατρος κρισιν,
ως γε γενημενου του κεκριμενου, μενειν εφ' εαυτης το λοιπον ηξιου, και ην της
ηλικιας η κρισις παγιωτερα. Πολλακις γαρ αυτηι τους περι του γαμου προσαγοντων
λογους των γεννησαμενων δια το πολλους ειναι τους κατα φημην του καλλους
μνηστευειν εθελοντας, ατοπον ελεγε και παρανομον ειναι μη στεργειν τον απαξ εκ
του πατρος αυτηι κυρωθεντα γαμον, αλλα και προς ετερον αναγκαζε σθαι βλεπειν,
ενος οντος εν τηι φυσει του γαμου ως μια γενεσις και θανατος εις· τον δε
συναρμοσθεντα κατα την των γονεων κρισιν μη τεθναναι διισχυριζετο, αλλα τον
«τωι θεωι ζωντα» δια την ελπιδα της αναστασεως αποδημον κρινειν και ου νεκρον·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ατοπον δε ειναι τωι εκδημουντι νυμφιωι μη φυλασσειν την πιστιν. Τοις τοιουτοις
λογοις απωθουμενη τους παραπειθειν επιχειρουντας εν εδοκιμασεν εαυτηι της
αγαθης κρισεως φυλακτηριον, το μηδεποτε της ιδιας μητρος μηδε εν ακαρει του
χρονου διαζευχθηναι, ως πολλακις την μητερα προς αυτην ειπειν, οτι τα λοιπα των
τεκνων τεταγμενωι τινι χρονωι εκυοφορησεν, εκεινην δε δια παντος εν εαυτηι φερειν
παντοτε τροπον τινα τοις σπλαγχνοις εαυτης περιεχουσα. Ἀλλ' ουκ ην επιπονος
ουδε ακερδης τηι μητρι της θυγατρος η συνδιαγωγη· αντι γαρ πολλων αυτηι
θεραπαινιδων ην η παρα της θυγατρος γινομενη θερα πεια και ην αντιδοσις τις
αγαθη παρ' αμφοτερων αλληλαις αντιπληρουμενη. Ἡ μεν γαρ την ψυχην της νεας,
η δε το σωμα της μητρος εθεραπευεν, εν τε τοις αλλοις πασι την επιζητουμενην
υπηρεσιαν αποπληρουσα και εν τωι ταις ιδιαις χερσι πολλακις τηι μητρι
παρασκευαζειν τον αρτον· οπερ ου κατα το προηγουμενον αυτηι διεσπουδασθη, αλλ'
επειδη ταις μυστικαις υπηρεσιαις τας χειρας εαυτης εχρησε, πρεπειν ηγησαμενη τωι
επιτηδευματι του βιου την περι τουτο σπουδην εκ του περιοντος τηι μητρι
παρεχορηγει την εκ των οικειων πονων τροφην. Και ου ταυτα μονον, αλλα και
πασαν αυτηι συνδιωικονομει την επικειμενην φροντιδα· τεσσαρων γαρ ην υιων μητηρ
και πεντε θυγατε ρων και τρισιν αρχουσιν υπετελει δια το εν τοσουτοις εθνεσιν
αυτης κατεσπαρθαι την κτησιν. Ποικιλως τοινυν της μητρος ταις φροντισι δια τουτο
μεριζομενης· ηδη γαρ ο πατηρ εξεληλυθει τον βιον· εν πασι τουτοις κοινωνος ην τηι
μητρι των πονων συνδιαιρουμενη τας φροντιδας και το βαρυ των αλγηδονων
επικουφιζουσα. Και ομου μεν τηι παιδαγωγιαι της μητρος αμωμον διεφυ λασσεν
εαυτηι τον βιον εν μητρυοις οφθαλμοις δια παντος ευθυνομενον τε και
μαρτυρουμενον, ομου τε παρεσχε προς τον ισον σκοπον, τον κατα φιλοσοφιαν λεγω,
μεγαλην τηι μητρι δια του βιου εαυτης την υφηγησιν, κατ' ολιγον αυτην προς την
αυλον τε και λιτοτεραν ζωην εφελ κομενη.
6 Και επειδη το κατα τας αδελφας προς το δοκουν 6 εκαστηι μετ'
ευσχημοσυνης η μητηρ ωικονομησατο, επα νεισιν εν τουτωι των παιδευτηριων
πολλωι χρονωι προασκη θεις τοις λογοις ο πολυς Βασιλειος ο αδελφος της προει
ρημενης. Λαβουσα τοινυν αυτον υπερφυως επηρμενον τωι περι τους λογους
φρονηματι και παντα περιφρονουντα τα αξιωματα και υπερ τους εν τηι δυναστειαι
λαμπρους επηρ μενον τωι ογκωι, τοσουτωι ταχει κακεινον προς τον της φιλοσοφιας
σκοπον επεσπασατο, ωστε αποσταντα της κοσμικης περιφανειας και υπεριδοντα του
δια των λογων θαυμαζεσθαι προς τον εργατικον τουτον και αυτοχειρα βιον
αυτομολησαι, δια της τελειας ακτημοσυνης ανεμ ποδιστον εαυτωι τον εις αρετην
βιον παρασκευαζοντα. Ἀλλ' ο μεν εκεινου βιος και τα εφεξης επιτηδευματα, δι' ων
ονομαστος εν πασηι τηι υφ' ηλιωι γενομενος απεκρυψε τηι δοξηι παντας τους εν αρετηι
διαλαμψαντας, μακρας αν ειη συγγραφης και χρονου πολλου· εμοι δε προς το προ
κειμενον παλιν ο λογος τετραφθω.
7 Ἐπειδη γαρ πασης υλωδεστερας ζωης υποθεσις ηδη αυτοις περικεκοπτο,
πειθει την μητερα καταλιπουσαν τον εν εθει βιον και την κομπωδεστεραν διαγωγην
και τας εκ των υποχειριων θεραπειας, αις προσειθιστο κατα τον εμπροσθεν χρονον,
ομοτιμον γενεσθαι τοις πολλοις τωι φρονηματι και καταμιξαι την ιδιαν ζωην τηι μετα
των παρθενων διαγωγηι, οσας ειχε μεθ' εαυτης εκ δουλιδων και υποχειριων αδελφας
και ομοτιμους ποιησαμενη· μαλλον δε μικρον τι βουλομαι παρενθειναι τωι διηγηματι
και μη παραδραμειν ανιστορητον πραγμα τοιουτον, δι' ου μαλλον το υψηλον της
παρθενου καταμηνυεται.
8 Ἦν των τεσσαρων αδελφων ο δευτερος μετα τον μεγαν Βασιλειον,
Ναυκρατιος ονομα αυτωι, φυσεως ευκληριαι και σωματος καλλει και ρωμηι και ταχει
και τηι προς παν επιτηδειοτητι διαφερων των αλλων. Προελθων ουτος εις δευτερον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ετος και εικοστον και δους των οικειων πονων επι δημοσιας ακοης τας αποδειξεις,
ωστε απαν επ' αυτωι σεισθηναι των ακουοντων το θεατρον, θειαι τινι προμηθειαι των
εν χερσιν απαντων υπεριδων προς τον μονηρη και ακτημονα βιον απηλθεν εν
μεγαληι τινι της διανοιας ορμηι, ουδεν επαγομενος μεθ' εαυτου πλην εαυτον· ειπετο
δε τις αυτωι και των οικετων Χρυσαφιος τουνομα, τωι τε προς αυτον εχειν εκεινον
επιτηδειως και τωι την αυτην προαι ρεσιν περι τον βιον ενστησασθαι. ∆ιηγε τοινυν
καθ' εαυτον εσχατιαν τινα καταλαβων προς τωι Ἴριδι. Ποταμος δε ο Ἶρις εστι μεσον
διαρρεων τον Ποντον, ος απ' αυτης της Ἀρμενιας τας αρχας εχων δια των ημετερων
τοπων επι τον Ευξεινον Ποντον το ρειθρον εκδιδωσι. Περι τουτον ευρων τινα τοπον
ο νεανιας υληι βαθειαι κομωντα και λαγονι τινι της υπερτεταμενης του ορους ραχιας
εγκε κρυμμενον εν αυτωι διηγε, των αστικων θορυβων και των απο στρατειας τε και
της εν δικαστηριοις ρητορικης ασχοληματων πορρω γενομενος. Και παντων των
κατα τον βιον περιηχουντων την ανθρωπινην ζωην εαυτον ελευθερωσας πρεσβυτας
τινας πενιαι και αρρωστιαι συζων τας ταις ιδιαις χερσιν εθεραπευε, πρεπειν δοκιμασας
τωι ιδιωι βιωι την τοιαυτην ασχολιαν δια φροντιδος εχειν. Θηρευων τοινυν δια το
προς παν ειδος θηρευτικης επινοιας επιτηδειως εχειν εποριζε τοις γερουσι την
τροφην και την νεοτητα τοις τοιουτοις αμα κατεδαμαζε πονοις· αλλα και τοις
μητρυοις θελημασιν, ει ποτε τι παρ' αυτης προσταχ θειη, προθυμως υπηρετων δι'
αμφοτερων κατωρθου τον βιον, τοις τε πονοις κατακρατων της νεοτητος τηι τε περι
την μητερα σπουδηι δια των θειων εντολων προς τον θεον ευοδουμενος.
9 Πεμπτον διηγαγεν ετος τουτον τον τροπον φιλοσο φων και μακαριστην
ποιων την μητερα τηι ιδιαι ζωηι, οις τε κατεκοσμει δια σωφροσυνης την οικειαν ζωην
οις τε παρειχε πασαν την δυναμιν εαυτου τωι θεληματι της γεννησαμενης. Ειτα βαρυ
τι και τραγικον παθος εξ επι βουλης, οιμαι, του αντικειμενου τηι μητρι συνηνεχθη, ο
παντι τωι γενει προς συμφοραν τε και πενθος επηρκεσεν. Αιφνιδιον γαρ εκ της ζωης
αναρπαζεται, ου νοσηματος προελπισθηναι το παθος παρασκευασαντος, ουκ αλλου
τοιουτου τινος των συνηθων και γνωριμων επαγαγοντος τωι νεωι τον θανατον· αλλ'
επι θηραν ορμησας, δι' ης παρειχε τοις γηρωκομουμενοις τα επιτηδεια, νεκρος τωι
οικωι αυτου επαναγεται αυτος τε εκεινος και ο κοινωνος αυτωι του βιου Χρυσαφιος.
