Homiliae in Job
361 Κεφ. Αʹ, βʹ. Και ην ο ανθρωπος εκεινος αλη θινος, αμεμπτος, δικαιος, θεοσεβης,
απεχο μενος απο παντος πονηρου πραγματος. Οι γαρ φαυλοι ανθρωποι ψευδεις,
ωσπερ οι ζωγραφουμενοι τον Θεον. Τον Θεον φοβου, τας εντολας φυλαττε, οτι
τουτο πας ανθρω πος. Ἄμεμπτος, επειδη δικαιος. Θεοσεβης, 362 βιος γαρ καλος τον
Θεον επιγνωναι ποιει, και η του Θεου γνωσις του βιου γινεται φυλακη. ι ʹ, ιζʹ Πυρ
επεσεν εκ του ουρανου, και κατεκαυσε τα προβατα... Και εκυκλωσαν τας καμηλους,
και ηιχμαλωτευσαν αυτας ... Τας μεν καμηλους πεποιηκε γενεσθαι υπο τους ιππεις·
τας οναδας και τους βοας, τους αροτριωντας και την γην εργαζομενους, πε ποιηκε
γενεσθαι υπο τους αιχμαλωτιζοντας· τα προβατα δε εμισησεν, δια τουτο πυρ κα
τηγαγεν εξ ουρανου επι τα προβατα ... Κεφ. Βʹ, θʹ. Χρονου δε πολλου προβεβη κοτος,
ειπεν αυτωι η γυνη αυτου. Ὅρα το κακουργον, οτε πολυς διηλθε χρο νος, τοτε
επιτιθεται· τοτε γαρ μαλιστα τα της ελπιδος ελεγχεται, τοτε μαλιστα τα της
δυναμεως εξασθενει. ∆ιπλα τε τωι Ἰωβ τα της ασθενειας ην· αυτος τε γαρ ασθε
νεστερος γεγονε τωι μηκει του χρονου, και η ελπις μαλλον απεγνωστο. Κεφ. Ζʹ, αʹ.
Ποτερον ουχι πειρατηριον ο βιος ανθρωπου επι της γης, ωσπερ μισθιου αυθημερινου
η ζωη αυτου; ∆ικην μισθωτου, απαντες περι την εαυ των πονουνται ζωην· αλλως
γαρ γεωργος συλλεγει τροφην, και αλλως ο την βαναυσον μετιων τεχνην, και οι εν
αξιωματι ετερως. 363 Ἔστι δε ολως ουδεις, ος ου των αναγκαιων φροντιζει. Κεφ. Ιʹ,
ηʹ. Αι χειρες σου επλασαν με, και εποιησαν με. Πεπλασται μεν το σωμα εξ
υποκειμενου της γης, ητοι της γυναικος· πεποιηται δε η ψυχη, μη προυποκειμενου
τινος, ως γαρ ασωματος και αμεριστος. Ἱκετευω δη μνη σθηναι και του της φυσεως
ευτελους και ολιγοχρονιου. Κεφ. ΙΒʹ, εʹ. Εις χρονον γαρ τακτον ητοι μαστο πεσειν
υπο αλλων. Ἐνταυθα οι την ειμαρμενην δοξαζοντες, φασιν οτι ιδου η γραφη λεγει
οτι ειμαρτο αυτωι παθειν. Ἀλλ' ου τουτο η γραφη λεγει, μη γενοιτο! ου γαρ υπο
αναγκην τα ημε τερα· αλλ' οτι παντα εν μετρωι διοικει τα καθ' ημας ο Θεος τοις της
αυτου προνοιας λογοις, οιδε και μεχρι ποσου συμφεροντως δει πασχειν ημας, και
κατα μετρον επαγει τους πειρασμους. Τουτο δε ειπεν ο Ἰωβ, ινα το κριμα τωι Θεωι
παρασχηι, μονονουχι λε γων· Μη γελασθωσαν οι δικαιοι πασχοντες· επι τοσουτον
γαρ πασχουσιν, εφ' οσον ο Θεος βουλεται. Κεφ. ΙΓʹ, αʹ. Ἰδου ταυτα εωρακεν μου ο
οφθαλμος, και ακηκοεν μου το ους, και οιδα οσα και υμεις επιστασθε, και ουκ
ασυνετω τερος ειμι υμων. Και ει τηι ηλικιαι ελαττων υμων ειναι δο κω, αλλα κατ'
ουδεν εις συνεσιν λειπομαι, 364 και ουχ ηκιστα εις την των θειων ειδησιν, και ουδεν
υμων ειμι καταδεεστερος. κηʹ. Ὃ παλαιουται ισα ασκωι, η ωσπερ ιματιον
σητοβρωτον. Ου κατα βουλησιν την εαυτου ταυτα λε γει, αλλα προς το
υποτιθεμενον, οτι πας θλιβομενος αμαρτων ταυτα υφισταται. Κεφ. Ι∆ʹ, αʹ. Ἢ ωσπερ
ανθος ανθησαν εξεπεσεν· απεδρα δε ωσπερ σκια, και ου μη στηι. Και σκιας δικην,
παρελθων τον βιον, ουδε μνημοσυνον τι τοις ζωσιν αφιησιν. Την των ανθρωπων
προνοιαν ενταυθα σαφηνιζει· ουχ ως εικαιως και ετυχεν εν τωι βιωι παραμενον τα,
αλλ' εκ ρησεως Θεου, ουχ υπερβαινοντος τον παρ' αυτου τεταγμενον βιον. Ταυτα δε
ουχ ως ειμαρμενης κρατουσης λεκτεον, αλλ' ως του θεληματος του Θεου οροις και
με τροις εκαστα διαταξαμενου. Κεφ. ΙΕʹ, ζʹ, ηʹ. Τι γαρ; μη πρωτος αν θρωπων
εγεννηθης; η προ θινων επαγης; η συνταγμα Κυριου ακηκοας; Ἀντι του· μη προ
παντων ανθρωπων υπεστης, και αχρι του νυν διατεινας τον βιον, πλειονων
πραγματων πειραν εσχηκας παρα τους ομοφυεις. –Θεοδωτιων· Ἵνα εσ τιν ο υψηλος
τοπος και δυσβατος, ητοι ψαμ μωδης. –Ὁ Ἑβραιος· Συνεληφθης. –Θινας εκει λεγει
τους βουνους, ινα ειπηι, μη τα προ της κτισεως επιστασαι. Κεφ. Ι ʹ, ιηʹ, ιθʹ. Γης, μη
επικαλυψηις εφ' αι ματι της σαρκος μου, μηδε ειη τοπος τηι κραυγηι μου· και νυν ιδου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εν ουρανοις ο μαρ τυς μου, ο δε συνιστωρ μου εν υψιστοις. Ἀπορουμενος προς την
γην διαλεγεται, 365 και εις συμπαθειαν εκκαλουμενος λεγει ρη ματα, α και ευκτικως
ειρηται. Λεγει δε· Μη σιωπησηις, ω γη, τα κατ' εμε, μηδε συγ κρυψηις το αδικως
εκχεομενον αιμα εκ της σαρκος μου δια των ιχωρων· μηδε στηι εν τοπωι και
αποκρυβηι, μηδε εις ληθην ελθηι τα κατα τους εμους οδυρμους· πολλοι δε, φησιν,
οικοδομηθωσαν δια των εμων πειρασ μων. Ἢ μη γη κρυψηι μου το αιμα, αλλ' εκ
καλεσηται τον Θεον εις εκδικιαν, αυτους του σωματος τους ιχωρας εχουσα
μαρτυρας. Και ο αηρ μη επισχοιη μου την κραυγην, αλλ' εις ουρανους φθασοι της
φωνης ο τονος, ινα ο Θεος των γινομενων κακων εκδικος κατα στας, και τους
αιτιους αμυνομενος, ουτω γουν απασι δειξηι των εμοι βεβιωμενων το αμεμπτον. Το
δε· Ἰδου εν ουρανοις ο μαρτυς μου, καθαρωτατης εστι συνειδησεως. Κεφ. ΙΘʹ, γʹ.
