In sanctum Ephraim
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΣΙΟΝ ΠΑΤΕΡΑ ΗΜΩΝ ΕΦΡΑΙΜ.
Κινει με προς την παρουσαν υποθεσιν η εν τοις θειοις Ευαγγελιοις παραβολη,
η του λυχνου μυστ αγωγια, και την γλωτταν κημωι της αφωνιας λυει δου λευουσαν,
και τας οδους των νοηματων, ως ιππηλα τους τριβους προομαλιζει, και το του λογου
πολυει δεστατον αρμα επι λεωφορον τρεχειν οδον ετοιμαζεται, ωδε πηι διαπρυσιως
βοωσα· Ου καιουσι λυχνον, και τιθεασιν υπο τον μοδιον, αλλ' επι την λυ χνιαν, και
λαμπει πασι τοις εν τηι οικιαι. Και το εκ τουτου εν βαθει νοουμενον επαγει λεγουσα·
Ου τως λαμψατω το φως υμων εμπροσθεν των αν θρωπων, οπως ιδωσι τα καλα εργα
υμων. Ουκ αν υπαιτιον γουν εγκαλυπτεσθαι, και δειλιαιν, εν οις αυ τος ο ∆εσποτης
θαῤρειν παρηγγυησεν; Ὃς οιονει φαιδραν και της ηλιακης λαμπροτεραν αναψας
λαμ παδα, την του προκειμενου θειου Πατρος ημων εις διηγησιν πολιτειαν, ουχ υπο
τον της σιγης κατα κρυπτεσθαι ταυτην βουλεται μοδιον, αλλ' ανω προ κεισθαι επ'
αυτης της Ἐκκλησιαστικης κορυφης, ωστε φαινειν πασι τοις εν τηι κοσμικηι
περιστρεφομε νοις οικιαι· εκ ταυτης τε τους ορωντας δοξαζειν τον Πατερα τον εν
τοις ουρανοις.
Ουκ αρα τον πατρικον ευλαβητεον εκεινου δεσμον, οτι ∆εσποτικος πατειται
θεσμος· αναγκη γαρ εκειθεν των επαινων λαβειν τας αρχας, καν η νυν παραληψις τηι
θεσει κατοπιν των εγκωμιων αφωρισται. Ἐπει δηπερ τωι καλως διακρινειν ειδοτι τα
πραγματα, ου δεσμος εκεινος απλως, απειργων εγκωμιοις καταστε φειν την
ανθρωπινην δοξαν αποστρεφομενον· αλλα δεσμος αδεσμος, και κατοχη ακαθεκτος,
προς το εναντιον τους εραστας συνωθουσα. ∆ι' ων γαρ εκεινος τους ημετερους
εκφυγειν επαινους κατεστοχασατο, δεσμωι την εγχειρησιν αποτειχισας, δια τουτων
ημεις 46.821 τας αφορμας των εγκωμιων λαμβανομεν. Ἕκαστον μεν ουν αυτου
πλεονεκτημα προς αφορμην επαινου τελειου, μαλιστα δε το μη χαιρειν επαινωι.
Ἐβουλετο γαρ ου δοκειν, αλλ' ειναι χρηστος. ∆ι' αυτο τοιγαρουν και μονον, καν
μηδεν ετερον αξιον πεπραχεν επαι νων, εγκωμιαζεσθαι δικαιον, οτι τοσουτον
χαιρειν ειπε τοις εγκωμιοις, ως και δεσμωι σφραγισαι την επ' αυτοις επιτιμησιν.
Ἡμιν δε τουτο πρωτον ανοι γει του λογου το σταδιον, και πληροφορει μη βαινειν
ασκοπως, μηδε κατα κρημνου φερεσθαι, αλλα βασι λικην οδευειν οδον, καλως
αναλογιζομενοις, οτιπερ ει μη αξιον επαινων εαυτον ο θαυμασιος του Θεου συν
εωρα, ουκ αν ευφημειν αυτον απειργε τους θελον τας. Ουδεις γαρ μη θαυμαζομενος,
ετι περιων, επι μεγιστοις πλεονεκτημασι παρεγγυαι τοις μετεπειτα, ληθης πτωματι
την εαυτου μνημην παραφανιζειν. Προς δη τουτοις εστι και τουτο ειπειν· οτι
καθαπερ Παυλος ο ρητωρ της χαριτος, ο νυμφοστολος της Ἐκ-κλησιας, το του
Χριστου στομα, ουκ απωλεσε το κα λεισθαι Ἀποστολος, δια το ειπειν, Ουκ ειμι αξιος
καλεισθαι Ἀποστολος· μαλλον μεν ουν δια τουτο αυτο το μετριοφρονησαι, μειζον
απηνεγκατο κλεος. Ουτω δη και ο μεγας Πατηρ ημων, αναξιον εαυτον επαινων δι'
ευλαβειαν κρινας, αξιος ευρεθησεται κατα το ακολουθον.
Ἐπει ουν ημετερος της Ἐκκλησιας νομος, τους της αρετης ζηλωτας εκ του
ταυτης τα ειδη μετερ χεσθαι στεφανουν οιδε· και τουτων οσοι μαλιστα τωι ταπεινωι
του φρονηματος μετρωι πνευματικως αν υψωθησαν, κατα το του Κυριου εν
Ευαγγελιοις ωδε πως ειρημενον· Ὁ ταπεινων εαυτον υψωθησεται· εξω παντελως
ψογου και σκωμματος και αυτης τυγχανουσι κατακρισεως, οι του παροντος
θεοφορου Πατρος τας αρετας αναγραφοντες, και οιον εις στη λην εμπνουν και
ζωσαν τον εκεινου βιον ημιν ανεγει ροντες. Και των επαγγελθεντων ο σοφος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ακροατης εποψει το αψευδες, κατοπιν του λογου τας ποικιλας αυτου των αρετων
ιδεας αναλεγομενος, ων ημεις καθ απερ ενα τινα χρυσοκολλητον στεφανον,
πολυτιμοις και διαφοροις περιηνθισμενον χρυσουργησαντες λι θοις, τηι νυμφηι
Χριστου Ἐκκλησιαι δωρον ποθουμενον προσκομισομεν· χαιρει γαρ τοις τοιουτοις
φιλοφρο νεισθαι χαρισμασιν, οτε μνημη δικαιων απαντησει ετησιος. Ἐφραιμ δε νυν
εις ευφημιαν περιηγαγε τρεχων ο χρονος· και πως ου περιχαρως το τουτου
μνημοσυνον υποδεξεται; Ἐφραιμ εκεινον, τον εν πασι Χριστιανων περιφε ρομενον
στομασιν. Ἐφραιμ λεγω τον Συρον· ου γαρ το γενος επαισχυνομαι, ου τοις τροποις
εγκαλλωπι ζομαι. Ἐφραιμ, ου εις πασαν την γην το φεγγος του βιου και της θεωριας
εξελαμψεν· ο πασηι τηι υφ' ηλιωι σχεδον γινωσκομενος, παρα τοσουτοις τε αγνοουμε
νος, παρ' οσοις ο μεγας της Ἐκκλησιας φωστηρ Βα 46.824 σιλειος· Ἐφραιμ, ο νοητος
οντως της Ἐκκλησιας Ευφρατης, εξ ου το των πιστων καταρδευομενον πλη ρωμα εις
εκατον αποδιδωσι τον σπορον της πιστεως· Ἐφραιμ, η πολυφορος του Θεου αμπελος,
η δικην βοτρυων γλυκερων καρπους ανθουσα διδασκαλιας, και τους της Ἐκκλησιας
τροφιμους τωι κορωι της θειας αγαπης ευφραινουσα· Ἐφραιμ, ο καλος και πι στος
οικονομος της χαριτος, ο τους λογους των αρε των αναλογως τοις ομοδουλοις
σιτομετρων, και την δεσποτικην οικιαν οικονομουμενος αριστα. Ου το γε νος και την
ενεγκαμενην και προγονων περιφανειαν, και γεννητορων ευκλειαν, και γεννησιν,
και ανατρο φην, και αυξησιν ηλικιας, και σωματικην επιτηδειο τητα, και τυχην, και
τεχνας, και τα λοιπα των εξω λογογραφων ερανιζομενα τοις επαινοις σεμνολογη
ματα, περιττον εις μεσον αγειν υποτοπησαντες· οτι μη τους θειους ανδρας ημεις εκ
των τοιουτων επαι νειν παρειληφαμεν· καν εκ περιουσιας αυτωι καντευ θεν υπαρχει
το αξιεπαινον, εξ ων αυτος εαυτον πε ριφανη βιωι τε και λογωι κατεσκευασεν, εκ
τουτων και ημεις αυτωι τον του λογου στεφανον αναδησωμεν. Των εφ' ημιν γαρ οι
επαινοι, και των αυτεξουσιων τα γερα.
