De filio (orat. 29)
ΛΟΓΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΡΙΤΟΣ ΠΕΡΙ ΥΙΟΥ
1 α μεν ουν ειποι τις αν επικοπτων την περι τον λογον αυτων ετοιμοτητα
και ταχυτητα, και το του ταχους επισφαλες εν πασι μεν πραγμασι, μαλιστα δε εν τοις
περι θεου λογοις, ταυτα εστιν. επει δε το μεν επιτιμαιν ου μεγα· ραιστον γαρ και του
βουλομενου παντος· το δε αντεισαγειν την εαυτου γνωμην ανδρος ευσεβους και
νουν εχοντος· φερε, τωι αγιωι θαρρησαντες πνευματι, τωι παρ' αυτων μεν ατιμαζο
μενωι, παρ' ημων δε προσκυνουμενωι, τας ημετερας περι της θεοτητος υποληψεις, αι
τινες ποτε εισιν, ωσπερ τινα τοκον ευγενη τε και ωριμον εις φως προενεγκωμεν·
ουδε αλλοτε μεν σιωπησαντες, τουτο γαρ μονον ημεις νεανικοι τε και
μεγαλοφρονες, νυν δε και μαλλον παρρησια ζομενοι την αληθειαν· ινα μη τηι
υποστοληι, καθως γεγραπται, το μη ευδοκεισθαι κατακριθωμεν. διττου δε οντος
λογου παντος, του μεν το οικειον κατασκευαζοντος, του δε το αντιπαλον
ανατρεποντος, και ημεις τον οικειον εκθεμενοι προτερον, ουτω τα των εναντιων
ανατρεψαι πειρασομεθα· και αμφοτερα ως οιον τε δια βραχεων, ιν' ευσυνοπτα
γενηται τα λεγομενα, ωσπερ ον αυτοι λογον εισα γωγικον επενοησαν προς εξαπατην
των απλουστερων η ευηθεστερων, και μη τωι μηκει του λογου διαχεθηι τα νοουμενα,
καθαπερ υδωρ ου σωληνι σφιγγομενον, αλλα κατα πεδιου χεομενον και λυομενον.
2 Τρεις αι ανωτατω δοξαι περι θεου, αναρχια, και πολυαρχια, και μοναρχια.
αι μεν ουν δυο παισιν Ἑλληνων επαιχθησαν, και παιζεσθωσαν. το τε γαρ αναρχον
ατακτον· το τε πολυαρχον στα σιωδες, και ουτως αναρχον, και ουτως ατακτον. εις
ταυτον γαρ αμφοτερα φερει, την αταξιαν, η δε εις λυσιν· αταξια γαρ μελετη λυσεως.
ημιν δε μοναρχια το τιμωμενον· μοναρχια δε, ουχ ην εν περιγραφει προσωπον· εστι
γαρ και το εν στασιαζον προς εαυτο πολλα καθιστασθαι· αλλ' ην φυσεως ομοτιμια
συνιστησι, και γνω μης συμπνοια, και ταυτοτης κινησεως, και προς το εν των εξ
αυτου συννευσις, οπερ αμηχανον επι της γεννητης φυσεως, ωστε καν αριθμωι
διαφερηι, τηι γε ουσιαι μη τεμνεσθαι. δια τουτο μονας απ' αρχης εις δυαδα κινηθεισα,
μεχρι τριαδος εστη. και τουτο εστιν ημιν ο πατηρ, και ο υιος, και το αγιον πνευμα· ο
μεν γεννητωρ και προβολευς, λεγω δε απαθως, και αχρονως, και ασωματως· των δε,
το μεν γεννημα, το δε προβλημα, η ουκ οιδ' οπως αν τις ταυτα καλεσειεν, αφελων
παντηι των ορωμενων. ου γαρ δη υπερχυσιν αγαθοτητος ειπειν θαρρησομεν, ο των
παρ' Ἕλλησι φιλοσοφησαν των ειπειν τις ετολμησεν, οιον κρατηρ τις υπερερρυηι,
σαφως ουτωσι λεγων, εν οις περι πρωτου αιτιου και δευτερου φιλοσοφει· μη ποτε
ακουσιον την γεννησιν εισαγαγωμεν, και οιον περιττωμα τι φυσικον και
δυσκαθεκτον, ηκιστα ταις περι θεοτητος υπονοιαις πρεπον. δια τουτο επι των
ημετερων ορων ισταμενοι το αγεννητον εισαγομεν, και το γεννητον, και το εκ του
πατρος εκπορευομενον, ως που φησιν αυτος ο θεος και λογος.
3 Ποτε ουν ταυτα; υπερ το ποτε ταυτα. ει δε δει τι και νεανικως ειπειν, οτε ο
πατηρ. ποτε δε ο πατηρ; ουκ ην οτε ουκ ην. τουτο ουν και ο υιος, και το πνευμα το
αγιον. παλιν ερωτα με, και παλιν αποκρινουμαι σοι. ποτε ο υιος γεγεννηται; οτε ο
πατηρ ου γεγεν νηται. ποτε δε το πνευμα εκπεπορευται; οτε ο υιος ουκ εκπεπορευ
ται, αλλα γεγεννηται αχρονως και υπερ λογον· ει και μη δυναμεθα το υπερ χρονον
παραστησαι, θελοντες χρονικην εκφυγειν εμφασιν· το γαρ οτε, και προ τουδε, και
μετα ταυτα, και απ' αρχης, ουκ αχρονα, καν οτι μαλιστα βιαζωμεθα· πλην ει το
παρεκτεινομενον τοις αιδιοις διαστημα τον αιωνα λαμβανοιμεν, το μη κινησει τινι
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μηδε ηλιου φοραι μεριζομενον και μετρουμενον, οπερ ο χρονος. πως ουν ου
συναναρχα, ει συναιδια; οτι εκειθεν, ει και μη μετ' εκεινον. το μεν γαρ αναρχον, και
αιδιον· το αιδιον δε, ου παντως αναρχον, εως αν εις αρχην αναφερηται τον πατερα.
