In laudem Cypriani
ΛΟΓΟΣ Κ∆ʹ.
Εις τον αγιον ιερομαρτυρα Κυπριανον, εξ αγρου μετα μιαν της μνειας
ημεραν επανηκοντος.
Αʹ. Μικρου Κυπριανος διεφυγεν ημας· ω της ζη 35.1172 μιας! και υμεις
ηνεσχεσθε, οι παντων μαλλον τον ανδρα θαυμαζοντες, και ταις δι' ετους τιμωντες
εκεινον τιμαις τε και πανηγυρεσι· Κυπριανος, ου, και τοις ταλλα επιλησμοσι,
μεμνησθαι των αναγκαιων· ειπερ των αριστων μαλιστα μνημονευτεον, και ων το
μεμνησθαι οσιον τε ομου και ωφελιμον, Ἀλλ' αποδωμεν συν τοκωι το χρεος, αν αρα
τοσουτον ευπορουντες φανωμεν, αλλα μη παντα ωμεν εν δεεις τε και πενητες. Ἂν
δε και λιαν πενητες, οιδ' οτι συγγνωσεται ημιν και της υπερημεριας, και της πενιας,
επει και παντα μεγαλοψυχος ο ανηρ και φιλοσοφος· μονον αν, οτι μη διεφυγεν ημας,
ευχαρι στησωμεν. Ευχαριστησωμεν δε· και γαρ αξιον. Ἀρκτεον δε ουτως, ως εις
καλον υμιν επανηκομεν, και καλοις μετροις Θεου, του παντα εν σταθμωι και μετρωι
διοριζοντος τε και διευθυνοντος, εκ της ησυ χιας επι τον λογον, εκ της
φιλομαρτυρος επι μαρτυρας, εκ της σωματικης ανεσεως επι την πνευματικην
εστιασιν.
Βʹ. Ἐποθουμεν υμας, ω τεκνα, και αντεποθουμε θα τοις ισοις μετροις·
πειθομαι γαρ. Ὁρατε πατρος ευγνωμοσυνην· και το εμαυτου λεγω, και το υμετερον
μαρτυρω, και τοσουτον διαζευχθεντες αλλη λων, οσον τον ποθον γνωρισαι και
δοκιμασαι τηι απο στασει, καθαπερ οι ζωγραφοι τους πινακας, παλιν συνηλθομεν. Ὡς
μεγα μνημης εμπυρευμα, και βραχεια συνηθεια φιλων, τοις τε αγαπητικοις τον
τροπον, και Θεου μιμουμενοις φιλανθρωπιαν! Πως δε ουκ εμελλομεν, οι Χριστου
μαθηται, του κενωθεντος δι' ημας μεχρι δουλου μορφης, και ξενους οντας των
ουρανιων προς εαυτον συναγαγοντος, ανθ εξεσθαι τε και περιεξεσθαι αλληλων, και
τηρησειν την ενοτητα του πνευματος εν τωι συνδεσμωι της ειρηνης, η νομου και
προφητων εστι μυστηριον, ειτ' ουν κεφαλαιον;
Γʹ. Ἓν μεν δη τουτο της ευεργεσιας και πρωτον, το ως ταχιστα προσδραμειν
αλληλοις και περιπτυξα σθαι. Ουδε γαρ φερει την αναβολην ο ζηλος· και βιος ολος
ημερα μια τοις ποθωι καμνουσιν. ∆ευτερον δε, ο 35.1173 και μεγιστον, το μη κατοπιν
εορτης δραμειν, μηδε μαρτυρων μυσταγωγιας απολειφθηναι, και της εν τευθεν
εγγινομενης ημιν τρυφης τε και αναψυξεως. Ἐγω γαρ ταλλα μεν ομολογω παντος
ειναι νωθεστερος· και παντα ποθον απεσεισαμην, αφ' ου Χριστωι συνεταξαμην, και
ουδεν αιρειμε των οσα τερπνα τοις αλλοις και περισπουδαστα· ου πλουτος ο κατω
συρομενος και περιτρεπομενος, ου γαστρος ηδοναι, και κορος πατηρ υβρεως, ουκ
εσθης μαλακη τε και περιῤρεουσα, ου λιθων διαυγειαι και χαριτες, ουκ ακοη
γοητευουσα, ουκ οσφρησις εκθηλυνουσα, ου κροτοι δημων και θεατρων
εκμαινοντες, ων παλαι τοις βουλομενοις παρεχωρησαμεν· ουχ οσα της πρωτης
γευσεως ημων, εξ ης απολωλαμεν, εκγονα· αλλα και πολλην ευηθειαν καταγινωσκω
των κρατεισθαι τουτοις ανεχομενων, και το της ψυχης ευγενες δια φθειρειν τηι περι
ταυτα μικροπρεπειαι, και ως εστωσι προστιθεμενων τοις φευγουσιν. Ἐκεινου δε λιαν
απληστως εχω και περιεχομαι, και του παθους εμαυ τον αποδεχομαι· μαρτυρων
τιμαις επιτερπομαι, και αθλητων αιμασιν επαγαλλομαι· και αλλων μεν οι αθλοι και
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

το κρατειν, εμοι δε οι στεφανοι. Τοσουτον προαρπαζω την ευκοσμιαν, και ουτως
οικειου μαι τα κατορθωματα!