Των απηριθμημενων δε, και ψογοι παραλογοι, και ευφημιαι αναρμοστοι.
Πως γαρ ουτος απο γενους εγκωμιαζεσθαι κατ εδεξατο, ο πασαν κοσμικην ευγενειαν
βδελυξαμενος, και τεκνον Θεου δι' αναληψεως εργων αριστων γενε σθαι
κατασπασαμενος; Ἢ πως απο πατριδος σεμνυ νεσθαι, ο πασαν την γην αλλοτριαν
εαυτου λογιζομε νος, και ως εχθραν την υλικην κτισιν αποστρεφομε νος, δια την εν
ουρανοις αποκειμενην αΐδιον μακα ριοτητα; Πως δε παλιν επι προγονων η
γεννητορων ηδυνθειη ευκλειαι, ο σωματικην απλως καταπατησας προσπαθειαν, και
αυτο το ψυχικον χιτωνιον, ητοι σαρκιον βαρουμενος, ως εμποδων αυτωι προς τους
της αρετης οξυτατους ευρισκομενον δρομους; Πως δε ολως εκ σωματικης αυξησεως
και αναστροφης, η επιτηδειοτητος, η τεχνης, η τινος αλλης καταπτυστου θελησειεν
επαινεισθαι περι τον βιον ασχολιας, ο τρα φεις μεν εκ πρωτης ηλικιας, και αυξηθεις
εν τηι των θειων μελετηι Γραφων, ποτισθεις δε τοις της χαριτος αενναοις οχετοις, και
προς μετρον ηλικιας, αποστολι κως ειπειν, φθασας Χριστου; Ειδοτες ουν ημεις ως ου
χαιρει τοις τοιουτοις ο μεγας Πατηρ ημων μεγα λυνεσθαι, οισπερ οι σωματικοι,
καταγελαστοις επαι νοις, εκ των οικειων αυτον πονων, καν γουν μετριως
πειραθωμεν αποσεμνυναι· ου γαρ εχει φυσιν ο λο γος τοις υπερ δυναμιν
επεκτεινεσθαι. Ὡς αν ουν μητε τον ημετερον ποθον η αφωνια πεδησηι, μητ' αυ παλιν
ξενην τριβον των Πατερων οδευοντες, βασι λικης παρασφαλωμεν οδου, τα
παρεκτριβια διαθεον τες, τωι μετριωι τον λογον φιλοτεχνησομεν. Τι δε τα τουτου, δι'
ων εξυφαναι τον επαινον υπ εθεμεθα; Πραξις και θεωρια, αις ο κατα μερος των
αρετων εσμος επακολουθει, πιστις, ελπις, αγαπη, 46.825 ευσεβεια εις Θεον, μελετη
των θειων Γραφων, αγνι σμος ψυχης και σωματος, δακρυα διηνεκη, ερημικη
διαβιωσις, η εκ τοπου εις τοπον αναχωρησις, φυγη των επιβλαβων, διδασκαλια
αενναος, προσευχη ακα ταπαυστος, νηστεια και αγρυπνια μετρον ουκ εχου σαι,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

χαμευνια και σκληραγωγια λογον υπερβαινου σαι, ακτημοσυνη και ταπεινωσις εις
ακρον ελασασαι, ελεημοσυνη της φυσεως αυτον της ανθρωπινης εξαι ρουσα, ζηλος
ενθεος των κατα της ευσεβειας λυτ τωντων· και, απλως ειπειν, παν ο τι κατα Θεον
οιδε χαρακτηριζειν ανθρωπον.
Τοις τοιουτοις επαινοις ο ημετερος Πατηρ ωραΐζεται, και γινωσκει τα λεγο
μενα, και τα οικεια επισταται προτερηματα, και στεργει τους λογους, ως ωφελειας
προξενους, ουκ αυτωι, αλλ' ημιν· επει και ψιλη τουτου προσηγορια, υποθεσις αρετης
τοις σπουδαιοις καθισταται. Ου γαρ αλλοθεν δεδιδαγμεθα ταυτα, η εξ ων αυτος τα
περι εαυτου λογοις κατεσπειρεν. Ἀφ' ων ημεις ως η επαι νετη μελισσα, εκ πολλων
ανθεων συλλεξαντες τα χρησιμα, το πνευματικον τουτο κηριον κατειργασα μεθα.
Και ου χολανει παντως ημιν δια την εγχειρη σιν, οτι μη δεδιεν ετι τον πονηρον
δαιμονα, δια το και προς αυτωι των αγωνων τωι τελει πολλους υπο σκελισαι, απαξ
και εις τους ακυμαντους των ασωμα των φθασας λιμενας, εξω τυγχανει και ζαλης
και κλυδωνος. ∆ευρο δη ουν, καθ' ενα των απηριθμημε νων μικρον ενδιατριψαντες
τωι λογωι, οιος γεγονεν ο θαυμασιος, και εις οσον μετρον πνευματικης εφθασεν
αναβασεως, τοις συνειλεγμενοις καθυποδειξωμεν. Πιστεως μεν γαρ ειχε λιαν
ορθως, ου ποῤρω που νευων της ευσεβειας· καθως εκ τε των αυτου συγ γραμματων,
εκ τε της περι αυτον υπο της Ἐκκλη σιας παρειληφαμεν δοξης· εξ ισου γαρ
εμυσαττετο την του Σαβελλιου παραλογον συγχυσιν, και την Ἀρειου μανιωδη
διαιρεσιν. Ἵστατο δε των της ευσε-βειας ορων εντος· διαιρων μεν τωι αριθμωι,
συναπτων δε τηι ουσιαι την μιαν και ασυγχυτον και παναγιαν Τριαδα· ως αν μητε
πενιαν θεοτητος Ἰουδαικως ονει-διζοιτο, μητε δημωι Θεων Ἑλληνικως
εκβακχευοιτο· α παθειν οι περι την ακαταληπτον Τριαδα παροινη σαντες
εξελεγχονται. Ἀπολιναριου δε τοσουτον το αλογον απεπεμπετο δογμα, ως πασαν
θεσθαι σπου δην εκ πασης αυτο Χριστιανικης εξεωσαι ψυχης. Ἀλλα μην και των
Ἀνομοιων δια πολλων απο δεικτικων τε και Γραφικων λογων, τα απυλωτα εν
εφραξε στοματα, μεγιστην ασφαλειαν ημιν τα αυτου θεοδιδακτα λιπων λογια.
Νουατου δε ει βουλοιτο τις του θρασυτατου ηττημα κατιδειν, εν τηι δια των λο γων
του Ἐφραιμ παληι το του εναντιου πτωμα βλε πετω, εν ηι τοσουτον ευρησει το περιον
της δυνα μεως του ημετερου ∆ιδασκαλου εν τηι του λογου παραστασει, οσην ανδρος
παγκρατιαστου και παιδος ουκ ευσθενους δι' απαλοτητα.