ουκ αναρχα ουν τωι αιτιωι· δηλον δε το αιτιον ως ου παντως πρεσβυτερον των ων
εστιν αιτιον· ουδε γαρ του φωτος ηλιος. και αναρχα πως τωι χρονωι, καν συ
μορμολυττηι τους απλουστερους· ου γαρ υπο χρονον τα εξ ων ο χρονος.
4 Πως ουν ουκ εμπαθης η γεννησις; οτι ασωματος. ει γαρ η ενσωματος
εμπαθης, απαθης η ασωματος. εγω δε σε αντερησομαι· πως θεος, ει κτισμα; ου γαρ
θεος το κτιζομενον· ινα μη λεγω, οτι κανταυθα παθος, αν σωματικως λαμβανηται,
οιον χρονος, εφεσις, ανατυπωσις, φροντις, ελπις, λυπη, κινδυνος, αποτυχια,
διορθωσις· α παντα και πλειω τουτων περι την κτισιν, ως πασιν ευδηλον. θαυμαζω
δε, οτι μη και τουτο τολμαις, συνδυασμους τινας εννοειν, και χρονους κυησεως, και
κινδυνους αμβλωσεως, ως ουδε γενναιν εγχωρουν, ει μη ουτω γεγεννηκεν· η παλιν
πτηνων τινας και χερσαιων και ενυδρων γεννησεις απαριθμουμενος, τουτων τινι
των γεννησεων υπαγειν την θειαν και ανεκλαλητον, η και τον υιον αναιρειν εκ της
καινης υποθεσεως. και ουδ' εκεινο δυνασαι συνιδειν, οτι ωι διαφορος η κατα σαρκα
γεννησις, –που γαρ εν τοις σοις εγνως θεοτοκον παρθενον; –τουτωι και η πνευματικη
γεννησις εξαλλαττουσα· μαλλον δε, ωι το ειναι μη ταυτον, τουτωι και το γενναιν
διαφορον.
5 Τις ουν εστι πατηρ ουκ ηργμενος; οστις ουδε του ειναι ηρξατο· ωι δε το
ειναι ηρξατο, τουτωι και το ειναι πατρι. ουκουν πατηρ υστερον, ου γαρ ηρξατο· και
πατηρ κυριως, οτι μη και υιος· ωσπερ και υιος κυριως, οτι μη και πατηρ. τα γαρ
ημετερα ου κυριως, οτι και αμφω· ου γαρ τοδε μαλλον η τοδε· και εξ αμφοιν ημεις,
ουχ ενος, ωστε μεριζεσθαι, και κατ' ολιγον ανθρωποι, και ισως ουδε ανθρωποι, και
οιοι μη τεθελημεθα, και αφιεντες και αφιεμενοι, ως μονας τας σχεσεις λειπεσθαι
ορφανας των πραγματων. αλλα το εγεννησε, φησιν, αυτο, και το γεγεννηται, τι
αλλο, η αρχην εισαγει γεννησεως; τι ουν αν μηδε τουτο λεγωμεν, αλλ' ην απ' αρχης
γεγεννημενος, ινα σου ραιδιως φυγωμεν τας περιεργους ενστασεις και φιλοχρονους;
αρα γραφην αποισεις καθ' ημων, ως παραχαραττοντων τι της γραφης και της
αληθειας; η πασιν ευδηλον, οτι πολλα των χρονικως λεγομενων ενηλλαγμενως τοις
χρονοις προφερεται, και μαλιστα παρα τηι συνηθειαι της γραφης, ουχ οσα του
παρεληλυθοτος χρονου μονον εστιν, η του παροντος, αλλα και οσα του μελλοντος;
ως το· Ἵνα τι εφρυαξαν εθνη; ουπω γαρ εφρυαξαντο· και, Ἐν ποταμωι διελευσονται
ποδι· οπερ εστι, διαβεβηκασι. και μακρον αν ειη πασας απαριθμειν τας τοιαυτας
φωνας, αι τοις φιλοπονοις τετηρηνται.
6 Τουτο μεν δη τοιουτον. οιον δε αυτων κακεινο, ως λιαν δυσερι και
αναισχυντον· βουληθεις, φασι, γεγεννηκε τον υιον, η μη βουλο μενος. ειτα
δεσμουσιν, ως οιονται, αμφοτερωθεν αμμασιν, ουκ ισχυροις, αλλα και λιαν σαθροις.
ει μεν γαρ ου θελων, φασι, τετυ ραννηται. και τις ο τυραννησας; και πως ο
τυραννηθεις θεος; ει δε θελων, θελησεως υιος ο υιος· πως ουν εκ του πατρος; και
καινην τινα μητερα την θελησιν αντι του πατρος αναπλαττουσιν. εν μεν ουν τουτο
χαριεν αυτων, αν τουτο λεγωσιν, οτι του παθους απο σταντες επι την βουλησιν
καταφευγουσιν· ου γαρ παθος η βουλησις. δευτερον δε ιδωμεν το ισχυρον αυτων, ο
τι λεγουσιν. αριστον δε αυτοις συμπλακηναι προτερον εγγυτερω. συ δε αυτος ο
λεγων ευχερως ο τι αν θεληις, εκ θελοντος υπεστης του σου πατρος, η μη θελοντος;
ει μεν γαρ εξ ου θελοντος, τετυραννηται. της βιας· και τις ο τυραννησας αυτον; ου
γαρ δη την φυσιν ερεις· εκεινη γαρ εχει και το σωφρονειν. ει δε θελοντος, απολωλε
σοι δι' ολιγας συλλαβας ο πατηρ. θεληματος γαρ υιος, αλλ' ου πατρος αναπεφηνας.
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αλλ' επι τον θεον μετειμι και τα κτισματα, και το σον ερωτημα προσαγω τηι σηι
σοφιαι. θελων υπεστησε ο θεος τα παντα, η βιασθεις; ει μεν βιασθεις, κανταυθα η
τυραννις, και ο τυραννησας. ει δε βουλομενος, εστερηται του θεου και τα κτισματα,
και συ προ των αλλων, ο τοιουτους ανευρισκων λογισμους και τοιαυτα σοφιζομενος.
