Selecta in Genesim
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΓΕΝΕΣΙΝ ΕΚΛΟΓΑΙ.
12.92 Και ειπεν ο Θεος· Βλαστησατω η γη βοτανην χορτου, σπειρον σπερμα κατα
γενος και καθ' ομοιοτητα. Ου παραπεμπτεον οτι σολοικισμος αν δοξειεν ειναι κατα
την φρασιν το, Ειπεν ο Θεος· Βλαστησατω η γη βοτανην χορτου, σπειρον σπερ μα
κατα γενος και καθ' ομοιοτητα· ου γαρ αν ευ χερως εφαρμοσαι το σπειρον τωι
βοτανην χορτου. Πως δε και χωρις σολοικισμου νοεισθαι δυναται, των πλειστων
υποληψομενων το σπειρον προς το βοτανην χορτου λεγεσθαι; Ἔστι δε, υποδιαστοληι
χρησαμενον μεσης στιγμης, ουτως αναγνωναι· Βλαστησατω η γη βοτανην χορτου·
και διαστησαντα επενεγκειν 12.93 το, σπειρον σπερμα κατα γενος· ιν' ηι, Βλαστησατω
η γη βοτανην χορτου, κατα γενος σπειρον σπερμα· επιφερομενου επι το γενος του
σπειρον σπερμα. Αυξανεσθε και πληθυνεσθε. Σημαινει η μεν αυξησις την εις μεγεθος
επιδοσιν, το δε πληθυνεσθαι την εκ της μιξεως εις πληθος διαδοχην. Και ειπεν ο
Θεος· Ποιησωμεν ανθρωπον κατ' εικονα ημετεραν και καθ' ομοιωσιν. Προδιαλη
πτεον προτερον, που συνισταται το κατ' εικονα, εν σωματι η εν ψυχηι. Ἴδωμεν δε
προτερον οις χρων ται οι το πρωτον λεγοντες· ων εστι και Μελιτων συγγραμματα
καταλελοιπως περι του ενσωματον ειναι τον Θεον. Μελη γαρ Θεου ονομαζομενα
ευρι σκοντες, οφθαλμους Θεου επιβλεποντας την οικουμε νην, και ωτα αυτου ειναι
εις δεησιν δικαιων επινε νευκοτα, και, Ὠσφρανθη Κυριος οσμην ευωδιας· και, Το
στομα Κυριου ελαλησε ταυτα, και βρα χιονα Θεου, και χειρας, και ποδας, και
δακτυλους, αντικρυς φασκουσι ταυτα ουχ ετερον τι διδασκειν η την μορφην του
Θεου. Πως δε, φασι, και ωφθη ο Θεος τωι Ἀβρααμ, και Μωσηι, και τοις αγιοις, μη
μεμορφωμενος; μεμορφωμενος δε, κατα ποιον χαρα κτηρα η τον ανθρωπινον; και
συναγουσι μυρια ρητα μελη ονομαζοντα Θεου. Προς ους αγωνιστεον πρω τον απο
της λεξεως· αντιπαραβαλουμεν δε ρητα τοις πλεον του γραμματος μηδεν
επισταμενοις, εν αντιουμενα αυτων τηι υποληψει· εκ μεν του Ζαχαριου, οτι Ἑπτα
οφθαλμοι Κυριου οι επιβλεποντες επι πασαν την γην. Ει δε επτα εχει οφθαλμους ο
Θεος, ημεις δε δυο, ου κατ' εικονα αυτου γεγοναμεν. Ἀλλα και ημεις μεν ουκ
επτερυγωμεθα, περι δε Θεου λεγει εν εννενηκοστωι ψαλμωι, οτι υπο τας πτερυγας
αυτου ελπιεις. Ει δε εκεινος μεν πτερυ γας εχει, ημεις δε εσμεν ζωον απτερον, ου
κατ' ει κονα Θεου γεγονεν ο ανθρωπος. Πως δε ο σφαιροει δης ουρανος και αει
κινουμενος θρονος ειναι δυναται, ως υπολαμβανουσι, του Θεου; Ἀλλα και η γη πως
υποποδιον των ποδων αυτου; Ἀπαγγελλετωσαν ημιν. Ἆρα γαρ το απο γονατων
μεχρι των βασεων σωμα του μεταξυ ουρανου και γης περιεχοντος, εν μεσωι δε ουσης
της γης του παντος κοσμου, και περιεχομε νης υπ' αυτου, ως γραμμικαις αποδειξεσι
παρισταται, παρ' ημιν εισιν αι βασεις του Θεου η παρα τοις αντιχθοσι; Και ολην την
οικουμενην ημων πεπληρωκα σιν, η και πλεον τι επιλαμβανουσιν, η ελαττον τι;
∆ιεστηκασιν οι ποδες αυτου δια τας θαλασσας και τους ποταμους, η και τοις υδασιν
επιβαινουσι; Πως δε ου ο τηλικουτος ουρανος θρονος, και η γη υπο 12.96 ποδιον των
ποδων, εν μονωι τωι παραδεισωι ευρισκεται περιπατων, η εν τηι κορυφηι του Σινα
φαινεται τωι Μωσηι; Και πως ταυτα τις περι Θεου δοξαζων ου μωρος λεχθησεται; Ειτα
πολλα προς ανατροπην ειπων της τοιαυτης δοξης επαγει. Ὁ δε φασκων το κατ'
εικονα μη εν σωματι ειναι, εν δε τηι λογικηι ψυχηι, παραστησει ουκ ευκατα φρονητον
δογμα, καταλαβων τινες δυναμεις εισιν αυτης. Ἡ γαρ γνωστικη δυναμις η εν τωι
ανθρωπωι, κριτικη τε και ευποιητικη, δικαιοπρακτικη τε και εῤρωμενη, και
απαξαπλως παντος καλου επι τελεστικη, κατ' εικονα υπο του Θεου γεγονασιν αυτωι.
1

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

Ὅτι δε το κατ' εικονα αι πραξεις χαρακτηριζουσι, και ουχι η του σωματος μορφη,
σαφως ο Ἀποστο λος εν τηι προς Κορινθιους φησι· Καθως εφορεσα μεν την εικονα
του χοικου, ουτως φορεσωμεν και την εικονα του επουρανιου. Εικονα μεν γαρ φορει
χοικην ο κατα σαρκα ζων, και ποιων τα εργα της σαρκος· εικονα δε του επουρανιου ο
τωι πνευματι τας πραξεις της σαρκος θανατων. Και εν ετεραι δε επιστοληι διδασκων
ως δει βιουν, επιφερει ταις εντο λαις το, Ἵνα γενησθε κατ' εικονα του κτισαντος.
Κυριος μακροθυμος, και ο μακροθυμος ανθρωπος εχει το κατ' εικονα Θεου. ∆ικαιος
και οσιος ο Κυριος, και οικτιρμων και ελεημων ο Κυριος. Ουκουν ο αγα πων
δικαιοσυνην και οσιοτητα, και πραττων και τη ρων την εντολην του Σωτηρος την,
Γινεσθε οικτιρ μονες, ως και ο Πατηρ υμων οικτιρμων εστι, και, Γινεσθε τελειοι, ως ο
Πατηρ υμων ο ουρανιος τελειος εστιν, εικων γινεται κατα παντα του Θεου. Και
αρχετε των ιχθυων της θαλασσης, και των πετεινων του ουρανου, και παντων των
κτηνων, και πασης της γης, και παντων των ερπετων των ερπον των επι της γης.
Τηρητεον δε, οτι εν τωι καταλογωι της των ζωων δημιουργιας, αλλα τα κητη, και
αλλα ερπετα ψυχων· και ως αρχειν νυν των ιχθυων της θαλασσης ο ανθρωπος
λεγεται, σεσιωπηται δε το των κητων γενος και το των θηριων. Ου γαρ ματην δει νο
μιζειν μη προστιθεσθαι και ταυτα, δυναμενου αναγε γραφθαι· Και αρχετωσαν των
ιχθυων, και των κη των της θαλασσης, και των θηριων της γης, και των πετεινων
του ουρανου, και των κτηνων. Και επιστησον, ει δυνατον δια το σεσιωπησθαι, μη
παντα τα ζωα δια τον ανθρωπον γεγονεναι, αλλα ταυτα, ων αρχειν λεγεται, ιχθυας
θαλασσης, και πε τεινα ουρανου, και κτηνη της γης, ταχα δε και τα ερπετα της γης,
δια τας αναγκαιοτατας των φαρμα κων χρειας απ' αυτων τελουμενας· ου μεντοι δια
τον ανθρωπον ταυτα εγεγονει τα κητη τα μεγαλα και τα θηρια της γης. Ἧ γαρ αν
προσετεθη τηι δε δομενηι εξουσιαι των ανθρωπων και η τουτων ονομα σια. Ουχ
ευρισκομεν δε εν τηι Γραφηι το των οφεων γενος εν ερπετοις τεταγμενον, αλλ' εν
θηριοις. Ὁ 12.97 γαρ οφις, φησιν, ην φρονιμωτατος παντων των θηριων. Και εν ταις
Πραξεσιν εχιδνα δακουσα τον Παυλον, εκρεματο κατα της χειρος αυτου· και επι
φερει· Ἰδοντες δε βαρβαροι κρεμαμενον το θη ριον. Ἐν δε τωι Λευιτικωι ορα επι τινων
τασσει το ερπετον, ως ουδαμως επι των νυν εν τηι συνηθειαι κα λουμενων. Ταυτα
γαρ, φησι, φαγεσθε απο των ερπε των των πετεινων, α πορευονται επι των
τεσσαρων, α εχει σκελη ανωτερον των ποδων αυτου, πηδαιν εν αυτοις επι της γης·
και ταυτα φαγεσθε απ' αυ των, τον βρουχον και τα ομοια αυτωι, και την ακριδα και
τα ομοια αυτηι, και αττακην και τα ομοια αυτωι, και τον οφιομαχην και τα ομοια
αυτωι· και παν ερπετον απο των πετεινων οις εισι τεσσαρες ποδες, βδελυγμα υμιν
εστι, και εν τουτοις μιανθησεσθε. Ουκ αρχει τοινυν ανθρω πος ουτε των κητων των
μεγαλων ουτε των θηριων, ταχα την αρχην ουτε δι' αυτον γεγενημενων. Το δε
ομοιον τοις ενθαδε αναγεγραμμενοις υπο την εξου σιαν του ανθρωπου εν τωι ηʹ
ψαλμωι λεγεται· Παντα υπεταξας υποκατω ποδων αυτου, προβατα και βοας απασας,
ετι δε και τα κτηνη του πεδιου· τα πετεινα του ουρανου και τους ιχθυας της θα
λασσης, τα διαπορευομενα τριβους θαλασσων. Κανταυθα γαρ τα κητη και τα θηρια
σεσιωπηται. Και συνετελεσεν ο Θεος εν τηι ημεραι τηι εκτηι τα εργα αυτου α εποιησεν.
Ἤδη τινες ατοπον υπολαμβανοντες τον Θεον δικην οικοδομου μη διαρ κεσαντος
χωρις ημερων πλειονων πληρωσαι την οι κοδομην, εν πλειοσιν ημεραις τετελεκεναι
τον κοσμον, φασιν υφ' εν παντα γεγονεναι, και εντευθεν τουτο κατασκευαζουσιν·
ενεκεν δε ταξεως οιονται τον κατα λογον των ημερων ειρησθαι και των εν αυταις
γενο μενων. Πιθανως δ' αν προς τουτο κατασκευαζομενωι χρησαιντο ρητωι, τωι·
Αυτος ειπε, και εγενηθησαν· αυτος ενετειλατο, και εκτισθησαν. Αυτη η βιβλος
γενεσεως ουρανου και γης, οτε εγενετο· ηι ημεραι οτε εποιησε Κυριος ο Θεος τον
ουρανον και την γην. Το, βιβλος, εν τωι τοπωι τουτωι καθολου ου κειται παρ'
2

