Carmina quae spectant ad alios
ΤΟΜΗ Βʹ. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΤΕΡΩΝ.
Αʹ. Προς Ἑλληνιον περι των μοναχων προτρεπτικον.
∆ιζηαι μεν εμων μυθων σθενος ουκετ' εοντων Ἐξ ουπερ κοσμωι τωιδ'
ολιγοδρανεω, Σταυρον αειραμενος, φορτον γλυκυν, ος μ' εσαωσε, Και παντων
βροτεων Χριστον αμειψαμενος. 1452 Οι δε τοι ουτι λιην μαλακοι και θωπες εασιν·
Ουδε γαρ ουδε Λογωι κρεισσονι τουτο φιλον. Ου γενεην, ουκ ολβον, ος αφροσιν
οφρυν ανελκει, Ου ρητρης πυροεν εξερεουσι μενος, Σειο, κασιγνητου τε μεγα κλεος,
ων ρα ποληες Νωμωνται μεγαλης οιακεσι παλαμης. 1453 Ἀλλα τα μεν κενεοισι
λογοις μελεδηματα κεισθω· Οι δ' εμοι, ουτι φιλοις ηρα φερουσ' ολιγην, Ἀλλα σε
παρφασιηισι θεουδεσι πολλον αρειω Θησουσιν. Συ δε μοι ηπιον ουας εχοις. Ἦ ταχα
κρεισσονα μισθον εμοις επεεσσιν οπασσοις, Πλειοσιν ευμενεειν, ου δεκα δευομενοις,
Ους μοι χθιζον, αριστε, υπεσχεο, και κατενευσας, Ουκ ολιγος ολιγωι μακρα
χαριζομενος. Ἀλλ' αγ' εμων επεων εμπαζεο, ους απο Βιβλων Φθεγξομαι ουρανιων,
νειοθεν εκ κραδιης. Ἄλλοι μεν χρυσον τε και αργυρον, οι δε τα σηρων ∆ωρα φερουσι
Θεωι νηματα λεπταλεα. Και Χριστωι θυσιην τις αγνην ανεθηκεν εαυτον· Και σπενδει
δακρυων αλλος αγνας λιβαδας. Σειο δε Χριστος εχοι δωρον τοδε. Εισι Θεοιο 1454
Λατριες, οισι ποροις πασαν ελευθεριην, Οι κε γαληνιοωντι νοωι, ψυχαις τε τελειαις,
Πληθυν αγουσιν ανω μυστιν επουρανιων, Πασι τε Χριστοφοροισιν, οσοι χθονος εισιν
υπερθεν Ἀζυγεες, κοσμου βαιον εφαπτομενοι, Ὕμνοις παννυχιοισι και ηματιοισιν
Ἄνακτα Μελποντες, χθαμαλων αλλοτριοι κτεανων, Οις κοσμου μεδεων δειλον
γενος ενθα και ενθα Παιζει επιχθονιων, αλλοτ' επ' αλλον αγων· Οιον πλουτον
εχοντες υπερτατον, ελπιδα κουφην Των ουκ ολλυμενων, ουδε μεθισταμενων·
Πλευρας ου χατεοντες, εον δεμας αμφαγαπωσης, Ουδε νεηι παλαμηι παισιν
ερειδομενοι· Ουδε κασιγνητοισι πεποιθοτες, ουδ' εταροισιν, Αιματι και τεφρηι αυριον
ολλυμενηι· 1455 Ουδε μεγα πνειοντες εν αστεσι και πολιηταις, Ἀδρανεων ανεμων
καρτει θαρσαλεοι· Ουδε μεν ισχανοωντες αφιπταμενοιο ταχιστα Κυδεος ανδρομεου,
τερψιος εννυχιης, Ἀλλα Θεωι πεμποντες ολον νοον, εκ τε Θεοιο Ευπαγεος πετρης
πεισματ' αναπτομενοι· Μυσται κρυπτομενης ζωης Χριστοιο ανακτος, Ὅς κε
φαεινομενης παμφανοωσι μεγα, ∆ερκομενοι Τριαδος καθαρον σελας εις εν ιουσης,
Καυθις ανοιγομενης ομμασιν αγνοτατοις, Ουρανιης στρατιης τε μεγα κλεος, ουκετ'
αμυδροις Φασμασιν, ουδ' ολιγοις ιχνεσιν ατρεκιης. Ἀλλα τα μεν μετοπισθε· τα δ'
ενθαδε, καπνος ατιμος, Ἢ κονις, οι ζωην τισαν επουρανιην. Ὧν οι μεν σπηλυγξιν
ερημαιαις τε χαμευναις 1456 Τερπονται σχεδιοις, και στυγεουσι δομους, Και πτολιων
φευγουσιν ομηγυριν, ουρανιης δε Στεργουσιν σοφιης συγγονον ατρεμιην. Οι δε
σιδηρειηισιν αλυκτοπεδαις μογεουσι, Τηκοντες κακιην συν χοι τηκομενωι. Ἄλλοι δ'
αυ θηρεσσιν ομοιια δωμασι τυτθοις Ειρχθεντες, βροτεης ουδ' οπος ηντιασαν. Εικοσι
δ' αυ νυκτας τε και ηματα μιμνον απαστοι Πολλακι, της Χριστου ημισυ καρτεριης.
Αυχησω· ποιμνης τις εμης οις ηεν εκεινων, Ἔνθεν αφορμηθεις αστεος εξ ολιγου. Και
γλωσσαν τις εδησε λαλον, και χειλεα σιγηι, Ἐκ δε νοου, μεγαλωι αινον εθυσε νοωι. Και
που τις λυκαβαντας ολους ιερωι ενι χωρωι Ἑστηως, καθαρας εξεπετασσε χερας· 1457
Ουδ' ογ' επι βλεφαροισιν υπνον βαλε, θαμβος απιστον! Ἀλλ' επαγη Χριστωι, εμπνοος
ωστε λιθος. Τωι δε κοραξ γειτων τυτθης εμεριζετο δαιτος Λειψανον· εις δ' αρ' εην
αμφοτεροις ακολος. Και τις ανηρ θειοιο κατ' ουρεος, ενθεν αερθη Χριστος, οτ'
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ανθρωπους λειψε παθος τελεσας, Ἔνθα λογωι τε νοωι τε και αψεσιν αστυφελικτος,
Ἑστηως νιφετωι βαλλετο και ανεμοις· Ουδ' υποεικε λιτηισι περισταδον αλλοθεν
αλλων Ἀνδρων ευσεβεων αμφις ελισσομενων, Ἀλλ' εχετο κρατερως Χριστου
μεγαλοιο ανακτος, Ἔνθεν αναστησας ον νοον εκ μεροπων, Μεσφ' οτ' αποψυχοντι
δομον νεον αμφις εθηκαν, Ουδ' εμπαζομενωι κηδεμονος παλαμης. 1458 Ἆ, φρικος
ηλθεν εμοιγε· λογοις πιστοισι τετυχθαι Τονδε νομον μοναχοις ουνομα και βιοτον,
Ους πλειστοι μεν ισασιν, ατιμαζουσι δε παυροι Πλειον θερμοτερους εμφρονος
ευσεβιης, Ευτε τις ευαγεων ανδρων κεινοισι πελασσηι· Ἡμεδαποιο νομου μηδεν
επισταμενος, Πρωτα μιν ευμενεως μεν εοις τιουσι δομοισιν, Ἀμφαγαπαζομενοι πασι
τυποις φιλιοις, Και ψυχας θειοισι λογοις, ους Πνευμ' εχαραξεν, Ὑψουσιν, φαενην
δαιτα χαριζομενοι· Αυταρ επειτα, νομου τις απηνεος εν μεσατοισι Μνησατο, και
τοιον εξερεεινεν επος, Ει καλον ευσεβεεσσι Θεου περι ποτμον επισπειν, Ἕλκων
κρυπταδιοις ρημασι πικρον επος. 1459 Ει δ' ογ' αιδρειηισιν επαινησειε τελευτην·
Θνησκουσιν πολλοις προφρονεως θανατοις· Αυτοι υπο σφετερης παλαμης, και
γαστρος αναγκηι· Οι δε κατα σκοπελων, βενθεσι τ' ηε βροχοις, Μαρτυρες ατρεκιης,
πολεμου δ' απο και στονοεντος Χαιρουσιν βιοτου τουδ' απανισταμενοι Ἵλαθι, Χριστε
αναξ, πισταις φρεσιν αφραδεουσιν, Οια τ' απο νυσσης πωλος αεθλοφορος Τηλε
φερων εα γουνα, ποδωκειηισι πεποιθως, Ουδε χαλινοισιν εντος εεργομενος. Ἄλλος δ'
αυτ' αλλης αρετης επιτερπετ' ερωηι· Σταθμων πλειοτερων, πλειονες εργατιναι. Ἀλλα
τι μοι τα εκαστα λεγειν; Στεινην γαρ αταρπον Παυροισιν μεροπων ενθαδ'
οδευομενην 1460 Οιδε διεξελαουσι, και αργαλεον πυλεωνα, Των αγαθων πολλοις
στειβομενον καματοις. Τοιον μεν Χριστοιο λαχος, τοιον δ' απο γαιης Πατρι Χριστος
αγει καρπον εων παθεων, Ἕρμα λογου, λαου δε κλεος, κοσμου δε θεμεθλον,
Καλλεσιν ουρανιοις αντεπιδεικνυμενον. Των και εμοι γενος εστι φαεσφορον.
Ὄμματα τηκοι Ὁ φθονος. Ἀλλα συ μοι τοισδε φιλα φρονεειν, Κληδονιωι πρωτιστον
ενηει, ος γε πενιχροις Ζωει, και Χριστωι παντ' ανεθηκε φερων, Αυτον μεν πρωτιστον,
επειτα δε οσσ' επεπαστο· Ουδεν εηι ζωηι λειπομενος χθονιηι, Μαργαρος εν λαεσσιν, εν
αστρασι φωσφορος αλλος, Ειαρ εν ωρηισιν, εν δε φυτοισι ροδον. 1461 Και χθονιου
ποτ' ανακτος εν αυλαις κυδει γαιων, Μειζον εν ημετερωι ερκει κυδος εχει· Χριστωι
γαρ βασιληι παρισταται. Αυταρ επειτα, Πολλον ομηλικιης κρεισσονι Ευλαλιωι, Τον
ρα κασιγνητοιο μεγα σθενος Ἑλλαδιοιο Ἥμισυν αρτι λιπων, ᾤχετ' αποπταμενος Ἐς
χορον, ον ποθεεσκεν· ο δ' ενθαδε μουνος ελειφθη, Ουδεν εχων ορααν φερτερον
Ἑλλαδιου. Μητερα δ' αμφιβεβηκεν εην στυγερης υπο νουσου Τειρομενην, ολιγαις εν
ψεκασι βιοτου· Οιαν πουλυς ο μυθος ελεγχεμεν, αρκιον ειπειν Τοιουτων τεκεων
μητερα βαιον επος. Καρτεριον δ' ετερωι δωκεν Θεος· αλλ' αρα και τον Θησεις σον,
φιλοτης, ευμενεων εταροις· Καρτεριον, του κυδος εν ουρανιοισι μεγιστον 1462 Αιεν
αειρομενου πνευματι σαρκος απο. Φειδεο και μεγαλου Νικομηδεος, ει τιν' ακουεις,
Ὃς ζωην βροτεην δωκεν επουρανιηι, Και θυσιην μεγαλοιο πατρος ζηλωσε παλαιην
Ἀβρααμ, αγνισσας ων τεκεων δυαδα, Σπευδοντ' ες θυσιην ιερηια· και γαμον εσθλον
Θηκατ', επει ρα γαμου καγαμιης στεφανος. Ουδ' ελιπεν γαιηι πτορθους χοος, ως ολος
ελθηι Γαιαν ες αιπεινην, τησδε λυθεις βιοτης, Καρπον αριστευοντα μετ' ανδρασιν,
ηδε γυναιξιν, Ἀνδρασιν υια φιλον, θηλυτεραις θυγατρα, Ἡμετεροισι χοροισιν εον
σταχυν εγκαταλεξας, Ἔλπομαι, ως ληνων αξιον ουρανιων, Ευθαλεας ορπηκας απ'
ευοδμοιο φυτοιο· Ει δε και ων τοκεων κρεισσονας, εκ τοκεων. 1463 Ἀλλα τα μεν
κρατεροιο Θεου εν χειρεσι κεισθω, Ὃς μεγα ταις μεγαλαις ελπισι τερμα φερει. Νυν
γε μεν οις τεκεεσσι πατηρ, πτερον οια νεοσσοις Αιετος ωκυπετης, πλησιον ιπταμενος,
Ἰθυνει νεοπηκτον, οτ' ηερος εν λαγονεσσι ∆ινευοντ' ουπω θαρσαλεηι πτερυγι, Πολλα
μεν ευσεβιης παιδευματα τοισιν οπαζων, Ουπω δ' ης αρετης φερτερον ουδεν εχων·
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ὃς θειοισι λογοισι, και ηθεσι τουσδ' ανεθηκεν, Ἐξ απαλων ονυχων εσθλον
ερειδομενος, Και πενιην ιερην κληρον πορσυνε μεγιστον, Μηδεν ως κε λιποι
οργανον ευοδιης. Ουτος μεν δη σοι τοιος δομος, ευχος εμοιο, 1464 Ευχος εμης
μανδρης, αιματος εξ εμεθεν. Ουδε μεν εν πυματοισι Θεογνιος, αλλ' επι γαιης
Ἱσταμενος, θωκων απτεται ουρανιων, Μειλιχος, ηδυεπης, αιει χλοαοντι προσωπωι
Φαινων ευμενεος πνευματος αγλαΐην, Ουδ' επιπλαστον υπερθεν, ομοιια θηλυτερηισι,
Βαλλων χρωμ' αρετης, καλλος ελεγχομενον, Ἀλλα φοβον πραπιδεσσι Θεωι φιλον
εντος εεργων, Μουνωι τωι κρυφεων ιδμονι φαινομενον. Θαυμα μεγ', υστατιον περ
επαΐξας σταδιοισι Της αρετης, οσσον εφθασε τους προτερους Καρπαλιμοισι ποδεσσι·
φιλοις δε τε παισιν αρειω Γευσαμενοις σοφιης μοιραν εδειξε βιου. 1465 Ἢν δε παρος
γαιηθεν ες ουρανον ειδε ταθεισαν Ἰσακιδης Ἰακωβ ημετερος προπατωρ Κλιμακα,
τηνδ' ανιων, ως κεν Θεον αυτον ιδηται, Πηγην ακροτατην ουρανιων φαεων·
Βαθμων τον μεν ελειπεν, ο δ' ιχνια νυν υπεδεκτο, Του δ' εχεται παλαμηι, ομματα δ'
αλλον εχει. Τοιη γαρ μεροπεσσιν οδος, και τοιον εμοιο Αιμ' αναγει Χριστωι ευγενετης
γενετης. Πολλα δ' αρ' Ευανδρου κειμηλια ενδοθι κευθει Ψυχη, και πολιης
λευκοτεραι πραπιδες. Τις δε κεν Ἀστεριοιο σαοφρονεων λελαθοιτο, Ἠδε κασιγνητων
της ιερης τριαδος, Οις ξυνη σοφιη, ξυνος βιος, εις εν αγερθεν Ἐλπωρηι· μουνηι σαρκι
μεριζομενοι, (Σιγησω Φιλαδελφον, εμον κεαρ, ευγενες αιμα·) 1466 Μακροβιου δ', επι
τοις, θρεμματος ημετερου, Θρεμματος ημετεροιο, φιλον δ' εμον, ον πτερυγεσσιν
Ευμενεων Χριστος αμφις εχει μεγαλαις, ............... Ὃν παντων κρατεων ουκ εφυσησε
τυφος; Ῥηγινον υψι βιβαντα, Λεοντιον, Ἡλιοδωρον, Οι Χριστου σοφιης ακρον
εχουσι γερας, Ἄλλους τ' αγροτεροισι μετ' ανδρασιν αστρα φαεινα, Πολλοις ημεριων
ουδε φαεινομενα, Ἐν Χριστου μελεεσσι τα τιμια, τις κεν ενισποι Σφρηγιδας
αθανατου, καλλεα σαρκοφορα; Παντες δ' οι γε Θεοιο μεγασθενεος θεραποντες,
Ἄλλος εν αλλοιηι αρτιος ευσεβιηι, Ἴχνεσι κουφοτατοισιν επιστειβοντες αρουραν,
∆εξιτερης παλαμης θρεμματ' αριπρεπεα, 1467 Και νηου μεγαλοιο λιθοι, ους Χριστος
εδησεν Ἀλληλοις ερατηι Πνευματος αρμονιηι· Οι ζωης σπινθηρσι μικροις ζωουσιν
ελαφρον Τονδε βιον, γαστρι παυρα χαριζομενοι Ἀρχεκακωι, παθεων δε βαρυν
κλονον, ηδε κελαινον Ἱστασιν Βελιου οιδμ' επανισταμενον, Σταθμα λογωι, σιγηι δε
μετρον, και δεσμα γελωτι, Ουασι, και σταθεροις ομμασι βαλλομενοι, Νηλιποι,
αυαλεοι, πενθημονες, οιοχιτωνες, Νεκροι επιχθονιοι, ζωντες ανω πραπισι, Μειζον εν
οφθαλμοισι Θεου σελας αιεν εχοντες, Ψυχων τ' ευσεβεων κειθι χοροστασιην.