θελησει γαρ μεσηι του κτιστου διατειχιζεται. αλλ' ετερον, οιμαι, θελων εστι και
θελησις, γεννων και γεννησις, λεγων και λογος, ει μη μεθυομεν. τα μεν ο
κινουμενος, τα δε οιον η κινησις. ουκουν θελη σεως το θεληθεν· ουδε γαρ επεται
παντως· ουδε το γεννηθεν γεννη σεως, ουδε το ακουσθεν εκφωνησεως, αλλα του
θελοντος, και του γεννωντος, και του λεγοντος. τα του θεου δε και υπερ παντα
ταυτα, ωι γεννησις εστιν ισως η του γενναιν θελησις, αλλ' ουδεν μεσον, ει γε και
τουτο δεξομεθα ολως, αλλα μη και θελησεως κρειττων η γεννησις.
7 Βουλει τι προσπαιξω και τον πατερα; παρα σου γαρ εχω τα τοιαυτα τολμαιν.
θελων θεος ο πατηρ, η μη θελων. και οπως αποφευξηι το σον περιδεξιον, ει μεν δη
θελων, ποτε του θελειν ηργμενος; ου γαρ πριν ειναι· ουδε γαρ ην τι προτερον. η το
μεν αυτου θελησαν, το δε θεληθεν; μεριστος ουν. πως δε ου θελησεως και ουτος,
κατα σε, προβλημα; ει δε ου θελων, τι το βιασαμενον εις το ειναι; και πως θεος, ει
βεβιασται, και ταυτα ουκ αλλο τι η αυτο το ειναι θεος; πως ουν γεγεννηται; πως
εκτισται, ειπερ εκτισται κατα σε; και γαρ και τουτο της αυτης αποριας. ταχα αν
ειποις, βουλησει και λογωι. αλλ' ουπω λεγεις το παν. πως γαρ εργου δυναμιν εσχεν η
βουλησις και ο λογος; ετι λειπεται λεγειν. ου γαρ ουτως ανθρωπος.
8 Πως ουν γεγεννηται; ουκ αν ην μεγαλη η γεννησις, ει σοι κατε λαμβανετο,
ος ουδε την ιδιαν επιστηι γεννησιν, η μικρον τι ταυτης κατειληφας, και οσον αισχυνηι
λεγειν· επειτα οιει το παν γινωσκειν; πολλα αν καμοις προτερον, η ευροις λογους
συμπηξεως, μορφω σεως, φανερωσεως, ψυχης προς σωμα δεσμον, νου προς ψυχην,
λογου προς νουν, κινησιν, αυξησιν, τροφης εξομοιωσιν, αισθησιν, μνημην,
αναμνησιν, ταλλα εξ ων συνεστηκας· και τινα μεν του συναμφοτερου ψυχης και
σωματος, τινα δε τα μεμερισμενα, τινα δε α παρ' αλληλων λαμβανουσιν· ων γαρ
υστερον η τελειωσις, τουτων οι λογοι μετα της γεννησεως. ειπε τινες· και μηδε τοτε
φιλοσοφησηις θεου γεννησιν· ου γαρ ασφαλες. ει μεν γαρ την σην γινωσκεις, ου
παντως και την του θεου· ει δε μηδε την σην, πως την του θεου; οσωι γαρ θεος
ανθρωπου δυστεκμαρτοτερος, τοσουτωι και της σης γεννησεως αληπτοτερα η ανω
γεννησις. ει δε οτι μη σοι κατει ληπται, δια τουτο ουδε γεγεννηται, ωρα σοι πολλα
διαγραφειν των οντων, α μη κατειληφας, και προ γε απαντων τον θεον αυτον· ουδε
γαρ ο τι ποτε εστιν ειπειν εχεις, και ει λιαν τολμηρος ει, και τα περιττα
μεγαλοψυχος. καταβαλε σου τας ρευσεις, και τας διαιρε σεις, και τας τομας, και το
ως περι σωματος διανοεισθαι της ασω ματου φυσεως· και ταχα αν αξιον τι
διανοηθειης θεου γεννησεως. πως γεγεννηται; παλιν γαρ το αυτο φθεγξομαι
δυσχεραινων. θεου γεννησις σιωπηι τιμασθω. μεγα σοι το μαθειν, οτι γεγεννηται. το
δε πως, ουδε αγγελοις εννοειν, μη οτι γε σοι νοειν συγχωρησομεν. βουλει
παραστησω το πως; ως οιδεν ο γεννησας πατηρ, και ο γεννηθεις υιος. το δε υπερ
ταυτα νεφει κρυπτεται, την σην διαφευ γον αμβλυωπιαν.
