Christus patiens
Του εν αγιοις πατρος ημων Γρηγοριου του θεολογου υποθεσις
δραματικη κατ' Ευριπιδην περιεχουσα την δι' ημας γενομενην σαρκωσιν
του σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου και το εν αυτωι κοσμοσωτηριον
παθος.
Ἐπειδ' ακουσας ευσεβως ποιηματων ποιητικως νυν ευσεβη κλυειν θελεις,
προφρων ακουε· νυν τε κατ' Ευριπιδην το κοσμοσωτηριον εξερω παθος, οθεν
μαθησηι πλειστα μυστικων λογων, ως εκ στοματος μητροπαρθενου κορης, μυστου
πεφιλμενου τε τωι ∆ιδασκαλωι. Πρωτην γαρ αυτην νυν παραστησει λογος
μητροπρεπως θρηνουσαν εν καιρωι παθους, ποτμου τε την προφασιν αρχης απ' ακρης
στενουσαν, ως φανεισαν οντως αιτιαν του μητερ' αυτην του Λογου χρηματισαι και
νυν ιδειν πασχοντα τουτον αδικως· ει μη γαρ εσφαλημεν απροσεξιαι, ουκ αν
κατεκριθημεν αρχηθεν μορον, καν μη διεφθαρημεν ερπετου δολωι, μηδ' η φθορα τ'
εισηλθε θηρος απατηι, και ποτμον υπεστημεν ενδικωι κρισει. Ὡς μη το κακον
αδιαφθορον μενηι, ουκ ην βροτωθηναι τε και τλησαι μορον τον ζωοποιον ∆εσποτην,
Θεον Λογον, αφθαρτισαντα το φθαρεν φιλαγαθως, και ζωοποιησαντα το βροτων
γενος· μενοντος αυτου δ' ακενωτου του Λογου, ηδ' ουκ αν εκπεφηνε μητηρ
∆εσποτου, και τονδε νυν ορωσα πασχοντ' αδικως, θρηνουσ' ανηλαλαζε
τετρυχωμενη. Προσωπα γουν δραματος εισι μοι ταδε· μητηρ παναγνος, παρθενος
μυστης, κοραι αι συμπαρουσαι μητρι τηι του ∆εσποτου.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ειθ' ωφελ' εν λειμωνι μηδ' ερπειν οφις, μηδ' εν ναπαισι τουδ'
υφεδρευειν δρακων αγκυλομητης· ου γαρ αν πλευρας φυμα, μητηρ γενους δυστηνος
ηπατημενη τολμημα τολμαν παντοτολμον ανετλη, ερνους ερωτι θυμον
εκπεπληγμενη, θεωσεως πεισθεισα τυχειν αυτοθεν· ουδ' αν φαγειν πεισασα καρπου
τον ποσιν του μηδε συμφεροντος αυτικα σφισι, λειμωνος εξυκιστο του πανολβιου,
λυμην κατακριθεισα και λυγρον μορον, μητηρ τεκνων τ' ηκουσεν εκ δυσκοιτιας
μογοστοκουσ' ωδισι τ' εμπαρειμενη, ιδρωτ' αν ᾤκει τηνδε γην ολεθριαν συν ανδρι
και τεκνοισιν αρας υστατης, απερ τεκειν ωριστο λυπαις και στονοις, διαδοχας τε
παραπεμπειν τωι βιωι, διαλλαγας τ' εντευθεν ευρειν εξοχους· ουδ' αν γενος τ' ολωλεν
ανθρωπων απαν και τον ∆υνατον αλθανειν επεισε πως αγαθοτητι δαπεδωι κατιεναι
καινως βροτωθηναι τε και τλησαι παθος· ουδ' αν εγω πεφυκα μητηρ παρθενος και
νυν εκλυον Υιον ελκεσθαι κρισει ουρανιον, γηινον, ακραιφνη γοναις, ιδειν τ'
εφριττον τονδε καθυβρισμενον, ατερ δαλων φερουσα, φευ, δεινην φλογα, η σφοδρα
μαιμασσει με και δονει κεαρ και καρδιαν διεισιν ως ροπτρον μεγα, ως νητρεκως ηυσε
Συμεων γερων, τηλεσκοποις ομμασι παντως προβλεπων. Ἦ που μεγιστη γινεται
σωτηρια, οταν γυνη προς ανδρα μη διχοστατηι, τα παντα συμφερουσα τωιδ' ωσπερ
θεμις, μηδε προς αλλου παρφασιν σιγα κλυηι, αλλ' εστι συμφρονουσα γνησιωι ποσει.
Νυν δ' εχθρα παντα και νοσει τα καιρια, αυτης προδουσης ανδρα και κρατους κλεος.
Φιλει γαρ υβρις η παλαι τικτειν νεαν· εκ δακρυων δακρυα καταλειβεται, ων ουτε
μετρον ουτ' αριθμος εστι τις· κακωι κακον γαρ εις αμιλλαν ερχεται. Ὅθεν ποτνια
φυσις ητιμωμενη στενει κλαουσα συμφορας πεφυρμενας διαδοχας τε των
αφερτατων πονων, τον παντα συντηκουσα δακρυοις χρονον, επει προς εχθρου
ᾔσθετ' ηδικημενη και μητρος αυτης πρωτοπημονος βλαβηι πατρος θ' υποκλιναντος
ουας μητερι, ων παντες εσμεν οι κατα χθον' εκγονοι. Βοαι μεν ορκους, ανακαλει
δεξιας, πιστιν μεγιστην, και Θεον μαρτυρεται· εγνω γαρ η ταλαινα συμφορων υπο,
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

οιον πατρυαν μη λιπειν εσθλον χθονα· στυγει δε κοσμον, ουδ' ορωσ' ευφραινεται.
Εις τουτο γαρ νυν εκβεβηκ' αλγηδονος, ωσθ' ιμερος μ' υπηλθε γηι τε και πολωι λεξαι
μολουσαν δευρο φυσεως βλαβας. Ουπω γαρ η ταλαινα παυεται γοων, τικτουσα μη
τικτουσα, φευγουσ' αυ τοκους. ∆υστην', εμαυτην γαρ λεγω, λεγουσα σε τικτουσαν ου
τικτουσαν, ως υπερ λογον. Τοκον γαρ εγνων ατοκον, τι γαρ φρασω; πονους φυγουσα
και φθοραν νυν και παλαι. Ουκ οιδα τερψιν ουδ' επιψογον φατιν τινος προς ανδρος
μαλλον η χαλκου βαφας· ου γαρ κορειης αμμα διεφθειρε τις. Και παιδα πως ετικτον;
ω θαμβος μεγα· υβρισμενον δε τανυν πως οισω βλεπειν; Πονους φυγουσα, πως
οδυνωμαι κεαρ; Ἀνηλαλαξα πως παλαι χαρας υπο, οτ' ηλθεν ευαγγελος αγγελων
τοκον, φραζων αλυξιν δυσμενων βροτων γενει και γηθοσυνον χαρμα μοι φερων
μεγα; Λογοις δε τουδ' ευπλαγκτος ουκ εφαινομην, πεισθεισα τωι φεροντι θεσκελον
φατιν, ουχι σφαγιον μηνυουσαν μ' εκτεκειν, αλλ' ως ανακτα γης τε και παντος
πολου. Ὅμως δ' εθυον και γυναικειωι νομωι ψυχης τ' επεμπον αλαλαγμον εκ μεσης,
λασκουσ' ανευφημουσα την αγγελιαν, θυηφαγον φερουσα τ' ευωδη φλογα, οιαν
θυειν φραζουσιν οι θεοπροποι, ζηλον εμπυρον, πνευμα συντετριμμενον, ερωτα τ'
ακαθεκτον, ενθερμον λιαν, α θυσιαν οιδαμεν ευφημουμενην. Και πως στροβει μου
σπλαγχνα νυν δριμυ βελος; καγω μεν ην προθυμος εννυχος δραμειν, ιδειν τε Παιδος
ην κακωσυνην παθοι· αυται δ' επεισαν μ' ημερας μιμνειν φαος.
{ΧΟΡΟΣ} ∆εσποινα, νυν πυκαζε σον δεμας ταχει. Ἄνδρες τρεχουσιν εμφανεις
προς την πολιν.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τι δ' εστι; μων τις δυσμενων αγγελλεται λοχος κρυφαιος
εσταναι κατ' ευφρονην;
{ΧΟΡΟΣ} Ἔννυχος οχλος εν θορυβωι συρρεει, στρατον πολυν τε πασαν αν'
ορφναν βλεπω λαμπτηρας εισφεροντα και πολλα ξιφη. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Και μην προς
ημας νυν τις εν σπουδηι ποδος στειχει, νεον τι πραγμ' εχων ισως φρασαι. {ΧΟΡΟΣ}
Ἴδω τι λεξει και τιν' αγγελει λογον. Ποτνια, ποτνα, σεμνοτατα παρθενε· αι αι αι αι·
Πολλη μεν εν βροτοισι κουκ ανωνυμος αγνη κεκλησαι, τησδε γης οσοι πεδον
ναιουσι, λαμπρον φως ορωντες ηλιου· τανυν δε ταλαιν' η παλαι μακαρια.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τι δ' εστιν; η πω τις μ' αποκτειναι θελει; {ΧΟΡΟΣ} Ουκ, αλλα Παις
θνηισκει σος υπ' αλαστορων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Οιμοι, τι λεξεις; ως μ' απωλεσας, γυναι.
{ΧΟΡΟΣ} Ὡς ουκετ' οντος Υιεος φροντιζε δη. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ δεινα λεξασ', ουχι
συγκλεισεις στομα και παν μεθησεις απρεπες ρημ' εκφερειν; Τον οντ' αει γαρ μηκετ'
ειναι πως λεγεις; Ευφημος ισθι, καν τι σοι χρεια λεγειν, λεγ' ως προσηκει, μηδ'
ατιμασηις Θεον. Γονας γαρ απο χρυσεας εβλαστε μοι· καινον δε πιτνειν αιμ' υπ'
ανερων Θεου· θανειν τον αθανατον ουκ εχει λογον. Ἔτικτον αυτον, οιδα δ' ως
εγειναμην. {ΧΟΡΟΣ} Ὦ τλημον, ουκ οισθ' οι κακων εληλυθας και τουσδε κινεις
καναμοχλευεις λογους. Ἠους φανεισης, Υιεος γ' οψει μορον, ως παννυχον
κρινουσιν οι μιαιφονοι. Καιτοι δεδορκ' ενθαδε των Παιδος τινα στειχοντ' οπαδων,
πνευμα τ' ηρεθισμενον, σπουδηι προς ημας τονδ' ιθυνοντα δρομον· δεικνυσι δ' ως τι
καινον αγγειληι παρων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τι δηποτ' αρα σημαναι νεον θελει; {ΧΟΡΟΣ}
Ἴδω τι λεξαι πνευστιων ουτος θελει. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ὀττοτοτοι· Καλλιστα, ποτνα,
σεμνοτατα Μαρια, αι αι αι αι· απωλομεσθ' ου δυσμενων ταχ' υπο του. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Τινα θροεις αυδαν; τινα βοαις λογον; Ἄγ' ειπε, τις φοβει σε φημ' αυθις νεα; {ΧΟΡΟΣ}
Ἔκλυες ω, αιες ω, ηκουσας ος ος Παιδα σον προυδωκε τοις μιαιφονοις; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Προς του τοδ' αλλο καινον αγγελεις κακον; τις εστι; μων τις των φιλειν
ηλπισμενων; {ΧΟΡΟΣ} Ἀργυροδεκτης, δυστροπος μυστης, λεγει, αργυροφυλαξ,
αργυροτρωκτης πλεον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Οιμοι, τοδ' οιον αλλο προς κακωι κακον, ει τοις
φιλειν δοκουσι κατειργασμεθα. Ἦ που τετολμηκ' εργον ατολμον ταλας; τι δ'
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εγκαλων προυδωκε παντευεργετην; η τις λαβη δραματος ην τωι μαινοληι; {ΧΟΡΟΣ}
Ἄκουε τουδ' ος σοι τρανως παντ' αγγελει. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ἄκουε, τλημον, η το πριν
πανολβια, ακουσον ους σοι δυστυχεις φερω λογους. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Αι αι, διοιχομεσθα·
δηλος ει λογωι· κακων γαρ ηκεις, ως εοικεν, αγγελος. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Κακων μεν,
αληθων δ' ομως· τι γαρ φρασω; Ἐπει το πασχα καινον, ως εφη, φαγοι, μυσταις
αριστον παραθεις, δειπνον μεγα, δειξας δ' εν αινιγμοισι τον λογοπρατην, επειτα
νιψας των μαθητων τους ποδας, εξεισιν ως ειθιστ' ελαιων εις ορος, ειπων τε μυσταις
πανθ' απερ τανυν παθοι, καταρτισας παντας τε μυσταγωγιαις, πολλοις ξυν αλλοις
και ταδ' ειπε προς Θεον· «Πατερ, μεγιστον νυν παρασχε μοι κλεος· »το παρα σοι γαρ
μη λιπων ποτε κλεος, «εις μειζον ηξω, δυσμενη κτανων βροτων·» εθνη τε διδοις
παντ' εχοντι προς σεθεν· «λαβων δε παντας, χως αριστειον σφεων » υπερκρεμασθεις,
αυγε σαιν χεροιν νεμω. «Κυδρουμενος δε τοις αριστευμασι μου,» καλει φιλους εις
δαιτα. Μακαριος ει, «μακαριος τοιαδε διειργασμενος.» Ὅδ' αυθις αφιησιν ως
βροντων οπα, δηλων κλεισμον αιθεροδρομωι βοηι· «Και πριν κλεΐσας, νυν κλεΐσω σε
πλεον.» Ἐπει δε μυσταις ταυτ' ενηχηθη ξενως, ηκει προς αυτοις εν τοπωι του
χειμαρου προς κηπον, ηιχι πολλακις συνηγετο, ον ουδ' ο πρατης αγνοων νυκτωρ
μεσον εφθασεν οχλον των μιαιφονων αγων, ξιφηφορουντας και φονωντας εν
θρασει· ος και προσιων ως φιλος ∆ιδασκαλωι, Ῥαββι προσειπων χαιρ', εφιλει
δυστροπως. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Φευ, φευ, τι χειρον τουδε τολμησειε τις; Τι γουν προς
αυτον αντεφησε Παις εμος; {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ουκ ειπεν ουδεν, πλην «Ἑταιρ', εφ' ωι παρει;»
Ἄφαρ δ' εβαλλον χειρας οι μιαιφονοι· αμμες δ' αφεντες αλλος αλληι φευγομεν.
Πετρος δ' ο κλεινος και λογοις απειπατο· μονος δ' Ἐπιστηθιος ειπετ' ατρεμας. Ἔδοξα
δ' αυτος υπο του πεπυθεναι σιγηι λεγοντος ως προς αυτον ηρεμα τον δυστροπον
πρατην γε του ∆ιδασκαλου· «Της ασεβειας· ω ταλ', ου φοβηι Θεον; » ου θεσμον αιδηι
των βροτων της ουσιας, «Ἀδαμ τε τον σπειραντα γηγενη σταχυν » και πατριαρχας
εκλελεγμενου γενους; «μυστης φανεις συ συμμαθητας αισχυνεις, »τον μυσταγωγον,
φευ, προδους αργυριου, «προυδωκας αυτον εις φονον μιαιφονοις. » Ουκ ειπεν; ου
σης προυνοησατο φρενος, «σκοπειν εφ' οισι νυν εκων αλγυνεται; » συ δ' ουκ
ανεσχου· τοιγαρουν γνοιης ταχει. «Ευ δ' ισθι, πατρος δ' ευσεβες θαλπει γενος. » Ει μη
γαρ ορκοις Ἀβρααμ επεσχεθη, «ουκ αν ποτ' εσχε μη ταδ' υπεξιεναι » καντευθεν υμιν
αποδουναι την δικην. «∆οκεις γαρ αυτον ταδ' υποστηναι παθη, » ει μη τι
κερδαινοντα καντευθεν μεγα; «Νυν δ' εκ χθονος μεν εστ' αν ερχηται παλιν, » καινως
ανεισι, σιγα δ' εξεται κρισιν, «ερων καθ' υμων Πατρι σην αμαρτιαν » λαου τε τουδε
μαινολου τολμηριαν, «ως και προειπε ∆αυΐδου γλωσσηι παλαι, » ουκ αγνοουντι και
προ της τολμηριας· «πλησει τε πασαν γαιαν ευδοξων λογων » εργων τε κλεινων,
μυριων, θαυμασιων, «οψεσθε δ' εν Πατρος μολουντ' αυθις κλεει, » κρισιν φεροντα
ζωσι και τεθνηκοσι «και πασι παρεχοντα το κατ' αξιαν. » Πως γουν προσοψει συ τε
και μιαιφονοι, «η ποιαν ουκ εκτισετ' ενδικον τισιν; » πλην και προ τουδε τισετ'
ενδικον τισιν, «ει μη χερας νιψεσθε τας μιαιφονους· » ας, ην θελητε καν τανυν
ξυνιεναι, «αυτος ρυτοις νασμοισιν απομορξεται. » Ἢ σης γε τολμης νυν μαθηις
γεγευμενος, «συν σοι δε και πας των αλαστορων οχλος. » Νυν δ' ει μενειν δει, μιμν'
εφ' ημεραν μιαν, «ει μη τι παθηις, ων φοβος πολυς κρατει, » καγω προφητης των
λογων γενησομαι. «Ἀλλ' εκποδων απιθι και σαυτου περι » φροντιζε· ταυτου δ' αυτος
ευ γε θησεται. «Συ δ', ωσπερ εικος, κατθανηι κακος κακως, » πρωτα κρεμαστοις εν
βροχοις ηρτημενος, «πηδημ' ες ᾅδην κραιπνον ορμησας ταχος, » λυπηι παχνωθεις, ως
προδους αργυριου, «και ναμα πυρος παμφαγου σε δεξεται. » Ου γαρ θελεις νυν
εκφυγειν τιμωριαν· «και τωνδε τευξηι, προυννεπω δε σοι ταδε· » ου σ' η 'πιουσα
λαμπας οψεται θεου· «ου νεκρεγερτου νεκρεγερσιν κατιδηις. » Ἐς γαρ τοσουτον
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μωριας αφικανεις, «ωστ' εξον αυθις δειν' ελειν βουλευματα » και παντ' αφεντα
προσπεσειν ∆ιδασκαλωι «κακ των βλεφαρων θερμα χυσαι δακρυα, » βροχον
κρεμαστον εξαναψεις αγχονης, «ψυχην αφειναι τοις βροχωμασι τρεχων. » Ὅμως δε
καν τοισδ' ουκ απειρηκως, σε πως «σωσει, το σον γε προσκοπουμενος κεαρ·» ου γαρ
δυναιτ' αν αγαθος που μη μενειν. «Ἀλλ' ου σε μη θελοντα κερδαναι θελει·» ου γαρ
νομον τιθησιν εν βροτοις βιαν· «ηκιστα τουδε λημ' εφυ τυραννικον· » ραγεις γαρ
αισχρως παγκακον ρηξεις κεαρ. «Ἀλλ' ουτι ταυτηι ταυτα, μη συ που δοκει· » ετ' εις
αγωνας συ τε και μιαιφονοι, «και πασι συνδρασασιν ου σμικροι πονοι. »Αισθοιτο δ'
αυτων δημος υβριστης απας, «ητοι θανοντες η φαος δεδορκοτες, »ους ναμα πυρος
αυθις υποδεξεται. «Ὀρθως λελεκται μυθος αψευδης οδε· » ακου', Ἰουδα, σων κακων
καταστασιν. «Καιτοι προκοψω γ' ουδεν η σκηψιν μονην· » ου γαρ Θεος σε σωφρονειν
αναγκασει· «εν τηι προαιρεσει δε και γνωμηι βροτων το σωφρονειν ενεστιν εις τα
παντ' αει.» Ταυτ' ειπεν ουκ οιδ' αγγελος τις η βροτος προς αυτον, ως ειρηκα, τον
λογοπρατην. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ γαια μητερ ηλιου τ' αναπτυχαι, οιων λογων αρρητον
εισηκουσ' οπα. Ταχ' εξ οπαδου δραμα, Παι, κατηρτυθη, ον πολλακις εδειξας αινιγμωι
φιλοις· ου γαρ σ' ελαθε τωνδ' ος αιτιος κακων. Ὦ παγκακιστε, τουτο γαρ σ' ειπειν
εχω, συ ταυτ' εδρασας, σον προδους ευεργετην. Σα ταυτα, δαιμον· τις γαρ αν αλλος
ποτε εδρασεν η 'βουλευσε δυσμενης ανηρ; Ὄλοιθ' ο δρασας· η δικη δ' επισταται,
αισχρος τε μυστης αξιαν τισει δικην. Ἀργυραμοιβε, που συνηδηι σωι δολωι; αρ' εισετι
ζηις, δεινα ταυτ' ειργασμενος; ουδ' υπο γης ταρταρα σον κρυπτεις δεμας; δει γαρ
τανυν η γης σε κρυβηναι κατω, η πυρος εν ριπαισιν αιθερος θανειν. Ὦ μισος, ω
μεγιστον, εχθιστον κακον, (την ∆εσποτην προδουσαν εξαυδω καραν,) ετλης
προσελθειν ως φιλος ∆ιδασκαλωι· ηλθες προς αυτον, ηλθες εχθιστος γεγως και Πατρι
καυτωι παντι τ' ανθρωπων γενει. Πως πως προσειπας, πως κατησπασω προδους;
γλωσσηι προσηυδας, καρδιαι μιασμ' εχων. Και ταυτα δρασας, ηλιον τε προσβλεπειν
και γαιαν, ω κακιστε, τολμαις εισετι· ταυτ' ουτι θαρσους εστιν ουδ' ευτολμιας,
ευεργετην προδοντα, τολμαν προσβλεπειν· αλλ' η μεγιστη των εν ανθρωποις νοσων
πασων, αναιδει'. Ευ δ' επεμνησθην σεθεν, καιτοι προς ουδεν κερδος, αισχυνην δε
σου, και μη παροντος, καν θανηις, καν φως βλεπηις· εγω τε γαρ λεξασα
κουφισθησομαι ψυχην ταληθη, συ τε κου κλυων μαθηις· μαθηις γαρ ευρων την κατ'
αξιαν τισιν. Ἐκ τωνδε πρωτων πρωτον αρξομαι λεγειν. Ἄκου', Ἰουδα, τα προς αυτου
καλα σοι. Ειλκυσεν εκ σκοτους σε της αγνωσιας, εσωσε σ', υπεδειξε φως σωτηριας·
δεδωκε σοι χαρισμα πολλων θαυματων· μυσταις εφησε και σε συνεδριασαι κριναι τε
φυλας Ἰσραηλ παντος γενους. Ἔθηκεν αργυρια παντα χερσι σου, εκοψε σου
προφασιν αναργυριας. Ἔκλεπτες αει, μη δοκει λεληθεναι· οδ', ατε παναγαθος, ουκ
ηλεγχε σε λογοισιν, ουδε προς σεθεν κακουμενος, ειδως σε σαφως και προ της
τολμηριας, ενιψε και σους δυσμενεστατους ποδας αρτου τρυφος τ' εδωκε
μυστικωτατου. Και ταυθ' υπ' αυτου, παγκακιστ' ανδρων, παθων, προυδωκας αυτον,
δωρα δ' εκτησω φονου, πολλων προσοντων. Ει γαρ ησθ' αναργυρος, λαβην αν ειχες
τωνδ' ερασθηναι ταχα· νυν δ' ουκ εχεις προφασιν, ουκ εχεις λογον χειλη διαραι και
κατειπειν αιτιαν. Ου γαρ τοσουτον συ δυνησηι πωποτε, ουδ' ει γενος παν δαιμονων
σοι συνδραμηι και γην απασαν ρηματων πλησηι κακων· επει μιν εσθλον οντ'
επισταται κτισις, και παντες εγνωρισαν εκ των πραγματων. Ἀλλ' ηγξεν αγχονη σε
φιλαργυριας, η ριζα παντων των κακων πεφυκε πως· φρουδη δε πιστις, η πριν
απολωλε σοι. Τοιοσδε φανεις, φως οραν τολμαις, ταλα; η τον πριν ουκ αρχειν Θεον
δοκεις ετι η ζυγα δικης εν κενοις κεισθαι τανυν; Ὦ κακον ερνος, ουποτ' ει ριζης
βροτων, πικρων δε ριζων φημι σ' εκπεφυκεναι, αλαστορος μεν πρωτον, ειτα δε
φθονου, φονου, ποτμου θ', οσα τε γη τρεφει κακα· ου γαρ ερω ποτ' εκ Θεου φυναι σ'
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εγω, ειδυια καιπερ ως το παν προαιρεσις· Θεος γαρ ουκ ακοντα σαωζει βιαι. Ὦ
δυστροπ', ω κακιστε και μιαιφονε, οιον πεπραχας, πεπρακως ευεργετην; Αυτος σ', ον
ελπις παιδος ειναι πατερα, προρριζον εκτριψειεν ουτασας πυρι. Ἔρρ', αισχροποιε,
φιλιας διαφθορευ· απεπτυσ' ουδ' αποντι σοι δει συλλαλειν· τον γαρ δολιον και Θεος
βδελυσσεται. Ὦ Παι, τι δη χρυσου μεν, ος κιβδηλος ηι, τεκμηρι' ανθρωποισιν ωπασας
σαφη, ανδρων δ' οτωι χρη τον κακον διειδεναι, ουδεις χαρακτηρ εμπεφυκε σωματος;
αλλ' αυτος ειδως, αγνοειν παντας θελεις; Ὄλοιτ' ολοιτο πανδικως κακεργατης· ερρ'
ερρε, παγκακιστε και μιαιφονε, ολοι'· εγω δε ζωντα Παιδ' εποψομαι, καν νυν
στενουσα πολλα και πεπληγμενη κεντροις ανιας, η παντλαμων δακρυω· γυνη γαρ
ειμι καπι δακρυοις εφυν. {ΧΟΡΟΣ} Αι αι αι αι· Σιγα, σιγα, Παιδ' ουκετ' οψει ζωντα
σον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Οιμοι, τι θρηνεις; τις δε δραματος λαβη; {ΧΟΡΟΣ} Ουκ οιδ'· εοικε δ'
ου μακραν οδ' αγγελος λεξειν τακειθεν σου φιλου Παιδος περι. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ἔδοξε
θανειν Παιδα σον τηιδ' ημεραι γραμματεων ψηφωι τε και πρεσβυτερων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Οιμοι, προσηλθεν ελπις, ην φοβουμενη παλαι, το μελλον εξετηκομην γοοις. {ΧΟΡΟΣ}
Ἀταρ τις αγων, τινες Ἑβραιων λογοι καθειλον αυτον καπεκυρωσαν θανειν;
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Γυναικες, αι τησδ' εγγυς εστε συμφορας, γυναικες, ουκ ανασχετ' ουκ
ανεξομαι· ριψω, μεθησω σωμ', απαλλαγησομαι βιου θανουσα· χαιρετ', ουκετ' ειμ'
εγω. Συ δ' ειπε τινι κεκριται τροπωι θανειν Παιδ'· αρα λευσιμωι χερι ψηφος θανειν; η
δη σιδηρωι πνευμ' απορρηξαι κρισις; {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ἐτυγχανον μεν αγροθεν πυλων εσω
βαινων, πυθεσθαι δ' ηθελον του δη περι· σωι γαρ αει ποτ' ειχον ευνοιαν Τεκνωι,
βλεπων νιν οι' ερεξε θαυμαστ' εν βροτοις, καμου δε διηνοιξεν ομματων κορας. Ὁρω
δ' οχλον δραμοντα και φθασαντ' ακραν, αστων δε δη τιν' ηρομην, αθροισμ' ιδων· «Τι
καινον αστει; μων τι δυσμενων παρα αγγελμ' ανεπτερωκεν Ἑβραιων πολιν;» Ὅδ'
ειπ'· «Ἰησουν κεινον ουχ οραις πελας εστωτ' αγωνα θανατου δραμουμενον;» Ὁρω δ'
αελπτον φασμ', ο μη ποτ' ωφελον· τον μεν κατηφη και σιγωνθ' εστηκοτα, τους δ'
ωστε κυνας αιματος διψαλεους κυκλωι περιτρεχοντας, εγκεχηνοτας. Ἐπει δε πληρης
ην Ἰουδαιων οχλος, δειλαιος αγος διχομυθ' εφθεγγετο, λογους ελισσων αλλοτ'
αλλους εν φοβωι· τελος δ' εφη, σον Υιον εκπαγλουμενος, ως ακεραιον,
ανεπιπληκτον βλεπων, και ξυνετως χωρουντα προς παντας λογους, τους δ' ουκ
επαινων ως φονωντας ανομως, καθ' ουπερ ουχ ευρισκεν αιτιαν φονου, ελεξε γουν,
ελεξε· Τις χρηιζει λεγειν, ως αρ' Ἰησουν κατθανειν, η μη, χρεων; και τονδ' αφειναι
μαλλον η μιαιφονον ων ειχον εν δεσμοισι ληιστηρων ενα. Ἐπερροθησαν δ' ως θανειν
σταυρωι δεον, ληιστηρα δ' αφειναι τε τον κακεργατην. Ὁ δ' ηγεμων εφησε τοισδ'
εναντια, αλλ' ουκ επειθ' ομιλον, ευ δοκων λεγειν. Ἄλλος γαρ αυθις ειπε τωιδ'
εναντια, κραυγηι πισυνος καμαθει τολμηριαι· ος δ' ουκ επηινει· καπι τωιδ' ανισταται
οχλου θορυβος αθυρογλωσσου μεγας· ος δη κεκραγε Παιδα σον θανειν θεμις. Κεινος
δε νικαι κακος εν πληθει λεγων, ος ειπε δειν σον Παιδα θανειν εν ξυλωι. Ἤδη δ' εως
πεφηνεν, εκρεει κνεφας, και δη νιν ελκυσουσιν εξω της πυλης ψυχης αγωνα τον
προκειμενον περι δραμουμενον, καθ' ον θανειν εστι κρισις· εν ημεραι γαρ τηιδε λειψει
τον βιον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Αι αι, κακων αρχηγον εκφαινεις λογον. Ναι ναι κακων
πελαγος η ταλαιν' ορω τοσουτον, ωστε μηποτ' εκνευσαι παλιν μηδ' εκπερασαι κυμα
τησδε συμφορας. Φευ της Ἑβραιων πηι προβησεται φρενος; τι τερμα τολμης και
θρασους γενησεται, ει και Θεου τολμωσι τεκταινειν φονον; Καυτου μεν ου μοι
φροντις· ου γαρ που μορος κατακρατησει θανατουντος τον μορον· ετικτον αυτον,
οιδα δ' ως εγειναμην, στερρας φυγουσα των τοκων αλγηδονας· αυτους δε πενθω
συμφοραι κεχρημενους. Ἔσται γαρ εσται ποινατωρ δικη φονου, ον δυσσεβεις
τολμωσιν ανομως φθονωι. Αι αι αι αι· Ου νυν το πρωτον, αλλα πολλακις φθονος
εβλαψε πολλους, ου τοσον δ' οσον φιλους αυτου τανυν βλαψειεν, Ἑβραιων οχλον.
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