Παρθενικας δε γυναικας, οσαι κλειουσιν Ἄνακτα Νυμφιον, αγνοταταις μιγνυμενον
κραδιαις, Αι Χριστον δοκεουσιν ακοιμητοις φαεεσσιν, 1468 Ουτι μαραινομενας
λαμπαδας αψαμεναι, Τισας, επει δεδαηκας εμον γερας, ει τιν' ετισας, Αυλης ημετερης
ομμα φαεινοτατον. Ξυνη γαρ παντεσσι πελει χαρις, ευτε τις εσθλων Ἐσθλα παθηι,
θεσμωι κιρναμενης φιλιης. Ναι μην και τηισιν γε μεγας νοος, αῤρενι θυμωι Ῥιπτουσαις
δολερην Ευαν απο κραδιης, Ναι μην και τηισιν γε περι χροι σακκος ερυμνος, Και
κονις εν δαπεδωι, φαρμακα σωφροσυνης· Ευχαι τε στοναχαι τε φιλαι και νυκτες
αυπνοι, Και πηγαι δακρυων ενδοθι λειβομενων. Γουνατα δ' εῤρωσαντο, και
αδρανιης λελαθοντο, Ευσθενεων Χριστου δραξαμεναι θυσανων. Αι δ' απαλαι σαρκες
τε και ειματα σιγαλοεντα, Καλλος τ' ειαρινον ωκα μαραινομενον, 1469 Ἀμφοτερον
φυσιος τε και οπποσον εκτοθι χερσιν Ἄνδρες ετριψαντο ειδεσι μαχλοτερων, Ειξαν
υπο πραπιδεσσι, νοου σθενος ανδρασιν ισας Θειναι θηλυτερας, και δεμας, ως σοφιην.
Ου μεγα· και Χριστον γαρ απ' ουρανου αστεροεντος Σαρκι συν ανδρομεηι γαιαν
επερχομενον, Και τεκον ημεριοις αγνης δια μητρος ιοντα Παρθενου, οφρα νομον
ανδρομεον τελεσηι, Ἀχραντοισι γονηισι, και εκ τυμβοιο θοροντα Ἤματι εν τριτατωι
θερμοτεροισι ποθοις Πρωται εθηησαντο, φιλοις τε ηγγειλαν εταιροις, Γευομεναι
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Χριστου γευσιν, ακος προτερης. Πολλαι μεν δη γαιαν επιπνειουσιν απασαν,
Ὁσσατιην σωτηρ μυθος επιστρεφεται. 1470 Αι μεν ομηγερεες, ξυνον ποθον
αμφιεπουσαι Ουρανιου ζωης, ισα τε μετρα βιου, Αι δ' αρ' εοις τοκεεσσι παρημεναι
αδρανεουσιν, Ἠε κασιγνητοις μαρτυσι σωφροσυνης. Αυταρ εμοι παυραι μεν, αταρ
πλεονεσσιν εριζω, Γηθοσυνος Χριστου καλλεσιν ουρανιοις. Χρυσεα μεν Λυδιοισι
δομοις εχαριζετο μυθος Ψηγματα, και ποταμου ολβοδοτοιο ροον. Χρυσοφοροι δ'
Ἰνδοισι μελαγχρωτεσσιν αφυσσον Μυρμηκες κοιλης πλουτον απο ψαμαθου. Νειλος
δ' ευκαρποισιν επαΐσσων πεδιοισιν Ὥριος, Αιγυπτον θηκεν ερισθενεα. Ἄλλος δ'
ορνιθεσσιν αγαλλεται, ος δε φυτοισιν, Ὃς δε λιθοις τερπνοις ενδοθι λαμπομενοις.
1471 Αυταρ εμοι παντων περιωσιον ευχος εδωκε Χριστος αναξ, πολλων ευσεβεων
στεφανον. Ἦ ρ' ετεον· τυτθοισι Θεος χαριν αιεν οπαζει, Ὥσπερ υποσχεσιη εστι
παλαιοτερη Βηθλεεμ εν προτεροισιν, εμωι νεον αστει τυτθωι, Τηι μεν εηι γεννηι, τωι δ'
αρ' εμοισι φιλοις. Ουτος σοι χορος αλλος εμης απολαμπεται αιης, Οιος αριστοτοκου
πατριδος υμετερης, Ἀρμενιης, η πολλον αριστευουσ' επι γαιης, Φερτατον ευχος εχει
αζυγεων αφενος. Τοισι χαριζομενος, βαιην μεν εμοιγε, φεριστε, Σοι δ' αυτωι μεγαλην
ισθι χαριν παρεχων, Σαυτωι, και τεκεεσσι, φιληι τε δαμαρτι μεγιστον Πλουτον αγων,
ζωης ελπιδα λαμπροτερης. 1472 Ει δε τε που και εμης, εταρων αγανωτατε παντων,
Της αρχαιοτερης μνηστιν εχεις φιλιης (Ου γαρ εν ευσεβεεσσιν εμον ποτε ουνομα
θησω), Μηδε μ' ατιμαζειν, ου γαρ εοικε, φιλος· Ἀλλ' επ' εμοις εταροισι χαριν και
κυδος οπαζειν· Ἔστι δε και εμεο παρ πλεονεσσι λογος· Ει τοι μη πλεονεσσι, σε δ'
αξιον αντι νυ παντων Ἅζεσθαι φιλιην, ω μακαρ, ημετερην. Ὧδ' αν και παντεσσι
φιλοις κεχαρισμενα ρεζοις, Οισιν ομως τιμη ευαδε των οσιων, Βασιλιωι δε μαλιστα,
τον εξοχα Χριστος ετισεν, Ὃς μεσος αμφοτερων ισταται, εις εν αγων Ἄκρα φιλων,
ξυνωι δε ποθωι συνεδησεν αμεινον· Τωι συ χαριζεσθαι παντα δικαιοτατος, 1473
Αιδομενος πατρην τε φιλην, και ηλικα μυθον, Και καθαρας θυσιας, και πτεροεντα
βιον, Οισιν εσω σκηνης παντων αβατοιο ποδεσσι ∆ευτερος εξ Ἀαρων ισταμενος
μεγαλου, Και Θεον υψιμεδοντα καταντιον ομματι λευσσων, Θνητους αθανατωι
μιγνυσι λισσομενος. Κεινωι μεν τα εμοιγε χαριζεαι, οσσα δ' εκεινωι, Χριστωι, τουδε
χαρις ες Πατερ' εστι χαρις. Λισσομ' υπερ ψυχων, και ουρανιου βιοτοιο, Λισσομ' υπερ
μελεων πνευματι δαπτομενων. ∆ος χαριν ηματιοισι πονοις, νυχιηισι τ' αοιδαις· ∆ος
δε χαμευνιηι, λεπταλεοις τε γοοις, Και τρυχινοις ρακεεσσι, και ομμασι τηκομενοισι·
∆ος δε νοωι καθαρωι, δος δ' ιεροισι λογοις, Ὄφρ' αρετην τιων, αρετης οδον
αμπετασειας 1474 Πλειοσι, και πλεονων μισθον εχοις Θεοθεν. Σπειραις δ' ενθα
μενοντα, και αφθιτον αμησαιο Καρπον επουρανιον, πλουσιον αντ' ολιγων. Αιδεο και
πολιην θεοειδεα πατρος εμοιο, Ἔμπλεον ανθρωποις θαυματος ιστοριην Ἀμφοτερον,
ετεων τε κυκλοισι, και ηθεσι κεδνοις· «Ὑστατιον τοι επος φθεγξομαι αδρανεων.
Ποιμνης ημετερης περιφειδεο, φειδεο ποιμνης, Ὦ τεκος, ημετερης, ης ρα
περιτρομεω. Και γαρ πολλ' εμογησα, Θεος δε μοι εγγυαλιξε Ποιμαινειν πολλας εις
ετεων δεκαδας. Σοι δε Θεος οπασειεν, οσ' ευσεβεεσσιν οπαζει, Ἄλλα τε και λιπαρου
γηραος αντιασαι.» Τοια πατρος εμοιο θεοφρονος, αυταρ εγωγε Φθεγξομ' αφ'
ημετερου Γραμματος εσθλον επος· 1475 «Μετρα Θεου μετροισιν ισαζεται
ημετεροισιν· Οια περ αλληλοις ενθαδε μετρεομεν, Τοια διδοι μεροπεσσι Θεος μεγας.»
Ἀλλα μετροιη Κρεισσοσι τα κρεισσω νυν τε και υστατιον· Νυν πασιν ανθρωποισι
θεμειλιον, ηε κακιστον, Ἠε καλον βιοτου βαλλετ' εφημεριου. Και τυτθηι πλαστιγγι
μεγα κτεαρ ουρανιοιο Σειεται· η δε ροπη ενθα και ενθα φερει. Και Χριστος μεροπεσσι,
φορου παρεοντος, εμιχθη, Ἠνικα Καισαρ ολην γαιαν απεγραφετο· Και τελος αυτος
εδωκε βροτωι Θεος, ως κεν οπασσηι Θνητοις δουλοσυνης τηνδε παρηγοριην. Ἅζεο
την Χριστοιο χαριν, και φειδεο λαων· Ἅζεο, και συ γραφηι βιβλον ες ουρανιην
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἐσθλην, εσθλα γραφων· ει δ' εμπαλιν, αλλος ενισποι· 1476 Ἔμπα γε μην οσιως
λωιον εστι γραφειν. Ουχ αλις, οττι βροτοισι βαρυν ζυγον ηγαγε πρωτη Ἀρχεγονου
κακιη, και φυτον ανδροφονον, Βασκανιη τε δρακοντος, ατασθαλιη τε γυναικος,
Γευσις τ' ουλομενη γνωσιος αντιπαλου, Ἥ με θνητον εθηκε, και ες χθονα, ενθεν
ετυχθην, Αυθις απωσαμενη, λυπρον εθηκε βιον, Ὠδινας τε μοθους τε και ες πλατυ
νωτον αρουρης Κυπτοντα ζωειν, τειρομενον καματοις; Ἀλλα με και πλεονεσσιν
αδελφεος αλγεσι δωσει, Χους εις, εν τε ιηι κειμενος αμπλακιηι; Ου θεμις, ουδ'
επεοικεν, επει πολυ λωιον εστι Φαρμακον, ηε πονον, τοις νοσεουσι φερειν. Τουτο σοι
ημετερη ξεινηιον, ω παναριστε, Πεμπει ομηλικιη, ο χρονος ου δαμασει, 1477 Ευχος
Ἀρμενιης, Ἑλληνιε, ος λαχες αιηι Στησαι ημετερηι μετρα δικαια φορων. Και στησαις
μεγαλοιο Θεου συν αμυμονι χειρι, Ὥς κεν αγνως στησαις, μηδ' ετεροκλινεα,
Κερδεσιν ουχ οσιοισι δαμεις φρενας. Ει γαρ απασιν Ἶσα ταλαντευσαις, ομμα μεγα
τρομεων, Τυτθη μεν πολις εσμεν, αταρ πολυ σειο, φεριστε, ∆ωσομεν ανθρωποις, η
∆ιοκαισαρεων, Ουνομα, και πινακεσσι χαραξομεν· «Ουτος αριστος, Ουτος ο και
Μωμου κρεισσονα μετρα φερων.»
Βʹ. Προς Ἰουλιανον.
Ὄμβρωι διψαδα γαιαν επεκλυσεν, ος μιν εδησεν· Ἄλλος τ' εξ υδατων ηρπασε κοσμον
ολον· 1478 Και νουσοις τις αρηξεν, ο δ' εκ πολεμων εσαωσεν, Ἄλλος δ' ουρανοθεν
λαον εθρεψε μεγαν. Σοι δε Θεος χειρεσσι φορων ενεθηκε ταλαντον, Κυδιμ' Ἰουλιανε,
ως τοπαροιθε δικης, Ἄῤροπον, ακλοπον, ισον, αοιδιμον. Ἀλλα, φεριστε, Φειδεο μοι
πτωχων, φειδεο σηι γραφιδι, Ους νοσος ηΐστωσε φαγουσ' απο σαρκα ταλαιναν·
Φειδεο, και συ γραφηι ουρανιαις σελισι. Τοια διδοι μεροπεσσι Θεος μεγας
αντιταλαντα, Οια περ ανθρωποις ενθαδε μετρεομεν. Τωι βροτεωι συναρηξον, επει
δεμας εστιν απασι· Λαζαρος εν προθυροις, δος ψιχας αλλοτριας. Και Χριστος
μεροπεσσι, φορου παρεοντος, εμιχθη. Ἅζεο την Χριστου ηλικ' ισογραφιην. 1479
Ἅζεο μητερα σην πτωχοτροφον, ευσεβες αιμα, Και δομον, ος μελεοις ευμενεειν εδαη.
Ἅζεο και τον εμον πλουτον, φιλος, ον ρα πενησι Παντ' απεδωκα φερων,
σταυροφοροισι ποθοις. Ξυνος ποντοποροισι λιμην, ξυνη δε τ' αρωγη Τοις
επιδευομενοις, ηδε μερις κτεανων. Ἡμετερη κτησις, ση δε γραφις. Ἶσον εχοιμεν Της
πτωχοτροφιης μισθον. Ἄναξ γραφετω. Ἦ μεν δη πολλοις σε Θεος μεγας εκληισσεν,
Ὁσσατιοις ολιγους των χθον' επερχομενων. Αιμ' ιερον, μυθοι, κτεανων σθενος,
ειδος αγητον· Βημασι καρτος αγειν Αυσονιοισι νομοις· Ἀλλ' εμπης τοδε σοι παντων
πλεον, ηπιομητι, 1480 Χειρα Θεοιο φερειν τοις αταφοις νεκυσι.
Γʹ. Προς Βιταλιανον παρα των υιων.
Ὦ πατερ, ον περ εμοιγε Θεος θεον ενθαδ' εδωκεν, Ου γεγαως γεγαωτα, και ου
φθινυθων φθινυθοντα, Ὥς κεν επιχθονιοισι γερας και κυδος οπασσηι Ὡς γαρ ομου
παντων γενετης, νωμευς τε φεριστος, Χριστος αναξ μεγαλοισι νοημασι κοσμον
ελισσων, Ὥς ρα και οις τεκεεσσι πατηρ θεος. Ἀλλ' επακουσον Μυθον εμον θειοισιν
ενι σπλαχνοισιν αριστον· Και το Θεου μεγαλοιο. Θεος βροτον ουκ αθεριζει, Ὧ θανεν,
ον συνεγειρε, και ωι Θεος ιξεται αυτις, Ἵξεται υστατιοισιν εν ημασι παντας ελεγχων.
1481 Τιπτε τοσον τεκεεσσι τεοις επεβρισας οδοντα; Πως ποινη κακοχαρτος ενηλατο
σοισι δομοισι; Τις δ' Ἐρινυς τοσον ολβον ατασθαλος εξετιναξεν; Ἤτοι μεν πατερων
αγαθων εφυς, ουκ ολιγος δε Αυτος εν ημεριοισι, Θεωι δε γε παγχυ μεμηλας, Ὃς
φιλεει φιλεοντας, απεχθαιρει δε κακιστους. Ουτος μεν τοπαροιθε Θεου νομος. Ἀλλα
τεθηπα, Πως συ θεοστυγεεσσιν ομοιια κυδε' ανετλης, ∆αμναμενος πληγηισιν, ο δη
φατις, αυτος εηισιν. Ἄλλοις απροτιοπτα βιου φυσις αλγε' ανευρε, Τηι και τηι δονεουσα
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

βροτων γενος. Ουδε τις οιδε, Ποι ληξει μεγα κυμα πολυπλανεος βιοτοιο, Ἢ τις νηα
μελαιναν εην υποδεξεται ορμος. Ἄλλον ποντος ολεσσεν απειριτος, η κλυσε χερσωι
1482 Ζωον, ατερ σπειροιο και ειματος, οικτρον αλητην. Τον προσθεν πολυολβον· α δ'
ηγετο, κευθεται αλμηι Ἄλλον δηριοωντα μοθος κτανεν, η μιν επεμψε ∆ουριαλη
χειρεσσιν υπ' ανδροφονοισιν ελοντων. Ἄλλον δ' αυ βασιληες ενοσφισαν, ωνπερ
εχεσκον, Αυτημαρ χθαμαλον τε και ολβιον ανδρα τιθεντες· Και τινα ληιστηρες
απηνεες, η τινα φωρες Ἠματιηι κακοτητι και ορφναιοισι δολοισιν. Ἄλλους δ' αυ
μελεων κατεδασσατο δαπτρια νουσος. Σοι δ' ων μεν κατελεξα, Θεος κατενευσε
γαληνην Παντων, και νευσειεν ετ' ομμασιν ευμενεεσσι, Παντα περιφρασσων τα τε
ενδοθεν, οσσα τ' εασιν Ἔκτοθεν; ου δε τις εστι δυη, και καρτος οπασσεν. Ἓν δε τοδ'
ου κατενευσε, τεοις τεκεεσιν αρηγειν 1483 Ὡς γληνην βλεφαροισιν υπ' ευκυκλοισι
φυλασσων, Ὡς μη τις βιοτοιο περων πλοον ωδ' αγορευσηι· «Μουνος εγω κακοτητα
βιου και κυδε' αλυξα.» Ὦ Σαμιων ποτ' αναξ, συ Πολυκρατες, οιον εμησω; ∆εισας
ευτυχιης δρομον ασχετον, εμβαλες αλμηι Πορκην, ον φιλεεσκες, οπως φθονον
εξαρεσαιο· Και τον μεν παλιν ειχες, αταρ μορον ουχ υπαλυξας. Ἡμων δ' ουδεν
αποινον εχει φθονος. Ου μεγα θαυμα, Ει τι δομοις και βαιον επηχλυσεν ημετεροισιν.
