Chronicon
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΒΙΟΙ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ.
ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΛΕΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΑΡΜΕΝΙΟΥ.
Τωι #22 τιʹ ετει του κοσμου, της δε θειας σαρκωσεως ωιʹ, εβασι λευσε Λεων
Ἀρμενιος ο πατρικιος, και παραβατης υστερον ανα φανεις, ετη ζʹ και μηνας εʹ,
στεφθεις υπο Νικηφορου πατριαρ χου. μετα γαρ δυο χρονους αποστατησας προς την
ασεβειαν, και το εγγραφον οπερ εποιησε περι της ορθοδοξιας αθετησας, ωσπερ
Σαουλ εξωκειλεν· και γαρ κακεινος δυο ετη βασιλευσας εννομως, 764 ειτα
παρατραπεις και της θειας χαριτος γυμνωθεις και πονηρωι πνευματι παραδοθεις
κατα του ευεργετου ∆αβιδ εξωπλισθη και τας των ιερεων ειργασατο μιαιφονιας.
ωσαυτως και ο δυστηνος ουτος και αντιθεος μετα δυο ετη κατα της ευσεβειας μανεις
και λυττησας τον στεψαντα αυτον θειον Νικηφορον εξωρισεν. 2. Θεοδοτον δηθεν
πατριαρχην αντιχειροτονει, αλογον ανδρα, μαλλον δε ανδραποδον και ιχθυων
αφωνεστερον και μηδεν πλεον της ασεβειας επισταμενον· και εκτοτε διωγμον
ασπονδον κατα της εκκλησιας ανερριπισεν. ει ουν χρη θαυμαζειν φαυλον επι φαυλωι
μεταθεσιν, τουτον δει μαλλον και τους αμφ' αυτον η Γαλατας θαυμασαι, τους ουτω
μετατιθεμενους απο του καλεσαντος αυτους εν χαριτι Χριστου εις ετερον
ευαγγελιον· ο ουκ εστιν αλλο ει μη το παροργισαι τον θεον και την θειαν οργην
επισπασασθαι. 3 ο γαρ νεος Σεναχηρειμ Κρουμος, επαρθεις τηι πρυην δικηι,
καταλιπων τον ιδιον αδελφον πολιορκειν την Ἀδριανουπολιν, μετα εξ ημερας της
αυτοκρατοριας Λεοντος επελ θων τηι πολει περιηιει τα τειχη απο Βλαχερνων εως της
Χρυσης πορτης, επιδεικνυων την περι αυτον δυναμιν. επιτελεσας και μιαρας θυσιας
εν τωι λιβαδιωι της Χρυσης πορτης ηιτησατο και 765 τον βασιλεα ειρηνην ποιησαι, ει
το δορυ αυτου πηξει εν τηι Χρυσηι πορτηι. του δε βασιλεως μη καταδεξαμενου
υπεστρεψεν εις την ιδιαν σκηνην, υπερθαυμασας τα της πολεως τειχη και την ευτα
κτον του βασιλεως παραταξιν. επι συμβασιν ουν ειρηνης τρεπε ται, πειραστικους
λογους ποιουμενος. 4 ο δε γε βασιλευς αφορ μης δραξαμενος επειραθη τουτον
λογχησαι· αλλ' εις περας αγα γειν τουτο εκωλυθη τηι των υπουργησαντων αφυΐαι,
πληξαντων μεν τουτον, καιριαν δε μη επαγαγοντων πληγην. επι τουτωι μανεις ο
αλαστωρ, αποστειλας ιππεις εν τωι αγιωι Μαμαντι, εκεισε ον παλατιον ενεπρησεν, και
τον χαλκουν λεοντα του ιππικου συν τηι αρκτωι και τωι δρακοντι του υδριου και
μαρμαρων καλλιστων εν αμα ξαις φορτωσας υπεστρεψεν, παρακαθισας την
Ἀδριανουπολιν και ταυτην ελων· και μετα λαου πλειστου διαπερασας των τε
ευγενων Μακεδονων, κατεσκηνωσεν εν τωι ∆ανουβιωι ποταμωι. ο δε Λεων τα της
ασεβειας εργα διεπραττετο εν τηι πολει. 5. Ἐφ' ου εφανη αστηρ κομητης εν σχηματι
δυο λαμπρων σεληνων ενουμενων και παλιν διαιρουμενων εις διαφορα σχηματα,
ως και εις ακεφαλου διαπλασιν ανδρος τυπωθηναι· οπερ την ακε φαλον κεφαλην
των μετα ταυτα στασιασαντων κατα των Χριστια νων και τον ματαιον Θωμαν
κεφαλην και αρχηγον της εκ των αλλων Χριστιανων διαιρεσεως εσχηκοτων
προεμηνυσεν. και μεν 766 τοι και σεισμοι φοβεροι τε και επαλληλοι και λιμοι και
αυχμοι και αερος φλογωσεις γεγονασι και στασεις εμφυλιοι κατα πασαν πολιν και
χωραν, εκ των ημερων αρξαμεναι του θεοστυγους και αλα στορος· και μεχρι πολλου
το δεινον της εμφυλιας συμφορας επι κρατησαι συμβεβηκεν. 6 Ἐκμιμουμενος τοινυν
τον της μυσαρας ταυτης αιρεσεως αρχηγον ομωνυμον αυτου και ομοτροπον ηρξατο
της αιρεσεως. ειτα συμμαχους και συμμυστας εκζητησας ευρεν Ἰωαννην τον λε
γομενον γραμματικον, μαλλον δε Ἰαννην αλλον η Σιμωνα, επι τε λεκανομαντειαις
και φαρμακειαις και αισχρουργιαις βεβοημενον, και ετερους τινας ομοφρονας αυτου
Ἰαννιτας και Ἰαμβριτας και Σιμωνιτας· ους δη και παρ' εαυτωι κατεχων εν τωι

παλατιωι προσ καλειται Νικηφορον τον αοιδιμον πατριαρχην και τους συν αυτωι
προυχοντας επισκοπους τε και ιερεις ενωπιον της συγκλητου, και φη σιν "ιστε
σαφως ως ανεστησαν τινες λεγοντες μη δειν προσκυνεισθαι τας εικονας, ους ει
βουλεσθε παραστηναι και διαλεχθηναι περι τουτου, και εκδηλοτερον το αληθες
φανησεται." 7 προς ον ο θειος Νικηφορος ουδεν απεκρινατο, εφη δε προς τους
παρισταμε νους μεγιστανους "ειπατε μοι, το μη ον δυναται πεσειν;" των δε τηι
ασφαλειαι της πιστεως αποκριθεντων ειρετο παλιν ο πατριαρχης "επεσον επι
Λεοντος και Κωνσταντινου των Ἰσαυρων αι αγιαι εικονες;" των δε κατανευσαντων
και το ναι προσειποντων, "ουκ 767 ουν ισταντο παντως και ησαν αρχαικον αυτων
εχουσαι το αναστη μα. το γαρ μη ον μηδ' ισταμενον πως δυναται πεσειν;" 8 ειτα των
αλλων επισκοπων τοιαυτα προτειναντων εις ανατροπην της αιρεσεως, ο ιερος
επισκοπος Σαρδης Ευθυμιος παρρησιασαμενος λεγει "προσεχε, ω βασιλευ, τοις εν
επιτομηι ρηθησομενοις. αφ' ου ηλθε Χριστος επι της γης μεχρι νυν οκτακοσια ετη
παρηλθον, και πανταχου στηλογραφειται Χριστος και εν εικονι προσκυνειται. ποιος
ουν αυθαδης τολμησειεν την τοσουτου χρονου αποστολικην τε και πατρικην
παραδοσιν αθετησαι η μετασαλευσαι; μαλιστα του αποστολου λεγοντος, αρα ουν,
αδελφοι, στηκετε και κρατειτε τας παραδοσεις ας παρελαβετε ειτε δια λογου ειτε δι'
επιστολης. καν αγγελος εξ ουρανου ευαγγελιζηται υμιν παρ' ο παρελαβετε, αναθεμα
εστω." 9 μεθ' ον απεκριθη και Θεοδωρος ο ζηλω της και θερμος της ορθοδοξιας
προμαχος, ο των Στουδιου ηγου μενος, λεγων "μη παρασαλευε, βασιλευ, καταστασιν
εκκλησια στικην. ειρηκεν γαρ ο αποστολος, και ους μεν εθετο ο θεος εν εκκλησιαι,
πρωτον αποστολους, δευτερον προφητας, τριτον ποι μενας και διδασκαλους. ουκ
ειπεν βασιλεις. σοι μεν γαρ η πο λιτικη καταστασις επιστευθη και το στρατοπεδον.
τουτων φρον τιζε, και την εκκλησιαν εασον ποιμεσι και διδασκαλοις κατα τον θειον
λογον. ει δε μη βουλει προσεχειν τουτοις και ειναι μετα της πιστεως ημων, καν
αγγελος εξ ουρανων κατελθων βουλη 768 θειη παρατρεψαι ημας, ουκ ακουσομεθα
αυτου, μητι γε βασι λεως." 10. Ὁ ουν τυραννος ταυτα ακουσας και υπερζεσας τωι
θυμωι, και λεοντειον ο πιθηκος βρυξας, και παντας μεθ' υβρεως απελα σας, και τον
Νικηφορον τον μεγαν της πολεως απελασας, ωσαυ τως και Θεοδωρον των Στουδιου
εξορισας, αντιχειροτονει τον απο σπαθαριων Θεοδοτον τον Κασσιτηραν και της
θυμελης την προσ ηγοριαν επειλημμενον. και ουτως ο αλιτηριος και θηριοτροπος
μαλλον η θηριωνυμος, επαρθεις κατα της ευσεβειας, μειζονως εδιωκε την εκκλησιαν
του θεου και επορθει σφοδρα, μεχρι τουτον ενδικως η θειη δικη μετηλθεν. ου την
κακιστην γενεσιν και μο χθηριαν και θεοστυγη προαιρεσιν και δυσσεβειαν, και
μεντοι και χαλεπην του βιου καταστροφην, ο θεσπεσιος Νικηφορος διαρρη δην
στηλιτευων φασκει "παροραι θεος, και ηρξεν καθ' ημων αν θρωπος–ουκ οιδα ει
ανθρωπον λεγειν χρη, αλλα μη θηριον, και θηριων αγριωτερον τε και πικροτερον.
11 τι γαρ της συμφορας ταυτης ελεεινοτερον και της δυστυχιας αθλιωτερον; ηλικον
κακον εις την βασιλειαν εισεκωμασεν! διφυης μεν το γενος και μιξοβαρβαρος,
πολυειδης δε τον τροπον και ανελευθερος και την γνωμην ασταθερος." 769 Το μεν
ουν προσεχως αυτωι υπηργμενον και πολυγνωριμον, 769 εκ γαρ της Ἀρμενιων
ωρματο γης, οθεν ειπειν το δυστροπον και κακοηθες. το δε πορρωτατω και παλαιον
τυγχανον, καθα των πρεσβυτερων εξιστορουσι τινες, οι τα εκεινου και των εκεινου
πα τερων εκ πολλου παραδοθεντα ισασιν, ουδ' εντευθεν καθαρως ποθεν
εκπεφυκεναι, ειπερ εκ της Ἀσσυριων φυλης κακιστην παρα φυαδα εκδυναι, εξ ων το
πατρωιον επεφημιζεν αιμα. κατηχθη γαρ εκ των Σεναχηρειμ παιδων, ος δη των
Ἀσσυριων ηρξε ποτε και υπο των φυντων καιριαν την πληγην εδεδεκτο· και γαρ οι
γε φονιας δεξιας τωι γεννητορι επανετειναντο, τωι πατραλυωι λυθρωι
εμμολυνομενοι, αυτοχειρες τε της σφαγης του τεκοντος γενομενοι αυτικα προς τοις
χωριοις των Ἀρμενιων φυγαδες οιχομενοι ανα σωζονται. τουτου δε του πατροφονου

σπορου κατα την ημετεραν γενεαν πικρως τηρηθεις και παραβλαστησας ανδροφονος
καρπος, ουκ οιδ' οθεν Ῥωμαιων τουτο κατακριθεν το δεινον εκεκληρωτο. ος εις τοδε
το φως οις οιδεν ο ανασχομενος κριμασι προαχθεις πονηροις και ολεθριοις
εντρεφεται και συναυξεται ηθεσι τε και πραξεσιν. 12. Ἐκ της Ἀσσυριων γουν λεαινης
και της Ἀρμενιαςπαρδαλεως ετεροθαλες συνθετον τε και αλλοκοτον τιγριδος ειδος
770 εκ νοθου και κιβδηλου εξεφυ γονης, Ἀρμενιον η Ἀσσυριον ειδεχθεστερας, και
Λεων μεν την προσηγοριαν, λεοντος δε το μεν αρπακτικον εις το ασφαλες
κεκτημενος, το δε ελευθεριον ουδαμως προσιεμενος, χαμαιλεων δε, ωσπερ ουν το
ειδος, ουτως και της ψυχης το πολυμορφον, δια το του γενους υπουλον τε και
υφαλον, εξ ων εμεγαλαυχει της δυστροπιας και του δολου το κεκρυμμενον και
ανεξαγορευτον. και γαρ εμηχανατο λανθανειν το ενδομυχουν της γνωμης
σκοτεινον και παλιμβολον και προς το βλαπτειν επιρ ρεπες. και πως ην
εκπεπονημενον αυτωι και επιτετηδευμενον μη ποτε συμφωνησειν καρδιαν τοις
χειλεσιν, ως ετερα μεν μελεταν κατα νουν, αλλα δε προφερειν εν τωι στοματι. αλλ'
επι τοσουτον γαρ αφιλοθεΐας και πονηριας εξωκειλεν ο βιος αυτου ωστε και
δυσφωροτατον και δυσκαταληπτον αυτου την δαιμονιωδη γνωμην και πονηριαν
τοις πασι γενεσθαι καταδηλον. επει ουν της βασι λειου αρχης, μαλλον δε τυραννιδος
θεου συγχωρησει λαβομενος κατα της αμωμητου πιστεως ολον εκχεει τον θυμον και
τον δολον, και αμιλλαται κατα παντα τον προ αυτου δυσσεβη Κοπρωνυμον, και
ωσαυτως μιαροις τισι και παμπονηροις ανθρωποις το παν της ζωης καταπιστευει,
ασελγεσι τε και επι βιου αισχροτητι βεβοημε νοις και κατεφθαρμενοις την ψυχην και
το σωμα, γοησι και φαρ 771 μακοις και λαοπλανοις, και παν ειδος κακιας ασκησασι
και απαξ απλως την Χριστιανων ηρνημενοις θεοσεβειαν. 13 και δη τουτους
ασπασιως εισοικιζεται και περιπτυσσεται, και υποκυπτει ταις ματαιοις αυτων και
ψυχοφθοροις διδαχαις και μυησεσιν, και οια της αμαρτιας ανδραποδον
εξανδραποδιζεται, και τωι αγκιστρωι της απατης και παρανομιας δελεασθεις ο
παραπεστος δεινως περι πειρεται. τρια γαρ αυτωι προυθηκαν τα υπεσχημενα, της
ακρι βους πιστεως ημων και ορθοδοξου την αρνησιν, των θειων εικο νων την
καθαιρεσιν, των ευσεβουντων την διωξιν· "και ουτως εις ακρον ευημεριας ελασεις"
φησιν, "ως και επι πλειστον και μηκι στον χρονον την παρουσαν ζωην, ει και τις
αλλος, διανυσαι." 14. Ταυταις ουν και ταις τοιαυταις ολεθριοις φενακισθεις απαταις
ο ματαιοφρων και κτηνωδης, και καθαπερ ην ειδεχθης και δυσεντευκτος και τηι ιδεαι
αισχροτερος ει γαρ και λεοντειον τουνομα, πιθηκειον το βλεπομενον, γινεται
φαυλοτερος τον τρο πον, σοβαρωτερος το ηθος, θηριωδεστερος την γνωμην, ατιθασ
σος την ορμην, ακαθεκτος και ανυποστατος και αλογιστοτερος τε και εμβριθεστερος
και τυραννικωτερος. 15 αναπτερωθεις γαρ ο δειλαιος και ταλαιπωρος τηι
ψευδομαντειαι και επιβουληι των αλι τηριων εκεινων, ουτως επανατεινεται ταχυ τον
πολεμον. και πρω 772 τον μεν κινει κατα των ιερων δογματων ημων την θεομαχον
αυ του γλωσσαν, επειτα δε ζηλοι κανταυθα τον δυσσεβεστατον Κο πρωνυμον
Κονωνα· και συναθροισας ομοιως εκεινωι πονηρον τε και αγυρτωδες συνακτηριον,
μαλλον δε Ἰουδαικον συνεδριον, ωι και συνεδρος και προεδρος ο εξαγιστος
γενομενος, οραται παλιν εν ναωι κυριου το βδελυγμα της ερημωσεως, και ανοιγεται
στομα λαλουν μεγαλα κατα της δοξης κυριου και κατα της θειας οικονο μιας
μεγαλορρημονουν και αλαζονευομενον. και ουτως ο δευτερος Καιαφας μετα της
χριστομαχου σπειρας εκεινης πολλα και ματαια κατα της αληθειας κενολογησας
καθαιρει πασαν ιεραν της εκκλη σιας αναστηλωσιν μισει τωι εις Χριστον και τους
αυτου θεραπον τας, επειδη βαρυς ην αυτωι Χριστος και εν εικονι βλεπομενος και επι
μνημης φερομενος, και οι τουτου φιλοι τε και δουλοι. 16 διο δη και ανοηταινων
κατεφλυαρει πασαν εικονικην αναστηλωσιν αποβλητον ειναι τηι θειαι γραφηι και
λιαν αγνωριστον. τι ουν προς ταυτα φησειεν τις; οτι σοφιας θεου αδιεξεταστοι λογοι,

και ο μωρος μωρα λαλησει. αμαθης γαρ σφοδρα και ληρωδης υπαρ χων ουκ ᾔδει
παντως τα χρυσοτευκτα εκεινα Χερουβιμ, απερ ο ιεροφαντης Μωυσης θεου
προστεταχοτος ετεκτηνατο και η παλαια και εννομος σκηνη καθυπερθεν της
κιβωτου εφερεν, α δη ου παρα Ἰουδαιοις μονον δεδοξαστο, αλλα και της χαριτος ο
κηρυξ Χε 773 ρουβιμ δοξης αποκαλει σαφως ητοι τα δεδοξασμενα. ετι γε μην και οσα
η Σολομωντος κατεσκευασε σοφια και τωι θεσπεσιωι Ἰεζε κιηλ ωπται, και ει τι
τοιουτον κατα τας ιερας βιβλους ιστορηται και τετιμηται, απερ ου πεφρικεν ο αθλιος
και βεβηλος εν ειδωλων μοιραι θειναι, ως αθετειν μαλλον η προσιεσθαι τας
θεοπνευστους γραφας προελομενος· εξ ων λοιπον και Ἰουδαιων απιστοτερος και
αγνωμονεστερος εικοτως νομισθειη συν τοις ομοφροσιν αυτου. αξια γαρ ως αληθως
της εαυτων βδελυριας απιστιας τε και αλο γιας φρονησαντες και εκφωνησαντες. 17
και γαρ τωι Χριστωι κανταυθα προφανως απομαχονται, ος λαβων οθονην λαμπραν
και το υπερλαμπρον και υπερκαλον εναπομαξαμενος θειον ειδος εκπεμπει πιστως
αιτησαντι τωι των Ἐδεσηνων ηγεμονι Αυγαρωι. εξ εκεινου δε μεχρι και τημερον
αποστολικηι παραδοσει και ειση γησει, γνωσεως τε και μνημης ενεκεν ων υπερ ημων
εδρασε τε και πεπονθε Χριστος, καθα δη και εν ταις ιεραις των ευαγγελιων δελτοις
ανιστορηται, σεβασμιως εκτυπουμεν και προσκυνουμεν, καν οι χριστομαχοι
διαρρηγνυνται. 18 και μεντοι προς τουτοις παραδοσις και λογος εχομενος πειθους
και μεχρις ημων κατεισι, τον θειον ευαγγελιστην Λουκαν εν εικονι διαγραψαι τον
κυριον ημων Ἰησουν Χριστον, προς δε και την παναχραντον αυτου μη 774 τερα, και
τας ιεροτυπιας ταυτας διαφυλασσειν την Ῥωμαιων πο λιν. τι δε δει λεγειν περι των
λοιπων ων εν Ἱεροσολυμοις, ως ιστορησαν τινες οι αυτοθι γενομενοι, ως πλειστα
μεχρι της δευρο πιστως και ευλαβως ιερογραφιας εκ παλαιου δι' ακριβειας ανεστη
λωμενας σεμνως περιεποντες προσκυνουσιν; ωσαυτως δε παλιν αναγεγραπται οτι
Πετρος και Παυλος οι κορυφαιοι των αποστολων τα μεγαλεια του θεου κηρυττοντες
εν τηι Ῥωμηι, και α πεποιηκεν ο Χριστος θαυματα, πρωτον την θειαν μεταμορφωσιν
εξεικονι σαντες Ῥωμαιοις παραδεδωκασι, καθως και ωφθη Μωυσηι και Ἠλιαι εν
μεσωι τοις αγιοις προφηταις· α δη και μεχρι του νυν σωζεται. 19. Πως ουν
αντιβλεψουσιν οι απειθεις και αγνωμονες προς το μεχρι του παροντος ᾀδομενον και
ορωμενον εν τωι ναωι της θεομητορος θαυμα, το εν τηι πολει τηι καλουμενηι Λυδδηι;
ονπερ ναον ετι περιουσης κατα τον τηιδε βιον οι αποστολοι εδομησαντο. πολλοι γαρ
τεθεανται προσκυνουμενον ευλαβως και τιμωμενον το αχειροτευκτον εκεινο και
σεβασμιον απεικονισμα, πλαξι τετυπω μενον λαμπραις και διαυγεσι, και δια βαθους
κεχωρηκος ολου· ο δη και τινες των δυσμενων Ἑλληνων τε και Ἰουδαιων αποξεσαι
775 σπουδασαντες εματαιωθησαν αποτυχοντες της ατοπου αυτων εγ χειρησεως. οσωι
γαρ αυτοι το εκτυπωμα εξεον, πλειοτερως εξε λαμπον. ουδεν γαρ ηττον επι
σχηματος εστηκεν η μορφη, ειδος τε και στολην και ταλλα της θεας ανεξαλειπτα και
αλωβητα δια σωζουσα. ιστορειται γαρ οτι οι αγιοι αποστολοι υποσχεσει της
παναγνου θεοτοκου ναον επ' ονοματι αυτης ανηγειραν· και αυτης εις θεαν του ναου
τηι αιτησει αυτων εισελθουσης και εις ενα των κιονων σταθεισης ευρεθηναι εν τωι
κιονι το εκτυπωμα αυτης· ο και πολλα βιασαμενοι, ως ειρηται, Ἕλληνες και
Ἰουδαιοι ουκ ισχυσαν αποξεσαι. 20. Ὅτι δε αρχαιοτατη τουτων η ποιησις και
παραδοσις, μαρτυς μεν και προς τοις αλλοις ο θειος ανδριας ον εστησεν η αιμορρους
γυνη τωι θεραπευτηι Χριστωι παρα τωι εαυτης οικωι, στηλην εναργεστατην και
απαραγραπτον κηρυκα του εις αυτην γεγονοτος θαυματος, ταις μετεπειτα γενεαις το
κατ' αυτην θαυ ματουργηθεν παραδοξον δημοσιευουσα· περι ου και ο μεγας παρα
τοις εικονοτυποις διδασκαλος Ευσεβιος εν τηι εκκλησιαστικηι ιστο ριαι μνημονευσας
τα τελουμενα θαυματα παρα της εκειθεν φυο μενης ιερας και θεοβλαστου ποας, και
ως ην απασιν αλεξικακον επικουρημα, επαγει φασκων οτι και των αποστολων τας
εικονας 776 Πετρου και Παυλου και αυτου δε Χριστου δια χρωματων εν γρα φαις

σωζομενας ιστορησαμεν. 21 μαρτυς δε και η οψις, δι δασκαλος αψευδης. το τε μηκος
του χρονου σαφως δεικνυσι και των σεπτων ναων η κτισις. ετι δε και των ανεκαθεν
ιερων σκευων παρα των ευσεβουντων η ποιησις και αφιερωσις απειρος τωι πλη θει
τυγχανουσα. ου μην δε αλλα και αυται αι πτυχαι των αγιων ευαγγελιων τους ιερους
τυπους εξωθεν φερουσαι υπο παντων πι στων σεπτως προσκυνουμενους, οι τε θειοι
κιονες και αι σωλαιαι καλουμεναι, αι το σεβασμιον του ιερου διατειχιζουσι θυσιαστη
ριου. και γαρ ουδενι ετερωι λογωι η του προσκυνεισθαι παντως εινεκα αμα τωι
συμπαρακειμενωι του σταυρου τυπωι ευσεβως αρχη θεν ενταυθα καθιστορηνται. 22.
Ἀλλ' ο γε θηριωνυμος και λεοντοτροπος ταυτα παρα γραψαμενος παντα εσπευδεν
οτι μαλιστα πασαν θειαν εικονα απο στρεφειν και ληθηι βαθειαι παραπεμπειν. ταυτηι
τοι θεομαχων επι δημου τοιαυτα κατατολμησας ο εμβροντητος παρρησιαζεται,
λεγων "ωσπερ εκ των οψεων υμων, αδελφοι, τας εικονας εξω λοθρευσαμεν, ουτω
δη και εκ των ψυχων υμων περιαιρησειν υμεις ως θεου και του βασιλεως δουλοι και
φιλοι σπουδασατε." και γαρ ο μωρος μωρα λαλησει, και η καρδια αυτου ματαια νοη
777 σει του συντελειν ανομα και λαλειν προς κυριον πλανησιν. καν τευθεν τοινυν
τους ευρισκομενους εχοντας εικονα Χριστου η τινος αγιου και προσκυνουντας
δειναις τιμωριαις και κολασεσι κατεδι κασεν ο αλαστωρ και αιμοβορος. και ουτω
κρεωκοπουμενοι καθ' εκαστην ημεραν και καταθυομενοι διεφθειροντο πανταχου οι
θεο σεβεις· και πολλους ενδοξους και περιβλεπτους πεφονευκε. 23. Και ταυτα μεν
κατα των ορθοδοξουντων αφειδως και απαυστως διεπραττετο· κατα δε των εν τελει
και των ευπορωτε ρων αλλην πονηραν επινοιαν ο πονηρος και παμμηχανος
ευρισκει. βουλομενος γαρ αυτους ελεεινους και πενητας απεργασασθαι τι ποιει;
αιτιαις αυτους αφυκτοις και εγκλημασι περιβαλλει, προ φασιζομενος προφασεις εν
αμαρτιαις, ινα τωι δεει των εγκλημα των πασαν αυτων την ουσιαν αναλογησωσιν
υπερ της εκειθεν σω τηριας. εστιν οτε δε και συνεβιαζεν καθ' ων τινων
ανδρικωτερων η ευφυεστερων, βασκαινων της ευανδριας η ευφυΐας αυτοις, ως
νεωτερισειν υποπτευων. τινων μεν τους οφθαλμους εξωρυττεν, αλλων δε τα μελη
ηκρωτηριαζεν· ετερους δεσμοις κατεχων μεθ' ημερας τινας τωι θανατωι παρεπεμψεν.
εξ ων υπηρχε Μιχαηλ ο 778 την του εξκουβιτου ταγματος αρχην διεπων· διεβληθη
γαρ τωι βασιλει ως κατ' αυτου βουλευομενος· ον ειρκτηι και πεδαις ειχε τηρουμενον.
24 της δε γενεθλιου του σωτηρος ημων ημερας ενστασης τουτον ηβουληθη νυκτι
ανελειν· κωλυθεις δε παρα της ιδιας γυναικος δια την εορτην ειασεν αυτον. ο δε
Μιχαηλ εν τηι ειρκτηι ων, τουτο μαθων, πασι τοις συμβουλοις τοις μετ' αυτου
εμηνυσεν ως ει μη σπουδασητε εξελειν με της φρουρας, παντας υμας καταμηνυω τωι
βασιλει. ην δε μετ' αυτων και ο του παλα τιου παπιας, συγγενης ων του Μιχαηλ.
ουτοι τηι νυκτι οπλι σθεντες, ενδοθεν τα ξιφη φορουντες, του παπιου ανοιξαντος ως
ιερεις μετα φελονιων εισηλθον. του δε βασιλεως εις την εκκλη σιαν εισελθοντος
εισπηδησαντες την ανοσιαν αυτου ψυχην ... εν τωι παλατιωι, εν ωι ουδεις των προ
αυτου βεβασιλευκοτων ανηιρητο. 25 αυτηι δε τηι ωραι εν τηι ειρκτηι απελθοντες
εξαγουσι τον Μιχαηλ και εισαγουσιν εν τηι εορτηι, αντι δεσμοφορου στεφηφο ρον, ως
πληρωθηναι επ' αυτον το του ψαλμωιδου λογιον, το εσπερας αυλισθησεται
κλαυθμος, και εις το πρωι αγαλλιασις. 779 μετα δε ταυτα ρακιοις ευτελεσι
περιβαλοντες τα του αλιτηριου μελη, και εις ακατιον εμβαλοντες το παμμιαρον
αυτου σωμα, κατα την καλουμενην Πρωτην νησον εκφερουσι και κατορυττουσιν,
ενθα και τους παιδας αυτου αποκειραντες μονασαι πεποιηκασιν, ουκ οιδα ανθ' οτου
ταυτην κατακριθεισαν την συμφοραν τοσου των κακων υποδεξασθαι. 26.
Προσεκτεον δε ως ει γε ισχυν τινα ειχεν ο λογος των δυσσεβων τουτων και
δυσωνυμων και αληθειας εμφασιν τα παρ' αυτων κτιζομενα, καν ταις αλλαις
ιεραρχιαις υπηρξε που παντως πεφυλαγμενα και γινωσκομενα· νυν δε ουδαμοθεν
επιγνωναι τουτο παρεστιν. ομου τε γαρ ευα και εσπερια ληξις το ευαγγελικον δη

τουτο και αποστολικον περιεποντες διατελουσι κηρυγμα· και ου ποτε εν αλληι
εξουσιαι, ενθα Χριστιανοι, το εκθεσμον εκεινο και παρανομον και της Χριστιανων
θεοσεβειας αλλοτριον παραφυεν καταλαμβανεται θεοστυγες δογμα, ουδε οσον εις
μνημην αφιχθαι των πονηρων και μυσαρων συνταγματων, αλλ' η μονον κατα την
δουλην ταυτην και ηνδραποδισμενην και τα θεια κατ' εξουσιαν 780 παιζουσαν, εν ηι
το εμπαθες και προσυλον των περι γην στρεφο μενων και ιλυσπωμενων γηινον και
αλαζονικον και υπερηφανον πρυτανευει φρονημα. ενθα το φιλαυτον, το φιλαρχον,
το φιλη δονον, το φιλοδοξον, η παντων καταθυμιων απολαυσις, το παν των εθελειν
αρχειν και μηδε προς αυτου θεου αρχεσθαι, και η της ανθρωπινης δοξης η μαλλον
ειπειν αισχυνης κτησις και περι ποιησις. ενθεν η κατα του θεου και των αγιων υβρις
και της εκ κλησιας ο διωγμος. εντευθεν κατακυριευομενον η τυραννουμενον το
υπηκοον τοις εκεινων δογμασι και θελημασιν υποκυπτειν εκβια ζεται· ων ενεκεν το
εμψυχον κεχαλκευται και εσχεδιασται οπλον, σχηματι μεν του σωματοφυλακειν
ηθροισμενον, ταις δε αληθειαις του εκπορθειν την εκκλησιαν Χριστου και ληΐζειν
επινενοημενον, προφασει του συμπεριγραφεσθαι την Χριστου θεοτητα εν τηι ει κονι,
παραληρουντες· ως ει τις και το ηλιακον δη τουτο και δισκοειδες σωμα γεγραμμενον
εν τινι τοπωι, καθως εν τισιν οραται γιγνομενον, υποδειξειεν, εδογματισαν αν και
την του φωτος ου σιαν και αυγην συγγραφεσθαι και περιγραφεσθαι η παντως εκ του
ηλιου το φως αποτεμνεσθαι, η παλιν ακτινα ηλιου ει που δενδρωι προσβαλλουσαν
ιδοι, εντμηθειη δε το δενδρον, συνεγκοπησεσθαι και την ακτινα παραφρονως
ενομισθη. και μεντοι και επι πυρος 781 και αλλων τινων διανοηθησονται, ινα
ενδικως παρα παιδων παι ζοντων παιχθησωνται φρονουντες ασυνετωτερα. ει γαρ
επι των ειρημενων ουτε γινεσθαι ουτε ορασθαι πεφυκεν ουτε μην λεγεσθαι χωραν
εξει, ποσωι μαλλον επι της απορρητου και θειας φυσεως η επι της αφραστου και
ανερμηνευτου Χριστου οικονομιας ταυτα λεγειν η εννοειν αδυνατα και
ανεπιχειρητα! ουδε γαρ σαρκουμενος η πασχων υπερ ημων τωι σωματι τουτο
πεπονθεν, επει ουτω γε και ει ανθρωπος των καθ' ημας εικονιζοιτο σωματι, αναγκη
και την ψυχην συνεικονιζεσθαι, η παντως τεθνηξεσθαι χωριζομενων· τι γαρ ετερον
θανατος η χωρισμος ψυχης και σωματος; οθεν εν τουτοις φαινονται προδηλως
ουδεν ηττον ασεβουντες η αμαθαι νοντες· ου γαρ ισασιν οσον γραπτου και
περιγραπτου του τε γρα φειν και περιγραφειν το ιδιαζον και διηλλαγμενον, και δια
τουτο φενακιζομενοι ματαιολογουσι. που δε ολως σωμα αγραφον η απεριγραφον εκ
του παντος αιωνος ηκουσται; η πως ο του σωμα τος ορος και λογος σωθησεται, ει μη
ταυτα εχοι; ο τοινυν μη δοξαζων γραφεσθαι η περιγραφεσθαι τον Χριστον σωματι, η
ο τι εστι σωμα ουκ εγνω, εξ ου μηδε δοξαν ορθην κεκτηται, η γνους σωμα και ψυχην
σωζεσθαι παραιτειται. ο γουν ομολογων σωμα τον Χριστον ανειληφεναι οποιον το
ημετερον, τουτο δε γραπτον 782 και περιγραπτον, εξ αναγκης και το του Χριστου
σωμα γραπτον και περιγραπτον ειναι συνομολογησειεν. ει δε το δευτερον ου δωσει,
ουδε το πρωτον αρα, ο παντηι αλογον και καταγελαστον. 27 ου περιγραφομεν ουν
ημεις, αλλα γραφομεν. κενολογουσι δε οι αθλιοι και αλλο ατοπωτερον· ον γαρ
φασιν απεριγραπτον, ουκ οιδ' οπως υπ' ευηθειας συμπεριγραφεσθαι τηι εικονι τερα
τευονται. ει δε δη μη χρηναι τον Χριστον εικονιζεσθαι παλιν κενολογησουσιν, η των
διδασκαλων αυτων Χαρυβδις αυτους με γαλως περικεχηνε, Μανεντος Ουαλεντινου
τε και Μαρκιωνος. δοκησει γαρ και φαντασιαι τον θειον λογον σεσαρκωσθαι δοξαζον
τες ουδεν ηττον τηι προτεραι του ψευδους βλασφημιαι περιπαρησον ται, οι γε προς
πασαν την οικονομιαν παραταττομενοι δυσσεβως ου κατερυθριωσιν. και ταυτα
τινες; οι κατηγοροι των επαινου μενων, οι σκοτεινοι περι το φως, οι περι την σοφιαν
απαιδευτοι, τα αχαριστα κτισματα κατα την θεολογον φωνην.

{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΤΡΑΥΛΟΥ.}
Τωι #22 τι ʹ απο του κοσμου, απο δε της ενσαρκου οικονομιας ωι ʹ, εβασιλευσε
Μιχαηλ ο τραυλος ο Ἀμοραιος, ετη ηʹ μηνας θʹ, και 783 απεθανεν εκ δυσουριας και
της των νεφρων σφοδροτατης αλγηδο νος· ος μικρον τι της προκατασχουσης κακιας
υπενδους, οσον τους εν ειρκταις και πονοις και εξοριαις ελευθεριαν τε και ανεσιν
ονειρωδη φανταζεσθαι, το του προηγησαμενου δυσωνυμου και δυσσεβους υπεθαλπε
θεοστυγες φρονημα, και ομοιως τωι αυτωι περιεπαρη της δεινης αιρεσεως αγκιστρωι
εξ ακροτατης αλογιας και απαιδευσιας. οθεν επι σελεντιου εφη "οι μεν προ ημων
ερευνη σαμενοι των δογματων την ακριβειαν τον περι αυτων εισπραχθη σονται
λογον, ει καλως η κακως εθεσπισαν· ημεις δε εν ωι ευρο μεν την εκκλησιαν
βαδιζουσαν, εν τουτωι και διαμενειν προκρι νομεν." 2. Ἦν δε αυτωι παις εξ
Ευφροσυνης ονοματι Θεοφιλος, ον και εστεψεν εν τηι μεγαληι εκκλησιαι. εθεσπισε δε
ως μη εχειν τινα επ' αδειας κινειν λογον περι εικονων, αλλ' εκποδων γενεσθω και
οιχεσθω και η Κωνσταντινου συνοδος και η Ταρασιου και η νυν επι Λεοντος
γενομενη περι των τοιουτων ζητηματων, και σιγη βαθεια της των εικονων μνημης
γενεσθω. 784 3. Ἐφ' ου Θωμας ο ανταρτης εκ των ανατολικων μερων απαρας ηδη,
και λαον αγυρτωδη και επιμικτον προσυλλεξαμενος και επισυρομενος, επι το
Βυζαντιον εκινησεν, της βασιλειας παρ' αξιαν εφιεμενος· εκ γαρ της Ῥωμαιων γης
ορμωμενος, δυσγενης τε και αφανης ων, προς τα μερη της Συριας αφικετο, Κων
σταντινον εαυτον μετονομασας και υιον Ειρηνης της βασιλισσης. καντευθεν γε τοι
πολλους των βαρβαρων και Χριστιανων απατη σας, και λαον απειρον εκ διαφορων
εθνων συναθροισας επι την Κωνσταντινουπολιν επηιει εν οχλωι βαρει και στολωι
μεγαλωι, καθα περ τι θηριον αλλοκοτον και πολυμορφον ποικιλον τε και πολυκε
φαλον τα πολυειδη γενη των εθνων αθροισας και οια τις αλλος Σεναχηρειμ κατα της
νεας Ἱερουσαλημ καθοπλισαμενος, εμεγαλαυχει των επομενων τωι πληθει και
κατηλαζονευετο, μη παμπαν, ως εοικε, νοησας οτι ου σωζεται βασιλευς δια πολλην
δυναμιν και γιγας ου σωθησεται εν πληθει ισχυος αυτου, και ψυεδης ιππος εις
σωτηριαν και κυριος διασκεδαζει βουλας εθνων, και τα εξης. ει γαρ και τα μαλιστα η
πολις ουκ ειχεν Ἐζεκιαν, ευσεβη φημι και εναρετον βασιλεα, αλλ' ου παρειδεν ο του
παντος πρυτανις 785 και φιλανθρωπος κυριος πολιορκουμενην την πολιν αυτου και
τον λαον αυτου, αλλ' ενεκεν της ταλαιπωριας των πτωχων και του στεναγμου των
πενητων εφη και τοτε "νυν αναστησομαι και υπερασπιω της πολεως μου και του
λαου," ου δι' εμε και δια ∆αβιδ τον δουλον μου, ωσπερ τοτε και νυν φησιν, αλλα δι'
εμε και δια τον εκ σπερματος ∆αβιδ φυντα υιον μου και δια την νεαν Ἱερουσαλημ,
ην εξελεξαμην. 4 και γαρ επι του δυσσεβους Ἀχααβ, του Συρου πολλας μυριαδας κατ'
αυτου συνειληχοτος και βρενθυομενου και λεγοντος "ει εκποιησει Σαμαρια παντι τωι
λαωι τοις πεζοις μου," διελυσε ραιδιως ευθυς του τρισαθλιου βα σιλεως ο
φιλοικτιρμων θεος το ονειδος, "ιδου" λεγων, "εγω δι δωμι αυτον εις τας χειρας σου,
και γνωσηι οτι εγω κυριος." οπερ και γεγονεν, και δη παραυτικα δεδειχε και τοις
οικειοις και τοις αλλοτριοις την ιδιαν ισχυν και τον ∆αβιδ αληθευοντα "κυριος
κραταιος και δυνατος, κυριος δυνατος εν πολεμωι·" της γαρ συμ πλοκης γενομενης
δυοκαιδεκα των αντιπαλων μυριαδας ο Ἰσραηλ κατηκοντισεν. ινα δε κακεινοι και
ουτοι μαθωσιν ως θεηλατος η πληγη, των διαπεφευγοτων εις τινα πολιν καταπεσον
το τειχος κατεχωσε χιλιαδας εικοσιεπτα. 786 5. Ταυτην τοινυν την αλαζονειαν του
Συρου και του Ἀσ συριου χρησαμενος και ο ματαιοφρων Θωμας την Κωνσταντινου
πολιν, μαλλον δε Θεουπολιν, εφ' ενα χρονον επορθει, των πολι των ανδρειως
παραταττομενων και τειχομαχουντων και ναυμαχουν των· τας γαρ πλειστας αυτων
ναυς επυρπολησαν, και τους λογα δας των πολεμιων αυτων ετροπωσαντο. ο δε
αμηχανιαι ληφθεις, την πολιν αφεις επι την Θραικην εχωρει, ταυτην ληιζομενος.