Ου μονον δε τας κατ' εκεινο καιρου η και προσθεν αναφυεισας υπο του της
κακιας σπορεως ζιζανιωδεις αιρεσεις, τωι ορθωι της πιστεως εξηλεγξε λογωι· αλλα και
τας εις υστερον
46.828 κακως αναθαλησαι μελλουσας προφητικωι βλεμματι
κατιδων, προεξεθερισεν. Και τουτων πληρης των αποδειξεων πασα τουτου
συγγραφη τε και ποιησις. Ουτως ου πωποτε της αληθειας ο της αληθειας υιος
εξεφρονησεν· ελπις δε τουτωι η εις Θεον μονη, εξ οτου αν αποκειμενων ελπιδων τοις
αξιοις αι χαριτες. Το γαρ ψαλμικον δια βιου λογωι τε και πραξει μελετων εφασκεν
Ἐπ' αυτωι ηλπισεν η καρδια μου, και εβοηθηθην. ∆ια τοιουτον ελπισαντος αυτου επι
Κυριον, ελεος αυτον κυκλωσει. Και η εις αυτον πεποιθησις, ορει τουτον Σιων
απεικαζει· αλλα και υψηλοτατου μακαρισμου εντος τον κεκτημενον καθ ιστησι, ως
εστιν εξ αυτων των προφητων καταμα θειν, ∆αβιδ μεν λεγοντος· Μακαριος ανηρ, ου
εστι το ονομα Κυριου ελπις αυτου. Ἱερεμιου δε· Ευλο γημενος ανθρωπος, οστις
πεποιθεν επι τωι Κυριωι, και εσται Κυριος ελπις αυτου· και εσται ως το ξυλον
ευθηνουν παρ' υδατα, και επι ικμαδα βα λει ριζαν αυτου. Και Ἡσαΐου· Κυριος
Βασιλευς ημων, Κυριος Σωτηρ ημων, αυτος σωσει ημας. Ἰδου ο Θεος ο Σωτηρ μου
Κυριος, πεποιθως εσο μαι επ' αυτωι και θαρσησομαι. Του μακαριου δε Παυλου
παραινουντος και λεγοντος· Κατεχομεν την επαγγελιαν της ελπιδος· πιστος γαρ ο
επαγγει λαμενος ημιν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ταυτηι τηι θειαι και αποκειμενηι ελπιδι ειστρεφο μενος, των κοσμικων
απαντων περιεφρονει, και της αιωνιου δοξης εκαστης ιμειρετο. Ἀγαπην δε την εις
Θεον τε και τον πλησιον ουτως ακριβως εφυλαξατο, ως αυτον ειπειν ουτωσι, του
βιου απαιροντα· καλον γαρ αυτα τα ρηματα του θεοφορου Πατρος εις μεσον αγαγειν,
κρειττονα πασης αποδειξεως τυγχανοντα. Ουδαμως, φησιν, εν πασηι τηι ζωηι μου
ελοιδορησα Κυριον, και λογος αφρων ου παρηλθε των χειλεων μου. Ἐν πασηι τηι
ζωηι μου κατηρασαμην ουκ ου δενα, καθ' ολου τε μετ' ουδενος πιστου εμαχησαμην.
Ὦ μακαρια γλωσσα, ητις θαῤρησασα τοιαυτην εῤ ρηξε φωνην, η μονοις τοις αγγελοις
πρεπωδεστατη τυγχανει, δια το αυλον και αστασιαστον της ζωης. Ἡμιν δε τοις τηι
σαρκι δουλευουσι, ξενη και υπερ την φυσιν, και χαλεπον κατορθωθηναι. Και πολλα
μεν καμοις βιους ανερευνων των επ' αρεταις περιβοητων, ουδαμου δε τι τοιουτον
ευροις, οιον επι τωι προκειμενωι Πατρι, εις διηγησιν σημειον καθαρας και
ακηλιδωτου αγαπης. Ει ουν μειζων πα σων των αρετων η αγαπη· ταυτην δε ως ουκ
αλλος τις των Πατερων κατωρθωσεν Ἐφραιμ ο μακαριος· αποληψεται δε εκαστος
κατα τα εργα αυτου· το εκ τουτων αλλοις συμπεραινειν παραχωρησομεν, ινα μη
δοξωμεν παραβαλλειν Πατρασι Πατερας. Ου γαρ συγκρισεως χαριν το ρηθεν
παρειληφαμεν, ως αν δε μονον υπ' οψιν τοις πολλοις παραστησωμεν, ως επ' αυτου
του ακρου εφθασε της πνευματικης των αρετων κλιμακος ο ημετερος, μαλλον δε της
οικου μενης διδασκαλος Ἐφραΐμ. 46.829
Ευσεβειαν δε εν τηι της οντως κτησει σοφιας εμ πορευσαμενος (κατα το εν
Ἰωβ ειρημενον· Ἰδου ευ-σεβεια εστι σοφια) δι' αυτης, ως μικρον ανωθεν
εδηλωσαμεν, της πιστεως αυτου το καθαρον διαγρα φοντες, εις ουρανον μεν τριτον,
κατα Παυλον, ανηλ θεν, αθανατον δε την μνημην και διαρκη την ευ κλειαν παρα τηι
Ἐκκλησιαι πεπλουτηκεν· η μελετη δε τουτωι των θειων Γραφων εκ της ∆αβιδικης
ανηψε λαμπαδος, Ἐν τηι μελετηι μου, φασκοντος, εκκαυ θησεται πυρ. Ἔρως γαρ
αυτον πολησας πνευματι κης θεωριας, εις φλογα μετεωρον τον ποθον ανηγειρε.
Πασαν γαρ Παλαιαν τε και Καινην εκμελετησας Γραφην, και ως ουκ αλλος τις τοις
τοιουτοις θεωρη μασιν εμφιλοχωρησας, ολην ακριβως προς λεξιν ηρμηνευσεν, απο
τε της κοσμογενειας, και μεχρι της τελευταιας της χαριτος βιβλου, τα βαθη των
κεκρυμ μενων εις τουμφανες αγαγων θεωρηματων, λυχνωι κεχρημενος τωι
Πνευματι. Ου μονον δε ταυτης της ημετερας και θεοπνευστου σοφιας ολον τον
πνευματικον κρατηρα εκπεπωκε, και τοις αλλοις μετεδωκεν αλλα και της εξω κοσμι
κης, οση τε περι το κατεγλωττισμενον και ορθον του λογου, οση τε περι το των
νοηματων βαθος, οτι μαλα εξασκησας, οσον μεν χρησιμον προσελαβετο· οσον δ'
ανονητον, απεβαλετο, ζυγωι δικαιοσυνης και πρα ξιν και θεωριαν εμπορευσαμενος.
Ἁγνειαν δε κατ ωρθωσε ψυχης τε και σωματος, οσην η φυσις εχω ρει· μαλλον δε και
υπερ την φυσιν· χαριτος γαρ το δωρον. Ουτε γαρ την ψυχην της κατα τον ορθον
λογον εξεως ενεδιδου παρασφαληναι, αλλ' ην ως αλη θως, ψυχηι μεν βασιλευων,
σωματι δε αγλαοφανως εξαστραπτων. Και μαρτυρει τοις λεγομενοις η της
ιστορουμενης πορνης μεταβολη, ην προς κακιας δε λεαρ ο βροτοκτονος χρησαμενος
Βελιαρ εις απατην του πεφωτισμενου ανδρος, τοσουτον απεσχε του ελπι σθεντος, ως
και αυτην την μοιχαλιδην κατ' αυτου εκεινου του υπερβαλοντος παραταξασθαι
Πονηρου, και παραινεσεσι και τροπαις, ταις τε των θειων λογων επωιδαις
μεταβληθεισαν, και προς το κρειττον μεταπλασθεισαν, σωφρονα μεν αντι
ακολαστου, σε μνον δε αντι ασεμνου, και καθαραν αντι μεμολυσμε νης
αποδειχθηναι. ∆ακρυον δε το αενναον ειπειν εκεινου ρειθρον προ θυμηθεντι μοι,
δακρυειν οντως επερχεται· οτι μη διχα τουτου, το μεν των δακρυων αυτου πελαγος
τωι λογωι τις διαπλευσειεν. Ὡς γαρ πασιν ανθρωποις συμφυτον το αναπνειν, και αει
