In sanctum baptisma
ΛΟΓΟΣ Μʹ.
Εις το αγιον βαπτισμα.
Αʹ. Χθες τηι λαμπραι των Φωτων ημεραι πανηγυρισαντες (και γαρ επρεπε
χαρμοσυνα θεσθαι της σωτηριας της ημετερας, και πολλωι μαλλον η γαμηλια, και
γενεθλια, και ονομαστηρια, τοις σαρκος φιλοις, κουροσυνα τε και κατοικεσια, και
ετησια, οσα τε αλλα πανηγυριζουσιν ανθρωποι), σημερον περι του βαπτισματος
βραχεα διαλεξομεθα, και της εντευθεν ημιν υπαρχου σης ευεργεσιας· ει και χθες
ημας ο λογος παρεδρα με, της ωρας κατεπειγουσης, και αμα του λογου τον κορον
φευγοντος. Κορος δε λογου πολεμιος ακοαις, ως υπερβαλλουσα τροφη σωμασι.
Προσεχειν δε αξιον τοις λεγομενοις, και μη παρεργως, αλλα προθυμως τον περι
τηλικουτων δεξασθαι λογον· επειδη και τουτο εστι φωτισμος, το γνωναι του
μυστηριου την δυναμιν.
Βʹ. Τρισσην γεννησιν ημιν οιδεν ο Λογος· την εκ σωματων, την εκ
βαπτισματος, και την εξ αναστασεως. Τουτων δε, η μεν νυκτερινη τε εστι, και δουλη,
και εμπαθης· η δε ημερινη, και ελευ θερα, και λυτικη παθων, παν το απο γενεσεως
κα λυμμα περιτεμνουσα, και προς την ανω ζωην επαν 36.361 αγουσα· η δε
φοβερωτερα και συντομωτερα, παν το πλασμα συναγουσα εν βραχει τωι πλαστηι
παραστησομενον, και λογον υφεξον της ενταυθα δουλειας, και πολιτειας, ειτε τηι
σαρκι μονον επηκολουθησεν, ειτε τωι Πνευματι συνανηλθε, και την χαριν ηιδεσθη
της αναπλασεως. Ταυτας δη τας γεννησεις απασας παρ' εαυτου τιμησας ο εμος
Χριστος φαινεται· την μεν, τωι εμφυσηματι τωι πρωτωι και ζωτικωι· την δε, τηι
σαρκωσει, και τωι βαπτισματι, οπερ αυτος εβαπτισατο· την δε, τηι αναστασει, ης αυτος
απηρξατο· ως εγενετο πρωτοτοκος εν πολλοις αδελφοις, ουτω και πρωτοτοκος εκ
νεκρων γενεσθαι καταξιωσας.
Γʹ. Περι μεν δη των δυο γεννησεων, της πρωτης τε φημι, και της τελευταιας,
φιλοσοφειν, ου του παρον τος καιρου· περι δε της μεσης, και της νυν ημιν αναγ
καιας, ης επωνυμος η των φωτων ημερα, φιλοσοφησω μεν· Το φωτισμα, λαμπροτης
εστι ψυχων, βιου μεταθεσις, επερωτημα της εις Θεον συνειδησεως· το φωτισμα,
βοηθεια της ασθενειας της ημετερας· το φωτισμα, σαρκος αποθεσις, Πνευματος
ακολουθησις, Λογου κοινωνια, πλασματος επανορθωσις, κατακλυσμος αμαρτιας,
φωτος μετουσια, σκοτους καταλυσις· το φωτισμα, οχημα προς Θεον, συνεκδημια
Χριστου, ερεισμα πιστεως, νου τελειωσις, κλεις ουρανων βασιλειας, ζωης αμειψις,
δουλειας αναιρεσις, δεσμων εκλυσις, συνθεσεως μεταποιησις· το φωτισμα (τι δει
πλειω καταριθμειν), των του Θεου δωρων το καλλιστον και μεγαλο πρεπεστατον.
Ὥσπερ γαρ Ἅγια αγιων καλειται τινα, και Ἄσματα ᾀσματων (εμπεριεκτι κωτερα γαρ
εστι και κυριωτερα)· ουτω και αυτο παντος αλλου των παρ' ημιν φωτισμων ον
αγιωτερον.
∆ʹ. Καλειται δε, ωσπερ Χριστος ο τουτου δοτηρ, πολλοις και διαφοροις
ονομασιν, ουτω δε και το δω ρημα· ειτε δια το περιχαρες του πραγματος τουτο
παθοντων ημων (φιλουσι γαρ οι σφοδρα περι τι ερω τικως διακειμενοι, ηδεως
συνειναι και τοις ονομασιν), ειτε του πολυειδους της ευεργεσιας πολλας και τας
κλησεις ημιν δημιουργησαντος. ∆ωρον καλουμεν, χαρισμα, βαπτισμα, χρισμα,
φωτισμα, αφθαρσιας ενδυμα, λουτρον παλιγγενεσιας, σφραγιδα, παν ο τι τιμιον·
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δωρον μεν, ως και μηδεν προεισενεγκουσι 36.364 διδομενον· χαρισμα δε, ως και
οφειλουσι· βα πτισμα δε, ως συνθαπτομενης τωι υδατι της αμαρτιας· χρισμα δε, ως
ιερον και βασιλικον (ταυ τα γαρ ην τα χριομενα)· φωτισμα δε, ως λαμπροτητα·
ενδυμα δε, ως αισχυνης καλυμμα· λουτρον δε, ως εκπλυσιν· σφραγιδα δε, ως
συντηρη σιν, και της δεσποτειας σημειωσιν. Τουτωι συγχαι ρουσιν ουρανοι· τουτο
δοξαζουσιν αγγελοι, δια το συγγενες της λαμπροτητος· τουτο εικων της εκειθεν
μακαριοτητος· τουτο ημεις εξυμνειν βουλομεθα μεν, ου δυναμεθα δε οσον αξιον.
Εʹ. Θεος μεν εστι φως το ακροτατον, και απροσι τον, και αῤρητον, ουτε νωι
καταληπτον, ουτε λογωι ρητον, πασης φωτιστικον λογικης φυσεως. Τουτο εν
νοητοις, οπερ εν αισθητοις ηλιος· οσον αν καθαιρωμεθα, φανταζομενον· και οσον αν
φαντασθωμεν, αγαπωμενον· και οσον αν αγαπησωμεν, αυθις νοουμενον· αυτο
εαυτου θεωρητικον τε και κα ταληπτικον, ολιγα τοις εξω χεομενον. Φως δε λεγω, το
εν Πατρι, και Υιωι, και αγιωι Πνευματι θεωρουμενον· ων πλουτος εστιν η συμφυΐα,
και το εν εξαλμα της λαμπροτητος. ∆ευτερον δε φως αγγελος, του πρωτου φωτος
αποῤροη τις, η μετουσια, τηι προς αυτο νευσει και υπουργιαι τον φωτισμον εχουσα·
ουκ οιδα, ειτε τηι ταξει της στασεως μεριζομενη τον φωτισμον, ειτε τοις μετροις του
φωτισμου την ταξιν λαμβανουσα. Τριτον φως ανθρωπος, ο και τοις εξω δηλον εστι.
Φως γαρ τον ανθρωπον ονομαζουσι, δια την του εν ημιν λογου δυναμιν· και ημων
αυτων παλιν οι θεοειδεστεροι, και μαλλον Θεωι πλησιαζοντες. Οιδα και αλλο φως, ωι
το αρχεγονον ηλαθη σκοτος, η διεκοπη, πρωτον υποσταν της ορατης κτισεως, την τε
κυκλικην των αστερων περιοδον, και την ανωθεν φρυκτωριαν, κοσμον ολον
αυγαζουσαν.
ςʹ. Φως μεν ην και η τωι πρωτογονωι δοθεισα πρω τογονος εντολη (επειδη,
Λυχνος εντολη νομου και φως· και διοτι, Φως τα προσταγματα σου επι της γης), ει
και το φθονερον σκοτος επεισελθον την κακιαν εδημιουργησεν· φως δε τυπικον και
συμμετρον τοις υποδεχομενοις, ο γραπτος νομος, σκιαγραφων την αληθειαν, και το
του μεγαλου φωτος μυστηριον· ειπερ και το Μωυσεως προσωπον τουτωι δοξαζεται.
Και ινα πλειονα φωτα δωμεν τωι 36.365 λογωι, φως μεν ην εκ πυρος τωι Μωυσει
φαντα ζομενον, ηνικα την βατον εκαιε μεν, ου κατεκαιε δε, ινα και την φυσιν
παραδειξηι, και γνωρισηι την δυ ναμιν· φως δε, το εν στυλωι πυρος οδηγησαν τον
Ἰσραηλ, και ημερωσαν την ερημον· φως, το Ἡλιαν αρπασαν εν τωι του πυρος αρματι,
και μη συμφλεξαν τον αρπαζομενον· φως, το τους ποιμενας περιαστρα ψαν, ηνικα το
αχρονον φως τωι χρονικωι εμιγνυτο· φως, το του προδραμοντος αστερος επι Βηθλεεμ
καλλος, ινα και Μαγους οδηγησηι, και δορυφο ρησηι το υπερ ημας φως, μεθ' ημων
γενομενον φως, η παραδειχθεισα θεοτης επι του ορους τοις μαθη ταις, μικρου
στεῤροτερα δε οψεως· φως, η Παυ λον περιαστραψασα φαντασια, και πληγηι των
οψεων, τον σκοτον της ψυχης θεραπευσασα· φως, και η εκειθεν λαμπροτης, τοις
ενταυθα κεκα θαρμενοις, ηνικα εκλαμψουσιν οι δικαιοι ως ο ηλιος, ων ισταται ο
Θεος εν μεσωι, θεων οντων και βασι λεων, διαστελλων και διαιρων τας αξιας της
εκειθεν μακαριοτητος· φως παρα ταυτα ιδιοτροπως, ο του βαπτισματος φωτισμος,
περι ου νυν ημιν ο λο γος, μεγα και θαυμαστον το της σωτηριας ημων περιεχων
μυστηριον.
Ζʹ. Ἐπειδη γαρ το μεν μηδεν αμαρτειν εστι Θεου, και της πρωτης και
ασυνθετου φυσεως· απλοτης γαρ ειρηναια και αστασιαστος· θαῤρω δε ειπειν, οτι και
της αγγελικης, η οτι εγγυτατω τουτου, δια την προς Θεον εγγυτητα. Το δε
αμαρτανειν, ανθρω πινον, και της κατω συνθεσεως· συνθεσις γαρ αρχη διαστασεως·
ουκ ᾤετο δειν αβοηθητον το εαυτου πλασμα καταλιπειν ο ∆εσποτης, ουδε περιιδειν
κινδυνευον την απ' αυτου διαστασιν. Ἀλλ' ωσπερ ουκ ον τας υπεστησεν, ουτως
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υποσταντας ανεπλασε, πλασιν θειοτεραν τε και της πρωτης υψηλοτεραν· η τοις μεν
αρχομενοις εστι σφραγις, τοις δε τελειοτεροις, την ηλικιαν, και χαρισμα, και της
πεσουσης εικονος, δια την κακιαν, επανορθωσις· ινα μη τηι απογνωσει χειρους
γινομενοι, και αει προς το χειρον καταφερομενοι, τελεως εξω του καλου και της
αρετης δι' απογνωσιν πιπτωμεν· μηδε εις κακων 36.368 βαθος εμπεσοντες, ο δη
λεγεται, καταφρονωμεν· αλλ' ωσπερ οι μακραν οδον τεμνοντες, καταλυματι τους
πονους διαναπαυσαντες, ουτω το εξης της οδου νεαροι και προθυμοι διανυσωμεν.
Αυτη μεν η του βαπτισματος χαρις και δυναμις, ου κοσμου κατακλυσμον ως παλαι,
της δε του καθ' εκαστον αμαρ τιας καθαρσιν εχουσα, και παντελη ρυψιν των απο
κακιας επεισελθοντων συγχωσματων η μολυ σματων.
Ηʹ. ∆ιττων δε οντων ημων, εκ ψυχης λεγω και σωματος, και της μεν ορατης,
της δε αορατου φυ σεως· διττη και η καθαρσις, δι' υδατος τε φημι και Πνευματος, του
μεν θεωρητως τε και σωματικως λαμβανομενου, του δε ασωματως και αθεω ρητως
συντρεχοντος· και του μεν τυπικου, του δε αληθινου, και τα βαθη καθαιροντος· ο της
πρωτης γενεσεως επικουρια τυγχανον, καινους αντι παλαιων, και θεοειδεις αντι
των νυν οντων εργαζεται, χω ρις πυρος αναχωνευον, και ανακτιζον διχα
συντριψεως. Ει γαρ δει συντομως ειπειν, συνθηκας προς Θεον δευτερου βιου και
πολιτειας καθαρωτερας, υπο ληπτεον την του βαπτισματος δυναμιν. Ὃ δη και
μαλιστα φοβητεον, και πασηι φυλακηι τηρητεον την εαυτου ψυχην εκαστον, μη
ψευσται της ομολο γιας ταυτης φαινωμεθα. Ει γαρ τας προς ανθρωπους ομολογιας
εμπεδοι Θεος μεσος παραληφθεις, ποσος ο κινδυνος, ων προς αυτον εθεμεθα τον
Θεον συνθη κων, τουτων παραβατας ευρισκεσθαι· και μη μονον των αλλων
αμαρτηματων, αλλα και αυτου του ψευ δους υποδικους ειναι τηι αληθειαι; Και ταυτα
ουκ ουσης δευτερας αναγεννησεως, ουδε αναπλασεως, ουδε εις το αρχαιον
αποκαταστασεως, καν οτι μα λιστα επιζητωμεν ταυτην εν πολλοις στεναγμοις τε και
δακρυσιν, εξ ων συνουλωσις μεν ερχεται μογις κατα γε τον εμον ορον και νομον
(ερχεται γαρ και πιστευομεν· ει δε και τας ουλας εξαλειφωμεν, αγαπυην αν, επειδη
και αυτος χρηιζω φιλανθρωπιας)· πλην μη δευτερας δεηθηναι καθαρσεως, αλλα
στηναι μεχρι της πρωτης αμεινον, ην κοινην οιδα πασι και αμοχθον και ομοτιμον,
δουλοις, δεσποταις, πενησι, πλουσιοις, ταπεινοις, υψηλοις, ευγενεστεροις, αγε
νεστεροις, οφειλουσιν, ουκ οφειλουσιν, ως αερος πνευσιν, και φωτος χυσιν, και
ωρων αλλαγας, και κτισεως θεαν, του μεγαλου και κοινου πασιν ημιν
εντρυφηματος, και ισομοιριαν πιστεως. 36.369
Θʹ. ∆εινον γαρ αντι ιατρειας απονωτερας, την επιπονωτεραν εργασασθαι, και
αποῤριψαντας χαριν οικτου χρεωστειν κολασιν, και αντιμετρειν αμαρτιαι διορθωσιν.
