Oratio funebris in Flacillam imperatricem
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΕΠΙΤΦΙΟΣ ΕΙΣ ΠΛΑΚΙΛΛΑΝ
ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΝ
Ὁ πιστος και φρονιμος οικονομος (εκ γαρ των ανεγνωσ μενων απο του θειου
ευαγγελιου προοιμιαζομαι), ον κατεστη σεν ο κυριος επι της οικετιας ταυτης του
διδοναι εν καιρωι τοις οικονομουμενοις το σιτομετριον, καλως εν τωι προ τουτου
χρονωι καταδικασας την αφωνιαν του λογου, καλως του μεγεθους της συμφορας
επαισθομενος και τιμησας τηι ησυχιαι το πενθος, ουκ οιδ' οπως εν τωι παροντι
συλλογωι παλιν επαναγει τηι εκκλησιαι τον λογον αυτος αναλυων την ιδιαν κατα του
λογου ψηφον· καιτοι γε σφοδρα θαυμαζων της συνεσεως εν πολλοις τον διδασκαλον
εν τουτωι μαλιστα πλεον υπερεθαυμασα ως καλως εν τηι συμφοραι τον λογον
κατασιγα σαντα. προσφυες γαρ μοι δοκει και καταλληλον ειναι τοις πενθουσι
φαρμακον η σιγη το διοιδουν της ψυχης χρονωι και κατηφειαι δι' ησυχιας
εκπεττουσα. ως ει γε τις ετι την ψυχην του παθους υποθερμαινοντος ανακινοιη τον
λογον, 9.476 δυσαλθεστερον το της λυπης τραυμα γενησεται τηι μνημηι των
αλγεινων οιον τισιν ακανθαις επιξαινομενον.
Ει δε μη λιαν εστι τολμηρον καμε τι των του διδασκαλου προσδιορθω σασθαι,
ταχα καλως εσχε μεχρι του νυν κατακρατειν ημων την ησυχιαν, ως αν μη προς το
παθος ο λογος καθελκυσθεις την ακοην ανιασειεν. ουπω γαρ τοσουτος ο εν τωι μεσωι
χρονος ωστε προσεθισαι τωι κακωι την διανοιαν· ετι νεον εν τηι ψυχηι το παθος (ταχα
δε και αει νεον εσται τωι βιωι το αλγημα), ετι ταρασσεται ημων η καρδια και καθαπερ
τις θαλασσα κυματουμενη τηι λαιλαπι της συμφορας εκ βυθων αναστρεφεται, ετι
διοιδουσιν οι λογισμοι προς την μνημην των κακων αναζεοντες. αστατουσης ουν τωι
τοιουτωι κλυδωνι της ψυχης πως εστι προαγαγειν επ' ευθειας τον λογον οιον τινι
καταιγιδι τωι παθει της λυπης εγχειμαζομενον; αλλ' επειδη χρη κελευοντι πειθεσθαι,
ουκ οιδα οπως τωι λογωι χρησομαι· ου γαρ ευρισκω της διανοιας του διδασκαλου
καταστοχασασθαι. η ταχα βουλεται τι και τωι παθει χαρισα σθαι και τοις
εμπαθεστεροις των λογων ανακινησαι τηι εκκλησιαι το δακρυον; και ει ταυτα
διανοειται, ορθως κατα γε την εμην κρισιν και τουτο ποιει· δει γαρ παντως, ωσπερ
την απολαυσιν των αγαθων προθυμουμεθα, ουτω και προς τα λυπηρα των
συμπιπτοντων οικειως εχειν· τουτο γαρ και ο Ἐκκλησιαστης συμβουλευει· Καιρος,
φησι, του γελασαι και καιρος του κλαυσαι. μανθανομεν γαρ δια τουτων οτι δει
καταλληλως τωι υποκειμενωι και την ψυχην διατιθεσθαι· κατα ρουν τα πραγματα
φερεται; ευκαιρον το ευφραινεσθαι· μετεπεσε το φαιδρον εις κατηφειαν;
μεταβαλλειν προσηκει 9.477 και την ευθυμιαν εις δακρυον. ωσπερ γαρ ο γελως
σημειον της ενδον φαιδροτητος γινεται, ουτω και ο εν τηι καρδιαι πονος υπο των
θρηνων διερμηνευεται και γινεται των της ψυχης τραυματων ωσπερ αιμα το
