De beneficentia
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΠΕΡΙ ΕΥΠΟΙΙΑΣ
Ὁ της εκκλησιας ταυτης προεδρος και οι της απλανους ευσεβειας και της
κατ' αρετην πολιτειας διδασκαλοι πολλην εχουσι προς τους γραμματιστας και τους
παιδευτας των πρωτων στοιχειων την ομοιοτητα. ωσπερ γαρ εκεινοι τους νηπιους
και ψελλιζομενους ετι παιδας παρα των πατερων υποδεξαμενοι ουκ ευθυς επι τα
τελειοτερα των μαθηματων αγουσιν, αλλα πρωτον εν τωι κηρωι το αλφα χαραξαντες
και τα εξης των στοιχειων τα τε ονοματα αυτων ειδεναι διδα σκουσι και τοις τυποις
τοις γραφεισιν ενασκουσι την χειρα, μετα δε τουτο ταις συλλαβαις προσβιβαζουσι
και των ονοματων εξης παιδευουσι την εκφωνησιν· ουτως και οι της εκκλησιας
καθηγεμονες τοις στοιχειωδεσι πρωτον των μαθηματων προσαγοντες τον ακροατην
κατα προκοπην παρεχουσι των τελειοτερων την γνωσιν. Ἐπει τοινυν εν δυο ταις
προλαβουσαις ημεραις της φαρυγγος και της γαστρος την φιληδονιαν
εσωφρονισαμεν, μη με οιηθητε και σημερον τα συνηθη λεξειν, ως καλον
καταφρονησαι κρεων και αποσχεσθαι του φιλογελωτος οινου και βακχευτου,
επισχειν δε τους μαγειρους και 9.94 παυσαι του οινοχοου την χειρα καμνουσαν.
ταυτα γαρ εμοι τε ικανως ειρηται και υμεις δια των πραγματων ενεργον την
συμβουλην επεδειξατε. το δε πρωτον μαθημα ασκηθεισιν υμιν καλον εκ προαγωγης
μεταδουναι των μειζονων και ανδρικωτερων λοιπον διδαγματων.
Ἔστι τοινυν και ασωματος νηστεια και αυλος εγκρατεια, η περι ψυχην
στρεφομενη αποχη των κακων και δι' εκεινην ημιν και αυτη ενομοθετηθη η αποχη
των βρωματων. νηστευσατε τοινυν απο κακιας· εγκρατευσασθε απο της των
αλλοτριων επιθυμιας· αποσχεσθε κερδους αδικου· λιμο κτονησατε του μαμωνα την
φιλαργυριαν· μηδεν επι της οικιας εστω κειμηλιον εκ βιας και αρπαγης. τι γαρ
οφελος, αν κρεα μη προσενεγκηις τωι στοματι και δακνηις τηι κακιαι τον αδελφον; η τις
ονησις, αν τα σα μη φαγηις και λαβηις τα του πενητος αδικως; τις δε αυτη ευσεβεια,
αν υδωρ πινων ραψηις δολον και αιματος διψησηις εκ πονηριας; ενηστευσε παντως
μετα των ενδεκα και Ἰουδας, αλλα τον φιλαργυρον μη δαμασας τροπον ουδεν εις
την σωτηριαν ωφεληθη παρα της ασιτιας. και ο διαβολος ουκ εσθιει (πνευμα γαρ
εστιν ασωματον), αλλα δια κακιαν του υψους απεπεσεν. ομοιως και των δαιμονων
εκαστος ουτε οψα προσφερεται ουτε πολυποσιας η μεθης δεχεται κατηγορημα (φυσις
γαρ αυτους της των βρωματων μετουσιας εχωρισεν), αλλ' ομως και νυκτωρ και μεθ'
ημεραν εμπλανωμενοι τωι αερι κακιας εισι ποιηται τε και υπηρεται και τας καθ'
ημων επιβουλας ενεργουσι σπουδαιως. 9.95 φθονωι δε και βασκανιαι τηκονται, ει