{ΧΟΡΟΣ} Τι τουσδε κινεις καναμοχλευεις λογους; ολωλε σοι Παις, και κινεις
πολλους λογους. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ δεινα λεξασ', ουχι συγκλεισεις στομα; σωτηρα
κοσμου συ δοκεις ολωλεναι; {ΧΟΡΟΣ} Βραχυ προβασα Παιδος οψει σου παθη ψυχης
αγωνα τον προκειμενον περι τρεχοντος, ωι ζωντ' η θανοντα νυν ιδηις. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Οιμοι, τι λευσσω; χερσι των αλαστορων, θεηγενες μοι Τεκνον, ελκηι και φερεις, εις
δεσμα τ' ηλθες και θελων αγηι σφισιν, ο δεσμολυτης του γενους των δεσμιων. Αι αι
αι αι· Ταυτ' ου ξυνωιδα τοις πριν Ἀγγελου λογοις, ουδ' ελπισι ξυμφωνα ταις εμαις,
Τεκνον. {ΧΟΡΟΣ} Ἀλλα ξυνωιδα τοις προηγορευμενοις οις ειπε παθειν χερσι των
αλαστορων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Αι αι, τι δρασω; καρδια γαρ οιχεται. Πηι πηι πορευηι, Τεκνον;
ως απωλομην· εκητι τινος τον ταχυν τελεις δρομον; μη γαμος αυθις εν Καναι κακει
τρεχεις, ιν' εξ υδατος οινοποιησηις ξενως; Ἐφεψομαι σοι, Τεκνον, η μενω σ' ετι; ∆ος
δος λογον μοι, του Θεου Πατρος Λογε, μη δη παρελθηις σιγα δουλην μητερα· νυν γαρ
στοματος φιλιου χρηιζω σεθεν φωνης ακουσαι και προσειπειν, ω Τεκνον. ∆ος μοι,
προς αυτου Πατρος, ω Τεκνον, σεθεν, σου θεσπεσιου χρωτος αψασθαι χεροιν ψαυσαι
ποδων τε και περιπτυξασθαι σε. Φευ φευ, τι δρασω; καρδια μου δικεται. Ὦ δευτε,
φιλαι, δευτε, λιπωμεν φοβον· προσελθετ', ασπασασθε και προσειπατε, λαζεσθε
χειρος δεξιας. Ταλαιν' εγω, ως αρτιδακρυς ειμι και φοβου πλεα. Αι αι, πανωλης η
ταλαιν' απολλυμαι. Γυναικες, οψιν στυγναν ως ειδον Τεκνου, ποθω τεθναναι, ζην δ'
ετ' ουδαμως φερω. Οιμοι, τι δρασω; πως λαθω λαων χερας; εχθροι γαρ εξιασι παντα
δη καλων, κουκ εστιν ατης ευπροσοιστος εκβασις. Τι γουν τι δρασω; πως φυγω
τοσους βροχους; {ΧΟΡΟΣ} Ουκ οιδ', αδελφη φιλτατη· δεδοικα γαρ, καμοι κατ' οσσων
θερμον ωρμηθη δακρυ. Ὀπισθοπους δ' εξιθι και σιγηι βαθι. Ἕρπ' εις τα δεινα· νυν
αγων ευψυχιας· ημεις τ' εφεψομεσθα δειλαιαι βασει· οχλος γαρ αυτον μαινολης
περιτρεχει, κου δει πελαζειν εγγυς ενθυμουμενοις. Βαρεια γαρ φρην, ουδ' ανεξεται
βλεπειν ομιλος εχθρος, δυσμενης, μιαιφονος, ορμην τε δεινος στυγερας γνωμης
ροπηι· αγριον ηθος, βαρβαρου φυσις φρενος. ∆εδοικα δ' αυτον, μη τι βουλευσας νεον
δριμυτεραν σοι συμφοραν συσκευασηι· και καρτα τονδ' ορωσα δειμαινω πλεον μη
θηκτον ωσηι φασγανον δι' ηπατος, καπειτα μειζω συμφοραν δεξηι νεαν, εγκατα
Παιδος ει λεωφορος λαβηι. Ἀλλ' εκκλινασαι βραχυ των αλαστορων, επισκοπωμεν
δραμα των μιαιφονων. Ἴωμεν ουν, ιωμεν ηιχι που ναπος. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Νικατ' επειδη
ταυτα πασαις ανδανει· και λοιπον απιωμεν, ενθ' υμιν δοκει. {ΧΟΡΟΣ} Ἐντευθεν
αθρειν ως εξ αποπτου δεον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} ∆ειλαι' εγω δυστηνος, ει Παιδ' ουχ ορω
πασχοντα δεινα, μεχρι και τυμβος λαβηι. Ὄχλους δ' εφυγον, ινα μη τι και παθω. Τι
μοι δ' ετι ζην κερδος εστιν εν βιωι; Αιθ' αιθε ποτμωι καταλυσαιμαν ταχει, ει μη
μεγαλως καταγηρασκειν εχω, ως ελπις εστι, Παιδος ανισταμενου εθνη τε
συναγοντος ενδικωι κρισει, ον συγγενεις κτεινουσιν Ἑβραιοι φθονωι. Ναι συγγενεις
μου τλημονος μητρος λεγω, ου Πατρος αυτου του βροτωθεντος Λογου, ον ασπορως
ετικτον οιδ' υπερ λογον, στερρας τ' εφυγον εν τοκοις αλγηδονας. Πεποιθα γαρ,
πεποιθα, καν πολλα στενω, πασχοντα μη φερουσα τουτον νυν βλεπειν. Ἔτικτον
αυτον, οιδα δ' ως εγειναμην· αλλ' ειμ' ακομψος εκφερειν μυστηρια. Ὅμως δ'
αναγκη, συμφορας αφιγμενης, γλωσσαν μ' αφειναι. Πρωτα δ' αρξομαι λεγειν, οθεν
μ' υπηλθε πρωτον οια μητερα, φερουσαν αγνον ες τοδ' ημερας δεμας· ουδ' οιδα
τερψιν η λογωι κλυειν φερω γραφηι τε λευσσειν· ουδε ταυτα γαρ σκοπειν εγω
προθυμος, παρθενον ψυχην δ' εχω. Ὄμνυμι τον συμπαντα σαφως ειδοτα, μηδ' αν
θελησαι μηδ' αν εννοιαν λαβειν· η κατολοιμην ακλεης, ανωνυμος, και μητε ποντος
μητε γη μητ' αυ πολος το σωμα μου δεξαιτο, και ψυχην χερες πασχοντος Υιου γ', ως
κατ' ευχην εστι μοι· ελπις τρεφει τε, κου καταισχυνει δε με. Ταυτ' οιδα· νυν γαρ ου
θεμις περα λεγειν θρηνουσαν ως δει. ∆ακρυων γαρ αξια πεπονθα πολλ', ουκ οιδα δ'
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ει τι προσπαθω. Πρωτον δ' ομως μοι ταγαθ' εξαισαι δεον· τοις γαρ κακοισι πλειον'
οικτον εμβαλω. Ἤμην ανανδρος και μενουσα παρθενος· α γαρ γυναικι σωφρον' εσθ'
ευρημενα, ταυτ' εξεμοχθουν, του Θεου πολλην χαριν μετρουντος αει και νεμοντος
αφθονως. Πρωτον μεν ουν γε, καν προσηι καν μη προσηι ψογος γυναιξιν, αυτο τουτ'
εφελκεται κακως ακουειν, ει τις ουκ ενδον μενει· ουπερ ποθον παρεισ' εμιμνον εν
δομοις εισω μελαθρων· κομψα θηλειων δ' επη ουκ εισεφρουμην· τον δε νουν
διδασκαλον αυτης εχουσα χρηστον, εξηρκουν εμοι. Το σωφρονειν εν πασιν ειδυι' ως
καλον και δοξαν εσθλην πανταχου κομιζεται, γλωσσης τε σιγην πασιν ομμα θ'
ησυχον παρειχον· ᾔδειν δ' οις μ' εχρην νικαν κορας και τισι νικην ων εχρην
παριεναι. Ἀκηρατον δε μ' εκ Θεου λαβων ανηρ αυθις το παρθενειον αμμ' ακηρατον
τηρουσαν απεδωκεν· ουδ' εστιν λογος, τα πραγματ' αυτα και γαρ απηλεγξε με.
Ουτως δ' εχουσα, τωι Θεωι μνηστευομαι· καντευθεν Υιον, πως ερεις; εγειναμην, οπως
γυνη ουτις κομπασει τεκειν ποτε. {ΧΟΡΟΣ} Καλλιστα, ποτνα, σεμνοτατα παρθενε,
ανανδρον ηδ' ανυμφον ιδμεν μητερα μονην σε πασων των κατα γην μητερων.
Μαιευσασης χειρ κληρον ου δεδεγμενη κατηγορησε πιστα σου θειου τοκου, Θεον τε,
φηις, εκλυες Ἀγγελου τεκειν, εργα θ' απερ δεδρακεν, ου θνητου γενους· και θαμβος
εστιν, ει παθηι θνητων παθος. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Θαυμαστον ειπας, ει τοδ' ευδοκει Πατηρ,
ως δια τουτου τους βροτους αγαθ' εχειν. Ουκ αλλο γαρ φαρμακον εν θνητοις μορου,
φθορας ο παυσει τους ταλαιπωρους κακων. Καγω διδαξω σ' ως καλως εχει τοδε· ο
γαρ διδασκων γνωσιν ανθρωπον Λογος εμοι κατεσκηνωσε και χαριν νεμει. Ἐπει
βροτον πεπλακεν εκ γης ο Πλασας, λειμακι τ' εντεθεικε φυτων εργατην, εντευθεν
εις Ὄλυμπον αναγειν θελων· δρακων δε νιν εσπευσε, γυναικος πλανηι, λειμωνος
εκβαλειν τε και ριψαι πολου· οδ' αντεμηχανησαθ' οια δη Θεος γυναικος εκφυναι τε
και Θεος μενων βροτος γενεσθαι και βροτων αναιρετην σφαγεις κατασκαψαι τε και
ριψαι ποσιν. Ουτως συ πειθου και Θεον προς γην δεχου ελθοντ' αγαγειν προς πολον
βροτων γενος, και σπενδε και κλειζε και τονδ' ευλογει. Αυ γαρ νιν οψει προς χθον'
ως εκ πασταδος θρυσκοντα τυμβου, κᾆτ' ανιοντ' εις πολον, ως αυτος ειπε, και προ
του θεοπροποι. Ἐλπις δε μοι ξυνεστιν ασφαλεστατη· εμοι γαρ υπερ παντας, οισι
λειπεται, ξυνεστιν ελπις, ουδε κλεπτομαι φρενας, εξειν τι κεδνον· ηδυ δ' εστι και
δοκειν· οταν δε μαλλον ελπις ασφαλης μενηι, το χαρμα ποιον. Ἀλλα νικωμαι πονοις
και προβλεπω μεν ταυθ' οπως εσται ταχει, λυπη δε κρεισσων των εμων ελπισματων.
{ΧΟΡΟΣ} Παγκλυτε, παγκαλλιστα κουρη, παρθενε, εμβρυον, ως φηις, τον Θεον
πλουτησασα, συ ταυτ' επεγνως και τα λοιπα νυν σκοπει. Σοφωτεραν γαρ ιδμεν ουσαν
σε βροτων και ταυθ' ορωσαν συνιεναι και τελος· ως φρικτα παντα και βροτησιωι
γενει πλην τηι τεκουσηι δυσμαθη συνιεναι. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ δυσταλαινα των εμων
αλγηματων· ως οιδα μεν πολλ', οιδα δ' ουχ οπως φρασω. Ὡς θαμβος εστι τουτον
ηιωρημενον ιδειν με και θανοντα καν εκουσιως. Ἰω μοι, ιω· Αι αι. {ΧΟΡΟΣ} Τι γουν τι
δρασεις, ω παθουσ' αμηχανα; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ουκ οιδα πλην εν, κατθανειν, ει μη ταχει
των νυν παροντων πηματων ακος λαβω, ως εστιν ελπις λιαν ασφαλεστατη· μιαν
μονην μειναι με δει την αυριον, ως ξυμπερανθηι φροντις, η με νυν τρυχει. Ἀλλ', ω
φιλ' Υιε, μη μ' ερημον σου λιπηις. {ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} Αι αι· Θρηνουσα πολλα, τρανον
ουδεν δεικνυεις· πηι μεν μ' απαγγελλεις ακουειν δειματα πειθεις τε πολλα
δειματουσθαι τοις λογοις, πηι δε θρασυνεις, κουδεν αρα καθαρως. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ου
μακραν εσται τερμα των ηλπισμενων. {ΕΤΕΡΟΝ ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} Αυτη μεν ουπω ναος
εισεβην σκαφος, γραφηι δ' ιδουσα και κλυουσ' επισταμαι· ναυταις γαρ ην μετριος ηι
χειμων φερειν, προθυμιαν εχουσι σωθηναι πονων, ο μεν παρ' οιαχ', ο δ' επι λαιφεσιν
βεβως, ο δ' αντλον ειργων ναος· ην δ' υπερβαληι πολυς ταραχθεις ποντος, ενδοντες
φοραι, παρηκαν αυτους κυματων δρομημασιν. Ουτως δε καγω δειν' ορωσα πηματα,
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αφθογγος ειμι και παρεισ' εω στομα· νικαι γαρ, ως ουκ εκ Θεου, δεινος κλυδων. Σε δ'
ελπις, ως φηις, ασφαλης ειθε τρεφοι, δεσποινα παγκοιρανε, μητερ Κοιρανου. Ἀλλ' εκ
λογου γαρ αλλος εκβαινει λογος· τιν' ωδε δ' αυ δεδορκ' ιθυνοντα δρομον; α α, τινα
στειχοντ' αθρω νυν ενθαδε στυγνοπροσωπον, δακρυων πεπλησμενον; {ΑΓΓΕΛΟΣ}
∆εσποινα κουρη, ∆εσποτου μητερ Λογου, μη με στυγησηις· ουχ εκων, εκων δ' ομως,
λυπρ' αγγελω σοι προς παλαιοις και νεα. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τι δ' εστιν; ως μοι φροιμιων
αρχηι κακων. {ΑΓΓΕΛΟΣ} ∆εσποινα κουρη, πως ερω; πως σοι φρασω; σοι γαρ μεριμνης
αξιον φερω λογον σφοδρας τ' ανιας και πικρων αλγηδονων. Ὦ ποτνα κουρη,
σεμνοτατα παρθενε, ως σε στεναζω λυγρος ων μυστης, ομως τωι Μυσταγωγωι πιστος,
καν πασχονθ' ορω. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τι δ' εστιν; Ἑβραιων τι μηνυεις νεον; {ΑΓΓΕΛΟΣ}
Παις νυν σος ουκετ' εστιν, ως ειπειν επος· δεδορκε μεντοι φως επι σμικρας ροπης.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Πως φηις; τι τουτ' ελεξας; οιδας δ' αυ ποθεν; αγ' ειπε μοι, φρασον τινι
θνηισκειν μορωι Χριστον τανυν φῂς Παιδ' αθανατου Πατρος; ως ελπις ην και τονδ'
αθανατον μενειν ρυστην τ' εσεσθαι παντος Ἰσραηλ γενους. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ἐπει πολιν γε
τησδε Σαλομων χθονος λιποντες αφικανον ες Στρωτους Λιθους, ανακτ' εμον
συροντες αλαστωρ οχλος, αυτιχ' ομιλος ουρανοδρομωι ξυλωι ανηγον, ηγον, ηγον εις
ακρον τελος· ορθος δ' ες ορθον αιθερ' εστηριζετο. Ἐς κλωνα δ' εγκαρσιον αλλον
ευθεως ετεινον, εξετεινον, ηλωσαν χερας, ποδας δε καθηλωσαν εν πηκτωι ξυλωι. Ὡς
δ' εσχον ουτως ∆εσποτην ηρτημενον, αλλοι μεν αυτον καλαμωι κραταιβολωι
εβαλλον, αντιπυργον εισβαντες πετραν, αλλοι δ' υσωπωι σπογγον οξους εμπλεον
χοληι κεκραμενου δ' ανηγον ες στομα. Οιδ' ωσιν ηχην ου σαφως δεδεγμενοι, ουτ'
ειδον οι' ερεξε θαυματ' εν βροτοις, αλλως διηγον και διηνεγκαν καρας και στερν'
ετυπτον αμαθως αγνωσιαι. Ἐγω δε πορρω ∆εσποτηι γαρ ειπομην, πρωτον μεν εις
χλοηρον ιζον που ναπος τα τ' εκ ποδων σιγηλα και γλωσσης απο εσωζον, ως ορων
νιν, ουχ ορωμενος οχλωι κακεργατηι τε και μιαιφονωι· σε τ' αυ δακρυχεουσαν
εστωσαν ιδων ηλυθον ειπειν ου καλως πεπραγμενα. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἰω μοι, ιω· Αι αι,
τι δρασω; καρδια γαρ οιχεται· πως πως δ' ετι ζω και φερω ταυτα κλυειν; ιδειν δε
ταυτα πως ποτ' οισω παντλαμων; Ἴτ', ω γυναικες, γης Γαλιλαιας τεκνα, προσειπατ'
αυτον και προπεμψατε χθονος. Ὦ δευτε φιλαι, δευτε, λιπωμεν δεος. {ΧΟΡΟΣ} Συ γαρ
φυγηις τον δημον, ως τι μη παθηις; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Καγω δε τονδε λοιπον εις τι και
τρεσω; Ἴωμεν ουν, ιωμεν· απεστω φοβος· τι γαρ ετι ζην κερδος ημιν ενθαδε; Ἀλλ'
απιωμεν, ως ιδω Παιδος παθη. Ἰω μοι, ιω· γυναικες, οψιν φαιδραν ουχ ορω Τεκνου·
χροιαν γαρ ηλλαξατο και καλλος ξενον. Γυναικες, ομμα στυγνον ως ειδον Τεκνου,
ποθω τεθναναι, ζην δ' ετ' ουδαμως στεγω. Χωρειτε χωρειτ', ουκετι το ζην φερω. Ὦ
κοινον ωφελημα θνητοισιν φανεις, Τεκνον ποθεινον, του δικην πασχεις ταδε;
ποινας δε ποιων αμπλακηματων τινεις; αγνας γαρ αγνας χειρας αιματων φερεις,
αγνα τε χειλη και μελος παν και στομα, ψυχην παναγνον αδολον τε καρδιαν. Και
πως ορω ληισταις σε συνηρτημενον; ουδ' εξ επακτου τινος εχθρων πημονης, φιλος δ'
απολλυσ' ουκ ακονθ' εκουσιως μυστης, ον υπεδειξας αρτωι σοις φιλοις, φειδευμενος
ταλανος, ως φυγηι κακον, καν ου συνηκεν εμπαγεις βροχωμασι. Τινος δ' εκητι γης σ'
αποστελλει Πατηρ; τι σ' ωδ' ατιμως ηθελησε τεθναναι; ∆υστηνος, οιον οιον εργον
νυν βλεπω, ου τλητον ουδε λεκτον, αλλ' απωλομην. Αι αι, Τεκνον, σων πανταδικων
σφαγματων· αι αι μαλ' αυθις, ως κακως διολλυσαι, ουκ εξαμαρτων αυτος, αλλ'
αμαρτιας πρωτης γυναικος εξιωμενος βλαβην. Οιδ' οιδα μεν ταδ', οιδα δ' ουχ οπως
φρασω, και συνιω μεν, οια ταυτ' εσται ταχει· αλγος δ' υπερθεν των εμων
ελπισματων, στενω τε πυκνα συμφοραι νικωμενη, δακρυσι τε βλεφαρα θερμοις
τεγγεται· αει γαρ εστι το γυναικειον φυλον πολυστονον τε και πολυδακρυ πλεον.
{ΧΡΙΣΤΟΣ} Ἴδ', ω γυναικων εξ απασων βελτιων, ο παρθενος παρεστιν υιος σοι νεος.
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἰδου δε και σοι, μυστα, μητηρ παρθενος. Τι γουν τι, γυναι, δακρυοις τεγγεις κορας; τι
δ' αυ κατηφεις ομμα και δακρυρροεις και συγχυθεισ' εστηκας, ηνικ' ευτυχεις, κουκ
ασμενη τονδ' εξ εμου δεχηι τροπον; Ταυτα ξυνωιδα τοις προηγορευμενοις οις αυτος
ειπον και θεοπροπων στομα. Νυν καιρος εχθρον γηγενων τισειν δικην. Τι δητα
λοιπον σωι γ' επιστενεις Τεκνωι; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ουδεν· λαου τουδ' εννοουμενη περι
εγωγ' εμαυτηι προς λογους αφικομην και τουσδε θρηνω συμφοραι νικωμενη, ᾤμωξα
θ' οιον εργον εστ' εργαστεον τουντευθεν αυτοις, οι σ' ανηρτησαν, Τεκνον, καραδοκω
τε πανθ' οπηι προβησεται. Λυπη δε κρεισσων και βεβαιας ελπιδος. Τον μεν γαρ ημων
δυσμενη πεφυκοτα ραιον κτενεις συ και καταβαλεις μορον, θαττον τ' ανιων τους
αλαστορας τισεις· γυνη δε θηλυ καπι δακρυοις εφυ. Ὅθεν καγω στενουσα και
πεπληγμενη κεντροις ανιας, η τλαμων οδυρομαι. Ειμ' ευκλεης μεν, αλλ' ομως
απολλυμαι, στερουμενη σης θεσπεσιας μοι θεας. Ὡς γαρ αελπτον δραμα προσπεσον
τοδε ψυχην διεφθαρκ'· οιχομαι γουν, του βιου χαριν μεθεισα, κατθανειν χρηιζω,
Τεκνον. Και γαρ ερημος, απολις ουσα τρυχομαι, ου μητερ' ουκ αδελφον ουχι συγγενη
μεθορμισασθαι τησδ' εχουσα συμφορας· καν μη ταχιστ' ιδω σε, πως οισω, Τεκνον;
Ἀλλ', ω φιλ' Υιε, μη μ' ερημον σου λιπηις. {ΧΡΙΣΤΟΣ} Θαρσησον· ευ γαρ τωνδ' εγω
θησω περι, το σον δ' αραρε μαλλον· εξηγου Θεον· ευρημα δ' ουκ οισθ' οιον ευρηκας
τοδε. Θησω γαρ αυ σοι δωρ' α καλλιστευεται εν ουρανωι γαιηι τε και πασηι κτισει.
Πολλων δ' εκατι τηνδε σοι δωσω χαριν. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Πεποιθα κουτι σοις απιστω που
λογοις. Καμοι ταδ' εστι λωιστα, γινωσκω καλως· εγω σ' ετικτον, οιδα δ' ως σ'
εγειναμην· υπερτερει δ' αλγημα των εγνωσμενων. Ἀλλ' αντομαι σε τουδε προς
σωτηριου παθους, φεροντος απαθειαν τωι γενει, μητροπρεπως τε σων ποδων
εφαπτομαι, οικτειρον οικτειρον με την δυστλημονα και μη μ' ερημον εκπεσουσαν
σου λιπηις, δεξαι δε χωραι και δομοις εφεστιον, ην θασσον ου βουλοιο σην δικην
κριναι· ουτως ερως σοι προς Πατρος τελεσφορος σκοπου γενοιτο, και θανονθ'
εκουσιως ιδοιμι νεκρεγερτον ηματι τριτωι, ως αυτος ειπας πολλακις προς σους
φιλους· το παν γαρ ουτως ασφαλεστερον τ' εμοι, συ τ' αυτος ων ολβιος ολβιου
Πατρος γνωσθεις ανυμνηθηις γε πασηι τηι κτισει. Μη γουν διαξω λυπρον ες μακρον
βιον, οχλος δ' αλαστορων γε τισει την δικην, τον ∆εσποτην κτεινας σε γης τε και
πολου. Ουτοι γαρ, ως εδρασαν, ευρωσιν κακα, α τοισι δυσσεβουσι γινεται βροτοις·
αλλ' ου γαρ αυτων φροντιδ' ως τεκνων εχω μη πως παθωσιν οι προσηκοντες σφισι,
πατρωιον εκπρασσοντες ασεβη φονον· αλλ' αυτος, ω σπλαγχνον, θεηγενες φαος,
κατειργε, καταπαυσον, εξελ' εκ φονου εγκαταλειμμα σπερματος πεφιλμενου.
{ΧΡΙΣΤΟΣ} Αινω, γυναι, ταδ', ουδ' εκεινα μεμφομαι, πολλων δ' εκητι τηνδε σοι
δουναι χαριν εγω προθυμος ειμι κουκ αν εκπεσηις. Συλληψομαι γαρ τουδε σοι
παμπαν σκοπου, αυτη τε γνοιης ζημιας αντιστροφην, απαλλαγεισα τησδε της
αθυμιας. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὤμοι, φρενος σης ευγενους τε καγαθης· Ὦ Τεκνον, οιαι
συμφοραι συνεζυγης· το δ' ευγενες σου των φρενων σωον μενει· οσην αει μοι την
προμηθειαν φερεις· ταυτ' εννοηθεισ' ηισθομην αβουλιαν πολλην εχουσα και ματην
λυπουμενη, ματην θ' εαυτηι προς λογους αφικομην. {ΧΟΡΟΣ} Ἂ α· Πολυστονων αιον
ιαχαν γοων, φωναν εκλυον, εκλυον βοαν στονων. Θεοκλυτει δ' ως αρα δεινα τις
παθων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Και μην ο κλεινος απο δη στειχει Πετρος σκυθρωπος, οικτρος
και κατανενυγμενος· θεοκλυτει τις δ' ως κακον ρεξας μεγα. Τι, Πετρε, θρηνεις; δειν'
επραξας, αλλ' ομως ετ' εστι και σοι τωνδε συγγνωμης τυχειν. Ὦ Τεκνον, ω φιλτατον,
ω Θεου Λογε, συγγνωθ'· αμαρτειν δ' εικος ανθρωπον, Τεκνον, και Πετρος εξημαρτε
τους οχλους τρεσας. {ΧΡΙΣΤΟΣ} Στεγουσα νυν απιθι, μητερ παρθενε· λυω δε Πετρωι
σφαλμα, χρηιζουσης σεθεν· και γαρ παροιθεν σοις επειθομην λογοις σης ευσεβειας
καγαθης φρενος χαριν. Και μοι το μεν σον εκποδων εστω λογου· ελκει δε και δακρυα
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πολλην μου χαριν και παντα λυει δεσμον αμπλακηματων. Σοι τ' αυ παραινω, μηδενα
βροτων στυγει, μηδ' οι μ' απηιωρησαν ανομως ξυλωι. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὤμοι, φρενος σης
ευμενεστατης αει· ως ουδε πασχων δυσμεναινεις τωι γενει, ουδε προσηλωσασιν
οργιζηι ξυλωι. Τις γαρ αν ετλη θυμον οργης σου, Τεκνον; η τις αγανακτησιν υπεστη
σεθεν; {ΧΡΙΣΤΟΣ} Ἄπιθ' απιθι δυσμενων νυν εκ μεσου· ωνπερ γαρ ουνεκ' εις εμους
ηκες λογους, τα μεν πεπρακται, των δ' εγω μνησθησομαι. Ἐνταυθα μεν σοι τωνδ'
απαλλασσω λογον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἄραρεν, ως εοικεν, ω ταλαιν' εγω· αι αι, τιν'
εκφωνεις φρικωδη τηνδ' οπα, γλυκασμος ων ολος δε και θυμηδια; τινος γε διψων
απεγευσω πικριας; Αυθις τε διψαν καρτα κεκραγες μεγα. {ΧΟΡΟΣ} Κραυγης ακουσασ'
εκπεπληγμαι παντλαμων εγω· το μεντοι πραγμ', εφ' ωι τανυν στενεις, ουκ οιδα,
βουλοιμην δ' αν εκ σεθεν κλυειν. Φθεγξαι τι, δευρ' αθρησον. Ἰω μοι κακων· τι τι σον
ομμα χρως τε συντετηκε νυν; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Σιγησατ', ω γυναικες, εξειργασμεθα·
επισχετ' αυδην· Παιδ' ερωτησαι θελω· ορω γαρ ηδη τονδε πλησιον μορου. Ναι ναι
βλεπω κλιναντα παντιμον καραν, μικραν λιποντα ραιδιως ομιλιαν. Ἔα, τι λευσσω;
σον δεμας νεκρον, Τεκνον, αθρω, μεγιστου θαυματος τοδ' αξιον· ος αρτιως κεκραγε
προς τον Πατερα φωνηι κραταιαι γεισσα γης ταραξασηι, ου πασα μεν χθων φθεγματος
πληρουμενη φρικωδες αντεφθεγξατ'· εισορωσι δε θεαμα κρεισσον ομματων
εφαινετο· ον αρτιως εδρακον, ος φαος τοδε ουπω χρονον παλαιον εισεδερκετο. Τι
χρημα πασχεις; τωι τροπωι διολλυσαι, Τεκνον; πυθεσθαι βουλομαι σεθεν παρα. Ἡ γαρ
ποθουσα καρδια παντ' ειδεναι καν τοις κακοισι λιχνος ουσ' αλισκεται. Ἒ ε ε ε· Ταδε
ξυνωιδα τοις προηγορευμενοις. Αι αι, τι δρασω; καρδια γαρ οιχεται. Γυναικες, οψιν
ουχ ορω φαιδραν Τεκνου· χροιαν γαρ ηλλαξατο και καλλος ξενον, δεινον θεαμα· και
φοβος νεκρου θιγειν. ∆ιδασκαλον φερω γαρ αστερων παθος, γης γεισσα σαλευθεντα,
ραγεισας πετρας. Χωρειτε χωρειτ', ουκετ' ειμι προσβλεπειν οια προς αυτον, αλλα
νικωμαι πονοις. Και ξυνιω μεν οια ταυτ' εσται ταχει· λυπη δε κρεισσων και βεβαιας
ελπιδος. Παι Παντανακτος, πως ες ᾅδου νυν δομους οιχηι μορων εκητι των
πρωτοσπορων; αιφνης δ' απεπτης, ως μεθεις εκουσιως ψυχην· μορος γαρ ουποτ' ην
υπερτερος, ει μη μεθηκας Πατρι πνευμ' εκουσιως. Ἤκουσ' εκλυον σην οπα προς
Πατερα. Τινος δ' εκατι γης σ' αποστελλει Πατηρ; τι σ' ωδ' ατιμως ηθελησε τεθναναι;
τι την τεκουσαν μητερ' ορφανην σεθεν τεθεικας; Οιμοι, συνθανοιμι σοι, Τεκνον·
Ἰδου τεθνηκας, τις με δεξεται πολις; τις γην ασυλον και δομους εχεγγυους ξενος
παρασχων ρυσεται δεμας τοδε; Ουκ εστι. Μεινω σ' ουν ετι σμικρον χρονον, ην
τριττον ημαρ λαμπροφεγγες εισιδω, ως αυτος ειπας νεκρεγερσιν μηνυων, καγω
πεποιθα και στεγω ταις ελπισι. Καν νυν νεκυν βλεπουσ' απηιωρημενον, στενω 'με
μαλλον, η σε, της απουσιας· απωλεσας γαρ μαλλον η κατεφθισο. Ει γαρ γενοιμην,
Τεκνον, αντι σου νεκρος· ολωλα, Τεκνον, ουδε μοι χαρις βιου. Αι αι, κατ' οσσων
κιχανει μ' ηδη σκοτος· ολωλα και δη νερτερων ποθω δομους· το κατα γας θελω, το
κατα γας κνεφας τανυν μετοικειν, σης θεας στερουμενη. ∆υστηνος, οιον εσχον αρτ'
αλγημ' εγω, ου τλητον ουδε ρητον. Ἀλλ' απωλομην. Πως δ' εξ αναυδου και
μυσαντος ομματος εξω παρηγορημα, μητηρ παντλαμων; Ἄλλως σ' αρ' αυτη, Τεκνον,
εξεθρεψαμην, ος την τροφην απασι δαψιλως νεμεις; ματην τ' εμοχθουν και
κατεξανθην πονοις, φευγουσα χειρας των φονωντων σοι, Τεκνον, αρχης απ' ακρης
σων ξενων γενεθλιων; Ἀλλ' ουκ εγᾦμαι, καν στενω καν δακρυω. Ἐγω σ' ετικτον,
οιδα δ' ως σ' εγειναμην· οθεν ποθ' η δυστηνος ειχον ελπιδας εν σοι μεγιστας
γηροβοσκησειν τ' εμε και κατθανουσαν χερσιν ευ περιστελειν, ζηλωτον
ανθρωποισιν. Ουδ' ολωλε μοι ελπις γλυκεια, σου, Τεκνον, τεθνηκοτος. Ὦ φθεγμα
