In dictum evangelii: Cum consummasset Jesus hos sermones
ΛΟΓΟΣ ΛΖʹ.
Εις το ρητον του Ευαγγελιου· «Ὅτε ετελεσεν ο Ἰησους τους λογους
τουτους,» και τα εξης.
Αʹ. Ὁ τους αλιεις προελομενος Ἰησους, και αυτος σαγηνευει, και τοπους εκ
τοπων αμειβει. Τινος ενεκεν; Ου μονον ινα κερδανηι πλειονας των φιλοθεων δια της
επιφοιτησεως, αλλ' εμοιγε δοκει, ινα και τοπους αγιασηι πλειονας. Γινεται τοις
36.284 Ἰουδαιοις ως Ἰουδαιος, ινα Ἰουδαιους κερδανηι·τοις υπο νομον, ως υπο
νομον, ινα τους υπο νομον εξαγορασηι· τοις ασθενεσιν, ως ασθενης, ινα τους
ασθενεις σωσηι. Γινεται παντα πασιν, ινα τους παντας κερδανηι. Τι δε λεγω, τοις πασι
παντα; Ὃ μηδε Παυλος περι εαυτου ηνεσχετο ει πειν, τουτο ευρισκω τον Σωτηρα
πασχοντα. Ου γαρ Ἰουδαιος γινεται μονον, ουδ' οσα των ατοπων και μοχθηρων
ονοματων εις εαυτον αναδεχεται, αλλα και ο τουτων παντων ατοπωτερον, και αυτο
αμαρτια και αυτοκαταρα· ουκ εστι μεν, ακουει δε. Πως γαρ αμαρτια, ο και ημας της
αμαρτιας ελευθερων; πως δε καταρα, ο εξαγοραζων ημας εκ της καταρας του νομου;
Ἀλλ' ινα και μεχρι τουτων το ταπεινον επιδειξηται, τυπων ημας εις ταπεινωσιν την
υψους προξενον. Ὅπερ ουν ειπον, αλιευς γινεται, πασι συγκαταβαινει, σαγηνευει,
παντα στεγει, ιν' εκ βαθους τον ιχθυν ανενεγκηι, τον νηχομενον εν τοις αστατοις και
αλμυροις του βιου κυμασιν ανθρωπον.
Βʹ. ∆ια τουτο και νυν, οτε ετελεσε τους λογους τουτους, μετηρεν απο της
Γαλιλαιας, και ηλθεν εις τα ορια της Ἰουδαιας περαν του Ἰορδανου. Γαλιλαιας
επιδημει καλως, ινα ο λαος, ο καθημενος εν σκοτει, ιδηι φως μεγα. Εις την Ἰουδαιαν
μεθισταται, ινα πεισηι του γραμματος εξανασταντας, ακολουθησαι τωι πνευματι. Νυν
μεν επ' ορους διδασκει, νυν δε εν πεδιοις διαλεγεται, νυν δε εις πλοιον μεταβαινει,
νυν δε επιτιμαι ζαλαις. Ταχα και υπνον δεχεται, ινα και υπνον ευλογησηι· ταχα και
κοπιαι, ινα και τον τοπον αγιασηι· ταχα και δα κρυει, ινα το δακρυον επαινετον
απεργασηται. Με ταβαινει τοπον εκ τοπου ο μηδενι τοπωι χωρου μενος, ο αχρονος, ο
ασωματος, ο απεριληπτος. Ὁ αυτος, και ην, και γινεται· και υπερ χρονον ην, και υπο
χρονον ερχεται· και αορατος ην, και οραται. Ἐν αρχηι ην, και προς τον Θεον ην, και
Θεος ην. Τριτον το, ην, τωι αριθμωι βεβαιουμενον. Ὃ ην εκενωσε, και ο μη ην
προσελαβεν· ου δυο γε νομενος, αλλ' εν εκ των δυο γενεσθαι ανασχο 36.285 μενος.
Θεος γαρ αμφοτερα, το τε προσλαβον, και το προσληφθεν· δυο φυσεις εις εν
συνδραμουσαι, ουχ υιοι δυο· μη καταψευδεσθω η συγκρασις. Ουτος ο τηλικουτος, ο
τοσουτος· αλλα τι πεπονθα; Παλιν εμπεπτωκα εις ανθρωπινα ρηματα. Πως γαρ το
απλουν τοσουτον; πως δε το αποσον τηλικουτον; Ἀλλα δοτε συγγνωμην τωι λογωι·
οργανωι βραχει περι των μεγιστων φθεγγομαι. Και τουτο οισει ο πολυς, ο
μακροθυμος, η ανειδεος φυσις και ασωματος, τους ως περι σωματος και της
αληθειας λογους ασθενεστερους. Ει γαρ σαρκα εδεξατο, και τον τοιουτον φερεται
λογον.
Γʹ. Και ηκολουθησαν αυτωι οχλοι πολλοι, και εθεραπευσεν αυτους εκει, ενθα
πλειων η ερημια. Ει επι της ιδιας εμεινε περιωπης, ει μη συγκατεβη τηι ασθενειαι, ει
οπερ ην εμεινεν, απροσιτον εαυτον φυλαττων και απεριληπτον, ολιγοι αν
ηκολουθησαν τυχον· ουκ οιδα δε, ει και ολιγοι, ταχα μονος Μωυτης, και ουτος
τοσουτον, ωστε μολις ιδειν Θεου τα οπισθια. Την μεν γαρ νεφελην διεσχεν, εξω του
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σω ματικου βαρους γενομενος, η συσταλεις απο των αισθησεων· Θεου δε λεπτοτητα,
η ασωματοτητα, η ουκ οιδα οπως αν τις ονομασειε, πως αν εθεα σατο σωμα τε ων,
και αισθητοις οφθαλμοις προσ βαλλων; Ἀλλ' επειδη κενουται δι' ημας, επειδη
κατερχεται (κενωσιν δε λεγω την της δοξης οιον υφεσιν τε και ελαττωσιν), δια
τουτο χωρητος γι νεται.
