Selecta in Job
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΚΛΟΓΑΙ ΕΙΣ ΙΩΒ.
12.1032 ΚΕΦ. Αʹ.
Οι ιππεις εποιησαν ημιν κεφαλας τρεις και εκυκλωσαν τας καμηλους. Τας μεν ουν
καμηλους πεποιηκε γενεσθαι υπο τους ιππεις· τας ονους δε και τα ζευγη των βοων
υπο τους αιχμαλωτιζοντας· τα προβατα δε εμισει· δια τουτο πυρ επ' αυτα κατηγα γεν·
αλλα και τοις υιοις επεβουλευε, και καιρον εζητει του αυτους απολεσαι. Ει ευρηκει
αναγινω σκοντας, ουκ αν ηψατο της οικιας, ουδε τοπον ειχε του αυτους αποκτειναι·
ει ευρηκει προσευχομενους, ουδεν εδυνατο ποιησαι κατ' αυτων· αλλ' οτε ευρεν
ευκαιριαν, ισχυσε. Ποιος ην ο καιρος; μεθη ην, συμ ποσιον ην. Τωι δε των γωνιων
αψασθαι το πνευμα, επιστησον, οτι εν ταις των γωνιων πλατειαις οι υποκριται
εστωτες προσευχονται· πας δε ο μη επιβεβη κως ευθειας οδου ταις γωνιαις κεχρηται·
πλατεια δε γωνια εστιν η πολλη και ανειμενη κακια. ΚΕΦ. ΙΘʹ. Ἕως τινος εγκοπον
ποιησετε ψυχην μου; Ὥσπερ σωματα βαρεα επιτιθεμενα ζωων σωμασι κα μνειν ποιει
τα βασταζοντα· ουτως εισι τινες λογοι βαρεις, ους ακουσας τις, καμνει ως υπο
βαρους πιε ζομενος της δυναμεως των λογων, των ονειδιστικως και χαλεπως, η επι
λοιδοριαις ειρημενων· ως και νυν των υπο Βαλδαδ ειρημενων, οιονει φορτιου αι
σθανθεις βαρεος ο Ἰωβ, καμων τηι ψυχηι φησιν· «Ἕως τινος εγκοπον ποιησετε την
ψυχην μου,» και ωσει φορτιον βαρυ βαρυνειτε κατ' εμου τους λογους; Ὁραις, οτι
τυραννικοι εισιν οι του Σαυχαιων τυραν νου λογοι, ους ακουσας ο Ἰωβ, λεγει τα
προκειμενα. Ουχ ουτως γαρ καθικνειται ψυχης ανθρωπου αλλο τι, ως λογος
σκληρος· πολλακις γαρ τις υπομεινας βασα νους σωματι προσφερομενας, λογους ουχ
υπεμεινεν. Ὁ μεντοιγε τελειος αθλητης, ει και καμνων, αλλ' υπομενει τους
χαλεπους λογους· υβριν γαρ υπομε νειν, μεγαλου ανδρος εστι· διοπερ εν τοις
ανδραγα θημασιν εαυτου ο Ἀποστολος λεγει· «Λοιδορουμενοι ευλογουμεν·
βλασφημουμενοι παρακαλουμεν.» Και νυν δε ο Ἰωβ εστιν, ο των αθλητων
γενναιοτατος, ο ταυτα λεγων· ου και το βιβλιον ουδεν αλλο εξαιρετως 12.1033
περιεχει η την ανδρειαν αυτου και την υπομονην· αλλ' ομως αισθανεται των
καματων ων κεκμηκει απο του λογου του σκληρου των εληλυθοτων αυτον
