In Machabaeorum laudem
ΛΟΓΟΣ ΙΕʹ.
Εις τους Μακκαβαιους.
Αʹ. Τι δε οι Μακκαβαιοι; τουτων γαρ η παρουσα πανηγυρις, ου παρα πολλοις
μεν τιμωμενων, οτι μη μετα Χριστον η αθλησις· πασι δε τιμασθαι αξιων, οτι περι των
πατριων η καρτερια· και οι προ των Χριστου παθων μαρτυρησαντες, τι ποτε δρασειν
εμελλον μετα Χριστον διωκομενοι, και τον εκεινου υπερ ημων μιμουμενοι θανατον;
Οι γαρ χωρις υποδειγματος τοιουτου, τοσουτοι την αρετην, πως ουκ αν ωφθησαν
γενναιοτεροι, μετα του υποδειγματος κινδυνευοντες; Και αμα μυστικος τις και
αποῤρητος ουτος ο λογος, και σφοδρα πιθανος εμοι γουν και πασι τοις φιλοθεοις·
μηδενα των προ της Χριστου παρουσιας τελειωθεντων, διχα της εις Χρι στον
πιστεως τουτου τυχειν. Ὁ γαρ Λογος επ αῤρησιασθη μεν υστερον καιροις ιδιοις,
εγνωρισθη δε και προτερον τοις καθαροις την δια 35.913 νοιαν. ως εκ πολλων δηλον
των προ εκεινου τετιμη μενων.
Βʹ. Ουκουν, οτι προ του σταυρου, τοιουτοι περι οπτεοι· αλλ' οτι κατα τον
σταυρον, επαινετεοι, και της εκ των λογων τιμης αξιοι· ουχ ινα προσθη κην η δοξαν
λαβοιεν· (τινα γαρ ων η πραξις εχει το ενδοξον;) αλλ' ινα δοξασθωσιν οι
ευφημουντες, και ζηλωσωσι την αρετην οι ακουοντες, ωσπερ κεντρωι τηι μνημηι προς
τα ισα διανισταμενοι. Ουτοι τινες μεν οντες, και οθεν, και εξ οιας ορμωμενοι το απαρ
χης αγωγης και παιδευσεως, εις τοσουτον αρετης τε και δοξης προεληλυθασιν, ωστε
και ταις ετη σιοις ταυταις τιμασθαι πομπαις τε και πανηγυρεσι, και μειζονα των
ορωμενων την περι αυτων δοξαν εν αποκεισθαι ταις απαντων ψυχαις, η περι αυτων
βι βλος δηλωσει τοις φιλομαθεσι και φιλοπονοις, η περι του αυτοκρατορα ειναι των
παθων τον λογισμον φιλοσοφουσα, και κυριον της επ' αμφω ροπης, αρετην τε φημι
και κακιαν. Ἄλλοις τε γαρ ουκ ολιγοις εχρησατο μαρτυριοις, και δη και τοις τουτων
αθλημασιν· εμοι δε τοσουτον ειπειν εξαρκεσει.
Γʹ. Ἐλεαζαρ ενταυθα, των προ Χριστου παθοντων η απαρχη, ωσπερ των μετα
Χριστον Στεφανος, ανηρ ιερευς και πρεσβυτης, πολιος την τριχα, πολιος την
φρονησιν· προτερον μεν και προθυο μενος του λαου, και προσευχομενος, νυν δε και
τε λεωτατον θυμα προσαγων εαυτον τωι Θεωι, παν τος του λαου καθαρσιον,
προοιμιον αθλησεως δεξιον, και φθεγγομενη και σιωπωσα παραινεσις· προσαγων δε
και τους επτα παιδας, τα της εαυ του παιδειας αποτελεσματα, θυσιαν ζωσαν, αγιαν,
ευαρεστον τωι Θεωι, πασης νομικης ιερουργιας λαμπροτεραν τε και καθαρωτεραν. Τα
γαρ των παι δων, τωι πατρι λογιζεσθαι, των εννομωτατων τε και δικαιωτατων.
