Epistula canonica
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΝ ΤΗ ΚΑΤΑ∆ΡΟΜΗ
ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΕΙ∆ΩΛΟΘΥΤΑ ΦΑΓΟΝΤΩΝ Η ΚΑΙ ΕΤΕΡΑ ΤΙΝΑ
ΠΛΗΜΜΕΛΗΣΑΝΤΩΝ
Περι των μιαροφαγησαντων εν τη καταδρομη και περι των
διαφθαρεισων γυναικων υπο των βαρβαρων.
Ου τα βρωματα ημας βαρει, ιερε παπα, ει εφαγον οι αιχμαλωτοι ταυ τα, απερ
παρετιθεσαν αυτοις οι κρα τουντες αυτων· μαλιστα επειδη εις λογος παρα παντων,
τους καταδρα μοντας τα ημετερα μερη βαρβαρους ειδωλοις μη τεθυκεναι· ο δε απο
στολος φησι· Τα βρωματα τηι κοι λιαι, και η κοιλια τοις βρωμασιν· ο δε θεος και
ταυτην και ταυτα καταρ γησει. Ἀλλα και ο σωτηρ ο παντα καθαριζων τα βρωματα·
Ου το εισπορευομενον, φησι, κοινοι τον ανθρωπον, αλλα το εκπορευομενον. Και το
τας γυναικας τας αιχμαλω τους διαφθαρηναι, εξυβριζοντων των βαρβαρων εις τα
σωματα αυτων· αλλ' ει μεν και προτερον κατε γνωστο τινος ο βιος, πορευομενης
οπισω οφθαλμων των εκπορνευον των κατα το γεγραμμενον, δηλον οτι η πορνικη
εξις υποπτος και εν καιρωι της αιχμαλωσιας, και ου προ χειρως δει ταις τοιαυταις
κοινω νειν των ευχων. Ει μεντοι τις εν ακραι σωφροσυνηι ζησασα, και κα θαρον και
εξω πασης υπονοιας επι δεδειγμενη βιον τον προτερον, νυν περιπεπτωκεν εκ βιας
και αναγκης υβρει, εχομεν παραδειγμα το εν τωι ∆ευτερονομιωι, το επι τηι νεανιδι, ην
εν τωι πεδιωι ευρεν ανθρωπος και βιασαμενος αυτην εκοιμηθη μετ' αυτης· Τηι νεανιδι
ου ποιησετε, φησιν, ουδεν, ουκ εστι τηι νεανιδι αμαρτημα θανατου, οτι, ως ει τις
αναστηι ανθρωπος επι τον πλησιον αυτου και θανατωσει αυτου την ψυχην, ουτω το
πραγμα τουτο· εβοησεν η νεανις και ο βοηθων ουκ ην αυτηι.
2 Κατα πλεονεξιας. Ταυτα μεντοι τοιαυτα.
∆εινη δε η πλεονεξια και ουκ εστι δι' επιστολης μιας παραθεσθαι τα θεια
γραμματα, εν οις ου το ληιστευειν μονον φευκτον και φρικωδες καταγ γελλεται,
αλλα καθολου το πλεονε κτειν και αλλοτριου εφαπτεσθαι επι αισχροκερδειαι, και
πας ο τοιουτος εκκηρυκτος εκκλησιας θεου· το δε εν καιρωι της καταδρομης εν
τοσαυτηι οιμωγηι και τοσουτοις θρηνοις τολ μησαι τινας τον καιρον τον πασιν
ολεθρον φεροντα νομισαι εαυτοις κερδους καιρον ειναι, ανθρωπων ε στιν ασεβων
και θεοστυγων, ουδε υπερβολην ατοπιας εχοντων. Ὅθεν εδοξε τους τοιουτους
παντας εκκηρυξαι, μηποτε εφ' ολον ελθηι τον λαον η οργη, και επ' αυτους πρωτον
τους προεστωτας τους μη επιζητουντας· Φοβουμαι γαρ, ως η γραφη λεγει, μη
συναπολεσηι α σεβης τον δικαιον· Πορνεια γαρ, φησι, και πλεονεξια, δι' α ερχεται η
οργη του θεου επι τους υιους της απειθειας· μη ουν γινεσθε συμ μετοχοι αυτων· ητε
γαρ ποτε σκο τος, νυν δε φως εν κυριωι· ως τεκνα φωτος περιπατειτε· ο γαρ καρπος
