Carmina dogmatica
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΕΠΗ.
ΒΙΒΛΟΣ Αʹ. ΕΠΗ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ.
ΤΟΜΗ Αʹ. ΕΠΗ ∆ΟΓΜΑΤΙΚΑ.
Αʹ. Περι του Πατρος.
Οιδα μεν ως σχεδιηισι μακρον πλοον εκπεροωμεν, Ἢ τυτθαις πτερυγεσσι προς
ουρανον αστεροεντα 398 Σπευδομεν, οισιν ορωρε νοος Θεοτητ' αναφαινειν, Ἣν ουδ'
ουρανιοισι σεβειν σθενος, οσσον εοικος, Ἢ μεγαλης Θεοτητος ορους, και οιακα
παντος. 399 Ἔμπης δ' (ουδε Θεον γαρ αρεσσατο πολλακι δωρον 399 Πλειοτερης απο
χειρος οσον φιλιης ολιγης τε), Τουνεκα θαρσαλεως ρηξω λογον. Ἀλλ' απο τηλε
Φευγετε, οστις αλιτρος· εμος λογος, η καθαροισιν, Ἠε καθαιρομενοισιν οδ' ερχεται·
οι δε βεβηλοι, Ὡς θηρες, Χριστοιο κατ' ουρεος ακροτομοιο Λαμπομενου, Μωσηι
νομον τ' ενι πλαξι γραφοντος, Αυτικα ρηγνυμενοισιν υπο σκοπελοισι δαμειεν.
Κεινοι μεν δη τοια· και ως Λογος ωσε κακιστους Ἡμετεροιο χοροιο θεημαχον ητορ
εχοντας. Αυταρ εγων οπα τηνδε προοιμιον εν σελιδεσσι Θησομαι, ην το παροιθε
θεοφρονες ανδρες εηκαν, Λαωι ταρβος αγοντες απηνει μαρτυρε μυθων, 400 Μωσης,
Ἡσαΐας τε (επισταμενοις δ' αγορευσω), Ἤτοι ο μεν νεοπηγα διδους νομον, ος δε
λυθεντος, Ουρανος εισαΐοι, χθων δεχνυσο ρηματ' εμοιο. Πνευμα Θεου, συ δ' εμοιγε
νοον και γλωσσαν εγειροις Ἀτρεκιης σαλπιγγα εριβρομον, ως κεν απαντες
Τερπωνται κατα θυμον οληι Θεοτητι μιγεντες. Εις Θεος εστιν αναρχος, αναιτιος, ου
περιγραπτος Ἤ τινι προσθεν εοντι, η εσσομενωι μετεπειτα, Αιων' αμφις εχων, και
απειριτος, Υιεος εσθλου Μουνογενους μεγαλοιο Πατηρ μεγας, ου τι πεπονθως Υιει,
των οσα σαρκος, επει νοος. Εις Θεος αλλος, Ουκ αλλος θεοτητι, Θεου Λογος, ουτος
εκεινου Σφρηγις κιννυμενη πατρωιος, Υιος αναρχου 401 Οιος, και μουνοιο
μονωτατος, ισοφεριστος, Ὥς κεν ο μεν μιμνηι γενετης ολος, αυταρ ογ' Υιος
Κοσμοθετης νωμευς τε, Πατρος σθενος ηδε νοημα. Ἓν Πνευμ' εξ αγαθοιο Θεου Θεος.
Ἔῤρετε παντες, Ους μη Πνευμ' ετυπωσεν εην θεοτητ' αναφαινειν, Ἀλλ' η βενθος
εχουσι κακως, η γλωσσαν αναγνον, Ἡμιφαεις, φθονεροι τε, νοημονες αυτοδιδακτοι,
Πηγη κευθομενη, λυχνος σκοτιοις ενι κολποις.
Βʹ. Περι του Υιου. Υιεα δε πρωτιστον αεισομεν, αιμα σεβοντες Ἡμετερων παθεων το
καθαρσιον. Ἦ γαρ αναγκη 402 Και βροτον ουρανιοισιν αρηγεμεν εινεκα γλωσσης
Μαρναμενης θεοτητι, κακοφρονος, αυτοφονοιο. Ουδεν εην μεγαλοιο Πατρος παρος.
Ὃς γαρ απαντα Ἐντος εχει, και Πατρος υπερτερον ουδεν· ο Πατρος Ἐκπεφυως
μεγαλοιο Θεου Λογος· αχρονος Υιος, Εικων αρχετυποιο, φυσις γεννητορος ιση.
Πατρος γαρ κλεος εστι παις μεγας, εκ δε φαανθη, Ὡς μονος οιδε Πατηρ τε και ος
Πατρος εξεφαανθη, Ουδεν γαρ θεοτητος εην πελας· αλλα τοδ' εμπης Πασιν ομως
μεροπεσσιν αριφραδες, ωσπερ εμοι γε, Ουδεν εμης θεμις εστι φερειν θεοτητι
γενεθλης, Ου ρυσιν, ουδε τομην κακοαισχεα. Ει γαρ εγωγε 403 Ουκ απαθης γενετωρ·
και γαρ δετος· ουτι παθητος, Ὅς τις παμπαν απηκτος, ασωματος. Ὧν γαρ απωθεν Εισι
φυσεις, τι το θαυμα και ει γεννησιες αλλαι; Ει χρονος εστιν εμειο παροιτερος, ου προ
Λογοιο Ὁ χρονος, ου γενετης εστ' αχρονος. Ἦμος αναρχος Ἦε Πατηρ θεοτητος
υπερτερον ουτι λελοιπως, Τημος και Πατρος Υιος, εχων Πατερ' αχρονον αρχην, Ὡς
φαος ηελιοιο μεγαν περικαλλεα κυκλον· Ει και ειδεα παντα κατω μεγαλοιο Θεοιο,
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ὄφρα κε μη τι Πατρος και Υιεος αιεν εοντων Μεσσηγυ στησαντες, αποῤρηξωμεν
ανακτα Υιον Πατρος ανακτος. Ὃ γαρ παρος εστι Θεοιο, Ἢ χρονος, ηε θελησις, εμοι
τμηξις θεοτητος. 404 Ὡς Θεος, ως γενετης, γενετης μεγας. Ει δε μεγιστον Πατρι το μη
τιν' εχειν κεδνης θεοτητος αφορμην, Ουθ' ησσον μεγαλοιο Πατρος γεννηματι σεπτωι
Τοιην ριζαν εχειν. Τωι μη Θεον ειργε Θεοιο. Ου γαρ αποπροθι Πατρος εγνως Παιν. Ἡ
δ' αγενητος Φωνη, γεννησις τε Πατρος απο, ου θεοτητος Ἔπλετο ειδεα δισσα· τις
επλασεν, αμφι δ' εκεινην Ἀμφοτερ' εκτος εοντα, φυσις δ' ακεαστος εμοιγε· Ει μεν δη
γεννησιν εχει Λογος, ουτε Πατηρ τι Σαρκος, ασαρκος εων επιδεξεται (ουποτε τοσσον
Ἀνθρωπων νοος εστιν ατασθαλος ωστε νοησαι), Και Θεον Υιον εχεις, γεννητορος
αξιον ευχος. Ει δ' επιηρα φερων Πατρος μεγαλου θεοτητι Μαψιδιως, κενεον τε δεος
πραπιδεσσι χαρασσων, 405 Την μεν απαρνησαιο, βαλοις δ' ες κτισματα Χριστον,
Ἀμφοτερων θεοτητα καθυβρισας, ω κενεοφρον, Τον μεν Παιδος αμερσας, ο δ' ου
Θεος, ειπερ ετυχθη. Παν γαρ ο μη ποτε ην, αυτων τοδε· καν τι Θεοιο Τοις μεγαλοισι
λογοισι μενοι, και εμπεδον ειη. Τις δε λογος, σε μεν ενθεν αφορμηθεντα, φεριστε,
Τοις Χριστου παθεεσσι Θεον μετεπειτα γενεσθαι, Τον δ' υπο δεσμα φερειν, και σον
καλεειν ομοδουλον ∆ουλοσυνης γεραεσσι τιμωμενον αντι Θεοιο; Ει μιν ετευξεν
επειτα Θεος μεγας οργανον εσθλον (Χαλκευς ως ραιστηρα πονησαμενος δι' αμαξαν),
Ὥς κεν εμ' Ἀρχεγονοιο Θεος χειρι κτεατισσηι· Ὡδ' αν και Χριστοιο πελοι κτισις
ουρανιοιο 406 Πολλον αρειοτερη, κεινης Λογος ει περ εκητι Ου κεινη Χριστοιο. Τις
αν ταδε μυθησαιτο; Ει δ' οτι σωμ' υπεδεκτο τεοις παθεεσσιν αρηγων, Τουνεκα και
θεοτητι μεγακλει μετρ' επιθησεις· Ἤλιτεν ος σ' ελεηιρεν; εμοι δε γε πλειον αγητος·
Ουτε τι γαρ θεοτητος απεξεσε, και μ' εσαωσεν, Ἰητηρ δυσοδμοισιν επικυψας
παθεεσσιν. Ἦν βροτος, αλλα Θεος. ∆αβιδ γενος, αλλ' Ἀδαμοιο Πλαστης. Σαρκοφορος
μεν, αταρ και σωματος εκτος. Μητρος, παρθενικης δε· περιγραφος, αλλ' αμετρητος.
Και φατνη μεν εδεκτο, Μαγοις δε τε ηγεμονευεν Ἀστηρ, δωροφοροι δ' αρ' εβαν, και
γουνατ' εκαμψαν. Ὡς βροτος ηλθ' επ' αγωνα, υπερσχεθε δ' ως αδαμαστος 407
Πειραστην τρισσοισι παλαισμασιν· ειδαρ υπεστη, Θρεψε δε χιλιαδας, υδωρ τ' εις
οινον αμειψε. Λουσατο, αλλ' εκαθηρεν αμαρταδας, αλλ' εβοηθη Πνευματι βρονταιης
φωνης υπο Υιος Ἀναρχου· Ὡς βροτος υπνον εδεκτο, και ως Θεος ευνασε ποντον.
Γουνα καμεν, παρετοις δε μενος και γουνατ' επηξεν. Ευξατο· τις δ' εσακουσε
λιταζομενων αμενηνων; Ἦν θυος, αρχιερευς δε· θυηπολος, αλλα Θεος περ. Αιμ'
ανεθηκε Θεωι, κοσμον δ' εκαθηρεν απαντα. Και σταυρος μιν αειρε, παγη δ' ηλοισιν
αμαρτας. Ἀλλα τι μοι τα εκαστα λεγειν; νεκυεσσιν εμιχθη, Ἔγρετο δ' εκ νεκυων,
νεκρους δ' ανεγειρε παροιθεν Ἐκεινα βροτεης πενιης, οδε πλουτος ασαρκου· 408 Μη
συ γε τοις βροτεοισιν ατιμαζοις θεοτητα, Κεινηι δε χθονιην μορφην ερικυδεα τευχειν,
Ἣν, σοι γ' ευμενεων, μορφωσατο αφθιτος Υιος.
Γʹ. Περι του αγιου Πνευματος. Θυμε, τι δηθυνεις; και Πνευματος ευχος αειδε, Μηδε
τεμηις μυθοισιν, ο μη φυσις εκτος εθηκε. Πνευμα μεγα τρομεωμεν, ομοιθεον, ωι Θεον
εγνων, Ὃς Θεος εστιν εναντα, και ος Θεον ενθαδε τευχει· Πανσθενες, αιολοδωρον,
αγνης υμνημα χορειης, Ουρανιων χθονιων τε φερεσβιον, υψιθοωκον, Πατροθεν
ερχομενον, θειον μενος, αυτοκελευστον, Ουτε Παις (μουνος γαρ ενος Παις εσθλος
αριστου), 409 Ουτ' εκτος θεοτητος αειδεος, αλλ' ομοδοξον. Ὅστις δ' εν σελιδεσσι
θεοπνευστοιο νομοιο Πνευματος ουρανιοιο λαβειν ποθεει θεοτητα, Πολλας μεν
πυκινας τε τριβους εις εν συνιουσας Ὄψεται, ην εθεληισι, και ει τι Πνευματος αγνου
Ειρυσεν ηι κραδιηι, και ει νοος οξυ δεδορκεν. ει δε γυμνην ποθεει φωνην θεοτητος
εραννης, Ἴστω μη πινυτον ποθεων λογον. Ου γαρ ευκει, Μη πω της Χριστοιο
βροτων πλεονεσσι φανεισης, Ἄχθος αγειν κραδιηισιν αφαυροτατηισιν απιστον. Ουδε
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γαρ αρχομενοισι τελειοτεροιο λογοιο Καιρος. Τις δ' αμυδροισιν ετ' ομμασιν η πυρος
αυγας ∆ειξεν ολας, η φωτος απληστοτεροιο κορεσσεν; Λωιον, ην κατα μικρον αγηις
πυριθαλπεας αυγας, 410 Μη πως και γλυκεροιο φαους πηγας τι χαλεψηις. Ὡς γαρ
Πατρος ανακτος ολην θεοτητα προφαινων Προσθε λογος, Χριστοιο μεγα κλεος
αυγαζεσκε Παυροισιν πινυτοισι φαεινομενον μεροπεσσιν, Ὣς και Παιδος επειτα
φαεινοτερην αναφαινων, Πνευματος αιγληεντος υπηστραψεν θεοτητα. Βαιον τοισδ'
υπελαμψε, το δε πλεον ημιν ελειπεν, Οις ρα και εν γλωσσηισι πυρος μετεπειτ'
εμερισθη, Σημα φερον θεοτητος, οτ' εκ χθονος αλτο Σαωτηρ. Και γαρ πυρ Θεον οιδα
κακοις, ως φως αγαθοισιν. Ουτω σοι θεοτητα συνηγαγον. Ει δε τεθηπας Υιον τ' ουχ
Υιον τε μιης θεοτητος ακουων, Μυθοις τ' αντιθετοισιν ευστροφεεσσι πεποιθας ∆ωσει
κανθαδ' εμοιγε Θεος λογον αυτος επελθων. 411 Ἐξ ενος αρχεγονοιο δαμαρ και Σηθ
εγενοντο, Ἡμιτομος, δυαδος τε γονος θεσμοισι γαμοιο· Ου τεκτη, τεκτος τε, βροτοι
γε μεν εσκον ομοιως. Των συ μνωομενος μηδεν Θεοτητος ατιζειν, Προσθε φερων
τοδ' ενερθεν. Ἴη φυσις εστιν, αμετρον, Ἄκτιστον, αχρονον, εσθλον, ελευθερον, ηδ'
ομοσεπτον, Εις Θεος εν τρισσοις αμαρυγμασι κοσμον ελισσων. Τοισιν εγω νεος αλλος
εγειρομαι, ευτε λοετρωι Θαπτομενου θανατοιο παλισσυτος ες φαος ελθω. Τρισση γαρ
θεοτης με φαεσφορον εξανετειλεν. Ου σε, καθαρσι φιλη, ου ψευσομαι. Ει θεοτητι 412
Λουσαμενος θεοτητα διατμηξαιμι φαεινην, Λωιον ην ... τρομεω δε κακου μυθοιο
τελευτην, Ἐλπωρηι θειοιο χαρισματος ηδε λοετρων. Ει μ' ολον εξεκαθηρεν, ολος και
σεπτος εμοιγε Ἔστι Θεος. Το δ' αν ισον εχοι βροτος οστις αλιτρος, Αυτος εην
θεοτητα, Θεου γερας, ανδιχα τεμνων. Ει τινα δ' η περι Παιδος ακουομεν, η αγαθοιο
Πνευματος εν θειοισι λογοις και θειοφοροισιν Ἀνδρασιν, ως ρα Θεοιο τα δευτερα
Πατρος εχουσιν, Ὧδε νοειν κελομαι σε λογοις Σοφιης βαθυκολπου Ὡς εις ριζαν
αναρχον ανερχεται, ου θεοτητα Τεμνει, οφρα κεν οιον εχηις κρατος, ου πολυσεπτον.
