Carmina moralia
ΤΟΜΗ Βʹ. ΕΠΗ ΗΘΙΚΑ.
Αʹ. Παρθενιης επαινος.
Παρθενιην στεφανοις αναδησομεν ημετεροισιν, Ἐκ καθαρης κραδιης
καθαροις μελποντες εν υμνοις. Τουτο γαρ ημετεροιο βιου ξεινηιον εσθλον, 522
Χρυσου τ' ηλεκτρου τε φααντερον, ηδ' ελεφαντος, Οις ζωην χθονιην χαμαδις βαλε
παρθενος οιστρος, Προς Θεον υψιμεδοντα νοου πτερον ενθεν αειρων. Ἀρχομενου δ'
υμνοιο συνιαινοισθε μεν αγνοι· Ξυνον γαρ παντεσσιν υμνος γερας ευαγεεσσιν. 523 Οι
φθονεροι δε θυρηισιν επιφρασσοισθε ακουας· Ει δε τις αμπετασειεν, αγνιζοιτο φρενα
μυθωι. Παρθενιη, μεγα χαιρε, θεοσδοτε, δωτερ εαων, Μητερ απημοσυνης, Χριστου
λαχος, ουρανιοισι Καλλεσιν αζυγεεσσιν ομοζυγε· αζυγεες γαρ, Πρωτα Θεος,
μετεπειτα Θεου χορος αιεν εοντος. Ἤτοι ο μεν πηγη φαεων, φαος ουτ' ονομαστον,
Ουθ' ελετον, φευγον τε νοου ταχος εγγυς ιοντος, Αιεν υπεκπροθεον παντων φρενας,
ως κε ποθοισιν Ἑλκωμεσθα προς υψος αει νεον· οι δε τε φωτα ∆ευτερα εκ Τριαδος
βασιληιον ευχος εχουσης. Πρωτη παρθενος εστιν αγνη Τριας. Ἐκ μεν αναρχου
Πατρος Υιος αναξ, ουτ' εκτοθεν ορμηθεντος 524 (Αυτος γαρ παντεσσιν οδος και ριζα
και αρχη), Ουτε παιν θνητοισιν ομοιια γειναμενοιο, Ἀλλ' ως εκ σελαος σελας
ερχεται. Ἐκ δ' αρα Παιδος, Ουκετι παις αγαπητος ομοιιον ευχος εφελκων· Ὥς κεν ο
μεν μιμνηι γενετης ολος, αυταρ ογ' Υιος Οιον και μουνοιο μονωτατος· εις εν ιοντε
Πνευματι συν μεγαλωι, το ρα πατροθεν εισιν ομοιον, Εις Θεος εν τρισσοισιν
ανοιγομενος φαεεσσι. Τοιη μεν Τριαδος καθαρη φυσις. Ἐκ δ' αρα κεινης, Ἄγγελοι
αιγληεντες, αειδεες, οι ρα θοωκον Ἀμφι μεγαν βεβαωτες, επει νοες εισιν ελαφροι,
Πυρ και πνευματα θεια δι' ηερος ωκα θεοντες, Ἐσσυμενως μεγαληισιν
υποδρησσουσιν εφετμαις. 525 Τοισι μεν ουτε γαμος, ουτ' αλγεα, ου μελεδωναι, Ου
παθεων κλονος αινος ατασθαλος· ου μελεεσσι Σχιζοντ', ουδε δομοισιν· ομοφρονες
αλληλοισιν, Αυτωι τ' αυτος εκαστος. Ἴη φυσις, εν τε νοημα, Εις ποθος αμφι ανακτα
Θεον μεγαν. Ουδε τι παισι Τερποντ', ουτ' αλοχοισι, γλυκυν πονον αμφιεποντες· Ου
πλουτος κεινοισιν ερασμιος, ουδ' οσα θνητοις Γαια φερει κακιης μελεδηματα. Ουκ
αροουσιν, Ου πελαγη πλωουσιν ατειρεος εινεκα γαστρος, Γαστερος αρχεκακοιο·
τροφη μια πασιν αριστη ∆αινυσθαι μεγαλοιο Θεου λογον, ηδε φαεινης Ἕλκειν εκ
Τριαδος σελας απλετον. Οιοβιοι δε Ζωουσιν καθαροιο Θεου καθαροι θεραποντες, 526
Ἁπλοι τε, νοεροι τε, διαυγεες, ουτ' απο σαρκων Ἀρχομενοι (σαρκες γαρ επει παγεν,
αυθις ολουνται), Ουτ' επι σαρκας ιοντες, οπερ δ' εγενοντο, μενοντες. Τοις μετα
παρθενιη θεοεικελος, οιμος ετοιμη Προς Θεον, εσπομενη τε νοημασιν Ἀθανατοιο
Νωμωντος μεγαλοιο σοφως οιηια κοσμου· Ἐν δε και ουρανιδην, χθονιον,
μεγαληνορα, θνητον, Ἀνθρωπων μογερων ιερον γενος, ευχος Ἄνακτος. Ει δ' αγε νυν
ερεω μυστηρια κεδνα Θεοιο, Παρθενιη τε χρονοισιν οπως πυματοισιν ελαμψεν. Ἦν
ποτ' εην, οτε παντα κελαινη νυξ εκαλυπτεν. Ουδ' αρ' εην ηους ερατον φαος· ουδε
κελευθον Ἠελιος πυροεσσαν επεσσυτο αντολιηθεν. Ου μηνη κεροεσσα φαεινετο,
νυκτος αγαλμα. 527 Παντα δ' αμ' αλληλοισι φορουμενα, μαψ αλαλητο Πρωτογονου
χαεος ζοφεροις δεδμημενα δεσμοις. Ἀλλα συ, Χριστε μακαρ, Πατρος μεγαλου
φραδιηισι Πειθομενος τα εκαστα διεκρινας ευ κατα κοσμον. Ἤτοι μεν πρωτιστα φαος
γενεθ', ως κεν απαντα Ἔργα πελοι χαριεντα φαους πλεα. Αυταρ επειτα Ουρανον
αστεροεντα κυκλωσαο, θαυμα μεγιστον, Ἠελιωι μηνηι τε διαυγεα. Τοισιν εειπας, Τωι
μεν αρ' ηριγενειαν επ' ανθρωποισι φαεινειν Φωτος απειρεσιοιο ροαις, και ωρας
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελισσειν· Τηι δε κνεφας σελαειν, και δευτερον ημαρ οπαζειν. Τωι δ' υπο γαιαν εθηκας
εμον εδος, εν δε θαλασσαν Γαιης αγκαλιδεσσιν εδησας, γην δε θαλασσηι Ὠκεανου
κολποισι περιῤρυτον. Ὣς δε τα παντα 528 Κοσμος εην, γαιη τε, και ουρανος, ηδε
θαλασσα, Ουρανος ουρανιοισιν αγαλλομενος φαεεσσι, Ποντος δε πλωτοις, πεζοις δε
τε γαια πελωρη. Ἀθρησας τοτ' επειτα και αρμενα παντα νοησας, Τερπετο Παιδος
ανακτος ομοφρονεουσιν επ' εργοις. ∆ιζετο και σοφιης επιΐστορα μητρος απαντων,
Και χθονιων βασιληα θεουδεα, και τοδ' εειπεν· Ἤδη μεν καθαροι και αειζωοι
θεραποντες Ουρανον ευρυν εχουσιν, αγνοι νοες, αγγελοι εσθλοι, Ὑμνοπολοι,
μελποντες εμον κλεος ουποτε ληγον· Γαια δ' ετι ζωοισιν αγαλλεται αφραδεουσι.
Μικτον ετ' αμφοτερωθεν εμοι γενος ευαδε πηξαι Θνητων τ' αθανατων τε νοημονα
φωτα μεσηγυ, 529 Τερπομενον τ' εργοισιν εμοις, και εχεφρονα μυστην Ουρανιων,
χθονιων τε μεγα κρατος, αγγελον αλλον Ἐκ χθονος, υμνητηρα τ' εμων μενεων τε
νοου τε. Ὣς αρ' εφη, και μοιραν ελων νεοπηγεος αιης, Χειρεσιν αθανατηισιν εμην
εστησατο μορφην. Τηι δ' αρ' εης ζωης μοιρησατο· εν γαρ εηκε Πνευμα, το δη θεοτητος
αειδεος εστιν αποῤρωξ. Ἐκ δε χοος πνοιης τε βροτος γενετ', αθανατοιο Εικων· η γαρ
ανασσα νοου φυσις αμφοτεροισι. Τουνεκα και βιοτον τον μεν στεργω δια γαιαν, Του
δ' ερον εν στηθεσσιν εχω θειην δια μοιραν. 530 Αυταρ επει θειον μεν επι χθονι
πλασμα φαανθη, Και χθονος, εν γυαλοισιν αειθαλεος παραδεισου, Τωι δ' ουπω τις
αρωγος ομοιιος εσκε βιοιο, ∆η τοτε μητιεταο Λογου τοδε θαυμα μεγιστον· Τον
βροτον, ονπερ ετευξεν εου θηητορα κοσμου, Ῥιζαν εμην, και σπερμα πολυσχιδεος
βιοτοιο, Ἄνδιχα μοιρησας μεγαληι ζωαρκει χειρι, Πλευρην εκ λαγονων μουνην ελε,
την ρα γυναικα ∆ειμαμενος, και φιλτρον ενι στερνοισι κερασσας, Ἀμφοτεροις
εφεηκεν επ' αλληλοισι φερεσθαι· Ου πασ' ουδ' επι παντας, ορον δ' επεθηκε ποθοισιν,
Ὅν ρα γαμον καλεουσ', υλης αμετροιο χαλινον, 531 Ὡς μη μαιμωωσα, και ασχετα
μαργαινουσα, Προφρονεως αγεληδον επ' αλληλοισιν ιοντων, Ῥηξειεν μεροπων
ιερον γενος εκ φιλοτητος Ἀζυγεος, πολεμους δε και εχθεα πασιν ορινηι Οιστρος
ασημαντοισι φορευμενος αφραδιηισιν. Ὄφρα μεν ουν μητειρα βροτων επεδευετο
γαια, Ουδ' ειχεν κοσμον τον υπερτατον, ωσπερ εμελλεν, Ἀλλα και ο πρωτιστος
ατασθαλιηισιν εηισι, Βασκανιηι τε δρακοντος αδευκεος εκ παραδεισου Βληθεις
ανδροφονοιο φυτου δια γευσιν αλιτρην, ∆ερματινοισι χιτωσιν εην εβρισ' επι γαιαν·
Τοφρα δε και δυας ηεν εν ανθρωποισιν αριστη, Και γαμος, ανδρομεης γενεης φυσις,
αλκαρ ολεθρου. 532 Ὥς κεν απολλυμενων τε και ερχομενων μετοπισθεν Ἕλκηται
μεροπων τρεπτον γενος, οια ρεεθρον, Ἄστατον εκ θανατοιο, και ισταμενον
τεκεεσσιν. Αυταρ επει κολποι τε και ευρεα πειρατα γαιης, Ἀντολιη τε, δυσις τε, νοτου
πλευρη, βορεου τε Πλησθεν εφημεριων, υβριν δ' εξεζεσεν ιλυς, Και πολλοισι παρος
παιδευμασι πλασμα δαμασθεν Γλωσσαις τεμνομενηισι, και υδασι, και πυρος ομβροις,
Και γραπτοιο νομοιο διδαγμασιν, ηδε προφηταις, Ουκ εθελε πρωτης κακιης απο
δεσμα τιναξαι, Ἀλλ' αιει στερεοισιν εν αμμασιν ειχετο σαρκος, Μαχλοσυναις τε,
μεθαις τε και ειδωλοισι μεμηινος, 533 Ὑστατιον τοιησδε φιλον γενος εμμορε τιμης
Νευμασιν αθανατοιο Πατρος, και εργμασι Παιδος. Χριστος, οσον βροτεωι ενι σωματι
κατθετο μοιρης Ουρανιης, λευσσων κακιης υπο θυμοβοροιο ∆απτομενον, σκολιον τε
βροτων μεδεοντα δρακοντα, Ὥς κεν αναστησειεν εον λαχος, ουκετι νουσον
Ἄλλοισιν εφεηκεν αρηγοσιν, (ου γαρ επαρκες Τοις μεγαλοις παθεεσσι μικρον ακος·)
αλλα κενωσας Ὃν κλεος, ουρανιος τε και ατροπος ουρανιοιο Εικων, ανδρομεοις τε
και ου βροτεοισι νομοισι, Σεμνοις εν σπλαγχνοισιν απειρογαμοιο γυναικος
Σαρκωθεις, ω θαμβος αφαυροτατοισιν απιστον, Ἦλθε Θεος θνητος τε, φυσεις δυο εις
εν αγειρας, 534 Την μεν κευθομενην, την δ' αμφαδιην μεροπεσσιν, Ὧν Θεος η μεν
εην, η δ' υστατον αμμιν ετυχθη, Τημος, οτ' εν σπλαγχνοισι μιγη Θεος ανδρομεοισιν·
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Εις Θεος αμφοτερωθεν· επει θεοτητι κερασθεις, Και βροτος εκ θεοτητος αναξ και
Χριστος υπεστη. Καινη δ' επλετο μιξις, επει προτερην αθεριξα. Πρωτον εγω πνοιης
θειης λαχον, υστατιον δε Χριστος εμην ψυχην τε και αψεα πανθ' υπεδεκτο, Κεινον
Ἀδαμ τον προσθεν ελευθερον, ος γυμνος ηεν Ἀμπλακιης, πριν οφιν τε ιδειν, καρπου
τε πασασθαι Και θανατου, θυμον δε νοημασιν ετρεφεν απλοις 535 Ουρανιοις, μυστης
τε Θεου θειων τε φαεινος. 535 Τον μεν αναπλασσων, βροτεην Θεος ες φυσιν ηλθεν,
Ὥς κεν αεθλευσας τε και εκ θανατοιο φονηα Νικησας, γευσιν τε χοληι, και χειρας
αθεσμους Ἥλοισι, σταυρωι τε φυτον, και υψει γαιαν, Προς ζωην παλινορσον Ἀδαμ
και κυδος αναξηι. Πειρασι δ' απλωσας ιερον δεμας, ον βροτον αυτος Ἐκ περατων
συναγειρε, και εις ενα δησατο φωτα, Και μεγαλης θεοτητος εν αγκοινηισιν εθηκεν,
Αιματι μεν Ἀμνοιο μολυσματα παντα καθηιρας, Οιμου δ' ουρανιης θνητοις αγος
ενθεν αερθεις. Ὦ Ἄνα, τις δε κε σειο νοον και βενθος ανευροι, Ὃς σταγονων υετοιο,
και ος αλιης ψαμαθοιο Οιδας αριθμον απαντα, και ος ανεμοιο κελευθους; 536 Τις δε
κεν αυ γνωσοιτο τεης, Μακαρ, ιχνια βουλης, Ὑψιμεδων ως παντ' εφοραις και παντα
κυβερναις, Αιων οσσα κεκευθεν απειριτος; Ἐς δε σε τεινων Νους μεροπων τυτθον
λευσσει σελας, οια ταχιστα Ἀστεροπην φευγουσαν απ' ηερος. Ἀλλα τοδ' εμπης
Ἀτρεκες, ως παθεεσσι τεοις βροτον ενθεν αειρας, Ἐς βιον αλλον εθηκας ελευθερον
αντι κακοιο. Προσθε μεν ωδινεσκε βιος και κοσμος εραζε, Και χθονιων βασιληα
πολυς αμφιστατο λαος, Ους μεγαλου Βασιληος αφηρπασε κερδοσυνηισι. Νυν δ' αινης
κακιης Χριστος απο χειρος ερυσσας, Ἂψ αναγει προς Ἄνακτα μεγαν και κοσμον
αρειω. 537 Κεινο γαμος μεροπεσσι, το δ' αζυγιη θεοειδης. Κοσμος ο μεν γαιης, η δ'
ουρανιοιο χορειης. Ἄπνοα δ' ως πινακεσσιν ανηρ ειδωλα χαρασσων, Βαιοις μεν
πρωτιστον, αμυδροτεροις τε τυποισιν Ειδος υποσκιαει πειρωμενος· αυταρ επειτα
Χρωμασι παντοδαποισιν ολην εστησατο μορφην· Ὣς αρα παρθενιη Χριστου λαχος
αιεν εοντος, Προσθε μεν εν παυροισι φαεινετο, και σκιοεσσα, Μεσφ' οτε και βασιλευε
νομος, χρωμασσιν αφαυροις Φαινομενοις, κρυπτον τ' ολιγοις υπελαμπετο φεγγος.
Αυταρ επει και Χριστος αγνης δια μητρος οδευσας Παρθενικης, αδετοιο, θεουδεος,
αχραντοιο (Νοσφι γαμου και πατρος επει χρεος ηε γενεσθαι), Ἥγνισε θηλυτερας,
Ευαν δ' απεσεισατο πικρην, 538 Και σαρκος δ' απεπεμψε νομους, μεγαλοις τε λογοισι
Πνευματι γραμμ' υποειξε, και η χαρις ες μεσον ηλθεν· ∆η τοτε παρθενιη στραψεν
μεροπεσσι φαεινη, Λυομενη κοσμοιο, λυουσα τε κοσμον αφαυρον, Τοσσατιον
προφερουσα γαμου βιοτοιο τε δεσμων, Ὁσσατιον ψυχη προφερεστερη επλετο
σαρκος, Και χθονος ουρανος ευρυς οσον βιοτοιο ρεοντος Ἑστηως μακαρεσσιν, οσον
Θεος ανδρος αρειων. Και χορος αμφι Ἄνακτα φαεσφορον ιστατ' αμεμφης, Ουρανιος,
γαιηθεν επειγομενος Θεος ειναι, Χριστοφορος, σταυροιο λατρις, κοσμοιο περιφρων,
Τεθνηως χθονιοισιν, επουρανιοισι μεμηλως, Λαμπτηρες κοσμοιο, διαυγεα φωτος
εσοπτρα, Οι Θεον εισοροωσι, και ων Θεος, οι τε Θεοιο. ∆ευρ' αγ', οσαι πλευρηισιν
ομοφρονες, ηδε γαμοιο 539 Μυστιδες, υψικαρηναι και ομματα γοργα φερουσαι, Και
χρυσον λιθακεσσι μεμιγμενον ευγενεεσσι, Και μαλακους απαλοισι περιῤρεθεεσσι
χιτωνας, Λεξαθ' οσα θνητοισι γαμος και δεσμος οπαζει Κερδεα, και μετεπειτα
καλεσσομεν αζυγα μοιρην. Αι μεν τοι ερεουσιν επιτροχα φυσιοωσαι· Κεκλυτε δ', ω
φιλα τεκνα γαμου, χθονιων βασιληος, Ἡμεις, ηισι μεμηλε γαμος και δεσμα βιοιο,
Ἀνδρομεης γενεης, και αιματος ημετεροιο, Ὃν Παις αθανατοιο Πατρος εστησατο
θεσμον Ἐξετι του, οτε πρωτον Ἀδαμ πλευρηι συνεδησε, Καρπον απ' ανθρωποιο
πελειν βροτον, εκ δε γονοιο, Καιπερ θνητον εοντα, μενειν σταχυοντα τεκεσσιν, 540
Τονδε νομον τιουσαι, ομοζυγεην τ' ερατεινην, Ἀλληλαις συνεβημεν, επει χοος
εκγενομεσθα, Χου νομον ηδε Θεοιο παλαιτατον αμφιεπουσαι. Και γαρ δη φυσιες μεν
οσαι λαχον ουρανον ευρυν, Ἀζυγεες, παθεων τε και αργαλεων μελεδωνων
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Κρεισσονες· ημεριοις δε γαμος και δεσμος ονειαρ. Ἀμφοτερον, πτορθων τε φιλων,
καρπων τ' ερατεινων Ῥιζα τε και βιοτοιο μελιφρονος εσθλον ερεισμα. Πρωτα Θεος
παντων γενετης. (Και ιλαθι, Χριστε, Σειο νομοις καθαροισι παροιτερον η
τοπαροιθεν.) Τωι δ' επι δεσμος ερωτος, επει και γαια και αιθηρ, Και ποντος τεκεεσσι,
γαμου δωροισι, τεθηλεν. Ει δ' ετεον φοινιξι ποθου νομος υψικομοισι, 541
Μιγνυμενους θηλυν τε και αρσενα ειαρος ωρηι Ἐρνοκομων παλαμηισι βρυειν
βοτρυωδεα καρπον, Ει δε και εκ δυαδος λιθακων λιθος εις εν ιουσης Τικτεται, ως
ενεπουσι λιθων επιΐστορες ανδρες, Ἔστι και αψυχοισι γαμος και δεσμος ερωτος.
Ἀλλα τι μου ξεινων φιλοτης μυθων τε ποθων τε; ∆ερκεο τα μεροπεσσι γαμος
πορσυνεν εχεφρων. Τις σοφιην εδιδαξε φιλην, και βενθε' ανευρεν, Ὅσσα χθων, οσα
ποντος, οσ' ουρανος εντος εεργει; Τις πτολιεσσιν εθηκε νομους; και τωνδε παροιθεν
Τις πτολιας δ' ανεγειρε, και ηυρετο μηδεσι τεχνας; Τις πλησεν αγορας και δωματα,
και τις αγωνας; Τις στρατον εν πολεμοισι, και εν θαλιηισι τραπεζας; Τις χορον
υμνητηρα θυωδει πηξατο νηωι; 542 Τις θηρων κατελυσε βιον, και γαιαν αρασσειν,
Και φυτοεργειην εδιδαξατο, και πελαγεσσι Νη' επαφηκε μελαιναν επειγομενην
ανεμοισι; Τις γαιαν και ποντον υγρηι συνεδησε κελευθωι Νοσφι γαμου, τα δε πολλον
αποπροθεν εις εν αγειρε; Και τα μεν ενθαδε, τοια. Τα δ' υψοθι, πολλον αρειω.
Ἀλληλοισι χερες τε και ουατα και ποδες εσμεν Συζυγιηι. ∆ιπλουν δε γαμος και
αναλκιν εθηκε, Χαρμα μεγ' ευμενεεσσιν, αχος δε τε δυσμενεεσσι. Ξυναι και
μελεδωναι ελαφριζουσιν ανιας· Ξυναι δ' ευφροσυναι γλυκερωτεραι αμφοτεροισι.
Τερπνοτερος μεν πλουτος ομοφρονεουσι τετυκται· Τερπνοτερη πλουτοιο δ'
ομοφροσυνη χατεουσι. Κληις δ' αμφοτεροισι σαοφροσυνης τε ποθων τε 543 Συζυγιη,
και σφρηγις αναγκαιης φιλοτητος. Εις πωλος φιλιης σκιρτημασι θυμον ιαινων. Ἓν
ποτον οικιδιης πηγης ξεινοισιν αγευστον, Ουτ' εκτος προρεον, ουτ' εκτοθεν αλλον
αγειρον. Συμφυεες σαρκεσσιν, ομοφρονες, ευσεβιης τε Κεντρον εν αλληλοισι ποθωι
θηγοντες ομοιον. Ουδε γαρ ουδε Θεοιο γαμος απανευθε τιθησιν, Ἀλλ' εχεται μαλλον
τις, επει και μαλλον επειγει. Ὡς δ' ολιγην μεν νηα μικρος προΐησιν αητης Λαιφεσι
πεπταμενοισι δι' οιδματος ωκα θεουσαν, Ἠε χερες πεμπουσιν επειγομενην υπ'
ερετμοις, Πολλην δ' ουκ ολιγη πνοιη φερει, αλλα βαρειαν Ποντον επερχομενην
στερεωτερος ουρος επειγει, Ὥς ρα και αζυγεες μεν επει ζωουσιν ελαφροι, 544
Κουφοτερης μεγαλοιο Θεου χατεουσιν αρωγης. Ὃς δ' αλοχου τε φιλης και κτησιος
αμφιβεβηκε, Και τεκεων, τεμνει δε πολυ μεγα λαιτμα βιοιο Χρειοι πλειοτερηι, πλειον
Θεον αμφαγαπαζει. Τοια γαμος, πηρος δε βιος φιλοτητος ανευθε, Νηλης,
απροτιοπτος, ανεστιος, ουρεσιφοιτης· Ουκ αλκαρ παθεων, ου γηραος αδρανεοντος
Φαρμακον, ηβασκοντες εοις τεκεεσσι τοκηες Ου πηξις βιοτοιο μελιφρονος. Ουκ
αγορηισι Τερποντ', ου θαλιηισιν, αμειδεες, εκτοθι κοσμου, Οι βιοτου γεγαασι, και ου
στεργουσι βιοιο Ῥιζας, ου μεροπεσσιν ομοφρονα θυμον εχουσιν. Ει δ' αρετην ποθεων
τις ατιμαζει φιλοτητα, Ουδ' αρετη φιλοτητος αποπροθεν, ουχ οτι μουνον 545
Παντεσσι τοπαροιθε γαμος φιλον ευσεβεεσσιν, Ἀλλ' οτι και φιλοτητος ενηεος εισι
γενεθλη Και Χριστου παθεων επιΐστορες, ηδ' υποφηται, Πατραρχοι, ιερηες,
αεθλοφοροι, βασιληες, Παντοιαις αρετηισι κεκασμενοι. Ου γαρ ανεσχε Χθων
αγαθους, ως φασι πελωρια φυλα γιγαντων, Ἀλλα γαμου τελεθουσι γονος και κυδος
απαντες. Τις Θεον ανθρωποισι μεγαν κρατεονθ' υπεδειξε, Καιπερ τηλοθ' εουσι, νοον
δ' επλησεν ερωτος Θειοτερου, και ενθεν απηγαγεν ες βιον αλλον; Τις ψυχας
εκαθηιρεν ολοις μεροπεσσι φαεινοις; Πιστις Ἐνωχ μετεθηκεν. Ὁ δ' εξ υδατων εσαωσε
Κοσμον ολον ψυχαις ολιγαις και σπερμασι πλωτοις 546 Νωε μεγας. Ἀβρααμ δε πατηρ
πτολιων τε και εθνων, Και θυσιην Χριστωι παραβωμιον υια πεδησας. Μωσης ηγαγε
λαον απ' Αιγυπτοιο βαρειης Θαυμασι συν μεγαλοισι, νομον δ' υπεδεξατο πλαξιν
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ὑψοθε λαινεηισι, Θεον δ' εισεδρακεν αντην. Πιστος ενι προτεροισι θυηπολος εσκεν
Ἀαρων. Μηνης δ' ηελιου τε δρομον σχεθεν ηυς Ἰησους, Μακροτερον δηιοισι φονον
και κηδεα τευχων. Και συ, μακαρ, χριστοισι φερων κερας, αγνε Σαμουηλ, ∆αβιδ εν
βασιλευσιν αοιδιμος ηεν απασι, Και Σολομων σοφιης πρωτον κλεος. Ουδε προφητων
Λησομαι. Ἡλιαν δε προς ουρανον ηρπασεν αρμα. Τις δε νομοιο μεσον και πνευματος
ουχι τεθηπε Φωτος Ἰωαννην εριηχεα προδρομον ακρου; 547 Τις δε δυωδεκαδα
κλεινων μετεπειτα μαθητων; Τις Παυλοιο μενος μεγαλητορος ουρανοφοιτου,
Ἄλλους θ' οι γεγαασι, και οι νυν εισιν αριστοι, Ἕρμα λογου, κοσμου τε κλεος, λαου
τε θεμεθλα; Τους παντας μεροπεσσι γαμος και Χριστος εδωκεν. Ουδε μεν ουδε
γυναικες επ' ευσεβιηι κομοωσαι, Ὧν μεγας εν βιβλοισι θεοπνευστοισιν αριθμος,
Νοσφι γαμου και σαρκος ευκλειης επεβησαν. Ειπω μειζονα μυθον εμην τιων
φιλοτητα. Και Χριστος καθαροις μεν, αταρ σπλαγχνοισιν εμιχθη Ἀνδρομεοις,
μνηστης δε διωλισθησε γυναικος, Ἥμισυ συζυγιης μιξας βροτεης θεοτητι. Ἓν δ' επι
πασι μεγιστον εμον κρατος, ην κρατεωσιν Ἀζυγεες, και οι γαρ εμον γενος, ωσπερ
απαντες. 548 Ουδε γαρ εξ αγαμων γεγαμηκοτες, εκ δε γαμοιο Ἀζυγεες. Τεκεεσσιν
ανωγομεν, ισχετ' αγωνα. Ει τοι μη πατερες, πατερων γε μεν εξεγενεσθε. Τοια γαμος.
Μετεπειτα κατηφιοωσα παρειηι Ἐν τρυχινοις ρακεεσσι, και αψεσιν ανδρανεουσι,
Νηλιπος, αυαλεη τε, κατα χθονος ομματ' εχουσα Παρθενιη, τυτθον δε διαστελλουσα
συν αιδοι Χειλεα, φοινισσουσα παρηιον αιματι σεμνωι, Κακ κεφαλης ερυουσα σιγα
κρυπτοιτο καλυπτρην. Την δ' αρα παρπεπιθοιμι εγω τοιοισδ' επεεσσιν· Ὦ τεκος
Ουρανιοιο, και ενδοθι κυδηεσσα, Ὦ μεγαλοιο χοροισι παρισταμενη μεδεοντος
Ὑμνοπολοις, ει και σε δεμας και γαια κατισχει, ∆ευρ' ιθι, και φαθι μυθον. Ἐγω δε σεο
προπαροιθεν 549 Στησομαι. Ἢ γαρ εμοιγε θεοσδοτος ηλθες ανασσα· Ἤλυθες, αλλ'
ετι μαλλον ιοις τε και ιλαος ειης. Τις με και ουκ εθελουσαν αγει προς τονδε θοωκον;
Τις δ' εργοις μεμαυιαν εμον Θεον ατρεμιηι τε Τιειν, ηματιοις τε πονοις, νυχιηισι τ'
αοιδαις, Και δακρυων πηγηισι, και ευαγεεσσι καθαρμοις, Εις δηριν καλεει κενεην, και
νεικεα μυθων; Ου γαρ εν ανθρωποισιν εμον κρατος, ουδε λογοισιν Ευστροφος, ουτ'
αγοραις επιμισγομαι, ουδε δικαστων Ευμενεων ψηφοισιν αγαλλομαι, οισι μεμηλε
Παυρα μεν ευδικιης, παυροισι τε, πολλακι δ' αυ τε Ἔνθα και ενθα ταλαντον
επικλινουσι θεμιστος. Ἄλλοισιν βιοτοιο τα τιμια. Αυταρ εμοι γε 550 Εις νομος, εν δε
νοημα, κερασσαμενην φιλοτητα Προς Θεον υψιμεδοντα φαεσφορον ενθεν οδευειν.
Των δ' αλλων αγαθων με τοσον φρενας ιμερος αιρει, Οις κενεοι φρονεουσιν ετωσια
φυσιοωντες, Ὦκα τ' επερχομενοισι, και ολλυμενοισι ταχιστα, Ὁσσατιον καπνοιο και
ατμιδος, ηδε ρεουσης Αυρης, και ψαμαθοιο τινασσομενοις ανεμοισι Παντοσε
συρομενης, η υπειρ αλα νηος αταρπου. Βουλοιμην κεν ατιμος εν ανθρωποισιν εουσα,
Τυτθον εν ουρανιοισιν εχειν κλεος αιεν εουσιν Ἢ παντων κρατεουσα, Θεου πιπτειν
απανευθεν. Ἀλλ' εμπης τρομεω και δειδια, μη τις αερθεις, Παρθενιης νεοπηκτον επι
πτερον αιθερι νωμων, Τοισδε λογοις επι γαιαν ολισθησειε ταχιστα. 551 Τουνεκεν εις
μεσον ηλθον εμων τεκεων επικουρος, Μυθον αοσσητηρα Θεου συν χειρι φερουσα.
Μητρι δ' εμηι τα πρωτα μυθησομαι, οσσ' επεοικε, Κεινο μεν ατρεκεως μυθησαο, και
κατελεξας, Συζυγιη χαριεσσα, και ᾔνεσα (η γαρ εγωγε Ἄρξομ' οθεν κατεληξε τεος
λογος), ως αγαμοισι Ῥιζα γαμος. Και γαρ τε πελει και ριζα και αρχη. Τις δε κεν
αρνησαιτο σαοφρονεων γενετηρας; Ου μην παντ' αγορευσας ετητυμα. Ἀλλα δεχοιο,
Και μητηρ περ εουσα, σοφον και εχεφρονα μυθον, Και μεγαλης σοφιης μυστηριον
αμφι γενεθλην, Ἣν κευθμωνες εδειξαν εμοι μεγαλοιο Θεοιο. Ουχ ολου ανθρωποιο
πατηρ βροτος, ως ενεπουσιν, Ἀλλ' οσσον σαρκος τε και αιματος, αμφοτερων μεν 552
Ὀλλυμενων. Ψυχη δε Θεου κρατεοντος αημα Ἔκτοθεν εισπιπτουσα πλασει χοος.
Οιδεν ο μιξας, Πως το πρωτον επνευσε, και εικονα μιξατο γαιηι. Μαρτυς εμων επεων
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και σος ποθος. Ἡμιτελης γαρ, Στεργων ου ψυχας τεκεων, τα δε σωματα μουνα, Οις
δακνηι μογεουσι, και οις θαλεθουσι γεγηθας. Πλειονα γαρ τυτθηισι πατηρ και ποτνια
μητηρ Ὧν τεκεων λωβηισιν εον καταδαμναται ητορ, Ἢ μεγαλαις ψυχων κακιαις και
χειροσι λωβαις. Των μεν γαρ τοκεες, των δ' ου τελεθουσι τοκηες. Ει δε σε μητερ' εγω
καλεω, καπι χειρονι μοιρηι, Πως συ γ' αρειοτερου φθονεεις πατρος ηιθεοισιν; Ὡς
μεγαλωι γενετηρι βροτων εθελουσ' υποεικε 553 Παρθενιην τιουσα, Θεον πατερ'
αμφιεπουσαν. Μητερι μεν δη τοια, και αρκιος ενθαδε μυθος. Αυταρ εγω, φιλα τεκνα
Θεου, παντων βασιληος, Τονδε νομον τιουσα, ομοφροσυνην ερατεινην Προς Θεον
οιον εμιξα, χοος δ' απελειπον ερωτα, Ὃν παις αθανατοιο Πατρος εστησατ' ανωθεν,
Ἐκγεγαως αδετοιο, και αφθιτος ου φθινυθοντος, Ἐξετι του, οτε πρωτον Ἀδαμ θετο
εν παραδεισωι Ἄζυγα, και μετεπειτα διδους νομον ηγνισε λαον, Και τοκετους
εκαθηρε νομωι, και νηον ετισε Σωμασιν αγνοτατοισιν αμοιβαδιων ιερηων. Μαρτυς
Ἰωαννοιο πατηρ μεγας, ουτι παροιθε Σπερμηνας φιλον υια, τον ενδοθι δεξατο νηου,
554 Τον Χριστου μεγαλοιο προαγγελον ημεριοισι, Πριν γε Θεωι τελεσαι μυστηρια
ημασιν αγνοις. Του δε νομοιο τελος Χριστος, μεροπεσσι κερασθεις Παρθενικης απο
γαστρος, οπως γαμος ες χθονα νευσηι. Και ρ' ο μεν ὣς υποειξεν, ο δ' εγρετο κοσμος
αρειων, Και μορος αρχεγονοιο λυτης δια σαρκος οδευων, Ῥοιηι τικτομενοισι, και
ολλυμενοισι γενεθληι, Παρθενιηι γ' ενεκυρσε, και ωλετο, ως οτε πετρηι Ἀγχιαλωι μεγα
κυμα, και υδατι βοσκομενη φλοξ. Προς ταδε τις πτολιεσσι και αδρανεεσσι νομοισι,
Τις δ' αγορηισι γεγηθε, και οιδμασι, και τις αγωσιν, Ους μυθοι συνεπηξαν επ'
ωκυμοροισιν εφηβοις; Τις στρατον εν πολεμοισι, και εν θαλιηισι τραπεζας 555
Ἥνεσε; τις σοφιην κενεαυχεα, η τ' ενι χερσιν, Ἥτ' εν αραχναιοισι λογοις και
πλεγμασι κειται, Αυτου τικτομενοισι, και ηερι λυομενοισι; Τις δ' αρα τοισι γεγηθε,
φυτοσκαφιης τε πονοισι, Νηος τ' ωκυαλοιο δρομωι κραιπνοις υπ' αηταις; Ταυτα μεν
ουτε γαμοιο διδαγματα, της δ' Ἀδαμοιο Τισιος αρχαιης τυτθον μερος, οισιν υφερπει
Πτερναν εμην δοκεων πικρος οφις. Ει δε γαμοιο, Ἐῤρετω. Ου γαρ εμοιγε συνεμπορα
προς βιον αλλον Ἔνθεν επειγομενηι, τα δε γ' ολβια παντ' απολειται Σημερον, η
κοσμοιο συν αστατεοντι ρεεθρωι Ῥευστος γαρ ρευστοιο διεκπεραας βιοτοιο, 556
Βαιον εφαπτομενος τε παρατροχαων τροχαοντα. Ει δε σοφοισι γεγηθας, επει σεθεν
εξεγενοντο, ∆εξαι και αλιτρων κακιην, ων ριζα τετυξαι. Ῥιζα Καιν, Σοδομων τε, και
ους εκεδασ' επι πυργωι Χριστος ατασθαλεοντας, υβριν θ' ων εσβεσεν ομβρος
Ουρανοθεν χθονα πασαν ομου πνειουσι καθηρας. Τις Φαραω κακομητιν, Ἀχαβ
θρασος, Ἀσσυριων τε Πικροτατους βασιληας εθρεψατο; τις δε δικαιον Αιμα ποτωι
μαχλοις τε κινημασι δοντα θυγατρος Ουλιον Ἡρωδην, παιδοκτονον, ηδε φονηας
Χριστου παμβασιληος, οσοι τ' εγενοντο διωκται Προσθεν και μετεπειτα, και
υστατιοισι χρονοισι, Ὧν πυματον πρωτον τε, κακον Βελιαο βερεθρον, 557 ∆εινον
Ἰουλιανοιο κρατος, ψυχων ολετηρος, Ου θεοθεν πληγεντος, επει μοθον ηρατο
Χριστωι, Θερμον ετι ζειουσα κονις, μεγα ταρβος αλιτροις· Ἄλλους θ' ους περ εδωκε
βιωι γαμος, ηδ' ετι δωσει, Ψευστας, ανδροφονους, σκολιους, επιορκον ομουντας,
Ἅρπαγας αλλοτριων, ξεινης δηλημονας ευνης, Τις κεν αριθμησειεν; επει τοδε πασι
πεφανται, Ὡς πλειων χρυσοιο κονις, πλειους δε κακιστοι Των αγαθων· και γαρ τε
τριβους περοωσιν ανισους. Τοις μεν γαρ χθαμαλη και επιτροχος εστι κακοισιν. Οι δ'
αγαθοι τεμνουσι προσαντεα. Τουνεκεν εσθλων Πλειστον, οσον κακιους
προφερεστεροι εισιν αριθμωι. Ει μεν δη ληξειας αγαλλομενη τεκεεσσι, 558 Και πηρον
καλεουσα βιον θεοτητος εταιρον, Στησομεν ενθαδε μυθον. Ἔχοις κλεος αμφηριστον.
Ουδε γαρ ουδ' αυτη φθονεω χθονιωι γενετηρι. Ει δε Θεοιο λαχουσα τα δευτερα,
πρωτα δεδορκας, Φθεγξομαι ατρεκεως μεν, αταρ θυμαλγεα μυθον. Τις παντων
μεροπων τοδ' εμησατο τεκνον αριστον Σπερμηναι; τι δε μηχος αναρσιον υια
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φυτευσαι; Εικονα μεν γραψεν τις απ' εικονος ουτι χερειω, Και πλαστης ετυπωσεν
εοικοτα πλασματα μορφαις, Και χρυσον παλαμηισιν, οπη νοος, ηλασε τεχνη, Και
σταχυν εξ αγαθοιο γεωμορος εσθλον αμησε Σπερματος, ουδ' ατυχησε τελους ποθος,
οιον εωλπει Θνητος δ' ου σαφα οιδε γονου φυσιν, εις ο τι ληξει, Ου κακος, ουδε μεν
εσθλος· ο δ' ευχεται εσθλος αρειω· 559 Ει Παυλος τις εων χριστοκτονον υια
φυτευσει, Ἄνναν η Καιαφαν ατασθαλον, η τιν' Ἰουδαν· Ουδ' ει τις κακιαν πεφυκως
οιος περ Ἰουδας, Ἢ Παυλου ζαθεου κεκλησεται, η ογε Πετρου, Πετρης αῤραγεος,
γενετης κληιδα λαχοντος. Ουδε γαρ ει φιλον υια φιτυσσεται ηε θυγατρα, Οιδε πατηρ.
Ὕβριν δε χοος μονον εσβεσεν ευνηι. Ἐκ δ' ενος αρχεγονοιο Καιν και Ἄβελ υπεσταν,
Ζηλημων, θυσιης τε θεουδεος εσθλος αρητηρ. Ἰσακιδαι δ' Ἡσαυ τε κακος, Ἰακωβ τε
φεριστος· Και πλεον, εκ γαρ ενος διδυμος γονος ουδεν ομοιος. Και Σολομων τα
πρωτα σοφος, μετεπειτα κακιστος, Ἡνικα θηλυτερηισιν εφωμαρτησεν αλιτραις.
Ἔμπαλιν αυ Παυλοιο μεγα σθενος αμφοτερωθεν, 560 Ὃς Χριστον μεν ατιζεν, επειτα
δε πασιν εφηνε, Τρεψας εις αγαθον ζηλον πυροεσσαν ερωην. Τουτων συζυγιηι δε τι
δωσομεν; ουδεν εγωγε. Ου γαρ ζευγνυμενοις καταθυμιος εσπεται εικων. Ἀλλ' ως τις
στρεπτοισιν ιαινομενος φρενα πεσσοις, Πεσσους μεν προεηκε, το δ' αρτιον ηε
περισσον Ου χερες, αυτομαται δε λιθων στροφαλιγγες ενεικαν· Ὥς ρα γαμος, τεκεων
αροτης, πινυτους τε κακους τε Ου τεκεν, αλλ' εδιδαξε βροτων φυσις ηε μαθησις. Ει δ'
ετεον ποθεεις γνωναι λογον, οι μεν αριστοι, Πνευματος ηδε λογοιο διαπλασσοντος,
αριστοι. Σπινθηρ ευσεβιης γαρ εν ανθρωποισι κεκρυπται, Ὥς τισιν εν λαεσσι πυρος
μενος. Ὡς δε σιδηρος Κρουμασιν εκ λιθακων ηκε σελας, ως απο θνητων 561
Ευσεβιην λοχοωσαν αγει λογος. Οι δε κακιστοι, Μαλλον συζυγιηις. η γαρ πλεον
ενθαδε τικτει, Και κοσμοιο ρεοντος ομοστολος ηλος εραζε Σαρκα δεων, ψυχην τε
κατω βριθουσα μολυβδις, Και κληρος τοκεεσσιν ομοιιος ενθαδε μιμνων. Ἀλλ' εμπης
τοκεων περιδωμεθα, μη τε συ βαζειν Τους αγαθους, ριψω τε ατασθαλεοντας εγωγε.
Τοις δ' αλλοις, οπποσσον αγνος βιος εστιν αρειων, Γνοιης κεν φιλοτητα Θεου,
σαρκος τε παχειης, Σκεψαμενη, κοσμου τε φυσιν και τερματα δισσα. Ει γαρ τοι και
μικρον αποσκεδασειας οπωπης Ἢ λημην ρυποωσαν, απ' αυγεος η συ γ' ομιχλην, Και
γληνην πετασειας ες αυγας ηελιοιο 562 Ἡμετερου, καθαρωι δε νοωι λευσειας απαντα,
∆ηεις παρθενιην μεν ολην αναθημα Θεοιο, Χρυσου τ' ηλεκτρου τε φααντερον, ηδ'
ελεφαντος, Ευσκοπον, ευδιοωσαν, εΰπτερον, υψικαρηνον, Κουφην, παμφανοωσαν,
ανω χθονος, αστηρικτον Γαιης εν γυαλοισιν, εν αστει δ' ευρυθεμεθλωι Ουρανιωι, και
σαρκος αποπροθι ναιεταουσαν, Χειρων αμφοτερων τηι μεν κατεχουσαν αγηρω Ζωην,
τηι δ' ετερηι πλουτον και κυδος απαυστον· Ουχ ως δη φερεοικον υπ' αχθει
οστρακοεντι Ἕλκουσαν μογερως υγρον δεμας ιχνεσι νωθροις, Ου Χριστωι και σαρκι
μεριζομενην βασιληι, Ουδε, ως αμφιβιοισι νομος, και χερσον εχουσαν 563 Και
μαλακοις ναιουσαν εν υδασι νυκτι και ηοι, Ἀλλα Θεου πεμπουσαν ολον νοον, εκ δε
Θεοιο Κρεισσοσι και τεκεων γεννημασιν ευθαλεουσαν, Ἐλπωρηι, καθαροις τε
νοημασιν εκ καθαροιο. Συζυγιην δ' αυ παμπαν απο Χριστοιο θεουσαν Βρασμασιν
ουλομενοιο χοος, κοσμου τε μεριμναις Παντοιαις, η βαιον εφαπτομενην γε Θεοιο.
Ὡς γαρ ομου λευσσουσα καρη δυο, ηε προσωπα, Ἠε και εν σελιδεσσι γεγραμμενα
γραμματα δισσαις, Ουχ ολον ατρεκεως τυπον ηρπασεν, ιεμενη περ, Ἀλλα το μεν
κατεμαρψε, το δ' εκφυγεν οψιν αραιην Σκιδναμενην, ως οιστρος επ' αμφοτεροισιν
αφαυρος, Κοσμωι τε, Χριστωι τε, ο δ' εμπεδος εις ενα τεινων. Ἢ γαρ Χριστον εχων τις
ολον, αλογησε δαμαρτος, Ἢ τιων φιλοτητα χοος, Χριστοιο λελασται. 564 Ἤδη και
τιν' οπωπα λιθοξοον, ηε τιν' εργων Ἴδριν δουρατεων, πινυτους και φραδμονας
ανδρας· Ἰθειην σταθμηισιν επην διατεκμηρωνται, Ὡς φαεων ετερον μεν υπο
βλεφαροισιν εδησαν, Τωι δ' ετερωι πεμψαντες ολον φαος εις εν αγερθεν, Ἀτρεκιης
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ετυχησαν, ο δ' ωμαρτησε σιδηρος· Ὡς ποθος εις εν ιων, Χριστου πλεον εγγυς
ελαυνει, Ὃς ποθεει ποθεοντα, και εισοροωντα δεδορκεν, Εισοροωντα δεδορκε, και
αντιαει προσιοντι. Ὅσσον τις ποθεει, και δερκεται, οσσον οπωπεν. Τοσσον και
ποθεει· κυκλος ανελισσεται εσθλος. Τον μεν εγω ποθεουσα, λιπον βιον, ουδε
δυνασθην 565 Ὄμμα βαλειν ετερωσε· γλυκυς δε με δεσμος ερυκει Καλλεος
ισχανοωσαν, ο μευ φρενας επτοιησε ∆ερκομενης, επ' εμοι δε τιναξατο παμφανοωντα
Πυρσον, ολην καλην τε και αιγληεσσαν εθηκε. Μουνος γαρ τε ποθων και καλλεος
αισαν αγειρει Ἐξ ερατου ποθεοντι· ο δ' ολβιος, οστις εδεκτο. Ἀλλα συ και ποθον
αλλον ενι στηθεσσιν αεξεις, Και φρονεεις, ως μαλλον επ' ουρανιαις πελαουσα,
Εινεκα, φης, τεκεων και κτησιος ηδε τοκηων, Ὡς ελαφρων, ελαφρων δε σοφηι ποθος
εστιν ακερδης, Νηυς ολιγη, βαιος τε πορος, και κερδος ελαφρον 566 Των ουχ
ισταμενων. Σοι δε πλοος ουτος απειρων, Και πορθμον περοωσα, επευχεο
ποντοπορευειν Ἱστια κολπωσασα δι' οιδματος Ἰονιοιο. Πνοιη ταυτα φερει, και
βελτερον, ει τις αρειων· Ει δε και αντιοωσα, μικρος μορος ενθαδε θνησκειν. Ψυχης
δε πλοος εστι μεγας και πνευματος εσθλου. Τηι ρα περιτρομεουσα, πλεον Χριστοιο
δεδραγμαι· Ουκ οιον, ποθεω δε και ευδιοωσα περ εμπης Χριστον εμον, ποθον αγνον,
ος εμπεδος εστι ποθευσιν. Ὅς τις δ' αυ χατεων λευσσει προς χειρα Θεοιο, Ου χατεειν
δοκεων, καιρου ποθον αιψα λελοιπεν. 567 Ει γαρ διστευσειε τεην φρενα Χριστος
ανωθεν, Και μεσατην τρωσειεν αναψυχοντι βελεμνωι, Ἀμφοτερους κεν ερωτας
εποπτευουσ' εκατερθεν, Γνοιης κεντρον ανακτος οσον γλυκερωτερον εστι. Τι πλεον;
υιηεσσιν αναχλοαζουσι τοκηες Γηροκομοις, αλοχωι τε ποσις, αλοχος τε ακοιτηι. Ξυναι
δ' ευφροσυναι τε, και αλγεα και μελεδωναι Κουφοτεραι, σκαζοντι δε τις βεβαως μεγ'
ερεισμα. Αυταρ εμοι τοκεες μεν, οσοι καλον εξεδιδαξαν, Παιδες δ', ους εδιδαξα.
Ὁμοζυγα δ' οιον εδεγμην Χριστον, ος αζυγεας προσπτυσσεται εξοχον αλλων, Ει και
πασι παγη, σταυρον τ' επι παντας αειρεν. 568 Ὧ και καγχαλοωσα, και ην αποθυμια
βαλληι, Χαιρω, και με τιθησιν ελαφροτερην και ανιηι, Ὡς χρυσον χοανοισι
καθαιρομενον ρυποωντα. Σωφροσυνης δ' ην σοι γε γαμος και δεσμος εεργει, Της μεν
εγων ου σαρκα, Λογον δ' επικουρον εθηκα, Και ποθον, ος κρατεων αλλοτριον εκτος
εθηκεν, Ὥς τις ελαφροτεροισι λεων θηρεσσιν επιστας. Σαρκες γαρ τελεθουσιν
ομοφρονες εν παθεεσσι· Τουνεκα και τιν' ισασι φερειν χαριν αλληληισι. Σοι βεβριθε
τραπεζα, τρυφος δ' εμε μικρον εθρεψεν, Ὡς και χιλιαδας Χριστος μεγας εν ποτ'
ερημοις. Σοι ποτον ημεριδων, το δ' εμον μεθυ πλουσιον αιει, Κρηναι, και ποταμοι,
και φρειατα μακρα ναουσι. 569 Σοι λιποωντα προσωπα, και ειματα σιγαλοεντα,
Κοσμος εμοι ρυποωσα κομη, και ειματα λυπρα. Ειμα φερω χρυσοισι τινασσομενον
θυσανοισι Χριστον, εμης ψυχης κρυπτον περικαλλεα κοσμον. Ευνη σοι μαλακη, τα δε
ρηγεα σακκος εμοιγε, Και στιβας εν δαπεδωι, και δακρυσι δευομενη χθων. Σοι τιμηεις
χρυσος, εμοι κονις ιμεροεσσα. Μοσχου γαυροτερη συ, κατηφιοωσα νενευκα.
Καγχαζεις γελοωσα, παρηιον ου ποτ' ελυσα. Κυδεος ιμειρεις, το δ' εμον κλεος ουκ
επι γαιης. Αυταρ επην δη ταυτα διαθρησηις και ιδηαι, Ἄθρει και τα γαμοιο προσαντεα
λατρισι σαρκος. Ὤνιος εστι δαμαρτι ποσις, και τουδε χερειον 570 Πολλακις ουδ'
αγαθος, και ωνιος ευνις ακοιτηι Πολλακι και στυγερη· τυκτον κακον, ουδ'
αποπεμπτον. Ει μεν γαρ εσθλοι και ομοφρονες, εις εν ιοντων Κουφοτερος βιοτοιο
πλοος και μικτος αητης. Ει δε κακοι, πονος ενδον εφεστιος, εχθος απαυστον.
Θησομεν ουτε κακους, και ομοφρονας· αλλα βαρεια Πολλακι και νεονυμφον επι
ζυγον ηλυθε μοιρη. Νυμφιος, ειτα νεκυς· θαλαμος, ταφος· αμμιγα τερπνοις Ἄλγεα·
μικρον αεισμα, παροιτερον εσθλον ανιγρου. Ἄλλος πυρσον ανηψε γαμηλιον,
εσβεσεν αλλος. Ἄλλον τις δ' ονομηνε παις πατερ', αλλος ατεκνος 571 Ἐξαπινης,
ορπηξ τις οπως ανεμοιο τιναχθεις. Ἄρτι κορη, μετεπειτα γυνη, μετεπειτα δε χηρη.
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Νυκτι μιηι ταδε παντα, και ηματι πολλακι μουνωι. Ἑλκομενη πλοκαμους, κοσμον τ'
απο τηλε βαλουσα Νυμφιδιον, δρυπτουσα παρηια χερσιν αραιαις, Αιδω παρθενιης
πικροις παθεεσσι λιπουσα, Αινομορον καλεουσα ποσιν, και οικον ερημον Μυρομενη,
χηρον τε λεχος, και πενθος αωρον. Σιγησω τοκετοιο βελη και αχθεα νεκρα Μητρης
εν λαγονεσσι, πικρον και αμητορα καρπον, Ου τεκεων, τεκεων δε ταφους παρος, ειτα
τεκουσας, Πρεσβυτερους τοκετοιο μορους, αλοχον τε λοχειην. Σιγω δ' ηλιτομηνα,
και εκφρονα, και παρασημα, 572 Λωβην ανδρομεης γενεης, και παιγνια σαρκος.
Ταυτα ταλαντευοι τις, οπη πλαστιγγος ερωη ∆ερκομενος, και πολλον εμος βιος υψος
ανελκοι Προς Θεον υψιμεδοντα, πασι περιφαντος αριστοις. Αισχεα δ' αλληλων
σιγησομεν· ὣς γαρ εοικε Παρθενιης στομα σεμνον επεσβολιας αλεεινειν. Ει δε συ
παρθενιηι προφερεις θεοειδει μωμους, Ει που τις και βαιον εμην ᾔσχυνε πορειην, Και
Χριστοιο χιτωνα τον ασπιλον αισχει μιξε, Σων αγαθων το πρωτον εν αμπλακιηισιν
υποστας, Ὀψιγαμος, αγνου τε φυγας μεγαλου βιοτοιο· Μνησω δη και εγω κλοπεης
πανταισχεος ευνης, Ἣν αλιτροι κλεπτουσι, Θεου πατεοντες απειλος. Τουτο γαρ εν
θνητοισι κακων ολοωτατον εστι 573 Παντων, και μαλεροιο πυρος πλεον εγκατα
δαπτον, Ευτε τις αλλοτριηι πελαων κακομηχανος ευνηι, Και γονον αμφηριστον εχει,
και δεσμον ερωτος. Ἀλλα σε μεν μοιχοι και αλαστορες ουτι γαμοιο Ειργουσιν· γαμεει
δε και ος ενι φασγανον ηκε ∆υσμενεος πλευρην μοιχοκτονον, εισετι λυθρου Σταζων
ανδρομεοιο, και ος υπαλυξεν ακωκην. Των δε με τις Χριστοιο ποθον αποτηλοθι
θησει Ἀφραδεων, ψηφις δε μικρη ροον ευρυν εφεξει; Ου θεμις, ουδ' επεοικεν, επει
πολυ λωιον εστιν, Αιρομενων πλεονων, πιπτειν τινας (ει θεμις ειπειν Τονδε λογον
γλωσσηισιν εναντιον), ηε χαμαζε Μιμνειν δειδιοτας, μη που πτερον ες χθονα ρευσηι.
Οι μεν γαρ εσθλοι, Χριστου κλεος, οι δε κακιστοι, 574 Ὥς τε λιθον πεμποντες ες
ουρανον αφραδιηισι, ∆εχνυνται κακιην τε και αισχεα οισι καρηνοις Ἄγγελος ην
τοπαροιθεν Ἑωσφορος. Ἀλλα πεσοντος, Ουρανιοις παρεμιμνεν εον κλεος, ως δε
μαθηταις Ουδεν Ἰουδας ονειδος, επει πεσεν, αλλ' ο μεν ωκα Ἐξ αριθμου λογαδων, οι
δ' ενδεκα μιμνον αριστοι. Και ποντος τιν' ολεσσεν, ο δ' ιστια λευκα πετασσας, Πλωει
ναυηγου λευσσων ταφον, η απο τυμβου Πεισματα λυσαμενος, πρυμνησια δ' ενθεν
ανηψε. Μητερ εμη, κελεαι με λιπειν βιον ωδ' ανιοντα, Ἠε λογον στησωμεν, επει
κρατος εστι θυγατρος, Καρτος εμον, τοκεων δε και ως κρατος; Ει δ' οτι μητηρ
Παρθενιης συ γεγηθας, οσον κλεος εστιν εμοιο; 575 Ουκ αΐεις οτι παντες, οσους
κατελεξας αριστους, Ἐκ τοκεων, τοκεων δε δικαιοτεροι και αρειους; Και Χριστος
Μαριης μεν, αταρ πολυ φερτερος εστιν, Ουκ οιον Μαριης τε, και ους περι σαρκες
εχουσιν, Ἀλλα και ουρανος ευρυς οσους νοας αμφικαλυπτει. Και σταχυς εξ ολιγου
μεν, αταρ σταχυς εβλαστησε Σπερματος, εκ ψαμαθου δε μεγ' εξοχος επλετο χρυσος.
Ἡ δε λογοιο κορωνις· επ' αμφοτεροισι βιοισιν, Ἀζυγιηι τε γαμωι τε, τιν' εικονα μυθος
εφευροι· Ὧδε κεν αθρησειας εμου μυθοιο τελευτην. Χειμεριαι νιφαδες, τα δε γ'
ανθεα ειαρος ωρηι, Και πολιη ρικνοιο, το δε σθενος ηβωοντος. Ἤδη δ' ανθεα μεν γ'
ενι χειματι, χειμεριαι δε 576 Ὤφθησαν νιφαδες ποτ' εν ημασιν ειαρινοισι. Και πολιην
ανετειλε νεος, και γηρας ελαφρον Ἔδρακον αρτιχνοοιο πολυ σθεναρωτερον ανδρος.
Ὡς αρα συζυγιη μεν εφυ χθονος, αζυγιη δε Χριστου παμβασιληος ομοζυγος. Ἀλλα
και εμπης Παυρακι παρθενιη μεν επι χθονα νευσε βαρεια, Συζυγιη δ' ηιξε προς
ουρανον, ενθεν αελπτως Ἄμφω ψευδομεναι, η μεν γαμον, η δε κορειην. Ἀλλα, φιλοι
τοκεες τε και αζυγες εισετι κουροι, Μεχρι τινος χθαμαλοισιν εοικοτες ηε χελωναις,
Ἢ και λοξοβαμοισι και οκταποδεσσι παγουροις, Ἢ δολιχων οφιων σκολιοις
μηρυμασι γαστρος Ζωοιτε στυγερωι βεβαρηοτες αχθει σαρκος; ∆ευρ' αγε και Χριστοιο
παραιφασιην αΐοντες, 577 Καλλος τ', ευκλειην, πλουτον, γενος, ολβον, απαντα.
Ῥιψαντες, κακοτητος απηνεος εκγονα τερπνα, Ἔνθεν ανεγρομενοι, ζωης επιβωμεν
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελαφρης, Ἁγνοτατοι καθαροισιν ομοφρονες ουρανιοισιν, Ὥς κεν δη μεγαλοιο Θεου
τελεθοντες οπηδοι, Γηθοσυνοι μελπωμεν εορτιον υμνον ανακτι· Εις δε γαμον
ληξαντες, απ' αγλαΐης παραδεισου, Και γαιαν πολυμοχθον, α θ' εσπεται
ολλυμενοισιν, Ἔμπαλιν εξ αδετοιο βιου προς κυδος ιωμεν, Και φυτον αλσεος
εσθλον, οθεν πεσον αφραδιηισι. Τοια και αζυγιη θεοεικελος. Οι δε δικασται Συζυγιην
ποθεοντες, ομως στεψουσι καρηνον 578 Παρθενιης. Χριστος δε διδους γερας
αμφοτεροισι, Την μεν δεξιτερηι παραστησεται εγγυθι χειρι, Την δ' ετερην λαιηι, κυδος
δε τε και το μεγιστον. Βʹ. Ὑποθηκαι παρθενοις. Νικη μεν δη σειο, και ος μαλα σαρκος
εταιρος, Ὧδε δικην δικασειε. Μικρον δ' επεεσσιν εμοισι, Παρθενε κυδηεσσα, και
αγλαομητι, περιφρων, Ουατα παρθεμενη, και ενι φρεσι σηισι βαλεσθαι Μυθον εμον.
Πολιης δε παραιφασις εστιν αριστη. Μη σε νοος τρωσειεν υπερνεφεουσαν ερωαις.
Πολλακι γαρ πτωσις μεν απο χθονος υψοσ' αειρεν, Ἐς χθονα δ' υψος εθηκε. Θεωι
ταδε τεθμια κειται, 579 Ευμενεειν γοεροισιν, υπερφιαλους δε κολουειν. Μηδε
μικροις μετροισι τεην σταθμωμενος οιμον, Ει τινα παρθρεξειας αποδρομον, ηε
κακιστον, Τερμα πελειν αρετης τοδ' οΐεο· ου γαρ αριστον Των ολιγων προφερειν.
Μετρον δε σοι εστιν εφετμη, Και Θεος, ου συ γ' απωθε, και ει τροχαλωτερος αλλων.
Σκεπτεο μη καθυπερθεν οσων, οποσων δ' υπενερθεν Ἑστηως, παντων
προφερεστατος ευχεαι ειναι. Ουρανος ευρυς υπερθε, συ δ' εν χθαμαλοισιν αειρηι.
Ἔκλυον, ως νεποδεσσι καθ' υδατος αυγαζονται Μηνη τ', ηελιος τε και αστερες. Ου
μεν αρ' οι γε 580 Κωφα δ' αληθειης ινδαλματα εισοροωντες, Τερπονθ' ως φωστηρσιν
αφαυροτατοισι τυποισιν. Ου ποτε γαρ νωτων πολιης αλος εξαναδυντες, Ἀτρεκεως
λαμπτηρας εθηησαντο παροιθεν· Ἢ ταχ' αν εσκεψαντο φαος και παιγνια φωτος. Ὥς
τινες· ου γαρ ανακτος ετητυμον εδρακον υψος· Μικρον αναθρωσκοντες, εχειν
δοκεουσι παν υψος. Ἀλλα συ του μεν εμαρψας, ο δ' ελπεο, τουδ' επιβαινε Βαθμοις εν
πλεονεσσιν, αει το προσθε δεδορκως. Και στασις εστι κακιστον· επειγεο δ' ως
καταμαρψων, Μεχρι σε και πυματην επι βαθμιδα Χριστος αναξει. 581 Μη δε σε
Μωμος οπισθε βαλοι, και γλωσσα κακιστη Ἰον εχιδναιον πεμπουσ' επι σοισι καλοισι,
∆οιαι γαρ μεροπεσσιν οδοι, και δισσον ονειδος· Ἡ μεν γαρ τε κακη, και ες τελος ισον
αγουσα, Ἡ δ' αγαθη, και τησδε φιλον τελος, ως επεοικε. Μωμος δ' αμφοτερηισιν· επει
γλωσσης τι κεν ηεν Φερτερον, ει μουνοισιν επεχραε τοισι κακιστοις; Νυν δ' η μεν
παντεσσιν ομως αγαθοις τε κακοις τε Λυσσα πελει. Συ δε μοι φραδμων και επισκοπος
ειναι Ἀμφοτερων, και την μεν οπιζεο, η τις αλιτροις Ἕσπεται, ως κακοτητα φυγηις,
την γλωσσα χαλεπτει. Της δ' ετερης μοι τοσσον εχειν δεος, ην αγαθοισιν Ἐχθρος
εφοπλιζει πικρην κακος, οσσον αητου Ἀγγιαλος πετρη και κυματος αγνυμενοιο. 582
Μητ' αισχρον ποτε μηδεν, ο πλειοσιν ευαδε, ρεξηις, Μη τ' αγαθου ληξειας, ο κεν
στυγεωσι κακιστοι. Ἔρδειν δ' ευκλειης μεν επαξια. Ἢν δ' απεηισι, Μη σε γ' ανιατω
ψευστης λογος, αλλ' ιθι προφρων Την οδον. Οι δ' υλαοιεν ετωσια, ουδεν ερωτος
Θειοτερου βλαψουσιν. Ὁ δε φθονος ομματα τηκοι. Μηδε συ γ' εκ Σοδομων
προφυγων, και τεφραν αλυξας Τουδε βιου, θειου τε πυρος στονοεσσαν απειλην, Εις
Σοδομα βλεψειας, επει λιθος αιψα παγησηι, Στηλη και κακιης, και αργαλεου
θανατοιο. Μηδ' εκ μεν Σοδομων κλεψηις ποδας, εν πεδιοις δε Γειτοσι δηθυνειν ασσον
πυρος, αλλα ταχιστα Σωζεσθαι προς ορος, μη σε πυρος ομβρος επισσηι. 583 Μητε λιην
τρομεειν σαρκος φυσιν, ως αδαμαστον. Ου θεοθεν γαρ ταρβος, ο δεσμιον ανδρα
τιθησι. Μητε λιην σαρκεσσιν εφιεμεναι μαλακηισι, Μη σε κατα κρημνων ριψηι κορος
ου δοκεοντα. Προφρων μεν τρηχειαν ιθι τριβον. Ει δ' επιβαιης, Σκεπτεο μη τις
ολισθος, οπως επι τερμα πελασσηις Ἅπτωτος, στεινον δε διεξελασηις πυλεωνα, Ἔνθα
φαος τε κλεος τε, κακων τ' αμπνευσις απαντων. Ειτρομεεις, καλαμην σπινθηρ οτι
τυτθος αναπτει, Θαρσει· ομβρος ανωθεν καταψυξει φλογα πολλην, Ευχαι τε,
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