δακρυον. τουτο και η Παροιμια Σολομωντος φησιν οτι Καρδιας ευφραινομενης
προσωπον θαλλει, της ψυχης δε εν λυπαις ουσης σκυθρωπαζει. ουκουν αναγκη πασα
τηι διαθεσει της καρδιας συσκυθρωπασαι τον λογον. και ειθε δυνατον ην τοιουτους
εξευρειν τινας λογους, οιους ο μεγας Ἰερεμιας τηι συμφοραι ποτε των Ἰσραηλιτων
επεθρηνησεν. εκεινων γαρ αξια τα παροντα μαλλον η ει τι των αρχαιων εν
σκυθρωποις μνημονευεται. χαλεπα τα του Ἰωβ διηγηματα· αλλα τι χρη προς
τοσουτον κακον αντεξαγαγειν μιας οικιας ευαριθμητα παθη; καν τα μεγαλα και
κοινοτερα των κακων διεξελθηις, σεισμους και πολεμους και επικλυσεις και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

χασματα, μικρα και ταυτα ει προς τα παροντα κρινοιτο. δια τι; οτι ου πασης αθροως
της οικουμενης η κατα πολεμον απτεται συμφορα, αλλα το μεν τι πολεμειται αυτης,
το δε ειρηνευεται. μερος τι παλιν η σκηπτος επεφλεξεν η το υδωρ επεκλυσεν η
κατεποθη τωι χασματι. το δε παρον κακον πασης αθροως της οικουμενης εστι πληγη·
ουκ εστιν εθνος εν η πολιν μιαν απολοφυρασθαι, αλλ' αρμοζει ταχα την του
Ναβουχοδονοσορ προεσθαι φωνην, ην προς τους υποχειριους πεποιηται· Ὑμιν λεγω,
λαοι, φυλαι, γλωσσαι. μαλλον δε συγχωρησατε μοι προσ θειναι τι τωι Ἀσσυριωι
κηρυγματι και μεγαλοφωνοτερον 9.478 ανακηρυξαι την συμφοραν και ειπειν, ως αν
τις επι σκηνης αναβοησας ειποι· ω πολεις και δημοι και εθνη και συμπασα γη και της
θαλασσης οσον τε πλοιμον και οσον οικουμενον, ω πασης της καθ' ημας οικουμενης
οσον τωι σκηπτρωι της βασιλειας ευθυνεται, ω παντες οι πανταχοθεν ανθρωποι,
κοινηι τωι παθει επιστεναξατε, κοινηι του θρηνου την συνωιδιαν στησασθε, κοινηι την
παντων ζημιαν απολοφυρασθε. η βουλεσθε, καθως αν οιος τε ω, και την ζημιαν υμιν
διηγησωμαι; ηνεγκεν εν τηι καθ' ημας γενεαι η ανθρωπινη φυσις εκβασα τους ιδιους
ορους και τα συνηθη μετρα νικησασα, ηνεγκεν η φυσις, μαλλον δε ο της φυσεως
κυριος, ανθρωπινην ψυχην εν γυναικειωι τωι σωματι υπερ παντα σχεδον τα
προλαβοντα της αρετης υποδειγματα, εν ηι πασα μεν σωματος πασα δε ψυχης αρετη
συνδραμουσα θαυμα απιστον εδειξε τηι ανθρωπινηι ζωηι, ποσων αγαθων συνδρομην
μια ψυχη εν ενι εχωρησε σωματι. και ως αν μαλιστα καταφανες απασι γενοιτο της
γενεας το ευτυχημα, επι τον υψηλον θρονον της βασιλειας αναγεται, οπως ηλιου
δικην εκ του υψηλου αξιωματος πασαν την οικουμενην ταις ακτισι των αρετων
καταλαμψειεν. και τωι κατα θειαν ψηφον της οικουμενης απασης προτεταγμενωι εις
βιου τε και βασιλειας κοινωνιαν συναρμοσθεισα μακαριστον εποιει δι' εαυτης το
υπηκοον, οντως, καθως φησιν η γραφη, βοηθος 9.479 αυτωι προς παν αγαθον
γινομενη. ει φιλανθρωπιας ην ο καιρος, η συνετρεχεν αυτωι προς το αγαθον τουτο η
και προετρεχεν· ισος ην ο ζυγος εκατερωθεν τηι της φιλανθρω πιας ροπηι. μαρτυρει
δε τωι λογωι τα τε προτερα αριθμον νικωντα και τα επι του παροντος κηρυγματα, α
νυν παρα του κηρυκος της αληθειας ηκουσαμεν.