λαφυραγωγησας ουν αυτην μετριως, αλλ' ουχ ως ηλπιζεν, αλλ' ως η θεια προνοια
παρεχωρει δια τας αμαρτιας ημων, ουδεν πλεον ηνυσεν ων προσεδοκησεν. και γουν
ου μονον εις εναντιωσιν αυτωι παρεστη και περιετραπη και απεβη το σπουδασμα,
αλλα γε και οπερ εχειν εδοκει και κατεφανταζετο κλεος τε και σθενος, απε γυμνωθη
μικρου δειν και διολωλεν· 6 οι γαρ πολιται, ως ειρηται, γενναιως τε και σφοδρως
αντιπαραταξαμενοι τηι ροπηι και συμμαχιαι του κρειττονος, και μετα τοιαυτης ελπιδος
τειχο μαχουντες και πεζομαχουντες και ναυμαχουντες ανδρικως και καρ τερως,
απαν σχεδον το σαθρον αυτου φρυαγμα κατελυσαν. τα γαρ οχυρωματα εφ' ων
πεποιθως ανοητως αγαν εναβρυνετο και κατεθρασυνετο, τας ναυς αυτου λεγω,
πυρπολησαντες, και τους 787 λογαδας των πολεμιων και στρατοπεδαρχας
τροπωσαμενοι, σκο τοδινια πολλη και αμηχανια περιεσχε τον ευριπιστον και κουφο
τατον Θωμαν. ναι μην και τας πολυμηχανους αυτου και πολυ τροπους ελεπολεις
πασας, ακαταμαχητους ουσας, ως ᾤετο, και δυσαλωτους, διεφθειραν και κατελυσαν
ευπετως αρδην. και ουτως ο μεν οικος ∆αβιδ ηγουν η του Χριστου πολις επορευετο
και εκραταιουτο, ο δε οικος Σαουλ, των πολεμιων το στιφος, επορευετο και ησθενει
τωι οντι, και θεος εδοξαζετο. και ην ιδειν εναργως οντως επ' αυτωι πληρουμενον το
θατερον λογιον ιερον, "καθειλες παντας τους φραγμους αυτου, εθου τα οχυρωματα
αυ του δειλιαν" και τα εξης του ψαλμου. ενθεν τοι και οι της πο λεως εψαλλον
"ουτοι εν αρμασι και ουτοι εν ιπποις" και τα λοιπα του ψαλμου. 7 ο δε θειος λογος
παρεγγυωμενος και προευαγ γελιζομενος αυτοις ευ μαλα την αθροαν και ταχιστην
καταπτωσιν του εχθρου αυτων απεκρινατο μονον ουχι λεγων "θαρσειτε, τεκνα, και
βοησατε προς τον θεον· εσται γαρ υμιν υπο του επαγαγοντος μνεια. ο γαρ επαγαγων
υμιν τα κακα επαξει υμιν την αιωνιον ευφροσυνην μετα της σωτηριας υμων." 788 8.
Ἐπει ουν αποκαμων ο ταλας και πεπλανημενος ανονη τως πολεμων και
ματαιοπονων, και μαλα δη απογνους ως του σκοπου διαμαρτησας εκ διαμετρου, και
των πραγματων αυτωι κατοπιν προδηλως φερομενων ημεραι και ημεραι· και προς
τουτοις μαθων ως ο βασιλευς Μιχαηλ τους Βουλγαρους εις συμμαχιαν κατ' αυτου
προσεκαλεσατο, παραχρημα την πολιν εασας κατ' αυτων θαττον ᾤχετο. ους δη και
μαχεσαμενος και πολλους αυτων διαφθειρας εις Ἀρκαδιουπολιν εαυτον ασφαλιζεται
δηθεν, κατα την προβασιν αυτου ασθενειαν και ελαττωσιν υφορωμενος. οθεν οι περι
αυτον αισθομενοι σαφεστερον την τε δεινην οικειαν απα την και της κενης ελπιδος
αποτυχιαν και την εκεινου πλησιαζουσαν πανωλεθριαν, ηρξαντο κατα μικρον
υποχωρειν και υπορρεειν και καταλιμπανειν αυτον ως ματαιον και λαοπλανον. 9 ο
δε γε Μιχαηλ ταυτα μεμαθηκως υπο των ιδιων φιλων και συγγενων προδοθεντα,
αυτικα της πολεως υπεξελθων μετα πλειστης δυνα μεως προς αυτον εξωρμησε. και
δη περικαθισας βραχυν τινα καιρον και τουτον αμογητι χειρωσαμενος, και τον
τραχηλον αυτου κατα την αρχαιαν συνηθειαν πεπατηκως, και ακρωτηριασας αυ του
χειρας και ποδας και ουτως ανασκολοπισας, κατεπαυσε τον εν τρισιν ετεσι δι' αυτον
καταρξαντα και διαρκεσαντα χαλεπον και δυστηνον εμφυλιον πολεμον. 789
Ἀσχολουμενου δε Μιχαηλ προς τον ανταρτην Θωμαν, και τηι προς τουτον φροντιδι
παντος αλλου καταφρονουντος, Κρητη και Σικελια και δη καλουμεναι Κυκλαδες
νησοι της των Ῥωμαιων αρχης περιηιρεθησαν εξ Ἄφρων τε και Ἀραβων, λαβοντων
αρχην αρτι πρωτον δια τας του λαου αμαρτιας και την των κρατουντων δυσσεβειαν
και ταπεινουν και υπο χειρα σφων αγειν τα των Χρι στιανων πραγματα. 10. Ἐν
τουτοις ουν οντων και ουτω των πραγματων δια κειμενων Μιχαηλ μεν εκ
δυσουριας και της των νεφρων αλγη δονος κακως απηλλαγη του ζην, διεδεξατο δε
την αρχην αντ' αυτου Θεοφιλος ο υιος αυτου μετα της μητρος αυτου Ειφρο συνης.

{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΘΕΟΦΙΛΟΥ.}
Τωι ενιαυτωι απο του κοσμου εξακις χιλιοστωι τριακοσιοστωι εικο στωι εκτωι,
της δε θειας σαρκωσεως ωκ ʹ, εβασιλευσεν Θεοφιλος ετη ιβʹ, ο νεος Βαλτασαρ και
παραβατης και θεομισης και των αγιων εικονων υβριστης και καθαιρετης και
βεβηλος. η δε μητηρ 790 αυτου Ευφροσυνη αποστειλασα εν πασι τοις θεμασιν ηγαγε
κορας ευπροσωπους προς το νυμφοστολησαι Θεοφιλον τον υιον αυτης. αγαγουσα δε
πασας ταυτας εν τωι παλατιωι εις το λεγομενον Μαρ γαριτου τρικλινιον δεδωκε τωι
Θεοφιλωι χρυσουν μηλον, ειπουσα "εις ην αρεσθηις, επιδος τουτο αυτηι." ην δε τις εξ
ευγενων εν αυταις κορη, ονοματι Εικασια, ωραιοτατη πανυ· ην ιδων Θεο φιλος και
υπεραγασθεις αυτην του καλλους εφη ως αρα δια γυ ναικος ερρυη τα φαυλα. η δε
μετ' αιδους πως αντεφησεν "αλλα και δια γυναικος πηγαζει τα κρειττονα." ο δε τωι
λογωι την καρ διαν πληγεις ταυτην μεν ειασεν, Θεοδωραι δε το μηλον επεδωκεν,
ουσηι εκ Παφλαγονων. στεφει Θεοδωραν εν τωι ευκτηριωι του αγιου Στεφανου,
στεφθεις και αυτος αμα αυτηι υπο Ἀντωνιου πατριαρχου και τωι του γαμου και τωι
της βασιλειας στεφει, τηι αγιαι πεντηκοστηι. κακειθεν προηλθεν εν τηι μεγαληι
εκκλησιαι, φιλοτιμησαμενος πολλοις τον πατριαρχην αμα τωι κληρωι και της
συγκλητου. η δε Εικασια της βασιλειας αποτυχουσα μονην κατε σκευασεν, εις ην και
αποκειραμενη, ασκουσα και φιλοσοφουσα, τωι θεωι μονωι ζωσα διετελεσε μεχρι
τελους ζωης αυτης. η και συγγραμματα αυτης πλειστα καταλελοιπεν, το "κυριε, η εν
πολλαις αμαρτιαις" και του μεγαλου σαββατου το τετραυδιον "αφρων γηραλεε" και
αλλα τινα. η δε του βασιλεως μητηρ Ευφροσυνη εκουσιως κατελθουσα του παλατιου
εν τηι μονηι αυτης, ηι επωνυμον τα Γαστρια, ησυχασεν. 791 2. Ἐποιησε δε ιππικον
Θεοφιλος, και προσεταξε τωι Χα μαιδρακοντι Λεοντι τωι πρωτοβεστιαριωι αυτου
αγαγειν το πολυ κανδηλον το εν τηι σφαγηι του Ἀρμενιου Λεοντος ξιφει διακοπεν.
του ιππικου δε τελεσθεντος προσεκαλεσατο πασαν την συγκλητον εν τωι λεγομενωι
Καθισματι, και το πολυκανδηλον εξαγαγων και υποδειξας αυτοις εφη "ο εις ναον
κυριου εισερχομενος και χριστον κυριου φονευων τινος εστιν αξιος;" η δε
συγκλητος αποκριθεισα εφη "αξιος θανατου εστιν, ω δεσποτα." και ευθυς εκελευσε
τους συν τωι πατρι αυτου Μιχαηλ τον Λεοντα ανελοντας τον υπαρχον κατασχειν και
τας κεφαλας αυτων εν τηι σφενδονηι απο τεμειν, πολλα προβαλλομενους και
λεγοντας αδικον ειναι την κρι σιν· και γαρ ει μη τωι πατρι σου συνηγωνισαμεθα, ω
βασιλευ, ουκ αν αυτος ηρξας. και δη ουτως επ' οψεσι παντων τας κεφα λας
απετμηθησαν, προσχηματι μεν ως εις ναον κυριου τετολμη κοτων ποιησασθαι την
αναιρεσιν, τηι αληθειαι δε ως τον συναιρε σιωτην αυτου και ομοφρονα εις ασεβειαν
αποκτειναντες. ειχετο γαρ ο αλιτηριος της εκεινου θεοστυγους αιρεσεως, και της
ευσε βειας απειχετο, των δε εικονων τας μεν κατασπων τας δε ανο ρυττων, και τους
επ' ευλαβειαι μοναχους εξοριζων και αικιζομενος. 3. Ἐφ' ου και προς την πατριδα και
πολιν αυτου του αλιτηριου και τυραννου μετα πολλης δυναμεως οι Σαρακηνοι πα
792 ραγενομενοι, καρτερως ωχυρωμενην ευροντες και κατησφαλισμενην πανυ και
υπο στρατηγων πεντηκοντα φρουρουμενην μετα των λο γαδων και των
στρατευματων αυτων, και ταυτην δι' ημερων ιεʹ Αυγουστωι μηνι εκπορθησαντες και
δορυαλωτον ειληφοτες ηιχμα λωτευσαν και απεκτειναν λαον απειρον. αλλα μην και
πληθη πλοιων αυτων εξελθοντα τας Κυκλαδας νησους ηρημωσαν και την Κρητην
και την Σικελιαν παρελαβον. και ψυχος πολυ γεγονε, και χειμων αγριωτατος και
δριμυτατος, και λιμος ισχυρος, και αερος αυχμοι και δυσκρασιαι και ανωμαλιαι, και
σεισμοι φοβεροι και επαλληλοι, την αμετρον απελεγχουσαι του κρατουντος μοχθη
ριαν και κακουργιαν. εις τοσαυτην γαρ αφιλοθεΐαν και απονοιαν εξωκειλεν ο αθεος,
ως και την του κοπρωνυμου και των θηριω νυμων χαλεπην και μυσαρωτατην
αιρεσιν διαδεξαμενος και ανα καινισας, ως μηδεν ηττον οφθηναι της εκεινων

δυσσεβειας και παροινιας τυραννιδος τε και εμβροντησιας ο πεφενακισμενος και
ματαιοφρων. επει ουν τηι αυτηι συσχεθεις των ασεβων εκεινων και παλαμναιων
απατηι και παραπληξιαι τε και οιστρηλασιαι, των εκ Μανιχαικης μανιας και
Ἀρειανικης λυσσης ωρμημενων, παλιν διωγμον και αυτος κατα της εκκλησιας
ωσαυτως επανετεινετο. 793 4. Τουτωι τωι μισοθεωι μαλλον ειπειν η Θεοφιλωι προσε
φυγε Θεοφοβος ο Περσης αμα τωι πατρι αυτου, μετα Περσων χιλιαδες δεκατεσσαρες,
ους διενειμεν εν τοις θεμασι κατασκηνω σας και εις τουρμας αποκαταστησας, αι
μεχρι του νυν λεγονται τουρμαι Περσων· αυτον δε τον Θεοφοβον εις αδελφην
Θεοδωρας Αυγουστης γαμβρον εποιησατο. 5. Φιλοκοσμος δε ων ο αυτος Θεοφιλος
κατεσκευασε δια του αρχοντος του Χρυσοχοου λογιωτατου πανυ οντος και
συγγενους Ἀντωνιου πατριαρχου το τε Πενταπυργιον και τα δυο μεγιστα οργανα
ολοχρυσα, διαφοροις λιθοις και ελιοις καλλυνας αυτα, δενδρον δε χρυσουν, εν ωι
στρουθοι εφεζομενοι δια μηχανης τινος μουσικως εκελαδουν. εκαινουργησε δε και
τας βασιλικας στολας ο βασιλευς, ανανεωσας και χρυσουφαντους κατασκευασας
τους λεγομενους λωρους και τα λοιπα παντα. 6. ∆ικαιοσυνην τε κοσμικην
προσποιουμενος ο την πιστιν και την ευσεβειαν πλεον υπερ τους πρυην
βασιλευσαντας αδικησας, προσελθουσης αυτωι γυναικος χηρας εν Βλαχερναις εθος
γαρ ην αυτωι εκεισε απερχεσθαι και βοησασης ως αδικοιτο παρα του της Αυγουστης
αδελφου Πετρωνα δρουγγαριου της βιγλης οντος· "υψοι γαρ τα εαυτου οικηματα
τοις κτισμασιν οις καινουργει, και τα εμα σκοτιζει και εις το μηδεν ειναι ποιει, ατε
χηρας ουσης 794 καταπεφρονημενης." και παρευθυ απεστειλεν Ευσταθιον κυαι
στορα επικλην Μοναχον, εν τηι Ὀζειαι οικουντα, συν Λεοντι τωι Συμβατιωι και
∆ημητριωι τωι Καμουλιανωι, ιδειν ει την γυναικα αδικει το καινουργηθεν οικημα· οι
και απελθοντες, και θεασα μενοι την τοιαυτην αδικιαν, και βεβαιωθεντες ως αληθη
εισι τα παρα της γυναικος ρηθεντα, υποστρεψαντες ανηγγειλαν τωι βα σιλει. και επ'
οψεσι του βασιλεως ελεγχθεις παρ' αυτων ο αυτος Πετρωνας, εκδυθεις εν τωι μεσωι
της οδου τυπτεται τα νωτα σφο δρως. ωρισθη δε ο τε κυαιστωρ και οι αντιγραφεις
απελθειν και εκ θεμελιων εκδαφισαι τα τοιαυτα οικοδομηματα και τηι γυναικι
παραδουναι. 7. Ουτος Ἀλεξιον τον Ἀρμενιον, ωι επικλην Μωσηλε, ανδρειον οντα και
ρωμαλεον εισεποιησατο γαμβρον εις Μαριαν την ηγαπημενην αυτωι θυγατερα,
ποιησας αυτον πατρικιον, μετ' ολι γον δε και μαγιστρον. ειτα υποληψεις τινας επ'
αυτωι σχων ως ορεγομενωι της βασιλειας, στρατηλατην και δουκαν της Σικελιας
εξεπεμψεν. οια δε φθονου ωδινοντος, Σικελοι τινες ανελθοντες διεβαλλον τουτον
βασιλει ως τα μεν των Χριστιανων Σαρακηνοις προδιδωσι, κατα δε της βασιλειας
σου μελεται. εν δε τωι μεταξυ τεθνηκυιας Μαριας της πεποθημενης τωι βασιλει
θυγατρος, την μεν λαρνακα ταυτης εξ αργυρου εκοσμησε, και τομον ελευθεριας τοις
προσφευγουσιν επ' εγκληματι τινι τεθεικεν· ονπερ αργυρον μετα ταυτα Λεων ο
βασιλευς ανειλετο εκ του ταφου. 8 ο δε 795 θεοφιλος Θεοδωρον τον επισκοπον τον
λεγομενον Κριθινον εν τωι καιρωι της διαβολης Ἀλεξιου εν τηι πολει τυχοντα
προσκαλεσαμενος, και δους το ιδιον φυλακτον, απεστειλεν εις Σικελιαν δουναι
λογον απαθειας τωι Ἀλεξιωι και αγαγειν εν τηι πολει προς αυτον. ο δε απελθων και τηι
προσουσηι αυτωι συνεσει πεισας Ἀλεξιον ηγαγε προς τον βασιλεα. ον ο βασιλευς ως
ανταρτην τυψας εθετο εν τωι δεσμω τηριωι, δημευσας πασαν την περιουσιαν ....
ανεθηκεν Ἀλεξιωι ειπων οτι δι' εμου παντα πεπονθας τα δεινα. και του βασιλεως
κατα το εθος εις Βλαχερνας απελθοντος προλαβων εστη ενδοθεν του θυσιαστηριου ο
αρχιεπισκοπος, ιερατικην στολην ημφιεσμενος· και του βασιλεως τηι σωλεαι
πλησιασαντος αμα τηι συγκλητωι φωνηι μεγαληι εφωνησεν ο αρχιεπισκοπος "εντεινε
και κατευοδου και βασιλευε ενεκεν τινος, ω βασιλευ;" αιδεσθεις ουν ο βασιλευς τηι
συγκλητωι εφη "ενεκεν αληθειας και πραοτητος και δικαιοσυνης." ο δε "και ποια
δικαιοσυνη εν σοι, οτι δους υπογραφον λογον Ἀλε ξιωι δι' εμου ουκ εφυλαξας

τουτο;" ο δε βασιλευς ως ελεγχθεις τουτον του θυσιαστηριου βιαιως εξηγαγεν, και
πληγας αυτωι ου μετριας επιθεις εξωρισεν, ου δια το ελεγχθηναι υπ' αυτου μονον,
αλλα και δια το μαθειν αυτον τας αγιας εικονας τιμαν και σεβε σθαι και την αυτου
δυσσεβειαν διαβαλλειν. μετ' ου πολυ δε εν τηι μεγαληι εκκλησιαι παραγινομενου, και
του πατριαρχου αυτον ονει δισαντος, αυτον τον αρχιεπισκοπον ηγαγε μετα
παρακλησεως. του 796 δε αναξιον εαυτον της ιερωσυνης κριναντος δι' α πεπονθεν, ο
βα σιλευς οικονομον της μεγαλης εκκλησιας πεποιηκεν. και Ἀλεξιον του
δεσμωτηριου εξεβαλεν, αποδους αυτωι και πασαν την περιου σιαν αυτου, εχων αυτον
εν τιμηι. 9. Ἦν δε και Μανουηλ ονομαστοτατος στρατηλατης παν των των εν τηι
ανατοληι, τιμωμενος παρα του βασιλεως. ουτος Μυρωνι συμβαλων λογους τινας,
λογοθετηι τε οντι του δρομου και πενθερωι του Πετρωνα, διεβληθη τωι βασιλει υπο
Βασιλειου υποβοληι Μυρωνος ως της βασιλειας ορεγεται, και εμελετατο δεινα κατ'
αυτου. Λεων δε ο πρωτοβεστιαριος υπερ του Μανουηλ προισταμενος και φροντιζων
διεβεβαιουτο τωι βασιλει ως ψευδη εισι τα κατ' αυτου λεγομενα. α μαθων Μανουηλ,
και την οργην του βασιλεως και διαβολας εκκλινων, λαθρα της πολεως εξελθων
μεχρι Πυλων και τοις δημοσιοις οχημασιν επιβας απηλθε φυγας μεχρι των
κλεισουρων Συριας, τας των ιππων ιγνυας εκκοπτων. εδηλωσε τε τοις Ἀγαρηνοις
ταυτα, ως βασιλεως οργην εκφευγω, και ει γε μη καταναγκασητε με την εμαυτου
πιστιν καταλιπειν, προσφευγω υμιν. ει ουτω και επι τουτοις προσδεχεσθε με, λογον
απαθειας μοι αποστειλατε. οι δε τουτο μεγαληι χαραι δεξαμενοι, λογον απαθειας
αποστειλαντες, προσεδεξαντο ως βασιλεα Ῥω μαιων. 10 τουτο μαθων ο βασιλευς εν
πολληι θλιψει και αθυ μιαι γεγονεν, και βουλην εποιειτο μετα Ἰωαννου συγκελλου
περι τουτου. ο δε ειπεν "ει προθυμως βουλει τον Μανουηλ προσελ 797 θειν, ω
βασιλευ, αυτος εγω ετοιμος τουτο ποιησαι, χρηματα λαβων και προς τον
αμερουμνην σταλεις ως δηθεν τους εν ειρκτηι και δεσμοις επισκεψομενος, εχων και
ενυπογραφον λογον παρα της σης βασιλειας, ωι πεισω τον Μανουηλ εις οψιν ελθειν.
δοκω δε τουτο πραξαι τωι ενυπογραφωι λογωι της βασιλειας σου και τηι εμηι πειθοι και
τηι εκεινου ευσεβειαι και τωι εικος ειναι της πατριδος εραν." ο δε βασιλευς παμπολλα
χρηματα και δωρα προς τον αμερουμνην δους αυτωι απεστειλεν. 11 ο δε εισελθων
μετα πολλων χρηματων και κοσμου παντοιου, ωστε και τους Ἀγα ρηνους επι τωι
πλουτωι αυτου εκπλαγηναι, ος τα δεσμωτηρια ρογευσας και τον πρωτοσυμβουλον
θεασαμενος ηδυνηθη και λα θρα συνομιλησαι τωι Μανουηλ και δουναι αυτωι τον
ενυπογραφον λογον και το φυλακτον του βασιλεως. και ο μεν τουτο πραξας
υπεστρεψεν, αναγγειλας τωι βασιλει οσα διεπραξατο· ο δε Μα νουηλ εξαιτησας τον
αμερουμνην του εξελθειν κατα εθνους τινος πολεμιου αυτοις ετυχε της αιτησεως,
και λαβων τον του αμε ρουμνη υιον και λαον πλειστον απηλθε και νικην μεγαλην
ειργα σατο. και τουτωι εν μειζονι τιμηι υπερ το πρωτον καθισταται, και παντα ην
αυτος παρα τωι αμερουμνηι δυναμενος. 12 οθεν εχων φροντιδα πολλην του εξελθειν
εν Ῥωμανιαι, μετα καιρον τινα ειπε προς τους δυναστας του αμερουμνη οτι εαν μοι
τον υιον του αμερουμνη και λαον παρεξετε, εξελθων υποταξω την Ῥωμανιαν. 798 οι
δε τωι αμερουμνηι ειποντες αυτον απεστειλαν. ο δε ελθων πλη σιον του θεματος της
Ἀνατολης, προσκαλεσαμενος τους υποχει ριους αυτου και τον υιον του αμερουμνη
ως δηθεν διακινησων και κυνηγησων, πορρωθεν των πολεμιων γενομενος,
περιπλακεις τωι υιωι του αμερουμνη και καταφιλησας αυτον ειπεν οτι "εγω μεν
απερχομαι προς τον βασιλεα μου και τα ιδια, μηδεν των εν τωι βιωι προτιμησας
πατριδος και συμφυλετων· συ δε μετα των σων, ως μηδεν δεινον πεισεσθε
υποπτευοντες παρ' ημων, απιθι προς τους σους." και ουτος μεν ουτω μετα δακρυων
και αισχυνης υπεστρεψεν· ο δε Μανουηλ εχωρει προς τον βασιλεα, προαπο στειλας
αυτωι τον μηνυσοντα. 13 ο δε βασιλευς και τον μηνυ την ως μεγαλων αγαθων
αγγελον αποδεξαμενος χρημασι τε και αξιωμασιν εφιλοτιμησατο, και τον Μανουηλ,

ως αξιον ην, υπε δεξατο, μαγιστρον ευθυς και δομεστικον των σχολων ποιησαμε
νος, και τους αυτου παιδας εκ του αγιου βαπτισματος αναδεξα μενος. 14. Τουτοις
επαρθεις ο βασιλευς εξηλθε μετα Μανουηλ και της συγκλητου και του στρατου
παντος κατα των Ἀγαρηνων, και ευπετως την τε Ζαπετρον και το Σαμοσατον,
πλουτωι κομων και δυναμει τοτε δια το τον αμερουμνην εκειθεν ειναι, παραλα βων
επανεισι τηι νικηι και τοις λαφυροις γαυρουμενος, και ελθων μεχρι του Βρυαντος
προσεταξεν οικοδομησαι παλατιον και παρα δεισους φυτευσαι και υδατα αγαγειν· α
και γεγονεν. εκειθεν δε αφικομενος εις την πολιν τα λαφυρα εθριαμβευσεν, ιππικον
ποιη 799 σας και το πρωτον βαΐον παιξας, αρματι λευκωι μεν εποχησαμε νος,
χρωματι δε τωι βενετωι αμφιασαμενος, και νικησας εστεφα νωθη, των δημων
επιβοωντων "καλως ηλθες, ασυγκριτε φακτο ναρη." 15. Του δε πατριαρχου
Ἀντωνιου τελευτησαντος αντ' αυ του χειροτονειται Ἰωαννης ο συγκελλος, ιν' ειπω
ο νεος Ἰαννης και Ζαμβρης, βεβοημενος επι τε μαγειαις και λεκανομαντειαις και
πασηι ασεβειαι· ος οργανον επιτηδειον ευρεθεν της του βασιλεως ασεβειας τε και
ροπης αυτωι παντα προς απωλειαν ειργαζετο. και ον ωδινε μεν κατειχε δε
βασιλισκον της ασεβειας ο βασιλευς εξερρηξε και απετεκε, τας αγιας εικονας
αναχριεσθαι προσταξας η απαλειφεσθαι. 16. Ουτος ο Ἰαννης προ του αστεος οικημα
εκ λιθων λαξευτων κατασκευασας, ο Τρουλος μεχρι νυν ονομαζεται, δια τινων
θυσιων ωμιλει τοις δαιμοσι και τωι βασιλει τα μελλοντα διεσημαινεν. ο δη και
ανοικητον εμεινεν δια τας εν αυτωι γενομε νας τοτε των δαιμονων επιφοιτησεις. 17.
∆ια τουτο συμμαχον τουτον και συνιστορα εχων Θεο φιλος της αυτου αιρεσεως, ο
δευτερος Νεκτεναβω τον ρηθεντα Ἰωαννην, μαλλον δε Ἰαννην, τον πατριαρχην η
μανδριαρχην, τον νεον οντως Ἀπολλωνιον η Βαλααμ, εν τοις καθ' ημας χρονοις 800
κακως αναφανεντα λεκανομαντιν και πασης θεοστυγους πραξεως και τερατειας
δεινον υποφητην· υφ' ου και τα γραμματα παιδευ θεις ο ευριπιστος και δολιος
υπηρετης δοκιμος αχθιστων πραγμα των και του διαβολου επιτηδειον οργανον
γεγονεν. ους αν ενδι κως ο θειος λογος επαρασσεται σχετλιαστικως, φασκων "ουαι
αυτοις, οτι τηι οδωι του Καιν επορευθησαν, και τηι πλανηι του Βαλααμ μισθου χαριν
εξεχυθησαν, και τηι αντιλογιαι του Κορε απωλοντο. ουτοι εισι γογγυσται και
μεμψιμοιροι, κατα τας επι θυμιας αυτων πορευομενοι εν ταις απαταις αυτων."
εφαρμοσειεν δ' αν αυτωι μαλα εικοτως και τα του ομοτροπου Ἰουλιανου παρα τηι
θεολογωι στηλιτευομενα γλωσσηι· σφοδρα γαρ εμφερης εναπε φηνε και εις μηδεν
απεοικως της εκεινου κακουργιας και δυστρο πιας. εφη γουν "πως μη δακρυσω τον
αθλιον; πως μη πλεον των δεδιωγμενων τους προσδραμοντας, πλεον δε των
αυτομολη σαντων εις την κακιαν θρηνησω τον συναρπασαντα; μαλλον δε τοις μεν
ουδεν δεινον το υπερ Χριστου παθειν, αλλα και παντων μακαριστοτατον, ουκ
εκειθεν μονον αλλα και δια την εντευθεν ευδοξιαν και παρρησιαν, ην δια των
κινδυνων εαυτοις εχαρισαντο. τοις δε προοιμιον των απειλουμενων απερ ηδη
πεπονθασι· και βελτιον ην αυτοις, ει ενταυθα μακροτερον εκολασθησαν, η τοις 801
εκει δικαιοκριτηριοις εταμιευθησαν. και γαρ ωσπερ τον χαμαι λεοντα λογος
παντοιον γινεσθαι ραιδιως και πασας μεταβαλλειν χροιας πλην μιας της λευκοτητος,
ουτως κακεινος παντα ην και εγινετο Χριστιανοις πλην ημεροτητος· και ην λιαν
απανθρωπον αυτωι το φιλανθρωπον, και το πιθανον βιαιον, και απολογια της
αγριοτητος η χρηστοτης. οθεν λεκτεον προς αυτον, ευηθεστατε και απαιδευτοτατε
τα μεγαλα, συ κατα τοσουτου κληρου και της οικουμενης ανεστης, συ κατα της του
Χριστου εκκλησιας και θυσιας τοις σοις μιασμασι, συ κατα του τον κοσμον
καθαιροντος αιματος τοις σοις μιαροις αιμασιν; συ μετα Ἡρωδην διωκτης, και μετα
Ἰουδαν προδοτης, πλην οσον ουκ αγχονηι την μετανοιαν εδειξας ωσπερ κακεινος,
και χριστοκτονος μετα Πιλατον, και μετα Ἰου δαιους μισοθεος, ο των αγιων
υβριστης. Ἰεροβοαμ σε ειπειν οικειοτερον, η Ἀχααβ τον Ἰσραηλιτην, τους

παρανομωτατους, η Φαραω τον Αιγυπτιον, η Ναβουχοδονοσορ τον Ἀσσυριον; η
παντα ταυτα συνελοντες ενα και τον αυτον ονομασωμεν, επει και τας παντων
κακιας φαινεσαι εις σεαυτον συλλεξαμενος, Ἰεροβοαμ την αποστασιαν, Ἀχααβ την
μιαιφονιαν, Φαραω την σκληρο τητα, Ναβουχοδονοσορ την ιεροσυλιαν, παντων
ομου την ασε βειαν. 18 που εισιν αι θυσιαι και τελευται και τα μυστηρια; που σφαγια
φανερα τε και αφανη; που τεραστια προγνωσεως και σημεια εγγαστριμυθων; που αι
κατα Χριστιανων μαντειαι και 802 απειλαι; οιχεται παντα, διεψευσται, διερρυη. οναρ
εφανη των ασεβων τα κομπασματα. επεσε Βαλ, συνετριβη ∆αγων. ουκετι ου μη
ειπωσι τωι μωρωι αρχειν. και νυν ταυτα μικρα τοις αθλιοις ισως. εσται δε καιρος
ηνικα οψομαι τους εμους υβριστας και τον μεγαν τουτων καθηγητην
αποκλαιομενους την εαυτων κακιαν, οτε πασα κρινεται και βασανιζεται κακια και
πονηρια." 19. Τουτων δε ουτως πραττομενων παρα τε του βασι λεως και του
συμμυστου αυτου πατριαρχου, Ἄραβες μετα δυνα μεως πολλης κατα Ῥωμανιας
εξηιεσαν, ο δε βασιλευς αμα τοις προσφυξι Περσαις και τοις ταγμασι και Μανουηλ
δομεστικωι κατ' αυτων εχωρει. και συμβολης γενομενης ηττηθη ο βασιλευς, και
μεσον εισηλθε των Περσων, υπ' αυτων περισωθηναι υπολαβων. Μανουηλ δε ως
εγνω περισκοπων μεσον των Περσων τον βασιλεα οντα, αυτους δε βουλομενους τοις
Ἄραψι τουτον προδουναι και δι' αυτον καταλλαγηναι αυτοις, διασχισας μεσον
αυτων και του χαλινου του ιππου του βασιλεως λαβομενος εξηλασεν ακοντα του
τον εξαγων, αισχυνην ηγουμενος ου καθεκτην Ῥωμαιοις, ει τον βασιλεα Ῥωμαιων
Ἄραβες αιχμαλωτον λαβωσιν. ο δε βασιλευς τωι δεει του καθεστηκοτος εκστας
προσρυηναι παλιν τοις Περσαις ηβουλετο. ο δε Μανουηλ το ξιφος ανετεινεν ως
παταξων αυτον. ο δε φοβηθεις και ακων συνειπετο, μολις διασωθεις. κακειθεν 803
υποστρεφει εν τωι ∆ορυλαιωι μετ' αισχυνης και ηττης πολλης. ο δε Μανουηλ εν τωι
πολεμωι τρωθεις και νοσησας ετελευτησε, πολ λας ανδραγαθιας κατα των Ἀγαρηνων
ενστησαμενος. το δε σωμα αυτου αποκομισθεν ετεθη εν τηι υπ' αυτου κτισθεισηι μονηι
του Μανουηλ, συνεγγυς της κινστερνης Ἄσπαρος. 20. Και ευθυς διαβολαι κατα
Περσων προς τον βασιλεα, και απειλαι κατα Θεοφοβου ως ανταρτου και προδοτου
και δυσμε νους. α μαθων Θεοφοβος τους Περσας αναλαβων κατηλθεν εως Σινωπης,
και ταυτην παραλαβων κατειχε τυραννικως. οπερ γνους ο βασιλευς και εν μεγαληι
λυπηι γενομενος εδεδιει γαρ μη πως παραρρυωσι τοις Ἄραψι και μεχρι Παφλαγονιας
αυτος απηιει· και λογον αυτοις ως ουδεν δεινον πεισονται δεδωκως, και τον Θεο
φοβον αναλαβομενος, υπεστρεψε μεθ' εαυτου εν τηι πολει, των αλλων Περσων
παραγενομενων ουπερ κατεσκηνωθησαν εξ αρχης. ηγαπατο δε Θεοφοβος παρα των
πολιτων ουχ ηττον η των Περ σων ως ορθοδοξος. 21. Τοτε δη γινομενωι τωι βασιλει
προς Βλαχερναις, καθα ειθιστο, υπαντησεν αυτωι τις προσελθων και λεγων οτι ο
ιππος ωι εποχειται η βασιλεια σου εμος εστιν. του δε ιππου σκιρτωντος δια το
αιφνιδιως προσιεναι, και του βασιλεως τουτον κατασχον τος, τον κομητα του
σταβλου επηρωτησεν ο βασιλευς "τινος εστιν ο ιππος;" ο δε εφη "ο κομης του
Ὀψικιου απεστειλεν αυτον τηι 804 βασιλειαι σου." τουτου δε εν τηι πολει ευρεθεντος,
τηι επαυριον αγαγων αυτον ο βασιλευς και τον προσελθοντα αυτωι εφη "ειπε το
αληθες, τινος εστιν ο ιππος;" ο δ' αποκριθεις ειπεν οτι "εμος ην, και αποστειλας ο
στρατηγος ανελαβετο αυτον βιαιως απ' εμου, μητε τιμημα μοι δους μητε αξιωμα."
ειπε δε προς τον κομητα ο βασιλευς "ειπε ει ουτως εχει, και δια τι μη αποκοψας περι
του ιππου απεστειλας μοι αυτον." ο δε εφη οτι "επεζητει γενεσθαι σχολαριος· εγω δε
μη ειδως οτι ανδρειος εστιν, παρειχον αυτον νομισματα εκατον· ο δε ουκ ελαβεν
αυτα." ο δε βασιλευς εφη "και δια τι μη αποκοπην τελειαν μετ' αυτου ποιησαμενος
απεστει λας μοι τον ιππον;" και ερευνησαντος του βασιλεως, και πληρο φορηθεντος
ως βιαιως αυτον αφειλατο, τον μεν στρατηλατην τοις προσηκουσι μαγγλαβιοις
εσωφρονισε, τωι δε προσελθοντι αυτωι απεστρεψε τον ιππον. ο δε τουτον ουκ

ηβουληθη λαβειν, ελαβε δε υπερ αυτου λιτρας δυο, ορισθεντος και του στρατηγου
δοκι μασαι αυτον, και ει ανδρειος εστι, ποιησαι αυτον σχολαριον. του δε εις πολεμον
απελθοντος, εν τηι συμβοληι ως δειλος εν τοις φευγουσιν ευρεθεις κατεσφαγη υπο
των πολεμιων. 22. Γεγονοτος δε του βασιλεως εις προκενσον εν τωι Βρυαντι, ηλθεν
αυτωι μηνυμα παρα του στρατηγου των ανατο λικων ως οτι ο πρωτοσυμβουλος
εξελθων μετα πληθους εκπορθη σων απερχεται το Ἀμοριον. ο δε τα νενομισμενα τωι
στρατωι και 805 τοις αρχουσι ποιησαι συντομως μεχρι Καππαδοκιας εξηλθεν. ο δε
αμερουμνης αποχωρισας πεντηκοντα χιλιαδας λαου, και τον Σουδαη,
ονομαστοτατον εν τοις Ἀγαρηνοις οντα επι τε ανδριαι και φρονησει, δους αυτοις
κεφαλην, απεστειλε κατα του βασιλεως. συμβαλοντες δε πολεμον, ηττηθεις ο
βασιλευς εφυγεν και μετ' αι σχυνης υπεστρεψεν μολις διασωθεις. ο δε αμερουμνης
απελθων μετα δυναμεως πολλης περιεχαρακωσε το Ἀμοριον, και πολεμους πολλους
ποιησας ουκ ισχυσεν αυτο εκπορθησαι, γενναιως και σταθερως αγωνιζομενων των
ενδοθεν. μαθητης δε τις Λεοντος του φιλοσοφου ην εν τωι καστρωι, και βουληθεντος
ου προσχωρη σαι τωι αμερουμνηι, δια τινος εμηνυσεν αυτωι ο αστρονομος οτι ει
προσκαρτερησηις δυο ημερας τωι καστρωι, εκπορθεις ημας. ο και γεγονεν· προεδοθη
γαρ υπο τε του λεγομενου Βοιδιτζη και του Μανικοφαγου. κατεσχεθησαν των
ονομαστων ανδρες ουκ αγενεις απελθοντες εν Συριαι αιχμαλωτοι, Θεοφιλος ο
πατρικιος και στρα τηγος, ο τε Μελισσηνος και Ἀετιος, και Θεοδωρος πρωτοσπαθα
ριος ευνουχος ο Κρατερος, και Καλλιστος τουρμαρχης και Κων σταντινος
δρουγγαριος και Βασοης ο δρομευς και αλλοι πολλοι και αρχοντες των ταγματων· οι
παρα του πρωτοσυμβουλου αναγκα σθεντες αρνησασθαι την αυτων πιστιν, και τουτο
μη πεισθεντες, ξιφει τας κεφαλας απετμηθησαν, αντι της παρουσης ζωης την
αιωνιον ανταλλαξαμενοι. 806 23. Ὁ δε την αισχραν σωτηριαν της καλλιστης
ανταλλα ξαμενος, ο του φιλοσοφου Λεοντος μαθητης προσρυεις τωι αμε ρουμνηι
ηρωτηθη παρ' αυτου περι της επιστημης αυτου. ο δε ειπε μαθητης ειναι του
φιλοσοφου Λεοντος. ουτος τε, οστις ο Λεων εστι και οιος μαθων, αυτον επεθυμει
εκεινον ιδειν. και δη τινι των αιχμαλωτων δους γραμματα προς Λεοντα τον φιλο
σοφον απεστειλεν εν Κωνσταντινουπολει, υποσχομενος αυτωι, ει εξελθηι ο αυτος
Λεων, απ' εκεινου αυτον ειναι εν τιμηι. ο Λεων δε τα γραμματα απολαβων, και
φοβηθεις μηπω διαγνωσθηι, ανη γαγε ταυτα Θεοφιλωι τωι βασιλει. ο δε γνους τα της
επιστημης αυτου, και οτι τοιουτον σοφον ανδρα εν τηι πολιτειαι αυτου εχει,
προσλαβομενος αυτον ειχεν εν τωι παλατιωι τωι Μαγναυρας, παρα δους αυτωι
διδασκειν και μαθητας, παρεχων αυτωι τα προς υπηρε σιαν απαντα· ος και
μητροπολιτης εν Θεσσαλονικηι γεγονεν. 24. Ὁ δ' αυτος κτιζει το Τρικογχον εν τωι
παλατιωι και το λεγομενον Σιγμα, και τας αναβαθρας ενθα οι δημοι ιστανται, στησας
και φιαλην εν ηι γινεται το σαξιμοδεξιμον λεγομενον, των ιππων αμφοτερων των
μερων διερχομενων μετα χρυσων σαγισμα των. υπο δε το Τρικογχον κατωθεν δια
μηχανης εποιησε το Μυστηριον, εν ωι τηι μιαι γωνιαι εαν ειποι τις, εξακουεται εν τηι
ετεραι. 25. Μαθων δε αυτος ο Θεοφιλος οτι Θεοφανης τε και Θεοδωρος ο αυταδελφος
αυτου, καθ' εαυτους ζωντες, την ασε 807 βειαν αυτου κωμωιδουσι και διελεγχουσιν,
αποστειλας μετ' οργης ηγαγεν αυτους προς εαυτον, ειπων ταδε "ποθεν εστε;" οι δε
ειπον "εκ Παλαιστινης." ο δε αλιτηριος "και δια τι την γην υμων αφεντες και εις την
ημετεραν ελθοντες ου πειθαρχειτε τηι βασιλειαι ημων;" των δε μηδεν
αποκριναμενων επετρεψε παιεσθαι τας οψεις αυτων σφοδρως. ειτα μετα τουτο
βουνευρησας αυτους μεχρι θανατου, μετα θυμου και τραχειας φωνης προς τον
υπαρχον εφη "αρον αυτους εις το πραιτωριον, και γραψον τα προσωπα αυτων,
εγκολαψας τουσδε τους στιχους· παντων ποθουντων προστρεχειν προς την πολιν
οπου παναγνοι του θεου λογου ποδες εστησαν εις συστασιν της οικουμενης,
ωφθησαν ουτοι τωι σεβασμιωι τοπωι σκευη πονηρα της δεισιδαιμονος πλανης. εκεισε

