Scholia in Apocalypsem (scholia 28-38)
28 (Μετα το εγνωκεναι με, φησιν, οτι η ριζα ∆αυειδ, ο νικησας λεων εκ της φυλης
Ἰουδα, ειληφεν το βιβλιον επι τωι λυσαι τας σφραγιδας αυτου) Ειδον εν μεσωι του
θρονου και των τεσσαρων ζυων και των πρεσβυτερων αρνιον εστηκος <ως>
εσφαγμενον. μετα την αναστασιν και αναληψιν οφθεν το αρνιον ουκετι εσφαγμενον
<αλλ' ως εσφαγμενον> ωφθη και ετι εστος, τουτεστιν ουκετι αλλοιουμενον. ειουν
κατα καινην στασιν εχει λοιπον επτα κερατα, αγιαν βασιλειαν και ευλογημενην εχει,
ταυτης γαρ συμβολον τα επτα. προς τοις επτα κερασι και οφθαλμους επτα εχει, ουκ
αλλους οντας των επτα του θεου πνευματων α πορευεται επι της γης επισκοπουντα
τα προς ανθρω πων πραττομενα· συναιδει τουτοις το Ἑπτα οφθαλμοι Κυριου ει ιν
επιβλεποντε επι πα αν την γην. 29 Ειρηται που Κατευθυνθητω η προ ευχη μου ω
θυμιαμα ενωπιον ου· πληρεις τουτων των θυμιαματων φιαλαι τυγχανουσι τα
ηγεμονικα των γνησιως ευχομε νων Χριστωι. ερεις δε και τας κιθαρας την
ηρμοσμενην ευμουσως και ευμελως δυναμιν αυτων καθ' ην νοουσι και αγαπωσιν
Χριστον. τι δε κατα το αιδειν την καινην ωιδην λεγουσιν η το Ἄξιος ει, ω δεσποτα
σωτηρ, λαβειν το βιβλιον και τα εξης; προφανως δε περι του σταυρωθεντος εστι
ταυτα, αχθεντο ω προβατον επι φαγην· εκ της ουτω γεναμενης σφαγης το ρευσαν
αιμα τιμη διδοται υπερ των σεσωσμενων. και επειδη μη υπερ μερους η ενος εθνους
των ανθρωπων εσταυρωθη, ηγορασεν τωι αιματι αυτου απο πασης φυλης Ἰσραηλ και
διαλεκτου πασης των ανθρωπων. ετι μην και λαου και εθνους διαφοραν διαφορ<ως
εστι> λαβειν φασκοντα οτι εκ των καθαριων και σοφων ανθρωπων ληφθεντες απο
λαου, οι δε απο των χυδαιοτερων και πολλων απο εθνους ηγορασθησαν. πιστουται η
προτερα υποθεσις τον αριθμον των εικοσι τεσσαρων πρεσβυτερων εκ της
προκειμενης λεξεως· αυτοι γαρ ωμολογησαν ως απο των ανθρωπων ηγορασθη σαν
και εξελεγησαν. ημεις ουν οι αναγινωσκοντες ταυτα και μαθοντες οτι τα θυμιαματα
εισιν αι προσευχαι των αγιων, και πνευματικαι θυ ιαι και ευπρο δεκτ<ο>ι θεωι αι
αγαθαι πραξεις, ορωμεν οτι απο της Χριστου επιδημιας εν παντι τοπωι θυμιαμα
προαγεται τωι ονοματι Κυριου και θυ ια καθαρα· μεγα γαρ αυτου το ονομα εστιν εν
τοι εθνε ι, δια την του Χριστου διδασκαλιαν, ως φησιν ο προφητης. 30 Ἐκ των
γραφων εστιν ευρειν ως <ωσ>περ σωμα θεου <ενερ>γιαι εισι τινες, οιον αι
υπηρετικαι χειρε, και εποπτικαι οφθαλμοι, και επι των ευχων τεταγμεναι ωτα, και
απελαστικαι προνοιας θεου ποδε , τοις κατα γην διαιτωμενοις. επει ουν μελλει ερειν