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

Ἑβραιοις· αλλ' εστι πλανη Ἑβραιου γραφεως, πλανηθεντος εν τηι πλανηι εκεινου, εν
ωι κειται παρα μεν Ἀκυλαι· Τουτο βι βλιον γεννηματων Ἀδαμ· παρα δε τοις Οʹ· Αυτη η
βιβλος γενεσεως ανθρωπων. Ὠηθη γαρ και εν τουτωι τωι τοπωι βιβλιον
παραλελειφθαι, και ουτως αυτο προσεθηκε. Και εφυτευσεν ο Θεος παραδεισον εν
Ἐδεμ κατα ανατολας, και εθετο εκει τον ανθρωπον, ον επλασε. Και εξανετειλεν ο
Θεος ετι εκ της γης παν ξυλον ωραιον εις ορασιν, και καλον εις 12.100 βρωσιν. Ὅταν
αναγινωσκοντες αναβαινωμεν απο των μυθων και της κατα το γραμμα εκδοχης,
ζητωμεν τινα τα ξυλα εστιν εκεινα, α ο Θεος γεωρ γει· λεγομεν, οτι ουκ ενι αισθητα
ξυλα εν τωι τοπωι. Του αυτου. Τεθειται εν τηι ερμηνειαι, κηπον εν Ἐδεμ, αυτηι
χρησαμενωι τηι Ἑβραικηι λεξει. Ἔστιμεν ουν ερμηνεια του Ἐδεμ κυριως ηδυ. Ουκουν
παραδεδωκασιν Ἑβραιοι, οτι ο τοπος εν ωι εφυτευσεν τον παραδεισον η τον κηπον
Κυριος ο Θεος, Ἐδεμ καλειται· και φασιν αυτον μεσον ειναι του κοσμου, ως κορην
οφθαλμου· διο και τον ποταμον τον Φεισων, ερμηνευεσθαι στομα κορης, ως εκ του
Ἐδεμ εκπο ρευομενου του ποταμου του πρωτου. Ὃ δε παραδιδοα σιν, τοιουτον εστιν·
Ἐδεμ, ος ερμηνευεται ηδυ, ην πριν τον κηπον γενεσθαι· εν αυτωι γαρ και ο κηπος
εφυτευθη. Το δε χρυσιον της γης εκεινης καλον. Ὅτε αλ λοιουται υπο της αρετης
ημων το στομα, και κυ ριευει η ψυχη καλα νοηματα, τοτε τρεφει καλα δογμα τα·
απερ αινιττομενος ο λογος ειπεν, χρυσιον καλον. Και ονομα τωι ποταμωι τωι δευτερωι,
Γεων· ουτος ο κυκλων πασαν την γην Αιθιοπιας. Αιθιοπιας, ητις εστι Ἑβραιστι Χους·
σημαινει και σκοτωσιν. Ἀπο ουν της Αιθιοπιας, τουτεστιν απο του Χους, δια το
σκοτωδες της χροιας, ης εσχε παρα τους λοι πους αδελφους. Και εθετο αυτον εν τωι
παραδεισωι. Οι αναγεν νωμενοι δια του θειου βαπτισματος εν τωι παρα δεισωι
τιθενται, τουτεστιν εν τηι Ἐκκλησιαι, εργαζε σθαι τα ενδον οντα εργα πνευματικα· και
εντολην λαμβανουσι παντας αγαπαιν τους αδελφους, και τον ερχομενον καρπον δι'
υπομονης εσθιειν, κατα το ει ρημενον· Ἀπο παντος ξυλου του εν τωι παραδεισωι
βρωσει φαγηι. Παραβαινει δε τις την εντολην του αναγεννησαντος ο τοις οφεως
λογισμοις χρησαμενος, και αγαπων τους μεν ως χρηστους, τους δε ως πονη ρους
μισων· οπερ εστι το ξυλον του γινωσκειν καλον· ου ο απογευσαμενος κατ' αδειαν
αποθνησκει· ουχι του Θεου τον θανατον ποιησαντος, αλλα του ανθρωπου τον
πλησιον μισησαντος. Θεος γαρ θανατον ουκ εποιησεν, ουδε τερπεται επ' απωλειαι
ζωντων· ουτε κινειται παθει οργης, ουδε επινοει πραγμα εις αμυ ναν, ουδε
αλλοιουται προς την εκαστου εξιαν εξιν, αλλα παντα εν σοφιαι εποιησεν, υπο νομωι
πνευμα τικωι κρινεσθαι προορισας. ∆ια τουτο ουν λεγει τωι Ἀδαμ· Ἧ δ' αν ημεραι
φαγητε, θανατωι αποθανεισθε. Και ουτω δε εκαστωι τωι πραγματι καλου τε και κακου
φυσικως επακολουθειν το δεον απενειμεν· και ουκ επινοητικως, ως τινες
νομιζουσιν, οι τον πνευματικον αγνοουντες νομον. 12.101 Και εποιησε Κυριος ο Θεος
τωι Ἀδαμ και τηι γυναικι αυτου χιτωνας δερματινους, και ενεδυ σεν αυτους. Τι δει
νοειν τους δερματινους χι τωνας; Σφοδρα μεν ουν ηλιθιον και γραωδες, και ανα ξιον
του Θεου, το οιεσθαι ζωων τινων περιελοντα δερματα τον Θεον, αναιρεθεντων, η
αλλως πως απο θανοντων, πεποιηκεναι σχηματα χιτωνων, καταῤρα ψαντα δερματα
δικην σκυτοτομου. Παλιν τε, φυγοντα το ουτως ατοπον, λεγειν τους δερματινους
χιτωνας ουκ αλλους ειναι η τα σωματα πιθανον μεν, και εις συγκαταθεσιν
επισπασασθαι δυναμενον, ου μην σαφες ως αληθες. Ει γαρ οι δερματινοι χιτωνες
σαρκες και οστεα εισι, πως προ τουτων φησιν ο Ἀδαμ· Τουτο νυν οστουν εκ των
οστων μου, και σαρξ εκ της σαρκος μου; Ταυτας ουν τας αποριας περιισταμενοι τινες,
δερματινους χιτωνας την νεκρωσιν, ην αμφιεν νυνται ο Ἀδαμ και η Ευα, δια την
αμαρτιαν θανατω θεντες, απεφηναντο τυγχανειν. Ου πανυ τι ουδε αυ τοι ευχερως
δυναμενοι παραστησαι, πως ο Θεος, και ουχι αμαρτια, νεκρωσιν εμποιει τωι
παραβεβηκοτι. Προς τουτοις αναγκην εχουσι λεγειν σαρκα και οστεα τωι ιδιωι λογωι
3

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

μη ειναι φθαρτα, ειγε υστερον την νε κρωσιν οι πατερες ημων δια την αμαρτιαν
ειληφασιν. Ἀλλ' ει και ο παραδεισος θειον τι χωριον εστι, λεγε τωσαν πως εκαστον
εκει των μελων μη ματην δεδη μιουργημενον την οικειαν ενεργειαν ενηργει. Περι
μεν ουν του μυκτηρα λεγεσθαι παρα τωι Ἀκυλαι και Συμμαχωι, η προσωπον παρα τοις
Ἑβδομηκοντα του πεπλασμενου, εις ο ενεφυσησεν ο Θεος πνοην ζωης, λεκτεον, οτι
ου δει περιεχεσθαι του γραμματος της Γραφης ως αληθους, τον δε κεκρυμμενον
θησαυρον εν τωι γραμματι ζητειν. Και εταξε τα χερουβιμ. Ου μονον τα λει τουργικα
πνευματα φυλασσουσι την οδον του ξυλου της ζωης, αποστελλομενα δια τους
μελλοντας κληρονομειν σωτηριαν, αλλα και εναντιαι δυναμεις φυλαττουσι,
κωλυουσαι τους βουλομενους προσπο ρευθηναι τωι ξυλωι της ζωης. Και ειπε Καιν
προς Ἄβελ τον αδελφον αυτου· ∆ιελθωμεν εις το πεδιον. Ἐν τωι Ἑβραικωιτο λεχθεν
υπο του Καιν προς τον Ἄβελ ου γεγραπται· και οι περι Ἀκυλαν εδειξαν, οτι εν τωι
αποκρυφωι φασιν οι Ἑβραιοι κεισθαι τουτο ενταυθα κατα την των Ἑβδομηκοντα
εκδοχην. Και ειπε Καιν προς Κυριον τον Θεον· Μειζων η αμαρτια μου του αφεθηναι
με. Ου διειλεν ορ θως· της θειας νομοθεσιας κατεφρονησεν· απεκτεινεν αδελφον·
απεκτεινε προς τουτωι και δι καιον· εψευσατο· θανατον ηιτησατο εν απευδοκιμησει
ζωης και μετανοιας. 12.104 Και εγεννησε κατα την ιδεαν αυτου και κατα την εικονα
αυτου. Προς τους οιομενους αλλην μεν ειναι την εικονα του Θεου, αλλον δε τον κατ'
εικονα, λεκτεον, ει αλλος μεν ο Ἀδαμ, αλλος δε η εικων αυ του· και ει τριτος κατα
τον ου κατ' εικονα ο Ἀδαμ. Χρησονται δε τωι· Κυριε, εν τηι πολει σου την ει κονα
αυτων εξουδενωσεις· και τωι· Μεντοιγε εν εικονι διαπορευεται ανθρωπος. Ζητητεον
δε τινι διαφερει η ιδεα Ἀδαμ της εικονος αυτου. Ευηρεστησε δε Ἐνωχ τωι Θεωι μετα
το γεννησαι αυτον τον Μαθουσαλα. Ει μετα το γεννησαι τον Μαθουσαλα
ευηρεστησε, προ τουτου κατα την Γρα φην ουκ ην ευαρεστος. ∆ηλον, οτι εκ
μετανοιας ευη ρεστησεν, οτε εγεννησεν την του θανατου εξαποστο λην, ον ειχον
πριν γεννησαι αυτον. Και ειπεν ο Θεος· Ἀπαλειψω τον ανθρωπον, ον εποιησα, απο
προσωπου της γης. Ουχ απαξ απλως απαλειψω, αλλ' απο της γης. Ου γαρ πε φυκε
παντελως απαλειφεσθαι ο ποιηθεις, επει ο ποιηθεις κατ' εικονα Θεου πεποιηται.
Αυται δε αι γενεσεις Νωε, και τα εξης. Ει κοι νοτερον εγραφετο ταυτα, εχρην
επιφερεσθαι τωι, Αυται αι γενεαι Νωε, Νωε εγεννησε τρεις υιους. Νυν δε επει
δικαιοσυνης η γενεσις αυτου, προτε τακται μεν το, αυται αι γενεσεις, επιφερεται δε
το, ανθρωπος δικαιος ων. Τωι Θεωι ευηρεστησε Νωε. Ἐγεννησε δε Νωε τρεις υιους,
τον Σημ, τον Χαμ, τον Ἰαφεθ. Πε ριεχει εν τοις εμπροσθεν, οτι Ἔζησε Λαμεχ ετη
εκατον και ογδοηκοντα και οκτω, και εγεννησε Νωε. Και εζησε Λαμεχ, μετα το
γεννησαι αυτον τον Νωε, ετη πεντακοσια και εξηκοντα και πεντε· και εγενοντο
πασαι αι ημεραι Λαμεχ ετη επτακοσια και πεντηκοντα τρια, και απεθανε. Και ην Νωε
ετων πεντακοσιων, και εγεννησε τρεις υιους. Και ευρισκομεν εν τουτωι διαφωνιαν
εξηκοντα πεντε ετων του Νωε. Ἀλλ' ενταυθα η Γραφη λεγει, οτι τωι Θεωι ευηρεστησε
Νωε, καθως γεγραπται και περι του Ἐνωχ. Κακεινος γαρ οτε ευηρεστησε τωι Θεωι,
τοτε και μετεθηκεν αυτον. Ὁμοιως ουν και του Νωε τα προ της ευαρεστησεως
εξηκοντα και πεντε ετη ουκ ελογισατο αυτωι η θεια Γραφη. Ὥσπερ και επι του
Ἀβρααμ ουκ ελογισθη εις ζωην τα εξηκοντα ετη τα προ της θεογνωσιας αυτου, και
του Ἐνωχ ετη τρια κοντα· και του Σαουλ ετη εικοσι, και του Σολομων τος ετη
τεσσαρακοντα, και του Ἐζεκιου ετη δεκα και επτα· αλλα και περι του Μαθουσαλα
ευρισκεται δια φωνια ετων δεκαπεντε. 12.105 Ἐφθαρη δε η γη εναντιον του Θεου·
και επλησθη η γη αδικιας· και ειδε Κυριος ο Θεος την γην, και ην κατεφθαρμενη· οτι
κατεφθειρε πασα σαρξ την οδον αυτου επι της γης. Ἀδικια μεν φθειρει την γην,
δικαιοσυνη δε σωζει· και ο αμαρτανων, το οσον εφ' εαυτωι, φθειρει την γην. Ουκ εν
τωι κατακλυσμωι γεγονε κατεφθαρμενη η γη (τοτε γαρ απελουσατο την φθοραν),
4