μελλοιμεν ανθρωποι προς τον θεον συγγενως εχειν, εκεινων εκπεσοντων της προς
το αγαθον οικειοτητος. Παιδαγωγειτω τοινυν τον βιον των Χριστιανων τροπος
φιλοσοφος, και η ψυχη φευγετω της κακιας την βλαβην. αν γαρ οινου και κρεων
απεχομενοι τοις κατα προθεσιν αμαρτημασιν ωμεν υπευθυνοι, προλεγω και
προμαρτυρομαι, ως ουδεν ημας ονησει υδωρ και λαχανα και αναιμακτος τραπεζα,
ανομοιον της εξωθεν επιφανειας την ενδοθεν διαθεσιν εχοντας. δια καθαροτητα
ψυχης ενομοθετηθη νηστεια. ει δε εκεινη τηι προαιρεσει και ταις αλλαις ενερ γειαις
μολυνεται, τι ματην προσδαπανωμεν το πινομενον υδωρ τηι ανεκπλυτον και πολυν
γεωργουσηι τον βορβορον; τις ονησις της σωματικης νηστειας, αν μη καθαρευηι ο
νους; ουδε γαρ οφελος, εαν το αρμα ισχυρον υπαρχηι και το τεθριπ πον ευτακτον
μαινομενου του ηνιοχου. τι δε οφελος της ευ ηρμοσμενης νηος, εαν μεθυηι ο
κυβερνητης; νηστεια θεμελιος αρετης. ωσπερ δε θεμελιος οικιας και τροπις πλοιου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

αχρηστα και ανονητα, καν σφοδρα καρτερως υποβληθωσιν, αν μη τα εξης αυτοις
επιστημονως εποικοδομηθηι, ουτως και της εγκρατειας ταυτης ουδεν οφελος, αν μη
την αλλην δικαιοσυνην προσφυη και ακολουθον δεξηται. φοβος θεου διδασκετω
την γλωτταν φθεγγεσθαι α προσηκεν, μη λαλειν τα μα ταια, ειδεναι καιρους και
μετρα, και λογον αναγκαιον και 9.96 αποκρισιν ευστοχον· λαλειν ευρυθμως, μη
χαλαζουν τους εντυγχανοντας τηι σφοδροτητι. δια τουτο γαρ και ο λεπτο τατος
εκεινος υμην ο υποδεσμων αυτην τηι κατω γενυι χαλινος λεγεται, ινα μη ατακτα και
ανοικονομητα φθεγγηται. ευλογειτω και μη λοιδορειτω· ψαλλετω και μη
βλασφημειτω· ευφημειτω και μη καταλαλειτω· η χειρ η προπετης τηι μνημηι του θεου
ως αλυσει δεσμεισθω. δια τουτο νηστευομεν, επειδη τον αμνον τον ημετερον
λοιδοριαι και ραπισματα προ των ηλων καθυβρισαν. μη τοινυν τον Ἰουδαικον
τροπον ζηλωσωμεν οι του Χριστου μαθηται. εαν γαρ ουτως ωμεν διακειμενοι, λεξει
ημιν Ἠσαΐας· Ἵνα τι εις κρισεις και μαχας νηστευετε και τυπτετε πυγμαις ταπεινον;
παρα του αυτου προφητου διδαχθητι και τα της αδολου και καθαρας νηστειας
ενεργηματα· Λυε παντα συνδεσμον αδικιας, διαλυε στραγγαλιας βιαιων
συναλλαγματων, διαθρυπτε πεινωντι τον αρτον σου και πτωχους αστεγους εισαγαγε
εις τον οικον σου. Πολλην δε ημιν αφθονιαν των γυμνων και των αστεγων ο νυν
ηνεγκε χρονος· πληθος γαρ αιχμαλωτων προς ταις θυραις εκαστου. και ο ξενος και
μεταναστης ου λειπει και την ζητουσαν χειρα πανταχου τεταμενην εστιν ιδειν.
τουτοις οικος μεν ο υπαιθρος αηρ, καταγωγια δε στοαι και αμφοδα και τα της αγορας
ερημοτερα. κατα δε τους νυκτικορακας και τας γλαυκας ταις οπαις εμφωλευουσιν.
