Encomium in xl martyres i
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΝΤΑ ΜΑΡΤΥΡΑΣ.
ΛΟΓΟΣ Αʹ.
Οις ανιασθαι τους πολλους στοχαζομαι, τουτοις αυτος αγαλλομαι την
διανοιαν. Ἀηδες γαρ, ως εικος, τοις πολλοις το εν αλληλοις συνθλιβεσθαι, εμοι δε
τουτο κεφαλαιον ευφροσυνης εστιν. Ευφραινεται γαρ οφθαλμος του ποιμενος, το
ποιμνιον βλεπων υπο πλη θους στενοχωρουμενον, και της μανδρας υπερ χεομενον·
καιτοι γε ου μικρα των προβατων η επαυλις, αλλα στενην ποιει την ευρυχωριαν
ευθη νουμενον τωι πληθει το ποιμνιον. Τοιουτον τι και περι τον Κυριον ο Πετρος
ιδων απεκρινατο λεγων, οτι, Ἐπιστατα, οι οχλοι συνεχουσι σε και αποθλι βουσιν.
Ὄντως, καθως φησι που ο θειος Ἀποστολος, το θλιβεσθαι και μη στενοχωρεισθαι
τουτο εστι. Παντι γαρ, φησι, θλιβομενοι, αλλ' ου στενοχωρουμενοι. Ἐγω δε τινα
προχειρισομαι λογον επι του τοιουτου συλλο γου; Τις δωσει μοι φωνην σαλπιγγος
υψηλοτεραν, ωστε υπερηχησαι το πληθος, και ταις ακοαις των συνειλεγμενων
εναποθεσθαι τα ρηματα; Προς τι των ανεγνωσμενων τρεψας εμαυτου την διανοιαν,
προσφο ρον εξευρω τοις παρουσι τον λογον; Πολυς ο Ἰωβ παιδευων εις ανδρειαν τον
βιον τοις καθ' εαυτον υπο δειγμασι, πολυς ο Παροιμιαστης τοις αινιγμασι. Τι δ' αν τις
ειποι περι του ιερου Ἀποστολου, ος εκ των αῤρητων ρηματων εκεινων α υπερ την
ανθρωπινην ειναι φησι κατανοησιν, ταχα δια της προς Ἐφεσιους διδασκαλιας και
ημιν υπελαλησε τον αποῤρητον εν τωι σταυρωι λογον, δι' αινιγματων ανακαλυπτων.
Τοιαυτα δε ετερα και τα εκ της ψαλμωιδιας μυστηρια, αναμνησις, και στηλογραφια,
και επιληνιος. Ταυτα γαρ εν ταις επιγραφαις των υπαναγνωσθεντων ημιν ψαλμων
κατανοησαντες, ου μικραν ορωμεν αφορμην τωι λογωι δια των αινιγματων
διδομενην.
Ἀλλ' εμοι το μεν τοις ειρημενοις επεξελθειν, ευκαιρον ειναι δο κει δευτερωι
ταμιευσασθαι χρονωι· επιθυμω δε της παρουσης χαριτος προσφορον τινα και
καταλληλον εξευρειν την φωνην. Τις ουν εστιν αυτη; Οιδα τινα 46.752 νομον της
φυσεως ιδιον, αυταις ταις θειαις πλαξιν εντετυπωμενον παρα του νομοθετου της
φυσεως· ος πασαν αγαθην αμοιβην τοις ιδιοις γονευσιν εκτιννυ ναι κελευει, οσην αν
η δυναμις φερει. Τιμα γαρ, φησι, τον πατερα σου και την μητερα σου, ητις εστιν
εντολη πρωτη εν επαγγελιαις, ινα ευ σοι γενηται. Ει δε πρωτευει κατ' επαγγελιαν
ουτος ο νο μος, και το κατορθωμα τουτου ιδιον κερδος του φυ λασσοντος γινεται
(επαναστρεφει γαρ η εις τους γονεας τιμη εις τον πεπληρωκοτα τον νομον)· καλως
αν εχοι παντα τον γε νουν εχοντα προς ταυτην βλε πειν την εντολην, ης το περας
ευεργεσια και χαρις του ποιησαντος γινεται. Οι μεν ουν της σαρκος ημων πατερες, τηι
καθ' εαυτους γενεαι κατα τον εξ αρχης αυτοις αφορισθεντα χρονον υπηρετησαντες,
απροσ δεεις εισι της ημετερας τιμης, εξω του βιου παλαι γενομενοι, ως μη δυνατον
ειναι τον τοιουτον πληρω σαι νομον, των υποδεχομενων την ευποιιαν ουκ ον των.
Ὁ δε νομος ενεργουντας ημας επιτυγχανειν της επαγγελιας κελευει. Ουδε γαρ
δυνατον τους αργουν τας εχειν των ενεργουντων τα επαθλα. Τι ουν χρη πραττειν,
των γονεων ουκ οντων, τον και της επαγ γελιας ερωντα, και οπως αν τυχηι της
σπουδης ταυτης αδυνατουντα; Ναι λυει παντως την αμηχανιαν ταυ την ημιν τα
ορωμενα. Ὑμας γαρ βλεπων, ουδεν δεομαι πατερας αλλους περιεργαζεσθαι. Ὑμεις
γαρ εστε μου πατερες, οι και αυτων μοι των πατερων πατερες. Ἡ γαρ πατρις των
γεννησαμενων εν εαυτηι περιεχει και το των γεγεννηκοτων αξιωμα. Τι ουν
ποιησαντες τον της τιμης υμιν νομον αποπληρωσομεν; Ευγνωμων μεν γαρ τις παις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

και φιλοστοργος, το γηραιον της του πατρος ηλικιας δια της παρ' εαυτου θεραπειας
ανανεουμενος, υπερειδει το σαθρον της ασθενειας, αυτος τωι πατρι τα παντα
γενομενος. Ὅθεν εστιν ιδειν ανηβασκοντα εν τωι παιδι τον πατερα. Και που και χειρ
πρεσβυτικη και υποτρομος, τωι σθεναρωι της νεοτητος εαυτην αναπαυουσα,
εκκαρπουται του νεου την δυναμιν, και η των ποδων κινησις ηδη τηι ρικνο τητι των
μελων εποκλαζουσα, ενεργος δια της του τεκνου σπουδης γινεται, υπορθουμενη τωι
υπερειδοντι.