πολλα λοιπον εξ ατοπιας πραξαντες αισχρα δεινα δυσσεβοφρονως, εκειθεν
ηλαθησαν ως αποσταται. προς την πολιν δε του κρατους πεφευγοτες ουκ εξαφηκαν
τας αθεμιτους μωριας. οθεν γραφεντες ως κακουργοι την θεαν κατακρινονται και
διωκονται παλιν." προσθεις οτι "καν μη ωσι καλοι, μη σοι μελετω." τουτο δε ειπεν
ειδως αυτους ως σοφωτατους και αριστα ησκημενους των 808 ποιητικων σχηματων
την ακριβειαν, ειποντος τινος "ουδε αξιοι εισιν ουτοι, ινα καλοι ωσιν οι ιαμβοι." οι
δε ειπον "γραφε, γραφε, βασιλευ, το δοκουν σοι, ως μελλον τουτο αναγνωσθηναι
ενωπιον του δικαιου και φοβερου κριτου." ο δε υπαρχος τουτους αγαγων εις το
πραιτωριον, μετα δυο ημερας απλωσας εν σκαμνοις και δησας αυτων χειρας και
ποδας, κατακεντησας τε και εγκολα ψας τους στιχους εις τας οψεις αυτων εξωρισεν.
και εν μεν τηι εξοριαι τελευται ο εν αγιοις Θεοδωρος, ο δε αοιδιμος Θεοφανης ο
ποιητης διηρκεσε μεχρι Μιχαηλ και Θεοδωρας, αγωνισαμενος πλειστα εν τηι
γενομενηι ορθοδοξιαι· ος και μητροπολιτης εις Νι καιαν γεγονε, των πραγματων ηδη
προς το ευσεβεστερον ... 26. Ἐπι της βασιλειας Θεοφιλου ην και Ἰωσηφ ο
υμνογραφος, ος εξωρισθη υπο Θεοδωρας της βασιλισσης. παρετεινε δε η ζωη αυτου
εως της βασιλειας Λεοντος του σοφου. 27. Ἐπ' αυτου επεσεν η χρυση τουφα
Ἰουστινιανου του λεγομενου Αυγουστεως. αμηχανουντων δε παντων, και πως
ανελθοιεν διαλογιζομενων, ευρεθη τις σκαλωτης τεχνιτης, και ανελθων εν τοις
κεραμιοις της μεγαλης εκκλησιας βελος αφηκε μετα σχοινιου εις τον ιπποτην
Ἰουστινιανου τον εκ χαλκου συν ισταμενον, και του βελους παγεντος εκεισε αυτος
δια του σχοινιου διαδραμων θαμβος μεν τοις ορωσι παρεσχετο και την τουφαν
προσηρμοσε και την του βασιλεως επεσπασατο ευνοιαν και τηι 809 τεχνηι και τηι
φυσει μεγα προσεθηκεν ονομα, φιλοτιμηθεις παρα του βασιλεως νομισματα εκατον.
28. Στεφει δε Θεοφιλος Μιχαηλ τον υιον αυτου εν τηι μεγαληι εκκλησιαι,
φιλοτιμησαμενος ων παντας εν τοις στεψιμοις. κατεσκευασε δε και ξενωνα, τον νυν
μεν τα Θεοφιλου λεγομενον, οικον μεν γεγονοτα Ἰσιδωρου πατρικιου ανελθοντος
απο Ῥωμης μετα Ὀλυβριου επι Κωνσταντινου του μεγαλου, μετα δε χρονον
εκδοθεντος κουρατορα, ωστε κατοικειν εκεισε γυναικας των ευγε νων μη ειδυιας
σωφρονειν. επι δε Λεοντος Ἰσαυρου εκ πορνειου ξενοδοχειον εχρηματισεν επι
αυτου. υστερον δε γεγονεν οικος Κωνσταντινου του της Ειρηνης μετα την υπο της
μητρος γεγο νυιαν εκτυφλωσιν εις αυτον. τελευτησαντος δε αυτου η γυνη αυ του το
μοναδικον σχημα περιβαλομενη μοναστηριον κατεσκευασε και εκαλεσε τα
Μετανοιας. του δε αυτου οικου μεγιστου τε οντος και θαυμαστου, ξυλου εν τωι
τρικλινωι αποκλασθεντος ηπειλει πτωσιν. αι δε μοναζουσαι απερχομενου του
βασιλεως εν Βλαχερ ναις εδεηθησαν περι τουτου. ο δε εκνευσας και θεασαμενος τον
οικον, αρεσθεις εις αυτον μετοικιζει τας αυτας μοναζουσας εν ετεραι μονηι, αυτον δε
τον οικον κοσμωι παντοιωι καλλωπισας ξενωνα πεποιηκεν, επιδους αυτωι χρηματα
παμπολλα και αργυριον και προαστεια, επονομασας αυτον τα Θεοφιλου. 29. Προ δε
της αυτου τελευτης ο θεομισης ουτος βασι 810 λευς βουλην μυστικην ποιησαμενος
μετα των ομοφρονων αυτου περι Θεοφοβου του Περσου, ως οτι πολλην αγαπην και
πιστιν εχουσιν εις αυτον οι τε υπ' αυτον Περσαι και των εν τελει ουκ ολιγοι, και μη
πως εμου τελευτησαντος μελετησωσι τυραννιδα κατα τε του εμου παιδος νηπιου
οντος και της γυναικος, ανηγαγε Θεοφοβον εις το παλατιον και ειχε μετ' αυτου.
βαρηθεις δε εκ της νοσου καθειρξε Θεοφοβον εν ταις καμαραις του Βουκολεοντος.
των δε Περσων επιζητουντων αυτον τι αρα γεγονεν, αποστειλας τηι νυκτι ο βασιλευς
Πετρωναν τον της Αυγουστης αδελφον συν τωι λογοθετηι απετεμε την κεφαλην του
Θεοφοβου. επεισαν δε ουτοι τους Περσας ως μετα του βασιλεως εστιν εν τωι
παλατιωι. του δε βασιλεως δυσεντεριας νοσωι την ψυχην κακως απορρηξαν τος
απεκομισθη το δυστηνον αυτου σωμα εις τους αγιους αποστο λους. το δε σωμα του

Θεοφοβου δια του Βουκολεοντος εξαγα γοντες λαθραιως διεσωσαν πλησιον τα
Ναρσου, εν τηι νυν λεγο μενηι της Θεοφοβιας, και τουτο εκεισε κατεθηκαν.
{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΜΙΧΑΗΛ ΜΕΤΑ ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΑΥΤΟΥ.}
Τωι #22 τλθʹ ετει του κοσμου, απο δε της θειας σαρκωσεως ωλθʹ, εβασιλευσε
Μιχαηλ ο υιος Θεοφιλου συν τηι μητρι αυτου Θεο 811 δωραι, ετη δεκαπεντε, μονος δε
ετη δεκα και συν Βασιλειωι ετος εν. οστις την πατρυαν βασιλειαν διαδεξαμενος, την
δε θεοστυγη παρεισφρησασαν τηι εκκλησιαι και δεινως επικωμασασαν νεαν θρη
σκειαν ευ μαλα γνησιως αποσεισαμενος, την εκπαλαι Θεοφιλη και θεοβραβευτον
ιεραν τε και ορθοτατην πιστιν ανεκηρυξεν. η δε Θεοδωρα ουτως ην πιστη και
ορθοδοξος ως και του ανδρος αυτης ετι περιοντος λαθρα τας αγιας εικονας τιμαν και
προσκυνειν. ητις γνωμηι μεν εαυτης, υποθηκηι δε και παραινεσει Θεοκτιστου κανι
κλειου και λογοθετου, εξελαυνει τε της εκκλησιας και της πολεως τον πατριαρχην
Ἰωαννην συν τοις περι αυτον οντας, περιορισασα τουτον εν τωι Στενωι εις το
Κλειδιον ουτως καλουμενον. λεγεται δε και συντεκνον αυτης ειναι. εισαγει δε τον
εν αγιοις Μεθοδιον μοναχον οντα, και πατριαρχην αποκαθισται. και παντας τους υπο
Θεοφιλου εξοριστους μοναχους και επισκοπους ενωσασα την ορθοδοξον εβεβαιωσε
πιστιν και την εκκλησιαν ειρηνευσεν τηι πρωτηι κυριακηι των αγιων νηστειων. ει γαρ
και νηπιος ετυγχα νεν ο βασιλευς, αλλ' ο εκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων
καταρτησαμενος αινον αυτος και τουτον παρεσκευασε την αληθειαν του θειου
δογματος ανυμνησαι και φανερωσαι προς δοξαν του δι' ακραν ευσπλαγχνιαν
σαρκωθεντος θεου λογου και τοις ανθρωποις επι γης οφθεντος και
συναναστραφεντος κατα την ιεραν χρησμο 812 λογιαν. 2 συνοδον γαρ αγιων και
θεηγορων πατερων εν Κων σταντινουπολει συναθροισας, υφ' ων η των κακων και
δυσωνυμων εικονομαχων κακιστος αιρεσις ακριβως ελεγχθεισα και τα βδελυρα
ταυτης ληρηματα διαρρηδην ανατραπεντα, φαιδρως ο της ορθο δοξιας λογος
ανετειλεν ωσπερ εκ τινων μυχαιτατων και δυσδιεξο δευτων λαβυρινθων και
σκοτεινων βαραθρων και της εξαγιστου και πεφαυλισμενης αιρεσεως. και ουτως ο
μεν ταυτης εξαρχος τε και διδασκαλος συν τοις ομοφροσιν αυτου διωκταις και
υβρισταις, ως της αληθειας αντιθετοι και ψευδους προσταται, ως λυσσωδεις λυκοι
και της μυσαρας και δαιμωνιωδους των Μανιχαιων θρη σκειας, αφ' ων και την
αφορμην και την αρχην ειληφασιν, εκ διωκεται, αντεισαγεται δε κοινηι ψηφωι και
θειαι προβοληι τε και χαριτι Μεθοδιος ο αοιδιμος και της ορθοτομιας και ορθοδοξιας
προμαχος, ος γε πασας ως επος ειπειν τας διαβολας και την ολε θριον κατα των
ιερων εικονων μεθοδειαν και την βεβηλον κενο φωνιαν των αιρεσιαρχων και
φοιτητων της εκεινων κακονοιας και φρενοβλαβειας αριστα και σαφεστατα
διελεγξας και ανατρεψας, 813 ει και τις αλλος· και δια τουτο πολλους προυπεστη
διωγμους και κινδυνους και θλιψεις πολλας και κακας, εξ επιμετρου δε σφοδρα υπο
του θεηλατου Θεοφιλου. 3 τις γαρ αριθμησει τους ποι κιλους και αλλεπαλληλους
διωγμους και πειρασμους και τας αφεγ γεις κατακλεισεις και τους ζοφωδεις βοθρους
και τας των αναγ καιων περιστασεις, φιλων τε και ομοφρονων στερησεις, και τας
αλλας συμφορας ας ετλη γενναιως και προθυμως παρα των ανο σιων, αει περιφερων
εναργως εις τυπον και υπογραμμον υπομονης τοις φερεπονοις, και φθεγγομενη και
σιωπωσα παραινεσις προδη λως γενομενος. και ουτως ο θεσπεσιος την εκκλησιαν
ευδοκιαι θεου παραλαβων, και συνεργουντων των θεοφορων πατερων, ο μεν οικος
του θεου, το συστημα των ορθοδοξων επορευετο και θειαι ρωμηι σαφως εκραταιουτο
και διεπρεπεν εργωι και λογωι, ο δε των αιρετιζοντων συλλογος και η Ἰουδαικη τωι
οντι σπειρα και συμμορια κατηισχυνετο κομιδηι και ησθενει προφανως επιστομιζο

μενη και ανατρεπομενη καθ' εκαστην ημεραν. και δη λοιπον αυ τικα δια βασιλικης
επιτροπης και συνεργιας ανεκληθησαν τε και ανεθησαν οι εν εξοριαις και πικραις
φυλακαις πατερες, αμα και τα πληθη των μοναζοντων. και μεντοι και των ευσεβων
κοσμι 814 κων ουκ ολιγοι, ων ο ταλας και αλιτηριος τυραννικως τας υπαρ ξεις
αφελομενος, και τους μεν δυσθανατωσας, τους δε μαστιξι πολυειδεσι και
πολυτροποις και δειναις τιμωριαις παραδους εξω ρισεν, ως μη πειθομενους
παντελως μητε ταις θωπειαις μητε ταις απειλαις του αλιτηριου Θεοφιλου. 4. Ἐν
γουν τηι αυτοκρατοριαι Μιχαηλ και Θεοδωρας της αυτου μητρος Ἀποδειναρ ο
Σαρακηνων φυλαρχος εκ πολλων χρο νων ετοιμαζομενος εν δυναμει βαρειαι
δρομωνων τετρακοσιων φο βερων και καταπληκτων ηρχετο κατα της
θεοφρουρητου Κωνσταν τινουπολεως. αλλα τουτον η θεια δικη προφθασασα
διωλεσε, παντων των πλοιων αυτου αυτανδρων συντριβεντων εν τωι ακρω τηριωι
των Κιβυρραιωτων τωι λεγομενωι Χελιδονια, διασωθεντων εις Συριαν επτα και
μονων εξ αυτων. 5. Τηι δε κυριακηι των αγιων νηστειων, μετα το γενεσθαι την
ορθοδοξιαν, απεστειλε Θεοκτιστον τον λογοθετην εν Κρητηι. ος απελθων μετα
πολλου πληθους και στολου μεγαλου σφοδρα μεν επτοησε τους Ἀγαρηνους,
αδυνατουντας ετι προς την στρα 815 τειαν εκεινου ανταγωνιζεσθαι, σφοδροτερον δε
και αυτος επτοηθη και την φυγαδειαν ησπασατο, την Αυγουσταν μαθων ως αλλον
βασιλεα προεχειρισατο, οπερ μεθοδος Σαρακηνων και δωροληψια των μετ' αυτου
εκπληξαν αυτον πεπεικε προς την βασιλιδα επανελ θειν και καταλιπειν τον στρατον
μαχαιρας εργον. τοις τε εν Κρητηι φαυλος φανεις χειρων εφανη και δυστυχεστερος
εκειθεν υποστραφεις. ως γαρ εξελθων τοτε κατα Ῥωμανιας ο Ἄμερ εληΐζετο παν το
εν ποσι και κατεστρεφεν, τον αυτον παλιν Θεοκτι στον ως πιστοτατον και
οικειοτατον μετα δυναμεως πολλης κατα του Ἄμερ Θεοδωρα και Μιχαηλ
απεσταλκασιν· ος και παραγε γονως και πολεμον συναψας τωι Ἄμερ εις τον
λεγομενον Μαυρο ποταμον ηττηθη τε και υπεστρεψε, πολλων μεν αναιρεθεντων,
τινων δε και προσφυγοντων τωι Ἄμερ δια την του λογοθετου βαρυ τητα και
επαχθειαν, ων εις ην και Θεοφανης ο εκ Φαργανων, ανδριαι τε και ρωμηι διαφερων
πολλους, ος υστερον χρονοις τισι λογον απαθειας λαβων προσφευγει τοις
Χριστιανοις. Θεοκτιστος δε εκειθεν υποστραφεις προς την πολιν ειχετο της αυτης
οικειο τητος. και τωι της Αυγουστης αδελφωι Βαρδαι εις τινας λογους ελθων την
ητταν τουτωι προσηπτε και ανετιθετο, ως τηι παραι νεσει τουτου και τηι βουληι το
Ῥωμαικον ετραπη στρατοπεδον· και τουτον της πολεως εξωσεν βουληι Θεοδωρας
Αυγουστης. 6. Ὁ δε αυτος Θεοκτιστος παραδυναστευων ων τηι Αυ 816 γουστηι
οικηματα και λουτρα και παραδεισον εν τηι νυν καλουμενηι Ἄψιδα πεποιηκεν προς
το πλησιον αυτον ειναι του παλατιου. προς δε φυλακην και σωτηριαν ιδιαν και
πορταν σιδηραν εν τηι ∆αφνηι κατεσκευασεν, και παπιαν φυλαττειν εκεισε διωρισατο.
ηδη δε βασιλευς ανδρωθεις εσχολαζε τοις κυνηγιοις και ταις των ιππων αμιλλαις εν
τωι διαυλωι του ιππικου και ταις λοιπαις ακαθαρσιαις. βουλην ουν ποιησασα
Θεοδωρα Αυγουστα μετα του λογοθετου Θεοκτιστου δουναι γυναικα Μιχαηλ τωι υιωι
αυτης· εγνω γαρ ως συνεφιλιωθη Ευδοκιαι τηι του Ἴγγερος, μισουμενηι τωι λογοθετηι
και τηι δεσποινηι σφοδρως δι' αναιδειαν. διο συζευγνυουσιν αυτωι Ευδοκιαν την του
∆εκαπολιτου, μεθ' ης στεφανουται εν τωι αγιωι Στεφανωι τωι εις την ∆αφνην,
γεγονοτος του παστου μεν εις την Μαγναυραν, της δε συγκλητου ανακλιθεισης εν
τοις ιθʹ ακκου βιτοις. 7. Μετα δε μικρον ο των βουκελλαριων στρατηγος ηγαγε ιππον
τωι βασιλει θυμοειδη και γενναιον. ο δε τουτον τωι ιππικωι βουλομενος υποζευξαι
ηβουλετο καταμαθειν τους τε οδοντας, εξ ων η των ετων ποσοτης διαγινωσκεται, το
τε ηθος ποιον εστι. του δε ιππου θρασυνομενου και σκιρτωντος ην αχθομενος ο βα
σιλευς περι τουτου, ως μηδενος οντος μηδε ευπορουντος γενναιο τητι και επιστημηι
τον ιππον εξημερωσοντος η μονον κατακρατη σοντος. ως ουν ηχθετο, παρων ο

Θεοφιλιτζης ειπεν οτι, δεσποτα, 817 εχω νεωτερον εμπειροτατον και ανδρειοτατον
εις τους ιππους, οιον επιποθει η βασιλεια σου, τουνομα Βασιλειον. του δε βασι λεως
παρευθυ ελθειν κελευσαντος απεσταλη κοιτωνιτης εν τηι σι δηραι πυληι, και τον
Βασιλειον ευρων μετα σπουδης ηγαγε προς τον βασιλεα. και κελευσθεις τον ιππον
κρατησαι, ο δε μιαι χειρι τον χαλινον κρατησας, τηι δε ετεραι του ωτος δραξαμενος του
ιπ που, εις ημεροτητα προβατου μετεβαλεν. ωι αρεσθεις και θερα πευθεις ο βασιλευς
παρεδωκεν αυτον Ἀνδρεαι οντι εταιρειαρχηι του ειναι εις την εταιρειαν και
δουλευειν εν τοις ιπποις. 8. Ἀναγκαιον δε ηγησαμην διηγησασθαι περι του αυτου
Βασιλειου την τε ανατροφην, και οθεν εστι μεχρι της τοιαυτης υποθεσεως. ο αυτος
Βασιλειος γενναται εν Μακεδονιαι εν τοις χωριοις Ἀδριανουπολεως, επι της
βασιλειας Μιχαηλ του Ῥαγκαβε, πατρος Ἰγνατιου πατριαρχου, γαμβρου δε
Νικηφορου του βασι λεως εις Προκοπιαν την εαυτου θυγατερα. επι τουτου εξηλθε
Κρουμος ο αρχων Βουλγαριας κατα Χριστιανων· και τραπεις Μιχαηλ, και Λεων ο
Ἀρμενιος τυραννησας αυτον και βασιλευσας, ελθων οπισθεν αυτου ο Κρουμος
περιεκυκλωσε την πολιν. λογ χευθεις δε παρα Λεοντος του Ἀρμενιου και
υποστρεφων εν Βουλ γαριαι επεμψεν εις τον αγιον Μαμαντα αφελειν τα εκεισε
χαλκα ζωδια. απελθων δε και εν Ἀδριανουπολει παρελαβεν αυτην, και μετεστησε
χιλιαδας ανδρων δεκα χωρις γυναικων, και τουτους κατυκισε περαν του ∆ανουβιου.
εν δε ταις ημεραις Θεοφιλου 818 του βασιλεως ην στρατηλατης εν Μακεδονιαι
Κορδυλης προσαγο ρευομενος. ειχε δε και υιον Βαρδαν ονοματι, ηνδρειωμενον
πανυ, ον κατελιπεν αντ' αυτου αρχειν των Μακεδονων των οντων περαν του
ποταμου ∆ανουβιου. αυτος δε μετα μηχανης τινος εισηλθε προς Θεοφιλον, καθα
εκεισε προεγραφη. ον υποδεξαμενος χαι ρων, και γνους ο θελει, απεστειλε πλοια
αναλαβεσθαι αυτους και αναγαγειν εν τηι πολει. ην δε αρχων Βουλγαριας ο
Βαλδιμερ, εγγονος Κρουμου, πατηρ Συμεωνος του μετα ταυτα κρατησαντος. 9
εποιησεν ουν βουλην ο λαος συν γυναιξιν και τεκνοις εξελθειν εν Ῥωμανιαι.
εξελθοντες δε του Μιχαηλ Βουλγαρου εν Θεσσα λονικηι, ηρξαντο διαπεραν συν ταις
υποστασεσιν αυτων. μαθων δε ο κομης τουτο αντεπερασε πολεμησων αυτους.
απογνοντες ουν οι Μακεδονες εποιησαν κεφαλην αυτων τον τε Τζαντζην και τον
Κορδυλην, και συμβαλοντες πολεμον απεκτειναν πολλους, τινας δε εκρατησαν. οι δε
μη δυνηθεντες περασαι Βουλγαριαν προσερ ρυησαν τοις Ουγγροις και ανηγγειλαν
αυτοις παντα τα των Μα κεδονων. ηλθον δε και τα πλοια του βασιλεως προς το
αναλαβε σθαι αυτους προς την πολιν. παρευθυ ουν ανεφανησαν Ουννοι πληθος
απειρον. οι δε ιδοντες αυτους μετα δακρυων εβοων λε γοντες "ο θεος του αγιου
Ἀδριανου βοηθει ημιν," και παρετασ σοντο προς συμβολην πολεμου. οι δε Τουρκοι
ειπον προς αυτους "δοτε ημιν την υπαρξιν υμων πασαν, και απελθετε ενθα και 819
βουλεσθε." οι δε τουτο ου κατεδεξαντο, αλλα παρατεταγμενοι υπηρχον εν τρισιν
ημεραις. τηι δε τεταρτηι ηρξαντο εισερχεσθαι εις τα πλοια αυτων. θεασαμενοι δε
τουτο οι Τουρκοι συνεβαλον πολεμον απο ωρας πεμπτης μεχρις εσπεραν· και τραπεν
το εθνος, κατεδιωκον αυτους οι Μακεδονες. και τηι επιουσηι ημεραι βουλο μενων
αυτων υποχωρησαι, ανεφανησαν παλιν Ουννοι προς το πολεμησαι αυτους. αναστας
δε Μακεδονων νεωτερος, Λεων ονο ματι, εκ γενους των Γωμοστων, ος μετα ταυτα
γεγονεν εταιρειαρ χης, και ετεροι ονομαστοι των Μακεδονων, ετρεψαν αυτους και
εξηλασαν· και υποστρεψαντες εισηλθον εις τα πλοια, και απεσω θησαν προς τον
βασιλεα, και φιλοτιμηθεντες παρ' αυτου υπε στρεψαν εις Μακεδονιαν, εις την ιδιαν
χωραν αυτων. ην δε τοτε Βασιλειος ως ειναι τα ετη αυτου κεʹ. αποκατασταθεις δε εν
τηι ιδιαι χωραι προσεκολληθη δουλευειν στρατηγωι Μακεδονιας τωι λε γομενωι
Τζαντζηι. και μηδεν παρ' αυτου ωφεληθεις ηλθεν εν τηι πολει μεχρι της Χρυσης
πορτης. εισελθων κεκοπωμενος εκ της οδοιποριας κυριακη γαρ ην, και ο ηλιος προς
δυσμας ανεκλιθη εν τοις πεζουλιοις του αγιου ∆ιομηδους. καθολικη γαρ ην τοτε η

εκκλησια, εχουσα προσμοναριον ονοματι Νικολαον. τηι δε νυκτι εκεινηι εκαλεσεν η
θεια φωνη τον προσμοναριον, λεγουσα "εγερθεις εισαγαγε εις το ευκτηριον τον
βασιλεα." ο δε εγερθεις ουδενα ευρε πλην αυτον τον Βασιλειον κειμενον ως πενητα,
και επιστρα 820 φεις επεσεν εις την εαυτου κοιτην. παλιν ουν εκ δευτερου ηλθεν
αυτωι η τοιαυτη φωνη. ο δε εξελθων και κατασκοπησας και μη δενα ευρων
επιστραφεις εκλεισε τον πυλωνα και ανεπεσε. και ευθεως μετα ρομφαιας τις
δεδωκεν αυτωι εις την πλευραν, λεγων "εξελθων εισαγαγε ον βλεπεις εξωθεν του
πυλωνος κειμενον. ου τος εστιν ο βασιλευς." εξελθων ουν μετα σπουδης συντρομος,
και ευρων Βασιλειον μετα της πηρας και ραβδου, εισηγαγεν εσω θεν της εκκλησιας·
και τηι δευτεραι ημεραι απελθων μετ' αυτου εις το λουτρον ελουσεν αυτον και
ηλλαξε, και ελθων εν τηι εκκλησιαι εποιησεν αδελφοποιησιν, και συνευφραινοντο
αλληλους. 10 ο δε αυτος Νικολαος ειχεν αδελφον ιατρον, ος εδουλευε τωι Θεοφι
λιτζηι. ελθων δε και κατα τυχην ο ιατρος προς τον αδελφον αυ του, ιδων τον
Βασιλειον και θαυμασας το μεγεθος και την αν δριαν αυτου, ειπε προς τον αδελφον
αυτου "ποθεν εστιν ουτος;" ο δε αναγγελλει αυτωι παντα, και παρηγγειλε φυλαξαι το
μυστη ριον. καθεζομενου δε του ιατρου επι τραπεζης μετα του Θεοφι λιτζη, και
τουτου καθ' εαυτον αναλογισαμενου και ειποντος οτι ηθελον ευρειν ανθρωπον
επιτηδειον εις τους εμους ιππους, ανα στας ο ιατρος ειπεν αυτωι περι της ανδριας του
Βασιλειου και οτι τοιουτος εστιν οιον επιποθεις και ζητεις. αποστειλας ουν μετα
σπουδης ηγαγεν αυτον. θεασαμενος ουν αυτον επιαγουρον και μεγαλην κεφαλην
εχοντα επεθηκεν αυτον Κεφαλαν, και δεδωκεν τουτον του δουλευειν τους ιππους
αυτου. ως ουν προειρηται, δια τοιαυτην αιτιαν δεδωκεν αυτον ο Θεοφιλιτζης
Μιχαηλ τωι βασιλει. 821 11 ο δε βασιλευς τον αυτον Βασιλειον εισαγαγων ειπε τηι
μητρι αυτου ως χαιρομενος "δευρο ιδε, μητερ, οιον αγουρον νυν επε λαβομην." η δε
εξελθουσα και ιδων αυτον απεστραφη, ειπουσα τωι υιωι αυτης "ουτος εστι, τεκνον
μου, ο μελλων αφανισαι το γενος ημων." ο δε ουδαμως επεισθη τηι μητρι αυτου η
ηκουσεν αυτηι. Ἐτελευτησε δε ο εν αγιοις πατριαρχης Μεθοδιος, και χει ροτονειται
αντ' αυτου Ἰγνατιος ο υιος Μιχαηλ κουροπαλατου. των δε Βουλγαρων επιδρομας
ποιουντων εν Θραικηι και Μακεδονιαι και ληιζομενων τα τοιαυτα θεματα, η Θεοδωρα
ταξατιωνα εποιη σεν, οι εκ των καστρων επιτιθεμενοι Βουλγαροις, σποραδην και
κατ' ολιγους κουρσευοντες, εφονευον τουτους και ηιχμαλωτιζον, ωστε υποσταληναι
τους Βουλγαρους εν τηι ιδιαι χωραι. 12. Βαρδας δε ο Καισαρ εφιλιωθη ∆αμιανωι
πατρικιωι και παρακοιμωμενωι. ο δε τον βασιλεα κρατησας επεισε του εισα γαγειν τον
Βαρδαν εν τηι πολει· ος δια δωρων τους βασιλεως οι κειους διαδεξαμενος αμα τωι
παρακοιμωμενωι ωρισθη προερχεσθαι εις το παλατιον. οικειωσαμενος δε και τον
Θεοφανην πρωτοβε στιαριον ως ηνδρειωμενον, τον επιλεγομενον Φαργανον,
βουλην ποιουσι μετα ∆αμιανου του ανελειν Θεοκτιστον τον ουτω συνηθως επι του
κανικλειου λεγομενον. πεισθεις δε και ο βασιλευς υπο του ∆αμιανου επι τουτωι
συνηινεσε και αυτος γενεσθαι τουτο· ελεγε 822 γαρ ο Βαρδας ∆αμιανωι οτι εως εστι
Θεοκτιστος μετα της Αυγουστης, ουκ αρξει ουδε εξουσιασει ποτε ο βασιλευς. ο δε Θεο
κτιστος απελθων εν τωι λουσματι των Ἀρεοβινδου, ως εθος ην αυτωι, ειτα ελθων εις
τα ασηκρητεια, κρατων τας αναφορας εισηλ θεν εις το Λαυσιακον. και
περιβλεψαμενος ειδε Βαρδαν καθε ζομενον εμπρακτον· και ταραχθεις σφοδρως εφη
οτι εγω εισελ θων εις την Αυγουσταν παλιν εκδιωκω αυτον. εισελθοντος δε αυτου
εις το ωρολογιον, προυπηντησεν αυτωι Μιχαηλ αμα ∆α μιανωι και ουκ ειασαν
εισελθειν προς Θεοδωραν, αλλ' εκελευσθη μετ' οργης ανοιξαι τας αναφορας και
αναγνωναι εμπροσθεν αυτου. ακοντα δε τουτο ποιησαντα αντεστρεψεν αυτον εις
τουπισω εξελ θειν. ο δε πικρως δακρυων και ολοφυρομενος εξηλθε. συνην τησε δε
αυτωι Βαρδας εις το Λαυσιακον, και ηρξατο κατα κορρης παιειν αυτον και τιλλειν τας
τριχας αυτου. ιδων δε ο δρουγγα ριος της βιγλης ο Μανιακης αναστας αντελεγε τωι

Βαρδαι "μη τυπτε τον λογοθετην." οι δε σφαζουσιν αυτον και μεληδον κατα
κοπτουσιν εις το Σκυθη, θηρων ωμοτητα και αγριοτητα ενδει ξαμενοι. 13. Τουτο
μαθουσα παρα του παπιου Θεοδωρα, εξελ θουσα κατα του Μιχαηλ ως εικος
ηγανακτησε, και των λοιπων οι τον φονον κατειργασαντο. και του βασιλεως παντι
τροπωι μη χανωμενου την μητερα εξιλεωσασθαι αυτη απαρηγορητος εμεινε, μητε
την οργην αφιεμενη μητε παραμυθουμενη τισιν, αλλ' ως 823 κλυδων θαλασσιος
νουθετουμενη παρηγορειτο και κατεπειθετο. οθεν μεταβαλων ο βασιλευς, ωσπερ
την ψυχην και την γνωμην, ουτω δη και το σχημα και την ενεργειαν, τοσουτοις
τροποις λυ πειν αυτην κατεπειγετο οσοις προ του θεραπευειν εσχηματιζετο. και δη
τας μεν αδελφας αυτου, Θεκλαν Ἀναστασιαν και Ἄνναν, εξωθει του παλατιου,
καταγαγων εις τα Καριανου, Πουλχεριαν δε ως ηγαπημενην τηι μητρι απεστειλεν εν
τηι μονηι των Γαστριων. ειθ' ουτος μετ' ολιγον ενωσας πασας εν τηι μονηι των
Γαστριων απεκειρεν, περιβαλων αυτας το μοναδικον σχημα. 14. Ὑπο δε της
συγκλητου ευφημισθεις μονος αυτοκρα τορει, και προβαλλεται Βαρδαν μαγιστρον
και δομεστικον των σχολων. μη διαλλαττομενης δε της μητρος αυτου δι' α ελυπει
αυτην και την αδικον σφαγην Θεοκτιστου, εχθρα υπηρχεν ανα μεταξυ αυτων
ασπονδος. ο δε και ταυτην του παλατιου κατα γαγων εις το μοναστηριον τα Γαστρια
και αυτην αποστελλει. η τις αθυμιαι μετεωρισθεισα τον νουν, και υπο εκπληξεως
αφαι ρεθεισα και το φρονειν, αναξια εαυτης κατασκευαζει, βουλην κατα Βαρδα
βουλευομενη, συν πολλοις και αλλοις σχουσα κοινωνον και του βασιλεως τον
πρωτοστρατορα, οπως υποστρεφοντα Βαρδαν απο του προαστειου αυτου του
Κοσμιδιου αναιρησωσιν αυτον. ων η μελετη προ του εργου φανερωθεισα κατ'
εκεινων των μελε τησαντων το κακον εξενηνοχε· φωραθεντες γαρ και κατασχεθεν
τες εν τηι σφενδονηι τας κεφαλας απετμηθησαν. και προβαλλεται 824 Μιχαηλ τον
Βασιλειον αντι του τελευτησαντος πρωτοστρατορα, ομοιως και Βαρδαν τον θειον
αυτου κουροπαλατην. 15. Ἔπεσε τοτε κονις εκ του ουρανου κατενεχθεισα επι τους
κεραμους αιματωδης πληρης· και πολλοι ευρισκον λιθους εν ταις οδοις η κηποις
ερυθρους ως αιμα. προβαλλεται δε Μιχαηλ Ἀντιγονον τον υιον Βαρδα δομεστικον
των σχολων. τον δε ετε ρον υιον αυτου δους γυναικα, εις ην και ελοιδορειτο,
προβαλλε ται μονοστρατηγον των δυτικων. συντομως δε αυτου τελευτη σαντος, τηι
δε του διακαινησιμου προβαλλεται Μιχαηλ Βαρδαν τον θειον αυτου Καισαρα· ος επι
αρματος πορευθεις εδωκεν υπα τειαν τηι μεσηι. 16. Ἐξηλθε δε ο Ἄμερ, και κατηλθε
μεχρι Σινωπης, ληισαμενος παντα τα των Ῥωμαιων· και υπεστρεψε μη καταλη φθεις
υπο του Ῥωμαικου στρατου. εκστρατευσας δε Μιχαηλ αμα Βαρδαι Καισαρι κινησιν
ποιει κατα Μιχαηλ αρχοντος Βουλ γαριας δια τε γης και θαλασσης, μαθων το των
Βουλγαρων εθνος λιμωι τηκεσθαι. οι δε Βουλγαροι τουτο μαθοντες ως ηχον βρον της
υπεκλιθησαν και προ των αγωνων και της μαχης περι της νικης απεγνωσαν, και
Χριστιανοι γενεσθαι και υποταττεσθαι τωι βασιλει και Ῥωμαιοις ηιτησαντο. ο δε
Μιχαηλ τον μεν αρχοντα αυτων βαπτισας και δεξαμενος επεθηκεν αυτον το αυτου
ονομα, τους δε μεγιστανας αυτου εν τηι πολει αγαγων εβαπτισεν αυτους, εκτοτε
γενομενης ειρηνης βαθειας. 825 17. Τον δε Ἄμερ εξελθοντα κατα Ῥωμανιας
στρατηλατης ων της ανατολης Πετρωνας και Νασαρ των βουκελλαριων, λοχη
σαντες την της υποστροφης αυτου συναντωσιν αυτωι εις τον Λα λακαωνα, και
συμβολης γενομενης τρεπουσιν Ἄμερ, και φυγηι χρησαμενον καταδιωκει αυτον τις
των κομητων, και τουτου την κεφαλην αρας ηγαγε Πετρωναι τωι στρατηλατηι.
εισελθοντες δε οι στρατηγοι μετα επινικιων εθριαμβευσαν ταυτα εν τωι ιππικωι. και
εκτοτε εγενετο ειρηνη μεγαλη εν τηι ανατοληι δια την του Ἄμερ σφαγην. 18. Και
αλλων μεν οι πονοι και τα κατα των πολεμιων ανδραγαθηματα· η δε του βασιλεως
αγαπη προς τον Βασιλειον εξεχυτο, και τουτον μονον ειναι τον θεραπευτην αυτου.
19. Ἔκτισε δε Μιχαηλ σταβλον τοις ιπποις αυτου, κοσμη σας μαρμαροις και υδατων