στοναχαι τε, και ηματα δακρυοεντα, Ἐννυχιαι μελεδωναι, ερως θ' ολος αμφι
ανακτα. 584 Τοια σαοφροσυνης καλα φαρμακα, οις συ, φεριστε, Ουδ' ειδωλα ποθοιο
χερειοτερου ποτε θησεις Σηισιν ενι πραπιδεσσιν, αγνον δε τε και νοον εξεις, Ὡς νηος
μεγαλοιο Θεου και Πνευματος αιγλη. Παρθενε, παρθενος ισθι και ουασι, και φαεεσσι,
Και γλωσσηι· πασιν γαρ επιτροχος εστιν αμαρτας· Ουατα μεν πτεροοιτο μονοις
εσθλοισι λογοισιν, Αισχροισι δε θυρετρα και αφραδεεσσι τετασθω. Ὄμματα δ' εν
νυμφωσι τεοις βλεφαροισιν ερυχθω Σωφρονα, μηδε μαχλοις κινημασι κεντρον
εγειροι Χειλεα δ' αυ, καλυκεσσιν ομοιια, δεσμια κεισθω, Και μυθος ποθεοιτο. Ποδες
δ' υπεροπλον ιοντε 585 Ψευσται παρθενιης, και ιθματα πορνον εχει τι. Ῥωγαλεον δε
χιτωνα, και ου τρυφεωντα καρηνα Αιδεο, μη σηρων καλα νηματα. Μαργαρος αλλην
Κοσμειτω, και χρυσος επαστραπτων μελεεσσιν, Ὧν και γραπτα προσωπα, χθονιων
πλασματα χειρων, Εικονος ουρανιης αλλοτρια, εικονες αισχραι, Μαχλοσυνης στηλαι
τε και ου λαλεοντες ελεγχοι, Κινυμενοι πινακες, μυστηρια νυκτος ενηους, Αισχεα
μαρμαιροντα, ταφοι κρυπτοντες οιζυν. Των απο τηλοθ' ιοιο, παραστατι κυδηεσσα
Καλλει κρυπτομενωι, νυμφη Χριστοιο ανακτος. Ὄμματα δ' ομμασι μισγε, λογωι
λογον, αγνα και αγνοις. 586 Μη ποτε μηδε γελωτι γελων, και θαρσει θαρσος. Ἐκ γαρ
δη τοιωνδε κακος μεροπεσσιν ολισθος. Ἄρσενα παντ' αλεεινε, συνεισακτον δε
μαλιστα, (Μεῤρας πικρον υδωρ, και πειθεο, παρθενος αγνη,) Κην χρυσοιο πεληι
καθαρωτερος, η αδαμαντος Στεῤροτερος. ∆ιπλουν γαρ επι δεος. Ει συ πεποιθας Σαρκι
τεηι, τις πιστις ομωροφιοις μελεεσσι, Μη σοι μεν καθαρον τε και ασπιλον ομμα, νοος
τε, Φρην δ' ετερη κευθοι τι χοος, και πνευμα διωκοι; Ἐκ σαρκων επι πνευμα
μετηλυθες, ενθεν αερθης· Πως αυθις σαρκεσσιν ομον βιον αινησασα, Νυμφιον
ιμεροεντα τεης ζηλημονα μορφης Αισχυνεις, μη που σε κεδνης φιλοτητος αμερσηι,
587 Ὡς δισσην, σκαζουσαν επ' αμφοτεροισι ποδεσσι; Χριστον εχεις αγαπητον,
αποπτυσον ανδρας απαντας. Τι χρηιζεις επικουρον εχειν χατεοντ' επικουρου Πωλοι
μεν πωλοισι φιλοι, ελαφοι τ' ελαφοισι, Και ψηρες ψηρεσσιν, αγνωι δε τε τιμιος
αγνος. Ἀλλ' εμπης κακομητιν αλευεο, μη σε δολωσηι, Και πινυτον περ εοντα· σοφοις
δε τε και πλεον εχθει. Πολλακις εξ αγαθοιο κακον πορσυνε και εσθλοις. Νυν φαος,
ειτα σκοτος, ενδον μορος, ειδαρ υπερθεν. Και σαινει γλυκεροισι, και ολλυσι
κευθομενοισι. Πολλακι μεν συναγειρεν ομοφρονας αλληλοισι 588 Πνευματι, και
φαος ηλθεν, επωνυμιην τε γε σεμνην, Την αγαπην καλεουσιν, υπηλυθεν. Αυταρ
επειτα Ἐκ κραδιης επι σαρκας αγων ποθον εγγυς εουσας, Ἢ πυρ, ηε πυρος σημηια
λυγρα διδωσιν. Ει τοι μηδε πυρος σημηιον, αλλα ταχιστα Πληξεις εισοροωντας.
Ἑτοιμοτεροι δε τε παντες Εις κακιην τελεθουσι. Ῥοος δ' επι πρηνες οδευει. Ἀλλα
δομος, και ειμα, τραπεζα τε, αδρανιη τε Γηραος αργαλεοιο, τοδ' ηγαγεν αισχος
αρωγον. Χρυσεα χαλκειων διαμειβεαι, ει γανοωντος Ἀντι βιου μικρην και αεικεα
τερψιν εδεξω. 589 Ουδ' ει μοι χρυσοιο, και ηλεκτροιο ταλαντα, Και πεδια χλοαοντα
και ευρεα πωεα δοιης, Και δομον αιγληεντα, και Ἀλκινοοιο τραπεζαν, Ουδ' ει μοι
βιον αλλον αγηραον αντι παροντος, Ουδε κεν ὣς λιποχριστον εγω βιον αισχρον
ελοιμην. Ἄρτος εμοι στεινοιτο, ποτον το υδωρ ποθεοιτο· Φυλλα συκης μ', ως
προσθεν Ἀδαμ Ευαν τε, καλυπτοι Και σηραγγας εχοιμι πετρων δομον, η τινα φηγου
Κευθμωνα, σχεδιον τε βιον, και θηρσιν ομοιον· Ἤ τινα παρ πυλεωνα βεβλημενος,
αχθος αρουρης, Ἀνδρος υπερφιαλοιο, πενης, και Λαζαρος αλλος, Ἕλκοιμι ζωην τε
λυγρην και σωμα πονηρον. Νυν ταδε, χασμα δ' επειτα, και αντιτα παντα τα τερπνα.
590 Σοι κορος, αλγος εμοιγε· μικρον, και παντα λελασται. Ἓν παντες μετα τυμβον, ιη
κονις· ισος ο χωρος ∆μωεσι και βασιλευσι. Το δε πλεον, ουκ αΐδαο; Τουνεκα μητ'
αγαθοισιν ιαινεο τοις παρεουσι, Μητε λιην μογεροισιν ασαι φρενα τουδε βιοιο. Ἦ
γαρ ομου τερπνοισι και αλγεα παντ' απολειψεις Ου μετα δην. Τι δε μακρον
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εφημεριοιο βιοιο; Ξεινος δ' ισθι παροικος επ' αλλοτριης χθονος ερπων· Ἔνθεν
αναστησει σε Θεος ες πατριδα σειο, Μικρον αεθλευσαντα, πονων δε τε μειζον
αεθλον. Και συ φιλοις τεκεεσσιν, Ἰωναδαβ εξοχε μητιν, Ὄλβον επισπευδων τον
υπερτατον εν μεροπεσσι, Τονδε νομον μυθον τ' εφθεγξαο· «Παιδες εμοιο, ∆ευτε,
πατρος δεξασθε τον ου πορε πλουτον εμοιγε, 591 Ουτ' αλλωι ποτε παιδι πατηρ φιλος,
εμπεδον αιει. Μη δομον οικησητε περιγραπτον μελεεσσι, Μη γαιην αροσητε. Τι δ'
αμπελος υμμιν ονειαρ; Ἐν σκηναις ναιοιτε, μεθυσμα τε και γλυκυ πωμα Μη ποτ' εφ'
υμετερωι λαιμωι, μη, τεκνα, χεοιτε, Ἀλλα Θεωι ζωοιτε, Θεον δε τε πλουτον εχοιτε
Μουνον, αει ζωοντα, ομοιιον, αστυφελικτον.» Ὣς αρ' εφη· παιδες δε πατρος
ετελεσσαν εφετμην. Οιδα δ' εγω και λαον υποσχεσιης επι γαιαν Ἰεμενον, του προσθε
πυρος στυλος ηγεμονευε, Και νεφελης ελκοντος ασημαντου δι' ερημης· Ὧ ποντος
υποειξε, και ουρανος ειδαρ εδωκε, Και πετρη βλαστησεν υδωρ, ο δ' εχασσατ' οπισσω
Ευρυ ρεων ποταμος, και ηλιος εσχεθε διφρον, 592 Και παλαμηισι τροπαιον ανηρ
εστησε ταθεισαις Σταυρον υποσκιαων, πιστις δ' επεδησεν ακωκας. Ἠλιας δε κοραξι
τραφη, και γραιαν εθρεψε Σιδονιην τυτθηισιν ενι ψεκαδεσσι βιοιο, Ου ποτε γ' εν
πενιχρηι σιπυηι ληγοντος αλευρου, Και κεραμοιο βρυοντος αει τοσον υγρον ελαιον,
Ὅσσον αφυσσετο χερσι φιλοξεινοιο γυναικος. Ἑβραιοι δε τε παιδες εην ποθεοντες
εδωδην, Ὅφρα κε μη βασιληος ενι χρανθωσι τραπεζηι, Ἀσσυριης καθυπερθε φλογος
χαιροντες εβησαν, Ἔνθεν αναψυχοντες, εα προς δωμαθ' ικοντο. Και ∆ανιηλ λειουσι
ριφεις βορα μαινομενοισι, Θρεψε μεν ουτι λεοντας, επει χερας εξεπετασσεν, Ἀεριην
δ' ενι χερσιν εδεξατο δαιτα προφητου. 593 Σπλαγχνων δ' εκ μεσατων απερευξατο
θειον Ἰωναν Θηρ αλος, οιον εδεκτο τριημερον. Ὦ μεγα θαυμα! Πιστις γαρ συνεερκτο
και εν σπλαγχνοισι προφητηι. Ἀκρις Ἰωαννου δε τροφη και κηριον ηεν Ἄγριον,
υψιλοφων τε τριχες εσθημα καμηλων, Και δομος ουρανος ευρυς, ερημαιαι τε
χαμευναι. Τις Θεκλαν εσαωσεν υπεκ πυρος, η τις εδησε Θηρων ωμοβορων κρατερον
μενος; Ἦ μεγα θαυμα! Παρθενιη και θηρας εκοιμισεν, ουδ' εταλασσαν Παρθενικης
δεμας αγνον εαις γενυεσσι μιηναι. Ουδε μεν ουδ' αγνης επιλησομαι (ου γαρ εοικε),
Σωσαννης, ει και μιν υπο ζυγον ηγαγεν ανηρ, Σωφροσυνης η τοσσον εχεν ποθον,
ωστε φυγουσαν 594 Χειρας αθεσμοτατας, ψηφοις τ' αδικοισι δικαστων Ἐς μορον
ελκομενην, ποθ' υπεκ θανατοιο σαωσε Πνευμα νεου, πολιοιο φρενας, και μηδεα
πυκνα Ὀρθοδικου, δησαντος υπο σφετεροισι λογοισι Πρεσβυτερους Βαβυλωνος,
αλιτροτατους, αθεμιστους. Παυλου δ' αυτος ακουσας, οσης κακοτητος αεθλον,
Ὁσσατιων μοχθων τε και αργαλεων μελεδωνων Ἐν φιλιοις, εχθροις τε, και ειν αλι,
και κατα γαιαν Ἤρατο, και τριτατοιο πολου προς χωρον ικεσθαι, Και θειναι
γλυκερηισιν εν αρκυσι κοσμον απαντα. Κεινος και λυπροισιν αγαλλεται, οπποσον
ουτις ∆εξιτεροις. Μεσατη δε κακων αρετη κατακειται Ὡς ροδον εν στυγερηισι και
οξειηισιν ακανθαις. 595 Των συ μνωομενη, τηρει βιον αγνον Ἄνακτι, Παμπαν εν
ελπωρηισιν αμεινοσι, μη σε δολωσηι Χρειω, η τε ταχιστα και εμφρονα φωτα δαμαζει.
Τουνεκα και δολομητις, επει Χριστου βασιληος Εις πειραν καθεηκε, Θεον βροτον
αμμιγα λευσσων Πειναοντ', εκελευσε λιθους εις ειδαρ αμειψαι, Ὥς κεν χρηΐζοντα εν
αρκυσιν ηισιν εληισιν. Ἀλλα Θεου μεν αμαρτε, σε δε βροτον ουλια σαινει Ὡς βροτον.
Ἀλλα Θεου γε πελοις, και τηλε διωκοις Ἐχθρον, ολη μιμνουσα Θεου, και σαρκος
υπερθεν. Μηδ' ως εν πλεκτοιο χορου περιηγει κυκλωι, Τον μεν δεξιτερηι κατεχοις,
αλλον δε τε λαιηι, Ἶσον εφαπτομενη και σχιζομενη θεοτητος, Ἥμισυ μεν Χριστοιο,
τοδ' ημισυ σαρκος εουσα· 596 Ἢ πελαγος τεμνουσα θοηι και επαρτει νηι, Πνευματος
ισταμενοιο και ευδια κυμαινοντος, Ἴσχειν νηοπεδηισι ταχυν πλοον, η δ' απο γαιης
Ἕλκεσθαι, νωθρην τε δι' οιδματος οιμον οδευειν, Ἄμφω ποντοποροις και
πεζοποροισιν ομοιην. Μηδε τεηι ζωηι βαλεειν εχενηΐδα σαρκα, Ἥτε και ιεμενην περ,
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ομως κατα νηα πεδησεν. Ἀλλ' ως τι στεινοιο πορου δια ρειθρον οδευον Ῥοιζηδον,
μολιβου περιηγεος εν κενεωσιν Ὅλκοιο πληθοντος οσον χαδε, και προς αναντες
∆εσμιον αλλεται ωκα, βιαζομενον κατοπισθεν, Ὣς κελομαι σεο φιλτρον ενι
πραπιδεσσι τεηισι Σφιγγομενον, Χριστοιο καταντιον υψι φερεσθαι, Ἠε καλην πιειραν
επικλυζειν τιν' αρουραν. 597 Ει δε συ γ' ενθα και ενθα χεοις ψαμαθοισι βαθειαις, Ἢ
κατα πετραων, η λειμακος, ηε χαραδρης, Ὤλετο σοι ροος εσθλος ασυνδετος, ουδεν
ονειαρ. Ει μεν σοι γε πατηρ ζωει φιλος, ος σε φαωσδε Ἤγαγεν, η μητηρ γλυκερη, και
φιλτρον αμεμφες, Ει συ κασιγνητοισιν ερειδεαι ευμενεουσιν, Ἢ τοκεων τοκεεσσιν
αρηγοσιν, η και αρωγης ∆ευομενοις, τουτοις μεν ομον βιον αμφαγαπαζειν Ου
φθονος, ουδε πικρον και αναρσιον ενθαδε Μωμος Ὄμμα βαλει, τριζειν και σανδαλα
πολλακι φασκων· Ἔστι δε και τοδ' ονειαρ εμοι, κακος ομματα βαλλων. Κεινος μεν
βαλεει, το δ' εμον κεαρ εμπεδον εσται. Των δ' αλλων μοι τοσσον αλευεσθαι
φιλοτητα, 598 Ἤ τοι μη φιλιην γε, συνωροφιην δ' αλεγεινην, Ἢ θαρσος δολερον τε
και ευθαλεεσσιν απιστον, Ὁσσατιον Χριστοιο περιδρασσεσθαι εοικεν Ἔμπεδον
εμπεφυυιαν αειζωοισι ποθοισι. Μηδε συ παρθενιης μεν εχειν ποθον ιμεροεσσης, Τοις
δ' αλλοις παθεεσσι τεην φρενα παμπαν ανοιγειν, Σωφροσυνηι κομοωσα· κακον δε γε
τουτο χερειον, Τικτεσθ' εξ αγαθοιο κακον φθονεροιο δολλοισιν. Ου γαρ τοσσον
εμοιγε γαμος, ουδ' εργα γαμοιο Φυξιμος, ωι γε Θεος θνητων γενος αιεν αεξει, Ὅσσον
εμοις παθεεσσιν ακος και αλκαρ ανευρον Παρθενιην. Ὧν ει μεν ελευθερον ημαρ
εχοιμι, Ἔστι και αζυγιης τις εμοι χαρις. Ει δε θυρετρα Θηρεσιν αμπετασαιμι, φιλην
φραγμοισιν αλωην 599 Ειρξας, η φραγμοιο το μεν πυκινως αραροιμι, Τωι δε τριβους
οιξαιμι παρατροχαουσιν οδιταις, Τι πλεον; Ἦ γαρ ομως δηλησατο εχθρος αλωην
Παντοθεν εισπιπτων. Και γαρ σεο παντα δοκευει, Ἔκτοθεν οττι βαληισι, και ενδοθεν
οττι λαβηισιν, Ἀμφαδιην, λοχοων τε. Τις αν κακοτηθ' υπαλυξαι Ῥηιδιως, μη Χριστον
εχων επιταῤροθον αιει; Μη μικρον εν κακιηι θειης ποτε μηδε το μικρον. Τυτθοις
αντιοωσα, χερειοσιν ου ποτε κυρσοις. Ὅσσα φεριστ' αΐοις, και φθεγγεο· οσσα δε
βαζεις, Λευσσοις προφρονεως. Ὄψις δ' επι εργον ελαυνοι. 600 Παντα συν αλληλοισι,
τελος, λογος, οψις, ακουη. Φευγειν σπερμα πονηρον, οπως σταχυν εσθλον αγειρηις
Μηδε συ μοιχιδιην κλεπτειν φιλοτητα βιοιο· Κλεπτει δ' οστις εδεκτο κακου και ριζαν
ελαφρην· Ἐκ γαρ τοι ριζης γε πολυσχιστοι κλαδεωνες Ἔνθα και ενθα χεονται απ'
ικμαδος αιματοεσσης, Και τυτθος συνεδησεν οπος μεγα χευμα γαλακτος, Και ψηφις
σταθεροιο καθ' υδατος αΐσσουσα Ἐξαπινης συνεχευεν ολην περικαλλεα πηγην,
Πολλοισιν κυκλοισιν ελαυνομενην, απο κεντρου Αιεν επιφρισσουσι, και εκτοθι
λυομενοισι. Ἰδνωθη δε τυπεντος ολον δεμας αμφ' οδυνηισιν Ἑλκομενον· γευσις δ'
ολιγη, και νεκρος εγωγε. 601 Τηιδε γαρ ωμαρτησαν αμαρταδες, ως οτ' αριστωι
Αιχμητηι στρατος αλλος, επην δια τειχος εληισιν. Ἀσπιδος ου μεγα τυμμα, διδωσι δε γ'
αυτικα ποτμωι Ὑπναλεωι, και τερπνος αποπνειουσιν ολεθρος. Τωι, μη μοι ρυποωσαν
εχειν φρενα, μηδ' επι τυτθοις. Γαστηρ κλειθρα φερουσα, ταχ' αν κακοτητα φυγηισι.
Την δ' αθυρον τρομεω, μη τις χοος υβρις επελθηι Σωματι δαμναμενωι, συνδαμναται
οιστρος αναιδης. Οινος παρθενικηισι χολου πλεον εστιν ονειδος, Θυμος δ' αυ μανιης.
Οιμος δε τε παντα μοροιο. Παρθενε, θρυπτεο μοι μηδ' εν ρυποωσι χιτωσιν· Ἔστι και
ευτελιης τι κακον, οροωντας ιαινειν. 602 Μηδε παρειαων σκιρτημασιν εχθρον
εγειροις. Αισχει καγχαζοιεν, οσαις τεγος ακληιστον Χαρματι παλλομεναις. Σοι δ'
ιλαος ηκα παρειη Λυεσθω, το δ' ερευθος υπαντελλοιτο, ταχιστα Κλεπτον
ευφροσυνην. Αιδως δ' οροωσιν ερευθος. Φθεγγεσθαι μεν εοικε Θεου περι παυρα
γυναιξι, Τοσσον, οσον Τριαδος σεπτην φυσιν ιδμεναι οιον, Τρισσην εν θεοτητι, μιαν
χαριν (ου γαρ αμεινον Σιγαιν ευσεβιης και ρηματα), εισαΐειν δε Πλειονα, και
τρομεραις αμφω φρεσιν ευαγεως τε, Και καθυπερθε φερειν αιδους σκεπας. Οι δε
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μαχοιντο 603 Μυθοις αντιθετοισι σοφοι σκεδαοντες απιστους. Μη σοι γ' αρπαζοιτο
Θεος στυγερηισι μεριμναις, Αι τε και υψι θεοντα θοως επι γαιαν εηκαν, Μηδε νοος
πλαζοιτο φερευμενος ενθα και ενθα Τερματος, οια τε πωλος αεθλοφορος κ'
αδαμαστος Τηλε θεων, Χριστοιο μεγα κλεος. Ει δε σε πικρος Κλεψειεν Βελια,
πλαγκτης νοος, οττι ταχιστα Καμπτομενος, προς νυσσαν ιοις δρομον ιθυν επελθων.
Κερκις σοι γε μελοι, και ειρια, και μελεδωναι Θειοις εν λογιοις, σοφιη, και αισματα
θεια, Λεπταλεης φωνης εμφρων θροος, ουκ επιδεικτος, Ἧς πλεον εν πραπιδεσσι,
μικρον δ' επι χειλεσι κεισθω. Πολλακι και κωφοισι δι' ουατος εσθορεν εχθρος. 604
Μηδε συ συζυγιην τε και αχθεα θηλυτεραων Θειοτεροισι ποθοισι φυγουσ', ω παντα
σαοφρων, Ἀλλοτριους μεθεπειν θαλαμους και εργα γαμοιο Ἀντι δε παρθενικης γε,
γυνη ζυγιη καλεεσθαι. Μηδε δομοις ξεινουσι παρεζεο, μηδε τραπεζαις. Μηδε μεση
δμωων τε και οικιδιων ορυμαγδων Στρωφασθαι. Μη θωπα φερειν λογον αντι
κοροιο. Μετρα φιλοξενιης ασπαζεο· ει τις αριστος, Οιγε προφρονεως ελαχυν δομον·
ει τις ομιλου, Τηλοθεν ευμενεοι. Σοι δε κλεος οικος ερυμνος. Λωιον αξενιη
πουλυξεινοιο δομοιο Παρθενικαις. Αιδως γαρ ενι πλεονεσσιν ολειται, Και τοις
παρθενιη κεν εφυβριζοιτο φαεινη. 605 Τωι, μη μοι περατων γαιης απο πιστιν
αγειρειν. Αιδεο μοι πολιην, και εσπερ ηθεσι κεδνοις. Πλειον γαρ τι φερει πολιη
νεοτητος εχεφρων Μηδε μεν ευσεβεουσα περιδρομον ενθα και ενθα, Πολλακις ου
κατα κοσμον, αμ' ανδρασι κουφοτεροισι Σον ποδα δινευειν ιερους σπευδοντ' επι
χωρους, Και περ τηλοθ' εοντας Ἐφεστιος εστιν απασι Χριστος αναξ πελαων τε και εν
κραδιηι φιλεοντος. Ἅζεο μοι πρωτιστα Θεον, μετεπειθ' ιερηα Χριστον επιχθονιον,
ζωης σημαντορα σειο· Ὧ πελαειν πτεροεσσα, και ωι σιγωσ' υποεικειν, 606 Ὧ γηθειν
ανιουσα, και ωι ρειουσ' υποεικειν, Ὥς κεν υποτρομεουσα, παλισσυτος υψι φερηαι
Ἄλλοις τεθναθι πασιν, επει τοδε λωιον εστι Παρθενικαις, η γυμνον εχειν βιον,
ασκεπεα τε. Αινω θηλυτερων, τας αρσενες ουδε ισασι, Ζωσι δ' εκας βιοτοιο, Θεωι δε
τε κρυπτα πεφανται. Λιην ευσεβεειν, λιην δε τε μη βλεμεαινειν. Κυδεος ιμειρουσα,
ταχ' αν κλεος εσθλον ολεσσαις, Ἀνδρασι το περιφαντον· ολοιτο δε θηλεος αυχην.
Ζηλουσθω μεν αριστος, ο δε στυγεοιτο κακιστος. Το φθονεειν αγαθοις ισον, στεργειν
τε κακιστους. Μητε κακους οροωσα γαληνιοωντας, οδοιο 607 Ἴσχεο, μητ' αγαθοις
φρενα δαπτεο καμπτομενοισι. Πεσσοι ταυτα βιοιο, τα δ' υστατα δερκεο παντα.
Χαιρειν ευδιοωσα· τα δ' εσταμεν' ου σαφα οιδας, Μη που τις βροτολοιγος
επιπνευσειεν αητης. Τουνεκεν η τρομεειν, η προτρομεειν βιοτοιο Πιπτοντος δε
κακοιο, τεον ποδα μαλλον ερειδειν, Ει δε και ευδρομεοντος, ετι πλεον. Ει γαρ
αριστοι· Πιπτουσιν, ανολιστον εχειν βιον, ου μαλ' ελαφρον. Ἄνθρακες εισι ποδεσσιν
απας βιος, ου μαλ' ελαφροι· Και κρυπτων παγιδων αιει καθυπερθεν οδευεις. ∆ειδω
μη βιοτοιο θεμειλιον εν ψαμαθοισι Βαλλομενος, ομβρωι, ποταμοις τ' ανεμοις τε
κεδασθω, Ἢ σπορος ως επι γαιαν ιων ξηρην και ακαρπον, 608 Ὦκα μεν αντειλαιμι,
ταχιστα δε αυος εοιμι, Ἠελιοιο βοληισι τυπεις, και πημασι τυτθοις. Μη δε μοι
υπνωοντι κακον σπορον εγκαταμιξηι Ζιζανιων αροτης τε κακων, και βασκανος
εχθρος. Ἡνικα δ' αιθομεναις αγνων δεκας εν δαΐδεσσι Παρθενοι εγρησσουσαι
ακοιμητοις φαεεσσι Νυμφιον ιμεροεντα Θεον δοκεωσιν ανακτα. Ὡς λαμπραι
γανοωντι υπαντησωσιν ιοντι, Μη μ' ενι ταις κενεηισι νοον και αφροσι θειης, Ἤδη
που Χριστοιο παρεσσομενου μογεουσαις, Μηδ' ολιγοδρανεον δαΐδων σελας ομμασι
λευσσων Ὀψε φαους ζωης υγρον ποθεοιμι ελαιον. Μη δε με κληισθεντα γαμων
ωσαιτο θυρετρα, 609 Ἔνθα Λογος καθαρηισι, ποθου μεγαλοις υπο δεσμοις,
Μιγνυμενος κραδιηισι, σελας και κυδος οπαζει. Ἔστι γαμος, τον παιδι πατηρ φιλος
εσθλος αριστωι ∆αινυσι καγχαλοων. Του δ' αντιασαιμι εγωγε. Του δ' εγω αντιασαιμι,
και ος φιλος εστιν εμοιγε. Μιμνοι δ' εκτοθι κεινος, ο τις προ γαμοιο τιθησιν Ἢ
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αγρον, ηε βοων ζευγος νεον, ηε δαμαρτα. Μηδ' ενι δαιτυμονεσσι γαμηλιον ειδος
εχουσιν, Ειματ' εχων ρυποωντα, δεθεις χειρας τε ποδας τε, Νυμφωνος τε, φιλων τε,
γαμων τ' απο τηλε πεσοιμι. Ἐκ δε γαμων παλινορσος αναξ εμος ευτ', αν επελθηι,
Ἐξαπινης δοκεουσι και ου δοκεουσιν επιστας, Ευροι μ' εν δοκεουσι, και αινησειε
φοβοιο 610 Ὡς αγαθον θεραποντα και ηπιον αρχομενοισι, Και σιτοιο δοτηρα, λογου
στερεοιο, δικαιον. Παρθενιηι μεν τοια πατηρ ως ηπιομητις Ἐκ θυμου φιλεων
επιτελλομαι. Ἀλλα, θυγατρες, Και παιδες, και τεκνα, φιλου πατρος εισαΐοιτε, Ει που
τις και εμοιγε Θεου χαρις, ωσπερ εολπα. Μηδ' ως Ἡλειδαι πατρος ατισητε εφετμην,
Μη, τεκνα, μη κεινοισιν ομοιιον οιτον ελησθε. Τοις δ' αλλοις οδε μυθος. Ἀπηλεγεως
δ' αγορευσω Ἶσον επ' αμφοτεροισι λογον και σταθμα τιταινων, Ἀζυγιηι τε γαμωι τε.
Θεος δ' επιμαρτυρος εστω. Ὅσσον παρθενιη προφερεστερη εστι γαμοιο, Τοσσον
παρθενιης αγνος γαμος αμφιβιοιο. Τουνεκεν η καθαρην ασπαζεο παμπαν, αριστε,
611 Παρθενιην, ει σοι γε μενος, και θυμος ορωρεν, Ἠε γαμον στεργειν τον ομοιιον,
ως ενεπουσι, ∆ευτερον εκ πρωτοιο καλον πλοον. Ἀμφοτερων δε Φευγειν αζυγεος τε
βιου, ζυγιου τε προσωπον, Μιγνυντας μελιτι τε χολην, και βορβορον οινωι, Και
Σολυμοις Σαμαρειαν αλιτροτατην ιεροισιν. Ουδε γαρ ωσπερ οδοιο τιταινομενον
κατοπισθεν Ἂψ ιεναι πονος εστιν ετωσιος, ουδε τι ταρβος, Ἠε βελος πεμποντα
μικρον προπαροιθε ποδοιιν Ῥιψαι, μηδ' επι τερμα και ες σκοπον ακρον ικεσθαι Ουχ
ὣς παρθενιην Χριστωι βασιληι προθεντα, Και λογικην θυσιην, ιερηιον αιματος εκτος,
Εις γαμον αψ ιεναι, θωη μονον, αλλα μεγιστον 612 Πτωμα πελει, θανατοιο πελας,
προς δ' αισχος αληκτον, Τωι ικελον, ως ει τις επ' ουρεος ακροτομοιο, Ὧ πλειστοισι
μογοις προσεβησατο χρυσον ορυσσων, Ἢ θηρης μεθεπων γλυκερον πονον,
απροτιοπτος Ἐξαπινης επι γαιαν ολισθησειε ποδεσσι. Τις δ' αΐων Σαπφειραν
ατασθαλον, Ἀνανιην τε, Κερδεος οι σφετεροιο κακον μορον ηλλαξαντο, Ου τρομεει
και μικρον υποσχεσιης τι κολουειν; Και γλωσσαν χρυσεην τις, επει νοσφισατο λαθρη
Ἀνδρασιν εν προτεροισι, παρεκνοον ηγεμονηος, Ειμα τε, χρημα τε βαιον, ολωι
δηλησατο λαωι. Τοιος παρθενιης οπισω δρομος, ηε χερειων, 613 Ὁσσατιον προφερει
λαχος εμπνοον. Ὡς απολοιτο Συζυγιη, την ουτι γαμηλιος ηρμοσε θεσμος, Ἀλλ' οστις
ψυχας αιει προπαροιθεν ιουσας Ἂψ ερυει, χθαμαλοισιν οπως πλεονεσσιν ανασσηι,
Πρωτος επ' ουρανιοιο κλεους επι γαιαν ελυσθεις, Ἧς υπεροπλιηισιν ατιμιης ζυγον
ελκων Ἐνθαδε του περ αει κεντρον πεφυλαγμενος ειναι. Ἤδη και τοκεεσσιν εγω
μυθησομ' αριστα, Ὧν βιος εν χειρεσσι, και αισχεα, και κλεος εσθλον Παρθενικων,
πηοις τε σαοφροσι, και μελεδωναις. Ου θεμις, ουδ' επεοικε βιαζεσθαι μεγαλοιο
Πλασμα Θεου. Παντες γαρ ενος γενος, οστις ανασσων, 614 Ὅστις ανασσομενοις
εναριθμιος, οστις ανολβος, Ὅστις ερικτημων, υψιθρονος, ες χθονα νευων, Ὃς
πολιηισι πεποιθε, και ος νεοτητι γεγηθε. Παντες ενος, παντεσσι πνοη μια, εις ενα
παντες Νευομεν. Ὡς δε Θεος πασι βροτος ισος ετυχθη, Και θανε, και συνεγειρε, και
ουρανον ευρυν εδωκε. Τωι μη τις σαρκεσσι φερων χαριν αφραδεεσσι, Παρθενικην
αεκουσαν αγοι προς λεκτρα και ευνην ∆ρασσομενην Χριστοιο, ποθον βιοωσαν
αριστον, Πουλυπον εκ θαλαμης πετρην κοτυληισιν εχοντα, Ἠε τιν' ορνιν αοιδον απ'
ευτυκτοιο καλιης. Ἀλλ' ει μεν φιλοχριστον εχεις κεαρ, η σε γε δεσμοις Θειοτεροις
ενεδησε Θεος, κοσμου τ' αναειρε. 615 Στησεις προφρονεως Χριστωι περικαλλεα
νυμφην, Ἢ κουρον, φιλοτεκνος οπως παρος Ἄννα Σαμουηλ, Σων καθαρων
λαγονων ιερον γονον, εμπνοον ιρον, Παντων πρωτοτοκων ιερωτερον, ασταχυων τε
Και βοτρυων, ους κειρεν απαργματα γηπονος εσθλος. Ει δε συ γε Χριστοιο μεσος
κοσμοιο τε βαινεις, Ἶσον συζυγιηι τε και αζυγιηι ζυγον ελκειν, Ἀμφοτερων δ' οσα
καλα, και οσσ' αντιξοα λεξας, Ευ και επισταμενως, και τερματα δισσα χαραξας,
Ἕσπεο τηι κεν ιοι θερμος ποθος ηδ' επαρηγε, Τηι μεν δουλοσυνηι, τηι δ' ουρανιοισι
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ποθοισιν. Ἥτις δ' ωριος εστι γαμωι, και σωφρονι βουληι 616 (Και δεσμος αλοχωι μεν
ανηρ, τοκεες δε θυγατρι, Χριστου δ' αμφοτεροισι φοβος, φιλτρον δ' αγαμοισι). Μητε
λιλαιομενην ανδρος αποεργαθε κουρην, Μητε Θεωι πελαουσαν ες ανερος οικον
επειγειν, Ἄχρι και ατρεκιης, πειραιν γε μεν ου τι μεγαιρω. Ει δε γε συζυγιηι μεν ολην
φρενα χειρα τε δοιης, Και στησαις θαλαμους τε, χοροιτυπιας τε, ποτους τε
Καγχαλοων, και γηρας αποξυσειε μενοινη, Παρθενικη δ' απο σειο φυγας προς
Χριστον ανελθοι, Ὥς τε ∆ικη τοπαροιθε, βοος κταμενου αροτηρος, ∆ειδια μη κοτεηισι
Θεος ψηφοις ανισοισι Τωι υποδαμναθ' απασα χοος φυσις, ως πυρι κηρος 617
Πινομενος. Ταρβος δε Θεου και σαρκ' επεδησεν. Ἔστι και ουρανιοισιν ομοιιος ενθαδε
λατρις· Ἔστι και εν θνητοισι νοος θεοτητι πελαζων. Ἤλιτε δ' οστις εμιξε φυσιν
σαρκεσσιν ασαρκον, Ἀγγελικων τε ποθων κρατερους ανεηκε Γιγαντας, Και γαιαν
εκαθηρεν αμαρτασιν ουρανιωνων. Ἑλληνων ταδε παισιν, επει παθεεσσιν εκεινοι
Ἄλκαρ, εμητισαντο θεους στησασθαι αλιτρους, Κλεπτας, ανδρογυνους, μοιχους,
αλιτημονας ανδρων, Ἀνδροφονους, τεκεων δηλημονας, ηδε τοκηων. Ουκ οιον,
παθεων δε και αυτων ιρα τελεσσαν. Ἄθρει δη πρωτιστον οσ' επλετο μαργοσυνηισι,
618 Ταυρος, κυκνος, οφις, χρυσος, ποσις, ορνις, απαντα Ὅσσα μιν ωκυς ανωξεν ερως
κουρος τ' αλαπαδνος. Κεινοι παρθενιην μεν ατιμαζοιεν εραννην, Σαρκοπεδην.
Κεινοισιν απιστοτατη χοος αιγλη, Οι σφισι μετρειουσιν ατασθαλιηισιν απαντας. Ου
καθαρης γληνης δε κατηφεα τειρεα λευσσειν· Και χθων εμπεδος εστιν, ιλιγγιοωσι δ'
απιστος. Ἡμιν δ' ου θεμις εστιν ελεγχειην καταχευειν Παρθενιης. Τι δ' απιστον ερον
Χριστου βασιληος Ευναζειν βροτεους τε ποθους και σαρκος ερωας, Ὡς παρος
αιματοεντα ροον σχεθεν αιμοροουσης 619 Ἀψαμενης· κλεφθη γαρ εκων Θεος, η δε
ρεεθρων Αυαλεη πηγη τημος θαλεν, ευτ' εμαρανθη. Ἠε πυρος, ξιφεων τε και υδατος,
αργαλεων τε Θηρων, δαπτομενων πικροις μελεων κεραεσσι. Θυμος Χριστιανοισιν
υπερτερος, ευτε διωκτης Καιρος επισπερχηισι Θεου περι δηριν εγειρων. Ουκ αυπνος
κεινοισι βιος, και ανεστιος αιων; Ευχαι τε, στοναχαι τε ακαμπεες; ου δακρυοισι
Τηκοντ'; ου νυχιηισι και ηματιηισιν αοιδαις, Ἔνθεν αναθρωσκουσι βιον και σαρκα
λιποντες; Ουκ ολιγοις σπινθηρσι πνοη κατερυκετ' εδωδης; Ου σηραγγας εχουσι
δομους, και δεμνια πετρην, Ἢ δ' απαλας ποιας τε και αυαλεους κλαδεωνας; 620 Ου
θηρσι ναιουσιν ομεστιοι ωμοβοροισιν, Ὥς κεν υπεκκακοτητα χοος και δεσμα
φυγωσιν; Ὡς δ' ορνιν φοινικα φατις θνησκοντα νεαζειν Ἐν πυρι τικτομενον,
πολλων ετεων μετα κυκλα, Γηραλεης κονιης ξεινον γονον αυτογενεθλον, Ὣς οι γε
θνησκοντες αειζωοι τελεθουσι, ∆αιομενοι πυροεντι ποθωι Χριστου βασιληος. Ἐν δ'
ολιγοδρανιηι κειται σθενος ευσεβεεσσι. Ταυτα τις εισοροων, ου σπενδεται ηιθεοισι
Γηθοσυνος σαρκεσσιν, επει ζεσεν οιστρος αρειων; Ὦ φυσι παμμητειρα, σα δ', ουκ εμα
θαυματα λεξω, Ὅσσα και εν χερσοισι και εν πελαγεσσιν εθηκας. Πυνθανομ' ως
πτεροεσσα τρυγων, τρυγονος φιλιοιο Χηρωθεισ', ομολεκτρον εον ποθεουσα
σαοφρων, 621 Ου δεχεται ποσιν αλλον εης καθυπερθε καλιης. Ὄρνι σοφη!
Μεροπεσσι δ' αγνος βιος, οσσον αρειων! ουδε μεν ου λακερυζα μελαγχροος, αλλα και
αυτη Ζωει κουριδιοιο ποθου τμηθεισα κορωνη, Παντα ποσιν στυγεουσα, επην φιλον
ευνιν ολεσσηι. Ἰχθυσι δ' ειναλιοισι νομος, παυροις μεν αθεσμος, Ἀμφι γαμους,
πολλοις δε σαοφροσυνης τε μεμηλε, Και θαλαμων, αλοχων τε. ∆ικη δε τε κανθαδ'
ανασσει. Ἄλλοι δ' ου πλεονεσσιν ενος μογεουσι τοκοιο, Ἄλλοι δ' ειαρινηι μουνηι
φιλοτητι γανυνται, Και πλεονες. Μετρον δε φυσις επεθηκε ποθοισι. Καιρος δ' αυ
φιλοτητος ενηεος εστιν απασιν, Ἠεριοις αλιοις τε και οσσ' επι γαιαν οδευει. 622 Ουδ'
εκτος προχεουσιν ορου ποθον, αλλα δεονται Ὥρια μαργαινοντες, επην σφεας ειαρ
εγειρηι. Και ρ' οι μεν μιγαδεσσιν επαΐσσουσι γαμοισι, Τοις δ' αλοχοι τε μελουσι φιλαι,
και θεσμος ερωτος. Οιοτοκος δ' αλλοισιν επαρκιος επλετο μιξις, Ὥς τινες, οι ζωων τε
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γονους και παντ' εφρασαντο. Ει δε και αφραδεεσσι σαοφροσυνης τι μεμηλε, Πλασμα
Θεου, συ δε σαρκος ολον νομον ουτι πεδησεις, Ἢν εθεληις; Εικτος δε λογωι βροτος,
ως πυρι χαλκος. Ει δ' ου σαρκος ανασσα λογου φυσις, ως μ' εθεωσεν. Εικων, τι πλεον
ημιν ομοιια κινυμενοισιν; Ει τοι και πλεονων φυσις ασχετος, αλλα τοδ' ισμεν,
Πολλακι και ξυνης φυσιος κρατεουσαν εφετμην. 623 Και γαρ εμοι δεμας εστιν
ομοιιον αλλα μ' εδησε Σταυρος ελων, ωι σαρκα φερων προσεδησα βαρειαν. Χριστωι
συνθανεειν γαρ εελδομαι, ως συναερθω, Παντα φερων Χριστοιο, λογον, δεμας, ηλον,
εγερσιν. Ἄλλοις δ' αυτοματη σαρκος δεσις, ουχ υπ' ερωτος Θειοτερου, την ουτι
σαοφροσυνην καλεουσιν. Ἔμπαγε μην γερας εσσι θεοσδοτον, υβριος εκτος Ζωειν,
ευδιοωντα τ' εχειν νοον, ηδ' ατινακτον. Ἄλλος δ' αυ μεθυ λαρον απηχθετο, αλλος
εδωδην, Την αλλοι φιλεουσιν, απεστυγεν· αλλος αυτμην. Ἄλλοι δ' αυ μεροπεσσιν
απεχθεα θυμον εχοντες, Ἐσχατιας ναιουσι, βροτων δ' απο τηλε θεουσι Προφρονεως.
Συ δ' απιστον εχεις νοον αζυγεεσσιν. 624 Ου μεν απιστον εγωγε οΐομαι. Ἀλλ' επι
ταρβος Φευγεις, συζυγιης δε κακων επελησαο τημος. Ουδε πυρος μαλεροιο διατρεχει,
ηΰτε γαιης, Σκαιρουσα χθαμαλοισι ποσιν τυτθη σαλαμανδρη; Ἰχθυς δ' εμπυρος εστι,
και ου πυρι δαμνατ' απιστωι Ἔμπυρος· αιθομενος δε, μεσης διαλαμπεται αλμης. Ουδε
λιθος μαγνησσα σιδηρεον ολμον ανελκει; Ουδ' αδαμας αδαμαστος; ο δ' ου σελας ηκε
σιδηρωι Θεινομενος, αλλος δε σελασσεται υδατι βαιωι. Ὕδατι μεν σελας ηκεν,
απηυγασθη δ' αρ' ελαιωι. Ὅσσα τε δ' αυ και τωνδε παροιτερα θαυματ' εασι, Τις κεν
αριθμησειεν; επει παρα πολλ' αγορευειν. Παιζει γαρ λογος αιπυς εν ειδεσι
παντοδαποισι 625 Κιρνας, ως εθελει, κοσμον ολον ενθα και ενθα. Παυρα δ' απο
πλεονων μυθησομαι, ων τα μεν, αυτος Ἔδρακον, ων δε βιβλοι, ων δ' ουατα πιστιν
εδωκαν. Ουχ εις μεν ποταμοισι κατω ροος εστιν απασιν; Εις δε νομος πελαγεσσιν επ'
ηιονεσσι δεδεσθαι; Εις δε πυρος φλογοεντος ανω δρομος αλμασι πυκνοις; Ἀλλ' εμπης
ποταμος πικρην διανηχεται αλμην, Και ποταμος περ εων, ουδ' υδατι μισγεται υδωρ.
Ναυται δ' εκ πελαγους γλυκερον ποτον υδρευονται, Νηα ροωι πελαοντες επειγομενωι
ποτι γαιαν. Ευβοιης δ' αρ' οπωπα θρασυν πορον, ουδ' επιφραστον Πορθμον, αλος
κληΐδα, παλισσυτοισι ρεεθροις 626 Μαινομενον. Ποντος δε ρεει, και ρειθρον ανεισιν.
Ὠκεανος δ' ουχ ελκετ' απο χθονος, ειτ' επι χερσον Ἔρχετ' επειγομενοισι μεταΐσσων
ροθιοισι; Και πεδιον και ποντος επ' ηιοσι Κιμμεριοισιν Ἄλλος δ' αυ ροος εισι πυρος
φλογος, ει ετεον γε, Αιτναιων σκοπελων απερευγεται ολκος απιστος, Πυρ ποταμος.
Τα δ' αμικτα μιγη, Χριστοιο θελοντος. Οιδα και εν βαιοισιν ομοιια θαυματ' αεισαι.
Ἔστι τις εν καρποισι κερασβολος, ως ενεπουσιν, Ὃς μουνος, των οσσα φυει ζειδωρος
αρουρα, Ἐσκληκος και ατεγκτον εχων δεμας, ουτ' ενι γαιηι Λυεται, ουτ' ομβροισι
πιαινεται, αλλα πεπηγεν Αυαλεος, κεραων στερεωτερος ηματα παντα. 627 Ου το
κερας βεβληκε βοος κερας, ευτ' αροτηρος ∆εξιτερη προχεηισιν εην ες καρπον
αρουραν, Ἔνθεν ογ' εκ κεραων και ουνομα και φυσιν εσχεν, Ει τε τιν' αλλον ισασι
σοφοι λογον· ου γαρ εγωγε. Ταυτα φυσις. Συ δ' ακουε και οσσ' εβιησατο τεχνη. Ψηρες
μεν λαλεουσιν ομοιιον ανθρωποισι, Φωνης αλλοτριης ζηλημονες, ην εδιδαξεν
Ειδωλον ξεστοιο κατ' εισοπτροιο φαανθεν Ψηρος, κρυπταδιην τε ιεις οπα κερδαλεος
φως. Και κορακες κλεπτουσιν ομως οπα. Ὣς δ' ερατοχρως Ψιττακος αγκυλοχειλος
εσω πλεκτοιο δομοιο, Ἀνδρομεον φωνησε, και ηπαφεν ανδρος ακουην. Ἵπποισιν δε
καλωες απηοροι, ων καθυπερθεν Βαινουσιν. Στυγερη δε δι' ηερος αρκτος οδευει, 628
Ἐν δε δικης θωκοισι, δικασπολος ως τις εχεφρων, Ἑζομενη, νωμησε δικης ιθεια
ταλαντα, Ὡς δοκεει, παλαμηισι, νοον δε ψευσατο και θηρ. Και βροτος εξεδιδαξεν, α
μη φυσις. Ὣς δε λεοντος Ειδον υπερ νωτοιο λεοντοκομον βριαροιο Ἑζομενον, θηρος
δε μενος υπεδαμνατο χειρι, Και ρ' ο μεν ηνιοχευεν, ο δ' ηγετο βρυχαλεος θηρ, Ῥιψας
λοιγιον ασθμα, και ον σαινεσκεν ανακτα. Ὣς δε και αργιοδοντα βαρυν, μεγακητεα
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θηρα, Ἰνδος αγει καθυπερθε παις ολιγωι υπο κεντρωι, Νωμων οια τε νηα δεμας
κρατερου ελεφαντος. Τολμηεις, ος πρωτος εμησατο θηρα δαμασσαι, Και ζυγον
αυχενι θηκε, και ηγαγεν αρμα πελωρον. Ἀλλα συ και θηρεσσι νεμεις πλεον η
μεροπεσσιν, 629 Ει θηρων μεν εκαμψε βιη φυσιν, οι δ' αδιδακτοι Εισι καλου, και
μυθον επιῤροθον εγγυς εχοντες. Ἄγριε, πως ρα συ τοσσον εφυβριζεις μεγαλοιο
Πλασμα Θεου; τις τοσσον εην ηχθηρε γενεθλην; Ἀλλ' ου τοιος εμοιγε νοος καθαρα
φρονεοντι· Ἀλλ' οιδ' ουρανιους τε νοηματα, και δεμας αγνους Ἄνδρας θηλυτερας τε.
Το γαρ πλεον εν μελεεσσι· Ξυναι δ' αμφοτεροις αρεται, ξυνη δε κελευθος Ἐς βιον
αιπηεντα. Το δε πλεον ιεμενοιο. Πηοισι μεν ταυτ' επιτελλομαι ουρανοφοιτων.
Παρθενιη, συ δε μοι περικηδεο, ως κεν ερυμνη Παντοθεν, ευ βεβαυια, Θεωι και αρτιος
ειης, Μαργαρος εν λαεσσιν, εωσφορος εν φαεεσσιν, 630 Ἐν πτηνοισι πελεια, εν
αλσεσιν ερνος ελαιης, Και κρινον εν πεδιοισι, και εν πελαγευσι γαληνη. Παρθενε,
κοσμον απαντα, και οπποσα τερπνα βιοιο Ὠσαμενη, Χριστου πελας ιστασο
λαμπετοωντος, Και χερι χειρος ελουσα, τεης αγε πασταδος εισω, Τερπνης,
ηδυπνοοιο, θυωδεος· ως κε μυροισι Μιξαις ουρανιοισι μυρον τεον, ενθα χυθεισιν
Ἀφραστοισι ποθοισι ποθους, και καλλει καλλος, Κρυπτον κρυπταδιωι, και αιγληεντι
φαεινον, Χριστον εχοις μορφης ερικυδεος εσθλον εραστην, Χριστον εεδνωτην.
Χριστος δ' ανεωιξε καλυπτρην, 631 Και θαμβησεν ιδων κεδνην περικαλλεα νυμφην,
Ἐσθλην, μαργαριεσσαν, εΰθρονον, υψικαρηνον, Και σε καλην περ εουσαν, ετι
χαριεσσαν εθηκε. Χριστος καγχαλοωσαν εα προς δωματ' αναξει, Και θησει σοι δαιτα
γαμηλιον εν μεγαλοισιν Ἀχραντοισι χοροισι, και ουρανιηισιν αοιδαις, Και στεψει
χαριτεσσιν αειθαλεεσσι καρηνον, Και στησει κρητηρα μεθυσματος ηδυπνοοιο, Και
δειξει σοφιης μυστηρια, της εν εσοπτρωι Εικονας ενθαδ' ορωμεν, ετητυμα φωτα
νοοιο Γυμνοτερου. Σαρκες γαρ υποειξουσι παχειαι Πνευματι, ηεριαι δε, βιον
δεξονται αγηρω. Ἀλλα, φιλοι, μελπωμεν, οσοις ποθος αγνος ανακτος· Ἠιθεοι,
κουραι τε, Θεου γαμον ουρανιωνος, Λαμπαδας αψαμεναι, θειου μιμηματα φωτος,
632 Ἀσβεστους, νοερας τε, αει πλεον εν καθαρηισι Πρηξεσιν ηδε λογοισι ριπιζομενας
μεγαλοισιν Ἄχρι και ουρανιοιο. Συ δ' ιλαος αμμιν επελθοις, Ἵλαος, ιλαος αμμιν,
αγνη Τριας, εις εν ιουσα Ἐξ ενος, οφθαλμοισιν υπαυγαζουσα φαεινοις Σημερον,
υστατιον δε φααντερον, οισιν ελαμψας Εις Θεος εκ Γενεταο δι' Υιεος ες μεγα
Πνευμα, Ἱσταμενης θεοτητος ενι τελεοισι τελειης.
Γʹ. Προς παρθενους παραινετικος. Ἐν τουτωι τωι λογωι τον Συρακουσιον
μιμειται ουτος γαρ μονος ποιητων ρυθμοις τε και κω λοις εχρησατο, ποιητικης
αναλογιας καταφρο νησας. Παρθενε νυμφη Χριστου, δοξαζε σου τον νυμφιον 633
Ἀει. Καθαρε σαυτην εν λογωι και σοφιαι, Ἵνα λαμπρα τωι λαμπρωι παντα ζησηις τον
αιωνα Κρεισσων γαρ αυτη πολυ της φθαρτης συζυγιας. Ἐν σωματι τας νοερας
δυναμεις εμιμησω Ἀγγελικην επι γης μετηλθες πολιτειαν. ∆εσμος ενταυθα, και
λυσις, και σωματ' εκ σωματων· Ἄνω δ' εκαστη μονας ουποτε λυομενη· Οι πρωτοι
φερουσ' ακτινα της καθαρας Τριαδος, Πνευματα και πυρ, λειτουργοι των Θεου
προσταγματων. Ὕλη δε μιξιν εξευρεν, αει ρεουσα φυσις, Ἧ μετρον ωρισε Θεος,
γαμον νομοθετησας. 634 Συ δ' εργον υλης φυγουσα, τοις ανω συνηρμοσθης, Ὡς νους
αρμοζεται νοι την θειαν αρμονιαν, Και σαρκι πολεμουσα βοηθεις τηι εικονι. Πνοη
γαρ εφυς Θεου, τωι χειρονι συνδεθεισα, Ἵνα εκ παλης και νικης το στεφος απολαβηις,
Ἄνω θεισα και τον χουν καλως υποταγεντα. Αινεισθω σοι και γαμος, προ γαμου δ'
αφθορια· Γαμος συγγνωμη παθους, αγνεια δε λαμπροτης· Γαμος πατηρ αγιων, αγνεια
δε λατρεια. Ταυτην και τοτε καιροις ετιμων τοις ευθετοις, Ἀδαμ εν παραδεισωι.
Μωσης εν ορει Σινα, Λειτουργων ο Ζαχαριας, ο πατηρ του Προδρομου. 635 Γαμος και
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρθενιας ριζα της Θεωι φιλης, Ἀλλ' εστιν ομως σαρκος και βρασματος δουλεια. Ὅτ'
ην νομος, και σκιαι, και προσκαιροι λατρειαι, Τοτ' ειχε πρωτα και γαμος, ως ετι
νηπιωδης· Ὅτε δ' υπεξηλθε το γραμμα, το πνευμ' αντεισηχθη, Και Χριστος επαθε
σαρκι, προελθων εκ Παρθενου, Τοτ' εξελαμψεν αγνεια συντεμνουσα τον κοσμον, Ὃν
εκει δει μεταβηναι Χριστωι συνανελθοντι. Καλως οδευεις, παρθενε, εις ορος, ανω
σωζου· Μη προς Σοδομ' αποβλεψηις, μη στηλη παγηις αλος. Μηδε λιαν σε σαρκος η
φυσις εμφοβειτω· Μηδε θαῤρησηις αγαν, ωστε ποτ' εκπλανηθηναι. Σπινθηρ αναπτει
καλαμην· σβεννυσι δ' υδωρ φλογα. 636 Ἔχεις φαρμακα πολλα της σεμνης
παρθενειας· Θεου σε φοβος πηγνυτω, νηστεια σε κενουτω, Ἀγρυπνια, προσευχαι,
δακρυα, χαμευνια, Ἔρως ολος προς Θεον, γνησιως τεταμενος, Παντα κοιμιζων
ποθον αλλοτριον των ανω Ὁ πεσων εγειρεσθω· ο ναυαγων ελεεισθω. Συ δε ευπλοει,
το ιστιον πετασασα της ελπιδος Ου των κατω το πιπτειν, των δ' ανω φερομενων
Ὀλιγοι πτεροῤρυουσιν, οι πλειους δ' ευδρομουσιν. Ἔπεσεν Ἑωσφορος, αλλ' ουρανος
αγγελων. Ἰουδας ην προδοτης, οι δ' ενδεκα λαμπτηρες. Μονον ολην σεαυτην αγνην
τηρει, παρθενε. Μη πως ρυπωσηις Χριστου τον ασπιλον χιτωνα. Ὄμμα σου
σωφρονειτω, γλωσσα παρθενευετω, 637 Μη νους πορνευηι, μη γελως, μη πους
ατακτα βαινων. Την πιναραν στολην σου, και την αυχμηραν κομην, Μαλλον
αιδουμαι μαργαρων και της σηρων ευκοσμιας. Καλον ανθος η αιδως, και μεγας
κοσμος ωχροτης, Και πλεγμα καλον, πασαις αρεταις στεφανουσθαι. Ἄλλη χρωμασιν
εικονα την Θεου νοθευετω, Πιναξ εμψυχος, σιγων κατηγορος των ενδον· Συ δ' ης
εχεις ευμορφιας νεκρουσθω σοι το πλειστον· Καλλει δε λαμπε ψυχης εκ Θεου
κοσμουμενη. Ὄψιν δ' αῤρενων φευγε, ει θεμις, και σωφρονων, Μη που πληξηις, η
πληγηις εκ μωμου του Βελια. Ὄμματ' ομμασι μη δουλου, μη δ' ελκε λογον λογωι, Μη
παρεια παρειαις διδοτω παῤρησιαν. 638 Μηδεν σοι και τηι γευσει ξυλου του
κατακριτου, Μη σε ξυλου της ζωης ο οφις εξω βαληι. Και τουτο πειθου συ, παρθενε,
μη συνοικει προστατηι· Χριστον εχουσα νυμφιον, ζηλοι σου την αγνειαν, Τι μοι,
σαρκας φυγουσα, προς σαρκας επιστρεφεις, Ου παντες ανδρες την σην απλοτητα
χωρουσιν. Ὡς ροδον εν ακανθαις, ουτως εν πολλοις στρεφηι, Και επανω πονηρων
παγιδων διαβαινεις. Ὁ μεν εγειρει πασταδας, η δ' εκκομιζει νυμφιον, Ἄλλος γινεται
πατηρ, αλλος δ' απαις αθροως. Ὅσον κακον ωδινες, ατελεστοι πολλακις; Ὅσον δε
ζηλος συζυγου, κλαπηναι που φιλιαν; 639 Ἐκθρεψαι δε και παιδευσαι, επειτ'
ατιμασθηναι, Και πικρας απολαυειν των πονων αντιδοσεις; Σοι δε μεριμνα μια προς
Θεον αει βλεπειν. Ἡ χρεια δ' εστω ολιγη μαζα, και μικρα σκεπη, Ἀφ' ης πειραν και
Χριστωι προσηγαγεν ο πειραζων, Λιθους αιτων εις αρτους πεινωντα μετατρεψαι· Ὧν
μη ποθ' εινεκα μηδε τι των αισχρων υπομενηις. Ου χειρων ει πετεινων σχεδιως
τρεφομενων. Ουκ εκλειψει σοι καμψακης ελαιου πιστευουσηι. Κοραξ εκθρεψει
καθαπερ Ἠλιαν εν ερημωι. Ὁραις Θεκλαν εκ πυρος και θηριων φυγουσαν, Παυλον
τον μεγαν πεινωντα, και ριγουντα προθυμως, Ἵνα συ μαθηις, παρθενε, προς Θεον
μονον βλεπειν, Ὃς εν ερημωι τρεφειν οιδε και μυριαδας. 640 Μαραινεται το καλλος,
η δοξα παρατρεχει, Ὁ πλουτος απιστον ρευμα, το δυνασθαι δ' ολιγων· Συ δε του
πλανου κοσμου τας στροφας εκφυγουσα, Εισελθε εις τα αγια των αγιων γελωσα, Και
συν αγγελοις χορευσεις την απαυστον χορειαν, Κρεισσονα τοπον λαχουσα υιων και
θυγατερων. Ἀλλ', ω παρθενοι, Χριστον μενοιτε γρηγορουσαι, Και φαιδραις τον
νυμφιον δεξασθε ταις λαμπασιν, Ἵνα συνελθουσαι το καλλος του νυμφιου Ἴδητε,
και μιγητε τοις ανω μυστηριοις.
∆ʹ. Εις παρθενον. Ἅγνευε πασι, Παρθενε, και τοις ομμασι Παντων μαλιστα·
μηδε τιν' εισοικισηι 641 Ἀνδρων βοηθον, μηδε τον σοφωτατον. Συ μεν γαρ αγνη, τον
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φθονον δ' εγω λιαν ∆εδοικα, μη σε κεντρισας δυσφημιαι, Λυσηι τον αγνον ζηλον ου
στεργεις βιου. Ὄλοιο μοι πας οστις αγνειαν σεβων, Την των ασαρκων αγγελων
παραστατιν Συνοικον αιρηι παρθενον. Τι δει πυρος; Κρεισσων πυρος συ; πως δε τον
καπνον φυγοις, Σαυτον μελαινων τηι κενηι γλωσσαλγιαι; Ἐντευθεν ηρθης, παρθενε,
και ζηις ανω. Μαζα στενη σοι, και σκεπη το φορτιον; Ὧν μη ποτ' αισχρον εινεκεν
μηδεν παθηις. Μηδ' αντι του σου προστατου δεξηι τινα 642 Κοινωνον αισχους, και
βιου, καν αγνος η, Μη που σε Χριστος ως διπλην εξω βαληι.
Εʹ. Προς τους εν κοινοβιωι μοναχους. Ει μεν δη πλεονεσσιν ομον βιον
αινησαιεν Ἀνερες ηδε γυναικες, ομοφροσυνης υπο δεσμοις, Ἵλαον αμφι ανακτα
χοροστασιης μεδεοντα, Συμπνοον, ισοκελευθον, ομωροφον ευχος εχουσαι, Λωιον.
Ουκ εθελει γαρ απαν καλον οιον ορασθαι. Ουδε γαρ εστιν αριστον, ο μη καλοιο
προεσχε. Και στεινη φιλιη, βαιη χαρις, ως πολυμικτος Βορβορεη. Κελομαι δε και
ενθαδε χασμα μεγιστον 643 Ἐσταμεν, ως κεν εωσι διασταδον ευσεβεοντες, Ἀνερες
ηδε γυναικες, ομον κλεος οιον εχοιεν. Ουδε γαρ οιοβιοισι μονον φθονος, αλλ' ετι
μαλλον Πλειοτεροις, πλειων τε κακου μοθος. Ει δε και οιος Ναιεταειν εθελοις
Χριστωι ξυνουμενος οιωι Και το φιλον· παντεσσι δ' ομως δεος, ωσπερ εμοι γε,
∆υσμενεος τε παλης, και πτωματος ουλομενοιο.
ʹ. Εις σωφροσυνην. Καλον γαμωι δεδεσθαι, σωφρονως μονον, Πλειον
νεμοντα τωι Θεωι συσσαρκιας. Κρεισσον το δεσμων τυγχανειν ελευθερον, Το παν
νεμοντα τωι Θεωι και τοις ανω. 644 Θεος μεν αζυξ, αγγελων τ' ασαρκια· Ὕλη δε
συζυγης τε και πληρης φθορας. Γαμος μεριμνα συζυγου και φιλτατων· Τηι παρθενιαι
Χριστος. Ει γυνη Θεωι Ἴσον φερει τι, και γαμος λυτωι βιωι· Ει δ' ουδεν ισον, ουδε τοις
βιοις ισον. Μη τοινυν, ω τεκοντες, υβριζοιτε με, Γαμωι περισκιρτωντες, αγνειαι δε μη.
Γαμωι διδωμι, την αγνειαν λαμβανω. Ἀλλ' εισιν οι πεπτωκασ'· αλλ' ολοιο μοι, Μη
τους αριστους εκλεγων. τους δ' ασθενεις. Οι μεν γαρ αυτοις αισχος, οι δ' ημιν κλεος.
Γη δ' ουκ αρουται της χαλαζης εινεκα, 645 Ου δ' αμπελων φυτευεθ'; η θαλασσα δε
Ὅρμοις διδωσι παντας ουσπερ λαμβανει; Τι μοι τα ποῤρω; κειμενωι δ' Ἑωσφορωι Μη
συγκατενεχθησαν αγγελων χοροι; Τι δ', ουκ Ἰουδας ην φονευς του ∆εσποτου, Ἀλλ'
οι μαθηται δοξα; Τουτο δ' ου σκοπεις, Του σου γαμου τα δεινα, και μοιχων κλοπας,
Ἐξ ων το φιλτρον, και γενος νοθευεται. Ὑψου βαδιζε, τον φθονον δ' εα κατω.
Ἅγνευε πασι, παρθενε. Χριστωι μονωι Νυμφη, κρατει το καλλος εσφραγισμενον.
Χρηστος μεν εστιν, αλλα και ζηλου πλεως. Ουδεν δυσειδες, ουδ' ακοσμον εκφερει.
Ἐσθητι κοσμου κοσμος η ακοσμια, Θρυψιν δε φευγε, και ταπεινου τας κλασεις. 646
Μη το βλεπεσθαι τωι βλεπειν θηρευε μοι. Σωφρων βαδιζε, καν αναστρεφηι μονη·
Κλεις ωσι κεισθω, μηδε πορνευοι γελως· Πλειστον παρειαι, και γελωτος εμφασις.
Θυμος, μεθη, δαιμων τε παρθενοις ισον· Παντων δε χειρον πλησμονη γαστρος χαριν.
Ευχαις το καλλος εικετω καγρυπνιαις. Συνοικον αιρου μηδ' αδελφον ραιδιως.
Ἐμπεπυρευμα (sic) της νοσου τι δει βλεπειν Ουδεν τοδ' αισχρον, πλην μονη μνημη
χοος. Πατηρ μονος σοι, και Θεος πιστος, νεα· Ἄλλοι δε φευγετωσαν, ως θηρες ποτε
Το Σινα, πλαξιν εντυπουμενου νομου. Ἄψαυστος εστω προσφορα και παρθενος, Ἡ
μεν βεβηλοις, η δ' απαντων οψεσιν. 647 Ἡ χρεια δουλουτω σε σαρκος μηδ' ολως. Ἂν
προσδεηι του, καψακης σοι πηγασει, Ὑδρεια δωσει πυθμενος γεωργιαν. Ἄρτοις
τρεφονται πεντε μυριος λεως· Ποσον συ μαλλον, η Θεου παραστατις; Μη τοινυν
αγνον τονδ' εχουσα νυμφιον Καλλους ασαρκου, συζυγηις τωι δευτερωι. Μοιχος γαρ
ουτος, ουκ ανηρ καθισταται, Ζωντος το φιλτρον ανδρος εγκαρπουμενος. Ἡ και
κανουν προσθεισα τωι Θεωι συ γε Ἀποστερησεις; και Σοδομων φυγουσα πυρ,
 
