Homiliae in Leviticum
332 μη νοησαντες δε διαφοραν 333 ιουδαισμου ορατου και ιουδαισμου νοητου,
τουτεστιν «ιουδαισμου φανερου» και «ιουδαισμου του εν τωι κρυπτωι», οι απο των
αθεων και ασεβεστατων αιρεσεων ευθεως διεστησαν απο του ιουδαισμου και του
Θεου του δοντος ταυτας τας γραφας και ανεπλασαν ετερον θεον παρα τον δεδωκοτα
Θεον «τον νομον και τους προφητας», παρα «τον ποιησαντα ουρανον και γην». το δ'
ουχ ουτως εχει, αλλ' ο δεδωκως τον νομον δεδωκε και το ευαγγελιον· ο ποιησας «τα
βλεπομενα» κατεσκευασε και «τα μη βλεπομενα». και συγγενειαν εχει «τα
βλεπομενα» και «μη βλεπομενα», ουτω δε εχει συγγενειαν, ωστε «τα αορατα του
Θεου απο κτισεως κοσμου τοις ποιημασι νοουμενα καθορασθαι». συγγενειαν εχει και
«τα βλεπομενα» «του νομου και των προφητων» προς «τα μη βλε 334 πομενα»,
αλλα νοουμενα «του νομου και των προφητων». επει ουν συνεστηκεν η Γραφη και
αυτη οιονει εκ σωματος μεν του βλεπομενου, ψυχης δε της εν αυτωι νοουμενης και
καταλαμβανομενης και πνευματος του κατα «τα υποδειγματα και σκιαν των
επουρανιων»· φερε, επικαλεσαμενοι τον ποιησαντα τηι Γραφηι σωμα και ψυχην και
πνευμα, σωμα μεν τοις προ ημων, ψυχην δε ημιν, πνευμα δε τοις «εν τωι μελλοντι
αιωνι κληρονομησουσι ζωην αιωνιον» και μελλουσιν ηκειν επι τα επουρανια και
αληθινα του νομου, ερευνησωμεν ου το γραμμα, αλλα την ψυχην επι του παροντος·
ει δε οιοι τε εσμεν, αναβησομεθα και επι το πνευμα κατα τον λογον τον περι των
αναγνωσθεισων θυσιων.
395 Ἡλικιας γαρ η κλησις [sc. γυναικος) της ουκετι παιδιου ως και η του ανδρος. καν
την εν τωι σπειρειν μη εχηι πραξιν· ∆ιο και Παυλος φησιν· «εξαπεστειλεν ο Θεος τον
υιον αυτου γενο μενον εκ γυναικος». Και Ἀβρααμ τωι πεμφθεντι παιδι προς τον Βα
θουηλ ουκ ειπε· «ληψηι» παρθενον, αλλα· «γυναικα τωι υιωι μου». 402 Ὡς γαρ επι των
του σωματος τραυματων μετα την θεραπειαν η ουλη του παθοντος μερους ιχνος
εστιν, ουτως επι ψυχης αμαρτουσης, καν θεραπευθηι, λειπεται τις οιον ουλη υπο
Θεου θεωρουμενη και των ταυτα βλεπειν λαβοντων απο Θεου. Ὅθεν φιλοτιμητεον
παν ιχνος αφανισαι του τραυματος τελειαν αυτωι την θεραπειαν προσαγοντας, περι
ων τραυματων Ἡσαιας φησιν· «απο ποδων εως κεφαλης ουτε τραυμα ουτε μωλωψ
ουτε πληγη φλεγμαινουσα». Ὅτι δε και προσ αγεται τισιν οιονει μαλαγματα, ου
φθανοντα επι τους αγαν αμαρ τωλους, παριστησι δια του· «ουκ εστι μαλαγμα
επιθειναι ουτε ελαιον ουτε καταδεσμους». Περι δε «συντριβης» και «αλγηρας
πληγης» ψυχης και «μετα πονου θεραπευομενης εν παιδειαι στερεαι», εως παντελως
ιαθηι και συνουλωσηι τα τραυματα, φησιν Ἱερεμιας· «ουτως ειπε Κυ 403 ριος·
