Homiliae in Genesim
23 ζητειται δε ποταπον δει νοησαι το σχημα της κιβω του· οπερ νομιζω, φησιν, οτι
πυραμοειδες εστιν, αρχομενον απο μηκους τʹ πηχεων, απο δε πλατους νʹ και επι λʹ
του υψους πηχεις επι συναγομενον, ωστε την κορυφην γενεσθαι μηκους και πλατους
πηχυν. Ἔστω δε τα μεν κατω αυτης, απερ ωνομασται καταγαια, οροφων βʹ, τα δε
υπερ τας δυο οροφας επι το ανωτερω οροφων γʹ. Τουτο δε και ο Συμμαχος σαφως
εξεθετο ειπων· «κατα τα διστεγα και τριστεγα ποιησεις αυτην». Νοεισθω δε καθ'
εκαστην οροφην αποδιαλαμβα νομενα χωρια υπερ του χωριζεσθαι τα ανομοιογενη
ζωια απερ καλει νοσσιας, ο δε Συμμαχος καλιας. Τετραγωνα δε εστω τα ξυλα· πρωτον
μεν ινα μη πολυς χρονος καταναλισκηται εις διαιρεσιν αυτων· επειτα, οπερ και
αληθεστερον εστιν, ιν' εξ ολοκληρων ξυλων γινομενη ασφα 24 λεστερα τυγχανηι·
ημελλε γαρ και ορεσι προσπελαζειν και ζαλην ου μικραν υφιστασθαι, προς απερ ουκ
αντειχεν ει μη εξ ολοκληρων κατε σκευαστο ξυλων. Αι δε νοσσιαι και διεχωριζον τα
ζωια και συνδεσιν ειργαζοντο τωι κατασκευασματι. Ὑπερ δε του μη εχειν παρεισδυσιν
το υδωρ ασφαλτωι περιαληλιφθω εξωθεν τε και εσωθεν· Ευ δε και το ειναι το μηκος
του πλατους μειζον· ουτω γαρ ευκινητον ην· τοι αυτα γαρ τα σκαφη της αναλογιας
φυλαττομενης τωι σχηματι. Ἅμα δε και προς τοσουτον υδωρ ετυγχανεν ασφαλες
ουτε περιτραπηναι δια το σχημα δυναμενον εξ ανεμων η των κυματων ουτε
κλινομενον η πλα γιαζομενον· τροπον δε οικιας τεθεμελιωμενης εστωσης εν υδατι
της κι βωτου. Και ουκ αν τις ασφαλεστερον επινοησειε σχημα προς τοσαυ την φοραν
τε και βιαν. Ει δε οτι τετραγωνος κατωθεν γεγονε τις λεγοι, και τουτο ουκ
απεικοτως· επειπερ ουκ εις το πλειν προηγου μενως, αλλ' εις το φυλαττειν εγενετο·
αλλως τε και κατεποντουτο ταχεως, ει μη τετραγωνον ην. Παραδεδοται δε ουκ
απιθανως η τε χρεια των δυο καταγαιων οροφων κεχωρισμενων παρα τας ανωτερω
και των τριων ιδιαι ωνομασμενων· επει γαρ ενιαυτον πεποιηκε παντα τα ζωια εν τηι
κιβωτωι, παντως εδει προνοιαν γενεσθαι της τε επιτη 25 δειου πασι τροφης
αυταρκους προς ενιαυτον και της των εκκρινομε νων σκυβαλων χωρας δυναμενης
μη ενοχλειν τοις ζυοις και μαλιστα τοις ανθρωποις. Φασι τοινυν οτι η μεν
κατωτερω και προς τωι πυθμενι του διωροφου στεγη εις σκυβαλα απετετακτο· η δε
ταυτης ανωτερω εις την συναγωγην της τροφης των ζυων, <ωστε ευπορειν τα μεν
σαρκοβορα σαρκων, τα δε ετερα ζωια παρα τα εις διατηρησιν εισαχθεντα τροφης
ενεκεν εισαχθηναι εις την κιβωτον· τα δε μη τοι αυτα της επιτηδειου εκαστον
ευπορησαι τροφης. Ταυτα μεν εις τον περι των καταγαιων διωροφων λογον>. Το δε
μετα ταυτα τριωροφον τοις ζυοις απετετακτο κατα τας ονομασθεισας νοσσιας. Και
εικος, οτι τωι μεν των οφεων γενει και θηριων η του κατωτατου τριωρο φου χωρα
απενεμηθη, τοις δε κτηνεσι και τοις λοιποις των τιθασω τερων η ημερωτερων ταξει
και λογωι τα ανωτερω. Ἐχρην δε τον ανθρωπον ωσπερ τηι φυσει αρχοντα των
αλογων, <ων επιβεβηκεν αυτος>, ουτω και χωραι τηι ανωτατω τυγχανειν περι την
τριτην στε 26 γην <υποχειρια εχοντα τα λοιπα των ζυων>. Πιθανον δε την πλαγιαν
θυραν, ην ειπε, γεγονεναι περι την κατωθεν πρωτην στεγην, ινα εκειθεν εισελθοντα
τα ζωια προς τας τεταγμενας χωροιη νεοττιας· ει γαρ ανωθεν ην, μετα πολλης
δυσκολιας ανηιει τε τα ζωια προς την κιβωτον και προς τους ιδιους τοπους
κατηρχετο. Θειοτερας δε δυναμεως εχρηζεν η ασφαλεια της κλειομενης ταυτης
θυρας, ουκετι δυναμενου τινος εξωθεν ανθρωπου ασφαλτωσαι αυτην υπερ του μη
παρεισδυναι υδωρ. ∆ιο «εκλεισεν ο θεος» οπισθεν του Νωε και ουτως «εγενετο ο
κατακλυσμος». μετα δε τον κατακλυσμον παρετηρησαμεν 27 οτι ουκετι ως εν τοις
ανωτερω θυραν ανεωιξεν ο Νωε, αλλα «θυριδα», ινα αποστειληι τον κορακα. Βιαιον
δε τις την παρατηρησιν υπελαμ βανεν, ει μη και αι λοιπαι εκδοσεις δευτερον μεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

θυριδα περιειχον ανοιγομενην υπο του Νωε, προτερον δε θυραν η ανοιγμα ελεγον
προστεταχεναι τον Θεον τωι Νωε ποιησαι εκ πλαγιων της κιβωτου· «Θυραν» μεν γαρ
ο Θεοδωτιων και Συμμαχος, «ανοιγμα» δε ο Ἀκυλας εποιησε. Γεγραπται δε περι των
τροφων οτι και προσεταξεν ο θεος εισαγαγειν και εισαγαγε Νωε. Ἡ δε των
σκυβαλων των ζυων παροδος καλως παρασεσιωπηται και του Νωε δυναμενου το
ακολουθον περι τουτων σκοπησαι και ημων το παραλελειμμενον στοχασασθαι.
