Bellum Avaricum
Εις την γενομενην εφοδον των βαρβαρων και εις την αυτων αστοχιαν
αυτων αστοχιαν}
1 Των ζωγραφων τις ει θελει τα της μαχης τροπαια δειξαι, την Τεκουσαν
ασπορως μονην προταξοι και γραφοι την εικονα· αει γαρ οιδε την φυσιν νικαν μονη,
τοκωι το πρωτον και μαχηι το δευτερον· εδει γαρ αυτην, ωσπερ ασπορως τοτε, ουτως
αοπλως νυν τεκειν σωτηριαν, οπως δι' αμφοιν ευρεθηι και παρθενος και προς μαχην
ατρεπτος ως προς τον τοκον. εγω δε μικρους των αγωνων, ως ροδα, λογους συναξας
εξ ακανθων της μαχης, σοι τωι φυτουργωι των φρενοσπορων λογων τουτους
προσαξαι συμφεροντως ειλομην, οπως ο μακρος μη παρεκλυσηι χρονος τα των καθ'
ημας θαυματων κινηματα. ηδη μεν ωσπερ δυσγενεις αποσπαδες Τουρκων
αποσχισθεντες αγριοι κλαδοι,
και τοις καθ' ημας ευγενεστατοις τοποις
παρεντεθεντες ωσπερ εμφυλισματα, καρπους παρεβλαστησαν εν τοις ημεροις φυτοις
υποτρεφοντας αγριαν φυσιν. επει δε λοιπον εκταθεισα των κλαδων η ριζα της γης
τους ορους υφηρπασεν, υλη δε πολλων βαρβαρων εγινετο, ουκ ην ανεκτη τοις
παροικοις η βλαβη, αλλ' ωσπερ εις γην εμπεσουσαι λαμπαδες η φλοξ εκεινου του
γενους ανημμενη το τερπνον ανθος των τοπων εβοσκετο. ομως επισχειν την
τοσαυτην αγριαν ο Ποντογειτων Ἴστρος ισχυσεν μολις ως ρευστον αντιφραγμα και
τειχος νεον· τειχος γαρ αυτοις αντεβη τα κυματα και φραγμος εστως εις αειδρομον
φυσιν. τεως μεν ουν το ρειθρον αγραφωι κρισει τουτους μεσαζον τους ορους
επηξατο, οσην δε λοιπον η πολιτεια βλαβην εκ των αθεσμων βαρβαρων υφιστατο,
των μεν θελοντων τους πεπηγμενους ορους αει σαλευειν, του δε Ῥωμαιων κρατους
ειργοντος αυτοις τας καθ' ημων εισοδους. εμπροσθεν αλλοις ευσυνοπτως εγραφη
οσοις εδειξε συμπαρερπων ο χρονος την των φθασαντων ασφαλως υποψιαν· εγω δε
τοις εναγχος εντυχων χρονοις αυτοπροσωπως πραγματων εφαπτομαι, ειπερ τις ημιν
ενθεος δοιη χαρις τηι των τοσουτων πραξεων αμετριαι στολην παρασχειν τεχνικης
ευμετριας. μολις μεν ουν εσβεστο της τυραννιδος ο δυσκαθεκτος και βιοφθορος
δρακων ος ηγε πολλους εις το βλαπτειν αυχενας υδρας εκεινης της λαλουμενης
πλεον, οι μεχρι νυν σπαιρουσι και τετμημενοι φυουσιν αυθιςοι γαρ ιχωρες παλιν
σταζοντες ωδινουσι την καινην βλαβην· και ταυτα πολλων πολλακις τετμημενων εκ
του παρ' ημιν ευσεβους Ἡρακλεους. ομως δε ταυτην την αφορμην η νοσος εκ των
καθ' ημας προσλαβουσα πραγματων πολλας εποιει των μερων διαιρεσεις και τοις
εαυτων αιμασιν πεφυρμενον ολον το σωμα τοις πονοις εβοσκετο. εντευθεν ημας, ως
μελιτται, βαρβαροι κυκλωι περισφιγξαντες εμπιδων δικην σπουδην μεν ειχον πασαν
εξαραι πολιν, πρωτην δε την Ἄνθουσαν ως πρωτην πολιν. εως μεν ουν η ριζα της
αποσπαδος εν τοις υφαρπαγεισι των Σκυθων τοποις το του γεροντος εθρασευετο
θρασος, αχθος μεν ειχεν εξ αναγκης η Πολις, αλλ' ην το λυπουν τωι δοκειν