Γνωτε μονον οτι ο Κυριος εποιησε με ουτως. Εις φοβον αυτους καταφερει, οιονει
λεγων· Μη ουτως επεμβαινετε μοι καμνοντι, μηδε υμεις τοις αυτοις περιπεσητε, την
αυτην εχοντες φυσιν. δʹ, εʹ. Ναι δη επ' αληθειας εγω επλανη θην· παρ' εμοι δε
αυλιζεται πλανος, λαλησαι ρηματα α ουκ εδει, τα δε ρηματα μου πλα ναται, και ουκ
επι καιρου. –Ἔα δε οτι επ' εμοι μεγαλυνεσθε, εναλλεσθε δε μοι ονει δει. ∆εδοσθω,
φησιν, καθ' υποθεσιν οτι πε πλανημαι. Παρ' εμοι δε αυλιζεται πλανος· πλανος ο
διαβολος εστιν. Τις υμιν, φησιν, εκ τουτου βλαβη, ποια δε αναγκη κρινειν ως ασεβη,
και επεμβαινειν πασχοντι; δεον συγγινωσκειν υπο αλγηδονων φθεγγομενωι. –Ει και
τοιαυτα επεποιηκειν οια ουκ εδει, 366 αρ' ουν εχρην υμας ουτω μοι ονειδιζειν; – Και
δεον με, φησι, παλαι ευσεβειας επιμε λουμενον, νυν την εκ των εργων εχειν παῤ
ρησιαν. Τουτο μεν ου πεποιηκα, κρινομαι δε ως πλανος. Ἐπιβαλλει και ωδε· ʹ, ζʹ.
Γνωτε ουν οτι ο Κυριος εστιν ο ταραξας· οχυρωμα δε αυτου επ' εμε υψωσεν. Ἰδου
γελω ονειδει, ου λαλησω. Κεκραξομαι, και ουδαμου κριμα. ∆ιαλογιζεσθε, φησιν· ουκ
απο σκοπου αλ γυνομαι, καθαπερ τειχιωι τινι τοις δεινοις κυκλουμενος. Λεγω, φησιν,
μετα αληθειας, ως εχει τα κατ' εμε, και ου παραδεχεσθε τους λογους. Το γαρ εν
ονειδει, ινα ειπηι τα πραγματα. Το δε ου λαλησω, αντι του· δια το αντιλεγειν μοι
υμας δοκω μηδεν ειρη κεναι. –Ει δε και προς τον Θεον βοησω, εις φανερον απασιν
ενεγκαι τα κατ' εμε, ου τυγχανω της ικεσιας. Ουδεις ακουει, ου δεις δικαζει, ουδενα
βλεπω, ουκ εχω ποι απελθειν. Ταυτα ελεησαι ου χρη; –Τοι γαρουν αφησητε, ουτως
ακριτως μου κατη γορουντες, μηποτε Θεος εις κρισιν κασταστη σηι, εις πραξεσθαι
υμιν δικην αλογου θρα συτητος. –Ου γαρ ανευθυνα, φησι, τα τοιαυτα καταλιμπανει
Θεος. Ἔσεσθαι γαρ φησιν, ειτε κινηθειη καθ' υμων, ως ανονητως υμιν εμφαινεται η
επι γνωσει του καλου οιησις, και η επι τοις προσουσιν αδεια. – Α. Σ. Τι φατε [οτι] εν
πονηριαι ων ταυτα πασχω, και υμεις τα αυτα φοβεισθαι οφει λετε. –Ἐσπευσατε αν,
φησι, τοτε καιτοι πραγματων μαρτυρουντων εν λογοις· εν λο γοις ουν λαβεσθε ως
αν μηδε υπο της αλη θειας ψηφισασθαι ανευθυνον. –Ὁ γουν εβραιος και αμαρτημα
λογου εχει. Κεφ. Κʹ, ιʹ. Τους υιους αυτου ολεσαισαν ηττονες, αι δε χειρες αυτου
πυρσευσαισαν οδυνας. 367 Και οι προτερον, φησιν, υποδεεστεροι, των του
παρανομου παιδων καθεξουσι. ιεʹ. Πλουτος αδικως συναγομενος εξεμε θησεται, εξ
οικιας αυτου εξελκυσει αυτον αγγελος. Παντα μεν ο ασεβης πραττει ωστε τα
αλλοτρια λαβειν, και προς τουτον βλεπει τον σκοπον τα γενομενα· επειδαν δε
εγκρατης των ολων δοξηι, τοτ' αυτον εις ετερους με ταφερομενον οψεται. ιηʹ. Ὥσπερ
στρειφνος αμασητος, ακατα ποτος. Οι λογοι και τα δογματα [ασεβους] στρι φινα και
νοσκυα, ουδεν γαρ εχει γλυκυ εκει να, τα κατα του Θεου γινομενα. κβʹ. Ὅταν δε
δοκηι ηδη πεπληρωσθαι, θλι βησεται, πασα δε αναγκη επ' αυτον επε λευσεται. Ταυτα
φησιν· Ἕνεκα της αιτιας, απολ λυνται τα κτηθεντα, και εις προγονους ου
παραπεμπεται. κγʹ. Ἐπαποστειλαι επ' αυτον θυμον οργης, νιψαι επ' αυτον οδυνας.
Ἀντι του, εκ Θεου και εξ ουρανου υποσ τησεται δεινα· ταυτα δε εφη, επειδη ο Ἰωβ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

φησας υπο Θεου πεπληχθαι, εμνημονευσε και ως υπο ανθρωπων ηδικημενος· κατα
σκευαζει ουν οτι παντα δι' αμαρτιας επ' αυ τον επηνεχθη. κεʹ. Ἄστρα δε εν διαιταις
αυτου περιπα τησαισαν. ... Ἐν αγνοιαι γαρ εισιν· εξεβαλον γαρ το φως αφ' εαυτων οις
ελεγεν· Ἐγω ειμι το φως του κοσμου. κ ʹ. Κατεδεται αυτον πυρ ακαυστον. Κατα δε το
κρυπτομενον, ακαυστον πυρ 368 εστιν, ητοι το κατα συνειδησιν, η και το
αποκειμενον εν τοις μελλουσιν δικαιωτη ριοις. Και ως υπο πυρος, φησιν, αναλωθη
σεται, ινα ειπηι· Ουδε ταφης αξιουται. κθʹ. Αυτη η μερις ανθρωπου ασεβους παρα
Κυριου, και κτημα υπαρχοντων αυτωι παρα του επισκοπου. Καθ' ην η θεια κατ' αυτου
κινειται δικη· ειτε του εκ περιτομης δια Χριστον εις Θεον ασεβησαντος, ειτε του
παραδοξου, ειθ' οπως ποτε ασεβους, αυτωι μερις εστιν η δηλου μενη. –Μανθανε τις
επισκοπος ενθαδε ωνο μασθη· οτι Θεος επισκοπος ειρηται, και οι επισκοποι εκεινου
την εικονα παντι τωι τρο πωι φιλοτιμουνται, οι καλοι και αγαθοι, φο ρειν. Και ωσπερ
ο μιμησαμενος εικονα βα σιλικην, τιμαται επι τωι καλως αυτην μι μησασθαι· τιμαται
δε και επι τωι αυτην κεκοσμηκεναι· ουτως μακαριος επισκοπος ο νοησας τον
αληθινον επισκοπον, και ζηλων αυτον, και γινομενος ως εν ανθρωποις Θεος, η ο
εχων επισκοπον τον ποιουντα αυτον αληθως εν Χριστωι Ἰησου επισκοπον, ωι η δοξα
και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην. Κεφ. ΚΑʹ, ιαʹ, ιβʹ. Τα δε παιδια
αυτων προσπαιζουσι, αναλαβοντες ψαλτηριον και κιθαραν, και ευφραινονται φωνηι
ψαλμου. Ἰδου και τα μωρα παιδια αυτων εαυτοις προσπαιζονται. Λεγουσι γαρ αυτοι
ψαλμους Ουαλεντινου και ωιδας Βασιλειδου, και τοι αυτα τινα φθεγγονται,
ευφραινομενοι φωνηι ψαλμου. 369 Κεφ. ΚΒʹ, βʹ. Ποτερον ουχι ο Κυριος εσ τιν ο
διδασκων συνεσιν και επιστημην; Ἴδωμεν τι φησιν ο Ἐλιφαζ προς τον δικαιον·
Ποτερον κτλ ... Τουτο του Ἰωβ ει ρηκοτος, συντρεχει τωι λογωι και ο Ἐλιφαζ, και
φησιν· Οιδα καγω οτι τους λογους, δι' ων ο μεν τις ων ασεβης ευθυνειται, ο δε
κολαζεται, ο μονος σοφος οιδε Θεος· οιδα δε και τουτο οτι Θεος μεν, ως και αυτος
εφης, των αγαθων εστι δοτηρ· η δε κακια τας κολασεις διδωσιν. –Ὑγιες το δογμα ... –
̓Επιστημη, η περιοχη των ωσαυτως εχοντων θεωρια, συνεσις δε η διακρισις. εʹ.
