De spiritu sancto
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ.
Πασαν εορτης υποθεσιν φαιδροτεραν ο ∆αβιδ δι' εαυτου απεργαζεται, την
πολυαρμονιον εκεινην κιθα ραν προσφορως αει τηι χρειαι μεθαρμοζομενος. Ουκ ουν
και την μεγαλην της Πεντηκοστης εορτην φαι δρυνετω ημιν ο αυτος Προφητης, τωι
πληκτρωι του Πνευματος εν ταις χορδαις της σοφιας το μελος ανακρουομενος.
Ειπατω τοινυν εκ της ενθεου μελ ωδιας εκεινης, το τηι παρουσηι χαριτι προσφορον,
οτι ∆ευτε, αγαλλιασωμεθα τωι Κυριωι.
Προτερον χρη γνωναι την χαριν, ητις εστιν, ειθ' ουτως την καταλληλον εκ
της προφητειας εφαρμοσαι τηι υποθε σει φωνην· και μοι δοτε, καθως αν ηι δυνατον,
δια τινος ακολουθου ταξεως διασαφησαι τον περι τουτων λογον· Πεπλανητο κατ'
αρχας το ανθρωπινον, προς την του Θεου κατανοησιν, και καταλιποντες τον της
κτισεως Κυριον, οι μεν τοις του κοσμου στοιχειοις δι' απατην υπεκυπτον, αλλοι δε
την των δαιμο νων φυσιν εποιουντο σεβασμιον, πολλοις δε το Θειον εδοκει και η
χειροποιητος των ειδωλων μορφη, οις βωμοι τε, και ναοι, και τελεται, και θυσιαι,
και τε μενη, και αφιδρυματα, και παντα τα τοιαυτα παρ' αυτων ανετιθετο εις
θεραπειαν των ψευδωνυμων θεων. Ειδε τοινυν τωι της φιλανθρωπιας οφθαλμωι την
της φυσεως των ανθρωπων διαφθοραν ο ∆εσποτης της φυσεως, και δια τινος
ακολουθιας απο της πλανης επαναγει την ανθρωπινην ζωην προς την της αλη θειας
επιγνωσιν. Ὥσπερ γαρ οι τους εν λιμωι χρονιωι συντετηκοτας, μετα τινος ιατρικης
επιστημης ανα λαμβανοντες, ουκ αθροως επι τον κορον προαγου σι, φειδοι της
ασθενειας αυτων· αλλα δια της συμμετρου τροφης αναληφθεισης αυτοις της δυνα
μεως, τοτε συγχωρουσι κατ' εξουσιαν εμφορεισθαι 46.697 του κορου· κατα τον αυτον
τροπον τωι φοβερωι λιμωι της ανθρωπινης φυσεως δαπανηθεισης, τεταμιευμενη
γινεται αυτοις παρα της οικονομιας η της των μυστη ριων τροφης μετουσια· ωστε
δια τινος ακολουθου ταξεως αει το τελειον προσλαμβανοντας, ουτως επι το περας
φθασαι της τελειοτητος.
Το μεν γαρ σωζον ημας η ζωοποιος εστι δυναμις, εν ονοματι Πατρος, και
Υιου, και αγιου Πνευματος πιστευομενη. Οι δε του παντος αχωρητοι δια την
γεγενημενην αυτοις εκ του λιμου των ψυχων ασθενειαν, προτερον εκ της πολυθεΐας
υπο των προφητων τε, και του νομου με τατεθεντες, εις μιαν θεοτητα βλεπειν
εθιζονται, και εν τηι μιαι θεοτητι μονην την του Πατρος δυναμιν κα τανοουσιν,
αχωρητοι, καθως ειπον, οντες της τελειας τροφης. Ειτα δια του Ευαγγελιου και ο
μονογενης Υιος τοις δια του νομου προτετελειωμενοις απο καλυπτεται, μετα τουτο
παραγινεται ημιν η τελεια της φυσεως ημων τροφη, το Πνευμα το αγιον, εν ωι εστιν
η ζωη. Αυτη της εορτης η υποθεσις· δια ταυτα καλως εχει, χορευτας ημας
γενομενους του Πνευμα τος, πειθεσθαι τωι κορυφαιωι της πνευματικης ταυ της
χοροστασιας ∆αβιδ τωι λεγοντι· ∆ευτε, αγαλλιασωμεθα τωι Κυριωι· Ὁ δε Κυριος το
πνευμα εστι, καθως φησιν ο Ἀποστολος.