 
 

20
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Παλινδρομησεις; μη λιθος παγηις αλος. Χηρας συ πλειον, αλλα και χηρας γαμος
Ὑπευθυνος, ψευσθεντος αγνειας ορου. 648 Χρυσης τι γλωσσης εστιν ευτελεστερον,
Ψιλης, διδραχμου, δη τι των αναστατων; Ἀλλα κλαπεντα τον στρατον διωλεσε.
Ταυτ' ουν ορωσα, παρθενε, πειθου Θεωι.
Ζʹ. Περι αγνειας. Ἀρετη πασα δικαιοις Ἕνα βαθμον προβιβαζει. Ὁ μεν
αλλοτριος ευνης Ἴσος αγγελοις υπαρχει. Ὁ δε τ' εγκρατειαν ασκων, Μετα παρθενων
τεταχθω· Ὁ δε τον γαμον φυλασσων, Ἴσος εγκρατει γενεσθω. 649 Μονον ασκειτε το
σωφρον Ἵνα μειζονων τυχοιτε.
Ηʹ. Συγκρισις βιων. Βι. Κριναις αν ημιν, ω ξενε. Κριτ. Κρισις δε τις, Βι. Βιοι
μαχονται. Κριτ. Και τινες, τις δ' η κρισις, Βι. Ὁ κοσμικος τε και οσος του πνευματος,
Ποτερος αμεινων και σοφοις βιωσιμος; Κριτ. Ὡς δυσκριτον μεν, αλλ' ομως
ακουστεον Κοσμ. Κοσμου πεφυκως, οιδα και στεργω ταδε· Το δ' ευσεβες, πατρωιον
αιδεισθαι νομον. Πν. Θεου πεφυκως, οιδα και σεβω Θεον· Το δ' ευσεβες, τελειον
ειδεναι σεβας. 650 Ει σοι το χειρον εστι τιμιωτατον, Πως ουκ εμοι το κρεισσον
ενδικωτερον; Κοσμ. Μητηρ εμοι σαρξ και συνεκραθην χοι, Σαρκος ποθω πληρωμα
της εῤρηγμενης Πν. Θεος πατηρ μοι και Θεωι συνεζυγην, Μορφης ποθω μιμησιν ης
απεῤρυην. Κοσμ. Πως δ' αν συνεστη, φραζε, το βροτων γενος, Ει μη το σαρκων
συζυγες συνεδραμε, Νομω τε θειωι και φυσει κρατουμενον; Πν. Νομος μεν ουτος, νυν
δε λυθηναι με δει, Βιον προς αλλον του παροντος κρεισσονα Σπευδοντα, δεσμων και
φθορας ελευθερον. Κοσμ. Πως ουν νεηλυς ηλθε παρθενος βιος; 651 Πν. Ἦν μεν
σκιωδης και παλαι· λαμπει δε νυν, Ἐξ ου Θεου πεφηνε Μητηρ παρθενος. Και γαρ
νομος παλαιος ειξε τωι νεωι· Το γραμμ' απηλθε, το κρατος δε πνευματος. Κοσμ. Ἄζυξ
δ' αν ην τις συζυγου βιου διχα, Ἢ τις δικαιος; Πν. Ὡς λιαν κομψος τις ει, Πειθων το
σαρκας συνδραμειν καλων χαριν, Καλους μεν εξεθρεψεν η κακους χρονος, Ὕβριν δε
σαρκος ο σπορευς επεβλυσεν. Ουκ αλλο. Το φρονειν δε τωι παθει γελως, Ὡς
συγκαμνοντα Θεου θεληματι. Κοσμ. Τι ουν βιωι δεδωκας, εζητεις δε τι; Πν. Κλαδους.
Κοσμ. Ἵνα ψυγωσιν, η λαιλαψ λαβοι; 652 ∆ος την εμην συ ριζαν· ειτ' εχε κλαδους.
Πν. Ἀρκει γενεσθαι. Τηι φθοραι δ' αλλος καμοι, Τρεφων, διδασκων, ειτα πενθων
αθροος Τον ουκ ετ' οντα, γραπτον εν τοιχοις βλεπων Ἄπνουν το καλλος, υιον ου
κινουμενον Κοσμ. Ευπατριδης εγω τις. Πν. Ἐκ ποιου γενους; Ποιος δ' ο πλαστης; τον
δε πηλον αγνοεις Ὡς εις; μι' ευγενεια, μιμησις Θεου. Ταφοις κρατεις συ και νεοις
προσταγμασιν, Ἐξ ων εγραφης ευγενης, ουκ ετραφης. Κοσμ. Ἐμοι το πλουτειν
δυσμενεις βαλλει κατω, Φθονωι δε τηκει τους κακους, ποιει φιλους, Θρονους διδωσιν
εν πολει φυσαιν μεγα. Πν. Ἐμοι πενια μηδε δυσμενεις εχειν 653 Χαριζετ', οικτος δ'
ασφαλεστερος φθονου. Θρονοι δε λυτοι και φιλοι καιρου πλεον. Ἂν ουν μενωσι,
κρεισσον ηττασθαι Θεου, Ἢ πρωτα παντων των ορωμενων εχειν. Ἢ παντων ειναι
των ορωμενων ανω. Πολις δ' εχοι με λαμπρον η νοουμενη. Κοσμ. Τις δ' ασφαλεια τωι
πενητι του βιου· Τειχη, πυλωνες, μηχαναι, ξιφηφοροι; Πν. Καμνοντες, ωστε μη το
σωμ' υπεκκλαπηι· Μονον πεπασται τουτο και μικρον ρακος. Ἄλλων ο ληιστης, η
τυραννις εῤρετω. Ὁ φωρ εχοντων· εις εμοι πλουτος, Θεος, Ὃν ουποτ' ουδεις αρπασει
κεκτημενωι. Τα δ' αλλ' εχοντων οις φιλον, την ουσιαν 654 Ἁρπαζετωσαν την εμην
πασαι χερες. Πενητος ανδρος ουδεν ασφαλεστερον· Θυει σαγηνηι πλουσιος, την
δεξιαν Την αυτος αυτου, ως φιλην ασπαζεται, Και των καλων δοτηρα ουχ υμνει
Θεον, Ἕως α κεκτητ' εις ξενου πεσηι χερας Ου μη θελει· τι φημι; δυσμενους ισως,
Κακειθεν αλλου, τα τροχων κυλισματα· Ἐμοι δ' απας συνερχετ', ην θανω, βιος,
Ουδεν φθονωι τε και στροφαις λελειψεται. Κοσμ. Ποσον το χειρας μη βλεπειν εις
 
 
 

21
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γειτονων, Ἄλλους δ' ες ημων, ευσεβεστερους ισως. Πν. Ποσον το χειρας εις Θεου
μονον βλεπειν, Του και διδοντος και πατρικως αιτουμενου, 655 Αισχρον δε μηδεν
του λαβειν δρασαι χαριν, Την αιμολαπτιν βδελλαν εκμιμουμενον, Τα μεν
κρατουντα, τοις δ' ερειδοντα φρενα, Τα δε βλεποντα ου καλοις εν ομμασι, Τα δ'
εκτυπουντα ταις ονειρων ελπισιν, Ἀει πλεον πενητα τωι ποθουμενωι; Κοσμ. Οισει δε
πως τις δυσκολου καιρου φοραν, Μηδεν φερων ερεισμα της αηδιας; Πν. Ἤρου με
πως τις φευξετ' ευστοχον βελος; Θριξ ου διαιρειτ' ευπετως, ουδ' εγγυθεν. Γενου
στενος μοι· και κακων φευξηι φοραν. ∆οναξ φερει τα πνευματ', αλλ' ουχι δρυες. Ὁ
μεν γαρ εικει, τας δ' ανατρεπει βαρος. Κοσμ. Ἐμοι τρυφαιν εξεστιν. Πν. Ἀλλ' εμοι
τρυφη, Το μη τρυφαιν, κορωι τε και τοις εντεροις 656 Οιδουντα, και νοσουντα
πλουσιαι νοσωι, Ὄζοντα τερπνωι βορβορωι λαιμου περα, Τον νουν στενουντα τωι παχει
της ιλυος. Κοσμ. Ἐμου τα πεμματ'. Πν. Ἄρτος η καρυκεια, Ἐμοι τα ποματ', εξ αλων
απαν γλυκυ. Οις των τρυφωντων αλμυρον καταπτυω. Κοσμ. Ὀσμη μυρων εμοιγε
τερψις, αισματα, Χερων ποδων κροτηματ', ευρυθμοι κλασεις, Ὁμοῤροθουντων
οργανων συμφωνια. Πν. Αινεις συ ταυτα, ταυτα δ' εστιν, οις κακος Ἔμοιγ' ο
πλουτος, ως κακων διδασκαλος. Κρεισσων μεν ημιν οργανων ψαλμωιδια· Ψυχην
συναρμοζουσα τοις νοουμενοις Μυρου δε παντος Χριστος ευωδεστερος, Ἡμιν
κενωθεις, ως λυσηι δυσωδιας, 657 Ἧς νεκροτης μ' επλησε της αμαρτιας, Κροτω δε
χειρας, ην πεσηι φονευς εμος, Λογον τιν' η πραξιν τιν' εισηγουμενος Κακην. Ποδων
ορχησις, ενθεος στροφη. Κοσμ. Ταχ' αν τοδ' ειποις, ως πενια και ταις νοσοις Ἀρκει,
πλεον φερουσα σωματων ακη. Πν. Τοδ' ουκ αν ειποιμ'. Ουκ αληθης γαρ λογος· Ὃ δ'
εστ' αληθες, τουτο και λελεξεται· Πενης εχοντων ευσθενεστερος πολυ. Θεος δ'
εδωκεν, αντανιστων την χαριν, Ἰσχυν πενησιν, ευποροις δε φαρμακα· Μοχθει πενης,
ιδρωσι τας υλας κενοι, Πειναι, ριγοι, συγκαιεθ' ηλιωι μεσωι Ὁδοιπορει, φορτιζεθ',
υεται, στενει· 658 Καιρου τροφην απλην τε και ασυνθετον Ἐδεξατ', ουδεν οιδε
μαγγανευματων, Ὧν οψοποιοι και τρυφης υπηρεται Γης και θαλασσης εκποριζουσι
μυχων, Θηλυν τραπεζαν εκτιθεντες ανδρασι Φυσαι, καταῤροι, σπληνες,
εξαρθρηματα, Βοαι, φορησεις, ωχροτητες, εκλυσεις Των ευπορουντων· των κορων
ουτοι τοκοι. Οι μητ' εχουσιν ων εχουσιν ηδονην, Ζητουσι θ' οις λειψωσιν ογκον,
πολλακις Ζηλουντες ευεκτουντας ασθενεστερους· Παντων ερημοι, δυστυχεις
ευδαιμονες. Χρυσος, λιθοι, ποικιλματ' εσθητος, βαφαι Ζωογραφου τε πορφυρας
αντιχροου, 659 Τοιχων, οροφων και ψηφιδος πεδοστιβους· 659 Ἄργυρος, ο μεν τις
κρυπτος εν κολποις χθονος Ειρχθεις, οθεν προηλθεν, αξιος ταφων, Ὁ δ' εν
προσθηκηι, και προσαστραπτων ποτοις· Ἵπποι, ταπητες, αρμαθ', αρματηλαται, Κυνες,
κυνηγοι, θηριων ιχνευμονες· Και ταυτα δη τα τερπνα, δεσποινης κακης, Γαστρος,
πορου τε πανδοχου λαιμου χαρις· Στρωται, θυρωροι, κλητορες, κοιμητορες,
Ἀνθηφοροι, ραντηρες, εκμαγεις κυκλων, Γευσται, σκιασται, νευματων επισκοποι,
Λουσται, κερασται δακτυλων υψωμασι, Κουραι γυναικες, ομματων ηδυσματα·
Τυμβου τα παντα πλουσιου, γραπτης χοος. 660 Ὁ δ' ενδεης εστηκεν, αν δε και πεσηι
Νοσωι καμων, μογις ποτ' η μακρωι χρονωι, Ουδεν παρεξει πραγμα τοις αυτου φιλοις,
Τεθνηξεθ' ως λεων τις εν βρυχημασι Νεκρος, ζαπλουτων πλειστον ευανθεστερος. Τι
λοιπον; υβρις, θυμος, εκστασις, θρασος, Μεθη, γελωτες ακρατεις, αισχροι λογοι, Θεου
περιφρονησις, αιματος, φιλων, Ταυτ' ου πενητων μαλλον εστ' η πλουσιων· Πλουτος
γαρ υβριν, η δ' απωλειαν φερει. Ὁ δ' εκπιεζεθ' ως τα πολλ', ουδ' αιρεται· Θεου
μαλιστ' αν συνδραμων φοβος τυχηι. Καλων απαντων παιδαγωγος ευσθενης. Ἄθρει δ'
εκαστον ανθ' εκαστου συντομως, 661 Ἀμφοιν δικαιος τοιν βιοιν μενων βραβευς, Ει
μη φερειν σοι και τοδ' υβριν φαινεται. Ὥσπερ πενητων εσταναι και πλησιον, Ἢ
πνειν τον αυτον αερα, η κλησιν μιαν Καλεισθ', ομοστεγος τε και συμπλους δοκειν.
 
 
 

22
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Φθονεις αριστοις, και κακοις οικτιζομαι. Κακων γαρ ουδεν εστιν αθλιωτερον, Καν
ευδρομωσιν εις επισφαλες τελος. ∆ιαπτυεις πενητας, ως αλλου Θεου Ἓν οιδα
πλασμα, παντας εις μιαν κρισιν Ἥξοντας. Ἀλλ' η δευτερα πλασις, τροπος Χρηστοις
επαιρηι· σωφρονιζομαι φοβωι. Καμπτηι μογηροις· ελπισιν κουφιζομαι. Μενει γαρ
ουδεν, αλλα ρει μακρωι χρονωι. Νυξ ημεραν επαυσε, νυκτα δ' ημερα· 662 Χαραν δε
λυπη, και τα τερπνα συμφοραν Ἔστησεν· ουκουν, ως παγιοις, προσεκτεον. Σοι
δεινον ουδεν, ουδε των αγαν κακων· Τωι γαρ φρονειν πως το τρυφαιν ενισταται.
Ἐμοι δε πενθος, και τα μικρα φαινεται. Θεου γαρ αλλοτριωσις η αμαρτια· Πως δ' αν
φεροιμι ζημιουμενος Θεον; Σοι χρηστος υπνος και δυο πλευρων θεσεις. Ἡδεις δ'
ονειροι των εν ημεραι τυποι. Πινεις, κυβευεις, λαμβανεις, παιζεις, γελαις. Ἐμοι δ'
αυπνον του βιου πλειστον μερος, Κεντουσι γαρ με και καθευδονθ' οι πονοι Ἂν δ'
αρπασω τι μικρον υπνου, δακρυω· Φοβει με και ειδωλα νυκτος αγριας, Κρισις,
δικαστης αῤροπος, εντρομος στασις. 663 Πηγη παφλαζουσ' ενθεν ασβεστου πυρος
Σκωληξ εκειθεν εσθιων αιδιως· Μεσον συνειδος, αγραφος κατηγορος Θεος Θεος σοι,
ην φερηι τα δεξια· Ἐμοι σεβαστος, καν φερηι ταναντια. Το γαρ με καμνειν, φαρμακον
σωτηριας. Ὅσον πιεζομ', ερχομαι τοσωι πελας Θεου· το γαρ πασχειν με συσφιγγει
Θεωι. Και γαρ στρατος διωκων εις τειχη φερει, Παιδες, γυνη σοι και φιλοι παρηγοροι,
α και μεθισταθ' η μεγιστη συμφορα. Ἐμοι δ' ερεισμα και παραψυχη Θεος Πεινωντι,
και ριγουντι και στενουμενωι. Ὕβριζε, παιε, δυσγενη, πτωχον καλει, Πατει, βιαζου,
μικρον υβρισεις χρονον. 664 Θεωι φερω τα παντα προς ον και βλεπω. Πεμπω
λογισμον εις βιον τον υστερον· Ἐκει καθισταμ'. Ουδεν οιδα των κατω. Ουτω το
λυπουν ραιδιως εκλυομαι. Τι τ' αλλα; σημερον δε σοι μεν μη λαβειν Την ψηφον, ου
φορητον, ως γ' εμοι δοκει· Ου γαρ φερει κρατουμενον το κρατουν αει. Ἴσον δ' εμοι
λαβειν τε και το μη λαβειν. Ἀρκει Θεος μοι, καν τα παντ' αλλος φερηι, Τουτ' ευκλεες
μεγιστον εις νικην εμοι. Κοσμ. Τι ουν εαν πεσωσι των ακρων τινες; Πν. Τι ουν εαν
πεσωσι και των δευτερων; Και γαρ κατορθουν εστιν αμφοιν, και πεσειν. Ἴσον προς
ισον, αλλ' εγω χειρους πολυ Τιθημι τους πιπτοντας εν πρωτωι βιωι· 665 Τοσουτον ειμι
τοις κακοις εναντιος. Ὧν γαρ κρατουντων τιμιωτερον κρατος, Τουτων πεσοντων
πτωσις αθλιωτερα. Ἐκεινο δ' αιτω μη λογιζεσθαι βιωι Ει τις κακιστος· τωι βιωι γαρ
δυσμενης. Σκοπειν δ' εφ' αυτωι και δοκιμαζειν τον τροπον Καλων θ' ομοιως και
κακων κατ' αντιον, Και μη το μειον εν ζυγωι καταῤρεπειν, Ου γαρ δικαιον, ισχυειν δε
το πλεον. Γνοιης δ' αν ουτω τοιν βιοιν οσον μεσον, Μη μοι τον ακρον των ονων
ιππων κακωι Ἀντεξεταζειν, μηδε κοσμικου βιου Ἄριστον ανδρα, τωι κακιστωι των
εμων· Κρειττους γαρ αν φανειεν, ουκ αρνησομαι. Ει δ' ακρον ακρωι, και κακον θειης
κακωι 666 Ἐναντιους, μαθοις αν οποσον κρατω. Σκοπει κακεινο, οσον εν παντι
χρονωι Το πταισαι υμιν, και παρ' ημιν το κρατουν. Μιαν δε φασιν ου φερειν χελιδονα
Ἔαρ το καλον, ουδε γαρ γηρας τριχα. Τι φηις; διδως την ψηφον; η χαιρειν εω; Κριτ.
∆ιδωμι· πως δ' ου; τηνικαυτ' οιησομαι Χρηναι προτιμαιν τον κατω του σου βιου,
Ὅταν Θεωι βροτων τιν' ισωσω μανεις· Ει δ' ου μανησομ', ουδε τουτο πεισομαι. Ἀλλ'
απιτε· λωιον δ' ην εχητ' ειρηνικως Ἄμφω προς αλληλους τε και Θεον μεγαν, Συ μεν
νεμων τα πρωτα τωι πρωτωι βιωι, Συ δ' ως αδελφον δευτερον προσλαμβανων. 667 Ει
τοι το πρωτον ουκ εχει, τι κωλυει Ἔχειν τα δευτερ'; ουδε τουτ' ατιμια. Ουτως αν
ημιν ασφαλης ειη βιος. Θʹ. Περι αρετης. Την αρετην ποθεω μεν, αταρ τοδε μ' ουκ
εδιδαξεν, Ἥτις δη τελεθει, και οπποθεν ιξετ' εμοιγε, Και μαλα περ ποθεοντι. Ποθος
δ' ατελεστος, ανιη. Ει μεν δη καθαρος τελεθει ροος, ουκ επιμικτος Ὕδασι χειμεριοισι,
χαραδραιοισι τ' αναυροις, ∆ιζημ' ος μιν ετετμεν επι χθονος. Ἢ γαρ ανεσχε Βορβορον
εκ κραδιης, η δεξατο, σαρκα βαρειαν 668 Ἕλκων, και ζοφοεντι θολουμενος εκτοθεν
εχθρωι Ζωης ημετερης, και ιλυοεντι βερεθρωι. Ουδε γαρ ηεν εοικος, επει ρυσις ειμι
 
 
 

23
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παγεισα, Και ρευστου βιοτοιο διεκρεω, εμμεν' αρευστον. Ει δ' ουκ αργυρεος παντη
ροος, αλλ' επιμικτος Ἔστι χειροτεροις αρετη, και μιξις ακοσμος, Πως αρετη τελεθει,
ταδε φραζεο. Και γαρ εγωγε Τηι και τηι νοον ωκυν επι στηθεσσιν ελισσω. Ψυχρη μεν
χιονος φυσις επλετο, αργυρεη τε Ξανθη δ' αυ θερμη τε πυρος φυσις, ουδ' επιμικτα
Ταυτα πελει. Ἐλυθη δε βιη παρος, η ανεμιχθη. Τηι δ' αρετηι πως αισχος επηλυθεν
εικον' ατιζον, 669 Εικονα την μεγαλοιο Θεου, κακοχαρτος αμαρτας, Ει ετεον Θεος
ειμι, λαχος δε σον ευχομαι ειναι. Πυνθανομ' Ἀλφειοιο καλον ροον, ως δια πικρης
Ἔρχεθ' αλος, μεγα θαυμα, γλυκυς ροος, ουδ' επιμικτος Ἡ λωβη τελεθει. Λωβη δε τε
ηερος αχλυς, Και νουσος μελεων· αρετης δε τε, ημετερη νυξ. Πολλακι ταρσον αειρα
προς αιθερα, και με βαρεια Τηκεδανη τε μεριμνα χαμαι βαλε· πολλακι δ' αυτε
Αυγασαμην θεοτητος αγνον φαος, αλλα μεσον τι Ἦλθε νεφος, κρυφθη δε σελας
μεγα, και μ' εδαιξεν, Ὡς φυγεν εγγυς εοντα. Τις ο φθονος; η ποθεεσθαι Αιεν εμοι
ποθεει θνητου νομος, η τοδ' αμεινον 670 Ἔστιν εμοι, μοχθωι μεν ελειν, μοχθωι δε
φυλαξαι, Τουτο γαρ εμπεδον εστιν, ο νους καμε. Πολλακι δ' αυτε Ἐσθλου τ' ηδε
κακοιο διακρισιν εχθρος αμερσεν, Ὡς θηρ κερδαλεος τις επ' ιχνεσιν ιχνια βαλλων,
Ὥς κεν θηρητηρα καλου πλαξειε δολοισιν. Ἄλλοτι σαρξ μεν ανωξεν εμοι φιλον,
αλλο δ' εφετμη, Ἄλλο Θεος, φθονος αλλο, χρονος το μεν, αλλο τι δ' αιων. Ἔρδω δ',
ο στυγεω, και αμφιγεγηθα κακοισι. Και γελοω μορον αινον ενι σπλαγχνοισιν εμοισι,
Σαρδανιον, κακοχαρτον, επει και τερπνος ολεθρος. Νυν χθαμαλος, νυν αυτε
μετηορος· υβριν ατιζων Σημερον, υβριστης δ' αρ' ες αυριον· αλλος εν αλλοις Καιροις,
πουλυποδης τις εειδομενος χροα πετραις· 671 ∆ακρυα θερμα χεων, η δ' ου
συνερευσεν αμαρτας. Και τα μεν εξεκενωσα, τα δ' ενδοθεν αυθις αγειρω Ἄλλαις
αμπλακιηισιν, ακους δε τε φαρμακα ριψα. Σαρκεσι παρθενος ειμι, και ει φρεσιν, ου
σαφα οιδα. Αιδως ομμ' εκαλυψε, νοος δ' ανενευσεν αναιδης, Ὀξυφαης ξεινοισι
κακοις, ιδιοις δε τ' αφεγγης. Ουρανιος μυθοισιν, επιχθονιος πραπιδεσσιν Ειμι,
γαληνιοων τε, και ευδιος· ει δ' αρ' αητης Και τυτθος πνευσειεν, ανισταμαι οιδαλεοισι
Κυμασιν, ουδ' απεληξε ροθος παρος, ηε γενεσθαι Νηνεμιην. Τημος δε πεσειν χολον,
ου μεγα θαυμα. Πολλακι δ' ευδρομεοντα συν ελπωρηισιν αρισταις, Ἤδη και μεσατης
αρετης υπερεκτεινοντα, 672 Ἐξαπινης παλινορσον υπο προποδεσσιν εθηκεν, Ὥς τε
κατα ψαμαθοιο φερων ποδα λοιγιος εχθρος, Κλεπτομενης προπαροιθεν υπ' ιχνεσιν
αστατεουσιν· Αυθις ανερχομ' εγωγε, και εμπαλιν ερχομ' οπισσω. Πλειον ετ' η
τοπαροιθε δυσαμμορος, αιεν οδευων, Αιεν εχων μεγα ταρβος, εβην μογις, ωκα δ'
ολισθον. Μακρος μοι βιος εστι, και ουκ εθελω βιοτοιο Λυσιν, ακος ποθεων, ακος δε
τε τηλ' απ' εμειο, Ἤμασι πλειοτεροισι πλεον κακοτητος αγειρων. Τουνεκεν ημετερηι
γενεηι τοδε δογμα πεπηχθω· Πρωτη μεν Τριαδος καθαρη φυσις· αυταρ επειτα,
Ἀγγελικη· τριτατη δ' αρ' εγω βροτος, αμφιταλαντος, Μεσσηγυ ζωης τε και αργαλεου
θανατοιο 673 Ἑστηως, εριδωρον εχων τελος, αλλ' επιμοχθον, Ει και μικρον εωιξα
κακου βιοτοιο θυρετρα. Ὧδε Θεος γαρ ανωξεν εμης φρενος εμμεν' αεθλον. Κεινος δ'
εστιν αριστος, ος εν πλεονεσσι κακοισι Βαια φερει κακιης ινδαλματα, και προς
αναντες Σπευδει συν μεγαλοιο Θεου χερι, θερμον ερωτα Της αρετης φορεων, κακιης
δε τε νωτα διωκων. Ὥς τε ροος ποταμοιο βιωμενος αλλο ρεεθρον Τρηχαλεον,
θολερον τε και αγριον, ει δε μιγειη, Κρυπτων πλειοτερωι καθαρωι ροον ιλυοεντα· Ἥδ'
αρετη πλεκτοιο, το δε πλεον ουρανιωνων. Ει δε τις ενθαδ' εων Θεον εδρακεν, η προς
ανακτα 674 Ἔδραμε σαρκα βαρειαν ες ουρανον ενθεν αειρας, Τουτο Θεου γερας εστι.
Βροτοις δε τε μετρ' επικεισθω. Ει δ' αγε τοι και τουτον εγω λογον εν φρεσι θησω,
Πως κεν της μεγαλης αρετης επι τελσον ικηαι, Ἣ μουνη καθαρωι καθαρον θυος. Ου
μεν οΐω Ἐνθαδε. Πουλυχοος γαρ επ' ομμασιν ενθαδε καπνος· Στεργω δ', ει κεν
επειτα λιπω κακα δακρυοεντα. Ουκ οιον μεγαλοιο Θεου τοτε δωρον ετυχθη, Εικονα
 
 
 

24
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

περ τιοντος, επει και σειο μενοινης, Ουτε σεο φρενος οιον, επει και κρεισσονος
αλκης, 675 Ὡς ουδ' οψις εμοιγε μονη θηησατο λευστα, Και μαλα δερκομενη περ, εκας
μεγαλου Φαεθοντος· Αυτος δ' ομματ' ελαμψε, και ομμασιν αυτος εφανθη. ∆οιαι μεν
μεγαλοιο Θεου προς κρεισσονα μοιραι, Πρωτη θ' υστατιη τε, ιη δε τε και παρ' εμοιο.
Κεινος δεκτον εθηκε καλου, και καρτος οπαζει. Αυτος δ' εν μεσατωι σταδιηδρομος ου
μαλ' ελαφρος Ἔρχομαι, ουκ αγεραστος, εν αλμασι κωλα τιταινων Χριστον εχων
πνοιην, Χριστον σθενος, ολβον αγητον, Ὅς με και ωπηεντα και ευδρομεοντα τιθησι.
Κεινου δ' εκτος, απαντες ετωσια παιγνια θνητοι, Και νεκυες ζωοντες, οδωδοτες
αμπλακιηισιν. 676 Ουδε γαρ ηερος εκτος ιδες πωτωμενον ορνιν, Ουδε μεν υδατος
εκτος αλιδρομος επτατο δελφις. Ὣς ουδε Χριστοιο διχα βροτος ιχνος αειρει. Τωι μη
μοι λιην μεγαλιζεο, μηδ' επι σειο Καρτος εχειν πραπιδεσσι, και ει μαλα πανσοφος
ειης. Μηδε τιν' εισορεων χθαμαλωτερον υψοσ' αερθηις, Ὡς παντων κρατεων, και
τερματος ασσον ελαυνων. Τερματος εντος εμεινεν, ος ουκ ιδε τερμα πορειης. Λιην
μη τρομεειν, λιην δε τε μη βλεμεαινειν. Εις γην υψος εθηκεν, ες ουρανον ελπις
αειρε, Και ρ' υπεροπλιηισι Θεος κοτεει μεγαληισι. Μαρπτε το μεν χειρεσσι, το δ' ελπεο,
τωι δ' υποεικε· 677 Και το σαοφροσυνης, μετρ' ιδμεναι ης βιοτητος. Ἶσον τι κακον
εστιν απ' ελπιδος εσθλα τιθεσθαι, Και μεγα θαρσος εχειν, ως ευπετες εμμεν' αριστον.
Ἀμφοτερως κεν οδοιο κακην στασιν εν φρεσι θειης. Αιει σοι το βελεμνον επισκοπον
εν χερι κεισθω· Μηδεν υπερπεμπειν Χριστου μεγαλοιο εφετμης, Μηδε μεν εντος
αγειν· αβλης σκοπος αμφοτερωθεν. Πολλακι και το περισσον αχρηιον, ευτε νεοιο
Κυδεος ιμειροντες, υπερτονα τοξευοιμεν. Ἢν μεγαλοφρονεηις, μνησω σ' οθεν ες βιον
ηλθες, Τις μεν εης τοπαροιθε, τις εν σπλαγχνοισιν εκευθου, Τις δ' αρ' εσηι μετεπειτα,
κονις, και σητος εδωδη, Μηδεν ακιδνοτατοιο φερων πλεον εν νεκυεσσιν. 678 Ἢν
χθαμαλοφρονεηις, πλασμα Χριστοιο τετυξαι, Και πνοη, μοιρη τε σεβασμιος, ενθεν
επηχθης, Ουρανιος, χθονιος, τυκτος Θεος, εργον αληστον, Τοις Χριστου παθεεσσιν ες
αφθιτον ευχος οδευων. Τουνεκα μη σαρκεσσι χαριζεο, μη τα περισσα Τουδε βιου
φιλεειν, νηον δε τε λυονα τευχειν. Νηος γαρ μεγαλοιο Θεου βροτος, ονπερ ετευξε
Κινυμενος γαιηθεν, ες ουρανον αιεν οδευων. Τον περ εγω κελομαι σε θυωδεα πασι
φυλασσειν Ἔργμασιν ηδε λογοισιν, αει Θεον εντος εχοντα, Αιεν αριστον εοντα,
ετητυμον, ου δοκεοντα. Μη ναυν μιλτοπαρηιον, εΰχροον, η παρασημοις Καλλεσιν
αστραπτουσαν αγειν επι νωτα θαλασσης· 679 Ἀλλ' εσθλην γομφοισιν, εΰπλοον, ευ
αραρυιαν Χειρεσι ναυπηγοιο, δι' οιδματος ωκα φερουσαν. Πας μεν ιοι προπαροιθε,
Θεου δε τε παντες εχοισθε, Ὃς σοφος, ος σθεναρος, ος πλουσιος, ος τ' επιδευης,
Ἕρματος αψευστοιο. Πρυμνησια κειθεν ανηφθω Πασιν, εμοι δε μαλιστα, ος εζομαι
υψιθοωκος, Λαον αγων θυεεσσι προς ουρανον, ωι τοσον αχθος Χριστον ατιμαζοντι
μελαινομεναις πραπιδεσσιν, 680 Ὁσσατιον κλεος εσθλον επην θεοτητι πελαζω. Και
γαρ δη μετροισι Θεου και μετρα βιοιο Ἕσπεται, ως δε μετροισι βιου και μετρα Θεοιο.
Ὧδ' αν μοι φρονεων, βιον εμπεδον ενθαδ' ελαυνοις Ἐνθαδε και μετεπειτα Θεου συν
αρειονι πομπηι, Λυθεντος σκιοεντος εν ηματι τουδε βιοιο.
Ιʹ. Περι αρετης. Πολλων ακουω, και λεγοιμι μη ματην, 681 Ἀλλ' εργον εστι
του λογου το δεξιον. Ειτ' ουν τινες σε των φιλων Θεου νεον, Οις παντα τηρειν
εμμελες τα των νεων, ∆ιδοντα χρηστα του βιου γνωρισματα (Και γαρ λεοντ' ονυξι
δηλουσθαι λογος), Ἔδωκαν αλληλοις το θαυμ' υφ' ηδονης, Ειθ' η καλως τα παντα
μηχανωμενη Προνοια και σοι βουλομενη τα δεξια, Ὁδον διδωσι τον λογον τοις
πραγμασιν, Ὡς αν προληφθεις τωι νομιζεσθαι καλος, Οιον τιν' αῤραβωνα την φημην
εχηις Της ευσεβειας, εκ Θεου καλουμενος. Εικαζετω μεν τουτο οστις βουλεται, 682 Ὃ
δ' ουν ακουω, τουτο ερχομαι φρασων, Ὅτι μεγα προς υψος η ψυχη βλεπει, Και την
 