ανεστησα συντριμμα, αλγηρα η πληγη σου· ουκ εστι κρινων κρι σιν σου, εις αλγηρον
ιατρευθης» και τα εξης εως ου· «απο πληγης οδυνηρας αναξω σε, λεγει Κυριος»· ανθ'
ου Ἀκυλας και Συμμαχος εξεδωκαν οτι «αναξω συνουλωσιν σοι». Παλιν δε ετερωθι
και κατα τους εβδομηκοντα φανερως Ἱερεμιας φησιν· «ιδου εγω αναγω αυτηι
συνουλωσιν και ιαμα, ιατρευσω αυτους και φανερωσω αυτοις ειρηνην και πιστιν·
και αποστρεψω την αποικιαν Ἰουδα και την αποικιαν Ἱερουσαλημ». Ουκουν μετα
ουλην η ου τοσουτον μεν εχουσαν των 404.20 προημαρτημενων ως ειναι ουλην,
σημασιαν δε τινα, η ουδε σημασιαν τρανην, αλλα την καλουμενην «τηλαυγη»
«γινεται» ποτε «εν τωι δερματι του χρωτος αφη λεπρας», εφ' ηι νομοθετειται τα
επιφερομενα. «Και καλυψηι η λεπρα παν το δερμα της αφης απο κε φαλης εως
ποδων». Των παλαιων τις «χρωτα ζωντα» τον λο γον ελαμβανεν. Ου μη παροντος
τηι ψυχηι, οτι ποτ' ουν εαν γενη ται, ανεγκλητος ο αμαρτων, αλογου φερων
καταστασιν· ει δε παρειη λογος, υπευθυνος. Τι ουν το «καθ' ολου του σωματος
γινεσθαι την αφην»; μηποτε τροπικως φρενιτιδας η μελαγχολιας δηλοι; μη
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

βοηθουντος γαρ τοτε λογου μηδε παρουσης αισθη 405 σεως παν το πραχθεν η λεχθεν
ουχ αμαρτημα, αλλ' οτε παρεστιν αισθησις. «και σαρξ, εαν γενηται εν τωι δερματι
αυτου ελκος». Τριτος νομος ουτος περι λεπρας, «εαν ελκος υγιασθηι και εν τωι τοπωι
ουλη λευκη ευρεθηι». ως γαρ εν σωματι πολλα νοσηματων αιτια, ουτω και εν ψυχηι·
και παυσαμενων των τραυματων «ουλη λευκη» και λεπρωδης ευρισκεται «η
πυρριζουσα» ως «ταπεινοτεραν» ειναι της λοιπης ψυχης την τοιαυτην καταστασιν.
«Κατακαυμα πυρος». Μηποτε κατακαυμα εστιν εν παντι τωι 406 δεξαμενωι «βελος
του πονηρου πεπυρωμενον»; Ἐραι γαρ ουτος σαρκος τε και αιματος, γυναικος η
παιδος. Τοιουτοι και οι προς δοξαν μαι νομενοι και αργυριον· ψυχη γαρ εμπαθης επι
τοιουτοις εκκαεται. Καν απαλλαγεισα τουτων υγιασθηι και μη ουτως ομαλισηι τον
τοπον του παθους ως προ του παθους ετυγχανεν, αλλ' ηι κατα τουτο «ταπεινοτερα»,
μιαρα τωι νομωι δοκει. «Ἐν τηι κεφαληι η εν τωι πωγωνι». Ὅρα ει δυναται «λεπρα» μεν
λαμβανεσθαι «κεφαλης», οτε αντι του εχειν «κεφαλην Χριστον», αλλον τινα τις
λογον επιγραφηται κεφαλην λεπρον και ακαθαρτον. Ἀλλα και εαν ηδη τις
«γενομενος ανηρ» και δοκων «κατηργηκεναι τα του νηπιου» αμαρτανηι, μη ως
«νηπιος», αλλ' αμαρτιαν ανδρος, ταχα εχει «λεπραν επι του πωγωνος». Και γυνη δε,
ψυχη η μη προετικη μεν λογικων σπερματων, δεκτικη δε, εχοι αν ποτε επι του
προσωπου 407 και «του» εν αυτηι «πωγωνος» οπερ ιδιως παρα τα προτερα και