ενεργουμενον· ουτως Ἐφραιμ το δακρυῤροειν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ου γαρ ημερα, ου νυξ, ου μεσονυκτιον, ουχ ωρα, ου στιγμης το λεπτοτατον,
οτε ξηρος ο τουτου ανυστακτος οφθαλμος καθωρατο· πη μεν τα κοινηι, πη δε τα
ιδιως αποκλαιομενος, ως ελεγεν, ατοπηματα· στεναγμοις δε τα των ομματων σοφως
εποχετευει ρειθρα· μαλλον δε χευμασιν οφθαλ μων τους στεναγμους εξεκαλειτο. Και
ην παραδοξος αμφοτερων η προοδος, του ετερου αιτια του ετερου φαινομενου·
ετικτον γαρ επ' αυτωι δακρυα μεν, στενα 46.832 γμους, στεναγμοι δε παλιν δακρυα·
και το αιτιον τοις πολλοις αγνοουμενον. Χρονου γαρ ταυτα μη διαιρουν τος, αλλ' αει
των στεναγμων δακρυα διαδεχομενων, ειτα παλιν τουτων στεναγμους, και κυκλου
τινος γιγνομε νου, αδηλος ην η αρχη, και θατερου το αιτιον. Και τουτο τις κατοψεται
τοις αυτου πρασομιλησας συγ γραμμασιν. Ου μονον γαρ αποκλαιομενον αυτον εν
τοις περι μετανοιας και ηθους και πολιτειας χρη στης ευρησει λογοις, αλλα και εν
αυτοις τοις παν ηγυρικοις αυτου λογοις, ενθα πολλην ειωθασιν οι πλειστοι
περιχαρειαν εν τοις λογοις δεικνυσθαι. Ὁ δε πανταχου ταυτος ην, και της
κατανυξεως διηνε κως επλουτει το χαρισμα. Ἔνθεν και νυν σχεδον παντας αυτου
τους των λογων ακροατας προς την οντως ανακαλειται ζωην. Τοσαυτην ισχυν ο
τουτου κεκτηται θεοπνευστος λογος δακρυσι συγκεκραμενος. Ποιος γαρ αμειλικτος,
η τηι καρδιαι λιθωδης, των τουτου ρηματων επακουσας, ου μαλαχθησεται, και το
σκληρον του ηθους αποβαλων, ταις εαυτου κακιαις επιστυγνασει; Ποιος αγριος το
ηθος, η θηριωδης τον τροπον την ψυχωφελη διδασκαλιαν αυτου ενωτι σθεις, ουκ
ευθυς χρηστος και επιεικης, και τοις τρο ποις εσται φιλαγαθος; Ποιος χαιρειν
εμμελετων ταις του βιου ηδυπαθειαις, και το δακρυειν αποστρεφομε νος, ολιγων
ακουσας εκεινου ρηματων, ου θρηνησει και κλαυσεται, και εις υπομνησιν ελθηι των
βεβιω μενων μελλουσης ανταποδοσεως;
Λιθον εψεις, η των εξω παροιμια επι των αδυνα των παρειληφεν. Ἡμιν δε
τουτο εναργως η πειρα παρεστησε. Τας γαρ ατεγκτους και ανυπεικτους ψυχας, και
φυλαττεσθαι και υπηκειν ο θειος ουτος πρεσβυτης παρεπειθεν. Τις εντυχων αυτου
τωι περι ταπεινοφροσυνης λογωι, ου πασαν μεν ευθυς οιησιν εκμισησει, αλλ' ουδε
παντος ταπεινοτερον εαυτον εκκηρυξει; Τις τοις περι αγαπης επιβαλων, ουχ υπερ
αγαπης προκινδυνευσαι σπουδασει; Τις τοις περι παρθενιας προσομιλησας, ουχ
αγνον εαυτον ψυχηι τε και σωματι Θεωι αγωνισεται παραστησαι; Τις τοις περι
κρισεως, ητοι δευτερας Χριστου ελευ σεως εγκυψας. ου παριστασθαι τωι εκειθεν
κριτηριωι νομισει, και συντρομος γενομενος, την τελευταιαν ηδη αποφασιν κατ'
αυτου εξενεχθησεσθαι δοκησει; Ουτως γαρ παρεστησε το μελλον του Θεου δικαστη
ριον ο αοιδιμος και προφητικωτατος ουτος ανηρ, ως μηδεν μεν ετερον υπολειπεσθαι
γνωσεως, μονον δε τωι εργωι τουτωι και τηι πειραι καταμαθειν. Ταις τοιαυταις αει περι
κρισεως ο μακαριος συν εχομενος φαντασιαις, εφευγε μεν τον κοσμον και τα εν
κοσμωι· εμακρυνε δε φυγαδευων, ηι φησι τα λο για, και ηυλιζετο εν τηι ερημωι, εαυτωι
μονωι και Θεωι προσεχων, κακειθεν των αρετων τας επιδοσεις δεχο μενος. Ἤδει γαρ
ακριβως ως ερημικη διαβιωσις των κοσμικων μεν ελευθεροι τον βουλομενον
θορυβων, τηι ησυχιαι δε συνομιλον τοις αγγελοις ποιει, και ταις 46.833 περι Θεου
θεωριαις τον νουν οσον εστιν εφικτον αν υψοι. Ἐκ τοπων δε τοπους αμειβειν, οτε
κινουν αυτον Πνευμα προς οικοδομην των πολλων ωικονομει, ουκ ηπειθει, ουδ'
αντετεινεν. Ἦν γαρ κελευσεσι θειαις πειθηνιος, ει και τις αλλος. Ἐντευθεν την
ενεγκαμε νην, ως ο Θειος εκεινος κελευσθεις Ἀβρααμ, την Ἐδεσινων κατελαβε
πολιν· δικαιον γαρ ουκ ην υπο γην μεχρι πολλου τον ηλιον κατακρυπτεσθαι. ∆υο δε
χαριν αιτιων, του τε τα εκεισε περιπτυξασθαι αγια, και προ γε τουτου λογιωι
περιτυχειν, και καρπον γνωσεως η λαβειν, η μεταδουναι.
Ἐν οις, ως ιστορηται, τηι πολει παραβαλων, την τε πολιν υπερχομενος, πορνηι
τινι συναπηντηκεν ανθ' ου φιλολογου επηυχετο προστυχειν· ως δε της προσδοκιας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ετερον ην το φανεν, θλιβερον αυτωι απ εβη το συναντησαν. ∆ιο και προσατενισας τωι
πορνι διωι, ως της ελπιδος ψευσθεις απηγετο *· η δε τουτον θεωμενη προσατενιζοντα
ταυτηι, και αυτη επιμελως αυτον βλεπουσα κατεσκοπει. Τηι δε ο σοφος· Λεγε μοι,
γυναι, τινος χαριν μικρον απατενιζεις μοι. Ἡ δε, Ἀκολουθως εγω και πρεποντως· εκ
σου γαρ λε λημμαι του ανδρος, συ δε μη με κατασκοπει, την γην δε μαλλον, εξ ης
εληφθης. Τουτο παρα προσδοκιαν ο σοφος επακουσας, μεγαλως μεν ωμολογει
ωφεληθη ναι· του Θεου δε την ακαταληπτον υπερεδοξασε δυνα μιν, ος τα της
ελπιδος και δια των παρ' ελπιδα χα ριζεται. ∆υσας τε εκειθεν επι την της
Καππαδοκιας Και σαρειαν, υπο του Πνευματος του αγιου οδηγηθεις, τον μεγαν
κατειδεν Βασιλειον, το στομα της Ἐκκλη σιας, την των δογματων χρυσην αηδονα· ον
θεασα μενος ο πρεσβυτης, πολλαις καταγεραιρειν ηρξατο ευφημιαις. ∆ιορατικωι γαρ
της ψυχης ομματι, περι στεραν αγλαοφανη εφεζομενην προς τον δεξιον του του
εβλεπεν ωμον, λογους αυτωι διδασκαλιας χορηγου σαν, κακεινον τουτους
διαπορθμευοντα τωι λαωι. Ὃς υπο της διδασκουσηις αυτωι σεπτης μυηθεις περι στερας,
της τε επιδημιας ᾔσθετο, και Ἐφραιμ αυτον ειναι τον Συρον επεγνωκε. Και δη
πνευματικης επι καιρου αμφω συναυλιας ηξιωνται· ουτως ουκ επι ζημιος τωι Ἐφραιμ
ο σκυλμος εχρηματισεν.