 
 

25
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ομιχλην, η τον ενταυθοι βιον Ἡμων καλυπτει παντα κειμενον χαμαι, Ταυτην
διασχων και υπερκυψας βραχυ, Ἰλυν θ' υπερβας και πεδας του συνθετου, Ῥιψας
τυραννους της θεικης εικονος, ∆ουναι σεαυτον τωι Θεωι σπουδην εχοις, Ἥνπερ
μονην παιδευσιν οιεσθαι σε χρη, Πρωτον δε και μεγιστον ανθρωποις καλον. Τι γαρ
τοσουτο των κατω πλανωμενων, Ἄλλων τε αλλους οφρυωντων παιγνιων, Καιρου
τυχης τε, ως φασι, δωρημενων; 683 Καν εις εν ελθηι παντα και παντων καλα, Ὡς
εστιν, η νομιζετ' εν λυπρωι βιωι, Κερδος τοσουτον, καν τρεχειν ορους δοκηις; Καν σοι
τα Γυγου του πολυχρυσου παρηι, Στρεφηις τε παντα τηι στροφηι της σφενδονης, Σιγων
δυναστης· καν φρονηις τα Λυδιου, Χρυσωι ρεοντι και ο Περσης σοι Κυρος Κατω
καθεζηθ', ο θρονων αυχων κρατος· Καν Τροιαν αιρηις τοις αοιδιμοις στολοις,
Χαλκουν δε δημοι και πολεις εχωσι σε· Ἄγηις δε τοις σοις νευμασι τας εκκλησιας,
Πανηγυριζηις δε στεφανων επαξιως, Πνεηις δε θυμον εν δικαις ∆ημοσθενους, Εικηι δε
σοι Λυκουργος η Σολων νομοις· 684 Καν την Ὁμηρου μουσαν εν στερνοις εχηις, Καν
την Πλατωνος γλωσσαν, η μελισταγης Ἔστι τε και νομιζετ' ανθρωπων γενει· Καν
ταις αφυκτοις και κακαις ποδοστραβαις Παντας πιεζηις τοις εριστικοις λογοις· Καν
παντ' ανω τε και κατω μεταστρεφηις, Πλεκων λαβυρινθους δυσδιεξοδοις λογοις
Ἀριστοτελους η τινων Πυῤρωννιων· Καν πτηνον αιρηι Πηγασος, η του Σκυθου
Ἀβαριδος οιστος, οστις ην, οι μυθικοι· Τουτων τι κερδος τηλικουτον, ων λεγω,
Γαμου τε λαμπρου και τραπεζης Συβαρικης Ἄλλων τε παντων οις επαιρονται
φρενες, Ὅσον το ταυτα παντα ποιησαι κατω, 685 Ψυχης δε επιδειν αξιωμα, και
ποθεν Ἐληλυθε, προς ον τε και ποι τρεπτεα, Ἥτις τε ταυτης η κατ' ευλογον φορα;
Ἐπει γαρ εστιν, ως εγω τεκμαιρομαι, Σοφων τε ακουω, θεια τις μεταῤροη, Ἄνωθεν
ημιν ερχομενη, ειτ' ουν ολη, Ειθ' ο πρυτανις ταυτης κυβερνητης τε νους, Ἓν εργον
αυτηι φυσικον τε και μονον, Ἄνω φερεσθαι και συναπτεσθαι Θεωι, Ἀει τε παντη προς
το συγγενες βλεπειν, Ἥκιστα παθει σωματος δουλουμενη, Ῥεοντος εις γην και
καθελκοντος κατω, Την τε γλυκειαν των ορωμενων πλανην Πεμποντος εισω, και το
των αισθησεων Σκοτωδες, υφ' ου μη Λογωι κρατουμενη Ψυχη ρεουσα κατ' ολιγον
πιπτει κατω· 686 Ἢν δ' αυ κρατηται, κανακρουηται πυκνα, Ὥσπερ χαλινωι, τωι Λογωι,
ταχ' αν ποτε Ὑψουντος αυτην του Λογου, κατα βραχυ Εις ιεραν φθασειε την ανω
πολιν, Ἕως λαβηται των παλαι ποθουμενων, Το δ' εστι, παν καλυμμα και τας νυν
σκιας Παραδραμουσα, και τα τηιδ' αινιγματα, Ὅσον δ' εσοπτροις του καλλους
φανταζεται, Βλεψηι προς αυτο τ' αγαθον γυμνουμενον, Γυμνωι τε τωι νωι, και πλανης
σταιη ποτε, Φωτος κορεσθεισ', ουπερ ηξιου τυχειν, Ἔχουσ' εκειθεν των καλων το
εσχατον. Ὁ γαρ σοφωι τα παντα ποιησας λογωι, Και την αφραστον των ολων
αρμονιαν Ἁρμοσαμενος τηι των εναντιων κρασει, Κοσμον τε ταξας τουτον εξ
ακοσμιας 687 Μειζον το θαυμ' εδειξεν εν ζωου φυσει. Μικρον δ' ανω φιλοσοφησω
σοι λογον. Θεος μεν εστιν ειτε νους, ειτ' ουσια Κρεισσων τις αλλη, νου μονου ληπτη
βολαις, Ει μεν τελειως τοις ανω, οιδε Θεος, Ἡμιν δ' αμυδρως, οις επιπροσθει νεφος
Σαρκος παχειας, δυσμενους προβληματος· Τεως μεν ουτω, το πλεον δ' ες υστερον.
Ἐπει δ' απαρχας των λογων εχει Θεος, Σκοπωμεν ηδη τακ Θεου. Ἔχει δε πως; ∆υ'
εστον ακρω και φυσεις εναντιαι. Ἡ μεν Θεου τε πλησιον και τιμια· Καλουσι γαρ
λογικην τε και πληρη νοος, Καλουσι δ' αυτην εκ λογου παρωνυμως, 688 Οιαν τιν'
οιδα την Θεου παραστατιν Ἄκρων τε δευτερων τε ταξιν αγγελων, Ἀνωτεραν
αισθησεων και σωματων, Πρωτην τε λαμπραν Τριαδος της αρχικης. Ἡ δ' εκ Θεου τε
και λογου ποῤρωτατω· Καλουσι δ' αυτην αλογον γ', ως του λογου Ξενην, οσος τ' εν
ηχωι, και οσος λαλουμενος. Ουτως δε ταυτα χωρισας Θεος Λογος Ὡς καλλιτεχνης και
πλεκων σοφως κτισιν, Και συνθετον τι ζωον εξ αμφοιν εμε Πλαττει, λογου τε κου
λογου συναρμοσας, Ψυχης αειδους, ηι φερω την εικονα Θεου μεγιστου, κανοητου
 
 
 

26
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σωματος. Μιξις μεν ηδε πλασματος του τιμιου, 689 Ὃν κοσμον αλλον οιομ' εν
μακρωι μεγαν. Ὡς αν δε, φωτι πλημμυρων και τωι καλωι, ∆υη τι καμοι του καλου,
εργον τ' εμον Ἦ τωι θελησαι, της ακρας αμφοιν βιοιν Τοτε δη προδειξας και
διαστειλας λογωι, Προσθεις βοηθον τον νομον τωι πλασματι, Αυθαιρετον μ' εθηκεν
εργατην καλου, Ὡς εκ μαχης τε και παλης στεφη φερειν· Κρεισσον γαρ, η ζηιν
τερμονων ελευθερον. Ουτος λογος σοι της εμης συμπηξεως. Ἡ δε στροφαις μεν
ενθαδε πλεισταις αει ∆ονειτ', ανω τε και κατω στροβουμενη, Μεση πονηρων
πραγματων και δεξιων, ∆ι' ων πυρουται και δοκιμαζετ' αθλια, 690 Ὡς χρυσος εν
ανθραξι τοις καθαρτικοις. Ἀλλ' υστερον πραχθησεθ' ων εσπειραμεν Καρπους, δικαιωι
του Θεου κριτηριωι, Ληνοι θ' ετοιμοι των βιβλων λαβειν θερος. Ουτω δε τουτων
κειμενων, ο μεν νομον Τηρων, Θεου τε μοιραν ην εχει σεβων, Ἐν παντι τ' εργωι και
λογωι και νου στροφηι Ἄχραντος ως μαλιστα τ' ηπατημενων. Και τωι ρεοντι μηδεν
ιλυσπωμενος, Ἕλκων δε τον χουν εμπαλιν προς ουρανον, (Ὢ του μεγιστου και
σοφου μυστηριου!) Θεος γενεσθαι, των πονων εξει γερας, Θεος θετος μεν, αλλ'
ακρου φωτος γεμων, Ου τηιδ' απαρχας μετριως εδρεψατο. 691 Ὅστις δε δεσμου προς
το χειρον και πλοκης Νευσας, ομοσπονδος τε τοις κατω φανεις, ∆ουλος τε σαρκος
και ρεουσι προσφιλης, Την θειαν ευγενειαν υβριζει βιωι, Καν ως μαλιστα ευδρομηι
τοις αστατοις, Κουφοις ονειροις και σκιαις γαυρουμενος, Πλουτων, τρυφων τε και
θρονοις επηρμενος, Φευ του ταλαντου των εκειθεν μαστιγων! Ἦ των κακων το
πρωτον εκ Θεου πεσειν. Ταυτ' ουν ακουων και πεπεισμενος συ γε, Την δεξιαν βαδιζε,
την φαυλην δ' εα, Ει μοι τι πειθηι γνησιωι παραινετηι. Λωιον δε πειθεσθ' οιδα, και δεξηι
λογον. Τριων γαρ οντων, ως λεγουσιν οι παλαι, 692 Οις τον αγαθον συμβουλον
ωπλισθαι χρεων, Ἐμπειριας τε, φιλιας τε, και παῤρησιας, Τουτων αν ουδεν ημιν
ευρηις ενδεες. Ἐμπειριας μεν εις τοσουτον ηλασα, Ὅσον περ εικος τους πονησαντας
μακραν Χρονωι τε πολλωι προσλαλησαντας σοφων Βιβλοις, θεοπνευστων τε
δογματων λογοις, Πηγηι γλυκειαι σωφροσι τ' αρυσιμωι, Ὧν και βαθος τι μικρον
εξηντλησαμεν. Του δευτερου δ' ων ειπον, ευνοιας λεγω, Πιστις μεγιστη· ταυτα γαρ
σοι βουλομαι α προσθ' εμαυτωι, φιλτατε, παρηινεσα, Ἡνικα λογισμοι κινδυνοις
συνεδραμον Πικρας θαλασσης, οις συνηχθην προς Θεον· 693 Φοβος γαρ αρχη
πολλακις σωτηριας. Παῤρησιας δε μη λαβηις πειραν ποτε, Μητ' ουν εμης γε, μητε
τουτων σοι ξενων· Ἀλλ' ουδε ληψηι τοις εμοις πεισθεις λογοις· Ἔσηι γαρ αινων, ου
ψογων επαξιος. Ἐπει δε ταυτα, δευρο μοι σαυτον διδου, ∆ος, και Θεωι δωσωμεν, ον
ληψηι δοθεις. Φυσις γαρ αυτη του διδοντος γινεται. Σκοπων δ' αν ουτω της αληθειας
τυχοις. Εισι δε τινες και παρ' Ἕλλησι σοφοι, Ου μην σοφοι γε· πως αν ειποιμεν
σοφους Τους την κρατιστην φυσιν ηγνοηκοτας, Θεον, το παντων αιτιον πρωτον
καλων; Ου και φυσις γε τοις φρονουσι προξενος, 694 Ταξις θ' ορωμενων τε και
νοουμενων· Τους δ' η τελειως εκβαλοντας του λογου Το Θειον, η προνοιαν
εξηρνηκοτας, Ἢ μετρα θεντας, μη καμοι σωζων Θεος. Ὧν οι μεν οψει χρωμενοι
διδασκαλωι, Ἄστροις εδωκαν τοις ομοδουλοις το κρατος, Οις παντ' αγουσιν, ηγμενοι
λιαν κακως· Ἄλλοι δε προσεκυνησαν αισχη κνωδαλων, Πλεον πεσοντες· οι δε
δαιμονων σκιας, Μυθους τ' ανευρον των παθων συνηγορους, Στηλας τ' εθεντο της
ανοιας αξιας, Ἱδρυμαθ' υλης, και χερος ποιηματα. Τις ουν τοσουτον ασοφος, ως
τουτους σοφους Θεσθαι; Ὅμως εστωσαν, ει δοκει, σοφοι. 695 Τουτους αν ευροις τοις
μεν αλλοις δογμασιν Ἀσυνθετους τε και διεστωτας τισι Τοις περι νοητων και
ορωμενων λογοις, Θεου προνοιας, ιδεων χ' ειμαρμενης, Ὕλης απειρου, συνθεσεως
τε σωματων, Ψυχης, νοος τε και πλανης αισθησεων· Ἐξ ων Στοαι τε και προσωπων
οφρυες, Ἀκαδημιαι τε και πλοκαι Πυῤρωνιων, Σκεψεις, εφεξεις, τεχνικων ληρηματα·
Ἀσυνθετους μεν ταυτα, παντας δ' εξ ισου Ἐπαινετας δε του καλου και συμφρονας,
 
 
 

27
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ουδεν τιθεντας της αρετης ανωτερον, Καν μυριοις ιδρωσι και πολλοις πονοις Χρονωι
τε μακρωι τυγχανηι κρατουμενη. Μεμνησομαι δε, δειγματος χαριν, τινων, 696 Ὡς αν
μαθηις κανθενδε την αρετην, οσα Ῥοδ' εξ ακανθων, ως λεγουσι, συλλεγων, Ἐκ των
απιστων μανθανων τα κρεισσονα. Τις ουκ ακουει τον Σινωπεα τον κυνα; Ουτος, (τι
ταλλα χρη λεγειν;) αλλ' ευτελης Ουτως τις ην, και μετριος τα του βιου, Και ταυθ'
εαυτωι νομοθετων, ουκ εκ Θεου Νομον φυλαττων, ουδ' επ' ελπισι τισιν, Ὥστ' ειχεν
εν μεν κτημα, την βακτηριαν, Οικον δ' υπαιθρον εν μεσωι του αστεος, Στρεπτον
πιθον φευγοντα πνευματων βιας, Ὃς ην εκεινωι δωματων χρυσωροφων Κρεισσων·
τροφη τε σχεδιος, ου πονουμενη. Κρατης δ' ομοιως χρηματων υπερτιθεις Αυτον,
μεθεις τε μηλοβοτον την ουσιαν, 697 Ὡς αν κακιας υπηρετιν και σωματων, Ἀρθεις
υπερ βωμου, μεγαλωι κηρυγματι Ἀνειπεν αυτον, ως εν Ὀλυμπιαι μεσηι, Το θαυμασιον
δη τουτο και βοωμενος· «Ἐλευθεροι Κρατητα Θηβαιον Κρατης·» ∆ουλειαν ειδως το
κρατεισθαι χρηματων. Φασιν τον αυτον (ως τινες δ', αλλον τινα Των
φιλοσοφουντων εξ ισου φρονηματος), Πλεοντα, του κλυδωνος αγριουμενου, Ἔπειτα
φορτωι της νεως βαρουμενης, Ῥιπτειν προθυμως εις βυθον τα χρηματα, Τουτον δ'
επειπειν αξιον μνημης λογον· «Ευγ', ω Τυχη, μοι των καλων διδασκαλε, Ὡς εις
τριβωνα ραιδιως συστελλομαι!» Ἄλλος παρηκεν ουσιαν τοις εκ γενους. 698 Ἄλλος δ'
υπερβας ταυτα, ως ανθρωπινα, Ἅπανθ' οσ' ειχεν εις μιαν βωλον τινα Χρυσην
συνελων, επειτ' αναχθεις εις αλα, Βυθωι διδωσι την αλαζονα πλανην, Μη δειν γαρ
αλλωι προξενειν το μη καλον. Και τουτ' επαινω. Των τις αρχαιων κυνων Βασιλει
προσελθων ηξιου τροφης τυχειν, Ειτ' ενδεης ων, ειτε και πειρωμενος. Του δ' ειτε
τιμηι γ', ειτε και πειραι τινι, Πλην χρυσιου ταλαντον εκ προσταγματος ∆οντος
προθυμως, ου μεν αρνειται λαβειν· Λαβων δ' εν οψει του δεδωκοτος αυτικα Ἄρτον
πριαμενος του ταλαντου· «Τονδ', εφη, Λαβειν εχρηιζον, ου τον αβρωτον τυφον.»
Ταυτ' ουν μεν ισα τοις εμοις νομοις σχεδον, 699 Οι με πτερουσιν εις βιον τε και
φυσιν Πτηνων, εφημεριωι τε κ' ασπορωι τροφηι, Κρινων τε καλλει ευ μαλ'
ημφιεσμενων, Ὑφαις ατεχνοις εγγυωνται μοι σκεπην, Ει προς μονον βλεποιμι τον
μεγαν Θεον. Ἀλλ' ει τι χρη με και ξεσαι τα των βιων, Ὡς αν δοκοιην μη ματην ταυθ'
ιστορειν, Οι μεν τιμωντες χρηματων ακτησιαν, Βιον τ' ελευθερον τε και δεσμων
ανω, Πρωτον μεν ου καλως το καλον μετηιεσαν· Πλειον γαρ ην ενδειξις, η καλου
ποθος. Ἢ τι ποτ' εδει βωμων τε και κηρυγματων; Ἒπειτα γαστρος ηδοναις εφιεσαν,
Ὡς αν τινες φευγοντες ου πλουτου κορον, 700 Τας φροντιδας δε και πονους της
κτησεως, Τρυφης δ' αφορμην το απορειν ποιουμενοι. ∆ηλουσι σησαμουσιν αρτοι
κριθινοι Ὑπεξιοντες, και τραγωιδιας επη, Ὧν εν τι και τοδ' ευστοχως ειρημενον· «Ὦ
ξενε, τυραννοις εκ ποδων μεθιστασο,» Σερις τε φευγουσ' εκ μεσων ηδυσματων,
Ὄψον πενητων, αφθονος τε γης χαρις. Ἡμιν δ' ανεπιδεικτον μεν ει τι των καλων,
Οις πρωτον εστι μηδε την ευωνυμον Τα δεξιας κινηματ' ειδεναι σαφως. Ἡ δ'
εγκρατεια μαρτυρει το ενθεον. Καλον Κλεανθους το φρεαρ, και Σωκρατους Το ζηιν
πενιχρως· ταλλα δ' ως ασχημονα! 701 Οι Χαρμιδαι τε και σκεπη τριβωνιων, Ὑφ' ης
τα θεια τοις νεοις ο γενναδας Συνην. Μονοι γαρ οι καλοι νοημονες. Μηδεις ερωτι
σωματων θηρευετω Το καλλος. Ὣς ολοιτο τοια σκεμματα· Χωρις τα Μυσων και
Λυδων ορισματα. Ἀλκμαιονος δε τις τοδ' αινεσει ποτε, Ὃς πρωτ' Ἀθηναιων των
αοιδιμων φερων Ἀνηρ γενει τε και κρατει πνεων μεγα, Τοσουτον ωφθη χρηματων
ηττωμενος, Ὅσον περ εικος ην φανηναι κρειττονα; Κροισου γαρ αυτον πλειοσι
δεξιουμενου, 702 Ὧν εν, ταμεια χρυσου απαντα προθεις, Ὡς αν δυναστης τηι τυχηι
μεγα φρονων, Ἔχειν εκελευσεν οσον δυναιτο ψηγματων· Πλησας δε κολπους, και
γναθους, και την κομην Θεις χρυσοπαστον (της αμετριας οση!) Προηλθε Λυδοις
πλουσιος γελωμενος. Τι δ' ο Πλατων σοι, καιπερ ων σοφωτατος Ἀνδρων; Τι δ'
 
 
 

28
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἀριστιππος, τον ηδιστον λεγω; Τι δ' ο χαριεις Σπευσιππος, ωσπερ οιομαι; Ὁ μεν
καπηλου δυστυχους εζη βιον, Πονους διαντλων κερδεσιν θαλαττιους· Ἔλαιον ην ο
φορτος. Ουπω τουτ' ισως 703 Ἐρεις απληστον, και πενιαι τι προσνεμεις. Το δε
τραπεζας προσκυνειν τυραννικας Πλατωνα· φευ λογων τε και σεμνων πονων! Ἐω
λεγειν πρασιν τε και ουχι πρασιν, Ει μη Πλατωνι τις Λιβυς της Ἑλλαδος Ὤφθη γ'
αμεινων, και μικρου τιμηματος ∆οξαν τε και Πλατωνος ωνειται λογους. Του δ' εκ
Κυρηνης, μεγα μεν η παῤρησια· Ὅμως δ' εμιξε τωι ελευθερωι τρυφην, Βλαπτων το
καλον αλμυρωι τωι δογματι. Μυρων γαρ οζων, συμποτων κατεπνεε· Το δ' ευχαριστον
του τροπου και στωμυλον Ὁδηγον ειχε λημματων. Ουτω ποτε 704 Στολην γυναικων,
Ἀρχελαου του σοφου, Ουκ οιδ' οπως τε και δι' ην την αιτιαν, ∆ωρουμενου, Πλατων
μεν ου προσηκατο, Ἴαμβον ειπων καιριον εξ Ευριπιδου· «Ουκ αν δυναιμην θηλυν
ενδυναι στολην.» Ὁ δ', ως το δωρημ' ηλθεν εις αυτου χερας, Φεροντος ανδρος, και
προθυμως λαμβανει, Και την ιαμβου κομψοτητ' ιαμβιωι Βαλλει, τοδ' ειπων· «Και γαρ
εν βακχευμασιν Ουσ' ηγε σωφρων, ου διαφθαρησεται.» Ὁ δ' αυτος Ἀρχελαος, ως
φασιν, ποτε Λαβειν θελησαντος τι του Σοφοκλεους, Ευριπιδηι διδωσι τωι σοφωτατωι,
705 Τοσαυτ' επειπων· «Συ μεν αξιος δοκεις Ζητειν εμοιγε, λαμβανειν δ' Ευριπιδης·»
∆εικνυς οπερ αριστον ευγενης τροπος. Ταξας δε τοις Ἕλλησι τους πορους ποτε Ὁ
Λυσιμαχου, και ταλλα των πρωτων φανεις Ἐν δημαγωγιαις τε και στρατηγιαις,
Τοσουτον ωφθη χρηματων ανωτερος, Ὥσθ' (οτι μεν εσχε τουνομ' εκ της πραξεως,
∆ικαιος ων τε και καλουμενος εις ετι, Ἑκων παρησω) τας δε παιδας η πολις Ἐκδουσα
τιμαι χρημασι πενιαν καλην, Αυτον τ' εθαψεν, ουκ εχονθ' οθεν ταφηι. Ουκ αν
παρελθοιμ' ουδε τα Ῥωμαιων καλα Ὡς μη παλαιοις ισχυριζοιμην μονοις. Πυῤρου
κρατησας εν μαχηι Φαβρικιος, 706 Ἦν δε στρατηγος των περιβλεπτων αγαν, Και
τοισδ' ενικα μαλλον· ως γαρ εις στενον Ὁ Πυῤρος ηλθεν ελπιδων, επειραθη Χρυσου
ταλαντοις τον στρατηγον αρπασαι· Ὁ δ' ουκ εδεξατ', αλλ' ομως εσπεισατο. Ἐπει δ' ο
Πυῤρος, ως λεγουσ', ειρηνικα Παιζων προς αυτον, των ενοπλων θηριων Ἕνα των
ελεφαντων υπερφυα τε και μεγαν, Ουπω κατ' οψιν οι τεως εγνωσμενον, Ἔδειξε·
ρινος υπερφανεισης αθροως Ουτ' επτοηθη, και τοδ' ειπεν ιλεως· «Ου μ' ουτε χρυσος
ειλεν, ουτε θηριον.» Ἀρκει τοσαυτα, και ταδε μετρου περα, Ὡς αν τις ειποι χρηματων
καταφρονων. Μητ' ουν εκεινα προσδεχου τα μη καλα 707 Βιβλων παλαιων, ωγαθ',
αις ενετραφης· Ἔα με κερδαινοντα κεκλησθαι κακον. Κρεισσον γαρ η σεβοντα τους
θεων νομους Πενητα ναιειν, δοξαν ημποληκοτα. Μη μοι γενος γενιζε, μαζα μοι
γενος. Τα χρηματ' ανθρωποισι τιμιωτατα. Πενητος ανδρος ουδεν αθλιωτερον. Ἄνευ
δε χαλκου, Φοιβος ου μαντευεται. Ουκ εστιν οστις παντ' ανηρ ευδαιμονει· Ἢ γαρ
πεφυκως εσθλος, ουκ εχει βιον, Ἢ δυσγενης ων, πλουσιαν αροι πλακα. Πως γαρ
καλεις δυσδαιμονα, τον πενητα μεν, Πολλωι δ' εχοντα πλουσιωτερον τροπον;
∆υσδαιμον οντως το φρονειν ουτω κακως. 708 Ταυτ' ουν απαντα φευγε τους τ'
ειρηκοτας, Ειτ' αλλο τουτοις εμφερες τι εν λογοις. Και ταυτ' επαινει των σοφως
ειρημενων· Ὅτ' εκ πονηρου πραγματος κερδος λαβηις, Του δυστυχειν νομιζε
αῤραβων' εχειν. Μη παντοθεν κερδαινε, σαυτον αισχυνων· Το μη δικαιως ευτυχειν,
εχει φοβον. Μη Πλουτον ειπηις, ουχι θαυμαζω θεον, Ὃν και κακιστος ραιδιως
εκτησατο. Πενης μεν εστι, τον τροπον δε πλουσιος. Σοφον πενητα μαλλον, η Μιδαν
κακον. Ληρει δε μοι Θεογνις ως ληρον πλατυν, Κρημνους προτιμων της αποριας και
βυθους, Κακως τε Κυρνωι νομοθετων εις χρηματα. 709 Ὅμηρε και συ, πως τοσουτον
αστατωι Πραγματι νεμεις, ωστε φρασαι που των επων, Ὀπηδον ειναι την αρετην των
χρηματων; Φησιν· Τοδ' ειπον αυτος, ουχ ουτως εχων, Γελων δε τους εχοντας ουτως
αθλιως. Ου γαρ δοκει σοι την θαλασσαν εκφυγων Ὀδυσσευς εκεινος, ου τα πολλ'
αθληματα, Ὀφθεις αλητης τηι βασιλιδι γυμνος, Καταιδεσας δε τωι λογωι την
 
 
 

29
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρθενον, Φαιαξι τ' αυτοις αξιος πλειστου φανεις, Ειναι προδηλως της αρετης
εγκωμιον; Τον μυθον αινω τον Φρυγιον, ος ευ εχει· Μιδαι γαρ αιτησαντι παντα
χρυσιου Πληρη γενεσθαι, της αμετριας δικην 710 Θεος διδωσιν ωνπερ ηξιου τυχειν·
Ὁ χρυσος ην αβρωτος· ος δ' ειχεν, νεκυς. Τι μοι ξενων μυθων τε και διδαγματων;
Αυτους σκοπει μοι τους εμους ηδη νομους. Ἐμοι γενος μεν εστι το πρωτον καλον,
Ουπερ προηλθον, και προς ο πτερω βιον, ∆εσμων εμαυτον εκλυειν πειρωμενος. Ἡ δ'
εκ μελων τε και φθορας ορμωμενη, Νεκρων τε λαμπρων και παλαι σεσηποτων, Ἣν
δη καλουσιν ευγενειαν οι κατω, Κοπρου ρεουσης ουδεν ευγενεστερα. Πατρις δε
σωματων μεν ουκ ελευθερα, Φορων τε δουλη, και κακως τετμημενη Κολποις
θαλασσης και ναπαις περιγραφος, 711 Πολλους αμειβουσ' αθλιους οικητορας, Αυτη
γε μητηρ και ταφος γεννηματων, Κοπτουσα τους κοπτοντας. Ὦ δικη, δικη Του
πρωτοπλαστου γευσεως τε και πλανης! Ἡ δ' αντι ταυτης τοις σοφοις ζητουμενη
Προς ην βλεποντες ενθαδ' ου ροιζουμεθα, Ὥσπερ ποα τι εφ' υδατων οχουμενη,
Πλατει ατερμων ευγενων σκηνωματων, Κρατουμενη τε τοις κατοικοις εις αει,
Ζωντων τε μητηρ, και μογων αλλοτρια, Χορος τ' απαυστα Χριστον υμνουντων
μεγαν, Πανηγυρις τε πρωτοτοκων γεγραμμενων Ἐν ουρανοις βιβλοις τε ταις
αιωνιοις. 712 ∆οξαν τ' επαινω την ανω μοι κειμενην, Σταθμην δικαιαν, καλον
αψευδεστατον. Ἡ δ' ενθαδ', αυρα και κενων κενη χαρις· Ἡ μεν δικαια προστιθησιν
ουδε εν· Ἡ δ' ουκ αληθης εις βλαβην καθισταται. Το γαρ δοκειν, υφειλε του ειναι
πολυ. Πλουτος δ' ο μεν ρεων τε και μεθης πλεως, Ὄψιν τε πηρος και
περιπλανωμενος, Φυσων τε πολλους και κενως αντλων τυχην, Γαστρος τις ογκος
υδερου πεπλησμενος. Ἄλλοις προσερποι φαρμακον νοσου γεμον Καιρου φθονου τε
παιγνιον τιμωμενον. Ἐμοι δε πλουτος αφθονος τε και μενων, 713 Ἑστως, ασυλος,
κτηματων ανωτατος, Μηδεν πεπασθαι πλην Θεου και των ανω. Ἅπαντα μεν γαρ ουκ
αν, ει βουλοιτο τις, Κτησαιτο, ουτ' εκτησατ' ουκουν αχρι νυν· Παντων δ' ενεστιν
αθροως καταφρονειν, Κρειττω τε παντων τουτον ειναι τον τροπον. Ἄλλοι φαλαγγας
τασσετωσαν οπλιτων, Πλειον τε πασχετωσαν, ων δρασιν κακων, Βαλλοντες,
οιμωζοντες, αστατοις ροπαις Ἀγχωμαλουντες, αιματων ωνουμενοι Πλουτου τιν'
ογκον, η τυραννιδος κρατος. Ἄλλοι δε γης τε και θαλαττης αγριας Κολπους
μετρουντων, εμποροι δυσδαιμονες. Ἄλλοι δικας τε και νομους αντιστροφους
Σπουδηι πλεκοντων, λημματων μικρων χαριν· 714 Ἐμοι δε παντων Χριστος εστιν
ωνιος, Σταυρον τε τον πενητα πλουσιως φερω, Ῥιψας τα σητων και στροφην
πεττευματων. Τουτου νομος μεν πρωτος, η πρωτη τρυφη, Ἐδεμ δε και παραδεισος
ευθαλης φυτοις, Πηγη τ' ες αρχας τετταρας τετμημενη. Ου χρυσος, ουκ ηλεκτρον,
ουδε αργυρος, Ουκ ευχροων τε και φανων λιθων χαρις, α γη διδωσι τοις κατω
νενευκοσι· Μονοις δε καρποις αφθονως διετρεφε Τον εργατην Θεου τε και θειας
τρυφης. Κανταυθ' ορος τις ηδονηι μετρουμενος· Ξυλου γαρ ειργε γνωσεως εναντιων.
Ὃς ου φυλαχθεις, παντος εστερησε με, Και γης πονοις εδωκε μητρος της εμης. 715
Ὧν εις, το πλειον των αναγκαιων εχειν Μηδεν τε μετρον ειδεναι της κτησεως,
Κακου το χειρον φαρμακον ποιουμενους, ∆ιψωντας αυτωι τωι ποτωι καυσουμενους.
Ἐξ ου, τι γινεθ', ως παραδοξον, σκοπει, Ἀει πενεσθαι τωι λιποντι κτωμενους, Τερψιν
δε του κτηθεντος ου δυνασθ' εχειν, Τωι μη παροντι· και γαρ εκτηκει φρενας. Πρωτος
μεν ουτος ευτελους ζωης νομος, Ἔστιν δ' εκεινος δευτερος. Τον Ἀβρααμ Τον
πατριαρχην, τον θεοπτην τον μεγαν, Οικου, γενους τε, πατριδος εξελκυσας, Ὁ των
μεγιστων οικονομος μυστηριων, Εις γην μετηγαγ' ευκολως αλλοτριαν, 716 Ξενον,
παροικον, αστεγον, πλανωμενον. Πιστις γαρ ειλκεν ελπιδων των μειζονων· Ἄρτον
δ' Ἰακωβ και σκεπην ᾔτει μονον, Ὁρμων ποταμων ποτ' εις μεσην, ωσπερ λογος, Ει
και πολυθρεμμων επανεισιν υστερον, Μισθον δικαιον ευρομενος ουτον πονων. Και
 
 
 

30
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τουτο δ' ειπειν ευ εχει προς οις εφην· Μωσης οτ' εισω του γνοφου μονος μονωι Θεωι
προσωμιλησε, και πλαξιν νομον ∆ιπλουν εδεξαθ', ωι λεων ηγε μεγαν· Τοτ' ουν
μεριζων ην κατεσχον εκ Θεου, Ἄλλοις μεν αλλην γην εμετρησε ξενην· Υιοις δε Λευι
κληρον ου νεμει μονοις. Κληρος γαρ αυτοις ο κρατιστος, ην Θεος. 717 Ἰωναδαβ δε
παισιν εισαγων ποτε Ἀκτησιαν τε και τον υψηλον βιον (Ἤδει γαρ, ᾔδει φιλοσοφειν,
καιπερ τοτε Ουδε πενιας πω κειμενης εν θαυματι)· Ταδ' ειπε, πατρος λιαν ως
χρηστου λογον· «Ὦ παιδες, οιον υμιν, ως αγαν πολυν Κληρον ποριζω, οιον ουπω τις
πατηρ Παισιν δεδωκεν, ουδ' ος ευπορωτατος· Φευγοιτε παντα κληρον, ευλυτον βιον
Ἔχοιτε, δεσμωι μηδενι κρατουμενοι. Σκηνας μεν οικειτ', οικιας κινουμενας· Τεμνοι
δε γην αλλος τις· αμπελος δε γε Τουτωι φυτευοιθ', οντιν' οινος ευφρανει· Ὑμιν δ'
αοινος, εγκρατης εστω βιος. 718 Ὧδ' αν βιουντες, ασφαλως ζωοιτε μοι.» Ουτος μεν
ουν τοιουτος. Ἠλιαν δε που Θησοιμεν, ον Καρμηλος ετρεφεν μεγας Κοραξι χειμαῤρωι
τε, γης εκ διψαδος; Ὃς ων πενης τε και πενητων εσχατος, Ἵστη τυραννοις υετους,
ρειθρων βαθη· Πυρ ειλκεν εχθροις και θυσιαις εξ ουρανου. Χηραις επηγαζε ρανιδας
στενης τροφης, Τρεφων τρεφουσας πλουσιως ο ενδεης· Νεκρους δ' ανεστη, μισθον
ευσεβους σκεπης, Πυρος τ' ανηγεθ' αρματι προς ουρανον. Ἑλισσαιου τε κληρος, ος
παρ' Ἠλιου, Χαρις τε και το κλεινον εξ υψους δερος. Ὅδε προ γαστρος ιερος. Ὢ του
θαυματος! 719 Παντως ακουεις τον Σαμουηλ τον μεγαν, Ὃν μητρος ευχη τωι Θεωι
προσηγαγεν· Ει μη λιαν τολμηρον ειπειν τουτο γε· Ουδ' αυτον ειχεν· εκ βρεφους Θεωι
δοθεις. Τις ην παλαιας και νεας μεταιχμιον Θεου διαθηκων, ως σκιας και σωματος,
Την μεν κατειργων, της δ' ανοιγων εισοδους; Τις φωτος ακρου προτρεχων λυχνος
μεγας; Τις εν γεννητοις πρωτος, ωι μαρτυς Θεος; Ἔρημον ᾤκει, και ξενην ειχε
τροφην· Καμηλιον δ' εσθημα δερματος στροφηι Ἐσφιγγετ'· εγραψε τον Ἰωαννην
Λογος, Ὃς ουδε διπλουν ειασε κεκτησθαι ρακος. 720 Τι δ' αν τις ειποι προς τον εκ
τεχνης τροφην Παυλον ποριζοντ'; η τον εκ θερμων μονων Τρυφωντα Πετρον, τους
μεγαλους αποστολους Οι παντα κοσμον δικτυων εισω Θεου Ἔθηκαν· ων αι χειρες
εῤρεον πολυν Πλουτον πενησι πλουσιως δωρουμενων; Ἄλλοι παρηκαν συγγενεσιν
αλειαδας, Καλουμενοι Θεωι προς αλειαν κρειττονα. Λογοις γαρ ησαν τοις αριστοις
ηγμενοι Χριστου, ος επτωχευσε και σαρκος παχος, Νους ων μεγιστος, και νοος
πρωτη φυσις· Πτωχους δε ταξας του λογου διαγγελους, Συνεμπορον διδωσι την
πιστιν μονην, 721 Γυμνοις, αχαλκοις, πηραν ουκ εξημμενοις, Ἀσανδαλοις τε και
αποροις, μυστηριον Ὅλης επιτρεψας της νεας οικουμενης, Και μηδε ραβδον εν
χειροιν εων εχειν, Ὡς πιστις ειη του λογου το ευσθενες. Ὅρα το μειζον· ουδε τωι νεωι
μαθειν Χρηιζοντι, πως αν του τελειου τις τυχοι, Ἄλλωι το ακρον, η μονωι περιγραφει,
Τωι δειν απαντα τοις πενησι σκορπισαι, Σταυρον επ' ωμων τον μεγαν φερειν αει,
Αυτωι θ' επεσθαι τοις κατω νεκρουμενον, Ειπερ ποθοιη και συνυψουσθαι Θεωι. Ουτω
τελειοι και τελωνας εισοδωι 722 Παντα προθυμως τωι Θεωι δωρουμενους· Και πειθετω
Ζακχαιος, ος πλουτων κακως Οικτωι πενητων των τε ηδικημενων Πλουτει το
πενεσθαι, και ρυπου καθαιρεται. Ειεν· τα μεν δη χρηματων ουτως εχει. Της δ'
εγκρατειας μικρα μεν τα των παλαι Σοφων παρ' Ἕλλησι τε και των βαρβαρων. Και
βαρβαροις γαρ της αρετης ην τις λογος. Τι χρη δ' αφ' ημων οια και οσα γραφειν;
Πασιν γαρ εστι περιφανη και γνωριμα. Ἤκουσα τουτο της σοφης τραγωιδιας·
«Γαστρος δε πειρω πασαν ηνιαν κρατειν.» Μονη γαρ ων πεπονθεν ουκ εχει χαριν.
723 Ἐν πλησμονηι τοι Κυπρις, εν πεινωσι δ' ου. Παχεια γαστηρ λεπτον ου τικτει νοον.
Πληρωσαι δεῤριν κηριων η τ' αλφιτων, Ουδεν διοισει ταυτα γαστρος εν μυχοις. Πιθωι
δ' επαντλειν εκρεοντι, τις χαρις; Γαστηρ δ' αναλτος ευρε και νεων δρομους· Ἄλλους
δ' επ' αλλοις εμμανεις εξωπλισεν. Ἅπαντα δ' ερπειν εις βυθον τα τιμια Των
γαστριμαργων σιτα, μη δε σιτ' ετι Των ευτελεστατων, λεβητος εξ ενος, Ὀρθως λεγει
 
 
 

31
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

που Κερκιδας ο φιλτατος, Τελος τρυφωντων, αυτος εσθιων αλας, Αυτης τρυφης εθ'
αλμυρον καταπτυων. Τις δ' ουκ επαινει τον τρυφωντι τωι νεωι 724 Φησαντα· «Παυσαι
προστιθεις σου ταις πεδαις, Ἐξαγριων τε το σπαρασσον θηριον.» Κακεινο δ' οιον
Στωικων των φιλτατων; Ὡς αλλος αλλωι σαρκιωι τις προσλαλων· «Τι σοι χρεωστω,
φησιν, αθλιον δερος; Φαγειν; μεγιστον, αρτος ενδεως δοθεις. Πιειν; υδωρ σοι
δωσομεν, και οξινην. Ου ταυτα μ' αιτεις· τα τρυφης δε και κορου, Κρυσταλλινων τε
αβροτητ' εκπωματων. Λιαν ετοιμως δωσομεν γ', αλλ' αγχονη.» Ταυτ' ουκ αμεινω
των παλαι βλακευματων Σαρδαναπαλου του Νινου, ος ων ποτε Πλουτωι τε λαμπρος
και τρυφηι διεφθορως, Ἐβουλεθ' αυτωι και γερανου μηκιστερον 725 Λαιμον γενεσθαι,
ηδονης μακρας χαριν; Ὦ θειε ∆αβιδ, σοι δε διψωντι φρεαρ Γης αλλοφυλων και
ποτον κρατουμενον, Ἐπει δι' αιματων τε και μαχης τινες Ὑπηρετουντο τωι ποθωι,
χερσιν λαβων Ἔσπεισας υδωρ· ου γαρ εξ αλλοτριων Κακων εδεξω τον σον εκπλησαι
ποθον. Ει δ' αγγελων τις αρτος, η Λογου τροφη (Ἀσωματον φυσιν γαρ ου σωμα
τρεφει), Ὅσοι παρ' ημιν αγγελων ζωσιν βιον, Σπινθηρσι μικροις του βιου
κρατουμενοι! Και τουτ' ακοντες, δογματος θειου χαριν· ∆ει γαρ δεδεσθαι, μεχρις
εκλυσηι Θεος. Ἐω τα βιβλων και τα των παλαι λεγειν. Ὅσοι καθαρσει σωματων
θεουμενοι, 726 Τροφης αγευστοι ημερας και πλειονας ∆ιηλθον, ωσπερ σωματων
ελευθεροι, Πυρος δ' απειλην, και λεοντων χασματα Ἤνεγκαν, ωστε μη βεβηλον εν
ξενηι Τροφην προσεσθαι βαρβαρων προσταγματι. Ἀφ' ου δε Χριστωι συμπλακεις ο
δυσμενης Ἀπηλθε, σαρκος ευγενους ηττημενος, Ἐκ τετταρακοντ' ασιτιας
νυχθημερων, Ὡς μαλλον αισχυνοιτο της πειρας σφαλεις, Νομος προηλθε της φιλης
κακωσεως Ἐν τοις αγωσιν, ω σοφου παλαισματος! Και των αναιμων ενθεων τε
θυματων, α πας ο κοσμος καλλιερει τωι ∆εσποτηι, Θυοντες, ου μοσχους τε τωι παλαι
νομωι, Ουδ' αρνας, ουδ' εξωθεν εισφοραν τινα 727 Των ου τελειων (παν γαρ αλογον
ενδεες), Αυτοι δ' εαυτων τηξιν εμμετρωι τροφηι, Το μη τρυφαιν τρυφωντες, ω ξενης
τρυφης! Ναους καθαιρειν τωι Θεωι πειρωμενοι, Ἀγρυπνιαις τε παννυχοις θ'
υμνωιδιαις, Ἐκδημιαις τε του νοος προς νουν μεγαν, Ζωντες τοσουτον εν σκιαις και
φασμασιν Ὅσον τα κρυπτα τοις ορωμενοις λαβειν. Ἐντευθεν οι μεν δεσμιον σαρκος
παχος Θεντες σιδηρωι, τον κορον κατεσβεσαν· Οι δε ζοφωι τε και στενοις οικημασιν
Ἢ ρηγμασι κλεισθεντες αγριων πετρων, Βλαβην επεσχον των πλανων αισθησεων.
Ἄλλοι δ' ερημιαις τε και θηρων ναπαις, 728 Την θηριωδη του φυγειν αμαρτιαν,
Αυτους εδωκαν, εκφυλον ζωντες βιον, Τουθ' ο βλεπουσι κοσμον ειδοτες μονον.
Σακκωι τις αλλος, και σποδωι, και δακρυοις Ειλκυσεν οικτον, και χαμευνιας πονωι,
Στασει τε νυκτων ημερων τε πλειονων, Μηνων τε, τουτου μειζον· ει δ' ειποιμ' ετων,
Ἄπιστον οιμαι, πλην εμοι πιστον λιαν, Ὅσοι τ' εποπται των φιλων του θαυματος.
Πιστις γαρ εστηλωσε και φοβος Θεου, Τον νουν προωρον αρπασας των σωματων.
Ξενων δ' ακουσηι και ποτου και σιτιων Ὄψον, σποδον τε και δακρυον μεμιγμενον,
Ἄναρτον, ως ανυδρον οι δ' αλλοι βιον. 729 Ἅ μοι δοκουσι και φυσεως νικαιν νομους,
Ζηλου φεροντος αχρις εκτοπων οδων. Τι ταυτα; Του Λεω δε συ θαυμαζεις κορας, Τας
των Ἀθηνων προσφαγεισας ασμενως, Μενοικεως τε την προθυμον εισφοραν, Θηβων
υπερθανοντος ως σωσηι πολιν· Κλεομβροτου τε του σοφου το τιμιον Πηδημ' αφ'
υψους, ως απελθοι σωματος, Ἐπει Πλατωνος τωι περι ψυχης λογωι Πεισθεις, ερωτι
λυσεως κατεσχεθη. Λεγεις Ἐπικτητου τε το κλασθεν σκελος, Πριν η τι ρηξαι ρημα
δουλον της βιας· Ειναι γαρ, ειναι τ' ανδρος, ως ακουομεν, Το σωμα δουλον, τον
τροπον δ' ελευθερον· 730 Πτισμον τ' εν ολμωι των Ἀναξαρχου χερων, Ὡς ου
παροντος, και κελευοντος σφοδρως Πτισσειν τον αυτου θυλακον, αυτον γαρ μενειν
Ἄπτιστον, οστις εστιν, ουχ ορωμενον· Και Σωκρατους το κωνειον, φιλοτησιαν Ξενην
τοσουτον ηδεως εσπωμενην. Συ ταυτ' επαινεις; και τι καγω, πλην οσον Ἐν τοις
 
 
 

32
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αφυκτοις ησαν ανδρειοι κακοις· Τοις γαρ θελουσιν ουχ ορω σωτηριαν. Ἐντευθεν
ελθε προς παλην την ενθεον Ἐμων αθλητων, και σε δινειτω φοβος, Τουτων
ακουοντα τε και μεμνημενον· Οιοις οσοις τε κινδυνοις ηυξησαμεν Χριστου το σεπτον
και νεον μυστηριον, 731 Οι του καλεισθ' εκειθεν ηξιωμενοι. Πολλους γαρ ημιν
πολλακις τε του φθονου Ζεσαντος εχθρους και διωκτας του λογου, Θυμον πνεοντας,
θηρας ηγριωμενους, Ου πωποθ' ημεις ειξαμεν καιρου ροπαις. Ἀλλ' ει τι και ραιθυμον
ειρηνηι προσην, Ει τις κακος και ταλλα ων ετυγχανεν, Ἐνταυθα παντες εστομωθημεν
Θεωι· Ζηλωι δε πυκνωθεντες εμπυρωι, θρασος Ἐχθρων δεδεγμεθ', ευκλεως ηττωμενοι.
Ουδεις γαρ ουτως ηδεως σωτηριαν Κομιζεθ', ως ημεις γε κινδυνους καλους. Τις πυρ,
ξιφη, βαραθρα, λιμον, αγχονην, Θηρας φονωντας, ως τρυφην εδεξατο; 732
Στρεβλωματ', εξαρθρωματ', ομματων σβεσεις, Ζεσεις, σπαραγμους, και μελων
λακισματα, Κρυμους, βυθους, ζοφους τε και κρημνισματα, Χρονου τε μακρου
ποικιλην τραγωιδιαν; Ὃ και κακων χειριστον, ειδοσι φρασω· Ἡ μεν γαρ ακμη του
κακου, λυσις φοβου. Το προσδοκαιν δ' αει τι, πασχειν εστ' αει, Θνησκειν τε πολλους
ανθ' ενος πικρους μορους. Ἐω λεγειν φυγας τε και τας χρηματων Ἀλλοτριωσεις, και
το ταυτ' εν οψεσιν Ἀνδρων, γυναικων, ηλικων, τεκνων, φιλων, Πασχειν, α καμπτει
και τον αλκιμωτατον. Και ταυθ' υπερ του; συλλαβης ισως μιας· Τι τουτο φημι
συλλαβης; και νευματος 733 Ἑνος, κακως σωζοντος εξ αρνησεως. Θεος γαρ εστιν εν
βραχει το κειμενον· Ὅν περ προδουσιν, αλλον ουκ εστιν λαβειν. Τι δει λογων μοι
πλειονων; αρον κυκλωι Την οψιν, αθρει την ολην οικουμενην Ὅσην κατεσχε νυν
λογος σωτηριος, ∆ησας Θεωι τε και παθει μεμιγμενος, Μιξιν ξενην τε και Θεου ποῤρω
νομων· Ταυτην καταστραπτουσιν ωσπερ αστερες Σχεδον τι πασαν αιθριοις
αυγασμασιν, Ὑψωροφοις θρονοις τε και διδαγμασιν, Ἀθροισμασιν τε και δρομοις
πανεστιοις, Ὑμνωιδιαις τε των πονων επαξιαις, 734 Οι του σφαγεντος ευκλεεις
νικηφοροι. Τοσουτον δ' εστιν της αθλησεως σεβας, Ὡς και κονιν βραχειαν, η τι
λειψανον Ὀστων παλαιων, η τριχων μικρον μερος, Ἢ και ρακωματ', η τι και
ραντισματων Σημειον, αρκειν εις ολου τιμην ποτε. Και κλησιν εγνων, εστιν ων
αλειψανον, Τοποις δοθεισαν ανθ' ολου του μαρτυρος, Ἰσχυν τ' ισην λαβουσαν, ω του
θαυματος! Σωζειν γαρ οιμαι και το μεμνησθαι μονον. Τι δ' ει λεγοιμι και νοσων και
δαιμονων Καθαρσιν ενθεν απιστον, αχρι σηματων, α σωματων ποτ' ηξιωθη τιμιων,
735 Ἀντιστατουντων πνευματων επιδρομαις; Τοιαυτα αθλητων των εμων τα
θαυματα. Πισαν δε μοι συ και κονιν την ∆ελφικην Αυχεις, Νεμεαν τε και πιτυν την
Ἰσθμιαν· ∆ι' ων εφηβοι δυστυχεις εσχον κλεος, Ἄθλων τιθεντες μικρα και μικρων
γερα, Πυγμης, παλης τε και δρομου, και αλματων, α μητε νικαιν, μητε νικασθαι
μεγα. Ου γαρ Θεος το αθλον, η σωτηρια, Ὡς τοις εμοις νομοις τε και παλαισμασι,
Τυχειν τε δοξης της ανω και στεμματων. Ἐπει δε την ανδρειαν εν τουτοις ιδες, (Ἣν
και μιμεισθαι ταις καθ' ημεραν παλαις Προς τον διωκτην του βαθους και λαθριον,
Κλεπτοντα δεινως ταις πλανοις αισθησεσι, Κρατιστον εστι και λιαν σωτηριον), 736
∆ευρο σκοπει μοι και τα της αινουμενης Ἡμιν μαλιστα σωφροσυνης. Ἔχει δε πως.
Εισιν μεν, εισι και παρ' Ἕλλησιν τινες Ταυτης ερασται και παλαι και νυν ετι. Ου γαρ
απιστησω γε τοις θρυλλουμενοις· Φθονος γαρ ουδεις σωφρονειν και τους ξενους.
Ξενοκρατην λεγουσιν, ως πορνης τινος Οι προσριφεισης εκ τινων πειρωμενων, (Και
γαρ καθευδων νυκτος), ηνικ' ᾔσθετο, Ουτ' επτοηθη τωι ξενωι της υβρεως, Ουτ'
εξανεστη, η φυγειν ηνεσχετο· Ἄμφω γαρ ειναι δευτερα Ξενοκρατους· Ουτω δ'
ακινητος τε και ατρωτος ην, Ὥστ' εκφυγουσαν ασμενως βοαιν· «Τι με Νεκρωι
παρευνασαντες ηπατησατε;» Ἐπικουρος ηδονην μεν ηγωνιζετο 737 Ειναι τον αθλον
των εμοι πονουμενων, Εις ην τελευται παντα τ' ανθρωπων καλα. Ὡς αν δε μη
δοξειεν ηδονη τινι Ταυτην επαινειν, κοσμιως και σωφρονως Ἔζη, βοηθων εκ
 
 
 