9 Ὄντα ουν γεγεννηκεν, η ουκ οντα; των ληρηματων· περι εμε και σε ταυτα,
οι το μεν τι ημεν, ωσπερ εν τηι οσφυι του Ἀβρααμ ο Λευι, το δε γεγοναμεν· ωστε εξ
οντων τροπον τινα το ημετερον, και ουκ οντων· εναντιως περι την αρχεγονον υλην
υποστασαν σαφως εξ ουκ οντων, καν τινες αγενητον αναπλαττωσιν. ενταυθα δε συν
δρομον τωι ειναι το γεγεννησθαι, και απ' αρχης· ωστε που θησεις το αμφικρημνον
τουτο ερωτημα; τι γαρ του απ' αρχης πρεσβυ τερον, ιν' εκει θωμεν το ειναι ποτε του
υιου, η το μη ειναι; αμφο τερως γαρ το απ' αρχης λυθησεται. ει μη σοι και ο πατηρ,
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παλιν ερωτωντων ημων, εξ οντων, η εξ ουκ οντων, κινδυνευσειεν η δις ειναι, ο μεν
προων, ο δε ων, η ταυτον τωι υιωι παθειν, εξ ουκ οντων ειναι, δια τα σα των
ερωτηματων παιγνια, και τας εκ ψαμμων οικοδομας, αι μηδε αυραις ιστανται. εγω
μεν ουν ουδετερον τουτων δεχομαι, και την ερωτησιν φημι το ατοπον εχειν, ουχι το
απορον την απαντησιν. ει δε σοι φαινεται αναγκαιον ειναι το ετερον αλη θευειν επι
παντος, κατα τας σας διαλεκτικας υποληψεις, δεξαι μου τι μικρον ερωτημα. ο χρονος
εν χρονωι, η ουκ εν χρονωι; ει μεν ουν εν χρονωι, τινι τουτωι; και τι παρα τουτον οντι;
και πως περιεχοντι; ει δε ουκ εν χρονωι, τις η περιττη σοφια χρονον εισαγειν
αχρονον; του δε, Νυν εγω ψευδομαι, δος το ετερον, η αληθευεσθαι μονον, η
ψευδεσθαι· ου γαρ αμφοτερα δωσομεν. αλλ' ουκ ενδεχεται. η γαρ ψευδομενος
αληθευσει, η αληθευων ψευσεται· πασα αναγκη. τι ουν θαυμαστον, ωσπερ ενταυθα
συμβαινει τα εναντια, ουτως εκεισε αμφοτερα ψευδεσθαι, και ουτω σοι το σοφον
ηλιθιον αναφανη σεται; εν ετι μοι λυσον των αινιγματων· σεαυτωι δε γεννωμενωι
παρης; παρει δε νυν; η ουδετερον; ει μεν γαρ και παρης, και παρει, ως τις, και τινι;
και πως ο εις αμφω γεγονατε; ει δε μηδετερον των ειρημενων, πως σεαυτου χωριζηι;
και τις η αιτια της διαζευ ξεως; αλλ' απαιδευτον το περι του ενος, ει εαυτωι παρεστιν,
η μη, πολυπραγμονειν. ταυτα γαρ επ' αλλων, ουχ εαυτου λεγεται. απαι δευτοτερον,
ευ ισθι, το απ' αρχης γεγεννημενον, ει ην προ της γεννησεως, η ουκ ην,
διευθυνεσθαι. ουτος γαρ περι των χρονωι διαιρετων ο λογος.
10 Ἀλλ' ου ταυτον, φησι, το αγεννητον και το γεννητον. ει δε τουτο, ουδε ο
υιος τωι πατρι ταυτον. οτι μεν φανερως ο λογος ουτος εκβαλλει τον υιον της
θεοτητος, η τον πατερα, τι χρη λεγειν; ει γαρ το αγεννητον ουσια θεου, το γεννητον
ουκ ουσια· ει δε τουτο, ουκ εκεινο. τις αντερει λογος; ελου τοινυν των ασεβειων
οποτεραν βουλει, ω κεινε θεολογε, ειπερ ασεβειν παντως εσπουδακας. επειτα πως ου
ταυτον λεγεις το αγεννητον και το γεννητον; ει μεν το μη εκτισμενον και
εκτισμενον, καγω δεχομαι. ου γαρ ταυτον τηι φυσει το αναρχον και το κτιζομενον. ει
δε το γεγεννηκος και το γεγεν νημενον ου ταυτον λεγεις, ουκ ορθως λεγεται. ταυτον
γαρ ειναι πασα αναγκη. αυτη γαρ φυσις γεννηματος, ταυτον ειναι τωι γεγεννηκοτι
κατα την φυσιν. η ουτω παλιν· πως λεγεις το αγεν νητον και το γεννητον; ει μεν γαρ
την αγεννησιαν αυτην και την γεννησιν, ου ταυτον· ει δε οις υπαρχει ταυτα, πως ου
ταυτον; επει και το ασοφον και το σοφον αλληλοις μεν ου ταυτα, περι ταυτον δε, τον
ανθρωπον· και ουκ ουσιας τεμνει, περι δε την αυτην ουσιαν τεμνεται. η και το
αθανατον, και το ακακον, και το αναλλοιωτον ουσια θεου. αλλ' ει τουτο, πολλαι
ουσιαι θεου, και ου μια. η συν θετον εκ τουτων το θειον. ου γαρ ασυνθετως ταυτα,
ειπερ ουσιαι.
11 Ταυτα μεν ου φασι, κοινα γαρ και αλλων. ο δε μονου θεου και ιδιον, τουτο
ουσια. ουκ αν μεν συγχωρησαιεν ειναι μονου θεου το αγεννητον οι και την υλην και
την ιδεαν συνεισαγοντες ως αγεν νητα. το γαρ Μανιχαιων πορρωτερω ριψωμεν
σκοτος. πλην εστω μονου θεου. τι δε ο Ἀδαμ; ου μονος πλασμα θεου; και πανυ,
φησεις. αρ' ουν και μονος ανθρωπος; ουδαμως. τι δη ποτε; οτι μη ανθρωποτης η
πλασις· και γαρ το γεννηθεν ανθρωπος. ουτως ουδε το αγεννητον μονον θεος, ει και
μονου πατρος, αλλα δεξαι και το γεννητον ειναι θεον. εκ θεου γαρ, ει και λιαν ει
φιλαγεννητος. επειτα πως ουσιαν θεου λεγεις, ου την του οντος θεσιν, αλλα την του
μη οντος αναιρεσιν; το γαρ μη υπαρχειν αυτωι γεννησιν ο λογος δηλοι, ουχ ο την
φυσιν εστι παριστησιν, ουδ' ο υπαρχει το μη εχον γεννησιν. τις ουν ουσια θεου; της
σης απονοιας τουτο λεγειν, ος πολυπραγμονεις και την γεννησιν. ημιν δε μεγα, καν
ειποτε και εις υστερον τουτο μαθοιμεν, λυθεντος ημιν του ζοφου και της παχυτητος,
ως η του αψευδους υποσχεσις. τουτο μεν ουν και νοεισθω και ελπιζεσθω τοις επι
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τουτωι καθαιρομενοις. ημεις δε τοσουτον ειπειν θαρρησωμεν, οτι ει και μεγα τωι
πατρι το μηδα μοθεν ωρμησθαι, ουκ ελαττον τωι υιωι το εκ τοιουτου πατρος. της τε
γαρ του αναιτιου δοξης μετεχοι αν, οτι εκ του αναιτιου, και προσεστι το της
γεννησεως, πραγμα τοσουτον και ουτω σεβασμιον τοις μη παντηι χαμαιπετεσι και
υλικοις την διανοιαν.