Πορρω δε ην των γινομενων η μητηρ, τριων ημερων οδον αφεστωσα της συμφορας,
και τις αφικετο παρ' αυτην μηνυων το παθος. Ἡ δε τελεια μεν τοις κατ' αρετην
απασιν ην, πλην εκρατει κακεινης κατα το ισον η φυσις· οκλασασα γαρ την ψυχην
απνους τε και αφθογγος παραχρημα εγενετο, του λογισμου τωι παθει
παραχωρησαντος, και εκειτο ομου τηι προσβοληι της πονηρας ακοης καθαπερ τις
αθλητης γενναιος απροσδο κητωι κατασεισθεισα πληγηι.
10 Ἐν τουτωι διεφανη της μεγαλης Μακρινης η αρετη, οπως τωι παθει τον
λογισμον αντιστησασα εαυτην τε απτωτον διεφυλαξε και της μητρικης ασθενειας
ερεισμα γενομενη παλιν εκ του βυθου της λυπης αυτην ανιμησατο, τωι καθ' εαυτην
στερρωι τε και ανενδοτωι και την της μητρος ψυχην προς ανδρειαν παιδοτριβησασα.
Ουκουν ου παρεσυρη προς το παθος η μητηρ ουδε επαθε δυσ γενες τι και γυναικειον,
ωστε βοησαι προς το κακον η περιρρηξασθαι το ιματιον η επικωκυσαι τωι παθει η
ταις γοεραις μελωιδιαις ανακινησαι τους θρηνους. Ἀλλα ησυχη διεκαρτερει τας της
φυσεως προσβολας απωθουμενη λογισ μοις τοις τε ιδιοις και τοις παρα της θυγατρος
αυτηι προς την του κακου θεραπειαν προσαγομενοις. Τοτε γαρ δη μαλιστα η υψηλη
τε και επηρμενη της παρθενου ψυχη διεφανη, οτι και εν εκεινηι η μεν φυσις το ιδιον
επασχεν· αδελφος γαρ ην και αδελφων ο κεχαρισμενος ο τωι τοιουτωι τροπωι του
θανατου αναρπασθεις· ομως υψηλοτερα γενομενη της φυσεως συνεπηρε τοις ιδιοις
λογισμοις την μητερα και υπερανω του παθους εστησε, τωι καθ' εαυτην υποδειγματι
προς υπομονην τε και ανδρειαν παιδαγωγησασα. Ἄλλως δε και ο βιος αυτης αει δι'
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

αρετης υψουμενος ου παρειχε τηι μητρι καιρον επι τωι λειποντι δυσχεραινειν μαλλον
η τωι ορωμενωι αγαθωι επαγαλλεσθαι.
11 Ἐπει ουν επαυσατο τηι μητρι η τε της παιδοτροφιας φροντις και η της
παιδευσεως τε και καταστασεως των τεκνων μεριμνα και αι πλειους της
υλωδεστερας ζωης αφορμαι εις τα τεκνα κατεμερισθησαν, τοτε, καθως προει ρηται,
γινεται συμβουλος της μητρος η της παρθενου ζωη προς την εμφιλοσοφον ταυτην
και αυλον του βιου διαγωγην και αποστησασα των εν συνηθειαι παντων προς το
ιδιον της ταπεινοφροσυνης μετρον κατηγαγεν, ομοτιμον αυτην γενεσθαι τωι
πληρωματι των παρθενων παρα σκευασασα, ως και τραπεζης μιας και κοιτης και
παντων των προς την ζωην κατα το ισον συμμετεχειν αυταις, πασης της κατα την
αξιαν διαφορας υφαιρεθεισης αυτων της ζωης. Και τοιαυτη τις ην η του βιου ταξις
και τοσουτον το υψος της φιλοσοφιας και η σεμνη της ζωης πολιτεια εν τηι καθ'
ημεραν τε και νυκτα διαγωγηι, ως υπερβαινειν την εκ των λογων υπογραφην.
Καθαπερ γαρ αι δια θανατου των σωματων εκλυθεισαι ψυχαι και των κατα τον βιον
τουτον μεριμνων συνεκλυονται, ουτως κεχωριστο αυτων η ζωη και απυκιστο πασης
βιωτικης ματαιοτητος και προς μιμησιν της των αγγελων διαγωγης ερρυθμιζετο. Ἐν
οις γαρ ου θυμος, ου φθονος, ου μισος, ουχ υπεροψια, ουκ αλλο τι των τοιουτων
ενεωρατο, η τε των ματαιων επιθυμια, τιμης τε και δοξης και τυφου και
υπερηφανιας και παντων των τοιουτων, εκβεβλητο· τρυφη δε ην η εγκρατεια και
δοξα το μη γινωσκεσθαι, πλουτος δε η ακτημοσυνη και το πασαν την υλικην
περιουσιαν οιον τινα κονιν των σωματων αποτιναξασθαι, εργον δε των μεν κατα
την ζωην ταυτην σπουδαζομενων ουδεν, οτι μη παρεργον, μονη δε η των θειων
μελετη και το της προσευχης αδιαλειπτον και η απαυστος υμνωιδια, κατα το ισον
παντι συμπαρατεινομενη τωι χρονωι δια νυκτος και ημερας πασης, ωστε αυταις και
εργον ειναι τουτο και εργου αναπαυσιν. Την τοινυν τοιαυτην διαγωγην τις αν υπ'
οψιν αγαγοι λογος ανθρωπινος, παρ' οις μεθοριος ην η ζωη της τε ανθρωπινης και
της ασωματου φυσεως; Το μεν γαρ ελευθερωθηναι των ανθρωπινων παθηματων
την φυσιν κρειττον η κατα ανθρωπον ην, το δε εν σωματι φαινεσθαι και σχηματι
περιειληφθαι και τοις αισθητικοις οργανοις συζην εν τουτωι της αγγελικης τε και
ασωματου φυσεως το ελαττον ειχον. Ταχα δ' αν τις τολμησας ειποι μηδε προς το
καταδεεστερον την παραλλαγην ειναι, οτι σαρκι συζωσαι καθ' ομοιοτητα των
ασωματων δυνα μεων ουκ εβαρουντο τωι εφολκιωι του σωματος, αλλ' ανω φερης τε
και μετεωρος ην αυτων η ζωη ταις ουρανιαις συμμετεωροπορουσα δυναμεσι. Χρονος
ην της τοιαυτης διαγωγης ουκ ολιγος και συνηυξετο τωι χρονωι τα κατορ θωματα, αει
προς το καθαρωτερον ταις των εφευρισκο μενων αγαθων προσθηκαις της
φιλοσοφιας επιδιδουσης.
12 Ἦν δε αυτηι ο μαλιστα προς τον μεγαν τουτον του βιου σκοπον υπηρετων
αδελφος τις ομογαστριος, Πετρος ονομα αυτωι, εφ' ωι εληξαν της μητρος ημων αι
ωδινες. Ουτος γαρ ην ο τελευταιος των γονεων βλαστος, ος ομου τε υιος και
ορφανος ωνομασθη· αμα γαρ τωι παρελθειν τουτον εις φως καταλειπει ο πατηρ τον
βιον. Ἀλλ' η πρεσ βυτατη των αδελφων, περι ης ο λογος, μικρα της θηλης αυτον
παρα την πρωτην γενεσιν μετασχοντα ευθυς απο σπασασα της τιθηνουμενης δι'
εαυτης ανατρεφεται και επι πασαν την υψηλοτεραν ηγαγε παιδευσιν, τοις ιεροις των
μαθηματων εκ νηπιων αυτον ενασκησασα, ως μη δουναι τηι ψυχηι σχολην προς τι
των ματαιων επικλιθηναι. Ἀλλα παντα γενομενη τωι νεωι, πατηρ, διδασκαλος,
παιδαγωγος, μητηρ, αγαθου παντος συμβουλος, τοιουτον αυτον απειρ γασατο, ως
πριν εξελθειν την ηλικιαν των παιδων ετι εν μειρακιωδει τηι απαλοτητι της ωρας
ανθουντα προς τον υψηλον της φιλοσοφιας σκοπον επαρθηναι και τινι φυσεως
ευκληριαι προς πασαν τεχνης ιδεαν την δια χειρος ενεργου μενην επιτηδειως εχειν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ως μηδενος καθηγουμενου δια πασης ακριβειας εκαστου την επιστημην
κατωρθωκεναι, ων χρονωι και πονωι τοις πολλοις η μαθησις παραγινεται. Ουτος
τοινυν της περι τους εξωθεν των λογων ασχολιας υπεριδων, ικανην δε διδασκαλον
παντος αγαθου μαθηματος την φυσιν εχων αει τε προς την αδελφην βλεπων και
σκοπον αγαθου παντος εκεινην ποιουμενος εις τοσουτον επεδωκεν αρετης, ως
μηδεν ελαττον του μεγαλου Βασι λειου δοκειν εχειν εν τοις κατ' αρετην
προτερημασιν. Ταυτα μεν εν τωι μετα ταυτα βιωι· τοτε δε αντι παντων ην τηι αδελ φηι
και τηι μητρι συνεργων αυταις προς την αγγελικην εκεινην ζωην. Ὅς ποτε και
σιτολειψιας χαλεπης γεγενημενης και πολλων πανταχοθεν κατα φημην της
ευποιιας προς την εσχατιαν, εν ηι κατυκουν, επιρρεοντων τοσουτον δι' επινοιων τας
τροφας επλεονασεν, ως τωι πληθει των επι φοιτωντων πολιν ειναι την ερημιαν
δοκειν.