γλυκυ, γλυκυ χαρμα μοι φερον, ω φιλτατη προσοψις, ω ποθουμενη ωραιοτης
αρρητος υπερ παν γενος, εικων αγραφος αγραφου μορφωματος, πως νυν στυγναζεις;
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ου φερω βλεπουσα σε. Πως πως σιγαις νυν, ουδ' υπανοιγεις στομα; ∆ος φθεγμα μοι,
δος, δος παρηγορημα μοι· φθεγξαι τι μικρον μητρι δυστηνωι, Τεκνον. Ναι Τεκνον
οιδα και Θεον μου, καν φερηις θανατον οικτρον αθανατιζοντα με, θανατον αθανατον
αγοντα κλεος και χαρμα παντι τωι βροτων γενει μεγα. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Τετλαθι,
παγκοιρανε, μαιμωσα κλαειν· εκων γαρ ετλη ποτμον, ουκουν αεκων, ως παμφαγον
νυν καββαλων οιτον γενους εκδικος ελθηι, ∆εσποτης παντεργατης, λεβητι χρυσεωι δ'
εφεψων μοι δεμας, σοφηι προμηθειαι με καινισηι ξενως. Λυγρον γαρ απο γηρας
ευφυως ξυσας ανθρωπολοιγου παμπαλαιας μοι λυμης, κουρον φιλον θησειεν
ηβωωντα με· ως νυν κακιστον γηρας απαντας τρυχει, ναι ναι τρυχει γηρας με
πηματων βαρει λωβης παλαιας μητρος ηπατημενης· αλλ' αυτος αλυξαι με πηματων
εφη, αυτην προς αυτον μητερα στρεψαι τ' εμην και γαιαν οικον θ' ον προδουσ'
αφικετο βουλαις αναγνοις θηρος ηγριωμενου ες τηνδε γαιαν, μητερα στεναγματων,
μετ' ανδρος, ον πριν ηδ' ατιμασασ' εγνω. Ἔγνω γαρ η ταλαινα συμφορων υπο, οιον
το λιπειν ουθαρ αρουρης παρος· και τουδ' εκητι πανθ' υποστηναι θελειν αυτος
προειπε και θελων ετλη μορον, ηματι τριτατωι δ' ανεγρεσθαι ταφου, μυσταις φιλοις
φεροντα χαρμα και μεγα. Ειδως τε ταυτα παντα πριν, σαφως εφη. Ἤδη δ' εχει
ξυμπαντα ταυτα νυν τελος· λειπει δε γηθοσυνον ημαρ και μονον, και τουτο νυν
μενουμεν, εσται δ' ως εφη. Ὁ γαρ τα λυπρα νητρεκη νυν γνωρισας, και χαρμα δειξει
λαμπρον ηματι τριτωι. Οιδας τε συ μαλιστα τερμα δρωμενων· θησει δε λυπης αντι
τησδε και γοων τιμας μεγιστας ανα γην σοι και πολον πλησει τε πασαν γαιαν
ευδοξων λογων, ναους τε σοι τευξουσι το βροτων φυλον. Θαττον γαρ αντι τουδε
δυσσεβους φονου σεμνην εορτην τηιδε γηι προσαψεται, και γην Σολυμων ιερον τευξει
πεδον· ων εινεκα χρη μη μετρου θρηνειν περα. Μη δητα γουν, δεσποιν', αφερτατα
στενε, ουτ' ομμ' επαιρουσ' ουτ' απαλλασσουσα γης προσωπον, ου βλεφαρα δακρυων
ροης. Ἕως ποτε στρεψεις δε κατω την δερην, ροαις καταρδευουσα την γην δακρυων;
εκδικον ομμα παντεποπτου ∆εσποτου ειδυια θαττον χαρμα σοι φερειν μεγα, προς ον
σε τεινειν ομμα και μονον δεον. Οιδας γαρ, οιδας· εψεται τοις φροιμιοις και τερμα
φαιδρον, γηθοσυνος ημερα· μιαν μονην μειναι σε δει την αυριον, ως ξυμπερανθηι
φροντις, η καμε τρυχει. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Υιος συ μοι πεφηνας αλλος, παρθενε· αυτος γαρ
ειπεν Υιος, ος μοι και μονος. Οιδας τε παντως παντα, τις χρειω λεγειν; ως ασπορως
ετικτον, ωδινων ατερ, στερρας τ' εφυγον των τοκων αλγηδονας, Θεου τε Παιδα
τουτον αγγειλας εφη, και πολλ' εδρασεν, οια και μονου Θεου. Και πως τανυν οισαιμι
γυμνον και νεκυν εν ικριωι βλεπουσ' απηιωρημενον, ος γαιαν ηιωρησεν υδατων υπερ,
δι' ον το φαος ηλιου συνεσταλη, και της σεληνης τ' εσκοτασε παν σελας και ρηξιν
ανετλησαν αι πετραι φοβωι, μνημεια τ' ηνοιγησαν εις δειγμα κρατους, αυτου
παθοντος υπερ αυτων Αιτιου. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} ∆εσποινα παγκοιρανε, μητερ του Λογου,
αυτος καγω τεθηπα, μη φερων βλεπειν φρικτον θεαμα, ∆εσποτην τεθνηκοτα, ζωην
τον εμπνεοντα τοις ζωσι πνοηι, στενω τε πυκνα και χεω θερμον δακρυ. Ἐλπις δ' ομως
τρεφει με και θρηνων φερω· ου γαρ απιστω τοις λογοις του ∆εσποτου. Ἡ
καλλιφεγγης ημερα δε τριτατη το τερμα δειξει της τρεφουσης ελπιδος· η μη
παρελθοι, και θανειν με συμφερει. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τριταταν αμεραν μεν ειδυια κλυω
αυθις φθορας παναγνον ανισχειν δεμας· νυν δ' εχθρον ημαρ, εχθρον εισορω φαος
και δυσταλαιναν την παλαι μακαριαν. Ὅθεν τα θνητων μαλλον ηγουμαι σκιαν,
κουδ' αν τρεσασ' ειποιμι τους σοφους βροτων δοκουντας ειναι και μεριμνητας
λογων, τουτους μεγιστην ζημιαν οφλισκανειν. Θνητων γαρ ουδεις εστιν ολβιος
φυσει· ολβου δ' επιρρυεντος, ευκλεεστερος αλλου γενοιτ' αν αλλος, ολβιος δ' αν ου.
{ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} Παντων οσ' εστ' εμψυχα και γνωμην εχει, γυναικες εσμεν
αθλιωτατον φυτον, οσαι τεκουσαι και θανοντ' ειδον τεκνα· ως τρις θανειν θελοιμ'
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αν η τεκειν απαξ και ποτμον ιδειν εντραφεντος μοι τεκνου. Ἀλλ' ου γαρ αυτος προς
σε καμ' ηκει λογος, ω παγκοιρανε ποτνα, παρθεν' ολβια. Ἦ πολλα παντος ει
διαφορος γενους· εγω γαρ ανδρος τερψιν εισδεξαμενη, ανθ' ηδονης ωδινας εν
λυπαις τρεφω, και θνητον ως ετικτον, ειδυια στεγω· κουφως φερειν γαρ συμφορας
θνητους δεον. Συ δ' ανδρος ουκ εγνωκας ευνην, παρθενε, Θεον τεκειν τ' εκλυες
αγγελου, λεγεις· και νεκρον αυτον νυν ορωσα πως φερεις; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἐατε μ'· ουτι
φιλα μοι τα μη φιλα· ηγγειλεν οι' ηγγειλεν· ου μομφην εχει ευαγγελος δοξης γε της
ευαγγελου· ην εσφαλην εγω δε της αγγελιας ουκ οιδ', οχυρας εμφερω γαρ εγγυας.
Θρηνειν δε δει με· δακρυων γαρ αξια πεπονθα πολλα, και στενω και δακρυω, εως
ιδοιμι ζωντα τον τανυν νεκυν. {ΕΤΕΡΟΝ ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} ∆εσποινα κουρη, χρη σε
συγγνωμην εχειν, ει τις υφ' ηβης σπλαγχνον ευτονον φερων ματαια βαζει, μη δοκει
τουτων κλυειν· σοφωτεραν γαρ ιδμεν ουσαν σε βροτων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Αι αι· Ἔτλην
μεγαλων αξια θρηνων εγω. Ὦ μεγεθος ου μετρητον ουδ' οιον τ' ιδειν. Φονον
ταλαιναις χερσιν εξειργασμενοι, τον καλλινικον κλεινον εξεπραξατε εις θρηνον, εις
δακρυα· παγκαλης αγων, εν αιμασι σταζουσαν εισφερειν χερα. Φευ φευ,
φρονησαντες μεν οι' εδρασατε, αλγησετ' αλγος δεινον· ει δ' εως τελους εν τωιδ' αει
μενειτ', εν ωι καθεστατε, ουκ ευτυχουντες δοξετ' ουχι δυστυχειν· αλλ' ουκ, εγᾦμαι,
ταυτ' ανατι παριηι. Τι γαρ καλον; τι δ' ασεβως τωνδ' ουκ εχει; Ὄλοισθ' ολοισθε,
στυγεροι μιαιφονοι, οι ∆εσποτην κτανοντες ου φροντιζετε, πασαν τρεμουσαν
εισορωντες την κτισιν· αλλ' εστε θηραι του φονου γαυρουμενοι. {ΧΟΡΟΣ} Κακως
πεπρακται πανταχου, τις αντερει; Ἅπας δ' αληθως ο βροτων λυπρος βιος· στεργουσι
δ' αυτον συμφοραις νικωμενοι. Σοι δ' ουχ ομοιον αλγος ανθρωποις, κορη, καν ου
μονη συ σου δ' απεζυγης Τεκνου. Ου γαρ ομοιος σος τοκος και του γενους· ομως δε
παντα τλησικαρδιως φερειν τανυν προσηκει καρτα τ' αυ πεποιθεναι. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Αι
αι· ∆εδορκα τινα των αλαστορων, κοραι, οι συνετριψαν των μιαιφονων σκελη,
κατευθυνοντα Παιδος εις ηπαρ δορυ. ∆εδοικα δ' αυτον, μη τι βουλευσηι νεον και
δευτεραν μοι συμφοραν δρασηι παλιν, Παιδ' ην ιδοιμι και νεκυν υβρισμενον. Ἰω μοι,
μοι· Θεαμα δεινον ομμασι βλεπω νεον. Κατιδετ' ιδεθ' αιμα νυγεντος νεκρου· οραθ'
ορατε πως διπλους κρουνος ρεει· πλευρας γαρ αιμα κου πεφυρμενον ποτον εβλυσεν
ευθυς ως ενυγη τωι ξιφει ηβωντος ανδρος δυσμενων εξ Αυσονων. ∆ιπλους ετι βλυζει
τε κρουνος αυτοθεν· αυτος δ' ο νυξας εκπλαγεις κεκραγε πως, ως «εστιν οντως Παις
Θεου νεκυς οδε». Τρεχει δ', ορατε, και γε προσπιτνει ξυλωι· πιπτει τ' επ' ουδας τηι θεαι
νικωμενος, στηθος τε παιει και περιπτυσσει πεδον, ενθ' ικριον πεπηγεν
εμπεφυρμενον ρειθρωι καταρρεοντι της πλευρας ετι, αρυεται τε χερσι κρουνου και
καραν εχρισεν, ως εοικεν, ως αγνισμ' εχηι. {ΧΟΡΟΣ} Ἔοικεν Ἄναξ πολλα τηιδ' εν
ημεραι κακα ξυναπτειν ενδικως μιαιφονοις· αυτους γε μεντοι, μη φιλους, δρασειε τι
εκδικον ομμα ∆εσποτου παντεργατου. Ἴτω δικ', ιτω φανερως ξιφηφορος και
πυρφορος ταχιστα τοις μιαιφονοις. Ἔστι γαρ οντως θαυμα φρικτον εισοραν· ο μεν
γαρ ωσε κατα πλευρας που δορυ, πλευρας νενυγμενης δε θαυμαστον ναμα εσταξεν
ευθυς αιμα τ' ου πεφυρμενον· φρικτον θεαμα και τρομος μ' οραν εχει. ∆ιδασκαλον
φερω γαρ αυτην την κτισιν, γης γεισσα σαλευθεντα, ραγεισας πετρας ταφους τε
νεκρων αφαρ ηνεωιγμενους· αυτος δ' ο νυξας εντρομος πεσων θιγει. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ
τεκνον, ω φιλτατον, ω θειον καρα, ουτως εφανης πασι, και τοις μη φιλοις· σφοδρα
ποθεινη δακρυοισι συμφορα· κενοις το καθαρσιον αιμα του γενους και δυσμενεις
φριττουσιν, αθρουντες ξενα, Θεου τε κεκραγασι τρανως σ' Υιεα· παντα τρεμουσιν,
ατε μη γνωμην εχει· οι δ' εγγενεις σ' εκτειναν αλογωι φθονωι, εξ ων σ' εχρην
στεφανον ες καραν λαβειν, ουχ οιον εμπαιζοντες εστεψαν σε πως· οιδ' ουδε
φροντιζουσι σ' ενθειναι ταφωι. Πως ουν εγω σε του ξυλου καταγαγω; ποιωι δε τυμβωι
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καταθειμην σον δεμας; οιοις τε πεπλοις κατακαλυψω νεκυν; πως και ταπιχωρια
μελψω σοι μελη; τινος σε κηδευσουσιν, ω Τεκνον, χερες; Οιμοι, τι δρασω; τις
γενωμαι παντλαμων; Τι ταυτ' αλυω; πειστεον τοις σοις λογοις εργοις θ', οσ'
υπεδειξας εις μαρτυριαν, ως εστιν απαν σοι θελητον δυνατον. Πολλων ταμιας εστιν
αελπτων Θεος, πολλα τ' αελπτως πολλακις κραινει Θεος, τα δ' αυ δοκηθεντ' ουκ
εφευρε και τελος· συ δ' αδοκητων αυτος ευροις μοι πορον. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Και μην οδ'
Ἰωσηπος εν σπουδηι ποδος στειχει, νεον τι πραγμ' ισως εχων φρασαι. Ἀταρ τοδ' αλλο
θαυμα και παρ' ελπιδα, μυστην νυχιον τωιδε συντρεχοντα πως, σκευη φεροντα
προσφυα τηι καθοδωι. Ὦ μακαρ, ος τα του Θεου μυστηρια ειδως αγιστευει θ' εαυτου
βιοταν και θιασευεται καθαρμοισι ψυχαν, δεμας τε παντος ανατινασσων ρυπου
κυκλωι τε πασων αρετων στεφων καραν, αει θεραπευειν θοαζει τον Θεον. Το
σωφρονειν γαρ και σεβειν τα του Θεου, καλλιστον οιμαι δ' αυτο και σοφωτατον
θνητοισιν ειναι χρημα τοισι χρωμενοις. {ΙΩΣΗΦ} Ὦ φιλταθ', ως σην γηρυν ηισθομην
κλυων, σοφην σοφου παρ' ανδρος· εκ μακρας οδου ηκω δ' ετοιμος τηνδ' εχων
σκευην ταχει, οπως νεκυν θαψαιμι τον πεφιλμενον. ∆ει γαρ νιν οντα και παρος
σεπτον φιλον, οσον καθ' ημας, και νεκυν τουτον σεβειν. Πως χρη καταγειν; πως δε
προς τυμβον φερειν πεπλοις ενειλισσαι τε; Νυν ηγου συ μοι νεος γεροντι, παρθενος,
συ γαρ σοφος· ως ου καμοιμ' αν, ειθ' εως ειθ' εσπερα, εως νεκυν θησοιμι καινωι μου
ταφωι. Ὅσον δεον γαρ μη γενους κοινωνιαν εχοντι μυστηι, τουτον οικτειρω καγω.
{ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Ὅδ' αυτος υμων απονως ηγησεται, και πασαν ευμαρειαν εν χεροιν
διδοι. {ΙΩΣΗΦ} Ὢ χρημα παγκαλες Θεου, δεσποιν' εμη, τι Παιδα προς σον τηνδ'
αγουσ' ερημιαν εστηκας, αυτωι θρεομενη σαυτης λυγρα; και σοι μονος παρεστι
μυστης παρθενος, λιπων αδελφον εν χορωι μυστηπολων· αλλοι δ' οπαδοι των γοων
πεπλησμενοι φευγουσι, πολλωι τωι φοβωι πεφρικοτες, ουδ' ειδον ουδεν των
νεωτερων κακων· συ δ' ου πεφρικας δυσμενων αβουλιαν. Ἐγω δεδοικα μη τι
βουλευσηι νεον ομιλος εχθρος, δυσμενης, μιαιφονος· βαρεια γαρ φρην ουδ' ανεξεται
κλυειν, καν νεκρον ην δοιημεν εντιμωι ταφηι. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Ουπω γαρ ουκ εληξαν,
ουδ' εσχον κορον μιαιφονιας και κακης αβουλιας; {ΙΩΣΗΦ} Ζηλω σ'· εν αρχηι πημα
κουδεπω μεσοι. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Τι δ' εστιν, ω γηραιε; μη σιγα, φρασον. {ΙΩΣΗΦ}
Ἤκουσα του λεγοντος, ου δοκων κλυειν, θωκους προσελθων, ενθα δη παλαιτεροι
θασσουσι, σεμναν αμφι Σαλομων στοαν, ως τονδε νεκρον ουκ εαι πρεσβυτερων
οχλος, προσιων τησδε κοιρανωι χθονος, θαπτειν. Ὁ μεντοι μυθος ει σαφης οδε, ουκ
οιδα, βουλοιμην δ' αν ουκ ειναι ταδε. Ἐμοι γαρ αυτον εξεδωκεν ως φιλωι, αυτον
δυσωπησαντι λαβειν τον νεκυν. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Το παν ολωλεν, ει κακον προσοισομεν
νεον παλαιωι, πριν τοδ' εξηντληκεναι, ως αυτος ειπεν, ηματι τριτωι περας τα λυπρα
λαβειν γηθοσυνηι καρδιας. Ου τουτο Πατηρ Παιδ' ανεξεται παθειν. Παλαια καινων
λειπεται κηδευματων κουκ εστ' εκεινος τοισδε φιλος δογμασιν. Αυτους γε μην
δρασειεν· ου γαρ παυσεται χολου· σαφ' ειπε και κατεμπρησαι πολιν. Ἐχθρους γε
μεντοι, μη φιλους, δρασειε τι εκδικον ομμα Πατρος αμυντηριον. Ου γαρ μα την
δεσποιναν, ην αει σεβων εξ Υιεος νυν ειλομην ως μητερα, χαιρων τις αυτων τουδε
διαξει φονου. Θεος γαρ, ως εγνωμεν εκ των τερατων, ων καυτος ειδες πολλα και τα
νυν βλεπεις· ουδ' ηγνοησας ηλιου τοσον σκοτος, επειδ' εκλινε και μεθηχ' εκουσιως
ψυχην· μορος γαρ ουποτ' ην υπερτερος, ει μη κελευσθεις εικε τηι καρος κλισει.
Τουνθενδε μαλλον φρικτον ην θεαμ' οραν· γης γεισσα σαλευθεντα, ραγεισας πετρας,
ταφους τε νεκρων ειδες ηνεωιγμενους. Ὡς δ' αυ τις ηκεν ανατινασσων δορυ, νυσσει
παραστας νειατην πλευραν ξιφει, ακμαιος ανηρ· της τομης γαρ ηισθομην πληγην
βαθειαν, ωλκα τραυματος βλεπων. Ουτος μεν ωσε κατα πλευρας που δορυ, πλευρας
νενυγμενης δε θαυμαστως υδωρ εσταξεν ευθυς αιμα τ' ου πεφυρμενον· διπλους γαρ
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εσταλαξε κρουνος αυτοθεν, φρικτον θεαμα· πασι δ' ην φοβος θιγειν. Αυτος δ' ο
νυξας εκπλαγεις κεκραγε πως· «Ὄντως ο παρων νεκρος εστι Παις Θεου.» Τλημων τε
μητηρ εμπαρεστωσ' ικριωι, πιπτει στενουσα και γε προσπιλναι ξυλωι· ᾤμωξε δ' ευθυς
και περιπτυσσει ποδας και χερσιν ηρυσατο δικρουνου ροης, κυνουσα τ' αυδαι τοιαδ'.
«Ὦ θειον καρα, βροτων μεν αυτος και θανων κηδηι σαφως, κενοις τε καθαρσιον
ανθρωπων γενους· σε δ' ουδε φροντιζει τις ενθειναι ταφωι.» Ἐπει δε θρηνων και
γοων επαυσατο, χρηιζουσ' αχραντον εξαναστηναι δεμας, προσειχεθ' ωστε κισσος
ερνεσιν δαφνης. Χρονωι δ' απαλλαγεισα των γοων, εφη· «Τι ταυτ' αλυω; πειστεον
Παιδος λογοις εργοις θ' οσ' υπεδειξεν εις μαρτυριαν, ως εστιν αυτωι παν θελητον
δυνατον· και των αελπτων τον πορον αυτος διδοι.» Ταυτ' ειπε, και παραυτιχ'
ωραθης συ μοι. {ΙΩΣΗΦ} Θαυμαστ' εφησας, και το πραγμα δεικνυει. Ἀταρ συ γ' (ου
γαρ καιρος ειδεναι ταδε δεσποιναν) ησυχαζε και σιγα λογον και θαττον ως μαλιστα
τωνδ' ερημ' αγε· και μη πελαζητ' εγγυς ενθυμουμενοις, μηδε προσελθητ', αλλα
φυλασσεσθε που αγριον ηθος, στυγερας φυσιν φρενος. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ καλλινικοι,
χαιρετ', ω φιλοι δυο, ο Νικοδημος συν Ἰωσηπωι διωι, εις καιρον ηκατ', ευγε δ' ευ
πεπραχατε. Πιστοις φιλοις γαρ συμφορα τα των φιλων πιπτοντα κακως και φρενων
ανθαπτεται. Σπευσατε νυν, σπευσατε, καταγαγετε· προς τουτο γαρ ηκοντας αμφω
νυν βλεπω· ανιτ' ανιτε θασσον, ως αν μοι νεκυν καταγαγητε, δεσποτειας ωλενας
οπως κατασπασαιμι και συμπαν μελος, κυνουσα σαρκας, ασπερ εξεθρεψαμην.
{ΙΩΣΗΦ} Ἔξιθ', απιθι μη σε τις μιαιφονων κακως δρασειεν, ουδ' οραν ανεξεται.
Ἡμεις δ' ανιμεν, ως οραις, και τον νεκυν καταγαγωμεν χερσιν ιδιαις ταχει. Ναι, φιλε
Νικοδημε, συ πρωτος ταχει εμβαινε πηκτας κλιμακος προς εμβασεις,
εκπασσαλευσων διγλυφου δοκου δεμας λεοντος, ον γεγηθε θηρασας λαος. Συ δ' εξιθ'
ως ταχιστα, και θρηνουσα περ· ως ταυτ' αραρε, κουκ εχεις ισχυν οπως ταυτ'
ανατρεψηις, καν στενηις καν δακρυηις. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} ∆ειλαι' εγω, δυστηνος, ει Παιδ'
ουχ ορω καν τεθνεωτα, μεχρι και τυμβος λαβηι· φυγω δε δημον, ινα μη τι και παθω.
Παιδος γαρ ανευ τις ερως μοι του βιου; Κλαυσαι νεκρον μοι Παιδα και θαψαι παρες,
ψαυσαι ποδων τε και κατασπασαι μελη. Ἄγ', ω ταλαινα χειρ εμη, νεκρου λαβου.
{ΙΩΣΗΦ} Μη μη προσοισηις χειρα, μηδ' αψηι νεκρου, μη δητ' επει μιν ταινδ' εγω θαψω
χεροιν, τον Νικοδημον εισφερων συνεργατην, μυρων χυσιν φεροντα δαψιλεστατην,
ως μη τις αυτον δυσμενων καθυβρισηι, πεπλους ανασπων σωμα τ' εκφερων ταφου.
Ὡς γαρ προσηκει μη γενους κοινωνιαν εχοντι, καγω τον νεκυν τιμω φιλον. Πως δ'
ουν κομιζειν η τι χρη δεδρακοτας τον νεκρον ημας σηι χαριζεσθαι φρενι, φροντιζ'·
εμοις δε χρωμενη βουλευμασι, σιγηι φερ'· εσται γαρ το παν πανευπρεπες. Ουδ' ωμον
εις σον Παιδα τεθνεωτ' ιδηις· ειναι γαρ Ἰουδαιος ουκ αναινομαι· αταρ τοσουτον ου
δυνησομαι ποτε τον σον πιθεσθαι Παιδ' οπως ουκ εσθλος ην, ουδ' ει το συμπαν των
βροτων λεγει γενος και την ορεινην γραμματων πλησειε τις υλην, επει μιν εσθλον
οντ' επισταμαι. Ἔκτειν' ομως, ανασσα, χειρας συν κοραις, δεξαι τε νεκρον Παιδα σον
πεφιλμενον, και κλαυσον, ως βουλοιο, και ψαυσαι μελων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Καλλιστον
ειπας μυθον, εν δ' ευεργεταις το λοιπον ηδη και φιλοις εσηι πλεον, ως καλλινικος ηι
κλεος νικης μεγα. Ουκουν, γεραιε φιλτατ' Ἰωσηφ, λαβε, εναγκαλισαι Παιδα και
προσελκυσαι. Λαβου λαβου νυν και κατορθωσον δεμας, ορθου κεφαλην, πηχυν
ενθεις αυχενι ενδεξια, πλευραν δε τουδ' αειρατε. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Ἔκτειν', ανασσα,
χειρας, αι τ' αλλαι κοραι, δεχνυσθε νεκρον, ος νεκροις ζωην διδοι, καγω δ', οσον
δυναμις, υποδεξομαι. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἄγ', ω ταλαινα χειρ εμη, νεκρον λαβε. Φευ φευ,
τι λευσσω; ταιν χεροιν τι νυν φερω; τις εστιν ουτος, ον νεκυν χεροιν εχω; πως και
νιν η δυστηνος ευλαβουμενη προς στερνα θωμαι; τινα θρηνησω τροπον; αυτος δε
δοιης και προσειπειν σ' ως νεκυν και παν κατασπασαι με σον μελος, Τεκνον. Χαιρ',
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υστατον σ' ορωσα νυν προσφθεγγομαι, ον μηποτ' αυτη φυσασ' ωφελον νεκυν τανυν
ιδεσθαι φθιμενον σ' υπ' ανομων. ∆ος ασπασασθαι μητρι δεξιαν χερα. Ὦ φιλτατη χειρ,
ης εγω πολλ' ειχομην προσειχομην θ' ως κισσος ερνεσι δρυος. Ὦ φιλον ομμα,
φιλτατον δε μοι στομα και σχημα και προσωπον ευγενες Τεκνου· ω γλυκυτατη
προσβολη των χειλεων· ω θεσκελος χρως, πνευμα θ' ηδιστον Τεκνου· ω θειον οδμης
ασθμα· και γαρ εν κακοις ουσ' ηισθομην σου κανεκουφισθην κεαρ. Τι σ' ωδ' ατιμως
ηθελησας τεθναναι; τι την τεκουσαν μητερ' ορφανην σεθεν τεθεικας; Οιμοι,
συνθανοιμι σοι, Τεκνον. Θανειν με κρειττον η θανοντα σε βλεπειν. Πως εξ αναυδου
και μυσαντος ομματος εξω παρηγορημα; πως δ' οισω μενειν; Ὦ χρωτος ηδυ πνευμα·
ματην αρα σε εθρεψε, Τεκνον, μαζος ουμος σπαργανοις; ματην δ' εμοχθουν και
κατεξανθην πονοις αρχης απ' ακρης σων ξενων γενεθλιων; Ἦ πολλα μεν ζων,
πολλα δ' εις ᾅδου μολων, Παγκρατορος Παι, της εμης ηψω φρενος. Ἐκ τωνδε
πρωτων πρωτον αρξομαι λεγειν. Ὕβρις μεν, ηγ' εσφηλε παντων μητερα και πατερα
πρωτιστον, ος βροτων γενος εσπειρε καξημησε καλλιστον θερος, τεκειν μ' εθηκε
παραδοξως σ', ω Τεκνον, ευδοξον, ως εδοξε σωι Γεννητορι, πριν η γενεσθαι καμε και
πασαν κτισιν. Καπει δ' ετεχθην, Πατρος, οιμαι, σου κρισει τρεφειν με πατηρ ου
βροτειαν εσχαραν μητηρ τ' εδωκεν ιερους αμφι δομους· ενθ' εκτραφεισαν χειρος
αγγελου ξενως εις καιρον ανδρι σωφρον' εκδεδωκε με γερουσια ξυμπασα, τηρειν
εννομως, ουκ αθεει και τουτο, θειαι δε κρισει, ως ευλογως ελεγχον εις καιρον φερω
και παιδαγωγον Παιδος, ου γονης ξενος. Μενω γαρ αυθις παρθενος τεκουσα σε αυτη
θ' εαυτην οιδ' οπως αγνη μενω, συ τ' αυτος οιδας, ως τα παντ' ειδως σαφως. Σου δ'
εξ εμου τεχθεντος, εκ Πατρος Θεου, ουκ ευπρεπεις εθεντο πολλοι μοι λογους,
ψευδως τεκειν βαζοντες εκ τινος βροτων. Κουκ ηρκεσαν μοι ταυθ' υβρισθηναι
μονον, αλλ' εδραμον φευγουσα κεις Αιγυπτιαν ετλην τε πολλα και κατεξανθην
πονοις. Ἀλλ' ειδον εξαισια σοι πεπραγμενα, και παντα συμβαλλουσα και
θαμβουμενη, ου θνητον ᾤμην σ' ουδ' εδειμαινον θανειν· αλλα σε πατρος Ἀβρααμ
συνθημα τι πρεσβευμα θ' αι τε μυριαι γερουσιαι ορκος θ', ον ωμοκας πριν εις
σωτηριαν, θανειν επεισαν καπικουρησαι γενει. Ἐντευθεν ετλης και τοκον τε και
ποτμον· καγω δε μισθον των αφερτατων πονων εν αγκαλαις κρατουσα νεκρον σ', ω
Τεκνον, θρηνω γε πικρως και στενω και δακρυω· θρηνω, σοφιστην δ' αλλον ουκ
επαξομαι. Πεπλοις δ' Ἰωσηφ ευπρεπως σ' αμφιασαι ετοιμος εστι, προς δε και τευξαι
ταφον και ξυγκενωσαι μυριων μυρων χλιδην, ην Νικοδημος ηλθεν ευψυχως φερων,
βαιον φιλοφρονημα νεκροισιν φιλοις· τι γαρ το κερδος εκ μυρων τεθνηκοσι; Τα δ' εν
νεκροισι φροντιει Πατηρ σεθεν, ους παντας αυτος, ως σκυλευματ' εξαγοις αιδος ους
καθειρξεν, ους συνηρπασε, καδδησεν εν δεσμοισι πανζοφου στεγης. Μυστηριων δε
τωνδ' απορρητων φανας εδειξε πατηρ, παιδ' αποσφαξας μονον· εφη τε μυστης
αυτανεψιος σεθεν, μειζων απαντων, ως εφης, θεηγορων, ον δημος εκδεδωκεν
Ἑβραιων σφαγηι, σεμνον πολιτην, καπι πλειστων ανδρ' ενα φανεντα φοιβον,
γυμνον, ασιτον, μονον· τροφηι δ' αμεμφει πασιν ην κεχρημενος, εσθητα
προστροπαιον εγχλαινουμενος, μονοις δ' αποτροπαιον οις πεμφιξ χλιδη, αυχμων,
πινωδης, λυπρον αμπρευων βιον, ηιχι ξυνοικει δαψιλης ερημια, ρειθροισιν ωκυς ενθ'
Ἰορδανης ρεει. Ὡς της ταφης εδειξε φανας αισιας τρισημερευσας εν βυθωι
θεοπροπος. Και ταυτα μανθανουσα, τερψιν εμφερω, καραδοκουσα και ταφης ιδειν
τελος. Ουτως αρ' ετλης, Τεκνον, ηδη τον μορον, κακεινα των νυν δραματων αιτια
σοι, σπευσαντι θανειν καπικουρησαι βροτοις. Ἀλλ' ουκ Ἰουδας, ουδ' ο ταλας Πιλατος
διπλην δικην φυγωσιν, αλλα σφας τισει εκδικον ομμα Πατρος αμυντηριον, πολιν τε
πασαν και στρατον μιαιφονον. Ἔδρας, εδρασας, μη δοκει λεληθεναι, Ποντιε, δικης
