Fragmenta in librum primum Regnorum
1 Ἐπειδη εμελλεν η θεια γραφη την απωλειαν των υιων Ἠλι προλεγειν, οτι τε η
κιβωτος του θεου ληφθησεται υπο των αλλο φυλων, προλαβουσα θεραπευει την
ακοην, μηποτε τις οιηθηι σκληρον ειναι τον θεον. δια τουτο, ως εφην, ιστορει ως ουκ
ηλαττωθη των υιων Ἠλι η κακια και η αμαρτια δια της απειλης και της κατ' αυ των
προρρησεως, αλλ' ηυξηθη μαλλον. 2 Ευσεβης ο Ἠλι καθ' εαυτον· ου γαρ περι της
σωτηριας των τεκνων ηγωνια προηγουμενως αλλ' υπερ της κιβωτου , μηποτε
γενοιτο υπο τοις αλλοφυλοις· ο δη και συνεβη. 3 Ἵνα γνωσιν οι αλλοφυλοι οτι ουτε
ο θεος ηττηθη δια των Ἰσραηλιτων ουτε αυτον νενικηκασι τηι οικειαι δυναμει, αλλα
των Ἰουδαιων αι αμαρτιαι και ασεβειαι την ητταν πεποιηκασιν. πεπτωκε δε προ της
κιβωτου ο ∆αγων , ουχ ινα προσκυνησηι, ου γαρ ην αξιος, αλλ' ινα συντριβηι· ο δη και
γεγονεν. 4 Ὥσπερ <επ'> ανθρωπων μεν χειρ και πους και οφθαλμος και ους και ει τι
τοιουτον ονομαζεται σημαντικα των μελων του ημε τερου σωματος εστιν, επι δε
θεου χειρ μεν το δημιουργικον, οφθαλ μος δε το εποπτικον, και ους μεν το
ακουστικον, πους δε το της παρουσιας οταν ενεργηι τι· ουτω και θυμος μεν θεου
λεγεται παι δεια η κατα των πταιοντων, ου παθος θεου, μεταμελεια δε η απο
πραγματος εις πραγμα μεταθεσις της του θεου οικονομιας. ο γαρ ημεις
μεταμελουμενοι ποιουμεν, τουτεστιν εκεινα μεν φευγομεν εφ' οις μετεμεληθημεν,
ετερα δε διωκομεν τα κρειττω, τουτο μεταμελεια θεου λεγεται. διατι; επειδη
σωματικωτερον τοις βαρυτατοις την διανοιαν εδει περι του θεου τους προφητας
ομιλειν, ινα χωρηθηι· οι γαρ αγαλματα απερ εγλυφον και εχωνευον θεους
νομιζοντες, ηδη δε και αλογα, πως αν εχωρησαν δια πνευματικων νοηματων τε και
ρηματων τα περι θεου λεγομενα; Και παλιν· Ει παντα προοιδεν ο θεος, ουκ αφ' ων δε
οιδε θυμουται η μετα μελειται, ου παθος αρα θεου θυμος η μεταμελεια, αλλα του θυ
μου εργον η κολασις και το της μεταμελειας ομοιως αποστασις μεν του προτερου
πραγματος, μεταθεσις δε εις την ετεραν οικονομιαν. ουτω και περι ρομφαιας
λεγεται· «ρομφαια οξυνου και σφαζε», ουτω και χειρ ωνομασται σιδηρου († ο
Σολομων· «ινα ρυσηται σε εκ χειρος σιδηρου») και ρομφαιας (ως ο ∆αβιδ φησιν· «εις
χειρας ρομφαιας»). ουτω και ο θυμος του θεου οργιζεσθαι λεγεται και προσωπον
εχειν αμαρτια κατα τον ∆αβιδ, και προσωπον ο του θεου θυμος, ως εν τωι τριακοστωι
εβδομωι Ψαλμωι, και χερσιν οι ποταμοι κροτειν. ουτε δε ποταμοις χειρες εισιν ουτε
προσωπον αμαρτιαις. μη τοινυν δια τα σωματικως περι θεου λεγομενα, ως εχωρουν
οι παλαιοι, σωμα τον θεον νομιζωμεν η παθων αυτον πεπληρωσθαι. {Ου το
ευπεριστρεπτον της ανθρωπου γνωμης τωι θεωι προσα πτεον· ημεις γαρ εφ' εαυτων
τας τροπας της θειας οικονομιας τας εφ' ημων δικαιως συμβαινουσας απεργαζομεθα,
αναξιους εαυτους δει κνυντες δια των πραξεων της παρα του θεου δωρηθεισης
τιμης. καταγνους ουν του Σαουλ και βουλομενος τωι ∆αβιδ παραδουναι τα της αρχης
και τωι σπερματι αυτου φυλαξαι την βασιλειαν δια τον εξ αυτου τεχθησομενον κατα
σαρκα βασιλεα της κτισεως απασης, ανθρωπινοις εχρησατο ρημασιν ανθρωποις
διαλεγομενος, και ειπεν· μεταμεμελημαι οτι εχρισα τον Σαουλ εις βασιλεα , αντι του
ετερωι βουλομαι δουναι της βασιλειας την αρχην, τουτον δε παυσαι της δυναστειας.