Ποσον γαρ εισοισομεν δακρυον, ιν' αντι σωθηι τηι πηγηι του βαπτισματος; τις δε ο
εγγυητης, οτι μενει την θεραπειαν το τελος, αλλ' ουκ οφειλοντας ημας ετι το
κριτηριον υποδεξεται, και της εκεισε δεομενους πυρωσεως; Συ μεν δεησηι του ∆εσπο
του τυχον, ο καλος και φιλανθρωπος γεωργος, ετι φεισασθαι της συκης, και μηπω
ταυτην εκτεμειν εγκαλουμενην το ακαρπον, αλλα συγχωρηθηναι περι βαλειν
κοπρια, δακρυα, στεναγμους, ανακλησεις, χαμευνιας, αγρυπνιας, τηξιν ψυχης και
σωματος, την δι' εξαγορευσεως, και ατιμοτερας αγωγης επαν ορθωσιν· αδηλον δε, ει
φεισεται ταυτης ο ∆εσποτης, ως καταργουσης τον τοπον, αλλου δεομενου
φιλανθρωπιας, και γινομενου χειρονος εκ της εις τουτον μακροθυμιας. Συνταφωμεν
ουν Χριστωι δια του βαπτισματος, ινα και συναναστωμεν· συγκατ ελθωμεν, ινα και
συνυψωθωμεν· συνανελθωμεν, ινα και συνδοξασθωμεν.
Ιʹ. Ἐαν σοι προσβαληι μετα το βαπτισμα ο του φωτος διωκτης και πειραστης
(προσβαλει δε· και γαρ, και τωι Λογωι, και Θεωι μου προσεβαλε δια το καλυμμα, τωι
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κρυπτωι φωτι δια το φαινομε νον), εχεις ωι νικησεις· μη φοβηθηις τον αγωνα.
Προβαλου το υδωρ, προβαλου το Πνευμα, εν ωι παντα τα βελη του Πονηρου τα
πεπυρωμενα σβεσθη σεται. Πνευμα μεν εστιν, αλλα διαλυον ορη· υδωρ μεν εστιν,
αλλα πυρος σβεστηριον. Ἐαν προσ βαληι την χρειαν (και γαρ κακεινωι τετολμηκε),
και ζητηι τους λιθους αρτους γενεσθαι, το πει νειν επιθεμενος· μη αγνοησηις αυτου τα
νοη ματα. ∆ιδαξον α μη μεμαθηκε· τον λογον αντιθες τον ζωτικον, ος εστιν εξ
ουρανου πεμπομενος αρτος, και τωι κοσμωι το ζηιν χαριζομενος. Ἐαν δια κενοδοξιας
επιβουλευηι σοι (και γαρ εκεινωι, αναγων επι το του ιερου πτερυγιον, και, βαλε
σεαυτον κατω, λεγων, εις επιδειξιν της θεοτητος), μη κατενεχθηις δια της επαρσεως.
Ἂν τουτο λαβηι, ου μεχρι τουτου στησεται. Ἄπληστος εστιν, εις παντα επερχεται.
Σαινει μεν τωι χρηστωι, τελευται δε εις πονηρον. Ουτος αυτου της μαχης ο τροπος.
Ἀλλα και Γραφων εμπειρος ο ληιστης. Ἐκειθεν το, Γεγραπται, περι του αρτου·
εντευθεν το, Γεγραπται, περι των αγγελων. Γεγραπται γαρ, 36.372 φησιν, οτι τοις
αγγελοις αυτου εντελειται περι σου, και επι χειρων αρουσι σε. Ὦ σοφιστα της κακιας·
πως το εξης υπεκρατησας; Πανυ γαρ νοω τουτο, καν αυτος αποσιωπησηις, οτι επι την
ασπιδα σε και τον βασιλισκον επιβησομαι, και καταπατησω επανω οφεων και
σκορπιων, τηι Τριαδι τετειχισμενος. Ἐαν εξ απληστιας καταπαλαιηι σε, πασας
υποδεικνυων τας βασιλειας, ως αυτωι διαφερουσας, εν μιαι καιρου τε ροπηι και
οψεως, απαιτων την προσκυνησιν· ως πενητος κα ταφρονησον. Ειπε, τηι σφραγιδι
θαῤρησας· Εικων ειμι και αυτος Θεου· της ανω δοξης ουπω δι' επαρ σιν, ωσπερ συ,
καταβεβλημαι· Χριστον ενδεδυμαι· Χριστον μεταπεποιημαι τωι βαπτισματι· συ με
προσκυνησον. Ἀπελευσεται, σαφως οιδα, του τοις ηττημενος και ηισχυμμενος, ωσπερ
απο Χριστου του πρωτου φωτος, ουτω των απ' εκεινου πεφωτι σμενων. Τοιαυτα το
λουτρον τοις ηισθημενοις αυτου χαριζεται· τοιαυτην προτεινει τοις καλως πεινωσι
την πανδαισιαν.
ΙΑʹ. Βαπτισθωμεν ουν, ινα νικησωμεν· μετασχω μεν καθαρσιων υδατων,
υσσωπου ρυπτικωτερων, αιματος νομικου καθαρωτερων, σποδου δαμαλεως
ιερωτερων, ραντιζουσης τους κεκοινωμενους, και προσκαιρον εχουσης σωματος
καθαρσιν, ου παντελη της αμαρτιας αναιρεσιν. Τι γαρ εδει καθαιρεσθαι τους απαξ
κεκαθαρμενους; Βαπτισθωμεν σημερον, ινα μη αυριον βιασθωμεν. Και μη αναβαλω
μεθα την ευεργεσιαν, ως αδικιαν· μηδε αναμεινω μεν πλειον γενεσθαι κακοι, ινα
πλειον συγχω ρηθωμεν· μηδε γενωμεθα Χριστοκαπηλοι και Χριστεμποροι· μηδε
φορτισθωμεν πλεον η δυναμεθα φερειν, ινα μη αυτανδρωι τηι νηι βαπτι σθωμεν, και
το χαρισμα ναυαγησωμεν, ανθ' ων το πλειον ηλπισαμεν, το παν απολεσαντες. Ἕως
ετι των λογισμων κυριος ει προσδραμε τωι δωρη ματι· εως ουπω νοσεις και το σωμα
και την διανοιαν, η δοκεις ουτω τοις παρουσι, καν σωφρονηις· εως ουκ επ' αλλοις
κειται το σον αγαθον, αλλ' αυτος ει τουτου κυριος· εως ου παραφορος η γλωσσα,
ουδε κατεψυγμενη, ουδε ζημιουται, ινα μη πλειον τι λεγω, τα της μυσταγωγιας
ρηματα· εως δυνασαι γενεσθαι πιστος, ουκ εικαζομενος, αλλ' ομολογου μενος· ουκ
ελεουμενος, αλλα μακαριζομενος· εως δηλον σοι το δωρον, αλλ' ουκ αμφιβολον· και
του 36.373 βαθους η χαρις απτεται, αλλ' ου το σωμα επιταφια λουεται· εως ου
δακρυα περι σε της εξοδου μηνυ ματα, και ταυτα εις σην χαριν τυχον επεχομε να, και
γυνη, και παιδες την εκδημιαν μεθελ κοντες, και ζητουντες εξοδια ρηματα· εως ουκ
ιατρος ατεχνος περι σε, ωρας σοι χαριζομενος, ων ουκ εστι κυριος, και νευματι
ταλαντευων την σωτη ριαν, και φιλοσοφων περι της νοσου μετα τον θα νατον, η
τους μισθους βαρυνων ταις υποχωρησεσιν, η την απογνωσιν αινιττομενος· εως ου
μαχη βα πτιστου και χρηματιστου, του μεν, οπως εφοδιασηι φιλονεικουντος, του δε,
οπως γραφηι κληρονομος, αμ φοτερα του καιρου μη συγχωρουντος.
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΙΒʹ. Τι πυρετον αναμενεις ευεργετην, αλλ' ου Θεον; Τι καιρον, αλλ' ου
λογισμον; Τι φιλον επιβουλον, αλλ' ου ποθον σωτηριον; Τι μη την εξουσιαν, αλλα
την βιαν; Τι μη την ελευθεριαν, αλλα την στενοχωριαν; Τι παρ' αλλου δεηι μαθειν
την εξοδον, αλλ' ουχ ως ηδη παρουσης διανοησηι; Τι φαρμακα επιζητεις, τα μηδεν
ονησοντα; Τι κριτικον ιδρωτα, ισως παρεστωτος του εξοδιου; Σαυτον προ της
αναγκης ιατρευσον· σαυτον ελεησον, τον γνησιον της ασθενειας θεραπευτην· σαυτωι
προσαγαγε το σωτη ριον οντως φαρμακον. Ἕως εξ ουριας πλεις, φοβη θητι το
ναυαγιον· και ηττον ναυαγησεις, τηι δειλιαι βοηθωι χρωμενος. Πανηγυρισθητω το
δωρον, αλλα μη θρηνηθητω· επεργασθητω το ταλαντον, αλλα μη συγχωσθητω.
Γενεσθω τι μεσον της χαριτος και της αναλυσεως, ινα μη εξαλειφθηι τα πονηρα
γραμματα μονον, αλλα και μετεγγραφηι τα βελ τιονα· ινα μη το χαρισμα μονον εχηις,
αλλα και την αντιδοσιν· ινα μη το πυρ φυγηις μονον, αλλα και της δοξης
κληρονομησηις, ην το επεργασασθαι τωι δωρωι χαριζεται. Ἔστι γαρ τοις μεν μικροψυ
χοις μεγα, το φυγειν βασανον· τοις δε μεγαλοψυ χοις, το και τυχειν αντιδοσεως.
ΙΓʹ. Τρεις γαρ οιδα ταξεις των σωζομενων, δουλειαν, μισθαρνιαν, υιοτητα. Ει
δουλος ει, τας πληγας φοβηθητι· ει μισθωτος, προς το λαβειν βλεπε μονον. Ει δε
υπερ τουτους, και υιος, ως πατερα αιδεσθητι. Ἔργασαι το καλον, οτι καλον τωι πατρι
πειθεσθαι, καν ει σοι μηδεν εσεσθαι μελλοι. Τουτο αυτο μισθος, το τωι πατρι
χαριζεσθαι. 36.376 Ὧν ημεις μη καταφρονουντες φαινοιμεθα. Ὡς εστιν ατοπον,
χρηματα μεν προαρπαζειν, υγειαν δε αναβαλλεσθαι· και σωματα μεν προκαθαιρειν,
ψυχης δε καθαρσιν ταμιευεσθαι· και της μεν κατω δουλειας ελευθεριαν ζητειν, της
ανω δε μη εφιεσθαι· και οπως μεν οικησεις μεγαλοπρε πως, η αμφιεσηι, πασαν
ποιεισθαι σπουδην, οπως δε αυτος πλειστου αξιος εσηι, μηδεν φροντιζειν· και αλλους
μεν ευ ποιειν προθυμον ειναι, σαυτον δε μη βουλεσθαι. Και ει μεν ωνιον ην σοι το
αγα θον, μηδενος αν φειδεσθαι χρηματος· ει δε προκει ται το φιλανθρωπον,
καταφρονεις τωι ετοιμωι της ευποιΐας. Πας σοι καιρος εκπλυσεως, επειδη πας
αναλυσεως. Μετα Παυλου βοω σοι, της μεγαλης φωνης· Ἰδου νυν καιρος
ευπροσδεκτος, ιδου νυν ημερα σωτηριας· ουχ ενα καιρον, αλλα παντα του Νυν
οριζοντος. Και παλιν· Ἔγειραι, ο καθευδων, και αναστα εκ των νεκρων, και
επιφαυσει σοι ο Χριστος, λυων την νυκτα της αμαρτιας· επειδη, Ἐν νυκτι ελπις
πονηρα, κατα τον Ἡσαΐαν, και τωι πρωι ληφθηναι λυσιτελε στερον.
Ι∆ʹ. Σπειρε μεν οτε καιρος, και συγκο μιζε, και λυε τας αποθηκας, οτε τουτου
και ρος, και φυτευε καθ' ωραν, και κειρεσθω σοι βοτρυς ωριμος, και αναγου
θαῤρησας εαρι, και ανελκε την ναυν, παλιν αρχομενου χειμωνος, και της θαλασσης
αγριουμενης. Και πολεμου καιρος εστω σοι, και ειρηνης, και γαμου, και των ου
γαμου, και φιλιας, και διαστασεως, αν ταυτης δεησηι, και παντος ολως πραγματος, ει
τι τωι Σολομωντι πειστεον. Πει στεον δε· και γαρ ωφελιμος η παραινεσις. Ἀει δε την
σωτηριαν εργαζου, και πας εστω σοι καιρος του βαπτισματος ορος. Ἐαν αει το
σημερον παρα τρεχων, επιτηρηις το εις αυριον, λανθανεις ταις κατα μικρον
αναβολαις υπο του Πονηρου κλεπτομε νος, ωσπερ εκεινου τροπος. Ἐμοι δος το
παρον, Θεωι το μελλον· εμοι την νεοτητα, Θεωι το γηρας· εμοι τας ηδονας, εκεινωι την
αχρηστιαν. Ὅσος ο περι σε κινδυνος! οσα τα παρ' ελπιδα συμπτωματα! Ἢ πολεμος
παραναλωσεν, η σεισμος συν εχωσεν, η θαλασσα υπεδεξατο, η θηριον ηρπασεν, η
νοσος απωλεσεν, η ψιξ παραδραμουσα, το φαυλοτατον (τι γαρ του αποθανειν
ανθρωπον ευκολω 36.377 τερον, καν μεγα φρονηις τηι εικονι;), η ποτος πλεονασας, η
ανεμος κρημνισας, η ιππος συναρπα σας, η φαρμακον εκ προνοιας επιβουλευσαν,
τυχον δε και αντι σωτηριου φανεν δηλητηριον, η δικαστης απανθρωπος, η δημιος
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απαραιτητος, η τι των οσα ταχιστην ποιει την μεταστασιν, και βοηθειας
ισχυροτεραν.
