Epitaphius in Irenam imperatricem
Στιχοι του μεγαλου λογαριαστου επιτυμβιοι εις την δεσποιναν
Κομνηνην κυραν Ειρηνην.
Ἐμον βλεπων ενταυθα ταφον, ω ξενε, Μη παροδευσηις τουτον ως κοινον
ταφον, Κρυπτει γαρ ενδον ουκ ανωνυμον νεκυν, Ου την τυχην αδοξον, ου την αξιαν,
Ου των αφανων ουδε των ερριμμενων. Ἀλλα μαθων ητις τε κακ τινων εφυν,
∆ακρυσον, ει τι δακρυων μετεστι σοι, Και τον βροτων πενθησον αδρανη βιον, Μηδεν
σκιας δοκουντα τι πλεον φερειν Και των εν υπνοις νυκτερων φαντασματων. Ὁ
σημερον γαρ ζων τε και μεγα πνεων Και ταις μεγισταις αξιαις διαπρεπων Ὥραι τε
λαμπρος και περιβλεπτος γενει Φθινει θανων αυριον ωσπερ τις χλοη, Ὡς ξηρα τις
αγρωστις, η γραφη γραφει. Τοινυν εμων ακουε συμπαθως λογων Και προσχες, ει τις
ακοη προσεστι σοι. Ἐγω βασιλις Ῥωμαΐδος της νεας, Προπατορικον ευτυχουσα το
κρατος Και του γενους αυχημα την αλουργιδα, Της ιερας μαιευμα πορφυρας εφυν
Και φιλον εκλοχευμα των ανακτορων. Ὁ μητροπατωρ βασιλευς γης Αυσονων,
Ἀλεξιος Αυγουστος Κομνηνων γενους· Πατηρ δε λαμπρος και γενος και την τυχην,
Θεοδωρος Λασκαρις, ου θρυλλος μεγας Και σεμνον ευχος και πολυζηλα κλεα Ἐν
αρεικαις συμπλοκαις τε και νικαις Και τοις κατ' εχθρων ανδρικοις παλαισμασιν. Ἐκ
μητρικης δε νηδυος και του τοκου Ἔλαχον ευθυς του κρατους τας εγγυας Και
βασιλικοις εστολισθην συμβολοις, Και του στεφους κληρουχος ως και του κρατους
Ἐκ των βρεφικων εγκατεστην σπαργανων. Ειτα φθασασα τον νεανιδος χρονον
Κοινωνον εσχον και λεχους και του κρατους, Καλον μεν ιδειν, ευγενη δε την θεαν,
Ἀνακτοφυους εκ φυλης προηγμενον Της δουκογενους βασιλιδος οσφυος, Τον
ανδρικον και πραον ως ∆αυιδ νεον Και βριαρον την χειρα Σαμψων ως νεον. Τουτωι
συνηφθην αμα κοινον εις λεχος Νεα νεωι τε γαμικως συνεπλακην, Και
συνανεκραθημεν εις φυην μιαν Γαμου τε δεσμοις αλλα και ποθου πλεον. ∆εσμος
γαμου συνηψεν εις συσσαρκιαν, Ὁ δ' αυ ποθος συνηψεν εις συμψυχιαν. Ἔστεργον
αυτον, αλλ' εστεργομην πλεον, Ἔτερπον αυθις, αλλ' ετερπομην πλεον. Αυτος πνοη
μοι και γλυκυ φως ομματων, Ἐγω πνοης γλυκιον αυτωι και φαους Και καρδιας
ηδυσμα και φρενος γανος, Και ζευγος ημεν καλλοναις πασαις βρυον, Ὅσαι ψυχην
και σωμα κοσμουσιν αμα. Ουπω παρηγγειλαμεν εις δειλην βιου, Ουπω παρακμης
ειδεν ημας ο χρονος, Ἄνθους δε καιρος ειχεν ως δε και χλοης, Θαλλοντας
ευθηνουντας αγαθων χυσει. Ουδεν γαρ απην των καλων των εν βιωι, Ὅσα