επισκοπη σαι. Και επειδη η του λογου βαρυτης, ωσπερ τι φορτιον επιτιθεμενον τηι
ψυχηι, καμνειν αυτην παρα σκευαζει, δια τουτο φησιν· Ἀνθ' οτου, ω φιλοι, ταις του
σωματος αλγηδοσι προστιθετε τον της ψυχης πο νον, μαλλον κεντουντες τοις
ρημασιν η τα παθη το σωμα; Καταλαλειτε μου. Πολλακις καταλαλει τις κα κως
ποιων· οταν δε απερυθριασηι, εις προσωπον λεγει εκεινου, ουκ ελεγχων, ουδε
ταληθη λεγων, αλλ' ονειδιζων και υβριζων. Κεκραξομαι, και ουδαμου κριμα. Νυν
εαν κραξω, ουδαμου το κριμα μου ερχεται· ετι αθλω. Ὡσει ελεγεν· Ὥς τις αθλητης εν
σταδιωι κεκραγα, και ουδαμου το κριμα μου επανισταται· ετι γαρ παλαιω. Ἐαν μη
τελεσω το παλαισμα, ουκ ερχεται το κριμα του στεφανου. Και ταυτα φαμεν, ινα μη
κατηγορω μεν του Θεου, οτι τοσαυτα πασχει ο Ἰωβ, και ου δαμου το κριμα, τουτεστιν
η αποφασις της ελευθε ριας, και της των δεινων απαλλαγης. ΚΕΦ. Κʹ. Ἐαν αναβηι εις
ουρανον αυτου τα δωρα. Και ο αιρετικος οταν ευξηται, οταν η θυσια αυτου αναβηι τηι
υψηγοριαι, οταν δοκηι κατεστηριχθαι, τοτε εις τελος απολειται· η γαρ ευχη αυτου
λογιζεται αυτωι εις αμαρτιαν. Οι δε ειδοτες αυτου τα σφαλματα εκκλησιαστικοι
ερουμεν· Που εισιν οι τοιουτοι εν υπνιαζομενοι και αναπλαττοντες εαυτοις
σφαλματα; Ου τηι αληθειαι την διανοιαν επερειδουσι σφαλλο μενοι· και γινονται
ωσπερ ενυπνιον εκπετασθεν, ο ου μη ευρεθηι. Τοιουτον τι και ∆αυιδ ψαλλει· «Οι δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εχθροι του Κυριου εξελιπον. Ἅμα το δοξασθηναι αυτους και υψωθηναι εκλειποντες
ωσει καπνος εξε λιπον·» και παλιν· «Ὡσει ενυπνιον εξεγειρομε νων.» Πλουτος
αδικως συναγομενος εξεμεθησεται. Οιδα και αλλον πλουτον αδικως συναγομενον,
τον εν τοις λογοις των αιρετικων, οι εχουσι μαθηματα εν αντια τοις δογμασι της
αληθειας, εγγαστρια αυτων· α ουκ εστι γλυκεα, αλλα «χολη ασπιδος,» τουτεστι
πονηρα· ως ειρηται εν ∆ευτερονομιωι εν ωιδηι Μωυ σεως περι του οινου της
διδασκαλιας αυτων· «Ἐκ γαρ αμπελου Σοδομων η αμπελος αυτων.» Ἀλλ' ο αγαθος
Θεος ουκ εασει αυτους πλουτον αδικως συνα γομενον εχειν αει εν εαυτοις, αλλα
ποιησει αυτους εξεμεσαι. Ἄγγελος γαρ κατ' ευεργεσιαν Θεου εξελ κυσει αυτους επ'
αυτης της κακως οικοδομηθεισης οικιας· ητις εστιν η εκκλησια πονηρευομενων.