Ἀχλυς γαρ τοδε γ' εστιν ετητυμον, ηε τις ορφνη Ἱσταμενη τεκεων τε μεση και
πατρος αριστου. Τις ταδε θρηνησειε γοων πολυιδρις αοιδος; Πως μυθον προτεροισιν
εδωκαμεν οις παθεεσσι; 1484 Μορφης μεν τις εης ποτ' ερασσατο, και κατα πηγης
Ἥλατο, και μιν εσοπτρον απωλεσεν ειδεος εσθλου. Σαρκας δ' ου ποθ' εας τις
απεστυγε. Κεινο δ' ακουσα, Ὡς μητηρ φιλον υια κατεκτανε μαργοσυνηισι· Κτεινε μεν,
ως τινα θηρα, το δερκετο· ως δ' ενοησε, Μυρατο ουκετι θηρα, παιν δ' υπο χερσι
δαμεντα. Και μητηρ τεκεεσσιν εοις ενι φασγανον ηκεν, Ἀμφιχολωσαμενη λεχεων
και πατρος ερωτος. Και τινα θηρητηρα κατ' ουρεος, αντ' ελαφοιο Ὠκειης, εδασαντο
θοαι κυνες, ας φιλεεσκε. Μη σε, πατερ, τουτων τιν' αριθμησειεν αοιδος Μνωομενος
πατερων κακιης και πηματ' αειδων Ἐνδημου πολεμοιο, και αιματος αντιβιοιο. 1485
Ἅζομ' εγω. Κακιη μεν εμη, κακιη δε τε πατρος, Πατρος δ' εισετι μαλλον, επει και
φερτερος εστιν Ἀμφοτερον πολιηι τε και ηθεσι κυδαλιμοισιν· Ει τοι μη κακιη γε,
δυσωνυμιη δ' αλεγεινη, Ἥ τε και εσθλον εοντα χαμαι βαλε πολλακι φωτα. Πολλοι
μεν γαρ ισασιν αληθεα, ουκ ολιγοι δε ∆οξαν εποπτευουσι, το σε φραζεσθαι ανωγα.
Και γαρ απαντ' εθελω παντων κρατεειν γενετηρα, Και μαλα χωομενος περ, επει
φυσις ωδε κελευει, Και κλεος εσθλον εχοντα μετ' ανδρασιν, υψι φερεσθαι. Πως σε,
πατερ, ξεινωι τις ενηεα φωτα δοκησει, Τοσσατιον τεκεεσσι χολουμενον, ους
εφυτευσας, Ους ηρω ποτ' Ἄνακτι τεοις επι γουνασι θειναι, Και κλεινηισι γερηρας
επωνυμιηισι φανεντας; 1486 Πετρος εγω, Φωκας δε κασις, Χριστοιο μαθητων
Κλησιες. Αυταρ επειτα χολος, και παντα λελασται, Τις, πατερ, ως συ, φεριστε, τοσον
τεκεεσσιν εοισιν Ἤπιος αρτιγονοισιν, αεξομενοισι δ' απηνης; Ει μεν δη θεμις ηε Θεωι
βροτον αντιφεριζειν, Ἢ παιδας τοκεεσσι, ταχ' αν τινα μυθον ανευρον Ἡμετεροις
παθεεσσιν αρηγονα· νυν δε τοδ' οιον Ῥηξομεν ημετερων στοματων επος. Ειτε
κακιστοι, Σοι, πατερ, ειτ' αγαθοι· του σπερματος ο σταχυς εστω. Σον κλεος ουτος,
εγωγε, μακαρτατε, σον δε τ' ονειδος, Ἢ καλος, ηε κακιστος εων. Τοδε πασι
πεφανται, Στεργειν εσθλον εοντα, κακωι δ' υπο χειρα ερειδειν. Ουδε γαρ αρτεμεουσι
τα φαρμακα, τοις δ' υπο νουσου Τειρομενοις επαγουσιν ακεστορες. Ουδε τις ορνιν
1487 Ἑζομενον κλαδεωνι, και ηερι ταρσον ιεντα, Ἧς δ' απο τηλε πεσοντα φιλης
ελεηρε καλιης, Ἢ γναμπτοις ονυχεσσι πεπαρμενον ωμοβοροιο Ἵρηκος, και στυγνον
υποτρυζοντα ποδεσσι. Ση χαρις οντα κακιστον εοις σπλαγχνοισι γεραιρειν· Ει δ'
αγαθον, του πατρος εμοι νομος. Οι γαρ αριστοι Και ξεινοις τελεθουσι προσηνεες.
Ουδε Θεοιο Ἥδε χαρις τον αριστον εχειν πελας, αλλα κακιστωι Ευμενεειν, και χερσιν
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απο χθονος υψοσ' αειρειν. Ουδε γαρ απτωτοισι θανεν Θεος, ευτ' επι γαιαν Ἤλυθε,
και θεοτητι εον βροτον αμφις επηξεν, Ἀλλα χαμαιπετεεσσι, και οι θανον εξ Ἀδαμοιο.
Ουκ αΐεις υιηα νεωτερον, ως απο πατρος Πλαγχθη, μαχλοσυνηισι πατρωια παντα
λαφυξας, 1488 Και μιν λιμος ετειρεν αλημονα; Ὡς δ' επι δωμα Πατρος εου
παλινορσος εβη, και γουνασι καμφθη, Αιψα πατηρ ελεηρε κακον παιν, αυχενι χειρας
Πλεξατο, δακρυα χευε, και ειλαπινηισι γερηρε Και ποιμην οΐων τις, ιης
απομουνωθεισης, Ἐσθλος, λειψεν απαντα, μετ' ιχνια δ' ηλυθε κεινης· Ἢν δε μιν η
κατα πρωνας αποπροθεν, ηε καθ' υλας Πλαζομενην ευρηισιν, εοις ωμοισιν αειρας,
Καγχαλοων δεκαδεσσιν ενηριθμησε φιληισι. Τοιος εμου Χριστοιο μεγας νομος, ος
χθαμαλοισιν Ευμενεει παντεσσιν, υπερφιαλους αθεριζων. Πολλακις εξαγορευσις
αμαρταδος ανδρ' εσαωσε Μουνη, και δακρυοισιν απεκλυσε πηματα πικροις, Και
ψυχην εκαθηρε μελαινομενην κακοτητι. 1489 Ἑπτακι πολλακι τοσσον Ἄναξ
μειλισσετ' αλιτροις, Ὡς λογιων επακουσα Θεου, και Πνευμ' εδιδαξε. Τις Μαναση
βασιληος εν ανθρωποισι χερειων; Τις δ' αρ' ενι πτολιεσσι Νινου μεγαλοιο ποληος;
Τις δε τελωναιης αμετρου χερος; αλλ' αρα και τους Χριστος αναξ ελεηρεν
οδυρομενους κακοτητα. Ἀλλα τι μοι Χριστοιο, τι δε βροτεοιο ποθοιο, Τον ρα φυσις
τοκεεσσιν επηξατο αμφι γενεθλην; Και θηρες φιλεουσιν εον γονον, ει ποτ' ακουσας
Παρδαλιας τε συας τε βοων τ' αγελην ελικωπων, Ὥς ρα περιτρομεουσι, και ως περι
δηριν εχουσι, Θηρσι τε και μεροπεσσιν απεχθεσιν αντιοωντες. Σοι δ' αρ' και θηρων
ολοωτερος επλετο θυμος, Και μεροπων. ∆αμασον θυμον μεγαν· η σε γε πετραι
Ἠλιβατοι θρεψαντο, πατερ φιλε, η σε θαλασσα, 1490 Στεῤροτερην αδαμαντος ενι
φρεσι μηνιν εχοντα. Ἄλλοι μεν κτεατεσσι τεοις επι τερψιν εχουσι, Ξεινοι θ'
ημεδαποι τε, θεουδεες, αφραδεοντες. Ξυνος γαρ παντεσσι λιμην χατεουσι τετυκται
Σος δομος· η δε τραπεζα, και αλσεος Ἀλκινοου Τερπνοτερη, πληθουσα φιλοις,
πληθουσα δ' εδωδης Ἠεριων, χθονιων τε και οπποσα νηχεται υδωρ. Ἡμεις δ' ημαρ
επ' ημαρ επ' αλλοτριηισι θυρηισιν Αυαλεοι, κρυεροι, και ανειμονες, ενθα και ενθα
Πλαζομεθ', ουδε τις εστι δυης ακος, ουδε προσωπον Σειο, πατερ, λευσσοντες επι
χρονον, ευτ' εχολωθης, Και μαλα περ ποθεοντες, ο και δμωεσσιν οπαζεις Πολλακι,
χωομενος περ, ο δη πονος. Ἀλλα τραπεζαις Ἥμεθ' επι σχεδιηισι δυσαμμοροι, ουδ'
ολιγας περ, Λαζαρος ως τις εκεινος, υπερφιαλοιο τραπεζης 1491 Ψιχας
αφαρπαζοντες, ομην κυσι δαιτα φεροντες. Πολλοι μεν στυγεουσι τεην χαριν, ουκ
ολιγοι δε Τιουσιν. Μεγα θαυμα, πατρος γερας υιες ατιμοι, Ους κοτυλη βαιη τις
αναψυξει γοαοντας· Ἄλγος αρειοτεροις γαρ αρηγονες εισι χερειους. Ἄλλοι δ' αυ ουδ'
ισασι τινες, τινος. Αιδεομαι γαρ Φραζειν και γενετηρα. ∆υω γε μεν ευμενεουσιν,
Ὄφρα κεν ηε φυγωσι δυην, η αλκαρ εχωσι Πημασιν εν σφετεροισιν, οτ' αντια
κυμαινηισι ∆αιμων, αλλοτριηισιν εην τιοντες οιζυν. Ειπω μειζονα μυθον· αταρ, πατερ,
ιλαος ειης. Τοσσον ακος παθεεσσι ποροις, μη μυθον ερυξηις. Ἄλλοις μεν τεκεεσσι
πατηρ και ηπιος εσσι, 1492 Τοσσον, οσον τ' επεοικε Θεου Πατρος εκγεγαωτα. Ου
φθονος· ου γαρ εοικε κασιγνητηισι μεγαιρειν. Θρεψας εν θαλαμοισι δροσωδεας, εργ'
εδιδαξας Ευγενεος παλαμηισι, διεπλασας ηθεα κεδνα, Θηλυτερης Χειρωνος· υπο
προποδεσσι γαμοιο Ἐσθλους ανδρας οπασσας· ενι πτολιεσσι γερηρας. Μοιραν εων
κτεανων απεδασσαο χειρι παχειηι. Ἡμας δ', ους συ φυτευσας ιης απο μητρος αριστης,
Ἥν σ' ετι δακρυχεοντα, πατερ φιλε, πολλακι λευσσω, Ευσεβεος, παντεσσιν
επιχθονιοισιν αγητης, Πρωτογονους υιηας, ο πατρασιν εστι μεγιστον, Τοσσον
απεχθαιρεις, και δωματος εκτος ελαυνεις, Ὁσσατιον κεινηισιν ενηεα θυμον εδειξας.
1493 Φθεγξομαι ουκ εθελων μεν, αταρ λογον εκτοθε ρηξω, Ὄφρα με μη ρηξειεν
εεργομενος πραπιδεσσιν. Ἦν θαλαμος, και δειπνα γαμηλια· παντα γεγηθει, Ἕδνα
λογοι θαλαμων και αθυρματα τερπνα γαμοιο. Πολλοι μεν θαλεθοντες αφ' αιματος,
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουκ ολιγοι δε Γειτονες, οι τε ανακτος εν ερκεσι κυδος εχοντες, ∆αιτα γαμου τιεσκον,
αγακλειτοι θ' ιερηες Ευχαις και στεφεεσσιν ομοζυγιην συναγοντες· Και ρ' οι μεν
παλλοντο καλον περι κουρον εταιροι, Νυμφιον υμνειοντες εοικοτα ερνει καλωι· Αι δ'
αρα παρθενικην ελικωπιδα πορσυνεσκον Ἐς γαμον ιμεροεντα· πατηρ δ' επετερπετο
παισιν· Ἡμεις δ', ως θηρεσσιν εοικοτες ηε συεσσιν, Ἢ μορφην ολεσαντες απηνει
δαιμονος αισηι, 1494 Ειρχθεντες κατα δωμα κασιγνητης απανευθεν, Ἠρωμεσθ', οτι
λυπρον εσηλθομεν οιδμα βιοιο· Ὡς οφελον μη μητρος ενι σπλαγχνοισι παγηναι, Ἠε
θανειν ατελεστος εν ωδινεσσι τεκουσης, Ει δε πυλας επερησα, και ειλκυσα πνευμα
μοροιο, Κλαυθμον εμοι τον πρωτον εμου θανατοιο γενεσθαι ∆ακρυον! ουκ αν εγωγε
τοσοις ενεκυρσα κακοισιν. Ἓν δε τοδ' αιαζω περιωσιον. Ἦ γαρ αοιδης Ἴδρις εων,
ποθεων τε γαμον και λεκτρον αεισαι Αυτοκασιγνητης παντων ολοωτατε δαιμον, Και
θαλαμου μελεεσσι πατρος χολον εξακεσασθαι, Και τουδ', ως τις αλιτρος,
απημπλακον. Ἄλλος αεισε Καλλος εμον, ξανθοισιν υπο πλοκαμοισι μελαιναν
Ὀφρυν υπερτελλουσαν υπ' αργυρεηισι παρειαις. 1495 Ἕσπερον ειρυσεν αλλος,
Ἑωσφορον αλλος αεισεν, Ουδ' αγαθος τις αοιδος. Ἐγω δ' αγεραστος, αναυδος,
Πενθεος εσσαμενος κειμην νεφος. Ουδ' οσον Ἠχω, Ποιμενιας μελποντος εν ουρεσι
Πανος αοιδας, Ἄκρων υστεροφωνον απο σκοπελων χεον αυδην. Κλαυσω
πρωτοτοκων επεων μορον, ουκετ' αεισω. Ἔῤρετε μοι, βιβλοι πολυηχεες· εῤρετε,
Μουσαι. Τις χαρις, ει μη πατρος εν ουασι κεισετ' αοιδη, Ει μου και Ὀρφειη τις εν
Ὀδρυσιοις σκοπελοισι Λαας αγοι, και θηρας αποπροθε, και πετεηνα; ∆ωσω και τοδε
σοι, μογερε φθονε. Ληξατ', αοιδαι. Μη σοι τοια, φεριστε, Θεος, μηδ' οστις εταιρος
Ἀντιταλαντευσειε. ∆εος δε με και τοδ' ορινει. Ουθ' ημας φιλεεις, μεγα φερτατε, ουτε
θυγατρας, Τας νυν εν παλαμηισι φερεις, και υψοσ' αειρεις. 1496 Ἡμιν μεν σεο δωμα,
φιλην τ' απεκλεισας οπωπην, Τας δ' αρα πασιν εθηκας απεχθεας. Ουκ εθελει γαρ
Χριστος αναξ, τεκεων τωι μεν πατερ' ηπιον ειναι, Τωι δε βαρυφρονεοντα· και
αντιρεποντι ταλαντωι, Πολλακι στεργομενοισιν επιβριθει κακοτητα, Ἐκ πατερων επι
παιδας αγων χολον Υιος Ἀναρχου. Ταυτα μεν ες ποντοιο πεσοι βυθον, ημετερου δε
∆ωματος εκτος εοι, μηδ' αλγεσιν αλγος εποιτο. Και τοδ' αλις τεκεεσσιν επι
πρωτοισιν Ἐριννυς. Σοι δε, πατερ, παντες μεν οσοι τελεθουσι τοκηες Και παιδες,
κοτεουσιν αμειλιχον ητορ εχοντι. Ῥηξις γαρ βιοτοιο πατρος μοθος, ον συνεδησε
Συζυγιη τε ποθος τε, κακη δ' εκεδασσεν Ἐνυω. Παντες δη μεγαν οικτον ενι
σπλαγχνοισι φερουσι, Ἤ τι Θεου ρεξαντες επαξιον, ηε παθοντες· 1497 Ἔξοχα δ' αυθ'
ιερηες, οσους δωροισι γεραιρεις, Και τιεις μεγαροισιν, ατιμαζεις δ' απεοντας,
Πολλακι και παρεοντας επει σε γε παρφασιηισιν Ουκ οιον μαλακηισι, και ευμενεεσσι
προσωποις, Ἀλλ' ουν και στερεοισιν επιστυφουσι λογοισι· Γρηγοριος πρωτιστον
ομωνυμιηι τε βιωι τε, Συζυγεα στοματεσσιν ερευγομενος θεοτητα· Βοσποριος δ' αρ',
επειτα και Ἀμφιλοχος, μεγαθυμω, Οις αρα και στυγερη νουσων υποδαμνατ' ανιη
Ευχαις τε Τριαδος τε σεβασματι, και θυεεσσι. Σοι δ' ουτ' ευχωλη καμπτει φρενας,
ουτε θυηλη· Ουδε μεν αθλοφοροισι διδως χαριν, ους συ γεραιρων Εις ετος εξ ετεος
μεγαληι και απειρονι χειρι, Βημασι, και δωροισι, και ειλαπινηισι χορειαις, 1498 Και
πολλοις κρητηρσι μεθυσματος ηδυποτοιο, Και μεγαλαις στιβαδεσσι, Θεου νομον ωδ'
αθεριζεις. Κρεισσον βαια φεροντα Θεωι κραδιην ιερευειν, Ἢ πασιν θυεεσσι, νοωι
ρυποωντι, γεραιρειν. Ου μεν γαρ τι Θεοιο επαξιον, ουδ' οποσα χθων Ἥδε φερει
μεροπεσσι, και ουρανος, ηδε θαλασσα. Και γαρ απαντα Θεοιο· τι κεν βροτος εκτοθεν
ευροι· Μουνης δε ψυχης καθαρον θυος, ωι τις ανολβος Πολλακι και πολυολβον
επιθρεξας παραμειψεν. Αιδεομαι και τηνδε, πατερ, μεγαλητορα βουλην, Ἧ πολλους
παρεθρεξας, υπεννεσιηισι Θεοιο. Ουκ οιη μεροπεσσιν ιη δειλοισι γενεθλη, Ἐρχομενη
σαρκων τε και αιματος, οια βροτοισιν Ἐνθαδε τικτομενοισι και ολλυμενοισι ταχιστα·
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1499 Τοιη μεν πρωτιστον· επειτα δε Πνευματος αγνου, Ευτε λοεσσαμενοισι δι'
υδατος ηλυθεν αιγλη· Ἡ δε τριτη, δακρυων τε και αλγεος ημετεροιο, Εικον'
αποξυουσα μελαινομενην κακοτητι. Ταων την μεν εχεις πατερων απο, την δε Θεοιο,
Της δ' αυτος γενετης, βιοτωι φαος εσθλον οπαζων. Ῥηξας δεσμα βιοιο, και ιλυος
εκτος εθηκας Σον ποδα, και Σοδομων εφυγες πυροεσσαν απειλην· Και χθαμαλων
πεδιων σε φιλη διεδεξατο Σηγωρ, Μηκετι παπταινοντα προς αστεα τεφρωθεντα.