επιρροαις κατασκευασας ωραιοτατον πανυ. και τουτου τελεσθεντος, ην τις εν τηι
πολει ονοματι Πε τρος λογιος και σκωπτικος, ον και πτωχομαγιστρον εκαλουν. του
τον προσκαλεσαμενος Μιχαηλ εν τωι σταβλωι υπεδεικνυεν αυτωι την αλογον του
κατασκευασθεντος οικου ευπρεπειαν, ως βουλομενος επαινεθηναι παρ' αυτου,
ειπων και τουτο ως αει μνημονευεσθαι μελλω δια την του εργου τουτου
κατασκευην. ο δε εφη τωι βασι λει "Ἰουστινιανος εκτισε την μεγαλην εκκλησιαν,
κοσμησας χρυσωι και αργυρωι και μαρμαροις πολυτιμοις, και μνημη αυτου νυν ουκ
εστιν. και συ, βασιλευ, κοπροθεσιον ποιησας και αλογων ανα παυσιν, και λεγεις
μνημονευεσθαι δια τουτο;" ο δε αποτυχων 826 των εξ αυτου επαινων και οργισθεις,
τυπτομενος και συρομενος εξεβληθη ο πτωχομαγιστρος. 20. Φημης δε διαθεουσης
περι Βαρδα Καισαρος οτι τηι νυμφηι αυτου συμφθειρεται, τουτο ακουσας Ἰγνατιος ο
πατριαρ χης πολλακις παρηινεσεν αυτον αποσχεσθαι του τοιουτου μυσους και μη
προσκομμα ειναι πολλων τον αρετης υποδειγμα ειναι οφει λοντα και σωφρονος
βιου. ο δε φρονειν κατεπειγετο. και δη ποτε μελλοντα κοινωνειν τον Βαρδαν ο
πατριαρχης απωσατο ως μη πειθομενον κανοσιν η παραινεσεσιν· ος οργηι πληγεις
την ψυ χην τον παραινετην ως ανομον και φθορεα της εκκλησιας εξεωσε και
βασανοις απειροις και ανημεροις υπεβαλεν ως ποιησαι παραι τησιν. του δε μη
πεισθεντος Φωτιον πατριαρχην αντ' αυτου χειροτονει, πρωτασηκρητιν οντα τωι κατ'
εκεινο καιρου και λογιω τατον πανυ. 21. Ὁ δε βασιλευς εξεστρατευσε κατα των
Ἀγαρηνων, καταλιπων εν τηι πολει ταυτην φυλαττειν Ὠορυφαν υπαρχον οντα, οστις
ουπω του βασιλεως μηδεν εξ ων εμελετα και κατα νουν ειχεν εργασαμενου την των
αθεων Ῥως εμηνυσεν αφιξιν, γεγενημενους ηδη κατα τον Μαυροποταμον. και ο μεν
βασιλευς και της εχο μενης μετεσχεθη οδου, και δι' ην ταυτην αφηκεν, ουδεν βασιλι
κον και γενναιον ειργασατο. οι δε Ῥως φθασαντες ενδον του Ἱερου γενεσθαι πολυν
ειργασαντο φονον Χριστιανων και αθωον 827 αιμα εξεχεον. υπηρχον δε πλοια
διακοσια, α περιεκυκλωσαν την πολιν και πολυν φοβον τοις ενδοθεν ενεποιησαν. ο
δε βασιλευς καταλαβων μολις ισχυσε διαπερασαι. και δη συν τωι πατριαρχηι Φωτιωι
εις τον εν Βλαχερναις ναον της του θεου μητρος παρεγε νοντο, κακει το θειον
εξιλεουντο και εξευμενιζοντο. ειτα μεθ' υμνωιδιας το αγιον της θεοτοκου
εξαγαγοντες ωμοφοριον τηι θα λασσηι ακρως προσεβαψαν, και νηνεμιας ουσης ευθυς
ανεμων επιφοραι και της θαλασσης ηρεμουσης κυματων επαναστασεις
αλλεπαλληλοι εγενοντο, και τα των αθεων Ῥως πλοια κατεαγησαν, ολιγων
εκπεφευγοτων τον κινδυνον. 22. Βαρδα δε του Καισαρος εν τηι προελευσει διερχομε
νου μετα σκαραμαγγιου οξεος εις το ωρολογιον καθεζομενος ∆α μιανος εκεισε
πατρικιος, ο και παρακοιμωμενος, ουκ επηγερθη τιμησαι αυτον. τουτο ιδων ο Καισαρ
εθυμωθη λιαν· και εισελ θοντος αυτου εις τον Χρυσοτρικλινον και συγκαθεσθεντος
τωι βα σιλει και δακρυοντος απο οργης και θυμου ηρωτησε την αιτιαν ο βασιλευς. ο
δε εφη οτι ∆αμιανος δη ο παρακοιμωμενος εις ονει δος εμου και της σης βασιλειας
ουκ επηγερθη μοι ενωπιον της συγ κλητου. θυμωθεις δε ο βασιλευς Μαξιμιανον τινα
κοιτωνιτην παρευθυ προσταττει αραι ∆αμιανον και εν τωι εμποριωι του αγιου
Μαμαντος απαγαγειν, και τουτον αποκειραι και ποιησαι μοναχον, και προσταξαι
φρουρεισθαι· και τηι αυτηι ημεραι προβαλλεται Βασιλειος ο πρωτοστρατωρ
παρακοιμωμενος. 23 εζηλοτυπησε 828 δε ο Καισαρ τουτο ακουσας, και εκτοτε εζητει
αποκτειναι Βασι λειον. Ἐχωρισε Βασιλειον ο Μιχαηλ της ιδιας γυναικος Μαριας,
δεδωκως αυτωι γυναικα Ευδοκιαν την Ἰγγηριναν, διορισαμενος αυτωι κυριαν αυτην
εχειν· ην γαρ αυτη του βασιλεως παλλακη, και πανυ ηγαπα αυτην ως ευπρεπη. τηι δε
προτεραι αυτου γυναικι Μαριαι δους χρυσιον και αλλα τινα απεστειλεν εν Μακεδονιαι
εις τα ιδια. Θεκλαν δε την ιδιαν αδελφην προσηρμοσε Βασιλειωι του εχειν ιδιως. 24.
Ἔκτοτε δε υπεβλεποντο αλληλους ο τε Καισαρ και ο Βασιλειος, ζητουντες πως
ετερος τον ετερον ανελει. ιδιως δε ελοιδορει Βασιλειος βασιλει τον Καισαρα ως κατ'

αυτου μελε τωντα. ο δε ταυτα ως ληρον ηκουεν. ο δε Βασιλειος σπευδων
πληροφορησαι τον βασιλεα συμφιλιουται Συμβατιωι πατρικιωι και λογοθετηι του
δρομου, γαμβρωι δε του Καισαρος· και δι' ορκων εβεβαιωσαντο αλληλους εν ομονοιαι
και διηνεκει αγαπηι ειναι. επληροφορησε δε και Συμβατιον ο Βασιλειος δι' ορκων
φρικτων ως του βασιλεως αγαπην πολλην εχοντος προς σε, καμου σπου δαζοντος τα
υπερ σου, μελεται μεν προβαλεσθαι Καισαρα, αλλα δια τον πενθερον σου τουτο
αδυνατει ποιησαι. ο δε απατηθεις τοις ορκοις του Βασιλειου γεγονε κατα του
Καισαρος Βαρδα του ιδιου πενθερου· και εισελθων εις τον βασιλεα εξωμοσατο πληρο
829 φορησαι αυτον οτι ο Καισαρ βουλεται σε ανελειν, εξειπων και τα της βουλης. 25
ο δε βασιλευς τοις ορκοις του Συμβατιου πεισθεις και τοις λογοις του Βασιλειου
βεβαιωθεις ενδομυχει κατα του Καισαρος. ειδως δε Βασιλειος οτι παντα καλως κατα
του Καισαρος συνεσκευασται, εν τηι πολει μη δυναμενος τουτο ποιη σαι, πειθει τον
βασιλεα κινησαι στολον και στρατον κατα της Κρητης. τουτου δε γενομενου Λεων ο
φιλοσοφος Βαρδα τον Καισαρα παρηινει υποστελλεσθαι και τηρειν εαυτον απο Βασι
λειου. ο δε Καισαρ τον βασιλεα παλιν επεφωνει του φειδεσθαι Βασιλειου. 26.
Γενομενης δε της προελευσεως εις τα Χαλκοπρατεια τωι ευαγγελισμωι, και της
εισοδου γενομενης και του ευαγγελιου τελεσθεντος, ανηλθεν ο πατριαρχης Φωτιος
και ο βασιλευς συν τωι Καισαρι και τωι παρακοιμωμενωι εν τοις κατηχουμενοις, του
πατριαρχου επι χειρας εχοντος το τιμιον αιμα του κυριου ημων Ἰησου Χριστου. και
βαψαντες ο τε βασιλευς και ο Βασιλειος τους τιμιους υπεγραψαν σταυρους, ορκωι
βεβαιουντες τον Και σαρα αφοβως συνεξελθειν μετ' αυτων εν τωι ταξειδιωι. φανερως
γαρ Λεων ο φιλοσοφος παρεγγυατο τωι Βαρδαι μη εξελθειν συν αυτοις· εξερχομενον
γαρ ελεγε μη υποστραφηναι. 27. Ἀπο δε της εορτης του πασχα απαρας ο βασιλευς
μετα πολλου στρατου κατελαβεν εν τωι θεματι των Θρακησιων. 830 απληκευσαντων
δε αυτων εις Κηπους Βασιλειος ο παρακοιμωμενος βουλην εποιειτο ανελειν τον
Καισαρα. υπηρχε δε εν τηι βουληι Μαυριανος και Συμβατιος και Ἀσυλαιων ο
εξαδελφος αυτου και Πετρος ο Βουλγαρος και Ἰωαννης ο Χαλδος και Κωνσταντινος
ο Τοξαρας. Ἰωαννης δε ο Νεατοκωμητης διεγνω ταυτα· και κατελθων εις του
Καισαρος τενταν του ηλιου δυνοντος, και συντυ χων Προκοπιωι πρωτοβεστιαριωι του
Καισαρος, διεβεβαιουτο οτι αυριον μεληδον κατακοπτεται ο δεσποτης υμων ο
Καισαρ. ο δε Καισαρ ταυτα ακουσας ειπε Προκοπιωι "απελθων ειπε τωι Νεατο κωμητηι
οτι ληρεις. οιδας οτι νεος ει, και ου πρεπει σοι η του πατρικιου αξια· συ γαρ δια τουτο
τα ζιζανια αυτα εγειρεις." αυπνος δε διατελεσας, ορθρου βαθεος τους αυτου παντας
προσ καλεσαμενος διεσαφησε τα λαληθεντα αυτωι, βουλην επιζητων παρ' αυτων.
Φιλοθεος δε πρωτοσπαθαριος και γενικος, προσ φιλης αυτου ων, ειπε τωι Καισαρι
"αυριον, ω δεσποτα, περιβα λου τον χρυσοπερσικον σου χιτωνα και οφθητι τοις
εχθροις σου, και απο προσωπου σου φευξονται." 28 του ηλιου δε ανατει λαντος ιππωι
επιβας παρεγενετο προς την κορτην του βασιλεως μετα στολης λαμπρας, πολλων
περικυκλουντων αυτον, εχων πρωτοστρατορα γενναιον τον Ἀργυρον.
Κωνσταντινος ο Τοξαρας τηι Βασιλειου .... προυπηντησε. προσκυνησας αυτον και υπο
στραφεις εμηνυσε Βασιλειωι την του Καισαρος αφιξιν. Βασιλειος 831 δε εξελθων
προσεκυνησεν αυτον, και τηι χειρι κρατησας προση γαγε προς τον βασιλεα. ο δε
Καισαρ συγκαθεσθεις τωι βασιλει εφη "του λαου παντος, ω δεσποτα, συνηγμενου
προσταξον δια περασαι εν τηι Κρητηι." οπισθεν δε επιστας εστως ο Βασιλειος τηι χειρι
διηπειλει τον Καισαρα. αιφνης δε επιστραφεντος του Καισαρος και ιδοντος αυτον
απειλουμενον, παρευθυ Βασιλειος δεδωκεν αυτωι μετα του ξιφους, και οι λοιποι οι
μετ' αυτου μελη δον κατεκοψαν αυτον, του βασιλεως βλεποντος και σιωπωντος. 29
ωρα δε ην τριτη της ημερας. ευθεως δε ο βασιλευς και ο Βασιλειος επι την πολιν
υπεστρεψαν. ερχομενων δε κατα την οδον, κατα το εμποριον του Ἀκριτου, λαου
πολλου συνηγμενου ιδειν τον βασιλεα, εις τις μοναχικον σχημα περιβεβλημενος, εφ'

υψηλης στας πετρας, εφωνει μεγαλως τωι βασιλει "καλον ταξει διον εποιησας, ω
βασιλευ, τον ιδιον συγγενη και το πατρωιον αιμα ξιφει ανελων. ουαι σοι, ουαι σοι,
οτι ταυτα εποιησας." θυμωθεις δε ο βασιλευς και ο Βασιλειος αποστελλουσι
μαγγλαβι την τον Μωροθεοδωρον τον μοναχον ξιφει ανελειν. οι δε λαοι
επιδραμοντες προς τον αποσταλεντα προεφασισαντο ανουν και δαιμονωντα αυτον
ειναι, και ουτως μολις παρηλθε την τιμωριαν ο μοναχος. 30. Ὀψε δε σαββατωι της
πεντηκοστης εδηλωσε Φωτιωι τωι πατριαρχηι ο βασιλευς, δια Ῥεντακιου
πρωτοβεστιαριου αυτου, την αναγορευσιν της βασιλειας ποιησαι Βασιλειου. και τηι
επαυ 832 ριον εξηλθον δυο σελλια. οι δε λαοι διεταραχθησαν πως ενος βασιλεως
οντος δυο σελλια εξηλθον. του βασιλεως διερχομενου εν τηι προελευσει οπισθε
Βασιλειος περιεπατει, φορων σκαραμαγ γιον μετα σπαθιου, ως εθος τοις
παρακοιμωμενοις. μεχρι δε των βασιλικων πυλων εισελθων ο βασιλευς ουκ απεθετο
το στεφος, καθως εθος εστι τοις βασιλευσιν, αλλα μετ' αυτου εισηλθε μεχρι των
αγιων θυρων. και αντιστραφεις ανεβη προς βαθμους εστεμ μενος, και υποκατω του
βασιλεως Βασιλειος ο παρακοιμωμενος, κατωθεν δε Βασιλειου Λεων ο Καστωρ και
ασηκρητις, εχων το μον επι χειρας, και Μιχαηλ πραιποσιτος ο Ἀγγουρης και οι δη
μαρχοι αμα τοις δημοις. ηρξατο ουν Λεων ο ασηκρητις αναγι νωσκειν, λεγων οτι
"Βαρδας ο Καισαρ εβουλευσατο κατ' εμου ανελειν με, και δια τουτο υπεξηγαγε με
της πολεως. και ει μη δια Συμβατιου και Βασιλειου εμηνυθην, ουκ αν εν τοις ζωσιν
ημην. ετελευτησε δε υπο της ιδιας αμαρτιας. θελω δε Βασι λειον παρακοιμωμενον,
ως πιστον οντα και φυλαττοντα την εμην βασιλειαν και του εχθρου ελευθερωσαντα
με και ποθον πολυν προς με εχοντα, ειναι φυλακα της εμης βασιλειας και
προνοητην, και υπο παντων ευφημεισθαι ως βασιλεα." Βασιλειος δε επλη ρουτο
δακρυων. και δεδωκεν ο βασιλευς Φωτιωι πατριαρχηι το στεμμα, αρας εκ της κεφαλης
αυτου. ος εισαγαγων εν τηι αγιαι τραπεζηι εποιησεν επ' αυτωι ευχην. και οι πραιποσιτοι
ενεγκαντες 833 διαιτησιον και τζαγγια ενεδυσαν τον Βασιλειον, οστις βαλων την
χλαμυδα επεσεν εις τους ποδας του βασιλεως. και εξηλθεν ο πα τριαρχης, και ηρεν
απο της κεφαλης του βασιλεως το στεμμα, και επεθηκεν αυτο τωι Βασιλειωι. και των
σκηπτρων πεσοντων, ως εθος, εστεψεν ο Μιχαηλ τον Βασιλειον, και ευφημησαν
παντες "Μιχαηλ και Βασιλειου πολλα τα ετη." ο δε τον τομον επανα γνους Καστωρ
ασηκρητις εξελθων εν Νικομηδειαι, και ελθων εις μονην ανδρειαν, εμεινε μεσον του
λιβαδιου. ην δε εκεισε φρεαρ, και εμπεσων εν αυτωι απεπνιγη, και εταφη εκει. 31.
Συμβατιος δε ο γαμβρος του Καισαρος, αποτυχων της του Καισαρος αξιας, ιδων οτι
ενεπαιχθη υπο του Βασιλειου, εις μισος κατα Βασιλειου κινειται. και
συμβουλευσαμενος μετα Γεωργιου στρατηλατου του Πηγανη τηι επαυριον αιτειται
στρατη γον προβληθηναι. αντ' αυτου δε προεβληθη λογοθετης του δρο μου ο
Γουμερ, κακεινος κομης του Ὀψικιου. και εξελθοντες αμα ο τε Συμβατιος και ο
Πηγανης ηρξαντο καταστρεφειν τον λαον και πυρπολειν τας τε χωρας και αμπελους
ην γαρ καιρος του θερους, ευφημουντες Μιχαηλ μονον, τον δε Βασιλειον απο
κηρυττοντες. ταυτα μαθοντες οι βασιλεις εκελευσαν τους λοιπους στρατηλατας
τουτους καταπολεμησαι. βουλευσαμενος δε Νικη φορος ο Μαλεῗνος ερριψεν
εγγραφον μεσον του λαου, ινα δολωι τουτους κρατησωσιν και μη τωι φανερως
πολεμειν εις εμφυλιον 834 εμπεσωσι πολεμον. και παντες ειασαν αυτους. εκρατηθη
δε ο 834 Πηγανης, και αραντες αυτον εισηγαγον εν τηι πολει, και τηι προσταξει του
βασιλεως τυφλοι αυτον Κωνσταντινος επαρχος ο Μυαρης, και καθισαντες αυτον εν
τωι Μιλιωι επεδωκαν αυτωι σκευος εν ταις χερσιν αυτου, και επερριπτον αυτωι παντες
οι δια πορευομενοι εν αυτωι, ει τι εκ προαιρεσεως ειχον. και μεθ' ημε ρας λʹ εκρατηθη
Συμβατιος ο Ἀρμενιος υπο Μαλεΐνου εν Κελτζινηι εν πανδοχειωι, και εισηγαγεν
αυτον προς τον βασιλεα ο Μα λεῗνος οντα εις τον αγιον Μαμαντα. και προσταξει του
βασιλεως αγουσι τον Πηγανην εις απαντησιν Συμβατιου, δοντες εις χειρας του

Πηγανη θυμιατηριον οστρακινον μετα θεαφιου θυμιαν αυτον. και αποτυφλουσι
Συμβατιου τον ενα οφθαλμον, και εκκοπτουσι και την δεξιαν αυτου χειρα, και
εκαθισαν αυτον εις τα Λαυσου, και δεδωκασι σκευος εν τωι κολπωι αυτου, ινα ος εχει
προαιρεσιν επιρριπτηι αυτωι τι. και μεθ' ημερας τρεις απηγαγον αυτους εν τοις ιδιοις
οικοις, εχοντες εν φρουραι. 32. Ὁ δε βασιλευς Μιχαηλ μηχανικον αποστειλας τον
λεγομενον ∆αμαριον εξαγει Κωνσταντινον τον Καβαλλινον εκ του ταφου, ον ευρεν
υγιη· και θελων εισαγαγειν εν σακκωι, και μη χωρουμενον, ενετυλαξεν αυτον.
ωσαυτως και Ἰωαννην πατριαρ χην εξηγαγεν εκ του ταφου αμα του ωμοφοριου
αυτου. και του τους προσταξει του βασιλεως απεκλεισεν ο υπαρχος εν τωι πραι
τωριωι, και εν ημεραι ιππικου αγαγων αυτους και απογυμνωσας ετυψε μαγγλαβια,
και τα οστα αυτων αποστειλας κατεκαυσεν εν 835 τοις Ἀμαστριανου. την δε
λαρνακα του Κοπρωνυμου πρασινον ουσαν και θαυμαστην διαπρισας εποιησε
στηθεα εν τωι υπ' αυτου κτισθεντι ναωι εν τωι Φαρωι. 33. Ἐγεννηθη δε Λεων ο
βασιλευς εκ Μιχαηλ και Ευδο κιας της Ἰγγηρινης ετι περιοντος αυτου Μιχαηλ, μηνι
Σεπτεμ βριωι αʹ, ινδικτιωνος ιεʹ. εποιησε δε και ιππικον ο βασιλευς εν τωι αγιωι
Μαμαντι, ιππευσας βενετος· Κωνσταντινος δε ο εξ Ἀρ μενιων ο πατηρ Θωμα
πατρικιου, δρουγγαριος ων της βιγλης, ιππευσε λευκος· πρασινος δε ιππευσεν
Ἀγαλιανος, ρουσιος δε ο Κρυσας. νικησαντος δε του βασιλεως και επι δειπνον
καθεσθεν τος αμα Βασιλειωι και Ευδοκιαι, Βασιλισκιανος ο πατρικιος επηινει τον
βασιλεα ως ευφυως ελασαντα εις το αρμα. τουτον αναστηναι κελευσας ο βασιλευς
τα τζαγγια αυτου προσεταξε συραι και υπο δησασθαι. του δε ανανευοντος και προς
Βασιλειον αποβλεποντος, εν θυμωι προσεταττεν ο βασιλευς τουτο ποιησαι. του δε
Βασι λειου μη επινευσαντος αυτωι υπεδησατο τα τζαγγια. εφη δε ο βασιλευς μεθ'
ορκου προς Βασιλειον ως υπερ σε καλλιον αυτωι πρεπουσιν· μη γαρ ουκ εχω
εξουσιαν, ως σε βασιλεα εποιησα, και αλλον ποιησαι; και ωργιζετο κατα Βασιλειου
θυμουμενος. δα κρυουσα δε η Ευδοκια εφη τωι βασιλει "το της βασιλειας αξιωμα,
δεσποτα μου, μεγα εστι, και αναξιως και ημεις ετιμηθημεν, και 836 ου δικαιον εστιν
καταφρονεισθαι αυτο." ο δε βασιλευς ειπε "μη λυπου επι τουτωι· και γαρ τον
Βασιλισκιανον βασιλεα θελω ποιη σαι." 34. Βασιλειος εν θυμωι και λυπηι μεγαληι
γεγονεν. εξελ θοντος δε του βασιλεως εν τωι κυνηγιωι, μοναχος τις υπαντησας
δεδωκεν αυτωι χαρτιον εχοντα την κατ' αυτου μελετωμενην επιβου λην υπο
Βασιλειου. ο δε αναγνους και θυμωθεις εμελετα κατα Βασιλειου. της δε μητρος
αυτου Θεοδωρας καλεσασης τον βα σιλεα εις τα Ἀνθεμιου, απεστειλε Ῥεντακιον τον
πρωτοβεστιαριον αυτου μετα ετερων ανθρωπων οικειων αυτου προς το θηρευσαι τι
και αποστειλαι τηι μητρι αυτου. ο δε Βασιλειος συνεσκευαζετο κατα Μιχαηλ, και ην
σκυθρωπος πανυ. επι δειπνον δε του βασιλεως καθεσθεντος, προσεκαλεσατο
Ευδοκιαν και Βασιλειον συνδειπνη σαι αυτωι. του δε βασιλεως οινωι πολλωι
χρησαμενου αναστας Βασιλειος ως δια τινα χρειαν, απελθων εν τωι κοιτωνι του βασι
λεως, διαστρεψας τα κλειθρα δυνατος ων ως μηκετι κλειεσθαι την θυραν, και
απελθων συνεδειπνει μετα του βασιλεως. του δε βα σιλεως παλιν οινωθεντος, της
Ἰγγηρινης ως εθος αυτωι συγχαι ρουσης, αναστας Μιχαηλ χειροκρατουμενος παρα
Βασιλειου απηλ θεν εν τωι κοιτωνι· ου την χειρα φιλησας Βασιλειος εξηλθεν.
ενδοθεν δε του κοιτωνος ην Βασιλισκιανος, τηι κελευσει του βασι λεως εν τηι κλινηι
Ῥεντακιου υπνωσας προς φυλακην αυτου. Ἰγνατιος δε κοιτωνιτης απελθων του
κλεισαι την θυραν του κοιτωνος 837 διεστραμμενην, και απογνους εκαθεσθη επι της
κλινης τιλλων τας τριχας αυτου. του δε βασιλεως υπο του οινου υπνωι θανατου
παραπλησιον κοιμωμενου, αθροως ελθων Βασιλειος μετα και ετερων τας θυρας
ανεωιξεν· και εμφοβος εξελθων Ἰγνατιος αντε πιπτε Βασιλειωι του μη εισελθειν.
Πετρος δε ο Βουλγαρος δια της του Βασιλειου μασχαλης διελθων προς την κλινην
του βασι λεως εκρατειτο παρα Ἰγνατιου αντιπιπτοντος αυτωι. εξυπνος εγε νετο ο

βασιλευς. Ἰωαννης δε ο Χαλδος παρευθυ μετα του ξιφους δους τωι βασιλει απεκοψε
τας χειρας αυτου. ο δε Ἰακωβιτζης ο απελατης ο Περσης τον Βασιλισκιανον ξιφει
τρωσας ερριψεν αυ τον ανωθεν κατω. Μαριανος δε και Βαρδας ο πατηρ Βασιλειου
του ραικτορος και Συμβατιος ο αδελφος Βασιλειου και Ἀσυλαιων εξαδελφος
Βασιλειου και Κωνσταντινος ο Τοξαρας ισταντο προς φυλακην εξωθεν, και ουδεις
των μετα Μιχαηλ εγνω τα γινομενα. συναθροισθεντες οι μετα Βασιλειου
συνεβουλευοντο. Ἀσυλαιων δε εφη προς Βασιλειον οτι ει και τας χειρας αυτου
εκοψαμεν, αλλα ζωντα αυτον ειασαμεν· και εαν ζηι, τι απολογησομεθα; και χα
ριζομενος Βασιλειωι υποστρεψας ευρε Μιχαηλ χειρας μεν μη εχον τα, επι της κλινης
δε κειμενον, ελεεινολογουμενον κατα Βασιλειου. ο δε το ξιφος γυμνωσας ανηλεως
επηξε κατα της καρδιας του βα σιλεως, διασχισας τα εγκατα αυτου. και στραφεις
ενεκαυχατο προς Βασιλειον ως ανδραγαθημα μεγα πεποιηκως. 838 35. Κλυδωνος δε
οντος εν τηι θαλασσηι, συναθροισθεντες κατηλθον μεχρι και του περαματος, και
διαπερασαντες ηλθον εις τον οικον Ευλογιου του Περσου, και τουτον αραντες ηλθον
εις τα Μαρινης. πλαξ δε ην περιφρασουσα το τειχος, και κρατη σας Βασιλειος δυο
των μετ' αυτου οντων και λακτισας κατεαξε την πλακα, και εισηλθον μεχρι της
πυλης του παλατιου. Ευλο γιος δε ο Περσης ελαλησε τηι αυτου γλωττηι Ἀρταβασδωι
εται ρειαρχηι, ως ο Μιχαηλ ξιφει ετελευτησε, και ανοιξον τωι βασιλει. και ο
Ἀρταβασδος εισδραμων προς τον παπιαν, και αρας απ' αυ του τας κλεις βιαιως,
διηνοιξε τωι βασιλει. και γενομενος ενδο θεν Βασιλειος ηιρε τας κλεις του παλατιου
επι χειρας, και τηι εω θεν Γρηγοριον τον επιλεγομενον του Φιλημονος εποιησε
παπιαν. παρευθυ δε αποστελλει εν τωι αγιωι Μαμαντι, και εισηγαγεν Ευ δοκιαν την
του Ἴγγηρος μετα δοξης πολλης εν τωι παλατιωι. απε στειλε δε και Ἰωαννην
πραιποσιτον του αραι την ∆εκαπολιτισσαν και προς τους ιδιους γονεις απαγαγειν.
απεστειλε δε και Παυλον κοιτωνιτην του ενταφιασαι Μιχαηλ. και απελθων ευρεν
αυτον εντετυλιγμενον εν τωι σαγισματι του δεξιου ιππου ου ηλαυνεν, και τα εγκατα
αυτου εξωθεν εκκρεμαμενα. ευρε δε εκει θρηνουσας και ελεεινολογουμενας επ'
αυτωι την τε μητερα και τας αδελφας αυτου· και εισαγαγων εις πλοιαριον
διεπερασαν εν τηι μονηι της Χρυσοπολεως, κακει αυτον ενταφιασασαι εθαψαν.
839 {ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΚΕ∆ΟΝΟΣ.}
Τωι #22 τξζʹ ετει του κοσμου, της δε θειας σαρκωσεως ωξζʹ, εβα σιλευσε Βασιλειος ο
Μακεδων, μετα Μιχαηλ ετος εν και μηνας δʹ, και μονος ετη ιθʹ. προσεταξε δε τωι
υπαρχωι Μαριανωι υιωι Πετρωνα ανελθειν εν τωι φορωι και αναγορευσαι αυτον μετα
παν τος του λαου μονον βασιλεα. 2. Ἀναγκαιον δε ηγησαμην γραψαι την παρα του
θεου γενομενην εκδικησιν εις τους τον Μιχαηλ διαχειρισαμενους, και α πεπονθεν
εκαστος αυτων εν διαφοροις καιροις. ο μεν ουν Ἰακω βιτζης κυνηγων μετα του
βασιλεως εν τωι φιλοπατιωι, του ξιφους αυτωι εκπεσοντος κατελθων του ιππου, αρας
αυτο του ποδος αυ του μη φθασαντος τηι γηι επιβηναι, αλλα και του ετερου κρατη
θεντος εν τηι σκαλαι, θροηθεις ο ιππος διεσυρεν αυτον και φαραγ γας και βοθυνους
διελθων τουτον μεληδον διεσπασεν. Ἰωαννης δε ο Χαλδος στρατηλατης γεγονως εν
Χαλδιαι, και φωραθεις κατα βασιλεως μελεταν, προσταξει του βασιλεως
ανεσκολοπισθη παρα Ἀνδρεου στρατηλατου. ο δε εξαδελφος του βασιλεως
Ἀσυλαιων εξωσθεις παρ' αυτου του βασιλεως εν τωι προαστειωι αυτου ωι επωνυμον
του Χαρτοφυλακος, ως απηνης και ωμος εις τους 840 δουλους αυτου ων μαχαιραις
παρ' αυτων εν νυκτι ανηιρεθη· ους ο βασιλευς κρατησας και μεληδον κατακοψας
κατεκαυσεν εν τοις Ἀμαστριανου. ο δε απελατης ο του Περσου σκωληκοβρωτος γενο
μενος του ζην απηλλαγη. Κωνσταντινος δε ο Τοξαρας εις Κιβυρ ραιωτας
σπαθοκοπηθεις τελευται. και Μαριανος ο αδελφος του βασιλεως τον ποδα συντριβεις

και υπο σκωληκων καταβρωθεις τελευται. 3. Ὁ δε βασιλευς προελθων εν τηι ημεραι
των Χριστου γενεθλιων εν τηι προελευσει εις την μεγαλην εκκλησιαν εβαπτισε
Στεφανον τον υιον αυτου. αγαγων δε ιππους λευκους μετα αρμα των εκαθισεν αμα
τηι Αυγουστηι. και ο πραιποσιτος Βαανης συν αυτοις βασταζων το παιδιον μεχρι του
παλατιου, του βασιλεως ριπτοντος υπατειαν εν τηι οδωι. 4. Ἐγενετο δε σεισμος τηι
εορτηι του αγιου Πολυευκτου μεγιστος, ωστε την γην σειεσθαι επι ημερας
τεσσαρακοντα. επεσε δε τοτε και η σφαιρα του ζυδου του φορου, και της υπεραγιας
θεοτοκου η εκκλησια η λεγεται το Σιγμα, ωστε παντας τους ψαλ λοντας εκεισε
τελευτησαι. Λεων δε ο φιλοσοφος τυχων εκεισε ελεγε τοις ψαλλουσι και πασι τοις
ουσιν εκεισε εξελθειν της εκ κλησιας· οι δε μη πεισθεντες συνετελεσθησαν απαντες.
αυτος δε ο φιλοσοφος εις κιονα υπο συστηματων σταθεις μετα ετερων δυο εσωθη,
και ετεροι πεντε μονοι υποκατω του αμβωνος. 841 5. Φωτιος δε ο πατριαρχης
ελθοντος του βασιλεως εν τηι εκκλησιαι και μελλοντος αυτου κοινωνειν, τουτον
ληιστην και φονεα ελεγε και αναξιον της θειας κοινωνιας. ο δε θυμωθεις απεστειλεν
εν Ῥωμηι, και ηγαγε τομον μετα Ῥωμαιων επισκοπων, και τουτον του θρονου
εξεωσεν, και προεχειρισατο Ἰγνατιον τον εν αγιοις πατριαρχην το δευτερον.
εγεννηθη δε Ἀλεξανδρος ο βασιλευς εκ της του Ἴγγηρος Ευδοκιας, ουτος παις
γνησιος ων Βασι λειου. 6. Ἐστρατευσε δε ο βασιλευς κατα των Ἀγαρηνων των εις
Τεφρικην, και πολεμους συναψας ηττηθη, και πολλακις συμβα λων Ἀγαρηνοις
πολλους των Ῥωμαιων απεβαλετο. εν δε τηι τοιαυτηι φυγηι του βασιλεως
Θεοφυλακτος ο Ἀβαστακτος, ο πατηρ Ῥωμανου του μετα ταυτα βασιλευσαντος,
διεσωσε τον βασιλεα παρα μικρον υπο των Ἀγαρηνων κρατουμενον. ον επιζητησας ο
βασιλευς μετα ταυτα και ευρων και γνωρισας πολλοι γαρ ελεγον τωι βασιλει οτι εγω
ειμι ... ο δε την τιμην αφεις τοπονβασιλικον ηιτησατο, ου και τετυχηκεν. υποστρεψας
δε ο βασιλευς εν τηι πολει απεστειλε Χριστοφορον γαμβρον αυτου εν Τεφρικηι, και
νικην εποιησε μεγιστην, και επορθησε ταυτην καταστρεψας εως εδα φους. 7.
Ἰγνατιος δε ο πατριαρχης ωικοδομησεν εκκλησιαν εις το εμποριον Σατυρου
περικαλλη, επ' ονοματι του αρχιστρατηγου 842 του Ἀνατελλοντος, και μονην
πεποιηκεν ανδρειαν, ενθα και το σωμα αυτου αποκειται. 8. Θεκλας δε της αδελφης
του βασιλεως αποστειλασης προς τον βασιλεα δι' υπομνησιν τινα μετριον οντα
αυτης τον αν θρωπον, ηρωτησεν ο βασιλευς οτι τις εχει την κυριαν σου; ο δε ειπεν "ο
Νεατοκωμητης." παρευθυς δε ο βασιλευς αποστειλας ηγαγεν αυτον και τυψας
απεκειρε και το μοναχικον σχημα ενεδυσε αυτον. ωσαυτως δε και Προκοπιον τον
πρωτοβεστιαριον αυτου αποστειλας ετυψε την Θεκλαν· ος και αρας παντα τα
χρηματα αυτης εισεκομισε τωι βασιλει. τον δε Νεατοκωμητην μετα ταυτα εποιησεν
οικονομον εν τηι μεγαληι εκκλησιαι. 9. Ὁ δε αυτος βασιλευς εβαπτισε τους Ἑβραιους
παντας οσοι τοτε τωι χρονωι υπο την εξουσιαν αυτου υπηρχον, αναδεξαμε νων
παντων των εν ταις αξιαις, φιλοφρονησαμενου του βασιλεως παντας τους
Ἑβραιους, και αντιληψεις και δωρα πολλα παρασχον τος αυτοις. 10. Τον δε
προειρημενον Νικολαον τον Ἀνδροσαλιτην τον και προσμοναριον του αγιου
∆ιομηδους, ωι τινι ο μαρτυς επε φανη, ως προειρηται, περι του βασιλεως, ετιμησεν
αυτον συγ κελλον και οικονομον, τον δε ετερον αδελφον αυτου Ἰωαννην δρουγ
γαριον της βιγλης, και τον ετερον αδελφον αυτων Παυλον του σακελλιου, τον δε
ετερον Κωνσταντινον γενικον λογοθετην. τελευ τησαντος δε Νικολαου του
συγκελλου, θαπτουσιν αυτον εις Ἀρκα 843 διανας τον εαυτου οικον, ενθα εστι νυν
του αγιου Κωνσταντινου το μετοχιον. 11. Ἤρξατο δε ο βασιλευς εκχοΐζειν πλησιον
του παλα τιου προς το κτισαι την Νεαν, οικηματα παμπολλα εξωνησαμενος.
εμηνυθη δε τωι βασιλει ως η Συρακουσα παρα των Ἀγαρηνων εκπορθειται.
ασχολουμενων δε των πλωΐμων εν τοις κτισμασι της Νεας εκκλησιας εγενετο
βραδυτης του στολου και του λαου, και παρεδοθη η αυτη Συρακουσα προ ολιγου

πριν η φθασαι τον στο λον, του βασιλεως πολλα θρηνησαντος και αποδυραμενου. 12.
Νικητα δε του επι της τραπεζης του Ξυλινιτου κατ ηγορηθεντος ως φιλουμενου
παρα της Αυγουστης, τουτον ο βα σιλευς αποκειρας μοναχον εποιησεν· ος επι
βασιλειαι Λεοντος γεγο νεν οικονομος της μεγαλης εκκλησιας, και τελευτησας
τιθεται εν τηι μονηι ην αυτος κατεσκευασε, και απεκειρε τας αυτου αδελφας. 13.
Πολλα δε χαλκουργηματα κατεαξεν ο βασιλευς λογωι της Νεας εκκλησιας. αλλα και
μαρμαρα και ψηφιδας και κιονας εκ πολλων εκκλησιων και οικων ανελαβεν εις
κατασκευην αυτης. εν οις στηλη ιστατο χαλκη σχημα εχουσα επισκοπου· εκρατει δε η
αυτη στηλη εν τηι χειρι ραβδον εχουσαν οφιν εντετυλιγμενον. ταυτην καταγαγοντες
απεθηκαν εν τωι βεστιαριωι. κατελθοντος δε του βασιλεως και απελθοντος ενθα
ιστατο η στηλη ορθη, ενε βαλε τους δακτυλους αυτου επι το στομα του οφεως, ων δε
ενδον 844 ζων οφις εδακνε του βασιλεως τον δακτυλον· ος μολις δι' αντι φαρμακων
ιαθη, θαυμασαντων επι τουτωι παντων. 14. Ἀλλα και την στηλην Σολομωντος εν τηι
βασιλικηι ουσαν μεγιστην κατεαξας προσεταξεν εν ονοματι αυτου εκτυπωθη ναι και
τεθηναι κατωθεν εν τοις θεμελιοις της αυτης Νεας εκ κλησιας, ως θυσιαν εαυτον τωι
τοιουτωι κτισματι τωι θεωι προσ αγων. 15. Ἐπεστρατευσε δε παλιν ο βασιλευς κατα
Μελιτηνης, και αιχμαλωσιαν ποιησαμενος και πολλους πολεμους κατορθωσας
υπεστρεψεν. 16. Τελευται δε Ἰγνατιος ο πατριαρχης, και αντ' αυτου παλιν αναβιβαζει
Φωτιον πατριαρχην το δευτερον αυτου ο βασι λευς. μετα δε ταυτα εν εξοριαι
τελευτησαντος Φωτιου πατριαρχου απετεθη το σωμα αυτου εν μονηι τηι λεγομενηι
του Ἰερεμιου εν τωι Μαρδοσαγαρηι, ουσης προτερον καθολικης εκκλησιας, αυτος δε
Φωτιος εποιησεν αυτην μονην γυναικειαν. 17. Παλιν δε εκστρατευει ο βασιλευς εις
Γερμανικιαν, και ταυτην εκπορθησας και αιχμαλωτισας υπεστρεψε. 18. Τελευται δε
Κωνσταντινος ο υιος Μιχαηλ βασιλεως εξ Ευδοκιας, ως δε λογος, υιος Βασιλειου· ον
πολλα εθρηνησε Βασιλειος, πολλα στεργων αυτον. και απετεθη το σωμα αυτου εν
τοις ταφοις των βασιλεων. 845 19. Μαΐωι αʹ εγκαινιζεται και ενθρονιζεται η Νεα
εκκλησια, ην εκτισεν ο βασιλευς και εκαλλωπισε κοσμωι πολλωι, παρα Φω τιου
πατριαρχου, του βασιλεως λωρον φορεσαντος και χρηματα πολλα δοντος και Νεαν
αυτην επονομασαντος. 20. Ἀπεσταλη δε παρα του βασιλεως Προκοπιος πρωτο
βεστιαριος μετα παντων των δυτικων θεματων, οντος Ευπραξιου στρατηλατου εις
Σικελιαν, και εις Κεφαληνιαν του Μουσουλικη, εις δε το ∆υρραχιον του Ῥαβδουχου
και εν τηι Πελοποννησωι του Ὀνιατου και του Ἀποστυππου· οστις Προκοπιος πολλας
πραξεις και ανδραγαθιας εργασαμενος εσχατως πολεμου γεγονοτος και προδοθεντος
υπο του Ἀποστυππης εσφαγη. 21. Λεων δε ο Σαλιβαρας συνοψιζει Φωτιωι πατριαρχηι
Θεοδωρον μοναχον, αρχιεπισκοπον Ευχαιτων, ως ευλαβη και ποιουντα τεραστια και
προορατικον. Φωτιος δε τουτον τωι βασι λει μεσιτευει και συνοψιζει. εις ον ο
βασιλευς αρεσθεις προς γαρ τας επιθυμιας αυτου διεκειτο ειχεν ουν αυτον εν τιμηι
πολληι. ος αθυμουντα τον βασιλεα περι του τελευτησαντος υιου αυτου
Κωνσταντινου, δια το φιλτρον οπερ εις αυτον ειχεν, επλανα, και επηγγελλετο δειξαι
ζωντα τωι βασιλει. ο και εποιησεν· εν γαρ λοχμηι τινι διερχομενωι τωι βασιλει
φαντασμα συνηντησεν εφιππον, χρυσοΰφαντον ενδεδυμενον, εν ειδει του
Κωνσταντινου. ο και 846 οφθαλμοις ειδεν και περιπλακεις κατεφιλησε. και
γεγονοτος αφα νους, αυτον ιδειν υπελαμβανε, και ως ου πεπλανηται. διο και μονην
εκεισε κτισας επωνομασεν αυτην του αγιου Κωνσταντινου. 22 τουτοις και ετεροις
πλειστοις, ως εκ των Ἀπολλωνιου ακρι βως μεμυημενος, ο λεγομενος Σανταβαρηνος
εποιησε τον βασιλεα πιστιν πολλην κεκτησθαι προς αυτον. 23. Ἠγαγετο δε ο
βασιλευς Λεοντι τωι βασιλει θυγατερα Μαρτινακιου, ην και εστεψεν, ποιησας τους
γαμους εν τηι Μα γναυραι και εν τοις ιθʹ ακουβιτοις. 24. Ἐκατηγορηθη δε Λεων ο
βασιλευς παρα Σανταβα ρηνου εις τον πατερα αυτου ως οτι μαχαιριον επιφερεται
βουλο μενος ανελειν σε μετ' αυτου· οπερ αυτος μαχαιριον δια δολιας συμβουλης