ωρισμενον· κουφιζεται γαρ και το της βλαβης βαρος ει μετρον οιδεν εν κακοις
ωρισμενον· ουτω μεν ουν το τακτον ειχομεν βαρος εως το γηρας τον Σκυθην
παρεκρατει. επει δε τον χουν αντεπηρεν η κονις και προς τον οικον της ταφης
ωδοιπορει, την γην <δ'> υφελκων εξ εκεινης ειλκετο, μετηλθεν αυθις εις τον αγριον
βιον της ωμοτητος του πεσοντος ο κλαδος· παλινδρομειν γαρ οιδεν Ευριπου δικην
εις τους αγωγους τους εαυτης η φυσις, ει και τις αυτην εκ βιας εναντιαν ποιειν
εαυτηι την ροην αναγκασει. εντευθεν ημιν ποιος αρκεσει λογος η νευρα φωνης η
δεκαγλωττον στομα δι' ου φρασαιμι το ξενοσπορον τερας το του γεροντος
δυσκαθεκτον εγγονον, η τον κεραυνον η τον εμψυχον σαλον ωι γλωττα μεν προσεστι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

συγκεκομμενη και πνευμα πικρον και πεφυρμενος λογος και χειρες εικηι ψηλαφωσαι
το ξιφος και θυμος αιττων εις αναμνησιν μεθης; ποιον γαρ εργον η φιλοπλουτον
χαριν, πιστιν δε ποιαν και λογου και πραγματος ο παντα πραττων συμφεροντως
δεσποτης παρηκεν η μεθηκεν εις υπερθεσεις θελων μαλαξαι την ασυνθετον φυσιν
σχεσει λογισμων, δωρεων υποσχεσει, πειθοι τα πρωτα και λογωι τα δευτερα; ποιαν
δε γλωττης ουκ εκινησεν λυραν εκ της εν αυτωι μουσικης ηρμοσμενην, ηι πειθεται
μεν πολλακις και θηρια, πραΰνεται δε και το δημωδες θρασος ο μυριων τις
ευπορησας Ὀρφεων ουκ αν μαλαξοι; και γαρ εργωδεστερον ανθρωπον ελξαι του
μαλαξαι θηρια. ομως ενικα τηι κρισει του χειρονος ο βαρβαρος νους την κακην
νικην εχων· ο μεν γαρ αυτου τας μελανθει<σ>ας φρενας εργων φιλεχθρων
εκκαθαιρειν ηξιου, ο δ' αυ γε διπλους Αιθιοψ εγινετο. επει δε λοιπον ως αλωπηξ
τους δολους υπηλθεν ενδυς την κακην απιστιαν, εξω μεν οψιν ως προς ειρηνην
πλασας εσω δε λυττων ωστε κλεψαι την μαχην, και προς το τειχος ηλθεν ως εις
συμβασεις τεχναις ενορκοις συγκαλυψαι τον δολον, και τωι μεν ευτρεπιστο τοξα και
μαχη ημιν δε δωρα και προς ειρηνην λογοι, μετηλθεν ημας ουχ ο βαρβαρος δολος
αλλ' η καθ' ημας συγγενης αμαρτια· ομως τα πολλα του παθους σιγητεον· λυπειν
γαρ οιδε και λαλουμενον παθος. αλλ' ειμι λοιπον προς τα της νεωτερας μαχης
τροπαια, και παλιν δε συμμαχου της σης προσευχης ευπορουντες οι λογοι ως προς
συνηθη και φιλευδιον πορον αγουσι προς σε την λαλουσαν ολκαδα. ω παντα
πραττων ωστε μη στειραν ποτε ψυχην παρελθειν, αλλα <και> σπειρων αει και
τεκνοποιων τωι Θεωι καθ' ημεραν και παρθενευων και πλεον μητηρ μενων μαλιστα
γαρ νυν παντας ωδινεις μονος και πασα σοι γη σπαργανουται και Πολις, ταυτης δι'
υμων εκ Θεου σεσωσμενης, χαιρε, στρατηγε πρακτικης αγρυπνιας· συ μεν γαρ εστως
εξ ετοιμου καρδιας μηδεν λαλων εφραζες, η δε ση στασις πτωσις κατ' εχθρων ευθεως
εγινετο. χαιρε, στρατηγε των ενοπλων δακρυων των πυρπολουντων το θρασος το
