Commentariorum series in evangelium Matthaei
4 την ουν πρωτην ερωτηθεις επηγαγε και την δευτεραν, ουδεν αυτης απο δεουσαν. ει
δε εστι τις πρωτη εντολη και αλλη δευτερα, ειη αν τις και τριτη και αλλη τεταρτη
και καθεξης. 21 (ακουσαντες γαρ) γεγραμμενου εν τωι νομωι περι των θειων ρηματων
οτι «αφαψατε αυτα επι της χειρος υμων, και εσται ασαλευτα προ οφθαλμων υμων»
οι τα εργα αυτων ποιουντες «προς το θεαθηναι τοις ανθρωποις», γραψαντες τινα του
νομου ρητα εις περικομματια διφθε ριων δυο και περιδησαντες το μεν ετερον
φορουσιν ως στεφανον επι της 22 κεφαλης τιθεντες κατα του μετω που το
γεγραμμενον, το δε ετερον κατα του βραχιονος της ετερας των χειρων· και καλουσι
ταυτα «φυλα κτηρια». ουτω δε και περι κρασπεδου τι ευροντες εν τωι ∆ευτερονομιωι
οιονται τηρειν τον νομον κρασπεδον τι ποιησαντες επι τινος κλωσματος ο φορουσιν
επι τοις ενδυμασι. 42 Ου δυνανται γαρ τον εν τοις δωδεκα τεταγμενον Ζαχαριαν υιον
Βαραχιου ανηι ρηκεναι οι νυν υπο του σω τηρος ονειδιζομενοι. αλλ' ει κος [καθως
φησιν Ἰωσηππος] Ζαχαριαν νυν λεγεσθαι τον Ἰωαννου πατερα, περι ου απο μεν
γραφων δειξαι ουκ εχομεν ουτε οτι υιος ην Βαραχιου, ουτε οτι οι γραμματεις και οι
Φαρισαιοι εφονευσαν αυτον «μεταξυ του ναου και του θυσιαστηριου». αλλ' ηλθεν
εις ημας τοιαυτη τις παρα δοσις, ως αρα οντος τινος περι τον 43 ναον τοπου, ενθα
εξην τας μεν παρθενους εισιεναι και προσκυνειν τωι θεωι, τας δε ηδη πεπειρα μενας
κοιτην ανδρος ουκ επ ετρεπον εν εκεινωι. η ουν Μαρια μετα το γεννησαι τον σωτηρα
[ημων] ελθουσα προσκυνησαι εστη εν τωι τοπωι των παρθενων. και κω λυοντων των
ειδοτων αυτην γεννησασαν ο Ζαχαριας ελεγε τοις κωλυουσιν αξιαν αυτην ειναι του
τοπου των παρ θενων ετι παρθενον ουσαν. ως ουν σαφως παρανομουντα και εις τον
τοπον των παρθενων επι τρεποντα γυναικα γινεσθαι απε κτειναν «μεταξυ του ναου
και του θυ σιαστηριου» οι της γενεας εκεινης. ονειδιζονται γουν υπο του σω τηρος
ουχ ως υιοι των τους προφη τας αποκτειναντων και τον Ζαχαριαν μετα των
προφητων, αλλ' ως αυτοι φονευσαντες. ου θαυμαστον δε, ει ετυχεν ωσπερ
ομωνυμους ειναι τον πατερα Ἰωαν νου Ζαχαριαν του εν τοις δωδεκα. ουτω και τον
πατερα του πατρος. 54 ει γαρ και ωφθη τισιν αγιοις μετα την αναστασιν, αλλ' ουχι
τοις απιστοις Ἰουδαιοις. 83 επει δε και αναγωγης δειται το ρητον, (βδελυγμα ερημω
σεως) κατα αναγωγην ετεροδοξος λογος και ασεβες δογμα εισαγομε νον απο των
ρητων της γραφης, οις χρωνται οι ετεροδοξοι. το δε «εστος» δηλοι οτι κατασκευαις
βε βαιουν θελει τα εαυτου δογματα ο Ἀντιχριστος λογος. 84 αει μεν ουν τον
αναγινωσκοντα [μαλιστα] δει σπευδειν νοειν τας γρα φας, <μαλιστα κλ> οτε δογμα
φανε ρον εις ερημωσιν της ψυχης προκειται (φερον εις ερημωσιν την ψυχην κτl. Β).
