In annuntiationem sanctae virginis Mariae
Του εν αγιοις Πατρος ημων Γρηγοριου επισκοπου Νεοκαισαρειας
Ποντου, του Θαυματουργου, εις τον Ευαγγελισμον της υπεραγιας
θεοτοκου Παρθενου της Μαριας, λογος πρωτος.
Σημερον αγγελικηι παραταξει υμνωιδιαι φαιδρυνον ται, και το φεγγος της του
Χριστου παρουσιας τοις πιστοις καταλαμπεται. Σημερον το ιλαρον ημιν εαρ, Χριστος
ο της δικαιοσυνης ηλιος φαιδρωι τωι φωτι ημας περιελαμψε, και τας των πιστων
εννοιας εφωτισε. Σημερον ο Ἀδαμ ανακεκαινισται [αλ. ανακεκληται], και χορευει
μετ' αγγελων εις ουρανον ανιπταμενος. Σημερον συμπασα της οικουμενης γαια
χαραν περιεβαλετο, επειδη του αγιου Πνευματος επιφοιτησις εις ανθρωπους γεγονε.
Σημερον η θεια χαρις, των αορατων η ελπις διαλαμπει τα υπερ εννοιαν θαυματα, το
απ' αιωνος αποκεκρυμμενον 10.1148 μυστηριον εμφανως ημιν κατοπτευουσα.
Σημερον αρετης αενναου στεμματα πλεκονται. Σημερον τας ιερας των φιληκοων και
φιλεορτων κεφαλας κατα στεψαι βουλομενος ο Θεος, τους εραστας της ακλινους
πιστεως, ως κλητους και κληρονομους κεκληκεν· και η ανω βασιλεια σπουδαζει
καλουσα τους ουρανο φρονας, συναψαι τηι θειαι λειτουργιαι των ασωματων χορων.
Σημερον το του ∆αβιδ πεπληρωται λογιον, το λεγον· Ευφραινεσθωσαν οι ουρανοι,
και αγαλ λιασθω η γη. Χαρησονται [αλ. χαρησεται] τα πεδια, και παντα τα ξυλα του
δρυμου απο [αλ. προ] προσωπου του Κυριου, οτι ερχεται. Και ο μεν ∆αβιδ ξυλα
ελεγεν, ο δε του Κυριου προδρομος, δενδρα ποιουντα καρπους αξιους της μετανοιας,
μαλλον δε της του Κυριου παρουσιας εκαλεσεν. Ὁ δε Κυριος ημων Ἰησους Χριστος
την χαραν την αενναον πασι τοις εις αυτον πιστευουσιν επηγγειλατο. Φησι γαρ·
Ὄψομαι υμας, και χαρησεσθε· και την χαραν υμων ουδεις αιρει αφ' υμων. Σημερον
το περιβοητον, και αφραστον μυστηριον των την ελπιδα εις Χριστον εκουσιως [αλ.
οσιως] επεσφραγισμενων Χριστιανων εμφανως ημιν καταγγελλεται. Σημερον
Γαβριηλ, ο τωι Θεωι παρισταμενος, προς την Παρ θενον αγνην παραγινεται, το, Χαιρε
κεχαριτωμενη, αυτηι ευαγγελιζομενος. Ἡ δε διελογιζετο, ποταπος ειη ο ασπασμος
ουτος· ο δε αγγελος ευθεως υπηγαγεν λεγων· Ὁ Κυριος μετα σου, μη φοβου, Μαριαμ·
ευρες γαρ χαριν παρα τωι Θεωι· διο [αλ. ιδου] συλληψηι εν γαστρι, και τεξηι υιον· και
καλεσουσι [αλ. καλεσεις] το ονομα αυτου Ἰησουν. Ουτος εσται μεγας, και Υιος
Ὑψιστου κληθησεται. Και δωσει αυτωι Κυριος ο Θεος τον θρονον ∆αβιδ του πατρος
αυτου, και βασιλευσει επι τον οικον Ἰακωβ εις τους αιωνας, και της βασιλειας αυτου
ουκ εσται τελος. Ειπεν δε Μαριαμ προς τον αγ γελον· Πως εσται μοι τουτο, επει
ανδρα ου γι νωσκω; αρα μενω ετι παρθενος; αρα μη της παρ θενιας η αξια
προδιδοται; Ταυτα διαπορουσαν την αγιαν Παρθενον, συντομως ο αγγελος προφερει
του λογου το κεφαλαιον, λεγων· Πνευμα αγιον επελευ σεται επι σε, και δυναμις
Ὑψιστου επισκιασει. σοι. ∆ιο και το γεννωμενον εκ σου αγιον, κληθη σεται Υιος
Θεου. Ὃ γαρ εστι, τουτο και παντως κληθησεται. Πρεποντως αρα την αγιαν Μαριαμ
εκ πασων γενεων μονην η χαρις εκλελεκται. Σοφη γαρ οντως κατα παντα
ετυγχανεν· ουκ ομοια [αλ. ομοιος] αυτηι εκ πασων γενεων τις γεγονεν πωποτε. Ουχ
ως η πρωην [αλ. πρωτη] παρθενος Ευα μονη εν παρα δεισωι χορευουσα, χαυνηι τηι
διανοιαι, απεριεργως παρα του αρχεκακου οφεως τον λογον εδεξατο, και ουτως
εφθαρη το της διανοιας φρονημα [αλ. τωι της καρδιας φρονηματι]· και δι' αυτης ο
δολιος τον ιον εκχεας, και τον θανατον συγκερασας, εις παντα τον κοσμον
εισηγαγεν· και δια τουτο πας [αλ. απας] ο μοχθος των αγιων εγενετο· αλλ' εν μονηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

τηι αγιαι Παρθενωι, το εκεινης πταισμα [αλ. πτωμα] ανασεσωσται. Και 10.1149 ου
προτερον η αγια το δωρον εκαρτερησεν υποδεξα σθαι, πριν αν μαθηι τις ο πεμπων,
και τι το δωρον, και τις ο φερων.
Ταυτα καθ' εαυτην διηπορει η αγια λεγουσα, φησι, προς τον αγγελον· Ποθεν
ημιν ουτως την ευλογιαν εξεκομισας; Ἐκ ποιων ημιν θησαυρων ο μαργαριτης του
λογου απεσταλται; Ποθεν ημιν η δωρεα την υποθεσιν [αλ. υποσχεσιν] κεκτηται. Ἐξ
ουρανου παραγεγονας, αλλ' επι γης βαδιζεις· ανθρω που χαρακτηρα επιδεικνυεις,
και λαμπαδα φωτος απαστραπτεις. Ταυτα εν εαυτηι η αγια διενοειτο, τοιουτοις δε
λογοις ο αρχαγγελος την διακρισιν αυτης ελυσεν, ειπων προς αυτην· Πνευμα αγιον
επελευ σεται επι σε, και δυναμις Ὑψιστου επισκιασει σοι. ∆ιο και το γεννωμενον εκ
σου αγιον, κληθη σεται Υιος Θεου. Και μη φοβου, Μαριαμ· ου γαρ φοβωι καταπληξαι
σε παραγεγονα, αλλ' αποδιωξαι του φοβου την υποθεσιν. Μη φοβου, Μαριαμ· ευρες
γαρ χαριν παρα τωι Θεωι. Την χαριν κατα φυσιν μη ανα κρινε. Νομοις [αλ. νομωι] γαρ
φυσεως, η χαρις υπο βαινειν ουκ ανεχεται.