κρατουντων ηδυνουσι καρδιας Και κυδος αυτοις προξενουσι και κλεος· Παντα δε
παρην δαψιλως και πλησμιως, Νικαι κατ' εχθρων, ευτυχεις στρατηγιαι, Κρατους
πλατυσμος και κατασχεσις πλατους. Ὑπερ τον Ἑλλησποντον ηρθη το κρατος, Εις
Ευρωπην εφθασεν εκ της Ἀσιας Και την Θραικων επεσχε και Μακεδονων Και των
πυλων εψαυσε της Κωνσταντινου. Ἀνδραποδισμος Ἰταλων και ζωγρια Και συνεχη
λαφυρα τουτων και σκυλα Και παντελης διωξις εκ γης Αυσονων, Ἐκ του προς
ανισχοντα φωσφορου κλιτους Κακ του δυτικου και προς Ευρωπην μερους· Ου νησος
ουκ ηπειρος αυτοις εις λαχος, Φρουριον αυτοις η Κωνσταντινου μονη. Ἀλλ' ηλθεν
αιφνης φευ το θανατου ξιφος Ἄελπτον αδοκητον ωσπερ εκ λοχου, Και με προ ωρας
εκθεριζει του βιου· Ουκ εσχε φειδω της εμης ηλικιας, Ου την αωρον εκτομην
υπεσταλη, Ἀνθουσαν εξεκοψεν ως ωμον σταχυν Προρριζον ανεσπασεν ως φθιτον
φθινον. Το καρτερικον εν μαχαις του συζυγου, Το δ' αυ περιδεξιον εις δεινων λυσιν
Ἤλεγξεν οιμοι του παθους η στερροτης· Ἀργον γαρ αυτωι παν ξιφος και παν δορυ
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Και παν μαχης οργανον απρακτον φθανει– Προς γαρ ασαρκους δυσμενεις τι και
δρασηι; – Μονοις δε κλαυθμοις και γοοις προσανεχει Παννυχον αμα και πανημερον
χρονον. Οιμοι τις αυτωι τον πολυν στησει γοον; Ἢ τις επισχηι την φοραν των
δακρυων; Τις των στεναγμων μετριασει τον κτυπον; Τις δε πραυνει του λογισμου
την ζαλην; Της καρδιας τις ημερωσει τον σαλον; Τις παρακαλων και παρηγορος
φθανων Ἐξευμαρισει το τραχυνον της λυπης; Ὡς δειλιω–καλος γαρ εστι και νεος–
Μη τοις οδυρμοις συντακηι και τοις γοοις. Ποθω γαρ αυτον ες πολυν ζησαι χρονον,
Ἄωρον αυτη καν ελιπον τον βιον· Πνεω δε τουτον, καν τελω πνοης διχα. Τοιουτον
ευρον τερμα του βιου, ξενε. Ἀλλα προς αυταις του βιου ταις εξοδοις Μακραν
σκορακισασα την αλουργιδα Και συμβολον παν αρχικον και του κρατους, Το των
μοναχων ευτελες τουτι ρακος Ὡς κοσμον ενταφιον ενστολισαμην. Κληρος δε μοι
νυν εκ τοσουτου του κρατους Βραχυ μερος γης και τραχυς ουτος λιθος, α την εμην
κρυπτουσιν ενθαδι κονιν. Συ δ' ει γε τοις κλαιουσιν οιδας συγκλαειν Και
συλλυπεισθαι συμπαθως τοις εν λυπαις, Το φιλοκοινον ηθος ασπαστον κρινον
Λιταις το θειον ευμενες ημιν τιθει, Ὡς την Ἐδεμ λαβοιμεν εις κληρον νεον Και
πραεων γην εις αιδιον λαχος.

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