86 αποτιθεμενους τον παλαιον ανθρωπον (τουτο γαρ φησι το ιματιον) 93 (οι κατα
θεωριαν εκλαμβανοντες τα ειρημενα φασι) το βδελυγμα εστηκε, πως εστιν ωδε η
ωδε; 94 και ο μεν εξω της πιστεως και του της εκκλησιας κανονος και της γραφης
λεγει· ιδου εν τηι ερημωι. 95 διο επιφερεται· μη εξελθητε· ο γαρ σοφιαι κοσμικηι
πιστευσας εξηλθε και γεγονεν εθνικος. ο δε αποκρυφα επαγγελλομενος ερει· ιδου εν
τοις ταμειοις, διο επιφερεται· μη πιστευσητε. τροπικως η της αληθειας αστραπη, ηι
εοικεν η παρουσια του υιου του ανθρωπου, εν πασηι εξομαλιζεται νο μικηι,
προφητικηι, ευαγγελικηι, απο στολικηι γραφηι. και εξελθουσα απο ανατολων, των
αρχων του Χριστου, φαινεται εως των κατα την οικονομιαν του παθους δυσμων. 96
ορα δε ει μια ανατολη ο νομος, μια δυσις το περας του νομου· αλλη ανατολη εως
δυσεως Ἰησους Χριστος εως Παυλου, ωι εσχατωι παντων «ωσπερει εκτρωματι
εφανη». και γενι κως μεν εις Ἀντιχριστος, ως το ψευ δος εν· <ε>ιδικως δε πολλοι και
πολλα ψευδη διδαγματα και δογματα. 97 ως δε Χριστου, αληθους λογου, προφηται,
και Ἀντιχριστου, οντος ψευδους λογου, ψευδοπροφηται. 98 οπου γαρ το κατα την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

οικονομιαν του παθους πτωμα πεσοντος του Ἰησου, ινα τους πεσοντας στησηι,
συναχθησονται ουχ οι τυχοντες, αλλ' οι πτεροφυουν τες μαθηται και κατα τον Σολο
μωνα κατασκευασαντες πτε ρυγας ως αετοι μεγαλοφυως και βασιλικως, προς το
παθος Χριστου πεπι στευκοτες· διο ου γυπες, ου κορακες, αλλα το μη νεκρο βορον
ζωιον. 99.10 οις λεκτεον κατα το ρητον, οτι ως απο του πολλου της εκπυρωσεως
καπνου η απο του μη κετι τρεφεσθαι τοις αναθυμιαμασιν οι μεγαλοι φωστηρες
σκοτιζονται και ου διδοασι το φως, ουτω μαραινομενου του εν τοις αστροις φωτος
το λειπον γεωδες ου δυναμενον μετεωριζεσθαι εξεδρον απο των ουρανων εσται, αι
τε λογικαι των ουρανων δυναμεις ξενον σαλον παθουσαι και του διελη λυθοτος
αυτους παλιν κατιοντος σα λευθησονται, ταχα επι το βελτιον, 100 το τε σημειον, ωι
ειρηνοποιηθη τα εν ουρανωι και επι γης φανειται, ως τους απιστους εις συναισθησιν
ελθοντας θρηνησαι επι τωι κακως ειρηκεναι Χριστιανισμον. ... η απο του μηκετι
τρεφεσθαι τοις αναθυμιαμασιν ...) ... το λειπον γεωδες) 101 χρηστεον εις ταυτα τοις
εν Ἡσαιαι περι της ημερας κυριου και τοις εν Ζαχαριαι περι του κοψε σθαι τας φυλας
ειρημενοις. 103 εν δε αναγωγηι ερεις σκοτιζομενον ηλιον τον διαβολον επι πολυ μεν
μετασχηματιζομενον ως αγγελον φωτος και πολλους απατησαντα ως ηλιον, επι δε
συντελειας ελεγχθη σομενον σκοτος και υποκριτην ανα τολης. σεληνην δε ου
δωσουσαν «το φεγγος» την των πονηρευομενων εκκλησιαν, επαγγελλομενην μεν
διδοναι το φως, τοτε δε ελεγχθησομενην ανατραπεν των αυτης των δογματων. τους
δε εν υψωμασι λογων επαιρο μενους «κατα της γνωσεως του θεου» τους
πεσουμενους αστερας εκ του ιδιου ουρανου. 108 υιον δε ανθρωπου εαυτον φησιν ως
ενσωματον ελευσομενον ωσπερ δε, οτε μετεμορφωθη παραλαβων τους τρεις
μαθητας, νεφελη φωτεινη επεσκιασεν αυτους, ουτως εν τηι δευτεραι παρουσιαι
ενδοξοτερον μετα μορφωθεις επι πλειονων ηξει νεφε λων, ως αν ου τρισιν αλλα
πλειοσιν ορωμενος. 110 καθα και ανεληφθη ερχομενος εν νεφελαις, ως εν ταις
Πραξεσιν εφησεν οτι «νεφελη υπελαβεν αυτον, και ιδου ανδρες δυο ειπον αυτοις·
ουτος ο Ἰησους ουτως ελευσεται, ον τροπον εθεασασθε αυτον πορευομενον εις τον
ουρανον». 112 εν δε αναγωγηι νεφελαι, εφ' ων ερχεται ο κυριος, αι θειαι γραφαι
δεικνυουσαι την ενδοξον του θεου λογου επιδημιαν 113 συνα γονται δε υπο των
αγγελων του θεου ητοι οι απο της παρουσιας του Χριστου μεχρι της συντελειας
κλητοι και εκλεκτοι η και οι απο κτισεως και καταβολης κοσμου χαρεντες επι τωι
ιδειν την ημεραν Χριστου ως Ἀβρααμ. 114 ταχα εν τωι μεταξυ παρα τοις προ
παιδευουσι τα ουρανια αγγελοις δια τριβοντες, ιν' υπο τελειωι διδασκαλωι, λογωι
<υιωι Diehl > θεου, παιδευθεν τες συμβασιλευσωσιν αυτωι. 118 αλλως τε συκηι
παραβαλλεται ο πας κο σμος, ου η συντελεια προφητευεται, η εκαστος των επι το
μακαριως ζην οδευοντων και το ιδειν την Χριστου λογου ενδοξον εσομενην αυτωι
και τελειαν επιδημιαν. ως γαρ η συκη, ουτω και ο κοσμος και εκαστος των
σωιζομενων νυν μεν (ως εν χειμωνι) δυναμει εχει φυλλα και καρπους, υστερον δε
ενεργειαι 119 των εν θερει φανερωθησομενων. 120 και ο χειμασθεις δε εν πειρασμωι
επι θερος οδευει φερων απαλον κλαδον, μη σκληραν καρδιαν, και αι εν εργοις
προκοπαι φερουσι τα φυλλα και η τελειοτης τους καρπους (l. και τελειοτατους
καρπους Diehl). ως αμπελος δε αληθινη ο σωτηρ, ουτω και συκη το αγιον πνευμα το
φερον τους σωτηριους καρπους, 121 τα συκα τα χρηστα, ων η παλαθη εθεραπευσεν
Ἐζεκιαν τον βασιλεα. οι μεν πλειους ανοισουσι τον λογον επι την καθαιρεσιν της
Ἱερουσαλημ, ην ειδον οι και το παθος του Χριστου ιδοντες. λεγει ουν οτι παντως εκ