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

αλλ' εν τηι αδι κιαι. Ὃ δε κατεφθειρε την οδον του Θεου, ουκ εστι πνευμα, αλλα σαρξ·
Το γαρ φρονημα της σαρκος εχθρα εις Θεον· και, Οι εν σαρκι ζωντες Θεωι αρε σαι ου
δυνανται. ∆υο, δυο απο παντων εισαξεις εις την κιβωτον ινα τρεφηις μετα σεαυτου.
Ἄρσεν και θηλυ εσον ται. Ἐπει καθαρους ηθελε διαμενειν τους εισελ θοντας
ανθρωπους εις την κιβωτον απο μιξεως, ου τως αυτους εισαγει, κατα την εισαγωγην
κελευων αυτοις την διατριβην ποιεισθαι την εν τηι κιβωτωι. Ου γαρ επρεπε, των
ομοιων απολλυμενων, τουτους κοιταις και παιδοποιιαις σχολαζειν. Ὅτε μεντοι τα
δεινα παρηλθε, και χρεια εκαλει την γην ανθρωπων πληρωθηναι, κατα γαμικην
αυτους συζυγιαν εκβαλ λει, λεγων· Ἔξελθε συ, και η γυνη σου, και οι υιοι σου, και αι
γυναικες των υιων σου. Ἀπο δε παντων των κτηνων των καθαρων εισ αγαγε προς σε
επτα επτα, αρσεν και θηλυ· απο δε των κτηνων των μη καθαρων δυο δυο, και τα
εξης. Ζητησειε τις αν πως, μηδεπω του νομου διαστειλαμενου καθαρα και ακαθαρτα,
ως ειδοτι τωι Νωε διαφοραν ακαθαρτων ταυτα λεγεται. Ὅθεν αξιον επιστησαι μη
κατα το, Ὅταν εθνη τα μη νομον εχοντα φυσει τα του νομου ποιωσιν, η απο του
φυσει νομου ταυτα ηπιστατο ο Νωε. Νωε δε ην ετων εξακοσιων, και ο κατακλυσμος
του υδατος εγενετο επι της γης. Μηποτε προς αντιδιαστολην μελλοντος
κατακλυσμου γενεσθαι πυρι προσκειται ενταυθα, του υδατος. Και εισηλθον προς
Νωε εις την κιβωτον δυο δυο απο πασης σαρκος. Ὡς προς το ρητον ζητησειε τις αν
δια τι ουκ ειρηται, τα μεν ακαθαρτα δυο δυο, τα δε καθαρα επτα επτα· αλλα
σεσιωπηκε τα καθαρα. Ὅρα δε μη απολογια εστιν εν τωι, απο πασης σαρ κος,
ακαθαρτων μονον δηλουμενων εν τωι, απο πα σης σαρκος. Και ευλογησεν ο Θεος τον
Νωε, και τους υιους αυτου, και ειπεν αυτοις· Αυξανεσθε και πληθυ νεσθε, και
πληρωσατε την γην. Ὁ Νωε πως ηυ ξησε, και επληθυνε, μηπω γεννησας μετα κατα
κλυσμον; μηποτε ουν ου δει σωματικως ακουειν το, Αυξανεσθε και πληθυνεσθε. Ει
δε ενθαδε ου σω ματικως δια τον Νωε, δηλον, οτι κατα βουλημα του πνευματικου
νομου και εν τηι αρχηι ουτως. 12.108 Και ο τρομος και ο φοβος υμων εσται επι πασι
τοις θηριοις της γης· και τα εξης. Βιαζεται μεν τις κατα το ρητον φασκων, παν ζωον
φοβεισθαι βλεπον τον ανθρωπον, και αυτα τα εν ερημιαις θηρια. Μηποτε δε βελτιον
νοειν τας πονηρας δυναμεις, τα αγρια θηρια της γης, και τα λοιπα ειδη ετερα,
πασχειν απο του δικαιου τον φοβον, και τον τρομον ειναι επι τοις τοιουτοις. Αι γαρ
πονηραι δυναμεις φοβουνται τον δικαιον. Πλην εν αιματι ψυχης ου φαγεσθε· και
γαρ το υμετερον αιμα των ψυχων υμων εκζητησω. Ἐκ χειρος παντων των θηριων
εκζητησω αυτο. Ἀπεμ φαινοντος του ρητου, λεκτεον, οτι θηρια δυνα μεις
αντικειμεναι εισι, τωι αμαρτανουσαν την ψυ χην αποθνησκειν, αφ' ων της χειρος
εκζητηθησε ται ο θανατος του ημαρτηκοτος. ∆υνατον δε και επι των κτηνων αυτο
εκλαβειν, αφ' ων τον κερατιστην ταυρον λιθοβολεισθαι προσεταξεν. Ὅτι εν εικονι
Θεου εποιησα τον ανθρωπον. Ὁ Θεος λεγει· Ἐν εικονι Θεου εποιησα τον ανθρωπον·
εικων δε του Θεου του αορατου ο Σωτηρ. Θεος αρα και κατα την Γραφην ο Σωτηρ.
Ἦσαν δε οι υιοι Νωε, οι εξελθοντες εκ της κι βωτου, Σημ, Χαμ, Ἰαφεθ. Χαμ δε ην
πατηρ Χα νααν. Τι δηποτε, ειπουσα η Γραφη, Και ησαν οι υιοι Νωε εξερχομενοι απο
της κιβωτου, Σημ, Χαμ, Ἰαφεθ, προσεθηκε· Και Χαμ ουτος πατηρ Χανααν; Ει γαρ
εχρην μνημονευσαι των υιων, εδει παντων, και μη μονου Χανααν· ο Χανααν και
αυτος ασεβης εγενετο, ως η ιστορια δηλοι. Βουλομενον ουν το πνευμα δειξαι την
οικειοτητα του πατρος προς τον υιον, τροπον τινα απαλλοτριοι της των αδελφων
ευσεβειας προσθηκηι του, Χαμ ην πατηρ Χανααν. Υιοι μεν γαρ παντες του Νωε τωι
γενει· μονος δε ουτος ουχ υιος τωι τροπωι, αλλα του ομοιου παιδος πατηρ. ∆ιοπερ
εμφαντικως κειται, Αυτος πατηρ Χανααν. Ἔφερε δε ο Ἑβραιος ο ταυτα ειπων και
παραδοσιν τοιαυτην, επενεγκων αποδειξιν τηι παραδοσει· Ὡς αρα ο Χανααν προτερος
ειδε την ασχημοσυνην του παππου, και ανηγγειλεν αυτου τωι πατρι μονωι
5

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

καταμωκωμενος ωσπερ του γεροντος. Ὁ δε Χαμ, δεον ομοιως τοις αδελφοις μη
προσελθειν τωι πατρι ασεβως, αλλα και επιπληξαι τωι πρωτωι θεα σαμενωι και
διαβαλλοντι, αυτος δε και πεπεισται, και εισηλθε, και ειδε, και ανηνεγκε τοις
αδελφοις. Και ταυτα δε δοκει μυθος ειναι, ει μη το της αποδειξεως ην ισχυρον· Και
εξυπνισθη γαρ, φησι, Νωε εκ του υπνου αυτου, και εγνω οσα εποιησεν αυτωι ο υιος
αυτου ο νεωτερος. Μικροτερος μεν γαρ υιος αυτου ο Χαμ ουκ ην, αλλα δευτερος.
Σημ γαρ, φησι, και Χαμ, και Ἰαφεθ· και ει τον μικρον ηθελε δειξαι, τον Ἰαφεθ αν
ελεγεν. Ἐπειδη δε τους εκγονους υιους αει λεγουσιν οι παπποι, και τους μακροθεν
απογονους, 12.109 τον βραχυτατον των εκγονων τον Χανααν ειρηκεν η Γραφη
εγνωσθαι παρα του Νωε, οτι αυτος εποιησε ταυτα. Και οτι τουτο ουτως εχει, ευθυς
επαγει το θειον λογιον, και ειπεν· Ἐπικαταρατος Χανααν, δουλος δουλων εσται τοις
αδελφοις αυτου. Ει δε τις θαυμαζοι, τι δηποτε ο Χαμ, και αυτος ασεβης ων, την
αυτην καταραν ουκ εσχε τωι υιωι, επιγνωτω ως, ει ην λελεγμενον τωι Χαμ, δουλος
δουλων εσται, της δουλειας μετεσχον αν και οι αδελφοι αυτου, ως οι του Χανααν
αδελφοι δουλοι εγε νοντο κατα την καταραν, ων δουλος απεφανθη Χα νααν. Ουκ
αποθανειται πασα σαρξ ετι. Ὑπισχνειται μηκετι τον οικουμενικον ποιησειν
κατακλυσμον, εαν ηι η διανοια των ανθρωπων εκ νεοτητος εγκει μενη επι τα
πονηρα, ουκετι ουτως εχει πασας τας ημερας, ωσπερ προ του κατακλυσμου. Νεμει
γαρ βραχειαν τινα συγγνωμην τοις νεοις δια το της ηλι κιας ευολισθον. ∆ιοπερ, Ου
μη προσθω, φησιν, ετι καταρασασθαι την γην δια τα εργα των ανθρω πων· οτι
εγκειται η διανοια του ανθρωπου επι μελως επι τα πονηρα εκ νεοτητος· τουτεστι,
Προ οιδα, οτι η νεοτης τοις εσομενοις ευολισθος εσται. Μη τοινυν δεισητε. ∆ια τουτο
γαρ ουκετι επαξω υμιν αφανισμον παντελη. Και ηρξατο Νωε ανθρωπος γεωργος γης,
και εφυτευσεν αμπελωνα, και επιεν εκ του οινου, και εμεθυσθη, και εγυμνωθη εν τωι
οικωι αυτου. Ουκ ᾔδει Νωε την του οινου φυσιν, οτι μεθυσκει· και τουτο μαρτυρει η
Γραφη λεγουσα το, ηρξατο, και εγυμνωθη. Του αυτου. Οινος γηινος γυμνοι τον νουν
της των νοητων γνωσεως. Του αυτου. Τοιουτος ην ο καρπος του ξυλου του γνωστου
καλου και πονηρου, οιος ο οινος, ο τον Νωε γυμνωσας. Του αυτου. Ει και εμεθυσθη,
και εγυμνωθη ο Νωε, αλλ' εν τωι οικωι αυτου· αγιου γαρ το μη εξω του οικου αυτου
γυμνουσθαι. Ουτος ην γιγας κυνηγος εναντιον Κυριου του Θεου. Ὁ κυνηγος ουκ επι
δικαιων κειται νυν· και τηρει μηποτε ουδε αλλοτε. Και ην πασα η γη χειλος εν, και
φωνη μια πασι. Τοις μη νοουσι το, Ἐγω και ο Πατηρ εν εσμεν, και δια τουτο
αρνουμενοις υποστασιν ιδιαν Υιου, προσοισομεν το, Ἦν πασα η γη χειλος εν, και
φωνη μια πασι. Ζητουντες δε διαφοραν χειλους 12.112 και φωνης, φησομεν την μεν
φωνην επι της διαλεκτου τασσεσθαι, ταχα δε το χειλος επι της διανοιας· η το
εμπαλιν. ∆ευτε, και καταβαντες συγχεωμεν αυτων εκει την γλωσσαν, ινα μη
ακουσωσιν εκαστος της φωνης του πλησιον. Γνωρισμα κακιας το συγχυθηναι τας
γλωσσας· γνωρισμα αρετης, οτε ην παντων των πιστευοντων καρδια, και ψυχη μια.
Και ουτω τηρων την Γραφην ευρησεις, οτι οπου πληθος αριθμου, οπου σχισμα, οπου
διαιρεσις, και διαφωνια, και οσα τοιαυτα, κακιας εστι γνω ρισματα· οπου δε ενοτης,
και ομονοια, και πολλη δυναμις εν λογοις, αρετης γνωρισματα. Και εζησε Θαῤρα
εβδομηκοντα ετη, και εγεν νησε τον Ἀβραμ, και τον Ναχωρ, και τον Ἀῤραμ. Τον
πατερα του εορταζοντος εθνους την εβδομα δα εγεννησεν ο Θαῤρα γενομενος
εβδομηκονταετης. Ἐφιστημι δε μηπως τους τρεις τριδυμους εγεννησεν. Ἄλλως γαρ,
εβδομηκονταετης ων, ου δυναιτ' αν των τριων εκ μιας γενεσθαι πατηρ. Ἀλλα και ου
δηλουν ται πλειους αυτου γυναικες. Και κατεβη Ἀβραμ εις Αιγυπτον παροικησαι
εκει, οτι ενισχυσεν ο λιμος επι της γης. Ἀβρααμ ου κατυκει Αιγυπτον, αλλα παρυκει,
οτι ενισχυσεν ο λιμος επι της γης. Οι δε Χαναναιοι και οι Φερεζαιοι τοτε κατυκουν
την γην. Ὡς φαυλοι οι Χαναναιοι κατυκουν, και ου παρυκουν την γην. Ὥστε
6