Καν αμαυρωθηι δια τον χρονον η οψις, παλιν δια του παιδος ο πρεσβυτης
οξυδερκης γινεται, προς τα της ζωης αναγκαια χειραγωγουμενος. Ὑμεις δε η πατρις,
ουχ ουτως εχετε ως τουτων επιδεισθαι τινος. Τι ουν πραττοντες την ευλογιαν της
εντολης καρ πωσομεθα; Τι των κεχαρισμενων υμιν δωροφορησο μεν, μηδενος των
αγαθων υμιν λειποντος; Ἢ και αυτο το διηγησασθαι τα προσοντα καλα, τιμης αν ειη
της χρεωστουμενης υμιν; Ουκουν καιρος αν ειη ταυτα λεγειν, οιοις και οσοις ο
υμετερος βιος εγκαλ λωπιζεται. Μαλλον δε ουχι λεγειν, αλλα και δεικνυειν
παρεστιν. Ἦ που δε οιεσθε τα κοινα ταυτα και προ χειρα λεγειν; Γης ευφοριαν, και
καρπων αφθονιαν, 46.753 και ποταμον διαιρουντα την οικησιν; Τουτονι λεγω τον
τωι κυκλωι του πεδιου το ρειθρον εαυτου κατα κλειοντα, και λιμνην γινομενον, ος
και προ του λιμνα ζειν και μετα τουτο προς την εκαστου χρειαν των ενοικουντων
τεμνομενος, αλση τε και λειμωνας φιλοτεχνων διεξερχεται, και μυριας παρεχει τοις
οικουσι τας χαριτας, προς πασαν επιθυμιαν των οικητορων της πολεως εαυτον
διασχιζων. Ἄλλοι ταυτα λεγετω σαν, οις και ο λογος υπηρετει προς τον ογκον, και
τινα φερει φιλοτιμιαν τοις γεγυμνασμενοις, εκ των τοιουτων αυξων τηι πατριδι τον
επαινον. Κοσμικος δε τις ανηρ, και τηι ζωηι ταυτηι τα καλα κρινειν ειδως, προστιθετω
τοις επαινοις, ει δοκει, και τον ετερον των ποταμων. Τουτον λεγω τον γειτονα, ος
δια το μεγεθος τοις ονομαστοις των κατα την οικουμενην ποταμων εναριθμιος ων,
απο της ημετερας αρχομε νος εν χρονωι παραμειβει την πολιν, ου μικραν την παρ'
εαυτου χαριν εις προσθηκην καλλους τε και της συνεργιας του βιου δι' εαυτου
συνεισφερων. Καν οι κιστας καταλεγειν δεηι, καν εξ αποικιας τα γενη των
οικητορων αποσεμνυνειν, καν τινα χειρος πολεμικης κατορθωματα τοις καθ' ημας
προσδιηγημασι· τρο παια, και μαχαι, και τα εξ αριστειας θαυματα, οσα συγγραφεων
παιδες βιβλοις εναπεθηκαντο, ποῤρω ταυτα του ημετερου χορου. Αισχυνεται γαρ
χριστια νος λογος απο των εξω της πιστεως τοις φιλοχριστοις τας ευφημιας
χαριζεσθαι, ωσπερ οι την σκιαν του αριστεως προ των τροπαιων σεμνυνοντες.
Ουκουν τε τραφθω προς τα παροντα ο λογος, και υπ' οψιν ημιν αγαγετω τον καρπον
τον υμετερον. Σιγασθω δε τα του κοσμου καλα, καν εκ περιουσιας πλεοναζηι τωι
λογωι και η τοιαυτη των εγκωμιων υποθεσις. Ουδε γαρ ο ουρανος ολος, ο δη
καλλιστον τε και μεγιστον των εν τηι κτισει παντων εστιν, ουτε αι των φωστη ρων
αυγαι, ουτε της γης το πλατος, ουτε αλλο τι των στοιχειωδως τωι παντι υποκειμενων
μεγα τι και θαυματος αξιον οιδεν ο θεοπνευστος λογος.
Πεπαιδευμαι τωι θειωι προσταγματι προς μηδεν των παρερχο μενων
θαυμαστικως διατιθεσθαι. Ει ουν πας ουρανος και η γη παρελευσεται, και απαν του
κοσμου παραγει το σχημα, καθως φησιν ο Ἀποστολος· πως αν τις ευπρεπες ειναι
νομισειε, γης ημιν και υδατος ευφοριαν εις αφορμην επαινων προβαλλεσθαι; Ει γαρ
και προσεστι τωι καθ' υμας τοπωι πλεον, η και εν αλλοις, τα τοιαυτα της γης προ
τερηματα, αλλα συγκρισει των υμετερων καλων αντ' ουδενος οιδεν εκεινα
παρατρεχειν ο λογος. Ουκουν προς τα προτιμοτερα τηι φυσει ταις ευφημιαις τρε
πωμεθα. Ταυτα δε ουκετι δια λογων ημιν δειχθησε ται, αλλ' εις αυτο παρεστι
βλεπειν των υμετερων αγαθων το κεφαλαιον. Τις γαρ ουκ οιδε τον καρπον τον
υμετερον, οτι υμεις τον των μαρτυρων εβλαστη σατε σταχυν, τον πολυχουν τουτον,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

και υπερ τους τριακοντα τωι πληθει των καρπων πλατυνομενον; 46.756 Ὁρατε την
ιεραν ταυτην αρουραν· εντευθεν των μαρ τυρων τα δραγματα. Ει ζητεις μαθειν τινα
λεγω την αρουραν, μη ποῤρω του παροντος περισκοπησηις. Τις ο τοπος ο περιεχων
τον συλλογον; Τι σοι λεγει η ενιαυσιος του κυκλου περιοδος; Ποια σοι διηγηματα η
της ημερας ταυτης υπομνησις ηκει κομιζουσα; Ἄρ' ου λαλιαι τινες εισι, καθως φησιν
ο Προφητης, και λογοι, ων ουχι μονον ακουονται αι φωναι, αυτων παντος λογου
ευτονωτερον διηγουμεναι τα θαυματα; Ἂν εις τον τοπον απιδηις, αυτος ειναι φησι
των μαρ τυρων το σταδιον· αν την ημεραν λογισηι, οιον τις κηρυξ μεγαλοφωνος
ανακηρυττει των μαρτυρων τον στεφανον. Ταυτα μοι δοκω της ημερας εμβοωσης
ακουειν· οτι αλλη μεν τηι δημιουργιαι των φωστηρων σεμνυνεται, αλλη δε τωι
ουρανωι, και ετερα τηι κατα σκευηι της γης επαγαλλεται. Ἐμοι δε αρκει προς κοσμον
τα των μαρτυρων θαυματα· αρκει τωι καλλει των στεφανων εγκαλλωπιζεσθαι· αρκει
τοις κατα του διαβολου τροπαιοις επισεμνυνεσθαι. Οια γεγονεν εν εμοι διηγηματα!