Ἔγνως, ω Μαριαμ, τα τους πα τριαρχας και προφητας λανθανοντα.
Μεμαθηκας, ω Παρθενε, α μεχρι του νυν κεκρυμμενα και τοις αγ γελοις ετυγχανον.
Ἀκηκοας, ω παναγια, ων ουδεπω ο χορος των θεοφορων ηξιωται. Μωυσης και
∆αβιδ, και Ἡσαΐας, και ∆ανιηλ, και παντες οι προφηται περι αυτου προεκηρυξαν·
αλλα το πως, ουκ επι σταντο. Συ δε μονη, ω παναγια Παρθενε, τα τουτοις απασιν
αγνοηθεντα μυστηρια, νυν υποδεχηι, και μαν θανεις [αλ. υποδεχου, και μανθανε] το
ποθεν. Ὅπου γαρ Πνευμα αγιον, παντα ετοιμως κατηρτισται. Ὅπου θεια χαρις,
παντα τωι Θεωι δυνατα. Ἅγιον Πνευμα επι σε επελευσεται, και δυναμις Ὑψιστου επι
σκιασει σοι· διο και το γεννωμενον εκ σου αγιον, κληθησεται Υιος Θεου. Ει δε Υιος
Θεου, και Θεος, συμμορφος τωι Πατρι, και συναΐδιος, εν ωι πασαν κε κτηται ο Πατηρ
την φανερωσιν· ο χαρακτηρ εν τωι προσωπωι, και δια του απαυγασματος η δοξα κατα
λαμπεται. Και ωσπερ εκ της αενναου πηγης οι πο ταμοι προερχονται· ουτως και εκ
ταυτης της αεν ναου και αειζωου πηγης, προερχεται το φως του κο σμου, το αενναον
και αληθινον, Χριστος ο Θεος ημων. Περι ταυτης γαρ οι προφηται κεκραγασιν· Του
πο ταμου τα ορμηματα ευφραινουσι [γρ. το ορμημα ευφραινει] την πολιν του Θεου·
ου μιαν δε πο λιν, αλλα πασας· ωσπερ γαρ μιαν πολιν, ευφραινει την οικουμενην
απασαν. Πρεποντως τοινυν ο αγγελος [αλ. αρχαγγελος] τηι αγιαι Μαριαι Παρθενωι
πρωτηι παντων, το· Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου, προεσημανεν· επειδη
μετ' αυτης ολος ο θησαυ ρος της χαριτος εναπεκειτο. Ἐκ πασων γαρ γενεων αυτη
μονη παρθενος αγια σωματι και πνευματι γε γονεν· και μονη φερει τον τα παντα τωι
ρηματι φε ροντα. Και ου μονον θαυμαζειν εστιν το της αγιας το εν σωματι καλλος·
αλλα και της ψυχης τον ενα ρετον τροπον. ∆ιο και το· Χαιρε, κεχαριτωμενη, αυτηι
πρωτηι ο αγγελος [αλ. αρχαγγελος] προσεφω νησεν· Ὁ Κυριος μετα σου, και ου
γηινος νυμφιος· 10.1152 αλλ' αυτος ο του αγιασμου Κυριος, ο της αγνειας [αλ.
αγιας] πατηρ, ο της αφθαρσιας κτιστης, και της ελευθεριας δοτηρ, ο της σωτηριας
κηδεμων, και της αληθους ειρηνης ταμιας χορηγος, ο εκ της Παρθενου γης πλασας
τον ανθρωπον, και εκ της εκεινου πλευ ρας την Ευαν προσλαβομενος [αλ.
προβαλλομενος]· ουτος ο Κυριος μετα σου, και παλιν εκ σου. ∆ευρο [αλ. δευτε]
τοινυν, αγαπητοι, και ημεις τωι αγγελικωι αινωι συνεπομενοι, την κατα δυναμιν
οφειλην ευγνω μονες [γρ. ευγνωμονως] αποτισωμεν, λεγοντες· Χαιρε,
κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου· Σον γαρ το χαιρειν αληθως· επειδη μετα σου η
θεια χαρις, ως οιδεν, εσκηνωσεν· μετα της δουλης, ο Βασιλευς της δοξης· μετα της
ωραιας, ο ωραιος καλλει παρα τους υιους των ανθρωπων· μετα της αμιαντου, ο
αγιαζων τα συμπαντα. Μετα σου ο Θεος, και τελειος ανθρωπος, εν ωι κατοικει παν το
πληρωμα της θεο τητος. Χαιρε, κεχαριτωμενη, η πηγη του φωτος, του φωτιζοντος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

παντας τους εις αυτον πιστευοντας. Χαιρε, κεχαριτωμενη, του νοητου ηλιου η
ανατολη [αλ. ηλιου της δικαιοσυνης η ανατολη], και το της ζωης αμιαντον ανθος.
Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο λει μων της ευωδιας. Χαιρε, κεχαριτωμενη, η αμπελος η
αειθαλης, η ευφραινουσα τας ψυχας των σε δοξαζον των. Χαιρε, κεχαριτωμενη, η
αγεωργητος καλλικαρ πος αρουρα. Κατα φυσιν μεν, δια το καθ' ημας, και δια τον
χρονον της ασκησεως [κυησεως]· παρα φυσιν δε, μαλλον δε υπερ φυσιν, δια τον
ανωθεν ενδημησαντα Θεον Λογον, και εν τηι αγιαι σου γαστρι τον Ἀδαμ
αναπλασαντα, και το μεν γονιμον, τηι αγιαι Παρθενωι παρεσχεν το αγιον Πνευμα· η δε
αληθεια του σωμα τος προσεληφθη εκ του σωματος αυτης. Και ωσπερ ο μαργαριτης
εκ των δυο φυσεων, εξ αστραπης και υδατος, εκ των αδηλων σημειων της θαλασσης
προερ χεται· ουτως και ο ∆εσποτης ημων Ἰησους ο Χριστος, ασυγχυτως και
ατρεπτως, εκ της καθαρας και αγνης, και αμιαντου, και αγιας Παρθενου Μαριας
προερχεται, εν θεοτητι τελειος, και εν ανθρωποτητι τελειος, κατα παντα ομοιος τωι
Πατρι, και ομοουσιος ημιν κατα παντα, χωρις αμαρτιας. Πλειστοι των αγιων
Πατερων, και πατριαρχων, και προφητων, επεθυμησαν ιδειν, και αυτοπται γενεσθαι.
