De martyribus et adversus Arianos
ΛΟΓΟΣ ΛΕʹ.
Εις τους μαρτυρας, και κατα Ἀρειανων.
Α. Τι τοσουτον εστιν ειπειν, οσον τοις οφθαλμοις παρεστι βλεπειν; Τις δε
λογος των φαινομενων αγαθων ισοστασιος; Ἰδου προκειται τοις οφθαλμοις ημων το
απιστουμενον θεαμα, ο και ιδειν μεν πολλακις ηυξαμεθα, κρειττον δε ην η κατ'
ευχην το ποθουμενον. Παλιν ενταυθα μαρτυρων τιμαι, πολυν ηδη τον προ τουτου
χρονον αμεληθεισαι· παλιν ιερεων Θεου συνδρομαι· παλιν χοροστασιαι και
πανηγυρεις πνευματικαι. Ὁ συλλογος πολυανθρωπος εορταζειν, ουχ οπλομαχειν
προθυμουμενος. Ὢ του θαυματος· εῤριπται των χειρων τα οπλα, λελυται η
παραταξις, αμελειται ο πολεμος. Ουκ ετι αι φωναι των αλαλα ζοντων ακουονται·
αντι δε τουτων εορται, και ευφρο συναι, και ειρηνικαι θυμηδιαι την πολιν πασαν πε
ριχορευουσι· την παλαι μεν ουσαν των μαρτυρων μητερα, πολυν δε τον εν τωι μεσωι
χρονον, αμοιρον γενομενην της επι τοις τεκνοις τιμης. Ἀλλα νυν απεχει παντα και
περισσευει, καθως φησιν ο Ἀπο στολος. Ευγε, ω μαρτυρες· υμετερος και ουτος ο
αθλος· υμεις νενικηκατε τον πολυν πολεμον, ευ οιδα. Μονα και ταυτα των
υμετερων ιδρωτων τα κατ ορθωματα. Ὑμεις ηγειρατε τηι ειρηνηι το τροπαιον. Ὑμεις
τους ιερεας του Θεου εφ' εαυτους εφειλκυσα σθε. Ὑμεις τους χορευτας του αγιου
Πνευματος τωι συλλογωι τουτωι προεστησασθε. Ὢ ποσην πεπονθασι την ζημιαν, οις ο
χρονος της ζωης μεχρι του νυν ου διηρκεσε θεαματος, ινα των σκυθρωπων εις κορον
ελθοντες, των αγαθων της ειρηνης απελαυσειεν!
Βʹ. Οιχεται μεν, και ηφανισται η της αιρεσεως απατη, οιον τις ομιχλη, υπο του
αγιου Πνευματος σκεδασθεισα· καθαρα δε διελαμψεν η της ειρηνης αιθρια, και
διαφαινονται κατ' αυτην οι του αστεως εν λαμπρωι της αληθειας φωτι
μαρμαρυσσοντες αστε ρες, ουχι νυκτι αποκεκληρωμενοι και σκοτωι, αλλ'
ημεροφανεις οι παντες, τωι αληθινωι φωτι της δικαιο συνης αναλαμψαντες. Και
επειδη, καθα φησιν ο Ἀποστολος, η νυξ προεκοψε, μαλλον δε, το παρα παν
ηφανισται, τωι δε φωτι της ημερας απαν καταφαιδρυνεται, φευγει μεν τα νυκτονομα
των θηριων, και συνελαυνονται προς τους δρυμους και τας σπηλυγγας· φευγουσι δε
νυκτεριδες αιρετικαι τρυζουσαι, και προς το της αληθειας φως αμβλυω πτουσαι, και
εις τας τρωγλας των πετρων κα 36.260 ταδυονται, επι κεφαλην αλληλων εχομεναι.
Πεπαυται δια της ημερας ταυτης τα των κωμαστων και των μεθυοντων συνταγματα.
Λωποδυται, και τοιχωρυχοι, και κλεπται, και ει τι αλλο της νυκτος εργον εστι, του
φωτος της ειρηνης επανατειλαντος, κεκρυπται. Ἕως δε ην η νυξ εκεινη τωι της
απατης γνοφωι τα παντα κατασκοτιζουσα, οια ην τα πραττομενα; Ληθης αξια και
βαθειας σιγης, ως αν μη μνημηι των αηδεστε ρων, η παρουσα χαρις καταμολυνοιτο.
Πως γαρ αν τις ειποι τα κατ' αυτης κακα; πως δε αν τις και σιωπησειε· τι παθος εκ
τραγωιδιας τοιουτον; τις μυθος συμφορας αναπλασσων; τις ποιητης δραμα των
τοιουτον επι σκηνης παθος εβοησεν; Ὑπερ λο γον η συμφορα· υπερ την δυναμιν των
διηγουμενων τα παθη.
