In restitutionem sanctae crucis
Αυτοσχεδιοι προς την γενομενην αναγνωσιν των κελευσεων χαριν της
αποκαταστασεως των τιμιων ξυλων
1 Ὦ Γολγοθα σκιρτησον· η κτισις παλιν ολη σε τιμαι και καλει θεηδοχον· εκ
Περσιδος γαρ ο βασιλευς αφιγμενος τον σταυρον εν σοι δεικνυει πεπηγμενον·
κροτησον αυτον τοις αοιδιμοις λογοις· αλλ' ειπερ ουκ εχουσιν οι λιθοι στομα, νεους
προευτρεπιζε φοινικων κλαδους προς την απαντην του νεου νικηφορου· αφειλεν εκ
σου της πλανης το παιγνιον· ει μη γαρ αυτος αντανειλε τα ξυλα, γελων αν ειχον οι
θρασυστομοι μαγοι· εργωι δε τουτων νυν μαθοντες το κρατος εγνωσαν, οιμαι, πως το
πυρ αντιστροφως ξυλοις τεφρουται μυστικως ανημμενοις. ως ευ γε σοι, κρατιστε,
των σπουδασματων και των αγωνων της προς ειρηνην μαχης· και πως σε ρευστοις
ευλογησομεν λογοις, ον η χαρις δεικνυσιν ευλογημενον, πως αντανειλες αρπαγεντα
τα ξυλα τον αρπασαντα ταυτα κοιμησας οφιν; ηρως εδειχθης τωι Θεωι χρυσουν δερας
εκ του δρακοντος του σφαγεντος αρπασας· ου φαρμακοις γαρ Μηδικοις το θηριον
ανειλες αυτος, αλλα πηξας τωι ξυλωι. παυσασθε λοιπον Ἰσραηλιται νοθοι εκ της παρ'
υμιν πατρικης απιστιας. ο σταυρος ηλθε βασιλικως δεδεγμενος λιταις, προσευχαις,
δακρυοις, αγρυπνιαις, χωλοις εναρθροις και λαλουσιν οργανοις, μεγα τροπαιον τωι
βασιλει συναρμοσας, εχθρους ποθουντας και πλεον φοβουμενους· τωι βαρβαρωι γαρ
ου παροικειν ηθελεν ει και κολαζων την αμαρτιαν τοτε εκδημος εις γην ην δραμων
αλλοτριαν· αλλ' αντανηλθε και τα τεκνα συλλεγει εκ της αειδους και νοθου
παροικιας και προσκυνειται και πλεον δοξαζεται, ως σωφρονιζων και λυτρουμενος
πλεον. ω Παυλε, μυστα των απορρητων λογων, ουκ εστι λοιπον μωριαν τοις εθνεσι
τον σταυρον ειπειν· δραστικος γαρ ευρεθη και φρικτος ωφθη και πλεον τοις εθνεσι.
νυν της καθ' ημας, ω βασιλευ, μυσταρχιας εχεις το κυρος και μακαριζει την χαριν
την σοι δοθεισαν πασα χωρα και Πολις και πας ο κοσμος εκ μιας συμφωνιας. τοιον
σε Κωνσταντινος υμνησοι μεγας· αλλος γαρ υμας ευλογων ουκ αρκεσει. φανηθι,
Κωνσταντινε, τηι Ῥωμηι παλιν· κροτει το τεκνον, πως λαβων πεφυρμενην εδειξε την
σην ουσιαν σεσωσμενην. δεον σε νυν μεθεντα την ανω πολιν ταυτηι μεθ' ημων
συγχορευσαι τηι κατω· στυγνον γαρ ειχες πνευμα και τεθλιμμενον εως
παλινδρομουντα και νικηφορον τον σταυρον εγνως, ον συ μεν κεκρυμμενον το
πρωτον ευρες εις τον οικειον τοπον, το σον δε τεκνον ου κεκρυμμενον μονον, αλλ'
εις καμινους Περσικας αφιγμενον προς τους απ' αρχης αντανηγαγεν τοπους· εχεις
δε τεκνον εκ Θεου προμηθιας· ως αν γε Κωνσταντινος ευρεθηι παλιν τοις ζωοποιοις
ωχυρωμενος ξυλοις. ως εκπεπληγμαι, πως ροπαις αντιστροφοις προ των βασιλεων
ευσεβης αυτοκρατωρ το πυρ απηιθαλωσεν εμπυρωι ξυλωι, ο Χοσροης μεν ως ξυλον
κατεφρονει, ευρεν δε λογχην της εαυτου καρδιας. τις τηι τοσαυτηι μυστικηι στρατηγιαι
λογοις πτερωθεις η διαπτας προσβαλοι; και νυν βαδιζεις ψυχικως ηγνισμενος οδον
γελωσαν συγχορευων Ἀγγελοις. ο σταυρος εν σοι τοις εναντιοις νεα κιβωτος ωφθη,
της δε κιβωτου πλεον· η μεν γαρ αχρι των βελων τοις βαρβαροις πληγην εφηκεν, η
δε του ξυλου τασις εμψυχα τουτοις εξαπεστειλεν βελη· Παρθοι δε Περσας
πυρπολουσι και Σκυθης Σκλαβον φονευει και παλιν φονευεται, και τοις εαυτων
ηιματωμενοι φονοις πολλην εχουσι φυρσιν εις μιαν μαχην· αυτος δε σιγαις στεμμα
και σκηπτρον φερων ωσπερ βραβευτης των παλαιστων εν μεσωι, πολλοις παλαισας,
νυν δε λυσας την μαχην· τωι σωι δε λοιπον προσβλεπουσι νευματι εξ αντιλοξου των
αγωνων οι μεσοι· οπου δε νευσις, η παλη δικην εχει· ει δ' αντινευσεις, και το της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

νικης κρατος συναντινευει, και το νευμα σου βλεπων [...] τερπηι τε παιζων εις
ακινδυνα ξιφη και τωι θεατρωι προσγελαις των βαρβαρων τους πριν διωκτας εισορων
υπηκοους. τουτων παρ' ημιν των αγαθων ηγγελμενων εις καιρον ευπροσδεκτον, εις
νικηφορον, οτε προσελθων τοις τυραννοις των ταφων ο την καθ' ημας ουσιαν
αναπλασας ζωην εφηκε τωι νεκρωι του Λαζαρου εδει γαρ, οιμαι, τηι νεκρων αναστασει
σταυρου γενεσθαι και παλιν μηνυματα, ολη συνηλθεν εις εαυτην η Πολις ως
ψαμμος, ως ρους, ως αμετρα κυματα ποιουντα πολλας σωματωδεις εκχυσεις·
σπουδην γαρ ειχον, οια δορκας εν θερει διψωσα και σφυζουσα, συντομως φθασαι
των σων, κρατιστε, συλλαβων τας ικμαδας.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