εσθης αυτοις τα περικεκεντημενα ρακια· γεωργια των ελεουντων η γνωμη· 9.97
τροφη, ητις αν εκ του προστυχοντος εμπεσηι· ποτον ως τοις αλογοις αι κρηναι·
ποτηριον των χειρων η κοιλοτης· ταμιειον ο κολπος και ουτος αν μη διερρυηκως ηι,
αλλα στεγων τα εμβαλλομενα· τραπεζα η των γονατων συνερεισις· κλινη το εδαφος·
λουτρον ποταμος η λιμνη, ο ο θεος κοινον πασι και ακατασκευον εδωκεν. αλητικος
αυτοις ο βιος και αγριος, ου τοιουτος ων εξ αρχης, αλλ' εκ της συμφορας και της
αναγκης γενομενος. Τουτοις ο νηστευτης επαρκεσον. περι τους ατυχουντας των
αδελφων γενου φιλοτιμος. ο της σης υφειλες γαστρος, τωι πεινωντι προσθες.
γενεσθω ο του θεου φοβος δικαιος επανισωτης. θεραπευσον εγκρατειαι σωφρονι δυο
παθη εναντια αλληλοις, τον σον κορον και του αδελφου τον λιμον. ουτως γαρ
ποιουσι και οι ιατροι· τους μεν κενουσι, τους δε πληρουσι, ινα τηι προσθηκηι και
υφαιρεσει η περι εκαστον οικονομηθηι υγιεια. πεισθητε καληι παραινεσει· ανοιξατω ο
λογος των ευπορων τας θυρας· εισαγαγετω η συμβουλη τον πενητα προς τον εχοντα·
μη διαλεξις πλουτισατω τους στενοντας· δοτω αυτοις και οικιαν και κλινην και
τραπεζαν ο του θεου λογος ο προαιωνιος δια λογου οικετικου· γεωργησον τα προς
την χρειαν τοις σοις κτημασιν.
Προς τουτοις αλλοι πτωχοι πολλοι ασθενουντες και κατακειμενοι. εκαστος
περιεργαζεσθω τους γειτονας. μη αφηις παρ' αλλου θεραπευθηναι τον εγγυς σου· μη
λαβηι αλλος τον θησαυρον τον σοι παρακειμενον· περιπτυξαι τον κακουμενον ως
χρυσον· εναγκαλισαι τον κεκακωμενον ως σην υγιειαν, ως σωτηριαν γυναικος,
τεκνων, οικετων και πασης 9.98 της οικιας. ο πενης και αρρωστος διπλους εστι
πτωχος· οι μεν γαρ υγιαινοντες αποροι και θυραν εκ θυρας αμειβουσι και βαδιζουσι
προς τους εχοντας και ταις τριοδοις επικαθη μενοι παντας ανακαλουσι τους
διοδευοντας, οι δε παρα της νοσου πεπεδημενοι, εγκαθειργμενοι δε τοις στενοις
καταλυ μασι και ταις στεναις γωνιαις, ως ο ∆ανιηλ τωι λακκωι, σε τον ευλαβη και
φιλοπτωχον ως τον Ἀμβακουμ αναμενουσιν. γενου δε του προφητου δι'
ελεημοσυνης εταιρος· ταχυς τροφευς και αοκνος τωι δεομενωι παραστηθι. ουκ εστι
ζημια η δοσις· μη φοβηθηις· πολυχους βλαστανει ο της ελεημοσυνης καρπος. σπειρον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

διδους και πληρωσεις των αγαθων δραγμα των την οικιαν. Ἀλλ' ερεις· πενης καγω.