βαρβαρον· οσον γαρ απλοις τας ροας των ομματων, τοσουτον ειργεις τας ροας των
αιματων· ορων γαρ ημων τους ακανθωδεις ρυπους εκ της ακαρπου των κακων
κακουργιας προς καυσιν ηδη και φθοραν ηπειγμενους, φθανεις το πυρ μεν ως προς
υλην ημμενον προς δ' αυ τα δενδρα την τομην τεθειμενην, πηγας δε των σων
εξανοιξας ομματων αρδεις τα χερσα και δροσιζεις την φλογα, και τας ακαρπους
καρδιας μετειργασω καρπους ενεγκειν εξ επομβριας ξενης. ᾔδεις γαρ, ᾔδεις, ως
γεωργων τας φρενας, ως ουκ ενεστιν ευφορησαι καρδιαν, ει μη καθαρθηι πρωτον
αμπελου δικην, επειτα πυκνον εκχεοι το δακρυον ουτω τε λοιπον εκκαλοι τους
ομφακας· πλην ουδε ταυτης εντελης ευκαρπια εως ο βλαστος προσλαβων τον ηλιον
<***> και μηδεν ωμον ευρεθηι της αμπελου. ημας δε της σης πιστεως η θερμοτης και
πριν γενεσθαι τους συνηθεις ομφακας καρπους ενεγκειν ωριμους ηναγκασε. θελω
δε τουτων τας αφορμας των λογων ως την εναγχος ιστορησαι σοι μαχην, αλλ' εξ
εναυλου του φοβου συστελλομαι και μηδεν ειπειν ως θελω βιαζομαι· ομως ο
παντων εικονογραφος λογος και ταυτα μετροις τεχνικοις συναρμοσοι, ως παντος
εργου πρακτικος καλλιγραφος. η μεν ζαλη σφυζουσα των εναντιων επηλθεν ημιν,
ως αμετρα κυματα, την ψαμμον εκπτυσασα την των βαρβαρων· το γαρ κακον
φυσημα της Θραικης ολης χειμωνα πολλων εκ νεφων συνημμενον ηγειρεν ημιν εξ
αναγκης εν θερει· επει δε λοιπον πλησιον της ολκαδος της σης προ<σ>ηλθεν η ζεσις
του πνευματος και πανταχου κινδυνος ην ηρτυμενος παν γαρ το κυκλον του
σκαφους εβαπτετο, αυτος παριστας τοις επιπλωταις ολοις ανω τε ποιων εκτενως τον
αυχενα πασιν παρηινεις ωστε της αμαρτιας αχρηστον οντα μη παρελκειν τον στολον,
αλλ' εκβαλειν εκαστον εκ της καρδιας τα των περιττων φορτιων βαρηματα, μη πως
κατασπασθεισα τωι δεινωι βαρει η κοσμικη ναυς ζημιωσηι τον βιον.
και ταυτα
πραττων εις αΰπνους ημερας και πασα γαρ νυξ εργον ειχεν ημερας, μονος τοσουτον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ηγριωμενον νεφος εις την κατ' αυτου συντριβην υποστρεφεις· ουκ ην γαρ απλη και
μονηρης η μαχη, αλλ' εις πολυσχιδεις τε και πολυπλοκους αρχας απεσκιρτησε
συμπεφυρμενη. Σλαβος γαρ Ουννωι και Σκυθης τωι Βουλγαρωι αυθις τε Μηδος
συμφρονησας τωι Σκυθηι γλωττων εχοντες και τοπων μερισματα και χωρις οντες και
μακραν συνημμενοι μιαν καθ' ημων αντεκινησαν μαχην και την εαυτων ηξιουν
απιστιαν εχειν καθ' ημων πιστιν ηκριβωμενην· ενθεν μεν ουν εβραζεν η
Σκυθοτροφος Σκυλλα σφοδρως ζεσασα, της δε Περσιδος εκειθεν η Χαρυβδις αντηχει
μεγα· μεσος δε τουτων, ου πλανητης ως παλαι, ο των δολων εκεινος ην
βουληφορος· αλλ' αυτος ελκων απλανη την ορθιαν και λευκα τεινων των λογισμων
ιστια τηι κοσμαγωγωι συνδιεπλεις ολκαδι· και ταυτα μεν δη προς τα της θαλαττιας
ορμης τα θεια δεικνυει τεχνασματα.