Οια γεγονε δι' εμου τοις αγγελοις προσθηκη! Οιον εδωκεν η γη τωι Θεωι τον καρπον!
Οιαν εφυτευσε φυτειαν εν εμοι ο Κυριος! Ὅθεν και πασα σχεδον η οικουμενη ταις
παραφυασι των εντευ θεν κληματων καταπεφυτευται, καθαπερ τις αμπε λος
ευθηνουσα, και αλλας δι' εαυτης αμπελους εργα ζεται, και αυτη διαμενει
ανεκλειπτος. Ταυτα τοι και τα τοιαυτα δοκει της ημερας η χαρις ευαγγελιζε σθαι, και
ο του συλλογου τοπος τοιαυτα ετερα. Ἀλλα τι παθω προς λαον τοσουτον,
ισχνοφωνος τις ων εγω και βραδυγλωσσος, και μογις τοις παρεστωσιν εν επηκοωι
φθεγγομενος, υπερηχουντος του ηχου τον λο γον; Ἦ γαρ αν ενδιετριψα τοις αγαθοις
διηγημασιν, οπως η καλη συσκηνια των τεσσαρακοντα, κοινην μεν την αθλησιν,
κοινην δε πανταχου την αποικιαν πε ποιηνται, και πανταχου καταμεριζονται, και
μετ' αλληλων επιξενουνται τοις τοποις. Ουκουν ουδεις μερικην των λειψανων
χαριν υποδεξαμενος, ουκ εκ του παντος την επιφανειαν των μαρτυρων εδεξατο. Εις
γαρ εν Κυριωι γεγονοτες οι παντες, δι' ενος μετα παντος του πληρωματος εαυτων
εισοικιζονται. Ἀλλα πως εστι μη αδικησαι τον λογον, την αρχην των κατ' αυτους
διηγηματων σιγησαντα;
Τις ουν εστιν η αρχη; Νεοτης αγαθη και περιβλεπτος, πιστις αριστη, δι' ην οι
παντες εξειλεγμενοι, καλλει διαπρεπεις, ερνεσι το μεγεθος παραπλησιοι εν ανθει της
ωρας. Ὁρατε την φωνην τωι θορυβωι ταρασσομενην, και τον λογον τωι ηχωι
διακοπτομενον, ωστε ημας οιον τινι πελα γει κυμαινομενωι ταις φωναις του λαου
χειμασθεντας, αναγκαιως επι τον ακυμαντον της σιωπης κατα φευγειν λιμενα; Ει δε
γενοιτο ημιν κατα Θεου χαριν, και τα δευτερα του λογου σχολη εν ησυχιαι της ακροα
σεως, τα νυν ελλειφθεντα συνεργιαι του Θεου πληρω θησεται. Αυτωι η δοξα εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

46.757 {1ΛΟΓΟΣ Βʹ.}
1 Χθες οι μαρτυρες προς εαυτους τον λαον εκαλουν· νυν τωι καταγωγιωι της
Ἐκκλησιας επιξενουνται αυ τοκλητοι. Νομος δε τις εστι συμποτικος, τας εγκυ κλιους
ταυτας εστιασεις παρα των δαιτυμονων αλλη λοις εκ περιτροπης επιδιδοσθαι.
Ουκουν αναγκη και ημας τον αυτον αντιπληρωσαι του δειπνου τοις μαρ τυσιν
ερανον. Ἀλλ' επειδη πενεται ημιν η χορηγια του λογου, καλως εχει τοις παρ' αυτων
εκεινων λει ψανοις ημας δεξιουσθαι, τους χθες μεν εστιατορας, σημερον δε
δαιτυμονας. Ἀρκει γαρ και βραχυ τι μερος εκ πλουσιας τραπεζης, μεγαλης ευωχιας
γε νεσθαι παρασκευην, οταν τοιουτον λειψανον ηι. Τι ουν τουτο το λειψανον;
Μεμνησθε παντως εν τινι ημεν του λογου, οτε ο ευκταιος εκεινος και ηδυς ημιν εκ
του πληθους των συνειλεγμενων θορυβος συνεχεε την των λεγομενων ακροασιν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

οτε η εμψυχος εκεινη της εκκλησιας θαλασσα τωι πληθει των επεισρεοντων
πλημμυρουσα, προς την ροπην των αει βιαζομενων εκυμαινε, μιμουμενη και τωι ηχωι
την οντως θαλασ σαν, οιον αυταις ταις ακοαις ημων προσρηγνυσα των κυματων τον
ψοφον. Ἐν τισι τοινυν κατελιπομεν χει μασθεντα τωι θορυβωι τον λογον, μεμνησθε
παντως οις μεμελετηται δια μνημης εχειν τους μαρτυρας. Ἦν δε, ως οιμαι, η
ακολουθια του λογου αυτη, οτι ου των τυχοντων ησαν τινες οι εις τον αγωνα
τουτον εξειλεγμενοι, ουδε τις συμμικτος και ανωνυμος οχλος, εκ ταπεινων
επιτηδευματων ορμηθεντες, προς το αξιωμα τουτο επηρθησαν· αλλα πρωτον μεν δι'
ευ φυΐαν σωματος, καλλει και δυναμει και ρωμης περιουσιαι των λοιπων
διενεγκοντος, τοις στρατιωτικοις καταλογοις ενηριθμηθησαν· μετα ταυτα δε τωι κατ'
αρετην βιωι και πολιτειαι σωφρονι διαπρεψαντες, ωσπερ τι γερας και αριστειον την
χαριν της μαρτυ ριας τελειωθεντες εδεξαντο. Και ει δοκει ως αν ηδιους γενοιμεθα,
παντα τα των μαρτυρων εφεξης αναλα βωμεν, οιον υπ' οψιν αγοντες τωι παροντι
θεατρωι την αθλησιν. Ἦν τι ταγμα στρατιωτικον παλαιον κατα την γει τονα πολιν
παντος του εθνους προς τας των βαρβα ρων ορμας προκαθημενον· εκεινοις εκ τινος
προυπαρ χουσης θεοθεν επιφανειας, πλειον η πιστις των τα κτικων εσπουδαζετο.