εστω· δεδοσθω. δος ο εχεις· ου γαρ τα υπερ δυναμιν ζητει ο θεος. συ αρτον, ετερος
ποτηριον οινου, αλλος ιματιον, και ουτως εκ συνεισφορας η του ενος λυεται
συμφορα. ουδε Μωυσης την δαπανην της σκηνης παρ' ενος ελαβε λειτουργου, αλλα
του δημου παντος. ο μεν γαρ πλουτων χρυσον ηνεγκεν εκεινωι, αλλος αργυρον, ο
πενης δερματα, ο τουτου πενεστερος τριχας. οραις ως και ο της χηρας κοδραντης
υπερεβαλε των πλουσιων τα αναθηματα; η μεν γαρ ο ειχεν ολον εκενωσε, των δε
ολιγον εξεπεσεν. Μη καταφρονησηις των κειμενων ως ουδενος αξιων. λογισαι τινες
εισι και ευρησεις αυτων το αξιωμα· του σωτηρος ημων το προσωπον ενεδυσαντο. ο
γαρ φιλανθρωπος 9.99 εχρησεν αυτοις το ιδιον προσωπον, ινα δι' εκεινου δυσωπωσι
τους ασυμπαθεις και μισοπτωχους, ωσπερ οι τας βασιλικας εικονας κατα των
βιαζομενων αυτους προβαλλομενοι, ιν' εκ της μορφης του κρατουντος τον
καταφρονητην δυσωπησωσιν. ουτοι εισιν οι ταμιαι των προσδοκωμενων αγαθων, οι
θυρωροι της βασιλειας, οι υπανοιγοντες τας θυρας τοις χρηστοις και κλειοντες τοις
δυσκολοις και μισανθρωποις· ουτοι και κατηγοροι σφοδροι και συνηγοροι αγαθοι·
συνηγορουσι δε και κατηγορουσιν, ου λεγοντες, αλλ' ορωμενοι παρα του κριτου. το
γαρ περι αυτους γενομενον εργον παρα τωι καρδιογνωστηι βοαι παντος κηρυκος
ευσημοτερον.
∆ια τουτους ημιν και το φοβερον ανεγραφη δια των ευαγγε λιων του Θεου
δικαστηριον, ου πολλακις ηκουσατε. ειδον γαρ εκει τον Υιον του ανθρωπου
ερχομενον εξ ουρανων και τον αερα ως γην πεζευοντα και ταις πολλαις μυριασι των
αγγελων δορυφορουμενον· επειτα θρονον δοξης ανυψουμενον και επ' αυτον τον
βασιλεα προκαθημενον, και παν φυλον ανθρωπων, οσον παρηλθεν εις γενεσιν και
ηλιωι κατελαμφθη και τουτου του αερος ανεσπασεν, εν δυο μερεσιν αποκεκρι μενον
και προσεστηκος τωι κριτηριωι το πληθος. εκαλουντο δε οι μεν αρνειοι, οσοι εκ
δεξιων· εριφους δε τους επι θατερον ηκουσα, εκ της ομοιοτητος των τροπων εφ'
εαυτους τας προσηγοριας ελκυσαντας. και διαλεξεις εκει του δικαστου 9.100 προς
τους κρινομενους και αποκρισεις των ευθυνομενων προς τον βασιλεα. απεκληρουτο
δε εκαστοις τα προσφορα· τοις μεν τον αριστον βεβιωκοσι βιον βασιλειας απολαυσις,
τοις δε μισανθρωποις και πονηροις τιμωρια πυρος και αυτη διαιωνιζουσα. Ἐγραφη
δε τα παντα επιμελως και ακριβες ημιν το δικαστηριον ανεζωγραφηθη παρα του
λογου, ουκ αλλου του χαριν η του μαθειν ευποιιας χρηστοτητα. αυτη γαρ εστιν η τον
βιον συνεχουσα, μητηρ των πενομενων, διδασκαλος των πλουσιων, αγαθη
κουροτροφος, πρεσβυτερων γηρωκομος, ταμιειον των δεομενων, κοινος των
ατυχουντων λιμην, πασαις ηλικιαις και συμφοραις την αφ' εαυτης μεριζουσα
προνοιαν. ως γαρ οι αγωνοθεται της ματαιοτητος υπο σαλ πιγγι την εαυτων
φιλοτιμιαν σημαινοντες πασι τοις της παλαιστρας την του πλουτου διανομην
επαγγελλονται, ουτως η ευποιια απαντας προς εαυτην καλει τους εν δυσκολιαις και
περιστασεσιν, ου πληγων τιμας τοις προσιουσιν, αλλα συμφορων θεραπειας