Ἡ δε του βιου φυσικη ακεραιοτης, των επιβλαβων την φυγην αυτωι
παρεδεικνυε· το τε του κρειττους προορατικον, και το του χειρους φυλακτικον
εκδιδα σκουσα, εκεινους τε των λογισμων προσιεσθαι, τους εγκριτους και καθαρους,
και προς αιρεσιν λυσιτελε στερους καλου, οσοι μαλιστα προς την της διδασκαλιας
εμποδιζουσι χρειαν. ∆αψιλως γαρ δεδοτο παρα Χρι στου τωι θειωι πρεσβυτηι το του
λογου ταλαντον, ο καταβαλλειν εν ταις των πολλων της καρδιας τραπε ζαις προ
παντων αυτωι των αλλων επωφειλετο. Και τουτο μεν αυτος περι εαυτου φαινεται
λεγων, οτιπερ αρτι της παιδικης ηλικιας το απαλον υπερβας, τεθεα ται μυστικως
προς τηι γλωσσηι ως ανηλθεν αυτου λιαν ευκαρπος αμπελος, αυξηθεισα τοσουτον,
οσον πλη 46.836 ρωσαι την γην, παν δε πετεινον του ουρανου ερχομε νον εξ αυτης
εμπιμπλασθαι τροφης. Αυτην δε την αμπελον εν τωι αποκειρεσθαι, και παν πτηνον
δεξιου σθαι, μαλλον πλουτειν των βοτρυων. Τουτο δε και αλλος περι αυτου των
πανυ διορατικων τοτε προσ εμαρτυρησεν· ιδεσθαι λεγων αγγελων πληθυν, κατ
ιουσαν εξ ουρανου, τομον επι χειρας βασταζουσαν, εξωθεν τε και εσωθεν
εγγεγραμμενον. Ἔλεγε δε η φανεισα θεια εκεινη προς εαυτην παραταξις. Τις αρα
οφειλει τονδε τον τομον εγχειρισθηναι; Ἐξ ων αποκριθεντες, οι μεν τονδε
προεκριναν, οι δε τον, και αλλοι ετερον, ους ο χρονος εκεινος ειχε λογαδας· Ειτα
μετα την δοκιμην παντας ειπειν· «Ἀληθως αγιοι ουτοι και δουλοι Θεου· πλην ου
δυνανται τονδε τον τομον εγχειρισθηναι.» Ὡς δε πολλους των τοτε αγιων επι
μνησθεντες, εν αυτοις ουκ ευδοκησαν· τελος, συμφω νησαντες ειπον. Ουδεις
δυναται τουτον εγχειρισθηναι τον τομον, ει μη Ἐφραΐμ. Και δη και τουτο θεασα σθαι
ο βλεπων εκεινος λεγεται τους θειους αγγελους επιδιδοντας τον τομον τωι Ἐφραΐμ·
Ἀνασταντα εν νυχαλιαι εις Ἐκκλησιαν αφικεσθαι τον μυσταγωγη θεντα την ορασιν,
ακουσαι διδασκοντος του Ἐφραιμ εν λογωι δαψιλει και χαριτι ηρτυμενωι· την δε ορα
θεισαν οπτασιαν εκεινον επικρινοντα, δοξασαι τε τον Θεον, και την δοθεισαν τωι
αγιωι εκπλαγηναι πλουσιαν του λογου δωρεαν.
Τοσουτον γαρ το περιον αυτωι της σοφιας κεχαριστο, ως αενναους μεν ειναι
τους των λογων οχετους· βραδεις δε προς την των νοηματων φανερωσιν, ου τηι της
γλωττης ναρκοτητι, αλλα τηι των ενθυμηματων πυκνοτητι· ωστε την γλωσσαν ισον
μεν δυνασθαι τωι ταχει των παρ' αλλοις ενθυμημα των, ηττον δε των οικειων
θεωρηματων. ∆ιο και αυ τος περι εαυτου ο μεγας πρεσβυτης Θεον εξαιτουμε νος, επι
τηι ανοχηι της ακατασχετου των λογαδων δω ρεας τοιαυτα λεγεται φαναι· Ἄνες, ω
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

∆εσποτα, τα της χαριτος σου κυματα. Ὑπο γαρ την γλωσσαν η της διδασκαλιας
αβυσσος πελαγιζουσα, φερειν αυτωι τα των νοηματων ουκ επετρεπεν αλλεπαλληλα
κυματα, τηι κατεσπουδασμενηι λειτουργιαι των προς το λεγειν οργανων ουχ
υπουργουντων. Ἐπεκοπτεν δε τους λογους ετερον μεν ουδεν, ευχη δε μονη, και
ταυτην οι λογοι, και τουτους τα δακρυα, και ταυτα παλιν ευχη. Και ην ο λογος του
λογου, ειπειν δε μαλλον οικειοτερον, εν λογωι, ταις περι Θεου δια παντων τουτων
θεωριαις συνεχως ασχολουμενος. Το γαρ σωμα νεκρωσας μετα των ηδονων, και
δουλον δι' εγκρατειας τωι ηγεμονι κατεργασαμενος λογισμωι, ακινητον μεν ειχε προς
τα μη δεοντα ασιτιαι προδα μασθεν, στεῤρον δε προς τα λυσιτελη και ψυχικην
σωτηριαν ποριζοντα. Ἀλλ' ουδε νυκτες αυτωι τον της αρετης δρομον ενεκοπτον, ταις
εξ υπνου φαντασιαις αυτον φενακιζουσαι. Νηφοντα γαρ εξ ημερων δεχο μεναι,
γρηγορουντα κατελιμπανον παρατρεχουσαι, τουτο πραγματευομενον, ινα μη
καταλαβηι τουτον η χειρ του αρχοντος του σκοτους τουτου καθευδοντα. Ὕπνου δε
μετελαμβανε τοσουτον, οσον προς το ζηιν ικανον· οπως μη της φυσικης παντελως
ακολουθιας 46.837 ανατραπεισης, λυσιν βιαιον υπομεινηι το σαρκιον. Ἀνετρεπε δε
τουτον, και των οφθαλμων εξεδιωκε πολλα μεν και αλλα, μαλιστα δε χαμευνια και
σκληρ αγωγια, και η παντοια του σωματος κακωσις.
Τουτοις γαρ μαλιστα το του υπνου παθος εξοριζεσθαι πεφυκεν. Ἀκτημοσυνην
δε τοσαυτην εκτησατο, οσην εχειν τους θειους αποστολους ακουεις. ∆ιο και ει τις
τουτον ακτημονουντων αρχετυπον καλεσει, ουχ αμαρ τησει του δεοντος. Αυτου γαρ
εκεινου την γλυκυτατην και μακαριαν εχομεν φωνην, ηνπερ μελλων απαιρειν προς
τα ουρανια, ημιν αφηκεν ακτημοσυνης διδασκα λον, ωδε πως εχουσαν· Ουχ υπηρξε
τωι Ἐφραΐμ ποτε βαλαντιον, ου ραβδος, ου πηρα. Ουτε μην αργυριον, ουτε χρυσιον,
αλλ' ουδε τινα κτησιν ετεραν επι της γης εκτησαμην. Του γαρ αγαθου Βασιλεως
ηκουσα εν τοις Ευαγγελιοις φησαντος τοις εαυτου μαθηταις, μηδεν επι της γης
κτησασθαι. Ὅθεν ουδε εμπαθως εσχον προς τι τοιουτον. Ουτως ουν δοξης τε και χρη
ματων ολιγωρος, παντος δε μαλλον του αμεινονος εραστης, τωι ισωι καντευθεν τοις
αποστολοις αμιλλω μενος δρομωι. Τι δε περι ταπεινοφροσυνης αυτωι προσμαρτυρη
σωμεν· οπου γε διαῤρηδην απας αυτου λογος και συγγραμμα ταυτην εχει την αρετην
κηρυττομενην, καιπερ αυτωι διωκομενην εκ πολλου του περιοντος; Ποτε γαρ ο
δακρυα προσκαλουμενος δακρυσι, σποδον τε ωσει αρτον εσθιων, το τραχυ της
διαιτης, και ανη δονον, και το πομα κιρνων μετα κλαυθμου, ηι φησι τα λογια, προς
επαρσεως η οιησεως λιθωι τον ψυχικον ποδα προσκρουσειεν; Ἢ ο την ανθρωπινην
απασαν αποστρεφομενος δοξαν, και περιων μεν ετι κατα τον βιον, τινος
επαινουντος, ασχαλων, και αλλο τε αλλην αλλαττων χροιαν, κυπτων τε εις γην, και
σταζων ιδρωτι λεπτωι, και δεινηι κρατουμενος αφωνιαι, ωσπερ της αισχυνης αυτου
την γλωσσαν αργουσης; Ἀπαιρων δε προς την μακαριαν και αληκτον ζωην, αυτο
τουτο παλιν μετα σφοδρας απειργων επι τιμησεως, και λεγων· Μη αισητε ᾆσμα επι
Ἐφραιμ, μη εγκωμιασητε, μη με πολυτελει ενθαψητε ιματι σμωι, μη ιδιαι τωι σωματι
μου ταφον εργασησθε· λογον γαρ εχω μετα Θεου, αυλισθηναι με συν τοις ξενοις.
Ξενος εγω και παρεπιδημος, καθως παντες οι πατερες μου. Ἔχεις τοιγαρουν εκ
περιουσιας και ταυτης της αρετης, καθα δη και των λοιπων, εναργη τα τεκμηρια. Της
ελεημοσυνης δε και συμπαθειας ου ποιητην μονον, αλλα και διδασκαλον τουτον
επιψη φιειται ο της αληθειας ορος και νομος.