οργην θεου μεγαλην, ου το συμβεβηκος παθος ονομαζεται, θεου οργη καλουμενον,
εξω υπαρχον αυτου, πλην εις χρειαν κατατασσομενον τοις δεομενοις, ωι και
παραδιδονται, ως αναξιοι θεου, ινα ποθησωσι τον θεον ου καταπεφρονηκασιν οτε
υπο την του χειρονος εξουσιαν γινονται. και εστιν οργη θεου ο διαβολος. και γαρ εν
τηι δευτεραι των Βασιλειων ειρηται Και προ εθετο οργην Κυριου εκκαηναι επι Ἰ ραηλ
και επεει ε τον ∆αυιδ λεγων· Βαδιζε και αριθμη ον τον Ἰ ραηλ και τον Ἰουδαν. και
εστιν η οργη του θεου η επι ει α α τον ∆αυιδ ουχι λεγου α αλλα λεγων· παρα αυτον
αρα τον θεον, τον λεγομενον ειρηκεναι πολλα τινα προς τους αγιους, ετερα τις εστιν
η οργη αυτου η ταυτα λεγουσα και κελευουσα αμαρτανειν αμαρτιαν εφ' ηι κολασις
απο θεου ακολουθει τωι πεισθεντι τηι τοιαδε ειρηκυιαι οργηι– και πως η κολαζουσα επι
τοις αμαρτημασι και δικαιως κολαζουσα ανασειει επι αμαρτιαν, ινα πεισασα επι το
αμαρτανειν κολασηι δικαιως; αδικως γαρ κολασει η αιτια της αμαρτιας τον
ημαρτηκοτα. αλλα, καθως ειρηται, οργην θεου οιμαι ειναι τον διαβολον τωι
αναπειθειν αμαρτανειν, βουλομενον υποχειριον λαβειν τον ημαρτηκοτα εκ του
αμαρτανειν. και γαρ εν τηι πρωτηι των Παραλειπομενων την αυτην αιτιαν του ∆αυιδ
ιστορων ουτω φησιν Και ε τη ο διαβολο εν τωι Ἰ ραηλ και επε ει ε τον ∆αυιδ του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

αριθμη αι τον Ἰ ραηλ· τηι γαρ επεσεισε προσηγοριαι εχρησατο και τηι δευτεραι των
Βασιλειων και τηι πρωτηι των Παραλειπομενων, τηι μεν επι της οργη του κυριου τηι
δε επι του διαβολου. ει δε το επεσεισεν αιτιον του αμαρτανειν εστιν, αιτιον δε του
αμαρτανειν ο διαβολος εστιν, διαβολος δι' αμφοτερων των προσηγοριων ωνομασθη,
δια τε της καθημαξευμενης και της τους πολλους λανθανουσης, της αυτον
ονομαζουσης 20οργην Κυριου20, κατα την μεγαλην Ὠδην και αλλαχου λεγουσαν
Ἀπε τειλα την οργην ου <και> κατεφαγεν αυτου ω καλαμην και τα εξης· παν γαρ
το αποστελλομενον υπο τινος, τουτο ετερον εστιν του εξαποστελλοντος. τις ουν αν
ειη η οργη η αποστελλομενη επι τους Αιγυπτιους η, ως εδιδαξαμεν εν τηι πρωτηι των
Παραλειπομενων, ο διαβολος; ει τοινυν παραδιδοσθαι τηι οργηι του θεου λεγονται οι
αμαρτωλοι, νοητεον αυτους παραδιδοσθαι τωι διαβολωι, ως ο Παυλος τον Κορινθιον
και ου παρεδωκε τωι Σαταναι ινα παιδευθω ιν μη βλα φημειν. Ἔχομεν και αγγελους
εφορωντας και βοηθουντας ημιν ευ πραττουσι, και κρισις γινεται καθολικη προς
τουτους παντας, ως φησιν· ανα ταθι γαρ φησι, κριθητι προ τα ορη, και ακου ατω αν
οι βουνοι φωνην ου· ακου ατε, βουνοι, την κρι ιν του Κυριου. και δοκει εν τουτοις