«θραυσμα» ωνομασεν ο νομος. 409 Τα δε «δυο ζωντα ορνιθια» δοκει τινα φερειν
αναλογιαν προς τους δυο τραγους ων ο εις «του αποπομπαιου». Κακει γαρ ο εις
θυεται και ο εις πεμπεται «εις την αποπομπην» αυτου. Καθαροι δε αμφω, καθα και
τα νυν ορνιθια· ουκ ακαθαρτος γαρ τηι φυσει, φασι, δεδημιουργηται ουδε ο δια την
αυτου κακιαν γενομενος αποπομπαιος. ∆ια μεν ουν την απο της αμαρτιας λεπραν
οφειλει τι τωι αποπομπαιωι καθαριζομενος, ει και εφυγε την απο της λεπρας
ακαθαρσιαν· δια δε την καθαροτητα προσφερεται περι αυτου των ορνιθιων το
ετερον. Πλην τα δυο εοικεν ετερα ειναι τωι γενει παρα τα προσφερομενα εις το
θυσιαστηριον, «τρυγονας η περιστερας». Ὁ νεωστι γαρ καθαρισθεις ουπω του
θυσιαστηριου γεγονεν αξιος, αλλ' οπως αξιος γενηται, λαμβανεται ταυτα περι
αυτου, «ηι αν ημεραι καθαρισθηι», μηδεμιας υπερθησεως μετα την ημεραν του
καθαρισμου γινομενης. ∆ει δε και «ξυλωι» 410 καθαρισθηναι «κεδρινωι», οπερ
συμβολον του σωτηριωδους ξυλου, εν ωι «εθριαμβευσεν απεκδυσας» ημας ο Σωτηρ
«τας αρχας και τας εξουσιας». Του δε τιμιου αιματος δια το χρωμα το «κοκκινον»
συμβολον. Τοιουτον και το «δεθεν» εν τηι γενεσει του Φαρες και το δειχθεν απο
Ῥααβ της πορνης τοις κατασκοποις «σημειον». Σμηκτικος δε «ο υσσωπος». Ουκ
αυτος δε ο ιερευς σφαζει το ορνιθιον· ουπω γαρ αξιος ιερεως «εν ημεραι του
καθαριζεσθαι»· οθεν ουδε το αιμα τωι θυσιαστηριωι προσφερεται· δεχεται δε τουτο
«αγγειον οστρακινον υδατος ζωντος» 411 προεμβληθεντος, ινα γενηται ο
καθαρισμος «υδατι και αιματι», απερ «εξηλθεν απο της πλευρας» του Σωτηρος κατα
τον Ἰωαννην, ος και φησιν εν τηι επιστοληι τα καθαριζοντα ειναι «πνευμα και υδωρ
και αιμα»· και ενταυθα δε «αιμα και υδωρ και» του σφαγεντος ορνιθιου «το
πνευμα», δι' ων καθαιρεται προς τηι απο της λεπρας καθαροτητι. Ἄνω γαρ ειπεν· «ηι
αν ημεραι καθαρισθηι», νυνι δε· «και καθαρος εσται». Και καθαρθεις γαρ της λεπρας
ομως υπερ του μολυσμου του φθασαντος χρονου δειται του παροντος καθαρισμου,
μαλλον δε και αλλων τριων. Εις γαρ καθαρισμος το· «ηι αν ημεραι καθαρισθηι» και
τρεις 412 μεταξυ τωι· «και καθαρος εσται» τριτον λεγομενωι δηλουμενοι· και πεμπτος και τελευταιος δια του· «και καθαρισθησεται». Εισι γαρ οιον και καθαρισμων
προκοπαι πριν εις την τελειαν ελθειν καθαροτητα. Μετα γουν την αποστολην του
ορνιθιου πρωτον «τα ιματια πλυνεται ο καθαρισθεις», ειτα «πασαν τριχα ξυραται»
και επι τουτοις «λουεται υδατι», μεθ' ο επιφερεται το· «και καθαρος εσται», ως εκτος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

τουτων ουκ αν αρκεσαντος του ρηθεντος επι του ραντισμου· «και καθαρος εσται».