βησεται τα ειρημενα και μενει η γενεα των πιστων ... η επει πολυσημος εν τηι γραφηι
η γενεα λεξις (δηλοι γαρ και τον εκ περιτομης λαον και τον εξ εθνων) 122
ακουστεον, οτι ου μη παρελθηι η εν οψει του σωτηρος της καινης διαθηκης γενεα
ουδε ελευσεται επι τας επαγγελιας, εως ου παντα α ειπεν ο σωτηρ γενηται. και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εκαστωι δε ημων ταυτα γενεσθαι μυστικως δει, εαν απο της διδασκαλιας εως τελους
εν πασι τις διαρκεσας μεινηι απαθης αχρι της ενδοξου Χριστου παρουσιας. 123 τους
εν ουρανωι και εν γηι μετωνυμικως ουρανον και γην λεγομενους διελευ σεσθαι
πασαν την εαυτων κατα στασιν, ινα ελθωσιν επι τα υπερε χοντα. οι γαρ του σω τηρος
λογοι αει τα οικεια ενεργη σουσιν ως τελειοι και ουκ επιδεχο μενοι βελτιους
γενεσθαι παρελθον τες ο εισιν. αλλ' «ο ουρανος μεν και η γη παρελευσονται, οι δε
λογοι αυτου μενουσι» λογοι οντες του δι' ου τα παντα εγενετο· 124 ο γαρ λογος των
γεγονοτων ου παρερ χεται, ει και αυτα παρερχεται. 125 ο δε λεξει, προ μεν της
οικονομιας τον Χριστον τουτο λεγειν, μετα δε την οικονομιαν ουκετι, οτε «ο θεος
αυτον υπερυψωσε και εχαρι σατο αυτωι ονομα το υπερ παν ονομα». 126 απεκρυψεν ο
υιος ειπων μη γινωσκειν εις το συμφερον των μαθητων. ετερος δε φησιν, οτι ωσπερ
ο Παυλος φησι «τοτε και ο υιος υποταγησεται τωι πατρι» ουχ ως ανυποτακτου (l. αν
υποτακ του̣ Diehl) ποτε οντος, αλλ' ως μηδεπω των μελων αυτου παντων τελειωθεν
των, ουτως επει το σωμα του Χριστου ουκ οιδε την ημεραν εκεινην η την ωραν, ουδε
αυτος λεγει ειδεναι ... 127 και κατα την της γραφης περι του ειδεναι συνηθειαν και
«ο φυλασσων εντολας ου γνωσεται πταισμα» αντι του ου πεισεται· και «τον μη
γνοντα αμαρτιαν αμαρ τιαν υπερ ημων εποιησε». τοιουτον τι σημαινει και το «ουδε
ο υιος» και κατα το «εγνω Ἀδαμ Ευαν την γυναικα αυτου» 128 νυν μεν
προπαρασκευαζει την γνωσιν της ημερας και ωρας τοις κληρονο μοις· της
επαγγελιας της αφ' ου «εαυτον εκενωσεν», ινα απαντες δι' ους ανελαβε την του
«δουλου μορφην», γνωσι τα της ημερας και ωρας, «α οφθαλμος ουκ ειδε και ους ουκ
ηκουσε και επι καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη, α ητοιμασεν ο θεος τοις αγαπωσιν
αυτον». 130.30 το γαρ εκαστου της εξοδου τελος μονος οιδεν ο θεος και ο πνευμα 131
θεου εχων, ως Σαμουηλ του Σαουλ (I. Regn.28,19) και Ἡλιας του Ὀχοζιου. 132 η δυο
εν τωι αγρωι τωι ηγεμονικωι, ο τε του σπουδαιου νους και ο του φαυλου, και των
αληθουσων εν τωι βαρει μυλωνι του κοσμου ψυχων ενθα η μεν καλη και αγαθη
παραλαμβανεται, η δε φαυλη ως αναξια αφιεται. δυναται δε σημαινε σθαι και τα δυο
επι μιας υλης σωματα, ων το μεν του δικαιου ο ετερος εστι των επι της μιας κλινης ο
παραλαμ βανομενος, το δε του αδικου ο ετερος και αφιεμενος. και το μεν σωμα ως
ασθενες επι κλινης εστιν καν παρα λαμβανηται, η δε ψυχη δια πολλων, <ων κλ>
ανεχεται εν τωι βιωι, αληθει εν τωι μυλωνι του κοσμου. 133 του των ουν των εξης ουχ
ως περι της καθολικης, ως δε περι της εκαστου συντελειας μαλιστα εκληπτεον τον
λογον. ουτοι γαρ ηκουσαν γρηγορειν, ων μακραν το καθολικωτερον ην, δια την
εσομενην εν αυτοις επιδημιαν του λογου, ουπω ως εμελλεν εσεσθαι γενομενην εν
αυτοις. 134 και ο μεν κυριος ελθων εισερχεται εις οικιαν ψυχην οικοδεσποτης
νου(ς), ο δε κλεπτης αντικειμενος διορυσσων τας φυσικας εννοιας της ψυχης, ας
ωικοδομησεν ο λογος, και ανατρεπων, ινα σκυλευσηι, τον νουν. 135 και πας δε, ον
γρηγορουντα ο λογος (ει και μηδεπω ως ηλιος, αλλ' ως λυχνος) φωτιζει, 136
επιτηρειν οφειλει και τον λυχνον του κυριου 137 επι δυσει, ειτε εν τηι εξοδωι του
βιου, ειτε καθ' ην συντελεια του αιωνος τουτου γινεται αυτωι. ταχα δε μετα τον
κλεπτην ερχεται ο κυριος· επ' εκεινον δε ερχεται, ου ο κλεπ της γρηγορουντος
απεσχετο. 138 ορα δε ει μη και τους τα τοιαυτα εγχειρισθεντας επισκοπους και
διδασκαλους δυσωπει ο λογος. 140 το παρα του ∆ανιηλ ειρημενον προς θατερον των
κατει ποντων της αγιας Σωσαννης πρεσ βυτερων «ηδη γαρ ο αγγελος του θεου
λαβων φασιν παρα του θεου σχισει σε μεσον» [ερμηνευων Ὠριγενης λεγει]
γενησεσθαι παντως αυτωι τουτο εν τηι κρισει κατα το ειρημενον υπο του κυριου, οτι
«και διχοτομησει αυτον». 144 διχοτομησις οτι (l. διχοτομησει δε οτε Diehl κλ) «το
πνευμα επιστρεφει προς τον θεον ος εδωκεν αυτο», η δε ψυχη μετα του λεγομενου
εν τωι ευαγγελιωι σωματος απεισιν «εις γεενναν». κλαιουσι τοινυν ανθ' ων εγελων,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

145 βρυξουσι δε τους οδοντας λογιζο μενοι το τελος του πονου και την υπερβολην
της κολασεως οιονει θε λοντες αυτα γενναιως φερειν. δεκα παρθενους ειναι φησι
τας εν εκαστηι ψυχηι αισθησεις αποστασας της ειδωλολατρειας τωι παραδεξασθαι
«ειτε προφασει ειτε αληθειαι» τον του θεου καθαρον λογον και παρθενοποιηθεισας.