∆ʹ. ∆οτε δε μοι συγγνωμην μεταξυ, και παθος τι ανθρωπινον παλιν πασχοντι.
Θυμου πλη ρουμαι και λυπης επι τωι εμωι Χριστωι, συμπασχοιτε δε και υμεις, οταν ιδω
δια τουτο ατιμαζομενον μου τον Χριστον, δι' ο μαλιστα τιμασθαι δικαιος ην. ∆ια
τουτο γαρ ατιμος, ειπε μοι, οτι δια σε ταπει νος; ∆ια τουτο κτισμα, οτι του κτισματος
κηδεται; ∆ια τουτο υπο χρονον, οτι τους υπο χρονον επισκε πτεται; Πλην παντα
φερει, παντα δεχεται. Και τι θαυμαστον; Ῥαπισματα ηνεγκεν, εμπτυσματων
ηνεσχετο, χολης εγευσατο δια την εμην γευσιν. Φερει και νυν λιθαζομενος, ου μονον
υπο των εμπη ρεαζοντων, αλλα και υφ' ημων αυτων των ευσεβειν δοκουντων. Το
γαρ περι ασωματου διαλεγομενον, σωματικοις κεχρησθαι ονομασι, τυχον
επηρεαζοντων εστι και λιθαζοντων· αλλα συγγνωμη, παλιν λεγω, τηι ασθενειαι.
Λιθαζομεν γαρ ουχ εκοντες, αλλα το φθεγγεσθαι αλλως ουκ εχοντες, ωι δε εχομεν
χρωμενοι. Λογος ακουεις, και υπερ λογον ει· υπερ 36.288 φως ει, και φως ονομαζηι·
πυρ ακουεις, ουκ αισθη τος ων, αλλ' οτι την κουφην και μοχθηραν ανα καθαιρεις
υλην· μαχαιρα, οτι τεμνεις το χειρον απο του κρειττονος· πτυον, οτι ανακαθαιρεις
την αλω, και οσον κουφον τε και ανεμιαιον αποπεμπομενος, οσον βαρυ και πληρες
επι τας αποθηκας τας ανω εναποτιθεσαι· αξινη, οτι την ακαρ πον εκκοπτεις συκην
επι πολυ μακροθυμησας, οτι τας ριζας εκτεμνεις της πονηριας· θυρα, δια την
εισαγωγην· οδος, οτι ευθυπορουμεν· προβατον, οτι θυμα· αρχιερευς, οτι προσφερεις
το σωμα· Υιος, οτι Πατρος. Παλιν κινω τας γλωσσας· παλιν κατα Χριστου τινες
μαινονται, μαλλον δε, κατ' εμου, ος ηξιωθην του Λογου γενεσθαι κηρυξ. Ὡς
Ἰωαννης γινομαι· Φωνη βοωντος εν τηι ερημωι, ερημωι ποτε και ανυδρωι, νυν δε και
λιαν οικουμενηι.
Εʹ. Πλην οπερ ελεγον, ινα προς τον εμον ανα δραμω λογον, δια τουτο
ηκολουθουν αυτωι οχλοι πολλοι, οτι ταις ασθενειαις συγκαταβαινει ταις ημε τεραις.
Ειτα τι; Και προσηλθον αυτωι, φησιν, οι Φαρισαιοι, πειραζοντες αυτον και λεγοντες·
Ει εξεστιν ανθρωπωι κατα πασαν αιτιαν απολυσαι την γυναικα αυτου; Παλιν
Φαρισαιοι πειραζουσι· παλιν οι τον νομον αναγινωσκοντες, τον νομον ου
γινωσκουσι· παλιν οι εξηγηται του νομου τυγχανοντες, αλλων διδασκαλων δεονται.
Ουκ ηρκεσαν Σαδδουκαιοι πειραζοντες περι αναστασεως, και νομικοι πυνθανομενοι
περι τελειοτητος, και Ἡρω διανοι περι κηνσου, και περι εξουσιας ετεροι. Ἀλλα και
περι γαμου τις παλιν ερωται τον απειρα στον, τον κτιστην της συζυγιας, τον εκ της
πρωτης αιτιας το παν των ανθρωπων γενος τουτο συστησαμενον. Ὁ δε αποκριθεις
ειπεν αυτοις· Ουκ ανεγνωτε, οτι ο ποιησας εξ αρχης, αῤρεν και θηλυ εποιησεν
αυτους; Οιδε τινας μεν των ερω τησεων διαλυειν, τινας δε επιστομιζειν. Ὅτε ερω
ταται, Ἐν ποιαι εξουσιαι ταυτα ποιεις; δια το αγαν απαιδευτον των ερωτησαντων, και
αυτος αντερωται· Το βαπτισμα το Ἰωαννου, εξ ουρανου ην, η εξ ανθρωπων; Και
αμφοτερωθεν συμποδιζει τους ερωτωντας. Ὥστε δυναμεθα και ημεις μιμουμενοι
Χριστον, εστιν οτε τους πε 36.289 ριεργως ημιν διαλεγομενους επιστομιζειν, και ατο
πωτεροις αντερωτημασι λυειν την ατοπιαν των ερωτησεων. Ἐσμεν γαρ και ημεις
σοφοι τα ματαια εστιν οτε, ινα τα της αφροσυνης καυχησωμαι. Ὅτε δε ερωτησιν οραι
λογισμου δεομενην, τοτε ουκ απαξιοι τους ερωτωντας συνετων αποκρι σεων.