12 Ἀλλ' ει ταυτον τωι πατρι, φασιν, ο υιος κατ' ουσιαν, αγεν νητος δε ο πατηρ,
εσται τουτο και ο υιος. καλως, ειπερ ουσια θεου το αγεννητον, ιν' ηι τις καινη μιξις,
γεννητοαγεννητον. ει δε περι ουσιαν η διαφορα, τι τουτο ως ισχυρον λεγεις; η και συ
πατηρ του πατρος, ινα μηδενι λειπηι του σου πατρος, επειδη ταυτον ει κατ' ουσιαν; η
δηλον οτι, της ιδιοτητος ακινητου μενουσης, ζητησομεν ουσιαν θεου, η τις ποτε
εστιν, ειπερ ζητησομεν; οτι δε ου ταυτον αγεννητον και θεος, ωδε αν μαθοις. ει
ταυτον ην, εδει παντως, επειδη τινων θεος ο θεος, τινων ειναι και το αγεννητον· η
επει μηδενος το αγεννητον, μηδε τον θεον ειναι τινων. τα γαρ παντηι ταυτα και
ομοιως εκφερεται. αλλα μην ου τινων το αγεννητον, τινων γαρ; και τινων θεος ο
θεος, παντων γαρ. πως ουν αν ειη ταυτον θεος και αγεννητον; και παλιν, επειδη το
αγεννητον και το γεννητον αντικειται αλληλοις, ως εξις και στερησις, αναγκη και
ουσιας εισαχθηναι αντικειμενας αλληλαις. οπερ ου δεδοται· η επειδη παλιν αι εξεις
των στερησεων προτεραι, και αναιρετικαι των εξεων αι στερησεις, μη μονον
πρεσβυτεραν ειναι της του πατρος ουσιας την του υιου, αλλα και αναιρουμενην υπο
του πατρος, οσον επι ταις σαις υποθεσεσι.
13 Τις ετι λογος αυτοις των αφυκτων; ταχα αν επ' εκεινο κατα φυγοιεν
τελευταιον· ως ει μεν ου πεπαυται του γενναιν ο θεος, ατελης η γεννησις, και ποτε
παυσεται· ει πεπαυται δε, παντως και ηρξατο. παλιν οι σωματικοι τα σωματικα. εγω
δε ει μεν αιδιον αυτωι το γεννασθαι, η μη, ουπω λεγω, εως αν το Προ παντων
βουνων γενναι με ακριβως επισκεψωμαι. ουχ ορω δε τις η αναγκη του λογου. ει γαρ
ηρκται κατ' αυτους το παυσομενον, ουκ ηρκται παντως το μη παυσομενον. τι τοινυν
αποφανουνται περι ψυχης, η της αγγελικης φυσεως; ει μεν ηρκται, και παυσεται· ει
δε ου παυ σεται, δηλον οτι κατ' αυτους ουδε ηρκται. αλλα μην και ηρκται, και ου
παυσεται. ουκ αρα ηρκται κατ' αυτους το παυσομενον. ο μεν ουν ημετερος λογος·
ωσπερ ιππου, και βοος, και ανθρωπου, και εκαστου των υπο το αυτο ειδος, εις λογος
εστι, και ο μεν αν μετεχηι του λογου, τουτο και κυριως λεγεσθαι, ο δ' αν μη μετεχηι,
τουτο η μη λεγεσθαι, η μη κυριως λεγεσθαι. ουτω δε και θεου μιαν ουσιαν ειναι, και
φυσιν. και κλησιν, καν επινοιαις τισι διαι ρουμεναις συνδιαιρηται και τα ονοματα·
και ο μεν αν κυριως λεγηται, τουτο και ειναι θεον· ο δ' αν ηι κατα φυσιν, τουτο και
αληθως ονομαζεσθαι· ειπερ μη εν ονομασιν, αλλ' εν πραγμασιν εστιν ημιν η
αληθεια. οι δε, ωσπερ δεδοικοτες μη παντα κινειν κατα της αληθειας, θεον μεν ειναι
τον υιον ομολογουσιν, οταν βιασθωσι τωι λογωι και ταις μαρτυριαις, ομωνυμον δε
και μονης κοινωνουντα της κλησεως.