μεριζουσα. εστι δε αυτη πασης επαινου μενης πραξεως υψηλοτερα, θεου παρεδρος,
του αγαθου φιλη και πολλην προς αυτον την οικειωσιν εχουσα. ουτω τοι προ
παντων τας αγαθας και φιλανθρωπους πραξεις αυτος ο θεος ημιν αυτουργων
αναφαινεται· την γαρ κτισιν της γης και την του ουρανου διακοσμησιν και την
ευτακτον εναλλαγην των ωρων και ηλιου θερμοτητα και κρυσταλλου γενεσιν
ψυχουσαν και παντα τα καθ' εκαστον ουκ αυτος εαυτωι ο 9.101 θεος (απροσδεης γαρ
των τοιουτων εκεινος), αλλ' υπερ ημων διηνεκως ενεργει, γεωργος αορατος της των
ανθρωπων τροφης, σπορευς ευκαιρος και οχετηγος επιστημων. ουτος γαρ διδωσι
κατα τον Ἠσαΐαν σπερμα τωι σπειροντι, και το υδωρ εκ νεφελων νυν μεν ηρεμαιον
επιρραινει τηι γηι, παλιν δε λαβρον καταχει των αυλακων. οταν δε αυξηθηι τα ληια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

και παρελθηι το χλοαινομενον, τας νεφελας αποσκεδαζων του ουρανου παντος τοτε
προκαλυμματος γυμνον αυτοις εφιστησι τον ηλιον θερμην και εμπυρον διατεινοντα
την ακτινα, ιν' ωραιοι γενωνται προς τομην οι ασταχυες. τρεφει και αμπελον ταις
ωραις τωι διψωντι το ποτον ευτρεπι ζων και αγελας ημιν τρεφει διαφορων γενων,
ιν' υπαρχηι τοις ανθρωποις αφθονον οψον· και των μεν αι δοραι εριον γεωργουσαι
την σκεπην παρεχουσι, των δε τα υποδηματα ημιν απεργαζονται. οραις οτι πρωτος
της ευποιιας ευρετης ο θεος, ουτω τρεφων τον πεινωντα και ποτιζων τον διψωντα
και αμφιεννυς τον γυμνον, ως προειρηται.
Ει δε θελεις ακουσαι πως και θεραπευει τον κεκακωμενον, μανθανε· τις
εδιδαξε την μελισσαν εργαζεσθαι τον κηρον και συν εκεινωι το μελι; τις την πιτυν
και την τερεβινθον και της μαστιχης το δενδρον τον λιπαρον εκεινον χυμον
αποσταζειν εποιησεν; τις την Ἰνδων χωραν εδημιουργησε ξηρων καρπων και
ευωδων μητερα; τις την ελαιαν εφυσε 9.102 πονων σωματικων και αλγηδονων
επικουρον; τις εδωκεν ημιν ριζων και βοτανων διαγνωσιν και των εν αυταις
ποιοτητων την μαθησιν; τις την ποιητικην υγιειας ιατρικην συνεστησατο; τις ανηκεν
εκ της γης θερμων υδατων πηγας, τας μεν το ψυχρον και υγρον ημων ιωμενας, τας
δε το ξηρον η πεπυκνωμενον λυουσας; και προσηκεν ευκαιρως ειπειν κατα τον
Βαρουχ· Ουτος εξευρε πασαν οδον επιστημης και εδωκεν αυτην Ἰακωβ τωι παιδι
αυτου. δια τουτο τεχναι εμπυροι και πυρος χωρις και αλλαι ενυδροι και μυριαι των
επιτηδευματων ευρεσεις, ινα ταις του βιου χρειαις ανενδεης η διακονια τεληται· και
ο μεν θεος ουτως, ο πρωτος της ευποιιας ευρετης και των ημιν αναγκαιων πλουσιος
ομου και συμπαθης χορηγος. Ἡμεις δε οι καθ' εκαστον γραμμα της γραφης
παιδευομενοι ζηλουν τον εαυτων κυριον και δημιουργον, καθ' οσον τωι θνητωι η του
μακαριου και αθανατου μιμησις εφικτη, παντα παρασυρομεν προς την οικειαν
απολαυσιν και τα μεν τηι εαυτων αποκληρουμεν ζωηι, τα δε κληρονομοις
ταμιευομεθα· των δε δυσπραγουντων λογος ουδεις ουδε των πενομενων αγαθη
μεριμνα. ω της ανηλεους γνωμης. ανθρωπος ανθρωπον οραι αρτου πενομενον και