413 Ἐκ μοναδος Τριας εστι, και εκ Τριαδος μονας αυθις, Ουτε πορος, πηγη, ποταμος
μεγας, εν τε ρεεθρον, Ἐν τρισσοισι τυποισιν ελαυνομενον κατα γαιης· Ουτε δε
πυρκαιης λαμπας παλιν εις εν ιουσα, Ουτε λογος προιων τε νοου, και ενδοθι μιμνων,
Ουτε τις εξ υδατων κινημασιν ηλιακοισι, Μαρμαρυγη, τοιχοισι περιτρομος,
αστατεουσα, Πριν πελασαι φευγουσα, παρος φυγεειν πελαουσα. Ουδε γαρ αστατος
εστι Θεου φυσις, ηε ρεουσα, Ἠε παλιν συνιουσα· το δ' εμπεδον εστι Θεοιο. Ἀλλ' ωδ'
αν φρονεων καθαρον θυος ενδοθι ρεζοις. Ἐν τρισσοις φαεεσσιν ιη φυσις εστηρικται.
414 Ουτε μονας νηριθμος, επει τρισιν ιστατ' εν εσθλοις Ουτε Τριας πολυσεπτος, επει
φυσις εστ' ακεαστος. Ἡ μονας εν θεοτητι, τα δ' ων θεοτης τρισαριθμα. Εις Θεος εστιν
εκαστον, επην μονον εξαγορευηις. Εις Θεος αυθις αναρχος, οθεν πλουτος θεοτητος,
Ευτε τριων τινα μνηστιν εχηι λογος, ως το μεν ειη Των τρισσων φαεων σεπτον
κηρυγμα βροτοισι, Τωι δε μονοκρατιην εριλαμπεα κυδαινωμεν, Μηδε θεων αγορηι
τερπωμεθα τηι πολυαρχωι. Ἴσον γαρ πολυαρχον εμοι και παμπαν αναρχον
Μαρναμενον. ∆ηρις δε διαστασις· η δ' επι λυσιν Σπευδει. Τωι Θεοτητος εκας
πολυαρχον εμοιγε. Τρεις δε θεους καλεοιεν, οσους χρονος, ηε νοημα, 415 Ἢ κρατος,
ηε θελησις απ' αλληλων εκεαυσεν. Αυτου ταυτον εκαστον αδηριτον ου ποτ' εοντα.
Της δ' αρ' εμης Τριαδος εν μεν σθενος, εν δε νοημα, Ἓν κλεος, εν δε κρατος. Τωι και
μονας εστιν αρευστος, Ἀρμονιηι θεοτητος ιηι μεγα κυδος εχουσα. Τοσσον εμοις
φαεεσσι Τριας σελας εξεκαλυψεν, Ἐκ πτερυγων θειου τε πετασματος ενδοθι νηου,
Τοις υπο κευθετ' ανασσα Θεου φυσις. Ει δε πλεον τι Ἀγγελικοισι χοροισι, τοδε πλεον
η Τριας ιστω.
∆ʹ. Περι κοσμου. Ει δ' αγε και μεγαλοιο Θεου κτισιν υμνειωμεν, ∆οξαις
ψευδομενηισιν εναντια δηριοωντες. 416 Εις Θεος· υλη δ' αυτε και ειδεα μυθος
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αφαυρος, Ἑλληνων πινυτοισι νοουμενα ως συναναρχα. Των μεν οσα πλασσουσι
θεους μορφωματα σεπτα, Ουκ εσαν, αλλα γενοντο, Θεου μεγαλοιο θελοντος. Τις δ'
υλην ποτ' οπωπεν ανειδεον, η τις αυλον Μορφην, και μαλα πολλα νοου στροφαλιγξι
μογησας; Ουδε γαρ αχροον ευρον εγω δεμας, η τιν' ασωμον Χροιην. Τις διεκρινεν α
μη φυσις, εις εν αγουσα; Ἀλλ' εμπης τεμνωμεν· αθρει δε μοι, ει μεν αμικτα Παμπαν
εην, πως εις εν εληλυθεν, η τις ο κοσμος Ἕστακεν ανδιχα παντα διαμπερες; Ει δ'
επιμικτα, Πως μιχθη; τις εμιξε Θεου διχα; ει δε κεραστης Ἔστι Θεος, τουτον και
κτιστορα δεχνυσο παντων. 417 Ειδος και κεραμευς πηλωι βαλε κυκλον ελισσων,
Χρυσωι χρυσοχοος, λαοξοος οισι λιθοισι. ∆ος πλεον ημετερης τι Θεωι φρενος, ω
φιλαναρχε. Ὕλη το πλεον εστι συν ειδεσι κινυμενοισι. Νωσατο, και τα γενοντο
ενειδεα· θεια νοησις, Ἡ παντων γενετειρα πολυπλοκος. Ου γαρ εοικε Ζωγραφον ως
τιν' εοικος απ' ειδεος ειδος εγειρειν ∆ερκομενον προπαροιθε τα μη νοος εγραφεν
οιος. Και συ, Μανιχαιοιο κακον σκοτος, ου παρος ηες Ἀκροτατοιο φαους αντιθρονον.
Ει Θεος ηεν, Ου σκοτος. Ου γαρ εοικε Θεωι κακον αντιφεριζειν. Ει σκοτος, ου Θεον
οιδας. Ὁμοφρονεειν μεν ακοσμον· Μαρναμενων δε, το καρτος αρειονος. Ἰσοπαλεις
δε, 418 Τις τριτος εις εν αγων σοφιηι και νεικεα λυων; Και τοδε θαυμα μεγιστον, επει
μοθον αινον εγειρεις, Αυθις ομοφρονεοντα τιθεις, επελησαο χαρμης. Ψυχη και δεμας
ειμι. Το μεν θεοτητος αποῤρωξ Φωτος απειρεσιοιο· το δε σκοτιης απο ριζης Σοι
πλασθη. Τα δε πολλον αποπροθεν εις εν αγειρας· Ει ξυνη φυσις ειμι, λυω μοθον. Ει
μοθος αινος, Ἔμπεδος, ουκετ' εγω πλεκτη φυσις αμφοτερωθεν. Ου γαρ μαρναμενων
ξυνος γονος, αλλα φιλευντων. Τοιος μεν κραδιης της σης ζοφος. Αυταρ εμοιγε Εις
Θεος εστιν αναρχος, αδηριτος, εν φαος εσθλον, Ἁπλων τε πλεκτων τε νοων σθενος
υψιθεοντων, 419 Ουρανιων χθονιων τε· το δε σκοτος υστατον ηλθεν, Ου φυσις
εστηκυια περιγραφος, ημετερη δε Τουτο πελει κακιη. Κακιη δε τε λυσις εφετμης, Ὡς
νυξ ηελιοιο δυσις, νεοτητος αφαυρον Γηρας. Χειμα δ' ενεγκεν ανω δρομος ηελιοιο
Φρικτον. Ὁ μεν πρωτιστος εν ουρανιοις φαεεσσιν Ἧς υπεροπλιηισι φαος και κυδος
ολεσσας, Αιεν απεχθαιρει μεροπων γενος. Ἐκ δ' αρ' εκεινου Γευσατο και κακιης
πρωτος βροτος ανδροφονοιο, Και θανατου, ριπισαντος εμοι φλογα οισι δολοισιν.
Ἥδε μεν οψιγονοιο κακου φυσις, ης περ εκεινος Ἔστι πατηρ. Λωβη μεν ιος
κρατεροιο σιδηρου· 420 Λωβην δ' αυτοδαικτος εγω κακιην εφυτευσα, Ἑσπομενος
φθονεροιο παλαισμασιν ην δια μητιν. Κοσμε, συ δ' ει μεν εης τημος Τριας, εγγυς
αναρχου Κυδει. πως δε σε τοσσον αποπροθι φωτες εθηκαν Χριστοφοροι, θειων τε
δαημονες, ωστε μετρεισθαι Ου μαλα πολλον αριθμον ελισσομενων ενιαυτων, Ἐξοτε
πηξε μεγας σε Θεου Λογος; Ει δ' αρ' επειτα Πηχθης, φραζωμεσθα τι κιννυτο θεια
νοησις (Ουδε γαρ εστιν απρηκτος εμοι Θεος, ουδ' ατελεστος), Πριν τοδε παν στηναι
τε και ειδεσι κοσμηθηναι. Αιωσιν κενεοισιν υπερτατος εμβασιλευων, Κιννυτο
καλλεος οιο φιλην θηευμενος αιγλην, 421 Τρισσοφαους Θεοτητος ομον σελας
ισοφεριστον, Ὡς μουνηι Θεοτητι, και ων Θεος, εστ' αριδηλον. Κιννυτο και κοσμοιο
τυπους ους στησατο λευσσων Οισιν ενι μεγαλοισι νοημασι κοσμογονος νους
Ἐσσομενου μετεπειτα, Θεωι δε τε και παρεοντος. Παντα Θεωι προπαροιθεν, ατ'
εσσεται, οσσ' εγενοντο, Ὅσσα τε νυν παρεασιν. Ἐμοι χρονος ωδε κεασσε, Προσθε τα
μεν, τα δ' οπισθε· Θεωι δε τε εις εν απαντα, Και μεγαλης Θεοτητος εν αγκοινηισι
κρατειται. Τουνεκεν οσσον ετετμεν εμος νοος εισαΐοιτε. Νους ωδινεν απαντα, ραγη
δ' εις υστερον ωδις, Ὥριος, ευτε Θεοιο μεγας Λογος εξεκαλυψεν. 422 Ἤθελε μεν
νοεραν στηναι φυσιν, ουρανιην τε Και χθονιην, πρωτοιο διαυγεα φωτος εσοπτρα,
Την μεν ανω στιλβουσαν, υποδρηστειραν ανακτος, Πλησιφαη, μεγαλην, την δ'
ενθαδε κυδος εχουσαν, Πηγαζων θεοτητα, οπως πλεονεσσιν ανασσηι Ουρανιοις,
πλεονων τε πεληι φαος ολβιοδωρον. Ἥδε γαρ εστιν ανακτος εμου φυσις ολβον
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

οπαζειν. Ὄφρα δε μη πελαουσα Θεωι κτισις αντιθεοιο Κυδεος ιμειρουσα, φαος και
κυδος ολεσσηι (Μετρα φερειν γαρ αριστον, αμετριη δε κακιστον), Τουνεκεν
εσσομενοισι φιλα φρονεων Λογος αιπυς Τηλε βαλε Τριαδος μεν οσον φαος
αμφιθοωκον, Ἀγγελικων τε χορων βροτεην φυσιν, αγγελικην μεν 423 Ου μαλα
πολλον ανευθε παραστατιν, ημετερην δε Και μαλα πολλον ανευθεν, επει χθονος
εκγενομεσθα Μιχθεισης Θεοτητι· απλη δε τε φυσις αρειων. Κοσμων δ' ος μεν εην
προγενεστερος ουρανος αλλος, Θειοφορων χωρημα, μονοις τε νοεσσι θεητον,
Παμφαες, εις ον επειτα Θεου βροτος ενθεν οδευει, Ευτε Θεος τελεθηισι, νοον και
σαρκα καθηρας· Αυταρ ο γε θνητοισι παγη θνατος, ηνικ' εμελλε Στησεσθαι φαεων τε
χαρις κηρυξ τε Θεοιο, Καλλεΐ τε μεγεθει τε, και εικονος εμβασιλευμα· Πρωτος δ'
υστατιος τε Θεου μεγαλοιο λογοισι.
424 Εʹ. Περι Προνοιας. Ὧδε μεν ευρυθεμεθλον επηξατο κοσμον απειρον Νους μεγας,
εντος απαντα φερων, και παντος υπερθεν Αυτος εων· τι δε μηχος αχωρητοιο
λαβεσθαι; Αυταρ επει μιν ετευξεν, αγει πρωτης υπο ριπης, Πληγης ως υπο ρομβον
επειγομενον στροφαλιγξι, Κιννυμενον μεγαλοισιν ακινητοισι λογοισιν. Ουτε γαρ
αυτοματη φυσις κοσμοιο τοσουτου Και τοιου, τωι μηδεν ομοιιον εστι νοησαι· Μη
τοσον αυτοματοισιν επιτρεψητε λογοισι. Τις δε δομον ποτ' οπωπεν, ον ου χερες
εξετελεσσαν; 425 Τις ναυν, η θοον αρμα; τις ασπιδα και τρυφαλειαν; Ουτ' αν τοσσον
εμεινεν επι χρονον, ειπερ αναρχος, Και χορος αν ληξειεν ανηγεμονευτος εμοιγε.
Ουτ' αλλον τιν' εοικος εχειν σημαντορα παντος, Ἠε τον ος μιν ετευξεν. Ὁδ' αστερας
ηγεμονηας Ἡμετερης γενεης τε βιου θ' αμα παντος οπαζων, Αυτοις δ' αστρασιν ειπε
τιν' ουρανον αλλον ελιξεις; Και τωι δ' αυ παλιν αλλον, αει τ' επ' αγουσιν αγοντας;
Εις βασιλευς πλεονεσσι συναστερος, ων ο μεν εσθλος, Ὃς δε κακος, ρητηρ τις, ο δ'
εμπορος, ος δ' αρ' αλητης, Τον δε φερει θρονος αιπυς υπερφρονα. Ἐν δε τε ποντωι
Και πολεμωι πλεονεσσιν ομος μορος αλλογενεθλοις. Ἀστερες, ους συνεδησαν, ομον
τελος ου συνεδησε. 426 Κεινους δ' ους εκεασσαν, ομη συνεδησε τελευτη. Ει μεν δη
καθ' εκαστον εχει πρωτη τις αναγκη, Μυθος οδ'· ει δ' αρα της κρατεει ξυνη τις
αρειων, Τειρεα τειρεσιν εστιν εναντια. Τις δ' αρ' ο μιξας; Ὃς γαρ δη συνεδησε, και ην
εθεληισιν ελυσεν. Ει δε Θεος, πως πρωτον, ο μοι Θεος εξετιναξεν; Ει μη και Θεον
αυτον υπ' αστρασι σοισιν ελιξηις. Ει δ' ου τις κρατεων, πως στησεται; Ου γαρ οπωπα.
Κεινοι μεν τοιοισι λογοις Θεον εκτος εχοιεν. Ἢ γαρ δη Θεος εστιν, η αστερες
ηγεμονηες. Αυταρ εγω τοδε οιδα, Θεος ταδε παντα κυβερναι, Νωμων ενθα και ενθα
Θεου Λογος οσσα θ' υπερθεν, Ὅσσα τ' ενερθεν εθηκε νοημασι· τοις μεν εδωκεν 427
Ἁρμονιην τε δρομον τε διαρκεα εμπεδον αιει, Τοις δε βιον στρεπτον τε, και ειδεα
πολλα φεροντα· Ὧν το μεν ημιν εφηνε, τοδ' εν κευθμωσι φυλασσει Ἧς σοφιης,
θνητου δ' εθελει κενον ευχος ελεγχειν. Και τα μεν ενθαδ' εθηκε, τα δ' ημασιν
υστατιοισιν Ἀντησει. Κειρει δε γεημορος ωρια παντα, Ὡς και Χριστος αριστος εμου
βιοτοιο δικαστης. Ουτος εμος λογος εστιν αναστερος, αυτοκελευθος. Ὡροθετας δε συ
μοι και λεπταλεας αγορευε Μοιρας, ζωοφορους τε κυκλους και μετρα πορειης· Λυε
δε μοι ζωης τε νομους, και ταρβος αλιτροις, Ἐλπωρην τ' αγαθοισιν ες υστερον
αντιοωσαν. 428 Ει γαρ κυκλος απαντα φερει, κεινου περιωγηι Ῥοιζουμαι, το θελειν
δε και αυτογε κυκλος εποισει, Ουδε τις εστιν εμοιγε ροπη προς κρεισσον αγουσα,
Βουλης ηδε νοοιο, πολος δε με τηιδε κυλινδει. Σιγασθω Χριστοιο μεγα κλεος αγγελος
αστηρ Ἀντολιηθε Μαγοισιν επι πτολιν ηγεμονευσας, Ἔνθα Χριστος ελαμψε βροτου
γονος αχρονος Υιος. Ου γαρ των τις εην οσσων φραστηρες εασσιν Ἀστρολογοι,
ξεινος δε και ου παρος εξεφαανθη, Ἑβραικηισι βιβλοισιν ορωμενος, ων απο παιδες
Χαλδαιων προμαθοντες, οσοις βιος αστροπολευειν, Μουνον απο πλεονων
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θηευμενοι, ους εδοκευον, 429 Ἀρτιφαη τροχαοντα κατ' ηερος αντολιηθεν Ἑβραιων
επι γαιαν, ετεκμηραντο ανακτα· Τημος οτ' αστρολογοισιν ομου πεσε μηδεα τεχνης,
Ἀστρολογων τον ανακτα συν ουρανιοισι σεβοντων. Ἀλλ' οι μεν περοωεν εην οδον,
ηνπερ εταξε Χριστος αναξ, πυροεντες, αειδρομοι, αστυφελικτοι, Ἀπλανεες τε πλανοι
τε παλιμποροι, ως ενεπουσιν, Ειτε τις ατροφος εστι πυρος φυσις, ειτε τι σωμα,
Πεμπτον ο δη καλεουσι, περιδρομον οιμον εχοντες· Ἡμεις δ' ημετερην οδον ανιμεν.
