Ad Julianum tributorum exaequatorem
ΛΟΓΟΣ ΙΘʹ.
Εις τους λογους, και εις τον εξισωτην Ἰουλιανον.
Αʹ. Τις η τυραννις, ην εξ αγαπης αει τυραννου μεθα; τις η εμη σοφια και
επιστημη, δι' ην καθ' εκαστην πανηγυριν πολεμουμεθα; Ἐγω μεν γαρ ουδεμιαν
ευρισκω, πανταχοθεν εμαυτον διεξαγων και διευθυνων. Πλην εν γε τουτο εμαυτωι
συνεπιστα 35.1045 μαι, και ισως ου φαυλον, καν τινες ευηθειαν ονομα ζωσιν.
Ἐβουληθην εν καιρωι μεν παντι νεκρωθηναι τωι βιωι, και ζησαι την εν Χριστωι
κεκρυμμενην ζωην, και γενεσθαι τις μεγαλεμπορος, παντων ων εχω τον τιμιον
ωνησαμενος μαργαριτην, και αντι δους τα ρεοντα και συρομενα των εστωτων και
ουρανιων· ηπερ δη πραγματειων μεγιστη και βε βαιοτατη τοις γε νουν εχουσιν· ει δ'
ουκ, αλλα τουτο γε καρτερησαι, παραχωρησαι των θρονων τοις βουλομενοις, αυτος
δε δια βιου παις ειναι και μαθητης, μεχρις αν τοις ποτιμοις των λογων τους
αλμυρους αποκλυσωμαι. Ἓν μεν δη τουτο της εμης εστω φιλοσοφιας, ειτε ευηθειας,
και πρωτον· δευτερον δε, ο και μεγιστον.
Βʹ. Ἐπειδη λογωι τον των πολλων λογον επισχειν ουχ οιος τε εγενομην, και
την νυν κατεχουσαν παν τας φοραν και προθυμιαν, εις το διδασκειν τε και λαλειν τα
του Πνευματος χωρις Πνευματος· ετεραν ηλθον, ως εμαυτον πειθω, βελτιω τε και
απονωτεραν οδον, παιδευσαι προς ησυχιαν απαντας τωι αρχετυπωι της σιωπης· ει μεν
τι μεγα περι ημων οιονται, την υπεροχην αιδουμενους· ει δε μικρον τε και οσον
αξιον, τωι ομοτιμωι συμμετριαζοντας. Ουτος ο λογος της εμης σιωπης· τουτο της
καρτεριας ημων το μυστηριον.
Γʹ. Ἀλλα τι παθω; Ὁ μεν ενθεν, ο δε ενθεν διελκουσιν ημας και σπαραττουσι,
και υπερ των εμων δικαζονται πονων, ωσπερ αλλο τι χρεος τον λογον απαραιτητως
εισπραττοντες, και αγαπωσι μαλλον η αυτος εμαυτον· και εισι παντες εμου
σοφωτεροι, πλεον η εγω γινωσκοντες καιρον λογου η σιωπης· και φασιν ουκ
ανησειν, ωσπερ σιδηρωι πυριτιν λιθον, παιοντες ημας τοις ονειδεσιν, εως αν εκ
μικρου σπινθηρος τον των λογων πυρσον αναψωσιν. Ἤδη δε τινες αυτων και
υπισχνουνται χρηστοτερα, και μεγαλα προτιθεασιν αθλα τοις λο γοις· πρωτον μεν
εαυτους ευποιησειν, δοντες τωι Θεωι και ημιν εις τον λογον καρποφορησαι· επειτα
και τουσδε παντας, δια της απογραφης, τον εμον κληρον, ειπερ εμος ο πατρικος, το
εμον ποιμνιον, ους λιαν αδικοιην, μη παντα τροπον ευεργετειν προ 35.1048
θυμουμενος. Το δε καλλιστον, οτι, ο πολλα πονησαν τας εδει κατορθωσαι τοις
λογοις, τουτο υπερ των λο γων αυτων εισφερουσιν. Ὢ της καλης φιλονεικιας, ην
εμε νικησαι φιλονεικουσιν! Ὢ της επαινετης επι δοσεως! Ὁρατε πηλικον το εργον
της εμης σιωπης· αυτους υμιν πεποιηκε τους λογους ποθεινοτερους. Ὁρατε τον
καρπον της αδοξιας της ημετερας. Ειθε τι γενοιτο και των λογων τοσουτον οφελος,
οσον της σιωπης.