Τηι γαρ τελειαι ακτημοσυνηι, το παρεχειν τοις δεομενοις ουκ εχων, εν τωι τους
αλλους διεγειρειν προς ελεον πυκναις παραινεσεσι, την ελεημοσυνην μετηρχετο. Ἦν
γαρ ως αληθως ο τουτου λογος, και διχα της οψεως, κλεις θεοχαλκευτος, τους των
πλουσιων θησαυρους διανοι 46.840 γων, και τοις μετριοις τα δεοντα χορηγων· η δε
αγ γελοειδης θεωρια ηρκει και μονη βλεπομενη προς συμπαθειαν και οικτιρμους,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

και τους αγαν αμειλι κτους κινησαι, απλοτητι, και επιεικειαι, και πολληι κεκραμενηι
καλοκαγαθιαι. Και τις ουτως ην αναιδειαι προ[σ]κειμενος, ος προσβλεψας αυτον, ουκ
ηρυθρια, και πως αυτος εαυτου κοσμιωτερος εγεγονει; Ταχα τοινυν τοσουτον τις
πληθος ακουσας κατορ θωματων, δοξει ως ουκ εν βαθει των εκκλησιαστικων
εχωρησε δογματων ο θειος ουτος ανηρ. Ποιαν γαρ ειχε σχολην, φαιην αν, ο
τοιουτος, τοσαυταις μερι ζομενος αρεταις; Τωι δε ουκ επεπολαζε των θειων
δογματων η γνωσις. Ου γαρ οσον ειπειν και παραι νεσαι τοις αλλοις, ταυτην μετηιει·
αλλ' αμφω καλως επαιδευθη, τα τε δογματα της Ἐκκλησιας αυτα, τα τε τουτοις
αντιλεγειν επιχειρουντα· τα μεν, οσον επιτη δευσει μαθων· τα δε προς ελεγχον των
αιρετικων. Ζηλος γαρ αυτον κατα των της Ἐκκλησιας εκινει θη-ρων· οθεν και εις
ημας εφθασε τε τις αγραφος λογος, τον προς τηι αληθειαι τουτου ζηλον ημιν
αποδεικνυς, εχων ουτως, ως ο κουφονους, μαλλον ανους και αλο γος Ἀπολιναριος,
πολλα καινοτομησας και απο κοι λιας ερευξαμενος, αδικον της ευσεβειας Γραφην
εσχε διασεν, εν δυσι βιβλιοις ταυτην συνταξας. Ἐνεχει ρισε δε ταυτας προς φυλακην
και τινι, τηι τας εκεινου ηδονας, ως εφημισθη, θεραπευουσηι. Ὡς δε τωι Με γαλωι τα
της συγγραφης εγνωρισθη, της εκεινου δοξης σχημα πλασαμενος ο σοφος,
προσερχεται τηι γυναικι τηι τας βιβλους φυλαττουσηι τας βεβηλους, αναγνωρι
ζομενος, και ευλογιας αυτηι ως απο της ερημου κο μιζων, ταχα δε και ετερα τινα
τεχναζομενος. Ὕστε ρον ουν ικετευει δοθηναι αυτωι χαριν ωφελειας, ως ελεγε, τα
του διδασκαλου συγγραμματα, ως αν τοις αιρετικοις, ημας ουτω δηθεν αποκαλων,
αντιφερεσθαι ευπετως εχοι.
Ἡ δε τον νουν ουκ εμφω[τισ]θεισα, και των της Ἀπολιναριου συμμοριας και
τουτον ειναι φε νακισθεισα, τας βιβλους παρεσχετο, ταχινην αξιωσασα την τουτων
γενεσθαι αποστροφην. Ὁ δε μεγας ουτος Ἰακωβ, τον βεβηλον πτερνισας Ἡσαυ, και
τα πονηρα πρωτοτοκα των τουτου νοηματων λαβων, σοφως υπεξηλθε· φυλλον γαρ
φυλλωι προσπτυξας, ιχθυος τε κολληι το παν καταχρισας, ως εν πυκτιον το παν της
βιβλου κατειργασατο, θατερον μερος θατερου διασπα σθηναι υπο του σφοδρου
συνδεσμου μη συγχωρουμενον. Ουτως ταις δυσι τεχνασαμενος βιβλοις, τηι χρησασηι
παλιν ανταπεδωκεν· η, οια γυνη, και των σοφων απειρος νοηματων, την προσοψιν
τουτων σωαν θεα σαμενη, περι του βαθους ουκ ηκριβολογησεν. Ἡμερων δε ου πανυ
συχνων διελθουσων, τισι των ορθοδοξων υποτιθησιν ο θειος πρεσβυτης, τον ασεβη
καλεσαι Ἀπολιναριον διαλεξομενον. Ὁ δε την προσ-κλησιν δεξαμενος, και ταις
αθεοις αυτου βιβλοις 46.841 θαῤρων, εις την κυριαν απηντησε, και διαλεγεσθαι μεν
αυτος ως γηραι τρυχωθεις, απηνηνατο· τας οι κειας βιβλους προκομισθηναι, και δι'
αυτων απο κρινασθαι και αντιλεγειν ηξιου. Ὡς ουν οι τουτου συμμυσται τας βιβλους
εκομισαν, μεγαλως επ' αυ ταις βρενθυομενοι· λαβων εκεινος ο πεπαλαιωμενος
κακων ημερων της αδικιας κριτης, την μιαν βιβλων αναπτυξαι επεχειρει. Ὡς δε ουκ
ενεδιδου τηι κολληι πιεσθεισα, περι το μεσον ταυτης την ορμην εποιειτο· η δε ομοιως
ην ανεπτυγμενη. Ὡς γουν της πρωτης ηστοχησεν, επι την δευτεραν λοιπον εχωρησε,
και δη και αυτην ολην αδιαιρετον και παντως ανυπεικτον κατιδων, τηι μεν αισχυνηι
το προσωπον ηλλοιωθη· τηι αποριαι δε, την ψυχην εξεπλαγη, και του συνεδριου
χωρισθεις ο παραπληξ αθυμιαι και νοσωι, και τελος θανατωι προσηγγισε, την υβριν
ουκ ενεγκων. Τοιουτος ην και προς τον της ευσεβειας ζηλον ο μεγας πατηρ ημων
και διδασκαλος Ἐφραΐμ· εν αλλοις μεν το πραον και επιεικες ενδεικνυμενος, οτε μη
χρεια πολεμου· εν αλλοις δε το στυφον και αυ στηρον, οτε μαλιστα περι την πιστιν ο
κινδυνος, παντα σοφως μετερχομενος, και ως ο καιρος εδειτο.
Και γαρ και τουτο των πολλων αυτου νηστειων και δακρυων, και
ακαταπαυστων ουκ ελαττον προσευχων· ο κατα Θεον λεγω ζηλος, μαλλον δε, και
υπερ εκεινα· οσον αυτα μεν εις μονον τον δρασαντα περι οριζει την ονησιν· εκεινο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

δε προς κοινην διαβαινει ωφελειαν. Ἐπειδη τον καλον θηρευτην ο αληθης λο γος
προς τα μαχιμα δοκιμαζει θηρια, και τον αγαθον κυβερνητην προς αντιπνεοντας τωι
πλοιωι ανεμους, και τον σοφον ιατρον προς τα δυσιατα παθη, και τον γενναιον
στρατιωτην προς αντικειμενην βαρειαν πα ραταξιν, και τον σπουδαιον και ζηλωτην
ευσεβειας, εν ακμηι κινδυνων και δυσκολιας, οπως εαυτον τε και τους αλλους
εκσπασηι εκ της επιβουλης. Ουκ εστιν ουν ειδος ευρειν αρετων παρα τισι παλαι
φιλοπονηθεν, το μη και εν τουτωι κατορθωθεν. Εικασαι δε την αυ του ψυχην εστι
πηγην παντοιοις βρυουσαν ναμασιν, ωφελειαι και γλυκυτητι και τερψει
καθωραισμενοις· η λειμωνα κυπριζοντα ποικιλοις αρωματιζουσαν αν θεσιν· η
ουρανον επιγειον διαφοροις λαμπτηρσι πε ποικιλμενον, η παραδεισον· οιον ακουεις
τον της Ἐδεμ απειροις εγκαρποις αγλαιζομενον δενδροις· πλην μη βατον οφει
πονηροτατωι, και της εξοριας προξενωι· η ει αλλο τι των καλων και τερπνων πολ
λοις και διαφοροις αγαθοις η φυσις τετιμηκε· τοιαυ την ειναι λογιζου την του
μεγαλου Ἐφραιμ μακα ριαν ψυχην, πολλαις αρετων ιδεαις παντοθεν κυκλου μενην.