Παντων δε κτεανων ενα μαργαρον εσθλον εδεξω Ἐσχατιηι, Χριστον τε νοον τε σον
αγνον αγειρας. Και νεφελην καθυπερθεν εφεσσαο, ανδιχα κοσμου 1500 Τεμνομενος
χθονιοιο, μεσον δε τε τειχος εγειρας Γαστερος υβριν επαυσας, απληρωτοιο βερεθρου
Θωκους οφρυοεντας απεπτυσας, οιδαλεον τε Ὄγκον αγηνοριης κενεαυχεα ριψας
εραζε. Οιον σοι κλεος εστι Θεος μεγας, ανδρομεου τε Αιματος ευσεβεες μεγ' αρειονες.
Ειξεν απαντα Σταυρωι, τωι προσεπηξας αγων ληΐστορα κοσμον. Ὕμνοις παννυχιοισι
και ηματιηισιν αοιδαις Μελπεις ουρανιοιο τριλαμπεα πνευματος αιγλην. Ταυτα μεν
εσθλα, πατερ, και τερματος ασσον αριστου· (Τερμα δε μοι Θεος εστι νοουμενος,
ουκετ' εσοπτρωι·) Μουνος δ' εντος εμεινε χολος και ηδυς ολεθρος, ∆απτων, οια
σιδηρον ατειρεα λαθριος ιος, 1501 Ἠε χολωι βαρυποτμος απιστοτατοιο δρακοντος,
Ὃς και πρωτογονους γευσει βαλεν εκ παραδεισου Βαιηι. και θεοτητος ενοσφισεν, ης
πεσεν αυτος. Ἀλλα, πατερ, δαμασον δεινον χολον. Ἔστι και ημιν Χριστος αναξ,
χατεεις δε και αυτος ευμενεοντος. Τοιος σοις τεκεεσσι πελοις, πατερ, αφραδεουσιν,
Οιον αν αρησαιο Θεον σεο πημασιν ευρειν, Ει ποτε σοι βαρυμηνις απαντησειεν ανιη.
Ουκ οιος μεροπων γενετης εφυς, ουτε σε μουνον Παιδες ανιαζουσιν απειθεες. Ειδον
εγωγε Πολλακι και στερεοισι κακοις εικοντα τοκηα Παιδος ατασθαλεοντος. Ὁ μεν
πεσσοισιν αμετρος, Ὃς δ' ολοοισι ποτοισι, και αιθομενοισιν ερωσιν, Οις δομον
εξαλαπαξαν· ο δ' ηλυθε και κατα πατρος 1502 Ἀντιβιοις επεεσσι, χερας δ' ηειρεν
Ἐριννυς. Ἀλλ' εμπης και τοισι πατηρ χολον εσθλος επεψε, Γραπτων γαρ βασιλεια
νομων αδιδακτος αναγκη Ἥ ρα τε και τοκεεσσιν εφ' υιασι θυμον ιαινει. Πολλα μεν,
ων λευσσουσιν, επει ρ' εθελουσιν, αλευστα· Πολλα δ' ανηκουστησαν εν ουασιν οισιν
εχοντες, Ὄφρα κε μη θρασος αινον αποῤρηξειεν ελεγχος, Αιδω την τοκεων εσθλην
επικουρον ελεγξας, Τικτει γαρ θρασος υβρις, ενηειη δε τε φειδω, Και τεκεεσσι
μαλιστα, επει κλεος εγγυς εχοντες, Ου χερος εικαθεουσι βιηι, πειθους δε γε δεσμοις.
Φλοξ καλαμης τεκεεσσι πατρος χολος αυτικα ληγων· Θυμος γλωσσαν εφλεξεν, ο δ'
εσβεσεν οικτος υποφθας. 1503 Ἀρην εκπροεηκε, νοος δ' εφθεγξατ' αρωγην. Ἄχθει
χειρας αειρε, και αλγει κλαυσε περισχων. ∆αυιδ, ος βασιλευσι μετεπρεπεν
Ἀβραμιδηισι, Πασι μεν ηπιος ηε, τοσον δε τε παισιν εοισιν, Ὡς και πατροφονοισι
χολον και κηδεα πεσσειν. Τεκμαιρου βασιληι τον αντια θωρηχθεντα, Ὄζωι θ' ημιονωι
τε, θανονθ' υπο δασκιον υλην, Ουκ οιον θρηνοισιν εκλαυσατο, ως τιν' αριστον, Ἀλλα
και αγγειλαντι δικην επεθηκε φονηος. Τυνη δ', ω κακοβουλε, ποσον κακον, η τι
πεπονθως, Ὧδε χολον αδαμαστον ενι φρεσι σηισιν αεξεις; Ουτε σε πατρυης
απεμερσαμεν, ω ανα, τιμης· Ουδε μεν ασταχυεσσιν επεχραομεν σεο χωρης, 1504 Ουδε
βοων αγελαις, ου πωεσιν, ουδε μεν ιπποις· Ουδε λεχους επεβημεν, ο μη φιλον
αφραδεοντες, Ουδε δολον φρασαμεσθα συν ανδρασι δυσμενεεσσι. Ταυτα γαρ ει τι
χολοιο φερει, πατερ, ου νεμεσητον. Ἓν σεο παισι κακιστον, αρειοτεροιο τοκηος
Χειρονες εξεφανημεν, ος ου τινι πρωτα λελοιπας Ειδος τε μεγεθος τε. Λογος δ' ουκ
ευδρομος ημιν· Γλωσσα δε δεσμον εχει. Τιπτ' ηλιτον; η συ, φεριστε, Ουκ εθελων
τεκεεσσιν αρειονα φυσιν οπασσαι; Στησομεν ενθαδε μυθον. Ἄναξ Πατερ, Υιε μεγιστε,
∆ος χερα, και νευσειας εμοι πατερ' ιλαον ειναι. Ἠνιδε και χειρεσσι γενειαδος, ηνιδε
γουνων Ἁπτομεθ', ωστε θεοιο. Θεου δ' οπος αντιασαιμεν. Ου γαμον, ουδε γε πλουτον
εοικοτα, ου δομον αιπυν 1505 Αιτεομεν. ∆ος χειρα και ευμενεουσαν οπωπην. Μητερ
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμη, συ δ' εμοιγε και εννυχιοισιν ονειροις Πατρι παρισταμενη, λιταις χολον
εγκεραουσα, Μνωομενη λεχεων τε ομοζυγιης τ' ερατεινης, Λισσεο σοις τεκεεσσι τεον
ποσιν ιλαον ειναι. Και μολπης κορος εστι, και αργαλεου πολεμοιο. Ει μεν δη
πεπιθοιμι, κακων αλις· ει δ' απιθησαις, Και τεκεων Θεος εστιν· αλησομεθ' ως
τοπαροιθεν. Σον κλεος, ειτε λιποιμεθ' ακηδεες, ειτε θανοιμεν· ∆ακρυα πατρος
εχοιμεν ες υστερον ευμενεοντος.
∆ʹ. Παρα Νικοβουλου προς τον πατερα

. Ὦ πατερ, ει μ' εφυσας, βαιη χαρις· η γαρ απαντων 1506 Εις νομος ουτος
ανωθεν, ομως μεροπων αλογων τε, Καμπτεσθαι φιλοτητι, λογου δ' ιοτητι σοφοιο,
Τικτομενους, τικτοντας εφημεριον βιον ελκειν, Και ζωειν φθινυθοντας επ'
ασταχυεσσιν εοισιν. Ἀλλ' εθρεψας επειτα· βοων δε τε και κρατεροισιν Ουθαθ'
υποσκαιροντες ανακρουουσι καρηνοις Μοσχοι· ται δε φερουσι μογον γλυκερης υπ'
αναγκης Ὄρνις δ' απτερα τεκνα, φιλης καθυπερθε καλιης, Ἀμφιπεριτρυζει, και
τειρεται ενθα και ενθα Μαστακ' αλητευουσα, τροφος κενεη και απαστος. Φιλτρωι γαρ
συνεδησε φυσις τοκεας τε γονους τε, Μησαμενη τοκεων τοδε φαρμακον, ως κε
βαρειας 1507 Κουφοτατοισι ποθοισιν ελαφριζωσιν ανιας. Τουνεκα και δριμεια νεηι
περι πορτακι μητηρ, Ὡς δε κυων σκυλακεσσι νεοις, και πτηνα νεοσσοις ∆ηριν αγει·
στικτη δε διεσσυται αγριοθυμος Παρδαλις εκ ξυλοχοιο, συων δε τε μαινεται αλκη,
Χαιτη δενδρηεσσα, κορης σελας, ατμος οδοντων Θηγομενων καναχηδα, γενυς δε τε
βαλλεται αφρωι, Ἱεμενων τεκεεσσιν αμυνεμεν, ηε δαμηναι· Οιστρος γαρ τοδ' επεισεν
αδιδακτοισι νομοισι. Σφηκες δ' αυ πετρηισιν ενημενοι, ην τιν' ιδωνται Πλησιον, ουδε
φεροντα κακον τεκεεσσι νεογνοις, Πετροθεν εκχυμενοι, στρατος αθροος, αμφι
προσωπα Βομβευσιν, κεντροις δε πικροις βαλλουσιν οδιτην. Ἔστι και εν βυθιοισι
ποθου νομος, ει ετεον γε 1508 ∆ελφις, ειναλιων βασιλευτατος, ην τιν' ιδηται Θηρ'
αλος ηπεδανοισιν επιπλωοντα τεκεσσιν, Ἣν γενυν απλωσας, εισω γονον αυθις
εδεκτο, Λαπτων ως τιν' εδητυν, οπως μη θηρσι γενοιτο· Ουδ' ογε πριν κευθμωνος
ανεπτυσε φορτον απιστον, Πριν θηρος κρατεροιο φυγειν στονοεσσαν απειλην· Τημος
δ' εκ λαγονων ωδιν' ηρευξατο κουφην. Τωι μη μοι γενεσιν προφερειν, και τυτθον
εδωδην, Ἣν συ γε και δμωεσσι τεοις και βουσιν οπαζεις. Ἀλλα τι τωνδε περισσον
εχειν χατεω, παναριστε, Ὡς βροτος, ως αγαθοιο πατρος παις. Ἀλλ' επινευσον, Ει τινα
και δακεθυμον ερω λογον, ουδ' επικευσω. Ουκ εθελοντα τεκες με, τεκων δ' εθρεψας
αναγκηι. Ἢν δε τεκων μεθεηις με, βοτον τεκες αντι βροτοιο. Ου χρυσον ποθεω, ουδ'
αργυρον, ουδε τα σηρων 1509 Νηματα, και λιθακεσσι μεμιγμενας ενδοθεν αυγας, Ου
γαιαν πολυμετρον ομοιια κυμαινουσαν Αιγυπτου πεδιοισιν αγασταχυν, ου
θεραποντων Πληθυν, τετραποδων τε. Γαμος δ' αλλοισι μεμηλοι Ὑψηλος, δεσποιναν
αγων, τιμωμενον αχθος· Και θρονος, ος παυρους πατεων, πλεονεσσι πατειται,
Πολλακι χειροτεροισι, το και πλεον ητορ ορινει. Ἄλλος γαρ τ' αλλοισι τυφος,
χθαμαλοι δε τε παντες, Ἔμπεδον ουδεν εχοντες ες αυριον, αλλοτριοισι Τερπνοις
φυσιοωντες αφιπταμενοισι ταχιστα. Ἐῤρετω, οσσα φερει πικρη βιοτοιο θυελλα Τηι
και τηι δονεουσα κονιν παντεσσιν απιστον. Ταυτα γαρ ηπεδαναις μεν ετι φρεσιν
εδρακον εμπης, 1510 Και πινυτων εσακουσα· χρονος δε τι και πλεον οισει, Ὃν
παντες ενεπουσι διδασκαλον ημεριοισιν. Ὦ πατερ, εν ποθεω, μυθων κρατος, αντι νυ
παντων. Καλον μεν ρητρης πυροεν μενος, εν τ' αγορηισιν, Ἔν τε δικασπολιηισι, και
ευφημοισι λογοισιν. Καλον δ' ιστοριης φρην εμπλεος· ιστοριη γαρ Συμφερτη σοφιη,
πολλων νοος· ουκ ολιγον δε Γραμματικη ξυουσα λογον, και βαρβαρον ηχην,
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἑλλαδος ευγενεος γλωσσης επικουρος αριστη· Και λογικης τεχνης τα παλαισματα,
οις υπ' αληθες Κρυπτεται, ο τριφθεις δε λογος περιφαντον εθηκεν· Ὅσσοις τ' ηθεα
κεδνα διαπλασσουσιν αριστοι, Ὡς τυρον πλεκτοισιν εειδομενον ταλαροισιν· 1511
Ἠδ' οποσα πτεροεντι νοωι λεπταις τε μεριμναις Βενθεα διφησαντες, ο μεν του, του δε
τις αλλος, Ἄνδρες εθηησαντο σοφοι, βιβλοισι δ' εδωκαν· Ἠεριων, χθονιων τε και
ειναλιων φυσιν ευρον, Ουρανιων τ' επι πασι Θεου νοον αφραστοιο· Πως τοδ' αγει,
και ποι προφερει, και εις οτε ληξει Κοσμος ολος πολλοισι κεκασμενος ενδοθι
κοσμοις· Ἢ μαθον, η τα νοησαν, α μη θνητοιο νοησαι. Αυταρ επην δη ταυτα
διεξελασω νεοτητι, Πνευματι θειοτερωι δωσω φρενας, οσσα κελευσε Καλα
ανιχνευων τε και ες φαος αιεν οδευων, Και σταθμην βιοτοιο φερων κινημασι θειοις,
Ὥς κεν αοσσητηρα, συνεμπορον, ηγεμονηα Χριστον εχων, κουφηισι συν ελπισιν
ενθεν αερθω, 1512 Και ζωης καθαρης τε και αληκτοιο τυχοιμι, Μηκετ' αληθειης
ινδαλματα τηλοθε λευσσων, Ὥστε δι' εσσοπτροιο και υδατος αδρανεοντα, Αυτην δ'
ατρεκιην θηευμενος ομμασιν αγνοις, Ἧς πρωτον πυματον τε Τριας θεοτης
μονοσεπτος, Ἓν φαος εν τρισσοις αμαρυγμασιν ισοθεοισι. ∆ερκεο μητρος εμης
μητρων μεγαν, ος περι παντων Μυθοισι πυκινοισι κεκασμενος, ους συναγειρεν Ἐκ
περατων, γλωσσηισι τ' ενι πλεονεσσι καθιζων, Ὑστατιον κληιδα λογων ποιησατο,
Χριστον Και βιον αιπηεντα. Προς ον, πατερ, ομμα τιταινω. Ει τοι και βαιον
χθαμαλωτερον· αλλα μετρεισθαι Μετροισι μεγαλοισι βιον πυκινοφρονος ανδρος.
Κρεισσον δευτερ' εχειν μεγαλων, η πρωτα πενιχρων· 1513 Ὡς ιπτασθ' αετοιο κατω
ροιζουντος υπερθεν, Ἠε χαμαιπετεων κορυδων υπερ ηερα τεμνειν. Ταυτα, πατερ,
ποθεω, συ δε μοι τελεσειας εελδωρ. Ναι λιτομαι· της σης δε γενειαδος απτομ' εγωγε;
Ναι λιτομαι· καιροιο λαβωμεθα, ον προσιοντα Ἔστιν ελειν, ζητειν δε παραθρεξαντα,
ματαιον. Καιρος φυταλιης, καιρος δε τε γαιαν αροσσειν· Καιρος ποντοπορουσι λυειν
πρυμνησια νηων· Καιρος θηρητηρσι κατ' ουρεα θηρας αναιρειν· Καιρος δ' αυ
πολεμοιο· τα δ' ανθεα ειαρος ωρη Τικτει. Ὣς δε λογων εσθ' ωριος ανδρασι καιρος,
Ἡνικα θερμοτεροι ψυχων πλειουσιν ερωτες, Ουδε τυποις πολλοισι χαρασσεται
ενδοθεν ητορ, Ἀλλα νεογραπτοις καλοις μουνοισι τεθηλε, 1514 Και ριζαν βιοτοιο
νεοι βαλλοντ' επι γαιης, Ἐσθλην τε στυγερην τε, το και φραζεσθαι αμεινον.