επει δε λοιπον, ωσπερ οι μυθοι παλαι τους Γηγενεις πλαττουσι τους
ψευδοσπορους, της γης ο πυθμην βαρβαρους ανεπλασε, και προς τα τειχη της
Φιλοξενου πυλης πληθη προσηλθεν, ωσπερ ην εικασμενα οκτω συναθροιζοντα
μυριαρχιας, παρην δε σαλπιγξ και βελη και φασγανα, πυρ και χελωναι και
διαιττοντες λιθοι νοθων τε πυργων μηχαναι και συνθεσεις· και πασιν ην απιστος η
σωτηρια, οσην παρ' ημιν αυτος ειχες ελπιδα σφιγγουσαν ημων την επι σφαιρας
τυχην. εγω δε ταυτα συγκαλυψαι σοι θελων ουκ ηγνοουν γαρ ως λαθειν και νυν
θελεις σιγαν εμελλον· αλλ' ο νους ηρυθρια κλεψαι τοσουτους εισορων συνειδοτας.
ουκουν ανασχου· δυσχερες γαρ εικοτως κοινην καλυψαι και λαθειν υποψιαν· ειχες
γαρ, ειχες συμφρονουσαν Παρθενον η σοι το μελλον του σκοπου προιστορει·
ταυτην συνασπιζουσαν εξ εθους εχων αντεστρατηγεις εξ αΰλου καρδιας τοις
αντιτεχνοις των αγωνων οργανοις. τοξον γαρ ειχες του Θεου την ελπιδα τομωτερον
τρεχουσαν αστραπης ταχους, πυργους δε πιστιν και βελη τα δακρυα και πυρ το
Πνευμα· και χελωνας ειργασω γονυ προκλινας και καθεις τον αυχενα· και τους
στεναγμους αντιπεμπων ως λιθους τους πετροπομπους εστρεφες των βαρβαρων· και
ταυτα μεν δη μικρον υστερον παλιν ειχεν κατ' εχθρων εμφανεστερον περας. ου μην
παρειδεν η τομωτατη φυσις απων παρειναι τοις πονοις ο δεσποτης, αλλ' εις
τοσουτον εγγυς ην των φροντιδων οσον μεταξυ των τοπων αφιστατο· ηδη γαρ ειχε
τρεις ετων περιδρομους καταστρατηγων της αθεσμου Περσιδος εκδους τε τον νουν
εις αμηχανους τονους, ον ουτε χειμων καυστικην εχων ζεσιν επεισε δουναι τοις
αγωσιν αργιαν ουδ' αυ γε μητρος εξενευρωσεν ποθος μικραν παρασχειν του χρονου
προθεσμιαν, ουδ' αντανειλεν αυτον εμφυτος βια τεκνων τοσουτων, ουδε σωματος
μαχη κουφισμον ευρειν αξιουσα των πονων, αλλ' ων απαυστως εν μεσωι των
βαρβαρων, ως εις ακανθας εμπεπλεγμενον ροδον, και πριν δι' ημας Περσικην κινων
μαχην παλιν δι' ημας ψυχικην ειχεν μαχην· και ταις επ' αμφω προσβολαις
εσφιγμενος, αφεις τον εγγυς, ειχε τον μακραν πονον. εντευθεν ημας τηι φοραι των
γραμματων υπεξανηπτεν, οια πυρ αναγκασαν αργουσαν υλην εκπυρουσθαι προς
φλογα, πυκνως κελευων ασφαλεις μεν τας βασεις τας προς το τειχος ευτρεπιζειν, ως
εδει, κτιζειν δε πυργων εκφορας υπαιθριους φραγμους τε ποιειν και πεπηγμενους
παλους προσαντιβαλλειν και πλεκειν τειχος νεον πλοκας τε ποιειν τοξοτων τε και
λιθων ταχυδρομουσας μηχανας και συνθεσεις· και τας ενοπλους ευτρεπιζειν
ολκαδας, ας και προ πολλου συγκροτων ουκ ημελει. το γαρ προσωπον μη θελων
ιδειν μαχης ετοιμον ειχεν εξ αναγκης την μαχην, στρατου τε πληθος εξαπεστειλε
φθασας και της καθ' αυτον ασφαλειας ημελει, μονην νομιζων ασφαλη σωτηριαν