Ἐπα γει γουν· «Ἐξ οικιας αυτου,» και τα εξης. 12.1036 Ὅρα δε ποσον και τωι
ετεροδοξωι αποκειται δια τα ασεβη δογματα. ∆ια τουτο προσεχωμεν εαυτοις, μη ποτε
εν πιθανολογιαις συληθωμεν απο αιρετικης διδασκαλιας, και εκπεσωμεν του
μυστηριου της Ἐκκλησιας. Μη ιδοι αμελξιν νομαδων. Και ο ετεροδοξος δε ου βλεπει
αμελξιν νομαδων. Νομαδες δε εισι ψυχαι νεμομεναι υπο τωι καλωι ποιμενι, και
νομην ευρι σκουσαι. Και τα δογματα δε κατα Θεου ουδεν εχει γλυκυ, αλλα στρυφνα
και πυκνα. Πολλων γαρ αδυνατων οικους εθλασεν. Και ο ετεροδοξος σε εαν που
ευρηι ασθενη εν τηι πιστει, ασθενη εν τηι υγιει διδασκαλιαι, τουτον υποσυλαι. Και εστιν
αληθως περι του διδασκαλου των ετεροδοξων ειπειν, οτι πολλων αδυνατων οικους
εθλασεν· αρπα ζει δε την διαιταν του ευεξαπατητου, και μετα ταυτα ουχ ιστησιν
αυτην· ουδε γαρ δυναται στησαι το ψευ δος. Ἡμερα οργης επελθοι αυτωι. Καθ' ην η
θεια κατ' αυτου κινειται δικη· ειτε του εκ περιτομης εις Θεον ασεβησαντος, ειτε του
ετεροδοξου, ειθ' οπως ποτε ασεβους, αυτωι μερις εστιν η δηλουμενη εν τοις προει
ρημενοις. ΚΕΦ. ΚΑʹ. ∆ια τι ασεβεις ζωσι, πεπαλαιωνται δε και εν πλουτωι; Το μεντοι,
«πεπαλαιωνται εν πλουτωι,» ειπεν αντι του, ουκ εισι νεοπλουτοι, αλλ' εκ νεοτητος
και μεχρι γηρως πλουτουντες διετελεσαν. Ἀναλαβοντα ψαλτηριον και κιθαραν.
Ἄλλη πατερων ευδαιμονια, των παιδων η ευφροσυνη, ην αποπληρουσιν αυλοι και
κιθαραι και τυμπανα, υφ' ων αι μεν ακοαι καταυλουνται, αι δε της ψυχης ηδο ναι
διεγειρονται, και οι παροντες τηι ακολαστωι μελ ωδιαι κατακηλουνται· ην οι των
ασεβων παιδες ασελ γως εργαζονται, ταις εντεταμεναις νευραις τας χειρας αυτων
επιβαλλοντες, και προς την φωνην των οργα νων επικροτουντες. Συνετελεσαν εν
αγαθοις τον βιον αυτων. Τουτ εστιν, ουδεν διαλειμμα της ευπραγιας αυτοις εγενετο,
αλλ' εν βιωι τελειωι τοις σωματικοις αγαθοις εντρυ φωντες διετελεσαν· και περας
αυτοις ευδαιμονιας το της ζωης περας εγενετο, παραταθεισης μεχρι τελευ της της
ευημεριας. Και εν αναπαυσει αιδου εκοιμηθησαν. Ἀντι του, μεχρι θανατου
αναπαυομενοι και ευθυμουντες, αβα σανιστοι εις ᾅδην κατερχονται. Ἢ, οτι ουδε
αυτος ο θανατος πικρος αυτοις γινεται· αλλ' ωσπερ υπνουν τες, ουτως
αποθνησκουσιν. Ἢ, οτι οι μεν αλλοι εν τωι ζηιν κακοπαθουσι και ταλαιπωρουνται,
αποθανον τες δε αναπαυονται· ουτοι δε περι ων ο λογος, πασαν την ζωην εν ευθυμιαι
διηνυκοτες, ουτως εις την εν τωι θανατωι ηλθον αναπαυσιν. ΚΕΦ. ΚΒʹ. Ποτερον ου
Κυριος εστιν ο διδασκων; Ὑγιες δε το δογμα τουτο, οτι αληθινος διδασκαλος αρετης
ου 12.1037 δυναται ειναι ανθρωπος· «ο διδασκων γαρ ανθρωπον γνωσιν,» και εν
Ψαλμοις αναγεγραπται, οτι ουκ αλ λος εστιν αλλ' η Θεος. ∆ιδασκει δε Θεος,
ελλαμπων τηι ψυχηι του μανθανοντος υπ' αυτου, και την διανοιαν φωτιζων τωι φωτι
τωι αληθινωι τωι εαυτου λογωι. Ουκ ουν, καν ανδρες δικαιοι ημας διδασκωσι,
διδασκαλι κην ειληφοτες χαριν, παλιν ο Κυριος εστιν ο δι' αυ των διδασκων ημας·
και αυτο δε το συνιεναι και διαν οιχθηναι τας καρδιας ημων εις την των θειων
μαθηματων παραδοχην, κατα την θειαν γινεται χαριν. Ἢ λογον σου ποιουμενος
ελεγξει σε; Προς τουτο ειποιμεν αν, οτι ου φροντιζων ο Θεος μηποτε αυτος τι βλαβηι,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ελεγχει τον ασεβη· αλλα λογον ποιουμενος του προνοουμενου και ευεργετων αυτον.