Και ισως ουκ ακαιρον εν τι κατ ορθωμα της πιστεως των ανδρων εκεινων εν
παρα δρομηι διηγησασθαι. Συσταντος γαρ αυτοις ποτε του προς τους βαρβαρους
πολεμου, και των επικαιρων παντων προκαταληφθεντων υπο της των εναντιων
στρατιας, και των υδατων εν τηι των εχθρων εξουσιαι γεγενημενων, εις εσχατον
ελθοντες κινδυνον, ειτε δι' απειριαν των τα ημετερα στρατηγουντων, ειτε δια τινα
κρειττονα και θειοτεραν οικονομιαν, ως αν μα λιστα και δια τουτου φανειη των
Χριστιανων το προς τους αλλοφυλους διαφορον· επειδη ουκ ειχον ο τι χρη σονται
τοις παρουσι, και πολλη τις ην η αμηχανια, ουδεμιας αυτοις πιδακος η αποῤροιας
υδατων εμφαι νομενης τωι τοπωι, και κινδυνος ην υποκυψαι τοις 46.760 εναντιοις
εκπολιορκηθεντας τωι διψει· τοτε καταλι ποντες οι γενναιοι την εκ των οπλων
βοηθειαν, εγνω σαν την αμαχον και ακαταγωνιστον εν τοις φοβεροις επικαλεσασθαι
συμμαχιαν. Ἀφεντες γαρ επι του στρατοπεδου τους μηπω παραδεδεγμενους την
πιστιν, και εφ' εαυτων ιδιασαντες, μιμουνται την επι Ἠλιου του προφητου
γενομενην θαυματουργιαν, κοινηι τηι φωνηι και συντεταγμενηι λυσιν αυτοις εξ
αμηχανων γενεσθαι της συμφορας αιτησαμενοι. Και οι μεν ηυχοντο· η δε ευχη
παραχρημα εργον εγινετο. Ἔτι γαρ αυτων τηι γονυκλισιαι προσκαρτερουντων, πνευ
ματι βιαιωι νεφελη ποθεν αποληφθεισα, μετεωρος υπερ το των πολεμιων
στρατοπεδον ιστατο· ειτα βρον τας εξαισιους επικτυπησασα, και αστραπας φλογω
δεις κατα των υποκειμενων εξαψασα, κατεῤρηγνυεν υδωρ ποταμων αφθονωτερον·
ωστε τοις μεν υπεναν τιοις, και των σκηπτων την συνεχειαν, και το πληθος της
επομβριας αιτιον γενεσθαι παντελους καταφθο ρας· τουτοις δε τοις δια των ευχων
παραταξαμενοις, ικανον προς αμφοτερα γενεσθαι, προς τε την νικην των
αντιτεταγμενων, και προς την παραμυθιαν της διψης, της των χειμαῤρων αποῤροης
αφθονως αυτοις τον ποτον χορηγουσης. Τουτοις τοινυν συνεταχθη ο ημετε ρος της
στρατιας χορος, απ' εκεινων των διηγηματων και αυτοι περι την πιστιν κυρωθεντες,
και τοις ομοιοις εντραφεντες επιτηδευμασιν, εις τοσουτον μεγαλο φυΐας επηρθησαν,
ωστε τωι περιοντι της αρετης καθ' εαυτων αναστησαι τον φθονον. Καθαπερ γαρ επι
των νυν υπαναγνωσθεντων ημιν εκ της του Ἰωβ ιστοριας εμαθομεν, οτι αδικημα
εαυτου εποιει ο αντιπαλος της ανθρωπινης ζωης την του Ἰωβ ευδοκιμησιν, και δια
τουτο εξηιτειτο προς αικισμον, οτι ελυπει αυ τον ο Ἰωβ, αληθινος και δικαιος και
αμεμπτος ων· τον αυτον τροπον ειδε πονηρωι τωι οφθαλμωι ο τοις αγαθοις
επιφυομενος τους μεγαλους τουτους αγωνι στας, και ουκ ηνεγκε πολιαν ηθων εν
ηλικιας νεοτητι βλεπων. Ειδε σωματων ανθος, εν σωφροσυνηι κοσμου μενον· ειδεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ενοπλιον τινα χοροστασιαν, δια της στρα τιας αυτους τωι Θεωι χορευοντας, καλους
προσιδειν, βλοσυρους το ομμα, γαυρους το φρονημα, ταχος πο δων, περιουσιαν
δυναμεως, συμμετριαν μελων, εν πασι τοις προσουσιν αυτοις προτερημασι την της
ψυχης αρετην της σωματικης ευκληριας υπεραστρα πτουσαν. Ἐμπεριπατει και δι'
εκεινων τωι φθονωι, ο εμπεριπατων την οικουμενην. Ειδεν ουχ ενα ανθρω πον
αληθινον, αλλα συστημα θειον τοσουτων ανθρω πων, παντων αληθινων, δικαιων,
θεοσεβων· εξαιτει ται κακεινους εις το ιδιον βουλημα. Και πρωτον μεν
ειδωλομανουντι τωι της στρατιας αρχοντι συμβουλος γινεται, μη αν αλλως
υπερσχειν της κατα των βαρ βαρων νικης, ει μη τους το ονομα του Χριστου προσ
κυνουντας προθυσαιτο.