Ει το ευσεβες επιζητεις, κοινος ην αμφοτερων ο προς ευσεβειαν δρομος, ει το
προνοητι κον, ει το δικαιον, ει αλλο τι των προς το κρειττον σπουδαζο μενων, παντα
εν αμιλληι ην αλληλους νικαν εν ταις ευποιΐαις φιλονικουντων και ουκ ην ο
ηττωμενος. ιση τις ην αμφοτερων η επ' αλληλοις χαρις· η μεν αρετης αθλον ειχε τον
της οικουμενης προτεταγμενον, ο δε μικραν ηγειτο γης τε και θαλαττης την
εξουσιαν συγκρισει του κατ' αυτην ευτυχηματος. ισας αλληλοις αντιπαρειχον τας
ευφροσυνας αλληλους τε βλεποντες και υπ' αλληλων ορωμενοι· ο μεν τοιουτος ων
οιος εστι (ποιον γαρ αν τις καλλος υπερ το φαινομενον δειξειεν; και ειη γε διαρκεσαι
και εις εκγονων ζωην το ορωμενον), την δε, οια τις ην, ουκ εστιν υποδειξαι τωι
λογωι· ου γαρ περιλελειπται τι αυτης δι' ακριβειας παρα της τεχνης ομοιωμα, αλλ' ει
και τι γεγονεν εν γραφαις η εν πλασμασιν, παντα της αληθειας εστιν ενδεεστερα.
Τοιαυτα και μεχρι τουτου τα διηγηματα. τα δε επι τουτοις οια· παλιν βοαν
αναγκαζομαι και μοι συγγνωτε 9.480 υπερβοωντι το παθος· ω Θραικη το φευκτον
ονομα, ω δυστυχες εθνος εκ συμφορων γνωριζομενον, ω προτερον μεν πολεμιωι
πυρι ταις των βαρβαρων επιδρομαις δηιωθεισα, νυν δε το κεφαλαιον της κοινης
συμφορας εν εαυτηι δεξαμενη. εκειθεν το αγαθον αναρπαζεται, εκει ο φθονος κατα
της βασιλειας εκωμασεν, εκει γεγονεν το της οικουμενης ναυαγιον, εκει καθαπερ εν
κλυδωνι τωι προβολωι προσπταισαν τες τωι της λυπης βυθωι κατεδυημεν. ω πονηρας
εκδημιας εκεινης, η την υποστροφην ουκ απεδωκεν, ω πικρων υδατων, ων τας
πηγας επεποθησεν, ως ουκ ωφελεν, ω χωριον, εν ωι το παθος εγενετο, δια το παθος
τηι σκοτομηνηι επωνυμον. (ακουω γαρ κατα την πατριον αυτων γλωσσαν Σκοτουμην
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

τον τοπον επονομαζεσθαι.) εκει εσκοτισθη ο λυχνος, εκει κατεσβεσθη το φεγγος,
εκει αι ακτινες των αρετων ημαυρωθη σαν.