33
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τροπου τωι δογματι. Ουδ' ο Πολεμων εμοι γε σιγηθησεται· Και γαρ το θαυμα των
αγαν λαλουμενων. Ἦν μεν το προσθεν ουτος ουκ εν σωφροσι, Και λιαν αισχρος
ηδονων υπηρετης· Ἐπει δ' ερωτι του καλου κατεσχεθη, Συμβουλον ευρων, ουκ εχω
δ' ειπειν τινα, Ειτ' ουν σοφον τιν', ειθ' εαυτον, αθροως Τοσουτον ωφθη των παθων
ανωτερος, Ὥσθ' εν τι θησω των εκεινου θαυματων. Ἑταιραν εισεκαλει τις ακρατης
νεος· 738 Ἡ δ' ως πυλωνος ηλθε, φασι, πλησιον, Της δ' ην προκυπτων Πολεμων εν
εικονι, Ταυτην ιδουσα, και γαρ ην σεβασμια. Ἀπηλθεν ευθυς και θεας ηττημενη, Ὡς
ζωντ' επαισχυνθεισα τον γεγραμμενον. Και τουτο πολλοις οιδα των λαλουμενων·
∆ιων ανεπνει, φασιν, ου μαλ' ηδυ τι (Τουτον λεγω ∆ιωνα, ου πολυς λογος), Και τουτ'
εκερτομησε των τις αστικων· Τονδ', ως ειδε γυναικα την αυτου, φρασαι· «Τι τουτο;
ου γαρ εφρασας μοι την νοσον.» Και την συν ορκωι· «Τουτο παντων αῤρενων, Ειπειν,
το συμπτωμ' ωιομην, ου σου μονου.» Τοσουτον ανδρων και φιλων αποστατειν· Ὁ γαρ
λογος, δηλωμα του σεμνου τροπου. 739 Τις δ' ουκ επαινει των Ἀλεξανδρου τοδε; Ὃς
τας ∆αρειου παιδας ως ηττημενου Εις χειρας ειλεν· ευπρεπεις δ' ειναι μαθων, Εις
οψιν ουκ εδεξατ'· ειναι γαρ κακου, Τ' ανδρων κρατησανθ' ησσον' ειναι παρθενων.
Ταυτ' εστι των εμων μεν ουδεν πλησιον· Ὅμως δ' επαινω· και ποθεν; λευκην ιδειν
Μορφην εν Αιθιοψιν, ηλικη χαρις. Ἢ και θαλασσης εν μεσωι ναμα γλυκυ! Ὣς δ' εν
πονηροις και κακοις διδαγμασιν, Ἔχειν τι σωφρον, η μεγιστου θαυματος. Ὧν γαρ
σεβασματ' εστιν εμπαθεστατα, Τουτοις το πασχειν δηλαδη και τιμιον. Και γαρ θεων
τιν', ου το παθος, προΐσταται, 740 Κακων βοηθωι του κακου κεχρημενος. Τινων
ερωτες, ειπε μοι, και αῤρενων, ∆ει γαρ πλεον τι τους θεους υμων εχειν. Τινων
Φρυγισκοι μειρακες και συμποται, Ἥδιστον νεκταρ οινοχουντες εκλυτως;
Αισχυνομαι γαρ τοις ∆ιος μυστηριοις. Τινων, γαμων κλοπαι τε και δεσμων υβρεις;
Θεατρον αισχρον και γελως κεκλημενοις. Πως παντα ποιουσ' αι γυναικες τον ∆ια,
Ταυρον, κεραυνον, κυκνον, ανδρα, θηριον, Χρυσον, δρακοντα, τας ερωτος εκστασεις,
Τον υπατον τε και κακιστων μηστορα; Τις ηδονων δεσποιναν ηγειται θεον, Βωμους
τ' εγειρει και ναους παθημασι; 741 Τινων δε νυκτες, νυκτος οντως αξιαι, Σεμνως
ατιμων συμβολοις τιμωμεναι; Ἰθυφαλλοι τε και Φαλλοι, γελως μεσος, Θεον νεον
μιγνυντες εν τοις πλασμασιν· α και λεγοντων εγκαλυπτεσθ' ην πρεπον,
Ἑρμαφροδιτοι, Πανες, ασχημων γονος· Θεοι τραγοσκελεις τε και τραγοι τροπον,
Παρ' οις γαμων χορευτριαι και παρθενοι· (∆ει γαρ γαμου τι πασχειν, ει και μη
γαμου). Παρ' οις γαμιζουσ' αι καλαι τας ου καλας, 742 Συνεισφερουσαι προικα,
πορνειας πορον. Ἡ αισχροτης δε δαιμονων τιμη τινος, Ὡς μηδε το φιλανθρωπον
ευσχημον μενειν. Ἐντευθεν εσχεν αισχρα την παῤρησιαν, Πορνης τεγη μισθωμαθ',
υβρις εννομος. Ταις σφων δ' εταιραις την Ἀφροδιτην οι σοφοι Μορφουσιν, ως
θεοιντο τωι σοφισματι· Και Φειδια τα παιδικα εν τωι δακτυλωι Της παρθενου
γραφεντα· «Πανταρχης καλος.» Ἐντευθεν ως ανδριαι και στρατηγιαι Λαμπραι
γραφαις τε και κροτοις και συγγραφαις, 743 Ὡς και το κοινον καλλος. Ἄθρει μοι
τοσας Πορνας ναοις τε και θεοις τιμωμενας, Ευφρω, Φρυνην, Λεαιναν εν τωι θηριωι,
(Σεμνον γαρ ην και τουνομ' εν ναοις μεσοις), Την Ἑλλαδος δεσποιναν, ης πολυς
λογος, Ἐξ Ὑκκαρων φθαρεισαν αισχραν Λαΐδα, Ἄλλας τε πολλας, ου γαρ αξιω
λογου. Τουτων μεν ουν, βελτιστε, ωσπερ ευφυης Ἀργυρογνωμων, ει τι μεν καλον,
δεχου· Ἀπεκλεγου δ' α μη σε ποιει βελτιω· Τοις σοις δε πασι προστρεχειν διδαγμασι,
Τυποις τε ανδρων και γυναικων σωφρονων· Ὧν ελπις εστι και Θεος διδασκαλος,
Κρεισσους νομους γραφοντες ων η χειρ γραφει. 744 Ἡμεις γαρ εσμεν οι, το μοιχευειν
κακον Ἄλλων τιθεντων και κολαζοντων νομωι, Αυτοι το τουτου μειζον
εισηγουμενοι, Μη δ' εμβλεπειν αισχρως τε και παθητικως, Εις εν τιθεντες τωι τελει
την αιτιαν, Ὡς τωι φονευειν τον χολον, παρ' ου φονος. Ὅρκου θ' ετοιμοτητα τηι
 
 
 

34
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ψευδορκιαι· Ὧν γαρ κακον τι χωρις ου γενησεται, Ταυτ' ουκ εωντες, και τα δεινα
φευγομεν. Ουτως εμοι το σωφρον εστιν ασφαλες· Ἐξ ου πολυς μοι και χορος των
παρθενων, Ζωην ασαρκον αγγελων μιμουμενος, Θεου τε του συνοντος αυτωι και
μονου. Ὅθεν τι γινετ'; Ἐς βιον τον δευτερον 745 Ἅπαντα συῤρειν, και ποθειν
μεταστασιν ∆εσμων λυθεντα και νομων γαμηλιων, Ἐξ ου με Χριστος, παρθενου
μητρος τοκος Φανεις, νομοις καινοισι ποιει παρθενον. Ἐπει γαρ ηλθον εις βιον και
δεσμιος, Ῥυσει τα ρευστα και φθοραι τα της φθορας Γνωναι βιασθεις, ως μαθω τα
κρεισσονα Ἐκ των ορωμενων τε και πλανωμενων· Χαιρων επαναγων προς Θεον την
εικονα, Ἐλευθερωι τε και ασυνδετωι βιωι, Μηδεν λελοιπως της εμης ιχνος δορας,
Ἀσκον τιν' αλλον εν βιωι φυσωμενον. Ὅλος θ' ολωι τε τωι Θεωι κινουμενος, Πολλων
μετ' αλλων γνησιων συνεμπορων 746 Οι προς μονην βλεποντες ην ελπιζομεν Ζωην,
ανηκαν ου κομας ουδ' ουσιας Θεωι, παρ' ου τα παντα, ων εχουσι δε Το πρωτον,
αγνειαν τε και ασαρκιαν. Τα Ναζιραιων των νεων συστηματα, Πληθοντα και
στιλβοντα τοις ενδον καλοις, α παρθενοι τιμωσι μεχρις αιματος. Τι σοι λεγοιμ' αν
Θεκλαν; η την, η τινας, Ὅσαι Θεωι το καλλος εσφραγισμενον Τηρειν θελουσαι,
κινδυνοις προσεδραμον; Το δ' ουν αει πασιν τε γνωριμωτατον, Ὁραις αγρυπνους
παρθενων ψαλμωιδιας Ἀνδρων, γυναικων, φυσεως λελησμενων· Οιων θ' οσων τε,
και οσον θεουμενων! 747 Συμφωνον, αντιφωνον αγγελων στασιν ∆ισσην, ανω τε
και κατω τεταγμενην, Θειας υμνωιδον αξιας και φυσεως; Ουτω μεν ουν αγνεια σοι
τιμητεα, Λογοις τοσουτοις και τυποις, προς ους βλεπων, Ἅγνιζε σαυτον, ως Θεου
δεξηι νομους Φρονησεως δε παντα μεν τα του λογου. Τι γαρ φρονησεως διχα των
αινουμενων; Πρωτον δε και μεγιστον, ειδεναι Θεον, Ἔργωι λογωι τε γνησιως
τιμωμενον· Πηγη γαρ αυτη πασι και σωτηρια. Θεος νοειται μεν τισιν, ει και μετριως·
Ὑπ' ουδενος δε φραζετ', ουδ' ακουεται, 748 Ὅσον περ εστι, καν τις οιηται λιαν.
Παρεμπιπτει γαρ, ως αχλυς, τωι σκεμματι Ἀει τι των εμων τε και ορωμενων· Ὅπερ
υπερβας συγγενωμαι τωι Θεωι, Ὡς και κρατησαι και πεπεισθαι τουτ' εχειν Ὅπερ
λαβειν εσπευδον, ου καμνων ετι. Θεον το μη σεβειν μεν εστ' ολοωτατον, Μηδ' αιτιαν
τιν' ειδεναι πρωτην ολων, Ἐξ ης τα παντα και προηλθε και μενει, Ταξει τ' αφραστωι
και λογωι τηρουμενα. Ὁ δ' εστιν οιεσθ' ειδεναι, βλαβη φρενων, Πλην ει καθ' υδατων
τις ηλιου σκιαν Βλεπων, νομιζοι προσβλεπειν τον ηλιον· 749 Ἢ και πυλωνος καλλος
εκπεπληγμενος, Τον δεσποτην οιοιτο των ενδον βλεπειν. Ἄλλος μεν αλλου και
ποσως σοφωτερος, Ὃς πλειον αυγης εσπασε, πλειω βλεπων· Κατω δ' ομως απαντες
αξιας Θεου, Ὃν φως καλυπτει, ου σκοτος προΐσταται. Ἣν και ζοφον τεμνηι τις,
ανταστραπτεται Του φωτος ακρου δευτερωι προβληματι. ∆ιπλουν δ' υπερεχειν ου
μαλ' ευπετες σκεπας Ὃς παντα πληροι και ανω παντος μενει, Ὃς νουν σοφιζει, και
νοος φευγει βολας, Ἕλκων αει με προς υψος υπεκδρομει. Θεον μαλιστα και νοειν
μεν και σεβειν, ∆εικνυς το φιλτρον εν ζεσει των εντολων. 750 Ζητειν δ' ο εστι, μηδε
παντη, μηδ' αει, Μητε προχειρως πασι γυμνουν τον λογον. Το μεν λεγεσθω του Θεου
και συν φοβωι· Το δ' ενδον εστω κειμενον, και νωι μονωι Σεβοιτο κρυπτον, αψοφως
τιμωμενον. Τωι δ' ους ανοιγοιτ', ην διδασκηι τις λογος, Ἧττον γαρ ους, η γλωττα
κινδυνον φερει. Το δ' υστερον δεοιμεθ' εκμαθειν σαφως, Λυθεντος ημιν του παχους·
νυν δ', ως σθενος, Σαυτον καθαιρειν και νεουν λαμπρωι βιωι· ∆εξηι γαρ ουτω και Θεον
νοουμενον. Ναωι Θεον δε προστρεχειν απας λογος· Ἁγνου γαρ αγνος εστιν
οικητηριον. Οι μεν λογισμοι μικρον εις γνωσιν Θεου. 751 Λογωι γαρ εστι πας λογος
αντιστατος. Στρεπτην δε πιστιν ουμος ουκ εχει λογος· Το δ' εξεχεσθαι του
λαλουμενου μεγα. Ὃς μεν γαρ ηγαπησε, και στερχθησεται· Ὃς δ' ηγαπηται, και
ενοικον λαμβανει. Ου δ' εστιν, ουκ ενεστι μη φως τυγχανειν· Φωτος δε πρωτον αυτο
γιγνωσκειν το φως. Ουτω το φιλτρον προξενον και γνωσεως· Ἥδ' εστ' αμεινων εις
 
 
 

35
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αληθειαν τριβος, Της εν λογωι τε και στροφαις τιμωμενης. Ὃ δ' ουν εφικτον, τουτο
και δηλωσομεν. Ἄναρχον, Ἀρχη, Πνευμα, Τριας τιμια, Ἀναιτιον, γεννητον,
εκπορευσιμον· Πατηρ το μεν· το δ' Υιος, αυτος και Λογος· 752 Το δ' ου μεν Υιος,
Πνευμα δ' ουσιας μιας. Εις εκ τριων Θεος τε και κοινον σεβας· Οις και το θνητον της
πλοκης εκλυομαι. Ταυτ' ην σεβηις μοι και κρατηις, σεμνωι βιωι Ῥιψας απασαν την
κατω βιου ζαλην, Λογωι τ' αληθει και μισει των πλασματων Ἄνω τε ταξηι, και γενοιο
μου πλεον, Ὡς αν τυχοιο πλειονος παῤρησιας.
ΙΑʹ. Προς κοσμον διαλογισμος. Ἐρωτ. ∆ικαζομαι σοι, κοσμε. Τις, ποθεν παρει,
Πρωτον διδαξον, και οποι καταστρεφεις. Ῥοιζεις δε πως με κυκλος ως μυρμηκ'
αγων; Ἀποκρ. Ουκ οιδ' οθεν προηλθον, εκ Θεου δε γε. 753 Καταστρεφω δ' εις
κρεισσον. Ου ροιζω δε σε, Ἀλλ' αυτος ων ακοσμος, υβριζεις εμε. Ἐρ. Πως ουν συ μεν
πεπηγας, αστατος δ' εγω; Ἀπ. Ἐγω μεν εκτος ειμι, και τις η χαρις; Συ δ' ων θελητης,
ει θελεις, εχεις πλεον. Ἐρ. Καλως· τα δ' εκτος τις φερει; Ἀπ. Τι γαρ κακον; Ὕλη ταδ'
εστι τοις καλοις σωτηριας. Ἐρ. Ἢ κρεισσον αυτον αιτιασθ'; Ἀπ. Ουτως εχει.
ΙΒʹ. Περι του επικηρου της ανθρωπινης φυσεως. Κοσμε φιλ', ου φιλε παντα, τι
μ' ως τροχος αμφιελικτος Ῥοιζηδον φορεεις αντιπορευομενον, 754 Μυρμηχ' ως
ολιγον, πικρην φοραν ασχαλοωντα; Ἔμπα γε μην φορεεις τοσσον εοντα, τοσος. Οιδα
μεν ως θεοθεν συ Θεου κλεος. Ἀλλα και αυτος Χριστου χειρι παγην, πλεκτος απ'
αμφοτερων, Ουρανιων χθονιων τε. Το μεν δεμας ενθεν ετυχθη· Ψυχη δ' αυ μεγαλου
εστιν αημα νοου. Ἀλλα και ως πολλοισιν ελαυνομαι ενθα και ενθα Πημασιν εξ
εμεθεν, πημασι δυσμενεος. ∆ελφις δ' ως επι χερσον αλιδρομος, ηερι θνησκω. Κοσμε,
παρηλθον εγω, λαον ατρωτον αγοις.
ΙΓʹ. Περι του αυτου. Ἀλληλους μεν εγω τε και ο χρονος, ως πετεηνα Ἢ νεες
εν πελαγει αντιπαρερχομεθα, 755 Ἑσταος ουδεν εχοντες· ο δ' ημπλακον, ου
παραθρεξει, Ἀλλα μενει· ζωης τουτο μογηροτατον. Ουδ' ο τι ευξομ' εχω, ζησαι
πλεον, ηε λυθηναι· Ταρβος επ' αμφοτεροις· ωδε δε φραζεο μοι. Ζωη μοι πολυμοχθος
αμαρτασιν. Ει δε θανοιμι, Αι αι, των προτερων ουδεν ακος παθεων. Ει ζωη τοδε σοι
τεκμαιρεται, ης τοσον αχθος, Ουδε το λυθηναι λυσιν εχει καματων, Κρημνος δ'
αμφοτερωθε. Τι ρεξομεν; η τοδ' αριστον, Λευσσειν προς σε μονον, σην τ'
αγανοφροσυνην.
Ι∆ʹ. Περι της ανθρωπινης φυσεως. Χθιζος εμοις αχεεσσι τετρυμενος, οιος απ'
αλλων Ἥμην εν σκιερωι αλσει, θυμον εδων. 756 Και γαρ πως φιλεω τοδε φαρμακον
εν παθεεσσιν, Αυτος εμωι θυμωι προσλαλεειν ακεων. Αυραι δ' εψιθυριζον αμ'
ορνιθεεσσιν αοιδοις, Καλον απ' ακρεμονων κωμα χαριζομεναι, Και μαλα περ θυμωι
κεκαφηοτι. Οι δ' απο δενδρων Στηθομελεις, λιγυροι, ηελιοιο φιλοι, Τεττιγες
λαλαγευντες ολον κατεφωνεον αλσος. Παρ δ' υδωρ ψυχρον εγγυς εκλυζε ποδας,
Ἦκα ρεον δροσεροιο δι' αλσεος. Αυταρ εγωγε Τως εχομην κρατερως αλγεος, ως
εχομην. Των μεν αρ' ουκ αλεγιζον, επει νοος, ευτε πυκασθηι Ἄλγεσιν, ουκ εθελει
τερψιος αντιαειν. Αυτος δε, στροφαλιγξιν ελισσομενοιο νοοιο, Τοιην αντιπαλων
δηριν εχων επεων· 757 Τις γενομην, τις δ' ειμι, τι δ' εσσομαι; Ου σαφα οιδα. Ουδε μεν
οστις εμου πλειοτερος σοφιην. Ἀλλ' αυτος νεφεληι κεκαλυμμενος ενθα και ενθα,
Πλαζομαι ουδεν εχων, ουδ' οναρ, ων ποθεω. Παντες γαρ χθαμαλοι και αλημονες,
οισι παχειης Σαρκος επικρεμαται κυανεη νεφελη. Κεινος δ' εστιν εμειο σοφωτερος,
ος πλεον αλλων Ἤπαφεν ης κραδιης ψευδος ετοιμολογον. Ειμι. Φραζε τι τουτο; Το
 
 
 

36
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μεν παρεθρεξεν εμειο· Ἄλλο δε νυν τελεθω, αλλ' εσομ', ει γ' εσομαι. Ἔμπεδον ουδεν·
εγωγε ροος θολερου ποταμοιο Αιεν επερχομενος, εσταος ουδεν εχων. Τιπτε με τωνδ'
ερεεις; τι δε σοι πλεον ειμι, διδαξον. 758 Και νυν τηιδε μενων, δερκεο μη σε φυγω.
Ουτε δις ον τοπαροιθε, ροον ποταμοιο περησεις Ἔμπαλιν, ουτε βροτον οψεαι, ον
τοπαρος. Ἦν παρος εν χροι πατρος, επειτα μ' εδεξατο μητηρ, Ξυνον δ' αμφοτερων.
Ἔνθεν επειτα κρεας Ἄκριτον, αβροτον, αισχος ανειδεον, ουτε λογοιο, Ουτε νοου
μετεχον, μητερα τυμβον εχον. ∆ις ταφεες, ζωοντες επι φθοραι. Ἣν γαρ οδευω Ζωην,
τηνδ' οροω των ετεων δαπανην, Ἥ μοι γηρας εχευεν ολοιιον. Ει δε με κειθι Αιων ου
φθινυθων δεξεται, οια φατις, Φραζεο μη ζωη μεν εχηι μορον, η δε τελευτη Ζωη σοι γε
πεληι, εμπαλιν η δοκεεις. 759 Ουδεν εφυν. Τι κακοισι δαμαζομαι, ως τι πεπηγος;
Τουτο γαρ ημεριων ατροπον εστι μονον, Συμφυες, αστυφελικτον, αγηραον. Ἐξοτε
κολπων Μητρος ολισθησας πρωτον αφηκα δακρυ, Ὁσσατιοις, οιοις τε
συναντησασθαι εμελλον Πημασι, δακρυχεων πριν βιοτοιο θιγω! Χωρην μεν τιν'
αθηρον ακουομεν, ως ποτε Κρητην, Και τινα και κρυερων αλλοτριην νιφαδων·
Θνητων δ' ου ποτε τις τοδ' επευξατο, ως αδαμαστος Τουδε βιου στυγερων ενθεν
απηλθε μογων. Ἀδρανιη, πενιη τε, τοκος, μορος, εχθος, αλιτροι, Θηρες αλος, γαιης,
αλγεα, παντα βιος. Πηματα μεν και παμπαν ατερπεα πολλ' ενοησα, 760 Των δ'
αγαθων ουδεν παμπαν αμοιρον αχους, Ἐξετι του, οτε μοι πικρην επομορξατο ποινην
Γευσις τ' ουλομενη, και φθονος αντιπαλου. Σοι μεν δη, σαρξ, τοια δυσαλθει,
ευμενεοντι Ἐχθρωι, και πολεμωι ουποτε λυομενωι, Θηρι πικρον σαινοντι, πυρι
ψυχοντι, το θαυμα! Θαυμα μεγ', ει ποτ' εμοι γ' υστατον ευμενεοις. Ψυχη, σοι δ' αρ'
επειτα λελεξεται οσσ' επεοικε. Τις, ποθεν, η τι πελεις; τις δε σε νεκροφορον Θηκατο,
και στυγερηισι πεδαις ενεδησε βιοιο, Ἐς χθονα βριθομενην παντοθε; Πως εμιγης
Πνευμα παχει, σαρξιν δε νοος, και αχθει κουφη; Ταυτα γαρ αλληλοις μαρναται
αντιθετως. 761 Ει μεν δη σαρκεσσιν ομοσπορος ες βιον ηλθες, Ὤ μοι συζυγιης
τηλοθεν ουλομενης! Εικων ειμι Θεοιο, και αισχεος υιος ετυχθην· Αιδεομαι τιμης
μητερα μαργοσυνην. Ῥευσις γαρ μ' εφυτευσεν, ο δ' εφθιτο· νυν βροτος· αυθις Ου
βροτος, αλλα κονις· ελπιδες υστατιαι. Ει δε συ γ' ουρανιη, τις, οθεν; ποθεοντα
διδαξον. Ει μεν αημα Θεου και λαχος, ως φρονεεις, Ῥιψον ατασθαλιην, και πειθομαι.
Ου γαρ εοικε Του καθαρου ρυπαρην εμμεναι, ουδ' ολιγον. Ουδε γαρ ηελιοιο λαχος
σκοτος, ουδε πονηρου Πνευματος αιγληεν εκγονον εξεφανη. Πως δ' ολοου Βελιαο
τιναγμασι τοσσον ελαυνηι, 762 Και περ επουρανιωι Πνευματι κιρναμενη; Ει γαρ τοιον
εχουσα βοηθοον ες χθονα νευεις, Αι αι της ακρατου σης ολοης κακιης! Ει δ' ου μοι
θεοθεν συ, τις η φυσις; η μεγα ταρβος, Μη ποτε μαψιδιωι κυδει φυσιοω. Πλασμα
Θεου, παραδεισος, Ἔδεμ, κλεος, ελπις, εφετμη, Ὄμβρος ο κοσμολετης, ομβρος ο
πυρσοπολος, Αυταρ επειτα νομος, γραπτον ακος· αυταρ επειτα Χριστος εην μορφην
ημετερηι κερασας, Ὥς κεν εμοις παθεεσσι παθων Θεος, αλκαρ οπαζοι, Και με θεον
τελεσηι ειδει τωι βροτεωι. Ἀλλ' εμπης αδαμαστον εχω μενος, ες δε σιδηρον Αυτοφονωι
μανιηι σπευδομεν, ωστε συες 763 Τιπτ' αγαθον βιοτοιο; Θεου φαος; Ἀλλ' αρα και του
Ειργει με φθονερη και στυγερη σκοτιη. Ουδεν πλειον εμοιγε. Τι δ' ου πλεον εστι
κακοισιν; Αιθε γαρ ισον εχον, και μαλα περ μογεων! Κειμ' ολιγοδρανεων· ταρβος δε
με θειον εκαμψε· Τετρυμ' ηματιαις φροντισι και νυχιαις. Ουτος ο βρισαυχην με και
υπτιον ωσεν οπισσω, Λαξ επεβη. Συ δε μοι δειματα παντα λεγε, Ταρταρον ηεροεντα,
πυριφλεγεθοντας, ιμασθλας, ∆αιμονας, οι ψυχων πρακτορες ημετερων. Μυθος
απαντα κακοισι, το δ' εν ποσι μουνον αριστον· 764 Ουδεν επιστρεφεται της βασανου
κακιη. Λωιον ην αλιτροισιν ες υστερον εμμεν' ατιτα, Ἢ εμε νυν κακιης πημασιν
ασχαλααιν. Ἀλλα τι μοι, βροτεων τι δε μοι τοσον αλγε' αειδειν; Ἡμετερης γενεης
πασιν επεστιν αχος. Ου μοι χθων ατινακτος, αλα κλονεουσιν αηται. Ὧραι δ'
 
 
 

37
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αλληλαις ειξαν επεσσυμεναι. Νυξ ημαρ κατεπαυσε, το δ' ηχλυσεν ηερα χειμα.
Ἄστρασιν ηελιος, ηελιωι δε νεφος Καλλος απημαλδυνε, παλιζωος δε σεληνη· Αυταρ
ογ' ημιφανης ουρανος αστεροεις Και συ ποτ' αγγελικοισιν, Ἑωσφορος, ησθα χοροισι,
Βασκανε, νυν δ' επεσες αισχος απ' ουρανιων 765 Ἵλαθι μοι, βασιλεια κεδνη, Τριας,
ουδε συ παμπαν Γλωσσαν εφημεριων εκφυγες αφραδεων. Προσθε Πατηρ, μετεπειτα
Παις μεγας, αυταρ επειτα Πνευμα Θεου μεγαλου, βαλλετ' επεσβολιαις. Ποι στησεις με
φερουσα κακοφραδες ενθε μεριμνα; Ἵστασο. Παντα Θεου δευτερα. Εικε λογωι. Ου δε
με μαψιδιως τευξεν Θεος. Ἔμπαλιν ωιδης Ἵσταμαι· ημετερης τουτ' ολιγοφρενιης.
Νυν ζοφος, αυταρ επειτα λογος, και παντα νοησεις, Ἢ Θεον εισοροων η πυρι
δαπτομενος. Ὥς μοι ταυτ' επαεισε φιλος νοος, αλγος επεσσεν. Ὀψε δ' απο σκιερου
αλσεος οικαδ' εβην, Ἄλλοτε μεν γελοων ετεροφρονα, αλλοτε δ' αυτε Κηρ αχει
σμυχων, μαρναμενοιο νοου. 766
ΙΕʹ. Περι της του εκτος ανθρωπου ευτελειας. Τις γενομην; τις δ' ειμι; τι δ'
εσσομαι ου μετα δηρον; Πη δε φερων στησεις πλασμα μεγ', Ἀθανατε, Ει τι μεγ', ως
μεν εγω γε οΐομαι, ουδεν εοντες, Ὀφρυν μαψιδιως τεινομεν ημεριοι. Ει τοδε μουνον
εοιμεν, οσον πλεονεσσι πεφανται, Ζωης δ' ολλυμενης, μηδεν εχοιμι πλεον. Πορτις
μεν διαλυξεν εον κευθμωνα τεκουσης, Και σκαιρει, γλυκερον τ' ουθαρ ανακραδαει.
Και τριετης ζυγον ηρε, και ειρυσεν αχθος απηνης, Αυχενα δ' αυχενιωι καρτει μιξε
μεγαν. Νεβρος δ' αιολοδερμος, επην δια γαστρος ολισθηι, Αυτικα μητρος εης παρ ποδι
θηκε ποδα, 767 Φευγει δ' ωμοβορους τε κυνας, και ιππον ελαφρον, Και λοχμης
πυκινης κευθεται εν λαγοσιν. Ἄρκτοι δ', ουλομενων τε συων γενος, ηδε λεοντες,
Τιγρις τ' ηνεμοεις, παρδαλιων τε μενος, Αυτικα φριξεν εθειραν επην κε σιδηρον
ιδηται, Φριξεν, και κρατερους αλτ' επι θηρολετας. Ἄρτι δε τ' απτερος ορνις, εΰπτερος
ου μετα δηρον, Ἠερα δινευει πολλον υπερθε δομου. Ξουθη δ' αυτε μελισσα λιπε
σπεος, οικον ετευξεν Ἀντιθετον, γλυκερου πλησε γονοιο δομον. Παντα δε τ' ειαρος
εστιν ενος πονος, αυτοματη δε Πασι τροφη, γαιης δαιτα χαριζομενης. Ου ποντον
τεμνουσιν απηνεα, ουκ αρουσιν, Ου ταμιαι κεινοις, ουδε κυπελλοφοροι. 768 Και
πτερον ορνιν εθρεψε ταχυν, και αγκεα θηρα, Βαια πονησαμενους, φροντις επηματιη.
Λις δε μεγας και θηρα τον εκτανεν, ωσπερ ακουσα, Λαψας, δαιτος εης λειψαν'
αποστυγεει. Ἄλλοτε μεν δαισαθ' ετερημερος, αλλοτε δ' αυτε Λαψε ποτον, βριαρως
γαστερι μετρα φερων. Τοσσατιον κεινοισιν αμοχθοτερος βιος εστι· Πετρη και
κλαδεων, οικος αει σχεδιος Ἀρτεμεες, κρατεροι, περικαλλεες· ην δε δαμασσηι Νουσος,
απενθεις αλκιμον ασθμα λιπον. Ου γοεροις μελεεσσι περισταδον, αλλοθεν αλλος,
Μυροντ', ουδε φιλοι κερσαν απο πλοκαμους. Ειπω μειζονα μυθον· αταρβεες ενθαδ'
ολοντο, Ουδεν υποτρομεει θηρ κακον, ευτε θανηι. 769 Ἄθρει και μεροπων δειλον
γενος, ως κε τοδ' ειπηις, Ἦ ρ' ετεον μεροπων ουδεν ακιδνοτερον. Ῥοιης μεν γονος
ειμι, μογωι δε με γεινατο μητηρ. Ἐθρεφθην πολλοις και στυγεροις καματοις. Ἀγκας
εχεν μητηρ με, γλυκυν πονον· αυταρ επειτα Γαιαν επεξεομην, αλγεσι τειρομενος.
Ἔνθεν εβην τετρακωλος επ' ουδεος. Ἔνθεν αερθην Ἴθμασιν εν τρομεροις,
κλεπτομενος παλαμαις. Ἔνθεν νουν υπελαμπον αναυδεος ιχνεσι φωνης. Ἔνθεν δ'
αυ μυθων δακρυσ' υφ' ηγεμοσιν. Εικοσετης συναγειρα μενος, και πημασι πολλοις
Προσθεν υπηντιασα, ως τις αεθλοφορος. Ἄλλα μεν εστιν εμοι γε· τα δ' ᾤχετο, τοις δε
μογησεις, Ευ τοδ', εμη ψυχη, ισθι, περωσα βιον, 770 Ὁλκον απιστοτατον, ροον
αγριον, οιδμα θαλασσης, Τηι και τηι πυκινοις πνευμασι βρασσομενον. Πολλα μεν
αφραδιηισι τινασσομαι· αλλα δε δαιμων Ζωης ημετερης ηγαγεν αντιπαλος. Ει γαρ κεν
οσα τερπνα και οπποσα λυγρα βιοιο Ἀντιταλαντευοις, μεσσα ταλαντ' ερυων, Πολλον
κεν βριθουσα κακων επι γαιαν ικοιτο Πλαστιγξ, η δ' αγαθων, εμπαλιν υψι θεοι.
 
 
 

38
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

∆ηρις, ποντος, αρουρα, μογος, ληΐστορες ανδρες, Κτησις, δασμογραφοι, πρακτορες,
ευρυβοαι, Ῥητηρες, βιβλοι τε, δικασπολοι, αρχος αλιτρος, Παντα ταδ' εστι βιου
παιγνια λευγαλεου. ∆ερκεο και οσα τερπνα· κορος, βαρος, ᾆσμα, γελωτες, Τυμβος αει
πληρης μυδαλεων νεκυων, 771 Ἕδνα, γαμος, γαμος αλλος, επην ο προσθεν οληται,
Μοιχοι, μοιχολεται, παιδες υποπτον αχος, Καλλος φιλτρον απιστον, αταρβητον
κακον αισχος, Φροντιδες ευτεκνιης, αλγεα δυστεκνιης, Πλουτος και πενιη δισσον
κακον, υβρις, ανιη, Σφαιρα νεων παλαμαις ανταποπεμπομενη. Ταυτ' ουν εισοροων,
φρενα δαπτομαι, ει τις αριστον Οιεται, ωι το κακον πλειον αρειοτερου. Ου δακρυεις
αΐων οποσ' αλγεα και προτεροισιν; Ουκ οιδ' ει δακρυσεις, η γελασεις αΐων. Ἄμφω
και πινυτοισιν εφηρμοσε ταυτα παροιθεν 772 Τωι μεν κλαυθμος εην κανθαδε, τωι δε
γελως, Ὡς Τρωες και Ἀχαιοι επ' αλληλοισι θοροντες, ∆ηιουν αλληλους εινεκα
πορνιδιου. Κουρητες τ' εμαχοντο και Αιτωλοι μενεχαρμαι, Ἀμφι συος κεφαληι, θριξι
τε χοιριδιαις. Αιακιδαι μεγ' αεισμα, θανον γε μεν, ος μεν επ' εχθροις Μαινομενηι
παλαμηι, αυταρ ο μαχλοσυνηι. Ἀμφιτρυωνιαδαο μεγα κλεος· αλλα δαμασθη Ειματι
σαρκοφαγωι κεινος ο παντολετης. Κυροι τε Κροισοι τε κακον μορον ουχ υπαλυξαν,
Ουδε μεν ημετεροι χθιζον ανακτες οσοι. 773 Και σε, δρακοντιαδη, μενος ασχετε,
ωλεσεν οινος, Ἡνικ', Ἀλεξανδρε, γαιαν επηλθες ολην. Τι πλεον εν φθιμενοισιν; ιη
κονις, οστεα μουνα, Ἥρως Ἀτρειδης, Ἴρος αλητοβορος. Κωνσταντινος αναξ,
θεραπων εμος· οστις ανολβος, Ὅστις ερικτημων· εν πλεον εστι ταφος. Και τα μεν
ενθαδε, τοια· τα δ' αλλοθι, τις κεν ενισποι· Ὁπποσα τοις αδικοις υστατον ημαρ αγει,
Πυρ βρομεον, σκοτος αινον, αποπροθι φωτος εουσι Σκωληξ, ημετερης μνησις αει
κακιης. Λωιον, ει βιοτοιο πυλας, κακε, μη συ περησας, Ει δ' επερησας, αλος, θηρεσιν
ισα, λυθης, Ἢ οτε κανθαδ' εχεις τοσσ' αλγεα, και μετοπισθεν Ποινη χειροτερη των
οσα ενθαδ' εχεις. Που μοι πρωτογονοιο μεγα κλεος; ωλετ' εδωδηι. 774 Που Σολομων
πινυτος; αλλα γυναιξι δαμη. Που δε δυωδεκαδος συναριθμιος ην, οτ' Ἰουδας,
Κερδεος αντ' ολιγου αμφεχυθη σκοτιην. Χριστε αναξ, λιτομαι σε, κακων ακος αυτικ'
οπαζοις, Ἔνθεν αναστησας σωι θεραποντι, μακαρ. Ἓν μονον ανθρωποισι καλον και
εμπεδον εστιν, Ἐλπιδες ουρανιαι, ταις ολιγον τι πνεω. Των δ' αλλων αγαθων
πουλυς κορος. Ὅσσ' επι γαιης Συρετ', εφημεριοις παντα λιπειν ποθεω· Πατρην,
αλλοδαπην τε, θρονους, και αποθρονον ευχος, Ἐγγυθεν, αλλοτριους, ευσεβεας,
κακιους, Ἀμφαδιους, λοχοωντας, αβασκανον ομμα φεροντας, Αυτοφονωι κακιηι
ενδοθι τηκομενους. Ἄλλοις τερπνα βιοιο· εγω δε προφρων υπαλυξω. Οιμοι τουδε
βιου πημασι μακροτερου! 775 Μεχρι τινος κοπροισι παρεξομαι; ως απαν εσθλον
Ζωης ημετερης, διστομος εστι χαρις, ∆εξασθαι, ριψαι τε μετρουμενον ημαρ επ' ημαρ.
Βαιον λαιμος εχει, ταλλα δε παντ' αμαρη. Χειμα παλιν, θερος αυθις, αμοιβαδον ειαρ
οπωρη, Ἤματα και νυκτες, φασματα δισσα βιου. Ουρανος, αια, θαλασσα, νεωτερον
ουδεν εμοιγε, Ουθ' οσα πηκτα πελει, ουθ' α περιτρεπεται· Των κορος. Ἄλλον εμοιγε
βιον και κοσμον οπαζοις· Τωι μογεων, προφρων πηματα παντα φερω. Αι θανον, ευτε
με μητρος ενι σπλαγχνοισιν εδησας, Ευθυς εμοι σκοτιη δακρυον αρχομενωι! Τις βιος;
εκ τυμβοιο θορων, επι τυμβον οδευω· 776 Ἐκ δε ταφοιο, πυρι θαψομ' απηλεγεως.
Αυτο δ' οσον πνειω, ποταμου ροος ωκα θεοντος, Αιεν απερχομενου, ερχομενου τ'
οπιθεν, Ἑσταος ουδεν εχοντος· ολον κονις, ομματ' εμειο Βαλλουσ', ως κε Θεου τηλε
πεσω φαεων, Τοιχους δ' αμφαφοων, και αλωμενος ενθα και ενθα. Ζωης της μεγαλης
εκτος εχοιμι ποδα. Τολμησω τινα μυθον ετητυμον, ως ρα Θεοιο Παιγνιον εστι
βροτος, των εν, οσα πτολιων. Ἄλλο προσωπον υπερθεν, ο χειρ καμεν· ην δ' αρ'
αερθηι, Ἅζομαι, εξαπινης εξεφανην ετερος. Τοιος απας μεροπων δειλων βιος, οισι
μεμηλεν Ἐλπις ονειραιη. Ταυτ' εχετ' εις ολιγον. 777 Αυταρ εγω Χριστοιο
δεδραγμενος, ου ποτε ληξω, ∆εσμων τουδε βιου λυομενος χθονιου. Και γαρ διπλοος
 
 
 

39
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ειμι· το μεν δεμας ενθεν ετυχθη· Τουνεκα και νευει προς χθονα την ιδιην. Ψυχη δ'
εστιν αημα Θεου, και κρεισσονα μοιρην Αιεν αγαν ποθεει των υπερουρανιων. Ὣς
πηγης ροος εστιν επιδρομος, αιθομενον δε Πυρ οδον οιδε μιην ατροπον· αλλετ' ανω.
Ὣς μεγας εστι βροτος, και αγγελος· ην απαΐξας, Ὥσπερ οφις, στικτου γηραος, ενθεν
ιοι. Ὦ παλλεσθ', ιερηες· εγω θανον. Ὦ και αλιτροι Γειτονες, ουκετι με φριξετε, ως το
παρος. 778 Αυτοις μεν μεγαν οικον αει ζωοντος Ἄνακτος Φρασσετε· αυταρ εγω
παντα λιπων, εν εχω, Σταυρον εμης ζωης φανον στυλον. Ἢν δ' αρ' αερθω Ἔνθεν,
και θυεων αψομ' επουρανιων, Τοις φθονος ου πελαει, τυκτον κακον, ει θεμις ειπειν,
Πηνικα και φθονερων αφθονος ευξομ' υπερ.
Ι ʹ. Περι των του βιου οδων. Τις, ποθεν ες βιον ηλθον; επει δε με γαια καθεξει,
Τις παλιν εκ κονιος εσσομ' ανισταμενος; Πη δε φερων στησει με Θεος μεγας; η ρα
σαωσει Ἔνθεν αναστησας ευδιον ες λιμενα; 779 Πολλαι μεν βιοτοιο πολυτλητοιο
κελευθοι, Ἄλλη δ' αλλοιοις πημασι συμφερεται. Κουδεν εν ανθρωποισι καλον,
κακοτητος αμικτον. Αιθε δε μη τα λυγρα πλειονα μοιραν εχεν! Ὁ πλουτος μεν
απιστος ο δε θρονος, οφρυς ονειρων· Ἄρχεσθαι δε μογος, η πενιη δε πεδη. Καλλος δ'
αστεροπης, τυτθη χαρις, η νεοτης δε, Βρασμα χρονου πολιη, λυπρα λυσις βιοτου. Οι
δε λογοι πτεροεντες· αηρ, κλεος· αιμα παλαιον Ευγενεται, ρωμη και συος αγροτερου.
Ὑβριστης δε κορος· δεσμος, γαμος· ευτεκνιη δε, Φροντις αναγκαιη· δυστεκνιη δε,
νοσος. Αι δ' αγοραι, κακιης μελετηματα· ηρεμιη δε, Ἀδρανιη· τεχναι, των χαμαι
ερχομενων. Στεινη δ' αλλοτριη μαζα. Το δε γαιαν αροσσειν, 780 Μοχθος.
Ποντοπορων το πλεον ειν αΐδηι. Ἡ πατρη δε, βερεθρον εον· ξενιη δε τ' ονειδος.
Παντα μογος θνητοις τανθαδε· παντα γελως, Χνους, σκια, φασμα, δροσος, πνοιη,
πτερον, ατμις, ονειρος, Οιδμα, ροος, νηος ιχνιον αυρα, κονις, Κυκλος αειδινητος,
ομοιια παντα κυλινδων, Ἑστηως, τροχαων, λυομενος, παγιος, Ὥραις, ημασι, νυξι,
πονοις, θανατοισιν, ανιαις, Τερπωληισι, νοσοις, πτωμασιν, ευδρομιαις. Και τοδε σης,
γενετορ, σοφιης, Λογε, αστατεοντα Παντα πελειν, στασιμων ως κεν εχωμεν ερον.
Παντα νοου πτερυγεσσιν επεδραμον, οσσα παλαια, Ὅσσα νεα· θνητων δ' ουδεν
ακιδνοτερον. 781 Ἓν μονον ανθρωποισι καλον και εμπεδον εστιν, Ἔνθεν
αφορμασθαι, σταυρον αειρομενους· ∆ακρυα τε, στοναχαι τε, νοος θειοισι μεμηλως,
Ἐλπις, και Τριαδος λαμψις επουρανιης Μιγνυμενης καθαροισι, χοος λυσις
αφραδεοντος, Εικονος αφθοριη, την λαχομεν θεοθεν· Ζωειν τ' αλλοτριον ζωης βιον,
αντι δε κοσμου Κοσμον αμειβομενους, αχθεα παντα φερειν.
ΙΖʹ. ∆ιαφορων βιων μακαρισμοι. Ὄλβιος, οστις ερημον εχει βιον, ουδ'
επιμικτον Τοις χαμαι ερχομενοις, αλλ' εθεωσε νοον. Ὄλβιος, ος πολλοισι
μεμιγμενος, ουκ επι πολλοις 782 Στρωφατ', αλλα Θεωι πεμψεν ολην κραδιην.
Ὄλβιος, ος παντων κτεανων ωνησατο Χριστον, Και κτεαρ οιον εχει σταυρον, ον υψι
φερει. Ὄλβιος, ος καθαροισιν εοις κτεατεσσιν ανασσων, Χειρα Θεοιο φεροι τοις
επιδευομενοις. Ὄλβιος αζυγεων μακαρων βιος, οι Θεοτητος Εισι πελας καθαρης,
σαρκ' αποσεισαμενοι. Ὄλβιος, ος θεσμοισι γαμου τυτθον υποειξας. Πλειοτερην
Χριστωι μοιραν ερωτος αγει. Ὄλβιος, ος λαοιο φερων κρατος, ευαγεεσσι Και
μεγαλαις θυσιαις Χριστον αγει χθονιοις. Ὄλβιος, οστις εων ποιμνης τεκος,
ουρανιοιο Χωραν αγει Χριστου, θρεμμα τελειοτατον. 783 Ὄλβιος, ος καθαροιο νοου
μεγαληισιν ερωαις, Ουρανιων φαεων δερκεται αγλαΐην. Ὄλβιος, ος χειρεσσι
πολυκμητοισιν Ἄνακτα Τιει, και πολλοις εστι νομος βιοτου. Παντα ταδ' ουρανιων
πληρωματα επλετο ληνων, Αι καρπου ψυχων δεκτριαι ημετερων, Ἄλλην αλλοιης
αρετης επι χωραν αγουσης. Πολλαι γαρ πολλων εισι μοναι βιοτων. Ὄλβιος, ον
 
 
 

40
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πτωχον παθεων μεγα Πνευμ' ανεδειξεν· Ὅστις εχει ζωην ενθαδε πενθαλεην· Ὅστις
επουρανιης αιεν ακορεστος εδωδης, Ὅστις ενηειηι κληρονομος μεγαλων· Ὃς
σπλαγχνοισιν εοισι Θεου μεγαν οικτον εφελκει, Ειρηνης τε φιλος, και καθαρος
κραδιην· 784 Ὃς πολλα Χριστοιο μεγακλεος εινεκ' ανετλη Ἄλγεα, και μεγαλου
κυδεος αντιασει. Τουτων, ην εθελεις, ταμνε τριβον. Ει μεν απασας, Λωιον· ει δ'
ολιγας, δευτερον· ει δε μονην Ἔξοχα, και το φιλον. Σταθμα γε μεν αξια πασι, Τοισι
τελειοτεροις, τοισι τε μειοτεροις. Και Ῥααβ ουκ ευκοσμον εχεν βιον, αλλ' αρα και
την Κλεινην ακροτατη θηκε φιλοξενιη. Ἐκ δε μονης πλεον εσχε Φαρισσαιοιο
τελωνης Της χθαμαλοφροσυνης, του μεγ' αειρομενου. Βελτερον αζυγιη, ναι
βελτερον· αλλ' επιμικτος Κοσμωι, και χθονιη, χειροτερη δυαδος Σωφρονος.
Ἀκτεανων αιπυς βιος ουρεσιφοιτων· Ἀλλα τυφος και τους πολλακι θηκε κατω. 785
Ου γαρ εην αρετην αλλοις μετρεοντες αριστοις, Ἄκριτον εν κραδιηι υψος εχουσιν
οτε. Πολλακι και ζειοντι νοωι, πωλοισιν ομοια Θερμοτεροις, νυσσης τηλε φερουσι
ποδα. Τουνεκεν η πτερυγεσσιν αειρεο παμπαν ελαφραις, Ἠε κατω μιμνων,
ασφαλεως τροχαειν, Μη που βριθοσυνηι σειο πτερον ες χθονα νευσηι, Μη δε πεσηις
αρθεις πτωμ' ελεεινοτατον. Νηυς ολιγη γομφοισιν αρηραμενη πυκινοισι, Φορτον
αγει μεγαλης πλειονα της αδετου. Στεινη μεν πυλεωνος οδος θειοιο τετυκται,
Πολλαι δ' ατραπιτοι ες μιαν ερχομεναι. Οι μεν την προΐωιεν, οσοις φυσις ενθαδε
νευει, Οι δ' ετερην, στεινης μουνον αφαπτομενοι. 786 Ουτε μιη παντεσσιν ομως
φιλον επλετ' εδωδη, Ουτε Χριστιανοις εις βιος αρμοδιος. ∆ακρυα πασιν αριστον,
αυπνιη τε, πονοι τε, Και λυσσαν παθεων αργαλεων κατεχειν, Αιχμαζειν τε κορον,
Χριστου θ' υπο χειρα κραταιην Κεισθαι, και τρομεειν ημαρ επερχομενον. Ει δ' ακρην
τελεως ιοις τριβον, ουκετι θνητος, Ἀλλα τις ουρανιων. Γρηγοριοιο νομοι.
ΙΗʹ. Περι ζωης ανθρωπινης. Ὁ χους, ο πηλος, η παλιστροφος κονις. Τηι γηι γαρ
η γη συμβιβαζεται παλιν, Και σπαργανουται τωι γεωδει σπαργανωι, Και χους παλιν
προεισιν ωσπερ η κονις, 787 Ἣν η βιαια συστροφη των πνευματων Προς υψος
εξαιρουσα συστελλει κατω. Ουτω γαρ ημων τον πολυστροφον βιον Αι των πονηρων
πνευματων καταιγιδες Προς υψος εξαιρουσι και δοξαν νοθον· Αυθις δε χους κατεισι
και μενει κατω, Ἕως ο του κτισαντος αρμοσηι λογος Των συνδεθεντων την
αναγκαιαν λυσιν. Νυν δε προκυψας, ωσπερ εκ τινος βαθους, Ὁ χους ο θειαι
πνευματωθεις εικονι, Και τας γεωδεις εκβοαι τραγωιδιας, Και τον γελαιν δοκουντα
δακρυει βιον.
ΙΘʹ. Περι της αυτης. Τροχος τις εστιν αστατως πεπηγμενος, 788 Ὁ μικρος
ουτος και πολυτροπος βιος. Ἄνω κινειται, και περισπαται κατω· Ουχ ισταται γαρ,
καν δοκηι πεπηγεναι. Φευγων κρατειται, και μενων αποτρεχει. Σκιρται δε πολλα, και
το φευγειν ουκ εχει. Ἕλκει, καθελκει τηι κινησει την στασιν. Ὡς ουδεν ειναι τον βιον
διαγραφων, Ἢ καπνον, η ονειρον, η ανθος χλοης.
Κʹ. Περι ποθου. ∆εινον ποθος πας. Ἂν δε και φιλουμενου, ∆ιπλουν το δεινον.
Ει δε και κορας νεας, Τριπλουν το κεντρον. Ει δε και καλλους γεμων, Πλειον το
κακον. Ει δε προς γαμον φερει, Πυρ ενδον αυτην βοσκεται την καρδιαν. 789
ΚΑʹ. Περι θανατου φιλουμενων. Πικρον ταφος πας· αν δε και τεκνου ταφος,
∆ιπλουν το κακον. Ει δ' αρισταιου παλιν, Ἡ συμφορα πυρ. Ει δε νυμφιου νεου, Ἡ
καρδια ραγηθι των γεννητορων.
 