Ἀναδειχθεντων δε τουτων ως ταχιστα δια της αγα θης ομολογιας, και
αυτομολουντων προς την δια του παθους τελειωσιν, το μεν ευθυς επαγαγειν τον δια
του ξιφους θανατον (ως τι φιλανθρωπον) ο Ἐχθρος παρηιτησατο, δεσμοις δε τοις εκ
σιδηρου καταπιεσας, 46.761 ταυτην εποιειτο την της τιμωριας αρχην. Τοις δε ην
αρα και ο δεσμος εγκαλλωπισμα, και θεαμα γλαφυ ρον και ηδυ Χριστιανων
οφθαλμοις, νεοτης εξειλε γμενη αριθμωι τοσουτωι, καλλει διαπρεπης, ηλικιαι υπερ
τους αλλους, παντες κατα ταυτον μετ' αλληλων τωι δεσμωι συνηρμοζοντο, ωσπερ τις
στεφανος η ορμος περιαυχενιος ισομεγεθεις μαργαριτας εν κυκλωι διει λημμενους
εχων· τοιουτοι ησαν οι αγιοι, και δια πιστεως ηνωμενοι, και δια των δεσμων προς αλ
ληλους σφιγγομενοι. Ὄντες γαρ και καθ' εαυτον εκαστος καλοι, προσθηκη του
καλλους αλληλοις εγι νοντο. Οιον επι των ουρανιων συμβαινει θαυματων, οταν δι'
αιθριας και καθαρας η των αστερων χαρις δι' αλληλων ποικιλληται, εκαστου την
οικειαν αιγλην εις τον κοινον κοσμον του ουρανου συνεισ φεροντος. Τοιουτον ην
των αγιων το θεαμα, οντως, καθως φησι που Ἰεζεκιηλ ο προφητης, ορασις
λαμπαδων συστρεφομενων. Ἐμφιλοχωρει ο λογος τωι καλλει της ωρας. Οιδεν γαρ,
καθως η Σοφια φησιν, εκ μεγεθους και καλλονης κτισματων και το εν κρυπτωι
καλλος αναλογιζεσθαι, επειδη και η της ψυχης καθαροτης δια του φαινομενου
διελαμ πε, και ο φαινομενος ανθρωπος αξιον ην του αφα νους οικητηριον. Ὡς καλον
τοινυν ην τοτε τοις ορωσι το θεαμα! καλον λεγω τοις τα καλα βλε πειν εθελουσι,
καλον αγγελοις, καλον ταις υπερκο σμιαις δυναμεσι· πικρον δε τοις δαιμοσι, και οσοι
τα των δαιμονων ησπαζοντο, ανθρωποι (ειπερ ανθρω ποι, οι τοσουτον ανεστηκοτες
τωι μεγαλειωι της φυσεως) στρατιωται του Χριστου, του αγιου Πνευματος οπλιται,
της πιστεως προμαχοι, πυργοι της θειας πολεως· οι πασαν αικισμων τιμωριαν, πασαν
φοβων επανα στασιν, πασαν απειλης προσβολην, ως τινα παιδιων ανοιαν
κατεχλευαζον· καθαπερ ουχι τα σωματα ταις αικιαις εκδοντες, αλλα τας των
σωματων σκιας· οι σαρκι την σαρκα καταπαλαισαντες, και τηι προς τον θανατον
υπεροψιαι παντων των τυραννικων φοβων υπερφρο νησαντες, υψηλοτεροι των
ανθρωπινων μετρων εδει χθησαν. Ὢ καλως τοις σωματικοις τροπαιοις εμμε
λετησαντες! Ὢ καλως μετενεγκοντες την του πολε μειν εμπειριαν εις την κατα του
διαβολου παραταξιν· ου ξιφει τας χειρας οπλισαντες, ουδε τον εκ του ξυλου θυρεον
προβαλλομενοι, ουδε χαλκηι περικεφα λαιαι, και κνημεσι περιφραξαμενοι, αλλα την
του Θεου πανοπλιαν αναλαβοντες, ην διαγραφει ο στρα τηγος της Ἐκκλησιας, ο
θειος Ἀποστολος, θυρεον, και θωρακα, και περικεφαλαιαν, και μαχαιραν· ουτως
εχωρουν κατα της εναντιας δυναμεως. Ἐστρατηγει δε τουτων μεν η ουρανια χαρις·
της δε του διαβολου παραταξεως, ο εχων του θανατου το κρατος. Τοπος δε της
παραταξεως αυτοις, το των μιαιφονων δικαστη ριον ην· εν εκεινωι συσταντες
διηγωνιζοντο, οι μεν απειλαις ακροβολιζομενοι, οι δε δια της υπομονης αμυνομενοι.
Προτασις ην παρα των υπεναντιων, εξομνυσθαι την εις τον Κυριον πιστιν, η
ζημιουσθαι θανατωι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

46.764 Ἀποκρισις παρα των αριστεων, μεχρι θανατου παραμενειν τωι λογωι.
Πυρ επι τουτοις ηπειλητο, και ξι φος, και βαραθρον, και οσα αλλα των κολαστηριων
ονοματα. Μια φωνη προς ταυτα παντα ηκουετο, Χρι στος εν τοις στομασι των αγιων
ομολογουμενος. Αυτη ην η των εναντιων πληγη. Ταυτην προετεινον κατα του
εχθρου την αιχμην. ∆ια ταυτης της φωνης μεσην ετρωθη την καρδιαν ο
Ἀντικειμενος. Ουτος ο λιθος εστιν ο εν τηι χειρι του ∆αβιδ σφενδονουμενος, ο τυ χων
της περικεφαλαιας του Ἀντικειμενου. Ἡ γαρ του Χριστου ομολογια, σφενδονη
γινεται του καλου στρα τιωτου. Πιπτει ο Ἐχθρος, και ακεφαλος γινεται. Ἀλλα
παρηνεχθη αφηνιασας ο λογος, και υπερ τους ορους εξαλλεται, και των αῤρητων
κατατολμα, και λεγειν προαγεται, ως παρειθεα της των αορατων γενομενος, οτι επι
τηι τοιαυτηι φωνηι τηι τον Χριστον εν παῤρησιαι ομολογουσηι, κροτος μεν ην ανω και
επαινος παρα των αγιων αγγελων, ευφημια δε των πολιτων της ουρανιας πολεως
επικροτουντων τωι κατορθωματι, χαρα δε πασης της εν ουρανωι πανηγυρεως. Οιον
γαρ συνεστη τοτε τοις αγγελοις εν τωι κοσμωι των ανθρω πων το θεατρον! οιαν ειδον
συμπλοκην του διαβολου και των ανθρωπων, οι θεαται της ημετερας ζωης! Ὡς
απεναντιον τηι πρωτηι παληι την συστασιν εσχεν, οτε ο οφις τον Ἀδαμ κατεπαλαισεν!