Οιχεται της βασιλειας το εγκαλλωπισμα, το της δικαιοσυνης πηδαλιον, η της
φιλανθρωπιας εικων, μαλλον δε αυτο το αρχετυπον. αφηιρεθη της φιλανδριας ο
τυπος, το αγνον της σωφροσυνης αναθημα, η ευπροσιτος σεμνοτης, η
ακαταφρονητος ημεροτης, η υψηλη ταπεινοφροσυνη, η πεπαρρησιασμενη αιδως, η
συμμικτος των αγαθων αρμονια. οιχεται ο της πιστεως ζηλος, ο της εκκλησιας
στυλος, ο των θυσιαστηριων κοσμος, ο των πενομενων πλουτος, η πολυαρκης δεξια,
ο κοινος των καταπονουμενων λιμην. πενθειτω η παρθενια, θρηνειτω η χηρεια,
οδυρεσθω η ορφανια, γνωτωσαν τι ειχον οτε ουκ εχουσιν. μαλλον δε τι χρη με κατα
μερη και ταξεις διαιρειν τον θρηνον; στεναζετω πασα η γενεα βυθιον εκ μεσης
καρδιας τον στεναγμον 9.481 αναπεμπουσα. συμπενθειτω και η ιερωσυνη αυτη τον
κοινον κοσμον του φθονου αποσυλησαντος. αρα μη τολμηρον το του προφητου
ειπειν; το Ἵνα τι απωσω, ο θεος, εις τελος, και διωργισθη ο θυμος σου επι προβατα
νομης σου; ποιων αμαρτηματων τας δικας εκτιννυομεν; υπερ τινος ταις επαλληλοις
των συμφορων μαστιζομεθα; η ταχα δια το πλεονασαι την ασεβειαν των ποικιλων
αιρεσεων αυτη καθ' ημων η ψηφος εκρατησεν; ορατε γαρ οιοις κακοις εν βραχει
συνηνεχθημεν χρονωι. ουπω επι τηι προτεραι πληγηι αναπνευ σαντες, ουπω το
δακρυον των οφθαλμων αποψησαντες παλιν εν τοσαυτηι γεγοναμεν συμφοραι· τοτε
το νεοθαλες ανθος απωδυραμεθα, νυν αυτο το ερνος, αφ' ου το ανθος εβλαστησεν,
τοτε την ελπισθεισαν ωραν, νυν την ακμασασαν, τοτε το προσδοκωμενον αγαθον,
νυν το εν πειραι γενομενον.
Ἆρα μοι συγγνωσεσθε, αδελφοι, ει τι δια το παθος παραληρησαιμι; ταχα,
καθως φησιν ο αποστολος, και αυτη η κτισις τωι ημετερωι κακωι συνεστεναξεν.
υπομνησω δε των γεγονοτων υμας και οιμαι τους πολλους τοις λεγομενοις
συνθησεσθαι· οτε χρυσωι και πορφυριδι κεκαλυμμενη επι την πολιν η βασιλις
εκομιζετο (κλινη δε ην η κομιζουσα) και πασα αξια και ηλικια πασα προχεθεισα του
αστεος απαν εστενοχωρει απο πληθους το υπαιθρον παντων εκ ποδων και των
υπερεχοντων τοις αξιωμασι προπομπευοντων 9.482 του παθους (μεμνησθε παντως
οπως ο ηλιος ταις νεφελαις τας ακτινας εαυτου συνεκαλυψεν, ως αν μη ιδοι ταχα
καθαρωι τωι φωτι μετα τοιουτου σχηματος εισελαυνουσαν την βασιλιδα τηι πολει,
ουκ επι αρματος τινος η χρυσοδετου απηνης κατα τον βασιλειον κοσμον τοις
δορυφοροις αγαλλομενην, αλλ' εν σορωι κεκαλυμμενην, επικρυπτομενην το ειδος
εκεινωι τωι σκυθρωπωι προκαλυμματι, θεαμα δεινον τε και ελεεινον, δακρυων
αφορμην προκειμενην τοις εντυγχανουσιν, ην απας των συνειλεγμενων ο δημος ο