Εις λογικην γαρ Σπευδομεν, ουρανιην τε φυσιν, και δεσμιοι αιης. 430
ʹ. Περι της αυτης. Ἔῤροιεν οι το Θειον εξηρνημενοι, Και μηδε την αφραστον
ευαρμοστιαν Του παντος εις τιν' αναφεροντες αιτιαν Ποιητικην τε και συνεκτικην
ολων. Ἔῤροιεν οι θεων τιν' εσμον ειδοτες, Ἢ δαιμονων καλων τε και κακων
κρατος. Ἔῤροιεν οι Προνοιαν εξηρνηκοτες, Ὥσπερ το σωζεσθ' εκ Θεου δεδοικοτες·
Ἀλλ' η φοραι νεμοντες αστατωι το παν, Ἢ και διδοντες αστερων κινημασι, Τοις πως,
ποθεν τε, κακ τινος, κινουμενοις· 431 Ει μεν Θεου, πως πρωτον, ο στρεφει Θεος; Του
γαρ πλεκοντος εστι και μεταπλεκειν. Ει δ' ου Θεου, πως στησετ' εξ αναρχιας, Ἢ και
μαχης του κρεισσονος; Πως δ' ου μαχη; Ἡ γαρ προνοιας αρσις, ανταρσις Θεου· Ει μη
συ ποιεις και Θεον πεπρωμενον, Φεροντ' ακοντα την πλοκης τυραννιδα. Ουτω μεν
ουτοι σφων αλισκονται λογοις. Ἡμιν δ' αγει μεν εις Θεος το παν τοδε, Σοφως
ελισσων και πλεκων, ως αν θεληι, Τοις αυτος αυτου νευμασι τε και λογοις, Καν μη τα
παντα δεξιως στρεφειν δοκηι. Πολλοι γε μην καμνουσι και σοφωτατων, Τοις τηιδ'
ανισοις, και παλαι και νυν ετι. Τι δει λεγειν απαντας; αλλα μοι σκοπει 432 ∆αυιδ τι
πασχει· τους κακους ορων καλως Πραττοντας (ως δοκουσι), σφοδρ' ειλιγγιαι, Μη τις
φοραι δωι την φυσιν των πραγματων, Ὡς ουκ επιστατουντος ημιν ουδενος. Ὁ δ'
αυτος οιδε την λυσιν· Το γαρ τελος Παντων σκοπει μοι, φησιν, ως αντιστροφον.
Ἔσπειρας· οψει της σπορας και τον σταχυν. Ει δ' αγνοεις συ τους λογους, ου και
Λογος· Ουδε γαρ, ει συ της γραφης, και ζωγραφος· Ουδ' ει συ γραμμων, και
γεωμετρης ο συ. Το μεν κατειληφας τι, τωι δ' επου σοφως. Ἔστιν λογος και τουτο,
πειθεσθαι λογωι. Ει παντα δηλα, που το πιστευειν, λεγε. Πιστις γαρ εστιν απραγμων
συναινεσις Ἐγω δε και τουτ' εννοω σοφως ισως· 433 Ου ταυτα εισιοντι σοι
καθυπεσχομην, 433 Πλουτειν, αμεριμνειν, ευσθενειν, η ευτεκνειν· Ευζωΐαν δε και τα
προσδοκωμενα· Ὡς αντι των νυν προσδοκαιν τα μειζονα. Πως ουν δικαιον, ωσπερ εν
συναλλαγηι, Και το πραθεν ζητειν σε, και το χρημ' εχειν; Ει μη μονωι σοι τουτο των
παντων γερας. Ὡς σφοδρ' απληστον, και ξενης συνεισφορας! Ἢ κεινα ριψον,
φιλτατ', η και ταυτα δος· Ει περ τι δει σοι τον σον εσταναι λογον, Μηδ' εκτος ερχηι
των καλως συγκειμενων. Πως ουν, αν ειποις, τοις παλαι και ταυτα ην; 434 Ουπω τοτ'
ην η πιστις εῤριζωμενη, Και πιστις ην τα τηιδε των νοουμενων, Ὥσπερ γαλακτι
νηπιοις ανδρουμενοις. Τεκμηριον δε του λογου. Και γαρ τοτ' ην Τα μεν μεγιστα των
κακων συγγνωστα πως· Τα δ' ου μεγιστα των κακων τιμητεα· Ἀντιζυγουσης της εν
αμφοιν αξιας. Αι δ' εκδικησεις των σοφων υπερμετροι. ∆αυΐδ σε ταυτα πειθετω, και
Μωυσης, Ἐλισσεος τε, ου τρεμω μεμνημενος· Ὁ μεν κολασθεις ενδεως τοις
πταισμασι, Ὁ δ' αντι μικρων, και Θεου λαβων θεαν· 435 Νομον τε, και τοσουτον
εκσωσας στρατον· Ὁ δ' εκ βραχειας υβρεως και νηπιοις Πληγην τοσαυτην αντιδους
παρ' ελπιδας. Ουτω σκιωδης τηνικαυτ' ην και νομος. Ουτω καθαρσις θυσιων δι'
αιματος, Σαρκων τ' αναγνων ασθενη ραντισματα· Ουτως αριστον η φυγη των
χειρονων, Ει και πλεον τι μη προσην, μικροις οροις Της ευσεβειας περιγραφομενης
τοις τοτε. Ειπω τι μειζον, ων εφην; Λελεξεται. Ουδ' εισφοραν τοσαυτην ειχον
ουδεπω, Ὅσην περ ημεις, τοις Θεου παθημασιν, 436 Ἀμνωι τε τωι σφαγεντι τοις εμοις
κακοις. Ὥστ' ην το κεινων πλειον· ει δε πλειον ην, ∆ος πλειον ειναι των πονων και
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

το χρεος, Ἡμιν δ' ελαττον τοις τυχουσι πλειονων. Ὃδ' αντι παντων και προ παντων
χρη λεγειν· Μη σφοδρ' επαινει του βιου το ευδρομον, Ὁ μειζον ειδως των ορωμενων
φρονειν· Μη πως εμοι μεν υψος ηι το δυσβατον, Σοι δ' αμφικρημνον του δρομου το
ευπετες. Ἐμου το λυπρον κρεισσον η το σον καλον. Βοων ποτ' ειδες τον μεν εν
φατνηι μεγαν, Ἐπηιρμενον, στιλβοντα τηι ευσαρκιαι, 437 Τραχηλιωντα, τον δε κατω
νενευκοτα, Ῥικνον, δυσειδη συμβολοις γεωργιας· Ἔπειτα τον μεν εις σφαγην
τηρουμενον, Τον δε τρεφονθ' αυτον τε και τον δεσποτην. Τουτων τις εστιν
ευτυχεστερος, δοκεις; Ουχ ο στενος τε, και ζυγωι τετρυμμενος; Ευδηλον. Ἀλλα σοι γε
το πλατος φιλον, Καν ηι κακον τε και κακωι συγκειμενον. Ἢ και τον ογκον
υδεριωντος αινεσηις; Ἢ και φρενοπληξ ισχυειν σοι φαινεται; Το δ' ηδυ παντως
φαρμακον σωτηριον; Πολλους το πικρον εξεσωσε πολλακις· Το δ' ηδυ προς το χειρον
ως τα πολλ' αγει. Υιωι δε πατρος ραβδος ου σεβασμια Τωι νουν εχοντι; τωι δε κακον η
χρηστοτης 438 Ουτ' εστιν υιος, ουτε ραβδωι πλησσεται. Τι δ' ει παλαιεις, ως Ἰωβ,
υπερ στεφους; Ἔπαιδε σαυτωι ταυτα, και ραιων εσηι, Παρηγορημα του πονειν
ποιουμενος, Τωι δ' ευχαριστωι κτωμενος την ελπιδα. ∆ουλου κακου γαρ,
προσγελωντα μεν σεβειν Τον δεσποτην· πληττοντα δ' ηγεισθαι κακον. ∆εον δεχεσθαι
πασαν οιακος στροφην, Ὧ μ' εκ παλης τε και ζαλης διεξαγει, Ἕως αν ορμοις ευδιοις
προσορμισηι· Ειπερ γε την ναυν μη ματην επηξατο, Ἀλλ' εις καλον τε καπιδεξιον
τελος.
Ζʹ. Περι νοερων ουσιων. Οιη δ' υετιοιο κατ' ηερος ευδιοωντος, 439 Ἀντομενη
νεφεεσσιν αποκρουστοις περιωγαις, Ἀκτις ηελιοιο πολυχροον ιριν ελισσει, Ἀμφι δε
μιν παντη σελαγιζεται εγγυθεν αιθηρ, Κυκλοισιν πυκινοισι και εκτοθε λυομενοισι·
Τοιη και φαεων πελεται φυσις, ακροτατοιο Φωτος αποστιλβοντος αει νοας ησσονας
αυγαις. Ἤτοι ο μεν πηγη φαεων, φαος ουτ' ονομαστον, Ουθ' ελετον, φευγον τε νοου
ταχος εγγυς ιοντος, Αιεν υπεκπροθεον παντων φρενας, ως κε ποθοισι Τεινωμεσθα
προς υψος αει νεον. Οι δε τε φωτα ∆ευτερα εκ Τριαδος βασιληιον ευχος εχουσης,
Ἄγγελοι αιγληεντες, αειδεες, οι ρα θοωκον Ἀμφι μεγαν βεβαωτες, επει νοες εισιν
ελαφροι, 440 Πυρ και πνευματα θεια δι' ηερος ωκα θεοντες Ἐσσυμενως μεγαληισιν
υποδρησσουσιν εφετμαις, Ἁπλοι τε, νοεροι τε, διαυγεες, ουτ' απο σαρκων Ἐρχομενοι
(σαρκες γαρ επει παγεν αυθις ολουνται), Ουτ' επι σαρκας ιοντες, οπερ δ' εγενοντο
μενοντες. Ἤθελον ειπειν παμπαν ατειρεες· αλλ' ανεχ' ιππον Και μαλα θερμον εοντα,
νοου ψαλιοισιν εεργων. Και ρ' οι μεν μεγαλοιο παρασταται εισι Θεοιο· Οι δ' αρα
κοσμον απαντα εαις κρατεουσιν αρωγαις, Ἄλλην αλλος εχοντες επιστασιην παρ'
ανακτος, Ἄνδρας τε, πτολιας τε, και εθνεα πανθ' οροωντες, Και λογικων θυεων
επιιστορες ημεριοισι. Θυμε, τι και ρεξεις; τρομεει λογος ουρανιοισι 441 Καλλεσιν
εμβεβαως· αχλυς δε μοι αντεβολησεν, Ουδ' εχω η προτερω θειναι λογον η αναδυναι.
Ὡς δ' οτε τρηχαλεωι ποταμωι περαων τις οδιτης Ἐξαπινης ανεπαλτο, και ισχεται
ιεμενος περ, Πολλα δε οι κραδιη πορφυρεται αμφι ρεεθρωι· Χρειω θαρσος επηξε,
φοβος δ' επεδησεν ερωην· Πολλακι ταρσον αειρεν εφ' υδατι, πολλακι δ' αυτε
Χασσατο, μαρναμενων δε, φοβον νικησεν αναγκη. Ὣς και εμοι θεοτητος αειδεος
εγγυς ιοντι, Ταρβος μεν καθαροιο παραστατας υψιμεδοντος Θειναι υπ' αμπλακιηι,
φωτος κεκορημενον ειδος, Μη πω και πλεονεσσιν οδον κακιης στορεσαιμι. Ταρβος δ'
ατροπον εσθλον εμοις επεεσσι χαραξαι, 442 Μεσφ' οτε και σκολιον τιν' ορω κακιης
μεδεοντα. Ουτε γαρ ην αγαθοιο, κακου φυσιν αμμι φυτευσαι, Ἠε μοθον προφερειν
και εχθεα οισι φιλοισιν· Ουτε μεν αντιθοωκον αναστηναι κακοτητα Ὕστατον, η και
αναρχον εχειν φυσιν ωσπερ ανακτα. Ὧδε μοι ασχαλοωντι Θεος νοον εμβαλε τοιον.
Πρωτον μεν Θεοτητος αγνη φυσις ατροπος αιει, Ἀνθ' ενος ου ποτε πολλα. Τι γαρ
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεοτητος αρειον Εις ο μετακλινοιτο; το δε πλεον οντος αλυξις. ∆ευτερον ακροτατοιο
φαους μεγαλοι θεραποντες, Τοσσον πρωτοτυποιο καλου πελας, οσσατιον περ Αιθηρ
ηελιοιο. Το δε τριτον ηερες ημεις. 443 Εις παντ' ατροπος εστι Θεου φυσις· εις κακιην
δε ∆υστροπος αγγελικη, και το τριτον ευτροπος ημεις, Ὅσσον τηλε Θεοιο, τοσον
κακιης πελαοντες. Τουνεκεν ο πρωτιστος Ἑωσφορος υψοσ' αερθεις (Ἦ γαρ δη
μεγαλοιο Θεου βασιληΐδα τιμην Ἤλπετο, κυδος εχων περιωσιον), ωλεσεν αιγλην,
Και πεσεν ενθαδ' ατιμος, ολον σκοτος αντι Θεοιο· Και κουφος περ εων χθαμαλην επι
γαιαν ολισθεν, Ἔνθεν απεχθαιρει πινυτοφρονας, ουρανιης δε Ειργει παντας οδοιο,
χολουμενος ην δια λωβην. Ουδ' εθελει θεοτητος, οθεν πεσεν, ασσον ικεσθαι Πλασμα
Θεου· ξυνην γαρ εχειν εποθησε βροτοισιν Ἀμπλακιην σκοτιην τε· τωι εκβαλεν εκ
παραδεισου, 444 Κυδεος ιμειροντας ο βασκανος ισοθεοιο. Ὣς αρ' ογ' ουρανιης εξ
αντυγος ηλθεν αερθεις· Ἀλλ' ου μουνος ολισθεν, επει δε μιν ωλεσεν υβρις, Καππεσε
συν πλεονεσσιν, οσους κακιην εδιδαξεν (Ὡς στρατον εκ Βασιληος αποῤρηξας τις
αλιτρος), Βασκανιηι τε χοροιο θεοφρονος υψιμεδοντος, Και πλεονεσσι κακοισιν εχων
ποθον εμβασιλευειν. Ἔνθεν αρ' εβλαστησαν επιχθονιοι κακοτητες, ∆αιμονες
ανδροφονοιο κακου βασιληος οπηδοι, Ἀδρανεα, σκιοεντα, δυσαντεα φασματα
νυκτος, Ψευσται θ', υβρισται τε, διδασκαλοι αμπλακιαων, Πλαγκται, ζωροποται,
φιλομειδεες, εγρεσικωμοι, Χρησμολογοι, λοξοι, φιλοδηριες, αιματοεντες, Ταρταρεοι,
μυχοεντες, αναιδεες, αρχιγοητες, 445 Ἐρχομενοι καλεουσιν, απεχθαιρουσι δ'
αγοντες· Νυξ, φαος, ως κεν ελωσιν, η αμφαδον, η λοχοωντες. Τοιη μεν κεινων
στρατιη, τοιος δε και αρχος, Χριστος δ' ουτε μιν εσχεν αιστωσας ιοτητι, Ἧ και
κοσμον ετευξεν ολον· και τονδ' αν ολεσσεν, Αιψ' εθελων (χαλεπη δε Θεου κοτεοντος
αλυξις), Ουδε μεν ουδ' ανεηκεν ελευθερον εχθρον εμειο, Ἀλλα μεσον μεθεηκεν ομως
αγαθων τε κακων τε, ∆ωκε δ' επ' αλληλοισι κακον μοθον, ως ο μεν αινον Αισχος
εχηι, και τηιδε, χερειονι περ πολεμιζων, Οι δ' αρετηι μογεοντες εον κλεος αιεν εχωσιν,
Ὡς χρυσος, χοανοισι καθαιρομενοι βιοτοιο, 446 Ἢ ταχα κεν μετεπειτα δικας τισειεν
ατειρης, Ὕλης δ' απτομενης, οτε εμπυρος εστιν αμειψις, Πολλα παροιθεν εοισιν ενι
δρηστηρσι δαμασθεις Τειρομενοις· το γαρ εστι κακου γεννητορι τισις. Ταυτα μεν
αγγελικης αιγλης περι Πνευμ' εδιδαξε Πρωτης θ', υστατιης τε. Μετρον δε τε κανθαδ'
ανευρε. Μετρον δ' αυ Θεος εστιν. Ὅσον πελαει τις ανακτι, Τοσσατιον φαος εστιν,
οσον φαος, ευχος ομοιον.