13 Ἐν τουτωι εις γηρας λιπαρον προελθουσα η μητηρ προς τον θεον
μετανιστατο, εν ταις αμφοτερων των τεκνων χερσι τον βιον εαυτης αναπαυσασα. Ἧς
αξιον την της ευλογιας ιστορησαι φωνην, ηι επι των τεκνων εχρησατο, των τε μη
παροντων εκαστου κατα το προσφορον επιμνησθεισα, ως μηδενα γενεσθαι της
ευλογιας αποκληρον, και δια φεροντως τους παροντας αυτηι τωι θεωι δια προσευχης
παραθεμενη. Παρακαθημενων γαρ αυτηι κατα το πλαγιον εφ' εκατερα της κλινης
των δυο τουτων εκατεραι χειρι εφαψαμενη των τεκνων ταυτα προς τον θεον ειπεν
εν τε λευταιαις φωναις· «Σοι, κυριε, και απαρχομαι και απο δεκατω τον καρπον των
ωδινων. Ἀπαρχη μοι η πρωτοτοκος αυτη και επιδεκατος ουτος, η τελευταια ωδις. Σοι
δε αφιε ρωται παρα του νομου αμφοτερα και σα εστιν αναθηματα. Ουκουν ελθοι ο
αγιασμος επι τε την απαρχην μου ταυτην και επι το επιδεκατον τουτο», δειξασα ταις
δεικτικαις φωναις την θυγατερα και τον παιδα. Ἡ μεν ουν του ευλογειν παυσαμενη
και του ζην επαυσατο, τοις παισιν επισκηψασα το τηι πατρυαι σορωι και το εκεινης
εναποθεσθαι σωμα. Οι δε πληρωσαντες το διατεταγμενον υψηλοτερον ειχοντο της
φιλοσοφιας, αει προς τον ιδιον διαμιλλωμενοι βιον και τα φθασαντα των
κατορθωματων τοις εφεξης απο κρυπτοντες.
14 Ἐν τουτωι ο πολυς εν αγιοις Βασιλειος της μεγαλης Καισαρεων εκκλησιας
ανεδειχθη προστατης· ος επι τον κληρον της εν τωι πρεσβυτεριωι ιερωσυνης τον
αδελφον αγει ταις μυστικαις εαυτου ιερουργιαις αφιερωσας. Και εν τουτωι παλιν
αυτοις επι το σεμνοτερον τε και αγιωτερον προηιει ο βιος τηι ιερωσυνηι της
φιλοσοφιας επαυξηθεισης. Ὀκτω δε μετα τουτο διαγενομενων ετων τωι ενατωι ενιαυ
τωι ο κατα πασαν την οικουμενην ονομαστος Βασιλειος εξ ανθρωπων προς τον θεον
μετοικιζεται κοινη πενθους αφορμη τηι πατριδι και τηι οικουμενηι γενομενος. Ἡ δε
πορρω θεν εκ φημης ακουσασα την συμφοραν επαθε μεν την ψυχην επι τηι τοσαυτηι
ζημιαι (πως γαρ ουκ ημελλεν απτεσθαι κακεινης το παθος, ου και οι εχθροι της
αληθειας επηι σθοντο;). Καθαπερ δε την του χρυσου φασι δοκιμασιαν εν διαφοροις
γινεσθαι χωνευτηριοις, ως ει τι την πρωτην διαφυγοι χωνειαν, εν τηι δευτεραι
διακριθηναι, και παλιν εν τηι τελευταιαι παντα τον εμμεμιγμενον ρυπον τηι υληι απο
καθαιρεσθαι, την δε ακριβεστατην ειναι βασανον του δοκιμου χρυσου, ει δια πασης
διεξελθων χοανης μηδενα ρυπον αποποιησειε· τοιουτον τι και επ' εκεινης συνεβη,
ταις διαφοροις των λυπηρων προσβολαις της υψηλης διανοιας βασανισθεισης
πανταχοθεν αναδειχθηναι το της ψυχης ακιβδηλευτον τε και αταπεινωτον,
προτερον μεν εν τηι του αδελφου του αλλου μεταστασει, μετα ταυτα δε εν τωι
χωρισμωι της μητρος, εκ τριτου δε οτε το κοινον της γενεας καλον, Βασιλειος, της
ανθρωπινης ζωης εχωριζετο. Ἔμεινε τοινυν καθαπερ τις αθλητης ακαταγωνιστος,
ουδα μου τηι προσβοληι των συμφορων εποκλασασα.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

15 Ἔνατος ην μετα το παθος τουτο μην η μικρον υπερ τουτο και συνοδος
επισκοπων κατα την Ἀντιοχου πολιν ηθροιζετο, ης και ημεις μετεσχομεν. Και επειδη
παλιν προς την εαυτου εκαστος απελυθημεν, πριν τον ενιαυτον παρελθειν, ενθυμιον
εμοι τωι Γρηγοριωι γινεται προς αυτην διαβηναι. Πολυς γαρ ην ο δια μεσου χρονος, εν
ωι τας επισκεψεις αι των πειρασμων περιστασεις εκωλυσαν, ας υπεμενον πανταχου
της πατριδος υπο των της αιρεσεως επιστατουντων εξελαυνομενος. Και αριθμουντι
μοι τον δια μεσου χρονον, εν ωι την κατ' οφθαλμους συντυχιαν οι πειρασμοι
διεκωλυσαν, ουκ ολιγον εφαινετο το διαστημα οκτω μικρου δειν παραμετρουμενον
ετεσιν. Ἐπειδη τοινυν το πολυ της οδου διανυσας μιας ημερας απειχον οδον, οψις τις
ημιν εξ ενυπνιου φανεισα φοβερας εποιει τας ελπιδας του μελλοντος. Ἐδοκουν γαρ
λειψανα μαρτυρων δια χειρος φερειν, ειναι δε απ' αυτων αυγην οια εκ καθαρου
γινεται κατοπτρου, οταν προς τον ηλιον τεθηι αντιπροσωπον, ωστε μοι τας οψεις
προς την μαρμαρυγην της λαμπηδονος αμβλυνεσθαι. Και της αυτης μοι νυκτος εις
τρις γενομενης της τοιαυτης οψεως συμβαλειν μεν ουκ ειχον καθαρως του ενυπνιου
το αινιγμα, λυπην δε τινα τηι ψυχηι προεωρων και επετηρουν τηι εκβασει κριναι την
φαντασιαν. Και δη γενομενος πλησιον της εσχατιας, εν ηι διηγεν εκεινη την
αγγελικην τε και επουρανιον κατορθουσα ζωην, ηρομην των επιτηδειων τινα περι
του αδελφου πρωτον, ει παρων ειη· φησαντος δε προς ημας αυτον εξωρμηκεναι και
τεταρτην ημεραν αγειν, συνεις οπερ ην, οτι δι' ετερας οδου γεγονεν αυτωι προς ημας
η ορμη, τοτε και περι της μεγαλης επυνθανομην· του δε φησαντος εν αρρωστιαι
γεγενησθαι
τινι σπουδαιοτερον ειχομην εν επειξει το λειπομενον της οδου
διανυων· και γαρ με τις και φοβος μηνυτης του μελλοντος υποδραμων διεταρασσεν.
16 Ὡς δε κατ' αυτον εγενομην τον τοπον και προκατηγ γειλε τηι αδελφοτητι
την παρουσιαν η φημη, το τε συνταγμα των ανδρων απαν εκ του ανδρωνος προς
ημας προεχεθη· συνηθες γαρ αυτοις τιμαν τηι υπαντησει τους καταθυμιους· ο δε εν
γυναιξι της παρθενιας χορος ευκοσμως κατα την εκκλησιαν την εισοδον ημων
ανεμενεν. Ἐπειδη δε τελος ειχεν η ευχη τε και η ευλογια και αι μεν μετα το υποσχειν
τηι ευλογιαι την κεφαλην ευσχημονως αναποδιζουσαι προς εαυτας ανεχω ρουν,
υπελειπετο δε εξ αυτων προς ημας ουδεμια, εικασας οπερ ην, μη εν εκειναις ειναι
την καθηγουμενην, προηγη σαμενου τινος επι τον οικον, εν ωι ην η μεγαλη, και την
θυραν διαπετασαντος, εντος της ιερας εκεινης εγενομην μονης. Ἡ δε σφοδρως ηδη
τηι αρρωστιαι κατειχετο, ανεπαυετο δε ουκ επι κλινης τινος η στρωμνης, αλλ' επι του
εδαφους, σανιδος υποτεταμενης τωι σακκωι και την κεφαλην ετερας παλιν σανιδος
υπερειδουσης, ης η εργασια τοιαυτη τις ην, ως αντι προσκεφαλαιου τηι κεφαληι
γινεσθαι, εν λοξωι τωι σχηματι τους τενοντας υποβαινουσα και καταθυμιως
ανεχουσα εφ' εαυτης τον αυχενα.
17 Ἐπει ουν ειδεν εγγυς των θυρων με γενομενον, ορ θωσασα εαυτην επ'
αγκωνος προσδραμειν μεν ουχ οια τε ην, ηδη τωι πυρετωι της ισχυος υπολυθεισης·
πηξασα δε επι του εδαφους τας χειρας και εφ' οσον οιον τε ην εξω εαυτην του
χαμευνιου προτεινασα την της υπαντησεως επληρου τιμην· καγω προσδραμων και
ταις χερσιν υπο λαβων χαμαι το προσωπον κεκλιμενον ανωρθωσα τε παλιν αυτην
και απεδωκα τωι συνηθει της κατακλισεως σχηματι. Ἡ δε προτεινασα τωι θεωι την
χειρα· «Και ταυτην επληρωσας μοι, φησι, την χαριν ο θεος, και ουκ εστερησας με απο
της επιθυμιας μου, οτι εκινησας τον σον οικετην εις επι σκεψιν της παιδισκης σου.»