146 ... αι και αντανακολουθουσαι ως αι αρεται τηι υποστασει του Χριστου (var. lect. ο
Χριστος). εισι δε αι τε κοινως νοουμεναι και αι εν Παροιμιαις κειμεναι, διο και εν τηι
πενταδι ουχ αι μεν μωραι αι δε φρονιμοι, αλλ' ει μια και πασαι. ... λαμπαδες δε τα
οργανα του καλως και κατα λογον 147 βιουντος η εναντιως. εξηλθον δε εις
απαντησιν αι παραδεξαμεναι το περι Χριστου και εκκλησιας μυ στηριον· εξιασι γαρ
απο της του κοσμου πλανης προς τον ετοιμως ορμωντα προς αυτας. ... ελαιον ο
επιχεομενος λογος του ψυχικου, του την αγαθην πραξιν εργαζο μενου 148 ...
καθευδουσιν οι απαν ισταμενοι του ζωτικου τονου· ουκ απολλυουσι γουν τας
λαμπαδας αι φρονιμοι ουδε απροσεκτουσι περι την τηρησιν του ελαιου. εμβοωσιν οι
αγγελοι ταις κοιμωμε ναις (κοιμωμενων Diehl) αισθησεσι διεγειροντες αυτας, τουτ
εστι τα «λειτουργικα πνευματα εις διακονιαν αποστελλομενα δια τους μελλοντας
κληρονομειν σωτηριαν». 149 πωλουσι δε το ελαιον οι διδασκοντες μισθου
προσεδριας, προσοχης, φιλομαθιας, σπουδης, φι λοπονιας. πολλοι γαρ εισιν, οι
αυταρκη μεν προς την χρησιν της πολιτειας εχουσι λογον, ου μην ωστε και ετερους
διδαξαι. ο δε μη εν καιρωι το λογικον ελαιον κτωμενος απολλυσιν 150 οντως το
συνεισελθειν εις τους γα μους τωι νυμφιωι· οποιοι εισιν οι προς την εξοδον μαν
θανειν αρξαμενοι. ... κοσμος λαμπα δων η κατα τας αισθησεις ευαγγελικη χρησις,
οφθαλμων επι τωι θαυμα ζειν τον πεποιηκοτα και μυειν «ινα μη ιδωσιν αδικιαν»,
ακοης μη παρα δεχομενης ματαιον μηδε «κρισιν αι ματος», του δε Ἰησου λογους,
γευσεως εσθιουσης Χριστον κυριον, οσφρησεως Χριστου ευωδιας (II. Cor. 2,15)
απολαυουσης και του εκκε νωθεντος μυρου (Cant. 1,3), αφης 151 απτομενης του
λογου ως Ἰωαννης λε γει «αι χειρες ημων εψηλαφησαν περι του λογου της ζωης» (.
Joh. 1,1). συμπερασμα δε του λογου, παντι καιρωι παρεσκευασθαι προς την εξοδον.