Μελετην γαρ ο θαυμασιος δια βιου παντος θεμενος, την ολικην κτησασθαι αρετην,
τα παντα εσπουδασε μονος περιλαβειν προτερηματα. Του γαρ εν δικαιοις πρωτου
Ἄβελ την θεολεκτον ως ιερευς εκμιμησαμενος προσφοραν, ουκ εκ ποι μνιων
θυματα, ουδε στεαρ Κυριωι προσηνεγκεν, αλλα θυσιαν αναιμακτον, την λογικην
λατρειαν, βιου καθα 46.844 ροτητι ολοκαυτουμενην, τοσουτον εκεινωι αμιλληθεις,
οσον μη υπο του πονηρου φονεως αναιρεθηναι, αλλα διαδραντα τας παγιδας του
μισανθρωπου δαιμονος εκ φυγειν, και προς ατελευτητον, ως εκεινος, μεταστηναι
ζωην, της επιβουλης φανεντα ανωτερον.
Του δε Ἐνωχ την ελπιδα ζηλωσας, ουκ επικεκληται μονον το ονομα Κυριου
του Θεου, αλλα και τοις αλλοις συν επικαλεισθαι εδιδαξεν. Ἐνωχ, ου την ξενην εκ
γης προς τον παραδεισον μεταθεσιν επετηδευσεν, αλλα την εξ υλικης προσπαθειας
επι το πνευμα μεταβασιν. Νωε, ου την εν ξυλινηι λαρνακι μικραν του γενους
διασωσιν, αλλα του την εαυτου ψυχην πανταχοθεν ασφαλισασθαι, ωστε παρελθειν
αβλαβως το του βιου κλυδωνιον, και τα της αρετης μη ζημιωθηναι αγω γιμα. Του
Ἀβρααμ εν πολλοις μεν και αλλοις γεγονε μιμητης, τηι πιστει και πραοτητι, και τηι εις
Θεον αγαπηι, μαλιστα δε τηι του κοσμου φυγηι, ως της οι κειας γης και της συγγενειας
εκεινος ημειβετο φι λον, και την του Μονογενους θυσιαν εις την του σω ματος
εκεινου προαιρετικην δια Θεον εκλαβεσθαι προσφοραν, νεκρωσαντι τα μελη τα επι
της γης. Του Ἰσαακ, εν τωι εκουσιωι και αταραχωι θανατωι, πλην ουχ υπο πατρος
εκεινος. Ουτος γαρ ιερουργων εαυ τον εκαστοθι αποστολικως, σωματι μεν
ωλοκαρπουτο, οσον εις προθεσιν, πνευματι δε εζη, και ζηι τωι Θεωι δια την ως εν κριωι
του σωματος αγνην προσφοραν. Τον Ἰακωβ, εν τωι πτερνισαι τον βεβηλον
Ἡσαυ,ητοι τον των αιρεσεων γεννητορα, και λαβειν τα πρωτοτοκα, τα ορθα της
Ἐκκλησιας δογματα, και εν τωι κατιδειν ου κλιμακα μεν απο γης εις ουρανον
εστηριγμενην, στυλον δε πυρος ουρανομηκη, γλαφυ ρωτερον πως μυστηριου βαθος
εμφαινοντα. Ἔτι γε μην και εν τωι τοις μαθηταις ως τοις υιεσιν εκεινος εν τωι
μελλοντι απαιρειν του σωματος, διανειμαι τας ευλογιας· αις τις φιλοπονως
εγκυψας, αυτου εκεινου του μεγαλου Ἰακωβ ταυτας ειναι οιηθησεται. Του Ἰωσηφ,
μαλιστα μεν εν τηι του σωματος αγνειαι και καθαροτητι· πολυ δε πλεον εν τηι του
λογου μετα δοσει, ως εκεινος του σιτου. Του Μωσεως η εν πασιν η εν πλειστοις
παρομοιος· εφυγε γαρ και ουτος τον γοητον Φαραω, και εν ερημωι ηυλισθη, και Θεον
ειδεν, οσον εφικτον θεωριαι, και θαυματα ειργασατο, και λαου καθηγησατο χρηματι
σας διδασκαλος· και τους Αιγυπτιους κατεσοφισατο, τον πλουτον εκεινων αρπασας,
τας των αιρετικων βιβλους αιχμαλωτισας και θριαμβευσας, και την θαλασσαν
διεῤρηξε, την αλμυραν και αποτον απιστιαν, και τον λαον διεβιβασε, το ορθοδοξον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

συστημα. Και τους Φαραωνιτας εποντισε, τα των αιρετικων αθεα γεννηματα. Και τον
Ἀμαληκ ετροπωσατο (ει τινα των αιρετικων τουτωι βουλει καλεσαι τωι ονοματι)· τον
νομον εκ Θεου της ορθοδοξιας ελαβε, και ημιν πασι μετεδωκε. Της σκηνης εν τωι
ορει τον τυπον εθεα σατο, ου της επι Μωσεως, αλλα της μελλουσης φρι κτης κρισεως
τε και καταστασεως. Τους ιερεας ετε λειωσε, τα περι ιερωσυνης νομοθετων. Ὕδωρ
εκ πε τρας επηγασε, τας λιθωδεις καρδιας σταζειν δακρυα 46.845 παρασκευασας.
Ἄρτον εψωμισεν ως εκεινος ουρα νιον, τους της αγαπης λογους πασι προθεις, δι' ου
μαλιστα στηριζεται πασα ψυχη, και τωι θειωι και μυστικωι προσερχεται αρτωι
θαῤρουσα, τωι εκ των κολπων του Πατρος εις σωτηριαν ημων παραγενο μενωι.
Ὀρτυγομητραν εδωκεν, κατωθεν ημιν τοις πιστοις τηι περι Θεου μνημηι
ουρανοπορειν εκδιδα σκων, και τα εκει φανταζεσθαι καλλη. Και απλως οις αν βουληι
θεωριας λογοις τα του Πατρος τοις πα λαιοις εξισουν σεμνολογηματα, ουδ' ολως
ευρησεις καθυστερουντα.
Ἐπει και Ἰησους ο Ναυΐτης Ἰορδανην εσχισε, τας αποκεκλεισμενας εις
μεταδοσιν των πλουσιων χειρας, προς ευποιιαν διαρας, και τωι λαωι την γην, ου της
κατω επαγγελιας, αλλα της ουρανιου βασι λειας εκληροδοτησεν. Ὡς Σαμουηλ εκ
βρεφους αν ετεθη τωι Θεωι, και φωνης θειας ηκουσεν. Ὡς ο μεγας Ἠλιας, τους της
αισχυνης παρεδειγματισεν ιερεις, και πυρ νοητον επι τηι λογικηι θυσιαι, ου μιαν, αλλα
πολλακις κατηγαγε· και πυρινωι των αρετων αρματι, ουκ αιθεριος, αλλ' ουρανιος
αρματηλατης ανηχθη. Ὡς Ἐλισσαιος, διπλην του Πνευματος την χαριν πεπλουτηκε·
και ως οι προφηται θεοφανειας πολλα κις ηξιωται. Τολμαι τουτον ο λογος και προς
τον εν γεννητοις γυναικων ανωτερον παραθειναι, τον μεσι την του νομου και της
χαριτος. Ὡς προδρομος εν ερημωι ηυλισθη· και ρημα Θεου γεγονε και προς του τον,
και μετανοιας κηρυξ εχρηματισε, και τας αμαρ τιας εξομολογεισθαι τους
προσερχομενους εδιδαξεν. Ὡς Παυλος το της εκλογης σκευος, παντοιους υπ εμεινε
πειρασμους, και τα της μετανοιας καταβαλειν σπερματα, ως εκεινος της πιστεως, ου
κατεναρκησε. Και τι δει τοις κατα μερος τουτον παραβαλλειν, ετι των τουτου
κατορθωματων πασαν πληρουντων την οικουμενην; Φαινομενων δε των εργων,
περιττον εστι μακρολογια· το τε του λογου μηκος εις αδοξιαν των αρετων
περιτρεπεται, ως ουχ ικανων ουσων εαυ τας αρκουντως δι' εργων μηνυσαι, αλλα της
εκ των λογων επικουριας δεομενων. Καλον δε οιον τι τερ πνοτατον ηδυσμα,
προσθειναι τωι λογωι και το περι την εκεινου τελευτην ᾀδομενον τερατουργημα.