προστασσεσθαι ο λογος του θεου κρινεσθαι μετα των εγκεχειρισμενων τα
ανθρωπινα δυναμεων, ινα δυνηται τις παραστησαι ει, δια την τινος αμελειαν και
παραλειψιν των επιβαλλοντων αυτωι υπερ ανθρωπων, εν αμαρτηματι η αιτιαι
γεγονεν. νοησομεν δε τουτο χρησαμενοι παραδειγματι, φερε ειπειν, κρισει λαου μετα
των επισκοπων και κρισει υιων μετα του πατρος και κρισει μανθανοντων μετα του
διδασκαλου, οτε ποτε μεν ο λαος την αιτιαν των αμαρτηματων αυτου δειξει παρα
των επισκοπων γεγονεναι, ποτε δε ο επισκοπος, παραστησας παντα τα παρ' εαυτου
πεποιηκεναι <μηδε> ελλελοιπεναι τι των επιβαλλοντων σπουδαιωι αρχοντι, των
εγκληματων ενοχον αποδειξει τον λαον. το δε ομοιον νοει και περι υιων την παρα
τοις πατρασιν ανατροφην αιτι<ω>μενων, και περι αυτων μεν απολογουμενων
αποδεικνυοντων δε τους πατερας αιτιους γεγονεναι τοιουτων πταισματων· ομοιως
δε τουναντιον των πατερων απολογουμενων ως μηδεν παραλιποντων εις την κατα
τον θεου λογον ανατροφην προς τους υιους, των δε υιων ελεγχομενων <ως> παρα
την ιδιαν ραιθυμιαν εν αμαρτημασι γενομενων. ου μακραν δε τουτων εστιν νοησαι
και περι μαθητων και διδασκαλων. 31 Σκυθρωπων μελλοντων επιφερεσθαι,
υπηρετων τις αγγελος θεου φων<ει> προς τους εγχειρισθεντας τα επιπονα, τεως μη
επαγειν αυτα εως σφραγιδας επι των μετωπων λαβωσιν οι του θεου δουλοι.
εντελλεται τουτο αυτο λεξεσιν ετεραις εν Ἰεζεκιηλ τωι προφητηι Κοπτετε και μη
φειδε θε τι, εφ' οι δε ε τι το ημειον μη εγγιητε. μηποτε ουν, επει οι κολαζομενοι δια
ιδιας αμαρτιας τουτο πασχουσιν, τοις δικαιοις χαρακτηρ τις σημαινων την
προσουσαν αυτοις δικαιοσυνην τιθεται επι του μετωπου, τουτεστιν επι της <επ'>
αρετηι παρρησιας αυτων, οι του προκειμενου τυχοντες σημειου χαριν ομολογουντες
τωι δεδωκοτι φασιν Ἐ ημειωθη εφ' ημα το φω του προ ωπου ου Κυριε, και παλιν
∆εδωκα τοι φοβουμενοι ε ημειω ιν του φυγειν απο προωπου τοξου. Ζητητεον ει
δυνατον απο του κατα σαρκα Ἰσραηλ, ετι εν τουτωι Ἰωαννου τωι βιωι περιοντος,
ανδρων παρθενων τοσαυτας ειναι χιλιαδας. επει τοινυν πολυ το αδυνατον η
αισθητη διηγησις φερει, αληθη δε <δει> ειναι τα εν τηι βιβλωι αγιαι ουσηι, αναγκη κατα
πνευματικην ακολουθιαν εκλαμβανειν τα προκειμενα. ακολουθον γαρ τον αληθινον
Ἰσραηλ, τον ουκ εχοντα δολον, εις φυλας διαιρεισθαι· τουτο<υ> ουν του Ἰσραηλ
<εαν τοσουτο> λεγωμεν πληθος ανδρων παρθενων ειναι, ουκ αδυνατον τι φαμεν, οι
γαρ Χριστωι προσεληλυθοτες παντες Ἰουδαιοι τε και Ἕλληνες συμπληρουσι το