156.10 μη θαυμαζε δε ει ενεκα του μη διδαξαι τον λογον τοιαυτα τις πεισεται·
Παυλος γαρ λεγει· «ουαι μοι γαρ εστιν εαν μη ευαγγελιζωμαι». 157 ... οθεν και ουχ οι
δουλοι προς τον κυριον, αλλ' εκεινος ερχεται, ινα κρινας το κατ' αξιαν αποδωι. 159
και α σπειρει ο δικαιος «εις το πνευμα», εξ ου «θερι ζει ζωην αιωνιον», θεου εστι
κτημα. 160 παλιν ο δικαιος «εσκορπισεν, εδωκε τοις πενησιν»· ταυτα δε συναγει ο
κυριος εις εαυτον λογιζομενος· «επεινασα γαρ και εδωκατε μοι φαγειν», τα εις
μικρους γενομενα εις εαυτον συναγων. 161 σπειρωμεν γουν και αναφερωμεν αυτωι
δεκατας και απαρχας. πονηρος ουν επειδη μηδεις απελαυσεν ου εσχεν αργυριου των
δυναμενων συνεξετα σαι αυτωι τα θεια μυστηρια. οκνηρος δε επει εδειλιασεν
εργασασθαι. τραπεζιται δε οι ακροαται οι τα μεν καλα κατε χοντες δογματα, των δε
φαυλων απεχομενοι. αργυρια τοινυν του κυριου εισι τα εχοντα την βασιλικην του
θεου μορφην και την εικονα του λογου αυτου. 162 οιον πιστιν εχοντι την εκ του εφ'
ημιν δοθησεται χαρισμα πιστεως, και απλως τωι εχοντι τι των εκ κα τασκευης
φυσικης ενυπαρχοντων αυτωι βελτιωθεν προσοχηι και επι μελειαι το ενδεον απο θεου
δοθησε ται. 163 σκοτος δε εξωτερον φησιν, ενθα ουδεις φωτισμος εστιν, ταχα μεν
ουδε σωματικος, παντως δε ουδεμια επισκοπη θειου φωτος. ει δε το σκοτος επανω
της αβυσσου, αυτη δε εξω του κοσμου, ως φασι τινες, κατα τουτο οι αναξιοι του
παντος κοσμου εκ βαλλονται εις την αβυσσον εκεινην, ουδενος φωτιζοντος τα εξω
της του παντος κοσμου κατασκευης. 166 προβατα δε καλει τους αγιους δια το ημερον
... τους δε ασεβεις εριφους δια το πη δητικον. 171 καλει δε αυτους κα τηραμενους
ουκ απο του πατρος· τα γαρ ιδια αυτων εργα ποιει αυτους επικαταρατους. 178 δοκει
μεν τισι μια ειναι και η αυτη παρα τοις ευαγγελισταις απασιν. 180 ταχα μεν ειποι τις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

τεσσαρας ειναι τας γυναικας περι ων ανεγραψαν οι ευαγγελισται. εγω δε μαλλον
προστιθημι τωι τρεις αυτας ειναι, και μιαν μεν περι ης ανε γραψε (ανεγραψαν Koe)
Ματθαιος και Μαρκος ως κλεν πολλοις αλλοις συναιδοντες της ευαγγελικης γραφης,
ετεραν δε περι ης ο Λουκας, διαφερουσαν δε τινα των προειρη μενων, περι ης ο
Ἰωαννης· ει γαρ και εν Βηθανιαι ανεγραψαν τα κατα την γυναικα γενομενα,
Ματθαιος και Μαρκος εν οικιαι Σι μωνος του λεπρου διηγησαντο τα περι τουτων
απηντηκεναι, Ἰωαννης δε φησιν οτι «προ εξ ημε ρων του πασχα ηλθεν Ἰησους εις
Βηθανιαν, οπου ην Λαζαρος ον ηγειρεν εκ νεκρων» και τα εξης. 189 ετερος δε φησι·
«προ μιας των αζυμων», ημερας μνημονευσας εκεινης, καθ' ην εν τηι εσπεραι το
πασχα εμελλε θυεσθαι κτl. 191 οι δε λοιποι μαθηται, ει και καθαρον ειχον το
συνειδος, αλλ' ουν εκεινωι μαλλον η εαυτοις πιστευοντες ηγωνιων. 192 ενομιζε γαρ
οτι ελαθεν τον κυριον κτl. 6 το δε της λυπης παθος η (l. και`̣ Diehl) της αδημονιας ου
περι αυτην γενοιτ' αν την θειαν φυσιν· παντος γαρ επεκεινα παθους εστι. θελησαι δε
φαμεν τον σαρκω θεντα λογον και των της ανθρω ποτητος καθικεσθαι μετρων κτλ.
219. φασι δε τινες οτι ειχε τι αιδους προς τον διδασκαλον ο Ἰουδας. 2 τουτωι τωι
ονοματι ουδενα οιδαμεν των αστειων καλου μενον· και γαρ και ο μη εχων ενδυμα
γαμου ουτω εκληθη· «εταιρε, πως εισηλθες ωδε;» και προς τον γογ γυσαντα εργατην
λελεκται· «εταιρε, ουκ αδικω σε». 222 ταυτα δε ειπεν, ινα μη οιηθωσιν οτι ακων
επαθεν. 227 και οι δυο ουτοι συμφωνησαντες ψευδη ειπον· ου γαρ ειπεν ο κυριος, οτι
λυω τον ναον, αλλα «λυσατε», και ουκ ειπε «λυσατε τον ναον του θεου», αλλα
«λυσατε τον ναον τουτον», περι του ιδιου σωματος λεγων, οι δε Ἰουδαιοι και (l. ως̣
Kl) ψευδη ουσαν ταυτην την φωνην εδεξαντο. 229 αλλο τι εστιν ο ορκος παρα τον
εξορκισμον· οι γαρ δαιμονες πνευματα αορατα οντες εξορκιζονται, ινα εξομολογη
σωνται. συ δε, ω Καιαφα, εωρας τον Ἰησουν εστωτα και χωρις εξορ κισμου
επιτασσοντα τοις δαιμοσι 230 και τοιαυτην εξουσιαν τοις μαθηταις χαρισαμενον.
επει ουν ου γνησιως αυτον επηρωτη σεν, αρνησασθαι μεν εαυτον ουκ εδυνατο ο
Χριστος υιον ειναι του θεου, αλλ' ουδε δια την προπετειαν του ερωτωντος απεκριθη.