∆ʹ. Πασι μεν δη μαρτυσι πανηγυριστεον, και πασιν ανοικτεον ετοιμως και
γλωσσαν, και ακοην, και δια νοιαν, και λεγοντας τι προθυμως περι αυτων και
ακουοντας, και παντα ελαττω νομιζοντας της εκει νων αθλησεως. Και γαρ ουτως
εχει, πολλων οντων ημιν εις οδηγιαν του κρειττονος, και πολλων των προς αρετην
παιδευματων, λογου, νομου, προφητων, αποστολων, αυτων των Χριστου
παθηματων, του πρωτου μαρτυρος επι τον σταυρον ανελθοντος, καμε
συναγαγοντος, ινα προσηλωσηι την εμην αμαρτιαν, και τον οφιν θριαμβευσηι, και το
ξυλον αγιασηι, και την ηδονην νικησηι, και τον Ἀδαμ ανα σωσηι, και την εικονα
πεσουσαν ανακαλεσηται· τοσ ουτων οντων ημιν και τοιουτων, ουδεν ελαττον ημιν
εις παιδαγωγιαν οι μαρτυρες, ολοκαυτωματα λογικα, θυματα τελεια, προσφοραι
δεκται, της αλη θειας κηρυγματα, του ψευδους στηλιτευματα, νομου συμπληρωσις,
του γε πνευματικως νοουμενου, πλανης καταλυσις, κακιας διωγμος, αμαρτιας
κατακλυσμος, κοσμου καθαρσιον.
Εʹ. Συ δε μοι, Κυπριανε, το τιμιωτατον μοι και πραγμα και ονομα, πλεον η
κατα τους αλλους μαρτυρας (φθονος γαρ ουδεις παρα μαρτυρων μαρτυσιν)· 35.1176
και σου διαφεροντως ηττημαι τε της αρετης, και τηι μνημηι κουφιζομαι, και ωσπερ
ενθους υφ' ηδονης γινομαι, και τινα τροπον συνειμι τε τηι μαρτυριαι, και κοινωνω
της αθλησεως, και ολος προς σε μετανισταμαι· ταχα μεν δια την των λογων
οικειωσιν, οις τοσουτον των αλλων εκρατεις, οσον τα λογικα της αλογου φυσεως
(συνεισερχεται γαρ, ουκ οιδ' οπως, φιλτρον τοις κατα τι συναπτομενοις, ουχ ηττον
τοις λοιποις πραγμασιν, η τοις περι αγχιστειαν αιματος)· ταχα δε δια το της
μεταβολης αθροον τε και παρα δοξον, ο κρειττον λογου και παραδειγματος. Ἐπει
γλυκυ μεν ηλιος μετα νεφος, ωι τεως συνεκα λυπτετο· γλυκιον δε το εαρ, οτι μετα
χειμωνος κατ ηφειαν· ηδιων δε μειδιωσα γαληνη, και θαλασσα ηπλωμενη, και ταις
ακταις προσπαιζουσα μετα πνευματων στασιν, και ωδινοντα κυματα.
ςʹ. Ουτος Κυπριανος, ω ανδρες (ινα οι μεν ειδοτες, ηδιους γενησθε τηι
υπομνησει, οι δε αγνοουντες, μαθητε το καλλιστον των ημετερων διηγηματων, και
την κοινην Χριστιανων φιλοτιμιαν), ουτος εκεινος, το μεγα ποτε Καρχηδονιων
ονομα, νυν δε της οικουμε νης απασης, ο πλουτωι περιφανης, και δυναστειαι
περιβλεπτος, και γενει γνωριμος (ει γε μεγιστον εις ευγενειας αποδειξιν, συγκλητου
βουλης μετουσια και προεδρια), το της νεοτητος ανθος, το της φυσεως αγαλμα, το
των λογων κρατος, των τε κατα φιλοσοφιαν, και οσοι της αλλης παιδευσεως, και
του των ο βουλει μερος· ως μαλλον μεν το ποικιλον η το ακρον εν εκαστωι
θαυμαζεσθαι, μαλλον δε το ευδοκιμον εν εκαστωι της περι παντα πολυμαθιας· η, ινα
διελω σαφεστερον, των μεν τωι ποικιλωι, των δε τωι ακρωι, εστι δε ων αμφοτεροις,
πασι δε παντων εκρατει.