ςʹ. Το ερωτημα, ο ερωτησας, τουτο σωφροσυνην τιμαιν μοι δοκει, και
αποκρισιν απαιτειν φιλανθρω πον· σωφροσυνην, περι ην ορω τους πολλους κακως
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

διακειμενους, και τον νομον αυτων ανισον, και ανω μαλον. Τι δηποτε γαρ, το μεν
θηλυ εκολασαν, το δε αῤρεν επετρεψαν; Και γυνη μεν κακως βουλευ σαμενη περι
κοιτην ανδρος μοιχαται, και πικρα εντευθεντα των νομων επιτιμια· ανηρ δε
καταπορνευων γυναικος, ανευθυνος; Ου δεχομαι ταυτην την νομοθεσιαν, ουκ
επαινω την συνηθειαν. Ἄνδρες ησαν οι νομοθετουντες, δια τουτο κατα γυναικων η
νομοθεσια· επει και τοις πατρασιν υπ' εξουσιαν δεδωκασι τα τεκνα, το δε
ασθενεστερον, αθεραπευτον ειασαν. Θεος δε ουχ ουτως· αλλα, Τιμα τον πατερα σου
και την μητερα σου, ητις εστιν εντολη πρωτη, ινα ευ σοι γενηται, εν επαγγελιαις
κειμενη. Και, Ὁ κακολογων πατερα η μητερα, θανατωι τελευτατω. Ὁμοιως και το
αγαθον ετιμησε, και το κακον εκολασεν. Και, Ευλογια πατρος στη ριζει οικους
τεκνων· καταρα δε μητρος εκριζοι θεμελια. Ὁρατε το ισον της νομοθεσιας. Εις
ποιητης ανδρος και γυναικος, εις χους αμφοτεροι, εικων μια, νομος εις, θανατος εις,
αναστασις μια. Ὁμοιως εξ ανδρος και γυναικος γεγοναμεν· εν χρεος παρα των
τεκνων τοις γονευσιν οφειλεται.
Ζʹ. Πως ουν συ σωφροσυνην μεν απαιτεις, ουκ αντεισφερεις δε; πως, ο μη
διδως, αιτεις; πως ομοτιμον σωμα ων, ανισως νομοθετεις; Ει δε τα χειρω σκοπεις·
ημαρτεν η γυνη, τουτο και ο Ἀδαμ· αμφοτερους ο οφις ηπατησεν. Ου το μεν
ασθενεστε ρον ευρεθη, το δε ισχυροτερον. Ἀλλα τα βελτιω λογιζηι; αμφοτερους σωζει
Χριστος τοις παθεσιν. Ὑπερ ανδρος σαρξ εγενετο; τουτο και υπερ γυναικος. Ὑπερ
ανδρος απεθανε; και η γυνη τωι θανατωι σωζεται. Ἐκ σπερματος ∆αβιδ ονομαζεται·
τιμασθαι ισως οιει τον ανδρα; αλλα και εκ Παρθενου γεν ναται, τουτο και υπερ
γυναικων. Ἔσονται μεν ουν 36.292 οι δυο, φησιν, εις σαρκα μιαν· και η μια σαρξ
εχετω το ομοτιμον. Παυλος δε και τωι υποδειγματι την σωφροσυνην νομοθετει. Πως,
και τινα τροπον; Το μυστηριον τουτο μεγα εστιν· εγω δε λεγω εις Χριστον και εις την
Ἐκκλησιαν. Καλον τηι γυναικι Χριστον αιδεισθαι δια του ανδρος· καλον και τωι ανδρι
την Ἐκκλησιαν μη ατιμαζειν δια της γυναικος. Ἡ γυνη, φησιν, ινα φοβηται τον
ανδρα· και Χριστον γαρ. Ἀλλα και ο ανηρ, ινα περιεπηι την γυναικα· και γαρ Χριστος
την Ἐκκλησιαν. Μαλλον δ' ετι και προσφιλοπονησωμεν τωι ρητωι.
Ηʹ. Ἄμελγε γαλα, και εσται βουτυρον· εξεταζε και τυχον αν ευροις τι εν αυτωι
τροφιμωτερον. ∆οκει μοι γαρ παραιτεισθαι την διγαμιαν ενταυθα ο λογος. Ει μεν γαρ
δυο Χριστοι, δυο και ανδρες, δυο και γυναικες· ει δε εις Χριστος, μια κεφαλη της
Ἐκκλησιας, και μια σαρξ· η δευτερα δε αποπτυεσθω. Το δευτερον δε αν κωλυσηι, του
τριτου τις λογος; Το πρωτον νομος, το δευτερον συγχωρησις, το τριτον παρανομια.
Ὁ δε υπερ τουτο, χοιρωδης, οιος ουδε πολλα εχων της κακιας τα παραδειγματα. Ὁ
μεν νομος κατα πασαν αιτιαν το αποστασιον διδωσι· Χριστος δε ου κατα πασαν
αιτιαν· αλλα συγχωρει μεν μονον χωριζεσθαι της πορνης, τα δε αλλα παντα
φιλοσοφειν κελευει. Και την πορνην, οτι νοθευει το γενος· τα δ' αλλα παντα
καρτερωμεν και φιλοσο φωμεν· μαλλον δε καρτερειτε και φιλοσοφειτε, οσοι τον του
γαμου ζυγον εδεξασθε. Ἐαν επιγραφας ιδηις η υπο γραφας, αποκοσμησον· καν
γλωσσαν προπετη, σωφρονισον· αν γελωτα πορνικον, κατηφη ποιησον· εαν
δαπανην, η ποτον αμετρον, συστειλον· εαν προοδους ακαιρους, πεδησον· εαν
οφθαλμον μετεω ρον, κολασον. Μη τεμηις δε προπετως, μη χω ρισηις. Ἄδηλον, τι
κινδυνευει, το τεμνον, η το τεμ νομενον. Ἡ πηγη, φησι, του υδατος εστω σοι ιδια,
και μηδεις αλλοτριος μετασχετω σοι· και, Πωλος σων χαριτων, και ελαφος σης
φιλιας ομιλειτω σοι. Συ τοινυν μη γινου ποταμος αλλοτριος, μηδε αλλαις αρεσκειν
σπουδαζε μαλλον, η τηι σηι γυναικι. Ει δε αλλαχου φερηι, και τωι σωι μελει νομοθετεις
την ασελγειαν. Ουτω μεν ο Σωτηρ. 36.293
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θʹ. Τι δε οι Φαρισαιοι; Τραχυς τουτοις ο λογος φαινεται. Και γαρ και αλλα
των καλως εχον των απαρεσκει, και τοις τοτε Φαρισαιοις, και τοις νυν Φαρισαιοις.