την αναγκαιαν ζωπυρησιν της τροφης ουκ εχοντα. ουκ επαρκει δε προθυμως και
ορεγει την σωτηριαν, αλλα περιοραι οιον τι φυτον ευθαλες υδατων αποριαι ελεεινως
ξηραινομενον, και ταυτα πλημμυρουσαν εχων την αφθονιαν και πολλοις
εποχετευειν δυναμενος την απο των υπαρχοντων παραμυθιαν. ως γαρ μιας πηγης
επιρροη 9.103 πολλας πεδιαδας ανηπλωμενας πιαινει, ουτως και μιας οικιας ευπορια
δημους πενητων εξαρκει διασωσασθαι, μονον εαν μη γνωμηι φειδωλος και
ακοινωνητος ως λιθος εμπεσουσα τηι διεξοδωι την επιρροην ανακρουσηται. Μη τα
παντα τηι σαρκι· ζησωμεν τι και τωι θεωι. τρυφη μεν γαρ επεισελθουσα δι'
απολαυσεως ολιγον της σαρκος μοριον θεραπευει, την φαρυγγα· τηι γαστρι δε τας
υλας ενσηψασα τελος εχει τον αφεδρωνα. ελεος δε και ευποιια θεωι τε εισι πραγματα
φιλα και, ωιπερ αν ενοικησωσιν ανθρωπωι, θεουσιν αυτον και προς μιμησιν
αποτυπουσι του αγαθου, ιν' υπαρχηι εικων της πρωτης και ακηρατου και παντα νουν
υπερβαινουσης ουσιας. της δε σπουδης το περας οποιον εγγυωνται; ενταυθα μεν
καλην ελπιδα και προσδοκιαν ευφραινουσαν, εν δε τοις επειτα, οταν την ρεουσαν
ταυτην αποσκευασαμενοι σαρκα την αφθαρσιαν μετενδυσωμεθα, μακαριαν ζωην,
αληκτον και ανωλεθρον, εν θαυμασταις τισι και νυν ου γινωσκομεναις ημιν
ευπαθειαις ευτρεπισμενην.
Ουκουν οι λογικοι κτισθεντες και τον νουν εχοντες των θειων ερμηνεα και
παιδευτην μη τοις προσκαιροις δελεασθητε. κτησασθε δε τα μηδεποτε
καταλιμπανοντα τον κτησαμενον· ορισατε μετρα τηι χρησει του βιου. μη παντα
ημετερα, αλλα μερος εστω και των πενητων των αγαπητων του θεου· παντα γαρ του
θεου, του κοινου πατρος· ημεις δε αδελφοι ως ομοφυλοι· αδελφους δε το μεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

αριστον και δικαιοτερον κατ' ισομοιριαν μεταλαγχανειν του κληρου· εν δε ταξει
δευτεραι, καν το πλεον εις η δευτερος σφετερισηται, το γουν 9.104 μερος
κερδανετωσαν οι λειπομενοι. ει δε τις καθολου κυριος ειναι των παντων εθελοι και
αυτης της τριτης η πεμπτης μοιρας εξειργων τους αδελφους, ουτος πικρος τυραννος,
βαρβαρος αδιαλλακτος, θηριον απληστον, μονον ηδεως περιχαινων τηι θοινηι,
μαλλον δε και αυτων αγριωτερος των θηριων· ειγε λυκος μεν τον λυκον εις βοραν
παραδεχεται και κυνες εν ταυτωι πολλοι εν σπαραττουσι σωμα· ο δε, απλη στος,
ουδενα των ομοφυλων εις την μετουσιαν παραλαμβανει του πλουτου. αρκει σοι η
συμμετρος τραπεζα. μη προς το πελαγος της ακολαστου πανδαισιας εκπεσηις·
χαλεπον γαρ το επ' εκεινης ναυαγιον, ου πετραις περιρρηγνυον υφαλοις, αλλ' εις το
σκοτος εξωθουν το βαθυτατον, οθεν ουποτε ο εμπεσων εκβησεται. Χρησαι, μη
παραχρησηι· τουτο γαρ σε και Παυλος εδιδαξεν. ανες σαυτον απολαυσει
μεμετρημενηι· μη βακχευσηις ταις ηδοναις· μη παντων απλως ζυων ολεθρος εσο,
τετραπο δων μεγαλων, τετραποδων μικρων, ορνιθων, ιχθυων, των ευποριστων, των
σπανιων, των ευωνων, των πολυτιμων· μη πολλων θηρευτων ιδρωτι μιαν πληρου
γαστερα, ωσπερ τι φρεαρ βαθυτατον πολυχειριαι των χωννυντων μη γεμιζο μενον.