Ζʹ. Των μεν ουν λογων και οι λογοι μαρτυρες, ους πολλους και λαμπρους
εκεινος υπερ ημων κατε βαλετο, επειδη γε μετηνεγκε Θεου φιλανθρωπιαι την
παιδευσιν, του ποιουντος τα παντα και μετασκευα ζοντος, προς το βελτιον, και τωι
λογωι την αλο γιαν υπεκλινεν· το δε εντευθεν, ουκ οιδ' οπως χρη σωμαι, τωι λογωι
και τις γενωμαι· πως μεν μη μακρον αποτεινω λογον, και παντελως εξω του και ρου,
παντων των Κυπριανου μεμνημενος· πως δε μη τα μεγιστα ζημιωσω τους παροντας
τοις σιωπωμε νοις. Ἵν' ουν μεσην βαδισω του καιρου, και του πο θου των
ακουοντων, ουτω μοι δοκει ποιητεον ειναι· 35.1177 τα μεν αλλα παρειναι τοις
ειδοσιν, εκδιδασκειν τους αγνοουντας, ειπερ εισι τινες, ιν' αμφοτεροι ευεργε τωνται
ομοιως, και οι διδασκοντες τα εκεινου, και οι μανθανοντες (επειδη και το μεμνησθαι
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

του αν δρος, αγιασμος, και μεγιστον εις παρακλησιν αρε της ο λογος)· ενος δε η δυο
των εκεινου δια βραχεων επιμνησθηναι, και τουτων οσα μηδε βουλομενωι παρ
ελθειν δυνατον.
Ηʹ. Μνησθησομαι δε του προτερου βιου, και ητις αυτωι γεγονε σωτηριας οδος,
και τις η κλησις, και η προς το κρειττον μεταθεσις. Ἐκεινο μεν γε λιαν αγεννες και
μικροψυχον, οιεσθαι καθυβριζεσθαι τον αθλητην τηι μνημηι των σκαιοτερων. Ἐπει
ουτω και Παυλος ημιν ουκ επαινετος ο μεγας, και Ματθαιος ο τελωνης εν τοις
κακιστοις, και Κυπριανος αυτος· ο μεν των προτερων εαυτου διωγμων μεμνημενος,
και της του ζηλου μεταθεσεως, ιν' εκ του παραλλη λου μαλλον δοξασηι τον
ευεργετην· ο δε τον Τελωνην εαυτωι προστιθεις εν τηι των μαθητων απ αριθμησει,
ωσπερ αλλο τι των τιμιων επισημον· ο δε και μακρωι λογωι στηλιτευων την προτεραν
εαυτου κακιαν, ινα και τουτο Θεωι καρποφορησηι, την εξ αγορευσιν, και πολλοις οδος
γενηται της χρηστοτερας ελπιδος των απο κακιας επιστρεφοντων. Τις ουν η κακια,
και σκοπειτε, οση και ηλικη το μεγεθος· ∆αιμονων ην θεραπευτης, ο Χριστου
μαθητης υστερον· και διωκτης πικροτατος, ο μεγας της αληθειας αγωνιστης· και
λογωι και εργωι ταρασσων την ημε τεραν οδον, δια το εν αμφοτεροις κρατος, ο κρα
τιστος αμφοτερα μετα τουτο Χριστιανοις. Ὅσον κα κον και γοητεια τουτοις
προστιθεμενη, των εκει νου το γνωριμωτατον! οσωι δεινοτερον και απληστια
σωματος, η και τους ταλλα σοφους εκμαι νειν δυναται, και χειρον φρονειν βιαζεται,
καθα περ υβριστης πωλος, τον λογισμον συναρπαζουσα!
Θʹ. Ἥκει δε ημιν επ' αυτο το κεφαλαιον ο λογος. Και μη προς τα πρωτα τις
ορων Κυπριανου, ταις ηδοναις εφιετω· τοις δε τελευταιοις σωφρονιζεσθω. Παρθενος
τις ην των ευπατριδων, και κοσμιων. 35.1180 Ἀκουετε, παρθενοι, και συναγαλλεσθε,
μαλλον δε και των υπο ζυγον οσαι σωφρονες τε και φιλοσω φρονες· κοινον γαρ
αμφοτεραις καλλωπισμα το διηγημα. Και η παρθενος καλη τωι ειδει σφοδρα·
προσαιδετω ταυτηι μεθ' ημων ο θειος ∆αβιδ, Πασα η δοξα, λεγων, της θυγατρος του
βασιλεως εσω θεν, νυμφη Χριστου γνησια, καλλος αποθετον, αγαλμα εμψυχον,
αναθημα ασυλον, τεμενος ανεπιβατον, κηπος κεκλεισμενος, πηγη εσφραγισμενη
(προσαιδετω γαρ τι και Σολομων), μονωι Χριστωι τη ρουμενη. Ταυτης ο μεγας ηλω
Κυπριανος, ουκ οιδ' οθεν και οπως, της παντα ασφαλους και κοσμιας. Ψαυουσι γαρ
οφθαλμοι λιχνοι και των αψαυστων, το προχειροτατον οργανων και απληστοτατον.