 
 

41
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΚΒʹ. Περι φιλων των μη καλων. ∆εινον το πασχειν. Ἂν δε και φιλων υπο, Ὡς
χειρον. Ἂν δε και λαθραιοις δηγμασι, Τουτ' ου φορητον. Ἂν δε και πιστων υπο,
Ἐπισχες. Ἂν δε και Θεου παραστατων, Ποι τις τραπηται; πως φυγηι κακων φοραν;
790
ΚΓʹ. Εις το αυτο. ∆εινον το λυπουν. Ἂν δε και λυπηι φιλος, Ἀνδραποδωδες.
Ἂν δε και δακηι λαθρα, Ὡς θηριωδες. Ἂν δε και γυνη λαλος, ∆αιμων συνοικος. Ἂν δε
και δικασπολος, Χρεια κεραυνων. Ἂν δε και θυηπολος, Ἄκουε, Χριστε, και δικαζε
την δικην.
Κ∆ʹ. Προς πολυορκους διαλογος. Α. Ὅρκου τι χειρον; Ουδεν, ως ο εμος λογος.
Β. Πως τουτ' ελεγχεις; ειπε μοι. Α. Λιαν προδηλοις και σαφεστατοις λογοις. Β. Τισι;
διδαξον. 791 Α. Τουτοις. Ἀποκριναι δη, και σκεψωμεθα. Β. Λεγ', ει λεγεις τι, φιλτατε.
Α. Παντων τι μειζον οιδας ων επιστασαι; Β. Τινων ερωτας; Α. Παντων, ορωμενων τε
και νοουμενων. Β. Θεου τι μειζον ου νοω. Α. Ὀρθως λεγεις μεν, ουχι δ' ορθως
ηρομην. Β. Ἐχρην δε δη πως; Α. Ουκ εστι μειζον· ουδε γαρ συγκρινεται. Ου γαρ σαφες
σοι; Β. Και πανυ. Α. Τι ουν μεγιστον πυνθανεσθ' εχρην ισως; Β. Ουτω νομιζω. Α. Και
τουτο δ' αν λεγοιτο εκ συγκρισεως. Β. Ουκ οιμαι· πως λεγεις; 792 Α. Ουδεν μεγιστον
εστι μη των συμφυων· Θεου δε τι συμφυες; Β. Ουδεν. Α. Λεγεσθω τοιγαρουν αλλως
Θεος. Β Ὅπως λεγοις αν ελωμαι. Α. Τι των απαντων τ' ουδε συγκριτος; Β. Θεος.
Ἐρουμεν ουτως, ως δοκει. Α. Τι δ' ου σεβαστον, και μονον, πασηι φυσει; Β. Μονον
σεβαστον, ευ λεγεις. Α. Ἢ και σεβαστον και τι και υβριστεον; Β. Και πως αμικτα
μιξομεν; Α. Και γαρ σκοπωμεν ορκος ει τιμην φερει, Ἀλλ' ουδε γ' υβριν· Ει μη γ'
υπηρχε κινδυνος ψευδορκιας, Ουτως αν ειχε και σεβας· Ὥς τις μεσιτης ασφαλης
καλουμενος, Και γαρ μεσιτης. 793 Νυν δε σκοπει μοι το πραγμα και ποι φερει. Β.
Σχεδον μεν οιδα, πλην λεγε. Α. Ζητω τιν' εικω του λογου σαφεστατην. Β. Τις δ' αν
γενοιτο; Α. Πετραν τιν' ειδες εκ λοφου κινουμενην; Β. Και πολλακις γε· πως γαρ ου;
Α. Ῥοιζωι τε πολλωι σφενδονημενην κατω; Β. Πολλωι φοβωι τε. Α. Ἢ και τοδ' ειδες
ραιδιως ισταμενην; Β. Ει μη τις αλλος, ουκ εγω. Αυτην γαρ ωθουσ' η πετρα, κρειττων
χερος. Α. Λεγεις αληθη· Το δ' αυτο πασχω, καν εγω κατατρεχω. Ῥοιζος φερει με προς
βιαν· 794 Μενειν δ' απαρχης καμε ραιστον και λιθον. Β. Ῥαιστον τι δ' ουκ εχει; Α.
Τουτωι κακον μεν εστι και παν προσφερες, Μαλιστα δ' ορκος, οιομαι. Το πως δ',
ακουσον. Ἡδονη τωι πραγματι Πολλη προσεστιν. Ειτ' αν τυχηι τις εις συμπαθειαν
πεσων, Τι γινετ'; ουκ ανειργεται, Ἕως αν ελθηι προς κατακρημνον βαθος. Β. Λεγεις τι
κρημνον; Α. Κρημνων μεγιστος εστιν η ψευδορκια. Β. Το πως, μαθοιμ' αν ηδεως.
Πολλοι γαρ ουδ' ισασι πως εστι κακον. Ἔστι δε δη πως; 795 Α. Ου την εαυτου
πολλακις σωτηριαν Ὀμωμοκε τις; Β. Και μαλα. Α. Τι ουν; ∆εδοικε μη τι των κακων
δρασας, Τι και κακωθηι· Μεσην τεως τεθεικε την σωτηριαν, Την αυτος αυτου δηλαδη,
Ὥστ' εξολεσθαι, ει τυχοι ψευδη λεγων. Β. Ουτω δοκει μοι. Α. Τουτ' ουν λογιζου, καν
Θεον ποτ' ομνυσηις. Β. Το ποιον, ως αν ειδω; Α. Μεσον τεθεικας τον Θεον της
πιστεως. Β. Μεσον· τι δ' αλλο; Α. Φυλασσετ' ευορκουντι, λυεται δε μη, Ὅσον εφ'
ημιν. Β. Ευ λεγεις. 796 Α. Το μη φυλασσειν δ', ειπε μοι, τι σοι δοκει; Β. Ἄρνησις,
οιμαι. Α. Ἄρνησις ουν πεφυκεν η ψευδορκια. Β. Ουκ εστιν αλλως ουδαμη. Α.
Ἀρνησεως δε τι χειρον αρ' ειπειν εχεις; Β. Ουκ εστιν ευρειν. Α. Παντων αρ' εστι
χειρον η ψευδορκια, Ὡς γουν δεδεικται και μακρωι. Β. Πως ουν φυγωμεν; Α. Τον
τροπον κτησωμεθα Πιστον. Β. Μεγ' ειπας. Α. Ὅρκου γαρ ηττον χρεια τοις
ευγνωμοσιν. Β. Ἧττον γαρ οιμαι ουδαμως. Α. Ἀλλ' ο τροπος καθιστατ' αντι
μαρτυρος. Β. Ἔχει γαρ ουτως. Α. Τι πλειον εστι τοις πολυορκοις, ειπε μοι; Β. Γελως.
Τι δ' αλλο προστιθεις; 797 Α Μηδ' αν λεγωσιν ουν τι και πιστον, δοκειν. Β. Καμοι γ'
 
 
 

42
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αρεσκει. Α. Φερ' ουν, εμοι πεισθητι. Β. Και μαλιστα μεν. Α. Τοις του λογισμου
φαρμακοις Πασαν κατασχε την νοσον. Πολλοι δε δη Ὧν ισμεν ημεις Και μειζονων
εκρατησαν η βουλομαι. Β. Τινων λεγεις δη μειζονων; Α. Θυμου, φθονου τε,
πλησμονης, των πλησμονης. Β. Πως ταυτα μειζω; Α. Πλειων ορεξις. Ὧν δ' ορεξις
εντονος, Μειζων καθεξις. Β. Πας λογος. Ει δ' ου καθεκτην την νοσον τεως εχεις, Τι
δει γενεσθαι; 798 Α. Το γουν αει, και μειζω, και παντος περι, Ὅρκους πληθυνειν,
φευγε μοι. Β. Ποτ' ουν, τινας τε, και τινων διδως χαριν; Α. Ουσης αναγκης. Β. Ἔστω.
Τινος δε δη, προστιθει; Α. Κινδυνων Ἐλευθερωσων δη τινας. Β. Χρηστον γε. Α. Ἢ
σεαυτον αισχρας αιτιας Ἐλευθερων γε. Ὅρκος δε μη σοι χρηματων κερδος φεροι.
Λιαν γαρ αισχρον φαινεται. Β. Λιαν. Α. Προχειρον εγκαλειν ψευδορκιαν Τουτων τι
μαλλον; Πλειους κακοι γαρ εισιν εις τα χρηματα. Β. Πλειους· τις ου συνθησεται; Α.
Και τοις σοφισταις τουτ' εδογματιζετο. Β. Τι ουν μεγ' ημιν; 799 Α. Ουδεν το
μιμεισθαι, ει δε και φαινοιμεθα Χειρους, τοδ' αισχρον και μαλα. Β. Ὅρκους δε δη
μαλιστα φευκτεον τινας; Α. Ευδηλον εστι. Β. Πλην σου γ' ακουειν ασφαλες. Α.
Τουτους λεγω Ὅσοι γε φρικωδεστεροι. Β. ∆εδοικας ειπειν; Α. Ὅσσοι αν μνημην Θεου
Ἔχουσιν απλως. Β. Γραφων δε δη τι, και παθους, και προσφορας; Α. Και ταυτ' ομοιως
μυστικα. Β. Ἡμιν δε δη μαλιστα των εγχωριων· Α. Και δακρυω γε. Το γαρ συνηθες
και νομος καθισταται. Πλην πανθ' αλωτα τωι λογωι. 800 Β. Τιν' ουν λελοιπας ορκον;
Α. Ειθε μηδενα, Μη δ' ην τις αλλος. Β. Ει μη γυναικα, τεκνα, την σωτηριαν, Ζωην,
απενθητον βιον. Α. Ἀραι ταδ' εστιν, αλλ' ομως ορκος δοκει. Β. Και γαρ δοκειτω
Ταυθ', οι τε και πληγεντες ουκ ολωλαμεν· Ψυχης γαρ ουπω κινδυνος· Ἣν εξολεσθαι,
παντελης εστι μορος. Α. Ὀρθως εχει σοι. Σοι δ' εις απαντα, τηι ζεσει της καρδιας,
Θεος, τραπεζα, φιλτατα, Σταυρος, γυνη, το θειον αιμα, αιμα σον, Γη και θαλασσα, Ὃ
πρωτον ηνεγχ' η κακη προθυμια, Τωι σωι φθορει κινουμενον· 801 Ὃς και γλυκειαν
την νοσον ποιει δοκειν, Ὢ της ανοιας! Ὥσπερ χεοι τε χρυσον εκ γλωσσαλγιας. Β.
Ἔχει γαρ ουτως, ως λεγεις. Α. Ἄλλα δ' επ' αλλοις κυματ' εξεγειρεται, Θυμου
πνεοντος Ἴσως, ισως δε χρηματων ισως ποθου· Πλεισται γαρ εισιν αι παγαι. Ου τον
χεθεντα δεινον ορκον οιεται. Β. Ουκ οιεται γαρ. Α. Τωι δ' εμμενοντι, φευ ταλας!
συμπνιγεται. Β. Ὥσπερ γραφευς ει του παθους. Α. Πειθειν νομιζει τωι απειθεισθαι
πλεον, Ἂν μη νοηθηι. 802 Τι δει λογων σοι πλειονων, αν εις κρατηι; Β. Μοχθος
περισσος δηλαδη. Α. Ὅρκων δε τι δει πλειονων, αν εις κρατηι; Β. Ουκ οιομαι γε. Α. Το
πληθος ουν γνωρισμα της ου πιστεως. Β. Ουκ εστιν αλλως, ευ λεγεις. Α. Ἢ μηδολως
ουν ομνυειν, η ειπου τινα. Β. Τουτ' ην αριστον. Α. Εις αν τρεπηται, και το παν
τραπησεται. Β. Καλου γε του σοφισματος! Α. Ειποι τις αν, το πληθος ως πιστευεται; Β.
Νομιζεθ' ουτως. Α. Ἢ και κονιν συνθεις συ ποιεις χρυσιον; Β. Τις δ' αλλος, η τις η
φυσις; Α. Ἐκ πλειονων δε, τις λογος, απιστουμενων Πιστιν γενεσθαι; 803 Β. Ουδεις,
εμοι γε φαινεται. Α. Παυσεις ποτε Πλουτου κακιστου βελτιον; Ουκουν ομηι τα παντα,
ουδε παντοτε, Ἔσθων, κυβευων, Πλεων, οδευων, δυστυχων, ευημερων, Ἀπεμπολων,
τι κτωμενος, Χαιρων, στεναζων, εν φιλοις, εν συμποταις, Ἐμων τον ορκον, Ὡς οι
τροφης τε και ποτου πεπλησμενοι. Β. Πολλης το πραγμα συμφορας. Α. Ἀλλ' ουδε
παντων εινεχ', ως αλωσιμος, Ἐπαν κρατηθηις Ἔργου, λογου, σκιας τε και
τυραννιδος. Β. Ὡς γουν τα πολλα φαινεται. 804 Α. Τα πανθ' υβριζεις, και Θεον και
πραγματα. Β. Πως δη τα παντα; Α. Εις εν τα παντα συντιθεις, ουκ οντ' ισα. Σπαρτος
τοδ' εστιν ηνιας. Τι δ'; ουχι, φησεις, και Θεος ποτ' ομνυων Ευρισκεθ' ημιν, Ὡς αι
Γραφαι γουν; Ἢ τι και κρεισσον Θεου; Β. Τι κρεισσον ουχ ευρισκεται. Α. Ει δ' ουτι
κρεισσον, ουδ' αν ομνυοι ποτε. Β. Πως ουν λεγουσι; Α. Λεγει τι, τουτο δ' ορκος εστι
του Θεου. Β. Πως ουν καθ' εαυτου λεγεται; Α. Πως; ουδ' αν ειη παντελως, ει
ψευδεται; Β. Φρικτον λεγεις τι. 805 Α. Φυσις γαρ εστι και το αψευδειν Θεου· Ουκ
 
 
 

43
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εστιν οστις αντερει. Β. Τι δ' η Παλαια; Α. Ου τον ορκον κωλυει, Ζητει δ' αληθη. Και
γαρ φονευειν τηνικαυτ' ην εννομον, Νυν δ' ουδε παιειν. Β. Του χαριν; Α. Τοθ' η
τελευτη των κακων εκρινετο, Νυν και το κινουν. Β. Ουτω δοκει μοι. Και γαρ ηλθ' επι
πλεον. Α. Ὥστ' ουδ' ομειται σωφρονων Β. Τι ουν; δεδωκας εστιν οις, ως νηπιοις,
Τροφης τα πρωτα, Ὡς αν λαβωσι και τροφην την υστερον; Α. Ὀρθως γε και
σοφωτατα. 806 Β. Και Παυλος ωμνυ, φασι. Α. Τις τοδ' ειπε σοι· Ὡς ληρος ην τις! Β.
«Μαρτυς Θεος μοι,» και, «Θεος τοδ' ιστορει,» Ταυτ' ουκ ην ορκου; Α. Και τινος;
Πιστωσις εστι τοις τοσουτοις αῤραγης, Β. Ἐμοι δε δωσεις; Α. Και παντα μοι γενοιο
Παυλος εις σθενος. Σταθμη δικαια τουτο γε. Β. Θυμος τι ληψετ'; Α. Ευγε, τηνικαυτα
δη, Ἐπαν τι συμβηι. Ἁπλουν κακον τι χειρον, η δισσον δοκει; Οιον τοδ' εστι· Το δ' ου
προκληθεντ' αθροως ορκωι πεσειν. Τι φαινεται σοι; Β. Ναι φθονος. 807 Α. Τι δ', αν
προκληθεις, αλλο χειρον ειργασω; Β. Τουτ' αυτο δη που. Ει δ' εξ αγνοιας; Α. Μειον.
Ἀλλ' υπευθυνος, Ὧν ην το κινημ' εξ εμου. Β. Ει δ' ουκ ακων μεν, κινδυνων δ'
ελευθερων; Α. Ἄλλος δοτω τις. Β. Ει δ' εγγραφοι τις, ορκον ουκ ομωμοκως; Α. Τι ουν
το γραμμα βουλεται; Χειρογραφον δε των δεσμων δεσμει πλεον. Β. Ει δ' εξ αναγκης;
Α. Πως ου τεθνηκ'; εχρην δε προσθεν και θανειν. Β. Ει δ' ου Γραφων προκειμενων; Α.
Σελις το σεπτον, η Θεος χαριζεται; Β. ∆ηλον τοδ' εστι. Α. Φοβηι το δερμα, τον Θεον δ'
εγω πλεον. 808 Β. Πολλοις συνηθης η νοσος. Α. Πολλοις τοδ' εστιν· οιον ει τις
δεσποτην Παιων, ατιμων, Τον δουλον η αφειτο, η τιμαιν θελοι. Β. Πολλης γε της
ατιμιας! Α. Ἢ και βασιλεως εικονα σωζοιτο τις, Αυτον καθαιρων. Β. Ἔχει μεν ουτω.
Τουτο προστιθει δ' ετι, Ειπερ τι λειπει τωι λογωι. Α. Ἡ γλωσσ' ομωμοχ', η δε φρην
ανωμοτος, Πολλοι λεγουσιν. Ἅπαντα προσθεν, η ορκος, σοφιζεται. Μηδεις
πλανασθω μηδολως. Ὅρκος μεν εστιν, η δε διπλοη ποσον Κακον προσεστι! 809 Β.
Σκοπω. Τι δ' ορκος; Α. Των δεδογμενων ο νους. Β. Ἔφριξ' ακουων οις λεγεις. Α.
Λεγεις μεν. Ουπω δ' οιδα πριν πειραι μαθω. Πιστις γαρ εργον. Φρισσουσι μεν τοι και
συες παραυτικα, Συος βοωντος. Β. Ὧδ' εχει. Α. Ἀλλ' ου μεγ' ουδεν. Ει δε καρδιας
λογος Ἅψαιτ', επαινω. Β. Τι δ'; ου το λουτρον εστι μοι καθαρσιον; Α. Ἔστι. Σκοπει δε.
Β. Τι σκοπω; Α. Ου του τροπου παντως γε, των δ' επταισμενων Β. Τροπου δε, πως αν;
Α. Ουτω μονως αν, ην τι και προεκπλυνηι. Β. Νοω. Α. Φοβος γαρ του προσω· Πολλων
δε συγχωρησις ου τιμητεα. 810 Β. Πως αν τοδ' ειποι; Α. Μη που δεησις δευτερου
καθαρσιου; Β. Τι δ' εστι τουτο; γνωρισον. Α. Ἔστι δε μακρων δακρυων και τηξεως. Β.
Μη μοι γενοιτο. Α. ∆εινον προεσθαι δωρον ευκολωτερον. Β. Πλακες ταδ' εισι του
Θεου Α. Θεου γαρ εισιν· εγγραφοις δε καρδιας Πλαξι γε της σης. Βουλει μαθειν ως
τουτο του φθονου παλη, Τοις σοις φθονουντος δεξιοις; Β. Ειπων ονησεις· πολλα γαρ
παλαιομαι. Α. Ἄκουε. Β. Φασκε. Α. Ἤκουσα σου λεγοντος ουκ αδακρυτι. Β. Τι τουτο;
ουκ αρνησομαι. 811 Α. Ὡς ην ποτ' ειπων οντινουν λογον τυχω, Ὅρκον δε μη θω, Ὡς
ου τελειοις τοις λογοις αισχυνομαι. Β. Τουτ' εστ' εκεινο εμφανως. Α. Το λειπον
αυτος προστιθηις συ τωι λογωι Τοδ' εστιν ορκος, Κακον πληρωμα της δεινης φλογος.
Πλατων δε ποιει και τοδε Ὡς μη θεον τιν' ομνυειν τηρων σεβας. Β. Ευ οιδ' ο φησεις.
Α. Ἦν τις πλατανος, καθ' ης ωμνυ και μονης, Ἀλλ' ουδε ταυτης ευστοχως. Ἀλλ'
οιδεν ηι τον, τινα δ', ου προσην ετι. 812 Τι τουτο δ' εστιν Ὅρκου σκια τις, εμφασις τ'
ανωνυμος. Β. Ἄνορκος ορκος. Ὡς ξενον! Α. Μα το δαιμονιον οι σοφοι. Β. Πανορκια
Τουτ' εστιν ηδη. Α. Περας τοδ' εστω του λογου. Β. ∆ιψωντα με Λειψειν απειλεις ως
ταχος. Α. Ει μεν τοι μικρον ορκος ειναι σοι δοκει, Τουτ' ουκ επαινω. Ει δ' εστιν,
ωσπερ εστι, των φρικτων λιαν, Καγω τι τολμω των καλων· Αυτον γε σοι τον ορκον,
ορκους εκτρεπου. Β. Ἔχεις το νικος. 813 Α. Ει τουτ' εχοιμι, Χριστε μου, σε δοξαζω
Τον θαυματουργον, ως παρος. Παντες δ' ομοῤροθουντες ειπωμεν ταδε, Ἀμην,
γενοιτο. ΚΕʹ. Κατα θυμου. Θυμωι χολουμαι τωι συνοικωι δαιμονι, Ουτος δικαιος των
 
 
 

44
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

χολων εμοι μονος, Ει δει τε και πασχειν γε των ειωθοτων. Ἐπει γαρ ορκον τωι λογωι
κατειχομεν, Σιγης φεροντες καρπον αξιον λογου· Παμπαν τιν' ορκου ριζαν ειδοτες
χολον, Πολλαις συν αλλαις, αις το δεινον φυεται, 814 Την αγριωτατην τε και
μελαντατην· Και την, Θεου διδοντος, εξαιρησομεν, Τεμνοντες, ως οιον τε, τηι λογου
τομηι. Αιτω και πρωτον, μη χολουσθαι τωι λογωι. Ουτω γαρ εστιν η νοσος των
ασχετων, Ὥστ' αγριουσθαι πολλακις και ταις σκιαις, Αυτοις τε τοις σφων γνησιοις
παραινεταις. ∆ει δ', ως εοικε, μη τι μαλθακον λεγειν, Κακου τοσουτου τωι λογωι
προκειμενου· Ἀλλ' ως πυρος βρεμοντος αγριαν φλογα, Πηδωντος, αιθυσσοντος
εντιναγμασι Πολλοις, ανω ρεοντος εμψυχωι φοραι, 815 Λαορως αει τα προσθεν
οικειουμενου, Ὕδωρ, κονιν πεμποντας ευνασαι βιαι· Ἢ θηρα λοχμης εκφανεντα
συσκιου, Φρισσοντα, πυρ βλεποντα, εξαφρουμενον, Μαχης ερωντα, και φονων και
πτωματων, Λογχαις, κυνηγοις, σφενδοναις καταιχμασαι Ἴσως αν ουτω του παθους
γενοιμεθα Κρεισσους, Θεου διδοντος, η τι μετριως Σχοιημεν. Ουδε τουτο των μικρων
εμοι, Κακου μεγιστου και τις ενδοσις μικρα, Ὡς τοις βαρειας εκ νοσου στενουμενοις.
Μικρου δ' ανωθεν την νοσον σκεψωμεθα, Ἥτις, ποθεν τε και οπως φυλακτεα,
Ἀνδρων παλαιων συλλογας σκοπουμενοι, 816 Ὅσοι διεσκεψαντο πραγματων
φυσεις. Εισιν μεν οι λεγουσιν αιματος ζεσιν, Του γειτονουντος καρδιαι, την εκστασιν·
Ὅσοι νεμουσι την νοσον τωι σωματι, Ὥσπερ τα πολλα των παθων αλλοις τισιν.
Ἄλλοι δ' ορεξιν ειπον αντιπληξεως (Ψυχηι διδοντες την βλαβην, ου σωματι), Ὀργην
δε την ορμωσαν· ει δ' ενδον μενει Λοχωσα, τουτο μνησικακιαν τυγχανειν Ὅσοις δ'
εδοξεν η νοσος του συνθετου, Ζεσιν μεν ειπον αιματος, την δ' αιτιαν, Ὄρεξιν ειναι,
συντιθεντες και λογον. Ταυθ' ως εχει μεν, ουχι νυν σκοπητεον. Ἐκεινο μεν τοι και
λιαν των γνωριμων, 817 Ὡς νους απαντων ηγεμων· ον συμμαχον ∆εδωκεν ημιν
κατα παθων ο ∆εσποτης. Ὡς ουν χαλαζης οι δομοι σκεπασματα, Θαμνοι δε κρημνων,
και βυθων ερεισματα, Τειχη δε τοις φευγουσιν εκ μαχης τινος· Ουτω λογισμος προς
χολου παρουσιαν. Ὅταν καπνιζηι το φλεγον την σην φρενα, Πριν πυρ αναψαι, και
ριπισθηναι φλογα, Ὅταν ποτ' αισθηι πνευματος κινουμενου, Ευθυς Θεωι πλακηθι, και
τονδ' εννοων Ὡς σου προεστωθ', ων τε κινηι, μαρτυρα, Αιδοι φοβωι τε την φοραν του
πραγματος Ἐπισχες, αχρις η νοσος παρηγορος. Ευθυς βοησον των μαθητων ρηματα·
«Ἐπιστατα, κλυδων με δεινος αμφεπει.» 818 Τιναξον υπνον, και σον εξωσεις χολον,
Ἕως λογισμου και φρενων επικρατεις, Ὧν πρωτον εστιν η νοσος κατακλυσις Ἕως
χαλινον, ιππος ως δυσηνιος, Ουπω δακων οδουσιν ερχετ' ευδρομος, Πνεων δρομον
τε και φαραγγας, και βαθη, Θυμωι σκοτωσας ομματων οδηγιαν. Ῥαιον γαρ εστιν
αρχομενον αγξαι λογωι, Ἢ πρωτον αρπασαντα κατασχειν βιαι. Αυτος γαρ αυτον
εκκαιων ουχ ισταται, Ἕως λογισμον κρημνισηι τον ιπποτην. Ἔπειτα μοι, το αισχος
ηλικον, σκοπει, Οιον τιθησι τον κακως πεπληγοτα. Των μεν γαρ αλλων αι νοσοι και
λαθριοι, Ἔρως, φθονος, λυπη τε και μισος κακον· 819 Τινων δε φαινοντ' ουδ' ολως,
η τι βραχυ, Ἀλλ' ενδον εισιν αι νοσοι κατασχετοι. Τυχον γαρ εκτακειεν εν βαθει
φρενος, Πριν και γενεσθαι τοις ορωσιν εκφανεις. Κερδος δε λανθανουσα και
δυσπραγια. Θυμος δ' ολον γυμνον τε και δηλον κακον, Εικων προκυπτουσ' ουχ
εκοντος σωματος. Ει σοι τις ωπται των αλοντων τωι παθει, Οιδας σαφως ο φημι, και
γραψει λογος. Ἔσοπτρον εχρην εσταναι χολουμενοις, Ὡς αν βλεποντες, αλλα την
αυτων υβριν Μικρον χαλωιεν, του παθους εξ οψεως, Κατηγορωι σιγωντι καμπτοντες
φρενα. Ἦ και τοδ' εστη, καυτος υβριστης ο σος, 820 Ἐν ωι κατοψει σαυτον, ει σχολην
αγοις. Παθος γαρ οις εν, κοινα και συμπτωματα. Ὕφαιμον ομμα, και θεσεις
διαστροφοι, Τριχες συωδεις, και γενυς διαβροχος, Ὠχρα παρεια, νεκροτητος εμφασις·
Ἄλλων ερυθρα, και μολιβδωδης τινων· Ὅπως αν, οιμαι, και τινα χρωσας τυχοι Ὁ
μανιωδης και κακιστος ζωγραφος· Αυχην διοιδων, εγκυλουμεναι φλεβες, Πνοη
 
 
 

45
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

λογον κοπτουσα και πυκνουμενη, Λυσσωδες ασθμα, και φρυαγμ' ασχημονουν,
Μυκτηρ πλατυς τε και πνεων ολην υβριν. Κροτοι τε χειρων, και ποδων εξαλματα,
Κυψεις, στροφαι, γελωτες, ιδρωτες, κοποι· 821 Τινος κοπουντος; ουδενος, πλην
δαιμονος. Νευσεις ανω τε και κατω, λογου διχα, Γναθοι φυσωμεναι τε και
ψοφουμεναι, Ὡς δη τις αλως· παιομενη τε δακτυλοις Ἡ χειρ απειλει, και ψοφων
προοιμιον. Και ταπι τουτοις τις παραστησει λογος; Ὕβρις, αραγμος, αισχροτης,
ψευδορκιαι, Γλωσσης ζεουσης δαψιλη ραντισματα, Οιον θαλασσα, εξαχνιζουσης
πετρας. Λεγει κακον το μεν τι, τουδ' ορμην εχει, Τωιδε στενουται, και παραυτικ'
αγνοει. Και τοις παρουσιν ηρεμουσι δυσφορει· Ζητει τα παντα συνδονεισθαι τωι
κλονωι. Αιτει κεραυνους, γινετ' αστραπηφορος, 822 Αυτωι μενοντι δυσχεραινει τωι
πολωι. Το μεν τι ποιει των κακων, τωι δ' εστιαι Τον νουν. Φρονει γαρ, ως δρασας α
βουλεται. Κτεινει, διωκει, πυρπολει. Τουτων δε τι; Ουτω τυφλον τι και ματαιον η
ζεσις! Ἄφωνος εστιν, ασθενης, βοηλατης, Ῥητωρ, Μιλων, τυραννος ημιν αθροως. Ὁ
δυσγενης τε και πενης, τον ευγενη, Τον ευπορουντα, δυσγενεστατον καλει, Πενητα·
δουλομορφον, η λωβη βροτων, Τον ανθος ωρας· δυσκλεη τον ευκλεα, Ὁ μηδ' ος εστι,
μηθ' οθεν, λεγειν εχων. Ουκ οιδα κλαυθμος, η γελως το δρωμενον. Παν οπλον εστι
τωι χολωι, και μη παρον. 823 Πιθηκος εστι, και Τυφωευς γιγνεται. Ἀποστρεφει την
χειρα, κυρτοι δακτυλους, Ζητει λοφον τιν', η τον Αιτναιον παγον, Ὡς σφενδονησων
και μακραν βιαι χερος Ὁμου βελος τε και ταφον τωι δυσμενει. Τι πυρ εφεξει την
υβριν, χαλαζα τις; Ὅταν κενωσηι των λογων τας σφενδονας, Αι χειρες ευθυς,
αγχεμαχοι προσβολαι, Μαχη βια τε, και κρατει του δυσμενους. Ὁ δυστυχεστερος τε
και κρατουμενος. Ἧτταν γαρ οιδα το κρατειν εν χειροσι. Ταυτ' ουχι δαιμων; και
περα, πλην πτωματος. Και πτωματ' ειδον εστιν ων δονουμενων, Ὅταν φερωνται τηι
φοραι του πνευματος. 824 Ταυτ' ουκ αλλοτριωσις ενδηλως Θεου; Πως δ' ου; Θεου γαρ
το πραον και ημερον, Ου καθυβριζειν ου καλον την εικονα, Μορφην επεισαγοντας
αγνοουμενην. Ουδεν τοσουτον ημιν η εμπληξια, Ουπω τοσουτον αι νοσοι των
σωματων. Ταυτ' ουχ εκοντων, αλλα δυστυχων παθη, Ει και πονηρα, και παρουσι
δακνομαι (Το γαρ παρον πως τοις κακουμενοις πλεον) Οικτου τε μαλλον η καταρας
αξιον. Και των κακων το δηλον ασφαλεστερον· Το δ' ου δοκουσι προσπεσον,
λυμαινεται. Μεθη κακον μεν· πως γαρ ου; τις δ' αντερει; Και τουθ' εκοντων· οι γαρ
ων εστ' αιτιον 825 Ουκ αγνοουντες, αλλ' ομως ηττωμενοι, Αυτοι προδηλως του
κακου γεννητορες. Ἀλλ' ουν εκει μεν του κακου το δυσχερες, Γελως, ον εις επαυσεν
υπνος αυτικα. Θυμου δ' υπερκλυσαντος, ει χειρον, λεγε, Τι των απαντων οιδας, η τι
φαρμακον; Ἄλλοις μεν εστιν εις φρενας πεσων Θεος· Θυμος δε πρωτον τωι Θεωι
φρασσει θυρας, Ἅπαξ υπερσχων· η δ' υπομνησις Θεου, Χειρον· συναπτει και Θεον
ταις υβρεσιν. Αυτωι λιθους ποτ' ειδον, ω δεινου παθους! Ῥιπτουμενους, κονιν τε και
πικρους λογους. Τωι που, τισι τε και οπως αλωσιμωι; Νομοι παρωθουνται, ου
διεγνωσθη φιλος, Ἐχθρος, πατηρ, γυνη τε, συγγενεις, ισα. 826 Μιας φορας απαντα,
χειμαῤρου θ' ενος. Ἢν και τις ενστηι, τον χολον μεθειλκυσεν Εις αυτον, ωσπερ
θηριον ψοφημασιν, Αυτος τε χρηιζει συμμαχων ο συμμαχος. Τουτοις μεν ουν μαλιστα
καμπτεσθαι λογοις· Ου γαρ δεησηι πλειονων, αν ευ φρονηις. Ει δ' εστ' επωιδης χρεια
σοι και μειζονος, Βιους σκοπει μοι των παλαι και των νεων, Ὅσοι ποτ' εσχον εκ
τροπου παῤρησιαν, Τινες μαλιστα προσφιλεστατοι Θεωι Τι πρωτον, η μεγιστον
εξησκηκοτες, Μωσης εκεινος, Ἀαρων, οι φιλτατοι, ∆αυιδ, Σαμουηλ, ειτα Πετρος
υστερον; Οι μεν γε μαστιχθεισαν Αιγυπτον τοσαις Πληγαις ασωφρονιστον ειχον·
αλλ' ομως 827 Φειδοι προσηγονθ' ως το Φαραω θρασος, Ἕως επεκλυσθησαν εκ της
υβρεως, Οις μη το μακροθυμον ηνεγκεν σεβας, Ὡς αν μαθωσι παντες αιδεισθαι τοδε.
Κρεισσον θρασυν γαρ η πραον περιφρονειν. Αινω Σαμουηλ, ος ποθ' υβριν δυσφορων,
 
 
 

46
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ῥηξαντος αυτωι την διπλοΐδα του Σαουλ, Ειτ' αξιωθεις, ως γε συγγνωμην εχειν,
Ἀφηκεν ευθυς τωι λογωι την αιτιαν. Τουτου τι δ' αν γενοιτο ημερωτερον; ∆αυιδ
υπομνησθητι, και των κρουματων, Ἐξ ων πονηρου πνευματος Σαουλ ποτε 828
Ἠλευθερωσεν· ειτ' αγνωμονος τυχων, Φευγων, αλυων τον περι ψυχης δρομον,
∆οθεντος αυτωι του Σαουλ εφεισατο (Και τουτο δ' ιστε), και μογις σεσωσμενος. Ἡ
διπλοις γνωρισμα της εξουσιας Κεκαρμενη, φακος τε του κρανους κλαπεις. Τι δει
λεγειν τον υιον ως ηνεσχετο, Τον πατροφοντην, και τυραννον απρεπη; Ὅπου γ'
εκεινον και κλαει τεθνηκοτα, Θρηνοις τε πολλοις ανακαλει και γοοις, Τον μηνυτην
τε του παθους αμυνεται, Ὥσπερ λαβων τιν' εχθρον, ουκ ευαγγελον; 829 Ἡ γαρ φυσις
εμπροσθε των εγκληματων Ἔστη, λαβουσα τον τροπον συνηγορον· Ὡς και
προσαντης τωι στρατωι κατασταθεις, Μικρου γενεσθαι του κρατους αλλοτριος. Τι δ';
ου τον υβριστην Σεμεει εκαρτερει. ∆υσφημον οντα τωι κλεει της εισοδου; Πετρου δε
δητα του σοφου τεθαυμακα, Ὡς μακροθυμως και λιαν νεανικως Ἤνεγκε Παυλου
την καλην παῤρησιαν (Και ταυτ' εν αστει τηλικουτωι και τοσοις Ἐπαινεταις τε και
μαθηταις του λογου), Ὡς συντραπεζος ου καλως ην εθνεσιν, Ει και τοδ' ᾤετ'
ωφελησειν τον λογον. Ἦν γαρ το κινουν και μονον Θεου φοβος, 830 Ἢ του λογου τ'
ελλαμψις εκ κηρυγματος. Ουκ αν παρελθοιμ' ουδε το Στεφανου καλον, Ὃν οιδ'
απαρχην μαρτυρων και θυματων. Λιθοις εχωννυτ'· αλλ' ομως, του θαυματος! Μεσος
λιθασμου, φθογγος εξηκουετο, Αυτος τε συγχωρησιν, ως ευεργεταις, ∆ιδους
λιθασταις, τον Θεον τ' αιτουμενος. Ταυτ' ου προδηλως της Θεου τυπωσεως, Και των
εκεινου και παθων και δογματων, Ὃς ων Θεος τε και κεραυνων δεσποτης, Ὡς αμνος
ηγετ' εις σφαγην αφωνιαι; Ἐμπτυσματων τε και ραπισματων οσων Ἠνεσχετ'! αχρις
ωτιου πεπληγοτος Το χρηστον οιδε Μαλχος. Ουκ εκραυγασεν 831 Ἐνδεικτικον τι και
γεμον παῤρησιας Ουδ' ειριξεν τι. Τον κακιαι τεθλασμενον, Ἄκλαστον εσχε. Την
φρενος κουφην φλογα Σβεσειν λεγει μεν, ως δε χρηστος φειδεται, Ὡς αν κρατησηι τωι
πραωι το συγγενες. Τοιαυτα και τοσαυτα του σου ∆εσποτου. Οις, αν τι πασχοις,
αντισηκωσεις τα σα, Καν πανθ' υποστηις, το πλεον λελειψεται· Ειπερ το πασχειν
κρινεται προς αξιαν. Ἀρκει ταδ' ημιν ευγενη παιδευματα, Πλακων νομοι τε και
τροποι των εξ ορους, Ει δει τι τουτοις προστεθηναι και νοθον; Και χειρον ουδεν· ως
τι καν τοις χειροσι Των κρεισσονων τε και φιλων δρεψωμεθα. Ὧν γαρ κρατειν και
σφοδρα, ου σφοδρ' αινετον, Τουτων κρατεισθαι και λιαν, ποσον κακον! 832
Μεμνησομαι δε και τινων, και συντομως. Παιειν εμελλεν ο Σταγειριτης τινα, Λαβων
επ' αισχροις και κακοις εγκλημασι· Θυμου δ' επεισελθοντος ηνικ' ᾔσθετο, Ἔστη
παλαιων τωι παθει, ως δυσμενει. Μικρον δ' επισχων, ειπεν (ω σοφου λογου!)
«Καινον πεπονθας. Προστατην εσχες χολον· Ει μη γαρ οργη, καν δαρεις απηλλαγης.
Νυν δ' αισχρον ην μοι τωι κακωι πληττειν κακον, Κρατειν τε δουλου του παθους
ησσωμενον.» Ουτως εκεινος. Τον δ' Ἀλεξανδρον λογος, Ειποντος αυτωι
Παρμενιωνος ποτε, Πολιν τιν' εξελοντι των Ἑλληνιδων, Ειθ' ο δρασαι χρη πολλακις
σκοπουμενωι, Ὡς, ειπερ ην εκεινος, ουκ εφεισατο· «Ἀλλ' ουδ' εγωγ' αν, ειπερ ην,
φαναι, συγε. 833 Σοι μεν γαρ εστιν ωμοτης, το δε πραον Ἐμον, φυγειν τε την πολιν
τους κινδυνους.» Κακεινο δ' οιον, ως επαινων αξιον; Ἐλοιδορει τις τον μεγαν
Περικλεα, Πολλοις ελαυνων και κακοις ονειδεσι (Των ουδε τιμιων τις), αχρις
εσπερας. Ὁ δ' ησυχη την υβριν, ως τιμην, φερων, Τελος καμοντα και βαδιζοντ'
οικαδε Προυπεμψε λυχνωι, τον χολον τ' απεσβεσεν. Ἄλλος δ' υβριστην, πλουσιαις
εφ' υβρεσι Προσθεντ' απειλην· «Ὡς ολοιμην παγκακως, Ει μη κακον κακως σε
κτειναιμι σθενων.» Τουτοις αμειβεθ' ως φιλανθρωποις λογοις· «Καγω γ' ολοιμην, ει
σε μη θειην φιλον.» Κωνσταντιον δε (και γαρ ειπειν αξιον, Ὡς μη τα προσθεν
τυγχανηι λογου μονα, 834 Περιφρονητε θ' ωνπερ αυτοι μαρτυρες), Φασι ποτ' ειπειν
 
 
 

47
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αξιον μνημης λογον Τις δ' ην; εκεινον των τις εν τελει ποτε, Παρωξυν' ημιν, ου
φερων τιμωμενους Τιμαις τοσαυταις (και γαρ ευσεβεστατος, Ει περ τις αλλος
βασιλεων, ων ισμεν, ην)· Πολλοις δ' επειπων και τινα τοιουτον λογον· «Τι της
μελισσης εστιν ημερωτερον; Ἀλλ' ουδ' εκεινη των τρυγωντων φειδεται·» Ἤκουσε·
«Πως ουκ οιδας, ω βελτιστε συ, Ὡς ουδ' εκεινηι κεντρον εστιν ασφαλες; Παιει μεν,
αυτη δ' ευθεως απολλυται.» Τοσαυτ' εχεις συ του παθους τα φαρμακα, Παντων δε
μειζον, ων εφην, την εντολην, Ἣ μηδε τον πλησσοντα υβριζειν εαι. «Ου γαρ
φονευσεις,» τοις παλαι τεταγμενον· 835 Σοι μηδε χολουσθαι εστιν εντεταγμενον, Μη
τοι γε παιειν, μητε δη τολμαιν φονον. Το πρωτον ειργων, ουκ εαι το δευτερον Το
σπερμ' αναιρων, τον σταχυν κεκωλυκε. Το μηδ' οραιν κακιστα, μοιχειας τομη. Το
μηδ' ομνυειν, φαρμακον ψευδορκιας. Το μηδε θυμουσθ', ασφαλεια προς φονον.
Σκοπει γαρ ουτω· θυμος εκπεμπει λογον, Λογος δε πληγην, η δε πληγη τραυματα· Ἐκ
τραυματων δε τον φονον γινωσκομεν. Θυμος πατηρ πεφηνε του πικρου φονου. Του
μη φονευσαι τις ποτ' ηνεγκε γερας; Το μηδε θυμουσθ' εστι των αινουμενων· Του μεν
γ' ο μισθος, η φυγη του κινδυνου· Τουτου δ' αμοιβη, γης μερος της τιμιας. Ἄκουε
Χριστου, τοις πραοις α βουλεται 836 Ἐν τοις μακαρισμοις, οις απηριθμησατο, Τα
μετρ' οριζων των εκειθεν ελπιδων. Τουτου χαριν σοι και νομους τοιους γραφει. Παιηι
παρειαν; πως δε την αλλην εαις Ἄκαρπον; ει μεν ουχ εκουσ', ουπω μεγα Πεπονθε,
μειζον δ', ην θεληις, τι λειπεται Και την εκουσαν προσθες, ως εμμισθος ηι. Χιτωνα
γυμνοι; προστιθει και δευτερον, Ἔσθημ' αν ηι σοι και τριτον, γυμνωσατω Τουτων
εχεις το κερδος, αν προηι Θεωι. Ἂν λοιδορωμεθ', ευλογωμεν τους κακους· Ἂν
εκπτυωμεθ', εκ Θεου τιμην εχειν Σπευδωμεν. Ἐκδιωκομεθ'; ουτι και Θεου; Τουτ' ουκ
αφαιρετον γε των παντων μονον. Ἄν τις καταραται, συ προσευχου τουδ' υπερ.
∆ρασειν απειλει; ανταπειλει καρτερειν. 837 Ἔργων εχεται· ση πραξις η ευπραξια.
∆υω γαρ ουτω τα κρατιστα κερδανεις· Αυτος τ' αριστος του νομου φυλαξ εσηι,
Κακεινον εξεις τωι πραωι τωι σωι πραον, Ἐχθρον μαθητην, οις κρατει νικωμενον.
Ὁραις; μαλιστα μεν σε μη χολαιν θελει· Τουτο γαρ εστι και το ασφαλεστατον· Ει δ'
ουν, προλυειν εσπερας την εκστασιν ∆υεσθ' επ' οργηι μη δεχου τον ηλιον· Ειτ' ουν, ος
εκτος ομματων πεμπει βολας, Ειτ' ουν, ος ενδον τοις σοφοις αυγαζεται. ∆υει γαρ
ουτος τοις πεπληγοσι φρενας, Ὡς τοις αριστοις και καλοις εκλαμπεται, Πλειον το
λαμπειν τοις βλεπουσιν ενδιδους. Τι δ'; ου φυσις δεδωκε, φησι, τον χολον; Και το
κρατειν γε του χολου. Λογον δε τις; 838 Τις δ' οψιν, η τις χειρας, η ποδων βασιν;
Θεος τα παντα και φυσις, πλην εις καλον. Σε δ' ουκ επαινω μη καλως κεχρημενον.
Ουτως εχει και τ' αλλα της ψυχης παθη. ∆ωρηματ' εστιν εκ Θεου, κινουμενα Λογου
ποδηγιαι τε και στρατηγιαι. Ζηλου μεν οπλον θυμος εμμετρως πνεων· Ποθου δε χωρις
ουχ αλωσιμος Θεος. Λογισμον οιδα των καλων διδασκαλον. Ει δ' εις τα χειρω ταυτα
την ροπην εχοι. Ὁ μεν χεων υβριν τε και μοχθηριαν, Ὁ δ' εις κακιστας ηδονας
οιστρηλατων, Ὁ δ' ου καταγχων ταυτα, και πλοκας στρεφων, Ουτω τα καλα γιγνεται
του φθορεως. Θεου δε δωρον ου καλον κακωι φυρειν. Θεον δ' ακουων εν Γραφαις
χολουμενον, 839 Ἣ παρδαλιν τιν', η παροιστρωσαν ποθωι Ἄρκτον, ζεοντα εκ μεθης
και κραιπαλης, Ἣ και μαχαιραν τοις κακοις στιλβουμενην. Μη τουτο ποιου του
παθους παρηγορον Ὧ προσπλακεις· ζητεις γαρ ου λυσιν κακου Καλως ακουε, μη
κακως, του πραγματος. Πασχει γαρ ουδεν ων εγω πασχω Θεος. Μη τις τουτ' ειπηι· και
γαρ ουδ' εξισταται Αυτος ποθ' αυτου. Ταυτα γαρ του συνθετου, Και των μαχεσθαι
ηργμενων εκ πλειονος. Ὁ δ' εστι, τουτ' ευδηλον, ατρεπτος φυσις. Πως ουν τυπουται
ταυτα; της τροπης νομοις. Πως; δειματωσαι των απλουστερων φρενας, Ὥσπερ τα
πολλα των λογωι δηλουμενων. 840 Ἀντιστροφην νοει γαρ, και το παν εχεις. Ἐπει γαρ
αυτοι πλησσομεν χολουμενοι, Χολαιν το πλησσον τους κακους εγραψαμεν, Ὡς οψιν,
 
 
 

48
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ωτα, χειρας εξευρηκαμεν, Οις χρωμεθ' αυτοι, τωι Θεωι δεδωκοτες, Ἐπαν τι τουτων,
ως δοκει, εργαζεται. Ἔπειτ' ακουεις τους κακους, ου τους καλους, Ὀργηι Θεου
πασχειν τι και δικης νομοις· Ὁ σος δε θυμος ου μετροις οριζεται. Παντας δ' ισους
τιθησι. Μη τοινυν λεγε Ὡς εκ Θεου σοι, και Θεου το σον παθος. Ἢ και φρονεις συ γ'
ως Θεον μιμουμενος; Ζηλωσον, αλλα την νοσον γ' αυραις διδου. Ει που δ' ανεγνως
ευσεβων ανδρων χολους, 841 Παντας δικαιους ευρες. Οιμαι δ' ου χολους, Κακοις δε
πληγας ενδικως κινουμενας. Ουπω γαρ ην εκεινοις η πληγη κακον· Πληγαι δ'
εκεινοις σφοδρα συμφορωτατον, Χρηιζουσι πολλης του βιου καθαρσεως, Ῥαμνου
σιδηρον οξυν εκκαλουμενης, Νομου τε προσθεν, και πριν ισχυσαι νομον Ουπω
τελειως τοις τοτ' εῤριζωμενον. Ουτω μεν ουν συ την νοσον κατασβεσεις, Τουτοις τε
σαυτον εκμαλασσων τοις λογοις, Ὡς οι κατεπαιδοντες ασπιδων γενους Οισεις δε δη
πως; τουτο γαρ σοι δευτερον. Μη που, πυρος πυρ εκκαηι χολου χολος· Ἴσον γαρ εστιν
αυτον αρξασθαι κακου, 842 Ἄλλωι τε κινηθεντι συμπαθειν κακως. Πρωτον μεν ευθυς
προς Θεον κατατρεχων, Αιτων τε την χαλαζαν εκτριψαι κακως, Ἡμων δε φειδεσθ'
ουδεν ηδικηκοτων· Σταυρωι τε σημειουμενος παραυτικα, Ὃν παντα φρισσει και
τρεμει, ωι παντοτε Προς παντας οιδα προστατηι κεχρημενος· Ἔπειτα σαυτον
ευτρεπιζων προς παλην Του τον χολον κινουντος ου χολουμενου, Ὡς αν κρατησηις
του παθους ωπλισμενος. Το μεν γαρ ουχ ετοιμον ουδ' ανθισταται· Ὃ δ' ηυτρεπισται,
τουτο και νικαιν σθενει. Το δε κρατειν τι; το κρατουμενον φερειν Τριτον σεαυτον μη
μεγιστων αξιων, 843 Ειδως οπως προηλθες, η καταστρεφεις· Ὡς μη ταρασσηι το παρ'
αξιαν πνεειν. Το γαρ ταπεινον και φερει νικωμενον. Ου καμπτεται δε το σφοδρ'
εξωγκωμενον. Σποδον δε, και γην, και σκιαν καλουμενους Αυτους υφ' αυτων οιδα
τους Θεωι φιλους, Ὡς αν τι συστελλωσι της επαρσεως. Συ δ', ως αριστος, τας υβρεις
απαξιοις; Μη και δικας οφληις γε του φρονηματος. Πως δ' αν παθων εργωι τι των ουχ
ηδεων Στερξαις, ος ουδε ρηματ' ευπετως φερεις; Τεταρτον, ειδως ουδεν οντα τον
βιον, Ἀλλ' ουδε κριτας απλανεις των πραγματων Ἅπαντας οντας των καλων η μη
καλων· Στροβουμενον δε και περιπλανωμενον 844 Το πλειον ημων, ω 'γαθ', εν τοις
πλειοσι. α μεν γαρ ημιν αισχρα ουχι και Λογωι· α δ' ουκ εμοιγε, ταυτα τωι Λογωι
τυχον. Ἕν εστι παντως αισχρον, η μοχθηρια, Το δοξαριον δε τουτο, και το ευπορον,
Ἥ τ' ευγενεια, παιδιων αθυρματα. Ὥσθ' οις μεν αχθομ', εντρυφαιν εχρην ισως· Οις δ'
οφρυουμαι, και ταπεινουσθαι πλεον, Ἢ νυν επαιρομ' ου καλως φυσωμενος.
Πεμπτον, λογισμωι μειζονι χρησωμεθα. Ὡς ει μεν ουκ αληθες ουδεν, ων λεγει, Ὁ τωι
χολωι ζεων τε και τυφλουμενος, Ουδεν προς ημας· ει δ' αληθευει λεγων, Ἐμαυτον
ηδικηκα, και τι μεμψομαι Τον εκλαλησανθ' α πριν ην κεκρυμμενα; 845 Χολος
φυλασσειν πιστιν ουκ επισταται Ὃς γαρ καθιστατ' ουδ' αληθες πολλακις, Πως αν
κατασχοι μοι χολος μυστηριον; Ἔπειτ' εκεινο σωφρονησεις εννοων, Ὡς ει μεν ουδεν
εστιν η ζεσις κακον, Ουδ' εγκαλειν δικαιον· ει δ' εστι κακον, Ὡς εστι, και σοι
φαινεται, μη αισχρον ηι Πασχειν, α του πασχοντος ει κατηγορος, Και μη τον εχθρον
λαμβανειν παραινετην; Ειτ' ει μεν εστι προσθεν ουκ αινουμενος Ουτος, ο νυν ζεων
τε και πνεων θρασος, Και νυν προδηλως αντι σου μεμφθησεται. Ει δ' αν καλων τις,
ου συ δοξεις σωφρονειν. Προς γαρ το κρεισσον η ροπη των πλειονων. Ἀλλ' ευ
πεπονθε; πλειον εγκληθησεται. 846 Ἀλλ' ηδικησε σ'; αυτον ου δρασεις κακως. Ἀλλα
σχεθησετ'; αν δε πλειον εκμανηι. Ἀλλα προηρξατ'; αλλα κλασθητω ταχος Τωι σωι
λογωι τε και τροπωι περιτραπεις, Ὥσπερ τι κυμα λυθεν εν χερσωι ταχος, Ἢ και ζαλη
τις ουκ εχουσ' αντιστασιν. Ὕβρις ταδ' εστιν; υβρις, ην συνεκπεσηις. Ἢ και νοσουσιν
αντιλοιδορησομεν; Των δαιμονωντων ου φερεις την ενστασιν; Τουτων λεγω δη των
υλακτουντων βιαι. Τους εκφρονας δε και δεινως μεμηνοτας; Ἂν ευ φρονηις γε· τους
μεθυπληγας δ' ετι, Ὧν την φρονησιν η μεθη κατεκλυσε. Τι δ' ει κυων σοι προσδραμοι
 
 
 

49
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

λυσσης γεμων; Τι δ' αν καμηλος φυσικης εξ υβρεως 847 Βροντωσα λαιμωι, καυχεν'
εκτεινουσα σοι, Στησηι παλαιων; η το φευγειν σωφρονος; Τι δ' ει σε πορνη τοις
εαυτης αισχεσι Βαλλοι; συνηθες εστι γαρ πορναις τοδε, Αις εστι δεινον αισχος, αισχος
ειδεναι, Τεχνην εχουσαις μηδεν αισχυνεσθ' ολως. Ὁ δ' εκ Σινωπης προσιων ταις εκ
στεγους, Ὕβριζε ταυτας, ως λογος· τι μνωμενος; Φερειν τας υβρεις ευκολως ταις
υβρεσι. Ταυτ' εννοων συ τας υβρεις ατιμασεις. Ειπω τι και τεχνικον, ου μην αξιον
Τοις το πραον τιμωσιν· αλλ' ομως ερω. Σβεστηριον γαρ εστι της αηδιας. Πυκτας ποτ'
ειδες; ως το πρωτον η στασις Τουτοις αγωνισμ' εστιν, υψηλην λαβειν; 848 Ου γαρ
μικρον τι τωι κρατειν συνεισφερει. Ουτω θελησον αυτος ην λωιον λαβειν. Ἡ δ' εστι
τον λυσσωντα βαλλειν παιγνιοις. Γελως μεγιστον οπλον εις οργης μαχην. Ὡς οι
κεινην πεμποντες αθληταις χερα Ὁρμηματι σφοδρωι τε και μεμηνοτι Καμνουσι
πλειον των πονουντων σωματων (Κρατημα τ' ουκ εντεχνον ισχυος κλασις)· Ουτως
ος υβριζει μη χολουμενον τινα, Ἀλλ' εκγελωντα την μαχην, αλγει πλεον. Το δ'
αντιπιπτον και τιν' ηδονην φερει. Πλειων γαρ υλη τωι χολωι καθισταται, Λιαν γλυκει
τε και απληστωι πραγματι. Ἐκεινο σοι γενοιτο της βουλης τελος. Τι το πραον μαλιστα
των οντων; Θεος. 849 Τις δ' η χολωδης φυσις; ο βροτοκτονος. Ὀργην γε τοι γινωσκε
και καλουμενον, Προς αις καλειται κλησεσι πονηριας. Τουτων ελου τιν' ην θεληις
μοιραν συγε· Ἄμφω γαρ ουκ ενεστι. Και τουτο σκοπει· Τις μεν γελαται, τις δε των
αινουμενων; Μικρον γαρ ουδε τουτο τοις σκοπουμενοις. Το λοιπον, ορκιζω σε των
κακων φιλον, Τον δυσμενη συνηγορον και προστατην, Οιδουντα και διδουντα ταις
ᾅδου πυλαις, Ειξαι Θεωι τε και Λογωι το σημερον, Θυμε, ζεσις, πληρωμα του
βροτοκτονου, Αισχος προσωπου εμφανες, φρενων ζαλη, 850 Μεθη μυωψ, κρημνιστα,
ταρταρηφορε. Ὦ πνευματων λεγεων, κακον συνθετον, ∆εσμους διασπων και πεδας
συν αμμασιν, Χριστος σε βουλεθ', ον το παν τοδ' ου φερει, Αυτος φερει δ' οιαξιν
απταιστως το παν, Νωμων βροτων τε και των αγγελων βιον, Ὃς και πονηρων
πνευματων λυσιν φερει Παθων τε, τοις καλουσιν αυτον εκτενως, Ουτος σε βουλετ'
ενθεν ως ταχος φυγειν· Των σων συων πληρωσον εισελθων βαθη· ∆εξονθ' ετοιμως
εις βυθον πεσουμενον. Ἡμων δ' αποσχου των Θεωι μεμηλοτων. Και ταυτα σιγης· οι
δε λυσαντες λογον, 851 Ει μεν τοι τουτων αξιον φθεγγοισθ' επος, Φθεγξασθε καμοι·
ει δε σιγης, ουκ εμοι. Και ωτα δησω τοις λογοις, ωσπερ λογον.
Κ ʹ. Εις ευγενη δυστροπον. Αιματος εξ αγαθου τις, απαν κακον, ανδρι γενος
μεν Ου των ευπατερων, ταλλα δε θαυμασιων, Προυφερε τους προγονους. Και ος
μαλα ηδυ γελασσας, Ειπε λογον μνημης αξιον, ως «Το γενος Ἔστιν ονειδος εμοιγε,
γενει δε συ.» Τουτο φυλασσε Ὡς μη της αρετης αλλο τι προσθεν αγοις. Ει σου τις το
δυσειδες εκερτομεν, η το δυσωδες, Ειπες αν, ως «Ὁ πατηρ ην καλος, η μυριπνους;» Ει
δε σε τις ως δειλον επεσκωπτεν και ανανδρον· 852 «Ὡς προγονοι πολλας ειλον
ολυμπιαδας;» 852 Ουτω, ει σε κακον τις ελεγχει και ανοητον. Μη μοι τους πατερας,
μηδε τα νεκρα λεγε. Χρυσοδετον κιθαρην τις εχων, εκρεξε κακιστον. Ἄλλος απ'
εικαιης ευγενες ηκε μελος. Τις τουτων, ω λωιστε, αμεινων σοι κιθαριστης; Ὃς σωζει
τεχνικοις κρουμασιν αρμονιας. Ἀλλα συ χρυσων μεν πατερων εφυς, ως σε λεγουσιν,
Αυτος δ' ουκ αγαθος. Ειτα μεγα φρονεεις; Τουτο γε σοι λαμπρον γενος εστιν, οι
προπαλαιοι Νεκροι, και μυθων πλασματα, και γραΐδες; Παιζεις. Προς σε δ' εγωγε
βλεπω μονον, ει δικαιος τις Ἣ κακος. Ἡ δ' αρχη, πηλος απαντες ισος. 853 ∆ερματα
παντες ομοια, φυσωμεθα δ' οι μετεωροι, Πλουτωι και δοξηι, και πατρισι μεγαλαις.
Ὥστε τι μοι τα περισσα, πατηρ, γενος; Ουτε με μυθοι Τερπουσ', ουτε ταφοι. Ἀλλ',
αγαθε, σε βλεπω. Εις χους παντες, ενος πλαστου γενος. Ἡ δε τυραννις Εις δυο τα
θνητων εσχισεν, ουχι φυσις. ∆ουλος εμοι πας σκαιος· ελευθερος, οστις αριστος. Ει δε
 