και ου γεγονασιν. Και οι μεν αυτων, δια ορασεις αυτον τυπικως εν αινιγμασιν [αλ. εν
αινιγματι] εθεασαντο· οι δε εν στολωι νεφελης θειας φωνης εν ακροασει γεγονασιν,
και αγιων αγγελων συνετυχον οπτασιαις· προς Μαριαμ δε Παρθενον μονην την
αγιαν, Γαβριηλ ο αρχαγγελος [αλ. ο αγγελος] φωτι στικως παρεγενετο, το, Χαιρε,
κεχαριτωμενη, αυτηι ευαγγελιζομενος· και ουτως τον Λογον εδεξατο, και εν τωι
καιρωι της σωματικης συμπληρωσεως, τον πο λυτιμον μαργαριτην προηνεγκεν.
∆ευτε τοινυν και υμεις, ω αγαπητοι, τα εκ της του ∆αβιδ θεοπνευστου κιθαρας, ημιν
δεδειγμενα μελωιδησωμεν, λεγοντες· Ἀναστηθι, Κυριε, εις την αναπαυσιν σου· συ,
και η κιβωτος του αγιασματος σου. Κιβωτος γαρ αληθως, η αγια Παρθενος, εσωθεν
και εξωθεν κεχρυ σωμενη, η ολον τον θησαυρον δεξαμενη του αγιασμα 10.1153 τος.
Ἀναστηθι, Κυριε, εις την αναπαυσιν σου. Ἀναστηθι, Κυριε, εκ των κολπων του
Πατρος, ινα εξαναστησηις το πεπτωκος γενος του πρωτοπλαστου.
Ταυτα πρεσβευων ο ∆αβιδ προς την εξ αυτου μελλου σαν βλαστανειν ραβδον
το καλλικαρπον εκεινο ανθος, προφητευων ελεγεν· Ἄκουσον, θυγατερ, και ιδε, και
κλινον το ους σου, και επιλαθου του λαου σου, και του οικου του Πατρος σου· και
επιθυ μησει ο βασιλευς του καλλους σου· οτι αυτος εστιν Κυριος ο Θεος σου, και
προσκυνησεις [αλ. προσκυνησουσιν] αυτωι. Ἄκουσον, θυγατερ, τα πρωην εις σε [αλ.
περι σου] προφητευομενα· ινα και τοις γνωσεως οφθαλμοις θεωρησηις τα πραγματα.
Ἄκου σον εμου σοι προμηνυοντος, και του αρχαγγελου σοι τα εντελη σοι μυστηρια
διαῤρηδην αναγγελλοντος. ∆ευτε τοινυν, αγαπητοι, και ημεις επι την των προ
λαβοντων μνημην αναδραμοντες, την εξ Ἰεσσαι ρα βδον υπερφυως ουτως
βλαστησασαν δοξασωμεν, ανυ μνησωμεν, μακαρισωμεν, ευφημισωμεν. Ου γαρ μονωι
τωι [αλ. μονον τον] Ἰωσηφ, αλλα και τηι θεο τοκωι Μαριαι προμαρτυρων [αλ.
προσμαρτυρων] ο Λουκας, εν τοις θειοις Ευαγγελιοις, ιστορει προς αυ την την του
∆αβιδ οικειοτητα· Ἀνεβη γαρ ο Ἰωσηφ, φησιν, απο της Γαλιλαιας εις πολιν της
Ἰουδαιας, ητις καλειται Βηθλεεμ, απογραψασθαι συν Μα ριαμ τηι μεμνηστευμενηι
αυτωι γυναικι, ουσηι εγκυωι, δια το ειναι αυτους εξ οικου και πατριας ∆αβιδ. Ἐγενετο
δε εν τωι ειναι αυτους εκει, επλησθησαν αι ημεραι του τεκειν αυτην, και ετεκεν τον
υιον αυτης τον πρωτοτοκον πασης της κτι σεως· και εσπαργανωσεν αυτον, και
ανεκλινεν αυτον εν τηι φατνηι, διοτι ουκ ην αυτοις τοπος εν τωι καταλυματι.
Ἐσπαργανωσεν τον αναβαλλομε νον φως ως ιματιον. Ἐσπαργανωσεν τον πασαν
κτισιν δημιουργησαντα. Ἀνεκλινεν εν φατνηι, τον υπερ χερουβιμ καθημενον, και
υπο μυριαδων αγγε λων ανυμνουμενον. Ἐν τηι των αλογων φατνηι ανεπαυ σατο ο
του Θεου Λογος, ινα τοις οντως αλογοις ανθρω πινοις [γρ. ανθρωποις], κατα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

προαιρεσιν, λογικης με ταδωσηι αισθησεως. Ἐν τηι τραπεζηι των κτηνων προε τεθη ο
ουρανιος αρτος [αλ. προσετεθη αρτος της ζωης], ινα τοις κτηνωδεσιν τοις
ανθρωπινοις μυστικης βρω σεως χορηγησηι μεταληψιν. Και ουδε τοπος ην αυτοις εν
τωι καταλυματι. Τοπον ουκ ειχεν, ο ουρανον και την γην τωι λογωι κατασκευασας·
επειδη, πλουσιος ων, δι' ημας επτωχευσεν, ταπεινωσιν ακραν ελομε νος [αλ.
ανελομενος], δια την σωτηριαν της ημετερας φυσεως, της εμφυτου αυτου προς ημας
αγαθοτητος. Ὁ αποῤρητων μυστηριων [αλ. αποῤρητωι μυστηριωι] της οικονομιας
πληρωσας πασαν διοικησιν [αλ. δι καιοσυνην] εν ουρανωι εν κολπωι του Πατρος, και
εν σπηλαιωι εν αγκαλαις μητρος, ανεπαυσατο εν τηι φατνηι. Ἀγγελικαι χορειαι
περιεκυκλωσαν αυτον, εν ουρανωι δοξολογιαν, και επι γης ειρηνην καταμη νυοντες.
Ἐν ουρανωι εκ δεξιων του Πατρος εκαθεζετο· και εν τηι φατνηι ως επι των χερουβιμ
ανεπαυσατο. 10.1156 Θρονος αληθως και ουτος χερουβικος· θρονος βασιλι κος·
Ἅγιος αγιων, ενδοξος μονος επι της γης, των αγιων αγιωτερος· εν ωι ανεπαυσατο
Χριστος ο Θεος ημων. Ὧι η δοξα, τιμη, και το κρατος, συν τωι Πατρι αχραντωι, και τωι
παναγιωι και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων.
Ἀμην.

Του αυτου εν αγιοις Πατρος ημων Γρηγοριου επισκοπου της
Νεοκαισαρειας Ποντου, του Θαυματουργου, εγκωμιον εις τον
Ευαγγελισμον της παναγιας θεοτοκου και αει παρθενου της Μαριας,
λογος βʹ.
Ἑορτας μεν απασας και υμνωιδιας, δεον ημας θυσιων δικην προσφερειν τωι
Θεωι· πρωτην δε [αλ. πρωτον δε] παντων, τον Ευαγγελισμον της αγιας Θεοτοκου, το,
Χαιρε, κεχαριτωμενη, τον παρα του αγγελου προς αυτην γεγονοτα· επειδη και πρωτη
πασης σοφιας [αλ. προ της σοφιας πασης] και σωτηριου διδασκαλιας επι της νεας
διαθηκης, το Χαιρε κεχαριτωμενη, παρα του Πατρος των φωτων ημιν απεσταλη.