Και ουχ ηλω μονον, αλλα και επειρα. Ὢ της ευηθειας, ει ταυτην συλησειν ηλπιζε,
μαλλον δε της αναισχυν τιας του τα τοιαυτα τολμωντος τε και τολμαιν πει θοντος!
Ἐκεινος και εις τον παραδεισον απ' αρχης παρεδυ κατα του πρωτου πλασματος· και
μεσος αγγελων ισταται τον Ἰωβ εξαιτησων· και το τελευ ταιον, κατ' αυτου τολμαι
του ∆εσποτου, του καταλυ σοντος αυτον και θανατωσοντος, και πειραν προσαγει τωι
απειραστωι (επειδη δευτερον Ἀδαμ ειδε του Θεου το φαινομενον), ως και τουτον
καταπα λαισων. Ἠγνοει γαρ, οτι περιπεσειται θεοτητι, προσδραμων ανθρωποτητι. Τι
ουν θαυμαστον, ει και δια Κυπριανου πειραται της αγιας ψυχης, και του ανεπαφου
σωματος;
Ιʹ. Πλην ο μεν επειρα, και προαγωγωι χρηται, ου γυναιωι τινι παλαιωι των προς
ταυτα επιτηδειων, αλλα δαιμονων τινι των φιλοσωματων και φιληδο νων· επειδη
ταχειαι προς την των τοιουτων υπηρεσιαν αι αποστατικαι δυναμεις και φθονεραι,
πολλους κοινωνους ζητουσαι του πτωματος. Και ο μισθος της προαγωγιας, θυσιαι τε
και σπονδαι, και η δι' αιματων και κνισσης οικειωσις· τοιουτους γαρ εδει μισθους
ειναι τοις τα τοιαυτα χαριζομενοις. Ἡ δε ως ᾔσθετο του κακου, και την επιβουλην
εγνω (τα χυτεραι γαρ αι καθαραι ψυχαι και θεοειδεις προς θηραν του ενεργουντος,
καν οτι μαλιστα σοφιστικος ηι και ποικιλος την επιχειρησιν), τι ποιει, και τι
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αντιτεχναται τωι δημιουργωι της κακιας; Παντων απογνουσα των αλλων, επι τον
Θεον καταφευγει, και προστατην ποιειται κατα του μισητου ποθου τον εαυτης
νυμφιον, ος και Σωσανναν εῤρυσατο, και Θεκλαν διεσωσεν· την μεν απο πικρων
πρεσβυτε ρων, την δε απο τυραννου μνηστηρος, και τυ 35.1181 ραννικωτερας
μητρος. Τινα τουτον; Χριστον, ος και πνευμασιν επιτιμαι, και κουφιζει βαπτιζομε
νους, και πεζευει πελαγος, και λεγεωνα πνευματων τωι βυθωι διδωσι· και ρυεται μεν
εκ λακκου δικαιον λεουσι προτεθεντα βοραν, και χειρων εκτασει τους θηρας
νικησαντα· ρυεται δε υπο κητους κατα ποθεντα φυγαδα προφητην, καντοις
σπλαγχνοις την πιστιν διασωσαμενον· σωζει δε Ἀσσυριους εν φλογι παιδας, αγγελωι
την πυραν καταψυξας, και τοις τρισι παραζευξας τον τεταρτον.
ΙΑʹ. Ταυτα και πλειω τουτων επιφημιζουσα, και την Παρθενον Μαριαν
ικετευουσα βοηθησαι παρθενωι κινδυνευουσηι, το της νηστειας και χαμευ νιας
προβαλλεται φαρμακον· ομου μεν το καλλος μαραινουσα ως επιβουλον, ιν'
υποσπασηι της φλογος την υλην, και δαπανησηι το των παθων υπεκκαυμα· ομου δε
τον Θεον ιλεουμενη δια της πιστεως και δια της ταπεινωσεως· ουδενι γαρ ουτω των
παντων, ως κακοπαθειαι, θεραπευεται Θεος, και δακρυσι το φιλανθρωπον
αντιδιδοται. Ποθειτε τα εξης, οιδ' οτι, του διηγηματος. Ἀγωνιατε γαρ υπερ της παρ
θενου, και του εραστου δε ουχ ηττον, μη εις κακον αμφοτεροις ο ποθος εληξεν.
Ἀλλα θαρσειτε. Πιστεως γαρ ο ποθος προξενος γινεται· και παρθενον εαυτωι
μνηστευων ο εραστης, υπο Χριστου μνηστευεται· και η μεν των ποθων φλοξ
αποσβεννυται, η δε της αληθειας αναπτεται. Πως και τινα τροπον; Ἐν ταυθα μοι το
του διηγηματος ηδιστον. Νικαι η παρθενος, νικαται ο δαιμων. Ὁ πειραστης προσεισι
τωι εραστηι, καταμηνυει την ητταν· περιφρονειται. ∆υσχεραινει της υπεροψιας·
αμυνεται τον υπερ οπτην. Ἡ αμυνα δε τις; Εις αυτον εισοικιζεται· τον τεως
θεραπευτην, ινα κακωι το κακον εκκρουσθηι, και λυσσα λυσσης ιαμα γενηται. Της
παρθενου μεν αποκρουεται, καθαπερ τι μηχανημα τειχους οχυρου και γενναιου,
λογου φυγας και δεησεως· τωι πεμψαντι δε προσπαλαιει, (ω του θαυματος!) προς τον
βαλοντα παλιν αναστραφεις, και συμπνιγων, ωσπερ τινα Σαουλ δευτερον.