ομμα πανδερκεστατον, καν χειρας απενιζες, ως εξω φονου· ως χω προδους ερριψε
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μισθον του φονου, ωιπερ δεον μεν εν δερηι θειναι ξιφος, δεον δε λυγρον αυχεν'
ενθειναι βροχοις, η κυμασι γλαυκοις αφανισαι δεμας, ριψαντι προς θαλασσαν
ιχθυσιν βοραν. Ει μεν γαρ απλως ανδρ' επωλησας, ταλαν (στρεφω γαρ εις σε το
προσωπον του λογου), ει μεν τιν' εξεδωκας αλλον εις φονον, νομωι πολιτων
συμφοραν υπεσχες αν· νυν δ', ος σε πολλων ηξιωσε χαριτων, ρυστης τε παντος ηκε
Πατροθεν γενους, πεπρακας, εκδεδωκας εις φονον φθονωι· και τισιν οιαν σ' ουχ
υποστηναι θεμις; {ΙΩΣΗΦ} Ἤδη κεκριται πανταδικος ενδικως μυστης ο παγκακιστος
εκδους ∆εσποτην· ωπτο κρεμαστοις εν βροχοις ηρτημενος· βροχων δε θασσον
υψοθεν χαμαιριφης πιπτει προς ουδας μυριοις οιμωγμασι· κακου γαρ εγγυς ων ο
ταλας ουκ εγνω. {ΧΟΡΟΣ} Ευ γ' ευ κεκριται και κατωρθωται δικη. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ
Τεκνον, ως αρ' εστι σος Πατηρ μεγας, ορθως ακουσας των εμων κατευγματων.
Ἔπαισεν αυτον ροπτρον, ως προδοντα σε, απιστον, αθεον, παρανομον, αδικον·
κλεπτην γαρ οντα και Θεου ραπτην φονου και μη θελοντ' επιστρεφειν πονηριας,
ουτως εδει νιν τωιδε κατθανειν μορωι. Ὄλοιτ' ολοιτο πανδικως κακεργατης, κερδος
μεγιστον της επιστροφης φυγων. Ἔστιν Θεος τις, εστιν αλκιμος, μεγας· εστιν δε και
Προνοια και κρισις Θεου. Ἀπεπτυσ'· ουδεις ασεβης Θεωι φιλος. Λαζυσθ' αγοντες εις
καινον λοιπον ταφον, χωρειτε, θαπτετ' ολβιωι τυμβωι νεκρον. Ἔχει γαρ οια δει γε
νερτερων πεπλα, βαιον παρηγορημα τοις τεθνηκοσι. ∆οκω δε τοις θανουσι διαφερειν
βραχυ, ει πλουσιων τις τευξεται κτερισματων· κενος δε κομπος εστι των ζωντων
ταδε. Κρυψατε γουν προσωπον ως ταχος πεπλοις· ψαυσατε χερσι, θαψατ' εν ταχει
νεκυν, τον κατθανοντ' Ἄνακτ' Ἰουδαιων υπο· αιρειν φοραδην τον νεοδμητον
χρεων. Ὦ Παι παναιτιου Θεου παντεργατα, τι γαρ τελειται τοις βροτοις ανευ σεθεν;
τι δ' ου θεοκραντον γε τωνδ' εστιν; Ἰω· ιω ιω· Βασιλευ, Βασιλευ, πως σε δακρυσω;
Θεε μου, Θεε μου, πως σε καλεσω; φρενος εκ φιλιας τι ποτ' αρ' αισω; κεισαι γαρ
υφασμασι τοισδ' ειλιγμενος ο σπαργανοις πριν εντεταργανωμενος. {ΝΙΚΟ∆ΗΜΟΣ}
Φερ', ω γεραιε, κρατα του τρισολβιου ορθως προσαρμοσωμεν, ευτονον δε παν σωμ'
εξακριβωσωμεν εις οσον παρα. {ΙΩΣΗΦ} Ὦ φιλτατον προσωπον, ω νεα γενυς, ιδου
καλυπτραι τηιδε σην κρυπτω καραν· τα δ' αιμοφυρτα και κατηλοκισμενα μελη σα και
μερη πεπλοις καινοις σκεπω, πλευραν νυγεισαν πασαν ηιματωμενην. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Ναι προς Θεου, συνερξατ'· εν δεοντι γαρ, ως εγγυς εστι νυκτος ηδη και κνεφας.
Ὀρθωσατ' εκτεινοντες ολβιαν δερην· μικρον τοδ' οικουρημα φιλωι ∆εσποτηι. Κομιζετ'
αυτον, ως ιδουσ' εν ομμασιν που κεισεται Παις, κεισε θρηνουσα μενω, εως τριτον
λαμψειεν ημαρ γλυκυ μοι. Ὢ πενθος οιον οιον εκρανθη, Τεκνον· κοινον τοδ' αχος
πασιν ηγουμαι βροτοις· κοινον τοδ' αχος παντας αελπτως φθανει· φθασοι δε και
παγκοινον ειθε χαρμα μοι. {ΙΩΣΗΦ} Ἕπεσθε μοι, φερωμεν ολβιον βαρος, ο πολλ'
ανατλας μυριοις αιτημασιν εσχον, τοδ' ευρων κοιρανου δωρηματι, γυμνον, τρισυλωι
κειμενον ξυλωι λαβων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Φευ φευ, προς αυτου τουδε, φωτες, ατρεμας
χρωτος χεροιν απτεσθε του Θεοβροτου· και προσφορ' αιρεθ', ελκετ' αυτε ξυντονα.
Ἰδου γαρ, ως εοικεν, εγγυς και ταφος. Ὤμοι, γυναικες, γης Γαλιλαιας τεκνα, ηδη
τεθειται και καλυπτεται λιθωι. ∆ευτ' ιτε, κουραι, και κατιδουσαι νεκυν, προσειπατ'
αυτον και προπεμψατε χθονος, ως ουποτ' αλλον του γενους ρυστην, ιω· οψεσθε, κει
μη ταυτ' Ἰουδαιοις δοκει. Χωρειτε, χωρειτ'· ουκετι βλεπειν φερω ταφωι τεθεντα και
καλυφθεντ' εν πετραι, ος εκ πετρας εβλυσεν υδωρ πατρασι και νυν πετρας ερρηξεν
ηιωρημενος, νεκρων τε ταφους ηνεωιξε δυναμει. Στωμεν δε μικρον, ως προσειπω τον
νεκυν. Οιχηι, ποθεινον Τεκνον, εις ᾅδου δομους, κρυπτηι δε κρυψιν, ην συ κρυβηναι
θελεις, ηκων ες αΐδαο πανζοφου στεγην, ᾅδηι δε πικροτατον κεντρον εμβαληις. Οιχηι
νεκρων κευθμωνα και σκοτου πυλας, θελων φαειναι και καταυγασαι γενος, Ἀδαμ
αναστησαι τε πατερα βροτων, ων ουνεκ' ειδος προσλαβων θνητον φερεις. Ἥκεις τ'
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ες ᾅδου τον βαθυγνοφον σκοτον, θανων προς εχθρων, μητερ' αθλιαν λιπων. Ἡ δ'
ευμενεια του Πατρος σ' αποκτενει, η τοισιν αλλοις γινεται σωτηρια· το τ' εσθλον ως
εις ποτμον ηλθε σοι Πατρος· οδυρμα πικρον· γη σε, Τεκνον, λαμβανει, ηκοντ' ες
αΐδαο πανζοφου πυλας, ᾅδηι το δριμυτατον εμβαλειν βελος. Και γαρ επ' αυτωι τωιδε
κατερχηι μονος, ληψηι δε νεκρους, ου συ ληφθησηι νεκροις, ρυσηι τε παντας, ων
ελευθερος μονος. Μονος γαρ ανηρ ταυτα θαρρων ικανεις, μονος συ φυσεως
υπερκαμνεις βροτων. Ἔσχον δ' αγωνες, οι σ' εμιμνον, νυν τελος, νικην τε λοιπον
κατ' εναντιων εχεις, ᾅδην, οφιν, θανατον ισχυρως τρεπων. Σοφος σοφος συ, και
σοφως ετλης ποτμον, ως κοινον οιτον σωι καταβαληις μορωι, καν τηι χθονι στηριζον
ενθησεις κλεος, γης εξανισχων και φερων σωτηριαν, εις συγγενειαν Πατρος αμειψας
δεμας. Αυθις γαρ ελθηις κλεινος, αρπασας γενος, ωναξ, Ἄναξ αφθιτε, συ Θεος μενων,
μορφηι τε σηι συνηψας ανερος φυσιν· και νυν ες αΐδαο κατερχηι δομους, σπευδων
φαειναι και καταυγασαι ζοφον. Ευ δ' ευγε λιπηις τηνδε δυσμενων χθονα, εις ην γε
πρωτον ηκες, Ἰσραηλ δομους, ολωλοτα προβατα ποιμαναι θελων και συνθεσιας
εκπεραναι πατρασι, μορφηι συναψας του Θεου βροτων φυσιν. Σε γαρ Πατηρ γενναι
μεν αρρευστως αει· εγω δ' ετικτον σ' αυθις αγνευουσ' ετι, μορφην λαβοντα προς
Θεου βροτησιαν. Ἀλλ' εγγενεις σης μητρος, ους ηκιστ' εχρην, θαυμαστα πολλα
σφισιν εξειργασμενον αρρητ' αμυητοισιν ειδεναι βροτοις, σωτηρα σ' ουκ εφασκον
εκφυναι Θεου, αλλα με νυμφευθεισαν εκ θνητου τινος τεκειν σ' εληρουν και γαμους
ψευσαμενην λεχους αμαρτημ' ες Θεον μ' αναφερειν· και νυν κτανειν σ' εσπευσαν
ανομως φθονωι, εχθρου σοφισμαθ' ων νιν ουνεκα κτανων, αλλων τε παντων
παγκακων σοφισματων, παυσεις στροβουντα κοσμον εν σοφισμασι, και μιν σιδηραις
αρμοσας εν αρκυσι στησεις κακουργον της κακουργιας, Τεκνον. Σφας δ' αυθις
αυτους εκ χθονος τησδ' εκβαλεις, αλλοις δε δωσεις και πολιν τε και κρατος, ως
συμβολοις ειρηκας ηδη σοις φιλοις· εν οις χορευσεις και καταστησεις τα σα μυστηρι'
ιν' ηις εμφανως Θεος βροτοις, ως εν πολωι ξυμπασιν· ες δ' αλλην χθονα, ευ διαθεις
τανθενδ', αναστησεις κρατος. ∆ει γαρ πολιν τηνδ' εκμαθειν, κει μη θελει, νυν ουσ'
αμαθης των γε σων μυστηριων, αλλην τε πασαν γηγενων παροικιαν, η θεομαχει τα
κατα σε, σπονδων τ' απο ωθει σ', εν ευχαις δ' ουδαμου μνειαν εχει· ουπω γαρ οι
ταλανες εγνωσαν γονον ηκοντα Πατρος εκ πολου προς γην κατω. Ὧν ουνεκ' αυτοις
δειξον, ως ει συ Θεος· δειξεις δε παντως· ην δ' Ἰουδαιων γενος οργηι συν οπλοις
εξαγειν χθονος θεληις αρδην, ελασεις Αυσονων στρατηλατων, ους σφων ανασσειν
ηιρετισαντ' αφρονως, σην δεσποτειαν ως απηγορευκοτες, ανακτα τον Καισαρ'
ανηγορευκοτες. Ποινην γαρ αθρω σου ποτμου ζωηφορου, πυρ εγγυς οικων και
δομων ερειπια τεφρουμεν' ηδη, πυρος ασβεστον φλογα, αθανατον Θεου πολιν προς
τηνδ' υβριν· αινω δε κρισιν, αβατον η πεδον τοδε τιθησι πασι τοις φονευταις σου,
Τεκνον, ος τας Λυδων πανευκλεεις λιπων πολεις Φρυγων τε, Περσων ηλιοβλητους
πλακας, Βακτρια τειχη, την τε δυσχειμον χθονα Μηδων παρελθων Ἀρραβων τ'
ευδαιμονα, εθνη τα μακραν εν σκοτωι βεβυσμενα, πασαν τ' Ἀσιαν, ην παρ' αλμυραν
αλα Ἕλλησι κεισθαι φασι βαρβαροις θ' ομου, πληρεις εχουσαν καλλιπυργωτους
πολεις, ες τηνδε πρωτον ηλθες Ἑβραιων χθονα, η σ' ες ταφον τιθησιν εκ σφαγης
νεκυν. Ἰω, Θεου μελαθρα και πολις φιλα, ω καλλιπυργον αστυ ∆αυΐδου χθονος, ω
θαλαμευμα των παλαι θεοπροπων, θεοκτονων σπηλαιον ως νυν ανεφυς· πως σε
στεναξω; πως σε θρηνησω φονου; Ἀλλ' ω λιπουσαι Γαλιλαιας χωριον, εμος θιασος,
ας συνεμπορους εμοι εκειθεν ελκει μυστιδας μυστηριων ο νυν νεκυς, φευ, τωι λακωι
τεθειμενος, εατε ταπιχωρι' εν νεκρωι μελη, λεπτοις δε θρηνοις νυν μιν ανυμνησατε,
επειτ' Ἄνακτα ζωντ' ανευφημησετε, ως εστιν ελπις ασφαλεστατη δ' εμοι. Χωρειτε,
χωρειτ', ουκετ' ειμι προσβλεπειν οια προς αυτου τον ταφον και τον λιθον. Εικωμεν
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουν, εικωμεν, ω φιλαι κοραι. Ἴτ' ιτε, καπιωμεν ησυχωι βασει εις δωμ' εν ωι
θηλυγενες μενει γενος, μητηρ οπου μαλιστα Μαρκου Μαρια, μυστην οπου θιασον
οιμαι συντρεχειν· κακει μενουμεν γλυκερου φαους δρομον· η μαλλον απιωμεν ες
παιδος νεου, ον μοι τεθεικεν υιον Υιος μοι μονος. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Ναι και δικαιον
τουτο, κουκ αλλως λεγεις· εκεισε δει, δεσποινα, νυν απιεναι, ωστ' ασσον ουσας του
ταφου παντα σκοπειν, πασαν δε την αυριον ησυχως εχειν της εντολης εκητι και
μενειν κνεφας, κνεφας φαεινον της τριτατης ημερας, ως αν ιουσαι λαθρα πληρωσητ'
εθος. Ἴωμεν ουν, ιωμεν, εικωμεν ταφου, πριν δυσμενων τις παριων καταλαβηι.
∆ειξω δε χωρον, ενθα νυχευσαι δεον. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἰδου σε, Τεκνον, καταλειπουσαι
μονον απιμεν, ηιχι σταθμα θηλειων γενους, προς οικον υιου, τωι με παρεθου, Τεκνον,
δεον μενειν προς ναπος εγγυς σου ταφου. {ΙΩΣΗΦ} Ὦ φιλτατ' ανδρων, και θανων,
εμοι δ' ομως των φιλτατων αει γ' αριθμησηι πολυ· χαιρ'· υστατον σε νυν εγω
προσφθεγγομαι. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Γενεθλον εσθλον, ουκ εν αινιγμοις φρασω, ανηρ οδ'
εστι και Θεος Θεου γονος. Σαφως γαρ αυτον τοισιν εξειργασμενοις Θεον νομιζω, του
δε θανατου περι σοφην προνοιαν αιτιωμαι και κρισιν, δι' ης ο ποτμος του γενους
λυθησεται. Αυτος δ' ο χαμαισυρτος εχθρος του γενους συντριβεται νυν, θανατουται,
κτεινεται· κτανει γαρ αυτον καντιπορθησει γενος ο των πολων παγκλυτος Ἰησους
Ἄναξ, ποινας τ' αδελφων και πατρος πρωτου λαβηι, παλαιφατου γεροντος, ος
βροτων γενος εσπειρεν εν γηι, λειμακος ριφεις απο εξ απατης δρακοντος
αιολοσκοπου, πολει δε θησει τηι μακαριωτατηι. Και ταυθ' ο τουδε ποτμος εξεργαζεται,
και τωνδ' εκητι και βροτος πεφηνε πως, φρικτων θ' οδ' ανηρ θαυματων ωπτο πλεως
ες τονδε κοσμον, ων συ πολλ' ουκ αγνοεις· φανεις δ' ανηρ αριστος, οιχεται θανων,
αυθις δ' αναστας και Θεος γνωσθησεται. Ει δ' εν πολοις ην, εσθλος ων ελανθανε,
ταις στρατιαις υμνουμενος μοναις ανω, σιγωμενον τε κυδος ειχεν εν πολωι. Αιτια
ταυτα του τοκου και του ποτμου· το παν δ' ερω σοι, των βροτων σωτηρια. Τοιγαρ
τεθνηκεν ων εχρην ηκισθ' υπο, εις δεσμα τ' ηλθε και λογους εμπαιγματων. Τοιαυτα
λαος ο πριν ηγαπημενος ευεργετην εδρασε, θυμωθεις φθονωι· και ταυτα μεν
πεπονθεν ουτος ουκ ακων· α δ' αυ παθειν δει λαον, ου κρυψω κακα. Λιπηι πολισμα,
βαρβαροις εικων, ακων, δουλος, μετοικος. Ἔστι γαρ το θεσφατον, εις πασαν αιαν
βαρβαρων αποτρεχειν, αιχμαις αλωτους, πολλ' ανατλαντας κακα. Ἀναιρεταις γαρ
πασιν αυδαι παγγενη λιπειν πολιν τηνδ' ανοσιου μιασματος δικας τινοντας τωιδ' ον
εκτειναν φθονωι, και μηκετ' ιδειν πατριδ'· ου γαρ ευσεβες μενειν φονευτας εν ταφοις
νεκρουμενων. Πολεις δε πολλας εισαφικωνται, ζυγον δουλειον ανελκοντες οι
δυσδαιμονες, αιχμαις αλωτοι, χρησμος ως λεγει Θεου, παντη διασπαρεντες, ου
νοστον δ' ετι οι ταλανες σχησουσιν ουδ' επανοδον, αφ' ου ταδ' εκπερσει γ' ανηριθμωι
στρατωι ηγουμενος λογχαισιν Αυσονων δρακων. Ταυτ' ουχι θνητου πατρος εκγεγως
εφη ειπων τις, εκ Θεου δε, καθως αρ' οδε ο νυν νεκυς ειρηκε παντ' εν δυναμει, ουδεν
τι μαθων των θεοπροπων απο, αυτους δε μαλλον παντα διδαξας ταδε. Ουτος δ' α
μελλει πηματ' εκπλησειν, φρασω, απεμπολητης αισχρος εξ οπαονων. Αυτος μεν
ειπας, ως μανεις αλγους υπο βροχοις κρεμαστοις υπεβαλε την δερην· πεσων δ'
επειτα διχα λακισει ταλας ιδηι τε δεινον ημαρ· ουδε παυσεται κακων ο τλημων, ουδε,
τον καταιβατην ᾅδην διαβας, ησυχος γενησεται, στενων αληκτα και βοων σφοδροις
πονοις, και ναμα πυρος τονδε δ' υποδεξεται. {ΙΩΣΗΦ} Ὦ φιλος, ως εις δεινα φῂς
ελθειν κακα παντας, καμ' αυτον συγγονους τ' αρδην εμους· καγω δ' ο τλημων
βαρβαρους αφιξομαι; η ποι τραπωμαι, πατριδος πορθουμενης; Ὦ παμμεγ' εμπνεουσα
βαρβαροις ποτε πολις, το κλεινον ουνομ' αφαιρηι ταχα. Χαιρ', ω μελαθρον, χαιρε,
πατρυα πολις· λιπω λιπω σε, δυστυχως δουλος γεγως, αιχμαις αλωτος· βαρβαρων δ'
ιδω πεδον, ει μη γεροντ' οντα με προφθασει ποτμος, ον ειθ' ιδοιμι πατριδος μενων
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πεδωι· συνηκα γαρ, θεσφατον ως ουτως εχει. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Το μεν σον ευδοκιμον,
ευσεβες γερον· ο δ' εγγενης σοι λαος εκτισει δικην, ως αξιαν μεν λιαν, αλγεινην δ'
ομως· αυτος δ' εαυτον αιτιασθω της δικης. Ου γαρ τι λεξει προς προφασιν, ως ταχα
ουκ ηλθεν, ουκ ημυνεν, ουδ' επεστραφη, ευεργετων παλαι τε και νυν ευτροπως.
Τινας γαρ ουκ εστειλε κηρυκας παλαι; οιων δε δωρων ουκ επλησε νιν ξενων, ον
εξαγαγων και πικρας τυραννιδος, εθνων ανακτ' εθηκε πανσθενως μεγαν, οτ' αμφι
Βασαν την τ' Ἀμορραιων χθονα εθνων αριστοις εμπεσων κατα στομα ερρηξε πελτην,
τωι δε δουλωσας στρατον παρεσχεν· ωνπερ λακτισας πολλην χαριν προυδωκεν
αυτον εις φονον μιαιφονοις· ος υστερον μεν ηλθεν, εις καιρον δ' ομως· θεοπροποι
γαρ και νομος πολλοις χρονοις ιδρουντες, αιχμαζοντες ουχ ευρον περας. Χριστωι δε
φως εν ηλιου καταρκεσει ᾅδου δομους περσαντι θητεραι παλιν προς γαιαν ελθειν,
συντεμοντ' αλγη βροτων· των γαρ εκητι πτωχικην λαβων στολην εισεισιν ᾅδην·
πολλα δ' εκειθεν σκυλα αρας, φανειται νερτερων επισκοπος, κτανων τε φρουρους
και παραστατας πυλων, εκειθεν ελθηι πασι τε γνωσθησεται αρωγος, αυτοριζος ων
ευεργετης, ον εγγενης εκτεινε λαος εν φθονωι. Οι δ' ουδεν αυτωι συγγενεις
πεφυκοτες, κτηθεντες αυτωι, τοι μεν εν χωστοις ταφοις, οι δ' εν τ' ορει τε και σπεει
και γης βαθει ψυχραν αησιν διψιον τε πυρ θεου μενουσι καρτερουντες, ουκ εν
δεμνιοις, ουδ' εν χιτωσι τρυφεροις εγκειμενοι, ουδ' εν ζαχρυσοις δωμασιν
κοιμωμενοι· τοι δ' εν μαχαιραις και σπαθηι τε και ξιφει πιπτοντες, εμφανουσι πιστιν
ασφαλη, ουχ ην ο πρατης και σφαγεις ευεργετου, ους εκτισαι δικαιον εστι την δικην.
Σε δ' εξαναστας ευχερως εκρυσεται, ον ευπρεπως τεθεικας εν καινωι ταφωι, και
μακαρων ες αιαν εγκαθιδρυσει, σαλπιγγος ηχηι νεκρεγερτον δεικνυων. ∆ει γαρ σε
την φονωσαν εκλιπειν πολιν, και πραεων οικειν σε δαπεδον, μακαρ, θεον φανεντα,
φθιτον αμειψαντα σε παχος βροτειον τ' αποβαλοντα φθορας, ην εξ απατης εσχες, ως
θνητος γεγως. Τωνδ' ουδεν ᾔδειν εκ λογων θεοπροπων, ∆ιδασκαλου δ' εγνωκα τοις
στερνοις κλιθεις· ουτως εσεσθαι τους Θεωι φιλουμενους εγω συνηκα ∆εσποτου
στερνοις πεσων, ωστ' εξ αβυσσου πολλ' απαντλησας σοφα. {ΙΩΣΗΦ} Σοφου παρ'
ανδρος χρη σοφον τι μανθανειν. Πεποιθας αυτον δ' αυθις ιδειν εν χθονι;
{ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Πεποιθα· δειξει τουπιον σελας Θεου· μιαν μονην μειναι με δει την
αυριον. {ΙΩΣΗΦ} Ἡμιν μεν ως μεγας τις ηκων εκ Θεου, απλως τε θανων, ως βροτος
τυμβευεται, εν σινδοσιν μυροις τε, μητρος εκ θνατας φανεις· τον εκ κεινης γαρ ην
θανειν χρεων. Ει δ' ως Θεος νυν κυριευσει και μορου, εσται το λοιπον, ως Θεου Παις
και μονος, απασι σεπτος τοισιν ειδοσιν Θεος· πενθος δε βαιον οντι μητρος εκ θνατας
κεισθω· τον εκ κεινης γαρ ην θανειν χρεων. Ἡμιν μεν ουτως νυν τετιμηται φιλος· ος
δ' ει τι πρασσειν, ως Θεος, θελων σθενει, καιρος παρεστι· φως γαρ ημερας τριτης ου
μακραν εστι, και το παν φανησεται. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Πεποιθα πασιν ημεραν ελευθεραν
ακτινα την τριταιαν ηλιου φερειν. {ΙΩΣΗΦ} Ἴδοιμ' ιδοιμι γλυκερον τ' ημαρ τοδε· ειθ'
ειθε, φιλος, θαυμα τουτ' ιδοιμ' εγω. Νυν δ' απιωμεν, Νικοδημ' ευεργατα· στειχωμεν
ημεις, φιλε, καξαιτωμεθα υπερ τε λαου, καιπερ οντος αγριου, υπερ τε πατρης, τον
Θεον μηδεν νεον δραν, καν εως παρεσμεν αμφω τωι βιωι. Και συ δε, φιλε παρθενε,
ξυν παρθενωι προς ταυτα συναρηξον ημιν τοις φιλοις· ναι και συ συναρηγε και
θρηνουσα περ, δεσποινα, μητερ του διφυους, ως λογος του παρθενου πειθει με
μυστου σου Τεκνου. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἄπιθι και δυναμιν αγγελλε βροτοις, συν
Νικοδημωι νυκτερωι μυστηι παρος, τανυν δε συν σοι παμφανεστατωι φιλωι.
{ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Χαιροντες ιτε, μητι που πτοουμενοι. Ὁ βιοτος γαρ της καλης ησυχιας
και της ακραιφνους αγαπης και φιλιας, το τε φρονειν ευ σωφρονειν τ' εν τωι βιωι
τηρει τα πανθ', ως ασαλευτα προσμενειν· Θεος γαρ οιδε παντα και σοφως κρινει.
{ΙΩΣΗΦ} Συ τοι με πειθεις, σοις τε πιστευω λογοις, ταξιν τε τηρων, ειμ' ελευθερος
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φοβου. {ΘΕΟΛΟΓΟΣ} Χωρει· μελειν γαρ παντα οι δοκει φιλων· αυτοι τ' επιγνωσεσθε
τους εμους λογους. Ὑμεις δ' επεσθε νυν, κοραι, συν μητρι μου, επεσθε, Χριστον
καρδιαις ωπλισμεναι πτοουμεναι τε μηδεν, αλλ' επεσθε μοι· δειξω γαρ οικον ενθα
νυχευσαι δεον. Ουκουν οδ' ενδεξιος οικος· ενθαδε τανυν καταυλισθητε· και γαρ
ευφρονης ου βραχυ παρυχηκεν, ως ορω, μερος, ηδη δ' εως παρεστιν, εκρεει κνεφας.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἰω μοι· ιω· Ψυχης μελουσης, καρδιας παχνουμενης, υπνος βλεφαροις
τοις εμοις πως εμπεσηι; Οιμοι, Τεκνον μου, σης σφαγης πανταδικου· ω μοι ταλαινηι
δραματων αντιστροφων· ου γαρ συνωιδα ταυτα τοις ηλπισμενοις, καν συναιδωσι τοις
προηγορευμενοις. Ἔτλην μεγιστας συμφορας και πριν, Τεκνον, αρχης απ' ακρης σων
ξενων γενεθλιων· αλλ' ειπετ' ευθυς συμφοραις θυμηδια, σου συμπαροντος και
λυοντος ανιας· νυν δ' αλγος αφερτατον, οιμοι, πως φερω; τι γουν τι δρασω νυν
παθουσ' αμηχανα; θελξει δ' εδραν ομματος υπνος πως αρα; {ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} Ἄμμες
μεν, ω δεσποινα, χαμαιστρωτιαι ανεκλιθημεν, σωμασιν παρειμεναι, νεαι, παλαιαι,
παρθενοι τ' ετ' αζυγες, αλλαι προς αλλων νωτ' ερεισασαι καρας, αιδ' εν παρειαις
υποβαλουσαι χερας, και βαιον ηρπασαμεν υπνου βραχυ τι. Συ δ' ουχ υπνωσας ουδ'
ανεκλινας δεμας, παννυχιον στενουσα κωδυνημενη· πασηι γαρ ομμ' αγρυπνον
ευφρονηι στρεφεις. Ἕως τινος μεινηις δε προσκαθημενη αυπνος, ομμα μηδ' ολως
μυουσα σον; Ἠως, ιδου, πεφηνε, και λεωφορον περιτρεχουσι δημος ανω και κατω·
γης τ' αναδραμων ηλιος φαεσφορος, ακτινας εξιησι θερμαινων χθονα. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ}
Υιον τεθεντα νεκρον ιδουσαν ταφωι ου δει με θρηνειν και στενειν και δακρυειν, εως
ιδοιμι ζωντα παλιν εκ ταφου; υπνος δ' αρα μου πως βλεφαροις εμπεσηι; {ΕΤΕΡΟΝ
ΗΜΙΧΟΡΙΟΝ} Καγω μελουσηι καρδιαι ληγουσ' υπνου κειμαι, πεδοστιβης γε
χαμαιστρωτιαι, κουτ' εβρισ' ουτ' εκοιμισα, σφοδρων γοων σων, παρθενε, κλυουσα
και στεναγματων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἔγρεσθ' εγρεσθε· τι, γυναικες, μελλετε; εξιτ' απιτε
βαιον ως προς την πολιν, οσον προβαινειν εντολη διδωσι πως· ισως τι μαθησεσθε
και νεωτερον. Πολλοι γαρ υμας αγνοουσι, κου δεος. {ΧΟΡΟΣ} Και μην οπαδων νυν
τιν' εισοραν δοκω, σπουδηι σκυθρωπον ενθαδ' εφωρμημενον· δοκει δε καινων
αγγελος μηνυματων. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Πηι πηι μολων ευροιμ' Ἰησου μητερα; ειπατε μοι,
γυναικες, ειπερ ιστε, μοι σημηνατ'· αρα τωνδε δωματων εσω; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἥδ',
αυτος αθρεις, δωματων εντος μενει. {ΑΓΓΕΛΟΣ} ∆εσποινα, μητερ Μυσταγωγου μοι
φιλου, και νυν μεριμνης αξιον φερω λογον σοι και μαθηταις και γυναιξι σαις φιλαις.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Εις καιρον ηκεις, καιπερ αγγελλων φοβον. Τι δ' εστι; μων τις συμφορα
νεωτερα; {ΑΓΓΕΛΟΣ} Πολλη φαλαγξ ενοπλος εις ταφον μολει, τινος δ' εκητι,
συμβαλειν σαφ' ουκ εχω. Ἥκω δ' ακουσας ου τορως· φημη δε τις λαοισιν
εμπεπτωκεν, ως κατασκοποι ηκουσι ταφου· χω μεν ουκ ιδων λεγει· οδ' εισιδων
μολουντας ουκ εχει λεγειν· ος δ' ειδεναι λεγων τι, φραζειν ου θελει. Πλην εις τις
ειπε γραμματεις προσιεναι και ταυτα πεισαι κοιρανον τησδε χθονος πεμψαι φυλακας
και σφραγισαι τον λιθον, ως μη ταχα κλεψωσι μυσται τον νεκυν· ων ουνεκ' ηλθον
προς σε ταυτ' απαγγελων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ ραπτα κακων των αφερτατων εμοι,
γραμματεων ομιλε και πρεσβυτερων, ω της φονωσης εργατα τολμηριας, ω
δραματουργε του φονου του ∆εσποτου, ως συνιεις μεν οια τολμαις αφρονως, δεξηι
βελος δριμυ τι κατα καρδιας, πανδεινον αλγων αλγος. Ἢν δ' αρ' ες τελος εν τοισδε
μεινηις οις τανυν κακως μενεις, ουκ ευπραγων δοξεις γε συ μη κακως εχειν εξ
αφροσυνης και κακης αβουλιας· γνοιης δ' ομως επειθ' οτ' ου κερδος τι σοι. Πως γαρ
εσονται νεκροφωρες οι μογις μιαιφονους σφων χειρας εκπεφευγοτες; προσεγγισαι
πεισει δε τις σφας τωι ταφωι, ουτω τρεσαντας και λιαν πεφρικοτας; Ἄπιθ' απιθι και
φυλασσε τον ταφον· ναι ναι, φαλαγξ, απιθι κασφαλως βλεπε· μαρτυς γαρ ισως της
εγερσεως εσηι. Ἄμμες δε, φιλαι, τηιδε μιμνωμεν παλιν. {ΧΟΡΟΣ} Ναι ναι μενωμεν
 