εποιησε τον Λεοντα κατασκευασαι και φορειν εν τωι τουβιωι, ειπων αυτωι οτι
πολλακις του πατρος σου επιζητουντος μαχαιριον δια χρειαν τινα, ινα τι μη διδως
αυτωι; και τουτο κατασκευασας Λεων ο βασιλευς, και διαβληθεις ως ειρηται, και
φωραθεις εν τωι τουβιωι τουτο βασταζων, πολλα περι τουτου απο λογουμενος ουκ
ηκουετο. ετυπτηθη ουν Νικητας ο Ἑλλαδικος ο πρωτοβεστιαριος αυτου, ος γεγονε
παπιας επι Ῥωμανου βασιλεως, και αλλοι μετ' αυτου πολλα δεινα πεπονθοτες
εξωρισθησαν. ο δε βασιλευς Λεοντα καθειρξας εν τωι τρικλινωι τωι Μαργαριτου εβου
λετο εκτυφλωσαι αυτον, ει μη Φωτιος πατριαρχης δια πολλων παρακλησεων τουτο
διεσκεδασεν, αμα Ζαουτζαι Στυλιανωι μικρωι 847 εταιρειαρχηι τοτε οντι. εποιησε δε
υπο οψεως μηνας τρεις, θρη νων και οδυρομενος, και δι' επιστολης πολλα δυσωπει
τον βασι λεα. μεγαλην δε πιστιν του βασιλεως εχοντος εις τον αγιον Ἠλιαν
αποσυνοψιζει Λεων ο βασιλευς εις τον αγιον Ἠλιαν εν τηι μνημηι αυτου. της δε
ελευσεως γενομενης ιδοντες αυτον οι λαοι εφω νησαν το "δοξα σοι ο θεος." ο δε
βασιλευς αναστραφεις απελο γησατο αυτοις "δοξαζετε περι του υιου μου τον θεον;
πολλας θλιψεις υπ' αυτου εχετε υπομειναι και επωδυνους ημερας διελ θειν." 25.
Κατηγορηθεις δε Ἀνδρεας δομεστικος των σχολων παρα Σανταβαρηνου ως τα
Λεοντος φρονων διεδεχθη παρα του βασιλεως. αντ' αυτου δε προεβληθη δομεστικος
ο Στυπιωτης· και απελθων μετα λαου εν Ταρσωι ηττηθη και παντας απωλεσε. και
παλιν προχειριζεται Ἀνδρεας παρα του βασιλεως δομεστικος. 26. Ἐγενετο δε
συσκευη κατα του βασιλεως παρα Ἰωαννου του Κροκοα δομεστικου οντος των
ικανατων, χρηματισθεντος παρα του οντος εν Βλαχερναις εγκλειστου. ευρεθησαν δε
πολλοι των συγκλητικων και αρχοντων, μεχρι των εξηκοντα εξ. ην γαρ Μιχαηλ ο
εταιρειαρχης ο Κατουδαρης και ο Μυξαρις και ο Βα βουτζικος και οι λοιποι. της γουν
τοιαυτης επιβουλης μηνυθεισης τωι βασιλει παρα του πρωτοβεστιαριου του Κορκοα,
κρατηθεντων τε παντων, εξελθων ο βασιλευς εν τωι ιπποδρομιωι και καθεσθεις 848
εκεισε και ανακρινας τα κατ' αυτους, παντας τυψας και κουρευ σας τας
περιλειφθεισας τριχας κατεκαυσε. μετα δε ταυτα εξηλ θεν εν τηι προελευσει του
ευαγγελισμου, οτε και την επιβουλην εμελλον ποιησαι. περιεπατουν δε οπισθεν
αυτου γυμνοι μεχρι του φορου δεδεμενοι, καθως διωρισατο. ειθ' ουτως παντας
δημευσας εξωρισεν. 27. Του δε βασιλεως εξελθοντος προς το κυνηγησαι, ελα φου
ποθεν αναφανεντος παμμεγεθους, ως αυτον βασιλευς κατε διωκεν, επιστραφεις ο
ελαφος ηιρε τον βασιλεα εκ της ζωνης απο του ιππου. φθασας δε τις και την σπαθην
γυμνωσας, την ζωνην εκκοψας τον βασιλεα ερρυσατο. μετα δε του αποστραφηναι
εκε λευσε τον την ζωνην αυτου αποτεμοντα αποτμηθηναι την κεφαλην ως
γυμνωσαντα το ξιφος κατ' αυτου, πολλα απολογουμενου ως υπερ της σωτηριας
αυτου τουτο πεποιηκεναι· αλλ' ουδεν ωφελη σεν. εκ δε του σπαραγμου της ελαφου
νοσηλευθεις Βασιλειος τελευται, καταλιπων Λεοντα αυτοκρατορα και Ἀλεξανδρον.
{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΛΕΟΝΤΟΣ ΥΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ.}
Τωι τπ ʹ ετει του κοσμου, της δε θειας σαρκωσεως ωπ ʹ, εβα σιλευσεν Λεων ο υιος
Βασιλειου ετη εικοσιπεντε μηνας οκτω. Στεφανος δε ο αυτου αδελφος κληρικος ων
και συγκελλος ην μετα 849 Φωτιου του πατριαρχου, ανατρεφομενος παρ' αυτου και
παι δευομενος. ο δε αυτος Λεων μετα το αυτοκρατορησαι απεστειλεν Ἀνδρεαν
στρατηλατην μετα κηρων πολλων κληρικων τε και συγ κλητικων εν Χρυσοπολει,
και εξηγαγεν Μιχαηλ εκ του ταφου, και εβαλεν εν γλωσσοκομωι κυπαρισσινωι· και
επι κραβατου θεντες και σκεπασαντες βασιλικως τε τιμησαντες, μεθ' υμνων και
τιμης πολλης, επομενων εκεισε και των αδελφων αυτου, ηγαγεν εις τους αγιους
αποστολους και απεθετο εν λαρνακι. 2. Μετα ταυτα ο βασιλευς απεστειλεν Ἀνδρεαν
δομεστικον των σχολων αμα Ἰωαννηι Ἁγιοπολιτηι σοφωτατωι και γεγονοτι λογοθετηι

του δρομου· και εν τωι αμβωνι της εκκλησιας ανελθοντες, τας του πατριαρχου
Φωτιου αιτιας αναγνοντες, τουτον του θρο νου κατηγαγον, και περιωρισαν εν τηι
μονηι των Ἀρμενιανων τηι επιλεγομενηι του Βορδονος. 3. Προεβαλετο δε ο βασιλευς
Στυλιανον Ζαουτζαν μαγι στρον και λογοθετην του δρομου. ανηγαγε δε Στεφανον
τον συγ κελλον και αδελφον αυτου εν τωι πατριαρχειωι· και προ των Χρι στου
γεννων χειροτονειται πατριαρχης υπο Θεοφανους του πρωτο θρονου και λοιπων
αρχιερεων· και ποιησας εν τωι πατριαρχειωι ετη εξ και μηνας πεντε ετελευτησε, και
θαπτεται εν τηι μονηι των Συκεων. 4. Ἐφ' ου Λεοντος προεδοθη το καστρον Ὑψηλη,
και εκρατηθη υπο των Ἀγαρηνων, αιχμαλωτισθεντων παντων των 850 οντων
εκεισε. γεγονε δε εμπρησμος μεγας πλησιον των Σοφιανων, εμπρησθεισης και της
εκκλησιας του αγιου αποστολου Θωμα, ην ο αυτος Λεων λαμπρως ανεκαινισεν. 5.
Ἀπεστειλε δε ο βασιλευς εις Ευχαιτα, και ηγαγε Θεο δωρον τον Σανταβαρηνον εν τηι
πολει. Ἀνδρεας δε ο δομεστικος και Στεφανος ο μαγιστρος ο της Καλομαριας, οι
πολλα λοιδορη θεντες επι Βασιλειου παρα Σανταβαρηνου, υπεθηκαν τωι βασιλει,
συσκευην ποιησαμενοι, ως οτι Φωτιος ο πατριαρχης και Θεοδω ρος ο Σανταβαρηνος
βουλην ειχον ποιησασθαι βασιλεα εκ των ιδιων Φωτιου πατριαρχου. προσεταξε δε ο
βασιλευς αγαγειν Φω τιον πατριαρχην και Θεοδωρον τον Σανταβαρηνον εν τοις
παλα τιοις των Πηγων, και ιδιως αυτους φρουρεισθαι διωρισατο. απε σταλησαν δε
παρα του βασιλεως Στεφανος μαγιστρος και Ἀνδρεας δομεστικος ο Κρατερος και ο
πατρικιος Γουμερ και Ἰωαννης ο Ἁγιοπολιτης επι το εξετασαι τα κατ' αυτων. και
αγαγοντες τον πατριαρχην και καθισαντες επι θρονου εν τιμηι, και αυτοι καθ
εσθεντες, εφη προς τον πατριαρχην Ἀνδρεας ο δομεστικος "γνωρι ζεις, ω δεσποτα,
τον αββαν Θεοδωρον;" ο δε απεκριθη "αββαν Θεοδωρον ου γνωριζω." και ο Ἀνδρεας
"τον αββαν Θεοδωρον τον Σανταβαρηνον ου γνωριζεις;" και ο πατριαρχης "γινωσκω
τον μοναχον Θεοδωρον αρχιεπισκοπον οντα Ευχαΐτων." 6 ηγα γον δε και τον
Σανταβαρηνον προς αυτους, και λεγει προς αυτον Ἀνδρεας ο δομεστικος "ο βασιλευς
σοι δηλοι, που εισι τα χρη 851 ματα και πραγματα της εμης βασιλειας;" ο δε εφη
"οπου δεδω κεν αυτα ο βασιλευς· νυν δε επει αναζητει αυτα, εξουσιαν εχει
αναλαβεσθαι αυτα." και ο Ἀνδρεας εφη προς αυτον "ειπε τινα ηβουλου ποιησαι
βασιλεα, υποθεμενος τωι εμωι πατρι δια συσκευης σου τυφλωσαι με; του πατριαρχου
ιδιον η σον;" ο δε αποκρι θεις ειπεν "ου γινωσκω το συνολον περι ων λεγετε
κατηγορουντες με." λεγει ουν Στεφανος ο μαγιστρος προς αυτον "και πως εμη νυσας
τωι βασιλει ινα ελεγξω τον πατριαρχην περι τουτου;" ο δε Σανταβαρηνος παρευθυ
πεσων εις τους ποδας του πατριαρχου ει πεν "ορκιζω σε κατα του θεου, δεσποτα, ινα
πρωτον ποιησηις την εμην καθαιρεσιν, και τοτε γυμνον οντα της ιερωσυνης
κολαζετω σαν ως κακουργον· ου γαρ τοιαυτα εδηλωσα τωι βασιλει." ο δε πατριαρχης
ενωπιον παντων εφη "μα την σωτηριαν της εμης ψυ χης, κυρι Θεοδωρε,
αρχιεπισκοπος εις και εν τωι νυν αιωνι και εν τωι μελλοντι." θυμωθεις ουν Ἀνδρεας
επι τουτοις εφη "ουκ εμη νυσας, αββα, τωι βασιλει δι' εμου οτι ινα ελεγξω τον
πατριαρχην εις τουτο;" ο δε απηρνειτο μη ειδεναι τι. υποστρεψαντες ουν ανηγγειλαν
τωι βασιλει απαντα τα λαληθεντα παρ' αυτων. ο δε βασιλευς θυμωι τε και οργηι
ακατασχετωι ληφθεις ως μη ευρων αιτιαν κατα του πατριαρχου, αποστειλας ετυψεν
τον Σανταβαρηνον σφοδρως, και τουτον εξωρισεν εν Ἀθηναις. οπισθεν δε αυτου
αποστειλας ετυφλωσεν αυτον και εξωρισεν εις Ἀνατολην. 7 μετα 852 δε ετη πολλα
παρακληθεις ο βασιλευς τουτον ανηγαγεν εν τηι πολει, και προσεταξε λαμβανειν
αυτον αννωνας εκ της Νεας εκκλησιας. ετελευτησε δε ο Σανταβαρηνος επι
Κωνσταντινου και Ζωης της αυτου μητρος. 8. Ἐπι της βασιλειας ουν Λεοντος Ἁγιων
ο Λογγιβαρδιας εξαρχος και δουξ, γαμβρος δε γεγονως του ρηγος Φραγγιας, αντ ηιρε
τωι βασιλει, πασαν την χωραν εις εαυτον δουλωσαντος. τουτο γνους ο βασιλευς
απεστειλε Κωνσταντινον τον της τραπεζης συν πασι τοις θεμασι της δυσεως προς το

καταπολεμησαι Ἁγιωνα. και συμβολης γενομενης ηττηθησαν οι μετα Κωνσταντινου
και κατεσφαγησαν, μολις αυτου διασωθεντος. 9. Γεγονε δε εκλειψις ηλιου, ωστε
νυκτα γενεσθαι ωραι εκτηι και τους αστερας φαινεσθαι. αλλα βρονται και συνοχαι
ανεμων και αστραπαι γεγονασιν, ωστε καηναι εν τοις αναβαθμοις του φορου
ανθρωπους επτα. 10 και επολιορκηθη υπο των Ἀγαρηνων η Σαμος το καστρον,
αιχμαλωτισθεντος και του στρα τηγου αυτων του Πασπαλα. προεχειρισατο δε Λεων
ο βασιλευς Ζαουτζαν εις βασιλεοπατορα, συμφιλιωθεις ηδη Ζωηι τηι αυτου θυγατρι,
φαρμακωι τινι τελευτησαντος του ανδρος αυτης Θεοδω ρου του Γαουανιατου.
Στεφανου δε πατριαρχου των τηιδε μετα σταντος χειροτονειται αντ' αυτου Ἀντωνιος
ο λεγομενος Καυ λεας. 853 11. Ἦλθε δε και αγγελια παρα του στρατηγου Μακεδο
νιας ως ο αρχων Βουλγαριας Συμεων βουλεται εκστρατευσαι κατα Ῥωμαιων. η δε
αιτια ην ωργιζετο Συμεων ην αυτη. Ζαουτζας ο βασιλεοπατωρ ειχε δουλον ευνουχον
ονοματι Μουσικον. ουτος εφιλιωθη Σταυρακιωι και Κοσμαι Ἑλλαδικοις φιλοχρυσοις
και πραγματευταις, οιτινες προς αισχροκερδιαν αφορωντες μεσιτειαι και δυναμει του
Μουσικου διεστησαν την εν τηι πολει πραγματειαν των Βουλγαρων εν Θεσσαλονικηι,
κακως τους Βουλγαρους διοι κουντες εν τωι κομμερκευειν. οι δε Βουλγαροι τωι
Συμεων ταυτα απηγγειλαν. ο δε δηλα πεποιηκε ταυτα τωι βασιλει Λεοντι. ο δε
βασιλευς υπο του βασιλεοπατορος κωλυομενος, προσπαθουντος τωι Μουσικωι, παντα
ως ληρον ηκουεν. 12 μανεις ουν ο Βουλ γαρος εκστρατευει κατα Ῥωμαιων. και
μαθων ταυτα ο βασιλευς αποστελλει τον Κρηνητην στρατηλατην κατα Βουλγαρων
μετα οπλων και αρχοντων πολλων της πολεως κατα Συμεων. και συμ βολης
γενομενης εν Μακεδονιαι τρεπονται οι Ῥωμαιοι, σφαγεντος του τε Κρηνητου και του
Ἀρμενη του Κουρτικιου και των λοιπων παντων. εκ δε των Χαζαρων, οι ησαν εις
την εταιρειαν Λεοντος, κρατηθεντες και τας ρινας αυτων κοπεντες εις αισχυνην
Ῥωμαιων εν τηι πολει παρα Συμεων απεσταλησαν. ους ιδων ο βασιλευς και θυμωθεις
απεστειλε Νικηταν τον επιλεγομενον Σκληρον μετα δρο μωνων εν τωι ποταμωι
∆ανουβιωι δουναι δωρα τοις Τουρκοις και πολεμον κινησαι κατα Συμεων. ο δε
απελθων και συντυχων ταις 854 κεφαλαις αυτων Ἀρπαδη και Κουρσανη, και
συνθεμενων πολεμη σαι, λαβων οψιδας ηλθε προς τον βασιλεα. ο δε βασιλευς παλιν
δια της θαλασσης απεστειλεν Ευσταθιον πατρικιον και δρουγγα ριον του πλωΐμου.
Νικηφορον δε πατρικιον τον Φωκαν και δο μεστικον μετα των θεματων απεστειλεν
δια γης, και εισηλθε μεχρι Βουλγαρων. ο δε βασιλευς την ειρηνην ασπαζομενος μετα
τουτο απεστειλε Κωνσταντινιακην κυαιστωρα προς Συμεων, τα περι ειρηνης
συμβουλευοντα. Συμεων δε την κατ' αυτου κινησιν δια τε γης και θαλασσης μαθων
εν φρουραι κατακλειει τον κυαιστωρα ως επι δολωι ελθοντα. περασαντες ουν οι
Τουρκοι, του Συμεων επι το στρατευμα Φωκα ασχολουμενου, ηιχμαλωτευσαν πασαν
την Βουλγαριαν. ταυτα μαθων Συμεων κινειται κατα Τουρκων. οι δε
αντιπερασαντες συμβαλλουσι πολεμον μετα Βουλγαρων, και τρεπεται Συμεων,
μολις διασωθεις εν τηι ∆ιστραι. οι δε Τουρκοι ηιτησαντο τον βασιλεα αποστειλαι και
αγορασαι την αιχμαλωσιαν των Βουλγαρων· ο δη και πεποιηκεν ο βασιλευς, τους
πολιτας αποστειλας επαγορασαι αυτους. 13. Ὁ δε Συμεων δι' Ευσταθιου δρουγγαριου
εδεηθη περι ειρηνης. προς ην υπειξεν ο βασιλευς, και απεστειλε Λεοντα τον
Χοιροσφακτην προς το γενεσθαι ειρηνην. εδεξατο δε Νικηφορος υποστρεψαι μετα
λαου, και ο δρουγγαριος της βιγλης Ευσταθιος ομοιως. Λεοντα ουδε λογου ηξιωσε
Συμεων, αλλ' ησφαλισατο 855 ειρκτηι. εκστρατευσας δε κατα των Τουρκων, εκεινων
οχυρωμα βοηθειας μη εχοντων παρα Ῥωμαιων, αλλ' απρονοητως εαθεντων, παντας
κατεσφαξεν, αυξησας την μεγαλαυχιαν αυτου. και υπο στρεψας ευρε Λεοντα εν τηι
Μουδαγραι, και ειπεν προς αυτον "ου ποιω ειρηνην, εαν μη πασαν την αιχμαλωσιαν
λαβω." διωρισατο ουν ο βασιλευς ταυτην αποδουναι, και ηλθε μετα Λεοντος Βουλ
γαρος οικειος του Συμεων, και παρελαβεν αυτους. 14. Νικηφορου δε του Φωκα

τελευτησαντος, αφορμας εζητει Συμεων την ειρηνην διαλυσαι· επιζητων γαρ και
αλλους αιχμαλωτους εισερχεται κατα Ῥωμαιων. Λεων δε ο βασιλευς δομεστικον
των σχολων προβαλλεται Λεοντα Κατακαλον, εν τηι Ῥαβδωι την οικησιν εχοντα, και
μετ' αυτου αποστελλει Θεοδοσιον πατρικιον και πρωτοβεστιαριον. και περασας ολα
τα θεματα και τα ταγματα, και γενομενης συμβολης μετα Συμεων εις το Βουλγαροφυ
γον, εγενετο τροπη δημοσια και παντες απωλοντο και ο πρωτοβεστια ριος
Θεοδοσιος, δι' ον ο βασιλευς ου μετριως ηνιαθη επι τουτου. 15. Ἔσφαξαν και εν
Χερσωνι οι του καστρου τον στρα τηγον αυτων Συμεων τον υιον Ἰωαννου. και
παρεληφθη το κα στρον το Κορον εν Καππαδοκιαι υπο των Ἀγαρηνων. 16. Ὁ δε
βασιλευς προκενσον εποιει εις τα ∆αμιανου, συνοντος και Ζαουτζα του
βασιλεοπατορος και παραδυναστευοντος και της θυγατρος αυτης Ζωης αμα τωι
βασιλει· Θεοφανω δε η γαμετη αυτου ου παρην εκει, αλλ' εν Βλαχερναις εν τηι αγιαι
σορωι 856 προσχομενη. δοξαντος ουν του βασιλεως μειναι εκει συμβουλιον
ποιησαντες οι του Ζαουτζα συγγενεις, ο τε υιος αυτου ο Τζαου τζης και οι λοιποι,
ηβουλοντο τηι νυκτι φονευσαι τον βασιλεα. η Ζωη δε μετα του βασιλεως καθευδουσα
και την ταραχην ακου σασα, δια της θυριδος προβλεψαμενη αυτους κατεσιγασεν. ως
δε το δεινον εγνω της επιβουλης ης εμελετησαν, εξυπνισε τον βα σιλεα, ος παρευθυ
εισελθων εις πλοιον διεπερασεν εις Πηγας, εασας Ζαουτζαν και παντας εκεισε. και
πρωι ταχιων εισηλθεν εις το παλατιον, εξεωσας Ἰωαννην δρουγγαριον της βιγλης,
και προβαλομενος Παρδον υιον Νικολαου εταιρειαρχην αντ' αυτου· ο γαρ Νικολαος
συμφιλιωθεις τωι βασιλει καταδηλα εποιει αυτωι παντα τα του Ζαουτζη ...., εως αν
Λεων ο μαγιστρος ο Θεοδο τακης διηλλαξεν αυτους. 17. Τελευται δε Θεοφανω
Αυγουστα, βασιλευσασα ετη δωδεκα· ην ου μετα πολλας ημερας ανεδειξεν ο θεος
θαυματουρ γον δια το αζηλοτυπον αυτης και αμνησικακον και δια το εν ελεη
μοσυναις και προσευχαις αδιαλειπτως προσκαρτερειν τωι θεωι και ταις αγιαις
εκκλησιαις. 18 στεφει δε Λεων ο βασιλευς Ζωην την θυγατερα Ζαουτζα. οτι δια το
κατηγορηθηναι την Ζωην μετα του βασιλεως εν τηι Ζωηι της Θεοφανω ουκ ευλογηθη
παρα του πατριαρχου ως παρανομος ο γαμος· και ο ιερευς ο ευλογησας 857 αυτον, ει
και βασιλευς υπηρχεν, αλλα γε εκαθηιρεθη υπο συνο δου. και ευλογειται μετ' αυτης
παρα κληρικου του παλατιου ωι επικλην Σιναπης· και ο μεν ευλογησας καθηιρεθη, η
δε εβασι λευσεν ετος εν μηνας οκτω. τελευτησασης δε της Ζωης λαρνακα εφευρον
εις το αποτεθηναι το σωμα αυτης, εχουσαν ενδοθεν γραμματα κεκολαμμενα,
γραφοντα ουτως "θυγατηρ Βαβυλωνος η ταλαιπωρος." 19. ∆ιεβληθησαν δε τωι
βασιλει Λεοντι ο τε Μουσικος και ο Σταυρακιος ως οτι παρα των στρατηγων και
οφφικιαλιων λαμβανοντες δωρα και μεσιτευοντες προς τον βασιλεοπατορα. και
ποτε εισελθοντος του Σταυρακιου μετα γραμματων τινος των στρα τηγων προς τον
Ζαουτζαν, ως ειδεν αυτον ο βασιλευς εστως εν τωι ηλιακωι, ηλθεν οπισθεν αυτου, και
κρατησας εκ του τενοντος εξηγαγεν εξω ως δηθεν ερωτησων περι των στρατηγων·
και εις το Μονοθυρον αγαγων, και τα γραμματα αρας και αποσφενδονη σας,
παραδεδωκε τοις επιτυχουσιν εξαγαγειν του παλατιου, διο ρισαμενος αποκειραι
αυτον. μαθων δε τουτο ο Μουσικος επ' απογνωσει γεγονεν. εισελθων δε ο βασιλευς
ενθα ιστατο ο Μου σικος παρεστως τωι Ζαουτζα, τουτον επι τραχηλον ωθησας εξη
γαγε, παραδους Χριστοφορωι κοιτωνιτηι εν τοις Στουδιου απαγα γειν και μοναχον
ποιησαι. μετ' ολιγον δε τελευται Ζαουτζας εν τωι παλατιωι, και τουτον δια του
Βουκολεοντος καταγαγοντες απη γαγον εν τηι μονηι του Καυλεα, εκεισε αυτον
θαψαντες. 20. Μετα δε την τελευτην Ζαουτζα Βασιλειος Ἐπεικτης, 858 υιος
Νικολαου εταιρειαρχου, συνεφιλιωθη Σαμωναι κουβικουλα ριωι τωι εξ Ἀγαρηνων,
ορεγομενος του της βασιλειας αξιωματος. εθαρρησε δε τωι Σαμωναι οτι της θειας
ημων Ζωης τελευσασης ο βασιλευς λαβειν εχει ετεραν γυναικα, και ημας παντας
εχει αφα νισαι. αλλα δος μοι λογον, ινα σοι θαρρησω παντα τα βουλευο μενα. και

δοντος αυτου λογον τωι Βασιλειωι, εθαρρησεν αυτωι παντα. ο δε Σαμωνας εισελθων
εις τον βασιλεα ειπεν αυτωι οτι, δεσποτα μου, θελω σοι ειπειν τι ιδιως, οπερ εαν μεν
ειπω, απο θνησκω, ει δε μη ειπω, αποθνησκεις συ. και διεξηλθε προς τον βασιλεα
πασαν την επιβουλην του Βασιλειου. απιστησαντος δε του βασιλεως τοις λαληθεισι
παρ' αυτου, και ειρηκοτος "μη τις σοι υπεβαλε ταυτα μοι ειπειν, και εκ δωροδοκιας
τουτο εποιησας;" ο δε ειπεν "αποστειλον πιστους ανθρωπους, ους κελευεις, εν τωι
εμωι κελλιωι, δεσποτα μου, και ινα εισιν εγκεκρυμμενοι, και ει τι αν ακουουσι παρα
Βασιλειου και παρ' εμου, γραφωσι ταυτα." παρευθυ δε ο βασιλευς αποστελλει
Χριστοφορον πρωτοβεστιαριον αμα Καλοκυρωι κοιτωνιτηι, και ανελθοντες
εκρυβησαν εν τωι κελ λιωι αυτου. Βασιλειος ουν δελεασθεις, και λαβων λογον
ενορκον παρα Σαμωνα εις το προσευχαδιον αυτου, εξειπεν αυτωι παντα τα της
βουλης και τους συμβουλευομενους. αριστωντων δε αυτων κατελθοντες
Χριστοφορος και Καλοκυρος δια γραφης ανεγνωσαν παντα τωι βασιλει. και παρευθυ
μεν Βασιλειον προσκαλεσαμενος 859 δεδωκε μιλιαρησια χιλιαδας εικοσιτεσσαρας ως
δηθεν ψυχικα της αυτου θειας Ζωης, ως ορισθεντα παρ' αυτης ουτως, και απε
στειλεν εν Μακεδονιαι. και τον μεν Βασιλειον ουτως της πολεως εξηγαγε, τους δε
λοιπους τους της αυτης βουλης μετεσχηκοτας και κοινωνησαντας, Παρδον μεν
δρουγγαριον της βιγλης αποστελλει προς τον Στυπιωτην δηθεν αγαγειν αυτον,
προμηνυθεντος εκεινου δια βασιλικου πιττακιου τουτον δεσμησαι. προφασισαμενος
δε ο βασιλευς απελθειν και δειπνησαι εις τον αγιον Λαζαρον, εις το καταβασιον του
τζυκανιστηριου, εστησεν Ἰωαννην Γαριδαν μετα και των λοιπων της εταιρειας εν τωι
κουβουκλιωι· και εν τωι κατερ χεσθαι τον βασιλεα κρατησαντες οι μετα Ἰωαννου
Νικολαον εται ρειαρχην εξηγαγον της πολεως. αγαγων δε εκ Μακεδονιας Βασι λειον
και ανακρινας και τυψας, και τας τριχας αυτου καταφλεξας, και εν τηι μεσηι
θριαμβευσας, εξωρισεν εν Ἀθηναις· και κακως εκει τελευται. ωσαυτως και Νικολαον
εταιρειαρχην και Στυλιανον και Ἰωαννην και συγγενειαν πασαν Ζαουτζα τους μεν
απεκειρε τους δε εξωρισε, δημευσας τας ουσιας αυτων πασας. και ουτως πασα η
συγγενεια Ζαουτζα εξωλοθρευθη δια Σαμωνα. 21 παντας δε τους μαγιστρους και
τους εν τελει προσκαλεσαμενος ο βασιλευς ανεγνω κατενωπιον αυτων τα
μηνυθεντα παρα Σαμωνα· και ειρη κασιν αξιον ειναι τιμης μεγαλης. ο δε παρευθυ
τουτον τηι του πρωτοσπαθαριου αξιαι τετιμηκεν, και προσωικειωσατο εαυτου. 860 22.
Ἐτελευτησε δε Ἀντωνιος ο πατριαρχης, και αντ' αυτου χειροτονειται Νικολαος
μυστικος ων του βασιλεως. παρελη φθη δε και το καστρον η ∆ημητριας εν τωι θεματι
της Ἑλλαδος υπο ∆αμιανου του Ἀγαρηνου. 23. Λεων δε ο βασιλευς στεφει Ἄνναν
θυγατερα Ζωης της απο του Ζαουτζα, δια το μη δυνασθαι ποιειν τα εκ τυπου
κλητορια μη ουσης Αυγουστης. 24. Ἠγαγετο δε ο βασιλευς κορην εκ του θεματος
Ὀψικιου, ωραιοτατην πανυ, ονοματι Ευδοκιαν, στεψας και αναγο ρευσας και γημας
αυτην· εξ ης παιδιον ποιησας αρρενα, εφ' ωι τετελευτηκε και αυτη και το γεννηθεν.
25. Ἐξωνησατο δε οικηματα ο βασιλευς Λεων πλησιον των αγιων αποστολων, και
εκτισεν εκει εκκλησιαν περιφανη επ' ονοματι της προτερας αυτου γυναικος της
αγιας Θεοφανω. 26 ωσαυτως εκτισεν εκκλησιαν εις τους λεγομενους Τοπους, τον
αγιον Λαζαρον, κατασκευασας αυτην μονην ανδρειαν ευνουχων. ενθα και το του
αγιου Λαζαρου σωμα εκ Κυπρου και Μαριας της Μαγδαληνης απο Ἐφεσου
ανακομισας απεθετο, ποιησας και τα εγκαινια της αυτης εκκλησιας. ασχολουμενου
δε του στολου εις τα κτισματα των τοιουτων εκκλησιων παρεληφθη εν Σικελιαι το
Ταυρομενιον υπο των Ἄφρων, τηι αμελειαι, μαλλον δε προδοσιαι Ευσταθιου
δρουγγαριου των πλωΐμων, και Καραμαλου εκεισε οντος και Μιχαηλ του Χαρακτου,
γενομενης πολλης σφαγης των 861 Ῥωμαιων. ανελθοντων δε αυτων εν τηι πολει
παρα τε του βασι λεως και του πατριαρχου ελεγχθεντων παρα Μιχαηλ του Χαρακτου
ως προδοτων, κατεκριθησαν θανατωι. παρακληθεντος δε του βασιλεως παρα

Νικολαου του πατριαρχου, τον θανατον συνεχω ρηθησαν, μοναχοι ο μεν Καραμαλος
εις τα Πικριδιου, ο δε Ευ σταθιος εις των Στουδιου. παρεληφθη δε και Λημνος η
νησος υπο των Ἀγαρηνων, αιχμαλωσιαν πολλην πεποιηκοτες. 27. Ἐν τηι προελευσει
δε της μεσοπεντηκοστης του βασι λεως Λεοντος ανελθοντος εις τον αγιον Μωκιον
και εισοδευοντος, οτε ηλθε πλησιον σωλεας, εξελθων τις εκ του αμβωνος δεδωκεν
αυτωι μετα ραβδου ισχυρας και παχειας· και ει μη η φορα της ραβδου εις
πολυκανδηλον εμποδισθεισα διεχαυνωθη, παρευθυ αν τουτον απηλλαξε του ζην.
του δε αιματος σφοδρως καταρρεοντος εκ της του βασιλεως κεφαλης ταραχη τε και
φυγη των αρχοντων γεγονεν, και πολλοι εν ταυτηι απωλοντο. ο δε αδελφος αυτου
Ἀλεξανδρος προεφασισατο νοσηλευθεις και ου κατηλθεν εν τηι εισοδωι, ως εκ τουτου
υποπτον αυτον γενεσθαι την τοιαυτην επι βουλην κατασκευασαι. ουτε ο Σαμωνας
παρην εκει, αλλ' ην απελθων αγαγειν Ζωην εν τωι παλατιωι προς το συνειναι τωι βασι
λει, κρατηθεντος δε του δοντος τον βασιλεα και εξετασθεντος, και πολλας βασανους
και τιμωριας υπομεμενηκοτος επι πολλας ημερας, επει μηδενα καθωμολογει, τελος
εκκοπεις αυτου χειρας 862 και ποδας εκαη εν τηι του ιππικου σφενδονηι, και εκτοτε
εξεκοπη η τοιαυτη προελευσις. 28. Μετα δε τινα καιρον ανηλθε Μαρκος ο
σοφωτατος οικονομος της αυτης εκκλησιας, ος ην αναπληρωσας του μεγαλου
σαββατου το τετραυδιον του κυριου Κοσμα· και εν τηι τραπεζηι τωι βασιλει
συνεστιωμενος εξελιπαρει τον βασιλεα μη εκκοπηναι την εορτην. του δε βασιλεως
απαναινομενου εφη ο Μαρκος οτι προγεγραμμενον ην παρα του προφητου ∆αβιδ το
παθειν σε, δε σποτα. προεφητευσε γαρ ειπων, οσα επονηρευσατο ο εχθρος εν τωι αγιωι
σου, και ενεκαυχησαντο οι μισουντες σε εν μεσωι της εορ της σου. και δει σε, ω
δεσποτα, απο του νυν κρατησαι την βα σιλειαν ετη δεκα. ο δη και γεγονε· τηι γαρ
αυτηι ημεραι εν ηι και ελαβεν, εν αυτηι και τελευται. 29. Ἦν δε Ζωη η τεταρτη γυνη του
βασιλεως αστεπτος. του δε βασιλεως προκενσον ποιησαμενου εις το εμποριον του
Βου τιου προς το εγκαινισαι την μονην Χριστοφορου του πρωτοβεστια ριου αυτου,
ηλθεν αγγελια ως οτι ο στολος των Ἀγαρηνων αμα τωι Τριπολιτηι ανερχεται κατα
Κωνσταντινουπολεως. αποστελλει ουν ο βασιλευς Ευσταθιον δρουγγαριον του
πλωΐμου μετα παντος στολου και των στρατηγων κατα του Τριπολιτου· οι μη
δυνηθεν τες αντιπαραταξασθαι απεστραφησαν κενοι. 30 ηλθεν ουν ο Τριπολιτης, και
εισηλθεν ενδοθεν της Ἀβυδου μεχρι Παριου. 863 τουτο μαθων ο βασιλευς εν μεγαληι
αθυμιαι και περιστασει γεγο νεν, και αποστελλει Ἱμεριον πρωτασηκρητιν κεφαλην
του στολου κατα του Τριπολιτου, μη τολμωντων καν ολως πλησιασαι τωι στο λωι
των Ἀγαρηνων. τοις δε του θεου κριμασιν αντεστραφη ο αυτος Λεων ο Τριπολιτης
και απηλθεν εν Θεσσαλονικηι και ταυ την επολιορκησε και παρελαβεν αμα τωι
στρατηγωι αυτων Λεοντι τωι Χατζιλακιωι, ποιησας πολλην σφαγην και αιχμαλωσιαν.
Ῥοδο φυλλος δε τις κουβικουλαριος ην αποσταλεις εν Σικελιαι δια χρειαν τινα, εχων
μεθ' εαυτου χρυσιου λιτρας εκατον. νοσησας δε κατα τυχην εν τηι οδωι εισηλθεν εν
θεσσαλονικηι προς το λουσασθαι και ανακτησασθαι εαυτον, εκρατηθη παρα Λεοντος.
διερχομενου δε Συμεων ασηκρητις, ο μετα ταυτα γεγονως πατρικιος και πρωτα
σηκρητις, ανελαβετο το τε χρυσιον και το δωρα, απερ ειασεν ο Ῥοδοφυλλος εν τηι
οδωι και πολλα βασανισθεις ετελευτησε. του δε Τριπολιτου βουλομενου την πολιν
καταστρεψαι, μαθων ο Συ μεων δηλοι αυτωι χρυσιον λαβειν και ταυτην εασαι· ο δη
και γεγονεν. 31. Σαμωνας δε προφασισαμενος επι την μονην αυτου τα Σπειρα
εξελθειν, την εν τωι ∆αματρι ουσαν, φυγηι εχρησατο αμα χρημασι και ιπποις αυτου,
τους ιππους τους δημοσιους κατα απαλλαγην αγκυλοκοπησας. τουτο μαθων ο
βασιλευς αποστελλει οπισθεν αυτου Βασιλειον εταιρειαρχην τον Καματηρον και
Γεωρ 864 γιον τον Κρηνητην του καταλαβειν αυτον. του δε Σαμωνα τον Ἅλυν
βουλομενου διαπερασαι, κατελαβεν αυτον Νικηφορος δρουγγαριος ο λεγομενος
Καμινας, ουκ εων αυτον διαπερασαι. επει δε πολλα ο Σαμωνας υπισχνειτο και ουκ

επειθεν, προσεφυγεν εις το Σιριχα εις τον τιμιον σταυρον, προφασισαμενος ως δια
πιστιν του σταυρου εληλυθει. καταλαβων ουν Κωνσταντινος ο του ∆ουκος, και
τουτον αναλαβομενος, υπεστρεψεν εν τηι πολει. προσεταξε δε ο βασιλευς αυτον μεν
φυλαττεσθαι εν τηι οικιαι Βαρ δα του Καισαρος, ηρωτησε δε Κωνσταντινον του
∆ουκος περι αυτου, και μαθων ως αληθως εν Συριαι εφυγε, παρεγγυησε τωι ∆ουκι μη
ειπειν τουτο ενωπιον της συγκλητου, οτε παρ' αυτου ερωτηθηι, αλλ' οτι δι' ευχην
απηλθεν εν τωι Σιριχα· ηθελε γαρ ο βασιλευς συνοψισθηναι αυτωι. προσκαλεσαμενος
ουν Κωνσταν τινον του ∆ουκος εμπροσθεν των εν τελει εφη "ουτως εχεις θεον και
την κεφαλην μου, εφυγεν ο Σαμωνας η ου;" ο δε ως ειπων προτερον τωι βασιλει μη
ορκισθηναι και το κελευομενον ειπειν, ακουσας τους ορκους εξειπεν ενωπιον
παντων οτι εις Συριαν εφευ γεν. μετ' οργης δε του βασιλεως τουτον
αποπεμψαμενου, εποιησε Σαμωνας μηνας τεσσαρας εν τωι οικωι του Βαρδα.
απεσυνοψισε δε εν τηι αυτοκρατοριαι του βασιλεως. 32. Ἐφανη δε τοτε και κομητης
αστηρ, τας ακτινας επι ανατολης πεμπων, φαινομενος εν ημεραις και νυξι
τεσσαρακοντα. 865 γεγονε δε Σαμωνας πατρικιος απο της αυτου φυγης. εγεννησε δε
υιον απο Ζωης της τεταρτης αυτου γυναικος. εβαπτισθη δε τα αγια φωτα υπο
Νικολαου πατριαρχου εν τηι μεγαληι εκκλησιαι, δε ξαμενων αυτον Ἀλεξανδρου
βασιλεως και Σαμωνα πατρικιου και των εν τελει παντων. 33. Γεγονε δε και η Κυφη
τοτε γηροκομειον, διω χθεισων των εταιριδων. 34. Ευλογηθη δε ο Λεων βασιλευς
μετα Ζωης μετα την εορτην παρα Θωμα πρεσβυτερωι, ος καθηιρεθη. ανηγορευσε δε
την αυτην Ζωην Αυγουσταν, και δια τουτο τον βασιλεα ο πατρι αρχης εκωλυσεν εις
την εκκλησιαν εισερχεσθαι. οθεν διηρχετο απο του δεξιου μερους μεχρι του
μιτατωριου, μηδ' ολως εις τα κατα συνηθειαν διερχομενος. 35. Προεβληθη δε
Σαμωνας παρακοιμωμενος δια το ειναι τωι βασιλει συνεργος προς πασαν παρανομιαν
και κακιαν. και κατα της εκκλησιας ηρξαντο μελεταν. προσκαλεσαμενοι γαρ
Νικολαον πατριαρχην Φεβρουαριωι μηνι πρωτηι, και πολλα λιπαρησαντες δεχθηναι
την πολυγαμιαν, επει πεισαι ουκ ηδυνηθησαν, απο του κλητοριου δια του
Βουκολεοντος εν πλοιωι μικρωι τουτον εμβιβα σαντες διεπερασαν εν τηι Ἠριαι, αφ' ης
πεζηι μεχρι Γαλακρηνων μολις απηιει, χιονος επικειμενης πολλης. χειροτονειται δε
αντ' αυτου Ευθυμιος συγκελλος εις πατριαρχην, ανηρ ιεροπρεπης, 866 εγκρατης τε
και ευλαβης πανυ· ον φασιν καταδεξασθαι τουτο εξ αποκαλυψεως θειας, ως του
βασιλεως βουλευομενου αιρεσιν και νομον εκθειναι του εχειν ανδρα γυναικας τρεις
η και τεσσαρας, πολλων εις τουτο λογιωτατων ανδρων συνεργουντων αυτωι. 36.
Ἰουνιωι δε μηνι προσεκληθη Λεων ο βασιλευς παρα Κωνσταντινου του Λιβος εν τηι
μονηι τηι ουσηι εν τωι Μαρδοσαγ γαρη του ποιησαι τα εγκαινια και αριστησαι. και
γεγονεν ανεμος ο λεγομενος λιψ εως τριτου σφοδρως φυσησας, συσσεισας τε και
δονησας οικηματα και εκκλησιας, ωστε παντας φευγειν εν υπαι θροις τοποις,
λεγοντας συντελειαν κοσμικην ειναι, ει μη η θεου φιλανθρωπια δι' ομβρων επαυσε
την τοιαυτην θραυσιν. 37. Προεβαλετο δε ο βασιλευς Ἱμεριον λογοθετην του δρο μου
κεφαλην παντων των πλωΐμων, εξελθοντος του στολου των Ἀγαρηνων κατα
Ῥωμαιων. εδεξατο δε και Ἀνδρονικος ο ∆ουξδια κελευσεως συνελθειν Ἱμεριωι
λογοθετηι εν τοις πλοιοις και καταπολεμησαι τους Ἀγαρηνους. ο δε Σαμωνας ην
αδιαλλακτος εχθρος Ἀνδρονικωι, και πολλα κατ' αυτου διηνεκως συνεσκευασε και
εμηχανατο, κακωσαι τον Ἀνδρονικον παντι τροπωι και πασηι σπουδηι
διαμηχανωμενος απο της αυτου φυγης. υπεβαλε δε τινι γραψαι τωι Ἀνδρονικωι
κρυφα, μη εισελθοι εις τα καραβια και κρατηθηι παρα Ἱμεριου· ο γαρ Σαμωνας
υπεθηκε τωι βασιλει του κρατηθηναι σε και τυφλωθηναι παρ' αυτου. πολλα δε
προτρεπο 867 μενου Ἱμεριου Ἀνδρονικον εισελθειν εν τοις πλοιοις κατα των
Ἀγαρηνων απεσκιρτησε. των Ἀγαρηνων δε επικειμενων Ἱμεριος μονος εν ημεραι του
αγιου Θωμα συμβαλων πολεμον μετα των Ἀγαρη νων μεγαλην νικην ειργασατο.