Ηʹ. Περι ψυχης. Ψυχη δ' εστιν αημα Θεου, και μιξιν ανετλη Ουρανιη χθονιοιο, φαος
σπηλυγγι καλυφθεν, 447 Ἀλλ' εμπης θειη τε και αφθιτος. Ου γαρ εοικεν Εικονα την
μεγαλοιο Θεου λυεσθαι ακοσμως, Ἑρπυστηρσιν ομοια βοτοισι τε αφραδεεσσιν, Ει και
μιν θνητην γε βιησατο θειναι αμαρτας. Ουτε πυρος μαλεροιο πελει φυσις· ου γαρ
εοικος ∆απτον δαπτομενοιο πελειν κεαρ· ουτ' αποπνευστου Ἠερος, η πνευστοιο, και
ου ποτε ισταμενοιο Ουδε μεν αιματοεσσα χυσις δια σαρκα θεουσα· Ἀλλ' ουδ' αρμονιη
των σωματος εις εν ιοντων. Ου γαρ ιη σαρκων τε και ειδεος αθανατοιο Ἔστι φυσις.
Τι δε πλειον αρειοτεροισι κακιστων, Ους κρασις ηε κακους τεκτηνατο ηε φεριστους;
Πως δ' ου και αλογοισι λογου φυσις; Ἁρμονιη γαρ 448 Ἡ σαρκων βροτεων τε και
ειδεος εστ' αλογοισιν, Ευκραεες δ' αρα παντες αρειονες, ως ογε μυθος. Κεινοι μεν δη
τοια· το δ' αιτιον, ων απεοντων Ψυχη σωμα λελοιπε, κεαρ ταδε μυθησαντο. Φορβη δ'
ου ποτε σοι κεαρ επλετο, ης διχα θνητον Ζωειν παμπαν απιστον, επει σθενος εστιν
εδητυς. Οιδα δε και λογον αλλον, ον ου ποτε δεξομ' εγωγε, Ουδε γαρ αν ξυνη τις
εμοι και πασι μεριστη Ψυχη, πλαζομενη τε δι' ηερος. Ὧδ' αν ομοιη Πασι πελοι
πνευστη τε και εκπνοος· εν δ' αρα πασι, Παντες, οσοι ζωουσι μεταπνειοντες, εκειντο,
Ει δε και ηερος εστι χυτη φυσις αλλοτ' εν αλλοις. 449 Ει δε μενει, τι μεν εσχε, τι δ' εν
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σπλαγχνοισι τεκουσης Ζωον ετ', ει κεινη με προεσπασεν εκτος εοντα; Ει δε
πλειοτερων τεκεων συ γε μητερα θειης, Ψυχαις δαπτομενηισιν ετι πλεονεσσι
γερηρας. Ου πινυτων οδε μυθος, ετωσια παιγνια βιβλων, Οι και σωματα πολλα βιοις
προτεροισιν ομοια Ἐσθλοις ηδε κακοις, ψυχηι δοσαν αιεν αμειβειν, Ἢ τιμην αρετης,
η αμπλακιης τινα ποινην· Ειμασιν ως τινα φωτα κατενδυοντες ακοσμως, Ἠε
μετεκδυοντες, ετωσια μοχθιζοντες, Ἰξιονος κυκλοισιν αλιτροτατοιο φεροντες, Θηρα,
φυτον, βροτον, ορνιν, οφιν, κυνα, ιχθυν ετευξαν. Πολλακι και δις εκαστον, επην το
δε κυκλος ανωγηι. 450 Μεχρι τινος; Θηρος δε σοφου λογον ουποτ' οπωπα, Ουδε
θαμνον λαλεουσαν. Ἀει λακερυζα κορωνη· Αιει δ' ιχθυς αναυδος υγρην διανηχεται
αλμην. Ει δε και υστατιη ψυχης τισις, ως ενεπουσι Κεινοι, των οδ' ελεγμος ετωσιος.
Ει μεν ασαρκου, Θαυμα μεγ'. Ει δ' αμα σαρκι, τιν' εκ πλεονων πυρι δωσεις; Και τοτε
θαυμα μεγιστον, επει πλεονεσσιν εδησας Σωμασι, και πλεονων με δαημονα θηκατο
δεσμος, Πως τοδε μουνον αλυξεν εμην φρενα, τις με παροιθεν Ειχε δορη; τις επειτα;
ποσοις θανον; ου γαρ επλουτει Ψυχαις, ως θυλακοισι, δετης εμος. Ἢ αρα μακρης Και
τοδ' αλης, ληθην με παθειν προτερης βιοτητος. 451 Ἡμετερον δ' αΐοις ψυχης περι
μυθον αριστον. Ἔνθεν ελων, τερψιν δε μικρην αναμιξομεν οιμηι. Ἦν ποτε ην οτε
κοσμον επηξατο νου Λογος αιπυς, Ἑσπομενος μεγαλοιο νοωι Πατρος, ου πριν εοντα.
Ειπεν οδ', εκτετελεστο οσον θελεν. Ὡς δε τα παντα Κοσμος εην, γαιη τε και ουρανος
ηδε θαλασσα, ∆ιζετο και σοφιης επιιστορα μητρος απαντων, Και χθονιων βασιληα
θεουδεα, και τοδ' εειπεν· «Ἤδη μεν καθαροι και αειζωοι θεραποντες Ουρανον ευρυν
εχουσιν αγνοι νοες, αγγελοι εσθλοι, Ὑμνοπολοι μελποντες εμον κλεος ουποτε
ληγον· Γαια δ' ετι ζωοισιν αγαλλεται αφραδεεσσι. Ξυνον δ' αμφοτερωθεν εμοι γενος
ευαδε πηξαι 452 Θνητων τ' αθανατων τε νοημονα φωτα μεσηγυ, Τερπομενον τ'
εργοισιν εμοις, και εχεφρονα μυστην Ουρανιων, γαιης τε μεγα κρατος, αγγελον
αλλον Ἐκ χθονος, υμνητηρα εμων μενεων τε, νοου τε.» Ὣς αρ' εφη, και μοιραν
ελων νεοπηγεος αιης, Χειρεσιν αθανατηισιν εμην εστησατο μορφην, Τηι δ' αρ' εης
ζωης μοιρησατο. Ἐν γαρ εηκε Πνευμα, το δη θεοτητος αειδεος εστιν αποῤρωξ. Ἐκ δε
χοος πνοιης τε παγην βροτος αθανατοιο Εικων· η γαρ ανασσα νοου φυσις
αμφοτεροισι. Τουνεκα και βιοτον τον μεν στεργω δια γαιαν, Του δ' ερον εν
στηθεσσιν εχω θειαν δια μοιραν. Ἥδε μεν αρχεγονοιο βροτου δεσις. Αυταρ επειτα
453 Σωμα μεν εκ σαρκων, ψυχη δ' επιμισγετ' αΐστως, Ἔκτοθεν εισπιπτουσα πλασει
χοος. Οιδεν ο μιξας Πως πρωτον τ' επνευσε, και εικονα δησατο γαιηι Ει μη τονδε
λογον τις, εμοις επεεσσιν αρηγων, Θησει θαρσαλεως τε, και εσπομενος πλεονεσσιν·
Ὡς και σωμα το πρωτον απο χθονος αμμι κερασθεν, Ὕστερον ανδρομεη ρυσις
επλετο, ουδ' αποληγει Ἄλλοτε αλλον εχουσα βροτον πλαστης απο ριζης· Και ψυχη
πνευσθεισα Θεου παρα, κειθεν επειτα Ἀνδρομεοισι τυποισι συνερχεται αρτιγενεθλος,
Σπερματος εκ πρωτοιο μεριζομενη πλεονεσσι, Θνητοις εν μελεεσσιν αει μενον ειδος
εχουσα. Τουνεκεν ηγεσιην νοερην λαχεν. Ὡς δ' ενι τυτθοις Πνευμα μεγα στεινον τε
και εκτροπον ιαχεν αυλοις, 454 Και μαλα ιδριος ανδρος, επην δ' εις χειρας ικωνται
Ευρυποροι, τημοσδε τελειοτερην χεον ηχην, Ὣς ηγ' ανδρανεεσσιν εν αψεσιν
αδρανεουσα, Πηγνυμενοις συνελαμψε, νοον δε τε παντ' ανεφηνεν. Αυταρ επειδη
τευξεν εον βροτον αφθιτος Υιος, Ὄφρα κε κυδος εχηισι νεον, και γαιαν αμειψας
Ἤμασιν υστατιοισι Θεωι Θεος ενθεν οδευσηι, Ουτε μιν ουτ' ανεηκεν ελευθερον, ουτε
τι παμπαν ∆ησατο· θεις δε νομον τε φυσει, και εσθλα χαραξας Ἐν κραδιηι, γυαλοισιν
αειθαλεος παραδεισου Θηκε μιν αμφιταλαντον, οπη ρεψειε δοκευων, Γυμνον ατερ
κακιης τε και ειδεος αμφιθετοιο. Ζωη δ' ουρανιη πελεται παραδεισος εμοιγε. Του ρα
μιν εντος εθηκε λογων δρηστηρα γεωργον. 455 Οιου μιν απεεργε τελειοτεροιο
φυτοιο, Ἐσθλου τ' ηδε κακοιο διακρισιν εντος εχοντος Την τελεην. Τελεη γαρ
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αεξομενοισιν αρειων, Ἀλλ' ουκ αρχομενοισιν· επει τοσον εστι βαρεια, Ὅσσον
νηπιαχοισι τελειοτερη τις εδωδη. Ἀλλ' επει ουν φθονεροιο παλαισμασιν
ανδροφονοιο, Θηλυτεροιο λογοιο παραιφασιηισι πιθησας, Γευσατο μεν καρποιο
προωριος ηδυβοροιο, ∆ερματινους δε χιτωνας εφεσσατο σαρκα βαρειαν Νεκροφορος
(θανατωι γαρ αμαρταδα Χριστος εκορσεν), Ἦλθε μεν αλσεος εκτος επι χθονα της
γενος ηεν, Και ζωην πολυμοχθον εδεξατο. Τωι δ' αρ' εθηκε Ζηλον εον πυροεντα
φυτωι κληιδ' εριτιμωι, 456 Μητις Ἀδαμ, ο προσθε, προωριος εντος ικηται, Πριν
πτορθου γλυκεροιο φυγειν δαπτρειαν εδωδην, Και ζωης πελασειε φυτωι κακος· ως δ'
υπ' αηταις Χειμεριοις παλινορσος αλιπλοος ηλθεν οπισσω, Αυθις δ' ηε πνοιηισιν
ελαφροτερηισι πετασας Ἱστιον, η ερετηισι μογωι πλοον αυθις ανυσσεν, Ὣς ημεις
μεγαλοιο Θεου απο τηλε πεσοντες, Ἔμπαλιν ουκ αμογητι φιλον πλοον εκπεροωμεν.
Τοιη πρωτογονοιο νεοσπορος ηλυθεν ατη ∆ειλοισιν μεροπεσσιν, οθεν σταχυς
εβλαστησε.
Θʹ, Περι ∆ιαθηκων και Ἐπιφανειας Χριστου. ∆ευρ' αγε και δισσοιο νομου λογον
εξερεεινε. 457 Ὅς τε παλαιοτερος, και ος νεος εξεφαανθη, Πρωτα μεν Ἑβραιοισιν,
επει Θεον υψιμεδοντα Πρωτοι και γνωσαντο, επειτα δε πειρασιν αιης. Ου γαρ
μαρναμενοισι Θεος βροτον ηγεμονευει ∆ογμασιν, ως τις αιδρις εων, Λογος ιδρις
απαντων, Ουδε παλιμβουλοισιν, ο και θνητοισιν ονειδος. Ἀλλ' οδ' εμος λογος εστι
Θεου φιλεοντος αρωγης. Λυσσηεις οτε πρωτον Ἀδαμ βαλεν εκ παραδεισου, Κλεψας
ανδροφονοιο φυτου δηλημονι καρπωι, Ὡς στρατον ηγητηρος ολωλοτος αισχει
τυπτων, ∆ιζετο και τεκεεσσι κακον και κηρα φυτευσαι, Ῥηξας δ' ουρανιοιο Θεου
κλεψιφρονι βουληι, Τρεψατο οσσε βροτοιο προς ουρανον αστεροεντα, 458 Καλλεσι
παμφανοωσι τεθηλοτα, προς τε θανοντων Μορφας, ας ετυπωσε ποθος, και μυθος
ετισε, Πιστος εν ου ξεινοισι κακοις, ψευστης ανελεγκτος, Αιεν επερχομενοισιν
αεξομενος λυκαβασιν. Ἑβραιων ιερων ολοον γενος, ουχ υποφηταις Εικον
οδυρομενοισι, λιταζομενοισιν, ανακτος Μηνιν αει προφερουσι. Παρος γε μεν
ωλλυον αυτους. Ουδε μεν ου βασιληες εταρβεον, αλλ' αρα και των Οι πλεονες
κακιους, ουδ' αλσεα παμπαν ελειπον, Ουδ' ορεων κορυφας, και δαιμονας
αιματοεντας. Τουνεκα και μεγαλοιο Θεου ζηλημονα μηνιν Ειρυσαν, εκ δε τιναχθεν.
Ὁ δ' αντεισηλθον εγωγε 459 Ἀτραπιτον ζηλοιο ποδηγεσιηι σφισιν ελκων, Πιστιν ες
ευσεβεα Χριστου παλινορσα φερεσθαι, Ὀψε μεταστρεφθεισιν, επην κορεσωνται
ανιης, Βασκανιηι λαοιο νεηλυδος, ωι διαμειφθεν. Ἀλλα τα μεν μετοπισθ'. Οι δ' ως
νομον ειχον ατιμον, Ὑστατιον τοιησδε βροτων γενος εμμορε τιμης, Νευμασιν
αθανατοιο Πατρος, και εργμασι Παιδος· Χριστος οσον βροτεων ενι σωματι κατθετο
μοιρης Ουρανιης, λευσσων κακιης υπο θυμοβοροιο ∆απτομενον, σκολιον τε βροτων
μεδεοντα δρακοντα, Ὥς κεν αναστησειεν εον λαχος, ουκ ετι νουσον Ἄλλοισιν
εφεηκεν αρηγοσιν (ου γαρ επαρκες Τοις μεγαλοις παθεεσσι μικρον ακος)· αλλα
κενωσας Ὃν κλεος αθανατοιο Θεου Πατρος Υιος αμητωρ 460 Αυτος και διχα πατρος
εμοι ξενος υιος εφανθη· Ου ξενος, εξ εμεθεν γαρ οδ' αμβροτος ηλθε βροτωθεις
Παρθενικης δια μητρος, ολον μ' ολος οφρα σαωσηι. Και γαρ ολος πεπτωκεν Ἀδαμ δια
γευσιν αλιτρην. Τουνεκεν ανδρομεοισι και ου βροτεοισι νομοισι, Σεμνοις εν
σπλαγχνοισιν απειρογαμοιο γυναικος Σαρκωθεις (ω θαμβος αφαυροτατοισιν
απιστον!) Ἦλθε Θεος θνητος τε, φυσις δυο εις εν αγειρας, Την μεν κευθομενην, την
δ' αμφαδιην μεροπεσσιν Ὧν Θεος η μεν εην, η δ' υστατον ημιν ετυχθη. Εις Θεος
αμφοτερωθεν, επει θεοτητι κερασθεις, Και βροτος εκ θεοτητος αναξ και Χριστος
υπεστη· Ὥς κεν Ἀδαμ νεος αλλος επιχθονιοισι φαανθεις, Τον παρος εξακεσαιτο,
πετασματι δ' αμφι καλυφθεις 461 (Ου γαρ εην χωρητος εμοις παθεεσσι πελασσαι),
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Και πινυτον δοκεοντα οφιν σφηλειεν αελπτως, Ὡς μεν Ἀδαμ πελασοντα, Θεωι δε τε
αντιασοντα, Τωι περι καρτος εμελλεν εης αξειν κακοτητος, Τρηχειην περι πετραν
αλικτυπον ως τε θαλασσα. Ὡς εφανη, γαια τε και ουρανος αμφι γενεθληι Σειετο.