δια τους τρυφωντας ουδε ο βυθος της θαλασσης ανενοχλητος μενει ουδε οι τωι υδατι
εννηχομενοι ιχθυες μονον αγρευονται, αλλα και οσα αλια ζωια τηι υποσταθμηι των
υδατων εμφερεται, και ταυτα προς την ηπειρον και τον αερα τουτον εξελκεται.
ουτως τα γενη των οστρεων ουκ ελαθε 9.105 και ο εχινος αγρευεται και η σηπια
ερπουσα σαγηνευεται και ο πολυπους ταις πετραις προσπεφυκως αποσπαται και οι
κοχλιαι των κατωτατων βυθων αποσυρονται και παντα γενη ζυων, οσα τοις της
επιφανειας κυμασιν επινηχεται και οσα τον πυθμενα της θαλασσης ελαχε κατοικειν,
προς τον αερα τουτον εκφερεται, της των φιληδονων μηχανης ποικιλα κατ' εκεινων
σοφιζομενης τα θηρατρα. Οια δε και τα εξης των τρυφωντων; επαναγκες γαρ την
κακιαν, οπου ποτ' αν ως νοσος ενσκηψηι, τας ακολουθους υλας εφελκεσθαι. διο οι
την αβροδιαιτον και συβαριτικην παρατιθεμενοι τραπεζαν ελκονται προς αναγκην
εις κατα σκευας μεγαλοφυων οικοδομηματων και την πολλην ευποριαν δαπανωσιν
εις μεγεθος οικων και κοσμον περιεργον. επι τουτοις τας κλισιας φιλοκαλουσιν,
εσθητος ανθινης και πεποικιλμενης φροντιζουσι και τραπεζας πολυταλαντους
αργυρου χαλκευονται, τας μεν εις λειοτητα εληλαμενας, τας δε πεποικιλμενας τηι
γλυπτικηι, ως εξειναι ομου τηι φαρυγγι και την οψιν ευωχεισθαι ταις ιστοριαις.
επιλογισαι μοι τα εξης· κρατηρας, τριποδας, καδους, τα προχοα σκευη, τα οψοφορα,
εκπωματων γενη μυρια, γελωτοποιους, μιμους, κιθαριστας, ωιδους, κομψολογους,
μουσικους, μουσικας, ορχηστριδας, παντα της ασελγειας τον ορμαθον, παιδας
θηλυνομενους ταις κομαις, κορας αναιδεις, αδελφας της Ἡρωδιαδος εις ακοσμιαν,
αναιρουσας Ἰωαννην, τον εν εκαστωι θεοειδη και φιλοσοφον νουν. 9.106
Τουτων παντων επι της οικιας τελουμενων προσεδρευουσι τωι πυλωνι μυριοι
Λαζαροι, οι μεν ηλκωμενοι χαλεπως, αλλοι τον οφθαλμον εκκεκομμενοι, ετεροι
λωβην στενοντες των ποδων, τινες δε αυτων ερποντες παντελως και παντων των
μελων στερησιν υπομειναντες. βοωντες δε ουκ ακουονται· κωλυει γαρ αυλων η ηχη
και τα μελη των αυτοφωνων ωιδων και ο του πλατεος γελωτος καγχασμος. αν δε
που και επι πλεον διοχλησωσι τας θυρας, αναπηδησας ποθεν ανηλεους δεσποτου
θρασυς πυλωρος απελαυνει ραβδοις, κυνας αποκα λων και μαστιξιν επιξαινων τα
τραυματα. απερχονται δε οι του Χριστου φιλοι, των εντολων το κεφαλαιον, ουκ
αρτου βραχεος, ουκ οψου μεταλαχοντες, υβρεις δε και πληγας προσκερδαναντες·
ενδον δε εν τωι εργαστηριωι του μαμωνα οι μεν ως υπεραντλα πλοια την τροφην
αποβλυζουσιν, αλλοι τηι τραπεζηι επικαθευδουσι παρεστωτων των εκπωματων.