Παιδες εκει γενναιοι και με 35.916 γαλοψυχοι, μητρος ευγενους ευγενη βλαστηματα,
φι λοτιμοι της αληθειας αγωνισται, των Ἀντιοχου καιρων υψηλοτεροι, του
Μωυσεως νομου μαθη ται γνησιοι, των πατριων εθων ακριβεις φυλακες αριθμος
των παρ' Ἑβραιοις επαινουμενων, τωι της εβδοματικης αναπαυσεως μυστηριωι τιμω
μενος, εν πνεοντες, προς εν βλεποντες, μιαν ζωης οδον ειδοτες, τον υπερ του Θεου
θανατον, ουχ ηττον αδελφοι τας ψυχας η τα σωματα, ζηλοτυ πουντες αλληλους της
τελευτης, (ω του θαυμα τος!) προαρπαζοντες ωσπερ θησαυρους τας βασα νους, του
παιδαγωγου νομου προκινδυνευοντες, ου τας προσαγομενας των βασανων μαλλον
φοβουμενοι, η τας λειπομενας επιζητουντες· εν τουτο φοβουμενοι μονον, μη απειπηι
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κολαζων ο τυραννος, και απελθωσι τινες αυτων αστεφανωτοι, και διαζευχθωσι των
αδελφων ακοντες, και την κακην νικην νικησωσι το μη παθειν κινδυνευσαντες.
∆ʹ. Μητηρ εκει νεανικη και γενναια, φιλοπαις ομου και φιλοθεος, και τα
μητρωια σπλαγχνα σπαρασσομενη παρα το εικος της φυσεως. Ου γαρ πασχοντας
ηλεει τους παιδας, αλλ' ηγωνια το μη παθειν· ουδε τους απελθοντας εποθει μαλλον,
η προστεθηναι τους υπολειφθεντας ηυχετο· και τουτων ην αυτηι πλειων ο λογος, η
των μετασταντων. Των μεν γαρ αμφιβολος η παλη, των δε ασφαλης η καταλυσις·
και τους μεν ηδη Θεωι παρετιθετο, τους δε οπως λα βηι Θεος εφροντιζεν. Ὢ ψυχης
ανδρειας εν γυναικειωι τωι σωματι! ω θαυμασιας επιδοσεως και μεγαλοψυ χου! ω της
Ἀβραμιαιου θυσιας εκεινης ει μη τι τολμητεον, και μειζον! Ὁ μεν γαρ ενα προσαγει
προθυμως, ει και τον μονογενη, και τον εκ της επαγγελιας, και εις ον η επαγγελια·
και το μειζον, οτι μη του γενους μονον, αλλα και των τοι ουτων θυματων, απαρχη
και ριζα καθισταται· η δε δημον ολων παιδων καθιερωσε τωι Θεωι, νικησασα και
μητερας, και ιερεας, τοις θυμασι προθυ μοις εις σφαγην, ολοκαυτωμασι λογικοις,
ιερειοις επειγομενοις· η μαστους παρεδεικνυ, και ανα τροφης υπεμιμνησκε, και
προετεινε την πολιαν, και 35.917 το γηρας ανθ' ικετηριας προυβαλλετο· ου σωτηριαν
ζητουσα, το δε παθειν επειγουσα, και κινδυνον ηγουμενη την αναβολην, ου τον
θανατον· ην ου δεν εκαμψεν, ουδε εμαλακισεν, ουδε ατολμοτεραν εποιησεν· ουκ
αρθρεμβολα προτεινομενα, ου τροχοι προβαλλομενοι, ου τροχαντηρες, ου
καταπελται, ουκ ακμαι σιδηρων ονυχων, ου ξιφη θηγομε να, ου λεβητες ζεοντες, ου
πυρ εγειρομενον, ου τυραννος απειλων, ου δημος, ου δορυφορος κατεπειγων, ου
γενος ορωμενον, ου μελη διασπωμενα, ου σαρκες ξαινομεναι, ουχ αιματος οχετοι
ρεοντες, ου νεοτης δαπανωμενη, ου τα παροντα δεινα, ου τα προσδοκωμενα χαλεπα·
και ο τοις αλλοις βαρυ τατον εστιν εν τοις τοιουτοις, η του κινδυνου παρεκτασις,
τουτο εκεινηι το κουφοτατον ην· ενετρυ φα γαρ τωι θεαματι· και γαρ πως και τριβην
