In sanctum pascha et in tarditatem
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΛΟΓΟΙ.
ΛΟΓΟΣ Αʹ.
Εις το αγιον Πασχα και εις την βραδυτητα.
Αʹ. Ἀναστασεως ημερα, και η αρχη δεξια, και λαμπρυνθωμεν τηι πανηγυρει,
και αλληλους περιπτυξωμεθα· ειπωμεν, αδελφοι, και τοις μισουσιν ημας, μη οτι τοις
δι' αγαπην τι πεποιηκοσιν, η πεπονθο σι· συγχωρησωμεν παντα τηι αναστασει· δωμεν
συγ γνωμην αλληλοις, εγω τε ο τυραννηθεις την καλην τυραννιδα, τουτο γαρ νυν
προστιθημι, και υμεις οι καλως τυραννησαντες, ει τι μοι μεμφοισθε της βραδυτητος,
ως ταχα γε κρειττων αυτη και τι μιωτερα Θεωι της ετερων ταχυτητος· αγαθον γαρ
και υποχωρησαι Θεωι τι μικρον, ως Μωυσης εκεινος το παλαιον, και Ἱερεμιας
υστερον, και προσδραμειν ετοιμως καλουντι, ως Ἀαρων τε και Ἡσαΐας, μονον
ευσεβως αμφοτερα, το μεν δια την οικειαν ασθε νειαν, το δε δια την του καλουντος
δυναμιν.
Βʹ. Μυστηριον εχρισε με, μυστηριωι μικρον υπεχωρησα, οσον εμαυτον
επισκεψασθαι· μυστηριωι και συνεισερχομαι, καλην επαγομενος της εμης δειλιας και
ασθενειας επικουρον την ημεραν, ιν' ο σημερον εκ νεκρων αναστας καμε
καινοποιησηι τωι 35.397 πνευματι, και τον καινον ενδυσας ανθρωπον, δωι τηι καινηι
κτισει, τοις κατα Θεον γεννωμενοις, πλαστην αγαθον και διδασκαλον Χριστωι και
συννεκρου μενον προθυμως και συνανισταμενον.
Γʹ. Χθες ο αμνος εσφαζετο, και εχριοντο αι φλιαι, και εθρηνησεν Αιγυπτος τα
πρωτοτοκα, και ημας παρηλθεν ο ολοθρευων, και η σφραγις φοβερα και αι δεσιμος,
και τωι τιμιωι αιματι ετειχισθημεν· ση μερον καθαρως εφυγομεν Αιγυπτον, και
Φαραω τον πικρον δεσποτην, και τους βαρεις επιστατας, και του πηλου και της
πλινθειας ηλευθερωθημεν· και ουδεις ο κωλυσων ημας εορταζειν Κυριωι τωι Θεωι
ημων εορτην την εξοδιον, και εορταζειν, ουκ εν ζυ μηι παλαιαι κακιας και πονηριας,
αλλ' εν αζυμοις ειλικρινειας και αληθειας, μηδεν επιφερομενους Αιγυπτιακου και
αθεου φυραματος.
∆ʹ. Χθες συνεσταυρουμην Χριστωι, σημερον συνδο ξαζομαι· χθες
συνενεκρουμην, συζωοποιουμαι σημε ρον· χθες συνεθαπτομην, σημερον
συνεγειρομαι. Ἀλλα καρποφορησωμεν τωι υπερ ημων παθοντι και ανασταντι.
Χρυσον με ισως οιεσθε λεγειν, η αργυρον, η υφασματα, η λιθους των διαφανων και
τιμιων, γης ρεουσαν υλην, και κατω μενουσαν, ης αει το πλειον εχουσιν οι κακοι και
δουλοι των κατω και του κοσμο κρατορος. Καρποφορησωμεν ημας αυτους, το τι
μιωτατον Θεωι κτημα και οικειοτατον· αποδωμεν τηι εικονι το κατ' εικονα,
γνωρισωμεν ημων το αξιωμα, τιμησωμεν το αρχετυπον, γνωμεν του μυστηριου την
δυναμιν, και υπερ τινος Χριστος απεθανε.