Φαρισαιον γαρ, ου το γενος μονον, αλλα και ο τροπος εργαζεται Ουτω και Ἀσσυριον
οιδα, και Αιγυπτιον, τον τηι προαιρεσει μετα τουτων ταττομενον. Τι ουν οι
Φαρισαιοι; Ει ουτω, φασιν, εστιν η αιτια μετα της γυναικος, ου συμφερει γα μησαι.
Νυν δε τουτο καταμανθανεις, ω Φαρισαιε, το, Ου συμφερει γαμησαι; προτερον δε ουκ
ηπιστασο, ηνικα τας χηρειας εωρας, και τας ορφανιας, και τους αωρους θανατους,
και τα διαδοχα των κροτων πενθη, και τους επι τοις θαλαμοις ταφους, και τας
ατεκνιας, και τας κακοτεκνιας, και τους ατελεις τοκους και αμητορας, και πασαν την
περι ταυτα κωμωιδιαν η τραγωιδιαν; Ἀμφοτερα γαρ ειπειν οι κειοτατον. Συμφερει
γαμησαι; καγω δεχομαι· Τι μιος γαρ ο γαμος, και η κοιτη αμιαντος· συμφερει δε τοις
μετριοις, ου τοις απληστοις, και πλεον η δει την σαρκα τιμαιν βουλομενοις. Ὅταν
τουτο μονον ο γαμος ηι, η γαμος, και συζυγια, και παιδων διαδοχης επιθυμια, καλος ο
γαμος· πλειο νας γαρ εισαγει τους ευαρεστουντας Θεωι. Ὅταν δε υλην εξαπτηι, και
ταις ακανθαις περιβαλληι, και οιον κακιας οδος ευρισκηται, τοτε καγω φθεγγομαι·
Ου συμφερει γαμησαι.
Ιʹ. Καλον ο γαμος· αλλ' ουκ εχω λεγειν, οτι και υψηλοτερον παρθενιας. Ουδε
γαρ αν ην τι μεγα η παρθενια, μη καλου καλλιων τυγχανουσα. Μη δη χαλεπαινετε,
οσαι υπο ζυγον. Πειθαρχειν δει Θεωι μαλλον η ανθρωποις. Πλην αλληλαις
συνδεσμεισθε, και παρθενοι, και γυναικες, και εν εστε εν Κυριωι, και αλληλων
καλλωπισμα. Ουκ αν ην αγα μος, ει μη γαμος. Ποθεν γαρ εις τουτον παρηλθε τον
βιον παρθενος; Ουκ αν ην γαμος σεμνος, ει μη παρθενον καρποφορων και τωι Θεωι
και τωι βιωι. Τιμησον και συ την μητερα την σην, εξ ης γεγονας. Τιμησον και συ την
εκ μητρος, και μητερα. Μη τηρ μεν ουκ εστι, Χριστου δε νυμφη εστι. Το μεν
φαινομενον καλλος ου κρυπτεται· το δε αφανες Θεωι βλεπεται. Πασα η δοξα της
θυγατρος του Βασιλεως εσωθεν, εν κροσσωτοις χρυσοις περιβε βλημενη,
πεποικιλμενη, ειτ' ουν πραξεσιν, ειτε και 36.296 θεωρημασιν. Και η υπο ζυγον εστω
τι Χριστου· και η παρθενος ολη Χριστου. Ἡ μεν μη παντελως ενδε σμεισθω τωι
κοσμωι· η δε μηδ' ολως γινεσθω του κοσμου. Ὃ γαρ εστι τηι υπο ζυγον το μερος,
τουτο παντελες τηι παρθενωι. Ἀγγελων επανηιρησαι πολιτειαν; μετα των αζυγων
εταχθης; μη κατενε χθηις εις σαρκα, μη κατενεχθηις εις υλην μη τηι υληι γαμηθηις, καν
αλλως αγαμος μενηις. Ὀφθαλμος πορνευων ου φυλασσει την παρθενιαν, γλωττα
πορνευουσα τωι πονηρωι μιγνυται. Ποδες ατακτα βαινοντες εγκαλουνται νοσον, η
κινδυνον. Παρθενευετω και η διανοια· μη ρεμβεσθω, μη πλανασθω, μη τυπους εν
αυτηι φερετω πονηρων πραγματων. και ο τυπος μερος πορνειας εστι· μη
ειδωλοποιειτω τηι ψυχηι τα μισουμενα.