ενεποιει τοις παθεσιν, ου το ποικιλον των προσαγομενων βασανων μονον, ων
πασων, ως ουδε εις μιας, κατεφρονουν· αλλα και οι του διωκτου λογοι πολυειδεις ον
τες, υβριζοντος, απειλουντος, θωπευοντος· τι γαρ ου κινουντος προς το τυχειν ων
ηλπιζε;
Εʹ. Και μεντοι και των παιδων αι προς τον τυραν νον αποκρισεις, τοσουτον
εχουσαι το σοφον ομου και γενναιον, ωστε μικρα μεν ειναι προς την εκει νων
καρτεριαν απαντα τα των αλλων καλα εις εν συναχθεντα· μικραν δε την καρτεριαν
προς την εκεινων εν λογοις συνεσιν· και των αυτων ειναι μονων, πασχειν τε ουτω
και φιλοσοφειν εν ταις αποκρισεσι προς τας του διωκοντος απειλας, και τους
προτεινομενους φοβους, ων ουδενος ηττωντο οι γενναιοι παιδες, και η γενναιοτερα
τεκουσα· παντων δε εαυτην υπερανω θεισα, και τωι φιλτρωι τον θυμον μιξασα, καλον
ενταφιον διδω σι τοις παισιν εαυτην, επαπελθουσα τοις προαπελθου σι· και τουτο
πως; εκουσιως επι τους κινδυνους χω ρησασα· και μεθ' οιων των επιταφιων; Καλοι
μεν γαρ και οι των παιδων προς τον τυραννον λογοι, και καλων καλλιστοι· πως γαρ
ου; μεθ' ων παρεταξαντο, και οις τον τυραννον εβαλον· καλλιους δε 35.920 και οι
της μητρος, και παρακλητικοι προτερον, και υστερον επιταφιοι. Τινες ουν οι των
παιδων λογοι; Καλον γαρ απομνημονευσαι και τουτων υμιν, ιν' εχητε τυπον, ωσπερ
αθλησεως, ουτω και λογων μαρ τυρικων εν τοις τοιουτοις καιροις. Ἄλλου μεν
αλλοι, και ως εκαστον οι του διωκοντος λογοι, η των κινδυ νων η ταξις, η της ψυχης
το φιλοτιμον ωπλιζεν· ως δ' ουν τυπωι περιλαβειν, ησαν τοιουτοι· «Ἡμιν, Ἀντιοχε,
και παντες οι περιεστηκοτες, εις μεν βασι λευς ο Θεος, παρ' ου γεγοναμεν, και προς
ον επι στρεψομεν. Εις δε νομοθετης ο Μωυσης, ον ου προδω σομεν, ουδε
καθυβρισομεν· ου μα τους υπερ αρε της του ανδρος κινδυνους, και τα πολλα
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θαυματα, ουδ' αν ημιν αλλος Ἀντιοχος απειληι σου χαλεπωτερος. Μια δε ασφαλεια,
της εντολης η τηρησις, και το μη ραγηναι τον νομον, ωι τετειχισμεθα. Μια δε δοξα,
το δοξης απασης υπεριδειν επι τηλικουτοις. Εις δε πλουτος, τα ελπιζομενα· φοβερον
δε ουδεν, η το φοβηθηναι τι προ Θεου. Μετα τουτων παρατεταγμε θα των λογισμων,
και ουτως ωπλισμεθα· προς τοιου τους σοι νεανιας ο λογος, Ἡδυ μεν και ο κοσμος ου
τος, και το πατρωιον εδαφος, και φιλοι, και συγγε νεις, και ηλικιωται, και ο ναος
ουτος το μεγα και πε ριβοητον ονομα, και πανηγυρεις πατρικαι, και μυστηρια, και
παντα οις ημεις των αλλων διαφερειν δοκουμεν. Ουπω δε ηδιω Θεου, και των υπερ
του κα λου κινδυνων· μη τουτο νομισηις. Κοσμος τε γαρ αλλος ημιν, πολυ των
ορωμενων υψηλοτερος τε και μονιμωτερος· πατρις τε η ανω Ἱερουσαλημ, ην ουδεις
Ἀντιοχος πολιορκησει, ουδε προσδοκησει παραστησεσθαι, η καρτερα και αναλωτος.