Το μεταμεμελημαι δια τον Σαουλ τουτεστιν ουτω αναξιον εαυτον της βασιλειας
εποιησεν, ωστε ει γε φυσιν ειχον μετανοουσαν, μετεγνων αν επ' αυτωι. δια τι ουν
εχρισθη; οτι τοτε αξιος ην. τραπεις δε παλιν αναξιος γεγονεν.} 5 Ἐκ τουτων
δεικνυται ο προειπον, οτι μεταμελεια θεου λεγεται της του θεου οικονομιας απο
πραγματος εις πραγμα μεταθεσις. {∆εικνυσιν ο λογος, οτι καν προφητης και δικαιος
ανθρωπος ο υπερ αλλων δεομενος, ουκ αλλως ακουεται, ει μη εκεινος εργωι δειξηι
την μετανοιαν. ουτω γαρ η δεησις ισχυει του δικαιου ενεργουμενη δια του
1

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

αμαρτησαντος. ινα ουν εις περας αχθηι το πραγμα, δει αμ φοτερα συνδραμειν, και την
του δικαιου ευχην και το εργον του μετανοουντος.} 6 Ὁ μεν Ἠσαυ «πυρρακης ην
ωσει δορα δασυς», την εξ αμαρτιας εχων νεκροτητα και φονων κατα του Ἰακωβ. ο δε
∆αβιδ πυρρακης ην μετα καλλους οφθαλμων , ινα το διορατικον δηλωσηι του ∆αβιδ.
7 Πως ανηρ , και πως συνετος εν λογωι , πως δε και πολε μιστης ο ετι προβατα
ποιμαινων; ουκ αρα αφ' εαυτου ελαλησεν ειπων, αλλα τα εσομενα προειπων ως
παροντα, και μαρτυρει τωι ∆αβιδ απερ εμελλεν ειναι, πλην του κυριος μετ' αυτου του
τε αγαθος τωι ειδει , απερ εκ παιδικης ηλικιας προσην αυτωι και παρεμενε, το μεν
φυσει, το δε χαριτι. 8 Ἐπειδη δυνατος ην ο Σαουλ πληθος εχων βοηθουν αυτωι κακως
κατα του ∆αβιδ, οι δε δυο μονοι εδιωκοντο ο Σαμουηλ και ο ∆αβιδ, η του θεου χαρις
ποιει προφητευειν τον Σαουλ ου μονον οσα κατ' αυτου ην, αλλα και τα υπερ του
∆αβιδ, και ριπτει γυμνον , προσημαινουσα οτι γυμνωθησεται της βασιλειας. 9
Βεβηλους λεγει νυν ου τους ακαθαρτους, αλλα τους ουχ αγιους, προς αντιδιαστολην
των αγιων αρτων των επι της τραπεζης παρα τιθεμενων. εξ γαρ ειχεν αρτους η
τραπεζα διαπαντος αλλασσομενους υπερ των δωδεκα φυλων του Ἰσραηλ, ους
ενωπιους εκαλουν, ως ειναι εκαστον των αρτων υπερ δυο φυλων προσφερομενον,
τους δε εξ υπερ των δωδεκα φυλων. τι ουν εκ τουτου καλον εγινετο; τας φυλας του
Ἰσραηλ προς ομονοιαν συναπτεσθαι. τι δε κρειττον προε σημαινετο; τους μακαριους
αποστολους ανα δυο δυο πεμπεσθαι υπο του σωτηρος τα πρωτα κηρυττειν εν ταις