Γʹ. Ὁρμητηριον ην του διαβολου ο χορος. Ἐνταυθα το στρατοπεδον εαυτωι
κατεστησατο, και τους ιδιους υπασπιστας εν αυτωι καθιδρυσατο. Ἐν ταυθα ο στρατος
του ψευδους, οι της απατης προ μαχοι, η των δαιμονων εκστρατεια, αι λεγεωνες των
ακαθαρτων πνευματων· ει δε χρη και των εξωθεν ονοματων ειπειν, εντευθεν ο
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πονηρος των δαιμονων εριννυων στρατος κατα της Ἐκκλησιας εκωμασεν. Ουτω γαρ
ονομαζειν τας γυναικας προαγομαι, αι υπερ την φυσιν εις το κακον ηνδριζοντο. Μια
ην εν ταις ημεραις Ἠλιου η Ἰεζαβελ, κατα των προφητων του Κυριου φονωσα, και
στηλιτευει αυτην η θεοπνευστος ιστορια, ως αν οιμαι, τηι μνημηι του ακολαστου
γυναιου, πας ο μετα ταυτα βιος παιδευοιτο. Τοσαυται τοινυν κατα την Ἰεζαβελ
εκεινην, ωσπερ τι κωνειον, εκ της χωρας αθροως εβλαστησαν, νικω σαι την
μνημονευθεισαν τηι της πικριας υπερβοληι. Ει δε απιστεις τωι λογωι, την ιστοριαν
επισκεψαι. Ἐκεινη την αμπελον του Ναβουθαι τωι εκλυτωι Ἀχααβ εχαριζε το, ινα
ποιησηι κηπον την αμπελον, τρυφης εγκαλ λωπισμα, γυναικειαν χλιδην· αυται την
ζωσαν του Θεου αμπελον, την Ἐκκλησιαν λεγω, εις παντελη αφανισμον μετενεγκειν
εβιασαντο, αυται δι' εαυτων το κακον ενεργουσαι. Ποιον ευρω του λογου
παραδειγμα; τινα της κακιας ταυτης επινοησω ει κονα; Ειδον επι κονιαματος τοιχου
τοιαυτην γραφην· και μου βαστασατε την καρδιαν τηι των κακων μνημηι
περιοιδαινουσαν· μαλλον δε, τωι πονωι και υμεις συναλγησατε· ημετερα γαρ, και ουκ
αλλοτρια διηγουμεθα παθη· τις τοινυν η γραφη, ην προσεικαζω τοις πραγμασι;
χορεια τις ην γυναικων ασχημονουσα, αλλης κατ' αλλο τι σχημα ορχηστικον εαυτην
διαστρεβλουσης. Μαιναδας οι μυθοι τας τοιαυτας γυναικας καλουσιν. Κομαι ταις
αυραις ανασοβουμεναι, βλεμμα μανιας παροδον, πυρσοι δια χειρων φερομενοι, και
φλογες εκ τουτων τηι περι στροφηι των σωματων ενειλισσομεναι· αυρα εν κολποις
την ευσχημοσυνην των πεπλων λυμαινομενη· 36.261 ποδες ακροβατουντες και
υφαλλομενοι· αιδως ευσχημων ουδενος των γινομενων εφαπτομενη.
∆ʹ. ∆ια μεσου δε της τοιαυτης χορειας, ανδρος ειδωλον τοιουτον· μιξοθηλυ
τις, και την φυσιν αμφιβολος, και θηλυδριας το ειδος, εν μεθοριωι της φυσεως
κειμενος, λελυμενος τωι σχηματι, οιον τινι κωματι και μεθηι παραφορος. Ουτος επι
τινος απηνης εξυπτιαζων, δια του χορου των Μαιναδων υπο θηρων εκομιζετο.
Πολυς δε περι αυτον εκ κρατηρος ο ακρατος, και τινες λαλοι, την φυσιν αλλοκοτοι,
περι το ειδωλον ησαν, τα προσωπα λασιοι, επι σκελων τραγειων περισκιρτωντες το
ειδωλον. Τοιαυτα της νυκτος εκεινης τα διηγηματα. Γυναικες επ' ατιμιαι
γνωρισθεισαι του γενους, κοινηι κατηγοριαι της φυσεως την νενομισμενην εν
γυναιξιν ευκοσμιαν εξορχησαμεναι, πομπην ηγον δια μεσης της πολεως,
θεατριζουσαι δι' εαυτων ασχημονουσαν την φυσιν, λιθοις τας χειρας αντι θυρεων
οπλισασαι, φονιον βλεπουσαι, αναιδει τηι των ομματων βοληι, εντος των θειων
περιβολων γενομεναι, επι της ιερας καθεδρας ανεθηκαν εαυτων τον Κορυβαντα.
Ειτα μεθη, και ακρατος, και οι εκ των ασκητηριων Πανες, και νυξ, και διαγωγη
συμμιγης, και παντα οσα κωλυει ο Ἀποστολος λεγειν, ειπων, οτι Τα κρυφηι υπ'
αυτων γενομενα, αισχρον εστι και λεγειν. Τις γαρ αν μετα ακριβειας διεξελθοι τωι
λογωι το πυρ, τους λιθους, τας σφαγας, τα τραυματα; Ὅπως εκ βαθρων ανατρεψαι
τους των ιερων οικων θεραπευτας εφιλονεικησαν; Ὡς δια μεσης της πολεως
ζηλωτην τινα της αληθειας ροπαλοις διεχειρισαντο, και τον αληθη φονον ο
υπονοηθεις φονος εκωλυσεν; Ἀλλα γαρ ουκ οιδα, πως της πρεπουσης ηδονης
απεῤρυη ο λογος, εμφιλοχωρησας τοις γηΐνοις διηγημασιν. Ουκουν επανιτεον οθεν
εξεβημεν, ωστε γλυκει και ποτιμωι τωι λογωι την αλμυραν εκεινην ακοην
αποκλυσασθαι. Ἐν γαρ ημεραι, φησιν, ευφροσυνης αμνηστια κακων· παλιν τοινυν επι
τον αυτον επανερχομαι λογον, οτι η νυξ εκεινη και ο γνοφος ηφανισται, αι δε της
ειρηνης ακτινες δια καθαρας της αιθριας τωι της αληθειας φωτι περιλαμπουσιν. ∆ια
τουτο εκβεβληται μεν των θειων περιβολων παν ο τι δυσωδες και βεβηλον·
αντεισηκται δε πασης ευφροσυνης των ευσεβουντων οι οικοι, και λειπει προς
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευφροσυνην ουδεν· οι δαιτυμονες, οι εστιατορες, η τοις αγαθοις εδωδιμοις πληθουσα
τραπεζα.

 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