 
 

50
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

συ τυφον εχεις, τουτο τι προς το γενος; Ἡμιονοις τι πατηρ ποθ' ο κανθων εστιν
ονειδος; Ουδεν. Τις δε τ' ονοις δοξα παρ' ημιονων; Οι δ' αετοι τικτουσι, και ους
ριπτουσι νεοσσους. Ὥστε τι μοι πατερας, σαυτον αφεις, συ λεγεις; Κρεισσον αριστον
εοντα κακον γενος, ηε κακιστον Ἔμμεναι ευγενετην· και ροδον εκ τραχεος 854
Ἐβλαστησε. φυτοιο, ροδον γε μεν. Ει δ' απο γαιης Ἦλθες ακανθ' απαλης, του πυρος
αξιος ει. Πως συ κακιστος εων, τοσσον φρονεεις προγονοισιν, Ὦ κανθων μυλικε,
ιππιον υψος εχων;
ΚΖʹ. Περι του αυτου. Ει σοι πιθηκον εις λεοντα σκευασας Σπουδηι προσηγον,
αρ' αν ηιδεσθης ιδων; Και πως; τι δ' ει σοι κυκνος ηγωνιζετο ∆οκειν ο παντ' αισχιστος
ορνιθων κοραξ, Χρωσθεις το λευκον; η γελοιος ην πλεον; Ἔμοιγε φαινετ'. Ει δ' ο
δυσγενης τροπον Φρυασσετ' ευγενειαν, αιδεσθησομαι; Ου δη γαρ εικω την
γεγραμμενην πλεον Της του πνεοντος ανδρος, ει και λαμπεται. Ἄλλοι γραφεσθων· ο
τροπος δ' εμοι γενος. 855 Τι ταυτα, και τι πασχετ', ω θνητον γενος; Ἵππος μεν ουδεις,
οστις ουχ ιππος φυσει, Ουδ' ορνις, οστις ου πτερωι κουφιζεται. Βουν δ' εισιδων τις
ειπε, ∆ελφις τουτο γε; Ὅπερ δ' εκαστον εστι, και γνωριζεται. ∆υω δε ταυτα της βιου
κωμωιδιας. Κατηστερισται ζωον εν γηι κειμενον, Και γραμμα ποιει τον κακιστον
ευγενη. Ἵππον τιν' ωνηι τον καλον τε και ταχυν Ἢ τον κακον μεν, εκ γενους δε
γνωριμου; Τον καλον, οιδα. Τους κυνας δ', ου τους ταχεις; Ουτω. Τι δ', ουχ απαντα
τον αυτον τροπον; Τα πανθ' ομοιως. Συ δε μοι κακιστος ων, 856 Καλεις σεαυτον
ευγενη; Ληρεις ματην. Ἡ σπαρτος ορθον δεξατω, και πειθομαι. Συ δυσγενη με, καν
ελευθερον, καλεις. Ἐγω γελω σου την νοσον, ει κακιστος ων Οιει καλυψειν τωι γενει
το δυστροπον. Ὁ πλουτος εκριν' ευγενεις, ουχ ο τροπος, Τυχον γε τους αφ' ων συ.
Θες και τον τροπον· Τι τουτο προς σε τον κακιστον ευγενη; Τον ευγενη μεν, δυσγενη
δε τωι τροπωι, Νεκρον νομιζω των καλων οδωδοτα. Μι' ευγενεια, τον τροπον
χρηστον φερειν.
ΚΗʹ. Κατα πλουτουντων Φευ, φευ, οσων γεμουσιν οι κακοι κακων! 857 Ἀλλ'
ουδε τουτ' ισασιν οι τρισαθλιοι, Ὡς αν τι και λαβοιεν εις σωτηριαν, Λογον τιν', η
συμβουλον, η μνημην Θεου· α παντα φαρμακ' εστι τοις πεπληγμενοις. Ἀλλ'
ευσθενουσιν, ως δοκουσ'. Οικτρου παθους! Ὡς οι παραπληγες τε και μεμηνοτες,
Ἰσχυν νομιζειν την νοσον και των φρενων. Ἵπταντ', αρουσιν, απτεροι, βοων διχα.
Βοηδρομουσιν, η φαλαγξ δ' ου πλησιον· Πλεουσιν ου πλεοντες, αθλουσιν μονοι,
Πλουτουσι, βασιλευουσι, νικωσι δικας. Ἅπαντα ταυτα της νοσου. Πειθει δε τις;
Κακον τι ληψηι προσθεν, η πεισεις λεγων, 858 Ὡς φαρμακων χρηιζουσι της
αῤρωστιας. Τις γαρ, νομιζων μη νοσειν, αλλ' ευσθενειν, Ἢ φαρμακευετ', η ζητει
σωτηριαν; Τουτ' εστι του νοσουντος, αλλα μετριως. Ὅστις δε τον δικαιον οιεται
νοσειν, Ποτ' αν δεξαιτο του παθους παρηγορον; Πλουτεις· βιαζηι γειτονειν σοι
μηδενα. Ζητεις εχειν αρουραν· η δε πλησιον Ου ση· το πραγμα συμφορα. Χρη σου
μονου Την οψιν ειναι. ∆εινον, ει το σωμα σοι Κοπτοιτο. Ἧλος ομματων το του
πελας. Ὡς ειθε και γενοιτο. Ἦ γαρ αν τυχον Ἔστης αει το πλειον εκκαρπουμενος,
859 Ὡς φλοξ τις, η χειμαῤρος, η λοιμου νοσος, Μεσου κρατουντος ουδενος. Ὥς μοι
δοκεις Ουδ' ηντινουν ονησιν ουδε σων εχειν, Ει μη τι προσγενοιτο των ποθουμενων.
Ειθ' η συνεργος της χερος συκοφαντια. Ὕβρισμ'; εχω χρηστην σε, πρακτορ' ευθεως,
Στρεβλαι, τα δεσμα· φειδεται του σωματος Ὁ πενης· διδωσι παντα, σωθηναι θελων.
Ευψυχος εστιν, ουχ εκων, εν οις εχει. «Τι δ'; ου πολιτειας συ και ναυαρχιας
Ὑπευθυνος; συ δ' ουχι του ληιστου φιλος;» Λεγει τον ουκ ονθ', ως φοβησας
κερδαινειν. «Ὁ βους δε σοι πως τοις εμοις ενυβρισεν; Ἥδ' υβρις, ειπε; Μειζον
εβρυχησατο, Πενητος ων, και ταυτα ως μαχης ερων, 860 Ἢ και νενικηχ'. Ἡ δε των
 
 
 

51
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δινδρων σκια Ὑπερκυπτουσα τοις εμοις λυμαινεται. Ὁ παις δε σου προσηλθε τωι 'μωι
χωριωι. Ἐπισχες, η τουτο δρασειν μαρτυρεται.» Ουτως απηλθε βους, ο παις, το
κηπιον. Ταυθ' η τυραννις. Ἂν δε και σοφος κακος Τυχηι τις ων, το πλασμα
πειθανωτερον. Ἄλλους ανειργει (σχημα προστατου λαβων), Ποιειν κακον τι, και
σκεπει δουλουμενος. Ἔπειτα θοιναθ', ως λεων ζωου τινος Θηρας διωξας, ου
φιλανθρωπευεται, Ἀλλ' αυτος αυτωι θηραν ως ραιστην εχει. Τι καμνεθ'; απλουν
εστιν, αρκεισθ' οις εχεις. Της δ' ου μετρητης κτησεως μεγας πονος, Μαχαι, δικαι,
σοφισμαθ', αι ψευδορκιαι 861 Ει μηδεν αλλο, φροντιδες, ωσπερ ζοφοι; Τουτοις αει τι
προσφερουσ' αλλοτριον. Ουδ', ει τραπεζης αξιωμ' εχων ισον, Ἄπληστος ησθα, και
βαρυς τοις συμποταις, Παντων αμετρως χερσιν εμφορουμενος, Ἐπηινεσαν σε; Μη τι
δη της κτησεως; Ὡς το γ' απληστον πανταχου βδελυκτεον Σοι δ' ουχι φαινετ'
εγκεχωσμενωι φρενας. Το μεν γαρ εστι, του δ' εραις, το δ' ηλπισας· Του δ' εισιν οι
προμνηστορες και μαστροποι, Ὥς εισιν αλλοι της νοσου των σωματων. Σεβεις δε
χρυσον. Ἡ δε σητων βρωματα Ἐσθης τεθαπται. Των δε σιτωνων αει 862 Πληρης.
Καπηλευεις δε τας ακαιριας. Οι μεν στενουσι, τους δ' εχουσιν ελπιδες. Κουφον γαρ
εστιν ελπις ημερας οναρ. Τους μεν σφραγιζεις, τους δ' ανοιγεις ευστοχως· Ὅπως δ'
αν, οιμαι, και τα του καιρου ρεηι. Φευ, φευ, πενητων συλλεγεις τας συμφορας,
Ἀλλοτριαν κακωσιν εκκαρπουμενος, Ἄλλην αρουραν το στενον ποιουμενος! Τις
ταυτα, κακ τινων συ; και θαῤρων ποθεν; Ὃν η παρουσα νυξ ισως εξει νεκρον,
Μεσων αναρπαξασα των ποθουμενων. Ὡς εστι δεινον, και τα παντα πλουσιως
Ἄλλων διδοντων, σωματ', ουσιας, Θεωι 863 Παρ' ου τα παντα, σε ζητειν εχειν δεον.
Ὡς αν λαβηις τι; δεινα θησαυρισματα, Ὄγκον τραπεζης, και στενου λαιμου χαριν, Εις
ον τα παντα συντρεχει φροντισματα, Οιδημα γαστρος, την κορου τ' αῤρωστιαν
(Ουτοι γαρ εισιν οι τοκοι της πλησμονης), Οικους περιττους, και κενους τωι πλειονι,
Χρυσωροφους τε, πλαξι τε στιλβομενους, Παιδας γυναικων ειδεσι κοσμουμενους,
Σκιασματα, ψυκτηρας, εκμεθυσματα, Συνωιδιας τε και κροτους ομοῤροθους, Ὑφ' ων
το καλλος φθειρεται της εικονος, Λαμπρον φυσασθαι και μεγιστον εν πολει
Ὑψαυχενουντα, και θρονων αυχειν κρατος, 864 Θρονους, φθονου παλαισμα και
τυραννιδος. Ἄλλος γαρ αλλον ουκ εαι φρονειν μεγα, Ὑπερφερων τε και πλεον
γαυρουμενος, Ὥσπερ δρακοντος επιῤρεουσαι φωλιδες. Ειεν· τι λοιπον εστι σοι των
τιμιων, Θρυψις γυναικων εν λιθοις και χρυσιωι, ∆ιαπλοκοις τε και πλοκης
αλλοτριοις; ∆εσμοι τε χειρων και ποδων, τερπνον βαρος, Ἐξ ων το καλλος ου καλως
σπουδαζεται, Πολλοις αρεσκειν αῤρενων ασκουμενον; Τι δ' αλλο; παιδας ευπορους
λιπειν ισως, Και της πατρυας υβρεως επιστατας; Ἦν αν τι τουτων, ει συνηντων
ελπιδες. Νυν δ' ουδε χουν τις οιδεν, οι λυθησεται, 865 Ουθ' οι προβησεθ' η βλαβη της
κτησεως. Συ μεν πονεις τε μακρα, καγρυπνεις ισως, Νυκτας συναπτων ημεραις εν
φροντισιν, Ὡς πλειον ειναι το στενον της τερψεως· Τοκογλυφεις τε και τρεφεις
τοκοις τοκους, Ἐν δακτυλοις τε τους τοκους αει φερεις. Ταδ' ουτε σοι φυλασσετ',
ουθ' οις ηλπισας· Ἀλλ' εστιν, ων περ εστι, και ξενων τυχον. Ἀσπαστον ην αν· νυν δ'
ισως και δυσμενων, Οι σου κατηγορουσι και των σων καλων, Ους ουποτ' ηξιωσας
ουδε κλασματος. Τουτων τυχον τις των κακως πεπονθοτων, Ὃς ηρδεν αλμυρωι σε
τωι ποτισματι, Οικον τε τον σον, εν γοοις και δακρυσιν, 866 Ουτος τραφησετ' εν
πονοις αλλοτριοις, Ἀλεκτρυων παχυς τε και βλεπων ανω, Πολλ' ουκ επαινων των γε
νυν τυπουμενων· Ὃς ουδε αρτον, ει τυχοι, διακλασει Τωι κληρονομωι σου των κενων
φαντασματων. Προς ταυτα, ει τι περινοεις, προσλαμβανε. Στρεβλου, βιαζου, μηδεν
ελλειπηις κακον, Γης και θαλασσης εξερευνασθω βαθη. Ξεειν', ο δη λεγουσι, και
νεκρων τριχας, Θυειν σαγηνηι, προσκυνειν την δεξιαν, Ἥ σοι τοσουτον χρυσιον
συνηγαγεν. Ἅπαντα ποιου του λαβειν κατωτερα, Ἐχθρους, φιλους τε, συγγενεις,
 
 
 

52
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευεργετας. Ουδεν διοισει ταυτα τηι αμπωτιδι, 867 Ἢ και Χαρυβδει τηι ροφουσηι τους
στολους. Μικρον τι και ο πλουτος εκβλυσθησεται, Ὥσπερ κορου τις φορτος εις ανω
ρυεις. Μικρον μενω τι, και προσερχεθ' η δικη, Κρεισσον μεν, ει νυν· ει δε μη γ', εις
υστερον. Καλως πενεσθαι κρεισσον, η πλουτειν κακως, Ταπεινον ειναι μαλλον. η
φυσωμενον, Ευεξιαν δοκουντα την αῤρωστιαν. Ἦ παντ' εδει σοι χρυσον, ως Μιδαι
ποτε Φασι, γενεσθαι, ως τα Μιδου και παθοις, Ἔχων δικαιον λιμον εξ ευχης κακης.
∆ιψας τις εστι των εχιδναιων γενων, Τουτων, οσ' η ερημος Αιγυπτου. φερει. Ταυτης
το τυμμα οιον, η κλησις λεγει. 868 Το θηριον γαρ του παθους επωνυμον. Πινων
διολλυθ', ος τον ιον εσπασεν· Ευρων τι ρειθρον, χανδον εμπεσων ολος, Ἕως τον
εισω φορτον εκρηξηι ποτωι. Ὁμου δε το ζηιν και το διψος εσχεθη. Ουκ οισθα τουτο,
φιλτατ', ουδ' ακηκοας, Ὡς αρτον υσεν ουρανος λαωι ποτε, Περωντι την ερημον εικος
ατροφον, ∆ωρον δαψιλες, ως Θεου, και αφθονον; Ἀλλ' ουν εκειτο τοις αμετροις και
δικη. Ἔπωζεν ευθυς το πλεον· μετρον γαρ ην Ἡ χρεια του δωρηματος. Τουτ' ουν αει
Πασχειν εκαστον των αδικων ενδικον, Ψοφειν ποθουντας, η συνοζειν οις κακως 869
Ἔχουσιν. Ουτως αν μονως ησαν σχετοι. Τι δ' ου το σωμα τοις θελουσιν ενδιδως; Τι δ'
ουχι και ληισταρχον ασπαζηι βιον, Τοιχωρυχεις τε και διοχλιζεις ταφους. Ει σοι το
πλουτειν και μονον σπουδαζεται, Του πως δ', οθεν τε, μηδε εις ολως λογος; Καλλους
μεν ειναι μετρον, ειναι δ' οψεως, ∆ρομου, σθενους τε και μελων, και αλματων,
Λογων τε, μοχθων τ'· εργον ουχ αρπαγματος Κτησει δε μηδεν μετρον· αλλ' εχειν
ξενον Τα του καμοντος και καλως κεκτημενου, Ἢ και πατρωιον κληρον ευ
δεδεγμενου· 870 Και τουτ' ες μικραν εστιν οις βιου πνοην, Τον ουδ' εχοντα γνωσιν
ων κεκτητ' ισως. Μη σοι μονωι δοθησετ' η οικουμενη; Καν ταυτα δωμεν, ουτι και
λειφθησεται; Τι ουν δρασεις; συ σπουδασεις και ταυτ' εχειν; Ἀει μογησεις, τωι
λειποντι γαρ πενης. Ἀλλα σχεθησηι; τουτο και νυν δοξατω. Των σων εχεις ονησιν· ει
δ' αμετρος ει, Ἰον τοδ' ισθι προστιθεις οις νυν εχεις, Και φλοξ ακανθαις, ο
προσερχεται κακως, Οις δ' αν προσελθηι, ταυτα και συνολλυται. Ὡς ου μαραινει
διψαν εξ αλμης ποτον, 871 Ουδ' οψις εμμενουσα τωι ποθουμενωι Το φιλτρον, αλλα
διπλασιως εξαπτεται· Ουτω το ληφθεν τοις απληστοις φαρμακον, Ἀει καθιστατ' εις
ορεξιν πλειονων. Γνωμην εδωκ' αν τοις απραγμονεστεροις, Ἢ τοις πενησι,
συμφερειν τι τοις κακοις, Ὡς θηρσι βρωσιν, η χοας τοις δαιμοσιν, ας προσφερουσιν
οι γε δεισιδαιμονες, Ει, τουτ' εχοντων, ηρεμειν εμελλομεν. Ὧδ' αν τι και πενητας
οιον τ' ην εχειν, Ἀει τρεμοντας των κακων και τας σκιας. Νυν δ' οιδα παντων
φαρμακον, πλην των κακων· Λιμου διαιτα, πλησμονης το ενδεες, Ὕδρωπος η
κενωσις, οφθαλμου σκοτος, Πενθους λογισμος η φιλος, λυπης χρονος· 872 Τοις
δυσπλοουσι, πυρσος η λιμην φανεις, Κοποις, αλειμμα· τοις πονηροις δ' ουδε εν, Πλην
του Θεου τε και δικης και τραυματων· Ἀλλ' ουδε ταυτης αισθανονθ' οι δυσσεβεις. Ἡ
πλησμονη γαρ και δικης καταφρονει. Ζοφωι καλυπτει τας φρενας ο συνεργατης,
Χαλκοι το νωτον, ως ανηλατος σαφως, Ἄκμων σιδηρωι, τηι κακωσει γινεται. Προς τα
παραδειγματ' ευθεως ανατρεχει. Τι τουτο, Χριστε; πως δεδωκας τοις κακοις Τα των
αριστων εστιν ων προσκρουσματα, Ὡς αν τιν' ευρισκουσι του τροπου φυγην; Καλον
μεν ουδεις, και πλεον, λογιζεται, Κακον δε, και μικρον τι, γινεται πιναξ Τοις
αφρονεστεροις τε και κακωτεροις. 873 Καλοις σιδηρος, κηρος εν τοις χειροσιν Εισι,
το χειρον ραιδιως τυπουμενοι. «Ου σωφρονω· τι δ'; αλλος ουχ ευρισκεται Τοιουτος;»
Οιμοι! και σοφων λεξει τινα. «Κτεινω· τι δ'; ουχι κανθαδ' ευρεθησεται Των τις
παλαιων, η νεων; Πλουτω κακως· Ἔθνη δε τ' αλλος και πολεις εκτησατο. Ὅρκου δε
τις ουκ οιδεν αρνησις ποσον Χειρων;» Ἔπειτ' αρνησις επλασθη τινος, Εις
συγκαλυψιν τραυματων ελασσονων. Προς ταυτα και τι μυθολογησαι σοι θελω, Ει δει
τι παιζειν εν μεσωι των συμφορων, Μυθον πρεποντα τοισδε τοις σοφισμασι. Την
 
 
 

53
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γλαυκ' επεσκωπτε τις· ηδ' εφυγγαν Των σκωμματων εκαστον ευστοχωι λογωι· 874
«Ὅσον καρηνον! –Του ∆ιος δε πηλικον! – Ἡ γλαυκοτης δε! –Τουτο της Γλαυκωπιδος.
– Φθεγγηι δυσηχον. –Ἡ δε κιττα και πλεον. – Το λεπτοπουν πως; –Ψηρ δε σοι τι
φαινεται;» Ἐπει δε παντα διεδρασε ραιδιως, Ἑνι κρατειται, και σοφη περ ουσ' ομως.
«Ἀλλ', ω σοφη, σκοπησον, ως τουτων μεν εν Ἑνι προσεστι, σοι δ' απαντα και λιαν·
Γλαυκη, δυσηχος, λεπτοπους, βαρυκρανος.» Τουτοις απηλθεν εντραπεισ' η φιλτατη.
Συ δ' ουδε τουτο, αλλα καν μυθωι πολυ Ἔστι τις ορνις σης φρενος σοφωτερος. Ἑνος
τα παντα· τουτο σου το δυσχερες. Ὡς εν μεν αρπασθεντα, και που δευτερον Πταισαι
τι, και μικρον τι, συγγνωμην εχει. 875 ∆ωσω τι μικρον και σκοτωι του σωματος. Το
παντελως απταιστον εν Θεωι μονωι Το δ' εκ προνοιας, και φρονουντα τωι κακωι, Και
πολλακις τε και κακων τα μειζονα Πταιειν, αναισχυντουντα και γελωμενον, Και
μηδε πληγαις σωφρονιζεσθαι θελειν, Αις και τα παντα αθλι' εκπαιδευεται, Γυμνηι δε
χωρειν τηι κεφαληι προς κινδυνους, Τουτ' εστιν η δεινη τε και κακη νοσος. Τα σα
σκοπει συ, και τα προστεταγμενα, Τι πρακτεον σοι, και τι σοι μη πρακτεον. Καιρου δ'
εκεινα και τυπου σκοπει τινος; Ἡ πιστις ηρχεθ'· ωσπερ ουν τοις νηπιοις Ἔδει
ποδηγιας τε και λεπτης τροφης· 876 Τουτ' ην ο και πταιουσι συγγνωμης μετην Σοι δ'
ουκ ετ' εστι, του λογου πεπλησμενου, Και πολλα Χριστου σοις κακοις πεπονθοτος
Ἀλλ' η τισις μενει σε των επταισμενων· Ἐπταισμενων τι φημι; των νυν δρωμενων
Ἔχει δε πολλας κανθαδ' η δικη λαβας (Ουπω λεγω σοι τας εκειθεν ελπιδας)· Οικος,
γυνη σοι, παιδες, ει τι φιλτατον, Ειπερ μενεις συ γ' αλλα τουτοις δεξιος, Ἡ κτησις
αυτη, το τρυφαιν παῤρησιαι, Το σωμα παντων εσχατον. Ταυτ' ουν εχω Ζωης τοσουτον
φορτον, ασφαλως πλεε. Τι δ'; ουχι και σοι και νοσοι και συμφοραι; Πενης τε και
αοικος εστι σοι βιος 877 Παλιν πλεκηι συ τοις αλλοτριοις κακοις· Τι σοι τοδ' εστι ταμα
δυστυχηματα, Ὡς αν καλεσαις αυτος· Ἢ συ και πονων, Ἤλγεις αν ηττον,
συγκαμνοντος του πελας Ἔπειτ' ακουσον, ως το πασχειν ουκ ισον· Τουτων τα μεν
δεδρακα, ου πενονθ' εγω· Το γαρ πενεσθαι και πλανασθ' εκουσιως Ποθω, το δεσμων
τυγχανειν ελευθερος, Μηδ' ενθαδ' ειναι την εμην κατοικιαν. Σοι ταυτα φιλτατ', αλλ'
εμοι ταναντια. Παυσαι λεοντι μετρα κερκωπος φερων. Ταυτ' ουν νομιζεις συμφορας;
ω συμφορας! Τοις δ' αχθομαι μεν (και γαρ ουκ αρνησομαι, Ἔχω τι καγω του χοος και
του ξυλου, 878 Και της εκειθεν ηδονης, ανθρωπος ων)· Ἀλλ' ουν φερω τε και στεγω
πασχων τοδε. Ἐμου το πασχειν κρεισσον η σου το σθενειν. Ἔπειτα τουτο
συνδιασκεψωμεθα. Ἄμφω κακουμεθ'· αλλα σοι μεν του τροπου ∆ικη το πασχειν· ο
τροπος κατηγορος, Το πικρον ενδον και σαφες κριτηριον. Ἐμοι δε τις καθαρσις η
μοχθηρια, Και της τυχουσης αιθαλης· ουπω λεγω Πειραν τιν' ειναι και παλην το
δυσχερες, Ὡς αν κρατησας και τυχοιμι του στεφους. Τι ταυτα; τις σοι τωνδ' ονησις
των λογων; Ἰατρον ουδεις ευ φρονων σοφιζεται· Ἢ λησεθ' ουτω τηι νοσωι
διαφθαρεις. 879 ∆υω νοσηματ', η καταφρονειν Θεου, Ἢ συμπνιγεντα τοις κακοις,
απ' ελπιδος Ἔχειν το χρηστον. Ἀλλ' εμον δεξαι λογον. Τουτων παθοις συ μηδετερον·
ισον κακον Περιφρονησις, καπογνωσις ελπιδος. Κριτης μεν εστιν, αλλα και πατηρ
Θεος· ∆εδοικας ως κρινοντα, ως χρηστωι δε γε Θαῤρησον· ειπε την νοσον, σωτηριαν
Αιτει, διδου τε δακρυον τοις τραυμασι. ∆ος και πενησι, τοις καλοις σου προσταταις,
Οι πλουσιως χαριζονθ' ωνπερ χρηιζομεν Ἡμεις, τον οικτον εκ Θεου τας τ' ελπιδας·
∆ος δ', ει διδως, των σων τι· τοις αλλοτριοις Μητε τραπεζαν μητε τον πτωχον
σκεπειν. 880 Ὁ μεν γαρ εστι πλασμα της του Θεου χερος, Ὥστ' ουκ ατιμος· η δε και
σεβασμια. Μη μοι το θειον ως δικαστην αθλιον Ὑποσπα, μη και σοι πλεον
χολωσεται. Κλεπτειν διδασκεις τον κλοπης αναιρετην; Ει μεν σε πειθω, κρεισσον· ει
δε μηδεπω, Το γουν τυραννειν οψε γουν στησον ποτε (Κορος δε παντων και καλων
και χειρονων)· Και τουτο των σων αινεσω· τοις γαρ κακοις Μεγιστον εστι και στασις
 
 
 

54
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πονηριας. Ει μεν δεχηι τουτ'· ει δε μη, σε μεν ταφου Μνησω, το παντων των κακων
εστιν περας, Ὃν πασιν εξεις ισα, καν Ἡρακλεους Στηλας παρελθηις, και πυλας τας
Κασπιας, 881 Τα των συνοικων κτωμενος και γειτονων· Ὃν αλλος, οιομ', εξολει του
σου τροπου, Το λοξα βαινειν εκ πορειας σης εχων, Χειρων μαθητης του σοφου
διδασκαλου· Και της απευκτης τοις πονηροις ημερας, Καθ' ην ζοφοι τε και φλογες,
και ταρταροι, Εισπραξις οντες των κακων των ενθαδε, Την εικονα ζητουντες
εγκεχωσμενην Ταις του δρακοντος και πολυτροπου παγαις, Γευοντος ημας της
κακιστης ηδονης. Ἐγω δ' οπως φυγοιμι την μοχθηριαν Ζητω, τισι πτεροις τε και τισι
βυθοις Γης η θαλασσης, η τισι σοφισμασιν, Εις ποιον ελθων τερμα της οικουμενης,
Τινα ζοφον προβλημα η νεφος λαβων, 882 Ποιαις το Θειον εκθεραπευσας λιταις; Ὡς
ταυτα τρια πανταχου, χρονος, τοπος, Ἁμαρτιας τε της κακης ραιστη τυχη· Στησω
νομον τον θειον. Ουτος εστι τις; Πολεις αμειβετ' εκ πολεων· τηι γαρ φυγηι Τινες
λελειψοντ', ειπε τοις αποστολοις, Ὅταν διωθηθ' ο κρατων παντων Θεος. Πασας
αμειψω μεχρις εσχατου πυρος, Φευγων πονηρων ασχετους επιδρομας. Ἐκει μεν εξει
και ακοντας η δικη. Ουδεν διοχλησουσι ταις ανω μοναις, Ουδ' εκβαλουσι τους
πενητας, ως γε νυν, Κακειθεν· ειπου και δεησονται τυχον Οικτου βραχειας ρανιδος
εις ψυξιν φλογος. Ὁ πλουσιος σε πειθετω και Λαζαρος· 883 Ὁ μεν μονου διδους γε
του τρυφαιν δικας, Ἄλλου καμνοντος και τροφηι και τραυμασιν, (Ὤθει γαρ ουν
κακεινος, ως συ, Λαζαρον)· Ὁ δ', ως φερων απαντα, και τιμωμενος. Περας λογου.
∆εχου δε συν τρομωι λογον. Πολλων κακων οντων τε και καλουμενων,
Ειδωλολατρης ουτος ειρηται μονος (Ὃ των κακων μεγιστον εστιν εν βιωι), Ὃς ουδεν
οιδεν, η λογιζεσθαι, πλεον· Ὡς και τοδ' αν ταχιστα τηι νοσωι παθων Ει καιρος ελθοι
τωι παθει καρπον φερων, Ἢ και Χαμως βδελυγμα τον πλουτον σεβων. Ῥιψωμεν ουν,
ριψωμεν ειδωλων τυπους, 884 Μονον Θεον σεβοντες, ον γινωσκομεν.
ΚΘʹ. Κατα γυναικων καλλωπιζομενων. Μη κεφαλας πυργουτε νοθοις
πλοκαμοισι, γυναικες, Θρυπτουσαι μαλακους αυχενας εκ σκοπελων, Μηδε Θεου
μορφας επαλειφετε χρωμασιν αισχροις, Ὥστε προσωπειον, κουχι προσωπα, φερειν.
Ουδε γαρ ασκεπεα κεφαλην θεμις ανδρι γυναικα Φαινειν, η χρυσωι σφιγγομενων
πλοκαμων, Ἠε κομης αδετοιο κατωμαδον ενθα και ενθα Σκιρτωσης απαλων
μαιναδος εξ ανεμων. Ουδε λοφον καθυπερθε φερειν κορυθεσσιν ομοιον, Τηλεφανη
σκοπιην ανδρασι λαμπομενην, 885 Ἠε λινου μαλακοιο διαυγαζουσαν εθειραν
Κρυπτην, αμφαδιην, τηνδε μετωπιδιην, Ξανθον απαστραπτουσαν, οση κρηδεμνον
αλυξεν, Ὡς δοκεειν παλαμης εργα πονησαμενης· Ευτε τον ουχ οροωντα διδασκαλον,
απνοον εικω Μορφης στασαμενη, καλλος εκειθε γραφεις. Καλλος δ' ει μεν εδωκε
φυσις, μη κρυπτετ' αλοιφηι, Ἀλλ' οιοις καθαρον ανδρασιν υμετεροις Σωζετε,
καλλοτριωι μηδ' ομματα λιχνα φερουσαι· Ὄμμασι γαρ κραδιη εσπεται ουχ οσιοις· Ει
δ' ου γεινομενηισι συνεσπετο, δευτερον αισχος Φευγετε, εκ χειρων καλλος
εφελκομεναι· Καλλος, ο γαια φερει, και ωνιον εστι γυναιξι 886 Πανδημοις, οβολων
περνομεναις ολιγων Καλλος, ο ρυπτομενον χαμαδις ρεει· ουδε γελωτι Ἵστατ', επην
λυσηι χαρμα παρειαν ολην, Και δακρυων οχετοισιν ελεγχεται, ικμαλεωι τε ∆ειματι,
και ψεκαδος λυεται εξ ολιγης. Ἡ δε παρος στιλβουσα, και η χαριεσσα παρειη, Χαρμα
μεγ' εξαπινης διχροος εξεφανη, Περκνη, μαρμαροεσσα. Μελαγχροε, μιλτοπαρηιε, Πως
δυνασαι κατεχειν καλλος ελεγχομενον; Ταυτ' ου κινυμενοισιν αγαλμασι· σοι δ'
αφορητη Μορφη, και πολλοις λυομενη παθεσι. Τουτο Θεου δεμας εστι, χερος τοδε·
τουτο παλαιον, Τουτο νεον. Λειμων ανθεα δισσα φερων, 887 Τερπνων τε στυγερων
τε αμοιβαδις, ηε τις εσθης Ἀμφιχροος ζωναις πλειοσιν ελκομενη. Τουνεκεν η
φευγειν γραπτον δεμας, ηε φυλασσειν, Μηδ' επιλωβητον ειδεος αλκαρ εχειν. Ἱστον
 
 
 

55
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Πηνελοπης, τον νυξ λυεν, ημαρ υφαινεν· Ἔνδοθι την Ἑκαβην, εκτοθι την Ἑλενην.
Ει μεν δη μηχος τι λαθειν ποσιν, ου μεν ανεκτον, Ειδος αποκρυπτειν θειοτερον
βροτεωι, Μη σε Θεος τοιοισιν αμειψηται χαλεπηινας· Τις, ποθεν ο πλαστης; εῤρε μοι,
αλλοτριη. Ου σ' εγραψα, κυων, αλλ' επλασα εικον' εμοιο· Πως ειδωλον εχω ειδεος
αντι φιλου; 888 Ἀλλ' εμπης νουσωι τι παρησομεν. Ει δ', αριδηλον Ἐστι πιναξ
γραφεων ειδος επ' ειδος εχων, Στηλην αισχεος ισθι βροτοις περιφαντον εγειρειν
Μορφην, ην συ γραφεις εμπνοον αλκι νοου. Κηπος Ἀδωνιδος ηδε τεη χαρις
ωλεσικαρπος, Πουλυποδος χροιη, γραμματ' επι ψαμαθων. Πως δε συγ' ειδος εχουσα
κολοιιον (ει γε κολοιον Ευπτερον αλλοτριοις ανθεσι μυθος εχων, Αυθις γυμνον
εθηκε γελοιιον), ουκ αλεγιζεις Αισχεος υστατιου, καλλεος ολλυμενου. Ἔλπηι δ'
αστυφελικτον εχειν γανος; ου μετα δηρον Ὄψεαι αλλοτριου καλλεος οσσον αχος.
889 Πυνθανομ' ως τι φεριστον εχει πλασις, ην ποτε γηρας Ῥικνωσηι μορφην, την
παρος ανθοφορον· Τημος οτ' αγραφος εστι μελων πλασις, ως πυρικαυστον Λειπεσθαι
σαρκων λειψανον εκ κονιης· Ὀψε μετακλαιειν δε μελων δολον, ευτε πιθηκον
Ῥυτισιν εν πυκιναις ωσε το λειπομενον. Τοιη ψευδομενων μελεων χαρις. Ἀλλα,
φεριστη, Νυν στησον μορφης εκτυπον, ως το παρος. Ἀτρεκες ου μεν εγωγε οΐομαι·
αλλα πολυ πριν Μηδενα μηδ' ανδρων ευξεαι ομματ' εχειν, Οι σε παρος κληιζον, επ'
ομματα δ' ειχον ετοιμα Τηι και τηι σοβαροις ιθμασι κινυμενην. Και το, γελως, ανδρων
ληθειν γενος ισχανοωσα, 890 Μυστας σης μορφης ανδρας επεσπασαο. Ἄνδρες γαρ
τριψαντο τα φαρμακα, οις συ γεγηθας, Ληισται μεγαρων, τεκτονες ης μανιης. Ταυτ'
ου σωφροσυνης τα σοφισματα, μαχλοσυνης δε. Παν γαρ ο τεχναζηι αῤρεσι,
μαχλοσυνη. Φασι ταω μεγαλαυχον, επην περικυκλον εγειρηι Αυχενα κυρτωσας
χρυσεον, αστεροεις, Κλαζειν θηλυτεραις φιλοτησιος. Ει δε συ μορφην Ου σφριγοωσι
γραφεις ομμασι, θαυμα μ' εχει. Ει μεν γαρ ποσιος σου εχεις ποθον, ως σον εκεινος,
Ἐξετι του, οτ' ερων σ' ηγαγε προς θαλαμους Κουριδιην θαλεθουσαν, εχεις χαριν· ει
δε συ γ' αλλων Ὄμμασιν ανδανεεις, τουτο ποσις στυγεει. Κευθειν λωιον εστι βελων
χαριν οισι δομοισιν, Ἠε ψευδομενην ουχ οσιως προφερειν. 891 Τηι μεν γαρ ποσις
εστιν επαρκιος· η δ' επι πολλοις Ἵσταται, ως τε λινον ιπταμενων αγεληι. Τερπηι
τερπομενωι, και αμειβεαι οψιν οπωπηι, Αυταρ επειτα γελως, και λογος αντιθετος,
Κλεπτομενοι το πρωτον, επειτα δε θαρσος εχοντες. Μηκετι μοι τα προσω φθεγγεο,
γλωσσα λαλε. Ἀλλα τοδ' ατρεκεως μυθησομαι, ουδεν ακεντρον Των οσα θηλυτεραις
παιζεται αμφι νεοις. Παντα γαρ αλληλοισιν αμ' εσπεται, ωστε σιδηρος, Ὃν μαγνης
ερυει, αλλον υπ' αλλον αγων. Ὡς οφελον ψιμυθοις και φυκεσιν, αντι γυναικων,
Στιλβειν, και λιπαρως, ανερες αφραδεες, Οι τοσον αισχος εχοντες εν οφθαλμοισι
συνοικον, Τερπονται κακιηι, αχλυν εφεσσαμενοι· 892 Ἄλλας μεν βαλλουσιν
επεσβολιηισι φαεινας, Αυτοι δ' εν σφετεροις αισχεσιν εισι συες· Ἢ ταχα και
συφεοισιν ενι σκοτιοισι πεσοιεν, Ειρχθεντες Κιρκης χρισμασι θηροτοκοις, Οι μητ'
εχθαιρουσι, και ως πυρι καγκανον υλην Βαλλουσ', ην ερυειν λωιον ηε φερειν.
Ἄλλον γαρ τ' αλλος τις ανηρ κοσμοισι γυναικων Νικωσ', αφραδιηι πλειον εχειν
εθελων. Πολλακι και κτεανων επιδευεες, ως κεν εγειρειν Ὕβριν εων αλοχων,
πλειον εχουσι πονον. Ἐχθρωι δ' ου ποτ' ορεξας εον ξιφος, ουδε χαραδρηι Σοισιν επ'
ασταχυσιν ωπασας ευοδιην. Πανδωρην ενεπουσι, πυρος μαλεροιο κλαπεντος,
Ποινην ημεριοις αντιτον ελθεμεναι, 893 Ἀντι πυρος πυρ αλλο, καλου κακον, ως κε
φλεγηισι Και πλεον, ασκησαι καλλεσι δαιδαλεοις ∆αιμονας, αλλο τι δ' αλλον
επικλοπον εις εν αγοντας. Συμφερτην απατην ανδρασιν εμπελασαι, ∆ειπνολοχην,
δολοεσσαν, αναιδεα, μειλιχομυθον, Τερπωλην ολοην, δαλον αειφλεγεα. Ου μεν δη
μυθοις επιπειθομαι· ει δε κελευεις, Μη συ γε Πανδωρη γινεο δαιδαλεη. Πανδωρης
γενος εισιν αναιδεες· αλλα συ Χριστου Εικων, σωφροσυνηι λαμπεο και πραπισιν.
 
 
 

56
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἄλλος δ' ουκετι μυθος, εμων δ' επεων επακουσον, Ους σοι θειοτατων φθεγξομαι εκ
λογιων. Ουκ αΐεις και προσθε τεον πατερ' ως απατησεν Ἀνδροφονοιο φυτου ευχροος
αγλαΐη 894 Ἤπαφεν, ευθαλεος τε αφαρ βαλεν εκ παραδεισου, ∆υσμενεος τε δολος,
παρφασιη τ' αλοχου. Ουτος σοι νομος εστι πατρωιος εξετι κεινου, Μη ποτ' επ'
ευχροιηι θαρσος εχειν, θυγατερ. Παν μεν καλλος εμοι, βαιη χαρις, ειαρ ενεικε, Και
χειμων κρυερος ωλεσεν εξαπινης. Ἡ νουσος μιν εκαμψεν αωριον, η χρονος αινος
Ὤλεσε, τηκεδανων κυκλα φερων ετεων. Τουτο δε και πλεον εστι γελοιιον· οιδεν
ακοσμον Ειδος εχουσα γυνη, και πατεει ∆αναην, Αισχει κυδιοωσα. Το δ' αισχιον (ως
ενεπουσιν Ἴδριες, ου γαρ εγω, τησδε κακοῤραφιης), Ξυνην νουσον εχουσι, και
αλληλας εθελουσι Κευθειν. Τιπτε νοσου τησδε χερειοτερον; 895 Τεκτων τεκτονος
εργον επισταται, ιδρις αοιδος Ἴδριν αοιδοσυνης, φωρα δε φωρ εδαη. Ἀλλ' αι γ' ουκ
εθελουσι τα περ νοεουσι, νοεισθαι. Ἦ ρ' ετεον, κακιη ομματα πηρα φερει. Ὣς δ'
ανδρες τιουσι τα περ γελοωσι προσωπα, Τερπομενοι χροιαις κινυμενων πινακων.
Ουτι τοσον πινακεσσιν οΐομαι, οσσον επ' ανδρων Θυμωι, του τελεθει χρωματα
μαρτυριη. Πυνθανομ' ως κενεην, και ανειδεον, υστεροφωνον Ἠχω τις ποθεων,
πλαζεθ' υπερ σκοπελων· Και μορφης τις εης ποτ' ερασσατο, και κατ' πηγης Ἤλατ' επ'
ειδωλωι καλλεος ουλομενου. 896 Ἄλλη δ' αυ ποταμοιο καλοις επεμηινατο ρειθροις,
Μαινετο, ουδ' οχθας ηγ' απελειπε φιλας· Λαπτεν υδωρ, χειρεσσιν αφυσσετο, αφρον
εμαρπτεν· Ἀλλ' ουδ' ὣς πυροεις υδασι ληγε ποθος. Ουτω τυφλον ερως και αναρσιον.
Ου μεγα θαυμα, Ει τινα και συ νεων τηλε νοοιο βαλοις, Ευχροος, αβροχιτων,
ροδοδακτυλος, υψικαρηνος, Ουχ ενα, αλλα τοσους, οσσατιοισι γραφηι. Πειθομαι, ως
ποτε ταυρον ανηρ σοφος ηπαφε τεχνηι, Χρωμασι μορφωσας δουρατεην δαμαλιν
(Ξεινος ερως! απνοοισιν επ' ειδεσιν εμπνοα βαινει) Ὁπποτε και συ νεοις μησαο τοιον
αγος. Ὀρφευς θηρας επειθε, συ δ' ανερας, οισιν ομοιος Θηρεσιν εστι νοος, θηλυμανης
τε βιος. 897 Ει τοι μη σαρκεσσι χαριζεαι, αντι δε σαρκων Ὄμμασι, και το, νοσος ηεριη
φιλοτης. Ἀλλ' ατρωτος ολη· ναι πειθομαι, ουδε τοδ' εσθλον Ἐστιν εμοι κενεης δοξαν
εχειν κακιης. Ὣς δ' αν και πολληισι νομον γραψειας ακοσμον, Και πινυτη περ εουσ'.
Ευδρομον η κακιη. Ἄλλων μεν ρυποωντα βιον τεχνασμασι κευθειν, Σοι δε
σαοφροσυνην και τι μελαν φορεειν. Ει γαρ σωφρονες εισιν επανθεες, ου ποτ' αν
αλλας Πεισαις θηλυτερας σωφρονα θυμον εχειν. Μυθος δ' ημετεροιο νομου, μηδ'
ομματα βαλλειν Ευνιν επ' αλλοτριην, μοιχιδιοισι ποθοις. Ἀρχη γαρ φιλοτητος
αναιδεος οψις αναιδης, Την κεν ανηρ φευγων, και κακοτητα φυγοι. 898 Πως δε συ
τοσσον ερωτος επ' ανδρασι κεστον αγουσα, Λυσιγαμοιο, γυναι, τηλε μενεις κακιης,
Ει δ' αγε, σοι και μυθον εοικοτα μυθολογησω Αισχεσιν υμετεροις. Ἡ πολιη δε λαλον.
Ἄκριτον ην τοπαροιθε βροτων γενος, ος τε φεριστος, Ὅς τε χερειοτερος, ως φατις
ωγυγιη. Πολλοι μεν δοκεεσκον αναρσιοι, οντες αριστοι, Πολλοι δ' αυτ' αγαθοι,
εμπαλιν αφραδεες. Κυδος ατιμοτατοισιν, ατιμιη δε τ' αριστοις Ἕσπετο, ουτι δικηι των
δ' επαμειβομενων. Ἀλλ' ου ληθεν ανακτα Θεον κακιη μεδεουσα Ὀψε δ' αλαστησας
τοιον εειπεν επος· Ου θεμις εστ' αγαθοισιν ομον κλεος ηδε κακοισιν Ἔμμεναι, ωδ' αν
εοι πλειοτερη κακιη. 899 Τουνεκα τοισιν εγω σημηιον εσθλον οπασσω, Ὄφρ' ευ
γινωσκηις, ος κακος, ος τ' αγαθος. Ὣς ειπων ερυθηνε παρηια τοις αγαθοισιν, Αιμ' υπο
δερμα χεας, αισχεος ορνυμενου· Θηλυτεραις δε μαλιστα, επει και ειδος αραιαι Και
κραδιην απαλαι, πλειον υπεσκεδασε· Τοις δε κακοισιν επηξε, και ατροπον ενδον
εθηκε Τουνεκεν ουδ' ολιγον αισχεσι συμφερεται. Των συ μοι ιη εουσα, πολυχροε· ου
γαρ ερευθος Αιδεομ', ει και μοι τοσσον υπερθε φερεις. Τουτο γαρ εστιν ερευθος
αναιδειης ανερευθου Ἔκγονον, ο κλυζει ομβρος ο πριν Σοδομων. Μη γραψηις το
προσωπον, ατασθαλε, μηδε δολωσηις Σον χροα. Καλλος εμοι μουνον, ο δωκε φυσις.
900 Και γαρ πλουτος εμοι πατρωιος εστιν αρειων Του δ' ον εμη παλαμη ουχ οσιως
 
 
 

57
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

συναγει, Και τυτθος περ εων, πολυ πλειονος. Ὣς δε γυναικα Στεργω κουριδιην, ουχι
δε μοιχιδιην· Και γραπτων παιδων πολυ φερτεροι, ους εφυτευσα, Και περ
αρειοτερων, οι γε χερειοτεροι. Των συ μνωομενη τηρει δεμας, οιον ετυχθη, Μηδ'
εθελειν δοκεειν ανθ' ετερης ετερη. Κελτοι μεν κρινουσι γονον Ῥηνοιο ρεεθροις, Και
χρυσου καθαρου ανθρακες εισι κρισις. Σον δε σαοφρονα θυμον ακαλλει καλλει
μορφης Σταθμωμ'. Ἀσβολοεις μη σε γραφοι Βελιας· Ἢ γαρ τεφραν εθηκαν ολην, η
καπνον εχευε, Τοσσον αεικισσας τερψιος αντι τοσης. 901 Ου χρυσος λιθακεσσι
διαπλοκος ομματα βαλλων Αυγαις ηεριαις, τιμιος ευγενεταις· ∆ειροπεδη στηθεσσι
περιτροχος, ουας ατιζων Ἄχθει μαργαρεωι αμφιπερικραδαων· Ουδ' οσος αμφι
καρηνον υπερτατος, ου πολυχρυσος Ἐσθης, λεπταλεων δαιδαλα εργα μιτων,
Πορφυρεα, χρυσεα, διαλαμπεα, σιγαλοεντα, Ουδε παρειαων φαρμακα λευγαλεα,
Κοσμος θηλυτεραις· ου χειλεα πορφυροεντα, Ου γραπτων βλεφαρων οφρυν υπερθε
φερειν Κυανεην, διερας τε κορας εντοσθεν ελισσειν, Ουκ οπι θρυπτομενηι ευμενες
ουας αγειν, Ουδε χερας τε ποδας τε φιλωι και ηδει δεσμωι 902 Χρυσωι σφιγγομενην,
δουλιον ευχος εχειν, Ουδε μυροις μαλακοισι τεον δεμας, ηε καρηνον Χριεσθαι
(νεκρους αμφιεπουσι γυπες) Μηδε μεν εν στοματεσσι τεοις αβρωτον εδωδην
Μαλθασσειν, δονεουσ' ενθα και ενθα γενυν, Οια περιφρονεουσα σαοφρονας· εκ δ'
αρ' οδοντων Πεμπειν και διερων αφρον απο στοματων. Μηδε διφρων στεροπηισιν
αγαλλεο, μη παραφαινειν Ειδος απο σχιστων δαιδαλεων διθυρων, ∆ερκομενη
λευσσοντας· αειρεο μη θεραποντων Πληθυι, μη δμωαις εικοσι σης κραδιης. Ειαρος
αγγελοι εισι χελιδονες, ανθος οπωρης, ∆εσποινης δμωαι· και τοδε φραζεο μοι. 903
Τωνδε γαρ ει και εκαστον ακοσμιη τις ελαφρη, Παντα γ' αμ' αλληλοις εμπεδος εστι
μορος. Ἄνθος εν εστι γυναιξιν ερασμιον, εσθλον ερευθος, Αιδως. Τουτο γραφει
ζωγραφος ημετερος. ∆ωσομεν, ει ποθεεις, και δευτερον· ωχρον εφελκοις Καλλει σωι,
Χριστου τηκομενη καματοις, Ευχαις τε στοναχαις τε και ημασι νυξι τ' αΰπνοις·
Ταυτα και αζυγεων φαρμακα, και ζυγιων. Χρωματα μεν τοιχοισι παρησομεν, ηδε
γυναιξι Ταις, οποσαις λυσση βορβορος εστι νεων. Κειναι και σκιρτωιεν αναιδεα και
γελοωιεν, Ἡμιν δ' ουδ' ορααν μαχλαδας εστι θεμις. Ὁ τροπος εστι γυναιξι το τιμιον,
οικαδε μιμνειν 904 Πλειονα, και θειοις προσλαλεειν λογιοις, Ἱστωι τ' ηλακατηι τε· το
γαρ γερας εστι γυναικων ∆μωαις εργα νεμειν, δμωας αλευεμεναι, Χειλεσι δεσμα
φερειν, και ομμασιν ηδε παρειαις, Μηδε ποδα προθυρων πολλακις εκτος εχειν·
Χαιρειν θηλυτερηισι σαοφροσιν, ανδρι δε μουνωι, Τωι μιτρην θεοθεν λυσαο
παρθενικην. Και τωι μετρα φερειν συ γε θαρσεος, ως κεν οπαζοις Πιστιν, οτι ξεινων
τηλε μενεις φαεων. Τις πρωτος χροιησε Θεου πλασιν; ὣς απολοιτο Πρωτος αναιδεην
χρωμασιν εγκερασας. Ὡς δ' οποτ' αρνευτηρες αναιδεες, ανδρες ανανδροι, Ειδωλον
μορφης ενδοθι κευθομενης Ἔκτοθεν εστησαντο, τα δ' εσπεται, οσσ' επεοικεν
Ἅλματα, και λιγυρων αισχρα λυσις μελεων, 905 Ἀνδρασιν αφραδεεσσιν εαδοτα, ως
αρα ται γε, Ἑσσαμεναι μορφην εκτοθεν αλλοτριην, Κωμικον, ουχ ιερον αιδους
σκεπας, ενθεν επειτα Κινυνται μορφης αξια δαιδαλεης. Τηι περιμοχθιζουσι θυραι,
κληῗδες, εσοπτρα, Φαρμακα, φαρμακιδες, ατρομον ουδε τεγος. Ταυτ' ειδογραφιης
κενεαυχεος· ακομιης δε Ουδεν αμοχθοτερον σωφρονος αγλαΐης. Ει δε συ καλλει
τοσσον επιπλαστωι βλεμεαινεις, Ου ποτ' αν απλαστωι σωφρονα θυμον εχηις. Ἑσθηρ
ειδος ετευξεν ερασμιον· αλλα τι κεινης Ἔργον αριπρεπιης; εθνος εμεινεν ολον.
Γραψε ποτ' ομματα πορνης Ἰεζαβελ αγριοθυμος, πορναις Λουσε γε μην πορνας
αιματι πορνιδιωι. 906 Σοι δ' ουτ' εργον ανακτος ελειν χολον, ουτ' ενι Μοιραν εχεις·
τωι μοι φειδεο σωφροσυνης. Ου τρομεεις ιερηας υποκλινουσα καρηνον, Σκηνην
αμφιθετοις ειδεσι λαμπομενην; Ουδε χερες φρισσουσιν, επην ες μυστιν εδωδην
Τεινεις, αις συ γραφεις πενθιμον αγλαΐην; Πως δε συ γ' αθλοφοροισιν, οσοις ιστησι
 
 
 