Πειθομαι, η τινα μυθον αρειονα τοισδ' επιθησω; Αιδεομαι τους σους μυθους, πατερ,
οις συ γ' αριστος Ευδρομεων γλωσσαν τε και ουατα, και νοον ωκυν Ἐν παντεσσι
νομοισιν ομως, αδετοις τε δετοις τε, Ουδε μογοις πολλοισι, το δε και θαυμα
περισσον. Οιδα σε και βασιλευσι παρισταμενον μεγαλοισι, Και μετ' αριστηων
τιμωμενον, ει ποτ' εην γε, Ἡνικα θουριον εγχος Ἀχαιμενιδηισι τινασσες· Και πλουτωι
κομοωντα, και αιματι, και πραπιδεσσιν, Ειδος τε μεγεθος τε· παλαιοτατοισιν ομοιος
Αιακιδηισιν εης, η Αιτωλωι Μελεαγρωι. Ἀλλα και ὣς μυθοι σε πλεον κληισσαν
απαντων, 1515 Ἔμπεδον, αστυφελικτον, αγηραον, ατροπον, εσθλον, Αιεν
επερχομενοισιν αεξομενον λυκαβασι. Κληρον εχειν ποθεω πατρωιον, ως ποτε
λογχην Σπαρτιαται, Πελοπος τε γενος Πελοπηιον ωμον, Και σκηπτρον πατερων εις
υιεας αιεν οδευον· Κεκροπιδαι τεττιγα πλοκων υπερ υιεα γαιης Γηγενεες. Και ειδος
εχειν πατρωιον ευχος. Αιδεο μοι ποθον· αυτον αμυμονα ειδον εγωγε Και στυγεροισι
ποθοισι τεκνων εικοντα τοκηα, Ὥς τιν' αοσσητηρα νοσου, και τερπνα φεροντα
Ἄμμιγα τοις αγαθοισιν, οπως τα κρεισσονα τερπνοις Φαρμασσοι, μικρωι δε χερειονι
νουσον ελαυνοι· 1516 Και τινα και σοφιης αδαημονα, πολλακι παιδι Ἑσπομενον
ποθεοντι λογους, και δοντα ποθοισιν Ὀθνειοις αγαθοισιν, οπως κεχαροιτο γονοιο.
Αυταρ εγω κελομαι σε τα μεν καλλιστα ποθευντι Ἕσπεσθαι, και χειρα φερειν, πατερ·
ει δε κακοισι Τερποιμην, παιδων με τεων απο τηλοθι ριψον Ὡς νοθον, ευγενεος
Ῥηνου κριθεντα ρεεθροις, Ἢ καθαρων αετων ψευδη γονον ακτινεσσι. ∆ος χαριν, η
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πατρος εστι πλεον η παιδος, αριστε, Ἔμπαλιν αΐσσουσα παρ' υιεος ες γενετηρα·
Κυδος γαρ τοκεεσσι τεκνων κλεος, ως τεκεεσσιν Ὧν τοκεων· ξυνη δε χαρις και ξυνον
ονειδος. Ἤδη και σταδιοισιν ολον βιον εξετιναξαν, Ἅλματα τιμησαντες αναρσια, και
φονον ανδρων, 1517 Θηρων τ' ολλυμενων κενεοφρονες, ως πολιηταις Ἦρα φερειν,
και κυδος εχειν περιωσιον αλλων, Πανδημοις στοματεσσι βοωμενον ουκ επι δηρον.
Ἄλλο. αεθλευτηρσι βιον και πλουτον αφυσσαν, Ἀμφι κονιν μογεουσιν ετωσια,
ηνιοχοις τε Ἀντιπαλ' αφραδεουσιν, υπ' αντιπαλοισι θεηταις, Παλλομενοις εκατερθεν
ες ηερα. Ὕβρεσιν αλλοι Ἀνδρων θηλυτερων πολυκαμπεα τερψιν εχοντες, Και μιμων
σκιεροισι ραπισμασιν, οις υπο κορση Γυμνουται, ψοφεουσα γελοιιον αντι γοοιο. Τοια
γαρ αφραδεουσιν, εον βιον εν μεσατοισι Παιζοντες κακοεργον. α γαρ μαθον,
εξεδιδαξαν. Και μισθος μουνοισι κακων ου φασγανον οξυ, 1518 Ἀλλ' αφενος, και
πλουτος, επει παθεων επαρωγοι. Ῥεια δ' αριστευουσιν εν αφραδεεσσι κακιστοι.
Κεινοι μεν δη τοια· και α κτησαντο κακιστως, Χειρον απεῤριψαντο. ∆ικη δ' ιθεια
παρεστη. Σοι δε Θεος οπασειε τατ' ελδεαι, οστις αριστος Χειρ' ορεγειν τεκεεσσι, και
οις δατεεσθαι αμεινον. Ἄλλοισιν τα περισσα, τα δ' ολβια ημιν οπαζοις. Ου γαρ πολλ'
εθελω, πολλου γε μεν αξιος αυτος Ἔμμεναι, ως πατερων μη τηλοθε πολλον
ελαυνειν. Τις χαρις, ην συ πιθηκον εχηις, βροτοειδεα λωβην, Χρυσειοισι βροχοισι
δερην περιγυρωθεντα; Ου γαρ κοσμος αμειψε γελωιον ειδος ελαφρον. Τις δε χαρις
κανθωνι φερειν χρυσοιο ταλαντα; 1519 Κανθων και πολυχρυσος εων ογκηθμον
αειδει. Ουδε χαρις μολιβοιο τετυγμενα φασγανα κευθειν Ἀργυρεοις κολεοισι, τα μη
πολεμοισιν ονειαρ. Τοιος γαρ βροτος εστιν, οτ' εκτοθε μουνον αερθηι. Τερμα λογου
τοδ' ακουε· Θεος δ' επιμαρτυρος εστω. Και γαρ και Θεος εστι Λογος, θνητοισιν
ανασσων. Ταυτα, πατερ, παρ' εμειο, φυσις, τροπος, ασπετος ιδρως, Ἤματα τε νυκτας
τε διηνεκες εις εν αγειρειν. Ταλλα δε μοι παρα σειο, Θεος, χρονος, ελπις αρειων, Μη
ληγειν θηγοντα παραιφασιηισιν εταιρων· Και γαρ και δρυτομωι πελεκυς, σθενος εστιν
αριστον. Μη συ γε μη ποντον περιδειδιθι, μη συ γ' οδοιο Μηκος, μη κτεανων
περιφειδεο, μητε τευ αλλου 1520 Των οσα την μεγαλην αρετην θνητοισιν οφελλει.
Πολλων τοι κτεανων προφερεστερος ευχομαι ειναι, Πρωτοτοκος, και πρωτος ες
ουνομα πατρος αειρας, Ει τινα και τοδ' εχει γενεταις χαριν, ωσπερ οΐω. Ει δε σε γ' η
κτεανων αιρει ποθος, η σε γε παιδος Θηλυτερος, μαλακος, μητρωιος εγγυθε πιπτων,
Φλοξ καλαμης ανιουσα, μαραινομενη τε ταχιστα, Φθεγξομαι, ουκ εθελων μεν, αταρ
συ με και το κελευεις· Ου ποτε σοι φιλοπαιδος εγω, πατερ, ουνομ' αναψω. Ἀλλα,
πατερ, σωι παιδι πελοις θεος αντι βροτοιο. Μη φραξηις πηγην, ποταμον μεγαν
ωδινουσαν, Μηδε φαος λυχνοιο θανοι, ληγοντος ελαιου, Ἢ φυτον ου δροσερηισι
πιαινομενον προχοηισιν. 1521 Οιγε, θρεψον, επαρδε, ροον, φαος, ερνος αεξων. Μητερ
εμη, συ δ' εμηισι λιταις επαρηγε και αυτη, Ὄφρα κεν αμφοτεροισι χαριστιον υμνον
αεισω Μηδε μονον πηλοιο (το περ τισιν ευαδε λεξαι, Φρασσαμενοις οτι σαρξι
περιτρομεουσι τοκηες), Ἀλλα και αθανατων ψυχων γενετας καλεσαιμι. Εʹ.
Νικοβουλου προς τον υιον. Τεκνον εμον, μυθους ποθεων, ποθεεις τα φεριστα·
Καυτος γαρ μυθοις επιτερπομαι, ους περ εδωκε Χριστος αναξ μεροπεσσι, βιου φαος,
οιον απ' αλλων ∆ωρον επουρανιης εξ αντυγος. Ουδε γαρ αυτος Αιρομενος πολληισιν
επωνυμιηισι, γεγηθεν 1522 Ἄλλο τι προσθε Λογοιο καλευμενος. Ἀλλ' εσακουε Μυθον
εμον. Πατρος δε παραιφασις εστιν αριστη, Και πολιη νεοτητος εχει πλεον. Ἱστοριην
γαρ Ὁ χρονος, ιστοριη δε τεκεν σοφιην πτεροεσσαν· Τουνεκ' εμων επεων εμπαζεο·
και γαρ αμεινον. Τεκνον εμον, τα μεν αλλα Πατρος και φερτερος ειης· Χαιρει γαρ τε
πατηρ ησσωμενος υιεος εσθλου, Και πλεον η παντων κρατεων, θειοισι νομοισιν, Οις
τοδε παν συνεδησε Πατηρ μεγας· εκ δε Λογοιο Ἔμπεδον εστηριξεν, εον κτεαρ
αμφαγαπαζων. Κεινο γε μην εθελω σε πατρωιον, ω τεκος, ισχειν Αιδω πλειοτερην,
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ης νυν τοκεεσσιν εφηνας. Παις και εγω γενομην αγαθου πατρος, αλλα τοδ' ουπω
1523 Ἦλθεν αφ' ημετερων στοματων επος, ουδ' υπ' οδοντι. Ουδε γαρ ουδε Θεωι
κεχαρισμενος εστιν ο μυθος «Ὦ πατερ, ει μ' εφυσας, βαιη χαρις· ου γαρ εμοιγε, Σωι δε
ποθωι, σηι σαρκι χαριζομενος μ' εφυτευσας. Ἀλλ' εθρεψας επειτα· τι γαρ τεκες;» Ὡς
αχαριστος Φωνη! και κοσμοιο λυσις, μεγαλης τε γενεθλης Φιλτρωι μεν συνεδησε
φυσις τοκεας τε γονους τε, Μη μογος αμφι τεκεσσιν αποῤρηξειε τοκηας, Και θανατωι
τικτωμεν, ακηδεες ων τεκομεσθα. Τουνεκα και μοθον αινον εοις περι παισι τοκηες
Ἵσταντ', η γαρ ελεξας ετητυμον, αχρι μοροιο, Σφηκες, παρδαλιες τε, βοες, συες,
ιχθυες, ορνεις, Παντων δ' αυ περιαλλα βροτων γενος. Ει δε νομοισι Τοσσοις ει
καθεοιμεν, ολος βιος οιχετ' αιστος. 1524 Τις γαρ εθ' υιηα προσπτυξεται, η τα φεριστα
Ευξεται, η ποθεοντι λογους, η αλλο τι νευσει, Τις μοιραν κτεανων αποδασσεται, ως
επεοικεν, Ει χρεος, ου χαρις εστιν, ο κεν πατρος υιος εληισι, Και μηδεν μεν εχων,
αιδους νομον εκτοθι βαλλοι, Ευ δε παθων, αχαριστον εχοι γλωσσαν τε νοον τε;
Σκεπτεο δ' ει κεν σοι τις απαντησειεν εχεφρων· Ουκ οιον μεροπων ημεις γενος, αλλα
Θεοιο, Των δε παρος. Πατερες δε τα δευτερα εισι τεκεσσιν Ὄργανα της Χριστοιο Θεου
μεγαλοιο γενεθλης. Γαιαν ελεν, δωκεν δε νοον, μικτον δ' ανεδειξεν Ἓν γενος
αμφοτερωθεν, επιχθονιον βασιληα, Σωμα κακοφρονεοντα, θεον θετον ευσεβεοντα·
Πολλοισιν τε κακοισι κυκωμενον ενθα και ενθα, 1525 Ὥς κεν ενι πλεονεσσιν
ακαμπεα θυμον εχωμεν. Ἀλλ' ουπω τις τοσσον απο φρενος ηλυθεν εσθλης, Ουδε
τοσον νεοτητος απηνεος αιματι βρασθη, Ὡς τοδ' απο στοματος ρηξαι κακον αντι
Θεοιο· Ουκ εθελοντα μ' εοργας, επει δε μ' εοργας, ετισας· Ἢν δε πλασας μεθεηις με,
βοτον πλασας αντι βροτοιο. ∆ος σοφιην, δος πλουτον, επει πλεονεσσιν εδωκας· ∆ος
μεγεθος, και καλλος, εν αστεσι πρωτα φερεσθαι, Θουριον εγχος εχειν, νουσοις δεμας
ουχ υποεικτον, Ἀλλα τε, οις μεγας ολβος εν ανθρωποισι μετρειται, Ἢ σχησω θυσιαις
τε και ευχωληισι γεραιρειν· Ου γαρ εμοι τι νεμων, δησας ψυχην τε δεμας τε, Κυδεος
ιμειρων δε παρηγαγες, ωσπερ απαντα, Ὡς και επιχθονιοισιν αοιδιμος, ω Μακαρ, ειης.
1526 Ταυτα θεοστυγεεσσι και αφραδεεσσι δεδοσθως Οις πλουτος θεος εστι, κακου
πλαστηρος οπηδοις. Ἡμεις δ' εν παντεσσι Θεον μεγαν υμνειωμεν, Ἐσθλοις τε
στυγεροις τε· το γαρ τεκεων ερατεινων· Και μετα πρωτον Ἄνακτα επιχθονιους
γενετηρας, Οι με φαους επλησαν, αφ' ων Τριας εις εν ιουσα, Και λαμψε πραπιδεσσιν
εμαις, και πασι φαανθη. Σιγησω κοσμοιο κυκλον μεγαν, ουρανον ευρυν, Ὄμμασι
παμφανοωντα διαυγεσι, νωτα θαλασσης Ῥευστης ισταμενης τε, το δη και θαμβος
εμοιγε· Γαιαν ες υστερον, ποταμων ροον, ηερα πνευστον, Ὥρας, ανθεα τερπνα
βροτων φυσιν, ηεριων τε, Ὅσσα Θεος προυθηκεν εμοις φαεεσσι τραπεζαν· Ταυτα
πατηρ μεγαλοιο Πατρος παρ' εδωκεν εμοιγε. 1527 Τωι, μη μοι τοιοισιν αμειβεσθαι
γενετηρα Θαρσαλεως· και θαρσος εφυ θρασος, εκτοθι μετρου· Μη σοι τις και τοιος
απ' ουατος ημετεροιο, Τεκνον, θερμοτεροιο πατρος παρα μυθος ικηται· Ει γε φυσις
τεκεεσσι ποθον πορσυνε τοκηων, Και το φυσις φιλεειν τους ου φιλεοντας ερυξε.
Κρεισσον ατασθαλεοντα φερειν πατερ', ηε παρ' αλλων Ευ πασχειν, θνητοις δε
πατρος μονον ες χερα λευσσειν. Ει δε πενης, φρενοπληξ τε και ου μελεεσσι πεπηγως,
Τι πρηξεις; ου χειρα τεην σκηπωνα παρεξεις; Ουκ ωμοισι τεοισιν αειρομενος μ' εκας
οισεις, Ὡς Ἀγχισιαδης γενετην εον εκ πολεμοιο; Ἢ φησεις· Τι μ' ετευξας, και τι με
δουλιον αιτεις; 1528 ∆ος φωνην νεποδεσσι, και ηεριοις πετεηνοις, Και τοις οσσα τε
γαιαν επιπνειει τε και ερπει· Ουκ ερεει, «Τι μ' ετευξας αλος τεκος, ω Ἄνα;» δελφις·
Ἁλμυρον ουκ εθελον τεμνειν βιον, αιεν αλητης, Ὑγρον φυσιοων, και αναστερον
ηερα λευσσων. Ἔργα βοος ποθεω, και ουρεα, και πλατυν ωμον, Και ζωειν
μεροπεσσιν ομον βιον, ως ταχυς ιππος, Ἢ πασιν νεποδεσσιν ολισθηροισιν ανασσειν.