επηλυς τε και ο εγχωριος ουκ ευφημιαις, αλλα θρηνοις εισιουσαν εδεχετο), τοτε και
ο αηρ πενθικως εσκυθρωπασεν οιον ιματιον τι πενθικον τον ζοφον περιβαλλομενος,
αλλα και αι νεφελαι καθως δυνατον αυταις ην επεδακρυον απαλας ψεκαδας αντι
δακρυων επαφιεισαι τωι παθει. η ταυτα μεν οντως ληρος εστι και ουδε λεγειν αξιον;
ει γαρ τι και γεγονεν εν τηι κτισει τοιουτον οιον επισημηναι την συμφοραν, ου παρα
της κτισεως γεγονε παντως, αλλα παρα του δεσποτου της κτισεως τιμωντος δι' ων
εποιει της οσιας τον θανατον· Τιμιος γαρ, φησιν, εναντιον κυριου ο θανατος των
οσιων αυτου. ειδον δε εγω τοτε ετερον θεαμα των ειρημενων παραδοξοτερον· ειδον
διπλουν ομβρον τον μεν εκ του αερος τον δε εκ των δακρυων επι την γην
καταρρεοντα και ουκ ην ο εξ οφθαλμων υετος του εκ των νεφων ενδεεστερος· εν
γαρ τοσαυταις μυριασι των συμπαροντων ουκ ην οφθαλμος ο μη καταβρεχων την
γην ταις των δακρυων σταγοσιν.
Ἀλλ' ου καλως ταχα της του διδασκαλου γνωμης εστο χασαμεθα πλεον η
εδει τοις σκυθρωποις εμβαθυναντες. 9.483 ισως γαρ βουλεται θεραπευσαι μαλλον η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ανιασαι την ακοην, ημεις δε το εναντιον νυν πεποιηκαμεν, ωσπερ αν ει τις ιατρος
τραυματιαν λαβων μη μονον αμελοιη της θεραπειας, αλλα και βρωτικοις τισι
φαρμακοις προσεπιτριβοι τον οδυνωμενον. ουκουν επαντλητεον τον ελαιωδη λογον
τηι διοιδουσηι πληγηι· οιδε γαρ και η ευαγγελικη ιατρεια τηι στυψει του οινου
καταμιγνυειν το ελαιον. επικλινωμεν ουν υμιν παρα της γραφης λαβοντες τον του
ελαιου καμψακην, ως εστι δυνατον, το σκυθρωπον των ειρημενων εις παραμυθιαν
παλινωιδησαντες. αλλα μοι μηδεις απιστειτω τωι λεγομενωι καν παραδοξον ηι· εστιν,
αδελφοι, το αγαθον ο ζητουμεν, εστι και ουκ απολωλεν. μαλλον δε μικροτερον
ειπον της αληθειας· ου μονον γαρ εστι το αγαθον, αλλα και εν υψηλοτεροις η
προτερον. την βασιλιδα ζητεις; εν τοις βασιλειοις την διαγωγην εχει. αλλ' οφθαλμωι
γνωναι τουτο ποθεις; ουκ εξεστι σοι βασιλιδος θεαν περιεργαζεσθαι, φοβερα περι
αυτην η των δορυφορων φρουρα, ου τουτων λεγω των δορυφορων οις σιδηρος το
οπλον εστιν, αλλα των τηι φλογινηι ρομφαιαι καθωπλισμενων ων το ειδος ανθρωπων
οψις ουχ υποδεχεται. εν τοις απορρη τοις της βασιλειας η οικησις· τοτε οψει οταν και
συ προκυψηις 9.484 του σωματος, ου γαρ εστιν αλλως εντος των αδυτων της
βασιλειας γενεσθαι μη διασχοντα το της σαρκος παραπετασμα. Ἢ κρειττον οιει το
δια σαρκος μετεχειν του βιου; ουκουν παιδευσατω σε ο θειος αποστολος ο των
αρρητων του παραδεισου μετεσχηκως μυστηριων.