∆ʹ. Ουκουν επειδη ταυτα δοκει, και νενικηκατε τον αηττητον, και τροπαιον
εστησατε κατα της εμης φιλοσοφιας, φερε τι φθεγξωμαι προς υμας, της σιωπης
αμεινον. Φθεγξομαι τοιγαρουν, ου μα λακον τι και αναβεβλημενον, ουδε της
ηδιστης τοις πολλοις αρμονιας (ουδε γαρ αν καλως αμειβοιμην τους εμους εραστας,
ουτω διαλεγομενος), αλλα και λιαν ανδρικον τε και συντονον, και ωι ταχα αν
αμεινους γενοισθε, απο της σαρκος επι το πνευμα μετενεχθεντες, και υψωθεντες
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ικανως την διανοιαν. Υιοι ανθρωπων, εως ποτε βαρυκαρδιοι, (προοιμια σομαι γαρ
προς υμας εκ του μεγαλοφωνοτατου ∆αβιδ); Ἵνα τι αγαπατε ματαιοτητα, και ζητειτε
ψευδος, μεγα τι τον ενταυθα βιον, και την τρυφην, και το μικρον δοξαριον, και την
ταπεινην δυναστειαν, και την ψευδομενην ευημεριαν υπολαμβανοντες; α μη των
εχοντων μαλλον εστιν η των ελπισαντων, ουδε τουτων μαλλον η των ουδε
προσδοκησαντων· ωσπερ χους υπο λαιλαπος αλλοτε εις αλλους ριπιζομενα τε και
μεταῤριπτουμενα, η ωσπερ καπνος διαῤρεοντα, και ως οναρ παιζοντα, και ως σκια
μη κρατουμενα· ουτε αποντα δυσελπιστα τοις ου κεκτημενοις, ουτε παροντα πιστα
τοις εχουσιν.
Εʹ. Ουκ αναβλεψομεν εις τον ουρανον ανω; ουκ εκνηψομεν; ου των
οφθαλμων την λημην περιαιρη σομεν; ουκ εισομεθα, τις ο αληθινος πλουτος, και τις
η οντως λαμπροτης, και που το μη διαπιπτον αξιωμα; τις η απεραντος ευδαιμονια,
και που το ασαλευτον αγαθον, μηδε μεθισταμενον, η επι βουλευομενον; Ου
κτησομεθα ταυτα πολλοις ιδρωσι και πονοις, αν ουτω συμβαινηι; ουκ, ει τι δει τρυ
φαιν εντευθεν, εν ταις ελπισι τρυφησομεν; ου γνω σομεθα τους αγιους μαρτυρας,
τους τε αλλους παντας, οι πασαν διειληφασι την οικουμενην, ωσπερ τινες κοινοι
συνδεσμοι, και ων η παρουσα πανηγυ ρις; Ὑπερ τινος τραυματα, και δεσμα, και στρε
βλωσεις, και πυρος απειλην, και ξιφων ακμην, και 35.1049 θηρων αγριοτητα, και
σκοτος, και λιμον, και βαρα θρα, και χρηματων αρπαγας, και μελων αποβολας, και
θανατους το τελευταιον, και παντα προθυμως υπεστησαν, ωσπερ εν αλλοτριοις
αγωνιζομενοι σωμασιν; ινα τι γενωνται, και τινα κληρονομησωσιν, η πασι δηλα, καν
ημεις μη λεγωμεν; Ου μετα της αυτης ελπιδος, υπο τωι αυτωι βραβευτηι και
αγωνοθετηι, προς τον αυτον παραταξομεθα τυ ραννον, τον πικρον και τοτε και νυν
των ψυχων διωκτην, τον αορατον εχθρον και πολεμιον; Ουκ ανδριουμεθα
παραπλησιως ωσπερ εν κοινωι θεατρωι τωιδε τωι κοσμωι, ει και μη ακμηι του κινδυνου
ταχειαν εχουσηι και την απαλλαγην, αλλα τοις γε καθ' εκαστην ημεραν αγωνισμασι
και πα λαισμασιν, ινα και των αυτων στεφανων αξιωθωμεν, η οτι εγγυτατω;
ςʹ. Ἐγω μεν παντι διακελευομαι, και ανδρι και γυναικι, και πρεσβυτηι και
νεωι, αστικωι τε αυ και αγροικωι, ιδιωτηι και αρχοντι, πλουσιωι και πενητι (και γαρ ο
αυτος αγων καλει παντας), προς τουτον αποδυεσθαι προθυμως, και μη
μαλακιζεσθαι, μηδε μελλειν, μηδε προΐεσθαι τον καιρον, ου παλιν τυ χειν αμηχανον.