14 Ὅταν δε ανθυποφερωμεν αυτοις· τι ουν; ου κυριως θεος ο υιος, ωσπερ
ουδε ζωιον το γεγραμμενον; πως ουν θεος, ει μη κυριως θεος; τι γαρ κωλυει, φασι,
και ομωνυμα ταυτα ειναι, και κυριως αμφοτερα λεγεσθαι; και προσοισουσιν ημιν
τον κυνα, τον χερσαιον, και τον θαλαττιον, ομωνυμα τε οντα, και κυριως λεγομενα,
–εστι γαρ τι και τοιουτον ειδος εν τοις ομωνυμοις, –και ειτε τι αλλο τηι αυτηι
προσχρηται προσηγοριαι, και μετεχει ταυτης επ' ισης, τηι φυσει διεστηκος. αλλ' εκει
μεν, ω βελτιστε, δυο φυσεις τιθεις υπο την αυτην προσηγοριαν, ουδεν αμεινω την
ετεραν της ετερας εισα γεις, ουδε την μεν προτερον, την δε υστερον, ουδε την μεν
μαλλον, την δε ηττον ουσαν τουθ' οπερ λεγεται. ουδε γαρ τι συνεζευκται το ταυτην
παρεχον αυταις την αναγκην. ου γαρ ο μεν μαλλον κυων, ο δε ηττον του ετερου
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κυνος, οιον ο θαλαττιος του χερσαιου, η ο χερσαιος εμπαλιν του θαλαττιου· δια τι
γαρ, η κατα τινα λογον; αλλ' εν ομοτιμοις πραγμασι και διαφοροις η κοινωνια της
κλησεως. ενταυθα δε τωι θεωι παραζευγνυς το σεβασμιον, και το υπερ πασαν ουσιαν
ειναι και φυσιν. ο μονου θεου και οιονει φυσις θεοτητος, ειτα τωι πατρι μεν τουτο
διδους, τον υιον δε αποστερων και υποτι θεις, και τα δευτερα νεμων αυτωι της τιμης
και της προσκυνησεως, καν ταις συλλαβαις χαριζηι το ομοιον, τωι πραγματι την
θεοτητα περικοπτεις, και μεταβαινεις κακουργως απο της το ισον εχουσης
ομωνυμιας επι την τα μη ισα συνδεουσαν· ωστε ο γραπτος σοι και ο ζων ανθρωπος
μαλλον η οι του υποδειγματος κυνες τηι θεοτητι πλησιαζουσιν. η δος αμφοτεροις,
ωσπερ την κοινωνιαν της κλησεως, ουτω δε και την ομοτιμιαν των φυσεων, ει και
διαφορους ταυτας εισαγεις· και καταλελυκας σου τους κυνας, ους εξηυρες κατα της
ανισοτητος. τι γαρ οφελος της ομωνυμιας, ει το ισοτιμον μη εχοιεν οι παρα σου
διαιρουμενοι; ου γαρ ινα ισοτιμα δειξηις, αλλ' ινα ανισοτιμα, προς την ομωνυμιαν
και τους κυνας κατεφυγες. πως αν τις ελεγχθειη μαλλον και εαυτωι μαχομενος και
θεοτητι;
15 Ἐαν δε λεγοντων ημων, οτι τωι αιτιωι μειζων ο πατηρ του υιου,
προσλαβοντες την Το δε αιτιον φυσει προτασιν, επειτα το Μειζον τηι φυσει
συναγωσιν· ουκ οιδα ποτερον εαυτους παραλογι ζονται, η τους προς ους ο λογος. ου
γαρ απλως οσα κατα τινος λεγεται, ταυτα και κατα του υποκειμενου τουτωι
ρηθησεται· αλλα δηλον κατα τινος, και τινα. επει τι κωλυει καμε ταυτην προτασιν
ποιησαμενον την, οτι ο πατηρ μειζων τηι φυσει, επειτα προσλαβοντα το Φυσει δε ου
παντως μειζων ουδε πατηρ, εντευθεν συναγαγειν το Μειζον ου παντως μειζον· η, Ὁ
πατηρ ου παντως πατηρ. ει βουλει δε ουτως· ο θεος, ουσια· η ουσια δε, ου παντως
θεος· το εξης αυτος συναγαγε· ο θεος, ου παντως θεος. αλλ' οιμαι, παρα το πηι και
απλως ο παραλογισμος ουτος, ως τοις περι ταυτα τεχνο λογειν συνηθες. ημων γαρ
το μειζον τηι του αιτιου φυσει διδοντων, αυτοι το τηι φυσει μειζον επαγουσιν· ωσπερ
αν ει και λεγοντων ημων, οτι ο δεινα νεκρος ανθρωπος, απλως επηγον αυτοι τον
ανθρωπον.
16 Ἐκεινο δε πως παραδραμωμεν, ουδενος ηττον των ειρημενων ον
αξιαγαστον; Ὁ πατηρ, φησιν, ουσιας, η ενεργειας ονομα; ως αμφοτερωθεν ημας
δησοντες, –ει μεν ουσιας φησομεν, συνθησο μενους ετεροουσιον ειναι τον υιον,
επειδη μια μεν ουσια θεου, ταυτην δε, ως ουτοι, προκατειληφεν ο πατηρ· ει δε
ενεργειας, ποιημα σαφως ομολογησοντας, αλλ' ου γεννημα. ου γαρ ο ενεργων, εκει
παντως και το ενεργουμενον. και πως τωι πεποιηκοτι ταυτον το πεποιημενον,
θαυμαζειν φησουσι. σφοδρα αν ηιδεσθην υμων και αυτος την διαιρεσιν, ει των δυο το
ετερον δεξασθαι ην αναγκαιον, αλλα μη τα δυο διαφυγοντα τριτον ειπειν
αληθεστερον· οτι ουτε ουσιας ονομα ο πατηρ, ω σοφωτατοι, ουτε ενεργειας, σχεσεως
δε και του πως εχει προς τον υιον ο πατηρ, η ο υιος προς τον πατερα. ως γαρ παρ'
ημιν αι κλησεις αυται το γνησιον και οικειον γνωρι ζουσιν, ουτω κακει την του
γεγεννημενου προς το γεγεννηκος ομοφυιαν σημαινουσιν. εστω δε, υμων χαριν, και
ουσιας τις ο πατηρ· συνεισαξει τον υιον, ουκ αλλοτριωσει, κατα τας κοινας εννοιας
και την των κλησεων τουτων δυναμιν. εστω και ενεργειας, ει τουτο δοκει· ουδε
ουτως ημας αιρησετε. αυτο δε τουτο ενηργηκως αν ειη το ομοουσιον, ει και ατοπος
αλλως η της περι τουτο ενεργειας υποληψις. οραις οπως υμων, και κακομαχειν
εθελοντων, τας στρο φας διαφευγομεν; επει δε σου το εν τοις λογισμοις και ταις
στρο φαις αμαχον εγνωμεν, ιδωμεν σου και την εκ των θειων λογιων ισχυν, αν αρα
δεξηι καντευθεν πειθειν ημας.
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17 Ἡμεις μεν γαρ εκ μεγαλων και υψηλων των φωνων του υιου την θεοτητα
και κατειληφαμεν, και κηρυσσομεν. τινων τουτων; της θεος, της λογος, ο εν αρχηι, ο
μετα της αρχης, η αρχη· Ἐν αρχηι ην ο λογος, και ο λογος ην προς τον θεον, και θεος
ην ο λογος· και, Μετα σου η αρχη· και, Ὁ καλων αυτην απο γενεων αρχην. επειδη
υιος μονογενης· Ὁ μονογενης υιος, ο ων εις τον κολπον του πατρος, εκεινος
εξηγησατο. οδος, αληθεια, ζωη, φως· Ἐγω ειμι η οδος, και η αληθεια, και η ζωη· και,
Ἐγω ειμι το φως του κοσμου. σοφια, δυναμις· Χριστος θεου δυναμις, και θεου σοφια.