233 δεικνυς αυτου την ασχημοσυ νην (την γυμνωσιν της ψυχης) και συμβολον του
διερρηχθαι της πα λαιας αρχιερωσυνης το ενδυμα. 236.30 ει δε μηδεις δυναται ειπειν
«κυριον Ἰησουν, ει μη εν πνευ ματι αγιωι», «ουπω» δε «ην πνευ 237 μα αγιον, οτι
Ἰησους ουδεπω εδοξασθη», ουχ οιον τε ην ουδε Πετρον ομολο γησαι, διο ουδε
εγκαλειται. προς γουν τους ομολογουντας λεγει ο σωτηρ· «ουχ υμεις εστε οι λαλουν
τες, αλλα το πνευμα του θεου το λαλουν εν υμιν». εν δε τηι αυληι του αποκτιννυντος
γραμματος ετι ων και εν Ἰουδαικαις παραδοσεσι και ενταλ μασι και διδασκαλιαις
ανθρωπων ουχ ομολογει Χριστον. τηρει δε οτι η δευ τερα αρνησις ουκ εξω του
πυλωνος, αλλ' εν αυτωι. 238 αι ουν τρεις αρνησεις εν νυκτι και πριν επιστηναι το ση
μειον της ημερας το διανισταν εξ υπνου πεφυκος. ταχα δε ει μετ' αλεκτοροφωνιαν
ηρνειτο, οτε λεγεται «η νυξ προεκοψεν, η δε ημερα ηγγι κεν», ασυγγνωστος ην. ταχα
δε και ο «το πνευμα της χαριτος» ενυβρισας ουχ αρμοζει Πετρωι· 239 ου γαρ ην
«πνευμα». 240 αλλα και ο γνους το «εγω δουλος σος και υιος της παι δισκης σου»
εξω γινεται της αρνει σθαι Χριστον ποιουσης παιδισκης. ο τοινυν ακουσας το «ιδου
δη ευλογειτε τον κυριον παντες οι δουλοι κυριου οι εστωτες εν οικωι κυριου, εν
αυλαις οικου θεου ημων» κτl. ινα δε και της αλλης παιδισκης αποστωμεν, νοησωμεν
το «ως οφθαλμοι παιδισκης εις χειρας της κυριας αυτης, ουτως οι οφθαλ μοι ημων
προς κυριον τον θεον ημων». 241 εν τουτοις ο Πετρος εξελθων απο των αρνεισθαι
ποιουν των αυτον εκ της εν τωι ημαρτηκεναι πικροτητος πικροποιον εποιησατο εν τηι
μετανοιαι τον κλαυθμον. οι μεν Χριστου μα θηται νυκτος σκανδαλιζονται, ουτοι δε
ουκ εν σκοτει προσεχοντες (l. προσκοπτοντες Kl) δια το περιεχον, αρχομενης δε
αυτοις ημερας εν απροσεξιαι αμαρτανοντες ου συγ γνωστοι. 242 πεπλανηνται δε και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

οιομενοι θανα τωσαντες τον Ἰησουν σβεσαι αυτου την διδασκαλιαν και παυσειν
τους πιστευοντας. αυτοι μεν ουν εδησαν τον «λεγοντα τοις εν δεσμοις εξελθετε» και
τοις πεπεδημενοις «λυεσθε», πληρουντες την λεγουσαν προφητειαν «δησωμεν τον
δικαιον οτι δυσχρηστος ημιν εστιν» (Jes. 3,10). αυτος δε ειπων «διαρρηξωμεν τους
δεσμους αυτων» λεγει και τα εξης εν τωι ψαλμωι. 244 αλλ' ουν το εν αυτωι λειμμα
των Χριστου λογων ενικησε την φιλαργυριαν. διο ου μετα την ανα στασιν αυτου
οιον εκβιαζομενος, προ δε της υπο Πιλατου κατακρισεως την μετανοιαν δεικνυσιν.
ταχα δε και ιδων τον Ἰησουν παραδοθεντα Πιλατωι υπε μνησθη οτι και τουτο ειρηκει
ο Ἰησους και οτι αναστησεται. 245 απηγξατο μεν ει και διαπυρως μετανοων, «αλλ'
ου κατ' επιγνωσιν» ... ισως δε ωιηθη προλαβων τον Ἰησουν τεθνηξομενον και
υπαντησας αυτωι ικετευειν γυμνηι τηι ψυχηι ομο λογων την καθ' εαυτου κρισιν, ως
δεχθηναι αυτου την εξομολογησιν. ... ουδε μνησθεις μεθ' οσας περιστασεις Ἰωβ λεγει
«ει γαρ οφελον εμαυτον χειρωσα σθαι η δεηθεις γε ετερου και ποιησει μοι τουτο»,
ατινα το οπωσουν εξαγειν εαυτον του βιου αναιρει. διο ου μετα την αναστασιν
αυτου οιον εκβιαζομενος, προ δε της υπο Πιλατου κατακρισεως την μετανοιαν
δεικνυσιν. 246 επειδη μηπω κατα κεκριτο υπο Πιλατου ο Ἰησους, «ο παραδιδους
αυτον» Ἰουδας ου νο μιζων θανατου ψηφον εξοισειν κατ' αυτου τους αρχιερεις και
προγνους τουτο γεγονος εν συμβουλιωι δυναμει ειδεν τον Ἰησουν δι' ολου κατα
κριθεντα. ητοι επι τον Ἰουδαν αναφερεται το «κατεκριθη» αισθομενον οιον κακον
ην υπο θεου καταδικασθεις η ο «μετα το ψωμιον εισελθων εις αυτον σατανας»,
παρων αυτωι, εως Ἰησους παρεδοθη Πιλατωι, «απεστη απ' αυτου εως καιρου», ως
χωρησαι την μεταμελειαν ... 247 φησι δε «ημαρτον παραδους αιμα αθωιον» οιομενος
τι ανυσειν. διο ακουσας οτι «τι προς ημας; συ οψει» ριπτει το αργυριον και
απαγχεται μη φερων «την περισσοτεραν λυπην». 248 ... και γεγονε πνικτι κος και
ακαθαρτος απομειναντος τηι σαρκι του αιματος. και ταχα δευτερωι κακωι «τηι
περισσοτεραι λυπηι» κατα ποθεις τουτο ποιει, ου ζητησας ορθως «τοπον μετανοιας» ...
ορα δε ει μειζον τι περι του σωτηρος εννοων εκει ερριψε τα αργυρια. 250 ... ο δε
Ἰησους ηρεμα υπαι νιττομενος το ναι ως παντων ανθρω πων βασιλευς εφη το «συ
λεγεις». ως επι δημοσιωι εγκληματι παραδοθεντα αυτον ερωται ο Πιλατος λεγων «συ
ει ο βασιλευς των Ἰουδαιων;» ζητη σεις ει μυκτηριζων η αμφιβαλλων ουτως ερωται.