Συγγενεια δε, η εμπνευσις, και οι κατ' αρετην γεννηθεντες. Φιλοι δε, προφηται, και
πατριαρχαι, παρ' ων ημιν και ο τυπος της ευσεβειας. Ἡλικιωται δε, οι σημερον ημιν
συγκινδυνευοντες, και την καρτεριαν ομοχρονοι. Ναου δε, ουρανος
μεγαλοπρεπεστερος, πανηγυρις δε, αγγελων χοροστασια· και μυστηριον εν με γα, και
μεγιστον, και τοις πολλοις αποκρυφον, ο Θεος, προς ον βλεπει και τα τηιδε μυστηρια.
ςʹ. «Παυσαι τοινυν υπισχνουμενος ημιν τα μικρα, και του μηδενος αξια. Ου
γαρ τιμησομεθα τοις ατιμοις, ουδε κερδανουμεν επιζημια· ουχ ουτως 35.921 αθλιως
εμπορευσομεθα. Παυσαι και απειλων, η ανταπειλησομεν, ελεγξειν σου την
ασθενειαν, και προς τουτωι τα ημετερα κολαστηρια· εχομεν και ημεις πυρ, ωι τους
διωκτας κολαζομεν. Οιει προς εθνη και πολεις ειναι σοι τον αγωνα, και βασι λεων
τους ανανδροτατους, ων οι μεν κρατησουσιν, οι δε ισως ηττηθησονται; ουδε γαρ περι
τηλικουτων αυτοις ο κινδυνος. Προς νομον Θεου παρατασσηι, προς πλακας
θεοχαρακτους, προς πατρια και λογωι και χρονωι τετιμημενα, προς αδελφους επτα
μιαι ψυχηι συνδεδεμενους, επτα τροπαιοις σε στηλιτευσοντας· ων κρατησαι μεν ου
μεγα, ηττηθηναι δε και λιαν αισχρον. Ἐκεινων εσμεν και γενος και μαθηται, ους
στυλος πυρος και νεφελης ωδηγει, οις θαλασσα διιστατο, και ποταμος ιστατο, και
ηλιος αν εκοπτετο, και αρτος υετο, και χειρων εκτασις ετρο πουτο μυριαδας, δι'
ευχων βαλλουσα· ων θηρες ηττωντο, και πυρ ουχ ηπτετο, και βασιλεις απηιεσαν, το
γενναιον θαυμαζοντες. Ειπωμεν τι και των σοι γνωριμων· Ἐλεαζαρου μυσται ημεις,
ου την ανδρειαν εγνως. Προηγωνισατο πατηρ, επαγωνιουνται παιδες· απηλθεν ο
ιερευς, επακολου θησει τα θυματα· πολλα δεδιττηι, προς πλειω παρ εσκευασμεθα. Τι
και δρασεις ημας, υπερηφανε, ταις απειλαις; τι και πεισομεθα; Ουδεν ισχυροτερον
των παντα παθειν ετοιμων. Ὦ δημιοι, τι μελ λετε; τι δε αναδυεσθε; τι το προσταγμα
το χρηστον αναμενετε; Που τα ξιφη; που τα δεσμα; ζητω το ταχος. Πλειον
αναπτεσθω το πυρ, οι θηρες ενεργεστεροι, αι στρεβλαι περιεργοτεραι· παντα εστω
βασιλικα και πολυτελεστερα. Ἐγω πρωτοτοκος ειμι, πρωτον με καθιερωσον· εγω
τελευταιος, η ταξις εναμειφθητω; εστω τις και των μεσων εν πρωτοις, ινα
τιμηθωμεν ισομοιριαι. Φειδηι δε; προσδοκαις τι τυχον και των εναντιων; Παλιν και
πολλακις ερουμεν τον αυτον λογον· Ου μιαροφαγησομεν, ουκ ενδωσομεν. Θαττον
συ σεβασθησηι τα ημετερα, η τοις σοις ημεις ειξωμεν. Κεφαλαιον του λογου· Ἢ
καινοτερα επινοησον κολαστηρια, η τα παροντα ισθι καταφρονουμενα.» 35.924
Ζʹ. Ταυτα μεν προς τον τυραννον. α δε αλληλοις διεκελευοντο, α δε
παρειχον οραιν, ως καλα τε και ιερα, και παντος αλλου θεαματος και ακουσματος
ηδιω τοις φιλοθεοις! Ἔγωγ' ουν αυτος ηδονης εμπιμ πλαμαι μνημονευων, και μετ'
αυτων αθλουντων ειμι τηι διανοιαι, και τωι διηγηματι καλλωπιζομαι. Περιεβαλλον
αλληλους, περιεπτυσσοντο, πανηγυ ρις ην, ως επ' αθλοις τετελεσμενοις· «Ἴωμεν,
αδελφοι, προς τους κινδυνους, εβοων, ιωμεν, επειγωμεθα, εως ζεει καθ' ημων ο
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τυραννος, μη τι μαλακισθηι, και ζημιωθωμεν την σωτηριαν. Πανδαισια προκει ται·
μη απολειφθωμεν. Καλον μεν και συνοικουντες αλληλοις αδελφοι, και
συμποσιαζοντες, και συνασπι ζοντες· καλλιον δε υπερ αρετης συγκινδυνευοντες. Ει
μεν οιον τε ην, και τοις σωμασιν αν ηγωνισαμεθα υπερ των πατριων· εστι και ουτος
των επαινετων ο θανατος. Ἐπει δε ου τουτου καιρος, αυτα τα σωματα εισενεγκωμεν.