ΙΕʹ. Ει δε προκαταλαβοις σεαυτον τηι σφραγιδι, και το μελλον ασφαλισαιο τωι
καλλιστωι των βοηθηματων και στεῤροτατωι, σημειωθεις και ψυχην και σωμα, τωι
χρισματι και τωι Πνευματι, ως ο Ἰσραηλ παλαι τωι νυκτερινωι και φυλακτικωι των
πρωτοτο κων αιματι· τι σοι συμβησεται, και τι σοι πε πραγματευται; Των Παροιμιων
ακουσον· Ἐαν γαρ καθηι, φησιν, αφοβος εσηι· Ἐαν δε καθευδηις, ηδεως υπνωσεις. Και
παρα του ∆αβιδ ευαγγελισθη τι· Ου φοβηθησηι απο φοβου νυκτερινου, απο
συμπτωματος, και δαιμονιου μεσημβρινου. Του το σοι και ζωντι μεγιστον εις
ασφαλειαν. Προβατον γαρ εσφραγισμενον ου ραιδιως επιβουλευεται, το δε
ασημαντον κλεπταις ευαλωτον· και απελθοντι δεξιον ενταφιον, εσθητος
λαμπροτερον, χρυσου τιμιωτερον, ταφου μεγαλοπρεπεστερον, αγονων χοων
ευσεβεστε ρον, απαργματων ωριων καιριωτερον, ων τοις νεκροις οι νεκροι
χαριζονται, νομον ποιησαμενοι την συνηθειαν. Παντα οιχεσθω σοι, παντα
διαρπαζεσθω, χρηματα, κτηματα, θρονοι, λαμπροτητες, οσα της κατω περιφορας· συ
δε καταλυσον εν ασφαλειαι τον βιον, μηδεν ζημιωθεις των εκ Θεου σοι δοθεν των εις
σωτηριαν βοηθηματων.
Ιςʹ. Ἀλλα φοβηι, μη διαφθειρηις το χαρισμα, και δια τουτο αναβαλληι την
καθαρσιν, ως δευτεραν ουκ εχων; Τι δαι; Ου φοβηι, μη διωκτηι καιρωι κινδυνευ σηις,
και το μεγιστον ων εχεις, αφαιρεθηις Χριστον; Ἆρ' ουν δια τουτο φευξηι και το
γενεσθαι Χριστια νος; Ἄπαγε! Ουχ υγιαινοντος ο φοβος, παραφρο νουντος ο
λογισμος. Ὢ της ανευλαβους ευλαβειας, ει δει τουτο ειπειν! ω των του πονηρου
σοφισματων! Ὄντως σκοτος εστι, και φως υποκρινεται. Ὅταν μηδεν ισχυσηι
φανερως πολεμων, αφανως επιβουλευει. 36.380 Και γινεται συμβουλος ως χρηστος,
ων πονηρος· ιν' ενι γε τωι τροπωι παντως ισχυσηι, και μηδαμοθεν αυτου την
επιβουλην διαφυγωμεν. Ὅπερ ουν κανταυ θα σαφως τεχναζεται. Το γαρ φανερως
καταφρονειν του βαπτισματος πειθειν ουκ εχων, ζημιοι σε δια της πλαστης
ασφαλειας, ιν' ο φοβηι γε, τουτο λαθηις παθων δια του φοβου· και το φθειραι την
δωρεαν δε δοικως, αυτωι τουτωι της δωρεας εκπεσηις. Ὁ μεν ουν τοιουτος εστι, και
ουποτε παυσεται της εαυτου δι πλοης, εως αν βλεπηι προς ουρανον επειγομενους
ημας, οθεν αυτος εκπεπτωκεν. Συ δε, ω ανθρω πε του Θεου, γνωθι την επιβουλην
του αντικειμενου. Προς γαρ τον εχοντα, και υπερ των μεγιστων, η μαχη. Μη λαβηις
συμβουλον τον εχθρον· μη καταφρονησηις του ακουσαι και γενεσθαι πιστος. Ἕως ει
κατηχουμενος, εν προθυροις ει της ευσε βειας. Εισω γενεσθαι σε δει, την αυλην
διαβηναι, τα αγια κατοπτευσαι, εις τα Ἅγια των αγιων παρα κυψαι, μετα της Τριαδος
γενεσθαι. Μεγαλα εστιν υπερ ων πολεμηι· μεγαλης δει σοι και της ασφα λειας.
Προβαλου τον θυρεον της πιστεως. Φοβειται σε μετα του οπλου μαχομενον· και δια
τουτο γυ μνοι σε του χαρισματος, ινα κρατησηι ραιον σου αοπλου και αφυλακτου.
Πασης ηλικιας απτεται, πασης ιδεας βιου. ∆ια παντων αποκρουσθητω.
ΙΖʹ. Νεος ει; Στηθι κατα των παθων μετα της συμμαχιας, εις Θεου παραταξιν
αριθμηθητι, αριστευσον κατα του Γολιαθ, λαβε τας χιλιαδας, η τας μυριαδας. Ουτω
της ηλικιας απολαυσον· αλλα μη ανασχηι μαρανθηναι σου την νεοτητα, τωι ατελει
της πιστεως νεκρωθεισαν. Γηραιος ει, και της αναγκαιας εγγυς προθεσμιας; την
πολιαν αιδεσθητι· δος ην απαιτηι φρονησιν, ανθ' ης νυν εχεις ασθε νειας· ταις
ολιγαις ημεραις βοηθησον· πιστευσον τωι γηραι την καθαρσιν. Τι φοβηι τα νεοτητος εν
βαθει γηραι, και ταις εσχαταις αναπνοαις; Ἢ και συ με νεις, νεκρος λουθηναι, ου
μαλλον ελεουμενος, η μι σουμενος; Ἢ ποθεις των ηδονων τα λειψανα, βιου
λειψανον ων; Αισχρον την μεν ηλικιαν παρακμασαι, μη παρακμασαι δε την
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ασελγειαν· αλλ' η πασχειν τουτο, η δοκειν, διαμελλοντα προς την καθαρσιν. Νηπιον
εστι σοι; Μη λαβετω καιρον η κακια· εκ βρεφους αγιασθητω, εξ ονυχων
καθιερωθητω τωι Πνευματι. Συ δεδοικας την σφραγιδα δια το της 36.381 φυσεως
ασθενες· ως μικροψυχος η μητηρ, και ολιγοπιστος! Ἡ Ἄννα δε, και πριν η
γεννηθηναι τον Σαμουηλ, καθυπεσχετο τωι Θεωι, και γεννηθεντα, ιερον ευθυς ποιει,
και τηι ιερατικηι στοληι συνανετρεψεν, ου το ανθρωπινον φοβηθεισα, τωι δε Θεωι
πιστευσασα. Ουδεν δει σοι περιαμματων και επαισματων, οις ο πονηρος
συνεισερχεται, κλεπτων εις εαυ τον απο του Θεου το σεβας, εν τοις κουφοτεροις. ∆ος
αυτωι την Τριαδα, το μεγα και καλον φυλακτη ριον.
ΙΗʹ. Τι ετι; Παρθενιαν ασκεις; Τηι καθαρσει σφραγισθητι· ταυτην ποιησαι του
βιου κοινωνον, και συνομιλον· αυτη ρυθμιζετω σοι, και βιον, και λογον, παν μελος,
παν κινημα, πασαν αισθησιν. Τιμησον αυτην, ινα σε κοσμησηι, ινα δωι τηι σηι κεφαληι
στεφανον χαριτων, στεφανωι δε τρυφης υπερασπισηι σου. ∆εδεσαι γαμωι; Και τηι
σφραγιδι συνδεθητι· ταυτην συνοικισον σεαυτωι της σωφροσυνης φυλακα· ποσων
ευνουχων οιει, ποσων θυρωρων ουσαν ασφαλεστεραν; Ουπω σαρκι συνεζευχθης; μη
φοβηθηις την τελειωσιν. Καθαρος ει, και μετα τον γαμον· εμος ο κινδυνος, εγω
τουτου συναρμοστης, εγω νυμφοστολος. Ου γαρ, επει η παρθενια τιμιωτερα, εν τοις
ατιμοις ο γαμος. Μιμησομαι Χριστον, τον καθαρον νυμφαγωγον, και νυμ φιον, ος
και θαυματουργει γαμωι, και τιμαι συζυγιαν τηι παρουσιαι. Μονον εστω γαμος
καθαρος, και ποθοις ρυπαροις ανεπιμικτος. Ἓν αιτω μονον· λαβε παρα του δωρου
την ασφαλειαν, και δος τωι δωρωι την αγνειαν κατα καιρον, εως ευχης προκειται
προθεσμια, και ασχολιας τιμιωτερα, και ταυτην εκ κοινης ομολογιας και
συναινεσεως. Ου γαρ νομοθετουμεν, αλλα παραινουμεν, και των σων τι λαβειν υπερ
σου βουλομεθα, και της κοινης υμων ασφαλειας ενεκεν. Ἐν κεφαλαιωι δε ειπειν, ουκ
εστιν ου βιος, ουκ επιτηδευμα, ωι μη τουτο λυσιτελεστερον. ∆εξαι, ο εν εξουσιαι, τον
χαλινον· ο εν δουλειαι, την ισοτιμιαν· ο αθυμων, την παραμυθιαν· ο εν ευθυμιαι, την
παιδαγωγιαν, ο πενης, τον ασυλον πλου τον· ο ευπορων, την καλην ων εχεις
οικονομιαν. Μη δεν σοφισηι, μηδεν τεχνασηι κατα της σεαυτου σωτηριας. Καν γαρ
τους αλλους παραλογιζωμεθα, 36.384 ημας γε αυτους ου δυνησομεθα· ως το γε καθ'
εαυ του παιζειν, λιαν επισφαλες και ανοητον.
ΙΘʹ. Ἀλλ' εν μεσωι στρεφηι, και μολυνηι τοις δη μοσιοις· και δεινον, ει σοι
δαπανηθησεσθαι το φιλαν θρωπον; Ἁπλους ο λογος· Ει μεν οιον τε, φυγε και την
αγοραν μετα της καλης συνοδιας, πτερυγας αε του σεαυτωι περιθεις, η περιστερας, ιν'
οικειοτερον ειπω (τι γαρ σοι και Καισαρι, η τοις Καισαρος;). Ἕως ου καταπαυσηις, ου
μη εστιν αμαρτια, μη δε μελανωσις, μηδε δακνων οφις εφ' οδου, κωλυων σου τα
κατα Θεον διαβηματα. Ἅρπασον την σεαυ του ψυχην εκ του κοσμου· φυγε Σοδομα·
φυγε τον εμπρησμον· οδευσον αμεταστρεπτι, μη παγηις λιθος αλος· εις το ορος
σωζου, μη συμπαραληφθηις. Ει δε προκατεχηι, και δεδεσαι δεσμοις αναγ καιοις, εκεινο
σεαυτωι διαλεχθητι, μαλλον δε σοι αυ τος διαλεχθησομαι· Κρεισσον μεν και τυχειν
του αγαθου, και φυλασσειν την καθαρσιν· ει δε αμ φοτερα μεν ενδεχεται, κρεισσον
ποτε μικρα μολυνθη ναι τοις σοις δημοσιοις, η πανταπασιν εκπεσειν της χαριτος·
ωσπερ, οιμαι, κρεισσον επιτιμηθηναι τι παρα πατρος και δεσποτου, η απωσθηναι· και
μικρον αυγαζεσθαι, η παντελως σκοτιζεσθαι. Σωφρονων δε, ωσπερ των αγαθων τα
μειζω και τελεωτερα, ουτω και των κακων αιρεισθαι τα ελαττω τε και κουφοτερα.
∆ια τουτο μη λιαν φοβηθηις την καθαρσιν. Κρινεται γαρ αει μετα των επιτηδευματων
το κατ ορθουμενον, παρα του δικαιου και φιλανθρωπου των ημετερων κριτου. Και
μικρον κατορθωσας πολλακις ο εν τωι μεσωι, πλεον εσχε του εν ελευθεριαι μη το παν
κατορθωσαντος· ωσπερ, οιμαι, παραδοξοτερον εν πεδαις μικρα προβαινειν, η τρεχειν
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μηδενι βαρου μενον· και δια βορβορου μικρα ραντιζεσθαι, η καθα ρον ειναι δια
καθαρας οδου φερομενον. Τεκμηριον δε του λογου, και Ῥααβ την πορνην εν
εδικαιωσε μο νον, η φιλοξενια, ταλλα ουκ επαινουμενην· και τον τελωνην εν
υψωσεν, η ταπεινωσις, ουδεν αλλο μαρτυρηθεντα· ινα συ μαθηις, σεαυτου μη ραι διως
απογινωσκειν.