Ουδε βοες ποθεοντες αλος πορον ασχαλοωσιν· Ουκ ερεει σκολιοις καμνων μηρυμασι
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γαστρος Πικρος οφις· «Τι μ' εριψας επι χθονα, γαιαν εδοντα; Ἤθελον ορθιος εμμεν,
αταρ συ με γαστρι κυλινδεις.» 1529 Ουδε κοραξ αετοισιν ομοιια δινευεσθαι Χρηΐζει,
παντων βασιλευτατον ειδος αμειψας· Στεργει δ', ην περ εκαστον εχει, βιοτοιο
κελευθον. Ουδε γ' εωι πλαστηι ποτ' ερει κεραμηιον εργον· «Τιπτ' επ' εμοι ροιζησας
αεικεα κυκλον, αλιτρε;» Ταυτα μεν ωστε τεην καμψαι φρενα, φιλτατε παιδων, Ὥς κε
μαθηις πλαστιγγα λογου και σπαρτον εφελκειν, Ἢ ριψειν το περισσον, ο δ' αρκιον
εστι, καθεξειν, Μηδε ροωι νεοτητος εφιεμεν', αλλα κατισχειν. Το πλειστον φραστων
τι μενειν πολυ λωιον εστιν Ἔνδοθεν, η τιν' αφραστον ες ηερα μυθον οδευειν. Ουδεις
γαρ πονος εστι μενειν υπο χειλεσι μυθον· Ου γαρ εχιδναιος τε γονος δια γαστερα
ρηξει 1530 Μητρος αναβρωσκων, ποινην πατρος ουλομενοιο. Ἤδη δ' αυ μυθοισι
τεον δειδιξομ' ερωτα Πατρος ενηειηι, παιδος θρασος ηερι πασσων. Ουτι μιη βιοτοιο
πελει τριβος, ω τεκος, ουτι· Ουδε γαρ ουδεμιη πασιν φυσις· αλλ' η μεν εσθλη, Ἡ δε
χερειοτερη, θηρσιν αλογοισιν ομοιη· Ἄλλη δ' αυ πλεκτη τε και αμφοτεραις
επιμικτος. Ὣς αρα και τρισσον γαιης σθενος οιδε γεωργος· Ευσταχυς, ηδε ακαρπος,
ακανθοφορος θ' αμα σιτωι. Τρισσαι δη τελεθουσιν οδοι, και τερματα τρισσα. Ἡ μεν
γαρ χθαμαλη, και επιτροχος ιχνεσι πολλων, Ευρειη, μαλακη τε και ες τελος οικτρον
αγουσα, Κρημνους τε, ζοφερους τε μυχους, και ταρταρον αινον 1531 Ἧχι πυρος
ποταμοι, και δαιμονες αγριοθυμοι, Ψυχων τ' ουλομενων ποινη, και τισις απαυστος.
Ἡ δε τρηχαλεη, και ορθιος, αυαλεη τε, Στεινη τε, σκολιη τε και αμφικρημνος
απαντη, Ἄμβατος ου πολλοισι, και ες τελος εσθλον αγουσα, Ουρανον αστεροεντα,
κλεος μεγα, καλλε' ασαρκα, Αυτην ατρεκιην καθαρην, και ασκιον εσθλον, Ἄχρι και
ακροτατοιο φαους ορον ουτιν' εχοντος. Ἡ δε τριτη, μεσατη μεν οδος, μεσατη δε γ'
αμοιβης, Ουτι λιην μογερη, και κυδεος ου μαλα πολλου. Οιον κιρναμενου φωτος
προς νυκτα μελαιναν· Ἀμφιλυκην δ' αρα την γε σοφοι μιξιν καλεουσι. Λειηι μεν
περοωσιν, οσοις νοος εστι κακιστος, Ψευσταις, ανδροφονοις, μοιχοις, επιορκον
ομουσιν, 1532 Ἀνδρογυνοις, τοκεων δηλημοσιν, αρπαγεεσσι, Γαστροφιλοις, λιμνηισιν
απληρωτοισιν ομοιοις, Οι θανατωι ζωοντες, εον μορον αμφαγαπωσι· ∆υσμενεων
κεφαλαις ουτος βιος αντησειε. Την δ' αγαθην τεμνουσιν, οσοις βιος ουκ επι γαιης,
Τρισμακαρες, ζωοντες επι χθονι σαρκος υπερθεν, Ἀζυγεες, κοσμοιο περιφρονες,
ουρανοφοιται, Ἀκτεανοι, κινυροι χαμαιευναδες, οιοχιτωνες, Βαιον αναπνειοντες,
αγαστορες, ασκεκεες τε, Κυδος εν οιον εχοντες, απαν κλεος ενθαδ' ατιζειν, Και
πλουτον πενιην τε και εις Θεον οιον ορασθαι. Τους μεν εγω τρομεω, και δειδια νερθε
δεδορκως, Ὡς Θεον υψιμεδοντα, οτ' ανθρωποισι πελαζει· Και γαρ πολλον υπερθε
βροτων βεβαασιν απαντων. 1533 Ἡμεις δ' αυ μεσατην οδον ιομεν, ουτε κακοισι
Τερπομενοι, και βαιον εφαπτομενοι γε Θεοιο, Οις αλοχων τε μεμηλε, και ευκλειης
ερατεινης, Και τεκεων, κτεανων τε, φιλον δ' ο τι χειρας ικηται. Τουτου δη
πρωτιστον εμοι λογος εστι βιοιο, Πλουτον αληιστον, κτεαρ ακλοπον, εσθλον
εχοντος. Ει τοι μη παντεσσιν επεδραμον, ως ποθεεσκον, Μηδ' ολον εξεπερησα λογων
πορον, ιστια τεινας (Ου γαρ σοις επεεσσ' επιπειθομαι, ουδε με κλεψε Αινος εμος·
αινος γαρ αφ' αιματος εστιν απιστος)· Ἀλλ' εμπης τιω γε λογων κλεος εξοχον
αλλων. Μυθοι γαρ βιοτοιο θεμειλιον, οι μ' απο θηρων Ἔσχισαν, οισιν εγειρα πολεις,
και τεθμι' ανευρον, Και Θεον υμνειω μεγακυδεα, οισιν αειρω 1534 Της φαενης
αρετης υψου κλεος, οισι δαμαζω Της στυγερης κακιης πικρον σθενος, οισι κεαζω
Κοσμους, ουρανιον τε και ος επι λυσιν οδευει Ἐνθαδε, και ψυχην απο σωματος. Ὡς δ'
απο μορφων Εικονας, ὣς δε βιων τε φυσεις, και τερματα δισσα Ζωντων τ'
ολλυμενων τε. Τα γαρ Θεος εξεδιδαξε, Και λογος εστηριξε σοφων, και πιστις ερεισε,
Πως δ' αγαθων αρετην ελκει χρονος υστατιοισιν Ἤμασι, δειγμα φερων γραπτον
κλεος, ὣς δε κακιστων ∆υσκλειην, στηληισιν εν αθανατηισι χαρασσων. Μυθοι, και
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ζωοντι μονωι βιος ουκ επιδευης, Και λαμπρον πνειοντι μεγα στεφος, ουδεν ομοιον
Ἄνθεσιν ειαρινοισιν αμ' ηοι κειρομενοισι, Θνησκουσιν δ' αρ' επειτα προ ηματος
ολλυμενοιο. 1535 Μυθοι και παθεεσσιν ακος μεγα· τοισι δαμαζω Θυμον υπερζειοντα,
νοου νεφος· οισιν ανιας Ευναζω, και μετρον ευφροσυνηισι τιθημι, Ουτε λιην
μογεροισιν ατωμενος, ουτ' αγαθοισιν Αιρομενος, ετερον δ' ετερωι σταθμωμενος
αλκαρ, Ἐλπιδ' εν αργαλεοισιν, εν ευδιοωσι δε ταρβος. Μυθος και βασιληας αγει, και
δημον εφελκει· Ἔν τ' αγορηισι τεθηλε, και εν θαλιηισιν ανασσει· Και μοθον αιχμαζει,
πρηυν δε τε φωτα τιθησι, Μαλθασσων απαλοισι και αιμυλιοισι λογοισι, Και
κρατερον περ εοντα, πυρος μενος οια σιδηρον. Ὀρφειη κιθαρη μυθος πελεν, ωσπερ
εΐσκω, Παντας αγων μελεεσσιν, ομως αγαθους τε κακους τε· Ὡς δ' Ἀμφιονιη λυρη
και λαας επειθε, Ψυχας αντιτυπους πετρωδεας. Οιδα δε Πομπου 1536 Φαρμακον, ως
λογος ηεν, ον ερχομενωι μετα Κιρκην Λαρτιαδηι πορε δωρον, οπως κε συεσσιν αρηζει
Οις εταροις, μηδ' αυτος εδοι συοθρεμμονα φορβην. Μυθον και Πολυδαμνα
κερασσατο, Θωνος ακοιτις, Αιγυπτιη, δωκεν δ' Ἑλενηι ξεινηιον εσθλον, Νηπενθες τ',
αχολον τε, κακων επιληθον απαντων. Και μωλον στονοεντα, και αγριον οιδμα
θαλασσης Πολλακις εκπροφυγων τις, επην Θεος ιλαος ειη, Τονδε συνεξεσαωσε,
φιλον κτεαρ, οιον απ' αλλων, Ὧ πλεον, η πλεονεσσιν αγαλλεται αλλος επ' εσθλοις,
Μυθος γαρ τε βροτοις αιδοιιον ανδρα τιθησι. Τεκμαιρου δ' Ὀδυσηι, τον εκ ποντοιο
φυγοντα, Γυμνον, και μελεεσσι τετρυμμενον, αιπυν αλητην, Μυθοισιν πυκινοισιν
ικεσσιον αντιασαντα, Παρθενικη περ εουσ', ηιδεσσατο, και βασιλεια, 1537 Φαιηκεσσι
τ' εδειξε, και Ἀλκινοωι βασιληι, Ξεινον, ναυηγον, παντων γεραρωτερον αλλων.
Μυθοι, και πλεονεσσιν επ' ομματα πικρα φερουσης Βασκανιης, τελεθουσιν
υπερτεροι· ου γαρ αριστοις Ὁ φθονος, οις δ' αδοκητος εβη τυφος, οιδε παλαιειν. Ὦ
μυθοι, μυθων επιδευεες, ως ποθεεσκον Σοις αγαθοις επεεσσιν εμον λογον
ισοφαριζειν! Ἀλλα τα μεν κατεμαρψα, τα δ' ου σθενος, αλλα δε παιδος Γλωσσα φιλη
κατελεξεν επειγομενοισι ποθοισιν Ἐκ πολιης νεοτητος, ο μοι πλεον ητορ εγειρει.
Ἀλλ' ιθι μοι, τοκεων τε λιταις και σηισι πιθησας, Προφρων, αρτεμεων τε, συν
ελπωρηισιν αρισταις, Οι ποθεεις, πομπος δε σ' αγοι πατρωιος εσθλος. 1538 Και γαρ ες
ημετερην βιοτην Θεος ομματα βαλλει. Ειτε σε γ' Ἀτθις ετερψεν αηδονις, ειτε σε
τερπνης Φοινικης κλυτον αστυ, νομων εδος Αυσονιηων, Ειτε σ' Ἀλεξανδροιο πεδον
μεγα, ενθα τε πολλων Φορτιδα πλησαμενος τις, εα προς δωματ' ελαυνει· Πασα μεν
υμετεροισιν επιτροχος αια πελοιτο Ποσσιν επειγομενοισι, και ανθεα καλα φυοιτο,
Και ποταμοι κελαδοιεν ενηεα, πας δε τε ποντος Νηα φεροι πνοιηισιν ελαφροτατηισιν
ες ορμον· ∆ελφις δ' ευδιοωσαν υπειρ αλα, νωτα φαεινοις Γυροις ευγναμπτοισιν
ελισσομενος πυματοισι, Σκιρτυη κατα κυμα τεον βιον ηγεμονευων, Ὥς ποτε και
νωτοισιν αοιδιμον ηγαγ' αοιδον. Μυθων δ' ηγητηρσι πελοις φαος, εν προνομοις δε
1539 Αυτικ' αριθμησειαν εμον παιν, ισα τεκεσσι Τιοντες. Κρητηρ δε λογων και
πυθμενος αχρις Ζωρος διψαλεηισιν αφυσσοιτο πραπιδεσσι. Χρυσεα δ' αυ πτυκτηισιν
ενι πινακεσσι γραφοιτο Γραμματα σηι παλαμηι, σταζοι δ' απο κηρια βιβλου. Ει δε συ γ'
ακρεμονεσσιν υφημενος, ειαρος ωρηι, Τημος οτε πνοιαι γλυκερωτεραι εισι βροτοισιν
Ἢ πυροεν βαλλοντος υπερ κρατος ηελιοιο, Μυθοισιν μογεοις πυκινην φρενα πασαν
ερειδων, Τεττιγες λαλαγευντες, αμ' ορνιθεσσιν αοιδοις, Σον δεμας ηδυθροοισιν
αναψυχοιεν αοιδαις Ἐς δηριν καλεοντες αοιδοσυνηισιν εταιρων. Αυταρ εγω θοον
ωστε φιλοις συριγμασι πωλον, Και περ θερμον εοντα, θοωτερον ες δρομον ησω 1540
Νικης ισχανοωντα μεγακλεος, ηε παλαιστης Οια γερων, μεγαλοισιν αεθλητηρσι
κελευων Ἀμφι κονιν Πισσαιαν επισταμενοισι λογοισι, Παιδ' εμον εν μεσατωι
κοτινηφορον ευχομ' ιδεσθαι· Ουτε τινος κτεανων περιφεισομαι, ως συ κελευεις,
Ουτε μογου τοκεεσσιν εοικοτος, ουτε τευ αλλου Τωι οσα την μεγαλην αρετην
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θνητοισιν αγειρει. Κρεισσων γαρ πενιη πινυτη πλουτοιο κακιστου. Ου φραξω πηγην,
ποταμον μεγαν εντος εχουσαν, Μηδε φαος λυχνοιο θανοι, ληγοντος ελαιου· Ἔρνος
τε προχοηισιν αειζωοισιν αεξοι. Τουτο δε σοι παρ' εμειο μελος πεμπτηριον εστω.
Χριστον εχοις επεων ηγητορα, και βιοτοιο Σων λογον, ος μυθων προφερεστατος
εστιν απαντων. 1541 Μη συ γ' εταιρισσαιο κακον και φαυλον εταιρον· Λοιμος και
κρατεροισιν ενιχριμπτει μελεεσσιν· Ουτ' αρετην οπασεις, και αισχεος αντιβολησεις.
Σωφροσυνην συνεριθον εχοις, και τερπεο μουνηι· Μη ποθος εκκρουσειε ποθον τον
αριστον αλιτρος· Ἓν, μυθοιο, νομιζε, σοφον τροπον εμμεν' αρειω. Ει δε συ γε
πλησαις ιερην φρενα των περ εολπας, Αυτις ιοις, πομπος δε σ' αγοι περιφαντον
απασι, Πομπος δ' οσπερ ιοντι συνεμπορος ηεν οδοιο. Μισθος δ' αυ τοκεεσσι χαρις, και
ουνομ' αριστον. Ταυτα γε σοι παρ' εμειο, τεκος φιλον· ει δε Γαδειρων Προσθε περαιν
εθελοις, και τηι Θεος ηγεμονευοι. 1542 Ουδεν απιστον εοντα σοφον, και βενθεα
μυθων Αιεν ανιχνευοντα υφ' ηγεμονεσσιν αριστοις Τοιοις, οντιν' ελεξας αφ' αιματος
ημετεροιο, Ὦ τεκος, ακροτατοιο καλου προς τελσον ικεσθαι.
ςʹ. Παραινετικον προς Ὀλυμπιαδα.
Τεκνον εμον, το δε τοι πεμπτηριον εσθλον οπαζω Γρηγοριος· πατρος δε παραιφασις
εστιν αριστη. Ου χρυσος λιθακεσσι μεμιγμενος, ευγενεεσσι Κοσμος θηλυτερηισιν,
Ὀλυμπιας, ουδε μεν ειδος Χρωμασι φαρμασσειν βασιληιον, αισχει τερπνωι, Ειδος επ'
ειδος αγουσαν ολοιιον. Ειματα δ' αλλαις 1543 Πορφυρεα, χρυσεα, διαλαμπεα,
σιγαλοεντα, Αις ουδεν βιοτοιο διαυγεος ευχος επεστι. Σοι δε σαοφροσυνη τε μελοι,
και καλλος αγητον Ὄμμασι κευθομενοισιν. Ὁδε τροπος, ανθος αριστον, Ἔμπεδον,
αστυφελικτον, αοιδιμον ευχος εχουσηι. Ἅζεο μεν πρωτιστα Θεον, μετεπειτα δ'
ακοιτην, Ὀφθαλμον βιοτοιο, τεης σημαντορα βουλης, Τον μουνον φιλεειν, μουνωι δε
τε θυμον ιαινειν· Και πλεον, ην σε ποθοισι τε λειοτεροις αγαπαζηι, Φιλτρον εχων
ακεαστον, ομοφροσυνης υπο δεσμοις. Θαρσος εχειν μη τοσσον, οσον ποθος ανδρος
οπαζει, Ἀλλ' οσον εστιν εοικος, επει κορος εστιν απαντων. Παντων μεν κορος εστι·
ποθος δ' ακορητος αρειων. Μη ποτε θηλυς εουσα, ες ανερος ογκον επειγου. 1544
Μηδε γενος προφερειν, μηθ' ειμασιν οφρυν αειρειν, Μη σοφιην· σοφιη δε γαμου
θεσμοις υποεικειν. Παντα γαρ αμφοτεροισι βιου ξυνωσατο δεσμος. Εικειν μεν
βρομεοντι, πονειομενωι δ' επαρηγειν, Μυθοισιν μαλακοισι, παραιφασιηισι τ' αρισταις·
Ουδε λεοντοκομος θηρος μενος ευνασεν αλκηι, Ἄσθμασι βρυχαλεοισι χολουμενον,
αλλα δαμαζει Χερσι καταψηχων, και αιμυλιοισι λογοισι. Μη ποτε η θωην τιν'
ονειδισειας ακοιτηι, Και μαλα χωομενη περ, επει πλεον αυτος ονειαρ, Μηδε τελος
βουλης αντιξοον· ου γαρ εοικος. ∆αιμων πολλακι τερμα φερει συμφραδμονι βουληι
Μηδε μεν αδρανιην· η γαρ κρατεοντι μαχαιρα. Μηδε μεν αινησειας, ον ου φιλον
ανερι σειο, 1545 Παρβληδην επεεσσι καθαπτομενη δολιοισι. Και δ' αλλως επεοικεν
απλους τροπος ευγενεεσσιν Ἀνδρασιν ηδε γυναιξι, μαλιστα δε θηλυτερηισι. Ξυνας δ'
ευφροσυνας και αλγεα παντα τιθεσθαι, Ξυνας δ' αυ μελεδωνας, επει τοδε οικον
αεξει. Μητις μεν και σειο, το δε κρατος ανερος εστω Ἀχνυμενωι βαιον τι συναχθεο·
και τοδε τερπνον Φαρμακον αλγεος εστι, φιλων αχος. Ὦκα δ' επειτα Αιθριον ειδος
εχουσα, λυειν μελεδηματα θυμου. Ἀνδρι γαρ ασχαλοωντι λιμην ευορμος ακοιτις.