 
 

20
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ησυχως εν οικιαι, μηδ' απιωμεν ες ταφον νυν ∆εσποτου, αλλ' ιεναι μεινωμεν
ευφρονης κνεφας. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Και μην ιδου, προεισιν ορφνης το κνεφας. Λοιπον
μενωμεν ησυχως εκ φυλακων. Πως γαρ τις ορφνηι δυσμενων ανα στρατον ελθων
μυρισει τονδ' ακινδυνως μολων; κατασκοπον δε προς ταφον μολειν εδει τιν' εξ
οπαδων αγρυπνον ∆ιδασκαλου· ναι ναι προσηκει τιν' απιεναι ταχει· καν μεν τινα
κρυφαιον ου γνοιη δολον, βωμεν προς ορθρον τυμβον ες ζωηφορον· δεμας νεκυος
του μυρισαι κατ' εθος ελευσομεσθα· τηνδ' εχω γνωμην εγω. Ἢν δ' αυ τιν' εχθρων
μηχανην πυθωμεθα, της καλλιφεγγους ημερας την ακτινα σιγηι μενουμεν, ουδε
χρεια μυρισαι τον κειμενον νυν· ου γαρ υπο γης ζοφον φθορα κατασκηψει τις εις
δεμας Λογου, ουτ' ουν καθεξει ψυχαν ᾅδης παμφαγος· εκων γαρ ετλη ποτμον, ουκ
οφλημ' εχων, ινα κατειρχθηι κατ' οφειλην εις ζοφον. Ἐξ αφθιτου γαρ αφθιτον
πεφυκοτα πως νιν φθερει ταμιας ᾅδης νερτερων; ον και λαφυρ' εκειθεν ελκυσαι
δοκω οσους βροτων καθειρξεν, ους ξυνηρπασε καδδησεν εν δεσμοισι πανζοφου
στεγης. {ΧΟΡΟΣ} Ὀρθως· μολειν χρη πρωτον εις κατασκοπην· πεμφ' ως ταχιστα· νυν
γαρ ασφαλως λεγεις· συν σοι δε μ' οψει καρτερουσαν ες τελος. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τις δητα
φιλων, αι παρεισιν ενθαδε, τολμαι κατοπτις εννυχος τυμβωι μολειν; τις αν γενοιτο
νυν εμη δ' ευεργετις; μυσται γαρ ου παρεισι του ∆ιδασκαλου, φευγοντες ορμην
αλογον μιαιφονων. Ου γαρ ισως πνεουσι θυμου καθ' ολων· περιφρονουσι και γαρ
ημων του γενους, μυστας δε διωκουσιν αλογωι θρασει. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ἐγω προς
υμων τονδε κινδυνον θελω ριψασα κατοπτις σορου θειου μολειν· απαντ' εκειθεν
εκμαθουσα δ' ως εχει, ηξω προς υμας πριν φαος μολειν χθονα· ηξω δε θαττον. Τονδ'
υφισταμαι πονον εκητι πολλων, ων απηλλαγην, κακων· καντευθεν ισως
ευκλεεστερον δομα αυτος παρασχηι νεκρος, ου νεκρος δ' εμοι. Ευδειν δοκει δε και
μενειν μ' ετι κνεφας. Ευδωμεν ουν, ευδωμεν· ου μακραν εως, ην ειθ' ιδοιμι ταχιον
γε, Πανταναξ· αταρ προς ορθρον απιω ταχυδρομος· ισως καδελφαις συντρεχουσαις
εντυχω, αι προσμενειν ειλοντο και βλεπειν ταφον. Πασαι γαρ ηπειγοντο συμφωνως
εμοι εννυχισαι νυν προς το μυρισαι νεκυν. {ΧΟΡΟΣ} Ἄπιθ' απιθι· προδραμουσα τι
μαθοις ανδρυαν εισφερουσα την τολμηριαν. Ἄμμες δ' εφεψομεσθα συν αυτηι κορηι
αλλαι τε πολλαι Γαλιλαιας θρεμματων· πασας γαρ οιμαι συνδραμειν σοι προς ταφον,
ιδειν ποθουσας τερμα των ηλπισμενων. Μικρον δ' εφυπνωσωμεν, ηως ουκ απο.
{ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Σφοδρως πονειν με χρη, πονουσαν δ' αξιον μισθον προαθρειν· παντι
γαρ προκειμενον αθλον προς εργωι την χαριν τικτει διπλην, ην πολλαπλην ειληφα
και παλιν λαβω. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ναι και δικαιον τουτο, κουκ αλλως σκοπεις· συ τ' ευ
παραινεις και συ καιριως λεγεις· λεγεις δε μισθον και χαριν οσην εχεις προ των
πονων λαβουσα, και παλιν λαβοις· πλην ουν τι μειζον τωνδ' απαιτησεις γερας; δωσει
δ' ομως σοι δωρ' α καλλιστευεται των νυν εν ανθρωποισιν, οιδ' εγω, πολυ, μακαρια
τ' επειτα κυρησασ' εσηι. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ἰδου, το σον γε προσκοπουμενη δραμω·
πρωτη δ' ιδοιμι την αναστασιν, κορη· μισθον γαρ αιτω των πονων λαβειν τοδε·
αθρεις γαρ αθρεις την εμην προθυμιαν. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὅρα κατ' ορφναν μη φυλαξιν
εντυχηις. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Φυλαξομαι τοι και ποδ' ησυχως βαλω. Ἀλλ' ευτυχοιην και
τυχοιμι δ' ων εραις· εραις δε παντως Υιον ιδεσθαι ταχει· οπερ ποθουσα ριψοκινδυνως
τρεχω. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Βαθ' ως ταχιστ', εμοι δε θαττον, ων ερω, ευαγγελος γενοιο,
τυχειν ως εχω. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Εικω κελευσθεισ'· ουσα γαρ μοι δεσποτις, ουκ αν
αμαρτοις τουδε γ', αλλα πειθομαι. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἐφεψομαι καγω δε συν σοι, Μαρια·
αλγω γαρ αλγω και μενειν σου κατοπιν. Ουτω μελουσα, πως ποτ' οισω νυν τλαμων;
{ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Και λοιπον απιωμεν, ω φιλα κορα· σε γαρ εχουσα συνοδον χαιρω
μεγα. Αιδ' υπνον ου βαλωσιν ομματων απο. Ἔγρεσθ' εγρεσθε· τι, γυναικες, μελλετε;
γοργωπον εδραν των βλεφαρων λυσατε. Ου λευσετ' ες μηναδος αιγλαν παμφαη; αως
 