Τι γαρ; Καν μη νυν αποθανω μεν, ου τεθνηξομεθα παντως; ου τηι γενεσει τα οφει
λομενα λειτουργησομεν; Ποιησωμεν την αναγκην φιλοτιμιαν· σοφισωμεθα την
διαλυσιν· το κοινον ιδιον ποιησωμεθα· θανατωι ζωην ωνησωμεθα. Μη τις ουν ημων
εστω φιλοψυχος, μηδε ατολμος. Ἀπογνωτω και των αλλων ο τυραννος, ημιν
εντυχων. Τοις μεν κινδυνοις την ταξιν αυτος επιθησει, ημεις δε επιθη σομεν τελος
τοις διωκομενοις· μηδεν περι τουτου διαφερωμεθα τηι ζεσει της προθυμιας. Και ο
πρωτος εσται τοις αλλοις οδος, και ο τελευταιος σφραγις αθλησεως. Ἡμιν δε τουτο
εμπεπηχθω πασιν ομοιως, πανοικεσιαι στεφανωθηναι, και μη τινα λαβειν μεριδα εξ
ημων τον διωκτην, ιν' ως πασιν εγκαυχησηται τωι ενι, φλεγμαινων τηι πονηριαι.
Φανωμεν αλληλων αδελφοι, και τηι γενεσει, και τηι μεταστασει· και παν τες, ως εις,
κινδυνευσωμεν, και αντι παντων εκαστος. Ἐλεαζαρ, υποδεξαι· μητερ, επακο
λουθησον· Ἱερουσαλημ, θαψον τους εαυτης νεκρους μεγαλοπρεπως, αν τι τοις
ταφοις υπολειφθηι. ∆ιηγου τα ημετερα, και τοις υστερον δεικνυ, και τοις σοις
ερασταις το της μιας γαστρος ευσεβες πολυανδριον.» 35.925
Ηʹ. Οι μεν δη ταυτα και ειποντες, και πραξαντες, 35.925 και ως συων οδοντες
αλληλους θηξαντες εν ταξει της ηλικιας, και ισοτητι της προθυμιας διεκαρτερουν.
Ἡδονη και θαυμα τοις ομοφυλοις· φοβος και κατα πληξις τοις διωκουσιν, οι κατα
παντος του εθνους στρατευσαντες, αδελφων επτα συμψυχιας υπερ ευσε βειας
αγωνιζομενων, τοσουτον ηττηθησαν, ωστε μηδε περι των αλλων εχειν ετι χρηστας
τας ελπιδας. Ἡ δε γενναια μητηρ, και οντως εκεινων των τοσου των και τοιουτων
την αρετην, το μεγα του νομου θρεμμα και μεγαλοψυχον, τεως μεν χαραι και φοβωι
συμμικτος ην, και δυο παθων εν μεταιχμιωι· χαραι, δια την ανδρειαν και τα ορωμενα·
φοβωι, δια το μελλον, και την υπερβολην των κολασεων· και ως νεοσσους ορνις,
οφεως προσερπυζοντος, η τινος αλλου των επιβουλων, περιιπτατο, περιετρυζεν,
ηντι βολει, συνηγωνιζετο, τι μεν ου λεγουσα; τι δε ου πραττουσα των προς νικην
επαλειφοντων; Ἥρπαζε τας ρανιδας του αιματος, υπεδεχετο τα λακισματα των
μελων, προσεκυνει τα λειψανα· τον μεν συν ελεγε, τον δε παρεδιδου, τον δε
παρεσκευαζεν. Ἐπ εφωνει πασιν. «Ευγε, ω παιδες, ευγε, αριστεις εμοι, ευγε,
ασωματοι σχεδον εν σωμασιν, ευγε, προσταται του Νομου, και της εμης πολιας, και
της θρεψαμενης υμας πολεως, και εις τοδε αρετης προαγου σης. Ἔτι μικρον, και
νενικηκαμεν. Κεκμηκασιν οι βασανισται, τουτο φοβουμαι μονον. Ἔτι μικρον, και
μακαρια μεν εν μητρασιν εγω, μακαριοι δε υμεις εν νεοις. Ἀλλα ποθειτε την μητερα;
Ουκ απολειψο μαι υμων, τουτο υμιν υπισχνουμαι· ουχ ουτως εγω μισοτεκνος.» Θʹ.