Ουκ ηνεγκε τοτε ανθρωπος μιαν του Πονηρου προσβολην, δια τινος ευ χροιας και
δελεασματος αυτωι προσαχθεισαν· αλλ' ομου τε προσεπεσε, και ανετραπη τωι
πτωματι. Ἐπι τουτων δε παντων ην αργα και απρακτα του Ἐχθρου τα παλαισματα.
Ἐλπιδας προετεινεν, οι δε κατεπατουν· φοβους ηπειλει, οι δε κατεγελων. Ἓν
φοβερον ην μονον αυτοις, το του Χριστου χωρισθηναι· εν αγαθον, το μετα Χριστου
ειναι μονου· τα δε αλλα παντα, γελως και σκια, και φλυαρια και ονειρωδη
φαντασματα. ∆ια ταυτα κατατολμα των αθεατων ο λογος, και φησιν επαγαλλεσθαι
πασαν την υπερκο σμιον δυναμιν τωι των αθλητων κατορθωματι. Ἔτι ο λογος κατα
των ατολμητων θρασυνεται· ετι τολμαι διηγεισθαι τα υπερκοσμια, οτι τουτων
ενταυθα κατ ορθουμενων, εν τηι προς τους εναντιους συμπλοκηι ο δικαιος
αγωνοθετης τους επι τηι νικηι στεφανους προ ετεινεν, και ο αρχιστρατηγος της θειας
δυναμεως τα αριστεια τοις νικηταις παρεσκευαζεν, και το Πνευμα το αγιον τοις
παντοδαποις εδεξιουτο χαρισμασιν.
Ἐπειδη γαρ εις την Τριαδα η πιστις ωμο λογειτο, δια τουτο και η χαρις
αυτοις παρα της Τρια δος αντεμετρειτο. Τις δε η χαρις ην; Αυτο τουτο το
υψηλοτερους επιδειχθηναι των πρωτων αγωνιστων, του Ἀδαμ λεγω, και της Ευας.
Ἐκεινοι εστωσαν την ανθρωπινην φυσιν δια της αμαρτιας κατηνεγκαν· ουτοι
κειμενην εν τωι πτωματι των προλαβοντων δια της υπομονης παλιν ανωρθωσαν.
Ἐκεινοι εκ του πα ραδεισου επι την γην απωσθησαν· ουτοι εντευθεν επι τον
παραδεισον ανωικισθησαν· εκεινοι καθ' εαυτων τον θανατον ωπλισαν (οπλον γαρ
θανατου η αμαρτια, φησιν)· ουτοι καθωπλισμενον τηι αμαρτιαι τον θανατον δια της
εαυτων ανδρειας ηχρειωσαν, τηι υπομονηι των 46.765 παθηματων του κεντρου την
ακμην απαμβλυναντες· ωστε ειπειν καλως, Που σου, θανατε, το κεντρον; Που σου,
ᾅδη, το νικος; Καρπου ξυλου τι αθλιωτε ρον; Τι ευτελεστερον ξυλου; Καρπος ευχροιαι
τινι και ηδονηι γευσεως επικεχρωσμενος, ατιμασθηναι του παραδεισου την χαριν
εποιησεν. Τοις δε μεγαλοις τουτοις αγωνισταις ουδε αυτος ο ηλιος εφανη γλυκυς·
αλλα και τουτου εκουσιως ηλλοτριουντο, ινα μη του αληθινου φωτος αποπεσω σι.
Τι λεγει περι της Ευας ο λογος (προαγομαι γαρ και περα του δεοντος καταδραμειν
των πρωτο γονων); Ειδεν, φησιν, οτι αρεστον τοις οφθαλμοις και ωραιον εις γευσιν.
Ειτα την εν τουτοις χαριν αντι του παραδεισου ηλλαξαντο. Τουτοις δε αρα κατα
γευσεως ηδονην τα ορωμενα ην· ουρανος, ηλιος, γη, ανθρωποι· πατρις, μητερες,
αδελφοι, φιλοι, συγγε νεις, ηλικιωται· ων τι μεν οφθηναι γλυκυτερον; τι δε εις
γευσιν ελθειν τιμιωτερον; Οιδατε, οι παιδες, την εις τους γονεας στοργην. Οιδατε, οι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

πατερες, την προς τα τεκνα διαθεσιν. Οιδας, ο βλεπων το εν ηλιωι γλυκυ· ουκ
αγνοεις, ο φιλαδελφος, την φυσικην προς την αδελφοτητα σχεσιν· επιστασαι, ο νεος,
την εκ των ηλικιωτων χαριν, οσον σοι τον βιον ηδυνουσιν. Ἀλλ' εκεινοις παντα
εχθρα, παντα αλλοτρια ην. Ἓν μονον αγαθον, ο Χριστος. Παντα ηρνησαντο, ινα του
τον κερδησωσιν. Χρονος ην των δεσμων ουκ ολιγος, και τοις αγιοις τηι παρατασει
της τιμωριας η προς την τελειωσιν επιθυμια συνηκμαζεν. Και ωσπερ οι την
σωματικην ευεξιαν μελετωντες, επειδαν ικανην εν παιδοτριβου την δυναμιν
κτησωνται, ουτω θαῤ ρουντες επι τους αγωνας χωρουσιν· τον αυτον τρο πον και
ουτοι δια των δεσμων και της φυλακης ικα νως παιδοτριβηθεντες προς την
ευσεβειαν, ουτως επι τον στεφανον των αγωνων προηχθησαν. Ἦλθεν η ακολουθια
του λογου επι την τελευτην, μαλλον δε επι την κορυφην ολου του κατορθωματος.