τουτο μαθων Ἀνδρονικος, απο γνους, αμα συγγενεσιν αυτου και τεκνοις αυτου και
ανθρωποις αυτου απελθων εκρατησε καστρον την Καβαλαν, εις τελειαν απο στασιαν
ελθων, ως ειπειν και Σαμωναν προς τον βασιλεα "ουκ ελεγον σοι, ω δεσποτα,
ανταρτην ειναι τον ∆ουκα;" 38 παρ ευθυ δε αποστελλει ο βασιλευς Γρηγοραν
δομεστικον των σχολων τον Ἰβηριτζην, συμπενθερον οντα του Ἀνδρονικου,
καταπολεμησαι αυτον. μαθων δε τουτο Ἀνδρονικος, και ως ο πατριαρχης Νικολαος
εξεωσθη, προσεφυγε τοις Ἀγαρηνοις αμα τοις συγγενεσι και φιλοις αυτου και
τεκνοις, εξεληλυθοσι τοτε κατα Ῥωμαιων, και απεδεχθη παρα τωι αμερουμνη
μεγαλως. 39 ελυπειτο δε Λεων ο βασιλευς δια τον Ἀνδρονικον, και πολλακις
εβουλετο αποστειλαι αυτωι λογον ενυπογραφον, ο και Θεοφιλος δια τον Μα νουηλ
εποιησε. συνεβουλευσαντο δε τινες τωι βασιλει φιλοφρονη θηναι τινα των του
πραιτωριου Σαρακηνων και αποσταληναι εν Συριαι μετα λογου ενυπογραφου. τουτο
δη και πεποιηκεν ο βα σιλευς, γραψας δια κινναβαρεως και αποστειλας μετα
χρυσοβουλ λου ενδοθεν φατλιου βραχεος τρακτου. εξελθοντος δε του Ἀγα ρηνου
απο του βασιλεως, προσκαλεσαμενος αυτον Σαμωνας ειπεν αυτωι "οιδας τι κρατεις;"
τουτο ειπων δια τον κηρον. "την απω 868 λειαν της Συριας βασταζεις." και δους
αυτωι παρηγγειλε τουτο βαλειν εις τας χειρας του Ἀζηρ. ο δε απελθων τουτο
πεποιηκεν. εκρατηθη δε Ἀνδρονικος και εδεσμηθη μετα παντων των συγγενων
αυτου. και μαθων ως δια δολου του Σαμωνα ταυτα αυτωι γεγο νεν, αναγκασθεις
εμαγαρισεν αυτος τε και οι συν αυτωι. εκτοτε δε Κωνσταντινος ο υιος αυτου και οι
λοιποι ιδοντες οτι αδυνατον εστιν Ἀνδρονικον εξελθειν, βουληι αυτου μετ' ου πολυ
φυγηι χρη σαμενοι θαυμαστον οντως εκ μεσης Συριας προς Ῥωμανιαν εξηλθον, και
καταπολεμουμενοι κατα χωρας μολις ολιγοι διεσω θησαν μετα Κωνσταντινου υιου
αυτου. 40. Ἐκ δε Ταρσου εισηλθον εν τηι πολει περι αλλαγιου ο τε Ἀβαλβακης ο
γερων και ο του Σαμωνα πατηρ· και τουτους εθεασατο ο βασιλευς μετα κοσμησεως
και τιμης και δοξης εν τηι Μαγναυραι. εκαλλωπισαν δε και την μεγαλην εκκλησιαν εν
κοσμωι πολυτελει, και υπεδειξαν απαντα τα τιμια σκευη τοις Ἀγαρηνοις, οπερ
αναξιον ην βασιλειας και Χριστιανικης καταστασεως, του θεαθηναι παρα των εθνων
τα ιερα σκευη του θεου. ο δε του Σαμωνα πατηρ εθελε συνειναι τωι υιωι αυτου και
μειναι εις Ῥωμανιαν. ο δε Σαμωνας παρηινεσεν αυτωι λεγων "κρατει την πιστιν ην
εχεις· καγω, ει δυναθω, ελευσομαι προς σε μαλλον." 41. Τηι δε ημεραι της
πεντηκοστης στεφει Λεων ο βασι λευς τον υιον αυτου Κωνσταντινον δι' Ευθυμιου
πατριαρχου. 869 δεδωκε δε Σαμωνας Κωνσταντινον ανθρωπον αυτου, τον δουλευ
σαντα προτερον Βασιλειωι μαγιστρωι και επι του κανικλειου, δου λευειν Ζωηι
Αυγουστηι· ος ηγαπηθη παρα του βασιλεως Λεοντος και της Αυγουστης. δια τουτο
πολλα εφθονησε Σαμωνας αυτωι, και ελοιδορει ως συνοντι τηι Αυγουστηι· απερ ο
βασιλευς νοησας αληθη ειναι, απεστειλε και απεκειρεν αυτον μοναχον εν τηι μονηι
του αγιου Ταρασιου δια του Σαμωνα. μετ' ολιγον δε ωρισε Σα μωναν αναλαβεσθαι
αυτον εν τηι αυτου μονηι Σπειρα, βουλομενος παλιν αναλαβεσθαι αυτον. απελθων
ουν εις προκενσον εν τωι ∆αματρυ, και εν τηι μονηι του Σαμωνα αριστησας, ειδε Κων
σταντινον, και παρευθυ ωρισε Σαμωναν, και ενδυσεν αυτον κοσμι κα, και εκερασε
τον βασιλεα εις το κλητοριον, και υπεστρεψε μετ' αυτου εν τωι παλατιωι. 42 ορων δε
Σαμωνας αυξανομε νην την αγαπην του βασιλεως επ' αυτον βουλευεται μετα
μεγιστου κοιτωνιτου και Μιχαηλ Τζηριθωνος, και ποιουσι χαρτιον πολυ λοιδορον
κατα του βασιλεως, γραψαντος και συνταξαντος αυτον του Ῥοδιου νοταριου οντος
του Σαμωνα. ελθων δε ο βασιλευς εν τηι μεγαληι εκκλησιαι ευρεν αυτον εν ωι ηυχετο
τοπωι εις το μιτα τωριον, και ηρεν αυτον, και αναγνους εν μεγαληι θλιψει ην, ζη των
τον τουτο ποιησαντα. γεγονε δε και εκλειψις σεληνης, και διωρισατο ο βασιλευς τοις
ουσι τοτε αστρονομοις ειπειν το αποτε λεσμα. εισερχομενου δε προς τον βασιλεα
Παντολεοντος μητρο 870 πολιτου, φιλου οντος τωι Σαμωναι, ηρωτησεν αυτον ο

Σαμωνας "εις τινα εστιν η κακωσις;" εφη αυτωι ο μητροπολιτης "εις σε· και εαν
διελθηις Ἰουνιου τας ιγʹ, εκτοτε ουδεν πεισηι κακον." τον δε βασιλεα ειπεν εις τον
δευτερον εχειν κακωσιν την σεληνην· ο δε βασιλευς υπελαβε τουτο εις Ἀλεξανδρον
τον αδελφον αυτου. μετα τουτο ιδιως Τζηριθων τωι βασιλει εξειπεν "ο Σαμωνας το
πιττα κιον εποιησε." και παρευθυ καταβιβαζει Σαμωναν εις τον οικον αυτου και
αποκειρει μοναχον και απαγει εις την μονην Ευθυμιου πατριαρχου. και μετα ταυτα
παλιν λοιδορηθεντος, απηγαγεν εις την του Μαρτινακη μονην. εποιησε δε
Κωνσταντινον παρα κοιμωμενον, και εκτισεν αυτωι μονην εν Νωσιαις, και απηλθεν
αμα Ευθυμιωι πατριαρχηι και εγκαινιασε ταυτην. 43. Ὀκτωβριωι δε μηνι γεγονε
πολεμος ναυμαχικος Ἱμεριου λογοθετου μετα ∆αμιανου και Λεοντος του Ἀγαρηνου,
στρατη γου οντος εν Σαμωι Ῥωμανου του μετα ταυτα βασιλευσαντος. ητ τηθη δε
Ἱμεριος, και μολις διεσωθη, σχεδον παντων εκει κινδυ νευσαντων. 44. Ἤρξατο δε
νοσηλευεσθαι Λεων ο βασιλευς κοιλιακωι νοσηματι, ωστε μη δυνηθηναι εξελθειν εν
τηι Μαγναυραι την δη μηγοριαν λαλησαι εν τηι αρχηι των νηστειων. γεγονε δε και εμ
πρησμος εις τα κηρουλαρια της μεγαλης εκκλησιας, καεντων των 871 χαρτησιων
παντων και της σακελλης. Μαΐωι δε μηνι τελευται Λεων, προχειρισαμενος
Ἀλεξανδρον τον αδελφον αυτου βασιλεα· ον ιδων, ως φασιν, ερχομενον προς αυτον
εφη "ιδε ο κακος και χρονος μετα τους δεκατρεις μηνας," πολλα εκλιπαρησας και
δεη θεις αυτου φυλαττειν τον υιον αυτου Κωνσταντινον. και ο λογος του βασιλεως
εγενετο· αληθως γαρ μετα δεκατρεις μηνας ετε λευτησε.
{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΟΥ ΥΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ.}
Τωι υιβʹ ετει του κοσμου, της δε θειας σαρκωσεως λιβʹ, εβα σιλευσεν Ἀλεξανδρος ο
υιος Βασιλειου, ετος εν ημερας κθʹ, συν Κωνσταντινωι υιωι Λεοντος. αποστειλας δε
ηγαγεν Νικολαον εκ Γαλακρηνων, καταγαγων Ευθυμιον πατριαρχην, και ενεθρονισε
το δευτερον τον αυτον Νικολαον πατριαρχην. εποιησε δε σελεν τιον και συνοδον
Ἀλεξανδρος εν τηι Μαγναυραι, αγαγων Ευθυ μιον εκ του Στενου απο των Ἀγαθου· και
συγκαθισας αμα Νι κολαωι πατριαρχηι εποιησαντο την κατ' αυτου καθαιρεσιν, ατιμως
αποτιλλοντες του ιεροπρεπους και αξιαγαστου ανδρος την τιμιαν αυτου γενειαδα,
και αλλας τινας υβρεις και ποινας αυτωι επιφε ροντες, ας ησυχως και πραως
υπεμεινεν ο τιμιος και ιερος ανηρ. 872 και υπερωρισθη παλιν εις τα Ἀγαθου, ενθα
και τελευτησας κατα τιθεται εν τηι αυτηι μονηι εν τηι πολει εις τα Ψαμαθιου. 2. Ουτος
Ἀλεξανδρος δια τας υπονοιας ας ο αδελφος αυ του Λεων ετι ζων ειχε κατ' αυτου, αει
τοις κυνηγεσιοις και τοις εξω παλατιου εσχολαζεν, μηδεν βασιλεως εργον
πραττομενος, αλλα διαγων εν τρυφαις και ασελγειαις και μεθαις, και περι ταυτα αει
διακειμενος. οθεν αρξας αυτος ουδεν γενναιον ειργασατο, αλλα παρευθυ Ἰαννην τον
παπαν, τον επικλην Λαζαρην, ραικτωρα πε ποιηκεν, ος και κακως το ζην απερρηξεν
μετα θανατον Ἀλεξαν δρου, εν τωι Ἑβδομωι σφαιριζων. ωσαυτως και
Γαβριηλοπουλον και Βασιλιτζην απο Σκλαβηνων εθνους σφοδρως κατεπλουτισεν εκ
των του παλατιου χρηματων. ως φασιν δε, τον αυτον Βασιλειον και βασιλεα
ηβουλετο ποιησαι ως απαις ων, και Κωνσταντινον υιον Λεοντος ευνουχισαι· και ο
πολλακις βουληθεις, διεσκεδασθη παρα των υπο του Λεοντος ευεργετηθεντων, ποτε
μεν ως νηπιου υποβαλλοντα ποτε δε ως ασθενουντος. 3. Ἐπι τουτου εφανη αστηρ
κομητης εκ δυσεως επι ημε ρας δεκαπεντε, ον ελεγον ξιφιαν καλεισθαι και
αιματοχυσιαν εν τηι πολει εργασεσθαι. 4. Ουτος πλανοις και γοησιν εαυτον εξεδοτο,
οι και πε ποιηκασιν αυτου συαγρου στοιχειον, σοι και τηι σηι ζωηι προσανα 873 κειται,
χοιροβιον τον ανοητον υποφαινοντες. ο δε τουτοις απα τηθεις αιδοια και οδοντας
τωι χοιρωι προσανενεωσεν ως λειπομε νους αυτωι. και τηι αυτηι πλανηι πεποιθως
ιππικον ποιησας, τας των εκκλησιων ενδυτας και πολυκανδηλα αρας, το ιππικον

εστο λισεν και τοις ζυδοις φωταγωγιαν γαρ εποιησεν. δια τουτο ᾔρθη απ' αυτου η
του θεου χειρ ως την του θεου τιμην τοις ειδωλοις προσαψαντος. 5. Ἱμεριου δε
λογοθετου εκ της των Ἀγαρηνων ηττης υποστρεψαντος, αποστειλας Ἀλεξανδρος
περιωρισεν εν τηι μονηι του παλατιου τηι λεγομενηι Καλυπται, επαπειλησας ως εχθρον
αυ του επι του αδελφου αυτου Λεοντος. ο δε εκ θλιψεως πολλης αρρωστησας,
περιωρισμενος ων επι μηνας εξ, ετελευτησεν. 6. Ἀπεστειλε δε Συμεων ο αρχων
Βουλγαριας μηνυων Ἀλεξανδρωι τα προς ειρηνην, και του φιλοφρονεισθαι αυτον και
τιμασθαι καθωσπερ επι του Λεοντος. ο δε ανοιαι και αφροσυνηι κρατηθεις τους
πρεσβεις ατιμως εξεπεμψεν, απειλαις τον Συμεων καταπληξας. λυθεισης ουν εκτοτε
της ειρηνης Συμεων παρεσκευα ζετο κινησαι κατα των Χριστιανων οπλα. 7.
Ἀλεξανδρος δε αριστησας και ρομφαιαι θεηλατωι πλη γεις ανελθων, αιματος πολλου
εκ των ρινων και των αιδοιων εκ φερομενου μετα δυο ημερας ετελευτησε,
καταλιπων επιτροπους Νικολαον πατριαρχην, Στεφανον μαγιστρον και Ἰωαννην
Ἐλαδα 874 και Ἰωαννην ραικτορα και Ευθυμιον και τον Βασιλιτζην και τον
Γαβριηλοπουλον, εασας την βασιλειαν Κωνσταντινωι ανεψιωι αυ του, υιωι Λεοντος
του βασιλεως. απεθεντο δε Ἀλεξανδρον εν τοις ταφοις μετα του πατρος αυτου.
{ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΥΙΟΥ ΛΕΟΝΤΟΣ.}
Κωνσταντινος δε του πατρος αυτου τελευτησαντος παις ετι τυγχα νων εβδομον γαρ
ειχε της ηλικιας ετος υπ' Ἀλεξανδρου του θειου αυτου εν τηι βασιλειαι καταλελειπτο,
υπο επιτροπων τελων. εβασι λευσεν ουν επι των αυτου επιτροπων συν τηι μητρι
ετερα ετη επτα, αμα δε Ῥωμανωι πενθερωι αυτου εν υποταγηι ων ετερα ετη εικοσι εξ,
μονοκρατωρ δε ετη δεκαπεντε, ως ειναι τον παντα χρονον της βα σιλειας αυτου ετη
νεʹ. λαβομενος ουν της του παλατιου εξουσιας ο πατριαρχης Νικολαος, ατε
επιτροπος και αυτος ων συν τωι μα γιστρωι Στεφανωι και τωι Ἐλαδαι Ἰωαννηι, και αυτωι
μαγιστρωι, την του κοινου προνοιαν εποιειτο και την φροντιδα ειχεν των τηι βασι
λειαι ανηκοντων πραγματων οσημεραι. 2. Ἐν τουτοις ουν της βασιλειας ουσης
δηλουται Κωνσταν τινωι τωι ∆ουκι, δομεστικωι υπαρχοντι των σχολων, παρα τινων
των εν τηι πολει μεγιστανων, φιλουντων αυτον ως ανδρειον και νουνεχη και καλως
δυναμενον την βασιλειαν διακυβερναν, εισελ 875 θειν και ταυτης εγκρατη γενεσθαι
απονητι. ο δε ατε και προτερον αυτην ονειροπολων και του στεφους αει εφιεμενος,
ως ειχε ταχους, την βασιλευουσαν κατελαβεν αμα τοις συν αυτωι εγκριτοις ικανοις
ουσι. και νυκτος δια παραπυλιδος εισελθων του πρωτοβεστιαριου Μιχαηλ, ουσης
πλησιον ακροπολεως, εν τωι οικωι του πενθερου αυτου Γρηγορα αυπνος μετα των
συνοντων αυτωι διετελεσεν. Νι κητας δε ασηκρητις, ο μετα ταυτα πρωτονοταριος
γεγονως, την Κωνσταντινου αφιξιν τωι πατρικιωι Κωνσταντινωι και μοναχωι τωι
Ἐλαδικωι κατεμηνυσεν· και αμφω τηι αυτηι νυκτι προς τον ∆ουκα Κωνσταντινον
παρεγενοντο· και βουλην ποιησαμενοι, ουπω της ημερας καταλαβουσης αλλ' ετι
σκοτιας ουσης, μετα λαμπαδων και λαου πολλου και οπλων την του ιπποδρομου
πυλην καταλαμ βανουσι, Κωνσταντινον ευφημουντες ως βασιλεα. ενθα δη ο τουτου
ιπποκομος λογχευθεις παρα των εντος των του ιπποδρο μου πυλων ανηιρεθη. 3 μη
δεχθεις ουν Κωνσταντινος αλλ' αποσοβηθεις, ωσπερ υπο τινος εκβακχευομενος
δαιμονος και μη εφεστηκοτα εχων τον λογισμον τωι της βασιλειας ερωτι, εν τωι
ιπποδρομωι υπεχωρησεν στυγνος τε και κατηφης, κακον οιωνον την του ιπποκομου
κρινας σφαγην. εκειθεν ουν ευφημουμενος ηλθε μεχρι της λεγομενης Χαλκης, και
δια της Σιδηρας πορτης της αυτης Χαλκης εισεληλυθως μεχρι των εξκουβιτων
παρεγενετο. ο ουν μαγιστρος Ἰωαννης ο Ἐλαδας εκλογην των τε της εταιρειας 876
και των ελατων ποιησαμενος μεθ' οπλων τουτους απεστειλε κατα του ∆ουκος.
ελθοντων ουν μεχρι της Χαλκης και πολεμου συσταν τος πολλοι εξ αμφοτερων

επεσον των μερων, και τοσουτον ωστε τον τοπον εκλιμνασθηναι τωι αιματι
ποταμηδον καταρρεοντι. ανηιρεθη δε και Γρηγορας ο υιος του ∆ουκος και Μιχαηλ
εξαδελ φος αυτου και Κουρτικης εκεινος ο εξ Ἀρμενιων. 4 ταυτα ο ∆ουξ
Κωνσταντινος μαθων, ταραχης οτι πλειστης γενομενης, τον ιππον εξηλαυνεν. ο δε
ταις εκεισε υπεστρωμεναις ενολισθησας πλαξιν εις γην τον επιβατην κατεβαλεν.
επει δε τις αυτον κατα γης ερριμμενον κατελαβεν οι γαρ αλλοι διεσκεδασθησαν
απαν τες, ξιφει την τουτου απετεμε κεφαλην. 5. Τουτων ουτως τελεσθεντων
Γρηγορας μαγιστρος ο του του πενθερος, μετα Λεοντος ον Χοιροσφακτην ωνομαζον,
τηι αγιαι του θεου μεγαληι εκκλησιαι προσεφυγον, ους και βιαι εκειθεν αποσπασαντες
απεκειραν μοναχους εν τηι των Στουδιου μονηι. Κωνσταντινον δε τον Ἐλαδικον
βουνευροις τυψαντες, ρακη τε περιβαλοντες και ονωι επικαθισαντες, δια μεσης της
πολεως εθριαμβευσαν, και εν τηι του ∆αλματου απαγαγοντες μονηι εγκα τακλειστον
τηι λεγομενηι Καταδικηι πεποιηκασι. Λεοντα δε τον Κατακαλιτζην και Ἀβεσαλων τον
του Ἀρωτρα εκτυφλωσαντεςεξοριαι παρεπεμψαν. Κωνσταντινον δε του Ευλαμπιου
υιον και ετερους συν αυτωι Θεοφιλος ο υπαρχος ο του Λαμπυδου εν τηι του ιππικου
σφενδονηι ξιφει απετεμεν. ου μικρως δε διερευνησαμενοι 877 περι Νικητα
ασηκρητου και Κωνσταντινου του Λιβος ουχ ευρον αυτους ως χρησαμενους φυγηι.
τον δε Αιγιδην εκεινον και τους συν αυτωι, ανδρειους οντας και πολλους, απο τε της
εν Χρυσο πολει δαμαλεως και μεχρι του Λευκατου διδυμοις ξυλοις παντας
ενεσκολοπισαν. και πολλους αν των εν τελει τοτε ανηλεως και αναιτιως οι
λεγομενοι ουτοι επιτροποι απεκτειναν, ει μη τινες των δικαστων τουτους της αδικου
ορμης ανεχαιτισαν, ειποντες αυτοις ως παιδος οντος του βασιλεως, πως ανευ της
κελευσεως αυτου τολματε τοιαυτα διαπραττεσθαι; 6 την του ∆ουκος ουν γυ ναικα
αποκειροντες εις τον εν Παφλαγονιαι οικον εαυτης εξαπεστει λαν, ευνουχισαντες και
τον υιον αυτης Στεφανον. 7. Αυγουστωι δε μηνι Συμεων ο Βουλγαρος αρχων, εκ
στρατευσας κατα Ῥωμαιων συν οχλωι πολλωι και βαρει, κατελα βεν την
Κωνσταντινουπολιν, και δη περικαθισας αυτην χαρακα περιεβαλεν απο Βλαχερνων
και μεχρι της λεγομενης Χρυσης πορ της, ελπισι μετεωρος ων απονητι ταυτην
παντως ελειν. επει δε την τε των τοιχων κατεμαθεν οχυροτητα την τε εκ του
πληθους και των πετροβολων ασφαλειαν, των ελπιδων σφαλεις εν τωι λεγο μενωι
Ἑβδομωι υπεστρεψεν, ειρηνικας σπονδας αιτησαμενος. των δε επιτροπων την
ειρηνην ασμενεστατα αποδεξαμενων, αποστελλει Συμεων Θεοδωρον μαγιστρον του
συλλαλησαι τα της ειρηνης. αναλαβομενοι δε ο τε πατριαρχης Νικολαος και
Στεφανος και 878 Ἰωαννης οι μαγιστροι τον βασιλεα ηλθον μεχρι των Βλαχερνων,
και εισηγαγον τους δυο υιους Συμεων, και συνεστιαθησαν τωι βα σιλει εν τοις
παλατιοις. Νικολαος δε ο πατριαρχης εξηλθε προς Συμεων· ωι τινι την κεφαλην
υπεκλινε Συμεων. ευχην ουν ο πα τριαρχης ποιησας αντι στεμματος, ως φασι, το
ιδιον επιρριπτα ριον τηι αυτου επεθηκε κεφαληι. δωροις ουν αμετροις τε και μεγι
στοις φιλοφρονηθεντες ο τε Συμεων και οι τουτου υιοι εις την ιδιαν χωραν
υπεστρεψαν, ασυμφωνοι επι τηι ειρημενηι ειρηνηι δια λυθεντες. 8. Του βασιλεως ουν
Κωνσταντινου, ατε παιδος οντος και την ιδιαν μητερα επιζητουντος· ηδη γαρ αυτην
κατηγαγε του παλατιου, ως ειρηται, Ἀλεξανδρος ο βασιλευς· ην και αναβιβα ζουσιν
παλιν. αυτη ουν περικρατης γενομενη της βασιλειας ανα βιβαζει εις το παλατιον
Κωνσταντινον τον παρακοιμωμενον και Κωνσταντινον και Ἀναστασιον τους
Γογγυλιους λεγομενους, και τηι βουληι Ἰωαννου Ἐλαδα καταβιβαζει τους οικειους
Ἀλεξανδρουτου βασιλεως, Ἰωαννην τον ραικτωρα και τον λεγομενον Γαβριη
λοπουλον και Βασιλιτζην και τους λοιπους. προχειριζεται δε Ζωη Αυγουστα
Θεοφυλακτον ∆ομηνικον εταιρειαρχην. Ἰωαννης δε μαγιστρος ο Ἐλαδας νοσωι
περιπεσων και απαγορευθεις παρα των ιατρων, κατελθων εκ του παλατιου και εν
ταις Βλαχερναις παρα γενομενος και υπο της νοσου βαρηθεις τελευται. συμβουληι ∆ο

879 μηνικου εταιρειαρχου καταβιβαζει Ζωη Νικολαον πατριαρχην αμα τοις συν
αυτωι μετ' οργης, τα της ιδιας εκκλησιας περιποιουμενον και φροντιζειν ειπουσα. 9.
Ου μετ' ου πολυ δε Κωνσταντινος παρακοιμωμενος διαβαλλει τηι Αυγουστηι
∆ομηνικον εταιρειαρχην ως την βασιλειαν σφετεριζομενον εις τον αυτου αδελφον.
τουτον προφασει πατρι κιον ποιησαντες, κατελθοντος εν τηι εκκλησιαι ως εθος ευχην
λα βειν, οικοι μενειν παρεκελευσαντο. προεβαλετο δε Ζωη Ἰωαννην Γαριδαν
εταιρειαρχην και ∆αμιανον ευνουχον της βιγλης δρουγ γαριον. ∆ομηνικος δε
απηλθεν εν τωι οικωι αυτου ανονητα ολο φυρομενος. 10. Του δε Βουλγαρου Συμεων
την Θραικην παλιν ληι ζομενου, εν φροντιδι ουσης της Αυγουστης και των εν τελει
οπως αυτον της αλαζονειας παυσωσιν, ηιτησατο Ἰωαννης ο Βογας γενε σθαι
πατρικιος, υποσχομενος αγαγειν κατ' αυτου Πατζινακας. της αιτησεως δε τυχων
δωρα τε λαβων εις την των Πατζινακων χωραν απηιει, και δη σπεισαμενος ομηρους
εκειθεν λαβων ηγαγεν εν τηι πολει, συνθεμενων των Πατζινακων διαπερασαι και
τον Συ μεων καταπολεμησαι. 11. Παρεγενετο δε εν τηι πολει και Ἀσωτιος, ανηρ επι
ρωμης ονομαστοτατος, υιος ων του αρχοντος των αρχοντων· ον φασι σιδηραν
ραβδον εκ των ακρων εκατεραις χερσι κρατουντα τηι 880 υπερβαλλουσηι αλκηι
διακαμπτειν και προς το κυκλικον σχημα μεταγειν, της αντιτυπου του σιδηρου
φυσεως τηι βιαι των χειρων υπεικουσης. ον παραγενομενον μετα πολλης τιμης
υπεδεξαντο και παλιν εις την ιδιαν χωραν εξεπεμψαν. 12. Σεπτεμβριωι μηνι,
ινδικτιωνος γʹ, Παγκρατουκας ο Ἀρμενιος την Ἀδριανουπολιν τωι Συμεων
παρεδωκεν. μετ' ου πολυ δε απεσταλη Βασιλειος πατρικιος και κανικλειος και
Νικητας πρωτοσπαθαριος Ἐλαδικος παρα Ζωης μετα δωρων πολλων, και
αντιπαρελαβεν αυτην παλιν. 13. Ἦλθε δε και αμερας ο ∆αμιανος εις Στροβιλον μετα
πλοιων του πολεμησαι αυτην μετα πολλης της δυναμεως, και ταυτην παρελαβεν αν,
ει μη νοσησας ετελευτησεν, υποστρεψαν των διακενης των Ἀγαρηνων. 14. Οι δε της
Ἑλλαδος και των Ἀθηνων οικητορες συνεχως επηρεαζομενοι παρα Χασε υιου του
Ἰουβη, την αυτου ασω τειαν μη ενεγκοντες, λιθοις τουτον ανειλον κακως ενδοθεν
του θυσιαστηριου του εν Ἀθηναις ναου. 15. Βλεπουσα δε η Αυγουστα Ζωη την
επαρσιν Συμεων και την κατα των Χριστιανων αυτου επιθεσιν, βουλην μετα των εν
τελει βουλευεται αλλαγιον και ειρηνην μετα των Ἀγαρηνων δια πραξασθαι,
διαπερασαι δε παντα τον της ανατολης στρατον προς το πολεμησαι και αφανισαι τον
Συμεων. απεσταλη ουν εν Συριαι προς το ποιησαι αλλαγιον Ἰωαννης πατρικιος ο
Ῥαδινος και Μι 881 χαηλ ο Τοξαρας. ου γεγονοτος την συνηθη της ρογας διανομην
ποιησαμενοι εν τοις ταγμασι, ταυτα αναλαβομενοι συν τοις θε μασι προς τα Θραικωια
μερη διεπερασαν, Λεοντος μαγιστρου του Φωκα δομεστικου των σχολων
τυγχανοντος, ωι ανδρια μαλλον η επιστατικη φρονησις προσανεκειτο. εξαγαγοντων
ουν τα σεβασμια και ζωοποια ξυλα Κωνσταντινου πρωτοπαπα του παλατιου, του
Κεφαλα λεγομενου, και Κωνσταντινου του Μαλελια εν τηι Θραικηι, απαντες
προσκυνησαντες και επομοσαμενοι συναποθνησκειν αλλη λοις πανστρατι κατα
Βουλγαρων εξωρμησαν. ηρχον δε του μεν ταγματος των εξκουβιτων Ἰωαννης ο
Γραψων, του δε ικανατου ο του Μαρουλη υιος. Ῥωμανος δε ο Ἀργυρος εστρατηγει
και Λεων ο αδελφος αυτου και Βαρδας ο Φωκας· οις συνην και ο Μελιας μετα των
Ἀρμενιων και οι αλλοι παντες στρατηγοι των θεματων. συνην δε προς τοις αλλοις
και Κωνσταντινος πατρικιος ο Λιψ, Λεοντι δομεστικωι συμβουλος ων αυτωι εν πασι
τοις ανηκουσι. 16 μηνι δε Αυγουστωι κʹ, ινδικτιωνος εʹ, ο πολεμος μεταξυ Βουλγαρων
τε και Ῥωμαιων προς τωι Ἀχελυωι συγκεκροτητο ποταμωι· και οια τα του θεου
κριματα, ως ανερευνητα και ανεξ ιχνιαστα, τρεπονται οι Ῥωμαιοι πανστρατι και
γεγονε φυγη παν τελης και φρικωδης ολολυγη, των μεν υπ' αλληλων συμπατουμε
νων, των δε υπο των πολεμιων αναιρουμενων, αιματος τε χυσις οια εξ αιωνος ουκ
εγενετο. Λεων ο δομεστικος εν Μεσημβριαι διεσωθη φυγων. εσφαγη δε προς τοις

αλλοις εν τηι του πολεμου 882 συμβοληι και Κωνσταντινος ο Λιψ και Ἰωαννης ο
Γραψων και αλλοι των αρχοντων ικανοι. 17. Ἀπεσταλη δε ποτε και Ῥωμανος
πατρικιος και δρουγγαριος ων των πλωΐμων μετα παντος του στολου εν τωι
∆ανουβιωι ποταμωι βοηθησων Λεοντι τωι Φωκαι· αλλα και Ἰωαννης ο Βογας
καταγαγειν Πατζινακας, ως προειρηται, κελευσθεντος του δρουγ γαριου Ῥωμανου
διαπερασαι τουτους κατα Βουλγαρων, ωστε συμ μαχησαι Λεοντι Φωκαι. Ῥωμανου δε
και Ἰωαννου του Βογαι εις εριδας και λογομαχιας ελθοντες, ορωντες αυτους οι
Πατζινακοι προς αλληλους διαμαχομενους και στασιαζοντας υπεχωρησαν εις τα
ιδια. 18 του πολεμου δε ηδη τελος λαβοντος και υπο στρεψαντων εν τηι πολει του τε
Ῥωμανου και του Βογα, τα κατ' αυτων εκινηθησαν, και εις τοσουτον κινδυνον τον
δρουγγαριον Ῥωμανον περιεστησαν ωστε καταδικαζουσαν ψηφον ανηνεγκαν, των
οφθαλμων στερηθηναι ως αμελειαι, μαλλον δε κακουργιαι μη διαπερασαντα τους
Πατζινακας, αλλ' υποχωρησαντα ταχιον και μηδε τους φευγοντας Ῥωμαιων εν τοις
πλοιοις υποδεξαμενον. και τουτο αν επεπονθει, ει μη παρα Κωνσταντινου Γογγυλου
και Στεφανου του μαγιστρου, ως δυναμενων παρα τηι Αυγουστηι πολλα, τα της
καταδικης ανετραπη. 19. Των δε Βουλγαρων τηνικαδε τηι νικηι κατεπαρθεντων και
εκστρατευσαντων μεχρι της πολεως, εξηλθεν Λεων ο δομε 883 στικος των σχολων
και Ἰωαννης εταιρειαρχης και Νικολαος ο υιος του ∆ουκος εις χωρον Θραικωιον ουτω
λεγομενον Κατασυρτας αμα πλειστωι λαωι κατα Βουλγαρων. τηι δε νυκτι αδοκητως
επιπεσον των αυτοις των Βουλγαρων και του δομεστικου φυγοντος εσφαγη
Νικολαος ο υιος του ∆ουκος και πολλοι ετεροι μετ' αυτου. 20. Θεοδωρος ουν ο του
βασιλεως Κωνσταντινου παιδα γωγος ορων Κωνσταντινον παρακοιμωμενον εις
Λεοντα τον ιδιον γαμβρον την βασιλειαν σφετεριζομενον, υπεθηκε Κωνσταντινωι
βασιλει Ῥωμανον δρουγγαριον προβαλεσθαι ως πατρικον αυτου δουλον και ευνουν
τα προς αυτον, ως αν ηι συν αυτωι, και διαφυ λαττειν αυτον, και εν οις αν δεοιτο
συμμαχον εχειν και βοηθον. πολλακις ουν περι τουτου λαληθεις Ῥωμανος απειπατο.
γραμμα τειον ουν ο βασιλευς Κωνσταντινος αυτοχειρωι διαχαραξας γραφηι και
υπογραφηι διασφαλισαμενος απεστειλεν αυτωι. οπερ ουτος επι χειρας λαβων
υπεσχετο την κατα του παρακοιμωμενου Κωνσταν τινου και των συγγενων αυτου
επιθεσιν ωδε ποιησασθαι. 21. Της φημης ουν ταυτης διαθεουσης, και του παρα
κοιμωμενου Κωνσταντινου καταναγκαζοντος Ῥωμανον αποκινησαι μετα του
στολου, αυτος προεφασιζετο αδυνατως εχειν του απο πλειν μη του στολου την
νενομισμενην ρογαν λαβοντος. εν τηι εξαρτυσει δε οντος του Ῥωμανου και τα πλοια
ευτρεπιζοντος εξηλθε Κωνσταντινος παρακοιμωμενος επισπουδασων αυτον του
εκπλευσαι. ο δε τουτωι δουλικωι τωι σχηματι προσυπηντησεν, και 884 προθυμως
ποιησειν το κελευομενον επηγγελλετο. υποστρεψαι δε βουλομενου του
παρακοιμωμενου, και ει εχοι ανδρας ευειδεις και γενναιους την βασιλικην ερεττειν
τριηρην ειποντος προς Ῥωμανον, ουτος ευθυς ενευσεν αυτοις τηι χειρι ετοιμοις ουσι
πλησιον ελθειν. οι δε τα της βουλης ειδοτες, εγγιστα ηδη του δρομωνος Ῥωμανου
γεγονοτες, επειδη ουτος οπισω του παρακοιμωμενου Κωνσταντινου περιπατων
"αναρπασατε αυτον ταις χερσι και αρατε αυτον" επε φωνησε, παραχρημα ουτοι
τουτον αρπασαντες εις την του δρουγ γαριου Ῥωμανου τριηρην εισηγαγον και εν
ασφαλειαι κατειχον. ουδεις ουν ο υπερασπιζων ην η κατοικτειρων τον ανθρωπον,
παν των των συνοντων αυτωι χρησαμενων φυγηι. 22. Ταυτα Ζωη Αυγουστα μαθουσα
προσκαλειται τον πατριαρχην Νικολαον και τους αυτης μεγιστανας και αποστελλει
προς Ῥωμανον, το γεγονος βουλομενη μαθειν. τουτων δε δια περασαντων, λιθοις ο
λαος εξηλασαν βαλοντες. εωθεν ουν εξελ θουσα Ζωη εν τωι του Βουκολεοντος
ηλιακωι επεφωνει τωι υιωι και πασι, πως αρα γεγονεν η ανταρσια αυτη; εφησε δε προς
αυτην ο παιδαγωγος του βασιλεως Κωνσταντινου Θεοδωρος οτι δια το απολεσαι
Λεοντα τον Φωκαν τους Ῥωμαιους και Κωνσταντινον παρακοιμωμενον το παλατιον