διπλη δε η αμαρτια κατα την ασχημονα οικιαν πολιτευεται, η μεν επι τωι κορωι των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

μεθυοντων, η δε επι τωι λιμωι των ελαθεντων πτωχων. Ταυτα ει εποπτευει ο θεος,
ωσπερ ουν εφοραι, τινα του βιου την καταστροφην εννοειτε οι μισοπτωχοι; ειπατε· η
ουκ ιστε, οτι παντα τα φρικωδη και φοβερα υποδειγματα των τοιουτων χαριν το
ιερον ευαγγελιον εκβοαι και μαρτυρεται; και αναγεγραπται μεν βαρεα βρυχομενος
και στενων ο εν τηι βυσσωι τραφεις και εν τηι αβυσσωι των κακων συνεχο 9.107 μενος·
αλλος δε παλιν ομοτροπος τουτου κατεδικασθη θανατον απροσδοκητον, εν τηι
εσπεραι την εωθινην τρυφην βουλευομενος και του ορθρου μη καταλαβων την
ακτινα. μη θνητοι την πιστιν και αθανατοι την απολαυσιν· ουτως γαρ εχομεν
γνωμης οι τα παντα θελοντες τηι της σαρκος κολακειαι χαριζεσθαι, ως αδιαδοχοι
οικοδεσποται, ως διηνεκεις των επι γης κυριοι, εν τωι θερει την σποραν μεριμνωντες
και εν τηι σποραι την του θερους θυμηδιαν ελπιζοντες· φυτευοντες την πλατανον και
του υψηλου δενδρου την σκιαν ελπιζοντες· καταπηγνυντες τον πυρηνα του
φοινικος και την γλυκυτητα των καρπων αναμενοντες· και ταυτα πολλακις εν
πολιαι, οτε το μετοπωρον της ηλικιας ενεστηκεν, οτε εγγυς ο του θανατου χειμων,
λειπουσι δε τηι ζωηι ου κυκλος ενιαυτων, αλλα τρεις η τετταρες ημεραι. Λογισωμεθα
τοινυν οι λογικοι, οτι παροδικος ο βιος ημων και ρεων ο χρονος αστατος τε και
ασχετος, ωσπερ τι ρευμα ποταμου, παν το εν αυτωι τυγχανον ελαυνων προς το της
φθορας τελος· και ειθε, βραχυς ων και επικηρος, υπηρχεν ανευθυνος. τουτο δε εστι
το επικινδυνον, το εκαστης ωρας, ου μην αλλα και των λογων, ων φθεγγομεθα, τωι
αδεκαστωι δικαστηριωι την απολογιαν οφειλειν. διο και ο μακαριος ψαλμωιδος προς
ομοιαν των νυν λεγομενων εννοιαν εαυτον αναφερων επιθυμει γνωναι του ιδιου
τελους την προθεσμιαν. εκλιπαρει δε τον θεον των επιλοιπων ημερων διδαχθηναι
9.108 τον αριθμον, ινα προς τα εργα της εξοδου παρασκευασηται, μη ταραχθηι δε
αθροον ως ανετοιμος οδοιπορος μεταξυ βαδιζων και τα αναγκαια των εφοδιων
περιζητων. φησι γουν ουτως· Γνωρισον μοι, κυριε, το περας μου και τον αριθμον
των ημερων μου τις εστιν, ινα γνω, τι υστερω εγω. ιδου παλαιστας εθου τας ημερας
μου και η υποστασις μου ωσει ουδεν ενωπιον σου. βλεπε ψυχης αγαθης μεριμναν
συνετην, και ταυτα εν βασιλικωι αξιωματι. ενοπτριζεται γαρ τον βασιλεα των
βασιλεων και τον κριτην των κριτων και ζητει τον τελειον κοσμον των εντολων
κομισαμενος απελθειν αρτιος και ανελλιπης της ζωης της εκεισε πολιτης, ης γενοιτο
παντας ημας επιτυχειν χαριτι και φιλανθρωπιαι του κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι
η δοξα εις τους αιωνας. αμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