ΙΑʹ. Ὁ δε ειπεν αυτοις· Ου παντες χωρουσι τον λογον, αλλ' οις δεδοται. Ὁρατε
του πραγματος το υψηλον; Μικρου και αχωρητον ευρισκεται. Πως γαρ ου κρειττον
σαρκος, το εκ σαρκος γενομενον μη γεν ναιν εις σαρκα; Πως γαρ ουκ αγγελικον το
σαρκι συν δεδεμενην μη κατα σαρκα ζηιν, αλλ' ειναι της φυσεως υψηλοτεραν; Ἡ
σαρξ τωι κοσμωι προσεδησεν, αλλ' ο λογισμος προς Θεον ανηγαγεν· η σαρξ εβαρησεν,
αλλ' ο λογισμος επτερωσεν· η σαρξ εδησεν, αλλ' ο ποθος ελυσεν. Ὅληι τετασο προς
Θεον, ω παρθενε, τηι ψυχηι· τουτο γαρ αυτο και ανδρασι νομοθετω και γυ ναιξι· και
ου μη τι σοι φανηι των αλλων κα λον, οσα τοις πολλοις· ου γενος, ου πλουτος, ου
θρονος, ου δυναστεια, ου το εν ευχροιαι και συνθεσει μελων φανταζομενον καλλος,
χρονου και νοσου παι γνιον. Ει ολην εκενωσας προς Θεον του φιλτρου την δυναμιν,
ει μη δυο σοι ειη τα ποθουμενα, και το ρεον, και το αορατον· αρα τοσουτον ετρωθης
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τωι εκλεκτωι βελει, και του νυμφιου το καλλος κατεμαθες, ωστε και δυνασθαι λεγειν
εκ του νυμφικου δραματος τε και αισματος, οτι Γλυκασμος ει, και ολος επιθυμια.
ΙΒʹ. Ὁρατε τα εμπεριλαμβανομενα τοις μολιβδι νοις οχετοις ρευματα, οτι τωι
λιαν στενοχωρεισθαι, και προς εν φερεσθαι, τοσουτον εκβαινει την υδατος 36.297
πολλακις φυσιν, ωστε και προς το ανω χωρειν αει το κατοπιν ωθουμενον. Ουτως
εαν σφιγξηις τον πο θον, και ολη Θεωι συναφθηις, ανω χωρισηις, ου μη κατω πεσηις, ου
μη διαχυθηις, ολη Χριστου με νεις, μεχρις αν και Χριστον ιδηις τον σον νυμφιον.
Ἀπροσιτον εαυτην φυλαττε, και λογωι, και εργωι, και βιωι, και διανοηματι, και
κινηματι. Πανταχοθεν ο Πονηρος περιεργαζεται σε, παντα κατασκοπει, που βαληι,
που τρωσει, μη τι παραγυμνουμενον ευρηι και προς πληγην ετοιμον. Ὅσωι
καθαρωτεραν οραι, τοσου τωι μαλλον σπιλωσαι φιλονεικει· και γαρ εσθητος λαμπρας
οι σπιλοι περιφανεστεροι. Μη οφθαλμος οφθαλμον ελκετω, μη γελως γελωτα, μη
συνηθεια νυκτα, μη νυξ απωλειαν. Το γαρ κατα μερος υφ ελκομενον και
κλεπτομενον, ανεπαισθητον μεν την προς το παρον εχει βλαβην, εις το κεφαλαιον
δε της κακιας απανται.
ΙΓʹ. Ου παντες, φησι, χωρουσι τον λογον του τον, αλλ' οις δεδοται. Το,
δεδοται, οταν ακουσηις, μηδεν αιρετικον παθηις, μη τας φυσεις εισαγαγηις, μη τους
χοικους, και τους πνευματικους, και τους μεσους. Εισι γαρ ουτω τινες διακειμενοι κα
κως, ωστε οιεσθαι, τους μεν παντη απολλυμενης ειναι φυσεως, τους δε σωζομενης,
τους δε ουτως εχειν, οπως αν η προαιρεσις αγηι προς το χειρον, η βελτιον.
Ἐπιτηδειοτητα μεν γαρ αλλον αλλου μαλ λον, η ελαττον εχειν, καγω δεχομαι· ουκ
αρκειν δε μονην την επιτηδειοτητα προς τελειωσιν· λο γισμον δε ειναι τον ταυτην
εκκαλουμενον, ινα η φυσις εις εργον προελθηι, καθαπερ λιθος πυριτης σιδη ρωι
κρουσθεις, και ουτω πυρ γενηται. Ὅταν ακουσηις, Οις δεδοται, προσθες, δεδοται μεν
τοις κα λουμενοις και τοις ουτω νευουσι. Και γαρ οταν ακουσηις, ου του θελοντος,
ουδε του τρεχοντος, αλλα του ελεουντος Θεου, συμβουλευω σοι ταυτον υπολαβειν.
Ἐπειδη γαρ εισι τινες οι τοσουτον μεγαλοφρονουντες επι τοις κατορθωμασιν, ωστε
το παν εαυτοις διδοναι, και μηδεν τωι ποιησαντι, και σο φισαντι, και χορηγωι των
καλων, διδασκει τουτους ο λογος, οτι και το βουλεσθαι καλως, δειται της παρα Θεου
βοηθειας· μαλλον δε, αυτο το προαιρεισθαι τα δεοντα, θειον τι και εκ Θεου δωρον
φιλανθρωπιας· δει γαρ, και το εφ' ημιν ειναι, και το εκ Θεου σωζε σθαι. ∆ια τουτο
φησιν· Ου του θελοντος· τουτ' 36.300 εστιν, ου μονον του θελοντος, ουδε του
τρεχοντος μο νον, αλλα και του ελεουντος Θεου. Ειτα, επειδη και το βουλεσθαι παρα
Θεου, το παν εικοτως ανεθηκε τωι Θεωι. Ὅσον αν δραμηις, οσον αν αγωνισηι, χρηιζης
του διδοντος τον στεφανον. Ἐαν μη Κυριος οικοδομη σηι οικον, εις ματην εκοπιασαν
οι οικοδομουντες αυτον. Ἐαν μη Κυριος φυλαξηι πολιν, εις ματην ηγρυπνησαν οι
φυλασσοντες αυτην. Οιδα, φησιν, οτι ου τοις κουφοις ο δρομος, ουδε τοις δυνατοις ο
πολεμος, ουδε των μαχομενων η νικη, ουτε των ευπλουντων οι λιμενες· αλλα Θεου,
και νικην απεργασασθαι, και εις λιμενας αποσωσαι το σκαφος.