58
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

χορειην Λαος πασσυδιηι, τιμιον αιμα σεβων, Ειδος αγεις πολλων θελκτηριον, ως
αγορη τις Πληθυν εφελκομενη εν μεσατωι πτολιων, Ἢ θηρων δεικτηισιν ομοιια, τοι
προφερουσιν Ἑρπυστας σκοτιων δειμαλεοι λαγονων; Ἀλλα, γυναι, μυθοις επιπειθεο
ημετεροισι, Μη σε νοος τρωσηι χειρας επ' ειδος αγων. 907 Μη συ γε, μη κεινηισιν
ομοπλοος, ω τεκος, ειης, Μη συ γε συμφραδμων, μηδε συνωροφιη· Ἄλληισιν τα
περισσα· συ δ' αζεο χειλεσιν ανδρων Και κληιζομενη. Τουτο γυναιξι κλεος. Ει μεν σοι
γε βιος πανελευθερος επλετο δεσμων, Χριστωι ζωε μονωι, παντ' αποσεισαμενη,
Παρθενος αιγληεσσα, περιφρων, αγλαομητις, Νυμφιον ης κραδιης αγνον εχουσα
Λογον. Ει δε σε γε πλευρης ειλεν ποθος, ης εκεασθης, Μουνην γε πλευρην αμφιεπειν
φιλιην, Ἐσθλον φιλτρον εχουσα, ελευθερον αντι κακοιο· Τοις δ' αλλοις παθεσιν,
μηδ' οναρ αντιααιν. Και συ Θεου μεγαλοιο παραστατι, ουδε συ ληθεις, Ἤν ποτε τωι
χθαμαλωι θηλυ τι συγκερασηις. Ἔστι και εν ρυποωσι ποθ' ειμασι θρυψις ασεμνος, 908
Και σεμνοτης μαλακοις. Ἵστορες ουκ ολιγοι. Ῥυτις σοι πλεον εστιν, επιστασο, η τα
μεγιστα Τραυματα κοσμοβιων. Ἅζεο μαρτυριην. Ουδε γαρ εν ρυποωσι ρανις τοσον,
οσσατιον περ Φαινεται εν καθαροις ειμασιν ισοχροοις. Ταυτ' ει μεν πεπιθοιμεν,
ονησομεν· ει δε προσωπον Στησειας, λαμποις δις τοσον, ει ποθεεις, Χρυσωι τ'
ηλεκτρωι τε και αργυρωι ηδ' ελεφαντι· Τοια χαριζομ' εγω ταις νεοκαλλιγραφοις. Ἡ
στηλη μεν ετοιμος, εγω δ' επιγραμμα χαραξω· ∆ευρ' ιθ' οσοισι φιλον, καλλει
τερψομενοι.
Λʹ. Στιχων η ακροστιχις των παντων στοιχειων, εκαστου ιαμβου τελος
παραινεσεως εχοντος. Ἀρχην απαντων και τελος ποιου Θεον. 909 Βιου το κερδος,
εκβιουν καθ' ημεραν. Γινωσκε παντα των καλων τα δραματα. ∆εινον πενεσθαι,
χειρον δ' ευπορειν κακως. Ευεργετων νομιζε μιμεισθαι Θεον. Ζητει Θεου σοι
χρηστοτητα χρηστος ων. Ἡ σαρξ κρατεισθω και δαμαζεσθω καλως. Θυμον χαλινου,
μη φρενων εξω πεσηις. Ἵστη μεν ομμα, γλωσσα δε σταθμην εχοι. Κλεις ωσι κεισθω,
μηδε πορνευοι γελως. Λυχνος βιου σοι παντος ηγεισθω λογος. Μη σοι το ειναι τωι
δοκειν υποῤρεοι. Νοει τα παντα, πρασσε δ' α πρασσειν θεμις. Ξενον σεαυτον ισθι, και
τιμα ξενους. 910 Ὅτ' ευπλοεις, μαλιστα μεμνησο ζαλης. Παντ' ευχαριστως δει
δεχεσθαι τακ Θεου. Ῥαβδος δικαιου πλειον, η τιμη κακου. Σοφων θυρας εκτριβε,
πλουσιων δε μη. Το μικρον ου μικρον, οταν εκφερηι μεγα. Ὕβριν χαλινου, και μεγας
εσηι σοφος. Φυλασσε σαυτον, πτωμα δ' αλλου μη γελα. Χαρις φθονεισθαι, το φθονειν
δ' αισχος μεγα. Ψυχη θυοιτο μαλλον η το παν Θεωι. Ὢ τις φυλαξει ταυτα, και
σωθησεται;
ΛΑʹ. Γνωμαι διστιχοι. Γυμνος ολος βιοτοιο ταμοις αλα, μηδε βαρεια Ναυς επι
ποντον ιοι, αυτικα δυσομενη. 911 Ὡς αιει κρυεροιο παρεσταοτος θανατοιο Μνωεο,
και θανατου ησσονος αντιασεις. Αιει νηον εγειρε Θεωι νοον, ως κεν ανακτα, Ἵδρυμ'
αυλον, εχηις ενδοθι σης κραδιης. Γνωθι σεαυτον, αριστε, ποθεν και οστις ετυχθης,
Ῥεια κεν ωδε τυχηις καλλεος αρχετυπου. Ἦμαρ επ' ημαρ αγει σε· κυλινδεται οστις
ελαφρος· Γνωμη δ' ευπαγεος ημαρ αλυτον εχει. Ὅστις απερχομενοισι και
ερχομενοισι πεποιθε, Ῥευματι πιστευει ου ποτε ισταμενωι. Ἴσον εμοι κακον εστι βιος
και μυθος αλιτρος· Ὁπποτερον κεν εχοις, και θατεροιο τυχοις. 912 Ὕβρις αναγνον
εοντα παρεσταμεναι θυεεσσι· ∆εινοτερον νεκυων λειψανα παντα σεβειν. Ἵστασο μη
ποθ' οδοιο καλων· κακον ες βυθον ερπειν Σοι στασις, οστις εβης εκτοθι σης κακιης.
Τυφλος ορων, ος εης κακιας ουκ οσσετ' ολεθρον· Ἴχνια μαστευειν θηρος, ακρων
φαεων. Χρηιζων δη παθεεσσιν ακεστορος, ην κακα κευθηις, Ου ποτε σηπεδονα
φευξεαι αργαλεην. Σος λογος, εργον εμειο. Ὃς ου καλον εργον ερεξεν, Ευεπιην
εχετω συμμαχον αμφιθετον. Ὑβριστης κορος εστιν. Ἐγω δε σε βουλομ', αριστε,
 
 
 

59
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἔργον εχειν, ψυχης πηξιν αειστρεφεος, 913 Πλουτειν δ' αυ θεοτητα μονην, και
κοσμον απαντα, Ἶσον αραχναιοις νημασιν αιεν εχειν. Παντα μεν ανθρωπων,
αλλοτρια τουδε βιοι· Ἡ δ' αρετη βροτεη, τουτο μονον βιοτη. ∆ευτε δε, πασι Θεοιο
βοαι Λογος αφθιτομητις, Σπευδετ' επι Τριαδος γνωσιν επουρανιης. Θεσθε νοον, βιοτωι
μεν οσους γαμος αγνος εδησε, Ληνοις ουρανιοις πλειονα καρπον αγειν. Ὅσσαι δ' αν
μεγαλοιο Θεου Λογου αγκαζεσθε, Νυμφαι παρθενικαι, παντα Θεωι προσαγειν. Αιγλη
παμφανοωσα μονοτροπος, αλλ' απο κοσμου Θυμον εχειν, σαρκων τηλοθεν
ισταμεναι. Ὕβρις πιστιν εχειν εν χρωμασι, μη κραδιηισι· Ῥεια κεν εκπλυτ' εοι.
Βενθος εμοι γε φιλον. 914 Μητε δικαιοσυνην τιν' ακαμπεα, μητε φρονησιν
Ἀγκυλοεσσαν εχειν. Μετρον αριστον απαν. Νωμασθαι και θαρσος, επει θρασος, ου
κρατος εσται· Ἔστι σαοφροσυνης και τι γαληνον εχειν Οιγειν εν λογιοισι Θεου νοον
αιεν, αριστον· Ἴδρις επουρανιων ωδ' αν εοις νομιμων. Σπευδε μεν ειναι αριστος·
αφανδανε, οισιν αριστον· Και κακιην τερπειν, δυσκλεες εστι κλεος. Αισχρον, αριστον
εοντα, συνηγορον εμμεν' αλιτρων Ἶσον, και κακιης σον ποδα εντος εχειν. Χρυσος
μεν χοανοισι δαμαζεται, αλγεσι δ' εσθλος· Ἄλγος απημοσυνης πολλακι κουφοτερον.
Ῥεια κεν αρνησαιτο Θεον μεγαν, ος γενετηρα· Ἴσθι δε και γενετην ως πατερ'
ευσεβιης. 915 Σητες εδουσιν απαντα· λιπηις τα σα μηδε ταφοισιν· Ἐξοδιη τιμη, δεξιον
ουνομ' εχειν. Ξεινων ημεδαπων περιφειδεο, εξοχα δ' αυτε Οι ταδε παντα λιπον,
αδρανεων νεκυων. ∆ευρ' αγε, κοσμον απαντα και αχθεα τηιδ' απολειψας, Ἱστιον ες
ζωην ουρανιην πετασον. Παντα μεν αιεν αριστα θεοπρεπες εργα τελεισθω, Ἡ δε
Τριας παντων εξοχα σοι μελετω. 916
ΛΒʹ. Γνωμικα διστιχα. Ἀρχης καλης καλλιστον ειναι και τελος, Ὀρθως
δοκουσιν οι οροι των πραγματων. Ἀρχη καλον τικτουσα τοις βροτοις περας, Βιου
καθαρσις ενθεως ασκουμενη. Λογοις πτερωθεις, μη πτερων εξω πετου Πτερων γαρ
ουδε πτηνον ιπταται διχα. Γνωσις βροτοις μεγιστον εν βιωι κλεος· Κακον δε αυτηι τοις
κακως κεχρημενοις. Κενη σε δοξα μηδολως συναρπασηι· 917 Και γαρ πανουργον
τουτο τοις απλουστεροις. Ευ δρων φυλαττε σαυτον εν τουτωι μενειν· Ταχυς γαρ εστι
προς το χειρον ο δρομος. Γελως κρατεισθω, και θυμος λαβοι περας· Ἀργος δε
πανταπασιν ειργεσθω λογος. Θεον φοβου πρωτιστα, και γονεις τιμα, Ἱερεις επαινει,
πρεσβυτας σεπτως εχε. Υιον δικαια πατρι μηδολως λεγειν, Θεσμος θ' οριζει, και προ
θεσμων η φυσις. Οια προς αλλου μη παθειν αυτος θελεις, Τοιαυτα και συ μηδε δραιν
αλλωι θελε. Ου δεινον οργη δεινα τοις ειργασμενοις· Και γαρ δικαζει τοις ομοιοις η
δικη. 918 Χειλη σοφα σταζουσιν ηδιστους λογους· Φαρυγξ δε πικρος εξερευγεται
μαχας. Ῥειθρα γλυκασμου γλωσσα βλυζει στωμυλη· Ῥησεις δε φαυλας ακριτον
γενναι στομα. Φιλοι φιλουσι και α τοις φιλοις φιλα· Ἐχθροι δε φαυλιζουσιν αισχρως
τους φιλους. Πτωχους φιλους λαθουσι πλουσιων θυραι· Αυλαι δε λαμπραι,
πλουσιοις αει φιλαι. Ὕδωρ, ποτον φεριστον, ευκρατοι φρενας· Θολοι δε τον νουν
συλλαβουσα κραιπαλη. Ουκ οιδεν οινος σωφρονιζειν την φυσιν, Κινει δε μαλλον
ηδονας παροξυνων. Νουν λεπτον ογκος εκδιωκει γαστερος· 919 Ταναντια γαρ τοις
εναντιοις μαχηι. Κρεισσων τροφη συμμετρος ευπορουμενη, Ἢ δειπνος αβρος, ον
επλασε τις τ' οναρ. Πλουτουσι μωροι τοις ονειρασι πλεον, Ἢ χρηματων αβυσσον οι
κεκτημενοι. Κρεισσων απαις, η μωρα κυειν εκγονα· Ὁ μεν γαρ απαις, οι δε πολλοι
και κακοι. Παντι βροτωι θνησκοντι πασα γη ταφος· Παν γαρ το εκ γης, γη τε και εις
γην παλιν. Ποιμην αμελγει, ει θελει, και τους τραγους· Ἀλλ' αντι γαλακτος, αιματων
πηγας υσει. Ἡ συς εποπτευουσα δειπνοποιιαν, 920 Οιδε τραπεζης τους ορους μη
συγχεειν. Βιαζε και συ τους ατακτους, μη λυειν Ταξιν πρεπωδη και νομοις
ηρμοσμενην. Νομους φυλαττων, τους φοβους εξω βαλοις· Φοβων γαρ εξω πας ο των
 
 
 

60
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

νομων φυλαξ. Κυβερνος ιδμων φευξεται τρικυμιας, Και δεινα παντα νους σοφας
φερων φρενας. Ζωης αριστης μη φρονει ταναντια· Και γαρ προδηλος τοις κακιστοις
η δικη. Μεγιστος ακμων ου φοβειται τους κτυπους Και νους εχεφρων πασαν
ελκουσαν βιαν. Φυλλων λαγωους εκφοβουσιν οι ψοφοι, 921 Ἄνδρας δ' ανανδρους αι
σκιαι των πραγματων. Μισω πενητα πλουσιωι δωρουμενον, Ὡς τωι λεγοντι του
τρεφειν λελησμενωι. Ῥητωρ πονηρος τους νομους λυμαινεται Ἁγνος δε ρητωρ,
ευκρατος αρμονια. Γελωσιν οι πλουτουντες ορφανων ψογους, Αυτην γελωσι την
Θεου τιμωριαν. Νομοις περιδραμειται προς ολεθριαν, Ὁ μη νομου φυλαξιν εννομως
φερων. Πεφυκε τοις πενησι μη φρονειν μεγα· Τοις πλουσιοις γαρ ουδε φροντις του
βιου. Παιδευε μωρους, ως εφικτον τηι φυσει· Ἕξουσι γαρ που και φρενας παρ'
ελπιδα. 922 Πληττων σιδηρος εκπυροι και τους λιθους· Σκληρα δε μαστιξ παιδαγωγει
καρδιαν. α δυσμενεις φοβουσι των αλλων πλεον, Ὁ σταυρος και βαπτισμου η
κοινωνια. Ὅρκους κακιστον διδοναι και λαμβανειν, Ἴσως γαρ αμφω προσκεκρουκας
τηι δικηι. Αιωνα θησαυριζε τον εξω τελους· Ουτος γαρ εκλελοιπε και προ του τελους.
Μη δη φιλει τον ολβον, ον λυει χρονος· α γαρ χρονος δομησε, και λυσει χρονος.
Αισχρον γυναιοις αρσεν ηθος εκφερειν· Ταις κοσμιαις γαρ ταξις η αιδως ξυνη.
Καταντες εστιν ηδονη τοις χρωμενοις, 923 Και ως προσεισιν, οιχεται λιθου δικην.
Ουδεις υγειας πλουτος αλγουσι πλεον· Σοφως δε ταυτην η φυσις βροτων θελει. Ἦχοι
θαλασσης, ανδρος αφρονος λογοι· Βριθοντες ακτας, ου πιαινουσι χλοας Πειθουσι
δωρα και σοφους παραβλεπειν Βροτοις δε θηρα χρυσος, ως πτηνοις παγη. Γηρας
λυπαι τικτουσι και προ των χρονων· α γαρ τροπος καθειλεν, ου στησει χρονος.
Πλουτος ταχιστος των κακων υπηρετης· Και γαρ προχειρον εις κακουργιαν κρατος.
Ουκ εστιν ουδεν κτημα βελτιον φιλου· Πονηρον ανδρα μηδεπου κτησηι φιλον. Ταξις
τιμασθω, και προηγεισθω κρατους· 924 Κρατος γαρ αυτη και κρατους αει φυλαξ Νους
εμμεριμνος σης βιβρωσκων οστεα· Θαλλει δε σωμα φροντιδας παρατρεχον. Ουδεις
κορος πεφυκε σωφρονως εχειν· Και γαρ το πυρ ειωθε ταις υλαις θεειν. Οινος παθους
εγερσις εκλελοιποτος· Ὕλη γαρ εισρεουσα ρωννυσι φλογα. Φευγουσιν οργας οι
δικας δεδοικοτες· Θυμον γαρ εξαπτουσι πολλακις δικαι. ∆εινον πονοις καμνοντι
προσθειναι πονους· Ἀλλ' ουν πονους επαυσε πολλακις πονος. Ἄλλοι μεν αλλων
τους πονους δεδοικοτες, Ἄλλοις ορωνται κινδυνευοντες πονοις. ∆οξης αει φροντιζε
της αιωνιου· 925 Ἡ γαρ παρουσα ψευδεται καθημεραν. Ουδεις μετ' οργης ασφαλως
βουλευεται· Τα γαρ μετ' οργης ουδεπω βουλην εχει. ∆εινον δρακοντες, και
κακουργον ασπιδες· ∆ιπλη γυναικος δεινοτης εν θηριοις. Πειθουσι γυμνα τους
ορωντας οστεα, Ὡς ουδεν ημιν προσφυες των ενθαδε. Ει λοξα μη βαινουσι καρκινων
γονοι, Πειραν λαβωσι μητρικων βαδισματων. ∆ωσεις προδηλως εκβιαζων την φυσιν,
Καλους μαθητας εκ κακων διδασκαλων. Κοσμει σεαυτον τοις καλοις τεκμηριοις, Και
μη πενητος ορφανου καταφρονει. 926 Θεου διδοντος, ουδεν ισχυει φθονος, Και μη
διδοντος, ουδεν ισχυει κοπος. Τικτεις, εχιδνα· μη φοβου τας ωδινας· Ἔχεις λαβουσα
μητρικου πειραν τοκου. Ουδεις αριστευς εκ προδηλου δειλιας· Νικαι γαρ
εισπραττουσι τας ευφημιας. Ἀνηρ υπνωδης, ευρετης ονειρατων· Μυστης γαρ υπνος
φασματων, ου πραγματων. Ειωθε πειθειν μη θελοντας η βια, Ἄγχει γαρ αυτη και
γιγαντας πολλακις. ∆ημου σφαλεντος, πας αγυρτης αρχεται· ∆ημος δε παντη των
καλων αταξια. Ἔργον παρεργον ουδαμως εργον λεγω· 927 Το γαρ παρεργον και
καταφρονητεον. Ἡ προς τα νεκρα των χαμαιριφων μελη Ταξις τιμαται των κυνων
ηθροισμενων. Χρυσου λαλουντος, πας απρακτειτω λογος, Πειθειν γαρ οιδε, καν
πεφυκεν μη λεγειν. Ἕξουσι και νυν τα προς ειρηνην φερειν, Οι προς τα ρευστα του
βιου μεμηνοτες.
 
 
 

61
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΛΓʹ. Γνωμολογια τετραστιχος. Ἐπιγραμμα των στιχων. 928 Γρηγοριου πονος
ειμι, τετραστιχιην δε φυλαττω, Γνωμαις πνευματικαις μνημοσυνον σοφιης. Πραξιν
προτιμησειας, η θεωριαν; Ὄψις τελειων εργον, η δε πλειονων. Ἄμφω μεν εισι δεξιαι
τε και φιλαι· Συ δε προς ην πεφυκας, εκτεινου πλεον. Ἤρετο με τις προβλημα των εκ
πνευματος Ἢν εκρυπωθηις, ειπον. Ἀλλα σωφρονω. Ἢν εκρυπωθηις. Νυν δε δει
καθαρσιων. Μυρον δοχειον σαπρον ου πιστευεται. Μητ' αντιτεινε πασι, μηθ' επου
λογοις, Ἀλλ' οις επιστηι, και οσον, και πηνικα. 929 Θεου δε μαλλον εξεχου, η
προστατει. Λογωι παλαιει πας λογος, βιωι δε τις; Ἢ μη διδασκειν, η διδασκειν τωι
τροπωι. Μη τηι μεν ελκειν, τηι δ' απωθεισθαι χεροιν. Ἧττον δεησηι του λεγειν,
πραττων α δει Γραφευς διδασκει το πλεον τοις εκτυποις. Ὑμιν λεγω μαλιστα τοις
του βηματος, Ὀφθαλμον ειναι μη σκοτους πεπλησμενον, Μη και προεδροι του κακου
φαινωμεθα. Ει γαρ το φως τοιουτον, το σκοτος ποσον; Ἄφωνον εργον κρεισσον
απρακτου λογου. Βιου μεν ουδεις πωποθ' υψωθη διχα· Λογου δε πολλοι του καλως
ψοφουμενου. 930 Ου γαρ λαλουντων, ευ βιουντων δ' η χαρις. ∆ωρον Θεωι καλλιστον
εστιν ο τροπος. Καν παντ' ενεγκηις, ουδεν οισεις αξιον. Ὃ και πενης διδωσι, τουτο
προσφερε. Μισθωμα πορνης αγνος ου μεριζεται. Μηδεν ποτ' ευξηι, μηδε των μικρων,
Θεωι. Θεου γαρ εστι, πριν λαβειν. Τι ουν λεγω; Κλεπτεις τα σαυτου μη διδους. Καινου
χρεους! Ἀνανιας σε πειθετω, Σαπφειρα τε. Πανηγυριν νομιζε τονδε τον βιον. Ἢν
πραγματευσηι, κερδος. Ἀνταλλαγμα γαρ Μικρων τα μειζω, και ρεοντ' αιδιων. Ἢν δ'
αυ παρελθηι, καιρον αλλον ουκ εχεις. 931 Πολυς μεν εστιν ο προκειμενος δρομος·
Πλειων δ' ο μισθος. Μη βλεπων το παν αμα, Του παντος εκστηις. Και πλεεις ου παν
αμα· Και τουτο πειρα πολλακις του δυσμενους. Μη σφοδρα θαῤρειν, μηδ' απελπιζειν
αγαν. Το μεν γαρ εκλυει σε, τωι δ' ανατρεπηι. Το μεν κατορθου, του δ' εχου· τουδ' ου
φθονος. Ουχ ως οδου το λειπον αχρειοι πονον. Μη θερμον απτειν, εμμενειν δ' οις αν
κρινηις· Κρεισσον προκοπτειν, η τι κοπτειν του καλου. Και γαρ κακους καλουμεν,
ουχι τους κατω, Τους δ', ηνιχ' υψωθωσι, πιπτοντας μεγα. Σπινθηρ αναπτει και
βραχυς πολλην φλογα, 932 Και σπερμ' εχιδνης πολλακις διωλεσε. Τουτ' ουν ορων,
εκκλινε και μικρον βλαβος· Μικρον μεν εστιν, εις δε μειζον ερχεται. Ἐρευνα σαυτον
πλειον, η τα των πελας· Το μεν γαρ αυτος κερδανεις, το δ' οι πελας. Κρεισσων
λογισμος πραξεων, η χρηματων· Τα μεν γαρ εστι φθορας, τα δε ισταται. Ὁ νους αει
σοι καμνετω τυπουμενος Θειοις νοημασι τε και βιου λογοις. Γλωσσης δε φειδου· και
γαρ ευκολωτερα Βλαπτειν· το κερδος δ' ησσον ευ κινουμενης Ὄψις συνηρπασε με,
πλην αλλ' εσχεθην· Ειδωλον ουκ εστησα της αμαρτιας. 933 Ειδωλον εστη; πραξιν
εκπεφευγαμεν. Βαθμοι ταδ' εισι της παλης του δυσμενους. Κηρωι τα ωτα φρασσε
προς φαυλους λογους, Ὠδων τε τερπνων εκμελη λυγισματα· Τοις δ' αυ καλοις τε
καγαθοις αει διδου. Ειπειν, ακουσαι, και δρασαι, μικρον μεσον. Μη λιαν οσμων
εκλυου θηλυσμασιν, Ἁφης τε λειοτησι, μηδε γευσεσι. Τι αν ποτ' ανδρισαιο τωνδ'
ηττωμενος, Χωρις γυναικων καῤρενων ηδυσματα. ∆ος, ειπε γαστηρ. Ἢν λαβουσα
σωφρονηις, ∆ωσω προθυμως. Ἢν δε τοις κατω διδωις, Κοπρον λαβοις μεν, αλλ' ομως
μη πλουσιαν. Ει δ' ουν κατασχοις, δωσομεν και πλουσιαν. Γελως γελωτος ευ
φρονουσιν αξιος, 934 Μαλιστα μεν πας, τον πλεον δ' ο πορνικος. Γελως ατακτος
εκφερει και δακρυον. Κρεισσον κατηφες ηθος, η τεθρυμμενον. Καλλος νομιζε την
φρενων ευκοσμιαν, Ουχ ο γραφουσι χειρες, η λυει χρονος, Ὄψει δ' οπερ νου
σωφρονος γνωριζεται· Αισχος δ' ομοιως την φρενων ακοσμιαν. Λυπαι προσηλθον,
ηδοναι, θαῤρη, φοβοι, Πλουτος, πενια, δοξα, δυσκλεια, θρονοι· Ῥειτωσαν, ως
θελουσιν. Ουδεν απτεται Των ου μενοντων ανδρος ευ βεβηκοτος. Ὑψου βιωι το
πλειον, η φρονηματι· Ὁ μεν θεοι σε, τωι δε και πιπτεις μεγα. Τευξηι δε τουτου, μη
μικροις μετρουμενος. Καν πλειστον αρθηις, ει κατω της εντολης. 935 ∆οξαν διωκε,
 
 
 

62
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μητε πασαν, μητ' αγαν· Κρεισσον γαρ ειναι του δοκειν. Ει δ' αμετρος ει, Μη την
κενην θηρευε, μητε την νεαν. Τι γαρ πιθηκωι κερδος, ην δοκηι λεων; Αινει μεν αλλον,
μη φρονει δ' αινουμενος· Και γαρ δεος σε των επαινων υστερειν. Μηδ' αλλον ευθυς,
πριν γε τηι πειραι μαθηις, Μη πως κακου φανεντος, αισχυνην οφληις. Κακως ακουειν
κρεισσον, η λεγειν κακως. Ὅταν προθηι τις αλλον εις κωμωιδιαν Ὡς ευφρανων σε,
σαυτον εγκεισθαι δοκει. Ὧδ' αν μαλιστα δυσχεραινοις τωι λογωι. Μηδεν μεγ' ειπηις
ευπλοων προ πεισματος. Πολλοις προς ορμον ευπλοουν εδυ σκαφος· 936 Πολλοι
προσωρμισθησαν εκ τρικυμιας. Μι' ασφαλεια μη ονειδιζειν τυχας. Κρεισσον καλως
βιουντα, και πονουμενον, Παῤρησιαζεσθαι τι προς τον ∆εσποτην, Ἢ μη καλοις
θαλλοντ' απαιτεισθαι δικην· Ει και τα παντα συν λογωι πορευεται. Προου τα παντα,
και Θεον κτησαι μονον Ει γαρ μεριστης χρηματων αλλοτριων. Ει δ' ου θελεις τα
παντα, δος τα πλειονα. Ει δ' ουδε τουτο, τοις περιττοις ευσεβει. Καλον τι σητων
αρπασαι και του φθονου, Χριστον χρεωστην μαλλον, η τα παντ' εχειν, Ὃς και
βασιλειαν κλασματος χαριζεται· Χριστον σκεπεις τρεφεις τε, τον πτωχον τρεφων.
937 Πενης προσηλθεν, ειτ' απηλθε μη τυχων· ∆εδοικα, Χριστε, μη καγω της σης
χερος Χρηιζων, απελθοιμ' ενδεης, εμοις νομοις. Ὃ γαρ τις ου δεδωκε, μηδ' ελπιζετω.
Πενητος ανδρος ουδεν ασφαλεστερον. Προς τον Θεον νενευκε, και μονον βλεπει. Συ
δ' αγκαλιζου· και γαρ αετος, ως λογος, Πολυς καλιαι λεπτον ορνιν αμφεπει. Κρεισσον
πενια μη δικαιας κτησεως· Και γαρ νοσος γε της κακης ευεξιας. Λιμωι μεν ου τις
ραιδιως διεφθαρη· Τοις δ' αυ κακιστοις ποτμος η μοχθηρια. Τι δεσποτης, η δουλος, η
φαυλη τομη; 938 Εις πασι πλαστης, εις νομος, κρισις μια. Ὑπηρετουμενος δε
συνδουλον βλεπε. Ὅταν δε λυθηις, τιμιωτερος φανεις. Οι δ' οικεται τι, και μαλισθ'
οσοι Θεου; Μη φευγετωσαν ευνοειν τοις δεσποταις. Ἐλευθερον και δουλον ο τροπος
γραφει. Και Χριστος ωφθη δουλος, αλλ' ηλευθερου. Κακος δ' ακουων αισχυνου, μη
δυσγενης. Γενος γαρ εισιν οι παλαι σεσηποτες. Γενους προαρχειν κρεισσον, η λυειν
γενος, Ὡς καλον ειναι, η καλων πεφυκεναι. Θεου μονου, θειων τε απληστως εχειν,
Ὃς τοις λαβουσι και πλεον χαριζεται, 939 ∆ιψων το διψασθ', αφθονως αει ρεων· Ἐν
τοις δε λοιποις και φερειν ησσωμενος. Μη παντα νικαιν, μηδ' αει, σπουδην εχε·
Καλως κρατεισθαι κρεισσον, η νικαιν κακως. Και γαρ παλαιστης ουχ ο κειμενος
κατω, Παντως κρατειται, πολλακις δ' υπερτερος. Και ζημιου τι· τουτο κερδος
πολλακις, Ὥσπερ καθαιρειν φυτον εις ευκαρπιαν. Ει δ' ου καλως τι προστιθης οις
νυν εχεις, Ὕληι φερεις πυρ, η νοσον τωι σωματι. Ει μηδεν οφλεις τωι Θεωι τιμωριας,
Μηδ' αυτος ισθι τοις οφλουσι συμπαθης. Ει δ' οιδας οφλων, και προχρησον το πραον.
Οικτωι γαρ οικτος και Θεωι σταθμιζεται. 940 Ὅταν ποθ' υβρις εκκαηι την σην φρενα,
Μνησθητι Χριστου, των τ' εκεινου τραυματων, Ποση τε μοιρα ταυτα των του
∆εσποτου. Ὣς δ' αν το λυπουν, ωσπερ υδατι, σβεσαις. Ἔρως, μεθη, ζηλος τε και
δαιμων, ισα· Οις αν προσελθηι, το φρονειν επεκλυσε. Τηξις, προσευχη, δακρυον, τα
φαρμακα. Ἥδ' ιατρεια των εμων νοσηματων. Ὅρκον δε φευγε παντα. Πως ουν
πεισομεν; Λογωι, τροπωι τε τον λογον πιστουμενωι. Ἄρνησις εστι του Θεου
ψευδορκια. Τι δει Θεου σοι; τον τροπον μεσον τιθει. Τι χρηστοτητος δογμα
συντομωτερον; Τοιουτος ισθι τοις φιλοις και τοις πελας, 941 Οιους σεαυτωι τουσδε
τυγχανειν θελεις· Και συντομωτερον τι, τα Χριστου παθη. Πιστου φιλου νομιζε
μηδεν αξιον, Ὃν ου κρατηρ εδειξε, καιρου δε ζαλη· Ὃς ου χαριζετ' η μονον το
συμφερον. Ἔχθρας ορους γινωσκε, φιλιας δε μη. Ταλλα βλεπων οφθαλμος, αυτον ου
βλεπει, Ἀλλ' ουδε ταλλα, ην αγαν λημων τυχηι. Τουτου χαριν συμβουλον εις απαντ'
εχειν· Και γαρ χερος χειρ, και ποδος πους ενδεης. Ει τοις καλοις εποιο
νουθετουμενος, Ουκ εντραπησηι τοις κακοις γελωμενος. Ὅταν ποτ' αισχρον εννοηις,
νομιζε σοι Πολλους παρειναι, και σεαυτον εντρεπου. 942 Ἀει προτιμα τους καλους
 
 
 

63
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

των μη καλων. Κακοις ομιλων, και κακος παντως εσηι. Κακου παρ' ανδρος μη ποτε
χρηστον παθηις. Ζητει γαρ ων βεβιωκε συγγνωμην εχειν. Ἐγω τι κερδος εκλεγω και
δυσμενους. Τας γαρ λαβας φευγοντας, ασφαλεστερους Ειναι παραινω, και το πικρον
φαρμακον Ὅμως δεδοικα, και το ηδυ μεμφομαι. Καλους αμειβου, τους κακους
περιφρονει· Καν τοισδε κεισθω, του παθειν μηδεν, χαρις· Ὣς αν καλους και τουσδε
ποιησηις χρονωι. Τωι μακροθυμωι χρηστοτης καλη δοσις. Πασιν μεν ισθι χρηστος, ει
τουτο σθενος, Πλεον δε τοις εγγιστα. Του χαριν λεγω; 943 Τις αν σε πιστευσειε τοις
ξενοις καλον Ειναι τον ου δικαιον οις οφειλεται; Τι παντα τον δυστηνον αιτιωμεθα
Ἐχθρον, διδοντες τωι βιουν εξουσιαν; Μεμφου σεαυτον, η το παν, η το πλεον. Το πυρ
παρ' ημων, η δε φλοξ του Πνευματος. Μη σφοδρ' επεσθαι παιγνιοις ενυπνιων· Μηδ'
ευπτοητον εις απαντ' εχειν φρενα· Μηδε πτερου μοι δεξιοις φαντασμασι. Λοχος ταδ'
εστι πολλακις του δυσμενους. Ἐλπις προκεισθω δεξιου παντος τελους· Ει γαρ
συνεργος εστι τις του χειρονος, 944 Πως ου καλου δικαιον ειναι και πλεον; Ου γαρ
φερω γε τωι κακωι νικωμενος. Ἡγου τυχης φρονησιν ασφαλεστεραν· Ἡ μεν γαρ εστι
πραγματων κουφη φορα, Ἡ δ' οιακισμος. Μηδε εν παιδευσεως Νομιζε κρεισσον, η
μονη κεκτημενων. Το δραστικον δεικνυε μη τωι δραιν κακως, Τωι δ' ευ τι ποιειν, ει
θελεις ειναι θεος. Τοδ' εστιν ανδρος ειδοτος το συγγενες. Κτεινει δε ραιστα και
τρυγων και σκορπιος. Αισχρον νεον γεροντος ασθενεστερον Ειναι, γεροντα δ'
αφρονεστερον νεου. 945 Ὁμως ο μεν καθ' ωραν εστω πανσοφος· Τον δε κρατιστον
και προ ωρας σωφρονειν. Ἀει μεν εργαζοιο την σωτηριαν· Καιρος δε δη μαλιστα, η
βιου λυσις. Το γηρας ηλθεν· εξοδον κηρυξ βοαι. Πας ευτρεπιζου· πλησιον γαρ η
κρισις. Περας λογου, δισση τις αρνησις Θεου, Ἔργωι, λογωι τε. Μη κλαπηις, περισκοπει
(Ἀει διωκηι λαθριοις παλαισμασι), Μη πως δεηθηις εσχατων καθαρσιων.
Λ∆ʹ. Ὅροι παχυμερεις. Θεος μεν εστιν ουσια, πρωτον καλον. 946 Κοσμος δε,
ρευστων και νοουμενων δεσις. Το δ' ειν' εκαστον τοιον η τοιον, φυσις. Φυσις δ'
αυλος, αγγελος, πρωτη κτισις. Οι δ' εκτραπεντες του καλου τι; δαιμονες· Ὧν πρωτος
εστιν, ος ποτ' ην Ἑωσφορος, Σκοτους δυσειδους ευρετης και προστατης. Ὕλη δε
μορφων εδρα, δευτερα κτισις. Ὕλης δε καλλος, ειδος εκμορφουμενης. Ὅρος δε
ρευστων και νοουμενων, πολος. Ἄστρων δε φυσις, πυρ κυκλωι περιδρομον. Φως δ'
εστι λαμψις εκ πυρος, ψυχηι λογος. Σκοτος δε δισσον, λαμψεως δισσης λυσις. Αιων,
διαστημ' αχρονως αει ρεον, 947 Χρονος δε, μετρον ηλιου κινησεως. Γη, πηξις υλης
τωι πολωι κυκλουμενης. Πυρ δε, φλεγουσα και ρεουσ' ανω φυσις. Ὕδωρ δε, ρευστη
και καταῤροπος φυσις. Κενου δ' αηρ πληρωμα και πνευστη ρυσις. Ἄνθρωπος ειμι,
πλασμα και εικων Θεου. Το σωμα δ' υλη, και διαστατον παχος. Στοιχειον εστι
σωματος πρωτον μερος. Ψυχη δε, φυσις ζωτικη, φερουσα τε· Λογος δε και νους τηι γ'
εμηι συνεκραθη. Ζωη δε, σωματος τε και ψυχης δεσις, Ὡς θανατον ειναι, των δε την
διαστασιν. Νους δ' εστιν οψις ενδον, ου περιγραφος. Νου δ' εργον, η νοησις,
εκτυπωμα τε. Λογος δ' ερευνα των νοος τυπωματων, 948 Ὃν εκλαλησεις οργανοις
φωνητικοις. Αισθησις εστιν εισδοχη τις εκτοθεν. Μνημη, καθεξις των νοος
τυπωματων. Ληθη δε, μνημης εκβολη. Ληθης δε γε Μνημη τις αυθις, ην αναμνησιν
λεγω. Βουλησιν οιδα, νου ροπην και συνδρομην Των οσσ' εφ' ημιν· ταλλα δ' ου
θελητεα. Ἡ δ' οι θελω κινησις, εξουσιοτης. Την συντονον δε και προσθυμιαν λεγω·
Το δε ακουσιον, βουλησεως τυραννιδα. Λογισμον οιδα πραγματων διαιρεσιν. Ποθος
δ' ορεξις η καλων η μη καλων. Ἔρως δε θερμος δυσκαθεκτος τε ποθος. Θυμος μεν
εστιν αθροος ζεσις φρενος· Ὀργη δε θυμος εμμενων. Ὁ δ' εις κακον 949 Μνημων,
λοχων τε, μνησικακια τυγχανει. Πεψιν δε λυπης οιδα μακροθυμιαν· Το δε προς υβριν
ηρεμον, αοργησιαν, Ἣν δη πραοτητα τοις παλαι καλειν εθος. Ἕξιν δε καλων, την
 
 
 

64
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αρετην νομιζε μοι, Των δ' αυ κακιστων, την εναντιαν νοσον· Την μεν Θεου δωρημα,
την δ' εφευρεσιν. Καλλος δε παντος εστιν ευαρμοστια, Αισχος δε, καλλους υβρις, ως
εμος λογος. Ἀνδρεια δ' εστι προς τα δεινα στεῤροτης Θρασος δε, θαρσος προς τα μη
τολμητεα. ∆ειλια δε, συστολη τις εις τολμητεα. Ἡ σωφροσυνη δ' επικρατησις
ηδονων· Ἧτταν δε τουτων, την ασελγειαν λεγω. 950 ∆ικαιοσυνη δε, μη πλεον ζητειν
εχειν· Της δ' ισοτητος εκβασις, τουτ' αδικια. Φρονησις εστι πραγματων εμπειρια.
Σοφια νομιζεσθω δε των οντων θεα. Ἡ δ' απλοτης εξις τις αργη προς κακον. Ἡ
διπλοη δε, του τροπου κακουργια. Ἡ δ' ηδονη, ψυχης τις εστι λειοτης· Λυπη δε,
δηγμος καρδιας και συγχυσις. Φροντις δ' ελιγμος, η μεριμνα το πλεον. Σκεψις,
λογισμων αντιθεσις εις πρακτεα. Κρισις δε πηξις των νοος βουλευματων· Ῥιψιν δε
τουτων οιδα την ακηδιαν. Φθονος δε τηξις ευροουντων των πελας. Ἡ βασκανια δε
και βλαβη δια φθονον. 951 Των δ' αυ κακιστων μεμψις, αινετον παθος Αιδως δε
συστολη τις εστ' αισχους φοβωι. Αιδους δε περιφρονησις, η ιταμοτης. Σπουδη δε,
συστασις τις εις προκειμενα· Λυσιν δε ταυτης οιδα την ραθυμιαν. Ὁ δ' οκνος εστι
προς τι δυσκινησια. Ζηλος δ' ο μεν μιμησις, ο δ' ανια τις. Φιλτρου κλαπεντος εις
ξενον ποθουμενον, Καλουσι δ' αυτην ζηλοτυπιαν οι παλαι. Ἀλαζονειαν, ογκον οιδα
καρδιας· Τυφον δ', αναψιν, ην εγειρει κουφοτης. Ὑπερηφανος δ' εμοιγε και
φανητιας. Την δ' αυθαδειαν, αυταρεσκειαν λεγω. Ταπεινοφροσυνη, μη φρονειν
επαξιον. 952 Ταυτης δοκησις εστιν η ειρωνεια. Ἐλευθερια δε χρηματων απλη δοσις.
Τουτων λαφυξιν οιδα την ασωτιαν. Ἀνελευθεριαν δε φημι την φειδωλιαν.
Μεγαλοπρεπεια δ' εστιν εργων λαμπροτης· Μικροπρεπεια, το φρονειν μικροις μεγα.
Μεγαλοφρονος, το παντα ευπετως φερειν· Το δ' ουδε μικρα, τουτο μικροψυχιας.
Φιλοτιμι' εστι μετριος τιμης ποθος. Ἡ χαυνοτης δε, και περα του μετριου. Κενων δ'
ορεξιν ισθι κενοδοξιαν· ∆οξαν, το τοιον ημιν, η τοιον δοκειν. Ἄλλη δε δοξα,
πραγματων φαντασματα. Ὕβρις μεν εστι δυσμενους ουκ ευμενης 953 Πραξις, λογος
τε. Λοιδορος δ' αισχη φερει. Μεμψις δ' ατιμωρητος εκ φιλου ψογος. Κατηγορια δ'
εγκλημα των κολαστεων· Ἡ δ' ουκ αληθης γινεται, συκοφαντια· Ἡ λαθριος δε,
διαβολη σοι κλητεα. Μεμψις ανευθυνος τις, η βλασφημια. Κακηγορος δ', ος πασιν
οπλιζει στομα. Ἀστειοτης μεν, φαιδροτης εν συλλογωι. Ἡ δ' ευτραπελια, φαιδροτης
εξω λογου. Λογου δε μωρι' εστιν η αχρηστια. Γελως, παρειας βρασμα, παλμος
καρδιας. Οινου δ' αμετρον χρησιν ειπε την μεθην, Τα δ' εκ μεθης υβρισμαθ', η
παροινια. Ἡ κραιπαλη δ' εωλος υβρις εκ μεθης. 954 Φονος δ' ο μεν τις σωματων, ο δ'
εικονος· Ἄμφω δε λυσις της φιλης αρμονιας. Πορνεια και μοιχεια, η μεν σωματων
Ξενων κλοπη τις, η δε τις και δαιμονων· Ὅταν Θεου το φιλτρον εις εχθρους πεσηι.
Ειδωλολατρης δ' ος σεβει και χρυσιον. Ει δ' ωφελεια, κερδος εις ψυχην λαβειν,
Βλαβη, το ταυτην ζημιωσαι, γινεται. Ἔλεος μεν εστι συμπαθεια συμφορας. Οικτος δε
κ' ευ τι τον πεπονθοτα δρασαι. Ἕξις δε ποια προς τα πραγμαθ', ο τροπος· Ἦθος δε
πλασμα του τροπου κατηγορον. ∆ιδασκαλια, τυπωσις εργωι και λογωι. Λογος δ'
αριστος εστι φαρμακευς κακων· 955 Ὁ δ' ουκ αριστος, και καλων αναιρετης. Σκεψιν
νοητων, την θεωριαν νοει. Πραξις δ' ενεργεια τις εις τα πρακτεα. Ἕξις μεν εστι
ποιοτης τις εμμονος. Τοκον δε ταυτης, την ενεργειαν λεγω. Τεχνη μεν εστι συνταγμ'
εξ εμπειριας· Ἕξις δ' αλυτος, ην επιστημην λεγω. Ὃ μη χαριν του, ταλλα δι' αυτου,
τελος. Σκοπος δε δη τις, ωι τελει σπουδαζεται. ∆εησιν οιου, την αιτησιν ενδεων· Την
δε προσευχην ισθι των αμεινονων· Ευχην δ' υποσχεσιν τιν' εξιλασματος· Το δ'
εξιλασμα, δωρον εις τιμην φερον, Ἔπαινος εστιν ευ τι των εμων φρασαι. Αινος δ'
επαινος εις Θεον σεβασμιος. 956 Ὁ δ' υμνος, αινος εμμελης, ως οιομαι. Ψαλμος συν
ωιδηι γιγνεται ψαλμωιδια. Τα οντα φασκειν, ως εχει, αψευδια· Ὡς δ' ουκ εχει, ψευδος.
Και του λογου μαχη Λογον προσαντη, ου τι χειρον τωι βιωι; Ὅρκος δε δη πιστωσις
 
 
 

65
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμμεσωι Θεωι. Τουτου δε τηρησις τις η ευορκια. Θρησκειαν οιδα και το δαιμονων
σεβας. Ἡ δ' ευσεβεια, προσκυνησις της Τριαδος. Ἄρνησις εστιν, εν τι των τριων κατω
Βαλειν, Θεου τε μη σεβειν συμφυΐαν. Πιστις δε διττη· η μεν εκ λογου βιας, Ἣ και
δικαια· η δ' ετοιμος συνδρομη. Λογος γαρ εστιν ο προεδρος του λογου. Ἐλπις δ'
αποντος πραγματος συνουσια. 957 Λυσιν δε ταυτης, την απογνωσιν λεγω.
Συμψυχιαν δε την αγαπην οριζομαι, Την προς Θεον δε, και οδον θεωσεως. Μισος δ'
αποστροφη τις, εχθρας εργατις. Ὑποκρισις δε, λανθανουσα πικρια. Τιμη δε του
Πλασαντος, ανθρωπον φιλειν· Του πτωχισαντος δ' αυτον, η πτωχων σχεσις.
Φιλοξενος δ' ος οιδεν αυτος ων ξενος. Βιου γαληνη δ' εστιν, ειρηνη φιλη· Ψυχης δε
και μαλιστα, λωφησις παθων. Ἡ δ' εχθρα μοι δυσνοια και διαστασις· Ἔχθρα δε και
πολεμος, ευρετης κακων. Ἁγνισμος εστιν η Θεου συνουσια. 958 Βεβηλον οιου και
βδελυγμ' αμαρτιαν. Καθαρσις εστιν εκπλυσις μολυσματων. Μολυσμον οιδα και
τυπωσιν των κακων. Γαμος μεν εστιν εννομος σαρκων δεσις· Ἡ παρθενεια δ' εκβασις
του σωματος. Ουτος μοναστης, ος Θεωι ζηι και μονωι. Μονη δε μοι, συνταγμα προς
σωτηριαν. Ἁμαρτι' εστι του καλου παρεκτροπη, Ὃ μη φυσις τε και νομος χαριζεται.
Νομος μεν εστιν ενδικος πρακτων ορος. Ἡ δ' εντολη μοι δεσποτου παρεγγυη.
Παρανομι' εστιν εν νομωι πονηρια· Ἀνομιαν οιδα την νομων ελευθεραν. 959
Ἰουδαισμος εστιν, ο πρωτος νομος· Ὁ δευτερος δε, του παθους μυστηριον. Ὁ μεν
σκιωδης, δαιμονων αναιρετης· Ὁ δε τρανος τε και λυτης αινιγματων. Χριστου δ'
ενανθρωπησις, αλλη μου πλασις, Θεου παθοντος σαρκικως εμωι παθει, Ὃς παντα
πασιν αντεδωκε τοις εμοις. Ἐκ μεν γυναικος ηλθεν, εις Ευας χαριν· Ἐκ Παρθενου δε·
και γαρ εκ Πατρος μονου Το πρωτον, αζυξ αζυγων. Ἡ δ' απογραφη Της θειας αυθις
εγγραφης ειχε τυπον. Ἡ σπαργανωσις, αντι της γυμνωσεως. Φονος δε παιδων,
νηπιων αρσις τυπων. Ἀστηρ τρεχων δε, προσκυνησις κτισεως. Μαγοι δε
προστρεχοντες, εθνων εισοδος. 960 Το λουτρον ην καθαρσις υδατων εμων. Το
Πνευμα συγγενεια μαρτυρουμενη. Ἄλειψις η νηστεια προς εχθρου παλην. Ἡ πειρα δ'
ην ερευνα της Θεου πλοκης. Στεφος δ' ακανθων, ενδυσις τε πορφυρας, Ἐχθρου
κρατους συλησις εκ παλαισματων. Τροπαιον ο σταυρος δε του ξυλου ξυλον. Ἧλοι δε
πηξις της εμης αμαρτιας. Εισω δε παντα ταιν χεροιν απλουμεναιν. Γευσει δε γευσις η
χολης αντιστατος. Ληιστων δ' ο μεν σεσωστο πιστευσας, Ἀδαμ· Ὁ δ' ην πονηρος,
καιπερ εσταυρωμενος. Πενθος δε του παθοντος εκταιον σκοτος· Πετρων δε ρηξις,
των πετρων υπερμαχος· Νεκρων δ' εγερσις, εισοδος τε εις πολιν, 961 Ἡ των
θανοντων εις ανω μεταστασις. Πλευρας δε ρευσαν αιμα και υδωρ αμα, Το δισσον ην
βαπτισμα, λουτρου και παθους, Ὅταν διωκτης κινδυνον καιρος φερηι. Ἡ νεκροτης
δε, της εμης αναιρεσις. Ἡ δ' εκ νεκρων εγερσις, εξ ᾅδου λυσις. Ἡ δ' εις ανω πορεια
και μ' ανω φερει. Και ταπι τουτοις, δευρο μοι, σκεψωμεθα. Λαος μεν εστι συνταγμ'
εις Θεου σεβας. Ναος δε λαου σεπτον αγνευτηριον. Θεωι δε δωρον, θυσιαι καθαρσιοι.
∆ωρων δοχειον αγνον, η θεηδοχος 962 Τραπεζ'. Ἱερωσυνη δε αγνισμος φρενων, Θεωι
φερων ανθρωπον, ανθρωπωι Θεον· Μυστηριον μεν εστιν αῤρητον σεβας. Χαρισμα δ'
οιδα Πνευματος θειαν δοσιν. Κηρυγμ' αδηλων, την προφητειαν λεγω· Ευαγγελιον
δε, της νεας σωτηριας· Ἀποστολην δε, συμμαχιαν κηρυγματος· Λογου δε γνωσιν, την
κατηχησιν, νεοις· Την δε μετανοιαν, προς τα κρεισσονα στροφην· Ἐξορκισιν δε,
δαιμονων εξαιρεσιν. Το λουτρον εστι δευτερου βιου σφραγις. Αι προσφοραι δε, της
Θεου σαρκωσεως, 963 Παθηματων τε των Θεου κοινωνια. Σημειον εστι θαυμα γ' ουκ
ειθισμενον. Πυρος δε γλωσσαι, Πνευματος ενδημια. Ὁ ψυχικος δ' ανθρωπος, ουδεπω
καλος· Ὁ σαρκικος δε, και λιαν παθους φιλος· Ὁ πνευματικος δ', ου μακραν του
πνευματος. Τις δ' Ἀντιχριστος; πληρες ιου θηριον, Ἀνηρ δυναστης. Ἡ αποστασις δε
τις; Ὁ παγκακιστος αρτιως αποστατης, Ἥ τε κρατουσα νυν Θεου διαιρεσις· Μεθ' ην ο
 
 
 

66
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Χριστος αυθις εν δοξηι Πατρος, Ὅσον φανηναι σωμα τοις θεοκτονοις. Μεθ' ην
αναστασις, η δεσις του συνθετου· Μεθ' ην το συμπερασμα, των οντων λυσις· Ἔστι δε
δη τις προς το κρεισσον αλλαγη· 964 Μεθ' ην κρισις τε και φοβος. Τις δ' η κρισις;
Οικειον ενδον του συνειδοτος βαρος, Ἢ κουφοτης, νομου τε προς βιον σταθμη.
Μακαριοτης δ' εμοιγε η ευζωΐα. Τις δ' η βασιλεια; του Θεου θεωρια. Συν αγγελοις τε
δοξα και υμνωιδια. Σκοτος δε τοις κακιστοις, εκ Θεου πεσειν· Σκωληξ δε, πυρ τε,
τηξις υλικου παθους. Ει δ' αλλο τουδε κρεισσον, ουκ εξω Θεου. Τυχη δε, και προνοια,
και ειμαρμενη· Ἡ μεν, το συμβαν αυτοματως, λογου διχα Ἡ δ', οιακισμος, ωι φερει το
παν Θεος· Ἡ δ', ειρμος, οιμαι, των Θεωι τυπουμενων. Ταυτ' εστιν ημιν εκτυπως
ορισματα. 965
ΛΕʹ. Εις πενιαν φιλοσοφον Χαιρεις, τρυφων, συ τηι νοσωι, ειτ' ευπορεις; Ἔχεις
κακον μεν, φαρμακον δε της νοσου. Ἄλλος πενης μεν, εγκρατης δε· τρισμακαρ Ὃς
ουτε δεινον, ουτε φαρμακον εχει. Τον πλουσιον μεν, των παθων δε ησσονα, Τοτε
προτιμω του πενητος και σοφου, Ὅταν τον ισχυοντα παραπληξιαι Του μη νοσουντος,
ασθενεστερου δε γε.
Λς Περι της αυτης. Ἔστω τις νοσερος χαλεπως, και πολλα ποριζων Φαρμακα
τοις παθεσιν· αλλος υγεινοτατος, Φαρμακον ουδεν εχων· ποτερον τουτων
μακαριζεις; 966 Τον ρ' ευεκτουντα (οιδ' οτι και γαρ απας). Ουτω τον χρηιζοντ'
ολιγων, καν σφοδρα πενηται, Προς του πλουτουντος χρημασι και παθεσι.
ΛΖʹ. Εις την υπομονην. Ὅταν τιν' ευρηις ευπαθουντα των κακων, Γινωσκε
τουτον τωι τελει τηρουμενον. Ὅταν καλον τιν' εν κακοις, καθαρσιον Την θλιψιν
ισθι· δει γαρ, ει τι και μικρον Ἰλυος εφελκει, τουτο ρυφθηναι πονοις, Ὡς μηδεν εις
πυρωσιν ελθηι των κακων· Ἢ πειραν ειναι και παλην του δυσμενους, Θεου διδοντος,
ως αναῤρηθηις μεγας. Ἰωβ τε ταυτα πειθετω νικηφορος. 967
ΛΗʹ. Εις την αυτην. Ει τις εων κακιης στυγερον τεκος ενθα τεθηλας, Ταις
πυματαις βασανοις ισθι φυλασσομενος. Ει τις αριστος εων κυρσας τραχεος βιοτοιο,
Ὡς χρυσος χοανοις ισθι καθαιρομενος· Ἢ φθονεροιο παληι καμνων δεμας, αλλος
Ἰωβ τις, Ὥς κεν αεθλησας στεμμα νικης φορεοις. Τωι μητ' ευθαλεων τερπου φρενα,
μητε μογοισι Καμπτεο χριστοφορωι παντα φερων κραδιηι.
ΛΘʹ. Εις τυχην και φρονησιν. Ἔφησε τις που των φιλοχρυσων ταδε· 968
«Θελω τυχης σταλαγμον, η φρενων πιθον.» Προς ον τις αντεφησε των φιλοφρονων·
«Ῥανις φρενων μοι μαλλον, η βυθος τυχης.»
Μʹ. Εις των ανθρωπινων ματαιοτητα. Οι τους αραχνων εκμιμουμενοι μιτους,
Και τοις αφαυροις εντρυφωντες του βιου, Ἴστωσαν ως ευληπτα και αυραις πελει Τα
τερπνα παντα του αραχνωδους βιου. Οι τους θρονους εχοντες ωραισμενους, Και ταις
ρεουσαις εξοχαις επηρμενοι, Σκοπειτε την αφευκτον εσχατως δικην, Ὡς ουδεν αυτην
ουδαμως παραδραμοι.

 
 
 

67
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