Ἐπει δε τελειωθεντας ειδεν, και το ασφα λες ειχεν εκ της συμπληρωσεως, διαρασα
την κεφαλην μαλα φαιδρως, ωσπερ τις Ὀλυμπιονικης, εν υψηλωι τωι φρονηματι, και
τας χειρας εκτεινασα, μεγαληι και λαμπραι τηι φωνηι· «Ευχαριστω σοι, φησι, Πατερ
αγιε, και σοι, παιδευτα νομε, και σοι πατερ ημων και προαγωνιστα των τεκνων των
σων Ἐλεαζαρ, οτι τον των εμων ωδινων καρπον παρ εδεξασθε, και οτι μητηρ
εγενομην πασων μητερων ιερωτερα. Ουδεν υπελιπομην κοσμωι, παντα Θεωι 35.928
παραδεδωκα, τον εμον θησαυρον, τας εμας γηροκο μους ελπιδας, Ὡς μεγαλοπρεπως
τετιμημαι! ως υπερβαλλοντως γεγηροκομημαι! Ἀπεχω τα τροφεια, ω παιδες. Ειδον
υπερ αρετης αγωνιζομενους υμας, παντας στεφανιτας εθεασαμην. Ὡς ευεργετας ορω
τους βασανιστας· μικρου και τωι τυραννωι χαρι τας ομολογω της ταξεως, οτι με
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τελευταιαν εταμιευ σατο τοις κινδυνοις· ινα τον εμον τοκον προτερον θεατρισασα,
και καθ' εκαστον των παιδων αθλη σασα, ουτως επαπελθω συν ασφαλειαι τελειαι τε
λειοις θυμασιν. Ου σπαραξομαι κομην, ου διαῤρηξω χιτωνα, ου ξανω σαρκας ονυξιν,
ουκ εγερω θρηνον, ου καλεσω τας συνθρηνουσας, ου συγκλεισω εις σκοτος, ινα και
αηρ συνθρηνησηι μοι, ουκ ανα μενω παρακλητορας, ουκ αρτον πενθιμον
παραθησομαι. Ταυτα γαρ των αγεννων μητερων, αι σαρκων μονον εισι μητερες, αις
οιχονται παιδες ανευ σεμνου τινος διηγηματος. Ἐμοι δε ου τεθνη κατε, φιλτατοι
παιδων, αλλ' εκαρποφορηθητε· ουκ εκλελοιπατε, αλλα μετεληλυθατε· ου
κατεξανθητε, αλλα συνεπαγητε· ου θηριον ηρπασεν υμας, ου κυμα επεκλυσεν, ου
ληιστης διεφθειρεν, ου νοσος δι ελυσεν, ου πολεμος παραναλωσεν, ουκ αλλο ουδεν η
μικρον η μειζον των ανθρωπινων. Ἐθρηνησα αν και μαλα σφοδρως, ει τι τουτων
υμιν συνεπεσεν. Ἐφανην αν τοτε τοις δακρυσιν, ως νυν τωι μη δα κρυσαι,
φιλοτεκνος. Ἔτι και ταυτα μικρα. Ὄντως αν υμας απεκλαυσαμην, ει κακως
εσωθητε, ει των βα σανων ηττηθητε, ει τινος υμων εκρατησαν, ως ηττηθησαν νυν οι
διωκοντες. Τα δε νυν, ευφημια, χαρα, δοξα, χοροστασιαι, φαιδροτητες τοις υπολει
φθεισιν. Ἐγω γαρ υμιν επισπενδομαι. Μετα Φινεες ταχθησομεθα, μετα Ἄννης
δοξασθησομεθα. Πλην οσον ο μεν εις, υμεις δε τοσουτοι ζηλωται πορ νοκτονοι, ου
σωματων πορνειαν, αλλα ψυχων εγκεν τησαντες. Και η μεν, ενα θεοσδοτον,
αρτιγενη και τουτον· εγω δε ανδρας επτα, και τουτους εκον τας Θεωι καθιερωσα.