ΙΒʹ. Τι ουν ο αφρων εραστης και σωφρων επι ληπτος; Ζητει του κακου την
λυσιν, ευρισκει· ευμη 35.1184 χανον γαρ απαν το πιεζομενον. Τις η λυσις; Ἐπι
35.1184 τον της παρθενου καταφευγει Θεον, ωσπερ Σαουλ επι την κινυραν του ∆αβιδ
και τα κρουσματα· προσεισι τωι ταυτης Ποιμενι· καθαιρεται, ωσπερ του ποθου δια της
πληγης, ουτω του πονηρου πνευ ματος δια της εις Χριστον πιστεως· μετατιθεται τον
ποθον· επι πολυ μεν απιστουμενος και αποπεμπομε νος· και γαρ εδοκει το πραγμα
των απιστων ειναι και θαυμασιων, Κυπριανον εν Χριστιανοις αριθμη θηναι ποτε, ει
και παντες ανθρωποι· μετατιθεται δ' ουν, και αποδειξις της μεταβολης εναργης·
Προτιθησι δημοσιαι τας γοητικας βιβλους· θριαμβευει του πονηρου θησαυρου την
ασθενειαν· κηρυσσει την ανοιαν, λαμπραν εξ αυτων αιρει την φλογα, πυρι δαπαναι
την μακραν απατην, η μιαι φλογι σαρκος ουκ επημυνεν· αφισταται των δαιμονων,
οικειουται Θεωι. Ὢ της χαριτος! Ὅση Θεον ευρισκει πονηρωιποθωι και πνευματι,
προβατον ιερον της ιερας γινε ται ποιμνης, ως δε εγω τινος ηκουσα, και νεωκο ρος,
πολλα δεηθεις, ινα φιλοσοφησηι το ταπεινον εις καθαρσιν της προτερας αλαζονειας.
Ειτα ποιμην, και ποιμενων ο κρατιστος τε και δοκιμωτατος. Ου γαρ της
Καρχηδονιων προκαθεζεται μονον Ἐκκλησιας, ουδε της εξ εκεινου και δι' εκεινον
περιβοητου μεχρι νυν Ἀφρικης, αλλα και πασης της εσπεριου, σχεδον δε και της
ευας αυτης, νοτιου τε και βο ρειου ληξεως, εφ' οσα εκεινος ηλθε τωι θαυματι. Ουτω
Κυπριανος ημετερος γινεται.
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΙΓʹ. Ταυτα ο των σημειων και των τερατων Θεος· ταυτα, ο τον Ἰωσηφ αγαγων
εις Αιγυπτον ωνιον δια αδελφων επηρειας, και εν γυναικι δοκιμα σας, και εν
σιτοδοσιαι δοξασας, και εν ενυπνιοις σοφισας, ιν' επι ξενης πιστευθηι, και υπο Φαραω
τιμηθηι, και πατηρ γενηται πολλων μυριαδων, δι' ας Αιγυπτος βασανιζεται, θαλασσα
τεμνεται, αρτος υεται, ηλιος ισταται, γη της επαγγελιας κληροδοτειται. Οιδε γαρ
ποῤρωθεν καταβαλλεσθαι των μεγαλων πραγματων η σοφια τας υποθεσεις, και δια
των εναντιων τα εναντια οικονομεισθαι, ινα και μαλ λον θαυμαζηται. Ἀποχρη και
ταυτα των του Κυπριανου καλων εις μετρον ευφημιας τελειωτατης. Νυν δε τοσαυτα
εστι τα λειπομενα και τοιαυτα, 35.1185 ωστε ει και μηδεν αυτωι των προειρημενων
υπηρχεν εις επαινον, εξαρκειν τοις εξης νικαιν απαντας. Ἵνα γαρ τα εν μεσωι
συντεμω, την των χρηματων περι φρονησιν, την του τυφου καταλυσιν, την του
σωματος παιδαγωγιαν και καθαροτητα των προτερων ορμων αντιπαλον, το περι την
εσθητα φιλοσοφον, το περι τας εντευξεις υψηλον τε ομου και φιλανθρωπον, ως ισον
απεχειν ευτελειας και αυθαδειας· τας χαμευνιας, τας αγρυπνιας, ος, καιτοι των τοιου
των οψιμαθης ων, κατα πολυ των προειληφοτων εκρατει· την περι λογους
φιλοτιμιαν, εξ ων ηθος απαν επαιδευσε, και δογματων απαιδευσιαν εκαθηρε, και
ανδρων βιους εκοσμησε, και της αρχικης και βασιλικης Τριαδος την θεοτητα
τεμνομενην, εστι δε υφ' ων και συναλειφομενην, εις το αρχαιον επαν ηγαγεν, εν
οροις μεινας ευσεβους ενωσεως τε και συναριθμησεως· ινα ταυτα συνελω δια την
αμετριαν, τηι του βιου καταλυσει συγκαταλυσω τον λογον.