Ἐργασιας γαρ ο παρων, ο δε μελλων ανταποδοσεως. Ἐγειρεσθε, αγωμεν εν τευθεν,
ηκουσατε του Σωτηρος λεγοντος, ου μαλλον τι τους τοτε μαθητας εκ του τοπου της
Ἰουδαιας απαγοντος, αλλα και τους υστερον απαντας εντευθεν απανισταντος, και
προς εαυτον υψουμενον ελ κοντος, ως η υποσχεσις. Ἀκολουθησωμεν αγαθωι
∆εσποτηι· φυγωμεν τας κοσμικας επιθυμιας, φυγω μεν τον πλανον κοσμον και
κοσμοκρατορα, γενωμεθα καθαρως του ποιησαντος, τιμησωμεν την εικονα,
αιδεσθωμεν την κλησιν, μεταθωμεθα την ζωην. Τι ποιουμεν ημας αυτους ταπεινους,
υψηλοι γεγονοτες; Τι τοις ορωμενοις εγκαταμενομεν;
Ζʹ. Ἕκαστος, ο τι αν οιος τε ηι, καρποφορειτω τωι Θεωι εν καιρωι παντι, και
ιδεαι πασηι και βιων και περιστασεων, κατα το μετρον της παρουσης αυτωι δυναμεως,
κατα το δοθεν αυτωι χαρισμα· ινα πασι μετροις της αρετης, πασας τας εκειθεν μονας
πληρω σωμεν, τοσουτον θερισαντες, οσον εσπειραμεν, μαλλον δε τοσουτον
εναποθεμενοι ταις θειαις ληνοις, οσον εγεωργησαμεν. Εισφερετω τις, ο μεν χρη
35.1052 ματα, ο δε το μηδεν εχειν· ο μεν το προθυμει σθαι, ο δε το τον
προθυμουμενον αποδεχεσθαι· ο μεν πραξιν επαινετην, ο δε θεωριαν ευστοχον· ο μεν
λογον καιριον, ο δε σιωπην ευλογον· ο μεν τις διδα σκαλιαν απταιστον και βιον μη
ανθισταμενον, ο δε ακοην ευπειθη και ευγνωμονα· ο μεν παρθενιαν αγνην και
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κοσμου παντελως αποτεμνουσαν, ο δε γα μον σεμνον και μη παντη Θεου χωριζοντα·
ο μεν νη στειαν ατυφον, ο δε απολαυσιν μη ακολαστον· αλλος το εν προσευχαις
απερισπαστον και υμνοις πνευματι κοις, αλλος το εν προστασιαι των δεομενων·
παντες δακρυα, παντες καθαρσιν, αναβασιν παντες και το τοις εμπροσθεν
επεκτεινεσθαι.
Ηʹ. Καλη και απλοτης καρποφορια, και γελως σω φρονιζομενος, και θυμος
κολαζομενος, και ομμα παι δαγωγουμενον, και νους πλανασθαι μη συγχωρουμε νος.