Ουτος ην ο καιρος· αυται του αγωνος αι ημεραι· τουτο το του Πασχα
προοιμιον, το της αγιας τεσσαρακονταδος μυ στηριον. Τεσσαρακοντα εξιλασμου
ημιν αι ημεραι, ισαριθμοι και των αγιων οι στεφανοι. Ἦ που περιττος υμιν ειναι
δοκω και αδολεσχος, τα υμετερα θαυματα εν υμιν διηγουμενος, και τοις υμετεροις
την ακοην δεξιουμενος; Πλην ως αν μη ατελεις υμας παραδρα μοι ο λογος, προς το
περας των αγωνων τοις αγιοις και ημεις συνδραμουμεθα. Κρυμος ην κατα την ημε
ραν εκεινην. Παντως δε ουδεν δει μαθειν υμας οιος ο κρυμος, εκ της παρουσης
ημερας στοχαζομενους, κρυμος και αυτων των τριχων διαδυομενος. Ἴστε την
υπερβολην, οι τε επηλυδες των τοπων και οι αυτο χθονες, και ουδεν δεισθε λογωι
μαθειν· αλλα καν ετερος ειποι την θαυματοποιιαν των υμετερων χειμωνων· οπως
ποταμοι μεν αενναα ρεοντες ιστανται, αντι βαινουσης τωι ρειθρωι της πηξεως, και
απολιθοποιου σης τα κυματα· η δε γειτων λιμνη σημειων τινων προς το
επιγνωσθηναι λιμνη ουσα προσδεεται, χερσω 46.768 θεισα δια της πηξεως, εφ' ης
συνηθες εστι τοις βου λομενοις ανω των κυματων αυτης καθιππαζεσθαι. Οιδα
πολλακις και εκ πυρος υδωρ τοις εγχωριοις επι νοουμενον, οταν τι τρυφος του
υδατος αποκλασαντες ωσπερ τινα χαλκον η σιδηρον τωι πυρι διατηξαντες, υδωρ τον
λιθον ποιησωσιν. Τοιουτος ην ο καιρος κατα τον της αθλησεως χρονον, επιτασιν του
κακου παρα φυσιν εκ βορειων πνευματικων λαβοντος, καθως εστιν ακουειν των
διηγουμενων τα θαυματα. Ἐπειδη τοινυν λαμπρως το ονομα του Κυριου δη μοσιαι
κηρυξαντες, και ηδη στεφανιτας εαυτους δια της τοιαυτης αναῤρησεως δειξαντες,
εχωρουν επι την δια του θανατου τελειωσιν, ουτος αυτοις επενοηθη της αθλησεως ο
τροπος· Προσταγμα γινεται του τυ ραννου, κρυμωι τους αθλητας τιμωρησασθαι. Ὢ
της ασθενειας και των ρηματων και των νοηματων! Ὅσον απολειπεται της αξιας ο
λογος! Θανατου προσταγμα, και κρυμος, και τιμωρια, και προσδοκια της τοιαυ της
κολασεως· και η μακαρια νεοτης εν γελωτι και παιδιαι και φαιδροτητι τον της
τιμωριας κατελαμ βανε τοπον· δρομος ην αθλητων επι το παθος, δρο μος ιερος τε και
συντονος· και φιλονεικια του προ αρπασαι της ομολογιας τον στεφανον· ιση προς
την νικην ην αυτοις η σπουδη· ουδεις υστερος ωφθη τηι προθυμιαι· αλλ' ομοθυμαδον
απαντες τουτονι κατα λαβοντες τον τοπον, ωσει δημοσιοις τοτε λουτροις
σχολαζοντα, ως και αυτοι μελλοντες τωι λουτρωι κατα φαιδρυνειν τα σωματα,
ετοιμως την των χιτωνων περιβολην απετιθεντο, το του Ἰωβ παντες επιφθεγγο
μενοι, οτι Γυμνοι εισηλθομεν εις τον κοσμον, γυμνοι προς τον εισαγαγοντα
απελευσομεθα· ουδεν εισ ηνεγκαμεν εις τον κοσμον, ουδεν εξενεγκειν τι οφει λομεν·
μαλλον δε γυμνοι εισελθοντες, πληρεις θησαυ ρων των εκ της αγαθης ομολογιας
απελευσομεθα.
Ταυτα λεγοντες, και τοιουτοις εαυτους λογοις παρα θαρσυνοντες, εδιδοσαν
τηι πηξει το σωμα· και η μεν των στοιχειων φυσις κατεκρατειτο τηι πηξει· η δε των
μαρτυρων φυσις, ως αδουλωτος ην· μαλλον δε η μεν φυσις το οικειον επασχε, και τα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

αλγεινα παρ εδεχετο· η δε μεγαλοφυΐα των αθλητων, και προς αυτην την φυσιν
διηγωνιζετο. Ἡ μεν γαρ δυναμις κατα μικρον διελυετο, μαραινομενη και
δαπανωμενη δια της πηξεως· ο δε της ψυχης τονος, μειζων εγι νετο· εμελαινετο μεν
η ωρα του σωματος, και απην θει το καλλος, και το της σαρκος ευχρουν κατεμαραι
νετο· απεῤρεον δακτυλοι, τωι κρυμωι κατ' ολιγον περικοπτομενοι, μελη τε παντα και
αισθητηρια τηι πικριαι του κρυους περιεθρυφετο. Πελιδνουμενη γαρ κατ' ολιγον η
σαρξ, και διοιδουσα και περιλακιζου μενη τοις μελεσι, των οστεων απεῤρεε, και τα
της νεκροτητος παθη εν αισθησει εδεχετο. Και ουτως αυ τοις κατα μικρον ο θανατος
προιων εμηκυνετο τρισιν ημεραις παρατεινομενος. Μεχρι γαρ τοσουτου της 46.769
αισθησεως αυτοις διαρκουσης, εμειναν εφ' ης εξ αρχης εταχθησαν ταξεως, δια
παντων νικηται κατα του εναντιου γινομενοι. Ἀλλα τις αν μοι τα επι του τοις προς
αξιαν εκδιηγησαιτο; Τις υπογραψει λογος την θειαν εκεινην πομπην, οτε τα αγια
σωματα δι' αμαξων επι το πυρ επομπευετο; Πως αντι του κλα πεντος υπο του
διαβολου αντεισηχθη τωι αριθμωι ο δεσμοφυλαξ υπο της χαριτος; Τις μοι διηγησεται
την μητερα εκεινην την αξιαν του μαρτυρος ριζαν, η καταλειφθεντα υπο του δημιου
τον εξ αυτης, διοτι εμπνους ην, και δια τουτο μη αναληφθεντα μετα των αλλων επι
την αμαξαν, επειδη ειδε την φιλανθρω πιαν του δημιου επι τον αριστεα, την υβριν
ουκ ηνεγκεν· αλλ' εκεινον μεν ελοιδορει, οτι των συν αγωνιστων τον αθλητην
απεσχοινισεν· αυτη δε παρα στασα τωι μαρτυρι, ηδη νεναρκηκοτι και ακινητως υπο
της πηξεως εχοντι, και ιδουσα ψυχρωι και ασθε νει τωι ασθματι συνεχομενον,
τοσουτον ζωντα μονον, οσον των αλγεινων επαισθανεσθαι, αμυδρωι και μεμα
ρασμενωι τωι βλεμματι την μητερα εαυτου υποβλε ποντα, νεκραι και ατονουσηι τηι
χειρι διανευοντα τε και παραμυθουμενον, υποφερειν γενναιως παρεγγυωντα;
Ἐπειδη ταυτα ειδεν η μητηρ, αρα τι επαθε μητρικον; Ἆρα συνεκινηθη τα
σπλαγχνα, η τον χιτωνα περιεῤρηξατο, η περιεχυθη τωι τεκνωι, θερμαις ταις ωλεναις
τον μαρασμον επιθαλπουσα; Ἄπαγε. Και το ειπειν τι τοιουτον, των ατοπων εστιν.