Ι∆ʹ. Ἐμαινετο καθ' ημων ∆εκιος, και πασας ιδεας κολασεων επενοει, και τα
μεν ηδη παρην των δεινων, τα δε εμελλεν· ισον δε αγωνισμα ποιειται, και
Χριστιανους ελειν, και τους προ αυτου διωκτας υπερβαλειν, μαλλον δε, η
Χριστιανους παντας, η Κυπριανον μονον ελειν τε και παραστησασθαι. Ὅσωι γαρ
ευσεβειαι τε και δοξηι διαφερειν τον ανδρα εγι νωσκε, τοσουτωι και την νικην εαυτωι
περιφα νεστεραν εωρα και λαμπροτεραν, ει τουτου κρατη σειεν. Ἐκεινως μεν γαρ
Χριστιανων μονον υπαρχειν κρατειν, ουτω δε και φιλοσοφιας αυτης, και λογων. Και
την γλωσσαν περιελειν προτερον, ειτα αφωνους απαγαγειν και αλογους τους υπ'
εκεινης ερειδομενους, αριστης ειναι στρατηγιας ενο μιζεν· ουκ ορθως μεν, ουδε
ευσεβως ταυτα διανοου μενος, ου μην πανταπασιν αλογιστως, προς γε την εαυτου
βουλησιν και επιχειρησιν· εδειξε δε το εργον. Ἐπειδη γαρ απασαν προσβολην τε και
πειραν αν δρικως τε και γενναιως αποσεισαμενος, ωσπερ τις πετρα παραλιος
κυματων επιδρομας, τελος εξοριαν υπ' αυτου κατακρινεται· ου το καθ' εαυτον
εστερξεν ο γενναδας, ουδε ηγαπα σωζομενος· ουδε ασφαλειαν τωι σωματι μαλλον
την ατιμιαν ενομιζεν, η ψυχης κινδυνον την ησυχιαν, και το περιοραιν τους αλλους
τωι καιρωι κινδυνευοντας, ουκ οντος του παιδοτριβουντος, και προς τον αγωνα
θαῤρυνον τος. Ου γαρ μικρον δυνασθαι και λογον εις ανδρειας προσθηκην τοις
αποδυομενοις προς το της αρετης σταδιον. 35.1188
ΙΕʹ. ∆ια τουτο τωι σωματι μεν απην, τωι πνευματι δε παρην, και τοις αθλουσι
συνηγωνιζετο· και τηι γλωσσηι μεν βοηθειν ουκ ειχεν, βοηθει δε τωι γραμ ματι. Πως;
Ἀλειπτης υπεροριος γινεται, τους προτρεπτικους συγγραφων, και λογογραφων την
ευσεβειαν, και πλειους εκεινος σχεδον εξ επι στολων ποιειται μαρτυρας μονος, η
παντες δι' εαυτων οι παροντες τοις τοτε καμνουσι. Πειθει γαρ, μη πατριδα, μη γενος,
μη περιουσιαν, μη δυναστειαν, μη αλλο τι των χαμαι κειμενων, εμ προσθεν αγειν
της αληθειας, και των εκειθεν αποκειμενων αθλων της αρετης, τοις υπερ του καλου
κινδυνευουσι. Και ταυτην ειναι πραγματειων την αριστην, αιματος ολιγου βασιλειαν
ουρα νων ωνησασθαι, και δοξης αιδιοτητα των προσ καιρων αντιλαβειν αγαθων.
Μιαν μεν γαρ ειναι πατριδα τοις υψηλοις, την νοουμενην Ἱερουσαλημ, ου τας
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μικροις οριοις ενταυθα διειλημμενας, και πολλους αμειβουσας οικητορας· μιαν δε
γενους λαμπροτητα, την της εικονος τηρησιν, και προς το αρχετυπον εξομοιωσιν,
οσον εφικτον τοις σαρ κος δεσμιοις, και βραχειαν αποῤροην του καλου δεχεσθαι
δυναμενοις· μιαν δε δυναστειαν, το κατα του πονηρου κρατος, και το της ψυχης
αναλωτον και αηττητον εν τοις υπερ ευσεβειας αγωσιν, ηνικα κακια προς αρετην
αγωνιζεται, και κοσμος προς κοσμον, ο λυομενος προς τον εστω τα, και πικρος
αγωνοθετης προς γενναιους αγωνιστας, και Βελιαρ προς Χριστον παρατασσε ται. ∆ια
ταυτα καταφρονειν μεν ξιφων ανε πειθε, ψυχρον δε νομιζειν το πυρ, ημερους δε
οιεσθαι θηρων τους αγριωτατους, λιμον δε υπο λαμβανειν την ανωτατω τρυφην,
δακρυα δε των οικειων, και θρηνους, και οιμωγας παρατρεχειν, ως του πονηρου
δελεασματα, και κωλυματα της θειας οδοιποριας. Ταυτα γαρ ειναι ανδρικων ψυχων
και γενναιων, και λογισμου σωφρονος. Και το παραδειγμα εγγυθεν αυτος ο ταυτα
λεγων και γρα φων, παντα ηγησαμενος σκυβαλα, ινα Χριστον κερδησηι.