Συμπληρουτω μοι και Ἱερε μιας τον επιταφιον, ου θρηνων, αλλ' ευφημων τελευτην
οσιαν. Ὑπερ χιονα ελαμψατε, υπερ γαλα ετυρωθητε, υπερ λιθον σαπφειρον το
συνταγμα υμων, Θεωι και γεγεννημενων και δεδομενων. Τι ετι; Προσθες, ω τυραννε,
καμε τοις παισιν, ει τις και παρ' εχθρων χαρις, ιν' ηι σοι σεμνοτερον το αγωνισ μα.
Ειθε μεν και δια πασων ηλθον των κολασεων, ινα αναμιξω τους εμους ιχωρας τοις
εκεινων 35.929 ιχωρσι, και ταις σαρξι τας γηραιας σαρκας. Ἀγαπω δια τους παιδας
και τα κολαστηρια· ει δε μη τουτο, αλλα την γε κονιν τηι κονει, και ταφος εις ημας
υπο δεξηται. Μη φθονησηις τελευτης ομοτιμου, τοις ομοτιμοις την αρετην. Χαιρετε,
ω μητερες, χαιρετε, ω παιδες. Ουτως εκτρεφετε τους εξ υμων προελθοντας· ουτως
εκτρεφεσθε. Καλον υποδειγμα δεδω καμεν υμιν· αγωνιζεσθε.»
Ιʹ. Ταυτα ελεγε, και προσετιθει τοις παισιν εαυτην. Τινα τροπον; Ὡς επι
νυμφωνα την πυρκαιαν δραμουσα (ταυτην γαρ κατεκριθη), και ουδε τους αγοντας
αναμεινασα, ινα μηδε σωμα ψαυσειεν αν αγνον αγνου και γενναιου σωματος. Ουτως
απελαυσε της ιερωσυνης Ἐλεαζαρ, μυηθεις και μυησας τα επουρανια, και ου τοις
εξωθεν ραντισμοις τον Ἰσραηλ αγιασας, αλλ' οικειοις αιμασι, και ποιησας την τε
λευτην τελευταιον μυστηριον· ουτω της νεοτη τος οι παιδες, ου ταις ηδοναις
δουλευσαντες, αλλα των παθων κυριευσαντες, και το σωμα καθαγνισαν τες, και
προς την απαθη ζωην μεταθεμενοι. Ουτως απελαυσε της πολυτεκνιας η μητηρ· ουτω
και ζωσιν εκαλλωπισατο, και απελθουσι συνανεπαυσατο· ους εγεννησε κοσμωι, Θεωι
παραστησασα, και τας εαυ της ωδινας τοις αθλοις απαριθμησασα, και του τοκου την
ακολουθιαν τοις θανατοις γνωρισασα. Ἀπο γαρ του πρωτου των παιδων μεχρι του
τελευταιου τα της αθλησεως, και ωσπερ εν κυματων επαναστα σεσιν, αλλος επ'
αλλωι την αρετην επεδεικνυτο, και εις το πασχειν ην προθυμοτερος, τοις του προει
ληφοτος κινδυνοις στομουμενος· ωστε αγαπαιν τον τυραννον, οτι μη πλειονων
εγεγονει μητηρ· μαλλον γαρ αν απηλθε κατηισχυμμενος, και ηττημενος. Και τοτε
πρωτον εγνω, μη παντα τοις οπλοις ισχυων, οποτε παισιν αοπλοις προσεβαλεν, ενι
μονωι, τηι ευσε βειαι, καθωπλισμενοις, και τωι παντα πασχειν προ θυμοτεροις, η δραιν
εκεινος παρεσκευαζε το.
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ΙΑʹ. Τουτο της Ἰεφθαε θυσιας ασφαλεστερον, και 35.932 μεγαλοπρεπεστερον.