του φωτος εν πασηι αγαθωσυνη και δικαιοσυνηι και αληθειαι, δοκιμαζον τες τι εστιν
ευαρεστον τωι κυριωι, και μη συγκοινωνειτε τοις εργοις τοις ακαρποις του σκοτους,
μαλλον δε και ελεγχετε· τα γαρ κρυφη γινο μενα υπ' αυτων αισχρον εστι και λεγειν·
τα δε παντα ελεγχομενα υπο του φωτος φανερουται. Τοιαυτα μεν ο αποστολος. Ἐαν
δε δια την προτεραν πλεονεξιαν την εν τηι ει ρηνηι γενομενην δικην τιννυντες, εν
αυτωι τωι καιρωι της οργης παλιν προς την πλεονεξιαν εκτραπωσι τι νες,
κερδαινοντες εξ αιματος και ολεθρου ανθρωπων αναστατων γε νομενων η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

αιχμαλωτων η πεφονευ μενων, τι ετερον προσδοκαν χρη η ως επαγωνιζομενους τηι
πλεονεξιαι επισωρευσαι οργην και εαυτοις και παντι τωι λαωι;
3 [Περι του Ἄχαρ] Ουκ ιδου Ἄχαρ ο του Ζαρα πλημμελειαι επλημμελησεν απο
του ανα θεματος και επι πασαν συναγωγην Ἰσραηλ εγενηθη η οργη; Και ουτος εις
μονος ημαρτε· μη μονος απε θανεν εν τηι αμαρτιαι αυτου; Ἡμιν δε παν το μη
ημετερον, αλλα αλλο τριον τωι καιρωι τουτωι κερδος ανα θεμα νενομισθαι προσηκει.
Κακεινος μεν ο Ἄχαρ εκ της προνομης ελαβε, και αυτοι νυν εκ προνομης· κακεινος
μεν τα των πολεμιων, οι δε νυν τα των αδελφων, κερδαναντες ολε θριον κερδος.
4 Περι των εν τηι καταδρομη τα των ομοφυλων αρπασαντων πραγματα.
Μηδεις εξαπατατω εαυτον, μητε ως ευρων· ουτε γαρ ευροντι κερ δαινειν εξεστι·
φησι το ∆ευτερο νομιον· Μη ιδων τον μοσχον του αδελφου σου και το προβατον πλα
νωμενον εν τηι οδωι, περιιδηις αυ τα· αποστροφηι αποστρεψεις αυτα τωι αδελφωι σου.
Ἐαν δε μη εγγι ζηι ο αδελφος σου προς σε, μηδε επιστηι αυτον, συναξεις αυτα, και
εσται μετα σου, εως αν εκζητη σηι αυτα ο αδελφος σου και α ποδωσεις αυτα. Και ουτω
ποιησεις την ονον αυτου, και ουτω ποιησεις το ιματιον αυτου, και ουτω ποιησεις
κατα πασαν απωλειαν του αδελφου σου, οσα αν αποληται παρ' αυτου και ευρηις
αυτα. Ταυτα το ∆ευ τερονομιον. Ἐν δε τηι Ἐξοδωι, ου μονον εαν τα του αδελφου τις
ευρηι, αλλα και εχθρου· Ἀποστροφηι, φη σιν, αποστρεψεις αυτα εις τον οικον του
κυριου αυτων. Ει δε εν ειρηνηι αρα ραιθυμουντος και τρυφωντος και των ιδιων
αμελουντος αδελφου η εχθρου κερδαναι ουκ εξεστι, ποσωι μαλλον δυστυχουντος και
πολεμιους φευγοντος και κατα αναγκην τα ιδια εγκαταλειποντος;
5 [Περι των αρπαζοντων τα αλλοτρια αντι των ιδιων] Ἄλλοι δε εαυτους
εξαπατωσιν, αντι των ιδιων των απωλομενων α ευρον αλλοτρια κατεχοντες· ινα,
επειδη αυτους Βοραδοι και Γοτθοι τα πο λεμου ειργασαντο, αυτοι αλλοις Βο ραδοι
και Γοτθοι γινωνται. Ἀπεστειλαμεν ουν τον αδελφον και συγγεροντα Ευφροσυνον
δια ταυτα προς υμας, ινα κατα τον ενθαδε τυπον και αυτου δυη ομοιως, και ων δει
τας κατηγοριας προσιεσθαι και ους δει εκκηρυξαι των ευχων.