Ιςʹ. Ουτω διανοουμενος Κυπριανος, και ουτως οπλιζων τοις λογοις προς τον
αγωνα, πολλους αθλητας απειργαζετο. Και τινα μισθον τουτων κο 35.1189 μιζεται;
Ὡς δαψιλη και φιλοτιμον! Μαρτυς επι πασιν οις προεπεμψε γινεται, ξιφει την
κεφαλην τμηθεις και ταις πολλαις βασανοις ταυτην επιτιθησι την κορωνιδα. Ουτω
Χριστωι προσαγεται, ουτω προς Χριστον μετατιθεται, ο πολυς εν ασεβειαι, και πλειων
εν ευσεβειαι Κυπριανος, ο μεγας και διωκτης και στεφανιτης, ο την μετα βολην ουχ
ηττον η την αρετην θαυμασιος. Ου γαρ ουτω μεγα τυπον αγαθου διασωσασθαι, ως το
καινο τομησαι θεοσεβειαν. Το μεν γαρ της συνηθειας, το δε της ευβουλιας· και το
μεν των πολλοις υπαρ χοντων, του δε ολιγα τα παραδειγματα.
ΙΖʹ. Ἀλλ' οιον δη κακεινο των εκεινου θαυματων; Μικρον ετι τωι λογωι
προσκαρτερησωμεν, ινα τωι αθλητηι χαρισωμεθα. Τοιαυτη μεν η του ανδρος πολιτεια,
τοιουτος δε ο της αθλησεως τροπος. Ἐπει δε καταλυει τον βιον (ει θεμις τουτο
ειπειν, αλλα μη προς Θεον εκδημιαν ονομασαι το εκεινου πραγμα, η ποθου
πληρωσιν, η δεσμων λυσιν, η βαρους διαζευξιν), θαυματουργειται τι κανταυθα των
προειληφοτων αξιον· το μεν ονομα πολυ παρα πασι Κυπριανου, και ου Χριστιανοις
μονον, αλλα και τοις την εναντιαν ημιν τεταγμενοις (πασι γαρ ομοιως το καλον
αιδεσιμον)· το σωμα δε αφανες ην, και ο θησαυρος παρα τινι γυναιωι των θερμων εις
ευσεβειαν, και τουτο επι μακρον· ουκ οιδ' ειτε τιμωντος του Θεου την φιλοθεον, και
δια τουτο περιεχομενην του μαρτυρος, ειτε τον ποθον ημων γυμναζοντος, ει μη
φεροιμεν ζημιουμενοι, και των αγιων λειψανων αποστερουμενοι. Ἐπει δε ουκ
ηνεσχετο το παντων αγαθον ιδιον ποιησαι τινος ο των μαρτυρων Θεος, ουδε το
κοινον ζημιωσαι τηι προς εκεινην χαριτι, δημοσιευει το σωμα δι' αποκαλυψεως, και
ταυτην γυναιωι τινι των αξιων την τιμην καταθεμενος· ιν' αγιασθωσι και γυναικες,
ωσπερ τον Χριστον και τεκουσαι προτερον, και τοις μαθηταις απαγγειλασαι μετα την
εκ νεκρων αναστασιν, ουτω και νυν Κυπριανον, η μεν παραδειξασα, η δε παραδουσα
το κοινον οφελος. Τουτο των εκεινου καλων το τελευταιον. Ουτως εις μεσον
ερχεται ο του μη λαθειν αξιος, και ου συγχωρειται φιλοσοφησαι την εαυτου κλοπην,
επειδη και των επι τοις σωμασι τιμων κρεισσων εκεινος και υψηλοτερος. 35.1192
ΙΗʹ. Τα μεν ουν παρ' ημων τοσαυτα, και ουκ οιδ', οτι δει πλειονα λεγειν.
Ουδε γαρ, ει μακρον αποτειναιμεν λογον, ειποιμεν αν τι των εκεινωι προσοντων
αξιον, και ων εκαστος περι του ανδρος υπειληφεν. Και ταυτα, οσον αφοσιωσασθαι
την οφειλομενην εκεινωι τιμην, διηλθομεν· τα δε λοιπα παρ' υμων αυτων
προσθετεον, ινα τι και αυτοι τωι μαρτυρι προσενεγκητε, την των δαιμονων
καθαιρεσιν, την των νοσων καταλυσιν, την του μελλοντος προγνωσιν· α παντα
δυναται Κυπριανου και η κονις μετα της πιστεως, ως ισασιν οι πεπειραμενοι, και το
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θαυμα μεχρις ημων παραπεμψαντες, και τωι μελλοντι παραδωσοντες χρονωι.