Κεχαριτωμενη δε ειπων, πασαν την φυσιν των ανθρωπων συμπεριελαβεν. Χαιρε,
κεχα ριτωμενη, επι τηι αγιαι συλληψει και επι τηι ενδοξωι κυησει Ευαγγελιζομαι υμιν
χαραν μεγαλην, ητις εσται παντι τωι λαωι. Παλιν επι το σωτηριον παθος ο Κυριος
ερχομενος, ελεγεν· Ὄψομαι υμας, και χαρισεσθε, και την χαραν υμων ουδεις αιρει
αφ' υμων. Και μετα το αναστηναι, παλιν δια των αγιων γυναικων, πρωτον το χαιρε
[αλ. χαιρετε] ημιν ευαγ γελιζεται. Παλιν παραπλησια τουτοις ο Ἀποστολος κεκραγεν·
Παντοτε, λεγων, χαιρετε· αδιαλειπτως προσευχεσθε· εν παντι ευχαριστειτε. Ὁρατε
τοι νυν, ω αγαπητοι, πως την υπερ εννοιαν και αενναον χαραν, αδιαιρετως
πανταχου ημιν ο Κυριος εδωρη σατο. Ἐπειδη γαρ η αγια Μαρια εν σαρκι ουσα, την
αφθαρτον πολιτειαν εκεκτητο, αρεταις τε παν τοιαις πολιτευσαμενη, και βιωσασα
κρειττον η κατα ανθρωπον· δια τουτο, ο εκ Θεου Πατρος Λογος σαρκα αναλαβειν,
και τελειον ανθρωπινον εξ αυτης κατη ξιωσεν· ινα δι' ης σαρκος η αμαρτια εις τον
κοσμον εισηλθεν, και δια της αμαρτιας ο θανατος, δια της αυτης σαρκος κατακριθηι η
αμαρτια εν τηι σαρκι, και νικηθηι ο της αμαρτιας πειραστης, εν τηι ταφηι [αλ. εν τη
αφηι] του αγιου σωματος· και αρχη ανα στασεως αμα αποδεχθηι, και ζωη αιωνιος εν
κοσμωι πολιτευθηι, και Θεου Πατρος ανθρωποις γενηται κοι νωνια. Και τι ειπωμεν, η
τι παραλειπωμεν; η τις εξηγησεται του μυστηριου το ακαταληπτον; Ἀλλα νυν επι το
προκειμενον επανελθωμεν. Προς Παρθενον αγνην Γαβριηλ απεσταλται· ο ασωματος
προς την εν σωματι μετελθουσαν την πολιτειαν την αφθαρτον, εν αγνειαι, και εν
10.1157 αυτην, πρωτον το, Χαιρε,
αρεταις βιωσασαν. Και ελθων προς
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου, αυτηι ευαγγελιζεται ουτως· Χαιρε, κεχα ριτωμενη.
Συ γαρ τα της οντως χαρας πραττεις αξια· επειδη συ τον ασπιλον χιτωνα ενδεδυσαι,
και την ζωνην της σωφροσυνης περικεισαι. Χαιρε, κεχα ριτωμενη, δοχειον της
επουρανιου ευφροσυνης τυγ χανουσα. Χαιρε, κεχαριτωμενη· δια σου γαρ η χαρα
πασηι τηι κτισει βραβευεται, και το γενος των ανθρω πων απολαμβανει το αρχαιον
αξιωμα. Χαιρε, κεχα ριτωμενη· οτι εν ταις αγκαλαις σου ο κτιστης των απαντων
μελλει βαστασεσθαι. Ἡ δε επι τωι λογωι τουτωι διεταραχθη· αηθης γαρ προς πασας τας
δια λεξεις των ανθρωπων ετυγχανεν· και την ησυχιαν, ως μητερα σωφροσυνης και
αγνειας, ησπαζετο, κα θαρον υπαρχουσα, και ακεραιον, και αμολυντον αγαλμα, αυτη
την αγγελικην οψιν ουκ εδειλιασεν, ως οι πλειονες [αλ. πολλοι] των προφητων·
επειδη και παρθενια αληθης προς αγγελους συγγενεια τυγχανει, και ισομοιρια.
Ἐπιμελως γαρ η αγια Παρθενος την λαμπαδα της παρθενιας φυλαττουσα, και
πολλην του μη σβεσθηναι, η σπιλωθηναι, προνοιαν ειχε. Και καθαπερ αν τις
λαμπραν στολην περιβε βλημενος, πολυν ποιειται λογον, μη τις μολυσμος, η ρυπος
ποθεν προσγενηται· ουτως η αγια Μαρια εν εαυτηι διενοειτο, και ελεγεν· Μη τινα
αρα κατα σκευην η θωπειαν η θεραπεια κεκτηται; Μη το χαιρε τουτο λυπης αιτιον
μοι γενησεται, καθως παλαι τηι προμητορι Ευαι η οφεοδαιμονος συνεργητος παρα
δοχη της χρηστολογου υποσχεσεως της θεωσεως; Μη παλιν εις αγγελον φωτος
μετασχηματισθεις ο αρ χεκακος δαιμων, και τωι εμωι μνηστορι φθονων της αγαν
σωφροσυνης, και τουτωι προβαλων δι' ομιλιας ταχα χρηστης, και μη ισχυσας ως
στεῤρον νουν, τον ανδρα απατησαι, εμοι προσηλθεν ως απαλωτεραι κε κοσμημενηι τηι
διανοιαι, και το χαιρε επιφωνει το ες υστερον αχαρι; Μη αρα ο μακαρισμος και
ασπασμος εν ειρωνειαι· γεγονε; Μη τις ιος εν τωι μελιτι κεκρυ πται; Μη λογος μεν
ευαγγελιζομενου, σκοπος δε συ λουντος; Ἣν γαρ ουκ οιδεν αυτος, ποθεν ασπασεται;
Ταυτα εν εαυτηι διηπορει, και ελεγεν.