Κʹ. Ἀλλα τι μοι πλεον, φησι, προκατασχεθεντι δια του βαπτισματος, και το
τερπνον του ζηιν εμαυτωι δια του ταχους αποκλεισαντι, ενον εφειναι ταις ηδο ναις,
και τηνικαυτα τυχειν της χαριτος; Ουδε γαρ τοις εν τωι αμπελωνι προκεκμηκοσιν
υπηρξε τι 36.385 πλεον, ισου του μισθου δοθεντος και τοις τελευταιοις. Ἀπηλλαξας
ημας πραγματων, οστις ποτε ει, ο ταυτα λεγων, μογις της αναβολης εξειπων το
αποῤρητον· και σε της κακουργιας ουκ επαινων, επαινω της εξαγορευσεως. Ἀλλα
δευρο, και την παραβολην ερ μηνευθητι, ως αν μη βλαπτηι τοις γεγραμμενοις εξ
απειριας. Πρωτον μεν, ου περι του βαπτισματος ενταυθα ο λογος, αλλα περι των
κατα διαφορους και ρους πιστευοντων, και εις τον καλον αμπελωνα εισ ερχομενων,
την Ἐκκλησιαν. Ἀφ' ης γαρ ημερας και ωρας επιστευσεν εκαστος, απ' εκεινης και
απαι τειται την εργασιαν. Ἔπειτα, ει και τωι μετρωι του μοχθου, πλειον εισηνεγκαν οι
προεισελθον τες, αλλ' ουχι και τωι μετρωι της προαιρεσεως· και τυχον τοις
τελευταιοις, εκ ταυτης και πλειον ωφειλετο, ει και παραδοξος πως ο λογος. Του μεν
γαρ υστερον εισελθειν, το και υστερον κληθηναι προς την αμπελουργιαν αιτιον· των
αλλων δε το διαφο ρον οσον επισκεψωμεθα· Οι μεν ου προτερον επιστευσαν, ουδε
εισηλθον, πριν η συμφωνηθηναι αυτοις τον μισθον· οι δε ασυμφωνοι τηι εργασιαι
προσ ηλθον, ο μειζονος εστι γνωρισμα πιστεως. Και οι μεν φθονερας, και
γογγυστικης ευρεθησαν οντες φυ σεως· οι δε ουδεν εγκαλουνται τοιουτον. Και τοις
μεν μισθος ην το διδομενον, καιπερ ουσι πονηροις, τοις δε η χαρις· ωστε και ανοιαν
εγκληθεντες, εικοτως του πλειονος εστερηθησαν. Τι δ' αν και αυτοις οψισθεισιν
εγενετο, καταμαθωμεν· το ισον του μισθου δηλονοτι. Πως ουν αιτιωνται τον
εργοδοτην, ως δια το της ισοτητος ανισον; Ταυτα παντα την του ιδρωτος υφαιρει
χαριν τοις πρωτοις, και ει προ κεκμηκασιν. Ἐξ ων συμβαινει και δικαιαν ειναι την
του ισου διανομην, αντιμετρουμενης τωι πο νωι της προαιρεσεως.
ΚΑʹ. Ει δε και την του λουτρου δυναμιν η παρα βολη σκιογραφει, κατα την
σην εξηγησιν· τι κωλυσειε και προεισελθοντα, και καυσωθεντα, μη βασκαινειν τοις
τελευταιοις, ιν' αυτωι τουτωι πλεον εχηις τωι φιλανθρωπωι, και χρεος, αλλα μη χα ριν
λαβειν την αντιδοσιν; Ἔπειτα εισελθοντας εκει 36.388 λαμβανειν τους εργατας, ου
διαμαρτοντας του αμπε λωνος· ο σοι παθειν, κινδυνος. Ὥστε ει μεν ην δη λον, οτι
τευξηι της δωρεας, ουτω φρονων, και υπο κρατων τι κακουργως της εργασιας,
συγγνωστον ην σοι προς τους τοιουτους καταφευγοντι λογισμους, και
παρακερδαινειν τι βουλομενωι της του ∆εσποτου φιλ ανθρωπιας· ινα μη λεγω, οτι
και αυτο το καμειν πλεον, πλειων μισθος τωι μη παντη καπηλικωι την διανοιαν. Ει δε
κινδυνος σοι, του αμπελωνος παντε λως εκπεσειν δια της εμποριας, και εις το
κεφαλαιον ζημιοι τα μικρα παρεκλεγων· φερε, τοις εμοις πεισθητι λογοις· αφεις τας
τοιαυτας παρεξηγησεις και αντιθεσεις, ασυλλογιστως τωι δωρωι προσελθε, μη
προαναρπασθηις των ελπιδων, και κατα σεαυτου λαθηις τα τοιαυτα σοφιζομενος.
ΚΒʹ. Τι δαι; Ουχι φιλανθρωπον, φησι, το Θειον; Και γνωστικον γαρ εννοιων,
δοκιμαζει τε την εφεσιν, και αντι βαπτισματος, ποιειται την ορμην του βαπτισματος.
Αινιγματι λεγεις ομοιον, ει πεφωτισμενος εστι Θεωι, δια το φιλανθρωπον, ο αφω
τιστος, η και της βασιλειας των ουρανων εντος ο ταυτης τυχειν σπουδαζων, διχα του
πραττειν τα της βασιλειας. Ἐγω δε, ως εχω περι τουτων, ειπειν θαῤρησω· οιμαι δε
και των αλλων συνθησεσθαι τους νουν εχοντας. Των τυχοντων της δωρεας, οι μεν
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παντελως ησαν αλλοτριοι του Θεου και της σωτηριας, παν ειδος κακιας
διεξελθοντες, και ειναι κακοι σπουδαζοντες· οι δε ημιμοχθηροι πως, και μεσως
εχοντες αρετης και κακιας· οι το μεν κακον επραξαν, τωι πραττομενωι δε ου
συνηινεσαν, καθαπερ οι πυρεττοντες τωι εαυτων αῤρωστηματι. Οι δε και προ της
τελειωσεως ησαν επαινετοι· οι μεν εκ φυσεως, οι δε κατα σπουδην προκαθαιροντες
εαυτους τωι βαπτισματι· και μετα την τελειοτητα πεφηνασι κρειττους και
ασφαλεστεροι· το μεν, ινα τυχωσι του αγαθου, το δε, ινα φυλαξωσιν. Ἐν του τοις,
βελτιους μεν των πανταπασι πονηρων, οι της κακιας τι υφιεμενοι· βελτιους δε των
μικρον τι υφιεμενων, οι σπουδαιοτεροι και προσαρω σαντες εαυτους του
βαπτισματος· εχουσι γαρ τι πλεον, την εργασιαν. Ου γαρ, ωσπερ των αμαρτηματων
εξαλειψιν εχει το λουτρον, ουτω και των κατορθωματων αναιρεσιν. Τουτων δε
αυτων 36.389 βελτιους, οι και γεωργουντες το χαρισμα, και οτι μαλιστα εις καλλος
εαυτους αποξεοντες.
ΚΓʹ. Ὥστε και των αποτυγχανοντων, οι μεν εισι παντελως κτηνωδεις, η
θηριωδεις, ως αν ανοιας η πονηριας εχωσιν· οις μετα των αλλων κα κων, ουδε το
χαρισμα, οιμαι, σφοδρα αιδεσιμον, αλλ' οντως χαρισμα· ειμεν δοθειη, στεργομενον·
ει δε μη δοθειη, περιφρονουμενον. Οι δε γινω σκουσιμεν, και τιμωσι την δωρεαν·
αναβαλλονται δε, οι μεν δια ραιθυμιαν, οι δε δι' απληστιαν. Οι δε ουδε εισιν εν
δυναμει του δεξασθαι, η δια νηπιοτητα τυχον, η τινα τελεως ακουσιον περιπετειαν,
εξ ης ουδε βουλομενοις αυτοις υπαρχει τυχειν του χαρισματος. Ὥσπερ ουν εν
εκεινοις πλειστην δια φοραν ευρομεν, ουτω καν τουτοις. Χειρους μεν οι πανταπασι
καταφρονηται των απληστοτερων η ραιθυμοτερων· χειρους δε ουτοι, των εξ αγνοιας
και τυραννιδος αποπιπτοντων της δωρεας. Τυραννις γαρ ουκ αλλο τι, η ακουσιος
διαμαρτια. Και ηγου μαι, τους μεν και δικας υφεξειν, ωσπερ και της αλλης πονηριας,
ουτω και της του λουτρου περιφρο νησεως· τους δε υφεξειν μεν, ηττον δε, οτι μη
κακιαι μαλλον η ανοιαι την αποτυχιαν ειργασαντο· τους δε, μητε δοξασθησεσθαι,
μητε κολασθησεσθαι παρα του δικαιου κριτου, ως ασφραγιστους μεν, απονηρους δε,
αλλα παθοντας μαλλον την ζημιαν, η δρασαντας. Ου γαρ οστις ου κολασεως αξιος,
ηδη και τιμης· ωσπερ ουδε οστις ου τιμης, ηδη και κολασεως. Σκοπω δε κακεινο· Ει
κρινεις φονου τον φονικον εκ μονου του βουλεσθαι, και διχα του φονου,
βεβαπτισθω σοι και ο θελησας το βαπτισμα, διχα του βαπτισματος· ει δε ουκ εκεινο,
πως τουτο, συνιδειν ουκ εχω. Ει βουλει δε ουτως· ει αρκει σοι προς δυναμιν του
βαπτισματος ο πο θος, και δια τουτο δικαζηι περι της δοξης, αρ κειτω σοι και προς
δοξαν, η της δοξης επιθυμια. Και τις σοι βλαβη, το μη τυχειν ταυτης, την εφεσιν
εχοντι; 36.392
Κ∆ʹ. Τοιγαρουν, επειδη τουτων ηκουσατε των φω νων, Προσελθετε προς
αυτον και φωτισθητε, και τα προσωπα υμων ου μη καταισχυνθηι, διαμαρ τοντα της
χαριτος. Και δεξασθε τον φωτισμον εως καιρος, ινα μη σκοτια υμας καταδιωξηι, και
κατα λαβηι χωρισασα του φωτισματος· Ἔρχεται νυξ, οτε ουδεις δυναται εργασασθαι,
μετα την ενθενδε απαλλαγην. Ἐκεινη ∆αβιδ η φωνη· αυτη του αλη θινου φωτος, του
φωτιζοντος παντα ανθρωπον ερχομενον εις τον κοσμον. Οιεσθε δε και τον
Σολομωντα πικρως υμιν ονειδιζειν τοις αργοτεροις η νωθεστεροις· Ἕως ποτε,
οκνηρε, καταπεισαι, λεγοντα; Ποτε δε εξ υπνου αναστησηι; Το και το σκηπτηι, και
προφασιζηι προφασεις εν αμαρτιαις. Μενω τα Φωτα· το Πασχα μοι τιμιωτερον· την
Πεν τηκοστην εκδεξομαι· Χριστωι συμφωτισθηναι βελτιον· Χριστωι συναναστηναι
κατα την αναστασιμον ημε ραν· του Πνευματος τιμησαι την επιφανειαν. Ειτα τι;
Ἥξει το τελος εξαιφνης εν ημεραι, ηι ου προσδο καις, και εν ωραι ηι ου γινωσκεις· ειτα
παραγινεται σοι, ωσπερ κακος οδοιπορος, η πενια της χαριτος, και λιμωξεις εν
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τοσουτωι πλουτωι της αγαθο τητος· δεον τα εναντια τωι εναντιωι καρπουσθαι, τωι
αοκνωι τον αμητον, και τηι πηγηι την αναψυξιν, ωσπερ τον διψητικωτατον ελαφον,
σπουδηι ταις πηγαις προστρεχοντα, και σβεννυντα τον του δρομου κοπον τωι υδατι·
αλλα μη το του Ἰσμαηλ παθειν, ανυδριαι ξηραινεσθαι· η το του μυθου, εν μεσηι πηγηι
διψηι κολαζεσθαι. ∆εινον παρελθειν πανηγυριν, και τηνικαυτα την πραγματειαν
επιζητειν. ∆εινον το μαννα παραδραμειν, και τηνικαυτα τροφης εφιεσθαι. ∆εινον
υστεροβουλια, και το τηνικαυτα της ζημιας αισθανεσθαι, οτε ουκ εστι λυσις ζημιας,
μετα την εντευθεν εκδημιαν, και τον πικρον συγκλεισμον των εκαστωι βεβιωμενων,
και την των αμαρτωλων κολασιν, και την των κεκαθαρμενων λαμπροτητα. ∆ια
τουτο μη μελλετε προς την χαριν· αλλ' επειγεσθε, μη ληιστης υμας προλαβηι, μη
μοιχος παραδραμηι, μη απληστος πλεονεκτησηι, μη φονευς προαρπασηι το αγαθον, μη
τελωνης, μη πορνος, μη τις των βιαστων της βασιλειας και αρπακτων. Βια ζεται γαρ
εκουσα, και τυραννειται δι' αγαθοτητα. 36.393
ΚΕʹ. Βραδυς ισθι προς κακουργιαν, ω ουτος, ταχυς δε προς σωτηριαν, εμοι
πειθομενος· ισον γαρ εστι κακον, ετοιμοτης τε προς το χειρον, και μελλησις προς το
βελτιον. Ἐαν επι κωμον κληθηις, μη ταχυ νηις· εαν επ' αρνησιν, αποπηδησον· εαν
ειπηι σοι πονηρον εργαστηριον· Ἐλθε μεθ' ημων, κοι νωνησον αιματος, κρυψωμεν δε
εις γην ανδρα δικαιον αδικως· μηδε τας ακοας υποσχηις. ∆υο γαρ τα μεγιστα
κερδανεις· εκεινωι τε γνωριεις την αμαρτιαν, και σαυτον εξαιρησεις πονηρας
κοινωνιας. Ἂν δε σοι λεγηι ∆αβιδ ο μεγας· ∆ευτε, αγαλλιασωμεθα τωι Κυριωι· εαν δε
προφητης αλλος· ∆ευτε, αναβωμεν εις το ορος Κυριου· εαν δε αυτος ο Σωτηρ· ∆ευτε
προς με, παντες οι κο πιωντες και πεφορτισμενοι, καγω αναπαυσω υμας· η,
Ἐγειρεσθε, αγωμεν εντευθεν, λαμπροι λαμπρως υπερ χιονα λαμψαντες, υπερ γαλα
τυρω θεντες, υπερ λιθον σαπφειρον αυγασθεντες· μη αντι τεινωμεν, μη
βραδυνωμεν. Γενωμεθα Πετρος και Ἰωαννης· ως επι τον ταφον εκεινοι και την
αναστα σιν, ουτως επι το λουτρον αυτοι σπευδωμεν, συντρεχοντες, αντιτρεχοντες,
οπως αν το αγαθον προλαβωμεν αγωνιζομενοι. Και μη ειπηις, Ἀπελ θων επανηκε,
και αυριον βαπτισθησομαι, δυ νατος ων σημερον ευ παθειν· παρεστω μοι μη τηρ,
παρεστω μοι πατηρ, αδελφοι, γυνη, τεκνα, φιλοι, παν ο τι μοι τιμιον, και τηνικαυτα
σωθησο μαι· νυν δε ουπω μοι καιρος λαμπρυνεσθαι. ∆εος γαρ, μη κοινωνους λαβηις
πενθους, ους ευφρο συνης κοινωνους ηλπισας. Ἐαν μεν παρωσιν, αγα πητεον· εαν δε
απωσι, μη αναμεινηις. Αισχρον γαρ ειπειν· Που δε μοι το καρποφορουμε νον επι τωι
βαπτισματι; Που δε η εμφωτειος εσθης, ηι λαμπρυνθησομαι; Που δε τα προς δεξιωσιν
των εμων βαπτιστων, ινα καν τουτοις ευδοκιμησω; Πανυ γαρ, ως οραις, εστι ταυτα
των αναγκαιων, και παρα τουτο η χαρις ελαττωθησεται. Μη μικρο λογου περι τα
μεγαλα· μηδεν αγεννες παθηις. Μειζον των ορωμενων εστι το μυστηριον· σαυτον
καρποφορησον· Χριστον ενδυσαι, θρεψον με πολιτειαι· ουτως εγω χαιρω
φιλοφρονουμενος· ουτω και Θεος, ο τα μεγιστα χαριζομενος. Ουδεν τωι Θεωι μεγα, ο
μη και πενης διδωσιν, ινα μη κανταυθα παρωθων ται οι πενητες· ου γαρ εχουσιν,
οπως τοις πλου σιοις αμιλληθωσιν. Ἐν αλλοις μεν, η διαφορα του 36.396 πλουτειν
και του πενεσθαι· ενταυθα δε, ο προθυμο τερος, πλουσιωτερος.
