De virginitate (recensio altera)
1.1 Πολλοις μεν ηδη γεγονεν η παρθενια των προς επιδειξιν λογων υποθεσις,
μυριας παρεχομενη τοις φιλοτιμοτεροις τας αφορμας του πανηγυρικως εμπομπευειν
τωι λογωι και ταις προσουσαις τωι κατορ θωματι χαρισιν εναβρυνεσθαι. Ἐγω δε
σεμνον μεν ειναι το επιτη δευμα τουτο και τιμιον πασιν, οσοις το καλον εν
καθαροτητι κρινεται, πλεον απαντων των εξεχοντων κατ' αρετην και αυτος ουκ
αρνησομαι, και ως αν οιος τε ω, καθαπερ οι τους στεφανιτας επι των σταδιων τηι
αναρρησει λαμπρυνοντες, ουτω και αυτος το υπερεχον του θαυματος ανακηρυττων
ου παυσομαι· τον δε οικειον επαινον της παρθενιας και μαλιστα παντων αρμοζοντα
προσφυως συνυπαρχειν τοις κατορ θουσι φημι και γνωριζεσθαι μαλλον απ' αυτης
της προσηγοριας της συναρμοζομενης τωι πραγματι· την γαρ απειρογαμον αφθορον
οιδε προσαγορευειν η των ανθρωπων συνηθεια. ∆εικνυται ουν η υπερβολη του
μεγαλου τουτου χαρισματος και δια τουτου μονου, οτι πολλων οντων και μεγαλων
των δι' αρετης κατορθουμενων, μονον απαντων τουτο τηι επωνυμιαι του αφθαρτου
τετιμηται.
21.2 Ει δε τηι χρειαι και το ηδυ πολλακις συγκαταμεμικται–παντα γαρ οιδεν
εφηδυνειν η ενδεια τωι σφοδρωι της ορεξεως το τηι χρειαι παρευρεθεν απαν
καταγλυκαινουσα–, ουκ απωστεον την χρειαν δια την επακολουθουσαν απολαυσιν·
ουτε μην κατα το προηγουμενον μεταδιωκτεον την ηδονην, αλλ' εκ παντων
εκλεγομενους το χρησιμον υπεροραν προσηκει του τας αισθησεις ευφραινοντος.
22.1 ... το σωμα συνεστηκε· θερμον τε γαρ ψυχρωι συγκεκρασθαι και υγρου
προς ξηρον ειναι μιξιν παραλογον, τουτων τηι δια μεσου των συζυγιων οικειοτητι
προς τα εναντια συναπτομενων. Και τινι λεπτουργιαι τοιαυτηι τον λογον φυσιολογων
απεδεικνυ, φασκων εκαστον τουτων εκ διαμετρου προς το αντικειμενον αφεστος τηι
φυσει δια της συγγενειας των παρα κειμενων ποιοτητων τοις εναντιοις
συναπτεσθαι. Του γαρ ψυχρου και του θερμου κατα το ισον υγροις τε και ξηροις
εγγινομενων, και το εμπαλιν του υγρου τε και ξηρου εν τοις θερμοις τε και ψυχροις
ομοιως συνισταμενων, η των ποιοτητων ταυτοτης επισης τοις εναντιοις
εμφαινομενη δι' εαυτης ποιει των αντικειμενων την συνοδον. Ἀλλα τι μοι τα καθ'
εκαστον δι' ακριβειας διεξιεναι, οπως ταυτα και τετμηται απ' αλληλων τηι
εναντιωσει της φυσεως και παλιν ηνωται τηι συγγενειαι των ποιοτητων αλληλοις
ανακιρναμενα; Πλην ου χαριν των ειρημενων εμνησθημεν, οτι συνεβουλευεν ο την
του σωματος φυσιν τηι θεωριαι ταυτηι κατανοησας προνοειν ως οιον τε της
ισοκρατειας των ποιοτητων· εν τουτωι γαρ ειναι το υγιαινειν, εν τωι μηδεν υπο του
ετερου των εν ημιν δυναστευεσθαι. Ουκουν επιμελητεον ημιν της τοιαυτης
καταστασεως προς την ....
23.6 Ἐαν ιδηις βιον ανθρωπου εν μεσωι θανατου και ζωης εστωτα το
εκατερωθεν χρησιμον εις φιλοσοφιαν αιρουμενον, ουτε το απρακτον του θανατου
καταδεχομενον εν τηι περι τας εντολας προθυμιαι, ουτε ολωι τωι ποδι επι της ζωης
βεβηκοτα δια την των κοσμικων επιθυμιων αλλοτριωσιν, αλλ' εν οις μεν σαρκος
ζωη δοκιμαζεται των νεκρων απρακτοτερον μενοντα, προς δε τα της αρετης εργα, δι'
ων «οι τωι πνευματι ζωντες» επιγινωσκονται, αληθως εμψυχον και ενεργον και
ισχυοντα, προς τουτον βλεπε τον κανονα του βιου. Ουτος εστω σοι σκοπος της θειας
ζωης, καθαπερ τοις κυβερνηταις οι αειφανεις των αστερων. Μιμησαι τουτου και
πολιαν και νεοτητα, μαλλον δε μιμησαι αυτου το εν μειρακιωι γηρας και την εν τωι
γηραι νεοτητα. Ουτε γαρ το ρωμαλεον αυτου της ψυχης και δραστηριον ηδη προς
γηρας επικλιθεισης της ηλικιας ο χρονος ημαυρωσεν, ουτε η νεοτης ενεργος ην εν
οις νεοτης ενεργουσα γνωριζεται, αλλα τις ην μιξις θαυμαστη των εναντιων εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εκατεραι τηι ηλικιαι, μαλλον δε υπαλλαγη των ιδιωματων, εν γηραι μεν της δυναμεως
προς το αγαθον νεαζουσης, εν μειρακιωι δε της νεοτητος προς το κακον
απρακτουσης. Ει δε και τους ερωτας της ηλικιας εκεινης αναζητησεις, μιμησαι το
σφοδρον και διαπυρον του θειου της σοφιας ερωτος, ωι εκ νηπιου συνηυξηθη και
μεχρι γηρως διηρκεσεν. Ει δε αδυνατεις προς αυτον οραν, καθαπερ προς τον ηλιον οι
τους οφθαλμους εμπαθεστεροι, συ δε αποβλεψον εις τον υπ' αυτωι τεταγμενον των
αγιων χορον, τους προς μιμησιν των καθ' ηλικιας γενομενων τωι βιωι λαμποντας·
τουτον τεθεικε σκοπον ο θεος τηι ημετεραι ζωηι.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