Κερκις σοι γε μελοι, και ειρια, και μελεδωναι Θειοις εν λογιοισι· τα δ' εκτοθι ανδρι
μελοιτο. Μη πολυν εκ προθυρων πεμπειν ποδα, μηδ' επι τερψιν 1546 Πανδημον, και
ακοσμον ομηγυριν· η γαρ ερευθος Αιρει κ' αιδομενηισι, τα δ' ομματα ομμασι μισγει·
Αιδως δ' οιχομενη, παντων γενετειρα κακιστων. Ἐς δ' αγαθας κελομαι σε φερειν
ποδα συν πινυτηισιν, Ὥς τινα και λογον εσθλον ενι φρεσι σειο χαραξηις, Ἢ κακιης
ολετηρα τεης, η δεσμον αριστων. Οικος σοι, πολις εστι, και αλσεα. Μη οραασθαι
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἄλλοις, η πηοισι σαοφροσιν, ηδ' ιερηι Και πολιηι νεοτητος αρειονι· μηδε γυναιξι Ταις
οποσαις αυχην τε πολυς, και δημιον ειδος· Μηδε μεν ευσεβεεσσιν, οσους ποσις εκτος
εεργει, Και μαλα περ τιουσα. Τι τοι τοσον εστιν ονειαρ, Ὁσσατιον ποσις εσθλος, επην
μονον αμφαγαπαζηις; 1547 Λιην μεν φρονεειν, λιην δε τε μη βλεμεαινειν. Αινω
θηλυτερας, τας αρσενες ουδε ισασι. Μηδε μεν η επι δαιτα γαμηλιον, ηε γενεθλην
Σπευδειν, ενθα ποθοι τε, χοροιτυπιαι τε, γελως τε, Και χαρις ου χαριεσσα· τα γαρ και
σωφρονα θελγει, Ὡς ακτις κηροιο διαΐσσουσα ταχιστα. Μηδε μεν οικιδιους τε ποτους
κατα δωματ' εγειρειν Ἀνερος η παρεοντος αμυμονος, η απεοντος. Γαστηρ μετρα
φερουσα ταχ' αν παθεεσσιν ανασσηι. Την δ' αθυρον τρομεω μεν εγω, τρομεει δε
ακοιτης. Μηδε παρειαων σκιρτημασι παλλεο μαχλοις, Ἠε χολωι πληθοντι· το γαρ
μεροπεσσιν ονειδος, Θηλυτεραις δε μαλιστα, και εκτροπον ειδος εθηκεν. Ουατα
κοσμον εχοι τον αμαργαρον, εσθλα δεχεσθαι 1548 Ῥηματα, τοις δε κακοισι νοου
κληιδ' επικεισθαι Οικται τε κλειται τε, σαοφρονες εισιν ακουαι. Σταζοι δ' αγνον
ερευθος ομοζυγι παρθενος αιδως Σοισιν υπο βλεφαροισι· διδου δ' οροωσιν ερευθος,
Ὄμματα πηρα εχουσα, και ες χθονα οφρυν αγουσα. Γλωσσαν εχουσ' αχαλινον, αει
ποσιν εχθοδοπησεις. Γλωσσα και απταιστοισι κακον βαλε πολλακι μαργη. Σιγαιν
λωιον εστιν, οτ' ες λογον εργον επειγηι, Ἢ λαλεειν, καιροιο λογον κλειοντος
ακοσμον. Μυθος αει ποθεοιτο. Ποδες δ' υπεροπλον ιοντες, Ψευσται σωφροσυνης· και
ιθμασιν υβρις επεστι. Και το δεχου. Μη σαρκος εχειν αδαμαστον ερωην, Μηδ' αιει
λεχεεσσι χαριζεο. Πειθε συνευνον Ἤμασιν αγνοτατοισι φερειν χαριν. Ὣς γαρ εοικεν.
1549 Εικονα την μεγαλοιο Θεου θεσμοις υποεικειν, Ει και θεσμον εδωκε γαμηλιον
Υιος ασαρκος, Ἡμετερηι γενεηι, και πλασματι χειρος αρηγων· Ὥς κεν απερχομενοισι
και ερχομενοισι γενεθλη Ἕλκηται μεροπων τρεπτον γενος, οια ρεεθρον Ἄστατον εκ
θανατοιο, και ισταμενον τεκεεσσιν. Ἀλλα τι μοι τα εκαστα διακριδον ωδ' αγορευειν;
Οιδα δ' εγωγε παραιφασιην, και της μεγ' αμεινω. Ἔστι τοι, ω χαριεσσα, Θεουδοσις.
Ἥδε προκεισθω Παντος σοι μυθοιο και εργματος εμπνοος εικων, Θηλυτερη
Χειρωνις, υπο προποδεσσι γαμοιο, Ἥ σ' εκ πατρος εδεκτο και επλασεν ηθεσι κεδνοις·
1550 Αυτοκασιγνητη μεγ' αμυμονος αρχιερηος Ἀμφιλοχου, τον επεμψα Θεωι, Θεκληι
γε συν αγνηι, Ἄγγελον ατρεκιης εριηχεα, κυδος εμειο. Κ' ει τιν' εμης πολιης
υψιφρονα μυθον εδεξω, Τον κελομαι πραπιδων σε φιλοις κευθμωσι φυλασσειν, Ὧ δ'
αν και ποσιν εσθλον εριπτολιν εξακεσαιο, Ει τοι και μεγαλαυχον, υπερτερον ευχος
εχουσα. Νυν μεν σοι τοδ' εδωκα κεμηλιον. Ει δε το λωιστον, Και τεκεων τεκεεσσι
πελοις πολυκαρπος αλωη, Ὡς και πλειοτεροισι Θεος μεγας υμνειοιτο, Τωιπερ δη
γενομεσθα, και ωι θεμις ενθεν οδευειν. 1551

Ζʹ. Προς Νεμεσιον.
Ὄμμα δικης μυθων τε, Νεμεσσιε, ος τοπαροιθεν Βημασι ιθυδικοισι, φερων κλεος εκ
βασιληος, Πρωτοις Αυσονιοις τε νομοις μεγα καρτος οπαζων, Ἐξ οπος αντιπαλοιο
και ησσονα μυθον ελεγχων, Ὕστατον αντελλεις θωκων υπερ ηγαθεοισι
Καππαδοκοισι, θεμιστος απαργματα σης αναφαινων· ̣Αλλοι μεν μολπηισιν,
εριγδουποισι τ' αοιδαις, Και ρητρην πυροεσσαν απο στοματων προχεοντες Την σην, ηι
ρα συ παντας αποπροθε πολλον εθηκας, Σον κλεος υμνειοιεν, επει πλεονεσσι
λογοισιν Ἄρκιος, ην εθελωσι διακριδον εξαγορευειν, 1552 Ὥστε ροος μεγαλοιο
μεριζομενος ποταμοιο. Ἄλλοι δ' αυ γραφιδεσσι μετηορον υψι φεροντες, Ἢ χαλκωι
χοανοις τε Νεμεσσιον εν μεσατηισι Στησαντες πτολιεσσιν αναυδεα, τον πολυμυθον,
Ἄστεα κυδαινοιεν, επει κλεος αστεσιν εσθλων Ἡγεμονων και ειδος ορωμενον
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εσσομενοισιν. Αυταρ εγω (δη γαρ με Θεος μεγας ιδριν εθηκεν Ουρανιων, χθονιων τε,
νοος δ' επι παντα φορειται, Βενθε' ανιχνευων μεγαλου συν Πνευματος αιγληι)
Φθεγξομαι, ασσ' επεοικε θυηπολον ανδρ' αγορευειν. Ἄγγελον ατρεκιης εριηχεα, των
δε μαθητην, Οι κοσμον γλυκερηισι Θεου δησαντο σαγηναις, Ουτε λογοις κρατεροισι
πεποιθοτες, ουτ' αφενοιο 1553 Καρτει φυσιοωντες, αγακλεες, ουτι παροιθεν, Ὄφρα
τις ωδ' ειπηισι· Θεου κρατος εστι Λογοιο. Ἀλλ' αγε, τοισδ' επεεσσι διδου φρενα, και
γλυκεροισι, Μαψιδιοις επεεσσι τοσον χρονον ουας υποσχων, Ὧν χαρις εστ'
επιπλαστος, ομοιιος ειδεσι μαχλοις, Βαιον εμοισι λογοισιν υποκλινειας ακουην, Ὧν
καλλος νοος εστιν, ανεκπλυτον, αστυφελικτον, Ὄμμασιν αγνοτατοισι διαυγεα φωτ'
αμαρυσσων. Ει γαρ οιστευσειε τεην φρενα Χριστος ανωθεν, Και μεσατην τρωσειεν
αναψυχοντι βελεμνωι, Ἀμφοτερους κεν ερωτας εποπτευων εκατερθεν, Γνοιης
κεντρον Ἄνακτος, οσον γλυκερωτερον εστιν. Ἤδη μοι πολιον τε καρη, και αψεα
ρικνα 1554 Ἐκλινθη βιοτοιο προς εσπερον αλγινοεντος. Πολλοις μεν λυπροισιν εμον
κεαρ αντεβολησε, Πολλοις δ' αυ τερπνοισιν αμοιβαδις ωκυμοροισιν. Ἀλλ' ουπω
τοιονδε, τοσονδε τε κυδος οπωπα, Ὅσσον επουρανιοιο Θεου θεοτητι πελασσαι. Οιον
εμοι φιλον εσκε λογων κλεος, ους συναγειρεν Ἀντολιη τε ∆υσις τε και Ἑλλαδος
ευχος, Ἀθηναι. Τοις επι πολλ' εμογησα πολυν χρονον· αλλα και αυτους Πρηνεας εν
δαπεδωι Χριστου προπαροιθεν εθηκα, Ειξαντας μεγαλοιο Θεου Λογωι, ος ρα καλυπτει
Παντα φρενος βροτεης τρεπτον πολυειδεα μυθον, Τοσσον, οσον Φαεθων υψιδρομος
αστερας αλλους. Τουνεκ' εμων επεων εμπαζεο. Και γαρ αμεινον 1555 Ου θεμις, ουδ'
επεοικε Θεου βροτον εκγεγαωτα, Ουρανιοιο Λογοιο καλην και αφθιτον εικω, Την
νοερην, νοερων τε δαημονα, υψικελευθον, Ειδωλοις κενεοισιν υποκλινεσθαι
αθεσμως Ειναλιων, χθονιων τε και ηεριων πετεηνων, Ὕλης σκιδναμενης
ινδαλμασιν ουτιδανοισι, Παιγμασι σης παλαμης, ιωι και σητι καμουσης, Ὧν το μεν
εστι σεβασμα, το δ' ημισυ κειτ' αγεραστον· Ουδε μεν ουρανιοισι (τα μη θεοι, εκ δε
Θεοιο Κτιστορος εξεγενοντο, και ει μεγα κυδος εχουσι), Μηνηι τ' ηελιωι τε, και
αστρασιν οι ρα πολοιο Κοσμος. Ὅδ' ουρανιοιο φορευμενον ασπετον ειδος Κυκληδον,
πολλοισι κεκασμενον ενδοθι κοσμοις, 1556 Κηρυξ αγλαοφωνος αναυδεσι ρημασι
τεχνης, Ἣ τοδε παν συνεπηξε, και αρμονιηι συνεδησεν, Ὄφρα κε δερκομενοισιν
αδερκεα φωτες ελωσι. Και γαρ τις δομον αιπυν ορων, δωμητορα λευσσει, Και ναυς
ναυπηγοιο διαγγελος ου λαλεουσα. Τυνη δ', ω θεοποιε, νεων πατερ ουρανιωνων,
Ἤδη και στυγεροισι σεβασμασι γουνατ' εκαμψας, ∆αιμοσιν αψυχοισι, κακους τ'
αγαθους τ' εκαλεσσας, Οι παντες τελεθουσι κακοι, και πλασματος εσθλου ∆υσμενεες,
φθονεροι, φιλοδαιμονες, αγριοθυμοι, Σαρκοχαρεις, κνισσηισι γεγηθοτες, ιλυοεντες,
Ους Χριστος, μεγαλοιο Θεου Λογος, ευτε φαανθη Ἀνδρομεοισι τυποισιν αδμης Θεος,
ωσεν οπισσω, 1557 ∆ηρον δη κρατεοντας επι χθονα· αιματι σεμνωι Αιματα λυσεν
αλιτρα, νοου δ' ανεδειξε θυηλην Την κρυπτην τοπαροιθε, φαεινομενην ολιγοισιν.