Κςʹ. Μηδεν επεχετω σε του προσω· μηδεν ανθελ κετω σου την προθυμιαν.
Ἕως σφοδρος ο ποθος, λα βου του ποθουμενου· εως θερμος ο σιδηρος, τωι ψυχρωι
στομωθητω, μη τι παρεμπεσηι μεσον, και διακοψηι τον ποθον. Φιλιππος ειμι· γενου
Κανδακης. Ειπε και αυτος· Ἰδου το υδωρ· τι κωλυει με βαπτι σθηναι; Ἅρπασον τον
καιρον· τωι αγαθωι περιχα ρηθι· και ειπων, βαπτισθητι, και βαπτισθεις σω θητι· καν
ηις Αιθιοψ το σωμα, την ψυχην λευκανθητι. Τυχε της σωτηριας, ης ουδεν
υψηλοτερον, ουδε τι μιωτερον τοις γε νουν εχουσι. Μη ειπης· Ἐπισκοπος βαπτισατω
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

με, και ουτος μητροπολιτης, η Ἱερο σολυμιτης (ου γαρ τοπων η χαρις, αλλα του
Πνευμα τος), και ουτος των ευ γεγονοτων. ∆εινον γαρ, ει τωι βαπτιστηι το ευγενες
μου καθυβρισθησεται· η πρεσβυ τερος μεν, αλλα και ουτος των αγαμων, και ουτος
των εγκρατων και αγγελικων την πολιτειαν· δεινον γαρ, ει εν καιρωι καθαρσεως
ρυπωθησομαι. Μη ζητει αξιοπιστιαν του κηρυσσοντος, μηδε του βαπτιζοντος. Ἄλλος
ο τουτων κριτης, και των αφανεστερων δοκι μαστης· επειδη, ανθρωπος μεν εις
προσωπον, Θεος δε εις καρδιαν. Σοι δε πας αξιοπιστος εις την καθαρσιν· μονον εστω
τις των εγκριτων, και μη των προδηλως κατεγνωσμενων, μηδε της Ἐκκλησιας
αλλοτριος. Μη κρινε τους κριτας, ο χρηιζων της ια τρειας· μηδε φιλοκρινει μοι τας
αξιας των σε καθαιροντων, μηδε διακρινου προς τους γεννητορας. Ἄλλος μεν αλλου
κρειττων, η ταπεινοτερος· σου δε πας υψηλοτερος. Σκοπει δε ουτως· Ἔστω χρυσος,
εστω σιδηρος, δακτυλιοι δε αμφοτεροι, και την αυτην εγκεχαραχθωσαν εικονα
βασιλικην, ειτα κηρον εντυ πουτωσαν· τι διοισει η σφραγις αυτη της σφραγιδος
εκεινης; Ουδεν. Ἐπιγνωθι την υλην εν τωι κηρωι, καν ηις σοφωτατος· ειπε, τι μεν του
σιδηρου, τι δε του χρυσου το εκσφραγισμα, και πως εν εστι· της γαρ υλης το
διαφορον, ου του χαρακτηρος. Ου τως εστω σοι πας βαπτιστης. Καν τηι πολιτειαι
προεχηι, αλλ' η γε του βαπτισματος δυναμις ιση· και τελειοποιος σοι πας ομοιως, ο τηι
αυτηι πιστει μεμορφωμενος.
ΚΖʹ. Μη απαξιωσηις συμβαπτισθηναι πενητι, πλου σιος ων, ο ευπατριδης τωι
δυσγενει, ο δεσποτης τωι δουλωι μεχρι του νυν. Ουπω τοσουτον ταπεινοφρονη 36.397
σεις, οσον Χριστος, ωι συ βαπτιζηι σημερον, ος δια σε και δουλου μορφην εδεξατο. Ἀφ'
ης ημερας μεταποιηι, παντες ειξαν οι παλαιοι χαρακτηρες· μιαι μορφηι πασι Χριστος
επιτεθειται. Μη απ αξιωσηις εξαγορευσαι σου την αμαρτιαν, ειδως οπως Ἰωαννης
εβαπτισεν, ινα την εκειθεν αισχυνην τηι ενταυθα φυγηις (επειδη μερος και τουτο της
εκει σε κολασεως), και δειξηις, οτι την αμαρτιαν ον τως μεμισηκας, παραδειγματισας
αυτην και θριαμβευσας, ως αξιαν υβρεως. Μη διαπτυσηις εξορκισμου θεραπειαν,
μηδε προς το μηκος ταυτης απ αγορευσηις. Βασανος εστι και αυτη της περι το
χαρισμα γνησιοτητος. Τι τοσουτον πονησεις, οιον η των Αιθιοπων βασιλισσα, εκ των
περατων της γης απαναστασα, ινα ιδηι την σοφιαν Σολομωντος; Και ιδου πλειον
Σολομωντος ωδε, παρα τοις τελειως λογιζομενοις. Μη κατοκνησηις, μη οδου μη κος,
μη μετρα θαλασσης, μη πυρ, ει και τουτο προ κειται, μη αλλο μηδεν, η μικρον, η
μειζον των κω λυματων, ωστε τυχειν του χαρισματος. Ει δε σοι μη δεν πονησαντι,
μηδε πραγματευσαμενωι, τυχειν εξ εστι του ποθουμενου, ποσης ευηθειας την δωρεαν
αναβαλλεσθαι; Οι διψωντες, φησι, πορευεσθε εφ' υδωρ (Ἡσαΐας διακελευεται σοι)·
και οσοι μη εχε τε αργυριον, βαδισαντες αγορασατε, και πιεσθε οινον, ανευ αργυριου
τιμης. Ὢ του ταχους της φιλανθρωπιας! Ὢ της ευκολιας του συναλλαγματος! Ὤνιον
σοι τουτο του θελησαι μονον το αγα θον· αυτην την ορμην αντι του μεγαλου
τιμηματος δεχεται. ∆ιψαι το διψασθαι· ποτιζει τους πιειν εθε λοντας· ευεργετειται,
την ευεργεσιαν αιτουμενος· προχειρος εστι μεγαλοδωρος· διδωσιν ηδιον, η
λαμβανουσιν ετεροι. Μονον μη μικρολογιαν καταγνωσθω μεν του μικρα αιτειν, και
του διδοντος αναξια. Μακαριος, ον αιτει πομα Χριστος, ως την Σαμαρειτιν εκεινην,
Και διδωσι πηγην υδατος αλλο μενου εις ζωην αιωνιον. Μακαριος ο σπειρων επι παν
υδωρ, και πασαν ψυχην, αυριον αρουμενην και αρδομενην, ην βους και ονος πατει
σημερον, χερσον τε ουσαν και ανυδρον, και αλογιαι πιεζομενην. Μα καριος, ος καν
χειμαῤρους ηι σχοινων, εξ οικου Κυριου ποτιζεται, και γινεται σιτοφορος αντι σχοινο
φορου, και γεωργει τροφην ανθρωπινην, αλλ' ου τραχειαν τε και ανονητον. Ὑπερ
ου πασαν εισ ενεκτεον σπουδην, ωστε μη διαμαρτειν της κοινης χαριτος. 36.400
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΚΗʹ. Ἔστω ταυτα, φησι, περι των επιζητουντων το βαπτισμα. Τι δ' αν ειποις
περι των ετι νηπιων, και μητε της ζημιας επαισθανομενων, μητε της χαριτος; η και
ταυτα βαπτισομεν; Πανυγε, ειπερ τις επειγοι κινδυνος. Κρεισσον γαρ αναισθητως
αγιασθηναι, η απελθειν ασφραγιστα και ατελεστα. Και τουτου λογος ημιν, η
οκταημερος περιτομη, τυπικη τις ουσα σφραγις, και αλογιστοις ετι προσαγο μενη· ως
δε και η των φλιων χρισις, δια των αναισθητων φυλαττουσα τα πρωτοτοκα. Περι δε
των αλ λων διδωμι γνωμην, την τριετιαν αναμειναντας, η μικρον εντος τουτου, η
υπερ τουτο (ηνικα και ακου σαι τι μυστικον, και αποκρινεσθαι δυνατον, ει και μη
συνιεντα τελεως, αλλ' ουν τυπουμενα), ουτως αγιαζειν και ψυχας και σωματα τωι
μεγαλωι μυστηριωι της τελειωσεως. Και γαρ ουτως εχει· Του μεν βιου τας ευθυνας
τηνικαυτα υπεχειν αρχονται, ηνικα αν οτε λογος συμπληρωθηι, και το μυστηριον
μαθωσι (των γαρ εξ αγνοιας αμαρτηματων παρα της ηλικιας αυτοις το ανευθυνον)·
τετειχισθαι δε τωι λουτρωι, παντι λογωι λυσιτελεστερον, δια τας εξαιφνης
συμπιπτουσας ημιν προσβολας των κινδυνων, και βοηθειας ισχυροτερας.
ΚΘʹ. Ἀλλα Χριστος, φησι, τριακονταετης βαπτιζεται, και ταυτα Θεος ων· και
συ κελευεις επισπευ δειν το βαπτισμα; Θεον ειπων, λελυκας το ζητουμενον. Ὁ μεν
γαρ αυτοκαθαρσις ην, και ουκ εδειτο καθαρσεως· αλλα σοι καθαιρεται, ωσπερ και
σαρκα φορει σοι, ασαρκος ων. Ουδε τις κινδυνος ην αυ τωι το βαπτισμα παρατεινοντι·
αυτος γαρ και του παθειν ην εαυτωι ταμιας, ωσπερ και της γεννη σεως. Σοι δε, ουδε
περι μικρων ο κινδυνος, ει απελ θοις τηι φθοραι γεννηθεις μονηι, και μη την
αφθαρσιαν αμφιεσαμενος. Σκοπω δε κακεινο, οτι τωι μεν αναγκαιος ην ουτος ο
καιρος του βαπτισματος· σοι δε ουχ ο αυτος λογος. Ἀνεδειχθη μεν γαρ τριακοστον
γεγονως ετος, ου προτερον, του τε μη δοκειν επιδεικτικος ειναι τις (των γαρ
απειροκαλων το παθος), και ως τελειαν βασανον αρετης, και του δι δασκειν καιρον
ταυτης εχουσης της ηλικιας. Ἐπει δε παθειν εδει το του κοσμου σωτηριον παθος,
παντα συνδραμειν εδει προς το παθος οσα του παθους, την αναδειξιν, το βαπτισμα,
την ανωθεν μαρτυριαν, το κηρυγμα, την συνδρομην του πληθους, τα θαυμα τα, και
ωσπερ εν σωμα γενεσθαι, μη διεσπασμενον, μηδε απεῤρηγμενον τοις διαστημασιν.
Ἐκ μεν γαρ 36.401 του βαπτισματος και του κηρυγματος, ο των συντρε χοντων
σεισμος (ουτω γαρ η Γραφη καλει τον και ρον εκεινον), εκ δε του πληθους, η των
σημειων επι δειξις, και τα θαυματα τωι Ευαγγελιωι προσαγοντα. Ἐκ δε τουτων, ο
φθονος· εκ δε τουτου, το μισος· εκ δε του μισους, το της επιβουλης, και της
προδοσιας· εκ τουτου δε, ο σταυρος, και οσοις σεσωσμεθα. Τα μεν δη του Χριστου
τοιαυτα, και ουτως εχοντα, οσον ημιν εφικτον· ταχα δ' αν τις και αλλος ευρεθειη λο
γος τουτων αποῤρητοτερος.
Λʹ. Σοι δε τις αναγκη, τοις υπερ σε υποδειγμασιν επομενωι, κακως
βουλευεσθαι· επει και αλλα πολλα των τηνικαυτα ιστορουμενων ετερως η ως τα νυν
εχοντα φαινεται, και ου συμβαινοντα τοις καιροις; Οιον, ενηστευσε μικρον προ της
πειρας, ημεις προ του Πασχα· το μεν των νηστειων εν, ου μικρον δε αμφοτερων των
καιρων το διαστημα. Ὁ μεν γαρ κατα των πειρασμων ταυτας προβαλλεται· ημιν δε
την συννεκρωσιν Χριστου τουτο δυναται, και καθαρ σις εστι προεορτιος. Και ο μεν
νηστευει τεσσαρακοντα ημερας (Θεος γαρ ην), ημεις δε τηι δυναμει τουτο
συνεμετρησαμεν, ει και τινας αιττειν ο ζηλος πειθει και υπερ δυναμιν. Παλιν
μυσταγωγει το Πασχα τους μαθητας εν υπερυωι, και μετα το δειπνον, και προ μιας
του παθειν ημερας· ημεις εν προσευχης οι κοις, και προ του δειπνου, και μετα την
αναστασιν. Ἀνισταται τριημερος, ημεις μετα πολυν χρονον· και ουτε απεῤρηκται
των εκεινου τα ημετερα, ουτε συν εζευκται χρονικως· αλλ' οσον τυπος τις ειναι των
ημετερων παραδοθεντα, το παντη παραπλησιον διαπεφευγεν. Τι ουν θαυμαστον, και
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

το βαπτι σμα παρειληφθαι μεν δι' ημας, τωι χρονωι δε διαφε ρειν; Ὃ συ μοι δοκεις ως
μεγα τι και θαυμαστον οιον προβαλλεσθαι κατα της εαυτου σωτηριας.