απαυγασμα, χαρακτηρ, εικων, σφραγις· Ὃς ων απαυγασμα της δοξης και χαρακ τηρ
της υποστασεως αυτου· και, Εικων της αγαθοτητος· και, Τουτον γαρ ο πατηρ
εσφραγισεν ο θεος. κυριος, βασιλευς, ο ων, ο παντοκρατωρ· Ἔβρεξε κυριος πυρ παρα
κυριου· και, Ῥαβδος ευθυτητος η ραβδος της βασιλειας σου· και, Ὁ ων, και ο ην, και
ο ερχομενος, και ο παντοκρατωρ. σαφως περι του υιου λεγομενα, και οσα της αυτης
τουτοις εστι δυναμεως, ων ουδεν επικτητον, ουδε υστερον τωι υιωι προσγενομενον, η
τωι πνευματι, ωσπερ ουδε αυτωι τωι πατρι. ου γαρ εκ προσθηκης το τελειον. ου γαρ ην
οτε αλογος ην, ουδε ην οτε ου πατηρ, ουδε ην οτε ουκ αληθης, η ασοφος, η
αδυνατος, η ζωης ενδεης, η λαμπροτητος, η αγαθοτητος.
18 Συ δε μοι καταριθμει προς ταυτα τα της αγνωμοσυνης ρηματα, το θεος μου
και θεος υμων, το μειζων, το εκτισε, το εποιησε, το ηγιασεν. ει βουλει δε, και το
δουλον, και το υπηκοον· το δεδωκε, το εμαθε, το εντεταλται, το απεσταλται, το μη
δυνασθαι αφ' εαυτου τι ποιειν, η λεγειν, η κρινειν, η δωρεισθαι, η βου λεσθαι. ετι δε
και ταυτα, την αγνοιαν, την υποταγην, την ευχην, την ερωτησιν, την προκοπην, την
τελειωσιν. προσθες, ει βουλει, και οσα τουτων ταπεινοτερα, το υπνουν, το πεινην, το
κοπιαν, το δακρυειν, το αγωνιαν, το υποδυεσθαι. ταχα δ' αν ονειδισαις και τον
σταυρον, και τον θανατον. την γαρ εγερσιν και την αναληψιν παρησειν μοι δοκεις,
επειδη τι και προς ημων εν τουτοις ευρισκεται. πολλα δ' αν ετι προς τουτοις
σπερμολογησαις, ει βουλοιο συντιθεναι τον ομωνυμον σου θεον και παρεγγραπτον,
ημιν δε αληθινον και ομοτιμον τωι πατρι. τουτων γαρ εκαστον ου χαλεπον μεν και
κατα μερος επεξιοντα εξηγεισθαι σοι προς το ευσεβεστατον, και ανακαθαιρειν το εν
τοις γραμμασι προσκομμα, ει γε προσπταιεις οντως, αλλα μη εκων κακουργεις. ενι δε
κεφα λαιωι, τα μεν υψηλοτερα προσαγε τηι θεοτητι και τηι κρειττονι φυσει παθων και
σωματος· τα δε ταπεινοτερα τωι συνθετωι, και τωι δια σε κενωθεντι και σαρκωθεντι,
ουδεν δε χειρον ειπειν, και ανθρωπισθεντι, ειτα και υψωθεντι, ινα συ το των
δογματων σου σαρκικον και χαμαιπετες καταλυσας μαθηις υψηλοτερος ειναι, και
συνανιεναι θεοτητι, και μη τοις ορωμενοις εναπομενοις, αλλα συν επαιρηι τοις
νοουμενοις, και γινωσκηις, τις μεν φυσεως λογος, τις δε λογος οικονομιας.
19 Ουτος γαρ ο νυν σοι καταφρονουμενος, ην οτε και υπερ σε ην· ο νυν
ανθρωπος και ασυνθετος ην. ο μεν ην, διεμεινεν· ο δε ουκ ην, προσελαβεν. εν αρχηι
ην αναιτιως· τις γαρ αιτια θεου; αλλα και υστερον γεγονε δι' αιτιαν (η δε ην το σε
σωθηναι τον υβριστην, ος δια τουτο περιφρονεις θεοτητα, οτι την σην παχυτητα
κατεδεξατο) δια μεσου νοος ομιλησας σαρκι, και γενομενος ανθρωπος, ο κατω θεος·
επειδη συνανεκραθη θεωι, και γεγονεν εις, του κρειττονος εκνικησαντος, ινα
γενωμαι τοσουτον θεος, οσον εκεινος ανθρωπος. εγεννηθη μεν, αλλα και
εγεγεννητο· εκ γυναικος μεν, αλλα και παρθενου. τουτο ανθρωπινον, εκεινο θειον.
απατωρ εντευθεν, αλλα και αμητωρ εκειθεν. ολον τουτο θεοτητος. εκυοφορηθη μεν,
αλλ' εγνωσθη προφητηι και αυτωι κυοφορουμενωι, και προσκιρτωντι του λογου, δι'
ον εγενετο. εσπαργανωθη μεν, αλλ' αποσπαργα νουται τα της ταφης ανισταμενος. εν
φατνηι μεν ανελκιθη, αλλ' υπ' αγγελων εδοξασθη, και υπ' αστερος εμηνυθη, και υπο
μαγων προσεκυνηθη. πως συ προσπταιεις τωι βλεπομενωι, μη σκοπων το νοουμενον;
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εφυγαδευθη μεν εις Αιγυπτον, αλλα φυγαδευει τα Αιγυπτιων. ουκ ειχεν ειδος ουδε
καλλος παρα Ἰουδαιοις, αλλα τωι ∆αβιδ ωραιος ην καλλει παρα τους υιους των
ανθρωπων, αλλ' επι του ορους αστραπτει, και ηλιου φωτοειδεστερος γινεται, το
μελλον μυσταγωγων.