Ουρανιη μεν υμνους κατεπεμπε χορειη, Ἀστηρ δ' αντολιηθε Μαγοις οδον ηγεμονευε,
∆ωροφοροις λατρισι νεηγενεος βασιληος. Ουτος εμοι Χριστοιο νεης λογος εστι
γενεθλης. Αισχος δ' ουδεν επεστιν, επει μονον αισχος αμαρτας· Τωι δ' ουκ αισχος
επεστιν, επει Λογος αυτον επηξεν. 462 Ουδε ρυσει βροτεηι βροτος επλετο, εκ δ' αρα
σαρκος, Την Πνευμ' ηγνισε προσθεν ανυμφεα μητερα κεδνην, Αυτοπαγης βροτος
ηλθε, καθηρατο δ' εινεκ' εμειο. Και γαρ πανθ' υπεδεκτο, νομωι θρεπτηρια τινων, Ἣ
και χαζομενωι πεμπτηρια, ωσπερ οΐω. Αυταρ επει μεγαλοιο φαους εριλαμπει λυχνωι
Κηρυχθεις προθεοντι γονου, προθεοντι δε μυθου, Χριστον εμον βοοωντι Θεον
μεσατηι εν ερημωι, Ἐξεφανη, λαων μεν εβη μεσος ος τ' απο τηλου, Ὅς τε πελας
(ξυνος γαρ επ' αμφοτεροις ακρογωνος Λαας εην)· δισσον δε καθαρσιον ωπασε
θνητοις Πνευματος αεναοιο, το μοι προτερην εκαθηρ Σαρκογενη κακιην, και αιματος
ημετεροιο. 463 Και γαρ εμον, το Χριστος εμος Θεος εξεκενωσε Ῥυσιον αρχεγονων
ποθεων, κοσμοιο τ' αποινον. Ει μεν δη μη τρεπτος εην βροτος, αλλ' αδαμαστος, Οιης
και μεγαλοιο Θεου χρηιζον εφετμης, Ἥ μ' εκομει τ', εσαωσε, και ες μεγα κυδος αεξε.
Νυν δ', ου γαρ με θεον τευξεν Θεος, αλλα μ' επηξεν Ἀμφιρεπη, κλιτον τε, το και
πλεονεσσιν ερειδει, Ὧν εν και λοετροιο βροτοις χαρις. Ὡς γαρ ολεθρον Ἑβραιων
ποτε παιδες υπεκφυγον αιματι χριστωι, Το φλιας εκαθηιρεν, οτ' ωλετο
πρωτογενεθλος Αιγυπτου γενεη νυκτι μιηι, ὣς και εμοιγε 464 Σφρηγις αλεξικακοιο
Θεου τοδε, νηπιαχοις μεν Σφρηγις, αεξομενοισι δ' ακος και σφρηγις αριστη, Χριστου
φωτοδοταο θεοῤρυτος, ως κεν αλυξας Βενθος αχους και βαιον απ' αχθεος αυχεν'
ανασχων, Προς ζωην παλινορσον αγω ποδα. Και γαρ οδιτης Ἀμπνευσας καματοιο,
νεοσσυτα γουνατ' εγειρει. Ξυνος μεν παντεσσιν αηρ, ξυνη δε τε γαια, Ξυνος δ'
ουρανος ευρυς, αθ' ωρια κυκλος ελισσει· Ξυνον δ' ανθρωποισι σαοβροτον επλετο
λουτρον.
Ιʹ. Κατα Ἀπολλιναριου, περι ενανθρωπησεως. Νουν τον μεγιστον ισμεν ανθρωπου
φυσιν 465 Πασαν παγεντα, εκ τριων συγκειμενην, Ψυχης τε και νου και παχους του
σωματος, Ἀδαμ ολον τον προσθεν πλην αμαρτιας. Ἐπει γαρ ουν εγιγνετ' ανθρωπος
Θεος, Θεος τελειτ' ανθρωπος εις τιμην εμην· Ἵν' οις περ ειληφεν ο δεδωκ'
αναπλασας, Λυσηι το κριμα της ολης αμαρτιας, Κτεινηι τε τον κτειναντα τωι
τεθνηκοτι. Ἁπλους ανωθεν, ειτα συμπαγεις, Θεος· 466 Παγεις επειτα χερσι ταις
θεοκτονοις. Ουτος Θεου σοι του μεμιγμενου λογος. Θεος μεν ην ανωθεν, εξ ου και
Πατηρ, Ὁ του Θεου Λογος τε και κτιστης ολων, Κρεισσων χρονου τε και παθων και
σωματος. Ἐπει δ' επληγε τωι ξυλωι της γνωσεως, Και πασαν ημων την φυσιν
κατετρεχεν, Ὡς ευαλωτον και κατακριτον, ο φθονος· Ὡς αν λυσειε την επαρσιν του
φθονου, 467 Και την φθαρεισαν εικονα κτισηι παλιν, Ἐγγινεθ' ημιν. Ἐν γαρ αγνηι
παρθενωι Κυΐσκεται τε και προερχεται Θεος. Ὅλος Θεος τε και βροτος, σωζων μ'
ολον, Υιος νοουμενος τε και ορωμενος. Ἀνθρωπολατρης ειμι σοι, σεβων ολον Τον
συντεθεντα μυστικως εμοι Λογον Αυτον Θεον τε και βροτον σωτηριον. Συ
σαρκολατρης, εισαγων ανουν εμε, Ἄν σου το κομψον πειθανως αντιστρεφω. Ἣ
τουτο δεξαι, φιλτατ', η καμοι παρες, Ειπερ δικαιος του λογου μενεις βραβευς, Ει σοι
το χειρον εστιν εκ Θεου Θεος (Χειρον γαρ η σαρξ του κατ' εικονα πολυ), Καμοι το
κρεισσον· νους γαρ εγγιον Θεου. 468 Πλην σοι γε κινδυνευεθ' ημισυς βροτος· Ὃ μη
προσειληπται γαρ, ουδε σωζεται. Τι φης, αμυντωρ του Λογου σοφωτατε, Ὁ τοις
τεμνουσι την θεοτητα δυσφορων; Ου και συ τεμνεις του Θεου το συνθετον, Το μεν
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

διδους τι των εμων, το δ' ουκετι, Την σαρκα κιρνων, τον δε νουν αποξεων, Ὥσπερ
δεδοικως τουτο, μη συνθηις ολος; Πως ουν δυω τελεια χωρησει το εν; Ἢ και ραγηναι
την δοραν δεδοικαμεν; Ὦ της ανοιας! νουν δε και λογον μια Ψυχη δεδεκται· που δ'
ολως σοι και μεγα Νους, του Θεου παροντος; Ει δ' η σαρξ ανους Ἐξηπατημαι. ∆ερμ'
εμον· ψυχη τινος; Τις η Θεου γεννησις εκ της Παρθενου; 469 Πως εις εν ηλθε των
διεστωτων φυσις; Ἄῤρητον εστιν, ως δ' εμοιγε φαινεται, Μικρωι λογωι μετρουντι τα
κρεισσω λογου. Το Πνευμ' επηλθε παρθενωι καθαρσιον, Λογος δ' εαυτωι πηγνυτ'
ενδοθι βροτον, Ὅλου βροτου θανοντος ανταλλαγμ ολον. Ἐπει δ' αμικτος εστι
σαρκιωι Θεος, Ψυχη δε και νους οιον εν μεταιχμιωι, Σαρκος μεν, ως συνοικος, ως δ'
εικων, Θεου· Τωι συγγενει μιγεισα η Θεου φυσις, Ἐκειθεν εσχε και παχους κοινωνιαν.
Ουτω το θεωσαν και θεωθεν εις Θεος. Τι ουν πεπονθεν αμφοτερ'; ως εμος λογος, Το
μεν κερασθεν τωι παχει, το δ' ως παχος 470 Ἐμων μετασχον, πλην παθων αμαρτιας.
Ζητω το αιμα τωι προσεῤρυη Θεου; Ει μεν πονηρωι· φευ, το Χριστου τωι κακωι· Ει τωι
Θεωι δε· πως, ετερωι κρατουμενων Ἡμων; επει κρατουντος εστ' αει λυτρον. Ἦ τουτ'
αληθες, αυτον προσφερειν Θεωι, Ἵν' αυτος ημας του κρατουντος αρπασηι, Λαβηι τε
ανταλλαγμα του πεπτωκοτος Τον Χριστον· ο χρισας γαρ ουχ αλωσιμος. Ουτω
φρονουμεν. Τους τυπους δ' αιδουμεθα. Ἔχεις τα τηιδε· προσκυνει την Τριαδα.
ΙΑʹ. Περι Ἐνανθρωπησεως. Νηπιος, οστις ανακτα Θεου Λογον αιεν εοντα Ου σεβετ'
ισοθεως Πατρος επουρανιου. 471 Νηπιος, οστις ανακτα Λογον βροτον ενθα φανεντα
Ου σεβετ' ισοθεως ουρανιοιο Λογου. Τεμνει δ' η μεγαλοιο Πατρος Λογον, ηε Λογοιο
Μορφην ανδρομεην, και παχος ημετερον. Ἦν Θεος, αλλ' επαγη Πατρος Λογος
ημετερος φως, Ὥς κε Θεον μιξηι, μικτος εων χθονιοις. Εις Θεος αμφοτερωθε· τοσον
βροτος, οσσον εμ' ερδειν Ἀντι βροτοιο Θεον. Ἵλαθι, τρωτος ανω. Τοσσον εχοις. Τι δ'
εμοιγε νοον, και μιξιν αφραστον; Ἀμφι Θεον, θνητοι, στεργετε μετρα λογου. Ει μεν
δη πεπιθοιμι, το λωιον. Ει δε μελαινεις Τον χαρτην πολλαις χιλιασιν επεων, ∆ευρ'
αγε, πλαξι τεαις ολιγοστιχα ταυτα χαραξω Γραμματ' εμηι γραφιδι, η μελαν ουδεν
εχει. 472
ΙΒʹ. Περι των γνησιων βιβλιων της θεοπνευστου Γραφης. Θειοις εν λογιοισιν αει
γλωσσηι τε νοωι τε Στρωφασθ'· η γαρ εδωκε Θεος καματων τοδ' αεθλον, Και τι
κρυπτον ιδειν ολιγον φαος, η τοδ' αριστον, Νυττεσθαι καθαροιο Θεου μεγαληισιν
εφετμαις· Ἢ τριτατον, χθονιων απαγειν φρενα ταισδε μεριμναις. Ὄφρα δε μη
ξεινηισι νοον κλεπτοιο βιβλοισι (Πολλαι γαρ τελεθουσι παρεγγραπτοι κακοτητες),
∆εχνυσο τουτον εμειο τον εγκριτον, ω φιλ', αριθμον. Ἱστορικαι μεν εασι βιβλοι
δυοκαιδεκα πασαι Της αρχαιοτερης Ἑβραικης σοφιης. 473 Πρωτιστη, Γενεσις, ειτ'
Ἔξοδος, Λευιτικον τε. Ἔπειτ' Ἀριθμοι. Ειτα ∆ευτερος Νομος. Ἔπειτ' Ἰησους, και
Κριται. Ῥουθ ογδοη. Ἡ δ' ενατη δεκατη τε βιβλοι, Πραξεις βασιληων, Και
Παραλειπομεναι. Ἔσχατον Ἔσδραν εχεις. Αι δε στιχηραι πεντε, ων πρωτος γ' Ἰωβ·
Ἔπειτα ∆αυΐδ· ειτα τρεις Σολομωντιαι· Ἐκκλησιαστης, Ἄσμα και Παροιμιαι. Και
πενθ' ομοιως Πνευματος προφητικου. Μιαν μεν εισιν ες γραφην οι δωδεκα· Ὠσηε κ'
Ἀμως, και Μιχαιας ο τριτος· Ἔπειτ' Ἰωηλ, ειτ' Ἰωνας, Ἀβδιας, Ναουμ τε, Ἀββακουμ
τε, και Σοφονιας, Ἀγγαιος, ειτα Ζαχαριας, Μαλαχιας. Μια μεν οιδε. ∆ευτερα δ'
Ἡσαΐας. 474 Ἔπειθ' ο κληθεις Ἱερεμιας εκ βρεφους. Ειτ' Ἰεζεκιηλ, και ∆ανιηλου
χαρις. Ἀρχαιας μεν εθηκα δυω και εικοσι βιβλους, Τοις των Ἑβραιων γραμμασιν
αντιθετους. Ἤδη δ' αριθμει και νεου μυστηριου. Ματθαιος μεν εγραψεν Ἑβραιοις
θαυματα Χριστου· Μαρκος δ' Ἰταλιηι, Λουκας Ἀχαιαδι· Πασι δ' Ἰωαννης, κηρυξ
μεγας, ουρανοφοιτης. Ἔπειτα Πραξεις των σοφων αποστολων. ∆εκα δε Παυλου
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τεσσαρες τ' επιστολαι. Ἑπτα δε καθολικαι, ων, Ἰακωβου μια, ∆υω δε Πετρου, τρεις δ'
Ἰωαννου παλιν· Ἰουδα δ' εστιν εβδομη. Πασας εχεις. Ει τι δε τουτων εκτος, ουκ εν
γνησιαις. 475
ΙΓʹ. Πατριαρχαι υιοι του Ἰακωβ. ∆ωδεκα δ' εξ Ἰακωβ πατρος μεγαλοιο πατραρχοι·
Ῥουβειμ, και Συμεων, και Λευι, τοις δ' επ' Ἰουδας. Αυταρ επειτα νοθοι, ∆αν,
Νεφθαλειμ, Γαδ τε Ἀσηρ τε· Αυθις δ' ευγενεες μνηστων απο, Ἰσσαχαρ ηεν,
Ζαβουλων, και Ἰωσηφ, και πυματος Βενιαμιν.
Ι∆ʹ. Μαστιγες Αιγυπτου. Μαστιγας Αιγυπτοιο κακοφρονος αιεν αριθμει, Ὥς κεν
υποτρομεηις καρτει τωι μεγαλωι. Αιματι μεν πρωτιστον υδωρ ερυθαινετο γαιης,
∆ευτερον αυ βατραχους εβρασεν ουλομενους. Το τριτον αυ, σκνιπεσσιν αηρ και γαια
καλυφθη. 476 Και κυνομυια φανη τετρατον εξαπινης. Πεμπτον, τετραποδεσσιν
επεχραε λυγρος ολεθρος. Φλυκτιδες ανθρωπων σωμασιν, εκτον αχος. Ἕβδομον, υσε
χαλαζα μεση πυρος, ομβρος αμικτος. Ὄγδοον, εξ ακριδος ωλετο χλωρον απαν.
Εινατον, Αιγυπτοιο πεδον κατα νυξ εκαλυψε Πρωτοτοκων δε μορος η δεκατη
βασανος.
ΙΕʹ. Ἡ του Μωυσεως ∆εκαλογος. Τους δε νομους εχαραξε Θεος δεκα εν ποτε πλαξι
Λαινεαις· συ δε μοι εγγραφε τηι κραδιηι. Ου γνωσηι Θεον αλλον, επει σεβας οιον ενος
γε. Ου στησεις ινδαλμα κενον, και απνοον εικω. 477 Ου ποτε μαψιδιως μνησηι
μεγαλοιο Θεοιο. Σαββατα παντα φυλασσε μεταρσια και σκιοεντα. Ὄλβιος, ην
τοκεεσσι φερηις χαριν, ην επεοικε. Φευγειν ανδροφονον παλαμης αγος, αλλοτριης τε
Ευνης, κλεπτοσυνην τε κακοφρονα, μαρτυριαν τε Ψευδη, αλλοτριων τε ποθον,
σπινθηρα μοροιο.