φυλαις του Ἰσραηλ, ως ειναι εξ αμα των δωδεκα μαθητων τον αριθμον. {Ἄρτος
λαικος ουχ οτι οι μη αγιοι βεβηλοι, αλλ' οτι προς το αγιον συγκρινομενοι.} 10
Σημερον αγιασθησεται δια τα σκευη ασαφεστερον μεν ειπε, σημαινει δε τουτο. τα μεν
παιδια μου ηγιασται και απεσχηται γυναικος και χθες και τριτην ημεραν · τουτο γαρ
το φαναι αυ τον και τα παιδια ηγνισμενα . ει δε ουκ ην, παντως ηγιαζετο δια του
φαγειν τον αρτον της προθεσεως. πεισθεις ο ιερευς τοις ειρη μενοις διδωσι τωι ∆αβιδ
των αρτων, ους ουκ εχρην ετερους φαγειν η μονους τους ιερεας. τουτο δε της
προφητειας εστι της δι' εργων δηλουσης, οτι μηποτε αλλης ουσης της βασιλικης
φυλης, τουτεστι της Ἰουδα, και αλλης της ιερατικης φυλης, λεγω δη <της>
Λευιτικης, εμελλον συναπτεσθαι και εν αποτελεισθαι το τε ιερατικον αξιωμα και το
<βασιλικον> εν τηι παρουσιαι του εκ ∆αβιδ σωτηρος ημων ιερεως τε ομου και
βασιλεως, του «κατα την ταξιν Μελχισεδεκ». 11 Τον Νεεσσαρ · δηλοι η οτι δι'
αμαρτιας παρεμενε ∆ωηκ ο Ἰδουμαιος ενωπιον κυριου θεραπευομενος και
εξομολογουμενος, η δαιμονων ως ο Σαουλ , ου τας ημιονους εβοσκεν. 12 Ὁ Σαουλ
του πονηρου πνευματος τυπον φερει, αρξαντος του Ἰσραηλ τοτε ειποντος· ουκ
εχομεν βασιλεα. και γαρ ο παλαι λαος εξουδενωσας τον κυριον βασιλευοντα αυτου,
ᾔτησε τον Σαουλ αρ χοντα αυτωι δοθηναι. 13 Ουκ ουρει τις εστως και τουτο προς
τοιχον , εαν μη σχολαζηι τουτο ουν λεγει και τον αμεριμνον και μηδεν προσδοκωντα
παθειν, εαν ηι του Ναβαλ . 14 Ἡ εγγαστριμυθος τον Σαμουηλ ουκ ανηγαγεν,
αμηχανον γαρ, ουδε αναβας αληθειαν ειρηκεν. τις δε ουτος και δια ποιας δυναμεως
ανεβη, ζητει. 15 Ἐπολιορκει την Ἰεβους ο ∆αβιδ. Ἰεβους δε η νυν Ἱερουσαληελεγετο,
οτε υπο αλλοφυλους ην. οι τοινυν Ἰεβουσαιοι, ειδοτες οτι φιλοπτωχος ην ο ∆αβιδ,
υπεβαλοντο ανωθεν απο του τειχους τυφλους και χωλους αυτον υβριζειν. ο δε
κρατησας της Ἱερου σαλημ τοσουτον απεσχε του διαθειναι κακως τους
λελωβημενους το σωμα, ως και νομον θεσθαι τοις αυτου στρατιωταις θανατου, ει τις
επιχειρησειεν ανελειν τυφλον η χωλον. πας γαρ ο τυπτων φησιν Ἰεβουσαιον χωλον
η τυφλον απτεσθω εν παραξιφιδι , τουτ εστιν αναιρεισθω· ει γαρ και εμισουν την
ψυχην ∆αβιδ, αλλα φει δους τυγχανουσι. διο αξιουται της παρα παντων τιμης