Τι λεγει περι της ωδε ζωης ταχα εκ του κοινου των ανθρωπων φθεγγομενος;
Ταλαιπωρος εγω ανθρωπος· τις με ρυσεται απο του σωματος του θανατου τουτου;
δια τι τουτο λεγει; οτι Το αναλυσαι και συν Χριστωι ειναι πολλωι κρειττον ειναι
φησιν. τι δε ο μεγας ∆αυιδ ο τοσαυτηι δυναστειαι κομων ο παντα προς ηδονην και
κατ' εξουσιαν εις απολαυσιν εχων; ου στενοχωρειται τωι βιωι; ου φυλακην ονομαζει
την ωδε ζωην; ου βοαι προς τον κυριον· Ἐξαγαγε εκ φυλακης την ψυχην μου; ου
προς την παρατασιν της ζωης δυσχεραινει Οιμοι, λεγων, οτι η παροικια μου
εμακρυνθη; η ουκ ᾔδεισαν διακριναι οι αγιοι το καλον εκ του χειρονος και δια τουτο
προτιμοτεραν ᾤοντο τηι ψυχηι την απο του σωματος εξοδον; συ δε τι καλον, ειπε μοι,
παρα τον βιον οραις; κατανοησον εν τισιν η ζωη θεωρειται. ου λεγω σοι την του
προφητου φωνην οτι Πασα σαρξ χορτος· σεμνυνει γαρ εκεινος μαλλον τωι
υποδειγματι την της φυσεως ημων αθλιοτητα· ταχα γαρ κρειττον ην χορτον ειναι
μαλλον η οπερ εστιν· δια τι; οτι ουδεμιαν ο χορτος εκ φυσεως αηδιαν εχει, η δε σαρξ
ημων οσμης εστιν εργαστηριον απαν το ληφθεν εις διαφθοραν αχρειουσα. 9.485 το
δε τον απαντα χρονον υποκεισθαι τηι της γαστρος λειτουρ γιαι ποιας τιμωριας ουκ
εστιν ανιαρωτερον; ορατε γαρ τουτον τον διηνεκη φορολογον, την γαστερα λεγω,
οσην επαγει καθ' ημεραν την αναγκην της επαιτησεως, ωι καν ποτε πλεον του
τεταγμενου προκαταβαλωμεν, ουδεν του εφεξης χρεους προεξετισαμεν. ου καθ'
ομοιοτητα των εν τωι μυλωνι ταλαιπωρουντων ζυων κεκαλυμμενοις τοις
οφθαλμοις την του βιου μυλην περιερχομεθα αει δια των ομοιων περιχωρουν τες
και επι τα αυτα αναστρεφοντες; ειπω σοι την κυκλικην ταυτην περιοδον; ορεξις,
κορος, υπνος, εγρηγορσις, κενωσις, πληρωσις· αει απ' εκεινων ταυτα και απο τουτων
εκεινα και παλιν ταυτα και ουδεποτε κυκλωι περιιοντες παυομεθα, εως αν εξω του
μυλωνος γενωμεθα. καλως ο Σολομων πιθον τετρημενον και οικον αλλοτριον
ονομαζει τον ωδε βιον. οντως γαρ αλλοτριος οικος και ουχ ημετερος, οτι ουκ εφ'
ημιν εστιν η οτε βουλομεθα η εφ' οσον επιποθουμεν εν αυτωι ειναι· αλλα και
εισαγομεθα ως ουκ οιδαμεν και εξοικιζομεθα οτε ουκ οιδαμεν.