Τοτε παλιν ο αρχαγγελος προσφωνει αυτηι χαραν τοις πασι πιστην, και
αδιαιρετον, προμηνυων και λεγων αυτηι· Μη φοβου, Μαριαμ [αλ. χαραν αδιαιρετον,
και λεγει· Μη φοβου, Μαριαμ], ευρες γαρ χαριν παρα τωι Θεωι. Ἔχεις συντομον την
των ρηθεντων αποδειξιν. Ου μονον γαρ σοι, το μηθεν φοβεισθαι, αλλα και της
αφοβιας τον τροπον αινιττομαι. ∆ι' εμου γαρ πασαι αι ουρανιαι δυναμεις, σε την
αγιαν Παρθενον ασπα ζονται· αυτος δε μαλλον ο κυριευων πασων των ου ρανιων
δυναμεων, απο πασης της κτισεως, σε την αγιαν και παγκοσμιον εκλελεκται· και δια
της αγιας και αγνης, και καθαρας, και αμιαντου σου γαστρος, ο φωτιστικος
μαργαριτης προερχεται εις σωτηριαν πασης της οικουμενης· επειδη πασης
ανθρωπινης φυσεως [αλ. κτισεως], και συ η αγια, ενδοξοτερα, και καθαρωτερα, και
οσιωτερα γεγεννησαι· λαμπρο τεραν μεν υπερ χιονα εχουσα την διανοιαν, παντος
10.1160 δε χρυσιου δοκιμωτερου κεκαθαρμενον το σωμα· γα στερα δε, οιαν ο
Ἰεζεκιηλ εθεασατο, και ποιαν δε ιστορησεν, τοιαδε λεγων· Ὁμοιωμα ζωων υπερ κε
φαλης, ωσει στερεωμα, και ως ορασις κρυσταλ λου φοβερου, και ομοιωμα θρονου
επ' αυτων, ως ορασις λιθου σαπφειρου· και επανω του θρονου, ως ομοιωμα
ανθρωπου, και ως ορασις ηλεκτρου· και εσωθεν αυτου, ως ορασις πυρος, κυκλωι. Σα
φως δε τον εκ της αγιας Παρθενου τεχθεντα ο προ φητης τυπικως εθεασατο· ον συ,
αγια Παρθενε [αλ. μακαρια Παρθενε], φερειν ουκ ισχυες, ει μη πασης δοξης, και
αρετης κατα τον χρονον εκεινον [αλ. τον θρονον εκεινου] εξηστραπτες. Ποιοις ουν
εγκωμιων ρημασι την παρθενικην διαγραψωμεν αξιαν; Ποιοις επαινων νευμασι και
κηρυγμασι τον ασπιλον ανυμνη σωμεν χαρακτηρα; Ποιαις πνευματικαις υμνωιδιαις
και λεξεσι δοξασωμεν την υπερενδοξον εν αγγελοις; Αυτη εν τωι οικωι του Θεου
πεφυτευμενη, ως κατα καρπος ελαια, εν ηι το Πνευμα το αγιον επεσκιασε [αλ.
επισκιαζει]· δι' ης υιους και κληρονομους ημας κεκληκεν της του Χριστου βασιλειας.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Αυτη, ο αειθα λης της αφθαρσιας παραδεισος· εν ηι το ζωοποιον ξυλον φυτευθεν, τοις
πασιν χορηγει αθανασιας καρ πους [αλ. αφθαρσιας καρπον]. Αυτη, παρθενων το
καυχημα, μητερων το αγαλλιαμα. Αυτη, πιστευον των στηριγμα, και ευσεβων
κατορθωμα. Αυτη, φωτος ενδυμα, και αρετης [αλ. αληθειας] εφεστιον. Αυτη, πηγη
αενναος, εν ηι το ζωον υδωρ εβλυσε την εν σαρκον του Κυριου παρουσιαν. Αυτη,
δικαιοσυνης εχυρωμα, και οσοι ταυτης γεγονασιν ερασται, και της παρθενικης ερωσι
γνησιοτητος και καθαροτητος, της αγγελικης απολαυσονται χαριτος. Ὅσοι του οινου
της μεθης [αλ. οινου και της μεθης], και των σι κερων απεχονται της ηδυπαθειας, εκ
του γεννημα τος ευφρανθησονται της ζωηφορου φυτειας. Ὅσοι την λαμπαδα
ασβεστον διετηρησαν της παρθενιας, τον αμαραντινον στεφανον αναδησονται της
αφθαρσιας. Ὅσοι τον της σωφροσυνης ασπιλον περιεποιησαντο χιτωνα, εις τον
μυστικον της δικαιοσυνης παραλη φθησονται νυμφωνα. Ὅσοι του αγγελικου
βαθμου πλησιαιτεροι γεγονασι, γνησιαιτερον του δεσποτι ου κατατρυφησουσι
μακαρισμου. Ὅσοι το φωτιστι κον ελαιον της διανοιας, και το καθαρον του συνειδο
τος θυμιαμα κεκτηνται, της ευωδιας της πνευματι κης, και της υιοθεσιας [αλ.
πνευματικης υιοθεσιας] κληρονομησουσι την επαγγελιαν. Ὅσοι αξιως τον
Ευαγγελισμον εορταζουσι της θεοτοκου Παρθενου Μαριας, γνησιαιτερον της
αγγελιας, του, Χαιρε, κεχαριτωμενη, κομιζονται μισθαποδοσιαν. ∆ει ουν ημας την
εορτην ταυτην εορταζειν, επειδη χαρας και ευφροσυνης πασαν την οικουμενην
επληρωσεν. Ἑορτα ζωμεν δε ημεις εν ψαλμοις και υμνοις, και ωιδαις πνευ ματικαις.
Ἑορταζεν ποτε και Ἰσραηλ, αλλ' εν αζυμοις, και πικρισι· περι ων ο προφητης λεγει·
Μεταστρεψω τας εορτας αυτων εις λυπας, και εις πενθος, και την χαρμονην αυτων
εις κατηφειαν.
Τας δε ημετερας λυπας ο Κυριος ημων, δια των καρ πων της μετανοιας, εις
χαραν μεταστρεψαι διεβε 10.1161 βαιωσατο. Ειχεν μεν και η πρωτη διαθηκη δικαιω
ματα λατρειας, ως επι του προπατορος Ἀβρααμ, αλλ' εν πονοις σαρκινης αλγηδονος
δια περιτομης, μεχρι χρονων συμπληρωσεως. Νομος εκεινοις δια Μωυ σεως εις
παιδειαν εδοθη· ημιν δε η χαρις, και η αληθεια δια Ἰησου Χριστου δεδωρηται [αλ.
εγενετο]. Παντων ημιν των αγαθων αρχη γεγονεν ο Ευαγγελι σμος της
κεχαριτωμενης Μαριας, η πολυυμνητος του Σωτηρος οικονομια, η ενθεος αυτου και
υπερκοσμιος διδασκαλια. Ἐντευθεν ημιν ανατελλουσιν του νοερου φωτος αι
ακτινες. Ἐντευθεν αναβρυουσιν ημιν αι πηγαι της σοφιας, και της αθανασιας, διειδη
και κα θαρα εκχεουσαι της ευσεβειας τα ναματα. Ἐντευθεν ημιν απαστραπτουσιν οι
θησαυροι της θεογνωσιας. Ζωη γαρ αυτη εστιν αιωνιος, ινα γινωσκωμεν τον
αληθινον Θεον, και ον απεστειλεν Ἰησουν Χριστον. Και παλιν· Ἐρευνατε τας
Γραφας, οτι εν αυταις ευρησετε ζωην αιωνιον [αλ. δοκειτε ζωην αιωνιον εχειν]. ∆ια
τουτο γαρ, τοις ερευνωσι τα θεια λογια ανακαλυπτεται ο θησαυρος της του Θεου
γνωσεως. Θησαυρον ημιν ηπλωσε σημερον της θεοπνευστου Γραφης ο Παρακλητος.