νοητον τουτο εθνος. και επει οι ουτως Ἑβραιοι πολλην αρμονιαν και συμφωνιαν
εχουσιν, στρεφομενοι περι αυτους εν τωι καταρτιζε θαι ενι νοι και μιαι γνωμηι,
τοσουτωι αριθμωι και ισαι διαιρεσεις αυτου υποκεινται. εστιν τοινυν τετραγωνος ο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

αριθμος ισακις ισοσκελισθεις απο του ιβʹ. δωδεκακις γαρ ιβʹ ρμδʹ. βεβαιας δε στασεως
συμβολον το τετραγ<ω>νον σχημα φερει. 32 Παρακατιων λεγει ταυτας ρμδʹ χιλιαδας
παρθενους· και εαν λαμβανηις φυλας ταυτας τας σωματικας τας λεγομενας εν τωι
Ἰσραηλ, που παρθενους, που ιβʹ χιλιαδας παρθενιας, ευροις αν κατα φυλην; αλλ' εν
τηι εκκλησιαι τουτο ευρισκομεν, παρθενιαν εζηλωμενην διδασκοντος αυτην του
Λογου, ου κατ' επιταγην ουδε ινα βροχον επιβαληι τοις ακουουσιν, αλλ' αυθαιρετον
εν ευφρο υνηι και αγαλλια ει, καθως γεγραπται. ουτοι ουν εισιν οι μετα γυναικων
ουκ εμολυνθησαν, ως ειρηται, παρθενοι γαρ εισιν· και ουχ ευρεθη ψευδος εν τωι
στοματι αυτων. 33 Αυται αι λευκαι στολαι δυνανται δηλοιν τας αχραντους προθεσεις
και πραξεις αυτων. προς ταις λευκαις στολαις ας εισιν περιβεβλημενοι, φοινικας εν
ταις χερσιν κατεχουσιν, συμβολον της νικης ηι νενικηκα ιν τον κομον. Ουτοι εισιν οι
απο της μεγαλης θλιψεως ερχομενοι, δια μαρτυριου και ομολογιας δηλονοτι, και
των αλλων περιστασεων των δια Χριστον ας επαγουσιν τοις Ἰησου μαθηταις οι
πονηροι ανθρωποι τε και δαιμονες, λευκαναντες και πλυναντες ας περικεινται
στολας τωι αιματι του υπερ αυτων σφαγεντος αρνιου. οπως δε οι ανθρωποι
νοησωμεν το αδιαστατον της θεραπειας αυτων, ωνομασθη ο παρ' ημιν χρονος
τεμνομενος εις ημεραν και νυκτα. 34 Ἐπιστησον ει αι πλυθεισαι και λευκανθεισαι
στολαι των εκ μεγαλης θλιψεως αναβεβηκοτων ειναι δυναται τα σωματα αυτων,
ηδη προτεθεωρημενα ως αν<α>σταντα αφθαρτα και πνευματικα. 35 Κρινας ο θεος
πληγαις υποβαλλειν τους αμαρτωλους, απειρατους των πληγων τουτων ενιους
ανθρωπους ειασεν, και τους ετι εμμενοντας οις ειργαζοντο και οσοι αγευστοι δις των
πληγων απελειφθησαν, ινα εχωσι μετανοιας τοπον, ωστε μη προσκυνειν ετι τα
δαιμονια τα χρυσεα και τα εξ ετερας υλης κατεσκευασμενα αγαλματα. δηλουται ως
προσκυνουσι τινες τα δαιμονια τα χρυσεα και τα αργυρεα, χαλκεα τε και ξυλινα· ινα
δαιμονια νοηται τα εφεδρευοντα πνευματα τοις αψυχοις μορφωμασι. χρυσεα τε και
τα λοιπα, μη αισθανομενα δι' οψεως και ακοης μηδε βαδιζοντα, τα αισθητα
αγαλματα. Στομα γαρ εχου ιν και ου λαλη ου ι και τα εξης, ως γεγραπται εν τοις
ψαλμοις. 36 Ὅτι οι μεγαλοι λογοι σαφηνιζομενοι βρονται εισι τοις δικαιοις και ο προ