Και ως αν μηδεμιαν επαγαγοι τηι εμηι ψυχηι δυσθυμιαν, τον στεναγμον κατεπραυνε
και την συνοχην του ασθματος κρυπτειν πως εβιαζετο, δια παντων τε προς το
φαιδροτερον μεθηρμοζετο, των κατα θυμιων λογων αυτη τε καταρχουσα και ημιν
τας αφορμας δι' ων ηρωτα παρασκευαζουσα. Της δε περι του μεγαλου Βασιλειου
μνημης τηι ακολουθιαι του λογου παρεμπεσουσης, εμοι μεν επωκλαζεν η ψυχη και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

συνεπιπτεν εν κατηφειαι το προσωπον και εξεχειτο των βλεφαρων τα δακρυα· η δε
τοσουτον απεσχε τωι ημετερωι συνταπεινωθηναι παθει, ωστε αφορμην ποιησαμενη
της υψηλοτερας φιλοσοφιας την περι του αγιου μνημην τοιουτους διεξηλθε λογους
φυσιολογουσα τε το ανθρωπινον και την θειαν οικονομιαν την δια των σκυθρωπων
κεκρυμμενην τωι λογωι διακαλυ πτουσα τα τε περι της μελλουσης ζωης καθαπερ
θεοφορου μενη τωι αγιωι πνευματι διεξιουσα· ωστε μοι την ψυχην εξω μικρου δειν
της ανθρωπινης φυσεως ειναι δοκειν συνεπαρθεισαν τοις λεγομενοις και εντος των
ουρανιων αδυτων τηι χειραγωγιαι του λογου καθισταμενην.
18 Και ωσπερ επι της του Ἰωβ ιστοριας ακουομεν, οτι πανταχοθεν τηι
σηπεδονι των τραυματων ολωι τωι σωματι δια ιχωρων ο ανηρ συντηκομενος ου προς
το αλγυνον την αισθησιν τοις λογισμοις επεκλινετο, αλλ' εν μεν τωι σωματι το
αλγουν ειχεν, ο δε προς την ιδιαν ενεργειαν ουκ ημβλυνετο ουδε διεκοπτε τον
λογον τοις υψηλοτεροις εμβατευοντα· τοιουτον τι και επι της μεγαλης εωρων
εκεινης, του πυρετου πασαν την δυναμιν αυτης κατα φρυγοντος και προς τον
θανατον συνελαυνοντος, καθαπερ δροσωι τινι το σωμα εαυτης αναψυχουσα, ουτως
απαρα ποδιστον ειχεν εν τηι περι των υψηλων θεωριαι τον νουν, ουδεν υπο της
τοσαυτης αρρωστιας παραβλαπτομενον. Και ει μη προς απειρον εξετεινετο μηκος η
συγγραφη, παντα αν καθεξης διηγησαμην, οπως επηρθη τωι λογωι περι τε της ψυχης
ημιν φιλοσοφουσα και της δια σαρκος ζωης την αιτιαν διεξιουσα, και οτου χαριν ο
ανθρωπος και οπως θνητος και οθεν ο θανατος και τις η απο τουτου προς την ζωην
παλιν αναλυσις. Ἐν οις απασιν ωσπερ εμπνευσθεισα τηι δυναμει του αγιου
πνευματος παντα διεξηιει σαφως τε και ακολουθως, εν ευκολιαι πασηι του λογου
ρεοντος καθαπερ εκ πηγης τινος απαραποδιστως προς το πρανες φερομενου του
υδατος.
19 Ἐπει δε συνεπερανθη ο λογος· «Ὥρα σοι, φησιν, αδελφε, πολλωι τωι κοπωι
της οδοιποριας πεπονηκοτι βραχυ τι διαναπαυσαι το σωμα.» Καμοι μεγαλη μεν και
αληθης ανεσις ην το προσοραν τε αυτην και των μεγαλων επα κροασθαι λογων· επει
δε τουτο κεχαρισμενον ην και φιλον αυτηι, ως αν δια παντων πειθεσθαι τηι
διδασκαλωι δοκοιην, εν τινι των παρακειμενων κηπιων χαριεσσαν τινα κατα γωγην
παρεσκευασμενην ευρων υπο την των αναδενδρα δων σκιαν ανεπαυομην. Ἀλλ' ουκ
ην δυνατον των ευφραι νοντων την αισθησιν εχειν της ψυχης ενδοθεν τηι των
σκυθρωπων ελπιδι συγχεομενης· του γαρ ενυπνιου η οψις εκκαλυπτειν μοι δια των
φαινομενων εδοκει το αινιγμα. Ἦν γαρ ως αληθως το προκειμενον θεαμα μαρτυρος
αγιου λειψανον, ο τηι μεν αμαρτιαι νενεκρωτο, τηι δε ενοικουσηι του πνευματος χαριτι
κατελαμπετο. Και ταυτα προς τινα διεξηιειν των προακηκοοτων μου το ενυπνιον·
κατηφεστερον δε κατα το εικος ημων εν τηι προσδοκιαι των λυπουντων διακειμενων
ουκ οιδ' οπως στοχασαμενη της εν ημιν διανοιας αγγελιαν τινα των ευθυμοτερων
προς ημας δια πεμψαμενη θαρρειν ενεκελευετο και τας αμεινους υπερ αυτης εχειν
ελπιδας· επηισθησθαι γαρ της προς το κρειττον ροπης. Ταυτα δε ου προς απατην
ελεγετο, αλλ' εξ αυτης της αληθειας ο λογος ην, καν ημεις προς το παρον ηγνοη
σαμεν. Τωι οντι γαρ καθαπερ τις δρομευς παραδραμων τον αντιπαλον και ηδη προς
το τερματι του σταδιου γενομε νος, προσεγγιζων τε τωι βραβειωι και τον επινικιον
στεφανον βλεπων, ως ηδη τετυχηκως του προκειμενου επαγαλλεται τε αυτος
εαυτωι και τοις ευνουστεροις των θεατων την νικην ευαγγελιζεται, απο τοιαυτης
ημιν διαθεσεως κακεινη τα χρηστοτερα περι εαυτης ελπιζειν εδιδου, ηδη προς «το
βραβειον της ανω κλησεως» βλεπουσα και μονονουχι το του αποστολου και εφ'
εαυτης φθεγγομενη, οτι «Ἀπο κειται μοι λοιπον ο της δικαιοσυνης στεφανος, ον απο
δωσει μοι ο δικαιος κριτης», επειδη «Τον καλον αγωνα ηγωνισμαι και τον δρομον
τετελεκα και την πιστιν τετη ρηκα». Ἡμεις μεν ουν προς την των αγαθων αγγελιαν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

ευθυμοι κατασταντες της των προκειμενων απολαυσεως ημεν: ποικιλα δε ην ταυτα
και πασης πεπληρωτο θυμηδιας η παρασκευη ουτω της μεγαλης εκεινης και μεχρι
τουτων τηι σπουδηι κατιουσης.
20 Ἐπει δε παλιν εν οφθαλμοις ημεν αυτης, ου γαρ εια την ευσχολον ωραν
εφ' εαυτων διαγειν, αναλαβουσα των εκ νεοτητος αυτηι βεβιωμενων την μνημην
καθαπερ επι συγγραφης παντα κατεξης διεξηρχετο και οσα της των πατερων ζωης
δια μνημης ειχε και τα προ της εμης γενεσεως και τον μετα ταυτα βιον· σκοπος δε
αυτηι του διηγηματος ην η προς τον θεον ευχαριστια. Των τε γαρ γονεων απεδεικνυ
τον βιον ου τοσουτον εκ περιουσιας λαμπρον τοις τοτε και περιβλεπτον οντα, οσον
εκ θειας φιλανθρω πιας επαυξηθεντα, των μεν του πατρος γονεων δια την εις
Χριστον ομολογιαν δεδημευμενων, του δε κατα μητερα προπατορος εκ βασιλικης
αγανακτησεως ανηιρημενου και παντων των προσοντων εις ετερους
μετακεχωρηκοτων δεσποτας· και ομως εις τοσουτον αυτοις δια πιστεως την ζωην
αυξηθηναι, ως μη ειναι τον υπερ αυτους εν τοις τοτε χρονοις ονομαζομενον· παλιν
δε της περιουσιας αυτων κατα τον αριθμον των τεκνων εννεαχηι διατμηθεισης,
ουτως εκαστωι δι' ευλογιας πληθυνθηναι την μοιραν, ως υπερ την των γονεων
ευκληριαν την εκαστου των τεκνων ειναι ζωην. Αυτης δε εκεινης των μεν
επονομασθεντων αυτηι κατα την προς τους αδελφους ισομοιριαν υπολειφθηναι
μηδεν, αλλα παντα ταις χερσι του ιερεως κατα την θειαν εντολην οικονομηθηναι·
τον δε βιον αυτηι τοιουτον εκ της του θεου χορηγιας γενεσθαι, ως μηδεποτε ληξαι
τας χειρας εις εντολην ενεργουσας μηδε προς ανθρωπον απο βλεψαι ποτε μηδε δια
τινος ανθρωπινης ευεργεσιας γε νεσθαι αυτηι τας προς την ευσχημονα διαγωγην
αφορμας, αλλα μητε τους αιτουντας αποστραφηναι μητε τους διδον τας επιζητησαι,
λεληθοτως του θεου καθαπερ τινα σπερ ματα τας βραχειας εκ των εργων αφορμας
εις πολυχουν καρπον ταις ευλογιαις επαυξοντος.
21 Ἐμου δε τους ιδιους πονους εν οις ημην διεξιοντος, προ τερον μεν του
βασιλεως Ουαλεντος δια την πιστιν ελαυνοντος, μετα ταυτα δε της εν ταις
εκκλησιαις συγχυσεως προς αθλους ημας και καματους εκκαλουμενης· «Ου παυσηι,
φησιν, αγνωμο νως επι τοις θειοις αγαθοις διακειμενος; ου θεραπευσεις της ψυχης
το αχαριστον; ουκ αντιπαραθησεις τοις των πατερων τα σα; καιτοι γε κατα τον
κοσμον τουτον εν τουτωι δη μαλιστα μεγαλαυχουμεν, εν τωι ευ γεγονεναι και απο
ευγενων φυναι δοκειν. Πολυς, φησι, κατα την παιδευσιν εν τοις τοτε χρονοις ο
πατηρ ενομιζετο, αλλα μεχρι των εγχωριων δικαστηριων η κατ' αυτον ιστατο δοξα.