λεγοντων· χωλος και τυφλος ουκ εισελευσεται εις οικον κυριου , οι τον ∆αβιδ
υβρισαντες, ων εφειδετο. 16 Σημειωτεον οτι Ναθαν ο υιος ∆αβιδ τικτεται αυτωι
2

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

ελοντι και οικησαντι την Ἱερουσαλημ . ουτος δε εστι Ναθαν ον γενεαλογει ο
μακαριος Λουκας, ο δε μακαριος Ματθαιος Σολομωνα τον αδελφον αυτου
γενεαλογει. και εντευθεν, λεγω δη απο των μνημονευθεντων υιων του ∆αβιδ, ο μεν
δι' ετερας λεγεται γενεαλογιας, ο δε δι' αλλης. 17 Ὥστε και εντευθεν δεικνυται οτι,
οπερ ο θεος ου ποιει μεν συγχωρει δε γενεσθαι, πεποιηκεναι λεγεται. ωμολογηται
τοινυν οτι ουκ ην εργον του θεου η επαναστασις του Ἀβεσσαλωμ και η του Σεμει
λοιδορια και το βαλειν αυτον λιθοις τον ∆αβιδ. τρανοτερον δε δεικνυσιν ο φημι το
λεγειν τον ∆αβιδ· αφες αυτον αρασθαι, οτι κυριος ειρηκεν αυτωι, οπως ιδοι την
ταπεινωσιν μου, και ανταποδωσει μοι κυριος αγαθα αντι της καταρας αυ του της εν
τηι ημεραι ταυτηι . φανερον γαρ οτι ουκ ηρεσκε τωι θεωι το γινομενον· ο δε ουκ
ηρεσκεν, ουκ αν ενετειλατο ποιειν. 18 Ει εν τωι ζηλωι του Ἰσραηλ και του Ἰουδα ο
Σαουλ τους Γαβαωνιτας ανελειν επεχειρησεν, μεθ' ων συνθηκας εποιησατο Ἰησους ο
του Ναυη και πας ο λαος, και δια τουτο επτα του Σαουλ ανηιρεθησαν οι απο των
θυγατερων αυτου γεγεννημενοι, τινος ενεκεν ουχ αι φυλαι εν αιτιαις, αλλ' οι μηδεν
ηδικηκοτες δικην δεδωκασι; τουτο γαρ αδικον. πλην ει μη τις ειποι Σαουλ βασιλεα
οντα αδυνατως εχειν αντιστηναι τοις Ἰσραηλιταις και τηι φυληι Ἰουδα, και μη λυσαι
τας συνθηκας των πατερων τας προς τους Γαβαωνιτας. εγω δε προσθοιμην αν
τουτοις το του θεου οικονομιαν ειναι το γενος του Σαουλ αναλωθηναι παν, οσον
υπωπτευετο ποτε αντι ποιεισθαι του βασιλικου αξιωματος δια τε τουτο
επαναστησεσθαι τωι ∆αβιδ και τοις τουτου παισιν. το δε εξηλιασαν αυτους οι
Γαβαωνιται εναντιον κυριου εν τωι ορει αντι του αναιρεθεν τας ουκ εθαψαν, αλλ'
ειασαν υπο τον ηλιον κεισθαι. και εξελυ θησαν φησιν και ελαβεν αυτους ∆αν υιος
Ἰωα των απογο νων των γιγαντων . παντως που βουλεται λεγειν οτι τους υπο τον
ηλιον τεθεντας λαβων ο γιγας ανειλετο εκλελυμενους ηδη υπο της ηλιακης φλογος.