Ου μεγα· και γαρ εγω, Χριστου λαχος, ουνομα σεπτον Πολλακι μουνον εειπον· ο δ'
ᾤχετο τηλοθι δαιμων Τρυζων, ασχαλοων τε, βοων σθενος Ὑψιμεδοντος. Ἢ σταυρου
μεγαλοιο χαραγματι μηδε μενοντι Ἠερα μεσσον εγραψα, τυπος δ' εστησε τροπαιον,
Ὡς τοπαρος Μωσηος αγακλεος εν παλαμηισιν. Ἤθελον ηεριης σκοπιης καθυπερθεν
αερθεις, Βρονταιον παντεσσιν επιχθονιοισιν αυσαι· Ἄνθρωποι θνητοι, και τεκτονες
ουδεν εοντων, Μεχρι τινος ψευστηισι και ηματιοισιν ονειροις 1558 Παιζομενοι,
παιζοντες, επι χθονι μαψ αλαλησθε; Λατριες ειδωλων κενεοφρονες, οι παθεεσσιν
Ἄλκαρ εοις μησασθε θεους στησασθαι αλιτρους, Ψευστας, ανδροφονους, σκολιους,
επιορκον ομουντας, Ἅρπαγας, ανδρογυνους, μοιχους, επιβητορας ανδρων. Ἄθρει δη
πρωτιστον οσ' επλετο μαργοσυνηισι, Ταυρος, κυκνος, χρυσος, οφις, ποσις, αρκτος,
απαντα Ὅσσα μιν ωκυς ανωγεν ερως, κουρος τ' αλαπαδνος, Ὡς αυτοι γ' ενεπουσι
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θεων πλαστηρες ακιδνων. Ουκ οιον, παθεων δε και αυτων ιρα σεβεσθε, Ἄλλους δ'
αυτ' αλλοισι κακοις επι καρτος εχοντας· Ὡς μη μουνον ατιτον απαν κακον, αλλα και
εσθλον Ἔμμεναι, ως ρα Θεωι κεχαρισμενον, ος τοδ' ετισε. 1559 Σκεπτεο μοι στρατον
αλλον αγακλειτων επικουρων, Ἰθυφαλους, κεροεντας, αναυχενας, ημιδρακοντας,
Θηρας, θηρομιγεις τε, γελοιιον ειδος εχοντας. Τοιους παιδας ιδοιεν, επει και τοια
σεβουσι· Τοιοι και τελεθοιεν αρηγονες οισι φιλοισι· Τοιων καντιτυχοιεν, επην κε τις
εχθρος ικηται, Ὡς κεινοι σφετεροισιν αρηγονες εισι κακοισιν. Ἀλλα τι μοι τα εκαστα
διακριδον εξαγορευειν, Γλωσσης εξ ιερης αμαρευματα τοια χεοντι; Ἓν δ' ενι πασι
μεγιστον· αταρ λογον ηλος ερειδοι. Ἡμεις μεν μεγαληισι βιβλοις, θειοις θ'
υποφηταις, Και πυματον Χριστοιο διακτορος ηγαθεοισι, Πνευματι αιγληεντι
χαρασσομενοισι νοημα, 1560 Και κραδιαις καθαρηισι Θεον μεγαν εισοροωσιν (Ὧ
μουνωι θεοτητος αειδεος εστι λαβεσθαι), Ἴδριες ουρανιων, θεολαμπεες, υψι θεοντες,
Ὄσσον εφημεριοισι Θεου βατον ενθαδ' εουσιν. Ου γαρ ρηιδιως νεφελης διαδερκεται
ομμα Και λιαν ευγληνοιο· το δε πλεον, υστατον ημιν. Μισθος γαρ τε ποθοιο, ποθου
τελος αντιβολησαι. Ὑμιν δ' ει μεν εασιν επαισχεες, οσσον εασι, Μυθοις υμετεροισι,
σεβασμασι τ' ουλομενοισι Τρισμακαρες θνητοι και τετρακις, οι ρα κακοισιν Ουτε τι
συμφρονες εισι, νομον θ' υπο τισιν εθηκαν. Οιους γαρ βωμοισιν, ευπλεκεεσσι τ' εν
υμνοις Τιετε πανδημοισιν, αγακλειταις θ' εκατομβαις, 1561 Πολλακι δειπνον εθηκαν
αμετροβιοις κορακεσσιν. Ει δ', ως θειολογοισιν εφευαδεν υμετεροισιν (Εισι γαρ, εισι
και υμιν υποφραστηρες αοιδης), Ταυτα μεν εστιν αεισμα κενον, και θεσμος αοιδης
Τερπνης, μιγνυμενου μετρου συν παιστορι μυθωι, Αυτοις δ' αυ νοος εστιν υφειμενος
ειδει μαχλωι Σεμνοτερος, πινυτοισιν ορωμενος, αμφιπροσωπος, Ἑρμας διγλυφος, οια
προσω το μεν, αλλο δ' οπισθεν, Ἄθρει κανθαδε μοι λογον ατροπον, ωσπερ οΐω· Ἔστι
και ημετεροισι διπλους λογος, ενδοθι σεπτου Πνευματος, ος δ' αρ' υπερθε,
χαραγματος ηγαθεοιο Ἄμφω, ο μεν παυροισιν, ο δε πλεονεσσι θεητος. 1562 Οιομαι,
ως κεν εχωσι σοφοι πλεον, ηε λαβοντες Μοχθωι κατισχωσι. Το δ' ου σχετον, οττι
ταχιστον. Ἀλλ' εμπης μυθοισιν εμοις και σωμα φαεινον, Ψυχην αμφις εχον θεοειδεα
διπλοον ειμα, Πορφυρεον, μαλακοιο διεκφανες αργυφεοιο, Αισχος δ' ουδεν επεστιν,
ο μοι Θεον αμφικαλυπτει. Αιδεομαι θεοτητος εχων ιητορα μυθον. Τις Σκυλλης
σκοπελους σε διεκπλωοντα κελευει Σπευδειν εις Ἰθακην μη πως παρος ενθαδ' οληαι;
Τις δ' ολοην σε Χαρυβδιν απηνεα; τις δ' επι πηγην Της καθαρης θεοτητος, εν ιλυι
δηθυνοντα; Ἰλυς προσθ' επεδησε, το δ' εκφυγεν αγλαον υδωρ. 1563 Φραζεο μοι και
τουτον επιφρονα μυθον αριστον· Οι πλεονες κακιους, και ηγητηρος ανευθεν
Προφρονες εις κακιην. Τυτθον δ' επι λωιον οδευει. Σχειν ροον, εργον εμοιγε· το δ' ες
πρανες, ως μαλ' ελαφρον. Ει δε θεους στησειας ατασθαλιης μεδεοντας, Πριν μυθου
δνοφεροιο λυσαι ζοφον εμφρονι μυθωι, Μυθολατριν διεπερσας επισπομενον
φαεεσσιν. Ἀλλα τι μοι πλεονων; συ δε μοι λογον αυτον αλυξον Ἀμφιδετον, πινυτος
περ εων και αλλον ελεγχειν. Ει μυθοι ταδ' εασιν, ιδρυματα ριψον εραζε. Τις χαρις,
αισχος απιστον εοις κτεατεσσι γεραιρειν, Ὃν δε Θεον γενετηρα, βιου θ' ηγητορ'
ατιζειν; 1564 Ει μη μυθος, εφελκε τεοις φαεεσσι καλυπτρην, Ἁζομενος πολιηισιν
ομοιια μυθολογευειν, Τερπομεναις κυλιξι φιλαις, και νυξιν αΰπνοις. Ταυτα μεν ες
ποντοιο πεσηι βυθον, ωσπερ ολωλε Μοιρη πλειοτερη. Χριστος γαρ απαντα κατεσχεν
Ἐκ περατων επι πειραθ' εαις παλαμηισιν αγειρας, Ἅς ποτ' επι σταυροιο μεγακλεος
εξεπετασσεν. Ει δ' οτι και δια μητρος εμοι Θεος ηλυθεν αγνης, Παρθενικης, αδετοιο,
νομοις καινοισι γενεθλης, Και θανε, και νεκυεσσι μιγη, και ανεδραμεν αυθις, Ἦρα
φερων παθεεσσιν εμοις, ον ριψεν αμαρτας, Τουτο σοι εστιν ακοσμον, επει καθαροισι
θεοισιν, Ἐκ καθαρων γεγαωσι διδως σεβας, ω φιλοκοσμε, 1565 Σημερον, ουτι
παροιθεν, εμων μυθων επακουσον, Ους μοι Χριστος επνευσεν, εμος Θεος
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμπεδομυθος. Ἔστι μεν ουκ ολιγοισι και ος λογος, ως απο κολπων Παρθενικων
βλαστησε Θεος βροτος, ον συνεπηξε Πνευμα Θεου μεγαλοιο, ναωι ναον αγνον
εγειρων. Μητηρ γαρ Χριστοιο ναος, Χριστος δε Λογοιο. Ὡς γαρ θεσμιον ηεν, επει
φυσιν ουλομενος θηρ Ἡμετερην εφεπεσκε παραιβασιης υπο πικρης, Θειοτεροιο
βροτοιο φυηι κακιην ακεσασθαι, Και στησαι κρατος αινον αθεσμοτατοιο δρακοντος.
Τουνεκα νηδυν αμειψε, το δ' ημισυ τισε γενεθλης Ἡμετερης, το δ' ελειπεν, ο μιν τεκε
παρθενος αδμης. 1566 Αυταρ επει μιν επηξε, και εν σπλαγχνοισι θεωσεν, Ἐκ δ' αγαγε
προφοωσδε τελειομενοιο χρονοιο· Τημος σαρκα παχειαν εφεσσατο, πλησε δε νηον
Ἐκ καθαρης θεοτητος, αναξ Λογος. Ἀμφοτερον δε, Εις Θεος ηεν εμοιγε. Το γαρ
φθιτον ωχ' υποειξεν Ἀθανατωι πλησαντι. Θανεν δ' εθελων, ολιγον τι Τυμβωι
παρθεμενος πλεκτον δεμας, ως κεν αναστος Ἐκ νεκυων παλινορσος, αναστησειε
θανοντας, Ἕλκων οια μαγνησσα λιθος τονοεντα σιδηρον. Πασι γαρ ανδρομεοιτιν
ολον μ' ανεδεξατο Χριστος, Σαρκα λαβων, τοκον, ειδος, υβριν, ταφον, ευχος,
εγερσιν. Τως μεν ρ' υμετεροιο λογου σχεθον ασχετον ορμην, 1567 Οι τοσον αισχος
εχοντες, εμοι μοθον αινον εθεσθε, Βορβορον ουχ οροωντες, εμων ρανιδων
αλεγοντες. Ει δ' εθελεις ετεον γνωναι λογον, ουατ' υποσχων, Οιδα μεν, ως
πλεονεσσιν αφανδεα ταυτ' αγορευσω (Ου γαρ ενι πλεονεσσιν ολος λογος, οι
κενεηισιν Ἑσπομενοι δοξηισιν, ετητυμιης αλογησαν), Ἀλλ' εμπης ερεω λογον
εμπεδον, ουδ' επικευσω, Και μαλα περ ποθεων βιον αργυφον. Ουδεν ακοσμον, Πλην
στυγερης κακιης· αρετη δε τε μουνον αριστον. Ταλλα δ' αρ' εν μεσατωι τε κακων
αγαθων τε τετυκται, Ἡμετερης ιοτητος απηορα, ευ μεν εχοντα Τοις αγαθοις, τοις δ'
αυτε κακοις, και λιαν ακοσμα. 1568 Ὧν εν και τοδ' οπωπα εμης μυστηριον υλης,
Ειδεος αθανατοιο συνερχομενου μελεεσσιν. Ουδε γαρ ως στυγεων τευξε βροτον, ης
θεοτητος Μαρτυρα, και μεδεοντα κατω, και ευχος Ἄνακτος, Ουτ' αν μιν φιλεων,
στυγερην πορσυνε γενεθλην. Ἦ ληξον μυθοιο, Θεου δ' αποπεμπε νοημα. Ει τοι μη
καθαρης δια νηδυος ες φαος ηλθες, Ου καθαρος. Καθαρον γαρ αλωσιμον ουποτ'
αναγνωι. Ει δ' εθελεις, και αναγνος εοι τοκος. Ἀλλα τοδ' εμπης, Πασιν ευφρονεουσιν
αριφραδες· οις αν επελθηι Ἀκτις ηελιοιο, φερει φαος· οις ανεμιχθη Ευοδμοιο μυροιο
χαρις, πνειουσι ταχιστα. Ἀλλ' ουδ' ηελιοιο μολυσματα, ουδε μυροιο 1569 Ἅπτεται.
Ὥς ρα Θεος καθαρης δια μητρος οδευσας, Ουτ' αυτος σπλαγχνοισι φορυξατο, και τα
καθηρεν. Ὣς αρα και θανατοιο θανων κρατος εξαλαπαξεν· Ουτ' αυτος θανατωι τι
παθων, Λογε, και τον ολεσσας. Ουτος εμος λογος εστι· τεη δε γλωσσ' αδαμαστος Ἦν
οτ' εην· νυν αυτε δαμαζεο. Ὧδ' αγορευει Χριστος εμος· γλωσσαν δε τεην ευφημον
εγειροις. Ειαρ εβη, το δε χειμα παρεδραμε, λαμπρα δ' αρ' αιθρη. ∆ευρ' ιτε, και μοι
φωτος απειρεσιου κορεσασθε. Μεχρι τινος σκοτιοισιν ενι κευθμωσι δεδεσθε; Καιρος
οδ', ον παρος υμιν υπεσχετο Πνευμα φαεινον. ∆ευρ' ιτε, και ζωοιτε, νεον δ' υποδεχθε
καθαρμον. Ληξατ', αοιδοπολοι, ναι ληξατε, μαινομενοι τε 1570 ∆αιμονες,
εμπνειοντες αθεσμοτατοισιν αοιδαις. Ὀρφευς θηρας αγοι, Περσηι δ' Ἀσκραιος αειδοι
Ἡσιοδος, Τροιην δε και αλγεα κλεινος Ὅμηρος. Μουσαιος τε Λινος τε θεων απο
μετρα φεροιεν, Οι ρα παλαιοτατηισιν επικλεες εισιν αοιδαις. Ἑρμης ο τρισαριστος
εμοις επεεσσιν αρηγοι, Ουδ' εθελων, σταυρον δε σεβοι μετροισι Σιβυλλα, Της
μεγαλης θεοτητος ελαυνομενοι βελεεσσιν· Ουδεν επιστρεφομαι, και ει τινες ασσον
ικοιντο, Ου Θεοθεν, Βιβλων δε παρακλεψαντες εμειο. Οι μεν γαρ και παμπαν
αλαμπεες, οι δ' ολιγον τι Ἀστεροπην παλλουσαν εσεδρακον, ωκα δ' αμερθεν.
Τουνεκεν ειξατ' εμοιγε, και οψε περ ευ φρονεοντες. 1571 Φοιβος μαντευοιτο θεων
μορον ουκετ' εοντων· Αυτοπατωρ, αλοχευτος, αμητωρ εστιν εκεινος, Ὅστις εμον
διεπερσε κακον μενος, υστατ' αειδων· Κασταλιη τε ∆αφνη τε, δρυος μαντευματα
κεισθω. Μηκετ' αριστευοντα μετ' ανδρασιν αφραδεεσσι· ∆αιμων τ' Αιγυπτοιο, θεος
 
 
 

20
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κενεηγορος, Ἄμμων, Βραγχιδαι δ' επι τοισι, και οφρυοεις Ἐπιδαυρος· Και τελεται
κρυπται τε και ομμασιν αντιοωσαι, Κλεινης εν προτεροισιν Ἐλευσινος αισχεα νυκτος
Αυλων τε Φρυγιων μανιητοκος εκτομος ηχη, ∆ικταιοι Κορυβαντες, ενοπλια
μαργαινοντες, Βακχοι τ' αμφι γονον Σεμεληιον ουρεσιφοιται· 1572 Και νυχιης
Ἑκατης κακα φασματα, ως δε ναοιο Μιθραιου κακα εργα, και οργια ουκετ' απυστα·
Γαλλαιης Κυβελης ολολυγματα, οσσα τε Νειλον Καρποδοτην τιουσιν εν αισχεσιν
ανδρογυνοισιν, Ἴσιδος, Ὀσιριδος τε μυκηματα δακρυοεντα, Και Σαραπις, ξυλον
αυον, εχων δηλημονα μυθον, Και μοσχος πολυσαρκος Ἄπις, και Μεμφις ανοια· Και
συ, Λακαινα ταλαινα, διασταδον, ενθα και ενθα Τεμνομενων μαστιξι νεων
επιβωμιος αλκη, Και Γετικος Ζαλμοξις οιστευων δι' ομιλου· Παντα θεων Ταυρων τε
κακη ξεινοισι θυηλη· Και Προσυμνοιο καλοιο θεος φαλον αμφαγαπαζων 1573
∆ουρατεον, μαχλη τε Κυπριν τιουσα εορτη Κερδαλεη, και Λινδος εφυβριζουσ' ιεροισι·
Παντ' εθανε Χριστοιο μεγακλεος αιματι σεπτωι, Ἀρχεγονου τε νεου τε, το δη και
θαυμα μεγιστον. Ἐμπεδοκλεις, σε μεν αυτικ' ετωσια φυσιοωντα, Και βροτον
Αιτναιοιο πυρος κρητηρες εδειξαν, Σανδαλ' αποβρασσαντες ελαφρονοοιο θεοιο
Χαλκεα, και σε βροτοισιν επαισχεα πασιν εθηκαν, Κυδεος ιμειροντα δι' αλματος
αινομοροιο. Ἥρακλες, Ἐμπεδοτιμε, Τροφωνιε, ληξατε μυθων, Και συ γ' Ἀρισταιου
κενεαυχεος οφρυς απιστε. Ὑμεις μεν θνητοι, και ου μακαρες, παθεεσσι, Βαιον
αποπληξαντες επιχρονιοισι δολοισι, Μυθοις υμεδαποισι νοθον κλεος αρπαξαντες.
1574 Χριστος δ' ουτ' ολιγηισι περιγραφος επλετο φωναις, Ουτε μιν ημαλδυνε ρεων
χρονος, οια τε καπνον Ἠερος εν λαγονεσσιν αιστωθεντα ταχιστα. Τοιος γαρ
ψαφαροιο κλεους νομος, αυτικα πιπτειν, Ἀλλ' αιει παντεσσιν αοιδιμος εισετι
μαλλον, Αιεν επερχομενοισιν αεξομενος λυκαβασι. Πειθομαι, ως ποτε γαιαν ολην
δεσμοισι καθεξειν. Ὣς γαρ θεσφατον εστι· λογος δ' επι εργον οδευει. Ἀλλα το μεν
μεγαλοιο Θεου εν γουνασι κεισθω. Αυταρ εγω, τα με Χριστος, εμον φαος, εξεδιδαξεν,
Ἐξερεω, μυθοιο θεμειλια παντ' αναφαινων Ἡμετερου, θεοτητα, Θεου κτισιν, οιακα
παντος, Ὧ κοσμον μεγαλοιο Θεου Λογος αιεν ελισσει· 1575 Και ταδ' επιδρομαδην,
ολιγοστιχον ευρεα μυθον, Ὡς νομος εστιν εμοιγε· τα δ' εκτοθι ριψα Γαδειρων. Ἀλλα,
φιλων οχ' αριστε Νεμεσσιε, τουτο δεδεξο ∆ωρον εμης φιλιης, παντων γλυκερωτερον
αλλων, Μουνον αφ' ημετερων κτεανων, και μουνον εμοιγε, Ου κυκνου λιγυροιο
μορον γοαοντος αοιδην, Γηραλεαις πτερυγεσσιν οτ' εμπιπτηισιν αητης· Ουδ' αρ'
αηδονιδος στυγνον μελος, ηνικα χειμα ∆εσμα φερει παντεσσι, και ορνιθεσσιν
αοιδοις, Ἀλλα Χριστοφορων στοματων θεοτευχεα μολπην· Τηι νυν τουτο φεροις
εμεθεν λαχος αντι νυ παντων, Οισιν εμην πολιην τε φιλην και νουσον ετισας, Και
μυθον πτεροεντα, τεον κλεος· η μεγα θαυμα, Και παντων καθυπερθε, πριν
οφθαλμοισιν ιδεσθαι. 1576 Αιδως γαρ μεροπεσσιν εν ομμασιν. Ει μεν εποιο Τοισδε
λογοις πτεροεσσι διδους πλοον ημετεροισι, Τρισμακαρ, ηγεσιης και τερματος. Ει δ'
απιθησαις. Και σε τοσον σφηλειεν ο βασκανος ομματι πικρωι, Ουκ εθελων παντεσσιν
ενα βροτον ολβιον ειναι, Γρηγοριου τοδε σοι μνημηιον εσθλον εποιτο. Ἦ ταχα κεν
μετοπισθεν εμον λογον αινησειας, Ἐξ ολιγου σπινθηρος ες ηερα πυρσον αειρας
Ὄφρα τις ωδ' ειπηισι· Νεμεσσιος οβριμοθυμος Καππαδοκοισι ταλαντα δικης ιθεια
τανυσσας, Ου χρυσον δολοεντα, και αργυρον, ουδε μεν ιππους Ευγενετας,
πτεροεντας, αοιδιμον ευχος εχοντας, Ὤχετ' αγων· πλουτωι γαρ ανουτατος· αντι δε
παντων, 1577 Μαργαρον αιγληεντα, μεγαν ληΐσατο Χριστον, Ὧ παντων κρατεουσιν,
εμον γενος (ευχομ' εγωγε), Καππαδοκαι. Συ δ' εμοιγε και ουρανιαις σελιδεσσιν, Ὡς
νυν ημετερηισι, συν ημετεροισι γραφειης.

 
 
 

21
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