Μετα ταυτα δε των λοιπων δια της σοφιστικης αυτου καθηγου μενου ουκ εξηλθε τον
Ποντον η φημη, αλλ' αγαπητον ην εκεινωι το εν τηι πατριδι περιβλεπτον. Συ δε, φησι,
πολεσι και δημοις και εθνεσιν ονομαστος ει και σε προς συμμαχιαν τε και διορθωσιν
εκκλησιαι πεμπουσι και εκκλησιαι καλουσι, και ουχ οραις την χαριν; ουδε επιγι
νωσκεις των τηλικουτων αγαθων την αιτιαν, οτι σε των γονεων αι ευχαι προς
υψος αιρουσιν, ουδεμιαν η ολιγην οικοθεν εχοντα προς τουτο παρασκευην;»
22 Ταυτα διεξιουσης εγω μεν παρατεινεσθαι πλεον το ημερησιον εποθουν
μετρον, ως αν μη ληξειε καταγλυ καινουσα ημων την ακοην· αλλ' η φωνη των
ψαλλοντων προς τας επιλυχνιους ευχαριστιας εξεκαλειτο, καμε προς την εκκλησιαν
εκπεμψασα παλιν η μεγαλη δια των προσευ χων προς τον θεον ανεχωρει. Και η μεν
νυξ εν τουτοις ην. Ὡς δε ημερα εγενετο, εμοι μεν προδηλον εκ των ορω μενων ην,
οτι εσχατος αυτηι της κατα σαρκα ζωης ορος η ενεστωσα ημερα ην, πασαν την
εγκειμενην τηι φυσει δυ ναμιν του πυρετου δαπανησαντος. Ἡ δε προς το ασθενες
ημων της διανοιας βλεπουσα παραγειν ημας εκ της κα τηφεστερας ελπιδος
εμηχανατο, παλιν τοις καλοις εκεινοις λογοις διαχεουσα της ψυχης το λυπουμενον
εν λεπτωι το λοιπον και συνεχομενωι τωι ασθματι. Ἔνθα δη και μαλιστα ποικιλως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

διετιθετο μοι προς το φαινομενον η ψυχη, της μεν φυσεως εις σκυθρωποτητα κατα
το εικος βαρουμενης δια το μηκετι προσδοκαν της τοιαυτης φωνης και αυθις
ακουσεσθαι, αλλ' οσον ουδεπω το κοινον καυχημα της γενεας ελπιζειν εκ του
ανθρωπινου βιου μεταστησεσθαι, της δε ψυχης οιον ενθουσιωσης εκ των
φαινομενων και εκβεβηκεναι την κοινην φυσιν υπονοουσης. Το γαρ μηδε εν
εσχαταις αναπνοαις αυτην ουσαν παθειν τινα ξενισμον επι τηι ελπιδι της
μεταστασεως μηδε δειλιασαι προς τον χωρισμον της ζωης, αλλ' υψηληι τηι διανοιαι
τοις εξ αρχης αυτηι περι του τηιδε βιου κεκριμενοις μεχρι της εσχατης εμφιλοσοφειν
αναπνοης ουκετι μοι εδοκει των ανθρωπινων ειναι, αλλ' οιον αγγελου τινος
οικονομικως ανθρωπινην υπελθοντος μορφην, ωι μηδεμιας ουσης προς τον εν σαρκι
βιον συγγενειας η οικειωσεως ουδεν απεικος εν απαθειαι την διανοιαν μενειν, μη
καθελκουσης της σαρκος προς τα ιδια παθη. ∆ια τουτο μοι εδοκει τον θειον εκεινον
και καθαρον ερωτα του αορατου νυμφιου, ον εγκεκρυμμενον ειχεν εν τοις της
ψυχης απορρητοις τρεφομενον, εκδηλον ποιειν τοτε τοις παρουσι και δημοσιευειν
την εν καρδιαι διαθεσιν τωι επειγεσθαι προς τον ποθουμενον, ως αν δια ταχους συν
αυτωι γενοιτο των δεσμων εκλυθεισα του σωματος. Τωι οντι γαρ ως προς εραστην ο
δρομος
εγινετο, ουδενος αλλου των κατα τον βιον ηδεων προς εαυτο τον
οφθαλμον επιστρεφοντος.
23 Και της μεν ημερας ηδη παρωιχηκει το πλεον και ο ηλιος προς δυσμας
επεκλινετο. Τηι δε ουκ ενεδιδου η προ θυμια, αλλ' οσον τηι εξοδωι προσηγγιζεν, ως
πλεον θεω ρουσα του νυμφιου το καλλος εν σφοδροτεραι τηι επειξει προς τον
ποθουμενον ιετο, τοιαυτα φθεγγομενη ουκετι προς ημας τους παροντας, αλλα προς
αυτον εκεινον εις ον ατενες αφεωρα τοις ομμασι. Προς γαρ ανατολην ετετραπτο
αυτηι το χαμευνιον, και αποστασα του προς ημας διαλε γεσθαι δι' ευχης ωμιλει το
λοιπον τωι θεωι χερσι τε ικε τευουσα και υποφθεγγομενη λεπτηι τηι φωνηι, ωστε ημας
επαΐειν μετριως των λεγομενων· τοιαυτη δε ην η ευχη, ως μηδε αμφιβαλλειν, οτι
και προς τον θεον εγινετο και παρ' εκεινου ηκουετο.
24 Συ, φησιν, ελυσας ημιν, κυριε, «του θανατου τον φοβον». Συ ζωης
αληθινης αρχην ημιν εποιησας το τελος της ενταυθα ζωης. Συ προς καιρον ημων
υπνωι διαναπαυεις τα σωματα και παλιν αφυπνιζεις «εν τηι εσχατηι σαλπιγγι». Συ
διδως παρακαταθηκην τηι γηι την ημετεραν γην, ην ταις σαις χερσι διεμορφωσας, και
παλιν ανακωμιζηι ο εδωκας, αφθαρσιαι και χαριτι μεταμορφωσας το θνητον ημων
και ασχημον. Συ ερρυσω ημας εκ της καταρας και της αμαρτιας, αμ φοτερα υπερ
ημων γενομενος. Συ «συνεθλασας τας κεφαλας του δρακοντος» του δια του
χασματος της παρακοης τωι λαιμωι διαλαβοντος τον ανθρωπον. Συ ωδοποιησας ημιν
την αναστασιν, συντριψας τας πυλας του ᾅδου και «καταργησας τον το κρατος
εχοντα του θανατου». Συ «εδωκας τοις φοβουμενοις σε σημειωσιν» τον τυπον του
αγιου σταυρου εις καθαιρεσιν του αντικειμενου και ασφα λειαν της ημετερας ζωης.
Ὁ θεος ο αιωνιος, ωι «επερριφην εκ κοιλιας μητρος», «ον ηγαπησεν η ψυχη μου»
εξ ολης δυναμεως, ωι ανεθηκα και την σαρκα και την ψυχην απο νεοτη τος μου και
μεχρι του νυν, συ μοι παρακαταστησον φωτεινον αγγελον τον χειραγω γουντα με
προς τον τοπον της αναψυξεως, οπου «το υδωρ της αναπαυσεως», παρα τους
κολπους των αγιων πατερων. Ὁ διακοψας την φλογα της πυρινης ρομφαιας, και
απο δους τωι παραδεισωι τον ανθρωπον τον συσταυρωθεντα σοι και υποπεσοντα τοις
οικτιρμοις σου, καμου «μνησθητι εν τηι βασιλειαι σου», οτι καγω σοι συνε
σταυρωθην, «καθηλωσασα εκ του φοβου σου τας σαρκας μου και απο των κριματων
σου φοβηθεισα». Μη διαχωρισατω με το χασμα το φοβερον απο των εκ λεκτων σου,
μηδε αντιστητω ο βασκανος τηι οδωι μου μηδε ευρεθειη κατενωπιον των οφθαλμων
σου η αμαρ τια μου, ει τι σφαλεισα δια την ασθενειαν της φυσεως ημων εν λογωι η εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

εργωι η κατα διανοιαν ημαρτον. Ὁ εχων επι γης εξουσιαν αφιεναι αμαρτιας, «ανες
μοι, ινα αναψυξω» και ευρεθω ενωπιον σου «εν τηι απεκδυσει του σωματος» μου «μη
εχουσα σπιλον η ρυτιδα» εν τηι μορφηι της ψυχης μου, αλλ' αμωμος και ακη λιδωτος
προσδεχθειη η ψυχη μου εν ταις χερσι σου «ως θυμιαμα ενωπιον σου».
25 Και ταυτα αμα λεγουσα επετιθει την σφραγιδα τοις οφ θαλμοις και τωι
στοματι και τηι καρδιαι. Και κατ' ολιγον η τε γλωσσα τωι πυρετωι καταφρυγεισα ουκετι
διηρθρου τον λογον και η φωνη υπενεδιδου, και εν μονηι τηι των χειλεων διαστοληι
και τηι των χειρων κινησει το εν προσευχηι ειναι αυτην εγινω σκομεν. Και εν τουτοις
της εσπερας επιλαβουσης και φωτος εισκομισθεντος αθροον τον των ομματων
διαστειλασα κυκλον και προς την αυγην απιδουσα εκδηλος μεν ην και φθεγξασθαι
την επιλυχνιον ευχαριστιαν προθυμουμενη· της δε φωνης επιλειπουσης δια της
καρδιας και δια της των χειρων κινησεως επληρου την προθεσιν και τα χειλη προς
την ενδοθεν ορμην συνεκινειτο· ως δε επληρωσε την ευχαριστιαν και η χειρ
επαχθεισα δια της σφραγιδος τωι προσωπωι το περας της ευχης διεσημανε, μεγα τι και
βυθιον αναπνευσασα τηι προσευχηι την ζωην συγκατεληξεν. Ὡς δε ην το λοιπον
απνους τε και ακινητος, μνησθεις των εντολων, ας ευθυς παρα την πρωτην
συντυχιαν πε ποιητο ειπουσα βουλεσθαι τας εμας τοις οφθαλμοις αυτης
επιβληθηναι χειρας και δι' εμου την νενομισμενην θερα πειαν επαχθηναι τωι σωματι,
επηγαγον τωι αγιωι προσωπωι νεναρκηκυιαν εκ του παθους την χειρα, οσον μη δοξαι
της εντολης αμελειν· ουδεν γαρ των επορθουντων οι οφθαλμοι προσεδεοντο,
καθαπερ επι του κατα φυσιν γινεται υπνου, τοις βλεφαροις ευκοσμως διειλημμενοι·
τα τε χειλη προσφυως μεμυκοτα και αι χειρες ευπρεπως επανακλιθεισαι τωι στηθει
πασα τε η του σωματος θεσις αυτοματως κατα το ευσχημον αρμοσθεισα ουδεν της
των κοσμουντων χειρος επεδεετο.