Θησαυρος δε ημιν εστω σο φιας, η προφητικη γλωσσα, και η αποστολικη διδα
σκαλια· ου γαρ εστι χωρις νομου και προφητων, η ευαγγελιστων [αλ. Ευαγγελιων],
και αποστολων, εχειν την ακριβη της σωτηριας ελπιδα. ∆ια γαρ της των αγιων
προφητων και αποστολων γλωττης ο Κυριος ημων φθεγγεται, και ταις των αγιων
φωναις ο Θεος εγκαλλωπιζεται, ου της λεξεως χρηιζων, αλλα τηι διαθεσει χαιρων,
ουδεν εξ ανθρωπων καρπουμενος, αλλα τηι ευγνωμονι ψυχηι των δικαιων
επαναπαυομε νος. Ου γαρ εξ ων ημεις φθεγγομεθα, Χριστος με γαλυνεται, αλλ' εξ
ων ευεργετουμεθα, την ευεργεσιαν ευγνωμονως κηρυττομεν· ουχ ινα της αξιας
εφικνω μεθα, αλλ' ινα την κατα δυναμιν οφειλην αποτισω μεν. Ὅταν δε
αναγινωσκεται το Ευαγγελιον, η απο στολικον, μη προσχηις τηι βιβλωι, η τωι
αναγινωσκοντι· αλλα τωι απ' ουρανου φθεγγομενωι Θεωι. Βιβλος μεν γαρ, το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ορωμενον· Χριστος δε, το θεολογουμενον· ευαγγελιζεται τοινυν ημιν την
πολυυμνητον του Σω τηρος οικονομιαν· οτι Θεος ων, δια φιλανθρωπιαν ανθρωπος
γεγονεν· ου την προαιωνιον αξιαν αποθε μενος, αλλα την σωτηριαν οικονομιαν
ενδυσαμενος· ευαγγελιζεται ημιν την πολυυμνητον του Σωτηρος οικονομιαν, οτι
τοις καμνουσιν ιατρος επεδημησεν, ου φαρμακοις θεραπευων, αλλα νευματι
φιλανθρω πιας ιωμενος. Ευαγγελιζεται ημιν την πολυυμνητον του Σωτηρος
οικονομιαν· οτι τοις πεπλανημενοις η οδος της σωτηριας ανεδειχθη, τοις
απεγνωσμενοις η σωτηριος χαρις, διαφορως παντας ευεργετουσα, τους
πεπλανημενους αναζητουσα, τους εσκοτισμενους φω τιζουσα, τους τεθανατωμενους
ζωοποιουσα, τους δου λους ελευθερουσα, τους αιχμαλωτους εξαγοραζουσα, και τοις
πασιν ημιν τα παντα γεγονεν, η οδος [αλ. εις οδον] σωτηριας· ου δια την ημετεραν
ευγνωμο συνην, αλλα δια την αυτωι τωι ευεργετηι πρεπουσαν αγαθοτητα. Παντα γαρ
εποιησεν ο Σωτηρ, ουχ ινα 10.1164 εαυτωι αρετην πραγματευσηται, αλλ' ινα ημιν
περι ποιησηται ζωην την αιωνιον. Ἐν εικονι γαρ Θεου διαπλασας τον ανθρωπον, εν
παραδεισωι τρυφης προσ εταξεν διαγειν· ουτος δε φθονωι διαβολου απατηθεις, και
της θειας εντολης παραβατης γενομενος, υπο δικος γεγονε θανατου. Ὅθεν και οι εξ
αυτου τικτο μενοι, κατα διαδοχην τωι πατρικωι χρεει υπεκειντο, της καταδικης το
λογοθεσιον απηιτημενοι [αλ. απαι τουμενοι]. Ἐβασιλευσε γαρ ο θανατος απο Ἀδαμ
μεχρι Μωυσεως. Ὁ δε φιλανθρωπος Κυριος, ιδων το πλασμα το ιδιον υπο του
θανατου κρατουμενον, ουκ εις τελος απεστραφη, ον κατ' εικονα εποιησεν· αλλα καθ'
εκαστην γενεαν επισκεπτομενος, ου διελει πεν· και πρωην μεν εν τοις Πατρασιν
οπτανομενος, και εν νομωι κηρυττομενος, και εν προφηταις ομοι ουμενος, την
σωτηριον οικονομιαν προεμηνυεν. Ὅτε δε ηλθεν το πληρωμα των καιρων της
ενδοξου παρ ουσιας αυτου, τον αρχαγγελον Γαβριηλ προς την Παρθενον Μαριαμ
ευαγγελιζομενον προαπεσταλκεν. Ὁ δε, απο των αφραστων ανω δυναμεων προς την
αγιαν Παρθενον παραγενομενος, πρωτον, το, Χαιρε, κεχαριτωμενη, αυτηι
προσεφωνησεν· της δε φω νης, του Χαιρε, κεχαριτωμενη, προς αυτην γενομε νης δια
της ακοης εισηλθεν το Πνευμα το αγιον εις τον αμιαντον ναον της Παρθενου· και
ηγιασθη η εννοια συν τοις μελεσι· και εστη η φυσις αντικρυς, και η συνου σια
ποῤρωθεν, μετα θαμβους θεωρουσαι τον ∆εσποτην της φυσεως παρα φυσιν, μαλλον
δε υπερ φυσιν πραγμα θαυματουργουντα εν τωι σωματι· και δι' ων οπλων ο διαβολος
ηγωνιζετο, δια των εναντιων ο Χριστος ημας εσωσεν, αναλαβων το ομοιοπαθες ημιν
σωμα, ινα τωι λειποντι μειζονα χαριν [αλ. χα ραν] δωρησηται. Και οπου επλεονασεν
η αμαρτια, υπερεπερισσευσεν η χαρις. Πρεποντως δε η χαρις προς την αγιαν
Παρθενον απεσταλται. Ουτως γαρ και περιεχει της ευαγγελικης ιστοριας το λογιον·
Τωι μηνι δε τωι εκτωι, απεσταλη ο αγγελος Γαβριηλ προς παρθενον μεμνηστευμενην
ανδρι, ωι ονομα Ἰωσηφ, εξ οικου και πατριας ∆αβιδ· και το ονομα της παρθενου,
Μαριαμ, και τα λοιπα. Πρω τος δε μην ουτος προς την αγιαν Παρθενον· καθως φησιν
εν τηι νομικηι βιβλωι· Ὃ μην ουτος υμιν, αρχη μηνων, πρωτος εστιν υμιν, εν τοις μησι
του ενιαυτου. Πασχα αγιον εορτασατε [αλ. εορτασετε] τωι Κυριωι εις πασας τας γενεας
υμων. Ἕκτος δε μην προς Ζαχαριαν. Εικοτως δε η αγια Παρθενος εκ γενους ∆αβιδ
ετυγχανεν, και την Βηθλεεμ πατριδα εκεκτητο, και τωι Ἰωσηφ κατα νομους
συγγενειας δι καιως εμεμνηστευτο. Και φυλαξ ην ο μνηστωρ, και ο αφθαρσιας
ακηρατου συνοικος. Και τηι αγιαι Παρ θενωι λιαν πρεπον ονομα. Μαρια γαρ εκεκλητο·
οπερ δη φωτισμος ερμηνευεται. Τι γαρ του φωτος της παρθενιας λαμπροτερον; Ὅθεν
και τας αρετας παρθε νους ονομαζουσιν, οι τας ουσιας αυτων αγαθως στοχα ζομενοι.