Ι∆ʹ. Και τουτο αλλαχου λεγομενον, και νοουμενον, και ισως αναγκαιον
προσθειναι και το επελθον τοις ειρημενοις, ινα τον εμον πλουτον και υμιν
χαρισωμαι. Ἤτησεν η μητηρ των υιων Ζεβεδαιου φιλοτεκνον τι παθουσα, και το
μετρον αγνοουσα των αιτουμε νων, πλην συγγνωστη δι' υπερβολην φιλτρου, και
οφειλομενην ευνοιαν τεκνοις. Ουδεν γαρ μητρος ευ σπλαγχνοτερον· και τουτο λεγω,
ινα τιμασθαι νομο θετησω τας μητερας. Ἤτησεν ουν τον Ἰησουν η μητηρ εκεινων,
ενα εκ δεξιων καθισαι, και ενα εξ αριστερων. Ἀλλα τι ο Σωτηρ; Ἐρωται το πρωτον, ει
το ποτηριον δυνανται πιειν, ο αυτος πινειν ημελ λεν. Ὡς δε και τουτο ωμολογηθη,
και ο Σωτηρ εδεξα το (ᾔδει γαρ κακεινους τωι αυτωι τελειουμενους, μαλλον δε,
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τελεωθησεσθαι μελλοντας), τι φησι; Το μεν ποτηριον πιονται, το δε καθισαι εκ
δεξιων μου και εξ αριστερων, ουκ εστιν εμον, φησι, τουτο δουναι, αλλ' οις δεδοται.
Ουδεν ουν ο ηγε μων νους; ουδεν ο πονος; ουδεν ο λογος; ουδεν η φιλοσοφια; ουδεν
το νηστευσαι; ουδεν το αγρυπνησαι; το χαμευνησαι; το πηγας σταξαι δακρυων;
Τουτων ουδεν, αλλα κατα τινα αποκληρωσιν, και Ἱερεμιας αγιαζεται, και αλλοι εκ
μητρας αλλοτριουνται;
ΙΕʹ. Φοβουμαι μη και ατοπος τις εισελθηι λογισμος, ως της ψυχης αλλαχου
πολιτευσαμενης, ειτα τωι σωματι τουτωι ενδεθεισης· και εκ της εκειθεν πολιτειας,
των μεν λαβοντων την προφητειαν, των δε κατακρινομενων, οσοι κακως
βεβιωκασιν. Ἀλλ' επει δη τουτο υπολαβειν λιαν ατοπον, και ουκ εκκλησιαστι κον
(αλλοι μεν γαρ περι των τοιουτων δογματων παιζετωσαν, ημιν δε τα τοιαυτα
παιζειν ουκ ασφα λες), κακει τωι, Και οις δεδοται, προσθες το, τοις ουσιν αξιοις· οι το
ειναι τοιουτοι, ου μονον παρα 36.301 του Πατρος ειληφασιν, αλλα και εαυτοις
δεδωκα σιν.
Ις ʹ. Εισι γαρ ευνουχοι, οιτινες εκ κοιλιας μη τρος ευνουχισθησαν, και τα εξης.
Σφοδρα εβουλο μην ανδρικον τι περι των ευνουχων εχειν ειπειν. Μη μεγα φρονειτε,
οι εκ φυσεως ευνουχοι. Το γαρ της σωφροσυνης, ισως ακουσιον. Ου γαρ ηλθεν εις
βασανον, ουδε το σωφρονειν εδοκιμασθη δια της πειρας. Το μεν γαρ εκ φυσεως
αγαθον, αδοκιμον· το δ' εκ προαιρεσεως, επαινετον. Τις πυρι χαρις του καιειν; το γαρ
καιειν εκ φυσεως εχει. Τις υδατι του κατω φερεσθαι; τουτο γαρ εχει παρα του δη
μιουργησαντος. Τις χιονι της ψυχροτητος χαρις; η τωι ηλιωι του φαινειν; Φαινει γαρ
καν μη βουληται. Χαριζου μοι το βουλεσθαι τα βελτιονα. Χαριζηι δε, εαν σαρξ
γενομενος, πνευματικος γενηι· εαν τηι μολι βδι της σαρκος ελκομενος, πτερωθηις υπο
του λο γου· εαν ουρανιος ευρεθηις, ταπεινος γεγονως· εαν σαρκι συνδεθεις, υπερ
σαρκα φανηις.
ΙΖʹ. Ἐπειδη ουν το σωματικα φρονειν ουκ επαινετον, αλλο τι αιτω τους
ευνουχους. Μη πορνευ σητε περι θεοτητα. Χριστωι συζευχθεντες, Χριστον μη
ατιμασητε. Ὑπο του Πνευματος τελειουμενοι, μη ομοτιμον εαυτοις το Πνευμα
ποιησητε. Ει ετι ανθρω ποις ηρεσκον, ο Παυλος φησι, Χριστου δουλος ουκ αν ημην.