Εʹ. Γενωμεθα ως Χριστος, επει και Χριστος ως ημεις· γενωμεθα θεοι δι' αυτον,
επειδη κακεινος δι' ημας ανθρωπος. Προσελαβε το χειρον, ινα δωι το βελ τιον·
επτωχευσεν, ιν' ημεις τηι εκεινου πτωχειαι πλουτησωμεν· δουλου μορφην ελαβεν,
ινα την ελευ 35.400 θεριαν ημεις απολαβωμεν· κατηλθεν, ιν' υψωθω μεν· επειρασθη,
ινα νικησωμεν· ητιμασθη, ινα δοξα σηι· απεθανεν, ινα σωσηι· ανηλθεν, ιν' ελκυσηι
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

προς εαυτον κατω κειμενους εν τωι της αμαρτιας πτωμα τι. Παντα διδοτω τις, παντα
καρποφορειτω τωι δοντι εαυτον λυτρον υπερ ημων και ανταλλαγμα· δωσει δε ουδεν
τοιουτον οιον εαυτον του μυστηριου συνιεντα, και δι' εκεινον παντα οσα εκεινος δι'
ημας γενομενον.
ςʹ. Καρποφορει μεν υμιν, ως ορατε, ποιμενα· του το γαρ ελπιζει και ευχεται,
και παρ' υμων αιτει των υπο χειρα ο ποιμην ο καλος, ο τιθεις την ψυχην υπερ των
προβατων· και διπλουν ανθ' απλου διδωσιν υμιν εαυτον· και ποιειται την βακτηριαν
του γη ρως βακτηριαν του πνευματος· και προστιθησι τωι αψυχωι ναωι τον εμψυχον,
τωι περικαλλει, τωι δε και ουρανιωι, τον οποιονουν και ηλικον, αλλ' ουν τον εαυ τωι
τιμιωτατον, και αυτον ιδρωσι πολλοις συντελε σθεντα, και πονοις, ειη δε ειπειν, οτι
και των πονων αξιον· και παντα προστιθησιν υμιν τα εαυτου. Ὢ της μεγαλοψυχιας,
η, το γε αληθεστερον ειπειν, της φιλοτεκνιας· την πολιαν, την νεοτητα, τον ναον,
τον αρχιερεα, τον κληροδοτην, τον κληρονομον, τους λογους, ους εποθειτε· και
τουτων ου τους εικη, και εις αερα ρεοντας, και μεχρι της ακοης ισταμενους, αλλ' ους
γραφει το πνευμα, και πλαξιν εντυποι λιθιναις, ειτουν σαρκιναις, ουκ εξ επιπολης
χαρασσομενους, ουδε ραιδιως απαλειφομενους, αλλ' εις βαθος εν σημαινομενους, ου
μελανι, αλλα χαριτι.
Ζʹ. Ταυτα μεν ουν υμιν ο σεμνος Ἀβρααμ ου τος, ο πατριαρχης, η τιμια
κεφαλη και αιδεσιμος, το παντων των καλων καταγωγιον, ο της αρετης κανων, η
της ιερωσυνης τελειωσις, ο την εκουσιον θυσιαν προσαγων τωι Κυριωι σημερον, τον
μονο γενη, τον εκ της επαγγελιας. Ὑμεις δε καρποφορειτε και Θεωι και ημιν το
καλως ποιμαινεσθαι, εις τοπον χλοης κατασκηνουμενοι, και επι υδατος αναπαυσεως
εκτρεφομενοι, γινωσκοντες καλως τον ποιμενα, και γινωσκομενοι, και επομενοι
καλουντι ποιμενικως και ελευθεριως δια της θυρας· αλλοτριωι δε μη ακολουθουντες
υπερβαινοντι δια της αυλης, ληιστρικως τε και 35.401 επιβουλως, μηδε ξενης φωνης
ακουοντες, υποκλεπτουσης και διασπειρουσης απο της αληθειας εις ορη, και
ερημιας, και βαραθρα, και τοπους, ους ουκ επισκοπει Κυριος, και απο μεν της υγιους
πιστεως απαγουσης, της εις Πατερα, και Υιον, και αγιον Πνευμα, την μιαν θεοτητα τε
και δυναμιν, ης ηκουσεν αει φωνης, και ακουοι τα εμα προβατα, λογοις δε κιβδηλοις
και κατεφθαρμενοις συλαγωγουσης και διασπωσης απο του αληθινου και πρωτου
ποιμενος· ων ειη παντας ημας, και ποιμενας και ποιμνιον, ως νοσερας ποας και
θανασιμου ποῤρω, και νεμομενους και νεμοντας, εν ειναι παντας εν Χριστωι Ἰησου
νυν τε και εις την εκειθεν αναπαυσιν· ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας. Ἀμην.

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