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

φαυλοι κατοικουσιν, ου παροικουσι την γην. Ει συ εις αριστερα, εγω εις δεξια· ει δε
συ εις δεξια, εγω εις αριστερα· και τα εξης. Ει και η εκλογη γεγονε συγχωρηθεισα απο
της επιεικειας του Ἀβρααμ τωι Λωτ· παρατηρητεον, οτι ο μεν εκλεξαμενος ουκ
απολαυει της αυτου εκλογης, ο δε παραχωρησας ευλογημενον εχει το καταλελειμ
μενον. Ὁ δε Θεος ειπε προς Ἀβραμ, μετα το διαχωρισθηναι τον Λωτ απ' αυτου·
Ἀναβλεψον τοις οφθαλμοις σου, και ιδε απο του τοπου ου νυν συ ει, προς βοῤραν και
λιβα, και ανατολας και θα λασσαν, οτι πασαν την γην, ην συ οραις, σοι δωσω αυτην.
Ἕπεται τοις κατορθουσι την αρε την η παρα του Θεου παρακλησις. Μετα δε παραχω
ρησαι τωι αδελφωι την αιρεσιν, κακεινον το καλλιστον και ευφορωτατον εκλεξασθαι
χωριον, επεφανη ο Θεος τωι Ἀβρααμ, λογοις παρακλητικοις και χρησταις
υποσχεσεσιν αυτον ψυχαγωγων, μονονουχι λεγων· Γης ταυτης κατεφρονησας της
ελαχιστης και αισθητης· εγω σοι δωσω των πραεων την γην την εν χωραι των
ζωντων. Ἀναβλεψον γαρ τοις της διανοιας ομμασι, και ιδε απο του τοπου, ου συ ει
νυν· τοπος δε του δικαιου η αρετη, αφ' ης τα εν ελπισι καραδοκει, και τα αποκειμενα
εν τοις ουρανοις απεκδε 12.113 χεται. Ει γαρ μη τουτο ην, ποσην εικος ην αυ τον γην
θεωρειν αισθητοις οφθαλμοις; η εως τινος ατενισαι ηδυνατο κυκλωι περιθεων και
περιαγων την οψιν; Ἔλαβον δε την ιππον πασαν την Σοδο μων. Ἵππον Σοδομιται
νυν πρωτον ωνομασμενην ως φαυλοι εχειν λεγονται. Παραγενομενος δε των
ανασωθεντων τις, απηγ γειλεν Ἀβραμ τωι περατηι. Περατης καλειται ο Ἀβρααμ,
επειδη απο της Χαλδαιων χωρας δια περασας την Μεσοποταμιαν ηλθεν εις τα μερη
των Χαναναιων. Ἑρμηνευεται δε και τοις περι Ἀκυλαν Ἑβραιος. Και ειπεν αυτωι·
Ἀναβλεψον εις τον ουρανον και αριθμησον τους αστερας, ει δυνησηι εξα ριθμησαι
αυτους· ουτως εσται το σπερμα σου. Τα γαρ γεννηματα φησι της ψυχης του αγιου,
και πληθει και λαμπροτητι, ατε Θεου συνεργησαντος, τοσαυτα και τοιαυτα γενεσθαι.
Αυτα παριστησι την θειαν ευλογιαν. Ειπε δε· ∆εσποτα Κυριε, κατα τι γνωσομαι, οτι
κληρονομησω αυτην; και τα εξης. Ουκ ην κατα τον πιστευσαντα πιστιν
λελογισμενην αυτωι εις δικαιοσυνην απιστειν, ως αν τις οιηθειη. Ἀλλα μηποτε
πιστευσας προτερον, νυν και γνωσιν αιτει την περι των πεπιστευμενων. Ου
νομοθετει δε τωι Ἀβρααμ θυειν ο Θεος, αλλ' επειδη οι παλαιοτατοι τας ορκωμοσιας
δια τουτων εβε βαιουν. Τεταρτηι δε γενεαι αποστραφησονται ωδε· ουπω γαρ
αναπεπληρωνται αι αμαρτιαι των Ἀμοῤραιων εως του νυν. Ἐτων υʹ δοσις, εις το
πληθυνθη ναι μεν του Ἀβρααμ το σπερμα, γενεσθαι δε τα γε νομενα σημεια. Πως ουν
το, Ουπω ανεπληρωθησαν αι αμαρτιαι των Ἀμοῤραιων; ινα δειξηι, οτι ευλο γως
εκβαλλονται δι' αμαρτιας. Και γαρ οταν λεγει, Μετεμεληθην, ου τουτο λεγει ο
πασχει, ουτε τουτο πασχει ο λεγει, αλλα την του γενομενου ατοπιαν παρ ιστησιν. Και
μετ' ολιγα· Ἔπειτα ησαν παλαι εν μεν Παλαιστινηι δικαιοι, ο Μελχισεδεκ και αλλοι
πολλοι. Ου γαρ ην απλως ιερευς μη οντων των πει θομενων. Ουπω ουν
αναπεπληρωνται αντι του, Ουπω εκλελοιπεν οσιος εξ αυτων· ουπω πεπλη ρωνται,
και τετελειωμενοι εισιν αμαρτιαις. ∆εκα γαρ δικαιοι ρυονται την πολιν· τοτε δε ουκ
ολιγοι ησαν. Ταπεινωσουσιν αυτους τετρακοσια ετη. ∆ια τι δε περισσα ετη λεγει ο
Ἀποστολος λʹ, τα τε της ∆ιαθηκης, ην εποιησατο μετα του Ἀβρααμ, και της εξ
Αιγυπτου πορειας εν τηι ερημωι, και της του νομου δοσεως; Ου μαχεται τα ενταυθα
τοις εν τηι Ἐξοδωι γεγραμμενοις. Ἐκει γαρ ειρηται, Μετα υλʹ ετη εξηλθεν η δυναμις
Κυριου εκ της Αιγυπτου· ενταυθα δε μετα υʹ φησιν. Ἀλλ' επιστησαι δει, οτι ουκ
εῤρεθη, ως πληρωθεντων των 12.116 υʹ ετων εξηλθον, αλλα μετα υʹ ετη, οπερ
εμφαινει και τα λʹ. Και ητιμασθη η κυρια αυτης εναντιον αυτης. Ἐπιτηδες ουκ
εσαφηνισθη το υπο τινος, ινα ημεις ζητησαντες ευρωμεν, οτι πεφυκεν ατιμαζεσθαι
αρετη, ηνικα τα προπαιδευματα γεννησηι· ου παντως υπο του Ἀβρααμ, αλλ' ητοι υπο
της παιδισκης, η των χαιροντων προ της γενεσεως των κρειττονων τοις γεννημασιν
7

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

αυτης. Και ου κληθησεται ετι το ονομα σου Ἀβραμ, αλλ' εσται το ονομα σου Ἀβρααμ.
Τας ερμη νειας των ονοματων ζητει· δυναμει γαρ ωνομα σθησαν υπο του αγιου
Πνευματος· αλλα μην και τουτο χρη ειδεναι, οτι τα ονοματα εξεων εστι, και
καταστασεων, και ποιοτητων δηλωτικα· εξ ων εστιν ιδειν την επιτηδειοτητα του
ονομαζο μενου. Ειπε δε Ἀβρααμ προς τον Θεον· Ἰσμαηλ ουτος ζητω εναντιον σου.
Ἐξαιρετον τι ηξιου περι του Ἰσμαηλ ο Ἀβρααμ, ουκ αρκουμενος τωι, ζητω· διο
προσεθηκεν· εναντιον σου. Το γαρ ζηιν εναντιον Κυριου μακαριων εστι και των
αγιων μονων. Ἀβρααμ δε και Σαῤρα πρεσβυτεροι προβε βηκοτες ημερων. Μηποτε επι
δικαιων μονων το, προβεβηκοτες ημερων, τετακται. Ὅπερ εαν ου τως εχει, ουδεις
φαυλος προβεβηκε. Και εγγισας Ἀβρααμ ειπε· Μη συναπολεσηις δικαιον μετα
ασεβους. Ἐγκωμιον τουτο του Ἀβρααμ. ∆ηλουται γαρ το βεβαιον της ευσεβειας
αυτου, διο και εγγισαι δεδυνηται. Το δε εγγισαι ου σωματικως νοητεον. Λωτ δε
εκαθητο παρα την πυλην Σοδομων. Ουκ ην ενδον Σοδομων Λωτ, αλλα παρα την
πυλην. Ειποιμι δ' αν αυτος, ον τροπον εξω της σκη νης ο Ἀβρααμ εκαθητο επιτηρων
δια φιλοξενιαν και παρα καιρον τους διοδευοντας· (μεσημβρια γαρ ην·) ουτως ο
εκεινου συγγενης και μιμητης των τροπων εκαθεζετο παρα τηι πυληι, προτρεπομενος
τους παρ ιοντας, και εσπερας ηδη καταλαβουσης· ειδως μα λιστα των εν Σοδομοις
την ασεβειαν, και ως ουκ εστιν εκεισε τοις ξενοις αναπαυσις. Και κατεβιασατο
αυτους, και εισηλθον εις τον οικον αυτου. Ἐπειδη μη τοιουτος ην ο Λωτ οιος ο
Ἀβρααμ, δια τουτο, οκνουντες διελθειν προς αυτον, βιας χρηιζουσιν. Τους δε ανδρας
τους οντας επι της θυρας του οικου επαταξαν αορασιαι. Ἐπ' αγαθωι πατασ σονται
αορασιαι οι κακως τηι ορασει χρησαμενοι, και εις το αμαρτανειν εμποδιζομενοι υπο
της αορασιας. Και κατεστρεψε πασας τας πολεις ταυτας, και πασαν την περιχωρον,
και παντας τους κατοι κουντας εν ταις πολεσι, και παντα τα ανατελ 12.117 λοντα εκ
της γης. Ὁ Κυριος ου μονον τους ασεβεις απολλυσι, αλλα και τας τροφας αυτων,
ουσας Σοδομιτικας και επιβλαβεις, εν αις εστι και αμπε λος, περι ης γεγραπται· Ἐκ
γαρ αμπελου Σοδομων η αμπελος αυτων, και η κληματις αυτων εκ Γο μοῤρας. Και
επεβλεψεν η γυνη αυτου εις τα οπισω, και εγενετο στηλη αλος. Ουδεν ωνησε την γυ
ναικα Λωτ το κεκρατησθαι υπο των αγγελων, ει και εξηλθεν εξω Σοδομων, επειπερ
εστραφη εις τουπισω. Ἀβιμελεχ δε ουχ ηψατο αυτης. Ἔμφασιν εχει το, ουχ ηψατο,
ως το, καλον ανθρωπωι γυναικος μη απτεσθαι· οπερ εστι και χωρις μιξεως κατα
μηδεν αλλο παθητικως, ητοι ενιδειν, η αψασθαι γυ ναικος. Ὁ Θεος μεντοι ουκ
αφηκεν αψασθαι τον Ἀβιμελεχ αυτης· ταχα και παντα τον ακρως συμφρο νουντα·
θεοσδοτον γαρ το τοιουτον. Και ειπεν Ἀβρααμ τοις παισιν αυτου· Καθισατε αυτου
μετα της ονου· εγω δε και το παιδαριον διελευσομεθα εως ωδε, και προσκυνησαντες
υπο στρεψομεν προς υμας. Ταυτα ειπε λογισα μενος, οτι και εκ νεκρων εγειρειν
δυνατος ο Θεος. Ἔλαβε και Ἀβρααμ τα ξυλα της ολοκαρπω σεως, και επεθηκεν
Ἰσαακ τωι υιωι αυτου. Ἐπωμαδιον γαρ εχων τον οικειον σταυρον εξω της πυλης
επαθεν ο Χριστος, ουκ εξ ανθρωπινης ισχυος βεβιασμενος εις το παθος, αλλ' εκ
θεληματος οικειου, και βουλησει του Θεου και Πατρος. Ἰδου τετοκε Μελχα και αυτη
υιους Ναχωρ τωι αδελφωι σου, τον Ὢζ πρωτοτοκον, και τα εξης. Μελχα ερμηνευουσι
βασιλειαν· Ὢζ βουλευομενον· Ναχωρ αναπαυσιν φωτος· Βαυζ εξουδενωμε νον·
Καμουηλ αναστασιν Θεου· Συρων μετεωρον· Χαζαδ ψευδος· Ἀζαυ ορωντα· Φαλδακ
πτωσιν ενδεους, η πτωσιν πτωχειας· Ἰεδλαφ χειρος περισ σειαν, η χειρα λαβε·
Βαθουηλ ενοικον Θεου, η θυγα τερα Θεου· Ῥεβεκκα υπομονην· Ῥεεμα ορασιν
προσδοκωμενην· Τααμ, διαμηρυκωμενον· Τοχως σιγην· Μωχαν εντερον κενον. Ἰδου
εγω εστηκα επι της πηγης του υδατος. ∆ιο φιλοτιμητεον εστηκεναι επι της πηγης,
ινα μη και εφ' ημων αρμοσηι το, Ἐμε εγκατελιπον πη γην υδατος ζωντος. Και εσται η
παρθενος, ηι αν εγω ειπω, Ἐπικλι 12.120 νον την υδριαν σου, και τα εξης. Πρεπουσα η
8