Ποτερον ουχ η κακια σου εστι πολλη, αναριθμητοι δε σου εισιν αι αμαρτιαι; Εικοτως
ουν φημι ουχ απλως γεγονεναι σε αδικον, επει πασχεις τοιαυτα, οια ουδεις των
κακων, αλλ' εν τουτοις γεγεννησθαι, δη λονοτι πλειονα κακιαν [των κακων] υπερ
τους αλλους εσχηκεναι. Κακια εστιν εν τηι ψυχηι κακη εξις, οιον λυπης, οργης, και επι
θυμια απρεπης· αμαρτια δε η ενεργεια· διο πρωτον ειπεν την κακιαν, ειτα την αμαρ
τιαν, την μεν πολλην, τας δε αναριθμητους. Πανυ πολλους ορω αμαρτωλους, και
ουδεις αυτων τηλικουτοις περιπεπτωκεν οιος συ. 370 Εικος γαρ, δια το αναριθμητον
σου των αμαρτηματων και το πληθος σου των πταισ ματων, ταυτα σοι
επεληλυθεναι. ʹ. Ἠνεχυραζες δε τους αδελφους σου διακε νης· αμφιασιν δε γυμνων
αφειλου. Προσχωμεν, οι τοκογλυφοι· μηποτε ενε χυραζωμεν διακενης. Ὠφελιμα τα
ρηματα, κατα τουτο εστι το λεγειν κατα λογον αμαρ τηματα αληθως, ψεκτως
γινομενων εν αν θρωποις. Ὑπολαμβανει τουτο ο Ἐλιφας περι του Ἰωβ, επειδη ᾔδει
αυτον πλουσιον, και υπωπτευσεν απο τοιουτων τινων πορων πλου τειν αυτον· διο
φησιν· Ἠνεχυραζες διακενης, τουτεστιν μηδεν εποφειλομενος. –Ει δε εδανεισα, και
μη πιστευων τωι δανεισαμενωι, ελαβον ενηχυρον αξιοχρεων προς ο εχρησα, ελαβον
ενηχυρον, ου διακενης δε. Ει μεντοι, συκοφαντων αυτον, και λεγων οφειλειν μοι μη
δυναμενον αποδουναι, απαιτω και λαμ βανω, ενηχυρον [λαμβανω] διακενης.
Προσεπιτεινει δε παλιν, αλλην αυτου α μαρτιαν οιομενος γεγονεναι. Ἔστι ποτε λα
βειν αμφιασματα, ου του γυμνου, αλλα πλου σιου, εχοντος ετερα αποκειμενα
ενδυματα πολλα λαβειν, τρια δη· ων των πολλων εκει ελαβον αμφιασιν· αλλα
γυμνου, αλλα πλου σιου. Ἐαν μεντοι γε χιτωνα εχηι τις ενα, και τουτον τον χιτωνα,
προφασει του απαι τειν το εμον, εκδυσω, μη ελεησας εκεινον τον γυμνον, αμφιασιν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

του γυμνου αφειλομην. Πολλα δε τοιαυτα εν ημιν γινεται, οταν δανειζωμεν, οταν
προς οφειλετας ερχωμεθα· πολλακις οφειλετης ημων εις υπερβολην πε νεται, μη
δυναμενος αποδουναι· και ημεις τα σπλαγχνα ημων αποκλεισαντες, ανελεεις και
ωμοι γινομεθα, μη βλεποντες οτι γυ ναικα τρεφει και τεκνα, και μολις τρεφεται 371
απο των ποριζομενων αυτωι ολιγων οβολων· απαιτουμεν πικρως, εσθ' οτε και
περισσα εχοντες παρ' εαυτοις. Τοιαυτα γινεται εν ταις πικραις απαιτη σεσιν, ενιοτε
αυτον τον ψωμον εχει τις ενα, καν μη εχηι αρτον ολοκληρον, αφαιρουμεν απ' αυτου,
λεγοντες· αλλ' οφειλεις. Ταυτα ουν λεγει, εγκαλων τωι Ἰωβ, οτι αμφιασιν γυμνων
αφειλεν. ζʹ–θʹ. Ουδε υδωρ διψωντας εποτισας, αλλα πεινωντων εστερησας ψωμον·
Ἐθαυμασας δε τινων προσωπον, ᾤκισας δε τους επι της γης. Χηρας δε εξαπεστειλας
κενας, ορφα νους δε εκακωσας. Ουκουν ου μονον το αδικειν, αλλα και το μη
ευεργετειν υπευθυνον· επισημαινει δε μεχρι τοσουτου ευεργεσιας εκτεινειν οφει
λομεν, οποτε υπευθυνον το μη ποτισαι δι ψωντας. Ὥσπερ ουν δια το ποτηριον
ψυχρου υδατος μισθον λαμβανομεν, πολλην μεντοι απηνιαν του Ἰωβ
καταψηφιζεται, ως μηδε υδωρ την αδαπανον χαριν παρεχοντος, και το μειζον
κακον, τωι διψωντι. Ἀλλα πεινωντων εστερησας ψωμον. Τι λεγω, φησιν, οτι ου
παρεσχες τωι δεο μενωι; οποτε και την μικραν παραμυθιαν του αρτου παρα του
πεινωντος αφειλου· ψωμον γαρ λεγει το τμημα του αρτου, ωσπερ και εν τηι Ῥουθ
κειται· Βαψαι τον ψωμον σου εν τωι οξει. Ἐθαυμασας δε τινων προσωπον. Τουτεστι
και τας κρισεις ου δικαιως, ουδε απαθως, αλλ' ανθρωποπαρεσκως εποιησας,
προσωποληπτης γαρ γεγονας· και δικαζων ους μεν εξηιρες, ους δε εταπεινους, τους
μεν ταπεινους βιαζομενος, τους δε εν δυναστει αις θαυμαζων και τιμων. Ὤικισας δε
τους επι της γης. Τινα δε των αντιγραφων αντι του ᾤκισας εκοιμησας εχει· ινα ειπηι
και αυτην των πτωχων την στρωμνην αφειλου, ως επι του 372 εδαφους αυτους εξ
αναγκης κοιμασθαι, μη δεν εχοντας υπεστορεσμενον ... Χηρας δε εξαπεστειλας. Ἢ
των προσοντων αυτας εγυμνωσας, η μαλλον προσελθουσαις και ελεημοσυνην ζη
τουσαις ουδεν δεδωκας, αλλ' απεπεμψω μη δεν λαβουσας απο σου ... Ὀρφανους δε
εκακωσας. Το δε τους ορφανους και αβοηθητους κα κουν, εσχατης κακιας γνωρισμα.
Ουδενα μεν γαρ δει κακουν, εξαιρετως δε χρη φειδεσθαι των ορφανων· περι γαρ των
αβοηθητων ψυ χων πολεμειν ο Θεος ενετειλατο. Πλεον δε παρα τους αλλους
ανθρωπους, πτωχοι, χη ραι, ορφανοι δεονται βοηθειας. ιηʹ. Βουλη δε ασεβων ποῤρω
απ' αυτου. Ἰδοντες δικαιοι εγελασαν. α οι ασεβεις βουλευονται, ποῤρω εστιν απο
του Θεου. Ἰδοντες [δικαιοι] την βουλην των ασεβων, κατεγελασαν αυτους. κβʹ.
Ἔκβαλε δε εκ στοματος αυτου εξη γοριαν, και αναλαβε τα ρηματα αυτου εν καρδιαι
σου. Την εξηγοριαν εζητουν κατ' εμαυτον, τι σημαινει; Και ευρον εν αλληι εκδοσει,
παρα τωι Συμμαχωι, αντ' αυτης, την εξομολογη σιν. Παρα δε τωι Ἀκυλαι· Νομον. Φησιν
ουν κατα μεν τον ενα· Ἐξομολογησαι περι των αμαρτηματων σου· τον δε τροπον της
εξη γοριας παρα του Θεου διδαχθητι. Κατα δε τον ετερον· ∆εξαι παρα Θεου νομον,
και τους λογους αυτου εγκαρδιους ποιησαι. Ει δικαιος ει και αξιος, υπαγορευθητι
παρα Θεου, και δεξαι θεια ρηματα εξ σηι καρδιαι, ως υστερον Ἱερεμιας ηκουσεν· Ἰδου
δεδωκα τους λογους μου εις το στομα σου. Ἢ εξηγοριαν την εξο μολογησιν φησιν,
προτρεπων εις μετανοιαν τον δικαιον. Ἢ τουτο λεγει, οτι μεταβαλε τον τροπον, και
αναλαβε τους θειους νομους. 373 Ἢ οτι εξαγορευσον τα ημαρτημενα σοι, και του
λοιπου τους λογους του Θεου φυλαττε. Της διπλης δε ταυτης εννοιας εκειθεν εσχον
τας αφορμας, την εξηγοριαν. κδʹ. Θησηι επι χωματι εν πετραι, και ως πετρα χειμαῤρου
Σωφειρ. Βαλεις εις γην, και οιονει κακωσεις αυτον. Κεφ. ΚΓʹ, βʹ. Και δη οιδα οτι εκ
χειρος μου η ελεγξις εστιν, και η χειρ αυτου βα ρεια γεγονεν επ' εμωι στεναγμωι.