Και μετα τον ραντισμον γαρ ρυπαρα ειχε τα ιματια. Ἅπερ ειη αν πολιτεια μη παντηι
κακως υφασμενη, επει καν απεθετο ταυτα. «Τριχες» δε τα εξανθησαντα νεκρα τηι
ψυχηι, αις εναντιαι αι του 413 Σαμουηλ και των Ναζιραιων και αι των μαθητων
«ηριθμημεναι». Των γαρ Ναζιραιων «σιδηρος επι την κεφαλην ουκ αναβαινει».
«Παντα, οσα αν ποιωσιν, ευοδουμενα πραττοντων ως μητε φυλλον αυτων καρποφορουντων απορρειν». Ἤδη δε και απο του σωματος υδατι τον μολυσμον
αποτιθεται. Μετα δε το τριτον «καθαρον» γενεσθαι της μεν παρεμβολης αξιος
γινεται· εις δε τον ιδιον οικον ουκ εισεισιν εως «ημερων επτα» και του παλιν
ξυρηθηναι. Ὡς μη αρκουσης της δευτερας ξυρησεως απλουστερον ειρημενης της
δευτερας κατ' εξαιρετον εχουσης–κεφαλην καθαιρομενου δια τα των δογματων
κεφα 414 λαιωδεστερα και «πωγωνα» μετ' αυτην αποτιθεμενου τα του ανδρος
αμαρτηματα, δια δε «των οφρυων» απασαν οιησιν–ουτω και «πλυνει τα ιματια»
δευτερον και δευτερον «λουεται» και ουτω «καθαρος» τεταρτον ηδη γινεται. «Τηι δε
ογδοηι» της εν τηι παρεμβοληι διαγωγης «ημεραι» ουκετι ληψονται ετεροι αυτωι, αλλ'
αυτος «εαυτωι αφησει ζωια και ελαιον και συν ελαιωι σεμιδαλιν» ως αν εν τηι
καθαρσει τελειωθηι· 415 Και της «εν τοπωι αγιωι» θυσιας αξιος γινεται ο επι τον
πεμπτον φθασας καθαρισμον και το θυμα αυτου «αγια αγιων» εστιν. Ὁ μεν ουν
«περι πλημμελειας αμνος» ανδραγαθημα καθαιρετικον ημαρτημενων· ο δε
«ολοκαρπουμενος» ηδη καρπος αξιος ων και δι' ολων ανατεθηναι τωι Θεωι τροφη τωι
πυρι «του θυσιαστηριου» γινομενος. Μεθ' ους «το προβατον»· οι παραμειναντες τηι
ψυχηι του καθαριζομενου καρποι επ' αυτον αναφερομενοι τον καθαριζομενον. Εις δε
τας τρεις θυσιας τα «τρια δεκατα» διαιρειται «της σεμιδαλεως»· επι τωι πεμπτωι
καθαρισμωι ουκ αλευρον δε φησιν, αλλα «σεμιδαλιν», υλην αρτου κα 416 θαρου· «εν
ελαιωι δε πεφυραται»· φωτος δε τουτο τροφη, ουχ απλως πυρος. ∆ι' ετερου δε
«κοτυλης ελαιου» παλιν καθαριζεται ο δεομενος ιερεως του «στησοντος αυτον» ου
μονον εσω της παρεμβολης αλλα και «παρ' αυτην την θυραν της σκηνης του
μαρτυριου εναντι Κυριου».

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