Το δε του πιθου αινιγμα νοησεις εαν εις το απληρωτον των επιθυμιων
αποβλεψηις. οραις πως επαντλουσιν εαυτοις οι ανθρωποι τας τιμας, τας δυναστειας,
τας δοξας και παντα τα τοιαυτα; αλλ' υπορρει το βαλλομενον και ου παραμενει τωι
εχοντι· η μεν γαρ περι την δοξαν και την δυναστειαν και την τιμην σπουδη παντοτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ενεργειται, ο δε της επιθυμιας πιθος μενει απληρωτος. τι δε η φιλοχρηματια; 9.486
ουκ αληθως πιθος τετρημενος εστιν ολωι τωι πυθμενι ρεων ωι καν πασαν επαντλησηις
την θαλασσαν πληρωθηναι φυσιν ουκ εχει; Τι ουν λυπηρον ει των του βιου κακων η
μακαρια κεχωρι σται και ωσπερ τινα λημην τον του σωματος ρυπον αποβαλουσα
καθαραι τηι ψυχηι προς την ακηρατον ζωην μετανισταται, εν ηι απατη ου πολιτευεται,
διαβολη ου πιστευεται, κολακεια χωραν ουκ εχει, ψευδος ου καταμιγνυται, ηδονη τε
και λυπη και φοβος και θρασος και πενια και πλουτος και δουλεια και κυριοτης και
πασα η τοιαυτη του βιου ανωμαλια ως πορρωτατω της ζωης εκεινης εξωρισται;
Ἀπεδρα εκειθεν, καθως φησιν ο προφητης, οδυνη και λυπη και στεναγμος. αντι δε
τουτων τι; απαθεια, μακαριοτης, κακου παντος αλλοτριω σις, αγγελων ομιλια, των
αορατων θεωρια, θεου μετουσια, ευφροσυνη τελος ουκ εχουσα. αρ' ουν λυπεισθαι
προσηκει περι της βασιλιδος μαθοντας οια ανθ' οιων ηλλαξατο; κατελιπε βασιλειαν
γηΐνην, αλλα την ουρανιον κατελαβεν· απεθετο τον εκ λιθων στεφανον, αλλα τον
της δοξης περιεθη 9.487 κατο· απεδυσατο την πορφυριδα, αλλα Χριστον ενεδυσατο.
τουτο εστι το βασιλικον οντως και τιμιον ενδυμα.
Την ωδε πορφυραν ακουω αιματι κοχλου τινος θαλασσιας φοινισσεσθαι, την
δε ανω πορφυραν το του Χριστου αιμα λαμπειν ποιει· ειδες οσον εν τωι ενδυματι το
διαφορον. βουλει πεισθηναι οτι εν εκεινοις εστιν; αναγνωθι το ευαγγελιον· ∆ευτε οι
ευλογημενοι του πατρος μου (φησι ταυτα προς τους δεξιους ο κριτης),
κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν· την παρα τινος ητοιμασμενην;
ην εαυτοις, φησι, δια των εργων προητοιμασασθε. πως; επεινων, εδιψων, ξενος
ημην, γυμνος, ασθενης, εν φυλακηι· Ἐφ' οσον εποιησατε ενι τουτων των ελαχιστων,
εμοι εποιησατε. ει ουν η περι ταυτα σπουδη βασιλειας προξενος γινεται, αριθμησατε,
ειπερ δυνατον εστιν εξαριθμησασθαι, ποσοι τοις ενδυμασι τοις παρ' αυτης
εσκεπασθησαν, ποσοι τηι μεγαληι εκεινηι δεξιαι διετραφησαν, ποσοι των κατακλειστων
ουκ επισκεψεως μονον, αλλα και παντελους αφεσεως ηξιωθησαν. ει δε το
επισκεψασθαι τον κατακλειστον προξενει βασιλειαν, το ελευθερωσαι της τιμωριας
δηλαδη πλειονος τιμης αξιον, ειπερ τι βασιλειας εστιν ανωτερον. αλλ' ου μεχρι
τουτων εστιν εκεινης ο επαινος. παρερχεται γαρ και τα προστεταγμενα τοις