Ἐπηπορουν τινες, ει δυναται η τηλικαυτη κιβωτος χωρησαι καν το πολλοστον
μοριον των επι γης παντων ζυων. Και μαλιστα Ἀπελλης, ο του Μαρκιωνος
γνωριμος και γενομενος ετερας αιρεσεως παρ' εκεινον πατηρ, αθετειν 28
βουλομενος ως ουχ αγια τα Μωυσεως συγγραμματα τουτο επαπορησας επιφερει, το·
ψευδης αρα ο μυθος· ουκ αρα εκ θεου η γραφη· μη συνιων ποδαπους τριακοσιους
πηχεις και ποδαπους πεντηκοντα πηλικους τε τριακοντα ωνομασεν επι της
κατασκευης της κιβωτου η γραφη. Ἐμαθομεν δε ημεις απο τινος των παρ' Ἑβραιοις
ελλογιμων, ως αρα οι τʹ πηχεις ωνομασθησαν ως η καλουμενη παρα τοις γεωμετραις
δυναμις του απο του τριακοσια τετραγωνου, ως ειναι τους πηχεις του μηκους εν τωι
κατω επιπεδωι θʹ μυριαδας· ουτω δε και του πλατους δισχιλιους πεντακοσιους και
του υψους εννακοσιους. Και γαρ πανυ αν ειη ατοπωτατον τον «παιδευθεντα πασηι
σοφιαι Αιγυπτιων» των γεωμετρικωτατων μαλιστα, και εν οικωι βασιλεως
ανατραφεντα μη συνεωρακεναι, οτι οι κοινοτερον νοηθεντες τʹ του μηκους και νʹ
του πλατους και λʹ του υψους ουδε ελεφαντας αν εχωρησαν ταχα που δʹ και τας
τουτων επ' ενιαυτον τροφας <προστα 29 ξαντος του θεου «δυο δυο» απο των
ακαθαρτων εισερχεσθαι ζυων εις την κιβωτον>. Ει δε χρη επι του τρανοτερον
νοησαι το· «επισυναγων ποιησεις την κιβωτον και εις πηχυν συντελεσεις αυτην
ανωθεν» εκθεσθαι τον οιονει αρχιτεκτονικον περι της κιβωτου λογον, φερε, ως
υποπεπτωκεν ημιν και μεμαθηκαμεν, αυτον εκθωμεθα. Νοει μοι τριακοσιων πηχεων
των ειρημενων κατα την καλουμενην δυναμιν ειναι κατωτατω το της κιβωτου
μηκος και πεντηκοντα πλατος, ειτα κατα πηχυν επισυναγεσθαι του μεν μηκους ιʹ
πηχεις, του δε πλατους ενα διμοιρον· ωστε γενεσθαι το τριακοστον του υψους
πηχυν, δεκα μεν του μηκους, ενος δε και διμοιρου του πλατους· ειτα μετα τουτο
συντελεισθαι εις πηχυν την επισυναγωγην. Ει δε τωι βιαιος ειναι δοξει ο πηχυς
τριακοστος και πρωτος ων του υψους, προσεχετω τηι λεξει λεγουσηι· «και λʹ πηχεων
το υψος αυτης· επισυναγαγων ποιησεις την κιβωτον, και εις πηχυν συντελεσεις
αυτην <ανωθεν>«. Οιμαι γαρ εμφαινεσθαι μετα το· «και λʹ πηχεων το υψος» τον
πρωτον και τριακοστον πηχυν δια του· «και εις πηχυν συντελεσεις αυτην ανωθεν».
Ἐγενετο δε ουτως ινα η των υδατων επιφορα εχηι τον ολισθον και μη καθαπερ εις
πετραν παντοθεν εχουσαν υψος προσαραττηι τα κυματα. Και το την θυραν δε εκ
πλαγιων γενεσθαι επιτηδειως προσεταττετο· εν οροφηι μεν γαρ ει γεγονεν εκ των
ομβρων επληρου την κιβωτον, 30 εκ δε των πλαγιων ταχθεισα το ασφαλες τοις
ενδον παρειχετο, της μεν κιβωτου εφ' υδατος φερομενης, της δε θυριδος ανωτερω
τουτου τυγχανουσης.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