ΛΑʹ. Ει τι ουν εμοι πειθεσθε, τους μεν τοιουτους λο γους χαιρειν εασατε·
αυτοι δε τωι αγαθωι προσπηδη σατε, και διπλουν αγωνα αγωνιεισθε· τον μεν προ
καθαιρειν υμας αυτους του βαπτισματος, τον δε συντηρειν το βαπτισμα· επειδη της
αυτης εστι δυσχε ρειας, και κτησασθαι τι των αγαθων ουχ υπαρχον, και κτηθεν
διασωσασθαι. Πολλακις γαρ ο μεν σπουδη προσελαβε, ραιθυμια διεφθειρεν· ο δε
οκνος απωλε σεν, ανεκαλεσατο επιμελεια. Καλον σοι βοηθημα προς το τυχειν, ων
επιποθεις, αγρυπνιαι, νηστειαι, χαμευ 36.404 νιαι, προσευχαι, δακρυον, οικτος των
δεομενων, με ταδοσις. Τουτο σοι γενεσθω, ων τετυχηκας, ευ χαριστηριον τε αμα και
φυλακτηριον. Ἔχεις πολλων εντολων υπομνημα, την ευεργεσιαν· μη παραδρα μηις.
Πενης προσηλθε; μνησθητι ποσον πτω χευων, ποσον επλουτησας. Ἄρτου δεομενος, η
πομα τος, Λαζαρος ισως τις αλλος τοις σοις πυλωσι προσ εῤριμμενος; Αιδεσθητι την
μυστικην τραπεζαν, ηι προσηλθες· τον αρτον, ου μετειληφας· το ποτηριον, ου
κεκοινωνηκας τοις Χριστου παθεσι τελειουμε νος. Ξενος προσεπεσεν, αοικος,
παρεπιδημος; Ὑπο δεξαι δια τουτου τον δια σε ξενιτευσαντα, και ταυτα εν τοις
ιδιοις, και εισοικισθεντα σοι δια της χα ριτος, και προς την ανω κατοικιαν
ελκυσαντα. Γενου Ζακχαιος, ο χθες τελωνης, και σημερον μεγαλοψυχος· παντα τηι
εισοδωι του Χριστου καρποφορησον, ινα μεγας αναφανηις, καν μικρος ηις την
σωματικην ηλικιαν, καλως Χριστον θεασαμενος. Ἄῤρωστος προκειται και
τραυματιας; την σην υγιειαν αι δεσθητι, και τα τραυματα, ων σε Χριστος ηλευθε
ρωσεν. Ἐαν ιδηις γυμνον, περιβαλε, το σον τιμων ενδυμα της αφθαρσιας· Χριστος δε
τουτο εστιν· Ἐπειδη οσοι εις Χριστον εβαπτισθημεν, Χριστον ενδεδυμεθα. Ἐαν
χρεωφειλετην λαβηις προσπιπτοντα, πασαν συγγραφην αδικον και δικαιαν
διασπασον. Μνησθητι των μυριων ταλαντων, ων σοι Χριστος εχαρισατο. Μη γενηι
πρακτωρ πικρος του ελαττονος χρεους. Και ταυτα τισι; Τοις ομοδουλοις, ο το πλεον
παρα του ∆εσποτου συγχωρηθεις, μη και της εκεινου φιλανθρωπιας υποσχηις δικην,
ην ουκ εμιμησω λαβων υποδειγμα.
ΛΒʹ. Γενεσθω σοι το λουτρον, μη του σωματος μονον, αλλα και της εικονος·
μη των αμαρτημα των εκπλυσις μονον, αλλα και του τροπου διορ θωσις· μη τον
προλαβοντα βορβορον αποκλυζετω μονον, αλλα και την πηγην καθαιρετω· μη το
καλως κτασθαι τυπουτω μονον, αλλα και το καλως αποκτα σθαι, η, το γε
κουφοτατον, το κακως κτηθεν αποτιθε σθαι. Τι γαρ οφελος σοι μεν συγχωρηθηναι
την αμαρτιαν, τωι δε ηδικημενωι μη λυθηναι την παρα σου ζη μιαν· δυο σοι κακων
οντων, του τε κτησασθαι μη δικαιως, και του το κτηθεν κατεχεσθαι; Του μεν αφεσιν
ελαβες, το δε σημερον αδικεις. Σημερον γαρ 36.405 εστι παρα σοι το αλλοτριον· και
ουκ ανηιρεθη το αμαρτημα, τωι χρονωι δε διεκοπη. Το μεν προ του βαπτισματος
τολμηθεν, το δε μενον μετα το βαπτισμα· των γαρ ημαρτημενων, ου των
αμαρτανομενων το λουτρον εχει συγχωρησιν. ∆ει δε μη σοφισθηναι τον καθαρμον,
αλλ' ενσημανθηναι· λαμπρυνθηναι σε τελειως, αλλα μη χρωσθηναι· μηδε
επικαλυψιν των αμαρτιων, αλλ' απαλλαγην εχειν το χαρισμα. Μακα ριοι, ων
αφεθησαν αι ανομιαι· τουτο της παντελους καθαρσεως· και ων επεκαλυφθησαν αι
αμαρ τιαι· τουτο των ουπω το βαθος καθηραμενων. Μακα ριος ανηρ, ωι ου μη
λογισηται Κυριος αμαρτιαν· τριτη τις αυτη ταξις των αμαρτανομενων· ων η μεν
πραξις ουκ επαινετη, το δε της γνωμης ανευ θυνον.
ΛΓʹ. Τι ουν φημι, και τις ο εμος λογος; χθες ησθα Χαναναια ψυχη, και δια της
αμαρτιας συγκυ πτουσα· σημερον ανωρθωθης υπο του Λογου. Μη συγκυψηις παλιν,
και εις γην κλιθηις, ωσπερ κυφωνι παρα του πονηρου βαρηθεισα, και δυσ ανακλητον
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εχηις την ταπεινοτητα. Χθες εξηραι νου θαλλουσα τηι αιμοῤροιαι (επηγαζες γαρ την
φοινι κην αμαρτιαν)· σημερον ανεθηλας ξηραν θεισα. Ἥψω γαρ των Χριστου
κρασπεδων, και την ρυσιν εστησας. Φυλασσε μοι την καθαρσιν, μη παλιν
αιμοῤροησηις, και ουκ ισχυσηις λαβεσθαι Χριστου, ινα κλεψηις την σωτηριαν. Ου γαρ
πολλακις φιλει Χριστος κλεπτομενος, και ει λιαν εστι φιλανθρωπος. Χθες επι κλινης
εῤριψο παρειμενος και λελυμενος, και ουκ ειχες ανθρωπον, ινα, οταν ταραχθηι το
υδωρ, βαλληι σε εις την κολυμβηθραν· σημερον ευρες ανθρωπον, τον αυτον και
Θεον, μαλλον δε, Θεον και ανθρωπον. Ἤρθης απο του κραββατου, μαλλον δε ηρας
τον κραββατον, και εστη λιτευσας την ευεργεσιαν· μη παλιν επι κραββατου ριφηις
αμαρτησας, της κακης του σωματος ανα παυσεως παρειμενου ταις ηδοναις· αλλ' ως
εχεις, βαδιζε μεμνημενος της εντολης· Ἰδου υγιης γεγο νας· μηκετι αμαρτανε, ινα μη
χειρον τι σοι γε νηται, κακωι φανεντι μετα την ευποιιαν. Λαζαρε, δευρο εξω, ηκουσας
της μεγαλης φωνης εν ταφωι κειμενος (τι γαρ του Λογου μεγαλοφωνοτερον;) και
προηλθες, ου τετραημερος νεκρος, αλλα πολυημερος, τωι τριημερωι συναναστας, και
των ενταφιων δεσμων εξελυθης. Μη νεκρωθηις παλιν, και γενηι μετα των 36.408
κατοικουντων εν ταφοις, μηδε κατασφιγγηις ταις σειραις των οικειων αμαρτηματων·
αδηλον ον, ει παλιν εξαναστησηι των ταφων, μεχρι της τελευταιας και κοινης
αναστασεως, η παν το ποιημα αξει εις κρισιν, ου θεραπευθησομενον, αλλα
κριθησομενον, και λογον υφεξον, ων ευ η κακως εθησαυρισεν.
Λ∆ʹ. Ει λεπραν εβρυες τεως την αμορφον πονη ριαν, απεξεσθης δε της κακης
υλης, και την εικονα σωαν απελαβες, δειξον εμοι τωι ιερει σου την καθαρσιν, ινα
γνω, ποσον της νομικης αυτη τιμιωτερα. Γενου μη των εννεα των αχαριστων, αλλα
τον δεκατον μιμησαι· και γαρ ει Σαμαρειτης ην, αλλα των αλλων ευγνωμονεστερος.
Ἀσφαλισαι, μη παλιν κακως εξανθησηις, και δυσθεραπευτον εξεις την ανωμαλιαν
του σωματος. Πρωην εξηραινε σου την χειρα μικρολογια και φειδωλια· σημερον
εκτεινατω μεταδοσις και φιλανθρωπια. Καλη θερα πεια χειρος αῤρωστουσης,
σκορπιζειν, διδοναι τοις πενησιν, εξαντλειν ων εχομεν δαψιλως, μεχρις αν και του
πυθμενος αψωμεθα (ισως και ουτος πηγα σει σοι τροφην, καθαπερ τηι Σαραφθιαι, και
μαλιστα ει τυχοις Ἡλιαν τρεφουσα), καλην ευποριαν ειδεναι, το δια Χριστον
απορειν, τον δι' ημας πτω χευσαντα. Ει κωφος ησθα και αλαλος, ο Λογος εν ηχησατω
σοι· μαλλον δε κατασχε τον ενηχησαντα. Μη κλεισηις τα ωτα προς παιδειαν Κυριου
και νουθεσιαν, ως ασπις προς επαισματα. Ει τυφλος και αφωτιστος, φωτισον τους
οφθαλμους σου, μη ποτε υπνωσης εις θανατον. Ἐν τωι φωτι Κυριου θεασαι φως, εν
τωι Πνευματι του Θεου τον Υιον αυγασθητι, το τρισσον φως και αμεριστον. Ἐαν ολον
εισδεξηι τον Λογον, πασας τας Χριστου θεραπειας επι την σεαυ του συναξεις ψυχην,
ας κατα μερος εκαστος τεθερα πευται. Μονον μη αγνοησηις το μετρον της χαριτος·
μονον μη καθευδοντι σοι και αμεριμνουντι κακως επισπειρηι ο εχθρος τα ζιζανια·
μονον επιφθονος τωι πονηρωι γεγονως δια την καθαροτητα, μη παλιν σεαυ τον
ελεεινον καταστησηις δια της αμαρτιας· μονον μη τωι αγαθωι περιχαρεις, και υψωθεις
αμετρα, καταπεσηις εν τωι επαρθηναι· μονον αει φιλοπονει την καθαρσιν, αναβασεις
εν τηι καρδιαι τιθεμε νος· και ης ετυχες κατα δωρεαν αφεσεως, ταυτην επιμελειαι
συντηρησον· ινα το μεν αφεθηναι σοι παρα Θεου, το δε συντηρηθηναι, και παρα σου
γενηται. 36.409
ΛΕʹ. Γενησεται δε πως; Ἀει της παραβολης εκει νης μεμνησο, και σεαυτωι
βοηθησεις αριστα τε και τελεωτατα. Ἐξηλθεν απο σου το ακαθαρτον και υλικον
πνευμα, διωχθεν τωι βαπτισματι. Ου φερει τον διωγμον· ου δεχεται αοικον ειναι και
αν εστιον. Πορευεται δι' ανυδρων τοπων, και ξηρων θειας επιῤροης· εκει
φιλοχωρησαι βουλεται· πλαναται ζητουν αναπαυσιν, ουχ ευρισκει· βεβαπτισμεναις
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εντυγχανει ψυχαις, ων την κακιαν το λουτρον εξ εκλυσεν· φοβειται το υδωρ·
εμπνιγεται τηι καθαρσει, καθαπερ ο Λεγεων τηι θαλασσηι. Παλιν υποστρεφει προς τον
οικον, οθεν ανεχωρησεν. Ἀναισχυντον εστι, φιλονεικον εστι, προσβαλλει παλιν,
πειραται παλιν. Ἐαν μεν ευρηι Χριστον εισοικισθεντα, και πληρωσαντα την χωραν
ην αυτος εκενωσεν· απ εκρουσθη παλιν, απηλθεν απρακτον, ελεεινον εγενετο της
περιπλανησεως. Ἐαν δε σεσαρωμενον και κεκοσμημενον τον εν σοι τοπον ευρηι,
κενον και απρακτον, ετοιμον επισης προς υποδοχην τουδε η τουδε του
προκαταλαβοντος, εισεπηδησεν, εισωικισθη μετα πλειονος της παρασκευης, και
γινεται τα εσχατα χειρονα των προτερων, οσωι τοτε μεν ελπις ην διορθωσεως τε και
ασφαλειας· νυν δε προδηλος η κακια, τηι φυγηι του καλου το πονηρον ελκουσα· και
δια τουτο βεβαιοτερα τωι οικητορι η κατασχεσις.
Λςʹ. Παλιν υπομνησω σε των φωτισμων, και πολλακις εκ των θειων λογιων
τουτους αναλεγομενος. Αυτος τε γαρ ηδιων εσομαι τηι τουτων μνημηι, (τι γαρ φωτος
ηδυτερον, τοις φωτος γευσαμενοις;) και σε περιαστραψω τοις λεγομενοις. Φως μεν
ανετειλε τωι δικαιωι, και η τουτου συζυγος ευφροσυνη· Φως δε δικαιοις δια παντος.