ειπερ το κοινον ευρεθηι σεσωσμενον· σχεδον τε πασας τας εαυτου φροντιδας εις τας
δι' ημας αντανηιρει φροντιδας, κινδυνον ωσπερ ψυχικον δοκων εχειν ει μη δι' ημας
παντα κινδυνον παθοι. ουτως εκαστα και κελευων και γραφων προιστορει μεν τωι
λογωι τα πραγματα, εζωγραφει δε μη παρων τα της μαχης, ταττων, στρατηγων,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

μηχανουργων εγγραφως τηι των λογισμων τεχνικηι λεπτουργιαι. ου μην παρημελειτο
τα προσταγματα, αλλ' ην το γραμμα πραγμα πεπληρωμενον παντων προθυμως και
πολιτων και ξενων και των εν αρχαις και μεγισταις αξιαις υποδραμοντων τους
εκουσιους πονους.
εδει γαρ, οιμαι, τον τοσουτον δεσποτην εχειν τοσουτους εις αναγκην
οικετας, οι τας κελευσεις των σοφων βουλευματων μαθοντες εργα τους λογους
εδεικνυον. ουτως αεικινητος ων ο δεσποτης ταχει λογισμων και φρενων απληστιαι
πορρωθεν εγγυς τηι Πολει παριστατο και ταις μεριμναις πανταχου συνην μονος ως
εις λογισμος αντι παντων αρκεσας. ομως το πληθος των πονων σου, δεσποτα, εις
καιρον ημιν ευθετον τηρετεον εν ωι παρουσης της γαληνης εν μεσωι ευκαιρος ο
πλους ταις αβυσσοις των λογων. επει δε φρικτον η περιστασις φοβον ειχε βλεπουσα
της μαχης τα κυματα, εδοξε τοις αρχουσι, τοις υπηκοοις και τωι μαγιστρωι των
ενοπλων ταγματων αει γαρ υμιν εις το παν συνημμενοι τα κοινα συν σοι των πονων
εβαστασαν καθ' ημεραν τρεχοντες ως οδοιποροι και συμπαροντες τηι πολυπλοκωι
μαχηι οπλοις λογισμων, τακτικαις αγρυπνιαις, καιτοιγε ταυτα μη πονουντες εξ
εθους, οπερ μαλιστα τους πονους ποιει πονους παρ' οις το μοχθειν εις μαχην ου
γινεται, ομως εδοξεν ωστε προς τους βαρβαρους ανδρας σταληναι παντος εργου και
λογου πολλην αποσταζοντας ευαρμοστιαν προσαγγελουντας ωστε λυσαι την μαχην
περας τε κοινων συντεθηναι φροντιδων. τουτων παρ' ημιν τακτικως κινουμενων το
Περσικον φρυαγμα συν δολωι παλιν στελλουσι κλεπτας της θαλαττης αγγελους
σπευδοντας ωσπερ ηκονημενον ξιφος θηγειν καθ' ημων το ξιφος το βαρβαρον. επει
δε συνδραμοντες εξ αδηλιας εκειθεν ενθεν οι σταλεντες αγγελοι εις εν μερος
συνηλθον εκ τοπων δυο, ο βαρβαρος μεν ως ομου δεδεγμενος πρεσβεις τοσουτους
και προς ογκον ηρμενος συνηψεν αμφω· τουτο δη δοξης χαριν το δ' αυ γε πλειστον
εκφοβειν ημας θελων. ο Περσικος γαρ εξανηπτεν οικετης τον θυμον, ως πυρ εκ
πυρος, του βαρβαρου,
και χιλιους μεν συμμαχους υπεσχετο, ημας δε δεινοις
εξεφαυλισεν λογοις συνεστρεφεν τε συλλαβων τωι βαρβαρωι γνωμας ενοπλους και
τεθηγμενους λογους· τουτοις υπαχθεις τοις λογοις ετερπετο ο των Σκυθων
τυραννος, η πρωτη βλαβη. ομως ο παντων ασφαλης Ζυγοστατης και τουτον αυτου