6 Περι των βιαι κατεχοντων τους εκ των βαρβαρων αποφυγοντας
αιχμαλωτους. Ἀπηγγελη δε τι ημιν και απιστον εν τη χωραι υμων γενομενον,
παντως που υπο απιστων και ασεβων και μη ειδοτων μητε ονομα κυριου· οτι αρα εις
τοσουτον τινες απανθρω πιας και ωμοτητος προεχωρησαν, ωστε τινας τους
διαφυγοντας αιχ μαλωτους βιαι κατεχειν. Ἀποστει λατε τινας εις την χωραν, μη και
σκηπτοι πεσωσιν επι τους τα τοιαυτα πρασσοντας.
7 Περι των εγκαταλεχθεντων τοις βαρβαροις και ατοπα τινα κατα των
ομοφυλων τολμησαντων. Τους μεν ουν εγκαταλεχθεντας τοις βαρβαροις και μετ'
αυτων εν τη αιχμαλωσιαι οντας, επιλαθομενους οτι ησαν ποντικοι και χριστιανοι,
εκβαρβαρωθεντας δε ως και φονευειν τους ομοφυλους η ξυλωι η αγχονη,
υποδεικνυναι δε η οδους η οικιας αγνοουσι τοις βαρβαροις, και της ακροασεως
απειρξαι δει, μεχρις αν κοινηι περι αυτων τι δοξηι συνελ θουσι τοις αγιοις, και προ
αυτων τωι αγιωι πνευματι.
8 Περι των οικοις αλλοτριοις επελθειν τολμησαντων εν τηι των βαρβαρων
επι δρομηι. Τους δε οικοις αλλοτριοις επελθειν τολμησαντας, εαν μεν κατηγορη
θεντες ελεγχθωσι, μηδε της ακροα σεως αξιωσαι· εαν δε εαυτοις εξει πωσι και
αποδωσιν, εν τηι ταξει των υποστρεφοντων υποπιπτειν αυ τους.
9 Περι των εν τωι πεδιωι η εν τοις ιδιοις οικοις ευροντων τα υπο των
βαρβαρων καταλειφθεντα. Τους δε εν τωι πεδιωι ευροντας τι η εν ταις εαυτων
οικιαις, καταλει φθεντα υπο των βαρβαρων, εαν μεν κατηγορηθεντες ελεγχθωσιν,
ομοιως εν τοις υποπιπτουσιν· εαν δε εαυ τοις εξειπωσι και αποδωσι, και της ευχης
αξιωσαι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

10 Περι του μη απαιτειν ευρητρα. Τους δε την εντολην πληρουντας εκτος
αισχροκερδειας πασης πλη ρουν δει, μητε μηνυτρα η σωστρα η ευρητρα η ωι ονοματι
ταυτα κα λουσιν, απαιτουντας.
11 Περι των τοπων της μετανοιας. Ἡ προσκλαυσις εξω της πυλης του
ευκτηριου εστιν, ενθα εστωτα τον αμαρτανοντα χρη των εισιοντων δεισθαι πιστων
υπερ αυτου ευχεσθαι. Ἡ ακροασις ενδοθι της πυλης εν τωι ναρθηκι, ενθα εσταναι χρη
τον ημαρτηκοτα εως των κατηχουμενων και εντευθεν εξερχεσθαι· ακουων γαρ,
φησι, των γραφων και της διδασκαλιας εκβαλλεσθω και μη αξιουσθω προσευχης. Ἡ
δε υποπτωσις, ινα εσωθεν της πυλης του ναου ισταμενος, μετα των κατηχουμενων
εξερχηται. Ἡ συστασις, ινα συνισταται τοις πιστοις και μη εξερχηται, μετα των
κατηχουμενων. Τελευταιον δε η μεθεξις των αγιασματων.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