26 Ἐμοι δε διχοθεν εγινετο παρετος η ψυχη και οις το φαι νομενον εβλεπον
και οις την ακοην δια της γοερας των παρ θενων οιμωγης περιηχουμην. Τεως μεν
γαρ εν ησυχιαι διε καρτερουν εκειναι, τηι ψυχηι την οδυνην εγκατακλειουσαι, και την
της οιμωγης ορμην τωι προς αυτην φοβωι κατεπνιγον, ωσπερ δεδοικυιαι και
σιωπωντος ηδη του προσωπου την επιτιμησιν, μη που παρα το διατεταγμενον αυταις
φωνης τινος παρ' αυτων εκραγεισης λυπηθειη προς το γινομενον η διδασκαλος.
Και οιονει πυρος τινος ενδοθεν αυτων τας ψυχας διασμυχοντος, επει ουκετι
κατακρατεισθαι δι' ησυχιας το παθος ηδυνατο, αθροως πικρος τις και ασχετος
αναρρηγνυται ηχος, ωστε μοι μηκετι μενειν εν τωι καθεστηκοτι τον λογισμον, αλλα
καθαπερ χειμαρρου τινος επικλυσαντος υποβρυχιον παρενεχθηναι τωι παθει και των
εν χερσιν αμελησαντα ολον των θρηνων ειναι. Και μοι δικαια πως εδοκει και
ευλογος η του παθους αφορμη ταις παρθενοις ειναι. Ου γαρ συνηθειας τινος η της
κατα σαρκα κηδεμονιας την στερησιν απωδυροντο ουδ' αλλο τι τοιουτον ουδεν, εφ'
ωι προς τας συμφορας δυσανασχετουσιν οι ανθρωποι, αλλ' ως της κατα θεον ελπιδος
αυτης και της των ψυχων σωτηριας αποσχισθεισαι ταυτα εβοων και ταυτα εν τοις
θρηνοις απωλοφυροντο. «Ἐσβεσθη, λεγουσαι, των οφθαλμων ημων ο λυχνος·
απηρθη το φως της των ψυχων οδηγιας· διελυθη της ζωης ημων η ασφαλεια· ηρθη η
σφραγις της αφθαρσιας· διεσπασθη ο συνδεσμος της ομοφροσυνης, συνετριβη το
στηριγμα των ατονουντων, αφηιρεθη η θεραπεια των ασθενουντων. Ἐπι σου ημιν
και η νυξ αντι ημερας ην καθαραι ζωηι φωτιζομενη· νυν δε και η ημερα προς ζοφον
μεταστραφησεται». Χαλε πωτερον δε παρα τας αλλας το παθος εξεκαιον αι μητερα
αυτην και τροφον ανακαλουσαι. Ἦσαν δε αυται, ας εν τωι της σιτοδειας καιρωι κατα
τας οδους ερριμμενας ανελο μενη ετιθηνησατο τε και ανεθρεψατο και προς τον
καθαρον τε και αφθορον βιον εχειραγωγησεν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

27 Ἐπει δε πως καθαπερ εκ βυθου τινος την εμαυτου ψυχην ανελεξαμην
προς την αγιαν εκεινην κεφαλην ατενι σας, ωσπερ επιτιμηθεις επι τηι αταξιαι των
επιθορυβουντων δια του θρηνου· «Προς ταυτην βλεψατε, ειπον μεγαληι τηι φωνηι
προς τας παρθενους βοησας, και των παραγγελματων αυτης αναμνησθητε, δι' ων το
εν παντι τεταγμενον και ευσχημον παρ' αυτης επαιδευθητε. Ἕνα καιρον δακρυων
υμιν η θεια ψυχη αυτη ενομοθετησεν εν τωι της προσευχης καιρωι τουτο πραττειν
παρεγγυησασα· ο και νυν ποιειν εξεστι, της των θρηνων οιμωγης εις συμπαθη
ψαλμωιδιαν μετατεθεισης.» Ταυτ' ελεγον μειζονι τηι φωνηι, ως αν τον ηχον των
θρηνων υπερηχησαιμι. Ειτα μεταστηναι πα ρεκαλεσα μικρον επι τον συνεγγυς
οικον, καταλειφθηναι δε τινας εξ αυτων, ων ηδεως εν τηι ζωηι την θεραπειαν
προσιετο.
28 Ἐν ταυταις ην γυνη τις των ευσχημονων πλουτωι και γενει και τηι του
σωματος ωραι και τηι λοιπηι περιφανειαι περι βλεπτος εν νεοτητι γενομενη· και
συνοικισθεισα τινι των επι μειζονος αξιας και βραχυν συνοικησασα χρονον και εν
νεωι τωι σωματι της συζυγιας διαζευχθεισα, φυλακα τε και παιδαγωγον της χηρειας
την μεγαλην Μακριναν ποιη σαμενη, συνην τα πολλα ταις παρθενοις τον προς
αρετην βιον παρ' αυτων εκδιδασκομενη. Ουετιανη δε ονομα τηι γυναικι, ης ο πατηρ
Ἀραξιος ην των εις την υπατον συντελουντων βουλην· προς ταυτην ειπον
ανεπιφθονον ειναι νυν γουν τον φαιδροτερον επιβαλειν κοσμον τωι σωματι και
λαμπραις οθοναις κατακοσμησαι την καθαραν εκεινην και ακηλιδωτον σαρκα. Ἡ δε
μαθειν εφη χρηναι, τι τηι αγιαι περι τουτων καλως εχειν εδοκιμασθη· μη γαρ ευαγες
ειναι παρα το κεχαρισμενον αυτηι τι παρ' ημων γενεσθαι. Παντως δε ο τωι θεωι φιλον
τε και ευαρεστον, κακεινηι καταθυμιον ειναι.
29 Και ην τις προτεταγμενη του χορου της παρθενιας εν τωι της διακονιας
βαθμωι, Λαμπαδιον ονομα αυτηι· η ακριβως εφη γινωσκειν περι των κατα την ταφην
δεδογμενων εκεινηι. Ἐπει δε ηρομην αυτην περι τουτων (παρουσα γαρ ετυχε τηι
βουλευσει), εφη μετα δακρυων ταυτα λεγουσα· «Τηι αγιαι κοσμος ο καθαρος βιος
διεσπου δασθη· τουτο και της ζωης εγκαλλωπισμα και του θανατου ενταφιον εκεινηι
εστι· τα δ' οσα προς καλλωπισμον σω ματος βλεπει, ουτε εν τωι της ζωης χρονωι
προσηκατο ουτε εις την παρουσαν χρησιν εταμιευσατο, ωστε ουδε βουλομε νοις ημιν
εσται τι πλεον της εις αυτο τουτο παρασκευης παρουσης»–»Και ουκ εστιν εν τοις
αποκειμενοις ευρειν, εφην εγω, των επικοσμησαι τι δυναμενων την εκφοραν;» –
«Ποιοις, ειπεν, αποκειμενοις; εν χερσιν εχεις παν το απο θετον· ιδου το ιματιον, ιδου
της κεφαλης η καλυπτρα, τα τετριμμενα των ποδων υποδηματα· ουτος ο πλουτος,
αυτη η περιουσια. Ουδεν παρα το φαινομενον εν αποκρυ φοις αποκειται κιβωτοις
τισιν η θαλαμοις ησφαλισμενον. Μιαν αποθηκην ᾔδει του ιδιου πλουτου, τον
θησαυρον τον ουρανιον· εκει παντα αποθεμενη ουδεν επι της γης υπε λειπετο». –»Τι
ουν, εφην προς αυτην εγω, ει των εμοι τι προς την ταφην ητοιμασμενων
προσαγαγοιμι μη τι των αβου λητων αυτηι δια τουτου γενησεται;» Ουκ οιεσθαι εφη
τουτο παρα γνωμην ειναι αυτηι· προσεσθαι γαρ αν αυτην και ζωσαν την τοιαυτην
παρα σου τιμην κατ' αμφοτερα, δια τε την ιερωσυνην την αει τιμιαν αυτηι και δια
την κοινω νιαν της φυσεως· μηδε γαρ αν αλλοτριον εαυτης το του αδελφου νομισαι.
∆ια τουτο και ταις σαις χερσι περι κοσμηθηναι το σωμα διεκελευσατο.
30 Ἐπει δε τουτο εδεδοκτο και εδει περισταληναι ταις οθοναις το ιερον
σωμα εκεινο, διελομενοι την σπουδην αλλος αλλο τι περι αυτην επονουμεν. Και εγω
μεν την εσθητα των εμων τινι προσαγαγειν ενεκελευσαμην, η δε μνημονευθεισα
Ουετιανη την αγιαν εκεινην κεφαλην ταις ιδιαις χερσι κατακοσμουσα, επειδη κατα
τον αυχενα την χειρα ηνεγκεν· «Ἰδου, φησι, προς εμε βλεψασα, οιος περιδεραιος
κοσμος της αγιας εξηρτηται.» Και αμα τουτο λεγουσα εκλυσασα τον δεσμον εκ του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

κατοπιν προετεινε την χειρα και δεικνυσι μοι σιδηρεον του σταυρου τυπον και
δακτυλιον τινα της αυτης υλης, απερ αμφοτερα λεπτης ορμιας εξημμενα επι της
καρδιας δια παντος ην. Και εγω ειπον· «Κοινον γενεσθω το κτημα. Και συ μεν εχε το
του σταυρου φυλακτηριον· εμοι δε αρκεσει η του δακτυλιου κληρονομια.» Και γαρ
και επι της τουτου σφραγι δος ο σταυρος εγκεχαρακτο· ωι ενατενισασα φησι παλιν
προς εμε η γυνη· «Ουκ απο σκοπου σοι γεγονεν η εκλογη τουδε του κτηματος.
Κοιλος γαρ κατα την σφενδονην εστιν ο δακτυλιος και εν αυτωι εν του ξυλου της
ζωης κατακεκρυ πται· και ουτως ανωθεν η σφραγις τωι ιδιωι τυπωι μηνυει το
υποκειμενον.»