Ι ʹ. Εις τα θαυματα Ἠλιου του προφητου και Ἐλισαιου. Τοσαυτα θαυματ' Ἠλιου του
Θεσβιτου. Κοραξι πρωτον ετραφη· και δευτερον Ἔθρεψε χηραν πλουσιως
Σαραφθιαν, Μικροις ελαιου και αλευρου λειψανοις· Ἧς και τον υιον εκ νεκρων
φυσημασιν Ἤγειρεν. Ὑετον τ' ανεσχεν εκ Θεου, 478 Ἔπειτ' αφηκε. Θυσιαν
καταγνισας Πυρι ξενωι τε και ξενοις, ειτ' ηρκεσε Τροφης αγευστος ημεραις εν πλειοσι
Ἔφλεξεν αρδην πεντηκονταρχας δυω. Ἰορδανην διηλθε μηλωτηι τεμων· Πυρος δ'
ανηλθεν αρματι προς ουρανον Ὁμου δοραν τε και χαριν Ἐλισσαιωι Ἀφηκεν. Ἄθρει
και τα τουτου θαυματα· Ἰορδανην διηλθε μηλωτηι τεμων. Πηγας εθηκεν αλσιν
ευτεκνους πολει. Παιδας δ' υβριστας θηριοις απωλεσεν ∆ιψωντι ρευματ' εξ Ἐδωμ
επηγασε Στρατωι· γυναικα τε χρεους εῤρυσατο Πηγαις ελαιου· τηι δε Σουναμιτιδι 479
Ουκ οντ' εδωκε παιδα, κ' εκ νεκρων παλιν. Φθοραν τ' επεσχεν εκ ποας, και πλειοσιν
Ἤμυνε λιμον ενδεεστεραι τροφηι. Ναιμαν δε λεπρας εκκαθηρας τον Συρον, Πεμπει
Γιεζει την νοσον· ειτ' αξινην Ἔπλευσε νωτοις εκ βυθων Ἰορδανου· Συρων δε τους
ελκοντας οψεις αμβλυνας Ἔδωκεν εχθροις· ειτα τωι στρατωι κορον Προειτο, λεπρων
εργα. Και νεκρος νεκρον Ἤγειρεν, εγγυς συντεθεντων οστεων.
ΙΖʹ. Ἐπιγραμμα εις το μαρτυριον Ἠλιου το καλουμενον Χηρειον. Αυτη, ξενε, και
Σαρεπτα της Σιδωνιας, 480 Ουτος δε χηρας πυργος, η φιλοξενως Θεου προφητην
Ἠλιαν τον Θεσβιτην, Λιμου κακουντος τας πολεις, εδεξατο· Ἧ και μικρον ην ελαιον
εν τωι καψακηι, Και δραξ αλευρων υδριαι κεκρυμμενος. Τουτο δ' αφειδως μεταδουσα
τωι ξενωι, Πηγην, τρεφουσαν οικον, ευρε την δοσιν. Ταυτης τον υιον Ἠλιας ζωντα
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τρεφων, Θανοντα νεκρων εξανεστησε ζοφου. Μητηρ δε, πριν κλαιουσα την
απαιδιαν, Ἐγενετο μητηρ αυθις ωδινων διχα.
ΙΗʹ. Περι της του Χριστου γενεαλογιας. Ματθαιος ποθεν, ειπε, μεγας, Λουκας τε
φεριστος, 481 Την μεν ογ', αυταρ ο τηνδε βιβλοις ενεθηκε γενεθλην, Αι Χριστον
καταγουσιν αφ' αιματος αρχεγονοιο; Πως δ' ο μεν εν πλεονεσσιν, οδ' εν παυροισιν
εληξεν; Ἐς ∆αυιδ μεν ανακτα γενους ροος αμφοτεροισιν Ἄτμητος· μετεπειτα ρεει
διχα, υστατιον δε Συμφερεθ' ως επι ποντον απειρονα Χριστον οδευων. Ὧδε κεν
αθρησειας, εμωι δ' επιπειθεο μυθωι· ∆αυιδαι, Σολομων τε, Ναθαν τ' εσαν, ων ο μεν
ειλκεν Ὥς τε ροον μεγαλου ποταμου, βασιληιον αιμα· Αυταρ ογ' ευαγεων τε
φαεινοτατων θ' ιερηων. Χριστος δ' αμφοτερ' εσκεν, αναξ μεγας, αρχιερευς τε.
Τουνεκα Ματθαιος μεν εγραψατο πνευματι θειωι Τους Σολομωντιαδας, Λουκας δ' ες
Ναθαν ορουσεν. 482 Ἐκ δε δυω γενεων, της μεν πλεον, εξ ετερης δε Παυροτερον το
ρεεθρον επελθεμεν· ου μεγα θαυμα. Ου μεν παυροτερον· γενεων δ' ουκ ισον αριθμον.
Ὧδε τα πρωτα κεασθεν, επειτα δε εις εν αγερθεν. Φραζε δε και τοδε μοι, πατερων δυο
πως ποτ' Ἰωσηφ. Τεθμιον ην Μωσηος, επην ασπερμος οληται Ἑβραιος, κασιν η τιν'
ολωλοτος, η τινα πηων Ἐγγυθεν, αιψα δαμαρτα φιλην και κτησιν εχοντα,
Σπερμαινειν φθιμενωι τε γονον και οικον αεξειν, Ὄφρα κε μη νωνυμος εν
ανθρωποισιν οληται. Τουνεκα κρυπτον υπερθε Θεου βροτεου τοδ' ανευρον. Ματθαν
εκ Σολομωνος αγων γενος, ηγαγετ' Ἐσθαν. 483 Του δ' αρ' αποφθιμενοιο, Ναθειδης
ουνομα Μελχι. Και τωι μεν Ἰακωβ, τωι δ' Ἡλει γεινατο παιδας.Ἡλει δε φθιμενοιο,
επει γονον ουτιν' ελειπεν, Αιψα δομον τε λεχος τε Ἰακωβ ουχ ομοπατρος ∆εξατο, και
τεκεν υιον αδελφεωι εσθλον Ἰωσηφ. Ουτω του μεν εην, τωι δ' εγραφε θεσμος Ἰωσηφ.
Ευαγγελιστων δ' ος μεν ειπε την φυσιν, Ματθαιος, ος δ' εγραψε Λουκας τον νομον.
Παυσαι διοχλων την καλην συμφωνιαν. Πως ∆αυιδ ες ανακτα φερει Θεος, ευτε
φαανθη Μητερος εκ βροτεης Θεος αμβροτος; εκ μεν Ἰωσηφ, Πως ογε; παρθενικης
γαρ εην παις, εκ Μαριης δε, Λευιδης· Μαριαμ γαρ αφ' αιματος ηεν Ἀαρων. 484
Μαρτυς δ' αγγελος αμμιν, επει Προδρομοιο γενεθλην Ἀγγελλων μεγαλοιο φαους
θεοειδει μητρι, Μητερας αμφοτερας ογ' ανηγαγεν ες μεγαν Ἀαρων. Φρητραι δ' αυ
βασιληος αμιγεες, η δ' ιερηων. Ουκ ετυμον. Φρητραι μεν εσαν διχα, πολλακι δ' αυτε
Μιγνυντο. Προσθεν μεν Ἀρων μεγαλοιο θυγατρα Ἠγαγετ' ες μεγα δωμα Ναασσων,
ος δ' απ' Ἰουδα Ἕκτος εην. Μετεπειτα δ' επει πολιν ωλεσεν αιχμη Ἀσσυριων,
Βαβυλων τε τα τεθμια παντα τιναξεν, Ουδε φυλων τημοσδε διακριδον αιμα φυλαχθη
Ουτω μεν δια μητρος ανερχεται ες βασιληας. Ἐκ δε πατρος δοκεοντος οπως,
φραζεσθαι ανωγα. Αυγουστου βασιληος επει φορος εγραφε παντας 485 Ἄλλοι μεν τ'
αλληισιν ενι πτολιεσσι γραφοντο Πατρυαις, ∆αυιδ δε φιλον πεδον αιψα κιχανον
Βηθλεεμ, η κολποισι μεγαν υπεδεξατο Χριστον, Ἀμφοτεροι, μνηστη τε φιλη, και
κεδνος Ἰωσηφ Γραψομενοι. Φρητρης γαρ ιης εσαν. Ὧδ' ενι φατνηι Μητηρ παρθενικη,
κοσμου τεκε παντος ανακτα. Ουτω και δια πατρος ανερχεται ες βασιληας. Ἔμπαλι
μεν γενεην Λουκας μεγας ηγαγε μυθωι Εις Ἀδαμ εκ Χριστοιο. Ἐμοι δ' Ἀδαμ ηλθ' επι
Χριστον Χειρι Θεου πρωτιστος Ἀδαμ γενετ'. Ἐκ δ' Ἀδαμοι Σηθ πελε. Του δ' αρ' Ἐνως.
Του, τετρατος ηε Καιναν. Του δ' ην Μαλελεηλ. Του δ' Ἰαρεδ, ος τεκε παιδα Κεινον
Ἐνωχ, ος ζωος ες ουρανον ηλθεν αερθεις. Τουδε, Μαθουσαλα εσκεν, ος υιεα γεινατο
Λαμεχ. Αυταρ ο, Νωε πατηρ. Σημ, Νωεος υιος εκεινου. Ἐκ του δ' Ἀρφαξαδ, Καιναν,
Σαλα· του δ' ενεπουσιν Υιον Ἕβερ. Ἕβερος δε Φαλεκ παις. Ἐκ δ' αρα ΦαλεκἜσκε
Ῥαγαβ. Κεινος δε Σερουχ τεκεν, ος τεκε Ναχωρ. 486 Ἀβρααμ αυτ' επι τοισδε, παις
Θαρα Ναχοριδαο. Ἀβραμιδης δ' Ἰσαακ Ἰακωβ τεκεν, ος δ' αρ' Ἰουδαν Αυταρ ο εκ
Θαμαρης Φαρες τεκεν. Αυταρ ο, Ἐσρωμ. Ἐσρωμ, τον Ἀραμ, ος τον Ἀμιναδαμ. Ὃς δε
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ναασσων Νασσων δ' αυ, Σαλμων. Σαλμων, Βοοζ. Ἐκ Βοοζ, Ὠβηδ.Ὠβηδ δ' Ἰεσσαι· του
δ' εκ μεγας επλετο ∆αυΐδ. ∆αυιδης δε, Ναθαν, ος Ματθαν υιον ετικτεν, Ὃς Μαιναν.
Μαιναν, Μελεαν τεκε. Ὃς δ' Ἐλιακειμ.Ὃς τον Ἰωαναν. Ὃς τον Ἰωσηφ. Ὃς, τον Ἰου
Γεινατο. Του, Συμεων. Του, Λευι. Του απο, Ματθαν. Τουδε, Ἰωρειμ. Του δ' Ἐλιεζερ.
Τουδε, Ἰωσαφ Του δ' Ἤρ. Του δ' Ἐλμωδ. Του δ' αυ παις επλετο Κωσαμ. Κωσαμ, εην
Ἀδδι. Του, Μελχι. Του δ' απο, Νηρι. Του δ' απο, Σαλαθιηλ, Ζοροβαβελ, Ῥησα,
Ἰωναν,Ἰουδας, Ὠσωκ, Σεμεει τ' αυ, Ματθιας τε, Και Μααθ, Ναγγαι, και Ἐσλειμ· του
δ' απο Ναουμ, 487 Ἀμως, Ματθαθιας, και Ἰωσηφ, ηδε Ἰανναι· Μελχι, και Λευι, και
Ματθαν, Ἡλει, Ἰωσηφ. Λουκας μεν ουτω. Πως δε Ματθαιος μεγας; Ἐξ Ἀβρααμ μεν
μεχρι ∆αυιδ, ως εφην. Ἔνθεν δε Λουκα την ιερατικην παρεις Σποραν, τιθησι του
γενους ανακτορων. Εισιν δ' οσοι τε και τινες, λελεξεται. ∆αυιδης, Σολομων, Ῥοβοαμ,
Ἀβιας τε, Ἀσα τε Του δ' Ἰωσαφατ εσκεν. Ὁ δ' εβδομος ηεν ἸωραμὈζιας, ηδ' Ἰωαθαμ,
ηδ' Ἄχαζ, Ἐζεκιας τε Και Μαναση, και Ἀμως, Ἰωσιας. Αυταρ επειταἸεχονιας, αλωτον
ον ηγαγον ες Βαβυλωνα· Σαλαθιηλ, Ζοροβαβελ, Ἀβιουδ, ηδ' Ἐλιακειμ,Ἀζωρ. Τουδε,
Σαδωκ. Του δ' Ἀχιν. Του δ' Ἐλιουδα. Τουδ' Ἐλιεζερ εην. Του, Ματθαν. Του δε
Ἰακωβ.Ὕστατος, ος δοκεεσκε πατηρ Χριστοιο, Ἰωσηφ. 488
ΙΘʹ. Μαθηται του Χριστου ΙΒʹ. ∆ωδεκα δ' αυ Χριστοιο Θεου μεγαλοιο μαθηται. Πετρος
τ' Ἀνδρειας τε, Ἰωαννης τ', Ἰακωβος Πεμπτος δ' ηε Φιλιππος· ο δ' εκτος,
Βαρθολομαιος, Ματθαιος, Θωμας τε, και Ἀλφαιου Ἰακωβος·Ἰουδας τε, Σιμων τε, και
ου φατος αλλος Ἰουδας.
Κʹ. Τα του Χριστου θαυματα κατα Ματθαιον. Ματθειης βιβλοιο τα θαυματα, οπποσ'
ερεξε Χριστος αναξ βροτεωι σωματι κιρναμενος. Πρωτον μεν λεπροιο πικρην
απεσεισατο νουσον, Ειθ' εκατονταρχου παιδος επηξε μελη. Το τριτον αυ Πετρου
εκυρης φλογα εσβεσε χειρι. Τετρατον, οιδμα μεγα ευνασε και ανεμους. 489 ∆αιμονας
ηκε συεσσι το πεμπτον, εν Γεργεσσηνοις. Ἕκτον, εην κλινην ηιρε βαρυς μελεσιν.
Ἕβδομον, αψαμενης πηγην σχεθεν αιμοροουσης. Ἄρχοντος θυγατηρ ογδοον ευρε
φαος. Ἔννατον αυ, τυφλοισι πορεν φαος. Ἐκ δ' ελαθεντος ∆αιμονος, ου λαλεων
ρηξε λογον, δεκατον. Σαββατωι ενδεκατον, ξηρην χερα λυσατο δεσμων, Ὄσσε δε
δαιμονιου κ' ουατα, δωδεκατον. Ἐκ δεκατοιο τριτον, κοφινους δυοκαιδεκα πλησε,
Κανδρων χιλιαδας πεντ' απο πεντ' ακολων. Τετρατον εκ δεκατου δε, κιχησατο νηα
ποδεσσι· Τοις δ' υποειξε μεγας ποντος ορινομενος. Πεντε δε και δεκατον, Χαναναιας
πνευμ' εδιωξε, Μητρι χαριζομενος πολλα λιταζομενηι. Ἕκτον και δεκατον, σπυριδας
λιπον επτ' απο επτα 490 Ἄρτων, χιλιαδες τεσσαρες, ην τε κορος. Ἑπτα δε και
δεκατον, θειην ηλλαξατο μορφην, Στραψας οισι φιλοις ηελιοιο πλεον.
Ὀκτωκαιδεκατον δε, σεληναιης απο νουσου Ὡς ικετευσε πατηρ, λυσατο παιδα
φιλον. Ἐννεακαιδεκατον, φαος ομμασιν εξ Ἱεριχους Τυφλοις εινοδιοις δωκε
πορευομενος. Εικοστον δ' αυγας πορεν ομμασι, πηρα τ' ελυσε Γουνατα, εξ ιερου
λυματα παντ' ελασας. Θαυμα δε Βηθανιηθεν ιων ποιησε μεγιστον, Ξηρην αιψα
συκην, ως μιν ακαρπον ιδεν. Ἐκ δ' εχυθη σταυροιο βαθυ σκοτος, οιχομενοιο Φωτος,
και νηου ευρυ πετασμα ραγη. Γαια δε παλλομενη, γαιης υπερ εσχισε πετρας, Και
νεκυες τυμβους λειψαν ανεγρομενοι. 491 Αυταρ ογε τριτατωι ενι ηματι τυμβον
ανοιξας, Αυθις εοισι φιλοις εν Γαλιλαι' εφανη.