{Ὁ λογος ο κατα τους Γαβαωνιτας αγνωστος καθεστηκεν, ει μη που γε ειπωμεν οτι,
ηνικα εκαθητο εν Γαβεε του πολεμειν, και ετρο πωσατο τους αλλοφυλους ο Σαουλ
και απωλεσεν μετ' αυτων και τους Γαβαωνιτας. και εστι το διηγημα εν τριακοστωι
δευτερωι και τριακοστωι τριτωι αριθμωι της πρωτης Βασιλειας και τριακοστωι εβδομωι,
ενθα φησιν· «και επολεμει κυκλωι παντας τους εχθρους αυ του» και τα εξης. ο δε
λεγει το ρητον, τουτο εστι· Σαουλ ηδικησεν κατ' αυτου, και εκ του οικου αυτου
γεγενηται η εκδικησις της αδι κιας η επι Ἰησουν. Ουκ αδικουνται δε συναιρουμενοι
τωι εν αρχηι οι εξ εκεινου το ειναι λαχοντες. οθεν γαρ εσχον το ειναι, εντευθεν το μη
ειναι εχοντες, ει δε τινος αγαθου δι' εαυτους ησαν αξιοι, υστερον τουτο
κομιζομενοι.} 19 Ζητειται πως ο ∆αβιδ τωι Σεμει συγχωρησας παρακελευεται τωι
Σολομωντι ανελειν αυτον ο αμνησικακος και πραος, αλλα και τον Ἰωαβ συγκαμοντα
αυτωι. τι δηποτ' ουν ταυτα ουτως ωικονομηθη; σοφος ων ο ∆αβιδ ηπιστατο οτι ουτε
τον Σεμει Σολομων εασει ζην δεει της επαναστασεως, ως γαρ απο βασιλικου
αξιωματος μελλει περι της βασιλειας μαχεσθαι τωι Σολομωντι, ουτε τον Ἰωαβ, ως
εκτος της του ∆αβιδ γνωμης εις βασιλεα τον υιον του ∆αβιδ καταστη σαντα, ως
ανελοντα τοινυν και τον Ἀβεννηρ , συγκαμοντα δε τωι πατρι εν πολλοις πολεμοις
και κατορθωσαντα. ταυτα προιδων ο ∆αβιδ προλαβων διαταττει τωι Σολομωντι
ποιησαι, α και αφ' εαυ του Σολομων παντως εποιει, ιν' οταν αναιρεθωσιν υπ' αυτου
(τουτ εστι του Σολομωντος) οι προειρημενοι, συγγνωμην σχηι ο Σολομων ως
πατρικον βουλημα πληρωσας και ουκ αυτος αφ' εαυτου κατ' αυ των κινηθεις. 20 Και
επιστρεψας φησιν εκοιμηθη. και επεστρεψεν ο αγ γελος κυριου εκ δευτερου και
ηψατο αυτου . ταχα δυναμεων συμβολοι ησαν διακονουμενων προφητηι πρεπουσαν
τροφην, τωι ανα χωρουντι απο των ανθρωπινων και αξιωι της απο των τοιουτων
διδασκαλιας, ινα μετα ταυτα ακουσαι δυνηθηι· αναστηθι και φαγε , και ευρηι προς
κεφαλης απορρητα μυστηρια, ων ολυριτης εγκρυφιας τυπος ην. ου και δευτερον
3

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

κατα την του αγγελου προσταξιν μεταλαμβανει ειποντος· αναστα, φαγε· οτι πολλη
απο σου η οδος . «αρτους» μεν ουν «το πρωι εφερον τωι Ἠλιαι οι κορακες» (ανα
λογον τοις λελαλημενοις υπο κυριου προς Μωσην, εν οις ην· «το πρωι πλησθησεσθε
αρτων και γνωσεσθε οτι εγω κυριος ο θεος υμων»), «κρεα» δε «το δειλης»
(παραπλησιως· «το προς εσπε ραν εδεσθε κρεα»). 21 Χριστου Ἰησου δυναμις ανδρας
υιους ποιουσα. και ει τις εστιν ανηρ δυναμεως , εστιν υιος Χριστου δηλαδη. ποτε δε
υιους ποιειν αι υπο Χριστον δυναμεις ου δυνανται· ει δε και ποιουσιν, ουκ ανδρας
ποιουσιν αλλα νηπιους. 22 Σπαδοντες ευνουχοι εισι· λεγει δε τουτο περι των τριων
παιδων και ∆ανιηλ, ως εκ τουτου του Ἐζεκιου ησαν. ∆ιδασκει και δια ταυτης της
ωιδης τον προσερχομενον θεωι εις αυτον μονον εχειν τας ελπιδας και εις αυτον
καυχασθαι, μη μεγαλαυχειν αλλα ταπεινοφρονειν. καθοτι παντων ως θεος εχει την
γνωσιν , αποδιδωσιν εκαστωι κατα τα επιτηδευματα αυτου. αυτος δε και θανατου και
ζωης δεσποζει. παρακελευεται δε γινωσκειν τον κυριον , δηλον δε οτι δια των
αγαθων πραξεων, διο επιφερει το ποιειν κριμα και δικαιοσυνην εν μεσωι της γης .
καθοτι δικαιος εστι κριτης πασης της γης , αυτος ισχυς , αυτος υψωσις , αυτος κερας
σωτηριας των αγαπωντων αυτον.
 

4

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 