31 Ὡς δε και περικαλυφθηναι τηι εσθητι το καθαρον σωμα καιρος ην καμοι
την διακονιαν ταυτην η εντολη της μεγαλης αναγκαιαν εποιει, παρουσα τωι εργωι
και συνεφαπτομενη η της μεγαλης εκεινης κληρονομιας ημιν κοινωνησασα· «Μη
παραδραμηις, φησιν, ανιστορητον το μεγιστον των υπο της αγιας ταυτης
κατορθωθεντων θαυματων.» –»Τι τουτο;» εφην εγω. Ἡ δε μερος τι του στηθους
παραγυμνωσασα· «Ὁραις, εφη, το λεπτον τουτο και αφανες υπο την δερριν σημειον;
στιγματι προσεοικε δια λεπτης ραφιδος εγγενομενωι.» Και αμα τον λυχνον
εγγυτερον εποιει του δεικνυμενου μοι τοπου. «Τι ουν, ειπον, θαυμαστον, ει αφανει
τινι σημειωι το σωμα κατα τουτο το μερος εστι κται;» –»Τουτο, φησι, της μεγαλης του
θεου βοηθειας μνημοσυνον τωι σωματι λειπεται. Ἐπειδη γαρ εφυ ποτε τι κατα το
μερος τουτο παθος ανιαρον και κινδυνος ην η ανατμη θηναι τον ογκον η παντηι και
παντως εις ανηκεστον προελ θειν το κακον, ει τοις κατα την καρδιαν τοποις
πελασειεν, εδεετο μεν η μητηρ, φησι, πολλα και ικετευε παραδεξασθαι του ιατρου
την επιμελειαν, ως και ταυτης εκ θεου της τεχνης επι σωτηριαι των ανθρωπων
καταδειχθεισης. Ἡ δε το γυμνωσαι τι του σωματος οφθαλμοις αλλοτριοις του
παθους χαλεπωτερον κρινασα, εσπερας καταλαβουσης, επειδη τηι μητρι την συνηθη
δια των χειρων υπηρεσιαν επληρωσεν, εντος γενομενη του παναγιαστηριου παν
νυχιον προσπιπτει τωι θεωι των ιασεων και το απορρυεν των οφθαλμων υδωρ προς
την γην αναχεασα τωι εκ των δακρυων πηλωι φαρμακωι προς το παθος εχρησατο· της
δε μητρος αθυμως διακειμενης και παλιν ενδουναι τωι ιατρωι παρακαλουσης αρκειν
ελεγε προς θεραπειαν εαυτηι του κακου, ει τηι ιδιαι χειρι η μητηρ επιβαλοι τωι τοπωι
την αγιαν σφραγιδα. Ὡς δε εντος εποιησατο του κολπου την χειρα η μητηρ, εφ' ωι τε
περισφραγισαι το μερος, η μεν σφραγις ενηργει, το δε παθος ουκ ην. Ἀλλα τουτο,
φησι, το βραχυ σημειον και τοτε αντι του φρικτου εωραθη ογκου και μεχρι τελους
παρεμεινεν, ως αν, οιμαι, της θειας επισκεψεως μνημοσυνον ειη προς αφορμην και
υποθεσιν της διηνεκους προς τον θεον ευχαριστιας.»
32 Ἐπει δε περας ειχεν ημιν η σπουδη και εκ των ενον των περιεκοσμηθη το
σωμα, παλιν φησιν η διακονος μη πρεπειν νυμφικως εσταλμενην αυτην εν
οφθαλμοις των παρθενων ορασθαι. «Ἀλλ' εστι μοι, φησι, της μητρος της υμετερας
των φαιων πεφυλαγμενον ιματιον, ο ανωθεν επιβληθηναι καλως εχειν φημι, ως αν
μη τωι επεισακτωι δια της εσθητος κοσμωι το ιερον τουτο καλλος λαμπρυνοιτο.»
Ἐκρατει τα δεδογμενα και το ιματιον επεβληθη· η δε ελαμπε και εν τωι φαιωι, της
θειας, οιμαι, δυναμεως και ταυτην προσθεισης την χαριν τωι σωματι, ωστε κατα την
του ενυπνιου οψιν ακριβως αυγας τινας εκ του καλλους εκλαμ πειν δοκειν.
33 Ὡς δε ημεις εν τουτοις ημεν και αι ψαλμωιδιαι των παρθενων τοις
θρηνοις καταμιχθεισαι περιηχουν τον το πον, ουκ οιδ' οπως εν κυκλωι πανταχοθεν
αθροως της φημης διαχεθεισης παντες οι περιοικουντες επι το παθος συνερρεον, ως
μηκετι το προαυλιον ικανον ειναι χωρειν τους συντρεχοντας. Της ουν παννυχιδος
περι αυτην εν υμνωιδιαις καθαπερ επι μαρτυρων πανηγυρεως τελε σθεισης, επειδη
ορθρος εγενετο, το μεν πληθος των εκ πασης της περιοικιδος συρρυεντων ανδρων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

αμα και γυναι κων επεθορυβει ταις οιμωγαις την ψαλμωιδιαν· εγω δε καιτοι γε
κακως την ψυχην υπο της συμφορας διακειμενος ομως εκ των ενοντων επενοουν,
ως ην δυνατον, μηδεν των επι τηι τοιαυτηι κηδειαι πρεποντων παραλειφθηναι, αλλα
διαστησας κατα γενος τον συρρυεντα λαον και το εν γυναιξι πληθος τωι των
παρθενων συγκαταμιξας χορωι, τον δε των ανδρων δημον τωι των μοναζοντων
ταγματι, μιαν εξ εκατερων ευρυθμον τε και εναρμονιον καθαπερ εν χοροστασιαι την
ψαλμωιδιαν γινεσθαι παρεσκευασα δια της κοινης παντων συνωιδιας ευκοσμως
συγκεκραμενην. Ὡς δε προηιει κατ' ολιγον η ημερα και εστενοχωρειτο πας ο περι την
εσχατιαν τοπος τωι πληθει των συρρυεντων, παρα στας ο των τοπων εκεινων δια της
επισκοπης προεστως, Ἀραξιος ονομα αυτωι (παρην γαρ συν παντι τωι της ιερω συνης
πληρωματι), προαγειν ηρεμα παρεκαλει το σκηνωμα ως πολλου τε οντος του μεταξυ
διαστηματος και του πλη θους προς την οξυτεραν κινησιν εμποδων γενησομενου,
και αμα ταυτα λεγων προσεκαλειτο παντας τους της ιερωσυνης αυτωι
συμμετεχοντας, ως αν δι' εκεινων κομι σθειη το σκηνωμα.
34 Ἐπει δε τουτο εδεδοκτο και εν χερσιν ην η σπουδη, υποβας την κλινην
εγω κακεινον επι το ετερον μερος προσκαλεσαμενος, αλλων τε δυο των εν τωι
κληρωι τετιμη μενων το οπισθιον της κλινης μερος υπολαβοντων, ᾔειν του προσω
εχομενος βαδην, ως εικος, και κατ' ολιγον ημιν γινομενης της κινησεως. Του γαρ
λαου περι την κλινην πεπυκνωμενου και παντων απληστως εχοντων του ιερου
εκεινου θεαματος ουκ ην ευπορον εν ευκολιαι την πορειαν ημιν διανυεσθαι·
προηγειτο δε καθ' εκατερον μερος διακονων τε και υπηρετων πληθος ουκ ολιγον
στοιχη δον του σκηνωματος προπομπευοντες, εκ κηρου λαμπαδας δια χειρος
εχοντες παντες, και ην τις μυστικη πομπη το γινο μενον, ομοφωνως της ψαλμωιδιας
απ' ακρων επι εσχατους καθαπερ εν τηι των τριων παιδων υμνωιδιαι μελωιδουμενης.
Ἑπτα δε οντων η οκτω των δια μεσου σταδιων απο της εσχατιας επι τον των αγιων
μαρτυρων οικον, εν ωι και τα των γονεων απεκειτο σωματα, δια πασης σχεδον της
ημερας μολις την οδον διηνυσαμεν. Ου γαρ εια το πληθος το τε συνερχομενον και το
αει προσγινομενον κατα γνωμην την προοδον γινεσθαι. Ἐπειδη ουν εντος των
θυρων του οικου κατεστημεν, αποθεμενοι την κλινην τα πρωτα εις προσευχην
ετρεπομεθα· η δε ευχη θρηνων γινεται αφορμη τωι λαωι. Της γαρ ψαλμωιδιας
κατασιγασθεισης επειδη το ιερον εκεινο προσωπον αι παρθενοι προσεβλεψαν και η
σορος ηδη των γονεων απεκαλυπτετο, εν ηι καταθεσθαι δεδογμενον ην, μιας τινος
ατακτως εκβοησασης, οτι ουκετι μετα την ωραν ταυτην το θεοειδες τουτο προσβλε
ψομεν προσωπον, ως και αι λοιπαι παρθενοι το ισον μετ' αυτης εξεβοησαν, συγχυσις
ατακτος την ευτακτον εκεινην και ιεροπρεπη ψαλμωιδιαν διεχεε, παντων προς την
των παρθενων οιμωγην επικλασθεντων. Μολις δε ποτε και ημων την σιωπην
διανευοντων και του κηρυκος εις ευχην υφηγουμενου και τας συνηθεις εμβοωντος
τηι εκκλησιαι φωνας, κατεστη προς το σχημα της ευχης ο λαος.
35 Και επειδη το πρεπον η προσευχη περας ελαβε, φοβος με τις της θειας
εντολης εισερχεται της κωλυουσης πατρος η μητρος ανακαλυπτειν ασχημοσυνην.