ταυτα γεγονασι. 23 προσελα βετο δε ο βασιλευς Νικολαον πατριαρχην και Στεφανον
μαγιστρον συνειναι αυτωι εν τωι παλατιωι, την εξουσιαν εις εαυτον απο της μητρος
επισπωμενος. τηι δε επαυριον απεστειλεν Ἰωαννην τον Του 885 βακην Ζωην
Αυγουσταν του παλατιου καταβιβασαι. η δε μετ' ολολυγης και δακρυων τωι εαυτης
προσπλακεισα υιωι προς συμπα θειαν μητρικην και οικτον εκινησεν, ως τον βασιλεα
ειπειν "εασατε ειναι μετ' εμου την μητερα μου." οι δε ταυτην αμα τωι λογωι αφηκαν.
24. Προσκαλεσαμενοι δε ο τε βασιλευς και ο πατριαρχης Ἰωαννην τον Γαριδα
προεβαλοντο δομεστικον των σχολων, δεδιο τες μη εις ανταρσιαν χωρησηι ο Φωκας
Λεων. ο δε ου κατενευσε τουτο γενεσθαι, ει μη Θεοδωρον γυναικαδελφον αυτου τον
Ζου φινεζερ και Συμεωνα τον υιον αυτου προεβαλοντο εταιρειαρχην. ορκοις
βεβαιωθεις υπ' αυτων κατηλθεν εν τωι οικωι αυτου. οι δε παραυτικα τους συγγενεις
αυτου του παλατιου καταβιβαζουσι. τουτων ουν προς αυτον παραγεγονοτων, ως
εθεασατο αυτους, τρομος ελαβεν αυτον και φρικη και φρενων εκστασις. ευθυς ουν
εξηλθε προς Ῥωμανον, και διηγησατο αυτωι οια πεπονθε. συμ φιλιωθεις ουν αυτωι,
και ορκους δους και λαβων ωστε μιαν εχειν αμφοτερων ψυχην, συμφρων αυτου και
συμπνους εγενετο, ωστε και γαμικον συναλλαγμα ποιησασθαι συνεφωνησαν, πλεον
εκ του του τον της αγαπης δεσμον επισφιγγοντες. 25. Τηι εικοστηι τεταρτηι ουν του
Μαρτιου μηνος απο στελλει Ῥωμανος Ἰωαννην πρεσβυτερον, οικειον αυτωι και
πιστοτατον οντα, και Θεοδωρον τον Μαστζουσιν λεγομενον εις το πα 886 λατιον
υπεραπολογησομενους, ως ουκ ανταρσια γεγονε το παρ' εμοι διαπραχθεν· αλλα την
του Φωκα επιθεσιν υφορωμενος, και δεδιως μη τι νεωτερισθηι παρ' αυτου εις τον
βασιλεα, τουτου ενεκεν ανελθειν εν τωι παλατιωι βεβουλευμαι και την φυλακην
ποιεισθαι του βασιλεως. μη συνευδοκουντος ουν Νικολαου του πατριαρχου τουτοις,
εμηνυθη Ῥωμανωι παρα του ρηθεντος παι δαγωγου του ελθειν μετα στολου παντος
μεχρι του Βουκολεοντος. ος μετα των συν αυτωι βουλευσαμενος το γαρ αγον ηγεν
αυτον τηι ημεραι του ευαγγελισμου της υπεραγιας θεοτοκου εʹ δε ην ηλθεν ενοπλος
αμα τωι στολωι παντι εν τωι Βουκολεοντι. και παρευθυ Στεφανος μεν μαγιστρος
εξηλθε του παλατιου, Νικητας δε ο πατρικιος ο συμπενθερος Ῥωμανου ανελθων εν
τωι παλατιωι εξηγαγεν εκειθεν Νικολαον τον πατριαρχην. ορκοις ουν βεβαιω θεντες
οι του παλατιου παρα Ῥωμανου απεστειλαν αυτωι τον τιμιον σταυρον· και
προσκυνησας αυτον και ορκοις βεβαιωσας αυτους ανηλθε μετ' αυτων εν τωι παλατιωι
και ολιγων τινων. προσκυνη σας τον βασιλεα και εισελθων μετ' αυτου εν τωι ναωι τωι
εν τωι φορωι, και πιστεις αυτωι δους, παρευθυ προχειριζεται παρ' αυτου μαγιστρος και
μεγας εταιρειαρχης. 26. Αυτικα ουν γεγονε θεια κελευσις προς Λεοντα τον Φωκαν
παρεγγυωμενη μηδαμως στασιν τινα εννοησαι, αλλα προς ολιγον εν τωι ιδιωι οικωι
αναπαυεσθαι. ωσαυτως και γραμματα 887 εκελευσθη Κωνσταντινωι παρακοιμωμενωι
γραψαι, τα ομοια αυτωι παραγγελλοντα, του μηδεν εναντιον βουλευσασθαι αλλ' εν
υπο ταγηι ειναι του βασιλεως Κωνσταντινου. αναλαβομενος ουν ταυτα Ἀνδρεας
πριμικηριος του βασιλικου βεστιαριου απεκομισεν αυτωι ταυτα εν Καππαδοκιαι οντι·
και αναδεξαμενος ταυτα και ανα γνους, απελθων εν τωι ιδιωι οικωι ησυχασεν. 27. Τηι
εβδομαδι εʹ των αγιων νηστειων διδοται αρραβων γαμικων συναλλαγματων παρα
Κωνσταντινου βασιλεως Ἑλενηι τηι θυγατρι Ῥωμανου, και τηι τριτηι του πασχα τηι
λεγομενηι της Γα λιλαιας ευλογειται και στεφανουται αμα αυτηι παρα Νικολαου πα
τριαρχου. 28. Ῥωμανον βασιλεοπατορα προχειρισαμενος, αντ' αυ του Χριστοφορον
υιον αυτου εταιρειαρχην κατεστησεν. μετ' ου πολυ δε Λεων ο Φωκας απατηθεις
παρα τε τινων αρχοντων και των αυτου ταγματων προς ανταρσιαν κινειται· και
αποστειλας ανελαβετο ειναι συν αυτωι τον τε παρακοιμωμενον Κωνσταντινον και
Κωνσταντινον και Ἀναστασιον Γογγυλιους τους αυταδελφους και Κωνσταντινον
πρωτασηκρητις τον Μαλελιαν, πληροφορων απαντας και βεβαιων ως υπερ του
βασιλεως Κωνσταντινου την τοιαυτην ποιειται συγκινησιν. Ῥωμανος δε ο

βασιλεοπατωρ χρυ σοβουλλια ποιησας ενυπογραφα ως εκ προσωπου του βασιλεως
Κωνσταντινου, της τοιαυτης επιβουλης ανατροπην περιεχοντα, και ως οι τον Φωκαν
καταλιμπανοντες τωι βασιλει δε προσφευγον 888 τες υπερ του βασιλεως εισιν, δους
Ἄννηι τινι γυναικι αναιδει και θρασειαι και κληρικωι τινι Μιχαηλ εν τωι αυτου
στρατοπεδωι εξε πεμψεν. οι δε ταυτα αναλαβομενοι διεσπειραν παντι τωι στρατωι. και
ο μεν Μιχαηλ φωραθεις παρα του Φωκα και ανηλεως τυφθεις την τε ρινα και τα ωτα
απετμηθη· ος μετα ταυτα παρα Ῥωμανου της προσηκουσης ετυχεν αμοιβης· ωσαυτως
και η συν αυτωι στα λεισα γυνη. 29 πρωτος ουν ο υιος του Βαρεως Μιχαηλ Κων
σταντινος καταλιπων τον Φωκαν τωι Ῥωμανωι προσεδραμεν, αρχη γεγονως
καταλυσεως της τοιαυτης ανταρσιας και τυραννιδος. συν αυτωι δε και ο Βαλαντιος
και ο λεγομενος Ἄτζμωρος, τουρμαρχοι οντες αμφοτεροι. Λεων ουν ο Φωκας μετα
λαου πλειστου ισχυ ρως καθωπλισμενου εν Χρυσοπολει καταλαβων διεστησε
παρατα ξεις απο της λιθινης δαμαλεως μεχρι Χαλκηδονος, τους εν τηι πο λει φοβων.
αποστελλεται ουν μετα δρομωνος παρα Ῥωμανου Συμεων ο του κανικλειου, λογον
ενυπογραφον του βασιλεως Κων σταντινου επιφερομενος ταδε διαγορευοντα, 30 ως
εγω φυ λακα της εμης βασιλειας εγρηγορωτατον και ευνουστατον και πι στοτατον
ουδενα των υπο χειρα η Ῥωμανον ευρηκως τουτωι την εμην φυλακην μετα θεον
κατεπιστευσα, και αντι πατρος αυτον εχειν εκρινα, σπλαγχνα πατρικα και διαθεσιν
γονικην προς εμε ενδειξαμενον. Λεοντα δε τουτον τον Φωκαν αει τηι εμηι βασιλειαι
889 υποπτευων επιβουλευειν νυν εργοις αυτοις επιβουλον ευρηκα και της εμης
αρχης τυραννικως εξανισταμενον. διο ουτε δομεστικον αυτον απο του νυν ειναι
βουλομαι, ουτε δε ταυτην την ανταρσιαν μετα βουλης εμης πεπραχεναι φημι, αλλ'
αυθαιρετωι γνωμηι ταυ την ποιησασθαι την επιθεσιν, εαυτωι την βασιλειαν
σφετεριζομε νον. τουτων ουν τωι λαωι υπαναγνωσθεντων ηρξαντο παντες υπο
χωρειν και τωι βασιλεοπατορι προσρυεσθαι Ῥωμανωι. του δε Φωκα εις αμηχανον
περισταντος και απογνοντος ως πασης ελπιδος ηστοχηκοτος, και φυγηι χρησαμενου
και προς το καστρον Ἀτεους παραγενομενου και μη δεχθεντος, απεστειλε Ῥωμανος
Ἰωαννην Τουβακην και Λεοντα τον αυτου συγγενη ωστε εισαγαγειν αυτον εν τηι
πολει. οι δε τουτον κρατησαντες απετυφλωσαν, καιτοι μηδεμιαν περι τουτου
δεξαμενοι εντολην, αλλ' αυθαιρετωι γνωμηι τουτο πεποιηκοτες, ως αγανακτησαι επι
τουτωι και τον βασιλεο πατορα Ῥωμανον. 31. Αυγουστωι δε μηνι κατεμηνυθη τα της
επιβουλης Κωνσταντινου του Κτηματινου και ∆αβιδ Καμουλιανου και Μι χαηλ
κουρατωρος των μαγγανων· και τυφθεντες ουτοι και δημευ θεντες δια μεσης
διηλθον της πολεως και εξοριαι παρεπεμφθησαν. 32 ηγαγον δε και Λεοντα μαγιστρον
και δομεστικον των σχο λων εν τηι πολει, και διηλθεν εν μεσηι τηι αγοραι ημιονωι
εφεζο μενος. 33. Ἐφωραθη δε και Ζωη Αυγουστα επιβουλευουσα Ῥω 890 μανωι δια
πεφαρμαγμενων βρωματων υπο Θεοκλητου νοταριου της υπουργιας σκευασθεντων.
και ταυτην του παλατιου καταβιβα ζουσιν και εις το Πετριον απαγουσι, τηι της αγιας
Ευφημιας μονηι αποκειραντες. 34. Προσεκληθη δε παρα Θεοφυλακτου πατρικιου και
κομητος του σταβλου εις αριστον ο παιδαγωγος Κωνσταντινου βασιλεως Θεοδωρος
και Συμεων ο αυτου αδελφος. εσθιοντων ουν εισηλθεν Ἰωαννης δρουγγαριος της
βιγλης ο Κουρκουας λεγο μενος μετα πλειστου λαου, και τουτους αναρπασας εις το
Ὀψι κιον εξωρισεν εν τοις αυτων προαστειοις ως κατα του Ῥωμανου μελετωντας.
35. Εικοστηι τεταρτηι του Σεπτεμβριου μηνος τιμαται Ῥωμανος τηι του Καισαρος αξιαι,
και ∆εκεμβριωι μηνι δεκατηι εβδομηι τηι των πατερων κυριακηι τωι της βασιλειας
στεφεται διαδηματι παρα βασιλεως Κωνσταντινου γαμβρου αυτου και Νικολαου
πατριαρχου, 1 και Ἰανουαριου ʹ, τηι των αγιων φωτων ημεραι, στεφει Θεοδωραν την
γυναικα αυτου. Μαΐωι δε μηνι ιζʹ, ινδικτιωνος εʹ, Χριστοφορος ο υιος Ῥωμανου
αναγορευε ται βασιλευς, στεφεται δε τηι κδʹ του αυτου μηνος παρα Κων σταντινου
βασιλεως, τηι της αγιας πεντηκοστης ημεραι· και μονοι ουτοι οι δυο εν ταυτηι τηι

προελευσει προηλθον. 2. Ἰουνιωι δε μηνι, ινδικτιωνος ηʹ, ημεραι κυριακηι, η της
εκκλησιας γεγονεν ενωσις παρα Ῥωμανου, απαντων ενωθεν 891 των,
μητροπολιτων τε και κληρικων, των απο Νικολαου πα τριαρχου και Ευθυμιου
διεσχισμενων. 3. Ὀγδοηι δε Φεβρουαριωι μηνι, ινδικτιωνος θʹ, αποστει λας Ῥωμανος
υπεροριζει τον μαγιστρον Στεφανον τον της Καλο μαριας εις την Ἀντιγονου νησον
ως της βασιλειας εφιεσθαι κατη γορηθεντα, μοναχον αυτον αποκειρας αμα Θεοφανει
Τειχιωτηι και Παυλωι Ὀρφανοτροφωι, ανθρωποις αυτου. 4. Ἐποιησε δε Ῥωμανος
βασιλευς εν τωι τριβουναλιωι προκενσον, συνηγμενων απαντων εκεισε μεθ' οπλων.
του αδνου μιου δε γενομενου αιφνιδιον Ῥωμανος και Κωνσταντινος ταχει πολλωι
εις το παλατιον υποστρεφουσιν· εμηνυθη γαρ παρα Λεον τος ανθρωπου του
Ἀρσενιου η αυτου του Ἀρσενιου επιβουλη και Παυλου μαγκλαβιτου, οι και
τυφθεντες και δημευθεντες εξωρι σθησαν. ην δε τοτε παραδυναστευων ο
πρεσβυτερος Ἰωαννης ο ραικτωρ, ος Λεοντα τον του Ἀρσενιου εποιησεν
εβδομαδαριον, τωι βασιλει τουτον προσοικειωσας. 5. Ἐγενετο δε τις Ῥεντακιος εν
Ἑλλαδι, συγγενης ων Νικητα πατρικιου, απαιδευτος τε και πατραλοιας, ος τον
εαυτου πατερα καταδιωκων φονευσαι, επειδηπερ εκεινος φευγων αυτου την
επιθεσιν εν πλοιωι εισελθων εξεπλει και παρα των Κρητων κατεσχεθη, ουτος ο
Ῥεντακιος αδειαν ευρων παντα τα του πατρος αυτου εληΐσατο, και εν τηι πολει
ανελθων τηι μεγαληι του θεου εκ κλησιαι προσεφυγεν. Ῥωμανος δε ο βασιλευς τας
αυτου αταξιας 892 και λεηλασιας καταμαθων τουτον της εκκλησιας εξαγαγειν εβου
λευσατο και παιδευσαι. ο δε ψευδεις επιστολας προς Βουλγαρους πλασαμενος προς
αυτους αυτομολησαι εβουλευσατο. κρατηθεις δε και ελεγχθεις τους οφθαλμους
αποστερειται. 6. Των δε Βουλγαρων παλιν εξελασαντων μεχρι Κατα συρτων, μετα δε
την δομεστικου Ἀδρελαστου τελευτην, προε βληθη Ποθος ο του Ἀργυρου δομεστικος
των σχολων, και μεχρι Θερμοπολεως μετα των ταγματων εξελθων απεστειλε
Μιχαηλ τον Μωρολεοντος υιον τοποτηρητην οντα τους Βουλγαρους κατασκο
πησοντα. ο δε απροοπτως τωι λοχωι αυτων εισελθων εσω πολλους μεν των
Βουλγαρων ανειλεν, πληγεις δε και αυτος εισελθων εν τηι πολει ετελευτησεν. 7.
Ἐμηνυθη δε τοτε δια Θεοκλητου νοταριου της υπουρ γιας η κατα Ῥωμανου του
βασιλεως επιβουλη Ἀναστασιου σακελλαριου και αρχοντος του χρυσοχοειου, και
Θεοδωρητου κοιτωνι του, και ∆ημητριου βασιλικου νοταριου του ειδικου, και Νικο
λαου του Κουβατζη, και Θεοδοτου πρωτοκαραβου, οι και υπερ Κωνσταντινου
βασιλεως δηθεν εσπουδαζον· και δη ελεγχθεντες ετυφθησαν και εν τηι μεσηι διηλθον
και υπεροριοι κατεστησαν. ο δε Θεοδωρητος ιδιαι εν τωι λεγομενωι Τρικογχωι του
παλατιου τυφθεις και αυτος εξωρισθη. τον δε σακελλαριον Ἀναστασιον απεκειραν
εν τηι μονηι των Ἐλεγμων, ενθα και τελευται. 8 της 893 τοιαυτης δε προφασεως
λαβομενος Ῥωμανος τον βασιλεα Κων σταντινον υποβιβαζει και δευτερον
καθιστησιν, αυτον δε προαγει εις το εμπροσθεν. 9. Ἐκστρατευει δε παλιν Συμεων
κατα Ῥωμαιων, και πληθη Βουλγαρων αποστειλας αμα Καυκανωι και Μηνικωι και
ετεροις εκελευσε κατα της πολεως οτι ταχιστα εξελαυνειν. διελ θοντες ουν ουτοι δια
των ορων ηλθον μεχρι των Μαγγλαβα. την αυτων δε εφοδον μαθων ο βασιλευς
Ῥωμανος, λογισαμενος μη τα των Πηγων παλατια και το Στενον κατελθοντες
εμπρησω σιν, Ἰωαννην ραικτωρα αποστελλει αμα Λεοντι και Ποθωι τοις Ἀργυροις
λεγομενοις, εχοντας μεθ' εαυτων πληθος ικανον εκ τε των βασιλικων και της
εταιρειας και των ταγματων. οις συνην και Ἀλεξιος ο πατρικιος και δρουγγαριος
των πλωΐμων ο Μωσηλε μετα του λαου αυτου. ην δε εʹ των νηστειων εβδομας. διατα
ξαντες ουν τον λαον εν τοις πεδινοις και χθαμαλωτεροις τοποις των Πηγων, των
Βουλγαρων ανωθεν αναφανεντων ενοπλων και βοηι χρησαμενων ασημωι και
φοβεραι και σφοδροτατως επελασαν των κατ' αυτων φευγει μεν παρευθυ Ἰωαννης ο
ραικτωρ, σφατ τεται δε υπερ τουτου αγωνιζομενος ο του Πλατυποδος υιος Φωτει νος

και πολλοι ετεροι. μολις ουν διασωθεις εισηλθεν εις τον δρο μωνα. ηλθε δε φευγων
ενοπλος μετα δρομωνος και Ἀλεξιος δρουγγαριος ο Μουσηλε· και μη ισχυσας
ανελθειν επι την του 894 δρομωνος αναβαθραν, πεσων εν τηι θαλασσηι συν τωι αυτου
πρω τομανδατωρι απεπνιγη. οι Ἀργυροι δε εν τωι καστελλιωι φυγον τες διεσωθησαν.
πλωιμοι δε και το λοιπον απαν πληθος, οι μεν τας των πολεμιων χειρας φευγοντες
εν τηι θαλασσηι απεπνιγησαν, οι δε σιδηρου γεγονασι παραναλωμα, οι δε χερσι
Βουλγαρικαις αιχμαλωτοι συνεληφθησαν. οι δε Βουλγαροι μηδενα τον κω λυοντα
εχοντες τα τε παλατια των Πηγων επυρπολησαν και το Στενον απαν κατεκαυσαν.
ουτως αρα δεινον αβουλια και απειρια θρασυτητα συμμαχον εχουσα. 10. Εικαδι δε
Φεβρουαριωι μηνι κʹ, ινδικτιωνος ιʹ, Θεο δωρα συμβιος Ῥωμανου τελευται· και
κατετεθη το σωμα αυτης εν τωι οικωι αυτου του βασιλεως Ῥωμανου, τωι υπ' αυτου εις
μονα στηριον αμειφθεντι. 11. Τωι δ' αυτωι μηνι στεφεται Σοφια η του βασιλεως
Χριστοφορου γυνη. τηνικαυτα δε και κουροπαλατης Ἴβηρ εν τηι πολει παρεγενετο,
και δια μεσης της αγορας διελθων κεκοσμη μενης λαμπρως μετα δοξης πολλης και
τιμης υπεδεχθη· ον και εν τηι αγιαι του θεου σοφιαι εισηγαγον, το καλλος αυτης και το
με γεθος θεασομενον και τον πολυτελη κοσμον. καλλωπισαντες γαρ αυτην και
περιστειλαντες πεπλοις χρυσουφεσι και κοσμωι παντοιωι, ουτω εισηγαγον εν αυτωι. ο
δε το θαυμαστον και υπερμεγεθες του ναου εργον καταπλαγεις και τον πολυτελη
κοσμον υπερθαυ 895 μασας, και αληθως θεου κατοικιαν ειναι τον χωρον τουτον
ειπων, αυθις υπεστρεψεν εις τα οικεια. 12. Ἰουνιωι δε μηνι των Βουλγαρων παλιν
εκστρατευσαν των και μεχρι των της αγιας Θεοδωρας παλατιων ελθοντων και ταυτα
πυρι παραδοντων, εις αριστον ο βασιλευς Ῥωμανος τους των ταγματων αρχοντας
συνεκαλεσε, συνοντος αυτοις και του λε γομενου Σακτικη, και παρηινει τουτοις και
προετρεπετο κατα των εναντιων εξελθειν και της πατριδος υπεραγωνισασθαι. οι δε
συνεθεντο ετοιμως της αυτου βασιλειας και των Χριστιανων υπερ αποθνησκειν. τηι
ουν επαυριον καθοπλισθεις παρα του βασι λεως ο ειρημενος Σακτικης αληθη ουσαν
την εαυτου πιστιν τε και ανδριαν απεδειξεν· οπισθεν γαρ των Βουλγαρων γενομενος
και εις το στρατοπεδον αυτων εμπεσων παντας τους εκει ευρεθεντας κατεσφαξεν.
μαθοντες ουν οι Βουλγαροι το γεγονος υποστρε φουσιν εν τωι στρατοπεδωι, και
πολεμου συγκροτηθεντος τρεπουσι τον Σακτικην συν ολιγοις υπαρχοντα. ο δε επειδη
γενναιως αγω νισαμενος πολλους ανελων ουκετι αντεχειν ηδυνατο προς το πλη θος
των πολεμιων, μεθιησι του ιππου τον χαλινον και εις φυγην ηλαυνεν. ποταμον δε
τινα εκεισε παραρρεοντα διαπερων, του ιππου αυτου εν τηι ιλΰι εμπαγεντος,
τιτρωσκεται κατα της εδρας και του μηρου. μολις ουν του ιππου εκ της ιλυος
ανασπασθεν τος, συνεργουντων των υπο χειρα, διασωζεται μεχρι των Βλα 896
χερνων, και τιθεται εν τηι αγιαι σορωι. καιριας της πληγης ουσης τηι νυκτι ετελευτησε.
13. Τηνικαυτα δε και Πετρωνας αιδεσιμωτατος, προστα ξει Ῥωμανου βασιλεως,
ηγαγε λαρνακα ενζωιδον και ετερα δυο γλυφης αμοιρουντα εκ της του αγιου
Μαμαντος μονης ανδρειας, της πλησιον ουσης της Ξυλοκερκου λεγομενης πορτης,
εν οις φασιν εναποκεισθαι Μαυρικιον συν τοις αυτου παισιν· α και απετεθη εν τηι του
βασιλεως μονηι ητοι εις το Μυρελαιον. 14. Ἀδριανος δε τις Χαλδος, προς δε και
Τζαντζης Ἀρμενιος πλουσιος πανυ, τηι υποθηκηι και συμβουληι Βαρδα του Βοιλα
στρατηγουντος εν Χαλδιαι, τυραννιδα και ανταρσιαν κατα Ῥωμανου βασιλεως
συσκευαζουσι, το Παΐπερτε λεγομενον οχυ ρωμα κατασχοντες· ους ο των σχολων
δομεστικος Ἰωαννης ο Κροκοας καταπολεμησας τους μεν κατεσχεν, ων τους
περιφανε στερους αποτυφλοι, τας ουσιας αυτων δημευσας, τους δε πενι χρους και
ασημους αθυους κελευσας οποι βουλοιντο απιεναι. Τζαντζης δε εν ετερωι
οχυρωτατωι καστελλιωι διαφυγων και λογον απαθειας δεξαμενος εν τηι πολει
εισεληλυθει, και τηι του μαγγλα βιτου αξιαι τιμηθεις εν τωι οικωι των μαγγανων
διηιτατο τηρουμε νος, δρασμον δε βουλευσαμενος αλισκεται και των οφθαλμων 897

στερισκεται. Βαρδαν τον Βοιλαν απεκειραν μοναχον, του βασι λεως οικτειραντος
φιλον τυγχανοντα. 15. Του δε πατρικιου του επονομαζομενου Μωρολεοντος
Ἀδριανουπολιν στρατηγουντος, κρατιστου πολλα και δεξιου τυγ χανοντος, ος
πλειστας κατα Βουλγαρων ανδραγαθιας επεδειξατο, και παλιν ο Βουλγαρος Συμεων
συν παντι τωι στρατευματι αυτου την ειρημενην πολιν περιεκυκλωσαν. επει δε ο τε
σιτος τους εν τηι πολει επιλελοιπει και λιμος επιεζε χαλεπος ουδαμοθεν γαρ ειχεν
επισιτισασθαι, τηι ενδειαι πιεζομενοι προδεδωκασιν εαυτους τε και τον στρατηγον
τοις Βουλγαροις· ον χειρωσαμενος Συμεων και δεσμα καθ' ολου του σωματος
περιβαλων, και μυριαις αικιαις τουτον τιμωρησαμενος, τελευταιον απεκτεινε
θανατωι πικρωι, αξιωι της εαυτου απηνεστατης και ωμοτατης ψυχης. Βουλγαροις ουν
την της πολεως φυλακην παραδους υπεχωρησεν· οι την κατ' αυ των του Ῥωμαιων
στρατου εφοδον ακηκοοτες, ταυτην καταλελοι ποτες απηλθον, και παλιν υπο
Ῥωμαιους αυτη εγενετο. 16. Λεοντος δε του Τριπολιτου μετα δυναμεως πολλης και
πλοιων πολεμικων κατα Ῥωμαιων εξελθοντος και εν τηι νησωι Λημνωι
καταλαβοντος, Ἰωαννης πατρικιος και δρουγγαριος του πλωΐμου, ο Ῥαδινος
κατονομαζομενος, αιφνιδιως επεθετο αυτωι και την νησον κατελαβεν· και πολεμου
γεγονοτος, θεου συνεργιαι 898 οι υπ' αυτον τρεπονται Ἀγαρηνοι, μονος δε ο
Τριπολιτης φυγηι διασωζεται. 17. Σεπτεμβριωι δε μηνι, ινδικτιωνος βʹ, Συμεων δε ο
αρχων Βουλγαριας πανστρατι κατα Κωνσταντινουπολεως εκστρα τευει, και ληΐζεται
μεν Θραικην τε και Μακεδονιαν, εμπυριζει δε παντα και καταστρεφει και
δενδροτομει. μεχρι Βλαχερνων παρα γενομενος επεζητησεν αυτωι αποσταληναι τον
πατριαρχην Νικο λαον και τινας των μεγιστανων ωστε περι ειρηνης αυτοις συντυ
χειν. ελαβον ουν ομηρους παρ' αλληλων αμφοτεροι, και εξηλ θον προτερον μεν ο
πατριαρχης, ειτα Μιχαηλ πατρικιος ο προσ αγορευομενος Στυπιωτης, και Ἰωαννης
μυστικος τε και παραδυ ναστευων· ηδη γαρ Ἰωαννης ο ραικτωρ διαβληθεις προς τον
βα σιλεα, ασθενειαν προφασισαμενος του παλατιου κατεληλυθει και εν τηι αυτου
μονηι πλησιον Γαλακρηνων απεκαρη. 18 οι μεν ουν μετα Συμεων περι ειρηνης
διελεγοντο, ο δε αυτους απεπεμ ψατο, αυτον δε τον βασιλεα Ῥωμανον εζητει
θεασασθαι. παρα πολλων δε πεπληροφορητο περι τε της αυτου φρονησεως και αν
δριας και της συνεσεως. ο τοινυν βασιλευς επι τουτου σφοδρα ηγαλλιασατο· εποθει
γαρ την ειρηνην και το στηναι τας καθ' εκα στην εγγινομενας των αιματων
εκχυσεις. αποστειλας ουν εν τωι Κοσμιδιου αιγιαλωι κατεσκευασεν εν τηι θαλασσηι
οχυρωτατην απο βασιν, ωστε την βασιλικην τριηρην διεκπλεουσαν εν αυτηι προσορ
899 μιζεσθαι. περιφραξας ουν αυτην παντοθεν διατειχισμα μεσον γενεσθαι
προσεταξεν, εν ωι αλληλοις εμελλον ομιλειν. αποστειλας ουν Συμεων τον της
υπεραγιας θεοτοκου ναον τον εν τηι Πηγηι ενεπρησεν και τα περιξ αυτου συμπαντα,
δηλος ων εντευθεν μη την ειρηνην εθελων αλλ' ελπισι μετεωροις τουτον εξαπατων.
19 παραγενομενος δε εν Βλαχερναις ο βασιλευς αμα Νικολαωι τωι πατριαρχηι εν τηι
αγιαι σορωι εισηλθε και τας χειρας εξετεινεν εις ευχην, ειτα πρηνης πεσων το αγιον
εδαφος εκεινο τοις δακρυσι κατεβρεχε, την παναχραντον θεοτοκον αντιβολων την
ακαμπη και αμειλικτον του τυραννου και υπερηφανου Συμεων καρδιαν μαλα ξαι τα
προς ειρηνην συνθεσθαι. το αγιον ουν κιβωτιον διανοι ξαντες ενθα το σεπτον της
υπεραγιας θεοτοκου τεθησαυρισται ωμοφοριον, και τουτο εκειθεν ο βασιλευς
ανελομενος και ωσπερ τινα θωρακα αδιαρρηκτον περιβαλομενος, και την πιστιν την
εις την αμωμον θεοτοκον οια περικεφαλαιαν τινα περιθεμενος, εξεισι του ναου
οπλοις ασφαλεσι περιφραξαμενος. τον συν αυτωι ουν στολον ασπισι τε και οπλοις
ασφαλεσι κατακοσμησας τον ωρισμε νον τοπον κατελαβε συνομιλησαι τωι Συμεων.
20 πεμπτη ουν ημερα ην οτε ταυτα εγενετο, ιθʹ του Νοεμβριου μηνος, δʹ δε της
ημερας ωρα. παρεγενετο Συμεων πληθος απειρον επαγομενος, εις πολλας
διηιρημενον παραταξεις, των μεν χρυσασπιδων και χρυσοδορατων, των δε

αργυροασπιδων και αργυροδορατων, των δε πασηι οπλων χροιαι κεκοσμημενων,
παντων πεφραγμενων σι 900 δηρωι, οι μεσον αυτων διειληφοτες τον Συμεων ως
βασιλεα ευφη μουν τηι των Ῥωμαιων φωνηι. παντες δε οι της συγκλητου βου λης
τοις τειχεσιν εφεστωτες εθεωρουν τα δρωμενα. ην ουν ιδειν την ψυχην βασιλικην
τωι οντι και μεγαλοφρονα, και θαυμασαι το του φρονηματος ακαταπληκτον και το
της ανδριας παραστημα, οπως τοσαυτην πολεμιων ορων επιφοραν ου κατεπλαγη και
υπε χωρησεν, αλλ' ωσπερ εις φιλιον χωρων πληθος την ψυχην ουτως ατρεμης
απηιει, μονον ουχι τοις πολεμιοις των υπηκοων διδους αντιλυτρον. 21 πρωτος ουν εν
τηι ρηθεισηι αναβαθραι κατα λαβων τον Συμεων εξεδεχετο. επει δε ομηρα εξ
αμφοτερων ελη φθησαν των μερων, και την αποβαθραν οι Βουλγαροι διηρευνη
σαντο ακριβως, μηπω τις δολος η ενεδρα τυγχανει, κατηλθε Συμεων του ιππου και
προς τον βασιλεα εισηλθεν. ασπασαμενοι δε αλληλους ειρηνης λογους εκινησαν.
ειπειν δε λεγεται τον βα σιλεα προς Συμεων "ακηκοα σε θεοσεβη ανθρωπον οντα και
Χρι στιανον υπαρχειν αληθινον, βλεπω δε τα εργα μηδαμως τοις λο γοις
συμβαινοντα. ιδιον μεν γαρ θεοσεβους ανδρος και Χριστια νου το την ειρηνην
αγαπαν και την αγαπην ασπαζεσθαι, ειπερ ο θεος αγαπη και εστι και λεγεται,
ασεβους δε και απιστου το χαι ρειν σφαγαις και αιμασιν αδικως εκχεομενοις. ει μεν
ουν αληθης Χριστιανος υπαρχεις, καθως πεπληροφορημεθα, στησον ποτε τας
αδικους σφαγας και τας των ανοσιων αιματων εκχυσεις, και 901 σπεισαι μεθ' ημων
Χριστιανων ειρηνην Χριστιανος και αυτος ων και ονομαζομενος, και μη θελε
μολυνεσθαι Χριστιανων δεξιαν αιμασιν ομοπιστων Χριστιανων. ανθρωπος ει και
αυτος θανα τον προσδοκων και αναστασιν και ανταποδοσιν. σημερον υπαρ χεις, και
αυριον εις κονιν διαλυθησηι. εις πυρετος απαν κατα σβεσει το φρυαγμα. τινα ουν
λογον δωσεις τωι θεωι εκει απελθων υπερ των αδικων σφαγων; ποιωι προσωπωι τωι
φοβερωι και δικαιωι ενατενισεις κριτηι; ει πλουτου ερων ταυτα ποιεις, εγω σε κατακο
ρως του επιθυμουμενου εμπλησω· μονον επισχες την δεξιαν σου. ασπασαι την
ειρηνην. αγαπησον την ομονοιαν, ινα και αυτος βιον ζησηις ειρηνικον και
αναιμακτον και απραγμονα, και οι Χρι στιανοι παυσονται ποτε των συμφορων, και
παυσονται τους Χρι στιανους αναιρειν· ου θεμις γαρ αυτοις αιρειν οπλα κατα ομοπι
στων." τοσαυτα ουν ειπων ο βασιλευς εσιγησεν. αιδεσθεις ουν ο Συμεων την τουτου
ταπεινωσιν και τους λογους αυτου κατενευσε την ειρηνην ποιησασθαι. ασπασαμενοι
ουν αλληλους διεχωρισθη σαν, δωροις μεγαλοπρεπεσι του βασιλεως δεξιωσαμενου
τον Συ μεων. 22. Ὃ δε τοτε συμβεβηκε διηγησομαι τεραστιον τι και τοις τα τοιαυτα
συγκρινειν ειδοσι παραδοξον. δυο φασιν αετους των βασιλεων ομιλουντων ανωθεν
αυτων υπερπτηναι κλαγξαι τε και προς αλληλους συμμιξαι, και παραυτικα
διαζευχθηναι αλλη λων, και τον μεν επι την πολιν διελθειν, τον δε επι την Θραικην
902 διαπτηναι. τουτο οι ακριβως τα τοιαυτα σκοπουντες ου καλον εκριναν οιωνον·
ασυμβατους γαρ επι την ειρηνην αμφοτερους δια λυθησεσθαι εφασαν. Συμεων δε το
αυτου στρατοπεδον καταλα βων τοις εαυτου μεγιστασιν την του βασιλεως
απηγγειλε συνεσιν και ταπεινωσιν, εξεθειαζε τε αυτου το ειδος την τε ρωμην και το
ακαταπληκτον του φρονηματος. 23. ∆εκεμβριωι δε μηνι κεʹ εστεψε Ῥωμανος τους
υιους αυτου εν τηι μεγαληι εκκλησιαι, Στεφανον τε και Κωνσταντινον. αλλα και
Θεοφυλακτον ευνουχον υιον αυτου ο πατριαρχης Νικο λαος απεκειρε κληρικον,
χειροτονησας υποδιακονον συγκελλον τε προχειρισαμενος, διελθοντα προτερον εν
τωι των υποδιακονων ταγματι εις τα αγια. 24. Ἀπριλλιωι δε μηνι ιθʹ ετιμησε Ῥωμανος
Ἰωαννην μυστικον και παραδυναστευοντα πατρικιον και ανθυπατον, ωστε δι' αυτο
τουτο φθονον κινηθηναι αυτωι και κατηγορηθηναι αυτον υπο τινων. 25. Μαΐωι δε
μηνι ιεʹ, ινδικτιωνος ιγʹ, τελευται τον βιον ο πατριαρχης Νικολαος, κρατησας εν τηι βʹ
αυτου· αναβασει του πατριαρχειου ετη ιγʹ. και απετεθη το σωμα αυτου εν τηι υπ'
αυτου κτισθεισηι μονηι των Γαλακρηνων. Αυγουστωι δε μηνι πα τριαρχης καθισταται