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

φωνη τωι πρεσβυτηι της οικιας του Ἀβρααμ, και αρμοζουσα τωι αρχοντι παντων των
αυτου. Και ορα σοφιαν, οιον τιθησι σημειον. Ὁ δε ανθρωπος κατεμανθανεν αυτην,
και παρ εσιωπα, του γνωναι ει ευωδωκε Κυριος την οδον αυτου η ου. Ἐντευθεν εστι
διδαχθηναι, οτι καλον εστι τον προσευχομενον μη μετα αισθητης ακουομενον της
φωνης προσευχεσθαι, αλλ' εν τηι καρ διαι τωι εταζοντι καρδιας και νεφρους. Ἰσαακ δε
επορευετο δια της ερημου κατα το φρεαρ της ορασεως. Πρεπουσα πορεια τωι αγιωι δια
μεν την πολλην αναχωρησιν πορευομενωι δια της ερημου, δια δε την περι των εις
Θεον θεωριαν πο ρευομενωι κατα το φρεαρ της ορασεως. Και εξηλθεν Ἰσαακ
αδολεσχησαι εις το πεδιον το προς δειλης. Ἐξελθειν δει των γηΐνων τον μελλοντα
περι των θειων ομιλειν, οπερ αδολεσχησαι νυν ωνομασεν. Ου προσκειται δε τινι·
εικοτως, επει μηδε ανθρωπων η τοιαυτη ομιλια γινεται, αλλ' ητοι προς Θεον, η
αυτου τινος προς εαυτον. Του αυτου. Το δε, προς δειλης, συμβολον εστι του μολις επι
γηρως δυνασθαι τινα ελθοντα μετα καταληψεως των θειοτερων ομιλειν.
Προσθεμενος δε Ἀβρααμ ελαβε γυναικα ηι ονομα Χεττουρα. Ἔτεκε δε αυτωι τον
Ζεμβραν, και τα εξης. Ἀπο των τεκνων Χεττουρας εθνη γεγονε πλειστα, α
κατυκησαν την Τρωγλοδυτην ερη μον, και την Ευδαιμονα Ἀραβιαν, και την διηκου
σαν, την τε Μαδιανιτιν, και την πολιν Μαδιαμ πα ρακειμενην τηι υπερ την Ἀραβιαν
ερημωι αντικρυς Φαραν εις ανατολας της Ἐρυθρας θαλασσης· οθεν το Μαδιανιτων
εθνος απο Μαδιαμ υιου Ἀβρααμ και Χεττουρας· ως ειναι δηλον εκ τουτου, οτι ο
Ἰοθωρ ο πενθερος Μωυσεως απογονος ην του Ἀβρααμ και συγγενης Μωυσεως. Του
αυτου. Χεττουρα ερμηνευεται μικροτερα 12.121 η υποδεεστερα· Ἰεσβωκ αφεσις, η
αφησει· Σωιε χρηστος λαος· Σαβαν αποστροφη· Θαιμαν εκλειψεις αυτων, η
συντελουμενοι· ∆αιδαν ικανη κρισις, η μονοτης· Ῥαγουηλ φιλος ισχυρος, η
ποιμανσια Θεου· Ναβδεηλ δουλευων τωι Θεωι· Ἀσσουριειμ εδραιοι, η κατευθυνοντες·
Λατουσιειμ σφυροκοποι· Γεφαρ, ενδεης, η ελλειπων· Ἀφερ χους, η γηινος, η σποδος.
Ἐνωχ χαρις σου· Ἀβιδα πατρος μου υψος· Ἐφρων χους, η γηινος, η σποδος· Σααρ
μεσημβρια· ∆ουμα σιωπη· Μαμβρη απο ορασεως· Μασση επαρ σις, Ἰσμαηλ ακοη
Θεου· Χοδδαδ μετρον κενουμενον· Ναβαιωθ προφητεια· Θαιμαν συντελεια· Κηδαρ
σκο τασμος· Ἰετουρ εξωρισμενος· Ναβδεηλ δουλευων Θεωι· Ναφες αναψυχη· Μασμαν
προσοχη, η ακοη· Κεδμα εμπροσθιος· Μασσαμ εξ ηδυσμων· Ευιλατ ωδινουσα· Σουρ
τειχος. Κατοικησον δε εν τηι γηι, ηι αν σοι ειπω· και παροικει εν τηι γηι ταυτηι, και
εσομαι μετα σου, και ευλογησω σε. Ει, που χρη κατοικειν εκ προσταγματος Θεου,
παροικησει τις, εστιν ο Θεος μετ' αυτου, και ευλογει αυτον· ει δε, οπου ου δει παρ
οικειν, κατοικησει τις, ουκ εστιν ο Θεος μετ' αυτου, ουδε ευλογησει αυτον. Ἀνθ' ων
υπηκουσεν Ἀβρααμ της εμης φωνης, και εφυλαξε τα προσταγματα μου και τα δικαιω
ματα μου, και τα νομιμα μου. Ει μηπω ην ο κατα Μωυσεα νομος γεγραμμενος,
εφυλαξε δε Ἀβρααμ τα ειρημενα, ουτως αυτα εφυλαξεν, ως εθνη τα μη νομον
εχοντα, και φυσει τα του νομου ποιουντα· ενδεικνυμενοι το εργον του νομου
γραπτον εν ταις καρδιαις αυτων, μαρτυρουμενης αυτων της συνει δησεως, καθα
φησιν ο Ἀποστολος. Και ωρυξαν οι παιδες Ἰσαακ εν τηι φαραγγι Γεραρων· και ευρον
εκει φρεαρ υδατος ζωντος. Φιλοτιμητεον εκαστωι ευχομενωι ειναι τεκνον του Ἰσαακ
ταυτα νοησαι τα φρεατα, και ορυξαι αυτα εν εαυτωι. Ἀπαρας δε εκειθεν ωρυξε φρεαρ
ετερον, και 12.124 ουκ εμαχεσαντο περι αυτου. ∆ια δε του μη αν θιστασθαι τοις
αδικουσι δεικνυσιν, οτι αληθως ην απλαστος. Ὅθεν, αποδεξαμενος αυτον της
ανεξικα κιας ο Θεος, επιφαινεται αυτωι, και επαγγελλεται την γην, ινα μη αθυμηι, οτι
ως ξενος παροικος προυκειτο τοις αδικειν βουλομενοις, πληρων το ειρημενον εκα
στοτε, εαν διωκωσιν υμας. Και ειπεν· Ἡ μεν φωνη φωνη Ἰακωβ. Την ευσεβη φωνην
ουκ αν λεχθεισαν υπο του Ἠσαυ· Ὃ παρεδωκεν ο Θεος σου εναντιον μου· επιγνους ο
Ἰσαακ, ειπεν· Ἡ φωνη φωνη Ἰακωβ. Και ειπεν· Ἰδου οσμη του υιου μου, ως οσμη
9

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

αγρου πληρους ον ευλογησε Κυριος. Σαφως ουκ αισθητη ην η οσμη. Ποια γαρ αν
οσμη δυναται ειναι οσμηι αγρου παραβαλλομενη; αλλα μηποτε τοιαυτη ην αυτη,
οποιαν ο Ἀποστολος εχων εφασκε· Χριστου ευωδια εσμεν τωι Θεωι εν παντι τοπωι.
Ἐγω δε ηγουμαι και εκαστην αρετην ιδιαν εχειν ευωδιαν, ητις εστι συμπληρωτικη
των αρετων. Και εκ του εναντιου δε αι κακιαι δυσωδεις εισι κατα τον ειποντα·
Προσωζεσαν και εσαπησαν οι μωλωπες μου. Πρεπει δε τωι Κυριωι τον αυτωι ευωδη
των αρε των αγρον ευλογειν. Και ειπεν αυτωι· Ἰδου Ἠσαυ ο αδελφος σου απειλει σοι
του αποκτειναι σε· νυν ουν, τεκνον, ακουσον μου της φωνης, και αναστας αποδραθι
εις την Μεσοποταμιαν. Μανθανομεν απο του των, οτι δει αποδιδρασκειν τους
επιβουλευοντας, και διωγμους φευγειν, ει και οπτασιων καταξιωθωμεν ως ο Ἰακωβ.
Παρακληθειη δ' αν τις ιδων τα παρα κολουθησαντα τωι Ἰακωβ φευγοντι απο του
Ἠσαυ· οπτασιων τε γαρ ηξιωθη, και πατηρ γεγενηται δω δεκα φυλων· και
επανερχομενος απο της δια τον διω γμον φυγης, γινεται αντι Ἰακωβ Ἰσραηλ. Ου
ληψηι γυναικα εκ των θυγατερων Χανααν. Αι θυγατερες Χανααν πονηραι εισιν, ουκ
εναντιον Ἠσαυ, αλλ' εναντιον Ἰσαακ του πατρος αυτου. Ἰδων δε Κυριος ο Θεος, οτι
μισειται Λεια, ηνοιξε την μητραν αυτης. Ἀνοιγει μητραν επι αγιων γεννησει· κατα δε
τον πνευματικον νομον ψυ χης ανοιγει μητραν, ινα γεννησηι Θεου Λογον η εσο μενη
αυτου μητηρ. Του αυτου. Πρωτη γαρ ετεκνωσε τωι Θεωι την Ἰουδαιων συναγωγην
και πληθυν η εν χρονωι πρε σβυτερα. Ειπε δε αυτωι Λαβαν· Ει ευρον χαριν εναντιον
σου, οιωνισαμην αν· ευλογησε γαρ με ο Θεος επι τηι σηι εισοδωι. Ουκ εστι μεν
οιωνισμος εν Ἰα κωβ· ο δε Λαβαν φησιν, οιωνισαμην αν, ως αλλο τριος της του
Ἰακωβ προαιρεσεως, ης ου τελεον αλ λοτριος ην, προστιθεις τωι, οιωνισαμην, και το,
Ευ λογησε γαρ με ο Θεος επι τηι σηι εισοδωι. 12.125 Ἔλαβε δε εαυτωι Ἰακωβ ραβδον
στυρακινην χλωραν, και καρυΐνην, και πλατανου. Αι τρεις ραβδοι συμβολικως ητοι
αι τρεις δυναμεις της ψυχης εισι, το λογικον, το θυμικον, το επιθυμητι κον· ητοι αι
τρεις θεωριαι των σωματων, των ασωμα των, της αγιας Τριαδος· ητοι γενικως η
πρακτικη δια της καρυΐνης, η θεωρητικη δια της στυρακινης, δια δε της πλατανου
τον κοσμον τουτον και την θεω ριαν αυτου ηινιξατο. Το περισυρειν το χλωρον
τουτου, την αποταξιαν αυτου σημαινει· και της μεν πρακτι κης το χλωρον εστι το
ηδυπαθες· της δε θεωριας, το περι τα σωματα ασχολεισθαι· το δε χλωρον των δυο
αλλων εκδοχων βασανιζε. Ειπε δε Κυριος προς Ἰακωβ· Ἀποστρεφου εις την γην του
πατρος σου, και εις την γενεαν σου· και εσομαι μετα σου. Ὅτε εκαρποφορησεν Ἰακωβ, και επλουτησεν εξω της γενεας αυτου τυγχα νων, τοτε ειπεν αυτωι Κυριος·
Ἀποστρεφου εις την γην του πατρος σου. Τοιουτον δε τι νοητεον υπο Κυριου
λεγεσθαι, οτε προς τηι εξοδωι γενωμεθα απε λευσομενοι προς τους πατερας ημων. Και
αθλον δε διδωσι τωι αποστρεφοντι εις την γην του πατρος αυ του, και εις την γενεαν
αυτου. Οιμαι δε, οτι εν υπνοις παρην αυτωι ο Κυριος. Ὁ δε πατηρ υμων παρεκρουσατο
με, και ηλ λαξε τον μισθον μου των δεκα αμνων. Ἀκυλας δεκα αριθμους ειρηκε·
Συμμαχος δεκακις αρι θμωι. Ἔλεγεν ουν, ως φησιν ο Ἑβραιος, ∆εκακις ηθετησεν τας
συνθηκας προς τον Ἰακωβ ο Λαβαν, δια το τα γεννωμενα επ' ονοματι του Ἰακωβ
πλειστα οσα υπαρχειν, κακεινον εποφθαλμιαιν αυτον· οπερ εδηλωσαν αι δυο
εκδοσεις· Και παρηλογισω τον μισθον μου δεκα αμναδας· αμνων δε ολως ουκ εχει
μνημην, ους συνεθετο μοι δουναι· ουδαμου φαινεται, οτι συνεθετο· αλλ' αφ' ων
αυτος λεγει, φανερον εστιν. Ὥσπερ γαρ αποκτεινοντα τον Λαμεχ ουκ εισαγει,
εκζητουμενον δε, ως απο της εξηγη σεως ειναι φανερον και το γενομενον· ουτω και
ενταυθα. Πολλακις ουν η Γραφη, α εν τωι πρατ τεσθαι ουκ εξηγησατο, δια τινος
εξηγουμενου εδη λωσεν. Τα προβατα σου και αι αιγες σου ουκ ητεκνω θησαν· κριους
των προβατων σου ου κατεφαγον. Καλου ποιμενος παῤρησια εμφαινεται ταις φω
ναις ταυταις, ας ζηλωτεον. Γεννατωσαν ουν καρ πους πνευματικους τα εν τοις
10