Τουτεστι τον κατηγορον μετ' εμαυτου περιφερω, τον ελεγχον, την αποδειξιν των
κακων οικοθεν εχω. –Οιδα, φησιν, οτι εκ των εν χερσι, τουτεστιν εκ της πληγης, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ουκ αφ' ων επραξα, δοκειτε τους ελεγχους επαγειν· και γαρ βαρεως επεθετο μοι
Θεος, ωστε με στεναζειν. –Οιδα, φησιν, οτι εκ των πραξεων των ανθρωπων, αι
κρισεις αυ τοις· πλην υπερ την ισχυν μου επετεθη μοι, ητοι εξω της πραξεως μου, ο
ελεγχος. ʹ. Και εν πολληι ισχυι επελευσεται μοι, ειτα εν απειληι μοι ου χρησεται. Και
γαρ ει εν πολληι ισχυι χρησεται μοι και απειληι, αλλ' ομως οιδα οτι αληθεια παρ'
αυτωι εστιν. ζʹ. Ἀληθεια γαρ και ελεγχος παρ' αυτου· εξαγαγοι δε εις τελος το κριμα
μου. Τουτο ηυξατο, τουτο εστιν ο φησιν, ωστε περας επιτεθηναι μου τοις δεινοις·
ειτα, φη σιν, οτι ταυτα ηθελον γενεσθαι, ωστε απο θανειν, ουχ ως νυν μελλοντος
αυτου κρινειν. –Παρ' Ἑβραιοις, το τελος και η νικη δια μιας σημαινεται λεξεως. ιʹ.
Οιδεν γαρ ηδη οδον μου. Οιδε, φησι, την οδον μου, και οτι εσπου δασα αει υπακουειν
αυτωι· αλλα τις, οταν κρινηι, αντερει αυτωι; 374 ιεʹ. Ἐπι τουτωι απο προσωπου αυτου
κα τασπουδασθω· κατανοησω, και πτοηθησομαι εξ αυτου. Ουχ ημαρτον, φησι, και τι
τουτο; ου γαρ μονον απο της των αμαρτηματων εξουσιας εξεστι κολαζειν Θεωι, αλλα
και τουτο χωρις αμαρτηματων λεγω. ιζʹ. Ου γαρ ᾔδειν οτι επελευσεται μοι σκο τος,
προ προσωπου δε μου εκαλυψεν γνοφος. Ου κατ' ακολουθιαν ανθρωπινην γεγονε
τουτο, φησιν, απροσδοκητον το κακον· στο χαζομαι της του Θεου χειρος ειναι την
πλη γην. Και καλως ειπε, προ προσωπου μου· ου γαρ κοινον το σκοτος εστιν, αλλα
της εμης αθυμιας. Κεφ. Κ∆ʹ, ιγʹ. Αυτος δε δια τι τουτων επισκοπην ου πεποιηται; επι
γης οντων αυ των, και ουκ επεγνωσαν. Τουτεστιν παντων κατεφρονησαν, παντων
κατεγελασαν· ουδεις αυτους αδικει, ουδε κα κως ποιει· αυτος δε ουπω επισκοπην πε
ποιηται τουτων, ωστε ποιησει μετα ταυτα, και εξετασει τα πεπλημμελημενα αυτοις,
και ου παροψεται· επιθυμητικως κατεφαγον ορφανους. ιδʹ. Γνους δε αυτων τα εργα,
παρεδωκεν αυτους εις σκοτος. Τουτεστιν, μαθων τα εργα, η οτι εξε τασας και
βασανισας, τουτεστι γνους. Κεφ. ΚΖʹ, δʹ. Ουδε η ψυχη μου μελετησει αδικα.
Τουτεστιν επι της αυτης στησομαι ψη φου, ουδεις με παρατρεψαι δυνησεται, ουδεις
εισκρουσαι, ουδεις παραγαγειν του προκει μενου. εʹ. Μη μοι ειη δικαιους υμας
αποφηναι 375 εως αν αποθανω, ου γαρ απαλλαξω ακακιαν μου. Τουτεστιν, ου
κατηγορησω εμαυτου, ουδε μεταθησομαι, καν μυρια λεγητε· ου προη σομαι της
ψηφου, ει και δοκειτε παυσαι τον κατ' εμου ελεγχον. Καν συγκαταθωμαι εις α
λεγετε, οτε νενοηκατε δια τι ταυτα πε πονθα, δικαιους υμας απεφηναιην. Ουκ απω
σομαι την ακακιαν μου, ετερα νοων περι υμων, και ετερα λεγων. ιʹ. Ἢ επελθουσης
αυτωι αναγκης, μη εχει τινα παῤρησιαν εναντι αυτου; Ὃ λεγει τοιουτον εστιν· Ὅτι,
φησιν, ο αδικων ουκ εχει παῤρησιαν, ουδε φθεγξασθαι, ουδε ειπειν ταυτα απερ εγω
νυν, αλλ' αφηι ρηται και επεστομισται· εγω δε τουτο ουκ επαθον, αλλα λεγω και
αντιλεγω. Οι δε αδικοι ουχ ουτως. Κεφ. ΚΗʹ, αʹ. Ἔστι γαρ αργυριωι τοπος κτλ. Τουτο
φησιν, οτι ο εν τοις τυχουσιν τα ξιν ορισας, πολλωι μαλλον εν τοις ανθρω πινοις. βʹ,
γʹ. Σιδηρος μεν γαρ εκ γης γινεται, χαλκος δε ισα λιθωι λατομειται. Ταξιν εθετο
σκοτει, και παν περας αυτος εξακριβαζεται. Ὅτι προνοει και μελει των πραγματων
αυτωι, και ουδεν απλως, ουδ' εικη παρερχε ται. Ἢ μαλλον εκεινο φησιν, οτι τα μεν
αλλα δηλα εστιν, η δε οικονομια του Θεου ατεκ μαρτος και αγνωστος. Και μετ'
ολιγα· Καλως ειπε· Ταξιν εθετο σκοτει, δεικνυς οτι οιδε παραχωρειν και
υπερεξιστασθαι. Τις απελαυνει το ζοφον 376 εκεινον; ποθεν ευταξια τοσαυτη εν
πραγματι τοιουτωι; ειτα την δυναμιν, ειτα την σοφιαν αυτου διηγειται, πειθων μη
θελειν απαιτειν αυτον ευθυνας. Κεφ. ΚΘʹ, γʹ. Ὡς οτε ηυγει ο λυχνος αυτου υπερ
κεφαλης μου, οτε τωι φωτι αυτου επορευομην εν σκοτει. Ὅτι γαρ δια τουτο εζητει
την προτεραν ευπραγιαν, ινα δειχθηι του Θεου η προνοια, δηλον εκ του λεγειν· Ὅτε ο
Θεος εφυλατ τε με. δʹ. Ὅτε ο Θεος επισκοπην εποιειτο του οικου μου. Ὁ δε Συμμαχος·
Ὁποτε περιεφρασσεν ο Θεος την σκηνην μου. Ὁραις οτι τουτο επεθυμει, την
επισκοπην και την προνοιαν δει ξαι του Θεου. Νεος διοτε ειχον εγω, δικαιος ων,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

φησιν, την χρησιμον εμοι υλην πεποιηκα αρετην· πασι γαρ καλως εχρωμην. ζʹ. Ὅτε
εξεπορευομην ορθριος εν πολει, εν δε πλατειαις ετιθετο μου ο διφρος. Οια γαρ τις
αρχων και διδασκαλος αρε της, ουχ υπνωι και μεθαις εσχολαζεν, αλλ' εξ αγαπης
εωθινος εν ταις πλατειαις καθηστο, νομος και τυπος τοις εν τηι πολει γινομενος. ιγʹ.