κατορθωμασιν. ποσοι δι' εκεινην την της αναστασεως χαριν εφ' εαυτων εγνωρισαν,
οι τοις νομοις αποθανοντες και την επι θανατωι ψηφον δεξαμενοι παλιν δι' αυτης εις
την ζωην ανεκληθησαν. εν οφθαλμοις των ειρημενων η μαρτυρια. 9.488 ειδες παρα
το θυσιαστηριον απογνον την σωτηριαν μειρακιον, ειδες γυναιον επι κατακρισει
αδελφου οδυρομενον, ηκουσας του τα αγαθα τηι εκκλησιαι κηρυσσοντος, οπως τηι
μνημηι της βασιλιδος η σκυθρωπη του θανατου ψηφος εις ζωην αναλυεται. αρα και
μονον ταυτα; την δε ταπεινοφροσυνην που θησομεν ην προτιμοτεραν η γραφη
ποιειται παντος του κατ' αρετην κατορθωματος; ητις συνηνιοχουσα τωι μεγαλωι
βασιλει την τοσαυτην αρχην πασης δυναστειας υποκυπτουσης, τοσουτων εθνων
υποτελουντων, γης τε και θαλαττης εκ των οικειων εκατερας δωροφορουσης ουκ
εδωκε παροδον καθ' εαυτης τωι τυφωι αει προς εαυτην ουκ εις τα εξω εαυτης
αποβλεπουσα. δια τουτο του μακαρισμου γινεται κληρονομος δια της προσκαιρου
ταπεινοφροσυνης το αληθινον υψος εμπορευσαμενη. ειπω τι και της φιλανδριας
τεκμηριον; εδει παντως διαλυομενης της σωματικης συζυγιας και τα τιμια των
προσοντων αυτοις αγαθων ελθειν εις διαιρεσιν. πως ουν εποιησατο την διανομην;
τριων οντων τεκνων (ταυτα γαρ των αγαθων τα κεφαλαια) τους αρρενας τωι πατρι
προσκατελιπεν, ωστε ειναι αυτους της βασιλειας 9.489 ερεισματα, της δε ιδιας
μεριδος μονην την θυγατερα πεποιηται. οραις πως ευγνωμων τε και φιλοστοργος εν
τοις τιμιοις το πλεον τωι ανδρι συγχωρησασα.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Ἀλλ' ο μαλιστα παρ' ημων λεγεσθαι χρη τουτο προσθεις καταπαυσω τον
λογον. το των ειδωλων μισος κοινον παντων εστι των μετεχοντων της πιστεως,
αλλ' εκεινης εξαιρετον το την Ἀρειανην απιστιαν ομοιως τηι ειδωλολατριαι
βδελυττεσθαι. τους γαρ εν τηι κτισει το θειον ειναι νομιζοντας ουδεν ελαττον
ασεβειν ᾤετο των ειδωλοποιουντων τας υλας, καλως και ευσεβως τουτο κρινουσα· ο
γαρ το κτισμα προσκυνων, καν επ' ονοματι του Χριστου τουτο ποιηι, ειδωλολατρης
εστι Χριστον ονομα τωι ειδωλωι τιθεμενος. δια τουτο μαθουσα οτι ουκ εστι θεος
προσφατος, μιαν προσεκυνει θεοτητα την εν πατρι και υιωι και πνευματι αγιωι
δοξαζομενην. ταυτηι ενηυξηθη τηι πιστει, ταυτηι ενηκμασεν, ταυτηι το πνευμα
παρακατεθετο, υπο ταυτης προσηχθη τωι κολπωι του πατρος της πιστεως Ἀβρααμ
παρα την του παραδεισου πηγην (ης η ρανις επι τους απιστους ουκ ερχεται), υπο την
σκιαν του ξυλου της ζωης του πεφυτευμενου παρα τας διεξοδους των 9.490 υδατων
ων και ημεις αξιωθειημεν εν Χριστωι Ἰησου τωι κυριωι ημων· ωι η δοξα εις τους
αιωνας των αιωνων. αμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