Ἠνεχυραζες τους αδελφους σου διακενης. Ὑπολαμβανει δε τουτο περι του Ἰωβ
εντευθεν, οτι ᾔδει αυτον πλουσιον, και υπωπτευεν απο τοι ουτων τινων πορων
πλουτειν αυτον· διο φησιν· «Ἠνε χυραζες διακενης·» τουτεστι μηδεν εποφειλομε
νος. Προσεπιτεινων δε παλιν αλλην αυτου αμαρτιαν φησιν. Ἀμφιασιν δε γυμνων
αφειλου. Ἔστι ποτε λαβειν αμφιασματα, ου γυμνου, αλλα πλουσιου, εχοντος
αποκειμενα ενδυματα πολλα. Ἐαν μεντοιγε χιτωνα εχηι τις ενα, και τουτον τον
χιτωνα προφασει του απαιτειν το εμον εκδυσω, μη ελεησας εκεινον τον γυμνον,
αμφιασιν του γυμνου αφειλομην. Πολλα δε τοιαυτα εν ημιν γινεται, οταν
δανειζωμεν, οταν προσ οφειλετας εχωμεν. Πολλακις ο οφειλετης ημων εις
υπερβολην πενεται, μη δυναμενος αποδουναι· και ημεις, τα σπλαγχνα ημων
αποκλεισαντες, και μη βλεποντες, οτι γυναικα τρεφει, και τεκνα, και μολις τρεφεται
απο των ποριζομενων αυτωι ολιγων οβολων, απαιτουμεν πικρως, εσθ' οτε και
περισσα εχοντες παρ' εαυτοις. Ταυτα ουν λεγει εγκαλων τωι Ἰωβ, οτι, «Ἀμφιασιν
γυμνων αφειλου.» Ἴσως δε και το μη δουναι τωι γυμνωι ιματιον αφαιρεσιν ονομα ζει·
αποστερητης γαρ εστι και πλεονεκτης και ο μη ενδυων τον γυμνον, και ο μη τρεφων
τον αρτου δεομενον. Ἐθαυμασας δε τινων προσωπα. Ἄλλο και τουτο αμαρτημα·
αμαρτημα γαρ και το θαυμαζειν προσ ωπον. Ὁ δεινα, οτι πλουσιος εστι, θαυμαζω
αυτου το προσωπον· τον δε πενητα καταπατω, επειδηπερ αξιωμα ουκ εχει. Ἔσται
ουν σοι ο παντοκρατωρ βοηθος. Ὑγιες ενθαδε δογμα ο Ἐλιφαζ λεγει· οιεται γαρ τον
Ἰωβ δια τα αμαρτηματα πασχειν, και οτι υπομεινας κα θαιρεται δι' αυτου του
πασχειν· και καθαιρομενος, ωσπερ χρυσος εν χωνευτηριωι, δοκιμος αποφαινεται, παν
το αλλοτριον αποθεμενος, και πασης κακιας 12.1040 αμιγης γεγονως. Φησιν ουν, οτι,
εαν και συ υπομει νηις τα συμβεβηκοτα σοι, αποδωσει σε καθαρον ωσπερ αργυρον
πεπυρωμενον ο Θεος· και καθαρος γενομε νος, παῤρησιαν εξεις, ως αποθεμενος τα
αμαρτη ματα, και ιλαρως το προσωπον επαρεις εις τον ου ρανον, ακαταγνωστωι
συνειδοτι τας ικετειας ποιουμε νος· καν τι ευξηι και υποσχηι τωι Θεωι, αυτος ενισχυ σει