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

ποιμνιοις και αι πολιοις, αλλα και τους πλουσιους της ποιμνης μη κατ εσθιωμεν.
Ἐπει δε ουχ ευρηνται οι αυτου θεοι, συμ βασεις ποιειται μετα του θεσπεσιου Ἰακωβ·
και ο κοσμος, ηνικα τους ψευδωνυμους απεβαλετο θεους, φιλος γεγονε του Χριστου.
Ειπε δε Ἰακωβ τοις αδελφοις αυτου· Συλλεγετε λιθους· και συνελεξαν λιθους. Και εν
τωι 12.128 Ἐκκλησιαστηι γεγραπται· Καιρος του βαλειν λι θους, και καιρος του
συναγαγειν λιθους. Συνα γονται δε κατα προσταξιν Ἰακωβ, ος τυπος ην Χρι στου, ινα
η οικοδομη πληρωθηι επι τωι θεμελιωι των αποστολων και προφητων, οντος
ακρογωνιαιου αυ του Χριστου του Κυριου ημων, εκ λιθων ζωντων, οτε γινεται οικος
πνευματικος, ιερατευμα αγιον. Και αποστραφεις Λαβαν απηλθεν εις τον τοπον
αυτου. Του μεν φαυλου δια την κακιαν εγγυς ο τοπος· του δε δια προκοπης
οδευοντος, επει μακραν εστιν ο τοπος, ου μικρος ο κοπος. Και συνηντησαν αυτωι οι
αγγελοι του Θεου. Ὁ Κυριος φησιν· Ἐγω ειμι η οδος. Τωι ουν την οδον ταυτην
πορευομενωι συναντωσιν αγγελοι του Θεου. Και ενετειλατο αυτοις λεγων· Ουτως
ερειτε τωι κυριωι μου Ἠσαυ· Ουτως λεγει ο παις σου Ἰακωβ· Μετα Λαβαν παρυκησα.
Κατα τιμην τον πρε σβυτερον αδελφον ανυποκριτως κυριον αυτου κα λει. Πλην και
αποκρισις υποπιπτουσα απο στρεφει θυμον. Και ως ανθρωπος μεν εφοβη θη, τωι Θεωι
δε πιστευσας, ουκ εφυγεν, αλλ' ηρ χετο. Και διεβη την διαβασιν του Ἰαβωκ. Ἰαβωκ
ποταμος εστι της Ἀραβιας, ο νυν καλουμενος Ἰαμβικης. Ὑπελειφθη δε Ἰακωβ μονος,
και επαλαιε μετ' αυτου ανθρωπος, και τα εξης. Τις δ' αν αλλος ειη ο λεγομενος
ανθρωπος ομου και Θεος, συμπαλαιων και συναγωνιζομενος τωι Ἰακωβ, η ο
πολυμερως και πολυτροπως λαλησας τοις πατρασιν ιερος του Θεου Λογος, Κυριος
και Θεος χρηματιζων, ος και ευλο γησας τον Ἰακωβ, Ἰσραηλ αυτον ωνομασεν,
επειπων, οτι ενισχυσας μετα Θεου; ουτω δε εωρων οι τοτε ανδρες τον του Θεου
Λογον, ως και οι φησαντες του Κυριου ημων αποστολοι· Ὃ ην απ' αρχης, εωρακαμεν τοις οφθαλμοις ημων, και εθεασαμεθα, και αι χειρες ημων εψηλαφησαν περι του
Λογου της ζωης· ον Λογον, και ζωην θεασαμενος και ο Ἰακωβ, επι φερει λεγων·
Ειδον γαρ Θεον προσωπον προς προσωπον. Ἰακωβ δε ηγαπα τον Ἰωσηφ παρα παντας
τους υιους αυτου, οτι υιος γηρως ην αυτωι. Ἐποιησε δε αυτωι χιτωνα ποικιλον. Χιτων
ποικιλος εστιν εξις αριστη ταις αρεταις κεκοσμημενη. Ἰδοντες δε οι αδελφοι αυτου,
οτι αυτον ο πα τηρ φιλει εκ παντων των υιων αυτου, εμισησαν αυτον, και ουκ
ηδυναντο λαλειν αυτωι ουδεν ειρηνικον. Ὁ μισων αδυνατως εχει προς το ειρηνικον
τι λαλειν τωι μισουμενωι. Ἀποθωμεθα ουν το μισος, ινα λαλειν ειρηνικα δυνηθωμεν.
12.129 Οι δε Μαδιηναιοι απεδοντο τον Ἰωσηφ εις Αι γυπτον τωι Πετεφρηι τωι
σπαδοντι Φαραω αρχιμα γειρωι. Πετεφρης παρα Ἀκυλαι και Συμμαχωι Φουτιφαρ
ειρηται εν τουτωι τωι τοπωι, εν δε ετερωι Φουτιφαρε. Και η μεν του παροντος
ονοματος ερμη νεια παρακειται τηι λεξει· η δε εκθεσις του ετε ρου εν τοις εξης
φανειται. Γνους δε Αυναν, οτι ουκ αυτωι εσται το σπερμα, εγενετο οταν εισηρχετο
προς την γυναικα του αδελφου αυτου, εξεχεεν επι την γην. Πας ο σπει ρων επι την
σαρκα, και τα εργα της σαρκος εν τηι γηι θησαυριζων, ομοιος τωι Αυναν· διο και θανα
τουται υπο Θεου. Και ην Κυριος μετα Ἰωσηφ· και ην ανηρ επιτυγ χανων. Ὡς επι
σκοπον βαλλων, ετεινε το ηγε μονικον εαυτου, και αει επετυγχανε. Πολλαχου δε κε
χρηται τουτωι η Γραφη. Και ευλογησε Κυριος τον οικον του Αιγυπτιου δια Ἰωσηφ.
∆ια τον αγιον εν οικωι οντα Αι γυπτιου ευλογειται ο οικος, και τα υπαρχοντα, και ο
αγρος του Αιγυπτιου. Αυτη δε ου πνευματικη ευ λογια. Ἐγενετο δε μετα ρηματα
ταυτα, ημαρτεν ο αρ χιοινοχοος του βασιλεως Αιγυπτου, και ο αρχισι τοποιος τωι
κυριωι αυτων βασιλει Αιγυπτου. Νο μιζω οτι το αναλογον τωι· Ἥμαρτον βασιλει
Αιγυπτου, λεγοιτ' αν περι των μαρτυρων, οτι τωι νοητωι βασιλει της Αιγυπτου ουτοι
αμαρτανουσιν, αλλ' ου τωι Θεωι. Εις γαρ τον του κοσμου νομον δοκουσιν αμαρτανειν,
εναντιον οντα τωι νομωι του Θεου. Ὅτι κλοπηι εκλαπην εκ γης Ἑβραιων, και ωδε ουκ
11

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

εποιησα ουδεν. Το μηδεν επιχωριων Αιγυ πτιων ποιειν αινισσεται δια του· Ὧδε ουκ
εποιησα ουδεν. Αιγυπτιων δε εργον ην και το συνελθειν τηι του κυριου γυναικι.
Ἀποκριθεις δε Ἰωσηφ ειπεν αυτωι· Αυτη η συγκρισις αυτου· τα τρια κανα τρεις ημεραι
ει σιν. Και ανωτερω ειρηται, οι τρεις πυθμενες τρεις ημεραι εισιν. Ουκουν το, τρεις
ημεραι, και δια πυθμενων και δια κανων παρισταται· συγχρη σαμενης Προνοιας εις
παραστασιν τριων ημερων οικειοις παραδειγμασι του εκατερου βιου. Τοιαυτα δ' αν
ευροις και εν ταις λοιπαις Γραφαις· το αυτο δηλουμενον απο διαφορων ειναι
δοκουντων παρα δειγματων. Ἐγενετο δε εν τηι ημεραι τηι τριτηι, ημερα γενε σεως ην
Φαραω, και εποιει ποτον πασι τοις παι σιν αυτου. Των μεν προ ημων ετηρησε τις, οτι
φαυλος εστιν ο τα γενεσεως τιμων πραγματα, και την ημεραν της γενεσεως αυτου
αποδεχομενος· ημεις 12.132 δε βεβαιουμεν την διηγησιν, και επι του Ἡρωδου το
παραπλησιον ευροντες, οτε και η θυγατηρ Ἡρω διαδος ωρχησατο, και απετμηθη η
Ἰωαννου κεφα λη· και ουδαμου δικαιος φαινεται γενεθλιον αγων ημεραν. Ἐγενετο
δε μετα δυο ετη ημερων, Φαραω ειδεν ενυπνιον. Ὤετο εσταναι επι του ποταμου, και
τα εξης. Ὁ επι τοις ρευστοις και αβεβαιοις πε ποιθως ᾤετο εσταναι επι του ποταμου,
αφ' ου τα δο κουντα ευδαιμονικα ειναι αναβαινει, οτε οι βοες αυ του παχεις εισιν·
αλλα παντως κατεσθιεται ταυτα υπο των χειρονων. Προς δε το, ᾤετο, συγκρινεις το,
ᾤμην υμας δεσμευειν δραγματα. Ἐπι δε δευτερου ενυπνιου, Ὥσπερ, φησιν, ο ηλιος,
και η σεληνη, και οι αστερες προσεκυνουν μοι. Παλιν τε αυ ο μεν αρχιοινοχοος· Ἐν
τωι υπνωι μου, φησιν, ην αμπελος, και τα εξης· ο δε αρχισιτοποιος· Ὤμην τρια κανα
χονδριτων αιρειν επι της κεφαλης μου, και τα εξης. Του αυτου. Το μεν διηγηματικον
της Γραφης προσ ωπον φησιν· Ὤετο εσταναι επι του ποταμου, ου παρα το χειλος του
ποταμου· ο δε Φαραω φησιν· Ὤμην εσταναι παρα το χειλος του ποταμου, ουκ επι του
ποταμου. Τα μεντοιγε εν Αιγυπτωι πραγματα τα εν τοις κοσμικοις, απο χρηστοτερων
αρχομενα, ων συμβολον η ευθηνια, εις πικροτερον καταληγει, ων η ευθηνια και ο
λιμος τυπος. Τοιουτον δε εστι και επι του κατα τον πλουσιον λογου θεωρησαι. Οιονει
γαρ τα επτα ετη της ευθηνιας ην αυτωι, απολαμβα νοντι τα αγαθα αυτου εν τηι ζωηι
αυτου, ενδεδυμενωι πορφυραν, και βυσσον, και ευφραινομενωι καθ' ημε ραν
λαμπρως· ληγει δε αυτωι εις τα εναντια, απο λαμβανοντι τα κακα μετα την εντευθεν
απαλλαγην. Τοιαυτα δ' αν ιδοις και επι των την πλατειαν και ευ ρυχωρον
οδευοντων, ων το τελος απωλεια· οις δε αρ χη το στενον και το τεθλιμμενον, το
τελος ζωη. ∆ιο ουαι τοις εμπεπλησμενοις, οτι πεινασουσι· και τοις γελωσιν, οτι
κλαυσουσι. Μακαριοι οι πενθουντες και κλαιοντες, οτι αυτοι παρακληθησονται. Και
ιδου ωσπερ εκ του ποταμου ανεβαινον επτα βοες, και τα εξης. Του Φαραω τα
ενυπνια βοες ησαν και σταχυες. ∆ι' ων γαρ γεωργειται η γη, και απερ φερει,
προσημαντικα ευθηνιας τε και αφοριας εγενετο τωι βασιλει. Ἠγερθη δε Φαραω, και
ενυπνιασθη το δευτε ρον· και ιδου επτα σταχυες ανεβαινον εν πυθμε νι ενι εκλεκτοι
και καλοι. Ὁ μεν Ἰωσηφ ου σταχυας, αλλα δραγματα ειδεν· ο δε Αιγυπτιος ου
δραγματα, αλλα σταχυας. Και παλιν ο μεν αρχιοινο χοος τους τρεις πυθμενας βλεπει
εις τρεις ημερας· ο δε βασιλευς τους εν πυθμενι ενι επτα σταχυας εις το συνημμενον
των επτα ενιαυτων· και γινεται του ενος ονοματος του πυθμενος διαφορος η
ερμηνεια. Ειποτε ουν αλλως τις διηγειται την Γραφην, μη δοκειτω βιαζεσθαι αυτην.
Και ετι τηρητεον, οτι επι μεν της 12.133 ευθηνιας επτα σταχυες αναβαινοντες εν
πυθμενι ενι, επι δε του λιμου επτα μεν σταχυες, ουκ ετι δε εν πυθμενι ενι· αλλος
φησιν· εν καλαμωι ενι. Ἐγενετο δε πρωι, και εταραχθη η ψυχη αυτου, και αποστειλας
εκαλεσε παντας τους εξηγητας Αιγυπτου, και παντας τους σοφους αυτης. Ὅλης
Αιγυπτου πως εκαλεσε τους εξηγητας και σο φους, αμα ζητητεον ως προς την λεξιν,
και ει προς αναγωγην δειται εξηγητων Αιγυπτιων ο Φαραω ως σοφωτερων. Ὅλης δε
Αιγυπτου φαμεν, ως ακο λουθου τωι, Παντας τους εξηγητας Αιγυπτου, και παντας
12