Μαλλον δε τα μειζω τουτων προεισενεγκατε, και οια τους εκεινον γνησιως
τιμωντας εικος, σωματος κενωσιν, ψυχης αναβασιν, κακιας αποφυγην, αρετης
επιδοσιν· αι παρθενοι την ασαρκιαν, αι γυναικες την ευκοσμιαν αρετης μαλλον η
σωματος, οι νεοι την κατα των παθων ανδριαν, οι πρεσβυται την ευβουλιαν, οι εν
δυναστειαι την ευνομιαν, οι εν στρατηγιαι την ημεροτητα, οι εν λογοις το ευλογον·
ειπω τι και των ημετερων, οι ιερεις την μυσταγωγιαν, οι του λαου την ευπειθειαν, οι
εν πενθει την παρακλησιν, οι εν ευημεριαι τον φοβον, οι πλουσιοι την μεταδοσιν, οι
πενητες την ευχαριστιαν· παντες την κατα του πονηρου και πικρου διωκτου
παραταξιν, ινα μη φαινομενος βαλληι, μη τοξευηι κρυπτομενος, μη ως σκοτος
πολεμηι, μη ως αγγελος φωτος παιζηι, και κλεπτηι προς το της απωλειας βαραθρον.
ΙΘʹ. ∆εινον οφθαλμοις αλωναι, και γλωσσηι τρωθηναι, και ακοηι δελεασθηναι,
και δια θυμου ζεσαντος εμπρησθηναι, και γευσει κατενεχθηναι, και αφηι
μαλακισθηναι, και τοις οπλοις της σωτηριας, οπλοις θανατου χρησασθαι· δεον τωι
θυρεωι φραξαμενους της πιστεως, στηναι προς τας μεθοδειας του Πονηρου· και μετα
Χριστου νικησαντας, και μετα των μαρτυρων αθλησαντας, της μεγαλης εκεινης
ακουσαι φωνης· ∆ευτε, οι ευλογημενοι του Πατρος μου, κληρονομησατε την
επηγγελμενην υμιν βασιλειαν, ενθα ευφραινομενων παντων η κατοικια, και
χορευοντων χορειαν την ακαταλυτον· ενθα ηχος εορταζον 35.1193 των, και φωνη
αγαλλιασεως, και θεοτητος ελλαμψις τελεωτερα και καθωτερα, ης νυν εν αινιγμασι
και σκιαις η απολαυσις. Τουτοις Κυπριανος χαιρει μαλλον τιμωμενος, η πασιν ομου
τοις αλλοις· ταυτα και παρων εφιλοσοφει τωι βιωι, και απων πασι διακελευεται δια
της ημετερας φωνης· ην μηδαμως ατιμασητε, ειπερ τι μελει της εκεινου καρτεριας
υμιν, και των εκεινου περι της αληθειας αγωνισματων, καμου του ταυτα
πρεσβευοντος. Αυται σοι των εμων λογων αι απαρχαι, ω θεια και ιερα κεφαλη· τουτο
σοι και των λογων γερας και της αθλησεως· ου κοτινος Ὀλυμπιακος, ουτε μηλα
∆ελφικα παιγνια, ουδε Ἰσθμικη πιτυς, ουδε Νεμαιας σελινα, δι' ων εφηβοι δυστυχεις
ετιμηθησαν· αλλα λογος, το παντων οικειοτατον τοις Λογου θεραπευταις· ει δε και
των σων αθλων και λογων αξιον, του Λογου το δωρον. Συ δε ημας εποπτευοις
ανωθεν ιλεως, και τον ημετερον διεξαγοις λογον και βιον, και το ιερον τουτο
ποιμνιον ποιμαινοις, η συμποιμαινοις, τα τε αλλα ευθυνων ως οιον τε προς το
βελτιστον, και τους βαρεις λυκους αποπεμπομενος, τους θηρευτας των συλλαβων
και των λεξεων· και την της αγιας Τριαδος ελλαμψιν, ης συ νυν παραστατης,
τελεωτεραν τε και λαμπροτεραν ημιν χαριζομενος, ην προσκυνουμεν, ην δοξαζομεν,
ηι συμπολιτευομεθα, προσκυνουντες Πατερα εν Υιωι, Υιον εν αγιωι Πνευματι, ηι και
παρασταιημεν υστερον ειλικρινεις και απροσκοποι, ης και μεταλαβοιμεν τελειοι
τελειως, εν αυτωι Χριστωι τωι Κυριωι ημων, ωι πασα δοξα, τιμη και κρατος εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