Σημερον γαρ κατα την ετησιον του ετους περιοδον της πεντηκοστης
συμπληρουμενης, κατα την ωραν ταυτην, ειγε περι την τριτην ωραν της ημερας
εσμεν, εγενετο η ανεκδιηγητος χαρις. Κατεμιχθη γαρ παλιν τοις ανθρωποις το
Πνευμα, οπερ προτερον δια το γενεσθαι σαρκα τον ανθρωπον της φυσεως ημων
απεφοιτησε· και δια της βιαιας εκεινης πνοης, των πνευματικων της πονηριας
δυναμεων, και παντων των ρυπαρων δαιμονιων αποσκεδασθεντων απο του αερος,
εν τηι καθοδωι του Πνευματος, πληρεις της θειας δυναμεως, εν ειδει πυρος, οι εν τωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

υπερυωι καταλειφθεντες εγενοντο· ουδε γαρ εστι δυνατον αλλως μετοχον
Πνευματος αγιου γενεσθαι τινα, μη τωι υπερυωι της ζωης ταυτης ενδιαιτωμενον.
Ὅσοι γαρ τα ανω φρονουσι, μεταθεντες εαυτων απο γης εις ουρανον το πολιτευμα,
του υπερυου της υψηλης πολιτειας οντες οικητορες, εν μετουσιαι του αγιου
Πνευματος γινονται. Ουτω γαρ φησιν η ιστορια των Πραξεων, οτι συνηγμενων
αυτων εν τωι υπερυωι, το καθαρον εκεινο και αυλον πυρ εις ειδη γλωσσων, κατα τον
αριθμον των μαθητων, διασχιζεται. Ἐκεινοι μεν ουν Παρθοις, και Μηδοις, και
Ἐλαμιταις, και τοις λοιποις εθνεσι διελεγοντο, κατ' εξουσιαν προς πασαν εθνικην
γλωσσαν τας εαυτων φωνας μεθαρμοζοντες· Ἐγω δε, καθως φησιν ο Ἀποστολος,
θελω πεντε λογους εν Ἐκκλησιαι τωι νοΐ μου λαλησαι, ινα και αλλους ωφελησω, η
μυριους λογους εν γλωσσηι. Τοτε μεν χρησιμον το ομοφωνον γινεσθαι τοις
αλλογλωσσοις, ως αν μη ανενεργητον ειη το κηρυγμα τοις αγνοουσι, τηι φωνηι των
κηρυσσοντων εμποδιζομενον· νυν μεντοι της κατα την γλωσσαν ομοφωνιας 46.700
ουσης, επιζητησαι χρη την πυρινην γλωσσαν του Πνευματος εις φωτισμον των δι'
απατης εσκοτισμενων.
Ουκουν και προς τουτο ημας οδηγησατω ∆αβιδ, συγχορευοντα λαβων εαυτωι
τον Ἀποστολον. Ἐν γαρ τηι ψαλμωιδιαι ταυτηι, ης η αρχη το αγαλλιαμα ημιν το επι τωι
Κυριωι χαριζεται, λεγουσα· ∆ευτε, αγαλλιασωμεθα τωι Κυριωι, ου δια τουτου προς την
του αγιου Πνευματος οδηγουμεθα δοξολογιαν· αλλα πολυ μαλλον εν τοις
υπολοιποις τα περι της θεοτητος αυτου διδασκομεθα. Λεξω δε υμιν αυτα του
Προφητου τα ρηματα, οις συντιθεται και ο μεγας Ἀποστολος· εχει δε η ρησις ουτως·
Σημερον εαν της φωνης αυτου ακουσητε, μη σκληρυνητε τας καρδιας υμων, ως εν
τωι παραπικρασμωι κατα την ημεραν του πειρασμου εν τηι ερημωι, ου επειρασαν με οι
πατερες υμων. Τουτων μεμνημενος ο θειος Ἀποστολος, ουτω φησι· ∆ιο καθως λεγει
το Πνευμα το αγιον· και τουτο ειπων, ταυτας του Προφητου τας ρησεις επηγαγεν,
εφαρμοζων αυτας τωι προσωπωι του Πνευματος. Τις ουν εστιν, ον επειρασαν οι
πατερες αυτων εν τηι ερημωι; τις, ον παρωργισαν; Μαθε παρ' αυτου του Προφητου, ος
φησιν, οτι· Ἐπειρασαν τον Θεον τον Ὕψιστον. Ἀλλα μην ο Ἀποστολος προταξας το