Ευλογια απολλυμενου επ' εμε ελθοι. Σευηρου, εκ της προς Ἰουλιανην διακο νον
επιστολης. Ὁ Κυριος εν ευαγγελιοις φησιν, περι των τωι κοσμωι νεκρουντων εαυτους,
η προς το του μαρτυριου σταδιον το σωμα εκδιδον των, η προς τους της ασκησεως
πονους, και ταυτηι δοκουντων εαυτους απολλυναι και αποκτειναι τωι στερισκεσθαι
της βιωτικης απολαυσεως· Ὁ απολεσας την ψυχην αυτου ενεκεν εμου, ευρησει
αυτην. Του ουν ουτως απολλυμενου, κατα την του Σωτηρος φω 377 νην, και
ευρισκοντος την ψυχην αυτου, η ευχη και η ευλογια μεγαλη τις εστιν, και ταυτην
ευξαιτο αν τις των ευφρονουντων επελθειν αυτωι, και εμφρονως ερει το· Ευ λογια
κτλ. ιεʹ· Ὀφθαλμος ημην τυφλων, πους δε χω λων. Προς δε νουν, τυφλας διανοιας
διηνοιγε, και ωφειλει τους πεπηρωμενους την ψυχην και αυτος αυτων εγινετο
οφθαλμος· ποδας δε εχαριζετο τοις κεχωλευμενοις τας βασεις της ψυχης, και τωι
λογωι εγινετο αυτων πους, και εχειραγωγει εκατερους· ειληπται δε ο μεν οφθαλμος
επι της νοητικης οδηγιας· ο δε πους επι της εθικης. ι ʹ. Ἐγω ημην πατερ αδυνατων.
Ἐν τουτοις φωναι δηλουνται του ωφε λουντος τους αδυνατους, τους ασθενεις. ι ʹ.
∆ικην δε ην ουκ ᾔδειν, εξιχνιασα. Ὁρας την προστασιαν· ου μεχρι χρημα των, ουδε
μεχρι τροφης και ενδυματων, αλλα και μεχρι κινδυνων αλλοτριας προισταμην
μαχης. ιζʹ. Συνετριψα δε μυλας αδικων. Ὅρα την δυσχολιαν του πραγματος· καθα
ποθεν, φησιν, ηδη και προληφθεν το πραγμα ανωρθωσα. Ἀληθως ο Χριστος ελθων,
τας μυ λας των αντικειμενων ενεργειων συνεθλασε· τας μυλας των λεοντων
συνετριψεν ο Κυ ριος, και εν τωι προφητηι γεγραπται· Ἐκ με σου οδοντων αυτων
αρπαγμα εξηρπασα. ιηʹ. Ειπα δε· Ἡ ηλικια μου γηρασει, ωσ περ στελεχος φοινικος.
Ὅρα δε μετα ποσον χρονον ταυτα λεγει, ουχι καυχωμενος, ουδε μεγαλοφρονων,
αλλ' αναγκαζομενος ειπειν του Θεου την προ νοιαν, και επι τισιν απελαυεν αυτου,
και εν τισιν εστι νυν. Κεφ. Λʹ, αʹ. Νυνι δε κατεγελασαν μου 378 ελαχιστοι· νυν
νουθετουσι με εν μερει, ων εξουδενουν τους πατερας αυτων. Ου χρωμενος τηι
εξουδενωσει, αλλα σαφως ειδως αυτους, ωσπερ ο προφητης ελεγεν· Ἐξουδενουται
ενωπιον αυτου πας πονηρευο μενος· τους γαρ τοιουτους ουδεν ηγειτο. βʹ, γʹ. Και γε
ισχυς χειρων αυτων, ινατι μοι; επ' αυτους απωλετο συντελεια. Ἐν εν δειαι και λιμωι
αγονος, οι φευγοντες ανυδρον εχθες συνοχην και ταλαιπωριαν. Ὀλυμπιοδωρου,
Ὠριγενους. Ἀλλ' ουδε ᾔτησα τινα επικουριαν, φησι, παρ' αυτων, ινα δια τουτο
τοιουτοις προς εμε χρησωνται ρημασιν· οι γε παλαι δικην εχρεωστουν, πο νηροι
οντες, και τροπον τινα απεπτη απ' αυ των η τιμωρια. Ἢ οτι θανατου επιθυμουντες
δια την ακραν πενιαν, ουκ ετυχον, και ουδε υπο της ενδειας εσωφρονισθησαν
γεννηται γενεσθαι του καλου, αλλ' εμειναν αγονοι, οι εχθες που και προ ολιγου, της
ερημου και των συμφορων εκπεφευγοτες· εοικεν δε ως αγεννεις αυτους διαβαλλειν,
και εξ αδοξων οντας χωριων και πατερων πενητων. Ἐπ' αυτους απωλετο συντελεια.
Ἀντι του, ουδεποτε τι χρηστον συνετε λεσαν. δʹ. Οι περικυκλουντες αλιμα επι
ηχουντι, οιτινες αλιμα ην αυτων τα σιτα. Ἄλιμα βοτανη τις εστιν, ως φασι, ταχυ
πληρουσα τον εσθιοντα. –Ἐπι ηχουντι δε, τουτεστιν επι φαραγξι και πετρωδεσιν· ευη
χοι γαρ οι τοιουτοι τοποι, και αντηχουσι τοις φθεγγομενοις. Ἢ και ηχουντα λεγει
τον αλσωδη τοπον εν ωιπερ η πνοη των ανεμων, κινουσα την υλην, ηχον αποτελει.
Φησιν ουν οτι περιενοστουν ουτοι τας υλας και τας φαραγγας και τους τοπους παρ'
ους υδατα ρεοντα ηχει τε και κελαρυζει, υπο της αγαν ενδειας, τας βοτανας
ανερευνω μενοι, και τας ριζας των ξυλων περιξεοντες εις τροφην [λιμου]
παραμυθιαν. 379 δʹ. Ἄτιμοι δε και πεφαυλισμενοι, ενδεεις παντος αγαθου. Ἑτερα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

πονηρια, το και εν πενιαι τοιου τους ειναι. κδʹ. Ει γαρ οφελον δυναιμην εμαυτον χει
ρωσασθαι. Ὁραις οτι το ει δυναιμην, ου δια ασθε νειαν λεγει, αλλα δια το
κεκωλυσθαι. κηʹ. Ἕστηκα δε εν εκκλησιαι κεκραγως. ∆ια την υπερβολην των δεινων,
ουδε πλη θος συνοδου αισχυνομενος. κθʹ. Ἀδελφος γεγονα Σειρηνων, εταιρος δε
στρουθων. Εις την ορνιθων θηριωδιαν εξεπεσα, φη σιν· ηγνοησα την φυσιν την
οικειαν, ουδεν εκεινων αμεινων διακειμαι. Κεφ. ΛΑʹ, ʹ, ζʹ. Ἕσταμαι γαρ εν ζυγωι
δικαιωι, οιδε δε ο Κυριος την ακακιαν μου, ει εξεκλινεν ο πους μου εκ της οδου ...
Βαβαι της ακριβειας! ουκ εχοι τις ει πειν, οτι τωι πλουτωι και τοις αγαθοις τοις
εμπροσθεν εις ραιθυμιαν και διαχυσιν απο χρησαμενος τοιαυτην τινω δικην, και με
ταβεβλημαι, του Θεου καταλληλον μοι φαρ μακον επιθεντος. Τον μεν γαρ φιλογελω
και φιλοπταισμονα και τρυφηι προσεσχηκοτα, εικοτως αντιθεις, την εναντιαν
καταστη σειεν εξιν, γοερωι τινι και πολυθρηνωδει παραδους αυτον βιωι· τον δε και
προ του των φευγοντα μεν κωμους, διωκοντα δε αν θρωπους παιζοντας και
γελωτοποιουντας, ποιον αν εχοι λογον εμπεσειν εις σκυθρωπον και κατηφη βιον;
επειδη κατεσκληκως ημην και κατεστυμμενος, ουκ επι τας διαφορου σας εκεινωι τωι
βιωι κακιας κατεπεσα. 380 λαʹ. Ει δε και πολλακις ειπον αι θερα παιναι μου· Τις αν
δυη ημιν των σαρκων αυτου πλησθηναι, λιαν μου χρηστου οντος; Ἀντι της ζωης
αυτου απολαυσαι, οτι ημην αυταις γλυκυς. λβʹ. Ἔξω δε ουκ ηυλιζετο ξενος, η δε
θυρα μου παντι ελθοντι ηνεωικτο. Ου γαρ εθεραπευεν αυτους υποδεχομενος μονον,
αλλα και εφοδια της μετα ταυτα πενιας παρειχεν. Κεφ. ΛΒʹ, αʹ. Και επαυσατο Ἰωβ
ρημα σιν. Ἡσυχασεν μεν ο Ἰωβ, διδους αυτοις λο γον ειπειν· ενειδε δε, και τον Θεον
εκαλεσε μαρτυρα, και εαυτωι επηρασατο οτι επεστο μισθησαν οι φιλοι. ιαʹ. Ἐρω γαρ,
υμων ακουοντων, αχρις ου ετασητε λογους, και μεχρι υμων συνησω. Ἢ τουτο
φησιν, οτι ουδε οτε ηλεγχετε, ως εδει, ηλεγξατε· η οτι υστερον εσιωπη σατε. Ουτω
προς το· Ἐρω γαρ, υμων ακου οντων. Κεφ. ΛΓʹ, ιβʹ. Πως γαρ λεγεις· ∆ικαιος ειμι, και
ουκ επακηκοε μου; Τι ουν εγενετο; ουχι τουτο ενομιζεν· τουτο μεν γαρ υπελαμβανεν
ο Ἐλιους, αλλ' ουχι τοιαυτηι γνωμηι ο Ἰωβ ειπεν, οτι ουτος δικαιοτερος εστι του
Θεου· αλλ' οτι ταυτα μεν αυτωι πεπρακται, ου μην αδικιαν ενεκα λει τωι Θεωι. Ὁ δε
Ἐλιους τουτο υπελαβεν· εκεινοις δε δικαιως ενεκαλει, προσδεδωκοσι του Θεου το
μερος και ηρνημενοις. 381 κʹ. Λαλησω, ινα αναπαυσωμαι ανοιξας τα χειλη. Ὁ
τυγχανων συνετου ακροατου, και ων πληρης λογων, λαλων αναπαυεται, την πε
ριττοτητα οιον κενωσας και αποβαλλων, και λεγει· Λαλησω ινα αναπαυσωμαι. Κεφ.