Και πως, εφην, εξω του τοιουτου γενησομαι κατακριματος, εν τοις των γονεων
σωμασι βλεπων την κοινην της ανθρωπινης φυσεως ασχημοσυνην, διαπεπτωκοτων
ως εικος και λελυμενων και εις ειδεχθη και δυσαντητον αμορφιαν μεταβληθεντων;
Ταυτα δε μοι λογιζομενωι και της του Νωε κατα του παιδος αγανακτησεως
επιτεινουσης τον φοβον συμβουλευει το πρακτεον η ιστορια του Νωε. Ἐπεκαλυφθη
γαρ σινδονι καθαραι πριν εν οφθαλμοις ημων γενεσθαι τα σωματα τηι του πωματος
επαρσει καθ' εκατερον ακρον της σινδονος αντεισιουσης· και ουτως υποκρυφθεντων
τηι σινδονι των σωματων αραμενοι της κλινης το ιερον εκεινο σωμα εγω τε και ο
μνημονευθεις των τοπων επισκοπος τηι μητρι παρακατεκλιναμεν κοινην αμφοτεραις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

πληρουντες ευχην· τουτο γαρ παρα πασαν την ζωην συμφωνως αμφοτεραι τον
θεον ηιτουντο, ανακραθηναι μετα τον θανατον αλληλοις τα σωματα και την κατα
τον βιον εν τηι ζωηι κοινωνιαν μηδε επι τωι θανατωι διαζευχθηναι.
36 Ἐπει δε παντα ημιν τα εν τηι κηδειαι νενομισμενα πεπληρωτο και εδει της
επανοδου γενεσθαι, επιπεσων τωι ταφωι και την κονιν ασπασαμενος ειχομην παλιν
της οδου κατηφης τε και δεδακρυμενος, λογιζομενος οσου αγαθου διεζευχθη ο βιος.
Κατα δε την οδον ανηρ τις των εν στρατειαι λαμπρων στρατιωτικην ηγεμονιαν εχων
εν πολιχνηι τινι των κατα τον Ποντον, ηι Σεβαστοπολις ονομα, μετα των υπηκοων
ενδιαιτωμενος απηντησε τε φιλοφρονως κατ' αυτην γενομενωι και την συμφοραν
ακουσας και χαλεπως ενεγκων (ην γαρ δη των εκ γενους ημιν οικειων τε και
επιτηδειων), προσεθηκε μοι τι διηγημα του κατ' αυτην θαυματος, ο δη και μονον
εγγραψας τηι ιστοριαι, καταπαυσω την συγγραφην. Ἐπειδη γαρ επαυσαμεθα των
δακρυων και εις ομιλιαν κατεστημεν· «Ἄκουε, φησι προς με λεγων εκεινος, οιον
και οσον αγαθον της ανθρωπινης μετεστη ζωης.» Και ταυτα ειπων ουτως αρχεται
του διηγη ματος.
37 «Ἐγενετο τις ημιν επιθυμια ποτε τηι τε γαμετηι και εμοι καταλαβειν κατα
σπουδην το της αρετης φροντιστηριον· ουτω γαρ οιμαι χρηναι, φησι, τον χωρον
εκεινον κατονο μαζεσθαι, εν ωι την διαγωγην ειχεν η μακαρια ψυχη. Συνην δε ημιν
και το θυγατριον, ωι τις εκ λοιμωδους αρρωστιας συνεβη περι τον οφθαλμον
συμφορα· και ην θεαμα ειδεχθες και ελεεινον, παχυνθεντος του περι την κορην
χιτωνος και εκ του παθους υπολευκαινοντος. Ὡς δε εντος ημεν της θειας εκεινης
διαγωγης, διελομενοι κατα γενος την επισκεψιν των εν τοπωι φιλοσοφουντων εγω
τε και η ομοζυγος, εγω μεν εν τωι ανδρωνι ημην, ων καθηγειτο Πετρος ο σος
αδελφος, η δε του παρθενωνος εντος γενομενη τηι αγιαι συνην. Συμμετρου δε
διαγενομενου εν τωι μεταξυ διαστηματος, καιρον ειναι του αποχωρειν της εσχατιας
παλιν εκριναμεν, και ηδη προς τουτο ην ημιν η ορμη, συμφωνος δε παρ' εκατερων η
περι ημας φιλοφροσυνη εγινετο. Ἐμοι τε γαρ ο σος αδελφος μενειν ενεκελευετο και
μετασχειν της φιλοσοφου τραπεζης· η τε μακαρια την εμην γαμετην ου μεθιει, αλλ'
εν κολποις εχουσα το θυγατριον ου προτερον ελεγεν αποδωσειν, πριν τραπεζαν
αυτοις παραστησασθαι, και τωι της φιλοσοφιας δεξιωσασθαι πλουτωι· φιλουσα δε οια
εικος το παιδιον και προσαγουσα το στομα τοις οφθαλμοις, επειδη ειδε το περι την
κορην παθος, «Ἐαν μοι, φησι, δωτε την χαριν και της τραπεζης ημιν κοινωνησητε,
αντιδωσω μισθον υμιν της τοιαυτης υμων τιμης ουκ αναξιον»–»Τινα του τον;»
ειπουσης της του παιδιου μητρος, «Ἔστι μοι φαρμα κον, η μεγαλη φησιν, ο δυνατως
εχει το κατα τον οφθαλμον παθος ιασασθαι». Ἐπι τουτοις δηλωματος μοι παρα της
γυναικωνιτιδος ηκοντος του την υποσχεσιν εκεινην κατα μηνυσαντος ασμενοι
παρεμειναμεν, μικρα φροντισαντες της επειγουσης ημας προς την οδοιποριαν
αναγκης.
38 Ὡς δε τελος ειχεν η ευωχια και πληρης ην ημιν η ψυχη, του μεν μεγαλου
Πετρου ταις οικειαις χερσιν ευωχουντος ημας και φαιδρυνοντος, της δε αγιας
Μακρινης δια πασης ευπρεπους θυμηδιας την ομοζυγον ημων ανιεισης, ουτω
φαιδροι τε και γεγηθοτες την αυτην οδον επανηιειμεν, διηγημα τωι ετερωι τα καθ'
εαυτον εκατερος εν τηι οδοιποριαι ποιουμενοι. Καγω μεν διεξηιειν εκ του ανδρωνος
οσα τε ειδον και οσα ηκουσα, εκεινη δε τα καθ' εκαστον εκδιηγουμενη καθαπερ εφ'
ιστοριας ουδεν ᾤετο δειν ουδε των μικρων παραλανθανειν· ακολουθως δε παντα
καθαπερ επι συγγραφης διεξιουσα ως κατα το μερος εγεγονει εκεινο, εν ωι η
υποσχεσις ην της του οφθαλμου θεραπειας, εγκοψασα την διηγησιν «Τι τουτο, φησι,
πεπον θαμεν; πως της υποσχεσεως ημελησαμεν, το επαγγελθεν ημιν εκεινο εν
κολλυριωι φαρμακον;». Καμου συνδυσχεραι νοντος επι τηι αμελειαι και τινα δια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

ταχους εκδραμειν επι το φαρμακον εγκελευσαμενου βλεπει κατα το συμβαν προς
την μητερα εν ταις χερσιν ον της τιθηνουμενης το νηπιον, και η μητηρ τοις
οφθαλμοις του παιδιου ενατενι σασα «Παυου, φησι, δυσχεραινων επι τηι αμελειαι»,
μεγαληι τουτο τηι φωνηι υπο χαρας αμα και εκπληξεως λεγουσα· «Ἰδου γαρ ουδεν
ελλελειπται ημιν των επηγγελμενων, αλλα το αληθινον εκεινης φαρμακον το των
παθηματων ιατικον, οπερ εστιν η εκ των ευχων θεραπεια, και εδωκε και ενεργον
ηδη γεγονε, και υπολελειπται της κατα τον οφθαλμον αρρωστιας ουδ' οτιουν, τωι
θειωι εκεινωι φαρμακωι κε καθαρμενον». Και αμα ταυτα διεξιουσα αυτη τε το παιδιον
ενηγκαλιζετο και ταις εμαις ενετιθει χερσι. Καγω τοτε τα απιστουμενα κατα το
ευαγγελιον θαυματα τηι διανοιαι λαβων «Τι μεγα, ειπον, δια χειρος θεου τυφλοις τας
οψεις αποκαθιστασθαι, οποτε νυν η δουλη αυτου τας ιασεις εκεινας κατορθουσα τηι
εις αυτον πιστει πραγμα κατειρ-γασται ου πολυ των θαυματων εκεινων
απολειπομενον;»« Ταυτα λεγων μεταξυ λυγμωι την φωνην ενεκοπτετο, των
δακρυων επιρρυεντων τωι διηγηματι. Τα μεν ουν παρα του στρατιωτου ταυτα. 39
Ὅσα δε και αλλα τοιαυτα παρα των συνεζηκοτων αυτηι και δι' ακριβειας τα κατ'
αυτην επισταμενων ηκου-σαμεν, ουκ ασφαλες οιμαι προσθειναι τωι διηγηματι. Οι
γαρ πολλοι των ανθρωπων προς τα εαυτων μετρα το πιστον εν τοις λεγομενοις
κρινουσι, το δε υπερβαινον την του ακουοντος δυναμιν ως εξω της αληθειας ταις
του ψευδους υπονοιαις υβριζουσι. ∆ιο παριημι την απιστον εκεινην εν τωι λιμωι
γεωργιαν, πως εκβαλλομενος ο προς την χρειαν σιτος ουδεμιαν αισθησιν εποιει της
υφαιρεσεως, εν τωι ομοιωι διαμενων ογκωι και πριν διαδοθηναι ταις των αιτουντων
χρειαις και μετα τουτο, και αλλα τουτων παραδοξοτερα, παθων ιασεις και δαιμονων
καθαρσεις και αψευδεις προρρησεις των εκβησομενων· α παντα τοις μεν δι'
ακριβειας εγνωκοσιν αληθη ειναι πιστευεται, καν υπερ πιστιν ηι, επι δε των
σαρκωδεστερων εξω του ενδεχο-μενου νομιζεται, οι ουκ ισασιν οτι «κατα την
αναλογιαν της πιστεως» και η των χαρισματων διανομη παραγινεται, μικρα μεν τοις
ολιγοπιστουσι, μεγαλη δε τοις πολλην εχουσιν εν εαυτοις την ευρυχωριαν της
πιστεως. Ὡς αν ουν μη βλαβειεν οι απιστοτεροι ταις του θεου δωρεαις απιστουντες,
τουτου ενεκεν καθεξης ιστορειν περι των υψηλοτερων θαυματων παρηιτησαμην,
αρκειν ηγουμενος τοις ειρημενοις περιγραψαι την περι αυτης ιστοριαν.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16