Μελλων γαρ ο θεοφορος ουτος ανηρ απαιρειν προς τα ουρανια, τοις παρουσι
παρηγγυατο, ως ουκ εξον αυτοις εσθητι πολυτελει το τουτου σωμα ενταφιασαι. Ει
δε και τις φιλοπατωρ ων τοιουτον τι προνενοηκεν, η παρητοιμασε, μηδαμως εις
εργον την βουλην αγα γειν, αλλ' αυτο εκεινο το ορισθεν εις την εκεινου τα φην
δοθηναι πτωχοις. Εις γουν των παρεστωτων, και ουτος των επιφανων, εσθητα
πολυτελη προευτρεπι σας, κακεινηι συνθαπτειν το του θειου πρεσβυτου σω μα
προβουλευθεις, ακουσας της επιτιμιας, ηλγησε, και δουναι πτωχοις το
προετοιμασθεν ιματιον υπερ εθετο, αξιον τιμημα δουναι μαλλον τοις δεομενοις κατα
νουν οσιωτερον κρινας. Ὃς αυτικα πληγεις υπο δαι μονος πονηρου, της ανηκοΐας
ετρυγα τα πικροτατα 46.848 δραγματα, εαυτον προ της κλινης του οσιου σπαρατ
των, και τον αφρον εκ του στοματος αναβρασσων. Ὁ δε συμπαθεστατος του Θεου
ανθρωπος λεγει τωι πεπονθοτι· Ἐπειδη, ω ανθρωπε, τι σοι παραλογον πεπρακται, και
προς τουτον τον κινδυνον εῤριψεν; Ὁ δε τηι κελευσει διαναστας, καιπερ υπο του
δαιμο νος τον νουν σκοτωθεις, τον κεκρυμμενον εξειπε λο γισμον, και την
παρακοην εφανερωσεν.
Ὃν εξομολογησαμενον ο συμπαθεστατος γερων υγιη αποκατ εστησεν,
επιθεσει αγιων χειρων και ευχηι τουτον απαλλαξας του παθους· ειτα και προσειπων·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

Πλη ρου σου την υποσχεσιν, ανθρωπε, ην παλαι προ ενενοησας. Τοιουτο τεραστιον
προς [τα] τωι τελει του βιου κατεργασαμενος, πολλαις τε παραινεσεσι τους συν οντας
προς τον της αρετης ζηλον διαναστησας, ως ο τελευταιος αυτου λογος δηλοι, εις τον
ακυμαντον λι μενα της αιωνιου βασιλειας εξεπνευσε και ευαποδε κτος. Που δε την
εκεινου ψυχην αλλαχου εικαζειν χρη καταλυσαι, η δηλον εν σκηναις ουρανιοις,
οπου ταξεις αγγελων, οπου χοροι προφητων, οπου θρονοι απο στολων, οπου χαρα
των μαρτυρων, οπου οσιων ευ φροσυνη, οπου διδασκαλων λαμπροτης, οπου πρωτο
τοκων πανηγυρις, και ηχος καθαρος των εκειθεν εορταζοντων. Εις εκεινα τα αγαθα,
α επιθυμουσιν αγγελοι παρακυψαι, εις εκεινον τον ιερον εφοιτησε χωρον η του
μακαριου και αοιδιμου Πατρος ημων πολυμακαριστος και αγια ψυχη. Ἡγουμαι δε τηι
προς ουρανον αυτης αναβασει ηγεισθαι τας παρα τον βιον αυτου αρετας, και
δεικνυειν αυτηι εκαστην τα αῤρητα εκεινα και αθεατα καλλη, και προσελθουσαν
ταχα την μειζονα πασων των αρετων αγαπην, ουτως ει πειν· Ὅρα, φιλτατη ψυχη,
οιον σοι προεξενησα καλ λος· και συν τωι λογωι καθυποδειξαι το εντρυφημα. Και την
ταπεινοφροσυνην επιδραμουσαν φρασαι· Σκοπει, πεποθημενη Θεωι ψυχη, οιον καγω
σοι τοπον αναπαυσεως ητοιμασα. Και κατα μερος τας πασας ειπειν τε και
καθυποδειξαι, οιας αυτηι τας αντιδοσεις προτερον φιλοπονηθεισαι προεξενησαν
υστερον. Ὢ πολυυμνητου και ζηλωτης αποδημιας! ω θανατου δακρυων μη
δεομενου! ω χωρισμου, την ποθουμε νην προξενουντος συναφειαν! ω μεταστασεως
ου παρεχουσης τωι μετασταντι μεταμελον! ω κη δειας ου κεκτημενης μεταμελον! Ἐξ
ων γαρ τους εκεινου τροπους θαυμαζομεν, εκ τουτων την παρα μυθιαν λαμβανομεν.
Ἐπι μεν γαρ των αλλων αν θρωπων, ο θανατος αιτιος δακρυων τοις περιλειπο
μενοις γνωριζεται· επι δε των αγιων, ευφροσυνης και πανηγυρεως καθισταται
προξενος· οτι ου θανα τος ο τοιουτος, αλλα μεταστασις μαλλον και προς τα κρειττω
μεταβασις.
Ταυτα σοι παρ' ημων, των Πατερων αριστε, και της οικουμενης διδασκαλε,
τολμηρα γλωσση, ως δωρα παρ' αξιαν, προσαγεται τα εγκωμια· ουχ ως χρηιζοντι
(ποιαν γαρ ευκλειαν χαριζεται λογος, οπισω της αξιας 46.849 του επαινουμενου
βαδιζων), προς ονησιν δε μαλλον των ζωντων· οτι μεγιστη τοις πολλοις επι τα
βελτιω παρακλησις τε και προτροπη, η των αγαθων ανδρων ευφημια. Ἐκινησε δε
προς τουτους ημας τους λο γους και τολμητιας ειργασατο, πολλα μεν και αλλα. Ἐω
γαρ εγω τα πολυειδη προτερηματα, και το του βιου και λογου κοσμωι παντι
διαλαλητον· τουτων δε πλεον η θαυμαστη σου επιστασια, και απολυτρωσις η εις τον
σοι γεγενημενον ομωνυμον, τον και προς τουτους ημας αποδυσασθαι τους αγωνας
προτρεψα μενον, ος υπο βαρβαρων εκγονων του Ἰσμαηλ δορυ αλωτος απαχθεις, και
της ενεγκαμενης ου μικρον χρο νον χωρισθεις, προς τα οικεια παλινοστων, και της
οδου την λυσιτελειαν αγνοων, της σης ετυχε παραδοξου επιστασιας, και την οδον
εδιδαχθη την προς διασωσιν μαλλον επιτηδειαν, και του σκοπου ως αλη-θως ου
διημαρτε. Ναι μην και εις αυτο καταντησας των κινδυνων το ακρον, και θανατον
εκδεχομενος, υπο επηρειας κατα την οδον βαρβαρικης στενωθεις, ως μο-νον της σης
επεμνησθη προσηγοριας, επειπων· Ἅγιε Ἐφραιμ, βοηθει μοι. Και την πλανην των
κινδυνων αβλαβως υπερεβη, και του φοβου κατεφρονησε, και σωτηριας υπερ νουν
τετυχηκε, και τηι πατριδι παρ' ελπιδα υπο της σης προνοιας φρουρουμενος αποδεδοται. ∆ια τουτο, εις τα προειρημενα προτειναι εκτατικωτερον ετολμησαμεν, και
των επαινων εφ-αψασθαι ακαθαρτοις ετολμησαμεν χειλεσιν. Και ει μεν παρα πολυ
του δεοντος ηλθομεν εν τοις λογοις, αιτιον σε γεγενησθαι της επιτυχιας
στηλογραφησο-μεν, και σοι την χαριν ομολογησομεν. Ει δε παρα πολυ της αξιας οι
επαινοι, και ουτως παλιν αιτιον σε της αποτυχιας καταιτιασομεθα, καν τολμηρος
πως ο λογος. Συ γαρ φευγειν τους επαινους βουλομενος, και ως ζων εν βιωι, ουτω
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

και μεταστας τα-πεινοφρονειν ασπαζομενος, παρεμποδιζεις τους εγ-κωμιαζειν σε
θελοντας. Πλην καν τε τουτο, καν τε το προ αυτων, ημεις το χρεος, οσον εις
δυναμιν, αφ-οσιουμεθα, και πιστευομεν, ως ουδ' αποστραφησηι ημας τους θερμους
φιλοπατορας· αλλ' ως παιδων προσφιλη γονευσι δεξηι ψελλισματα. Συ δε τωι θειωι
παρισταμενος θυσιαστηριωι, και τηι ζωαρχικηι και υπεραγιαι λειτουργων συν αγγελοις
Τριαδι, μεμνησο παντων ημων, αιτουμενος ημιν αμαρτηματων αφεσιν, αιωνιου τε
βασιλειας απολαυσιν, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα συν τωι αναρχωι
Πατρι και τωι θειωι και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των
αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12