Ουδεν ουτω μικρον των εισφερομενων Θεωι, καν ελαχιστον ηι, καν παρα πολυ της
αξιας λειπομε νον, ο μη προσιεται παντως και αποδεχεται, ει και σταθμιζειν οιδε τηι
δικαιαι κρισει το ελεος. ∆εχεται και Παυλου την φυτειαν, ως Παυλου, και Ἀπολλω
την αρδειαν, και τα δυο λεπτα της χηρας, και του τελωνου την ταπεινωσιν, και του
Μανασση την εξαγορευσιν. Μωσης επηγνυτο την σκηνην κατω, την των ου ρανιων
αντιτυπον, και παντες εισεφερον το κηρυχθεν αυτοις. Οι δε και αυτεπαγγελτοι, οι
μεν χρυσον, οι δε αργυρον, οι δε λιθους τιμιους εις την επωμιδα· αι δε βυσσον
διακεκλωσμενην, αι δε κοκκινον νε νησμενον, οι δε πορφυραν, οι δε δερματα κριων
ηρυ θροδανωμενα· αι δε και τριχας αιγειας εις τα κατερ γα της σκηνης, το
φαυλοτατον· οι δε ο τι εκαστος, η εκαστη τυχοιεν εχοντες· παντες δε εφερον, και
ουδεις ην ασυντελης, ουδε των πενεστατων. Ουτω και ημεις τηι τιμιαι του Θεου
σκηνηι τησδε της Ἐκκλησιας, ην ο Κυριος επηξε, και ουκ ανθρωπος, η διαφοροις
αρετης συνοικοδομειται καλλεσιν, ο μεν μικρον, ο δε μειζον, παντες δε ομοιως
εισφερωμεν εις εργον τελειον, εις κατοικητηριον Χριστου, εις ναον αγιον,
συντιθεμενοι, και συναρμολογουμε νοι τηι αρχιτεκτονιαι του Πνευματος. Παντως δε
ουδεν εισοισομεν τοσουτον, οσον ειληφαμεν, καν παντα εισφερωμεν. Ἐπει και το
ειναι ημιν εκ Θεου, και το ειδεναι Θεον, και αυτο το εχειν ο εισενεγκω μεν. Το δε
καλλιστον και φιλανθρωποτατον, οτι μη 35.1053 τηι αξιαι του διδομενου, τηι δε
δυναμει και τηι διαθεσει του καρποφορουντος, μετρει Θεος την επι δοσιν.
Θʹ. Μη ουν αναμεινηις γενεσθαι χρηστος, αλλ' ηδη γενου· μηδε οτι της αξιας
λειπηι, το παν ελλιπηις. Ἀλλα το μεν εισενεγκε, το δε προθυμηθητι, υπερ δε του
δεηθητι δοθηναι συγγνωμην τηι ασθενειαι. Ουκ οφθησηι, φησι, κενος εναντιον μου.
Μηδεις εστω κενος, μηδε ακαρπος, μηδε τις στειρα ψυχη και αγονος. Ἕκαστος εκ
των παροντων καρποφορειτω Θεωι, και εκ των οικειων· ο αμαρτανων την με
ταβολην, ο καλως τρεχων, την ευτονιαν, ο νεος την εγκρατειαν, η πολια την
φρονησιν, ο πλουσιος την μεταδοσιν, ο πενης την ευχαριστιαν, ο εν εξουσιαι την
ατυχιαν, ο εισπραττων την ημεροτητα. Οι ιερεις, ενδυσασθε δικαιοσυνην, η, το γε
αληθεστερον ειπειν, ενδυσωμεθα· μη διασπειρωμεν τα προβατα της νο μης, και
διαφθειρωμεν, υπερ ων εθηκε την ψυχην ο ποιμην ο καλος, ο γινωσκων τα ιδια, και
γινωσκομε νος υπο των ιδιων, και καλων κατ' ονομα, και εισ αγων αυτα, και εξαγων
απο τε απιστιας εις πιστιν, και απο της ζωης ταυτης επι την εκειθεν αναπαυ σιν.
Φοβηθωμεν, μη αφ' ημων αρξηται το κριμα, κα τα την απειλην· μη λαβωμεν εκ
χειρος Κυριου διπλα τα αμαρτηματα, αυτοι τε ουκ εισιοντες, και τους εισελθειν
δυναμενους κωλυοντες.