 
 

21
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πελας, αως· οδ' αστηρ εγγιος, θελγει δ' εδραν ομματος αδιστος γ' υπνος· αδιστος
αδιστος γαρ εν τοις βλεφαροις ενδυς εβα παχνουμεναις ταις καρδιαις. {ΧΟΡΟΣ} Ἐγω
μελουσα καρδιαι παχνουμενηι, αγρυπνον ομμα πασαν αν' ορφναν στρεφω.
{ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ἄμμες ταχει στειχωμεν, ω φιλα κορα, σφοδραι μελησει καρδιας
δεδηγμενης. Στειχωμεν ουν ταχιστα του τυμβου πελας· αιδ' αποβαλουσαι τον υπνον
ομματων, ηξουσιν ως ταχιον ησυχωι βασει. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ναι ναι ταχει στειχωμεν· ευ
δ' ειη τυχειν. Πεποιθα πασιν ημεραν ελευθεραν ακτινα την στειχουσαν ηλιου φερειν.
Ἄπιμεν ουν, απιμεν· αι δε κατοπιν νυν ωσιν ηχην ηρεμα δεδεγμεναι, οιμαι, πελειας
ωκυτητ' ουχ ησσονες ποδων δραμωσι συντονοις δρομημασι· αυθις γαρ αφιημι
ραδινην οπα, σαφη κελευσμον, συντρεχειν προς τον ταφον. Ὀρθαι δ' ιδου γε· θαυμ'
ιδειν ευκοσμιας. Αι αι· Τεκνον, ποθεινον ημαρ ιδου το τριτον, τριταιον ηδη φεγγος,
ελπις σοις φιλοις. Μη δη παρελθοι, και θανειν με ξυμφερει. Ὦ Τεκνον, ω φιλτατον,
ω θειον καρα, ποτ' αρ' εγω σ' η που σ' η παντλημων ιδω; Ὦ Τεκνον, ειθε ταχος
ελθοις μοι φαους· ελθοις νεκρων κευθμωνα και σκοτου πυλας λιπων, ιν' ᾅδης χωρις
ᾤκισται φαους, νυν δ' ειδε φως μεγιστον εν σηι καθοδωι. Ἔλθ' ελθε, φανηθι,
προλαβων ηους σελας. Θεον Θεον σ' ολυμπιον τα παντ' εχει. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ἂ α·
Ευνας ερημους τασδε φυλακων ορω. Τι δητ' αν ειη; μων λοχος βεβηκε πηι;
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἴσως εφ' ημιν μηχανην στησων τινα. Θρασυς γαρ οχλος, νυν δ' επει
κρατει θρασυς. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Τι δητ', αδελφη, δρωμεν; ου γαρ ευρομεν ως
ηλπισαμεν, ελπιδων δ' ημαρτομεν. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Πειθου, παλιν στειχωμεν· ευ δ' ειη
τυχειν τον νεκρον αυτον καρδιαις ωπλισμεναις· συζει γαρ αυτον οστις ευφρονως
Θεωι ανατιθησι· και γε νυν βαδιστεον. Ἄμμιν δε λιθον τις αρ' αποκυλισει;
{ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ὀττοτοτοτοι· Ἄναξ Ἄναξ αφθιτε, τις οδ' ο κλονος; Πως δ'
εκκυλισθεις αθροως ωπται λιθος; κενος δ' οραται και ταφος του ∆εσποτου. Ουκουν
απειμι και φιλοις μυσταις ερω αρσιν νεκυος, αυ δ' υποστρεψω ταχει· ευροιμι δ' ωδε
συν γυναιξι σ' αυ, κορη. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ευγ' ευγ' επανηκες ταχιστα νυν, φιλη· εγω δε
λιθον ηρμενον βλεπουσ' ετι θαμβουμενη πεφρικα, πως ωδ' αθροον ωφθη κυλισθεις
της θυρας προ του ταφου. Ἂ α· σιγα, σιγα. Ὁ λαμπροπυρσομορφος ουτος τις δ' αρα,
ος καθυπερθεν εζεται νυν του λιθου, πανευπρεπης, εσθητι λευκηι χαριεις; στιλβει γαρ
ωσπερ απαλη χιων νεα. Ἰδου δε και φυλακες, ως νεκροι, κατω. {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ὕμμες δε
μη θροεισθε, μηδ' εστω φοβος· ζητουμενος γαρ ουκετ' εστιν εν ταφωι, Ἄναξ Ἰησους
τητες εσταυρωμενος· οδ' ουκετ' εστιν εν ταφωι νεκρος μενων, αλλ' εξεγερθεις εις
Γαλιλαιαν τρεχει· ως ειπε, μυσταις οπτανεσθαι νυν θελει. Κενον δ' ιουσαι τον τοπον
κατιδετε. Ἄπιτε γουν, απιτε και ταυτα σφισιν ειπατε τρανως· παντα γαρ εγωγ' εφην,
και παντα πασιν ειπατε ξυν τωι Πετρωι, ως φρουδος ᾅδης, Χριστος ανεστη ταφου,
ταφου δε λιθος ευσθενως απηλαθη· φρουροι τ' αιδος θυρετρ' ανεισαν φοβωι
λελυμενοι, νεκροι δε προς φαους χθονα σκιρτωσι, σωκον εκκαλουμενοι Θεον· τωι γ'
αυτοματα δεσμα παντ' απερραγη. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ καλλιφεγγες ηλιου σελας τοδε·
πεφθακεν, ως ηλπιστο, τερμα φροντιδων. Πεπτωκεν εχθρος, Χριστος ανεστη ταφου.
Ἠους παρουσης τις ποτ' αρ' ηδυτερα; τι δ' αν εμοι γενοιτο χαριεστερον; Πηι γουν τον
ᾅδην καββαλων βαινεις, Τεκνον; πηι πηι δ' εγω σε και ποτ' αν ιδω, Τεκνον; Ἔλθ' ελθε
και φανηθι μητρι σηι ταχει. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ὄψει γε θαττον, ως εγᾦμαι, πλειονων.
Ἀλλ' απιωμεν, ως ο λευχειμων εφη, μυσταις φιλοις απασι χαρμα μηνυσαι. Πρωτον δ'
απειμι προς Πετρον και παρθενον, ευαγγελον φερουσα βαξιν τοις φιλοις· ο γαρ
φανεις ειρηκεν ειπειν και Πετρωι. Ἄπειμι γουν κενωσιν ειπειν του ταφου και την
ορασιν του φανεντος και λογους· ουτοι δ' ομως εδραμον ιδειν τον ταφον, οιμαι δε
παντα σφας θεωρησαι καλως. Ἀλλ' ω· τιν' αθρω; ∆εσποτην καινηι θεαι; ουκ οιδ'
ακριβως· εικασαι γε μην παρα· μορφηι γαρ ουτι φαυλον εισβαλειν τινα. {ΧΡΙΣΤΟΣ}
 