Λ∆ʹ, ιθʹ. Ὃς ουκ επαισχυνθηι προσω πον εντιμου, ουδε οιδε τιμην θεσθαι αδροις. Ει
γαρ και μη οιδας, αλλ' οφειλεις πολλα παραχωρειν αυτωι, και τηι δοξηι αυτου, ωστε
μη παντα ζητειν μανθανειν. κγʹ. Ὅτι ουκ επ' ανδρα θησει ετι. Ἔοικε τουτο λεγειν,
οτι νυν μεν εν ημιν κειται το καλον και το φαυλον, εν δε τωι μελλοντι αιωνι ουκ ετι.
λαʹ. Ὅτι προς τον ισχυρον ο λεγων· Ει ληφα, ουκ ενεχυρασω, ανευ εμαυτου οψομαι·
συ δειξον μοι. Τινες ουτως ηρμηνευσαν· οτι μη τολμαι τις ειπειν τωι ισχυρωτερωι, οτι
αδικως ει ληφας τα εμα, ουκ ενεχυρου χαριν, ως υπο φειλομενα, και παρα γνωμην
εμην ειληφας· επιδειξον οτι ευλογως τουτο δεδρακας. Ει δε τωι δυνατωι ταυτα ουδεις
ειπειν τολμαι, πως συ, φησι, τοιαυτα θρασυνηι κατα Θεον; Ὁ δε Συμμαχος ουτως
εκδεδωκεν, οτι προς Θεον ρησιν ανελαβον, ουχ εξω ακω 382 λυτως, συ διασαφησον
μοι. Ὁ δε ενοησεν ουτως, τουτεστιν· επειδη την υπερ Θεου ρησιν ανελαβον, φησιν
Ἐλιους, ουκ επεχω, αλλ' ακωλυτως επεξερχομαι τωι λογωι. Ει δε μη καλως λεγω, συ
διασαφησον, αντι του, ελεγξον τον λογον. –Οιμαι δε μαλ λον ουτω νοεισθαι το
κειμενον, οτι ουκ επειδη το υπερ Θεου λεγειν ειλομην, παρα τουτο δει σε και
συνομολογειν απλως, οια δη χρεος απαιτω· ανευ δε εμαυτου οψομαι, συ δειξον μοι,
αντι του· χωρις του εμου λογου ειδεναι θελω, ει τι και αντειπειν εχοις· ινα ειπηις οτι
ησυχιαν παρεχομαι, και επιλαμβανου τον λογον, ει δυνασαι. Κεφ. ΛΕʹ, εʹ. Ἀναβλεψον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

εις τον ουρανον. Ουδεις φιλοκοσμος αναβλεπει εις τον ου ρανον· μη αγαπωμεν τον
κοσμον, μηδε τα εν τωι κοσμωι. Ει τα ενθενδε αγαπωμεν, ουκ αναβλεπομεν εις τον
ουρανον. ʹ. Ει ημαρτες, τι πραξεις; Τουτεστιν ουδε αυτον αδικησεις, αλλ' ου δε
ωφελησεις, δικαιος ων· επειδη γαρ ελε γεν· Ει ημαρτον, τι δυναμαι πραξαι; τι
ποιησω, φησιν; τουτο ινα ειπηι· ∆ια τι; μη γαρ αδικουμενος φροντιζει σου αμαρτανον
τος; μη γαρ ως βλαβην υπομενων; ιʹ. Ὁ κατατασσων φυλακας νυκτερινας. Θελεις
ιδειν πως κατατασσει φυλακας νυκτερινας ο Θεος; ολος ο αιων ουτος νυξ εστι,
σκοτος εστι. Το φως τηρειται σοι· ο βλεπεις νυν φως, δι' εσοπτρον βλεπεις. Και· Ἐν
τωι φωτι σου οψομεθα φως· μελλομεν ποτε βλεπειν αυτο. Ουκουν νυξ εστι πας ο
αιων; επει νυξ εστι, πολεμιοι πολλοι, πολλα θηρια περιερχονται. Ἐπει ουν νυξ εστι
τα εν τηι σκοτιαι του βιου πραγματα, χρεια εστι φυ λακων τεταγμενων εις την νυκτα
ταυτην, 383 ινα οι φυλακες, οι επι των νυκτων, φρουρωσι τους εν νυκτι, και ελθωσι
και φυλαξωσιν ημας απο των ληιστων. Τινες ουν οι φυλα κες, οι τεταγμενοι παρα
του Θεου εν ταις φυλακαις ταις νυκτεριναις; Παρεμβαλει αγ γελος Κυριου κυκλωι
των φοβουμενων αυτον, και ρυσεται αυτους· ουτοι οι αγγελοι οι εν νυκτι
φρουρουσιν ημας. Κεφ. ΛΗʹ, εʹ. Τις εθετο τα μετρα αυτης, ει οιδας; η τις ο επαγαγων
σπαρτιον επ' αυ της; Ἠθελησαν μεν ειπειν ελληνες τι περι του μετρου της γης· η
διαμετρος της γης, φασιν, εικοσι πεντε μυριαδων σταδια. Ἔοικε δ' ο λογος
δεικνυναι, οτι αληπτον εστι το μετρον της γης παντι· μονος δε ο Σωτηρ οιδεν αυτο, ο
και δημιουργος. Μετρα δε, και ου μετρον ειπεν, ινα τας διαφορας της γης πα
ραστησηι. Μετρον τι εστι της τοιασδε, φερε ειπειν, της φερουσης τα αρωματα Ἀνατο
λης; μετρον της φερουσης το πεπερ η τα ζωα; ου γαρ παντα πανταχου γινεται· ταυτα
ουν τα μετρα παρα τωι Λογωι του Θεου εισιν. – Αρα ουχ απλως τοσαυτη γεγενηται η
γη, ουδε ως ετυχεν, αλλ' εμοι δοκει, ει και το τυχον προσετεθη, ακαιρον ειναι, και ει
περ αφηιρηθη, ομοιωι τωι λογωι πασαν αυτην λυμηνασθαι· και τουτο αινιττεται τα
μετρα και το σπαρτιον. ʹ. Τις δε εστιν ο βαλων λιθον γωνιαιον επ' αυτης; Τις δε
εστιν ο βαλων λιθον γωνιαιον επ' αυτης, οτι ουτως εστηκεν εδραια, ωσ περει
επωικοδομησεν επ' ασφαλειαι βεβηκυιαι θεμελιωσεως; τηι βουλησει του Θεου, εν τηι
γαρ χειρι αυτου παντα τα περατα της γης. –Λιθον γωνιαιον· τουτο δυναται και εις
τον Μονογενη του Θεου Υιον, δι' ημας σαρκω 384 θεντα, νοεισθαι· κατα το εν
ψαλμοις· Λιθον, ον απεδοκιμασαν, εγενηθη εις κεφαλην γω νιας. Ευδοκιαι γαρ του
Πατρος ελθων επι γης, συνηψεν εν εαυτωι τους δυο λαους, των Ἰου δαιων τε και
εθνων, ωσπερ αμελει και ο γωνιαιος λιθος αμφοτερους συνδει τους τει χους. ιαʹ.