251 ... επει ο μεν αρχιερευς διστα <κ>τικως ηρωτησε λεγων· «ειπε ημιν, ει συ ει ο
Χριστος», Πιλατος δε αποφαντικως. ορα δε ει μη το μεν «συ ειπας» τωι αρχιερει
λεγομενον τον δισταγμον αυτου λεληθοτως ελεγχει, το δε «συ λεγεις» τωι Πιλατωι
την απο φασιν αυτου κυροι ... 252 δια το αμετατρεπτον αυτων ουδεν αυτοις
αντιφθεγγεται, καλως δε ουδε τωι Πιλατωι απεκριθη, οτι αμφιβαλλει ει χρη αυτον
προς τας αδικους κατηγοριας απολογει σθαι και οτι διχογνωμων εστι περι αυτον. 253
δηλον γαρ ην οτι, ει απελογησατο και παρεστησεν εαυτον ουδενι ενοχον εγκληματι,
απελυσεν αν ο δικαστης αυτον λαβων οδον του χρηστα περι αυτου αποφηνασθαι·
οθεν και ο ηγεμων «εθαυμαζεν» αυτον, πως δυ ναμενος ειπειν πολλας απολογιας
εσιωπα ... ουχ απλως δε θαυμαζει, αλλα και «λιαν»· ταχα μεν δια το ατρεπτον αυτου
και αταραχον προς θανατον και το εν τουτοις γαληνον του προσωπου, ταχα δε
εθαυμαζε και την υπερ ανθρωπον μακροθυμιαν. εικος αρτι υποσπονδων γενομενων
Ῥω 254 μαιοις Ἰουδαιων τον (l. το`̣ Kl) κεχαρισμενον αυτοις εν τηι εορτηι
συγχωρεισθαι. και Σαουλ δε συγχωρησας τωι λαωι τον Ἰωναθαν δηλοι πα τριον
αυτοις το τοιουτο. 255 παλαιοις δε πανυ αντιγραφοις εντυ χων ευρον και αυτον τον
Βαραββαν Ἰησουν λεγομενον. ουτως γουν ειχεν η του Πιλατου πευσις εκει· «τινα
θελετε των δυο απολυσω υμιν, Ἰησουν τον Βαραββαν η Ἰησουν τον λεγομενον
Χριστον;» 257 οτι γαρ φθονωι παρεδοθη, και Πιλατωι δηλον ην. αλλως τε δε προνοιας
εργον το οναρ, ου λεγομενον μεν τι ην, δεικνυον δε οτι ουχ ινα μη παθηι ο Ἰησους
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

εδειχθη, αλλ' ινα σωθηι η γυνη. μακαρια δε απεχουσα εν ονειροις το παθειν, ινα μη
υπερπαθηι. 258 ει δε συμβολον εστιν αυτη της ποτε υπο Πιλατου κυριευομενης απο
των εθνων εκκλησιας και ουκετι ουσης αυτωι υποχειριου δια την εις Χριστον πιστιν,
ζητησεις· αλλοφυλος γαρ η γυνη. 259 ως αφοσιουμενος το πραγμα τουτο εποιησεν ο
Πιλατος δικαιον λεγων τον σωτηρα. παρα δε τα νυν εθη Ῥωμαιων ενιψατο τας
χειρας, ισως Ἰουδαικον εθος ποιων. 260 εικος δε κατ' αρχας της Ῥωμαικης βασιλειας
την στρατιωτικην επιστημην ουπω την πρεπουσαν ταξιν εχειν, διο παρα τα <νυν κλ>
Ῥωμαιων εθη συναγεται επ' αυτον η σπειρα και ποιει τα γεγραμμενα, δια το ακουσαι
αυτον βασιλεα χλευ αστικως ταυτα ποιουντες. ει δε η σπειρα συμβολον της στρατιας
του πονηρου και ει υπο των αορατων βασιλειων ενηργουντο (#5 ταυτα Koe)
αγνοουσων την οικο νομιαν, ζητησεις· 261 «ει γαρ εγνωσαν, ουκ αν τον κυριον της
δοξης εσταυρωσαν» φησιν ο αποστολος. μη νοουντες α εποιουν. ο «στεφανος» δε ο
«εξ ακανθων» αι υπο μεριμνων του βιου συμφυεισαι αμαρτιαι, 262 ας αναλισκει τηι
εαυτου κεφαληι ως θεος. ην λαβων αφ' ημων ο Χριστος αυτος μεν ουκ εβλαβη, εποι
ησε δε ισχυραν, πολυ της προτερας στερροτεραν. αντεδωκε δε ημιν σκηπ τρον
ουρανων βασιλειας. 263 κατα μεν τους τρεις Σιμων βασταζων αναφερεται τον Ἰησου
σταυρον, κατα δε Ἰωαννην εαυτωι βασταζων ο Ἰησους αυτον. ει δε γεγονε κατα το
ρητον αμ φοτερα, ζητησεις, και τι προτερον, ποτερον το τελος του βασταζειν τον
σταυρον Ἰησους ελαβεν η Σιμων· εικος γαρ μηδενος θελησαντος βαστα σαι τον
σταυρον ουτος εσωθεν πρω τον εβαστασεν αυτον, εν δε τηι οδωι επεθηκαν αυτον επι
Σιμωνα, 264 ου συντυχικως μεν αγγαρευθεντα, προ ορισθεντα δε υπο θεου
διακονησαι τωι σταυρωι Ἰησου, εν ωι «κοσμος εσταυρωται» τοις αγιοις «και» οι αγιοι
«κοσμωι». επει δε Κυρηνη της Πενταπολεως εστιν, τροπικως φασιν τας <εʹ Diehl>
αισθησεις βασταζειν τον της οικο νομιας σταυρον. και επει Σιμων ερμηνευεται
ΥΠΑΚΟΗ, ο της υπακοης επωνυμος αιρει αυτον. 265 περι του κρανιου τοπου ηλθεν