 
 

22
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Χαιρετε. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Χαιρ', εσθλος εσθλου Παι, Βασιλευ πανταναξ, εσχατον εχθρον
συγκατασκαψας ποτμον. Ἄναξ, Ἄναξ αφθιτε, συ Θεος μεγας, ποδων δε σων αμμιν
δος αψασθαι φοβωι· τους γαρ επ' ουδας νυν κυνουσαι πιτνομεν, καταπλαγεισαι τηι
χαραι και τωι φοβωι. {ΧΡΙΣΤΟΣ} Μη δη φοβεισθε, μηδ' υμιν εστω φοβος. Ἄπιτε δ'
αγγειλατ' αδελφοις μου ταχει ες Γαλιλαιαν αφικεσθαι, και με πως εκεισε κατιδωσιν,
ως εφην σφισιν. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ὦ φαιδροτης αρρητος ηλιου βολης, ως ανετειλε
χαριεσσα νυν εως· ω λαμπροτης αφατος αυγης ακτινων, ω χαρμα παγκοσμιον, ω
θυμηδια, ω τερψις ευφροσυνος, ω γηθος μεγα, πως αν τις ειπηι, πως απαγγειληι λογωι
εμης αγαλλιαμα τανυν καρδιας; Ἀλλ' απιωμεν, ως ο ∆εσποτης εφη. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ}
Ἐγγυς ιδου, δεσποινα, φιλαι σοι κοραι αλλαι τε πασαι Γαλιλαιας θρεμματων προς
τον ταφον τρεχουσι μυρισαι νεκυν, την εξεγερσιν αγνοουσαι τουδ' ετι. Ουκουν συν
αυταις βωμεν αυθις ες ταφον· ου γαρ κορος τις εστι θαυμαστα βλεπειν. Ἡ γαρ
ποθουσα καρδια παντ' ειδεναι εν τοις αγητοις λιχνος ουσ' αλισκεται αθρειν τε ταυτα
συχνακις λιχνευεται. Ἀλλ' ω· τις εστιν ευπρεπης νεανιας, ος λευκοχιτων δεξιοις ιζει
ταφου; θαμβος μ' εχει βλεπουσαν αστραπην θεας. {ΝΕΑΝΙΣΚΟΣ} Μη δη θροεισθε,
μηδ' υμιν εστω φοβος. Τον Ναζαρηνον, οιδ', Ἰησουν, ω κοραι, ζητειθ'· ο δ' ουκετ'
εστιν εν ταφωι μενων, αλλ' εξανεστη, και κενος τοπος μενει. Ἄπιτε γουν, ειπατε
μυσταις και Πετρωι ες Γαλιλαιαν σφισιν οφθηναι ταχει. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ἐγω
τρεμουσα και φοβωι κρατουμενη προς τον Πετρον νυν ειμι και λοιπους φιλους,
ευαγγελον φερουσα βαξιν και παλιν· ο γαρ φανεις ειρηκεν ειπειν και Πετρωι.
{ΧΟΡΟΣ} Ἄμμες δε θαμβει καταπλαγεισαι, κοραι, εκστασιν εκστασαι τε τηι καινηι θεαι,
φευγωμεν ως ταχιστα μνημειου τρομωι, σιγηι φερουσαι παν οραμ' ακουσμα τε, και
μηδεν εκφερωμεν ως προς μηδενα· μνημαν εχουσαι των λογοπρατου δολων
φοβουμεναι τε των βροχων την αγχονην νεκροπρεπες ως μνημα τον γ' αυτου
τροπον, το μυστικον παιξαντος εχθρων ες μεσον. Φυγωμεν, εξελθωμεν εννοιων
κατω, και δυσμενει μεν μηδεν εξ εγνωσμενων ειποιμεν αμμες, πλην φιλοις μυσταις
μονοις· κακον γαρ ουδεν ουδενι· ξυνον δε τι προς παναληθες αγαθων αγγελματων.
και ψευδος ουδεν· ψευδος αμμιν δ' ου φιλον, νεκροφρονων φρονημα φυγουσαις
καλως και παγκαλην εκστασιν εκστασαις φοβωι, ωι πας κακιας εκκλινει θεοφρονως.
Τοιουτον ουδεν ουδενι φραζειν θεμις ταις εξιουσαις, ως εφην, των μνηματων, μηδ'
εμφερουσαις μνημοσυνον εισετι νεκροπρεπους τροπου γε του ζωντος περι,
ισχημεναις φοβωι τε και πολλωι τρομωι επιβλεποντος προς τρεμοντ' αυτου λογους.
Ουτως φυγοιμεν απο μνημειου, κοραι, ως μηδεν ειπειν μηδενι ξενοτροπως. Κακου
γαρ υποστασις ουκ ενεστι τις· οθεν το κακον ουδεν ειναι μανθανω, και τωιδε μηδεν
μυστικον θεμις λεγειν· προς δυσμενη γαρ μυστικον τις εκφερει; ∆οκει δε καλωι
δυσμενες τουναντιον, ως ημεραι νυξ και σκοτος παλιν φαει, ως αντικειται ψευδος
αληθει λογωι. Ἀλλ' απιωμεν θαττον ες μυστηπολους, ευαγγελιον χαρμα δηλουσαι
φιλοις. Ἀλλ' ω· τιν' αθρω νυκτος ηκοντ' ενθαδε; {ΑΓΓΕΛΟΣ} ∆εσποινα, μητερ Παιδος,
οιον ουδεπω αλλην γυναικ' εκλυον εκτεκειν εγω. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Τις ει ποτε συ
συμφρονων; κατ' ευφρονην αμβλωπες αυγαι, κου σε γινωσκω τορως. {ΑΓΓΕΛΟΣ}
Ευνους αει σοι και σφαγεντι σου Τεκνωι, των θαυμασιων καγαθης φρενος χαριν.
{ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Νεον τι δ' αγγελλεις; τι; ταχιστα φρασον. {ΑΓΓΕΛΟΣ} ∆εσποινα, χαιρε·
τουτο σοι πρωτον λεγω· παγχαρτε, χαιρε· τουδε γαρ προοιμιον καλλιον ουδεις οιδε
προσφωνειν βροτων· αλλ' ουδεν ησσον σοι φερω κεδνους λογους· οιαν γαρ αγγελιαν
ηκω σοι φερων. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Υιον φανεντ' αιδος αγγελεις νεον; {ΑΓΓΕΛΟΣ} Ἔγνως,
λογου δε δις τοσου μ' εκουφισας· ηλυθε και παρεστιν, ως αιρει φατις, καν γηι τον
ᾅδην εκφυγων πορευεται. Τοιαυτ' εγω γαρ αγγελειν εληλυθα. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἄμμες
μεν ιδμεν τουτο· συ δ' οιδας ποθεν; αγ' ειπε, πως φηις; πως λεγεις; οιδας δε πως; τι τ'
 
 
 

23
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αρ' εναργες τουδ' ερεις τεκμηριον; {ΑΓΓΕΛΟΣ} Στρατος φυλακων πασαν αν' ορφναν
μενων και ταφον αθρων ασφαλει προθυμιαι, νυν εννυχιος εν θορυβωι συρρεων προς
ιερεις εδραμεν εν πολλωι τρομωι, νεαν δ' εδοξε βαξιν εμφαινειν φοβωι·
νυκτηγορουντες τ' ησαν ως πεφρικοτες. Ουκ εις κενον δ' αρ' η φαλαγξ υπετρεμε·
εγω δ' εμαθον αιτιαν παρ' ελπιδα, νυκτωρ κατ' αστυ τειχεων εισω μολων· και τηνδε
μαθων, ηκον ησυχωι βασει, στρατου κατοπιν ακροωμενος λογων. Ὅδ' ειπεν ουτως,
εμφοβωι τολμηριαι λαβραγορων απαντα θαμβη του ταφου· ειρηκεν ουν, ειρηκε προς
πρεσβυτερους αρχιερεις τε, δραματουργους του φονου συνηγμενους τε και
σκοπουντας του περι· «Ὦ τον φρικωδη ποτμον εξειργασμενε, γραμματεων ομιλε και
πρεσβυτερων, ηκω φρασαι σοι και πολει πολλα ξενα, ως καινα παντα θαυματων τ'
επαξια, απερ νεκυς δεδειχεν, ου νυκτωρ φυλαξ εγω τεταγμαι, και νυν εισετι τρεμω·
ωστ' ει παρησθα, τουτον ον ταχ' ως νεκυν ημας φυλαττειν εξεπεμψας τωι ταφωι,
ευχαισιν αν μετηλθες, εισορων ξενα. Θελω δ' ακουσαι ποτερα σοι παρρησιαι φρασω
τακειθεν, η λογον στειλωμεθα. Ταρβω γαρ ειπειν τους λογους εναντιον προς τον
τυραννον, το φρενων πτησσων ταχος το τ' οξυθυμον και το λιαν ηρμενον.» Ταυθ' η
φαλαγξ εφησε προς πρεσβυτερους. Οιδε στραφεντες καθ' εαυτους, τοιαδε ελεξαν
αμφω και προσειπον αθλιως· «Ἤδη τοδ' εγγυς ωστε πυρ υφαπτεται υβρισμ' Ἰησου,
νυν φοβος θ' ημιν μεγας. Ἀλλ' ου μελειν δει, δεξιουσθαι δε στρατον.» Αυ δε
στραφεντες προς φαλαγγ' ειπον ταδε· «Ἄκουε, φαλαγξ, ως εχω γνωμης εγω· οσ' ου
κατα γνωμην ερειν ημων εχεις, κρυφθ'· ως αθωιος δι' εμου παντων εσηι, ερουσ'
οπαδους τον νεκυν κλεψαι λαθρα· δωσω δε σοι και δωρ' α καλλιστευεται· ου γαρ
χρεων ανακτι ταυτα σε φρασαι, α προς κλεος ρεπουσι του τεθαμμενου, αμμιν δε
κατηφειαν εισφερουσι που οχλου τε θυμον υπαναπτουσι σφοδρα, παντων τ'
αγανακτησιν εις ημας αγει.» Ἥδ' αντεφησεν η φαλαγξ των φυλακων· «Ἐγω μεν ουκ
ερω τι των εγνωσμενων, επει δοκει σοι και με ρυεσθαι λεγεις, προς τον τυραννον·
σοι δ' ομως ειρησεται. Ἀνηρ οδ' ησσων ουδενος θεου δοκει εξ ων τε πριν πεπραχε και
νυν θαυματων· ος εξαναστας κειμενου λιθου ταφωι και των σφραγιδων εμμενουσων
εισετι, ημων τ' αΰπνων εγκαθημενων κυκλωι, τα παντα κατηυγασεν, ημας δε τρομωι
ωσει νεκρους τεθεικεν εξεστηκοτας· γης γεισσ' εσαλευθη γαρ ασχετωι κλονωι, αιφνης
δ' ο λιθος εκκεκυλισται ταφου· και τουτο δ', ως εοικεν, ως οραν εχηι συνιεναι τε πας
θεωρων τον ταφον. Ἐκ δ' αιθερος φωνη τις, ως μεν εικασαι, Θεος πατηρ ηχησεν εν
βοηι ξενηι· ταυτηι θ' αμ' εβροντησε και προς τον πολον και γαιαν εστηριξε φως σεμνου
πυρος· σιγησε δ' αιθηρ, σιγα δ' υλιμος ναπη φυλλ' ειχε, και ποθ' ουκ αν ηκουσας
ψοφον. Τον ανδρα γουν τονδ', οστις εστιν, ω φιλοι, δεχεσθε καν νυν· παντα γαρ
δοκει μεγας. Κακεινο φασιν αυτον, ως εγω κλυω, την παυσικακον δωτινην δουναι
βροτοις, και τουδ' ανευ μηδεν καλον τ' ειναι ποτε μητ' αυ γενεσθαι· καν αληθευηι
λογος, θυοιμ' αν αυτωι μαλλον, η θυμουμενος προς κεντρα λακτιζοιμι, θνητος ων
θεωι.» {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Συ πολλ' υπνωσας και λαλεις ονειρατα. Ἔκλεψαν, ως υπνωσας,
μυσται τον νεκυν, και τουτο προς τυραννον ειπε και μονον· ο δ' ου καταθυμιον ημιν,
συ σιγα· σιγων δε τουτο, δεξιωσεις νυν λαβηις, η γουν εκοντες επρασατε τον νεκυν,
καν μη σιγησηις, τουτο τυραννος μαθηι. {ΚΟΥΣΤΩ∆ΙΑ} Πειθηι μεν ουδεν των εμων
κλυειν λογων· εγω δε, καιπερ προς σεθεν κακως κλυων, ου φημι χρηναι
κατεπαιρεσθαι σ' ετι, αλλ' ησυχαζειν· ου θεος ανεξεται. Ὡς δ' ουδεν επρασαμεν, η
σφραγις ταφου εδειξε σαφως, και προφασιν ουκ εχεις· τηρουμενης γαρ, κειμενου τε
του λιθου, ω θαυμα φρικτον, εξανεστη του ταφου. {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Ἔα τα πολλα και
δεχου τας δωτινας. {ΚΟΥΣΤΩ∆ΙΑ} Ἐπειπερ ου πειθηι συ τοις εμοις λογοις, εγωγε τοις
σοις, ως λεγεις, πεισθησομαι. Συ δε σκοπει το πως με τυραννου ρυσηι. {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ}
Μη σοι μελησις τουδε τις εστω περι· πεισω γαρ αυτον νυν φρονειν αδελφα σοι, ως
 