Ειπα δε αυτηι· Μεχρι τουτου ελευσηι, και ουχ υπερβησηι. Ὁ δε Συμμαχος· Ἕως ωδε
τεταχθω το επαρμα των κυματων σου. Ουτω μεν γαρ ασ φαλως κατεχει αυτην
ωσανει κλειθροις· ουτω δε ευκολως, ωσανει επι ταξει. Ειπα γαρ, φησι, και ουκ εστιν
αντειπειν, οταν, μηδε μιας αναγκης ωθουσης, τουτο γινηται· αμα καιτοι πολλης της
βιας και της ρωμης αυ την μαστιζουσης· δια γαρ τουτο ουκ αφηκεν αυτην ειναι
γαληνιαιαν, ουδε ημερον, ινα κηρυττηι του Θεου την ισχυν, της φυσεως τωι
προσταγματι μαχομενης, και του προσ ταγματος πανταχου νικωντος. Ει γαρ ημε ρον
ην το υδωρ, τηι φυσει του υδατος την ευταξιαν αν ελογισαντο πολλοι· νυν δε τα
ραττομενη, μαστιγουμενη, ωθουμενη ενδον, και τα ορια υπερβηναι μη δυναμενη,
δια της ταραχης κηρυττει του Θεου την ισχυν. μαʹ. Τις δε ητοιμασε κορακι βοραν;
Λεγεται γαρ μη εκτρεφειν τα εκγονα· αλλ' αυτοι μεν εικοτως, ατε μεγαλοι οντες,
ποριζουσι τροφην. Τα δε εκγονα τις εκτρε φει; ουχ ο του Θεου λογος; καθα και το
ευαγγελιον φησιν· Τα πετεινα του ουρανου ου σπειρουσιν, ουδε θερουσι, και ο πατηρ
υμων ο ουρανιος τρεφει αυτα. Κεφ. ΛΘ, κζʹ. Ἐπι δε σωι προσταγματι 385 υψουται
αετος; γυψ δε επι νοσσιας αυτου καθεσθεις, αυλιζεται επ' εξοχηι πετρας και
αποκρυφωι; .....Ει εν τοις σαρκοβοροις τινα λογικην σοφιαν, απο της κατα φυσιν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

επιστημης ενου σαν εκαστωι, και προς γνωσιν, τωι μεν πο λεμου, τοις δε των
αποθανοντων, οραις και ενα αεροφορουμενον τον γυπα. λδʹ. Τι ετι εγω κρινομαι,
νουθετουμενος και ελεγχων Κυριον, ακουων τοιαυτα, ουθεν ων; Τι ετι, φησιν, εγω
κρινομαι, εις προοι μιον; και εξ αρχης παρεχωρησε των πρω τειων. Ἥττημαι, φησι,
παρα σοι το δικαι ωμα· τι ποῤρωτερω την δικην επεξαγεις; τι γαρ δυνατον
αποκρινασθαι; πως δε χρη προς τοιουτον αντοφθαλμειν δεσποτην; Ἐγω, φη σι,
διετελουν, την αιτιαν της γενομενης επ' εμε πληγης ζητων· εις δε δημιουργιαν ου
δεν ενεκαλεσα, και προς τα λεχθεντα ουδεν εχω λεγειν. –Λειπει, ως ουδ' ελεγχων Κυ
ριον, νουθετουμενος ο αθλιος. Κεφ. Μʹ, βʹ. Ἀλλα ζωσαι, ωσπερ ανηρ, την οσφυν σου,
ερωτησω δε σε, συ δε μοι αποκριναι. Οι γαρ περιουσιαι δικαιωματων θαῤρουν τες,
ουδε φευγοντες τους αντιδικους, αφιασιν, ωστε εκ περιουσιας, γενεσθαι την νικην.
Ειτα αυτωι και απολογειται, οτι μελει μοι περι των ανθρωπων· δηλον εκειθεν, τινος
δη ενε κεν τουτον επηγαγον σοι τον πειρασμον. ∆ιδωμι σοι παῤρησιαν, εγω σε
ερωτησω, συ δε μοι αποκριναι. γʹ. Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι, η ινα
αναφανηις δικαιος; Τον παροντα λεγει χρηματισμον· ουχ ινα δε κατακρινω, λεγω
ταυτα, φησιν, αλλ' ινα δειξω δικαιον. Ἢ περι του πειρασμου φησιν, 386
χρηματισμον την συγχωρησιν λεγων, του 386 τεστι προτεταχεναι με δι' αλλο τι
τουτο γενεσθαι· ουκ ειπεν, ινα γενηι, αλλ' ινα φα νηις συ οπερ ης, ινα τους αλλους
παιδευσηις. Ὅρα δε· ουκ ειπεν, ινα γενηι δικαιος (ην γαρ ακριβως την δικαιοσυνην
ησκησας), αλλ' ινα φανηις. Μη αναφανωμεν αδικοι, μηδε ασεβεις. Τουτων
μνημονευωμεν εν τοις των περισ τασεων καιροις, και δοξωμεν του Θεου ακου ειν
παροντος και λεγοντος ημιν· Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι, η ινα τοις αγνο
ουσιν δηλη η ση δικαιοσυνη γινηται; εʹ. Ἀναλαβε δη υψος και δυναμιν, δοξαν δε και
τιμην αμφιασαι. Στεφανωσαι, ενδυσαι δοξαν, ενδυσαι τι μην, ενδυσον ευπρεπειαν. Ὁ
υβριστης εστρα τευσατο κατα σου· συ δε τον υπερηφανον εταπεινωσας, και μακραν
μετ' αισχυνης α πεστρεψας τας αυτου φαλαγγας. –Ἔλεγξον αμαρτωλους, δεικνυς
αυτους αμαρτωλους· πληρωσον τα προσωπα αυτων ατιμιας, δια του ελεγχου του εν
σοι. –Ουκ αρα προς επιδειξιν η προς και τα αλλα παντα, η και προς θεογνωσιαν. Ὅρα
δε οσον το ταπεινον της αυτου φυσεως ελεγχει αυτον, και ου λεγει οτι ταπεινος συ,
αλλ' οτι μεγας εγω, και ου δυναται απερ εγω. ιʹ. Ἀλλα δη ιδου θηρια παρα σοι. Ὡς
αθλητης, μανθανε τα περι του δρα κοντος του ανταγωνιστου. –Παρα σοι ουν, φησι,
και παρα παντι τωι υπομονητικωι τα θηρια ταυτα εξημερουται και υποτετακται· εστι
μεντοι κτλ. κʹ. Ἄξεις δε δρακοντα εν αγκιστρωι, πε ριθησεις δε φορβαιαν περι ρινα
αυτου; ∆υνασαι ουν, φησιν, ω Ἰωβ, ποιησαι οπερ ο Μονογενης υστερον ειργασατο;
Ὥσπερ γαρ τι δελεαρ αυτωι την οικειαν σαρκα προβαλ λομενος δια των οικειων
ηλων, ως δι' αγ κιστρων, ιχθυν ηγρευσεν Λευιαθαν. Ουτω γαρ το εβραικον εχει, και
σημαινει τον δρακοντα. 387 κζʹ. Ἐπιθησεις δε αυτωι χειρα, μνησθεις πολεμον τον
γινομενον εν σωματι αυτου [και μηκετι γινεσθω]; Πολεμον ενταυθα λεγει την
ταραχην, την αγριοτητα, το χριμψασθαι αυτου. Πως γινεται, φησι; τοιουτον εστι
θηριον αγριον και δυνατον και αποπληκτον. ∆υνασαι δε αυτον, φησι, τηι σηι δυναμει
καταδησαι; η ολως μνησθηναι και εννοησαι τον μελλοντα γινεσθαι εν τωι σωματι
αυτου πολεμον; Σωμα δε αυτου δαιμονας λεγει, ως αυτου κεφαλη οντος· τουτον δε
τον πολεμον ενικησε δια του τροπαιου του σταυρου ο Κυριος. –Το δε· μηκετι
γινεσθω, επειδηπερ απαξ γεγο νεν ο σταυρος· ος γαρ απεθανε τηι αμαρτιαι, φησιν,
απεθανεν εφαπαξ. Κεφ. ΜΑʹ, δʹ. Τις αποκαλυψει προσωπον ενδυσεως αυτου; Το
προσωπον ο ενεδυσατο, τις ικανος ελεγξαι; τις ικανος αποκαλυψαι και δειξαι ο τι
ενδον δρακων εστι; Και μετ' ολιγα. Προς την μνημην ανε δραμον των ιερων