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

τους σοφους αυτης. Και διηγησατο αυτοις Φαραω το ενυπνιον αυ του, και ουκ ην ο
απαγγελλων αυτο τωι Φαραω. Ουκ οιμαι, οτι τελεον εσιωπων, αλλα παντα μαλλον
ελεγον η αυτο το της ενυπνιων διηγησεως. Ἀλλ' ερει τις· Πως ᾔδει ο Φαραω ποτερον
επιτυγ χανουσιν οι εξηγηται και σοφοι Αιγυπτου διηγουμε νοι τα ενυπνια, η μη;
Ἔλεγε δε προς ταυτα ο Ἑβραιος, οτι ο Φαραω ιδων το ενυπνιον, ειδε αυτου και την
διηγησιν, ητις αυτου απεπεσε της μνημης. Ἑκαστου ουν ακουων λεγοντος, ουκ
ανεμιμνησκετο ου ᾔδει εωρακεναι. ∆ια τουτο δε εξεπλαγη τον Ἰω σηφ, και αθροως
αυτον προηγαγεν εις το πιστευ σαι την πασαν Αιγυπτον, και τον σιτον αυτης, και την
σωτηριαν των Αιγυπτιων, αυτωι· επει αμα γε εκδιηγησατο τα ονειρατα, και ουτος
υπεμνη σθη τα αυτα ειναι τα προδεδηλωμενα αυτωι. Ἀποκριθεις δε Ἰωσηφ τωι
Φαραω, ειπεν· Ἄνευτου Θεου ουκ αποκριθησεται το σωτηριον Φαραω. Ευλογος
Ἰωσηφ εν ωι προοιμιαζεται απο Θεου. Τηρει δε, οτι προς μεν την γυναικα ειπε· Και
ποιη σω το ρημα το πονηρον τουτο, και αμαρτησομαι εναντιον του Θεου. Ἀλλα και
προς τους εν τηι φυ λακηι ευνουχους φησιν· Ουχι δια του Θεου η δια σαφησις αυτων
εστι; Και ειπε Φαραω πασι τοις παισιν αυτου· Μη ευρησομεν ανθρωπον τοιουτον, ος
εχει πνευμα Θεου εν εαυτωι; Μειζον η κατα ανθρωπον ιδων Φαραω το την
εκπεσουσαν της μνημης αυτου λυσιν του ονειρατος σεσαφηνισθαι υπο του Ἰωσηφ,
πνευμα ειπε Θεου εχειν αυτον εν εαυτωι. Του αυτου. Ἠναγκασθη και Φαραω ενα
ειπειν Θεον· και τουτωι δε συναιδει το περι της λυσεως του ονειρατος
προαποδεδομενον. Και εκηρυσσεν εμπροσθεν αυτου κηρυξ. Το Ἑβραικον εχει Ἀβρηχ,
ο κυριως σημαινει, πατηρ απαλος. Εικοτως πατερα απαλον εκαλεσε τον 12.136
Ἰωσηφ, επειδηπερ απαλος ων κατα την ηλικιαν, ως πατηρ σωτηριον αρχην
Αιγυπτιοις ενεδειξατο. ∆ηλοι δε ουδεν η λεξις, η το γονατιζειν. Φανερα γαρ εστιν η
φωνη του κηρυκος. Και εκαλεσε Φαραω το ονομα Ἰωσηφ Ψονθομ φανηχ.
Ψομθομφανηχ ο ερμηνευεται, ωι απε καλυφθη το μελλον. Ἀκυλας, Σαφαμφανη· Συμ
μαχος, Σαφθφανη, κεκρυμμενα απεκαλυψε. Και εδωκεν αυτωι την Ἀσενεθ θυγατερα
Πετε φρη ιερεως Ἡλιουπολεως αυτωι γυναικα. Το μεν Φουτιφαρ εν ονοματι του
πατρος εστι της γαμη θεισης τωι Ἰωσηφ. Οιησεται δε τις ετερον ειναι του τον παρα
τον ωνησαμενον τον Ἰωσηφ. Ου μην ουτως υπειληφασιν Ἑβραιοι· αλλ' εξ
αποκρυφου λεγουσι τον αυτον ειναι, και δεσποτην και πενθερον γενεσθαι. Και φασι
ταυτην την Ἀσενεθ διαβεβληκεναι την μητερα παρα τωι πατρι ως επιβουλευσασαν
τωι Ἰωσηφ, και ουκ επιβουλευθεισαν. Ἣν δε εκδεδωκε τωι Ἰωσηφ, δειξαι σπουδασας
και τοις Αιγυπτιοις, οτι μηδεν τοιουτον ημαρτηται εις τον οικον αυτου. Ἐκαλεσε δε
Ἰωσηφ το ονομα του πρωτοτοκου Μανασση, οτι επιλαθεσθαι εποιησε με ο Θεος
παντων των πονων μου, και παντων των του πατρος μου. Το μεν παντων
επιλαθεσθαι των πονων του Θεου τουτο ποιησαντος, σαφως καλον εστιν· ει δε και
παντων των του πατρος αυτου Ἰα κωβ ο Ἰωσηφ επελαθετο, και τουτο ποιησαντος
του Θεου αυτωι, ζητητεον. Ου γαρ Θεος ποιει επι λαθεσθαι τον Ἰωσηφ λογων του
Ἰακωβ, και υιων αυτου· ει μη αρα πονων αυτου, ιν' ηι απο κοινου το, πονων, ουτως·
παντων των πονων μου και παντων των του πατρος πονων. Το ονομα του δευτερου
εκαλεσεν Ἐφραιμ, οτι ηυξησε με ο Θεος εν γηι ταπεινωσεως μου. Μυ στικως η
πνευματικη Αιγυπτος γη ταπεινωσεως εστι του δικαιου· παρο παρα τωι Ἀποστολωι
λεγεται· Το σωμα της ταπεινωσεως ημων· και εν Ψαλμοις· Ἐταπεινωθη εις χουν η
ζωη ημων· και παλιν· Ἐταπεινωσας ημας εν τοπωι κακωσεως. Ἰωσηφ δε ην αρχων
της Αιγυπτου. Ουτος επωλει παντι τωι λαωι της γης. Ἐλθοντες δε οι αδελφοι Ἰωσηφ
προσεκυνησαν αυτωι επι προσω πον επι την γην. ∆ια το μη ειναι λαους της γης τους
υιους Ἰακωβ, ουκ επωλει αυτοις· απεδιδου δε τα αργυρια δις. Ἔπρεπε γαρ τους υιους
Ἰσραηλ προικα λαμβανειν τον σιτον. Του αυτου. Χαριεντως περι των αυτων, οτε μεν
αγοραζουσι, φησιν, υιοι Ἰσραηλ· οτε δε προσκυ νουσιν Ἰωσηφ, οι αδελφοι Ἰωσηφ.
13

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

Πλην Βενιαμιν ουτε τον Ἠσαυ ουτε τον Ἰωσηφ προσκυνει. ∆ιο εν τηι μεριδι αυτου
γινεται ο ναος. 12.137 Ναι, εν αμαρτιαις γαρ εσμεν περι του αδελφου ημων, οτι
υπερειδομεν την θλιψιν της ψυχης αυτου, οτε κατεδεετο. Κατα το σιωπωμενον κα
τεδεετο· ου γαρ αναγεγραπται πως κατεδεετο. Ἀποκριθεις Ῥουβιμ, ειπεν αυτοις· Ουκ
ελαλησα υμιν, λεγων, Μη αδικησητε το παιδαριον; και ουκ εισηκουσατε μου. Και
ιδου το αιμα αυτου εκζητειται. Ἐν τοις ανωτερω λελεκται, οτι μη παροντος του
Ῥουβιμ πεπραται τοις Ἰσμαηλιταις ο Ἰωσηφ, και μετα το πραθηναι αυτον
ανεστρεψεν ο Ῥουβιμ επι τον λακκον, και ουχ οραι τον Ἰωσηφ εν τωι λακκωι, και
διεῤρηξε τα ιματια αυτου· και επε στρεψεν προς τους αδελφους αυτου, και ειπε· Το
παιδαριον ουκ εστιν· εγω δε που πορευσο μαι ετι; Και ου φαινεται μεμαθηκως παρα
των αδελφων περι του Ἰωσηφ, οτι επραθη. Μηποτε ουν, οιομενος ανηιρησθαι αυτον,
νυν φησι το, Ἰδου αιμα αυτου εκζητειται. Ειπε δε Ἰουδας προς Ἰσραηλ τον πατερα
αυτου· Ἀποστειλον το παιδαριον μετ' εμου, και ανα σταντες πορευσομεθα ινα ζωμεν.
Μηποτε προφητευει, οτι ημελλε μετα της Ἰουδα φυλης ειναι Βενιαμιν. Ἐγω δε
εκδεχομαι αυτον· εκ χειρος μου ζητη σον αυτον, εαν μη αγαγω αυτον προς σε, και τα
εξης. Μηδεν των δυνατων γενεσθαι ως ανθρωπωι τωι Βενιαμιν λογισαμενος Ἰουδας,
προφητικως, οι μαι, τωι πατρι επαγγελλεται. Λαβετε απο των καρπων της γης εν τοις
αγ γειοις υμων, και καταγετε τωι ανθρωπωι δωρα της ρητινης, και του μελιτος,
θυμιαμα τε και στακτην, και τερεβινθον, και καρυα. Ἀπο των καρπων της γης
φερεται τωι Ἰωσηφ δωρα, α ουκ εχει Αιγυ πτος· εστι δε ρητινη, μελι, θυμιαμα,
στακτη, τερε βινθος, καρυα· και ανωτερω δε, και αι καμηλοι εγεμον θυμιαματων,
ρητινης, στακτης, αλλ' ουχι και μελιτος, και τερεβινθου, και καρυων. Του αυτου.
Τρια ειδη μετα Ἰωσηφ καταγουσι Μαδιηναιοι εις Αιγυπτον, οις αλλα τρια
προσθεντες οι υιοι Ἰακωβ φερουσι τωι Ἰωσηφ. Πλην σπερμα Ἀβρααμ και τα προτερα
φερουσι, και τα δευτερα. Και εδει τα μεν υποδεεστερα απο των νοθων του Ἀβρααμ
φερεσθαι παιδων, τα δε πλειονα, απο των γνησιων, ως της Αιγυπτου χρειαν τουτων
εχουσης. Ειπαν· ∆ια το αργυριον το αποστραφεν εν τοις μαρσιποις την αρχην ημεις
εισαγομεθα· του συ κοφαντησαι ημας, και επιθεσθαι ημιν, του λαβειν ημας εις
παιδας, και τους ονους ημων. Ἀπιθανον το, εν τοιαυτηι νομιζοντας ειναι περιστασει,
περι των ονων φροντιζειν, ει μη αλληγορειται. Ειπε δε αυτοις· Ἵλεως υμιν, μη
φοβεισθε. Ἔοικεν ο επι του οικου του Ἰωσηφ ανθρωπος ταυτα ει ρηκεναι,
ωφεληθεις εις θεοσεβειαν παρα του Ἰωσηφ. Ἐμεγαλυνθη δε η μερις Βενιαμιν παρα
τας με 12.140 ριδας παντων πενταπλασιως προς τας εκεινων. Ἐμεγαλυνθη η δια την
Ἱερουσαλημ, η ως τυπος του αποστολου Παυλου. Και Ἰησους δε της φυλης ων
Ἐφραιμ διεμερισε ταις αλλαις φυλαις την γην. Ἀπεστειλε γαρ με ο Θεος εμπροσθεν
υμων, υπο λειπεσθαι υμιν καταλειμμα. Ἐπειπερ ο Θεος απε στειλε δια την των
πολλων ζωην τον Ἰωσηφ εμπρο σθεν των αδελφων αυτου εις Αιγυπτον, δηλονοτι ο
Θεος αποστελλων αυτον εις Αιγυπτον, συγκατεχρη σατο τωι ζηλωι και τηι προαιρεσει
των αδελφων αυτου εις την περι του Ἰωσηφ επι ζωηι πολλων οικονομιαν. Ουκουν
εσθ' οτε συγχρωμενος ετερων αμαρτιαις ο Θεος, οικεια βουλευεται επι αλλων
σωτηριαι. Νυν ουν ουχ υμεις με απεσταλκατε ωδε, αλλ' ο Θεος, και εποιησε με ως
πατερα Φαραω, και κυριον παντος του οικου αυτου, και αρχοντα πα σης γης
Αιγυπτου. Ὁ αρχων των σωματικων πρα γματων, και μηδαμως αυτοις εικων, λεγοιτ'
αν το, Ἐποιησε με ο Θεος πασης της γης Αιγυπτου κυ ριον. Και μη φεισησθε τοις
οφθαλμοις των σκευων υμων. Τα γαρ παντα αγαθα Αιγυπτου υμων εσται. Ει τι
υπαρχει εν τηι τροπικως καλουμενηι Αιγυπτωι, ουκ Αιγυπτιων εστιν, αλλα του
Ἰσραηλ. ∆ια τουτο και εν τηι εξοδωι συσκευαζουσιν Ἑβραιοι τους Αι γυπτιους, και
λαμβανουσι σκευη χρυσα και αργυρα, και ει τι αγαθον εν Αιγυπτωι ην. Και εγω
αναβιβασω σε εις τελος. Πρεπουσα επαγγελια τωι Θεωι, ου μονον αναβιβαζειν, αλλα
14