τον σκοπον παρ' ελπιδας εις την κατ' αυτου συμφοραν αντιστρεφει· δεον γαρ αυτον
συγκαλυψαι τον δολον σιγηι τε κρυψαι τους λαθοντας αγγελους· ποιει το κρυπτον
εμφανες και γινεται συμβουλος εχθρος και κατηγορος φιλος. επει γαρ ηλθον οι
καλως εσταλμενοι αμηχανον μεν τον προς ειρηνην λογον φησαντες ειναι τον
σκοπον του βαρβαρου, τον Περσικον δε μη διαδρασαι δολον, φυλαττεται μεν της
θαλαττης η θυρα τας εισοδους κλεισασα ταις διεξοδοις, αλισκεται δε συντομως τα
κλεμματα και νυκτος εργον φως ανεσχεν ημερας· κοινον γαρ ειχον πενθος εξ ενος
τροπου το Περσικον τε και το βαρβαρον γενος τους ανταμοιβους προσδοκωντες
αγγελους.
επει δε λοιπον της μαχης η κυρια προς την κρισιν συνηλθε την θεογραφον,
παλιν συ καμνεις· ου γαρ ασκοπως φθασας της κοινοτητος εντολευς κατεσταθης·
λαβων δε θαττον τον συνηγορον λογον και προς το τειχος εκδραμων το της δικης
γραφην κατ' αυτων ασφαλως προεξεθου το φρικτον ειδος της γραφης της αγραφου.
ταυτην τις, οιμαι, την διαγνωσιν βλεπων φησει δολωι σε τον κριτην υφαρπασαι·
δειξας γαρ αυτο τοις εναντιοις ολοις αντιπροσωπον εξανεστησας φοβον και των
ελεγχων μηδεπω παρηγμενων κομφευσος αυτοις η δικη καθιστατο. ως ευ γε σοι
γενοιτο του καλου δολου· κρινας γαρ εν σοι και διαγνους την φυσιν ως μητρος
ουδεν παιδι συμπαθεστερον την του ∆ικαστου Μητερα προσηγαγου οικτωι, δεησει,
δακρυοις, ασιτιαι και τηι δοσει δε των ρεοντων χρηματων· εκειθεν ενθεν πολλα δους
και σκορπισας πειθεις εκεινην πρωτον· η δε συντομως πειθει το Τεκνον και σχεδον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

προ της δικης νικωσαν ημιν εξεφωνησε κρισιν. ομως επειδη τοις αγωσι της μαχης
προσαντιτεινειν ηξιουν οι βαρβαροι, πυρος μεν εργον αφρονως εγινετο πας ο προ
τειχους ωραισμενος τοπος· η φλοξ δε καπνιζουσα τον καινον ζοφον εκ της ομιχλης
της ξενης εκρυπτετο. τοις δ' αυ γε Περσαις εστρατευμενοις περαν ως δη καθ' ημων
εργον ειχεν η μαχη κηρυξ ο καπνος του σκοτους εγινετο· ερως γαρ ην τις τοις επ'
αμφω βαρβαροις, ουχ οστις οπλα συντομωτερον λαβοι, αλλ' ος προφλεξει τους
αναιτιους λιθους· και ταυτα μεν δη τουτον ειχε τον τροπον. ηδη δε λοιπον
συγκροτουντες την μαχην οι βαρβαροι μεν του δικαστου τους τοπους και του
στρατηγου, της ατρεπτου Παρθενου, λαβοντες ειχον ωσανει τας ασπιδας, και τους
παρ' αυτων δυσσεβως υβρισμενους εχειν συνεργους εις αναγκην ηξιουν. Σθλαβων
τε πληθη Βουλγαροις μεμιγμενα ο βαρβαρος νους εμβαλων ταις ολκασι γλυψας γαρ
ειχεν εσκυφωμενα σκαφη, εμιξε τηι γηι της θαλαττης την μαχην. καμοι δε μιξις νυν
επηλθε και μαχη, και πανταχου μοι του σκοπου πεφυρμενου και συγκροτουντος τους