Ιʹ. Τα προβατα, μη ποιμαινετε τους ποιμενας, μηδε υπερ τους εαυτων ορους
επαιρεσθε· αρκει γαρ υμιν, αν καλως ποιμαινησθε. Μη κρινετε τους κριτας, μηδε
νομοθετειτε τοις νομοθεταις· ου γαρ εστι Θεος ακαταστασιας και αταξιας, αλλ'
ειρηνης και ταξεως. Μη τοινυν εστω τις κεφαλη, μογις που χειρ τυγχανων, η πους, η
αλλο τι των ευτελεστερων μελων του σωματος· αλλ' εκαστος εν ηι εκληθη ταξει,
αδελφοι, εν ταυτηι μενετω, καν ηι της κρειττο νος αξιος· εν ωι στεργει την παρουσαν,
πλεον ευδοκιμων, η εν τωι ζητειν ην ουκ ελαβεν. Μη τις, ενον ακινδυνως επεσθαι,
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αρχειν επικινδυνως επιθυ μειτω· μηδε ο της υποταγης νομος καταλυεσθω, η και τα
επιγεια συνεχει και τα ουρανια· μηδε ποιω μεν αναρχιαν την πολυαρχιαν. Οι περι
λογους, μη σφοδρα τοις λογοις θαῤρειτε, μηδε σοφιζεσθε περισσα και υπερ τον
λογον, μηδε νικαιν επιθυμειτε παν τα κακως, αλλ' εστιν α και ηττασθαι καλως ανεχε
σθε. ∆οτε τωι Λογωι τον λογον· ποιησατε δικαιο συνης οπλον, μη θανατου, την
παιδευσιν. 35.1056
ΙΑʹ. Ἀρκεισθε τοις ιδιοις οψωνιοις, οι στρατιωται, και μηδεν υπερ το
διατεταγμενον απαιτειτε. Ταυτα υμιν διακελευεται μεθ' ημων Ἰωαννης, ο μεγας της
αληθειας κηρυξ, η προδρομος του Λογου φωνη. Τι λεγων οψωνιον; Το βασιλικον
σιτηρεσιον δηλον οτι, και τας υπαρχουσας εκ νομου τοις αξιωμασι δωρεας. Το δε
περισσον, τινος; Ἐγω μεν οκνω λε γειν το βλασφημον· υμεις δε, οιδ' οτι συνιετε, καν
εγω φειδωμαι. Ἀποδοτε τα Καισαρος Καισα ρι, και τα του Θεου τωι Θεωι· τωι μεν το
τελος, τωι δε τον φοβον, υμεις οι της πολιτειας επωνυμοι· φοβον δε οταν ειπω,
κωλυω την πλεονεξιαν. Τι ουν ημεις κερδανουμεν, ταχα αν ειποιτε, μεγα; Το
παντων με γιστον· και ει βουλεσθε, δι' εμου μεσιτου, τας χρη στας ελπιδας, και τα
πρωτεια της ανω πολεως, ου της μικρας ταυτης και ελαχιστης εν πολεσιν, ης ου δε
το αρχειν, ινα μετριως ειπω τιμων ως θρεψαμενην, πανυ τι σεμνον και
υπερλαμπρον. Ἐκει γενε σθαι πρωτοι θελησωμεν· μεταποιηθωμεν της εκειθεν
λαμπροτητος· εν κολποις Ἀβρααμ, αντι της εντευθεν ευσπλαγχνιας, αναπαυσωμεθα·
κριμα δικαιον κρινω μεν· εξελωμεθα πενητα και πτωχον· χηραν και ορφανον
ελεησωμεν· εκπριωμεθα κτεινομενους, η το γε μετριωτατον ειπειν, μη αυτοι
κτεινωμεν· μη παριδωμεν τον δεομενον ημων, μεχρι και των απο τραπεζης ψιχιων·
και μη παραδραμωμεν τον ηλκωμενον, και βεβλημενον εν τοις ημετε ροις πυλωσιν·
μη τρυφησωμεν, αλλων κακοπα θουντων· μη βδελυξωμεθα τον ομοδουλον· μη,
φιλοι και αδελφοι, γενωμεθα της του πλουσιου μεριδος, μηδε οδυνηθωμεν εν τηι
φλογι, μηδε τωι χασματι δια στωμεν απο των οσιων, μηδε δεηθωμεν Λαζαρου του
πενητος, ακρωι δακτυλωι καταψυξαι την γλωσ σαν ημων φλεγομενην, και μηδε
τοσουτου τυγχανω μεν. Γενωμεθα χρηστοι, ευσπλαγχνοι, συμπαθεις· μιμησωμεθα
του ∆εσποτου την αγαθοτητα, ος ανα τελλει τον ηλιον αγαθοις και πονηροις, και
τρεφει τηι βροχηι παντας ομοιως. Μη δεξωμεθα πλουτειν δια της των αλλων πενιας·
μη παρα τοσουτον ελθωμεν της θειας ισοτητος· μηδε μιξωμεν τον ημετερον πλουτον
αλλοτριοις δακρυσιν, υφ' ων ως ιου και ση τος εκδαπανηθησεται, η, το γε της
Γραφης ει πειν, εξεμεθησεται. Ἀλλα εσμεν του δεοντος απο πληστοτεροι; εστι και
πλεονεκτησαι καλως. 35.1057 ∆ωμεν τι μικρον εντευθεν, ιν' εκειθεν πλουτησωμεν.