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

και επι τελος φερειν τον αναβιβαζομενον. Του αυτου. Προς τους απο της
Πεντατευχου ζη τουντας την μετα ταυτα ζωην φησομεν· Ἐπειπερ αψευδης εστιν ο
ειπων, Ἀναβιβασω σε, ανεβιβασεν εν τηι ζωηι ταυτηι υστερον, και μετα την εξοδον
ανεβι βασεν αυτον, οτε μετα τουτο Ἰωσηφ επεβαλε τας εαυτου χειρας τοις
οφθαλμοις του σωματος Ἰακωβ. Ἀνεβιβασεν δε ο Θεος, αναγων μετα το τελος του
βιου επι το παρ' εαυτωι τελος τον Ἰσραηλ. Ἀνεστη δε Ἰακωβ απο του φρεατος του
ορκου, και ανελαβον υιοι Ἰσραηλ Ἰακωβ τον πατερα αυτων. Ὁ μεν ελθων επι το
φρεαρ του ορκου Ἰσραηλ εστι, φερων μετα παντων των αυτου, οιμαι, Ἰακωβ· ο δε
ανισταμενος απο του φρεατος του ορκου, Ἰακωβ εστιν· εδειτο γαρ αναστασεως ουχ ο
Ἰσραηλ, αλλ' ο Ἰακωβ. Ειτα μετα τουτο, δεομενον αναληψεως Ἰακωβ πατερα
ανειληφασιν υιοι ουχι Ἰακωβ, αλλ' Ἰσραηλ. Του αυτου. Ἀπεστειλε Φαραω αμαξας
αραι ου τον Ἰσραηλ, αλλα τον Ἰακωβ. Εισηλθεν εις Αιγυπτον, ου κατεβη Ἰακωβ. Τωι
γαρ Ἰσραηλ ειρηται, Μη φοβου καταβηναι εις Αιγυπτον. Εισηλθεν εις Αιγυπτον
Ἰακωβ, και παν το σπερμα αυτου μετ' αυτου. Σπερμα μεν νυν του Ἰα κωβ λελεκται·
ανωτερω δε υιοι Ἰσραηλ. Πλην ειπερ Ἰακωβ, και παν το σπερμα αυτου εισηλθεν εις
Αι γυπτον, ουκ εισηλθεν δε Ἢρ, και Αυναν, ουκ ησαν σπερμα του Ἰακωβ. 12.141
Θυγατερες και θυγατερες των θυγατερων αυτου. ∆ηλονοτι τας θυγατερας εχων μεθ'
εαυτου, και τους γαμβρους συνεπαγετο. Ου γαρ ηνειχετο εξω της οικιας αυτου
αποστελλειν τας θυγατερας, μηπως τραπειεν εις ειδωλολατρειαν. Του αυτου. Ει μη
εχει θυγατερας ο Ἰακωβ, πως αι θυγατερες αυτου καταβαινουσιν εις Αιγυπτον; Μη
τοινυν αλληγορειται. Ἑξης δε λεγει εκ Λειας ειναι, και θυγατερας λγʹ ∆ινας
ονομασθεισης. Ταυτα δε τα ονοματα των υιων Ἰσραηλ, των εισελθοντων εις
Αιγυπτον. Υιων, ουκ Ἰακωβ, αλλ' Ἰσραηλ, εισελθοντων, ου καταβαντων εις
Αιγυπτον, τα ονοματα ταυτα εστιν. Πρωτοτοκος Ἰακωβ, Ῥουβημ, και τα εξης.
Ἀνωτερω ειπων τα ονοματα των υιων ειναι του Ἰσραηλ, νυν του Ἰακωβ ειναι
πρωτοτοκον φησι τον Ῥουβημ. Του αυτου. Σημειωτεον, οτι συν τοις γενομενοις εν
γηι Χανααν υιοις Ἰακωβ αριθμει αυτους και τους εν Αιγυπτωι οντας υιους Ἰωσηφ.
Συμβαλλεται γαρ τουτο εις το εξης ρητον περι τα τελη, ενθα φησιν· Ἐμοι εισιν
Ἐφραιμ και Μανασση, ως Ῥουβημκαι Συμεων. Και ειπεν Ἰσραηλ προς Ἰωσηφ·
Ἀποθανουμαι απο του νυν, επει εωρακα το προσωπον σου. Ἔτι γαρ συ ζηις.
Θαυμαστον εστι τον γενομενον εν Αιγυπτωι μη βλαβηναι απο των Αιγυπτιων, και μει
ναι εν τηι κατα Θεον ζωηι. ∆ιοπερ θαυμαζων ο Ἰακωβ, ειπε τωι Ἰωσηφ το, Ἔτι γαρ συ
ζηις. Ποιμενες προβατων οι παιδες σου εκ παιδος εως του νυν .... Ειπαν δε Φαραω·
Παροικειν εν τηι γηι ηκαμεν. Παῤρησιαζονται το ποιμενες ειναι προς τον Φαραω. Ειτα,
ινα μη ταραχθηι Φαραω, φασιν· Παροικειν εν τηι γηι ηκαμεν. Ειπε δε Φαραω τωι
Ἰωσηφ, λεγων· Κατοικειτω σαν εν γηι Γεσεμ. Ἐπειδη εν τοις Τετραπλοις, εξ ων και το
αντιγραφον μετεληφθη προς τον ειρμον τον εν τωι Ἑβραικωι και ταις αλλαις
εκδοσεσι, δει κνυται και η των Ἑβδομηκοντα εν τισι τοποις μετατε θεισα, ως τα
πρωτα υστερα, και τα υστερα πρωτα γενεσθαι· οπερ και ενταυθα ευρεθη παθουσα·
τουτου χαριν παρεθηκαμεν ακολουθιαν. Ἔστι δε αυτη· τωι, Κατοικησομεν οι παιδες
σου εν γηι Γεσεμ, συν απτεται το, Ειπε δε Φαραω τωι Ἰωσηφ· Κατοικει τωσαν εν γηι
Γεσεμ. Ει δε επιστηι, οτι εισιν εν αυτοις· και τα εξης. Ει δε επιστηι οτι εισιν εν αυτοις
δυνατοι, κατα στησον αυτους αρχοντας των εμων κτηνων. Τους του Ἰσραηλ
δυνατους Φαραω βουλεται αρχοντας κατα στησαι Αιγυπτιων κτηνων. Ει τις δε εστι
του Ἰσραηλ δυνατος, φευγετω το επι τουτοις βουλημα. Και ευλογησας Ἰακωβ τον
Φαραω, εξηλθεν απ' αυτου. Ουκ αν, δικαιον ευλογησας, απ' αυτου εξηλθε. Ζητητεον
δε ειποτε αγιον τις ευλογησας 12.144 απηλθεν απ' αυτου. Και ενθαδε μεν ευλογων
εξερ χεται· ανωτερω δε ο Ἰακωβ ευλογιας τυχων εισερ χεται. Και εισηνεγκεν Ἰωσηφ
παν το αργυριον εις τον οικον Φαραω. Και που εδει παν το Αιγυπτου αργυριον και
15

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 

Χανααν γενεσθαι, η εν τωι οικωι Φαραω; Ἤγαγον δε τα κτηνη αυτων προς Ἰωσηφ,
και εδωκεν αυτοις Ἰωσηφ αρτους αντι των ιππων, και αντι των προβατων, και αντι
των βοων, και αντι των ονων. Ουκ ωμως τουτο ποιει Ἰωσηφ, αλλ' ινα μη καμωσι τα
κτηνη τρεφοντες, και ινα μετα ταυτα χαριν αυτα δεξωνται παρα του Φαραω. Και ουχ
υπολειπεται ημιν εναντιον του Κυριου ημων η το ιδιον σωμα και η γη ημων. Ἐπει
περι των αμαρτωλων λεγεται το, ∆ια το ειναι αυτους σαρκας· δια τουτο και νυν
Αιγυπτιοι, ως σαρκες, υπολελειφθαι φασιν αυτοις ουχι ψυχην, αλλα το ιδιον σωμα
και την γην αυτων. Τουτο δε νομιστεον υπο παντων των αλλοτριων του Θεου
λεγεσθαι. Ἵνα ουν μη αποθανωμεν εναντιον σου, και η γη ερημωθηι, κτησαι ημας και
την γην ημων. Ἐναντιον του Φαραω θελουσιν οι Αιγυπτιοι ζηιν, ουκ εναντιον Θεου.
Του αυτου. Κτημα βουλονται οι Αιγυπτιοι γενεσθαι του Φαραω, ως οι αγιοι του Θεου.
Ἐπεκρατησε γαρ αυτων ο λιμος. ∆ηλονοτι των Αιγυπτιων· ου γαρ αν ειρηται περι
του Ἰσραηλ, οτι επεκρατησεν αυτων ο λιμος. Και ενισχυσας Ἰακωβ εκαθισεν επι την
κοιτην. Ἐνισχυσας εκαθισεν, ινα τους ενθεους ειπηι λογους Οιμαι γαρ τον μεν Ἰακωβ
ηνωχλησθαι, τον δε Ἰσραηλενισχυκεναι, ος και ευλογησε τους υιους Ἰωσηφ, και τα
εξης, εν οις ουκ ονομαζεται επι των παιδιων Ἰακωβ. Και ειπε μοι· Ἰδου εγω αυξανω
σε, και πλη θυνω σε. Ἤτοι ουκ αυξει ο ασεβης, η ουκ απο Θεου αυξει. Το δ' ομοιον
ερεις και δια το, Πληθυνω. Θεος γαρ ευλογων ταυτα φησιν. Ἐμοι εισιν Ἐφραιμ και
Μανασσης· ως Ῥουβημ και Συμεων εσονται μοι. Ὡς Ῥουβημ, και Ἐφραΐμ· αμφοτεροι
γαρ πρωτοτοκοι· ως Μανασσης, και Συμεων· εκατερος γαρ τηι μητρι αυτων δευτερος.
Τα δε εκγονα, α εαν γεννησηις μετα ταυτα, εσονται επι τωι ονοματι των αδελφων
αυτων· κληθησονται εν τοις εκεινων κληροις. Οι εσομενοι, φησιν, ετεροι παιδες σου
ταις επωνυμοις φυλαις των αδελφων αυτων ταχθησονται εν τηι κληροδοσιαι. Ἰδων
δε Ἰσραηλ τους υιους Ἰωσηφ, ειπε· Τινες σοι ουτοι; και τα εξης. ∆οξει εναντιον τωι,
Ἰδων δε Ἰσραηλ τους υιους Ἰωσηφ, το, Οι οφθαλμοι Ἰακωβ εβαρυωπησαν απο του
γηρους· ει μη που εστι ταυτον τωι, τους οφθαλμους μη δυνασθαι βλεπειν, το ιδειν τον
Ἰσραηλ το σπερμα του Ἰωσηφ, του Θεου δειξαντος αυτωι τα γενησομενα. 12.145
Ἐκτεινας δε Ἰσραηλ την χειρα την δεξιαν, επεβαλεν επι την κεφαλην Ἐφραΐμ. Ὅτι
παρηκολουθουν οι προφηται νοουντες περι ων προεφητευον. Ἀμελει μετα ταυτα
των δεκα φυλων εξηρχεν η του Ἐφραιμ φυλη. Ἐξ αυτου γαρ ο μακαριος Ἰησους ο
του Ναυη, αληθινος τυπος ων του Χριστου, κατηγετο εν τοις Ἀριθμοις. ∆ιο και του
Ἰωσηφ η ευλογια επ' αυτον αναφερεται. Ποιησαι σε ο Θεος ως Ἐφραιμ, και ως Μανασση· και εθηκε τον Ἐφραιμ εμπροσθεν του Μανασση. Ευκαιρως χρησηι τωι ρητωι
περι του εν προσευχηι εμπροσθεν εσταναι τον τιμιωτερον. Καμψας κατεκλιθης ως
λεων, και ως σκυμνος. Τον κατ' οικονομιαν θανατον σημαινει το, κατεκλιθης. Λεων
εστιν ο Χριστος τοις τελειως αποθηριωθεισι· τοις δε ετι εισαγωγικοις σκυμνος.

16

 
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

 