Ει δε τοσουτον αγαθον, παρθενον εχειν καρ διαν, ηλικον η σαρξ μετα της ψυχης την
παρθενιαν ασκησασα; Ουτως και η αγια Μαρια εν σαρκι ουσα,
10.1165 την
αφθαρτον πολιτειαν εκεκτητο, και τα παρα του αρχαγγελου λεχθεντα, πιστει
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

εδεχετο. Και τοτε μετα σπουδης προς την Ἐλισαβετ την συγγενιδα αυτης, εις την
ορεινην επορευετο. Και εισελθουσα εις τον οικον του Ζαχαρια, ησπασατο την
Ἐλισαβετ, μιμησαμενη τον αγγελον. Ὡς δε ηκουσεν τον ασπα σμον της Μαριας η
Ἐλισαβετ, εσκιρτησε το βρε φος εν αγαλλιασει εν τηι κοιλιαι αυτης, και επλη σθη
Πνευματος αγιου η Ἐλισαβετ. Ουκουν η φωνη της Μαριας ενηργησε, και Πνευματος
αγιου την Ἐλι σαβετ ενεπλησε [αλ. επληρωσε]· και καθαπερ εξ αενναου πηγης δια
της γλωττης ποταμον χαρισμα των, δια της προφητειας τηι συγγενιδι εξεπεμψεν· και
τοις ποσι του βρεφους τηι γαστρι δεδεμενοις, αλλε σθαι και σκιρταιν παρεσκευασεν.
Ὅπερ ην χορειας θαυματος συμβολον.
Ἔνθα γαρ η κεχαριτωμενη παραγεγενηται, χαρας τα παντα πεπληρωται. Ἀνε
φωνησε δε φωνηι μεγαληι η Ἐλισαβετ, και ειπεν Ευλογημενη συ εν γυναιξι, και
ευλογημενος ο καρπος της κοιλιας σου· και ποθεν μοι τουτο, ινα ελθηι η μητηρ του
Κυριου μου προς με; Ευ λογημενη συ εν γυναιξι. Συ γαρ αυταις αρχη της αναπλασεως
[αλ. αναστασεως] γεγονας. Συ παῤρησιαν ημιν της εις παραδεισον εισοδου δεδωκας,
και την αρχαιαν οδυνην εδιωξας. Ουκετι γαρ μετα σε, το γενος των γυναικων
ονειδιζεται. Ουκετι οι κληρονομοι της Ευας φοβουνται την αρχαιαν καταραν, ουδε
του τοκετου την ωδινα. Ἐπειδη Χριστος ο του γενους ημων Λυτρωτης, ο Σωτηρ ολης
της φυσεως, ο πνευματικος Ἀδαμ, ο του χοικου την πληγην ιασαμε νος εκ της αγιας
γαστρος σου προερχεται. Ευλογη μενη συ εν γυναιξι, και ευλογημενος ο καρπος της
κοιλιας σου. Ὁ γαρ παντων των αγαθων φυ τουργος, σος καρπος αναδεδεικται.
Λαμπρα μεν ορωμεν και της στειρας τα ρηματα· λαμπροτερα δε παλιν η αγια
εφθεγξατο Παρθενος, και ωιδην τωι Θεωι ευχαριστιας, και ευωδιας, και θεολογιας
γεμου σαν τωι Θεωι ανατιθησιν· μετα των αρχαιων τα νεα καταγγελλουσα· μετα των
απ' αιωνος τα επι συντε λειαι των αιωνων κηρυττουσα, και εν βραχει τωι λογωι
ανακεφαλαιωσαμενη του Χριστου τα μυστηρια. Ει πεν δε Μαριαμ· Μεγαλυνει η ψυχη
μου τον Κυ ριον. Και ηγαλλιασεν το πνευμα μου επι τωι Θεωι τωι σωτηρι μου, και τα
εξης. Ἀντελαβετο Ἰσραηλ παιδος αυτου, μνησθηναι ελεους αυτου, και ης εθετο [αλ.
διεθετο] διαθηκης τωι Ἀβρααμ, και τωι σπερματι αυτου, εως αιωνος. Θεωρεις πως η
αγια Παρθενος, και την πατριαρχικην υπερεβαλεν τελειο τητα, και βεβαιοι την προς
Ἀβρααμ του Θεου δια θηκην, λεγοντος·
Αυτη η διαθηκη, ην διαθησο μαι αναμεσον εμου και σου. ∆ιο ελθων κυροι
[αλ. πληροι] την προς Ἀβρααμ διαθηκην, μυστι κως το σημειον της περιτομης
αναδεξαμενος, και πληρωμα νομου και προφητων γενομενος. Ταυ της ουν της
προφητειας [αλ. ταυτην ουν ωιδην] την ωιδην η αγια Θεοτοκος τωι Θεωι ανεπεμπεν
[αλ. απενειμε], λεγουσα· Μεγαλυνει η ψυχη
10.1168 μου τον Κυριον. Και
ηγαλλιασεν το πνευμά μου, επι τωι Θεωι σωτηρι μου. Ὅτι εποιησεν μοι μεγαλεια ο
δυνατος, και αγιον το ονο μα αυτου Θεοτοκον γαρ ποιησας με, παλιν παρθενον
διεφυλαξεν· και δια της εμης γαστρος, πασων γενεων εις αγιασμον
ακακεφαλαιουται το πληρωμα. Πασαν γαρ ηλικιαν ηυλογησεν, ανδρων τε και
γυναικων, νεανισκων και παιδων, και γεροντων. Ἐποιησεν κρατος εν βραχιονι
αυτου, υπερ ημων, κατα του θανατου, και κατα του διαβολου, και των ημετερων
αμαρτιων διαῤρηξας [αλ. διεῤρηξε] το χειρογραφον. ∆ιεσκορπισεν υπερηφανους δια
εννοιας καρδιας [αλ. διανοιαι της καρδιας] αυτων· αυτον τε τον διαβολον
διεσκορπισεν, και παντας τους εκεινωι στρατευοντας δαιμονας. Ἐκεινος γαρ τηι
καρδιαι κυριως ην υπερηφανος, επειδη λεγειν ετολμησεν· Ἐπανω των νεφελων του
ουρανου θησω τον θρονον μου, και εσομαι ομοιος τωι Ὑψιστωι. Πως δε νυν αυτον
διεσπασεν, δια των εξης ο προφητης εδηλωσεν, ειπων· Νυν δε εις ᾅδην καταβησηι
[αλ. εις ᾅδου καταβιβασθησηι], και παντα τα στρατευματα σου. Πανταχου γαρ τους
βωμους αυτου, και τας των ματαιων θεων λατρειας διεσκορπισεν· και εξ εθνων λαον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

περιουσιον εαυτωι κατεσκευασεν. Καθειλεν δυναστας απο θρονων, και υψωσεν
ταπεινους. Τοιγαρουν την των Ἰουδαιων εκβολην, και την των εθνων εισαγωγην εν
επιτομωι εμηνυσεν. Ἰουδαιων γαρ πρεσβυται, και γραμματεις εν νομωι, και οι ταις
λοιπαις πρεσβειαις πλουτουντες ετυγχανον, οτιπερ κακως τωι πλουτωι και τηι
δυναστειαι παρανομως εκεχρηντο, εντευθεν αυτους απο παντος θρονου καθειλεν,
προφητειας τε και ιερωσυνης, νομοθεσιας τε και διδασκαλιας, και πατρυου πλουτου,
θυσιων τε και πληθους εορτων, και του της βασιλειας αξιωματος. Τουτων απαντων
εκεινοι κενοι, και φυγαδες, και γυμνοι εις αιχμαλωσιαν εξαπεσταλησαν· ταπεινοι δε,
αντ' αυτων, οι εξ εθνων λαοι, δικαιοσυνην πεινωντες, υψωθησαν· επειδη την
εαυτων ταπεινωσιν, και τον συνεχοντα αυτους της θεογνωσιας λιμον επιδειξαντες,
του θειου λογου, δικην ψιχιων, καθαπερ Χαναναια, επρεσβευον· και δια τουτο, του
πλουτου των θειων μυστηριων επλησθησαν· ολον γαρ τον κληρον των θειων
αγαθων ο εκ Παρθενου τεχθεις Χριστος ο Θεος ημων, εις τα εθνη μετατεθηκεν.