Στεφανος ο Ἀμασειας μητροπολιτης ευνου χος υπαρχων. 903 26. Ὀκτωβριωι δε μηνι
κατηγορηθεις ο μυστικος Ἰωαννης και παραδυναστευων ως της βασιλειας εφιεμενος
υποθηκηι του πα τρικιου Κοσμα και λογοθετου του δρομου, διδοντος εις γυναικα την
θυγατερα αυτωι. τουτου ενεκεν καταβιβαζεται μεν του πα λατιου, συγχωρειται δε
προερχεσθαι και τωι βασιλει εξυπηρετειν και συν αυτωι το ανηκον διοικειν· στοργην
γαρ οτι πλειστην εκε κτητο προς αυτον ο βασιλευς Ῥωμανος ως εν πασιν αυτον θερα
πευειν δυναμενον, και τελεως τουτον απωσασθαι ουκ ηβουλετο. των κατηγορων
ουν επειγοντων τον βασιλεα και σαφη αποδεικνυν των τα κατηγορημενα, ερευνησας
ο βασιλευς και αληθη ταυτα ειναι μαθων εμελλε τουτον κατασχων ανεταζειν. ο δε
τουτο προ γνους χρηται φυγηι, και την Μονοκαστανον λεγομενην καταλαβων
αποκειρεται μοναχος. πεφευγε δε και Κωνσταντινος ο του Βοΐλα ο της τραπεζης,
οικειος και φιλος ων αυτωι, και τον Ὄλυμπον καταλαβων το μοναχικον και αυτος
σχημα ενδυεται· εδεδοικει γαρ και αυτος ατε συμμυστης υπαρχων του μυστικου και
των απορρη των αυτου κοινωνος. τον δε πατρικιον Κοσμαν εν τωι ωρολογιωι του
παλατιου τυψας ο βασιλευς διεδεξατο. προβαλλεται δε αντι του μυστικου Ἰωαννου
Θεοφανην παραδυναστευοντα. 27. Ἐγενετο δε τηνικαυτα και σεισμος φοβερος εν τωι
των Θραικησιων θεματι, και χασμα γης μεγα καταπληκτικον, ωστε πολλα χωρια και
εκκλησιας καταποθηναι. 904 28. Μαΐωι δε μηνι κζʹ, ινδικτιωνος ιεʹ, Συμεων ο αρχων
Βουλγαριας ετελευτησεν, Πετρον υιον αυτου προβαλομενος αρ χοντα, ον εκ της
δευτερας αυτου εσχε γυναικος, της αδελφης Γεωργιου του Σουρσουβουλη, ον και
επιτροπον τοις εαυτου παισιν ο Συμεων καταλελοιπεν. Μιχαηλ δε εκ της προτερας
αυτου γενομενον γυναικος απεκειρε μοναχον. Ἰωαννης δε και Βενια μιν οι του
Πετρου αδελφοι ετι στοληι εκοσμουντο Βουλγαρικηι. 29 τα κυκλωι ουν εθνη την του
Συμεων μαθοντες τελευτην, οι τε Χρωβατοι και οι λοιποι, εκστρατευειν κατα
Βουλγαρων εβουλοντο. λιμου δε συν ακρισι το Βουλγαρικον εθνος ισχυρως
εκπιεζοντος, εδεδιεσαν μεν και των αλλων εθνων την εφοδον, εδε διεσαν δε πλεον
και την των Ῥωμαιων επελευσιν. βουλην ουν ποιησαμενοι κατα Ῥωμαιων
εκστρατευουσιν, και εν Μακεδονιαι καταλαμβανουσιν. φοβον ουν ως εικος τοις
Ῥωμαιοις εμποιη σοντες, επειτα μαθοντες οτι μελλει κατ' αυτων εκστρατευειν ο
βασιλευς, αποστελλουσι Πετρος τε και Γεωργιος κρυφιως τινα μοναχον Καλοκυριν
ονομαζομενον, τωι γενει Ἀρμενιακον, χρυσο βουλλιον επιφερομενον. διηγορευε δε
τα εν αυτωι ως την μετα Ῥωμαιων ειρηνην ασπαζονται και προθυμοι ταυτηι
συνθεσθαι εισιν, ου μονον δε αλλ', ει γε βουλονται, και γαμικον ποιησαι
συναλλαγμα. 30 τον τοιουτον ουν μοναχον ο βασιλευς απο δεξαμενος ασμενεστατα,
παρευθυ απεστειλε μετα δρομωνος εν 905 Μεσημβριαι τον μοναχον Θεοδοσιον τον
Ἀβουκην και Κωνσταντι νον βασιλικον κληρικον τον Ῥοδιον, τα εις ειρηνην
συλλαλησαι τοις Βουλγαροις. οι δε παραγενομενοι και τα εικοτα συλλαλη σαντες
εξηλθον αμα Στεφανωι Βουλγαρωι δια ξηρας. οπισθεν δε αυτων κατελαβε και
Γεωργιος ο Σουρσουβουλος. και παραγενο μενοι εν Κωνσταντινουπολει την ειρηνην
εποιησαντο, και συναλ λαγμα μετα του βασιλεως ποιησαι ηιτησαντο. θεασαμενοι δε
την θυγατερα Χριστοφορου Μαριαν και μεγαλως επ' αυτηι αρεσθεν τες εγραψαν τωι
Πετρωι δια ταχους παραγενεσθαι, συμφωνα ποιη σαντες προτερον περι της γεγονυιας
ειρηνης. 31 απεσταλη δε Νικητας μαγιστρος ο συμπενθερος Ῥωμανου βασιλεως
υπαντησαι και αγαγειν Πετρον μεχρι της πολεως. του Βουλγαρου ουν Πε τρου
καταλαβοντος, τριηρους ο βασιλευς Ῥωμανος επιβας εν Βλα χερναις παρεγενετο και
τον Πετρον ως αυτον αφικομενον εθεα σατο τε και κατησπασατο. επει δε αλληλοις
τα εικοτα συνωμι λησαν, υπογραφονται τα τε συμφωνα της ειρηνης και τα γαμικα
συναλλαγματα, μεσολαβουντος εν τουτοις και συνεχως διευθε τουντος τα μεταξυ
Ῥωμαιων τε και Βουλγαρων του πρωτοβεστια ριου Θεοφανους. 32 ογδοηι δε του
Ὀκτωβριου μηνος εξηλθεν ο πατριαρχης Στεφανος αμα Θεοφανει πρωτοβεστιαριωι

και Μα ριαι τηι του Χριστοφορου θυγατρι και πασηι τηι συγκλητωι εις τον ναον της
υπεραγιας θεοτοκου τον της Πηγης, και ευλογησαν Πε τρον τε και Μαριαν, και τους
νυμφικους στεφανους ταις αυτων 906 επεθηκαν κεφαλαις, παρανυμφευοντος
Θεοφανους πρωτοβεστια ριου και Γεωργιου Σουρσουβουλου. λαμπρας δε και
πολυτελους γεγονυιας τραπεζης, και παντων των ειθισμενων τοις γαμοις φαι δρως
επιτελεσθεντων, εισηλθεν Θεοφανης πρωτοβεστιαριος αμα Μαριαι τηι θυγατρι του
βασιλεως Χριστοφορου εν τηι πολει. τηι δʹ δε του γαμου ημεραι εποιησεν ο βασιλευς
Ῥωμανος ευωχιαν λαμπραν εν τηι των Πηγων αποβαθραι του βασιλικου δρομωνος,
περικοσμησας αυτην υφασμασι σηρικοις. ενθα συνειστιαθη Ῥω μανος ο βασιλευς
Πετρωι Βουλγαρωι αμα Κωνσταντινωι γαμβρωι και Χριστοφορωι υιωι. 33 των δε
Βουλγαρων ενστασιν ου μικραν ποιησαμενων προτερον ευφημισθηναι
Χριστοφορον, ειθ' ουτως Κωνσταντινον, υπειξε τηι ενστασει τουτων ο βασιλευς Ῥω
μανος, και γεγονεν οπερ ηιτησαντο. 34. Ἐπειδη δε παντα τα επι τοις γαμοις
συνετελεσθησαν, εμελλε δε Μαρια ηδη την προς Βουλγαριαν συν τωι ανδρι αυτης
Πετρωι οδον οδευειν, οι ταυτης γονεις μεχρι του Ἑβδομου συνεξηλθον αυτηι αμα
Θεοφανει πρωτοβεστιαριωι, και συνεστιαθεν τες εκεισε Πετρωι, επειδη εμελλεν
απαιρειν, περιχυθεντες τηι θυ γατρι και πολλα καταχεαντες δακρυα και οσα εικος επι
στερησει σπλαγχνου περιποθητου, τον τε αυτων γαμβρον ασπασαμενοι και ταυτην
ταις αυτου χερσι παραθεμενοι εν τοις βασιλειοις υπεστρε ψαν. Μαρια δε
Βουλγαρικαις παραδοθεισα χερσι την επι Βουλ γαριαν απηιει, χαιρουσα τε αμα και
λυπουμενη, λυπουμενη μεν 907 εφ' οις γονεων φιλτατων εστερηται και βασιλειων
οικων και συνη θειας των γενει προσοικουντων, χαιρουσα δε ως βασιλει προσηρ
μοσθη ανδρι και δεσποινα Βουλγαρων προσηγορευθη. απηιει τοι νυν πλουτον
επικομιζομενη λαμπρον και παντοδαπη και σκευην αναριθμητον. 35. Τοτε δε και
πρεσβεις προς τον βασιλεα Ῥωμανον εκ της Μελιτηνης παρεγενοντο, ειρηνικας
σπονδας επι το ποιησαι πακτα παρεχοντες. μετ' ου πολυ δε και Ἀποχαψ ο του Ἄμερ
εγγονος, αμηρας ων Μελιτηνης, και ο Ἀποσαλαθ στρατηγος, ευγενεστατος και
πλουσιος ων, εκ Μελιτηνης παρεγενοντο. απο δεχθεντες ουν μεγαλως μετα της
προσηκουσης τιμης παρα Ῥω μανου και συμφωνα ειρηνης ποιησαντες υπεστρεψαν
εις τα ιδια. εκτοτε δε συνεξεστρατευον τοις Ῥωμαιοις κατα των ομοφυλων
Ἀγαρηνων, εν τε τοις επινικιοις συνεισηρχοντο τοις Ῥωμαιοις εν τηι πολει,
αιχμαλωτους αγοντες Ἀγαρηνους· οπερ ην θαυμαστον και παραδοξον δειγμα της
των αθεων Ἀγαρηνων δυστυχιας. τε λευτησαντος δε του Ἀποχαψ, ανδρος φρονιμου
και συνετου και δυνατου, διελυσαν την ειρηνην οι την Μελιτηνην κατοικουντες.
εκστρατευουσιν ουν κατ' αυτων παλιν ο τε δομεστικος των σχολων Ἰωαννης ο
Κροκοας μετα των θεματων και των ταγματων και ο Μηλιας μετα των Ἀρμενιων,
και πολλας προνομας καθ' εκαστην ποιουμενοι, και ταις συνεχεσιν επιδρομαις
αιχμαλωτιζοντες του 908 τους και ληΐζοντες, εις τοσαυτην στενωσιν την Μελιτηνην
περιε στησαν ωστε αυτην συντομωτατα εκπορθησαι και εως εδαφους καταστρεψαι,
ου μονον δε ταυτην αλλα και τας ομορους αυτηι πολεις και χωρας πολυφορους τε
ουσας και πιοτατας και αλλας πολλας παρεχειν προσοδους. ταυτην ουν την
Μελιτηνην εις κου ρατωριαν αποκαταστησας ο βασιλευς πολλας χιλιαδας χρυσιου
και αργυριου εκειθεν δασμοφορεισθαι ετησιως πεποιηκεν. 36. Κατηγορηθη δε
Νικητας μαγιστρος και πενθερος Χριστοφορου βασιλεως ως υποτιθεμενος αυτωι
κατα του ιδιου γενεσθαι πατρος και της βασιλειας αυτον εξεωσαι. τουτον ουν
εξαγαγοντες της πολεως απεκειραν μοναχον, υπερορισαντες εν τωι αυτου
προαστειωι. 37. Μηνι δε Ἰουλιωι ιηʹ, ινδικτιωνος ʹ, Στεφανος ο πα τριαρχης τελευται,
ποιησας ετη βʹ και μηνας ιαʹ. ∆εκεμβριωι δε μηνι ιδʹ αγουσι Τρυφωνα μοναχον εν τωι
Ὀψικιωι μοναζοντα, επ' ευλαβειαι και αγιοτητι μαρτυρουμενον, και χειροτονουσι
πατριαρ χην επι χρονωι ρητωι, μεχρις αν εις μετρον ηλικιας φθασηι Θεοφυ λακτος ο

του βασιλεως Ῥωμανου υιος, ον εμελλον πατριαρχην χειροτονειν
Κωνσταντινουπολεως. 38. Εικαδι δε πεμπτηι του αυτου μηνος χειμων αφορητος
γεγονεν, ωστε κρυσταλλωθηναι την γην επι ημερας ρκʹ. οθεν και γεγονε μεγας λιμος
τους πωποτε γενομενους υπερβαλλομενος, 909 και θανατος εκ τουδε πολυς, ως μη
δυνασθαι τους ζωντας εκκο μιζειν τους τεθνεωτας. ο δε βασιλευς Ῥωμανος την
απορρητον εκεινην βιαν κατανοησας, αξιαν της αυτου συμπαθους και ελεη μονος
φυσεως προνοιαν εποιησατο, πολλαις ελεημοσυναις την εκ του λιμου
παραμυθησαμενος ενδειαν· ανεφραξε τε θυρισι και σανιδωμασι τας των εμβολων
στοας, ως μη την χιονα και το ψυχος εκειθεν επεισιεναι τοις πενησι. τοτε και τας
λεγομενας αρκλας εν πασι κατεσκευασε τοις εμβολοις, αργυρον τε κατα μηνα τοις εν
ταυταις κατακειμενοις πενησι διδοσθαι διεταξατο, και τα μηνιαια τριμισια εν ταις
εκκλησιαις, αργυρου εγκεχαραγμενου χιλιαδας ιβʹ. ου μονα δε ταυτα η συμπαθης
εκεινη ψυχη διετυ πωσατο των πενητων προνοουμενη, αλλα και καθ' ημεραν τρεις
αυτωι συνεσθιειν πενητας διεταξατο, οι και ανα εν ελαμβανον νο μισμα. τετραδι δε
και παρασκευηι τρεις πενητες μοναχοι συνη σθιον, το τετυπωμενον λαμβανοντες
νομισμα εκαστος. οπερ δε εν τοις μοναστηριοις ειωθει γινεσθαι, ωστε εν τωι καιρωι
της εστια σεως αναγνωσιν γινεσθαι, τουτο και αυτος εποιει, διπλην εαυτωι και τοις
δαιτυμοσι την τραπεζαν παρατιθεις, ωστε το μεν σωμα τρεφεσθαι τηι συνηθει τροφηι,
την δε ψυχην τηι καταλληλωι των λογων επεντρυφαν ηδονηι, οις εκεινος επιμελως
προσεχων τον νουν κατενυσσετο την ψυχην και πολλας δακρυων ηφιει πηγας. 910
39. Την δε πιστιν ην εκεκτητο προς παντας μεν μονα χους, μαλιστα δε τους επι
αγιωσυνηι διαβοητους και ευλαβειαι, τις αν διηγησαιτο; ουκ εθεασατο γαρ ποτε
μοναχον αρετης αντε χομενον, ωι τινι τας εαυτου πραξεις συν πολλοις ουκ
εξηγορευσε δακρυσιν. πιστοτατος δε ων και ορθοδοξοτατος πασας τας της πολεως
εκκλησιας πεπλοις διαφανεσι και φωταγωγιαις λαμπραις κατεκοσμει και
κατεφαιδρυνεν. αλλα και τοις εν τοις ορεσι μο ναχοις, τωι τε Ὀλυμπωι και τωι Κυμηναι
και τηι Χρυσηι κατονομα ζομενηι πετραι και τωι του Βαραχεος ορει, ου διελειπεν
ετησιους ρογας εξαποστελλειν, και φροντιζων τουτων και προνοουμενος, και τους
ονομαστους επι πραξει και θεωριαι μετακαλουμενος ως αυτον, και των ευχων αυτων
τας ευλογιας τρυγων. ου μονον δε αλλα και τοις δια τον θεον εγκλειστοις και
εαυτους εν στενωτατοις οικοις καθειρξασι και πασι τοις μοναστηριοις τας ετησιους
ρογας, ας διετυπωσεν, ου διελειπεν επιχορηγων. ταυτα ως εκ πολλων ολιγα των
απειρων αυτου κατορθωματων και ελεημοσυνων διεξηλ θομεν. 40. Πετρωι δε τωι
Βουλγαρωι επεθετο Ἰωαννης ο αδελφος αυτου μετα και ετερων μεγιστανων του
Συμεων· και φωραθεντων αυτων ο μεν Ἰωαννης τυπτεται και εγκλειεται φυλακηι, οι
δε λοιποι τιμωριαις ου ταις τυχουσαις υποβαλλονται. ταυτα δηλα ποιη σαντος
Πετρου τωι βασιλει Ῥωμανωι, απεστειλεν ο βασιλευς τον 911 μοναχον Ἰωαννην, ος
εγεγονει ραικτωρ, προφασει μεν ως ποιη σασθαι αλλαγιον των κρατουμενων
αιχμαλωτων, τηι δε αληθειαι κατασχειν Ἰωαννην και εν Κωνσταντινουπολει αγαγειν.
εισελθων γαρ αμα τωι Ἰωαννηι εν πλοιωι απο Μεσημβριας ηλθεν εν τηι πολει· και μετ'
ου πολυ τουτου το μοναχικον σχημα απορριψαν τος και γυναικα επιζητησαντος,
δεδωκεν αυτωι ο βασιλευς οικον και κτηματα παμπολλα και γυναικα εκ της αυτου
πατριδος της των Ἀρμενιακων ορμωμενην, γαμον τε λαμπρον εν τηι του Και σαρος
οικιαι πεποιηκεν, Χριστοφορου βασιλεως και Ἰωαννου μο ναχου, του γεγονοτος
ραικτορος, παρανυμφευσαντων. 41. Μαρτιωι δε μηνι ημεραι βʹ κοσμητης επεσεν εν τωι
φορωι εκ των στοιχηδον ισταμενων εκεισε κιοσιν επικειμενων, και απεκτεινεν
ανδρας ʹ. γεγονε δε και εμπρησμος μεγας και φοβε ρος εις τον του φορου εμβολον,
πλησιον του ναου της υπεραγιας θεοτοκου, ωστε κατακαηναι τα τε κηροπωλεια και
τα γουναρια του φορου μεχρι των Ψιχων. 42. Ἐτελευτησε δε Χριστοφορος ο
βασιλευς μηνος Αυ γουστου, ινδικτιωνος δʹ, πολλα κοψαμενου αυτον του πατρος, ως

ηδη εις γηρας αυτου εληλακοτος και των υιων αυτου ετι νη πιων οντων. και ετεθη
το λειψανον αυτου εν τηι ρηθεισηι μονηι του πατρος αυτου. 43. Κατηγαγον δε και
Τρυφωνα πατριαρχην Αυγουστωι 912 μηνι, τον ρητον χρονον τελεσαντα,
ινδικτιωνος γʹ. και απελθων εν τηι ιδιαι μονηι τελευτηι, χηρευσασης της εκκλησιας
χρονον ενα και μηνας εʹ δια το της ηλικιας ατελες Θεοφυλακτου υιου Ῥω μανου
βασιλεως· αυτον γαρ, ως ειρηται, εμελλε πατριαρχην αποκαθισταν. 44. Βασιλειος δε
τις Μακεδων πλανος, Κωνσταντινον ∆ουκα εαυτον ειναι επιφημισας, πολλους μεθ'
εαυτου συνεπη γετο. ουτος κρατηθεις υπο Ἐλεφαντινου τουρμαρχου εκ του Ὀψικιου
οντος ηχθη εν Κωνσταντινουπολει, και υπο του επαρχου της μιας αλλοτριουται
χειρος. ειτα καιρου λαβομενος καταλαμ βανει παλιν το Ὀψικιον, και χειρα χαλκην
αντι της κοπεισης προσαρμοσαμενος και σπαθην υπερμεγεθη κατασκευασαμενος
ᾤχετο πλανων αυθις των αγυρτευοντων πολλους, ως αυτος ειη Κωνσταντινος ο του
∆ουκος· ους και συνεφελκομενος μεγαλην κατα Ῥωμανιας ανταρσιαν κινει. και
φρουριον κατασχων ο Πλατεια πετρα κατονομαζεται, παν ειδος εδωδιμων εν τουτωι
απεθετο· αφ' ου εξορμων ελεηλατει και τους παρατυχοντας προε νομευεν.
αποστειλας ουν ο βασιλευς στρατον κατ' αυτου αυτον τε συνελαβεν και τους συν
αυτωι. ον και αγαγοντες εν τηι πολει ανεκριναν τε και πολλας πληγας επετιθεσαν,
του τους στασιωτας, ει τινες ειεν, ειπειν. ο δε πολλους των εν τελει εσυκοφαντει ψευ
δως ως συνοντας αυτωι. μηδεν δε αληθη κατ' αυτων λεγειν εξελεγχθεις εν τοις
Ἀμαστριανου πυρος παραναλωμα γινεται. 913 45. Χειροτονειται δε πατριαρχης ο
πολλακις ρηθεις του βασιλεως υιος Θεοφυλακτος, Φεβρουαριου βʹ, ινδικτιωνος ʹ,
τοποτηρητων εκ Ῥωμης ελθοντων και τομον συνοδικον επιφερο μενων περι της
αυτου χειροτονιας διαγορευοντα· οι και τωι πα τριαρχικωι θρονωι τουτον ενιδρυσαν.
46. Ἡ δε ειρημενη του βασιλεως Ῥωμανου εγγονη Μαρια, η γυνη Πετρου βασιλεως
Βουλγαριας, εν τηι πολει εισηλθε του τον ιδιον πατερα και τον παππον αυτης
επισκεψασθαι. τε λευταιον δε μετα παιδων εισηλθε τριων, ηδη του πατρος αυτης
Χριστοφορου τελευτησαντος. πλουτον ουν παρα του παππου λα βουσα πολυν και
εντιμον εντιμως υπεστρεψε. 47. Ῥωμανος δε ο βασιλευς τωι υιωι Στεφανωι γυναικα
ηγαγετο, θυγατερα ουσαν Γαβριηλιου, εγγονην δε Κατακυλα, Ἄνναν ονοματι. αμα δε
τωι νυμφικωι στεφανωι και ο της βασι λειας αυτωι στεφανος επετεθη. 48. Ἐγενετο δε
εκστρατεια πρωτη των Τουρκων κατα Ῥωμαιων ινδικτιωνος ζʹ, Ἀπριλλιωι μηνι· οι
και καταδραμοντες μεχρι της πολεως εληΐσαντο πασαν Θραικωιαν ψυχην. απεσταλη
ουν ο πατρικιος Θεοφανης ο πρωτοβεστιαριος και παραδυναστευων μετ' αυτων
ποιησαι αλλαγιον, ος και θαυμασιως και συνετως 914 αυτους μετελθων οσαπερ
ηβουλετο κατεπραξατο, πολλα παρ' αυ των επι τηι φρονησει και ευβουλιαι επαινεθεις
τε και θαυμασθεις· οτε και το μεγαλοψυχον αυτου και φιλανθρωπον ο βασιλευς Ῥω
μανος επεδειξατο, μηδενος φεισαμενος χρηματος προς την των αιχμαλωτων
αναρρυσιν. 49. Ἠγαγετο δε γυναικα ο βασιλευς Ῥωμανος τωι τελευταιωι αυτου υιωι
Κωνσταντινωι εκ γενους των Ἀρμενιακων, τουνομα Ἑλενην, του πατρικιου
Ἀδριανου θυγατερα· ης και τελευτησασης Φεβρουαριωι μηνι, ινδικτιωνος βʹ, ετεραν
τουτωι συνεζευξε. 50. Ἰουνιωι δε μηνι ιαʹ, ινδικτιωνος ιεʹ, κατεπλευσαν οι Ῥως κατα
Κωνσταντινουπολεως μετα πλοιων χιλιαδων δεκα. απε σταλη δε κατ' αυτων μετα
τριηρων και δρομωνων, οσα και ετυχον εν τηι πολει, ο πατρικιος Θεοφανης ο
παραδυναστευων και πρω τοβεστιαριος· και τον τε στολον προευτρεπισας τε και
ετοιμασα μενος, και νηστειαι και δακρυσιν εαυτον κατοχυρωσας ως μαλιστα, τους
Ῥως προσεδεχετο, καταναυμαχησαι αυτους μελλων. επει δε εκεινοι κατελαβον και
πλησιον του Φαρου εγενοντο, ουτος προς τωι του Ευξεινου ποντου στοματι
παρεδρευων εν τωι Ἱερωι λεγομενωι αθροον τουτοις επεθετο. και δη πρωτος τωι
οικειωι δρομωνι διεκ πλευσας την τε συνταξιν των Ῥωσιακων πλοιων διελυσεν και
τωι 915 εσκευασμενωι πυρι πλειστα κατεφλεξεν, τα δε λοιπα ετρεψατο εις φυγην, ως

ακολουθως και οι λοιποι δρομωνες και αι τριηρεις επεκδραμουσαι τελειαν
ειργασαντο την τροπην, και πολλα μεν πλοια κατεδυσαν αυτανδρα, πολλους δε
κατετρωσαν, πλειστους δε ζωντας συνελαβον. οι περιλειφθεντες ουν εις το της
ανατολης μερος εις τα Σγωρα λεγομενα καταπλεουσιν. απεσταλη δε τοτε και Βαρδας
ο Φωκας δια γης μετα ιππεων εγκριτων παρατρεχειν αυτους. και δη τουτων
συνταγμα ικανον αποστειλαντων προς τα της Βιθυνιας μερη ωστε τα προς τροφην
και την αλλην χρειαν αυτοις πορισασθαι, περιτυχων τωι τοιουτωι συνταγματι ο
ειρημε νος Βαρδας ο Φωκας κακως τουτους διεθηκεν, τρεψαμενος και κατασφαξας
αυτους. κατηλθε δε τηνικαυτα και Ἰωαννης μαγι στρος και δομεστικος των σχολων
ο Κροκοας μετα παντος του της ανατολης στρατευματος, και τουτων πολλους
διεφθειρεν, απο σπαδας τηιδε κακεισε καταλαμβανων, ωστε συσταλεντας αυτους δεει
της αυτου επιθεσεως μενειν αθροως επι τα οικεια πλοια και μηδαμου διατρεχειν
κατατολμαν. 51 πολλα δε και μεγιστα κακα ουτοι διεπραξαντο προ του το Ῥωμαικον
στρατευμα κατελ θειν. το τε γαρ Στενον λεγομενον απαν ενεπρησαν, και ους συνε
λαμβανον αιχμαλωτους τους μεν ανεσταυρουν, τους δε τηι γηι προσεπατταλευον,
τους δε ωσπερ σκοπους ιστωντες βελεσι κατετο 916 ξευον· οσους δε του ιερατικου
κληρου συνελαμβανον, οπισθεν τας χειρας δεσμουντες ηλους σιδηρους κατα μεσης
της κεφαλης αυτων κατεπηγνυον· πολλους τε αγιους ναους τωι πυρι παραδεδωκασι.
χειμωνος δε ηδη ενισταμενου, και τροφης απορουντες, το τε επελθον στρατευμα
δεδιοτες τας τε ναυμαχουντας τριηρεις, εβου λευσαντο τα οικεια καταλαβειν. και δη
λαθειν τον στολον σπου δαζοντες, Σεπτεμβριωι μηνι, ιεʹ ινδικτιωνος αντιπλευσαι
ωρμη κοτες επι τα Θραικωια μερη παρα Θεοφανους πατρικιου υπηντη θησαν· ου γαρ
ελαθον την αυτου εγρηγορωτατην και γενναιαν ψυχην. ευθυς ουν δευτερα
ναυμαχια συναπτεται, και πλειστα πλοια εποντωσεν και πολλους τουτων
απεκτεινεν ο ειρημενος ανηρ. ολιγοι δε μετα των πλοιων περισωθεντες και εν τηι της
Κοιλης περιπεσοντες ακτηι νυκτος επελθουσης εφυγον. Θεοφανης δε ο πατρικιος
μετα νικης λαμπρας και των μεγιστων υπεστρεψεν τρο παιων, και εντιμως και
μεγαλοπρεπως υπεδεχθη και παρακοιμω μενος ετιμηθη. 52. Ἐπει δε ο ρηθεις
Ἰωαννης μαγιστρος ο Κροκοας αριστος τις εγενετο τα πολεμικα, πολλα τε και
μεγαλα ανεστησε τρο παια, και τα Ῥωμαικα επλατυνεν ορια, πλειστας τε πολεις επορ
θησεν των Ἀγαρηνων· δια δε το περιφανες της του ανδρος αρε της ηβουληθη ο
βασιλευς Ῥωμανος εις τον εαυτου εγγονον Ῥω 917 μανον, τον εκ του Κωνσταντινου
του υιου αυτου, την τουτου θυγατερα αναλαβειν. φθονου δε αυτωι της τοιαυτης
ενεκεν υπο θεσεως παρα των λοιπων βασιλεων κινηθεντος εκπιπτει της αρχης,
δομεστικος δε αντικαθισταται ο πατρικιος Πανθηριος, συγγενης ων του βασιλεως
Ῥωμανου. 53. Ἰνδικτιωνος αʹ, Ἀπριλλιωι μηνι, επηλθον παλιν οι Τουρκοι μετα
πλειστης δυναμεως. ο δε πατρικιος Θεοφανης ο παρακοιμωμενος εξελθων σπονδας
ειρηνικας εποιησε μετ' αυτων, ομηρους των εμφανων αναλαβομενος· εξ ου και
συνεβη επι χρο νοις εʹ την ειρηνην διαφυλαχθηναι. 54. ∆ευτερας δε ινδικτιωνος ο
βασιλευς Ῥωμανος Πασχα λιον πρωτοσπαθαριον και στρατηγον Λογγιβαρδιας προς
τον ρηγα Φραγγιας Ουγουνα εξαπεστειλε, την αυτου θυγατερα επιζητων εις νυμφην
Ῥωμανωι τωι υιωι του γαμβρου αυτου Κωνσταντινου· ην και αναλαβων ο ειρημενος
Πασχαλιος μετα πλουτου πολλου εν τηι πολει ανηγαγεν. γεγονε δε ο γαμος
Σεπτεμβριωι μηνι ινδικτιω νος γʹ. ζησασα ετη εʹ ετελευτησεν εν ταις ημεραις της
αυτοκρα τοριας Κωνσταντινου του αυτης πενθερου. 55. Ἀνεμου δε βιαιου σφοδρα
καταπνευσαντος ∆εκεμ 918 βριωι μηνι, οι λεγομενοι εν τωι ιππικωι δημοι κατεπεσον,
οι απεναν τιας του βασιλικου θρονου ετυγχανον, και συνετριψαν τα τε υπο κατωθεν
αυτων βαθρα και τα στηθεα λεγομενα. χρονου δε περι κυκλευσαντος τωι αυτωι μηνι
τον βασιλεα Ῥωμανον οι υιοι αυτου του παλατιου κατηγαγον. 56. Της δε πολεως
Ἐδεσης, εν ηι το του Χριστου τιμιον εκμαγειον απεκειτο, παρα του Ῥωμαικου

πολιορκουμενης στρα τευματος και εις αναγκην μεγιστην περιισταμενης,
απεστειλαν οι ταυτης οικητορες προς τον βασιλεα Ῥωμανον διαπρεσβευομενοι την
πολιορκιαν λυθηναι, το του Χριστου αγιον εκμαγειον παρε χειν επαγγειλαμενοι.
υπερ της τοιαυτης δε χαριτος δεσμιους ηιτη σαντο των εμφανων απολαβειν,
χρυσοβουλλα τε λαβειν ωστε την τουτων χωραν μηκετι παρα του Ῥωμαιων στρατου
ληΐζεσθαι· ο δη και γεγονεν. του δε αγιου εκμαγειου αποσταλεντος και ηδη τηι
Κωνσταντινουπολει πλησιασαντος, Θεοφανης ο πατρικιος και πα ρακοιμωμενος εν
τωι ποταμωι Σαγγαρωι εξελθων υπηντησεν αυτωι μετα φωταγωγιας και της δεουσης
τιμης και υμνωιδιας. και τηι ιεʹ του Αυγουστου μηνος συν αυτωι εν τηι πολει εισηλθον,
του βα σιλεως εν Βλαχερναις οντος κακει αυτο προσκυνησαντος. τηι δε επαυριον
εξηλθον εν τηι Χρυσηι πορτηι οι τε του βασιλεως δυο υιοι Στεφανος τε και
Κωνσταντινος και ο γαμβρος αυτου Κωνσταντινος 919 συν τωι πατριαρχηι
Θεοφυλακτωι· και μετα της δεουσης τουτο ανα λαβοντες τιμης, της συγκλητου πασης
προπορευομενης και φωτα γωγιας μεγιστης προαγουσης, μεχρι του αγιου ναου της
αγιας του θεου σοφιας πεζηι διεκομισαν, και προσκυνηθεν εκεισε εν τωι πα λατιωι
ανηγαγον. 57. Ἐν ταυταις δη ταις ημεραις Ἀρμενιον τι τερας τηι πολει επεδημησεν,
παιδες συμφυεις αρρενες εκ μιας προελθοντες γαστρος, σωοι μεν και αρτιοι παντα τα
μελη του σωματος, απο δε του στοματος της γαστρος και μεχρι των υπογαστριων
συμπε φυκοτες και αλληλοις υπαρχοντες αντιπροσωποι. οι επι πλειστον τηι πολει
ενδιατριψαντες, και υπο παντων ως εξαισιον τι τερας ορωμενοι, της πολεως ως
πονηρος τις οιωνος εξηλαθησαν. επι δε της μονοκρατοριας Κωνσταντινου παλιν
εισηλθοσαν· επει δε ο ετερος αυτων ετεθνηκει, ιατροι τινες εμπειροι το
συγκεκολλημενον μερος διετεμον ευφυως, ελπιδι του τον ετερον ζησεσθαι, ος τρεις
ημερας επιβιους ετελευτησεν. 58. Ὁ δε Ῥωμανος ο βασιλευς, ως ανωτερω ειρηται, εν
πασιν μοναχοις πιστιν εκεκτητο αμετρον, διαφεροντως δε ετιμα και υπερεσεβετο
Σεργιον τον εν μονασταις διαλαμποντα, ος αδελ φος μεν του μαγιστρου υπηρχε
Κοσμα, ανεψιος δε του πατριαρ 920 χου Φωτιου· ον πλεον της σαρκικης
ευσυγγενειας η κατα ψυχην ετιμα ευγενεια. αρετης γαρ εις ακρον και γνωσεως
ηλασεν, ως δυσχερες ειναι διακρινειν ποτερωι μαλλον επλεονεκτει· ουτως εις ακρον
εκατεραν εξησκησεν. επηνθει τε αυτωι προς τοις αλλοις και το της διακρισεως
χαρισμα και το χαριεν του ηθους και το μετριον του φρονηματος. ου γαρ ανεσπα τας
οφρυς ως οι νυν σοφοι, ουδε αλαζων τις εδοκει και υπερηφανος, αλλα τον λογον
μεν ειχε γλυκυτερον μελιτος αποσταζοντα, το ηθος δε παγιον και σταθερον,
ταπεινον δε το φρονημα. τουτον δη τον αοιδιμον αδιαλειπτως μεθ' εαυτου ειχεν ο
βασιλευς, κανονα οντως και σταθμην τον αυτου βιον αει ρυθμιζοντα. ος πολλα
παρηινει τωι βασιλει των παιδων επιμελεισθαι και μη απαιδευτους εαν εις πο νηριαν
εκκλινοντας, μη ποτε αυτος παθοι του Ἠλι, τιμωριαν εκ της των παιδων παρανομιας
εκτισας. 59 επειδη δε του παλατιου τουτον οι παιδες κατηγαγον και εν τηι Πρωτηι
νησωι εξω ρισαν, παλιν τουτον ειχε των συμφορων παραμυθιον και των θλιψεων
ακεσωδυνον φαρμακον. ωι συνην τοτε και Πολυευκτος μοναχος ευλαβεστατος, και
αυτος τα εικοτα παραμυθουμενος· ος του πατριαρχου Θεοφυλακτου τελευτησαντος
πατριαρχης επι του βασιλεως Κωνσταντινου προχειριζεται Κωνσταντινου πολεως.
921 60. Ἐπει δε πολλοις τροποις βουλεται ο θεος σωζειν τον ανθρωπον, συνεχωρησε
και τον βασιλεα Ῥωμανον αδοκητωι περι πεσειν συμφοραι, ινα δι' αυτης
σωφρονισθεις και των οικειων εν συναισθησει παραπτωματων γενομενος σωτηριας
αξιωθηι. συνε χωρησε γαρ επαναστηναι αυτωι τον υιον αυτου Στεφανον, ωσπερ ποτε
Ἀβεσαλων επανεστη τωι οικειωι πατρι τωι ∆αβιδ. συμβου λοις ουν ουτος προς τουτο
χρησαμενος τωι τε απο μοναχων Μα ριανωι και Βασιλειωι τωι πρωτοσπαθαριωι τωι
Πετεινακηι και Μα νουηλ τωι Κουρτικηι, συνειδοτων αυτωι και των αλλων βασιλεων,
τουτον του παλατιου κακως κατηγαγε και εν τηι Πρωτηι νησωι εξο ρισας εκειρε

μοναχον. 1 υπελειφθη ουν αυτοκρατωρ Κων σταντινος ο τουτου γαμβρος· ος
παραυτικα Βαρδαν τον του Φωκα τηι του μαγιστρου αξιαι τιμησας, χρονωι πολλωι την
εν πολε μοις ανδραγαθιαν επιδειξαμενον, δομεστικον των σχολων προχει ριζεται,
ειτα Βασιλειον, ωι επικλην Πετεινακης, πατρικιον και μεγαν εταιρειαρχην. τωι δε του
γενους των Ἀργυρων Μαριανωι τα μοναχικα αποδυσας πατρικιον και κομητα του
σταβλου πεποιη κεν, ωσαυτως και Μανουηλ τον λεγομενον Κουρτικην πατρικιον
και δρουγγαριον της βιγλης· ους τινας τρεις ου μετα πολυν χρο νον η του θεου
δικαια κρισις, ως εις χριστον κυριου παροινησαν τας και χειρας αδικως επιβαλοντας,
της βασιλειας ορεγομενους, μετηλθεν· επι καθοσιωσει γαρ καταληφθεντες εκατερος
αυτων 922 οικτιστωι θανατωι το ζην απερρηξαν. τα δε περι αυτων πλατυ τερα τε και
επεξεργαστικωτερα εν τηι προηγουμενηι εξηγησει εκθη σομαι. 2. Μετα δε μʹ ημερας,
τηι κζʹ του Ἰανουαριου μηνος, υποπτευσας Κωνσταντινος τον τοτε βασιλεα Στεφανον
και Κων σταντινον τον αδελφον αυτου μη ποτε κατ' αυτου τα ομοια πρα ξωνται, και
λογισαμενος, οπερ ην εικος, οτι ει του ιδιου πατρος ουκ εφεισαντο, πως αυτου
φεισονται; εστιασας αυτους, ηδη εν τηι τραπεζηι καθεζομενους, ετι της βρωσεως
ουσης εν τωι στοματι αυτων, ανηρπασαν τουτους οι τε λεγομενοι Τορνικιοι και ο
πατρι κιος Μαριανος και οι λοιποι οι προς τουτο ητοιμασμενοι, και του παλατιου
καταγαγοντες και εν ταις πλησιαζουσαις νησοις αυτους περιορισαντες κληρικους
απεκειραν. 3. Μετ' ολιγον ουν αιτησαμενοι τον ιδιον πατερα θεασα σθαι εν τηι Πρωτηι
νησωι παρεγενοντο, και τουτον εν τωι μοναχικωι σχηματι θεασαμενοι πενθει
κατεσχεθησαν αφορητωι. οις επιδα κρυσας ο πατηρ εφη "υιους εγεννησα και υψωσα,
αυτοι δε με ηθετησαν." ειθ' ουτως εξωρισθησαν, ο μεν Στεφανος εις Προι κονησον,
απο δε Προικονησου εις Ῥοδον, απο δε Ῥοδου εις Μιτυληνην, ο δε Κωνσταντινος εις
Τενεδον, εκειθεν εις Σαμοθραι κην, εν ηι και ανταρσιαν μελετησας παρα των αυτον
φυλασσον 923 των εσφαγη. Μιχαηλ δε τον του Χριστοφορου υιον τα βασιλικα
πεδιλα αφελομενος κληρικον πεποιηκεν. 4. Ὄντος δε του βασιλεως Ῥωμανου εν τηι
νησωι, ο πατριαρχης Θεοφυλακτος και Θεοφανης ο πατρικιος και παρακοιμω μενος
βουλην εβουλευσαντο ωστε παλιν εν τωι παλατιωι τουτον αγαγειν· ην και αυτωι
ανακοινωνησαμενοι και παραπεισαντες τουτον, εκαιροσκοπουν ποτε περας τηι
τοιαυτηι βουληι επιθωσιν. επει δε τα της βουλης εφωραθη και κατεμηνυθη
Κωνσταντινωι βασιλει, τους συνεργους ταυτης ημυνετο· τον μεν γαρ πατρικιον
Θεοφανην εξωρισεν, τον δε πρωτοσπαθαριον και πιγκερνην Γεωργιον και Θωμαν
πριμικηριον δειρας και κουρευσας και μεσον της πολεως θριαμβευσας ουτως
υπεροριαι παρεπεμψε. 5. ∆εκεμβριωι δε μηνι, ινδικτιωνος ʹ, επιβουλην τινες κατα του
βασιλεως Κωνσταντινου εμελετησαν, βουλομενοι τον βασιλεα Στεφανον εν τωι
παλατιωι εκ της νησου αγαγειν. ταυτης ουν μηνυθεισης της επιβουλης Κωνσταντινωι
δια Μιχαηλ του ∆ιαβολινου λεγομενου, τους επιβουλους κρατησας ο βασιλευς των
μεν τας ρινας και τα ωτα απετεμεν, τους δε δαρμωι αφορητωι υπεβαλε, και ονοις
επικαθισας δια μεσης της πολεως εθριαμβευσε και εξοριαι παρεπεμψε. 924 6.
Πεντεκαιδεκατηι Ἰουλιωι μηνι, ινδικτιωνος ʹ, Ῥωμανος ο βασιλευς εν τηι Πρωτηι
νησωι τελευται· και το σωμα αυτου εν τηι πολει διακομισθεν εν τηι αυτου απετεθη
μονηι.