φητης ταχα μεν δηλοι φασκων φωνη τη βροντη ου εν τωι τροχωι· ζητησεις γαρ εκει
τροχον, και κυκλουμενον τον τροχον ιδων οψει εκει βροντην. εξεταζων δε και τα
περι τους υιους της βροντης Ἰακωβον και Ἰωαννην, ους εκαλεσεν ο Ἰησους
Βοανεργε , ο ε τιν υιοι βροντη , ευρησεις αυτους εικοτως υιου βροντη κεκλημενους
δια την μεγαλοφωνιαν των νοηματων και δογματων αυτων. Ἤκουσα γαρ (φησι)
βροντων επτα, και οσα ελαλησαν αι επτα βρονται εμελλον γραφειν και ελεχθη μοι
Μη γραψηις οσα ελαλησαν αι επτα βρονται. αρα νοεις επι τουτων οτι αι τοιαυται
βρονται ελαλησαν λογους δυναμενους γραφεσθαι και μη γραφεσθαι· και οτι
ηκουσεν εναρθρου φωνης δια της τοιαυτης φωνης ο ιερος Ἰωαννης. αλλα μηποτε αι
επτα βρονται αι ελαληκυιαι τωι Ἰωαννηι, εαν προσσχηις τηι γραφηι, ευρησεις τινες
εισιν· μια βροντη οφια· αλλη βροντη υνε ι · τριτη βροντη βουλη· τεταρτη βροντη
ι χυ · γνω ι πεμπτη βροντη· <ευεβεια> εκτη· εβδομη βροντη φοβο . εαν ταυτα
λαλουσων ακουσω των βροντων, <ου> δυναμαι γραφειν, ουδε γαρ αυτον τον κο μον
χωρη αι τα γραφομενα βιβλια απο φωνης των αγιων βροντων των λαλουσων εν
Χριστωι Ἰησου, ωι η δοξα εις τους αιωνας. αμην. 37 Και ηλθεν η οργη σου και ο καιρος
των νεκρων κατα τον της συντελειας καιρον, φανερωθεντων παντων τωι βηματι του
Χριτου επι τωι λαβειν εκα τον επαξιως των βεβιωμενων. η οργη του θεου συνισταται,
ην εκαστος εθη αυρι εν εαυτωι εν ημεραι οργη και αποκαλυψεω δικαιοκρι ια του
θεου· εν ωι καιρωι και ο των προφητων και αγιων <και> φοβουμενων το ονομα του
θεου μισθος αποδοθησεται. των ουν μισθον ληψομενων τρια ταγματα δηλουται,
προφητων και αγιων και ετερων φοβουμενων το ονομα του θεου. και ορα <ει> οι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εισαγομενοι εις ευλαβειαν σημαινονται τωι φοβεισθαι το ονομα του θεου, οι δε
αυτον και μη το ονομα αυτου ετι φοβουμενοι τηι των αγιων προσηγοριαι· φοβηθητε
γαρ τον Κυριον οι αγιοι αυτου, οτι ουκ ε τιν υ τερημα τοι φοβουμενοι αυτον. <και
εικος> ως εν ειδει τουτων των αγιων ευρησεις τους προφητας· επι πλειον γαρ
προφητου ο αγιος· αναγκη γαρ τον θεου προφητην και αγιον ειναι, αλλ' ουκ
αντιστρεφει· πολλοι αγιοι οντες ου προφητευουσιν. 38 Ὅρα μη ο δρακων πολεμησας
μετα των αγγελων και θλιβεις, βληθεις κατω εκ του ουρανου εσυρεν πιπτων το
τριτον των αστερων, ατινα αστρα θειας δυναμεις ουσας <εικος> συναπεστατηκεναι
αυτωι και συγκατενεχθηναι τωι δρακοντι· ως Ἠσαΐας φησιν πω εξεπε εν ο εω φορο
εξ ουρανου;

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