Ἀντελαβετο Ἰσραηλ παιδος αυτου· και ου του τυχοντος Ἰσραηλ· αλλα του παιδος
αυτου, οστις τωι εργωι εξευγενιζει του Ἰσραηλ την ευγενειαν. Και δια τουτο, παιδα
και κληρονομον αυτον η Θεοτοκος εκαλεσεν [αλ. εδηλωσεν]. Καμνοντα γαρ ευρων
τωι γραμματι, και τωι νομωι κοπιωντα, τηι χαριτι παρεκαλεσεν· ουκουν τον τοιουτον
Ἰσραηλ καλεσας, αντελαβετο, μνησθηναι ελεους. Καθως ελαλησεν προς τους
πατερας ημων, τωι Ἀβρααμ, και σπερματι αυτου, εως αιωνος. Ἐν ταυταις δε ταις
ολιγαις λεξεσιν, ολον το της οικονομιας αναλαμβανει μυστηριον. ∆ιασωσαι γαρ το
γενος των ανθρωπων, 10.1169 και την διαθηκην την προς τους πατερας πληρωσαι
βουλομενος ο Χριστος, ουρανους ποτε μεν εκλινεν, και κατεβη. Ουτως δε ως
χωρουμεν ημεις εμφανιζεται, ινα ιδειν αυτον, και ψηλαφησαι, και ακουσαι
λαλουντος ισχυσωμεν. Και δια τουτο ο Θεος Λογος σαρκα και τελειον ανθρωπον εκ
γυναικος αγιας Παρθενου αναλαβειν κατηξιωσεν, και εγεννηθη ανθρωπος, ινα
εκτισηι το ημετερον οφλημα, και πληρωσηι μεχρις εαυτου, της προς Ἀβρααμ
διαθηκης, περιτομης τε και των εφεξης νομιμων τα ενταλματα. Μετα δε τους λογους
τουτους, η αγια Παρθενος εις την Ναζαρετ επορευετο· εκειθεν δε παλιν δογμα
Καισαρος εις την Βηθλεεμ ανελθειν αυτην παρεσκευασεν· αυτη δε ως απο της
βασιλικης πατριας προυπαρχουσα, εις την βασιλικην του ∆αβιδ πατριαν μετα Ἰωσηφ
του μνηστηρος εστελλετο. Και το του παντος επεκεινα θαυματος ηκολουθει
μυστηριον. Παρθενος τικτουσα, και χερσι βασταζουσα τον ρηματι πασαν την κτισιν
βασταζοντα. Και ουδε τοπος ην αυτοις εν τωι καταλυματι. Τοπον ουκ ειχεν ο πασαν
την γην τωι ρηματι θεμελιωσας. Γαλακτι τρεφουσα τον πασαν πνοην διατρεφοντα,
και ζωογονουντα. Σπαργανοις δεσμουσα τον λογωι πασαν την κτισιν δεσμευοντα. Ἐν
φατνηι ανεκλινεν τον επι καθεδρας χερουβιμ εποχουμενον. Φως εξ ουρανου
περιελαμπε τον πασαν την κτισιν φωτισαντα. Στρατιαι ουρανιαι δοξολογουσαι
παρισταντο τωι προ αιωνων εν ουρανοις δοξαζομενωι. Ἀστηρ δαιδουχων κατεμηνυεν
τους εκ γης ποῤρωθεν ελθοντας προς τον οντως ανατολην. Ἐξ Ἀνατολων ηκασι
δωροφορουντες τωι δι' ημας πτωχευσαντι· η δε αγια Θεοτοκος συνετηρει τα ρηματα
ταυτα, συμβαλλουσα εν τηι καρδιαι αυτης, ως ολων των μυστηριων υπαρχουσα
δοχειον. Σου μεν, ω παναγια Παρθενε, ανωτερος πασης ευφημιας ο επαινος, δια τον
εκ σου Θεον σαρκα φορεσαντα, και γεννηθεντα ανθρωπον. Σοι πασα φυσις
επουρανιων και επιγειων, και καταχθονιων [ισ. υποχθονιων] σεβας προσφερει το
προσφορον. Συ γαρ αληθως θρονος χερουβικος αναδεδειξαι. Συ εν τοις ακροις των
νοητων [αλ. νοτου] βασιλειων, φωτος απαυγασμα απαστραπτεις· ενθα δοξαζεται
Πατηρ ο αναρχος, ου την δυναμιν εσχες επισκιαζουσαν· προσκυνειται ο Υιος, ον
κατα σαρκα συ τετοκας· δοξολογειται [αλ. δοξαζεται] Πνευμα το αγιον, οπερ εν τηι
γαστρι σου, την γεννησιν του μεγαλου Βασιλεως ενηργησεν. ∆ια σου, κεχαριτωμενη,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

Τριας αγια και ομοουσιος εν τωι κοσμωι γνωριζεται. Μετα σου, και ημας καταξιωσον
μετασχειν της τελειας σου χαριτος, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων· μεθ' ου, τωι
Πατρι δοξα, αμα τε τωι αγιωι Πνευματι· νυν και αει, και εις αιωνας των αιωνων. Ἀμην
[αλ. ωι η δοξα, και το κρατος, εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην].

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10