Φωτιζεις δε συ θαυμαστως απο ορεων αιωνιων, προς τον Θεον λεγεται· αγγελικων,
οιμαι, δυναμεων, αι συνεργουσιν ημιν προς τα κρειττονα. Κυριος δε φωτισμος μου,
παι σωτηρ μου· τινα φοβηθησομαι; Του ∆αβιδ ηκουσας λεγοντος· και ποτε μεν
αιτουντος εξαποσταληναι το φως αυτωι και την αληθειαν· ποτε δε ευχαριστουν τος,
οτι και τουτου μετειληφεν, εν τωι σημειω θηναι το του Θεου φως επ' αυτον,
τουτεστιν ενση μανθηναι και γνωρισθηναι τα σημεια της δεδομενης ελλαμψεως. Ἓν
μονον φως φευγωμεν, το του πικρου πυρος εκγονον. Μη πορευθωμεν τωι φωτι του
πυρος ημων, και τηι φλογι ηι εξεκαυ σαμεν. Οιδα γαρ πυρ καθαρτηριον, ο Χριστος
36.412 ηλθε βαλειν επι της γης, πυρ και αυτος αν αγωγης λογοις καλουμενος.
Ἀναλωτικον τουτο της υλης και της πονηρας εστιν εξεως, ο και αν αφθηναι ταχιστα
βουλεται. Ποθει γαρ της ευεργεσιας το ταχος· επει και πυρος ανθρακας διδωσιν ημιν
εις βοηθειαν. Οιδα και πυρ ου καθαρτηριον, αλλα και κολαστηριον· ειτε και
Σοδομιτικον, ο πασιν αμαρτωλοις επιβρεχει θειωι και καταιγιδι μιγνυμε νον· ειτε το
ητοιμασμενον τωι διαβολωι και τοις αγγελοις αυτου· ειτε ο προ προσωπου Κυριου πο
ρευεται, και φλογιει κυκλωι τους εχθρους αυτου· και το τουτων ετι φοβερωτερον· ο
τωι ακοιμητωι σκωληκι συντετακται, μη σβεννυμενον, αλλα διαιωνιζον τοις
πονηροις. Παντα γαρ ταυτα της αφανιστικης εστι δυναμεως· ει μη τωι φιλον
κανταυθα νοειν τουτο φιλανθρωποτερον, και του κολαζοντος επαξιως.
ΛΖʹ. Ὥσπερ δε πυρ οιδα διπλουν, ουτω και φως το μεν, την του ηγεμονικου
λαμπαδα, κατευθυνον ημιν τα κατα Θεον διαβηματα· το δε, απατηλον και περιεργον,
και του αληθινου φωτος αντιθετον, εκεινο ειναι υποκρινομενον, ινα κλεπτηι τωι φαι
νομενωι· τουτο και σκοτια εστι, και μεσημβρια δοκει, το του φωτος ακμαιοτατον.
Ουτως ακουω τοις δια παντος εν μεσημβρινηι σκοτιαι φευγουσι. Τουτο και νυξ εστι,
και φωτισμος νομιζεται τοις υπο της τρυφης διεφθαρμενοις. Τι γαρ φησιν ο ∆αβιδ;
Νυξ ην περι εμε τον δειλαιον και ηγνοουν· φω τισμον γαρ ειναι την τρυφην
υπελαμβανον. Ἀλλ' εκεινοι μεν τοιουτοι, και ουτως εχοντες· ημεις δε φωτισωμεν
εαυτοις φως γνωσεως· εσται δε τουτο, εκ του σπειρειν εις δικαιοσυνην, και τρυγαιν
καρπον ζωης (πραξις γαρ, θεωριας προξενος), ινα τα τε αλλα και τουτο μαθωμεν, τι
μεν το αληθινον φως, τι δε το ψευδομενον, και μη λαθωμεν περιπεσοντες, ως καλωι,
τωι χειρονι. Γενωμεθα φως, ωσπερ οι μα θηται παρα του μεγαλου Φωτος ηκουσαν,
Ὑμεις εστε το φως του κοσμου, λεγοντος. Γενωμεθα φωστηρες εν κοσμωι, λογον
ζωης επεχοντες, τουτεστι ζωτικη τοις αλλοις δυναμις. Λαβωμεθα θεοτητος,
λαβωμεθα του πρωτου και ακραιφνεστατου Φωτος. Ὁδευσωμεν προς την λαμψιν
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αυτου, προ του προσκο ψαι τους ποδας ημων επ' ορη σκοτεινα και πολεμια. Ἕως
ημερα εστιν, ως εν ημεραι ευσχημονως περι πατησωμεν, μη κωμοις και μεθαις, μη
κοιταις και ασελγειαις, α νυκτος εστι κλεμματα. 36.413
ΛΗʹ. Παν μελος καθαρισθωμεν, αδελφοι, πασαν αγνισωμεν αισθησιν· μηδεν
ατελες ημιν εστω, μηδε της πρωτης γενεσεως, μηδεν αφωτιστον καταλειπω μεν.
Φωτισθωμεν τον οφθαλμον, ιν' ορθα βλεπω μεν, και μηδεν ειδωλον πορνικον εν
ημιν αυτοις φε ρωμεν εκ φιλοπονου θεας και περιεργου. Καν γαρ τωι παθει μη
προσκυνησωμεν, αλλα την ψυχην εμολυνθημεν. Ει τις δοκος εν ημιν, ει τι καρφος,
ανακαθαιρωμεν· ινα και τα των αλλων οραιν δυνω μεθα. Φωτισθωμεν ακοην,
φωτισθωμεν γλωσσαν· ινα ακουσωμεν, τι λαλησει Κυριος ο Θεος, και ακουστον ημιν
γενηται το πρωινον ελεος, και ακουτισθωμεν αγαλλιασιν και ευφροσυνην, ακοαις
θειαις ενηχουμε νην· ινα μη ωμεν μαχαιρα οξεια, μηδε ξυρον ηκονη μενον, μηδε υπο
την γλωσσαν στρεφωμεν κοπον και πονον, αλλα λαλωμεν Θεου σοφιαν εν
μυστηριωι, την αποκεκρυμμενην, τας πυρινας γλωσσας αιδουμενοι. Ἰαθωμεν
οσφρησιν, ινα μη θηλυνωμεθα, μηδε αντι οσμης ηδειας κονιορτωμεθα· αλλ'
οσφραινω μεθα, του εκκενωθεντος δι' ημας μυρου πνευ ματικως αντιλαμβανομενοι,
και τοσουτον εξ αυτου ποιουμενοι και μεταποιουμενοι, ωστε και αυτων ημων
οσφραινεσθαι οσμην ευωδιας. Καθαρθωμεν αφην, γευσιν, λαρυγγα, μη μαλακως
επαφωμενοι, και λειοτησι χαιροντες, αλλα τον σαρκωθεντα δι' ημας Λογον
ψηλαφωντες, ως αξιον, και Θωμαν κατα τουτο μιμουμενοι· μη χυμοις και οψοις
γαργαλιζομενοι, τοις αδελφοις των πικροτερων γαργα λισμων, αλλα γευομενοι και
γινωσκοντες, οτι χρηστος ο Κυριος την κρειττω γευσιν και μενουσαν· μηδε μικρα
τον πικρον και αχαριστον αγωγον ανα ψυχοντες, τον παραπεμποντα, και ου
κατεχοντα το διδομενον, αλλα τοις γλυκυτεροις μελιτος λογοις του τον
ευφραινοντες.
ΛΘʹ. Και προς τοις ειρημενοις ετι καλον, την κεφαλην καθαιρομενους, ως
καθαιρεται κεφαλη, το των αισθησεων εργαστηριον, κρατειν την Χριστου κεφαλην,
εξ ης παν το σωμα συναρμολογειται και συμβιβαζεται· και την υπεραιρουσαν ημων
αμαρτιαν κατω βαλλειν, υπεραιρομενην τωι κρειττονι. Κα λον και ωμον αγιαζεσθαι
και καθαιρεσθαι, ινα δυνηθηι τον σταυρον αιρειν Χριστου, μη παντι ραιδιως 36.416
αιρομενον. Καλον και τας χειρας τελειουσθαι, και τους ποδας· τας μεν, ως εν παντι
τοπωι οσιας αιρεσθαι, και δρασσεσθαι της Χριστου παιδειας, μη ποτε οργισθηι Κυριος,
και πιστευεσθαι λογον δια του πρακτικου, ως τον εν τηι χειρι τουδε του προφη του
δεδομενον· τους δε, μη οξεις ειναι προς το εκχεειν αιμα, μηδε εις κακιαν τρεχοντας·
αλλ' ετοι μους εις το Ευαγγελιον, και προς το βραβειον της ανω κλησεως, και
Χριστον υπονιπτοντα και καθαιροντα δεχεσθαι. Ει τις εστι και κοιλιας καθαρσις,
χωρητικης και αναδοτικης των εκ του Λογου τροφων, καλον και ταυτην μη
θεοποιειν εκ τρυ φης και της καταργουμενης βρωσεως· αλλα καθαι ρειν οτι μαλιστα,
και ποιειν λεπτοτεραν, ωστε τον Λογον Κυριου εν μεσηι δεχεσθαι, και αλγειν καλως
υπερ του Ἰσραηλ πταιοντος. Ευρισκω και την καρ διαν και τα εντος, τιμης
αξιουμενα. Πειθει με τουτο ∆αβιδ, καρδιαν καθαραν ζητων εν εαυτωι κτι ζεσθαι, και
Πνευμα ευθες εν τοις εγκατοις εγκαινι ζεσθαι. Το διανοητικον, οιμαι, τουτωι δηλων,
και τα τουτου κινηματα, η διανοηματα.
Μʹ. Τι δε η οσφυς; Τι δε οι νεφροι; Μηδε γαρ τουτο παρελθωμεν. Ἁπτεσθω και
τουτων η καθαρ σις· εστωσαν ημων αι οσφυες περιεζωσμεναι, και ανεσταλμεναι δι'
εγκρατειας, ωσπερ τωι Ἰσραηλ παλαι, κατα τον νομον, του πασχα μεταλαμβανοντι.
Ουδεις γαρ καθαρως Αιγυπτον εξερχε ται, ουδε φευγει τον ολοθρευοντα, μη ταυτα
παιδα γωγησας. Οι δε την καλην αλλοιωσιν αλλοιουσθωσαν, ολον το επιθυμητικον
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

προς Θεον μεταφεροντες, ωστε δυνασθαι λεγειν· Κυριε, εναντιον σου πασα η
επιθυμια μου· και, Ἡμεραν ανθρωπου ουκ επ εθυμησα. ∆ει γαρ γενεσθαι ανδρα
επιθυμιων των του Πνευματος. Ουτως αν ημιν και ο το πλειστον της ισχυος επι του
ομφαλου και της οσφυος φερων δρακων καταλυθειη, της περι ταυτα δυναστειας
αυτωι νεκρωθεισης. Μη θαυμασηις δε, ει και τοις ασχημοσιν ημων, τιμην
περισσοτεραν τιθημι, λογωι νεκρων ταυτα και σωφρονιζων, και κατα της υλης
ισταμενος. Παντα δωμεν Θεωι τα μελη επι της γης, παντα καθιερωσωμεν. Μη λοβον
ηπατος, μηδε νεφρους μετα της πιμελης, μηδε το μερος του σωματος, μηδε το και το.
∆ια τι γαρ τα αλλα ημιν ατιμαστεα; Ὅλους δε 36.417 ημας αυτους ανενεγκωμεν·
γενωμεθα ολοκαυτωματα λογικα, θυματα τελεια· μηδε τον βραχιονα μονον, μηδε το
στηθυνιον μονον, αφαιρεμα ιερατικον ποιωμεθα (μικρον γαρ τουτο)· αλλ' ολους δι
δοντες ημας αυτους, ολους αντιλαμβανωμεν· επειδη τουτο εστι λαβειν καθαρως, το
τωι Θεωι δοθηναι, και ιερουργησαι την ημων αυτων σωτηριαν.
ΜΑʹ. Ἐπι πασι, και προ παντων, φυλασσε μοι την καλην παρακαταθηκην, ηι
ζω και πολιτευομαι, ην και συνεκδημον λαβοιμι, μεθ' ης και αλγεινα παντα φερω,
και τερπνον απαν διαπτυω, την εις Πατερα, και Υιον, και αγιον Πνευμα ομολογιαν.
Ταυτην πιστευω σοι σημερον· ταυτηι και συμβαπτισω και συναναξω σε. Ταυτην
διδωμι παντος του βιου κοινωνον και προστατιν, την μιαν θεοτητα τε και δυναμιν
εν τοις τρισιν ευρισκομενην ενικως, και τα τρια συλλαμβανουσαν μεριστως· ουτε αν
ωμαλον ουσιαις η φυσεσιν, ουτε αυξομενην, η μειουμενην υπερβολαις και υφεσεσι,
παντοθεν ισην, την αυτην παντοθεν, ως εν ουρανου καλλος και μεγε θος· τριων
απειρων απειρον συμφυΐαν, Θεον εκαστον καθ' εαυτο θεωρουμενον, ως Πατερα και
Υιον, ως Υιον και το αγιον Πνευμα, φυλασσομενης εκαστωι της ιδιοτητος. Θεον τα
τρια συν αλληλοις νοουμενα, εκεινο δια την ομοουσιοτητα, τουτο δια την μοναρ
χιαν. Ου φθανω το εν νοησαι, και τοις τρισι περι λαμπομαι· ου φθανω τα τρια
διελειν, και εις το εν αναφερομαι. Ὅταν εν τι των τριων φαντασθω, τουτο νομιζω το
παν, και την οψιν πεπληρωμαι, και το πλειον διεφυγεν. Ουκ εχω το μεγεθος τουτου
καταλαβειν, ινα δω το πλειον τωι λειπομενωι. Ὅταν τα τρια συνελω τηι θεωριαι, μιαν
ορω λαμ παδα, ουκ εχων διελειν η μετρησαι το φως ενιζομενον.