Ει κτισματι ελατρευον, ουκ αν Χριστιανος ωνομαζομην. Εις τι γαρ ο Χριστιανος
τιμιον; Ουχ οτι Θεος ο Χριστος; Ει μη τουτο ως ανθρωπος παθω, φιλιαι προς αυτον
συγκεκραμενος. Καιτοι και Πετρον τιμω, αλλ' ουκ ακουω Πετριανος· και Παυλον,
Παυλιανος δε ουκ ηκουσα. Ου δεχομαι παρα ανθρωπων ονομαζεσθαι, παρα Θεου
γεγονως. Ουτως ει μεν, οτι Θεον υπειληφας, δια τουτο καληι Χριστιανος, και καλοιο,
και μενοις εν τωι ονοματι, η τωι πραγματι. Ει δε, οτι στεργεις Χριστον, δια τουτο εξ
αυτου καληι, ουδεν πλεον νεμεις αυτωι των αλλων κλησεων, αι απο τινος
επιτηδευματος η πραγματος τιθενται.
ΙΗʹ. Ὁρατε τους περι τας ιπποδρομιας εσπουδα κοτας τουτους. Οι απο των
χρωματων ονομα 36.304 ζονται, και των μεριδων, αις συνεστηκασιν. Ὑμεις δε ιστε
τα ονοματα, καν εγω μη λεγω. Ει ουτως ακουεις Χριστιανος, μικρα λιαν η
προσηγορια, καν επ' αυτηι καλλωπιζηι· ει δε, οτι και Θεον υπειληφας, δειξον τοις
εργοις ως υπειληφας. Ει κτισμα ο Υιος, ετι και νυν λατρευεις τηι κτισει παρα τον
κτιστην. Ει κτισμα το Πνευμα το αγιον, ματην εβαπτισθης, και τοις μεν δυσι μερεσιν
υγιαινεις. μαλλον δε ουδε εκεινοις· τωι δε ενι, παντελως κινδυνευεις. Ὑπο θου
μαργαριτην ενα ειναι την Τριαδα. πανταχοθεν ομοιον, και ισον στιλβοντα. Ὅ τι αν
παθηι του μαργαριτου, η πασα του λιθου χαρις ηφανισται. Ου τως οταν ατιμαζηις
Υιον, ινα τιμησηις Πατερα, ου δεχεται σου την τιμην. Ἐπ' ατιμιαι του Υιου ο Πατηρ ου
δοξαζεται. Ει σοφος υιος ευφραινει πατερα, ποσωι μαλλον η του Υιου τιμη, τιμη του
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Πατρος γενηται; Ει δε και τουτο δεξηι· Το τεκνον, μη δοξαζου επ' ατιμιαι Πατρος·
ουτως ουδε Πατηρ επ' ατιμιαι του Υιου δοξαζεται. Ει ατιμαζεις το Πνευμα το αγιον,
ου δεχεται σου την τιμην ο Υιος. Ει γαρ και μη ως Υιος εκ του Πατρος, αλλ' ουν εκ
του αυτου Πατρος. Ἢ το παν τιμησον, η το ολον ατιμασον, ινα ακολουθος νους
σεαυτωι τυγχανηις. Ου δεχομαι σου το εξ ημισειας ευσεβες. Ὅλον ευσεβη μεν ειναι σε
βουλομαι, αλλα καθως βουλομαι. Συγγνωθι τωι παθει. Ἀλγω και υπερ των
μισουντων. Μελος ης εμον, και ει νυν αποτεμνηι· μελος και γενησηι τυχον· δια τουτο
και φιλανθρωπα φθεγγομαι. Ταυτα δια τους ευνουχους, ινα περι θεοτητα
σωφρονωσιν.
ΙΘʹ. Ου γαρ η περι σωμα μονον αμαρτια, πορνεια και μοιχεια λεγεται, αλλα
και οτιουν ημαρτες, και μαλιστα η περι το θειον παρανομια. Ποθεν παρασχωμεν;
τουτο τυχον απαιτεις· Ἐπορνευσαν, φησιν, εν τοις επιτηδευμασιν αυτων. Ὁραις και
πραξιν πορνειας αναισχυντον; Και, Ἐμοιχωντο, φησιν, εν τωι ξυλωι. Ὁραις και
θρησκειαν τινα μοιχαλιδα; Μη τοινυν μοιχευσηις κατα ψυχην, σωφρονων τωι
σωματι· μη δειξεις το ακουσιως τηι σαρκι σωφρονειν εξ ων ου σωφρονεις, εν οις
πορνευειν δυνατος ει. Τι πεποιηκατε την ασεβειαν υμετεραν; Τι παντες επι το χειρον
φερεσθε, ως ταυτον ειναι λοιπον, η ευνουχον, η ασεβη καλει 36.305 σθαι; Γενεσθε
μετα των ανδρων, οψε γουν ανδρικον τι φρονησατε, φυγετε τας γυναικωνιτιδας, μη
προστεθητω τωι αισχρωι του ονοματος το αισχρον του κηρυγματος. Βουλεσθε μικρον
ετι τωι λογωι προσκαρτηρησωμεν; Ἢ κορον εχει τα ειρημενα; Πλην τιμηθητωσαν και
οι ευνουχος τοις εξης· επαινετος γαρ ο λογος.