λογους ως εις μαχην τι πρωτον ειπων δευτερων απαρξομαι; αλλος μεν ουν επιπτεν
εκ ριπης λιθου λαβων κατ' αυτο την βολην και τον ταφον, αλλος δε συννους
προσλαλων τωι συμμαχωι βληθεις ανωθεν εξ αδηλου τοξοτου το πνευμα θαττον
ανταφηκε του λογου· και τις παρ' αυτοις εν μεγισταις αξιαις ταξαι νομιζων εις δεον
τα ταγματα εστη παρεισδυς εν μεσωι των ασπιδων, κρυπτειν εαυτον ασφαλως
ηπειγμενος· βολη δε τις φθασασα συντομου λιθου απροσδοκητως διχοτομει τας
ασπιδας, και τας μεν ωθει, τωι δε γινεται φονος· οι δ' αυ γε λοιποι παντες, ακριδων
δικην, επιπτον αρδην δυστυχουντες ευστοχως. ουτως απηκριβωσεν η θεια κρισις τα
τοξα, τους βαλλοντας, αυτους τους λιθους, ως μηδεν εικηι συμπεσειν ερριμμενον·
αλλ' ην το πεμφθεν ευστοχως αφιγμενον προς την εκαστην των βεβλημενων τυχην.
και ταυτα μεν δη της τυχης τα πραγματα τα νωτα της γης ευφορως εβαστασεν· εδει
δε λοιπον και τα των θαλαττιων λαβειν αγωνων την ισορροπον κρισιν. και μοι
προσεστι τουτο θαυμασαι πλεον· πως την τοσαυτην της θαλαττης ουσιαν οι
βαρβαροι βλεποντες εξηπλωμενην, δοκουντες ωσπερ εστενωσθαι τωι πλατει, εκει
συνεκλεισθησαν ευθεως οπου τον οικον ειχεν η στρατηγος Παρθενος· εκει γαρ
ωσπερ εν θαλαττηι δικτυον τα γλυπτα συζευξαντες ηπλωσαν σκαφη. επει δε
συννευσαντες αλληλοις ολοι επηλθον ημων συν βοηι ταις ολκασιν, εντευθεν ην
αδηλος η δηλη μαχη· μονην γαρ οιμαι την Τεκουσαν ασπορως τα τοξα τειναι και
βαλειν την ασπιδα, και ταις αδηλοις συμπλοκαις μεμιγμενην βαλλειν, τιτρωσκειν,
αντιπεμπειν το ξιφος, ανατρεπειν τε και καλυπτειν τα σκαφη δουναι τε πασι τον
βυθον κατοικιαν. ξενον γαρ ουδεν ει <προ>πολεμει Παρθενος, δι' ης παρηλθεν εις το
της ψυχης σεβας ουκ οιδα πως πεμφθεισα ρομφαια παλιν· ομως παρηλθεν η διηλθεν
οξεως τρωσασα την ατρωτον ουδαμου φυσιν. ουτω μεν ουν εκεινα τα γλυπτα
σκαφη τον ορμον ειχον εξ αναγκης εις ζαλην· πολλη δε φυρσις και φοβος και
συγχυσις τοις ναυμαχουσι βαρβαροις συνηρχετο. και που τις αυτων εκπεσων της
ολκαδος πλωτηρ σχεδιαζων την τεχνην ηυρισκετο, αλλος δε νεκρον εις υδωρ
μιμουμενος ηλπιζε φευγειν τωι δοκειν πεπνιγμενος, και τις παρ' αυτοις αντι πυργου
την τροπιν λαθων υπηλθε και πολυν μεινας χρονον εκ της αναγκης δυστυχων
εκαρτερει· ομως εκεινους παντας, ως ενα στολον, ο της θαλαττης συγκατεκλυσεν
σαλος. εντευθεν ο πριν αφθονως ανημμενος πνεων τε πυρσον εκ λογων
πυρεκβολων απηιθαλωτο συντομως ο βαρβαρος, αφνω δε τεφρα προσφορως εγινετο,
ως πυρ αναψας εις ανεγκλητα ξυλα. αλλος γαρ αλλον εξεπεμπεν αγγελον φεροντας
αυτωι συμφορας ως δραγματα, εκ γης μεν εις θαλατταν, εις δε γην παλιν εκ της
θαλαττης δυστυχηματων σαλον.