Ὄντως εκ του καρπου το δενδρον επιγινωσκομεν· ου δυναται δενδρον σαπρον
καρπους καλους ποιη σαι. Ἐπει ουν ο καρπος της μαρτυριας καλος, επαινε σον την
αριστοτοκον μητερα, την δια της τεκνογονιας σωζομενην, καθως φησιν ο
Ἀποστολος. Ἐπειδη γαρ τοιουτον παρεστησε τωι Θεωι τον καρπον, υπερ της κοινης
των γυναικων απελογησατο φυσεως. Ουκ εμον, φησι, τεκνον συ· ου της εμης ωδινος
βλαστημα· τον Θεον δεξαμενος, κατα Θεον εγεννηθης. Ἔλαβες εξου-σιαν τεκνον
Θεου γενεσθαι. ∆ραμε προς τον σον Πατερα, μη καταλειφθηις παρα των ομηλικων,
μη δευτερος επι τον στεφανον ελθηις, μη ατελη ποιησηις μητρυαν ευχην· ου λυπησεις
μητερα, στεφανιτης και νικητης και τροπαιοφορος γενομενος. Ταυτα λε γουσα, και
υπερ την φυσιν εαυτην τονωσασα, μαλλον δε τονωθεισα υπο του Πνευματος, αυτη
τον εξ αυτης μετα των λοιπων επι την απηνην απεθετο, φαιδρωι τωι προσωπωι του
αθλητου προπομπευουσα. Τα δε επι τουτοις οια; Ἐνηθλησαν τωι αερι οι αγιοι,
ηγιασαν και το πυρ τηι εαυτων προσθηκηι, υλη τηι φλογι γενο μενοι. Ἤνεγκαν και επι
το υδωρ την ευλογιαν. ∆ια παντων επληρουτο τα θεια λογια. Οι τρεις παιδες
συμπαραλαμβανουσιν εις την κοινην υμνολογιαν ψυ χος και καυμα· το ψυχος, δια
της πηξεως· το καυμα, δια της καυσεως· ειτα διηλθον δια πυρος και υδατος. Ἀλλ'
επιθυμει ταυτα ως γνωσμενα παραδραμειν ο λογος, και περι τινος των πρωην
ζητουμενων εν καιρωι 46.772 νυν εξετασαι· Ὅτε εξωρισθη του παραδεισου ο αν
θρωπος, εταχθη φρουρειν την εισοδον φλογινη ρομ φαια η στρεφομενη. Και η αιτια
της τοιαυτης του Θεου προμηθειας, το μη παρελθειν επι το της ζωης ξυλον τον
ανθρωπον, και αψασθαι, και διαμειναι αθανατον.
Μεμνησθε παντως των εζητημενων· μεμ νησθε δε, ως εικος και των προς το
ζητουμενον ημιν ευρημενων· αλλ' ει μελλοιμεν παλιν απ' αρχης επ εξιεναι, και ολον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

διαλαμβανειν τον λογον, υπερ τον παροντα εσται καιρον η παρατασις. Το μεν ουν
ζητουμενον τουτο ην· Ει και τοις αγιοις αβατος εστιν ο παραδεισος δια της
στρεφομενης ρομφαιας· και ει του παραδεισου οι αθληται αποκλειονται· τις η επαγ
γελια λοιπον υπερ ης αναδεχονται τους της ευσεβειας αγωνας, και ει του ληιστου
ελαττον εξουσι, προς ον ειπεν ο Κυριος, οτι Σημερον μετ' εμου εσηι εν τωι παραδεισωι;
Καιτοι γε ουχ εκουσιως ο ληιστης τωι σταυρωι προσηλθεν· αλλ' επειδη εγγυς της
σωτηριας εγενετο, ειδεν ο οξυς και ευφυης κλεπτης τον θησαυ-ρον, και επιτυχων
καιρου την ζωην εληΐσατο, καλως τηι κλεπτικηι και ευστοχως αποχρησαμενος, Κυριε
μνησθητι μου, ειπων, εν τηι βασιλειαι σου. Ειτα εκει-νος μεν αξιουται του
παραδεισου· επι δε των αγιων η φλογινη ρομφαια διακωλυει την εισοδον; Ἦ
αυτοθεν εχει την λυσιν το ζητημα ∆ια τουτο γαρ ουκ αει εστωσαν αντιπροσωπον
τοις εισιουσι την ρομφαιαν ο λογος εδειξεν, αλλα και στρεφομενην εποιησεν, ινα
τοις μεν αναξιοις κατα στομα προφαινηται, τοις δε αξιοις στρεφομενη κατα νωτου
γινηται, ακωλυτον αυτοις την εισοδον επι την ζωην υπανοιγουσα· ης εντος εκεινοι
γεγονασι, τηι παῤρησιαι των αγωνων απαθως την φλογα περασαντες· ην και ημεις
αδεως περασαντες, του παραδεισου εντος γενοιμεθα, δια της πρεσβειας αυτων
δυναμωθεντες προς την αγαθην ομολογιαν του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η
δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9