ΚΑʹ. Τα Χριστου θαυματα κατα Μαρκον. Μαρκος δ' Αυσονιοισι Θεου ταδε θαυματ'
εγραψε, Πετρωι θαρσαλεος Χριστου μεγαλωι θεραποντι. ∆αιμων και πυρετος, και
λεπρη, και παραλυσις Ειξε λογωι Χριστου. Μετεπειτα δε χειρ ετανυσθη Ξηρη· και
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ανεμων ληξεν μενος ηδε θαλασσης. Και λεγεων υποειξε, και αιματοεσσαν επαυσε
Πηγην, και θυγατρι ζωην πορ' Ἰαειροιο. Πεντε δ' αρ' εξ αρτων πολλοι τραφεν.
Ἔνθεν εδησε Ποντον επιστειβων. Μετεπειτα δε, πνευμ' εδιωξε Φοινισσης, Τυριοισι
τερας και Σιδονιοισι, 492 Κωφον τ' ου λαλεον. Θρεψεν παλιν επτ' ακολοισιν Ἀνδρων
χιλιαδας· και τυφλος ιδεν φαος. Ειτα Και μορφης απεπεμψε σελας, και δεσμον ελυσε
Γλωσσης, πνευμ' ελασας· Βαρτιμαιος τε φαοσδε Τυφλος εξ Ἱεριχουντος εσεδρακεν.
Ὡς δε ακαρπον Ευρε συκην χατεων, νεκραν εθηκε λογωι. Τυφλους δ' αυ χωλους τε
ιησατο εγγυθι νηου.
ΚΒʹ. Του αυτου θαυματα κατα Λουκαν. Λουκας δ' Ἑλλαδι σεπτα Θεου ταδε θαυματ'
εγραψε, Παυλωι θαρσαλεος Χριστου μεγαλωι θεραποντι. ∆αιμων και πυρετος και
λεπρη και παραλυσις Ειξε λογωι· και χειρ τεινατο καρφαλεη. Ειθ' εκατονταρχοιο
λελυμενον ηδρασε παιδα· 493 Χηρηι τ' εκ νεκυων εν Ναιμ υια πορε. Την δε μυρωι
χρισασαν αγνους ποδας ηγνισε μυθωι. Και στησεν ανεμους, και λεγεωνα μεγαν.
Αιματος εσχε ρυσιν, και Ἰαειροιο θυγατρα Ἤγαγεν ες ζωην. Πεντε δ' αρ' εξ ακολων
Και δυο ιχθυδιων, εν ερημωι πεντε ποτ' ανδρων Θρεψεν χιλιαδας. Ειδεος ηκε σελας.
∆αιμονα τηλυγετοιο πικρον αποεργαθε παιδος, Και τον επι γλωσσης ημενον, ὣς δε
παλαι Ἑβραιην στυγερηι νουσωι κλιναντα γυναικα, Ναι μην και υδερου ογκον
απεσκεδασε. Και λεπρους εκαθηρε δεκα, των εις Σαμαρειτης. Τυφλωι τ' εξ Ἱεριχους
φως πορεν εινοδιωι. Ὄσσα τ' αποψυχοντος ιδον σημηια Χριστου, 494 Ἠδ' ως εκ
νεκυων οισι φιλοισι φανη.
ΚΓʹ. Του αυτου θαυματα κατα Ἰωαννην. Παυρα δ' Ἰωαννου δηιεις ιερηι ενι βιβλωι
Θαυματα δη, πολλους δε λογους Χριστοιο ανακτος. Ἦν γαμος, οινοχοοι δ' εκερων εξ
υδατος οινον. Ειπε, και υιος ανουσος εην καμνων βασιλισκου. Ειπε, λεχος δ'
αναειρεν, ος ου φυγε δεσμα λοετροις. Πεντε δ' επειτ' αρτων τελεσεν τερας. Ἔνθεν
οδευσεν Ποντον υπερζειοντα, και εξεσαωσε μαθητας. Τυφλον δ' εκ γενετης ιησατο,
πηλον αλειψας. Τετρατον ημαρ εην και Λαζαρος εγρετο τυμβου. Αυταρ ο και
νεκυεσσι θανεν, και ζωσιν αναστας Χριστος αναξ αναφανδον ομιλεεν οις εταροισι.
495
Κ∆ʹ. Του αυτου παραβολαι και αινιγματα. Ει δ' αγε, και σκοτιων αινιγματα δερκεο
μυθων· Οικον επι ψαμμου κειμενον αδρανεος, Και σπορον, ως επι γαιαν ομοιιος,
ηλθεν ανισος· Και σπορον, ωι καλωι σπερματα εχθρα μιγη· Και δενδρον, ολιγον
ναπυος σπορον· ειτ' εν αλευρωι Ζυμην κρυπτομενην· ωνιον αγρον ετι Θησαυροιο
χαριν· και μαργαριτην πολυτιμον, Ἔμπορος ον παντων επριατο κτεανων· Και
νεποδων ελκουσαν απαν γενος εξ αλος αρκυν· Αιρομενον τ' ωμοις πλαζομενον
προβατον· Και πικρωι θεραποντι χρεους περι, πικρον ανακτα Και πρωτοις πυματους
μισθον εχοντας ισον· 496 Πεμπομενους θ' υιηας ες αμπελον ουδεν ομοιους, Και τους
κληρονομον ωσαμενους θανατωι· Και σχεδιους νυμφωνι φιλην πλησαντας εορτην·
Ἔνθεν ακοιμητους εν δαΐδεσσι κορας Και κυριον δουλοισι νεμοντ' ουκ ισα ταλαντα·
Ἔμπαλιν αυ προβατοις ισταμενους εριφους.
ΚΕʹ. Παραβολαι Χριστου κατα Μαρκον. Τοσσα Χριστος ερεξε μεγας, μυθους δ'
αγορευσε Παρβληδην· επι γαιαν ενα σπορον ουτι ομοιον, Και τον ζιζανιων σπερματι
συμφυεα, Και ναπυ, κληρονομον τε θανονθ' υπο χερσιν αθεσμοις. Μαρκος μεν δη
τοια, Πετρου φυτον· ευρυχορωι δε 497 Ἑλλαδι Παυλοιο Λουκας εγραψε ταδε· ∆αιμων,
και πυρετος, και αγρη, λεπρα, λυσις τε.
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Κ ʹ. Παραβολαι κατα Λουκαν. Παροιμιων δε Λουκας εμνησθη τοσων· Του θεντος
εδραν ασφαλη πετρης υπερ Και του παθοντος ευ πλεον, και τωι πλεον Στεργοντος·
ειτα του σπορου εις τεσσαρας Φυσεις πεσοντος γης· επειθ' οδοιπορου Ληισταις
πεσοντος. Ειτ' αωρι προς θυρας Ἐλθων τις αιτει, κ' ου πονηρα λαμβανει. Ἀκαθαρτον
ειτα πνευμα δ' εισοικιζεται Ἑπτα ξυν αλλοις. Και ματην τις ελπισι Καρπων γεγηθεν,
αγνοων οι στησεται. 498 Ἐκ των γαμων δ' ηκοντι γρηγορητεον Χριστωι, καλως τε τηι
θεραπειαι χρηστεον. Συκην τ' ακαρπον ταις κοπροις επωφελειν. Ναπυ, ζυμη τε, και
πενητες εν γαμωι. Χαρα τε δραχμης ευρεσει, και θρεμματος. Πατηρ τε παιδων τωι
πεσοντι συμπαθης. Ειτ' οικονομος τι των χρεων χαριζεται Κλεπτων προμηθως.
Λαζαρος και πλουσιος. Ἐκειθε χηρας αξιωσις ευτονος. Ειτ' αυ Τελωνης, και
Φαρισσαιου τυφος. Και μνων μερισμος, ισαριθμος τοις δεκα. Κακοι γεωργοι και
φονεις του δεσποτου.
ΚΖʹ. Παραβολαι των τεσσαρων ευαγγελιστων. ∆ειδω μη βιοτοιο θεμειλιον εν
ψαμαθοισι 499 Βαλλομενος, ποταμοισι και ειν ανεμοισι κεδασθω, Ἢ σπορος ως επι
γαιαν ιων ξηρην και ακαρπον, Ὦκα μεν αντειλαιμι, ταχιστα δε αυος εοιμι, Ἠελιοιο
βοληισι τυπεις, και πημασι τυτθοις· Ἤ με φαγοι πετεηνα, και εκθλιψειαν ακανθαι.
Μη δε μοι υπνωοντι κακον σπορον εγκαταμιξηι Ζιζανιων αροτης τε κακων, και
βασκανος εχθρος. Μη δ' αρ' ομου χλοαουσι βαλων επι χειρα φυτοισιν Ἐσθλοις ηδε
κακοισι, πριν εν σταχυεσσι σταθηναι, Συν που ζιζανιοισι καλον φυτον εξολεσαιμι.
Παυρων γαρ τοιοισδε νοημονα χειρ' επιθειναι, Ἔνθ' αρετη κακιη τε διανδιχα
ναιεταουσαι, Ἀγχιθυροι γεγαασι, κακον δ' επιτελλεται εσθλωι. Αινω τον ολιγον
ναπυος σπορον, ως ολιγος μεν, ∆ενδρουται δε ταχιστα, και ες τοσον υψος οδευει, 500
Ὥστε και ορνιθεσσι πελειν σκεπας ηεριοισι. Μαργαρε τιμηει και κυδιμε, σου δ' αρ'
εγωγε Καλλεος ιμειρων, μεγας εμπορος αιθε γενοιμην, Παντων δ' οσσα μοι εστι
μεχρις πυματοιο χιτωνος. Ὤνιον αντιλαβοιμι φιλον κτεαρ, ως κεν απαντας Πλουτωι
νηκησαιμι, πεπασμενος οιον απ' αλλων, Ἢ θησαυρον αγροιο μυχοις ενι κρυπτον
εοντα! Οιδα δ' εγω και κοσμον εσω πιπτοντα σαγηνης, Ὧ Χριστου βασιληος
υποδρησσοντες εφετμαις, Ἀνθρωπων αλιηες εον λινον αμφις εθηκαν, Ὡς αλος
εξερυσωσι βυθων, οπασωσι δε Χριστωι Νηχομενους πικροις ενι κυμασι τουδε βιοιο.
Ἀλλ' οποταν κρινηις αλιην, δια δ' ανδιχα τεμνηις, Μη μ' απο τηλε βαλοις, αχρηιον οια
περ ιχθυν· 501 Ἄγγεσι δ' εγκαταθειο φυλασσομενον βασιληι. Ἐς μεγαλην δε Θεοιο
καλην εριθηλε' αλωην, Ἠωιος μεν εβην, και πλειονα μοχθον ανετλην· Μισθον δ'
υστατιοισιν ισον, και κυδος εχοιμι. Τις φθονος, ει μοχθοισι ποθον Θεος αντιφεριζει;
Πεμπε πατηρ υιηας ες αμπελον, ως κομεοιεν, Τον προτερον, προτερον· ο δ' αρα
προφρων υπεδεκτο, Ου μην εξετελεσσε πατρος ποθον, ωσπερ υπεστη. Αυταρ ογ' ουχ
υπεδεκτο, και εξετελεσσεν εφετμην Ὁπλοτερος. Κρεισσων μεν εμοι, γλυκιων δε
τοκηι Ἀμφοτερων, ος εδεκτο, και εξετελεσσεν εελδωρ. Κληρονομον δ' ολεσαιεν, οσοι
πυρος, εκτος αλωης. Ἔστι γαμος, τον παιδι πατηρ φιλος εσθλος αριστωι ∆αινυσι
καγχαλοων· τουδ' αντιασαιμι εγωγε, 502 Τουδ' εγω αντιασαιμι, και ος φιλος εστιν
εμοιγε! Μιμνοι δ' εκτοθι κεινος, οτις προ γαμοιο τιθησιν Ἢ αγρον, ηε βοων ζευγος
νεον, ηε δαμαρτα. Μηδ' ενι δαιτυμονεσσι γαμηλιον ειδος εχουσιν, Ειματ' εχων
ρυποωντα, δεθεις χειρας τε ποδας τε, Νυμφωνος τε γαμου τε, φιλων τ' απο τηλε
πεσοιμι. Ἡνικα δ' αιθομεναις αγνων δεκας εν δαΐδεσσι Παρθενοι εγρησσουσαι,
ακοιμητοις φαεεσσι Νυμφιον ιμεροεντα Θεον δοκεωσιν ανακτα, Ὡς λαμπραι
γανοωντι υπαντησωσιν ιοντι, Μη μ' ενι ταις κενεηισι νοον, και αφροσι θειης, Ἤδη
που Χριστοιο παρεσσομενου μογεουσαις, Μηδ' ολιγοδρανεον δαΐδων σελας ομμασι
 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

λευσσων, Ὀψε φαους ζωης υγρον ποθεοιμι ελαιον· 503 Μηδε με κληισθεντα γαμων
ωσαιτο θυρετρα, Ἔνθα Λογος καθαρηισι ποθου μεγαλοις υπο δεσμοις Μιγνυμενος
κραδιαις θαρσος και κυδος οπαζει. Ἐκ δε γαμων παλινορσος αναξ εμος ευτ' αν
επελθηι, Ἐξαπινης δοκεουσι, και ου δοκεουσιν επιστας Ευροι μ' εν δοκεουσι, και
αινησειε φοβοιο Ὡς αγαθον θεραποντα, και ηπιον αρχομενοισι, Και σιτοιο δοτηρα,
λογου στερεοιο, φεριστον. Σχιζομενων τ' εριφων και οΐων, ηματι πικρωι, Ἀνδρων
ευσεβεων τε και ουχ οσιων εκατερθεν, Στησαις μη μ' εριφοις εναριθμιον, αλλ' οΐεσσι
∆εξιτερην παρα χειρα, μενοι τ' ενι χειροσι λαιη. Λυχνος δη τις εμοιγε φαεσφορος
εκτοθι λαμποι 504 Λυχνιης καθυπερθε. Καλον δε τι και θεον οιον Ἴδμεναι, ος
παντεσσιν επισκοπον ομμα τιθησιν. Αιει δε στεργοιμι Θεον πλεον, ειτε τι πικρον Ειτ'
αγαθον παρεχοι· παν γαρ καλον. Ει δε τυπειην Ληισταις, μεγαλης κατιων απο
Χριστοποληος, Μη με λιπηις χειρεσσιν υπ' ανδροφονοισι δαμηναι. Ει δε πνευμ'
ελασεις ψυχης απο, μηκετ' αεργον Ευρων συν πλεονεσσι καταδραμοι εχθρος εμειο.
Μηδε συκην ολεσειας αχρηιον, αλλ' ετι καρπον Ἔλπεο, μηδε τεμηις μιν, αναξ·
κομεων δε τ' εγειρειν. ∆ραχμην τε, προβατον τε, παιν τ' απο παντ' ολεσαντα Ευρων,
την μεν εραζε, το δ' ουρεσι, τον δ' υπο ποσσιν Οικτρον υποστρεψαντα πατρωιον ες
δομον, ω 'ναξ, 505 Αυθις αριθμησειας εν υιασι, θρεμμασι, δραχμαις. Μη δ' αγαθου
βασιληος εμοις παθεεσσιν εοντος, Πρηκτηρ αυτος εοιμι πικρος χρησταις ομοδουλοις.
Και τι χρεων κοψαιμι λαθων πινυτοφρονι βουληι, Ὥς κεν χρηΐζων ποτ' ες υστερον
αλκαρ εχοιμι! Λαζαρος ενθαδ' εοιμι, και υστερον· αλλος αγηνωρ Ἐνθαδε, κειθι δ'
ατιμος εχων φλογας αντι κοροιο. Ειην μη μεγαλαυχος, επει κακος ειμι τελωνης.
∆ακρυσιν οικτον εχοιμι, Φαρισσαιοι δε πεσοιεν. Χηρην δ' ειποτ' εμειο παρα
προθυροις μογεουσαν Ἄπρηκτον πεμψαιμι, και ει λιθον η οφιν αινον Ἀντ' αρτοιο
φιλοιο και ιχθυος ηδυβοροιο Ἐχθρα φιλοφρονεων, παλαμης απο τησδ' ορεγοιμι, 506
Τοιων αντιτυχοιμι Θεου παρα. Ει δ' αποθηκας Τας μεν σφρηγις εχει, τας δ' ελπιδες
ωκα θεουσαι, Ἥδε με νυξ ολεσειε συν αδρανεουσιν ονειροις, Ουδε μεν ουδε
ταλαντον, ο μοι Θεος εγγυαλιξε Πλειοτερην αλλοισι μετρων χαριν, ευχομ' εγωγε
Τουτο μενειν παλαμηισιν εν ημετερηισιν αεργον, Ἠε μναν φυσικοιο λογου, χαριν
ισονεμητον, Ἀλλ' εργον τ' οπασαιμι, κλεους τ' επι τ' αντι τυχοιμι· Μηδε δικην
τισαιμι πικρην, και αισχος εχοιμι.