ουτω μεν ουν επασχε τον καινον σαλον εις γην νομιζων κυματουσθαι τας
φρενας· ως κυματων γαρ αντισυνδρομον μαχην εις εν τι ρευμα συμφορων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αφιγμενων <***> πηι μεν γαρ η γη των αθαπτων βαρβαρων υλην παρεβλαστησε των
δενδρων πλεον, πηι δ' η θαλαττα τηι φοραι των λειψανων οχλουμενη τε και
κατεστορεσμενη εξ αλλοφυλων αιματων φοινισσεται· και νυν Ἐρυθρα κυριως
ακουεται καλως βαφεισα τηι βαφηι των βαρβαρων. εδει γαρ, οιμαι, τον Φαραω τον
δευτερον βλεπουσαν αυτην και νεον σε Μωσεα τας της Ἐρυθρας εικονιζειν
εμφασεις· και νυν εχουσιν εις σορους τα κυματα μνημην ενυγρον και ταφην
Αιγυπτιαν· ουκ ην γαρ εικος ενδεεστεραν βλεπειν προς την παλαιαν την νεαν
τιμωριαν. αισωμεν ουν τον υμνον, ουκ εν τυμπανοις αρρυθμα βομβησαντες, αλλ' εξ
οργανων των ενδον ημων μυστικως ηρμοσμενων· και νευρα μεν τεινωμεν
εψυχωμενα και πληκτρα γλωττας και τα χειλη κυμβαλα, αισθησεων δε πενταχορδωι
συνθεσει τον ακρον εις τον πρωτον ειπωμεν τονον. ουτω γαρ η μεν οψις η των
ομματων πασαν καθαιρει βλαπτικην θεωριαν· η δ' αυ νοητη των ακουσματων πυλη
ηχοις ατακτοις ουκ ανοιξει τας θυρας, ουδ' αυ γε την οσφρησιν ηπατημενην ηδυσμα
πικρας ηδονης υφαρπασοι και γευσις εσται μη φθορας παραιτια, αλλ' εις τροφην
αφθαρτον ηυτρεπισμενη, αφαις τε ρευστων λημματων ελευθεραις τα Χρισταδελφα
ψηλαφησωμεν μελη, οπως ο πασης αρχιτεκτων ουσιας το πανσθενες στηριγμα των
ορωμενων και των αδηλων η πεπηγμενη βασις, ο παιδαγωγων συμφεροντως την
φυσιν και σωφρονισταις εκφοβων διδασκαλοις την νηπιωδη των παθων αταξιαν,
και νυν στρατευσας τους πυραυγεις συμμαχους κατα σκοτεινων αντιταξοι
βαρβαρων, δειξοι τε Τιγριν και τον Ἴστριον πορον ως πριν το Νειλου ρειθρον
ηιματωμενους οπως μεθυσθηι συγγενων εξ αιματων ο βαρβαρος νους δυστυχως
γεγευμενος, αυξοι δε την σην ευσεβη φυτουργιαν, τον δεσποτην θαλλοντα τοις
θειοις κλαδοις· θυρας τε πολλοις εξανοιγοι τοις λογοις νικωντος αυτου πανταχου
τους βαρβαρους. ενταυθα μοι νυν τον βραδυγλωττον λογον το συμπερασμα του
σκοπου περιγραφει· τωι σωι δε τεκνωι, τωι νεωτερωι κρατει, τουτους προσειπειν
ευτρεπιζω τους λογους· νικη φανηθι· νυν λαβειν σε νυμφιον εξεστι τουτον, ωι τα
δωρα των γαμων δεδωκας ηδη την σφαγην των βαρβαρων.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