ΙΒʹ. Ταυτα μεν ουν ηδη κοινα προς παντας, ου τους εν πολιτειαι μονον, τα
παραγγελματα· κοινα γαρ και κοινης αῤρωστιας τα φαρμακα. Συ δε απογραφε
δικαιως ημας, ο των ημετερων φορων απο γραφευς· απογραφε, μη τους εμους
λογους επι μελως, ων ουδεν, η μικρον το κερδος, η εις ακοης χαριν και ηδονην,
αλλα τον εμον λαον οσιως και φιλανθρωπως· αιδεσθεις, ει μη τι αλλο, η τον καιρον
αυτον, οτι και ο Σωτηρ εν απογραφηι τικτεται. Ἐξ ηλθε γαρ δογμα, φησι, παρα
Καισαρος Αυγου στου, του απογραφεσθαι πασαν την οικουμε νην· και απεγραφετο.
Ἀνεβη δε και Ἰωσηφ εν Βηθλεεμ συν Μαριαμ τηι μεμνηστευμενηι αυτωι γυναικι
απογραψασθαι, δια το ειναι αυτον εξ οικου και πατριας ∆αβιδ. Και τηνικαυτα ο Σω
τηρ τικτεται, το θαυμασιον, ο παντων δημιουργος και δεσποτης, εν φαυλωι και
μικρωι καταλυ ματι. Φοβηθωμεν το μυστηριον· αιδεσθωμεν την οικονομιαν, και
αυτοι τωι καιρωι τι συνεισενεγκωμεν. Νυν αγγελοι χαιρουσι, νυν ποιμενες περιαστρα
πτονται, νυν αστηρ εξ Ἀνατολων τρεχει προς το με γιστον φως και απροσιτον· νυν
μαγοι προσπιπτουσι, και δωροφορουσι, και τον παντων βασιλεα γινωσκου σι, και
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καλως τωι αστερι τεκμαιρονται τον ουρανιον· νυνι τε Ἡρωδης μαινεται, και
παιδοφονει, και δια τον ελευθερωτην, αναιρει τους της ελευθεριας τυγχανειν
οφειλοντας. Ἀλλ' ημεις γε μετα των προσκυ νουντων γενωμεθα, και προσενεγκωμεν
τωι δι' ημας πτωχευσαντι μεχρι και σωματος, μη λιβανον, μηδε χρυσον, μηδε
σμυρναν· τον μεν ως Θεωι, τον δε ως βασιλει, την δε ως γευσαμενωι δι' ημας νεκροτη
τος· αλλα δωρα μυστικα, και υπερ το φαινο μενον· το γε μηδεν λαβειν, μηδε τωι
πλουτωι τι συγ χωρησαι κατα πενιας, μηδ' αδικησαι το πλασμα δια του πλασματος.