ΜΒʹ. Φοβηι συ γεννησιν, ινα μη τι παθηι Θεος, ο μη πασχων; Ἐγω φοβουμαι
την κτισιν, ινα μη Θεον απολεσω δια της υβρεως, και της αδικου κατατομης, η τον
Υιον τεμνων απο του Πα τρος, η απο του Υιου την ουσιαν του Πνευμα τος. Το γαρ
παραδοξον, οτι μη κτισις επαγεται μονον Θεωι παρα τοις κακως θεοτητα ταλαντευου
σιν, αλλα και αυτη παλιν η κτισις εις εαυτην τεμνε 36.420 ται. Ὥσπερ του Πατρος
υποστελλεται ο Υιος τοις ταπεινοις και κατω κειμενοις, ουτως υποστελ λομενης
παλιν και απο του Υιου της αξιας του Πνευματος· ως αν και Θεος, και κτισις
υβριζηται τηι καινηι ταυτηι θεολογιαι. Ουδεν της Τριαδος, ω ουτοι, δουλον, ουδε
κτιστον, ουδε επεισακτον, ηκουσα των σοφων τινος λεγοντος. Ει ετι ανθρωποις
ηρεσκον, Χριστου δουλος ουκ αν ημην, φησιν ο θειος αποστολος. Ει ετι κτισματι
προσεκυνουν, η εις κτισμα εβαπτιζομην, ουκ αν εθεουμην, ουδε την πρωτην
μετεποιουμην γεννησιν. Τι φησω προς τους την Ἀσταρτην προσκυνουντας, η το
Χαμως βδελυγμα Σιδωνιων, η του αστρου τον τυπον, του μικρον υπερ ταυτα Θεου
τοις ειδωλολα τραις, πλην κτισματος και ποιηματος· αυτος, η μη προσκυνων τα δυο,
εις α συμβεβαπτισμαι, η προσκυ νων τα ομοδουλα; Ὁμοδουλα γαρ, και ει μι κρον
τιμιωτερα· επει και εν ομοδουλοις εστι τις δια φορα και προτιμησις.
ΜΓʹ. Θελω τον Πατερα μειζω ειπειν, εξ ου και το ισοις ειναι, τοις ισοις εστι,
και το ειναι. Τουτο γαρ παρα παντων δοθησεται. Και δεδοικα την αρχην, μη
ελαττονων αρχην ποιησω, και καθυβρισω δια της προτιμησεως· ου γαρ δοξα τωι εξ
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ου η των εξ αυτου ταπεινωσις. Προς δε και υφορωμαι την σην απληστιαν, μη το
μειζον λαβων διχοτομησηις την φυσιν, κατα παντα τωι μειζονι χρωμενος. Ου γαρ
κατα την φυσιν το μειζον, την αιτιαν δε. Ουδεν γαρ των ομοουσιων τηι ουσιαι μειζον
η ελαττον. Θελω τον Υιον προτιμησαι του Πνευματος, ως Υιον· και ου συγχωρει το
βαπτισμα τελειουν με δια του Πνευματος. Ἀλλα δεδοικας, μη τριθεΐαν ονειδισθηις;
Ἔχε συ το αγαθον, την εν τοις τρισιν ενωσιν· εμοι την μαχην παραπεμψον. Ἔασον
με ναυπηγον ειναι, συ χρω τηι νηι. Και ει ναυπηγος εστιν ετερος, εμε λαβε της οικιας
αρχιτεκτονα· συ ταυτην οικει μετα ασφαλειας, και ει μηδεν εμοχθησας. Ουχ ηττον
ευπλοησεις, η οικησεις την οικιαν, εμου του ταυτα κατασκευασαντος, ει και μηδεν
περι ταυτα πεφιλοπονηκας. Ὁραις την ευγνωμοσυνην οση; οραις του Πνευματος την
χρηστοτητα; Ἐμος ο πολε μος, εστω σον το εκνικημα. Ἐγω βαλλοιμην, συ δε
ειρηνευε, τωι προπολεμουντι συνευχομενος· χειρα δι δου δια της πιστεως. Ἔχω τρεις
λιθους οις σφενδονησω τον αλλοφυλον. Ἔχω τρεις εμπνευσεις, κατα του υιου της
Σαραφθιας, αις ζωοποιησω νε 36.421 νεκρωμενους. Ἔχω τρεις επικλυσεις κατα των
σχιδακων, αις καθιερωσω την θυσιαν, υδατι πυρ εγειρων, το παραδοξοτατον· και
τους προφητας κα ταβαλω της αισχυνης, μυστηριου δυναμει χρω μενος.
Μ∆ʹ. Τι μοι δει μακροτερων λογων; ∆ιδασκαλιας γαρ ο καιρος, ουκ
αντιλογιας. Μαρτυρομαι ενωπιον του Θεου και των εκλεκτων αγγελων, μετα ταυτης
βαπτισθησηι της πιστεως. Ει μεν αλλως εγγεγραψαι, η ως ο εμος απαιτει λογος,
δευρο, και μετεγγραφηθι. Ἐγω τουτων ουκ αφυης καλλιγραφος, γραφων α
γεγραμμαι, και διδασκων α και μεμαθηκα, και τετηρηκα εξ αρχης εις τηνδε την
πολιαν. Ἐμος ο κινδυνος, εμον και το γερας, του της σης ψυχης οικονομου, και
τελειουντος σε δια του βαπτισματος. Ει δε ουτως εχεις, και καλοις ενεσημανθης τοις
γραμμασι, φυλασσε μοι τα γεγραμμενα, εν καιροις τρεπτοις ατρεπτος μενων περι
ατρεπτου πραγματος. Μιμησαι τον Πιλατον επι το κρειττον, κακως γραφοντα, καλως
γεγραμμενος. Ειπε τοις μεταπειθουσι σε· Ὃ γεγραφα, γεγραφα. Και γαρ αν
αισχυνοιμην, ει, του κακου μενοντος ακλι νους, το καλον ραιστα μετακλινοιτο· δεον
ευμε τακινητους μεν ειναι προς το κρειττον απο του χει ρονος, ακινητους δε προς το
χειρον απο του βελτιονος. Ει ουτως βαπτιζηι, και κατα ταυτην την μαθητειαν, Ἰδου
τα χειλη μου ου μη κωλυσω, ιδου κιχρημι τας χειρας τωι Πνευματι. Ταχυνωμεν την
σωτηριαν, αναστωμεν επι το βαπτισμα· σφυζει το Πνευμα, προ θυμος ο τελειωτης, το
δωρον ετοιμον. Ει δε σκαζεις ετι, και μη καταδεχηι το τελειον της θεοτητος, ζητει σον
βαπτιστην, η καταβαπτιστην. Ἐμοι δε ου σχολη τεμνειν θεοτητα, και νεκρον σε
ποιειν εν καιρωι της αναγεννησεως· ινα μητε το χαρισμα εχηις, μητε την ελπιδα της
χαριτος, εν ολιγωι ναυαγησας την σωτη ριαν. Ὡς ο τι αν υφεληις των τριων της
θεοτητος, το παν εσηι καθηιρηκως, και σεαυτωι την τελειωσιν.
ΜΕʹ. Ἀλλ' ουπω τυπος ουδεις εν τηι σηι ψυχηι, ουτε χειρονος γραμματος, ουδε
βελτιονος· σημερον δε σε γραφηναι δεησει, και παρ' ημων τυπωθη ναι προς
τελειοτητα; Εισω της νεφελης χωρησωμεν· δος μοι τας πλακας της σης καρδιας·
γινομαι σοι Μωσης, ει και τολμηρον ειπειν· εγγραφω δακτυλωι Θεου νεαν
δεκαλογον· εγγραφω συντομον σωτηριαν. 36.424 Ει δε τι θηριον αιρετικον και
αλογιστον, κατω μει νατω· η κινδυνευσει λιθοβολουμενον τωι λογωι της αληθειας.
Βαπτισω σε μαθητευων, εις ονομα Πα τρος, και Υιου, και αγιου Πνευματος. Ὄνομα
δε κοινον των τριων εν, η θεοτης. Γνωσηι και τοις σχημασι και τοις ρημασιν, ως ολην
αποπεμπηι την αθεΐαν, ουτως οληι θεοτητι συντασσομενος. Πιστευε, τον συμπαντα
κοσμον, οσος τε ορατος, και οσος αορατος, εξ ουκ οντων παρα Θεου γενομενον, και
προνοιαι του ποιησαντος διοικουμενον, δεξασθαι την εις το κρειττον μεταβολην.
Πιστευε, μη ουσιαν ειναι τινα του κακου, μητε βασιλειαν, η αναρ χον, η παρ' εαυτης
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υποστασαν, η παρα του Θεου γενομενην, αλλ' ημετερον εργον ειναι τουτο και του
πονηρου, εκ της απροσεξιας επεισελθον ημιν, αλλ' ουχι του κτισαντος. Πιστευε, τον
Υιον του Θεου, τον προαιωνιον Λογον, τον γεννηθεντα εκ του Πατρος αχρονως και
ασωματως, τουτον επ' εσχατων των ημερων, γεγενησθαι δια σε και Υιον ανθρωπου,
εκ της Παρθενου προελθοντα Μαριας, αῤρητως και αρυπαρως (ουδεν γαρ ρυπαρον
ου Θεος, και δι' ου σωτηρια), ολον ανθρωπον, τον αυτον και Θεον, υπερ ολου του
πεπονθοτος, ινα ολωι σοι την σωτηριαν χαρισηται, ολον το κατακριμα λυσας της
αμαρτιας· απαθη θεοτητι, παθητον τωι προσλημματι· το σουτον ανθρωπον δια σε,
οσον συ γινηι δι' εκεινον Θεος· τουτον υπερ των ανομιων ηχθαι εις θανατον,
σταυρωθεντα τε και ταφεντα, οσον θανατου γευσασθαι, και ανασταντα τριημερον,
ανεληλυθεναι εις τους ουρανους, ινα σε συναγαγηι κατω κειμενον· ηξειν τε παλιν
μετα της ενδοξου αυτου παρου σιας, κρινοντα ζωντας και νεκρους· ουκ ετι μεν σαρ
κα, ουκ ασωματον δε, οις αυτος οιδε λογοις, θεοει δεστερου σωματος, ινα και οφθηι
υπο των εκκεντη σαντων, και μεινηι Θεος εξω παχυτητος. ∆εχου προς τουτοις
αναστασιν, κρισιν, ανταποδοσιν τοις δικαιοις του Θεου σταθμοις. Ταυτην δε ειναι
φως τοις κεκα θαρμενοις την διανοιαν, τουτεστι Θεον ορωμενον τε και
γινωσκομενον, κατα την αναλογιαν της καθαρο τητος, ο δη και βασιλειαν ουρανων
ονομαζομεν· σκοτος δε τοις τυφλωττουσι το ηγεμονικον, τουτεστιν αλλοτριωσιν
Θεου κατα την αναλογιαν της εντευθεν αμβλυωπιας. ∆εκατον, εργαζου το αγαθον
επι τουτωι τωι θεμελιωι των δογματων· επειδη, Πιστις χωρις εργων νεκρα, ως εργα
διχα πιστεως. Ἔχεις 36.425 του μυστηριου τα εκφορα, και ταις των πολλων ακοαις
ουκ αποῤρητα. Τα δε αλλα εισω μαθησηι, της Τριαδος χαριζομενης, α και κρυψεις
παρα σεαυτωι σφραγιδι κρατουμενα.
Μςʹ. Πλην εκεινο ευαγγελιζομαι σοι. Ἡ στασις, ην αυτικα στησηι μετα το
βαπτισμα προ του μεγαλου βηματος, της εκειθεν δοξης εστι προχαραγμα. Ἡ
ψαλμωιδια, μεθ' ης δεχθησηι, της εκειθεν υμνωιδιας προοιμιον. Αι λαμπαδες, ασπερ
αναψεις, της εκειθεν φωταγωγιας μυστηριον, μεθ' ης απαντησομεν τωι νυμφιωι
φαιδραι και παρθενοι ψυχαι, φαιδραις ταις λαμπασι της πιστεως, μητε καθευδουσαι
δια ραιθυμιαν, ινα μη λαθηι παρων αδοκητως ο προσδοκωμενος, μητε ατροφοι, και
ανελαιοι, και καλων εργων επιδεεις, ινα μη του νυμφωνος εκπεσωμεν. Ὁρω γαρ το
παθος, ως ελεεινον. Ὁ μεν παρεσται, απαιτουσης της κραυγης την απαντησιν· αι δε
απαντησονται, οσαι φρονιμοι, μετα λαμπρου του φωτος, και δαψιλεστερας της
τουτου τροφης· αι δε ταραχθησονται ζητουσαι το ελαιον ουκ εν καιρωι παρα των
εχοντων. Ὁ δε εισελευσεται δρομαιος· αι δε συνεισελευσονται· αι δε
αποκλεισθησονται, τον του εισελθειν καιρον εις το παρασκευασασθαι δαπανησασαι,
και πολλα μετακλαυσονται, οψε μαθουσαι την ζημιαν της ραιθυμιας, οταν μηκετι ο
νυμφων αυταις εισιτητος ηι, και πολλα δεομεναις, ον κακως εαυταις απεκλεισαν·
αλλον τροπον μιμησαμεναι τους υστερουντας του γαμου, ον ο καλος πατηρ εστιαι τωι
καλωι νυμφιωι, δια την γυναικα την νεονυμφον, η δια τον αγρον τον νεωνητον, η το
ζευγος των βοων, α κακως εκτησαντο, δια των μικρων τα μειζονα ζημιουμενοι.
Ουδεις γαρ εκει των υπεροπτικων και ραιθυμων, ουδε των ρυπαρως, αλλ' ου
νυμφικως εστολισμενων, καν εντευθεν εαυτον αξιωσηι της εκειθεν λαμπροφοριας,
και λαθων εαυτον παρενειρηι, κεναις ελπισιν εξαπατωμενος. Ειτα τι; Ὅταν ενδον
γενωμεθα, τοτε οιδεν ο νυμφιος α διδαξει, και α συνεσται ταις συνεισελθουσαις
ψυχαις. Συνεσται δε, ως οιμαι, διδασκων τα τελεωτερα τε και καθαρωτερα· ων και
ημεις μεταλαβοιμεν, οι τε διδασκοντες ταυτα και οι μανθανοντες, εν αυτωι Χριστωι
τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας. Ἀμην.
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