προσωπον του αγιου Πνευματος, εκεινωι ταυτας τας φωνας ανατιθησι, λεγων· ∆ιο,
καθως λεγει το Πνευμα το αγιον, οτι κατα την ημεραν του πειρασμου εν τηι ερημωι,
ου επειρασαν με οι πατερες υμων. Ουκουν ον υψιστον Θεον ο Προφητης
κατωνομασε, τουτον ο θειος Ἀποστολος το Πνευμα το αγιον ειναι λεγει. Ει δε
απιστεις, παλιν το ειρημενον επισκεψαι· ∆ιο, καθως λεγει το Πνευμα το αγιον· Μη
σκληρυνητε τας καρδιας υμων, ως εν τωι παραπικρασμωι κατα την ημεραν του
πειρασμου εν τηι ερημωι, ου επειρασαν με οι πατερες υμων. Ει ουν το Πνευμα το αγιον
λεγει, οτι· Ἐπειρασαν με οι πατερες υμων εν τηι ερημωι· ο δε Προφητης
διαμαρτυρεται, οτι ο εν τηι ερημωι πειρασθεις, υψιστος εστι Θεος· ενεφραγη τα
στοματα των Πνευματομαχων, τα λαλουντα κατα του Θεου αδικιαν, σαφως του τε
Ἀποστολου και του Προφητου δια των ειρημενων την θεοτητα κηρυσσοντων του
Πνευματος· του μεν ειποντος, οτι, Ἐπειρασαν τον Θεον τον Ὕψιστον, και ως παρα
του Θεου τοις Ἰσραηλιταις προφεροντος την ρησιν εκεινην, οτι, Ἐν τηι ερημωι
επειρασαν με οι πατερες υμων· του δε μεγαλου Παυλου τωι αγιωι Πνευματι ταυτας
τας φωνας εφαρμοσαντος, ως δια τουτων εναργως αποδειχθηναι, οτι Θεος υψιστος
το Πνευμα εστι το αγιον. Ἆρα βλεπουσιν οι εχθροι της δοξης του Πνευματος την
πυρινην γλωσσαν των θειων λογιων την τα κεκρυμ 46.701 μενα φωτιζουσαν, η ως
πεπληρωμενων του γλευκους καταγελασουσιν; Ἐγω δε καν ταυτα λεγωσι καθ'
ημων, συμβουλευω υμιν, αδελφοι, μη φοβηθηναι τον ονειδισμον των τοιουτων,
μηδε τωι φαυλισμωι αυτων ηττηθηναι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ειθε γαρ γενοιτο ποτε και εκεινοις το γλευκος τουτο, ο νεοθλιβης ουτος
οινος, ο εκ της ληνου προχεθεις, ην επατησε δια του Ευαγγελιου ο Κυριος, ινα σοι
ποτιμον του ιδιου βοτρυος το αιμα ποιησηι. Ειθε γαρ επληρωθησαν κακεινοι του νεου
τουτου οινου, ον γλευκος ωνομασαν, ος την δια του αιρετικου υδατος επιμιξιαν
παρα των καπηλων ουκ επαθε· παντως γαρ και του Πνευματος πληρεις εγενοντο, δι'
ου το παχυ τε και ιλυωδες της απιστιας οι Πνευματι ζεοντες αφ' εαυτων
εξαφριζουσιν. Ἀλλ' ου δυνανται οι τοιουτοι εν εαυτοις το γλευκος δεξασθαι, ετι τον
παλαιον ασκον περιφεροντες, ος περικρατειν τον τοιουτον μη δυναμενος οινον,
αιρετικως αποῤρηγνυται. Ἀλλ' ημεις, αδελφοι, καθως φησιν ο Προφητης, ∆ευτε,
αγαλλιασωμεθα τωι Κυριωι, πινοντες, και τα της ευσεβειας γλυκασματα, καθως ο
Ἔσδρας διακελευεται, και ταις των αποστολων τε και προφητων χοροστασιαις
εμφαιδρυνομενοι, κατα την δωρεαν του αγιου Πνευματος αγαλλιασωμεθα και
ευφρανθωμεν επι τηι ημεραι ταυτηι, ην εποιησεν ο Κυριος, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι
ημων, ωι η δοξα εις τους αιωνας. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