ΙΓʹ. Συν Χριστωι γραφεις, συν Χριστωι ταλαντευεις, συν τηι κεφαληι δοκιμαζεις,
μετα του λογου λογιζηι. Χριστος αρτι γενναται σοι, και Θεος εστι, και αν θρωπος
γινεται, και ανθρωποις συναναστρεφεται. Τι του λογου δηλουντος; Ἐμοι δοκει, εις
νουθε σιαν των τα τοιαυτα πιστευομενων, οτι ταις με γισταις των διοικησεων Θεος
αει συνεισερχεται. Και 35.1060 ινα μεν καταιδεσειε τους απογραφοντας, τηνι καυτα
ομιλει σαρκι και ανθρωποις· ινα δε παραμυ θησηται της δουλειας ημας, και την
ευγνωμοσυνην νομοθετησηι (ουδε γαρ τουτο παροπτεον), τελει και αυτος το
διδραχμον, και ουχ υπερ εαυτου μονον, αλλα και Πετρου του τιμιωτατου των
μαθητων· επει και ανθρωπος εγενετο δι' ημας, και δουλου μορφην ανεδεξατο, και
υπερ των ανομιων ημων ηχθη εις θανατον. Ταυτα μεν ο Σωτηρ, και τωι θεληματι μο
νον, ως Θεος, σωσαι δυναμενος, επει και τα παντα προσταγματι συνεστησατο· μειζον
δε και δυσωπητι κωτερον εισηνεγκεν ημιν, την συμπαθειαν και το ομοτιμον. Τι δε
ημεις οι Χριστου μαθηται του πραου και φιλανθρωπου, και τοσουτον ημιν λειτουρ
γησαντος; Ου μιμησομεθα του ∆εσποτου την ευ σπλαγχνιαν; ουκ εσομεθα χρηστοι
τοις ομοδουλοις, ινα τοιουτου τυχωμεν και αυτοι του Κυριου μετρουν τος, ως αν
μετρησωμεν; ου κτησομεθα τας εαυτων ψυχας, δια της ημεροτητος; Ἀρκει δουλευειν
τοις ελευθεροις, και τοσουτον ειναι το διαφορον, ωστε του αυτου χοος, το μεν
κρατειν, το δε αρχεσθαι· και το μεν τασσειν φορους, το δε απογραφεσθαι· και τοις
μεν αδικειν εξειναι και ποιειν κακως, τοις δε υπερ του μη παθειν δεισθαι και
αγωνιζεσθαι· και ταυτα ειναι περι την μιαν εικονα, και το εν αξιωμα, τους της αυτης
ζωης κληρονομους, υπερ ων Χριστος ομοιως απεθανεν. Ἀρκει ταυτα τοις ελευθεροις·
μη βαρυνεσθω δε ο ζυγος, μηδε της πρωτης ημων αμαρτιας το επιτιμιον.
Ι∆ʹ. Ὡς απολοιτο η κακια, και η πρωτη ταυτης καταβολη, και ο καθευδουσιν
ημιν επισπειρας τα ζι ζανια Πονηρος, ιν' αρχη του κακου γενηται το αμε λησαι του
αγαθου, ωσπερ και σκοτους η του φωτος υποχωρησις. Ταυτα το ξυλον, και η πικρα
γευσις, και ο βασκανος οφις, και η παρακοη εν ιδρωτι του προσωπου ζηιν
κατακρινασα. Ἐντευθεν γυμνος εγω και ασχημων, και την γυμνωσιν εγνων, και τον
δερ ματινον χιτωνα ημφιασαμην, και του παραδεισου διεπεσον, και εις την γην
απεστραφην, οθεν ελη φθην, εν τουτο αντι τρυφης εχων, τα εμαυτου γινω σκειν
κακα· και λυπην κατεκριθην απαυστον αντι της μικρας ηδονης, και πολεμον προς
τον φιλω θεντα κακως, και δια της γευσεως υποσπασαντα. Ταυτα της κακιας εμοι τα
επιχειρα· εντευθεν το 35.1061 γεννασθαι μοχθωι, και ζηιν, και λυεσθαι. Αυτη μητηρ
χρειας, η δε πλεονεξιας, η δε πολεμων, πολε μοι δε φορων πατερες, οι δε της
κατακρισεως το βαρυτατον. Ἀλλ' ημεις γε μη το προστιμον επιτει νωμεν, υπο την
αυτην κειμενοι καταδικην, μηδε αλ λοις κακοι γενωμεθα. Φιλανθρωπιαν ημας την
εις αλληλους απαιτει Θεος, καν υπ' αυτου κολαζω μεθα.
ΙΕʹ. Ἔσται και αλλη τις εγγραφη, και αλλος απο γραφευς· ει τινα βιβλον
ζωντων ακουεις, και βιβλον ου σωζομενων. Ἐκει παντες εγγραφησομεθα, μαλ λον
δε ηδη γεγραμμεθα κατ' αξιαν των ενταυθα βε βιωμενων εκαστος. Ου πλουτος εχει
το πλεον εκει, ου πενια το ελαττον, ου χαρις, ουκ εχθρα, ουκ αλλο τι των απαντων,
οις ενταυθα το δικαιον κλε πτεται. ∆ακτυλωι Θεου παντες γεγραμμεθα, και ανοι
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γησεται ημιν βιβλος εν ημεραι αποκαλυψεως. Μικρος μεν και μεγας εκει εστι, και
θεραπων ομου δεσποτηι, το Σολομωντος φθεγξομαι, και βασιλευς αρχο μενωι, και
απογραφευς απογραφομενωι, και η λαμπροτης εγγυθεν. Και το δυσφημον
σιωπησομαι· πλην οια γραφομεν, τοιαυτα και γραφησομεθα. Ταυ την ποιησον
σεαυτωι την εγγραφην χρηστοτεραν, ημιν φανεις χρηστος και φιλανθρωπος.