Κʹ. Εισι γαρ ευνουχοι, φησιν, οιτινες εκ κοιλιας μητρος εγεννηθησαν ουτως·
και εισιν ευνουχοι, οιτινες ευνουχισθησαν παρα των ανθρωπων· και εισιν ευνουχοι,
οιτινες ευνουχισαν εαυτους δια την βασιλειαν των ουρανων. Ὁ δυναμενος χωρειν,
χωρειτω. ∆οκει μοι των σωματων αποστας ο λογος, τυπουν δια των σωματων τα
υψηλοτερα. Το μεν γαρ μεχρι των σωματικων ευνουχων στησαι τον λογον, τυχον
μικρον τε και λιαν ασθενες και αναξιον λογου· δει δε ημας επινοησαι τι του
Πνευματος αξιον. ∆οκουσι τοινυν οι μεν εκ φυσεως νευειν προς το αγαθον. Φυσεως
δε οταν ειπω, ουκ ατιμαζω την προαιρεσιν, αλλ' αμφοτερα τιθημι, την τε προς το
καλον επιτηδειοτητα, και την εις εργον αγουσαν το εκ φυσεως επιτηδειον. Ἕτεροι δε
εισι τινες, ους ο λογος καθαιρει, των παθων εκτεμνων. Τουτους ηγουμαι ειναι τους
υπο των ανθρωπων ευνουχιζομενους, οταν ο διδασκαλικος λογος διελων το
κρειττον απο του χειρονος, και το μεν αποπεμψαμενος, το δε νομοθετησας (ως το,
Ἔκκλινον απο κακου, και ποιησον αγαθον), την πνευματικην σωφροσυνην
δημιουργησηι. Ἐπαινω και τουτον τον ευνουχισμον, και λιαν επαινω τους τε
διδασκαλους ομοιως και τους διδασκομενους, οτι οι μεν καλως εξετεμον, οι δε
καλλιον εξετμηθησαν.
ΚΑʹ. Και εισιν, οιτινες εαυτους ευνουχισαν δια την βασιλειαν των ουρανων.
Ἄλλοι διδασκαλων μεν ουκ επετυχον, εαυτων δε γεγονασιν επαινετοι διδασκαλοι.
Ουκ εδιδαξε σε μητηρ το δεον, ουκ εδιδαξε σε πατηρ, ου πρεσβυτερος, ουκ επισκοπος,
ουκ αλλος τις των το διδασκειν πεπιστευμενων. Ἀλλα τον εν σοι λογον κινησας,
αλλα τον σπινθηρα του καλου δια της προαιρεσεως αναψας, σαυτον ευνουχισας, την
ριζαν εξετεμες, τα οργανα της κακιας εξωρισας, τοσαυτην εξιν εκτησω της αρετης,
ωστε και σχεδον αδυνατον σοι γενεσθαι την περι τα χειρω φοραν. ∆ια τουτο επαινω
και τουτον τον ευνουχισμον, και τυχον μαλλον των αλλων. Ὁ δυναμενος χωρειν,
χωρειτω. Ἣν βουλει δεξαι μεριδα, η επακολουθησον τωι διδασκαλωι, η γενου σαυτου
διδασκαλος. Ἓν αισχρον μονον, μη τμηθηναι τα παθη. Περι δε του τμηθηναι τα
παθη, μηδεν διαφερου. Και ο διδασκων, πλασμα Θεου, και συ γεγονας 36.308 εκειθεν·
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καν τε ο διδασκαλος αρπασηι την χαριν, καν τε γενηται σον το καλον, καλον ομοιως
εστι.
ΚΒʹ. Μονον εκτεμνωμεν εαυτους των παθων, μη τις ριζα πικριας ανω φυουσα
ενοχληι. Μονον ακολουθωμεν τηι εικονι, μονον αιδωμεθα το αρχετυπον. Ἔκτεμνε τα
σωματικα παθη, εκτεμνε και τα ψυχικα. Ὅσωι γαρ ψυχη τιμιωτερον σωματος,
τοσουτωι τιμιωτερον καθαραι ψυχην, η σωμα. Ει δε η του σωματος καθαρσις των
επαινετων, σκοπει μοι ποσον η της ψυχης μειζων τε και υψηλοτερα. Ἔκτεμνε την
Ἀρειανην ασεβειαν, εκτεμνε την Σαβελλιου κακοδοξιαν. Μητε συναψηις πλεον η
καλως εχει, μητε διεληις κακως, μητε εις εν προσωπον συνεληις τα τρια, μητε εργασηι
τρεις αλλοτριοτητας φυσεων. Και το εν επαινετον, καλως νοουμενον, και τα τρια
καλως διαιρουμενα, οταν προσωπων, αλλα μη θεοτητος, η διαιρεσις ηι.
ΚΓʹ. Ταυτα και λαικοις νομοθετω, ταυτα και πρεσβυτεροις εντελλομαι, ταυτα
και τοις αρχειν πεπιστευμενοις. Βοηθησατε τωι λογωι παντες οσοις το δυνασθαι
βοηθειν εκ Θεου. Μεγα φονον επισχειν, και μοιχειαν κολασαι, και κλοπην
σωφρονισαι· πολλωι μαλλον ευσεβειαν νομοθετησαι, και υγιη λογον χαρισασθαι. Ου
τοσουτον ο εμος λογος δυνησεται πολεμων υπερ της αγιας Τριαδος, οσον το
προσταγμα, εαν επιστομιζηις τους κακως εχοντας, εαν βοηθηις τοις διωκομενοις, εαν
τους φονευτας επεχηις, εαν κωλυηις το φονευεσθαι. Λεγω δε, ου τον σωματικον
μονον, αλλα και τον ψυχικον. Πασα γαρ αμαρτια, θανατος εστι ψυχης. Μεχρι τουτων
ο λογος στητω.
Κ∆ʹ. Λοιπον δε εστω υπερ των συνεληλυθοτων ευχη. Ἄνδρες ομου και
γυναικες, αρχομενοι τε και αρχοντες, πρεσβυται και νεανισκοι μετα παρθενων, παν
γενος ηλικιας, πασαν μεν φερετε ζημιαν, την εις χρηματα, την εις σωματα· εν δε μη
δεξησθε μονον, την θεοτητα ζημιουμενοι. Προσκυνω Πατερα, προσκυνω τον Υιον,
προσκυνω το Πνευμα το αγιον· μαλλον δε προσκυνουμεν, εγω και προ παντων, ο
ταυτα λεγων, εγω και μετα παντας και συν πασιν, εν αυτωι τωι Κυριωι τωι Χριστωι
ημων, ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας. Ἀμην.

 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


