Sermo in omnes sanctos
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΠΑΝΤΑΣ
Ευλογησον, ∆εσποτα.
Ἡρεμειν εβουλομην, και μη δημοσιευειν
αγροικιζουσαν γλωσσαν· μεγα γαρ σιωπη, οτ' αν ο λογος ευτελης· και θαυμαστον
ησυχια, απαιδευσιας παρουσης· φιλοσοφος τε ακρος δια σιγης καλυπτων αμαθιαν.
Τουτο καγω πραττειν προηιρουμην το ασθε 10.1200 νες της οικειας επισταμενος
γλωσσης· αλλ' ελκει με προς το λεγειν των ορωμενων η οψις.
Ἐπει ουν η πανηγυρις λαμπρα και το θεατρον συνεχες, και ζεων εστι τηι
πιστει ο ημετερος συλλογος· επι την αρχην του λογου θαῤρουντος τραπησομαι·
μαλιστα του Πατρος ευχομενου, της Ἐκκλησιας συναγωνιζο μενης, μαρτυρων αγιων
προς τουτο ρωννυντων το ασθενες. Ουτοι γαρ και γεροντας επεισαν συν ιδρωτι
πολλωι μακραν εξανυσαι πορειαν, και τα σφαλλομενα βηματα τηι βακτηριαι του
λογου στηριζειν κατηναγκα ζον· και το θηλυ προετρεψαν συνοδοιπορειν νεανι
σκοις· και την νηπιαζουσαν ηλικιαν ερπουσαν εν ταυθα παρηγαγον μαρτυρες κατα
θανατου σκιρτων τες, ξιφεσιν εγγελωντες, θυμον τυραννικον διαρπα ζοντες,
θανατον αθανασιας προξενον ανθαρπαζοντες, εν ιδιωι πτωματι την νικην
οικειουμενοι, δια σωμα 10.1201 τος αναπηδωντες προς ουρανον. Τα μελη διασκορπι
ζοντες ινα σφιγξωσι τας ψυχας, τα κληιθρα της ζωης διαῤρηξαντες ινα τας κλεις
ανοιξωσι των ουρανων. Ὁ απιστων οτι θανατος καταλελυται, ᾅδης πεπατη ται, οτι
τουτου τα δεσμα διεῤραγη· οτι τυραννος δεδεται· βλεπετω μαρτυρας κυβιστωντας
κατα θα νατου, και την του Χριστου νικην ανευφημουντας. Ὢ του θαυματος. Ἀφ'
ουπερ Χριστος τον ᾅδην εσκυλευσεν, ανθρωποι κατωρχησαντο του θανατου. Που
σου, θανατε, το κεντρον; που σου, ᾅδη, το νικος; Ἐσκυλευται ο ᾅδης και ο διαβολος;
και της αρχαιας αφηιρηται πανοπλιας· και του οικειου κρατους εκβεβληται· και
καθαπερ ο Γολιαθ τωι οικειωι ξιφει την κεφαλην απετμηθη, ουτω και ο διαβολος
θανατον γεννησας, δια θανατου τροπουται· και την ευχερη μεθοδον της οικειας
απατης, οργανον ισχυρον της ιδιας απωλειας ευρισκει· καθαπερ αγκιστρον
περιπαρεις τηι Θεοτητι, και το συνηθες δελεαρ καταπιων αγρευεται σαφως ο
αγρευειν οιομενος· και Θεον αντι ανθρωπου κρατησας. ∆ια τουτο μαρτυρες
σκιρτωσιν την του δρακοντος κεφαλην· και παν ειδος βασανων υπερορωσιν. Ἀφ' ου
γαρ ο δευτερος τον πρωτον Ἀδαμ εκ του πυθμενος του ᾅδου ως τον Ἰωναν εκ του
κητους ανηγαγεν, και τον απατηθεντα, εις εντροπην του απατησαντος,
ουρανοπολιτην ανεδειξεν· εξ εκεινου πυλαι ᾅδου εκλεισθησαν· και πυλαι ουρανου
ανευχθησαν· ακωλυτον τοις μετα πιστεως ανιουσιν παραχωρουσαι την εισοδον.
Παλαι μεν Ἰακωβ κλιμακα εστηριγμενην εως του ουρανου εθεασατο, και τους
αγγελους του Θεου αναβαινοντας και καταβαινοντας· νυνι δε δια τον ανθρωπον
ανθρωπος γενομενος ο φιλανθρωπος τον απανθρωπον λακτισας τωι ποδι της
θεοτητος, και τον ανθρωπον βαστασας τηι χειρι της χριστοτητος, τον αβατον αιθερα
ποσιν ανθρωπινοις πεζευσασθαι παρεσκευασεν. Τοτε οι αγγελοι ανεβαινον και
κατεβαινον· νυνι δε ο της μεγαλης βουλης Ἄγγελος ουκ αναβαινει και καταβαινει·
και ποθεν γαρ που μεταστησεται ο πανταχου παρων, και τα παντα πληρων, και εν τηι
χειρι συνεχων τα [κοσμου] περατα;
Ἅπαξ γαρ κατεβη και απαξ ανεβη· ου 10.1204 μεταβασει χρησαμενος
φυσεως, αλλα συγκαταβασει φιλανθρωπου χριστοτητος· ο Λογος τωι Πατρι
συγκαθημενος, και ο Λογος εν τηι μητραι αυλιζομενος, και ο Λογος πανταχου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ευρισκομενος, και [του] των ολων [Θεου] μηδεποτε χωριζομενος. Ἐγελα ποτε
πλατυν κατα της ανθρωπινης φυσεως ο διαβολος γελωτα, και ταις συμφοραις ημων
εορταις επευφραινεται. Ἀλλ' ο μεν γελως τριημερος· ο δε θρηνος αιωνιος· και
πλατυς γελως θρηνον αυτωι πλατυτερον κατεσκευασεν, δακρυον αδιαλειπτον,
κλαυθμον απαρηγορητον· βελος εγκαρδιον. Τουτο το βελος εν τηι παρθενικηι καμινωι,
οιον ηθελησεν, και ως ηθελησεν, δια πυρος κατα του εχθρου ο πολεμαρχης
εχαλκευσεν· και στομωσας τηι ενεργειαι της αηττητου θεοτητος, και βαψας τωι υδατι
του αχραντου βαπτισματος, και ακονησας τοις απαθεσι παθημασιν, και στιλβωσας
δια της μυστικης αναστασεως· δι' εαυτου πανστρατιαι τον αλαστορα εθανατωσε.
Ποιος ουν λογος η την ημετεραν χαραν η την εκεινου συμφοραν διηγησηται; Ὁ γαρ
ποτε αρχαγγελος, νυν διαβολος· ο ποτε εν ουρανοις διαιτωμενος, νυν ως οφις επι
γης θεωρειται συρομενος· ο ποτε μετα των χερουβιμ αγαλλομενος, νυν εν τηι
φυλακηι των χοιρων εγκεκλεισται οδυνομενος· ονπερ τροπωσομεθα εναντια της
εκεινου φρονησαντες προαιρεσεως· χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου· ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων, Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