Ιςʹ. Τι προς ταυτα λεγεις; Τι γραφεις, ω φιλων αριστε και ηλικων και
παιδευτων ημιν κοινωνε και παιδευματων, ει και νυν ημας εις την κρειττω μοι ραν ο
Θεος εταξεν, υμας ταυτα παιδευειν τους εν εξουσιαι (οκνω γαρ ειπειν βαρυτεραν); Ὦ
πατριδος ευσεβους και γενους, ω γονεων ιερων ιερον φυ τον, ω ριζα τεκνων
ιερωτερων, πως ποτε απο δεχηι τους εμους λογους; Ἆρα τι πειθομεν, η δεησει
κατεπαιδειν μακροτερα; Τουτο μεν ουκ εικαζειν, αλλ' ευ ειδεναι χρη, οτι σε οι παρ'
εμου λογοι εκ πλειονος εχουσιν. Και γαρ ει μη τινι αλλωι θαῤρειν ειχομεν, αλλα τοις
λογοις αυτοις, οι σε αει προς τα καλα ραιδιως αγουσιν, η αρχομενον, η επομενον·
τουτο γαρ εστιν, ωι των πολλων οι σοφοι διαφερουσιν. Ἐγω δε μικρον ετι προσθησω
τοις ειρημενοις· συ μεν εδωκας μισθον τοις εμοις λογοις, οντινα δεδωκας· οι δε σοι
διδοασι και προσαγουσι πενητας, παντα χορον ιερεων, χορον φιλοσοφων, ουδενι
δεσμωι κατω κατεχομενων, μονα κεκτημενων τα σωματα, και ουδ' αυτα παντελως·
ουδεν εχοντων Καισαρι, παντα Θεωι, υμνους, ευχας, αγρυπνιας, δακρυα, 35.1064
κτησιν ου κρατουμενην, αποθανειν κοσμωι, ζησαι Χριστωι, σαρκα κενωσαι, ψυχην
ελκυσαι απο του σωματος. Τουτων φειδομενος, η και καθαρως αποδιδους τωι Θεωι
τους θεραπευτας του Θεου και μυστας, και των ουρανιων εποπτας, την απαρχην του
ημετερου γενους, το ερεισμα τους της πιστεως στεφανους, τους μαργαριτας τους
τιμιους, τους του ναου λιθους, ου θεμελιος και ακρογωνιαιος Χριστος, του καλου
λεγω της Ἐκκλησιας πληρωματος· και καλλιστα αν και τουτοις, και σεαυτωι, και
πασιν ημιν βουλευσαιο. Και σοι ευχομαι τουτον παρ' ημων τον πλουτον γενεσθαι
μαλλον, η πολλου χρυσιου και αργυριου θησαυρους, νυν υπαρχοντας, και μετ'
ολιγον ουκ εσομενους.
ΙΖʹ. Αυτη των εμων λογων υμιν η καρποφορια, ει και της ελπιδος ελαττων,
αλλα κατα γε την ημετεραν δυναμιν. Ὑμεις δε αντιδοιητε μοι της εμης εισφορας το
μειζον, την ευπειθειαν· ως αν τα τε αλλα και ηττον δεησθε των εμων λογων,
αλληλους κατανοουντες εις παροξυσμον αγαπης και καλων εργων· ως αν χρηστης
και φιλανθρωπου της εκειθεν γραφης τυχοντες, και περι τον παντων βασιλεα
χορευοντες, ο μονον εργον εστι τοις εκει γεγραμμενοις, λειτουργωμεν Θεωι την
αινεσιν, την μιαν Πατρος, και Υιου, και αγιου Πνευματος, και θεωρουντες και
ανυψουντες την της θεοτητος δοξαν τε και λαμπροτητα, οτι αυτωι η δοξα, και η τιμη,
και η προσκυνησις εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