ΚΗʹ. Χειμων απο Χριστου κατασταλθεις. Ἦν οτε Χριστος ιαυεν εφ' ολκαδος εμφυτον
υπνον, Τετρηχει δε θαλασσα κυδοιμοτοκοισιν αηταις. 507 ∆ειματι τε πλωτηρες
ανιαχον· Ἔγρεο, Σωτερ, Ὀλλυμενοις επαμυνον. Ἄναξ δ' εκελευεν αναστας
Ἀτρεμεειν ανεμους και κυματα, και πελεν ουτως. Θαυματι δ' εφραζοντο Θεου φυσιν
οι παρεοντες.
ΚΘʹ. Ὕμνος εις Θεον. Ὦ παντων επεκεινα τι γαρ θεμις αλλο σε μελπειν; Πως λογος
υμνησει σε; συ γαρ λογωι ουδενι ρητον. Πως νοος αθρησει σε; συ γαρ νοωι ουδενι
ληπτος. Μουνος εων αφραστος· επει τεκες οσσα λαλειται. Μουνος εων αγνωστος·
επει τεκες οσσα νοειται. Παντα σε και λαλεοντα, και ου λαλεοντα λιγαινει. Παντα σε
και νοεοντα και ου νοεοντα γεραιρει. Ξυνοι γαρ τε ποθοι, ξυναι δ' ωδινες απαντων
508 Ἀμφι σε· σοι δε τα παντα προσευχεται· εις σε δε παντα Συνθεμα σον νοεοντα
λαλει σιγωμενον υμνον. Σοι ενι παντα μενει· σοι δ' αθροα παντα θοαζει. Και παντων
τελος εσσι, και εις, και παντα, και ουδεις, Ουχ εν εων, ου παντα· πανωνυμε, πως σε
καλεσσω, Τον μονον ακληιστον; Ὑπερνεφεας δε καλυπτρας Τις νοος ουρανιδης
εισδυσεται; Ἵλαος ειης, Ὦ παντων επεκεινα· τι γαρ θεμις αλλο σε μελπειν;
 
 
 

18
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Λʹ. Ὕμνος προς Θεον. Σε τον αφθιτον μοναρχην ∆ος ανυμνειν, δος αειδειν, Τον
ανακτα τον δεσποτην· ∆ι' ον υμνος, δι' ον αινος, ∆ι' ον Ἀγγελων χορεια, ∆ι' ον
αιωνες απαυστοι, 509 ∆ι' ον ηλιος προλαμπει, ∆ι' ον ο δρομος σεληνης, ∆ι' ον
αστρων μεγα καλλος, ∆ι' ον ανθρωπος ο σεμνος Ἔλαχε νοειν το θειον, Λογικον
ζωον υπαρχων. Συ γαρ εκτισας τα παντα Παρεχων ταξιν εκαστωι, Συνεχων τε τηι
προνοιαι. Λογον ειπας, πελεν εργον. Ὁ Λογος σου Θεος Υιος· Ὁμοουσιος γαρ εστιν,
Ὁμοτιμος τωι τεκοντι, Ὃς εφηρμοσεν τα παντα, Ἵνα παντων βασιλευσηι.
Περιλαμβανον δε παντα Ἅγιον Πνευμα το θειον Προνοουμενον φυλασσει. Τριαδα
ζωσαν ερω σε, Ἕνα και μονον μοναρχην, Φυσιν ατρεπτον, αναρχον, Φυσιν ουσιας
αφραστου, Σοφιας νουν ανεφικτον, Κρατος ουρανων απταιστον, Ἄτερ αρχης,
απεραντον, 510 Ἀκατασκοπητον αυγην, Ἐφορωσαν δε τα παντα, Βαθος ουδεν
αγνοουσαν Ἀπο γης μεχρις αβυσσου. Πατερ, ιλεως γενου μοι. ∆ια παντος θεραπευειν
Το σεβασμα τουτο, δος μοι Τα δ' αμαρτηματα ριψον, Το συνειδος εκκαθαιρων Ἀπο
πασης κακονοιας, Ἵνα δοξασω το θειον Ὁσιας χειρας επαιρων Ἵνα Χριστον
ευλογησω, Γονυ καμπτων ικετευσω Τοτε προσλαβειν με δουλον, Ὅτ' αν ελθηι
βασιλευων. Πατερ, ιλεως γενου μοι, Ἔλεον και χαριν ευρω· Ὅτι δοξα και χαρις σοι
Ἄχρις αιωνος αμετρου.
ΛΑʹ. Ὕμνος αλλος. ∆οξα Θεωι τωι Πατρι, και Υιωι παμβασιληι· 511 ∆οξα πανευφημωι
Πνευματι παναγιωι. Ἡ Τριας εις Θεος εστιν, ος εκτισε, πλησε τε παντα, Ουρανον
ουρανιων, γαιαν επιχθονιων· Ποντον, και ποταμους, και πηγας πλησεν ενυδρων,
Παντα ζωογονων πνευματος εξ ιδιου· Ὄφρα σοφον κτιστην πασα κτισις υμνησειε,
Του ζηιν, του τε μενειν, αιτιον οντα μονον. Ἡ λογικη δε μαλιστα φυσις δια παντος
αεισηι, Ὡς βασιλεια μεγαν, ως αγαθον πατερα. Πνευματι, και ψυχηι, και γλωττηι, και
διανοιαι, ∆ος και εμοι καθαρως δοξολογειν σε, Πατερ.
ΛΒʹ. Ὕμνος εσπερινος. Σε νυν ευλογουμεν, Χριστε μου, Λογε Θεου, 512 Φως εκ
φωτος αναρχου, Και Πνευματος ταμιας, Τριττου φωτος εις μιαν ∆οξαν
αθροιζομενου· Ὃς ελυσας το σκοτος, Ὃς υπεστησας το φως, Ἵν' εν φωτι τα παντα
κτισηις, Και την αστατον υλην Στησηις μορφων εις κοσμον, Και την νυν ευκοσμιαν·
Ὃς νουν εφωτισας ανθρωπου Λογωι τε και σοφιαι, Λαμπροτητος της ανω Και κατω
θεις εικονα, Ἵνα φωτι βλεπηι το φως, Και γενηται φως ολος. Συ φωστηρσιν ουρανον
Κατηυγασας ποικιλοις. Συ νυκτα και ημεραν Ἀλληλαις εικειν ηπιως 513 Ἔταξας,
νομον τιμων Ἀδελφοτητος και φιλιας. Και τηι μεν επαυσας κοπους Της πολυμοχθου
σαρκος· Τηι δ' ηγειρας εις εργον, Και πραξεις τας σοι φιλας, Ἵνα το σκοτος φυγοντες
Φθασωμεν εις ημεραν, Ἡμεραν την μη νυκτι Τηι στυγνηι λυομενην. Συ μεν βαλοις
ελαφρον Ὕπνον εμοις βλεφαροις, Ὡς μη γλωσσαν υμνωιδον Ἐπι πολυ νεκρουσθαι.
Μητ' αντιφωνον αγγελων Πλασμα σον ησυχαζειν. Συν σοι δε κοιτη ευσεβεις
Ἐννοιας εταζετω, Μηδε τι των ρυπαρων Ἡμερας νυξ ελεγχηι, Μηδε παιγνια νυκτος
Ἐνυπνια θροειτω· Νους δε και σωματος διχα Σοι, Θεε, προσλαλειτω, Τωι Πατρι, και
τωι Υιωι, 514 Και τωι αγιων Πνευματι, Ὧ τιμη, δοξα, κρατος, Εις τους αιωνας. Ἀμην.
ΛΓʹ. Ευχαριστηριον. Σοι χαρις, ω παντων βασιλευ, παντων δε ποιητα. Ουρανος
επλησθη δοξης σεο, πασα τε γαια Σης σοφιης. Θεος Υιος ο σος Λογος εκτισε παντα.
Σον αγιον Πνευμα ζωην παντεσσι χορηγει. Ἱληκοις κοσμωι θεια Τριας· ιλαθι δ' ημιν,
Υιε Θεου κατα πνευμα, και ανθρωπου κατα σαρκα, Ὅστις επι σταυροιο μορον
τετληκας επισπειν, Οια βροτος· τριτατηι δε πυλας λιπες αιδονηος, Οια Θεος· θανατου
 
 
 

19
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γαρ ελυσας δεσμον αναστας, Και βροτεηι γενεηι φυσιν ωπασας, οια και ημας Ζωειν
ηματα παντα, σε δ' αμβροτον αιεν αειδειν. 515
Λ∆ʹ. Ευχαριστηριον αλλο. Σοι χαρις, ω παντων βασιλευ, παντων δε ποιητα. Σοι
χαρις· ος τα νοητα λογωι, τα θ' ορατα κελευσει Στησας τ' ου πριν εοντα, και εξ
αφανους κατεδειξας. Σον θρονον αμφιεπουσιν ακηρατοι υμνητηρες, Ἔνθεν
μυριαδες, και χιλιαδες παλιν ενθεν, Ἀγγελικης στρατιης πυροεις χορος, αφθιτοι
αρχην Λαοι πρωτοτοκων, και λαμπομενων χορος αστρων· Πνευματα θεσπεσιων
ανδρων, ψυχαι τε δικαιων, Παντες ομηγερεες, και σον θρονον αμφιεποντες,
Γηθοσυνηι τε, φοβωι τε διηνεκες αειδουσι Ὕμνον ανυμνειοντες ακηρατον, η και
απαυστον· Σοι χαρις, ω παντων βασιλευ, παντων δε ποιητα. Ουτος ακηρατος υμνος
επ' ουρανιοιο χοροιο. Ναι λιτομαι καγω, Πατερ αφθιτε, και γονυ καμπτω 516
Ἡμετερης κραδιης, Πατερ αμβροτε, και νοος ενδον Πρηνης σου προπαροιθε· καρη δε
μοι ες χθονα νευει Λισσομενωι· κειμαι δ' ικετης, και δακρυα χευω. Ουδε γαρ αξιος
ειμι προς ουρανον αντια λευσσειν Ἀλλα συ μ' οικτειροις, ελεους Πατερ, ιλαος εσσο
Σωι κινυρωι θεραποντι· σαου δε με χειρα τανυσσας Ἐξ ονυχων θανατοιο, νοηματα
παντα καθηρας. Μη μ' απογυμνωσηις σου Πνευματος, αλλ' ετι μαλλον Χευε μενος
και θαρσος ενι στηθεσσιν εμοισιν· Ὄφρα σε και κραδιηι, και χειλεσι καλον αεισω.
Ὥσπερ εμωι γενετηρι, σωι θεραποντι παρεστης, ∆ος και εμοι καθαρον βιοτον,
καθαραν τε τελευτην, Ἐλπωρην τε τυχειν αγαθην, ελεον τε, χαριν τε· Παντα δ'
αμαλδυνει, οσα ηλιτον εκ νεοτητος, 517 Ὡς αγαθος βασιλευς· οτι σοι χαρις ηματα
παντα, Σοι χαρις ηματα παντα, και εις αιωνας απαντας.
ΛΕʹ. Ἐπικλησις προ της των Γραφων αναγνωσεως. Κλυθι, Πατερ Χριστου
πανεπισκοπε, τωνδε λιταων Ἡμετερων· μολπην δε χαριζεο σωι θεραποντι Θεσπεσιην.
Ζαθεην γαρ ες ατραπον ιχνος ελαυνων Ουτος, ος αυτογενεθλον ενι ζωοις θεον εγνω,
Και Χριστον θνητοισιν αλεξικακον βασιληα· Ὅς ποτ' εποικτειρας μεροπων γενος
αινα παθοντων Πατρος υπ' εννεσιηισιν εκων ηλλαξατο μορφην. Γιγνετο δε θνητος
Θεος αφθιτος, εις ο κε παντας Ταρταρεων μογεοντας υφ' αιματι λυσατο δεσμων.
∆ευρ' ιθι νυν, ιερης και ακηρασιης απο βιβλου 518 Ψυχην σην ατιταλλε
θεοπνευστοις ενι μυθοις. Ἔνθα γαρ αθρησειας αληθειης θεραποντας Ζωην
αγγελεοντας υπ' ουρανομηκει φωνηι.
Λ ʹ. Ἐνοδια. Χριστε αναξ, ος παντα πελεις σοισιν μεροπεσσιν Ἐσθλα, και εν
παντεσσιν οδος ιθεια τετυξαι, Ὃς πυρι και νεφεληι στρατον ηγαγες, ος θ' οδον ευρες
Ἐν πελαγει τμηθεντι φιλοις, Φαραω δ' εκαλυψας, Ἄρτον δ' ουρανοθεν ξενον
ωπασας, εκ δ' αρα πετρης Ἔβλυσας ακροτομοιο ροον, μεγα θαυμ', εν ερημωι·
∆υσμενεων ανδρων στησας μενος, ευτε διεσχε, Σταυρον υποσκιαων, Μωσης χερας,
αλκαρ εμειο. Μηνη δ' ηελιος τε δρομον σχεθον. Ὡς δε ρεεθρον 519 Ειξεν
επειγομενοισιν, οδος δ' επι γαιαν ετυχθη Ῥηιδιη, την αυτος υπεσχεο και κατενευσας.
Αυτος δ' ουρανιην οιμον μεροπεσσιν εδειξας Ὕστατον, αρχαιηι δε νεην επεμιξας
αταρπον, Ευτε Θεος θνητος τε κραθεις, επι γαιαν οδευσας Ἡμετερην, αυθις δε προς
ουρανον ενθεν αερθεις, Ἵξεαι ελδομενοισι φααντερος, η το παροιθεν. Αυτος και
πελαγους επεβησαο, σοις δε ποδεσσιν Οιδμα πεσεν, χαλεποισι βιαζομενον ανεμοισιν.
Ἀλλα μακαρ, και εμοι γε συνεμπορος ελθε καλευντι Σημερον, ευοδιην δε ποροις, και
αγγελον εσθλον, Πομπον, αλεξητηρα, βοηθοον, οφρα με παντων Ἠματιων νυχιων
τε κακων απο τηλοθ' εεργων, Και τελος εσθλον οδοιο χαριζομενος μογεοντι,
Οικοθεν αρτεμεοντα, και οικαδε μ' αυθις αγινοι 520 Πηοισιν τε φιλοις τε ομον βιον
 
 
 

20
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αμφιεπουσιν, Ἔνθα σε νυκτα και ημαρ ελευθερος, ατρεμεων τε Λισσοιμην,
κακοτητος αμιγεα σοι βιον ελκων, Σοι τε νοον πτεροεντα, βιου φαος, αιεν αειρων,
Μεσφ' οτε και πυματην ξυνην οδον εξανυσαιμι, Ἐς δε μονην ελθοιμι μογου τελος
ευσεβεεσσι. Σοι ζω, σοι λαλεω, σοι δ' εζομαι, ω ανα Χριστε, Σοι δ' αιρω ποδος ιχνος,
επει συ με χειρι καλυπτεις· Ἀλλα με και νυν αγοις εσθλον επι τερμα πορειης. ΛΖʹ.
Ἄλλη περι ευοδιας προσευχη. Ουκ εστ' ουδε ποδος χωρις σεο ιχνος αειραι, Χριστε
αναξ, ος παντα πελεις σοισιν μεροπεσσιν Ἐσθλα, και εν παντεσσιν οδος ιθεια
τετυξαι. Σοι πισυνος, και τηνδε τεμνω τριβον, αλλα με πεμποις 521 Ἀσκηθη, και
παντα ποροις, οσ' εελδεται ητορ, Και με, Ἄναξ, παλινορσον αγοις επι δωμα πενιχρον,
Ἔνθα σε νυκτα και ημαρ ελευθερος ιλασκοιμην. ΛΗʹ. Ἄλλη εις ταυτο προσευχη. Ὃς
πυρι και νεφεληι στρατον ηγαγες, ος δ' οδον ευρες 522 Ἐν πελαγει, πηξας κυματ'
ελαυνομενοις. Ἄρτον δ' ουρανοθεν υσας ξενον ου δοκεουσιν· Ἐκ δε πετρης πηγην
εβλυσας ακροτομου. Και νυν τωι θεραποντι συνεμπορος ελθε καλευντι, Χριστε, φαος
μεροπων, δεξια παντα φερων.

 
 
 

21
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