20 Ἐβαπτισθη μεν ως ανθρωπος, αλλ' αμαρτιας ελυσεν ως θεος· ου
καθαρσιων αυτος δεομενος, αλλ' ινα αγιασηι τα υδατα. επειρασθη ως ανθρωπος, αλλ'
ενικησεν ως θεος· αλλα Θαρρειν διακελευεται, ως κοσμον νενικηκως. επεινησεν,
αλλ' εθρεψε χιλιαδας, αλλ' αρτος εστι ζωτικος και ουρανιος. εδιψησεν, αλλ'
εβοησεν· Ἐαν τις διψαι, ερχεσθω προς με, και πινετω· αλλα και πηγαζειν υπεσχετο
τους πιστευοντας. εκοπιασεν, αλλα των κοπιωντων και πεφορτισμενων εστιν
αναπαυσις. εβαρηθη μεν υπνωι, αλλ' επι πελαγους κουφι ζεται, αλλ' επιτιμαι
πνευμασιν, αλλα Πετρον κουφιζει βαπτιζο μενον. διδωσι τελος, αλλ' εξ ιχθυος, αλλα
βασιλευει των απαι τουντων. Σαμαρειτης ακουει και δαιμονων, πλην σωζει τον απο
Ἰερουσαλημ καταβαινοντα και ληισταις περιπεσοντα, πλην υπο δαιμονων
επιγινωσκεται, και απελαυνει δαιμονας, και λεγεωνα πνευματων βυθιζει, και ως
αστραπην οραι πιπτοντα τον αρχηγον των δαιμονων. λιθαζεται, αλλ' ουχ αλισκεται.
προσευχεται, αλλ' επακουει. δακρυει, αλλα παυει δακρυον. ερωται που τεθειται
Λαζαρος, ανθρωπος γαρ ην· αλλ' εγειρει Λαζαρον, θεος γαρ ην. πωλειται, και λιαν
ευωνως, τριακοντα γαρ αργυριων, αλλ' εξα γοραζει κοσμον, και μεγαλης τιμης, του
ιδιου γαρ αιματος. ως προβατον επι σφαγην αγεται, αλλα ποιμαινει τον Ἰσραηλ, νυν
δε και πασαν την οικουμενην. ως αμνος αφωνος, αλλα λογος εστι, φωνηι βοωντος εν
τηι ερημωι καταγγελλομενος. μεμαλα κισται, και τετραυματισται, αλλα θεραπευει
πασαν νοσον, και πασαν μαλακιαν. επι το ξυλον αναγεται, προσπηγνυται, αλλα τωι
ξυλωι της ζωης αποκαθιστησιν, αλλα σωζει και ληιστην συσταυ ρουμενον, αλλα
σκοτιζει παν το ορωμενον. οξος ποτιζεται, χολην βρωματιζεται· τις; ο το υδωρ εις
οινον μεταβαλων, ο της πικρας γευσεως καταλυτης, ο γλυκασμος και ολος επιθυμια.
παραδιδωσι την ψυχην, αλλ' εξουσιαν εχει παλιν λαβειν αυτην, αλλα καταπετασμα
ρηγνυται, τα γαρ ανω παραδεικνυται, αλλα πετραι σχιζονται, αλλα νεκροι
εγειρονται. αποθνησκει, ζωο ποιει δε, και καταλυει τωι θανατωι τον θανατον.
θαπτεται, αλλ' ανισταται. εις ᾅδου κατεισιν, αλλ' αναγει ψυχας, αλλ' εις ουρανους
ανεισιν, αλλ' ηξει κριναι ζωντας και νεκρους, και τους τοιουτους βασανισαι λογους.
ει ταυτα εμποιει σοι της πλανης την αφορμην, εκεινα σου λυει την πλανην.
21 Ταυτα τοις αινιγματισταις παρ' ημων, ουχ εκοντων μεν· ου γαρ ηδυ τοις
πιστοις αδολεσχια και λογων αντιθεσις, αρκει γαρ και εις αντικειμενος· πλην
αναγκαιως δια τους εμπιπτοντας, επει και δια τας νοσους τα φαρμακα, ιν' ειδωσι μη
παντα οντες σοφοι μηδε αηττητοι τα περιττα και κενουντα το ευαγγελιον. οταν γαρ
το του λογου δυνατον προβαλλωμεθα, το πιστευειν αφεντες, και το του πνευματος
αξιοπιστον ταις ζητησεσι λυσωμεν, ειτα ηττηθηι του μεγεθους των πραγματων ο
λογος, –ηττηθησεται δε παντως, απο ασθενους οργανου της ημετερας διανοιας
ορμωμενος, –τι γινεται; το ασθενες του λογου του μυστηριου φαινεται· και ουτω
κενωσις του σταυρου το του λογου κομψον αναδεικνυται, ως και Παυλωι δοκει. η
γαρ πιστις του καθ' ημας λογου πληρωσις. ο δε αναγ γελλων συνδεσμους, και λυων
κρατουμενα, ο και ημιν επι νουν αγαγων διαλυσαι στραγγαλιας βιαιων δογματων,
μαλιστα μεν και τουτους μεταβαλων ποιησειεν πιστους αντι τεχνολογων, και
Χριστιανους ανθ' ων νυν ονομαζονται. τουτο δη και παρακαλουμεν· δεομεθα υπερ
Χριστου· καταλλαγητε τωι θεωι, και το πνευμα μη σβεννυτε· μαλλον δε, καταλλαγειη
Χριστος υμιν, και το πνευμα οψε γουν αναλαμψειεν. ει δε λιαν εχοιτε φιλονεικως,
αλλ' ημεις γε σωζοιμεν ημιν αυτοις την τριαδα, και υπο της τριαδος σωζοιμεθα,
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μενοντες ειλικρινεις και απροσκοποι, μεχρις αναδειξεως τελεωτερας των
ποθουμενων, εν αυτωι Χριστωι τωι κυριωι ημων, ωι η δοξα εις τους αιωνας· Ἀμην.

 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