εις εμε, οτι Ἑβραιοι παραδιδοασι το σωμα του Ἀδαμ εκει τεταφθαι, ιν' επει εν τωι
Ἀδαμ παντες αποθνηισκομεν, αναστηι μεν ο Ἀδαμ, εν Χριστωι δε παντες
ζωιοποιηθωμεν. 266 τον γαρ οινον μετα χολης εφη Ματθαιος γευσαμενον μη θελησαι
πιειν, μη γευσασθαι δε την αρχην εσμυρνισμενον οινον Μαρκος. 270. ο μεν
Ματθαιος παρατρεχων ειπεν οτι και οι συσταυρωθεντες ωνειδιζον αυτον·
ακριβεστερον δε ουτος–ωσπερ και επηγγειλατο– εξηγουμενος ενα φησιν ειναι τον
βλασφημησαντα, τον δ' ετερον επιτιμαν αυτωι. 271 εικος δε και κατα μεν την αρχην
αμφοτερους ωνειδικεναι, υστερον δε τον ετερον μεταβεβληκεναι επι το πιστευσαι
αυτωι, υπομνησθεντα τε ων εποιει σημειων και ιδοντα αρχομενον σκοτιζεσθαι τον
αερα. ορα δε ει ο σωιζομενος ληιστης συμβολον εστιν των μετα αμαρτιας εις Ἰησουν
πιστευσαντων και λεγοντων· «Χριστωι συνεσταυρωμαι», συμμορφιζομενων τωι
θανατωι αυτου, οι και της εν παραδεισωι καταξιουνται διατριβης δια το ειρηκεναι τον
κυριον το «σημερον μετ' εμου εσηι εν τωι παραδεισωι». 272 τοτε γαρ γινονται
εκλειψεις οτε πλησιασωσιν αλληλοις οι δυο ουτοι φωστηρες. γινεται γαρ εκλειψις
ηλιου, συνοδωι υποδραμουσης αυτον σεληνης, ου πανσεληνωι οτε διαμετρος εστι τηι
σεληνηι. 273 και Φλεγων δε τις παρ' Ἕλλησι φιλοσοφος μεμνηται τουτου του
σκοτους κτl. 274 Ματθαιος τε και Μαρκος ουτε ηλιον ουτε εκλειψιν ωνομασαν,
Λουκας δε ... ωσπερ η περι την Ἰουδαιαν γη και αι πετραι και τα μνημεια. 275
πολλαχου γαρ η γραφη πασαν γην την Ἰουδαιαν ονομαζει ... ειτε σκοτεινης νεφελης
η νεφων υποδραμουσων τας φθανουσας επι την Ἰουδαιαν γην ηλιακας ακτινας 276
η του εκεισε αερος παχυνθεντος συμπαθουντος και αυτου τωι γεγονοτι ... οτε «τοις
Αιγυπτιοις πεπολεμηκε δι' αυτους». 277 ... και επει εν τηι εκτηι ημεραι γεγενηται ο
ανθρωπος, και εικος τον ανθρωπον τηι εκτηι ωραι εσφαλθαι, ταχα δια τουτο ο υπερ
σωτηριας ανθρωπων πασχων ωραι εκτηι εκρεμασθη (#5 της εκτης ημερας Pluc εκτηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ημεραι και εκτηι ωραι Theophyl.) εικων δε το σκοτος του σκοτιζεσθαι τους
επιβαλοντας χειρα τωι φωτι· ως γαρ Αιγυπτιοις σκοτος και τοις υιοις 278 Ἰσραηλ
φως, ουτω και νυν τηι μεν εκκλησιαι φως, τοις δε Ἰουδαιοις σκοτος τριων ωρων,
φωτος πατρικου, απαυγασματος Χριστου, ελλαμψεως αγιου πνευματος. 283 η δε
φωνη εστιν αυτη· «πατερ, εις χειρας σου παρατιθημι το πνευμα μου». 284 αλλ' εως
μεν ουπω της ημετερας υπεραθλησας ζωης τον της σαρκος θανατον υπεμεινεν ο
Χριστος, ηπλωτο πως ετι το καταπετασμα. 287 επει δε και «πετρα ο Χριστος», και οι
μιμηται αυτου αποστολοι και προφηται πετραι ονομαζονται ... «εποικοδομηθεντες
επι τωι θεμελιωι των αποστολων και προφητων, οντος ακρογωνιαιου Ἰησου
Χριστου». 293 και νυν δε η καταλιπουσα την ΚΑΤΑ ΚΥΛΙΣΤΙΚΗΝ και ΑΣΤΑΤΟΝ Γαλιλαιαν ψυχη και επομενη τωι λογωι και ποιουσα τα προσταττομενα οραι κατα αληθειαν
και την νεκροτητα του σωματος Ἰησου και τον τροπον του μετ' ευχης αυτον
παραθεσθαι το πνευμα τωι πατρι ... πολλων δε ουσων και αλλων γυναικων κατ'
εξοχην αυται ωνομασθησαν αι μαλλον θεωρουσαι και διακονουσαι και κρειττον
ακολουθουσαι· η απο του μεγαλυσμου Μαρια 294 (Μαγδαλα γαρ ΜΕΓΑΛΥΣΜΟΣ
ερμηνευεται) και η των επωνυμων των πατριαρχων μητηρ, του ΠΤΕΡΝΙΣΑΝΤΟΣ τον
αδελφον, και εφ' ωι γεννηθεντι λεγει η μητηρ «προσθετω μοι ο θεος υιον ετερον»,
και η των ΥΙΩΝ ΤΗΣ ΒΡΟΝΤΗΣ μητηρ ονομαζομενη (#5 παρα Μαρκωι Β Matthaei)
Σαλωμη ο εστιν ΕΙΡΗΝΗ (l. EIRHNIKH Kl) 295 τελος δε των καταλιποντων την
Γαλιλαιαν των εθνων και ακολουθουντων Ἰησου το μη μονον αναβαινειν εις
Ἱερουσαλημ, αλλα και συν αυτωι.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