γραμματων, τουτωι θεοπ νευστωι βιβλιωι του Ἰωβ εγκειμενων, και ως εν σωματικηι
διαπλασει το λιαν ανειδες και ποικιλον κεκρυμμενον των επινοιων και της των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

εξωθεν προσωπειων απαλλαγης, απο γραφων του διαβολου και δαιμονων αρχε
κακου και πονηρων. Φησι γαρ· Τις αποκαλυ ψει προσωπον ενδυσεως αυτου; –Και
επει περ εριζε της εξωθεν φαινομενης ταυτης ποικιλιας, ως εκ τινος βαθους της
αφανους κακιας ανισχουσι, επενηνεκται τοις ειρη μενοις και ταυτα· Τις αποκαλυψει
προσωπον ενδυσεως αυτου, τουτεστι τις ικανος εισελ θειν εις τα νοηματα της
καρδιας αυτου, διοτι συνεπτυγμενα τυγχανουσι; ιδʹ, ιεʹ, Ου σαλευθησεται, η καρδια
αυτου 388 πεπηγεν ως λιθος, εστηκεν δε ωσπερ ακ μων ανηλατος. Ἀπελιθωθη,
φησιν, η καρδια αυτου, και ουκ ελαθηναι δυναται· αλλ' ολος εστιν απεσ κληκως και
ιταμος· ουκ ελαυνομενος, ουκ ακολουθων λογωι, ουκ εικει· ο δε σκληρος εστιν,
ανηλατος, ανενδοτος. Και ει τις απο του διαβολου απεσπασε δυναμιν, και του του
δρακοντος αυτος εχει την καρδιαν ανη λατον και ουκ ελαυνομενην. Ει δε τις χρυσος
εστιν ακολουθων τωι λογωι, τωι χρυσοχοικωι ουτος εικει εως αν γενηται πεταλον
χρυσουν, και δεξηται τους τυπους των γραμματων του Θεου, εν Χριστωι Ἰησου, ωι η
δοξα εις τους αιωνας αιωνων. Ἀμην. Κεφ. ΜΒʹ, ιʹ. Ἔδωκεν δε ο Κυριος διπλα οσα ην
εμπροσθεν Ἰωβ εις διπλασιασμον. ιβʹ. Ὁ δε Κυριος ευλογησε τα εσχατα Ἰωβ, η τα
εμπροσθεν· ην δε τα κτηνην αυ του, προβατα μυρια τετρακισχιλια, καμη λοι
εξακισχιλιαι, ζευγη βοων χιλια. ιγʹ. Γεννωνται δε αυτωι υιοι επτα και θυ γατερες
τρεις. Ει παντα τα οσα ην εμπροσθεν τωι Ἰωβ, διπλα δεδωκεν ο Κυριος, μετα την
πληγην, καθα το ιερον φησι γραμμα, εδει και τους παιδας διπλως ειναι. Σκοπει γαρ
επι των κτηνων· προβατα, φησιν, ην αυτωι μυρια τε τρακισχιλια, εν γαρ τηι αρχηι
ειχεν επτα κισχιλια· καμηλων εξακισχιλια, εν γαρ τηι αρχηι ειχεν τρισχιλια· ζευγα
βοων χιλια, πρωτον γαρ ησαν πεντακοσια. Το αυτο και επι των νομαδων ονων. 389
Γεννωνται δε αυτωι, φησιν, υιοι επτα και θυγατερες τρεις, οσοι ησαν και προτερον·
εδει δε τους μεν δεκατεσσαρας ειναι, τας δε εξ, ινα ειεν διπλοι των απολωλοτων
παιδων. Λε γομεν ουν, οτι τα μεν προβατα απολωλον ται, και τα κτηνη· οι δε υιοι και
αι θυγα τερες τεθνηκασιν, ουκ απωλοντο. Ἔδωκεν ουν αυτωι ο Θεος και ετερα
τοσουτα τεκνα, ωστε εν τηι αναστασει διπλα εχειν αυτα, ωστε και πατερα διπλασιων
παιδων αυτον πεποιηκεν ο Θεος, ων ην προτερον πατηρ. Ει δε η ψυχη εσβεννυτο
μετα θανατον, και τα της αναστασεως ουκ ην αληθως, εδει υιους δοθηναι
δεκατεσσαρας και θυγατερας εξ. ∆ιο ιερως η γραφη τετηρηκε περι του οτι ελαβεν
υιους ζʹ· ει δε εγεγονεισαν αυτωι δεκα τεσσαρες υιοι και θυγατερες εξ, σω ζομενου
του περι της αναστασεως λογου, ουκ εισιν αυτωι διπλα δεδομενα τα τεκνα, αλλα
τριπλα, η ησαν δε πρωτον. ι ʹ. Ἔζησε δε Ἰωβ μετα την πληγην ετη εκατον
εβδομηκοντα, τα δε παντα ετη εζησεν διακοσια τεσσαρακοντα. Πως νοειται ο Ἰωβ
ζησας μετα την πλη γην, ετη ροʹ, των παντων οντων της ζωης αυτου ετων σμηʹ;
Φαμεν τοινυν λεπτολο γουντες, οτι παντα τα αγαθα διπλα απο λαβων, εαν και τα
της προτερας ευημεριας ετη διπλα απειληπται, ουτως αριθμησαι προ σηκει. Ἔζησεν
εν τηι προτεραι ευθηνιαι ετη οζʹ, και αφ' ου την πληγην εδεξατο, εμεινεν εν τηι
κακοπαθειαι ετη ιδʹ. Ουτως νοητεον το μετα την πληγην, ουκ αφ' ου η πληγη
επαυσατο, αλλ' αφ' ου ηρξατο· μετα δε τα τεσσαρα και δεκα ετη, χρονον της νοσου,
390 εζησεν ετερα ρν ʹ· των γαρ της προτερας ευημεριας οηʹ ετων τυγχανοντων, ο
διπλους χρονος της υστερον ευπραγιας ρν ʹ ετη συ ναγει· προτιθεμενων δε και των
ιδʹ ετων της πληγης, συναγονται ετη ροʹ, και ουτως ευρισκεται ζησας, μετα την
πληγην, του τεστιν αφ' ου η πληγη ενηνεκται, ετη ροʹ κατα την γραφην. Σωζεται δε
ουτω και η διπλασιων της ευθηνιας ανταποδοσις. Συ νελων τοινυν, αριθμησεις
ουτως· εζησεν εν πλουτωι και ευπαιδιαι ετη οηʹ· εν τηι παν των αποβοληι και τηι κακιαι
του σωματος ετη ιδʹ· εν τηι δευτεραι ευπραγιαι ετη ρνζʹ, ως ειναι τον παντα της ζωης
αυτου χρο νον, ετη σμηʹ, καθα φησιν η κατ' αυτον ιερα βιβλος. ιζʹ. Και ετελευτησεν
Ἰωβ πρεσβυτερος και πληρης ημερων. Γεγραπται δε, αυτον παλιν αναστησεσθαι μεθ'
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

ων ο Κυριος ανι στησιν. Ἀκυλας και Συμμαχος ελθοντες συνεπε ραναν το βιβλιον,
ως δη τωι εβραικωι ακο λουθουντες· ο δε Θεοδοτιων συμπεραινει τοις Οʹ, ουδεν εχων
ελλειπον, ου χρονον, ου βιον. Γεγραπται δε παλιν αναστησεσθαι αυτον, μεθ' ων ο
Κυριος ανιστησιν, των δικαιων δηλονοτι· οι γαρ ασεβεις, φησιν, ουκ αναστησονται
εν κρισει, ουδε οι αμαρτωλοι εν βουληι δικαιων. Και ταυτα δε ρηματα δεχομεθα, ει
και μη ως του παντος υφους οντα, αλλα γε ως τινος των αγιων αυτα συνυφηναντος
τηι βιβλωι· πλην ομως παντα δεχομεθα, ουτως εκ των πατερων το βιβλιον
παρειληφοτες. ιηʹ. Ουτος ερμηνευεται εκ της συριακης βιβλου. Συριακην νυν την
Ἑβραιων διαλεκτον κα 391 λει, επειδη και Συριαν την Ἰουδαιαν, και Συρους οι
πολλοι τους Παλαιστινους ονομαζουσιν· και Ἡροδοτος ο ιστοριογραφος φησι·
Περιτεμνονται δε Ἰνδοι, και Αιγυπτιοι, και Ἄραβες, και οι εν Παλαιστινηι Συροι· τους
Ἰουδαιους ουτω καλουσιν.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11