Ου γαρ αναγκαιαν εποιει την επιδοσιν, ωσπερ εκει, επαγγελιας θερμοτης, και νικης
ερως απεγνωσμενης· αλλ' εκουσιος ιερουρ για, και μισθον εχουσα μονα τα
ελπιζομενα. Τουτο των ∆ανιηλ αθλων ουκ ατιμοτερον, παραδοθεντος εις βοραν
λεουσι, και τηι των χειρων εκτασει τους θηρας νικησαντος. Τουτο των εν Ἀσσυριαι
νεανισκων ου δευτερον, ους αγγελος ανεψυξεν εν πυρι, τον πα τρωιον νομον μη
καταλυσαντας, μηδε τροφην προσιε μενους βεβηλον και ανιερον. Τουτο των
υστερον υπερ Χριστου θυματων, εις φιλοτιμιαν ουκ ελαττον. Οι μεν γαρ, ο και
αρχομενος ειπον του λογου, τωι Χριστου κατηκολουθησαν αιματι· και Θεος ην οδη
γος των τοιουτων αθλων, τοσαυτην υπερ ημων εισενεγκων εισφοραν και ουτω
παραδοξον· τοις δε, ου πολλα, ουδε τοιαυτα τα της αρετης υποδειγματα. Τουτων την
καρτεριαν εθαυμασε μεν η Ἰουδαια πασα, και ως αυτη στεφανωθεισα ηγαλλετο και
διανιστατο. Και γαρ ην αγων ουτος, και αγωνων μεγιστος των πωποτε περισχοντων
την πολιν, η καταλυθηναι τον νομον κατα την ημεραν εκεινην, η δοξασθηναι· και
ως επι ξυρου τα πραγματα ειστηκει τοτε παντι τωι των Ἑβραιων γενει, τα της
εκεινων αθλησεως. Ἠγασθη δε και Ἀντιοχος, ουτω μεταβαλων εις θαυμα την
απειλην. Ἴσασι γαρ θαυμαζειν ανδρων αρετην και πολεμιοι, οταν, του θυμου
ληξαντος, η πραξις εφ' εαυτης δοκιμαζηται. Ὥστε και απηλθεν απρακτος, πολλα μεν
τον πατερα Σελευκον επαινεσας της εις το εθνος τιμης, και της εις το ιερον
μεγαλοψυχιας· πολλα δε Σιμωνα τον επαγαγοντα μεμψαμενος, ως και της
απανθρωπιας αιτιον και της αδοξιας.
ΙΒʹ. Τουτους μιμωμεθα, και ιερεις, και μητερες, και παιδες· οι μεν, εις την
Ἐλεαζαρου τιμην του πνευματικου πατρος, και λογωι, και εργωι το βελτιστον
παραδειξαντος· αι δε, της γενναιας μητρος, αληθως φιλοτεκνοι φανεισαι, και
Χριστωι τους εξ αυτων παραστησασαι, ινα και γαμος αγιασθηι δια της τοιαυτης
θυσιας· οι δε, τους ιερους αιδουμενοι παιδας, και την νεοτητα δαπανωντες, ουκ εν
τοις αισχροις παθεσιν, αλλ' εν τοις κατα των παθων αγωνισμασι, και προς τον καθ'
ημεραν Ἀντιοχον γενναιως ανδρι 35.933 ζομενοι πασι μελεσι πολεμουντα, και
διαφορως διωκοντα. Ποθω γαρ αθλητας εχειν, κατα παντα καιρον και τροπον, και
γενος απαν, και ηλικιαν απασαν, και φανερως πολεμουμενην, και αφανως
επιβουλευομενην· και βοηθεισθαι μεν τοις παλαιοις διηγημασι, βοηθεισθαι δε και
τοις νεοις, και πανταχοθεν, ωσπερ αι μελισσαι, συλλεγειν τα χρησιμωτατα εις ενος
κηριου φιλοτεχνιαν και γλυκασμον, ινα και δια Παλαιας και Νεας ευδοκιμηι Θεος εν
ημιν, ο εν Υιωι και Πνευματι δοξαζομενος, και γινωσκων τους ιδιους, και
γινωσκομενος υπο των ιδιων, ομολογουμενος τε και ομολογων, δοξαζομενος τε και
δοξαζων, εν αυτωι τωι Χριστωι, ωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