 
 

24
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εγγενη σοι και χθονος των Αυσονων. Ἀλλ' απιωμεν ταχιον· μη σοι δεος. Ἐρεις δε·
μυσται τουδε νυκτερωι ποδι, λαθοντες ομμα τουμον, ηραν τον νεκυν. {ΚΟΥΣΤΩ∆ΙΑ}
Ἰω μοι· ιω, αι αι· {ΠΙΛΑΤΟΣ} Τις εστιν ος θρηνων γοων τ' εξω στενει; {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ}
Φαλαγξ φυλακων του κατακριτου νεκρου, αναξ, παρεστι και φοβωι πολλωι στενει.
{ΠΙΛΑΤΟΣ} Εις καιρον ηκει, καιπερ εμφαινουσα τι· τι γαρ τι θρηνουσ' αλαλαζει και
στενει; τινος θ' εκητι τον φοβον φερει; λεγε. {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Αυτοι παροντες τους
λογους ποιησατων. {ΚΟΥΣΤΩ∆ΙΑ} Μυσται γαρ, αναξ, τουδε νυκτερωι ποδι, λαθοντες
ομμα τουμον, ηραν τον νεκυν. {ΠΙΛΑΤΟΣ} Πως, ω μεγιστα πηματ' εξειργασμενοι,
μυσται μολοντες εις ταφον γ' εισηιεσαν, υμας λαθοντες, και νεκυν αφηρπασαν; κουτ'
εισιοντας προς ταφον συνηκατε, ουτ' εξιοντας; Τωνδε τις τισει δικην πλην σου; σε
γαρ φυλακα φημ' ειναι ταφου· οφλειν τ' εθηκας τοις βροτοις γελωτα με, προς
αισχυνηι δε και δικην τισω φονου. Κλεπται σ' ελαθον, εγγελωντες πολλα μοι; τις γαρ
προφασις του νεκρον κλεψαι δεμας; πως δ' αν ετολμων, φυλακων τοσων μεσον, ους
φασι και φως λαμπαδων πυρος φερειν, και τωνδ' ανευ δε πανσεληνος νυξ τρεχει,
ελθειν τρεμοντας και κυλισαι τον λιθον, ον απονητι στρατος ουκ εθηχ' οσος, τεθεικε
τε σφραγιδας εκτος του λιθου ιλαδον υμιν και χορος πρεσβυτερων; Ουκ οιδα μυστας,
ους νεκυν κλεψαι λεγεις· συ τουτ' εδρασας, ουδεν αν δεξαιμεθα· γνωμην δ' αφαιρηι
την εμην, πλεκων λογους. Ἀλλ' ουν μακρου σοι και σοφου δεει λογου, οτωι με
πεισεις μη λεγειν ψευδηγορως. Ου γαρ μενουσι της αληθειας λογοι· αλλα τρεπουσι
τους λογους βουλευματα, ουδ' εμμενουσιν οι λογοι βουλευμασιν. {ΚΟΥΣΤΩ∆ΙΑ}
Ὀρθως, αναξ, ειρηκας, ως το δραμ' εχει· εγω γαρ ομμ' αγρυπνον ειχον ευφρονηι
κουτ' εβρισ' ουτ' εκοιμισ', ου νη σην καραν, ειδον τε παντα και δραμων ηλθον
λεγων. Καγω μεν ην προθυμος εννυχος δραμειν και σοι το παν ειπειν τε και φυγειν
δικην· αλλ' οι σοφοι γε και το θειον ειδοτες μειναι μ' επεισαν ημερας λαμπρον φαος·
ου γαρ φαεννοι με ξυνεσχον ηλιου λαμπτηρες, αλλ' εδραμον ες σφας αυτικα και
σφισιν ειπον παν οραμ' ακουσμα τε· οιδ' ου μενουσι τοις εμοις ορθως λογοις.
{ΠΙΛΑΤΟΣ} ∆εδοικα, φαλαγξ, μη ματην ψευδηγορηις. Μυσται γαρ ην εκλεψαν, ουκ
ισμεν τορως· και γαρ υποπτον εστι καρτ' εμηι φρενι· τι γαρ εναργες τουδ' ερεις
τεκμηριον; {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Ἄναξ, ταχυνεις, πριν μαθειν το δρωμενον. Ὁ κλωψ εν
ορφνηι παντι παμμεγα σθενει. Ἀλλ' ως ταχιστα χρη παραγγελλειν στρατωι, ως αν τις
αυτων και ταχυπους τυγχανων φαλαγγ' υπερβας νυκτος εν καταστασει, ως εν
βροχοισι δεσμιος λελημμενος, πληγαις χαραχθεις, εκμαθηι το πρακτεον. Αισχρον γαρ
ημιν και προς αισχυνηι κακον, θεου διδοντος, ανιωντας απονως λαθειν εασαι δραμα
δρασαντας τοσον. {ΠΙΛΑΤΟΣ} Ουκ οιδα τους σους ους νεκρου φωρας λεγεις, ουκ οιδ'·
υποπτον εστιν, υποπτον γ' εμοι. Πως γαρ αν οι φευγοντες εκλεψαν νεκυν, ον ζωντα
κατελιπον εν πολλωι φοβωι; Ουτ' ουν φαλαγξ υπνωσεν υπνον ες τοσον και της
φυλακης του ταφου κατεφρονει, ουθ' οιδε γ' εξημαρτον ατολμωι θρασει, ους
κατασεισαι και θεραπαινης οπα εκλυον, ως μιν απανηνασθαι φοβωι. {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Ὁ
πανθ' εδραιος, νυν κλονηι τηι καρδιαι και ταυτα κλυων πανθ' υποπτευεις ματην. Ειθ'
ησθ' ανηρ προβουλος, ως δρασαι χερι· αλλ' ου γαρ αυτος παντα δυνασθαι βροτων
πεφυκεν· αλλωι δ' αλλο διδοται γερας· σοι μεν μαχεσθαι, τοισδε δ' αυ κρυπτ' ειδεναι·
ος νυν πυρος λαμπτηρας εξηρθης κλυων κλεψαι τ' απιστεις τους οπαδους τον
πλανον. Ἁπλους επ' εχθροις μυθος οπλιζειν χερα. {ΠΙΛΑΤΟΣ} Στρατον συ κλεψας
καμε πειραι συστρεφειν. Συ παντ' εδρασας· και τα λοιπα συ σκοπει. {ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ} Συ
γουν νομιζε ταυτ', επειπερ σοι δοκει, πραττειν εχοντι και λεγειν μεγα σθενος.
{ΑΓΓΕΛΟΣ} Τοιαυτα μαθων ανομων τολμηματα την νεκρεγερσιν κατορυσσοντων
δολωι, εδραμον, ω δεσποινα, νυν σοι μηνυσαι. Μη γουν απιστει· παντ' αληθως γαρ
κλυεις, και πασαν οιμαι την πολιν φαμαν φερειν. Κουστωδιας γαρ τινες εκφερουσι
 
 
 

25
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

που και θαυμα κηρυττουσιν εν μυστηριοις· ηξουσι σοι πολλοι δε, και το παν μαθηις·
θαττον γαρ αυτος αγγελος μηνυματων εδραμον ελθειν γηθοσυνηι καρδιας και σοι
κομισαι χαρμα και θυμηδιαν. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Εις καιρον ηκεις, και χαρις σοι κεισεται·
εις καιρον ηκεις, καιπερ αγγελλων ατην αυτων γε μαλλον ανομων πρεσβυτερων,
ψευδη τε και ματαια τ' εννοουμενων. Πως γαρ αν ειρξε ταφος, η σφραγις λιθου, η
φυλακων φαλαγξ τις αληπτου Λογου εις συγγενειαν Πατρος αμειφθεν δεμας, ο και
πριν ωπτο βαινον υγραν ως πεδον, τον αυτοριζον, αυτοπλαστην ∆εσποτην φερον
φεροντα τον φεροντα παν κρατει; ος κλειθρα παρθενια μηδαμως λυσας εξηλθεν,
ανετειλεν ενθεωι σθενει· ου γαρ κορειης αμμα διελυσε πως. Ἔτικτον αυτον, οιδα δ'
ως εγειναμην. Ἡ φυλακων φαλαγξ δε πως αν ᾔσθετο την εξεγερσιν του λαθοντος
αγγελους; πως εκ βροτειων αιματων πλαττει δεμας; πως σαρξ πεφηνεν ων ασαρκος
πριν Λογος; πως και μενων ολος δε Πατρι προς πολον, ολος τε παντι, προς τ' εμην ην
γαστερα; Ταυτ' εφρυαξαν ιερεις ματην φθονωι. Ἡμεις δε, φιλαι, νυν δραμωμεν προς
ταφον, στειχωμεν ως ταχιστα προς τυμβον παλιν· παντ' εξακριβωσωμεν ασφαλως
ετι και παντα δηλωσωμεν, ως εχει, φιλοις· αυτοι τε συνδραμοντες οψονται μαλα.
{ΧΟΡΟΣ} Και μην ο Πετρος συν Ἰωαννηι φιλωι, θαττον δραμοντες προς ταφον
ζωηφορον και παντ' ακριβωσαντες, ειπον τοις φιλοις, ως Μαγδαλ' ειπε Μαρια
πιστουμενη, πρωτη δραμουσα, παντ' ακριβωσαμενη και την κενωσιν μηνυσασα του
ταφου. {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ναι ναι προ πασων ηδ' εδραμεν ες ταφον, εγω τε ταυτηι
ξυνεδραμον αυτικα, και την κενωσιν ειδομεν πριν του ταφου, αρσιν τ' εδοξε τηνδε
νεκρου φιλτατου και προς τοπον σωματος αλλον που θεσιν. Ἀλλ' ευθεως εγνωμεν,
ως το πραγμ' εχει, και τουτο μυσταις Μαρια δραμουσ' εφη· Πετρος δ' αναστας εδραμε
προς τον ταφον, ξυνεδραμ' αυτικα τε μυστης παρθενος, ειδον θ' ατιν' ειρηκε Μαρια
σφισιν. Αυ δ' αμμες ελθειν κατοπιν γ' εδραμομεν. Ἐγγυς δ' ομως παρεστιν ηδ' η
Μαγδαλα, φησειε τ' αυτη παν οραμα δραμα τε. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Τι φηις, κορη
δεσποινα, χαρμα του γενους; {ΘΕΟΤΟΚΟΣ} Ἅττα προιδειν και προειπειν τοις φιλοις
ειρηκας, αυτη ταυτ' απαγγελλω κοραις. {ΜΑΓ∆ΑΛΗΝΗ} Ουτως εχει, δεσποινα,
καθαπερ λεγεις. Οιδας γαρ οιδας τωι ταφωι με πρωΐσαι, οσα τ' εφην, εκλυες. Ου χρη μ'
αυ λεγειν, απερ δραμουσα προς πανολβιον ταφον συν σοι το πρωτον, ειτα συν
μυσταις δυοιν, κακει δακρυχεουσα, παρισταμενη ανιστορησα κακριβωσαμην τρανως·
λευχειμονουντας τ' ειδον αγγελους δυο, ανω κατω τε του ταφου καθημενους, τον
μεν κεφαληι, τονδε δ' αυ προς τους ποδας· και τουσδ' απαστραπτοντας ιδουσ' ενθεως
εστην καταπλαγεισα χαραι και φοβωι· ειτ' αυ δι' ωτων γηρυν, ουχ ην εικασαι,
εδεξαμην γε και μετεστραφην τρομωι· αυτικα δ' αθρω Χριστον εν καινηι θεαι· μορφηι
γαρ ουτι φαυλον εισβαλειν εφην, πιτνω τε προς γην και ποδων εφηπτομην. Ὅδ'
απεπεμπε και φιλοις επεμπε με· και τουδ' ακουσασ' ων εφιεμην μαθειν, ως προς
πολον γ' ανεισι και τον Πατερα· ουπω δ' αναβεβηκεν, ως εφη, τεως, εν γηι μενων δε
προς Γαλιλαιαν φιλους, ως σφισιν ειπε, προφθανειν και προσμενειν· μυσταις απαντα
ταυτα τοις φιλοις εφην. Οιδ' ουδεν ηγησαντο τους εμους λογους, αλλ' ηλθον αυτοι
προς ταφον ταχυδρομοι ειδον θ' απερ γ' εκλυες· ου χρη τ' αυ λεγειν, ατε ξυνουσης
και σεθεν προ βραχεος εκλυον ιστορησα τ' οιδας παγκαλως. Τα πριν γαρ ακουσασα
συν φιλαις κοραις, θαμβει καταπλαγεισ' εμοι ξυνιεναι ξυν δυσιν αλλαις Μαριαις
φιλουμεναις εδραμες ιδειν, απερ εκλυες παρος, ειδες τε παντα και σον Υιον, ως εδει.
Ἐγω δε κλυω και φιλων αλλους δυο νυν, απιοντας ως προς αγρον, τονδ' ιδειν και
παντα μαθειν ων μαθειν ειχον ποθον, οι και τρεχουσι τοις φιλοις ειρηκεναι· κακεισ'
επελθειν θαττον ημας νυν δεον· ισως ιδωμεν αυτε και τον ∆εσποτην. Ἰδου γαρ ηδη
και κνεφας της εσπερας· δραμωμεν ουν, δραμωμεν ηιχι τους φιλους το νυκτερινον
συναγειν οιμαι κνεφας. {ΧΟΡΟΣ} Ἰδου κατειληφαμεν οικον Μαριας, οποι παρειναι
 
 
 

26
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και φιλους μυστας κλυω, εντος πυλων μενοντας εγκεκλεισμενους, παντως
τρεμοντας τους μιαιφονους ετι· και κλειθρα πυλων ησφαλισμενα μενει. Πως δ'
εισιωμεν, των θυρων κεκλεισμενων; Ἤδη δ' εκλυεν, υπανοιγει τ' ηρεμα Μαρια
φιλη, συγκαλει τ' εισιεναι. Ἀλλ' εισιωμεν ησυχωι ποδος βασει, ως μη θορυβησωμεν
εμφοβους φιλους. Ἰδου συνηθροισθημεν ενδεκα φιλοις αλλοις τε πασι τοις συνιουσι
σφισιν· αυθις δε πυλας ασφαλιζει Μαρια. Ουκουν σιγα κλυωμεν αυτου Κλεοπα·
παρεστι και γαρ, ως ορω, και πολλ' αιδει τον ∆εσποτην φηναι τε και δρασαι σφισιν,
οπως τε μιν συνηκαν αρτου τηι κλασει. Ἂ α· σιγα, σιγα· εστηκεν ιδου ∆εσποτης
θυρων εσω· οντως μεγιστου θαυματος τοδ' αξιον. Πως πως παρεστι, των θυρων
κεκλεισμενων; ταχ' ως ανεστη και ταφου κεκλεισμενου και πριν προηλθεν εκ πυλων
της παρθενου, αλυτα τηρων κλειθρα μητρος παναγνου. {ΧΡΙΣΤΟΣ} Ειρηνη υμιν. Τι
δη θροεισθε; χειρας ιδου και ποδας αυτην τε πλευραν την εμην νενυγμενην τρανως
ιδοντες, γνωτε μ' ως εγω παλιν ειμ' αυτος· ου γαρ πνευμα σαρκα πως εχει, ουδ'
οστεα ξυνεστι τωι πνευματι που, καθαπερ αυτον νυν ορατ' εχοντα με, και
ψηλαφησαντες μ' ιδεθ' ως παντ' εχω. Καθως δ' ο Πατηρ ενθαδ' απεσταλκε με, ουτως
υμας προς κοσμον εκπεμπω καγω και Πνευμ' αγιον εμπνεω φιλοις υμιν, οπερ
λαβοντες παντι κηρυξατε με συν Πατρι και Πνευματι τωι παναγιωι. Ἄπιτε γουν,
απιτε, κηρυκες φιλοι, αισατ' επινικι' ανα πασαν χθονα, και βασιλειους
αμφιδραμοντες δομους, ερειτε, ∆αυΐδου πολις πασ' ως ιδηι σωτηριον ταχιστ' ανιον εκ
ταφου. Ἔσεσθε μοι μαρτυρες εν πασηι χθονι· σωσει δ' εαυτον, ος λογον δεδεγμενος
ασπασεται βαπτισμα, ρυσιον λυθρου· ος δ' αποδιωξειε τους υμων λογους, οδ' ως
απιστος εμπεσηι κατακρισει. Ἐφ' ωι διδωμι Πνευματος θειου χαριν· ου δ' αν λυσητε
δεσμον αμπλακηματων, και δεσμολυτος ευρεθησεται τοτε· ου δ' αν κρατητε δεσμον
αμαρτηματων, δεσμοις αλυτοις κεκρατημενος μενει. Τοιωνδε δεσμων αλυτων με,
Πανταναξ, ο δεσμολυτης αυτος ων, Σωτερ, λυσον, οις, φευ, με κατεδησεν απροσεξια·
εχθρος θ' ο πλανος κατεβαρυνε φθονωι, ορων με των πριν αλυτων λελυμενον τηι
προς σε πιστει, δωρεαι φιλαγαθωι. Χαιρ', εσθλος εσθλου Παι, Βασιλευ πανταναξ, τον
αρχεκακον καταπατησας οφιν, εσχατον εχθρον καββαλων τε τον ποτμον· οις μη μ'
εασηις κυριευθηναι παλιν. Ἄναξ Ἄναξ αφθιτε, συ Θεος μεγας, κριτης τε πανενδικος
ερχηι με κρινων· πως γουν εγω σε τωι τοτ' αθρησω, Λογε; ομμασι θ' οιοις ατενισω σον
θρονον, εμαυτον αναξιον ενδειξας ταλας πολου τε και γης σης τε δημιουργιας; Ὁ
δυσμενης ηρπασε, κατηγαγε με εις βοθρον, εις ταρταρον, εις χαος μεγα· σφοδρως
διωξας κατελαβε μ' ο πλανος, ολον με κατεπτωσεν εις ᾅδου ζοφον. Ἔλεε, Θεε, νεμε
χερε, φερε με και μη μ' εασηις χαρμα τωι βροτοκτονωι. Σον ειμι πλασμα, συ με
παιδευσον, Λογε, και πληξον αυτος φιλαγαθως ενθαδε και μη γεεννηι
παραπεμφθηναι λιπηις. Ῥυσιε, λισσομεσθα σ', ηδικηκαμεν και σωμα και ψυχη τε και
νους αθλιως· ημαρτομεν σοι πολλα τ' ηνομησαμεν. Ὄψ' εμαθομεν, οτ' εχρην ουκ
ειδοτες, κουδ' εκτοτ' εδρασαμεν, απερ σοι φιλα. Γινωσκομεν σφαλματα, συ δε
παρορα· ιδμεν δε σ' οργαν ουχ ομοιουσθαι βροτοις. Οικτειρον ω Σωτερ με, μηδε ταις
εμαις αμπλακιαισιν απολεσθαι καλλιπηις. Παις γαρ εγω σος παις τε παιδισκης σεθεν,
εμου δ' εκητι ποτμον υπεστης, Λογε, και δυσμενει με χαρμα μη καταλιπηις, ραβδωι δε
σηι παιδευε, πλην φιλαγαθως. Πρεσβιν δεδεξο μητερα σην, ω Λογε, σφας δ' οις
δεδωκας δεσμολυτιν σου χαριν. Ποτνια, ποτνα, παμμακαιρα Παρθενε, συ μεν
μακαρων δαπεδον ναιεις πολον, απαν παχος βροτειον αλλαξαμενη αφθαρσιας τ'
αμφιον εστολισμενη αει τ' αγηρως ως Θεος δ' εγνωσμενη· λογοις δ' εμοις ανωθεν
ευμενης εσο. Ναι ναι, Κορη παγκλυτε, τους λογους δεχου· μονον γαρ εστι τουτο σοι
βροτων γερας, ως του Λογου σοι μητρι, καν υπερ λογον. Ὅθεν πεποιθως σ' εν λογοις
αμειβομαι και σοι στεφανον πλεκτον εξ ακηρατου λειμωνος, ω δεσποινα, κοσμησας
 
 
 

27
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φερω, ανθ' ων με πολλων ηξιωσας χαριτων, αει τε ρυηι συμφορων πολυτροπων,
εχθρων ορατων, αορατων τε πλεον. Τελος δε καμψαιμ' ωσπερ ηρξαμην βιου,
πλουτων αει σε προστατιν παντος βιου και πρεσβιν ευπροσδεκτον ες σον Υιεα συν
ευαρεστησασιν αυτωι φιλαγνοις. Μη γουν εασηις εκδοθηναι βασανοις και χαρμ'
εσεσθαι δυσμενει ψυχοφθορωι. Προστηθι και ρυσαι δε πυρος και σκοτους, πιστει
δικαιουσα με και χαριτι σου· εν σοι γαρ ωπται χαρις ημιν εκ Θεου, και σοι
χαριστηριον υμνον νυν πλεκω. Χαιρ', ω Κορη παγχαρτε, μητερ παρθενε, καλλιστα
πασων παρθενων υπερτατη, ουρανιωνων ταγματων υπερτερα, δεσποινα,
παντανασσα, χαρμα του γενους· αει ποτ' ευ φρονουσα τυγχανεις γενει καμοι μεγιστη
πανταχου σωτηρια.

 
 
 

28
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