σε προς περας αγαγειν τας προς αυτον υποσχε σεις· αυτος γαρ εστιν «ο ενεργων εν
ημιν και το θελειν και το ενεργειν υπερ της ευδοκιας.» Ἀντι μεντοι του, «∆ωσει δε
σοι αποδουναι τας ευχας,» Θεοδοτιων, «Και οριεις ρημα, και σταθησεται σοι,»
εξεδωκε· τουτεστιν, απαν ο αν συνταξηι και τυπωσηις, ου διαπεσειται· και απλως
ειπειν, απασαν σοι την αρμοζουσαν δικαιωι παρεξει διαγωγην· και πασαι αι οδοι σου
κατευοδωθησονται υπο του θειου οδηγουμε ναι φωτος· η και αι πραξεις σου λαμπραι
και επιδο ξοι εσονται. Ὅτι εταπεινωσεν εαυτον, και ερεις· Ὑπερηφανευσατο. Ὡς μεν
περι ετερου δοκει λεγειν· προς δε τον Ἰωβ ο λογος. ∆ια τουτο, φησιν, εσται ταυτα τωι
μετανοουντι, οτι εταπεινωσεν εαυτον, και ειπεν, οτι ενδικως αυτος υπεστη α
πεπονθεν, επειδη υπερη φανευσατο. Και κυφοντα οφθαλμοις σωσει. Τουτεστι τον τα
πεινοφρονα, τον κατω βλεποντα δια το δυσσυνειδητον και απαῤρησιαστον, καθαπερ
ο εν τοις Ευαγγελιοις δικαιωθεις τελωνης. ΚΕΦ. ΚΖʹ. Ἔτι δε προσθεις Ἰωβ τωι
προοιμιωι ειπεν. Ἔλαβεν εξουσιαν του Ἰωβ ο διαβολος και ητασεν αυτον νυκτος και
ημερας· προτερον μεν δια των εκτος· υστερον δε δι' αυτου του σωματος· μετα ταυτα
και δια των φιλων. Ὅτε γαρ αυτον εδοκιμαζε δια της γυναικος, και οιδεν, οτι ου
νενικηται ο Ἰωβ, τρεις φιλους ηνεγκεν, ουκ εχθρους, ουκ επιβουλα δογματα
εχοντας· αλλ' αληθεις μεν λογους, ου καλως δε, ουδε εν καιρωι προσφερομενους· και
εβουλετο δια τουτων ποιησαι τον δικαιον φθεγξασθαι τι κατα της Προ νοιας·
ασεβησαι δια τους πονους· εκκακησαι δια τας αλγηδονας· αλλ' ο στεῤρος αδαμας
ουτος, ορα τι λεγει μετα τους λογους των τριων, οτε ετελεσε ο Ἐλιφαζ τρεις
διαλεξεις, ο Βαλδαδ τρεις, ο Σοφαρ δυο. Ου γαρ συνοιδα εμαυτωι ατοπα πραξας.
Τουτο και Παυλος υστερον εφθεγξατο, και προσεθηκεν· «Ἀλλ' ουκ εν τουτωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

δεδικαιωμαι.» Πολλη η παῤ ρησια του δικαιου και επι τωι προτερωι βιωι, και επι τοις
κατα τον καιρον της περιστασεως, ωστε αυτον ειπειν· Ουδεν εμαυτωι συνοιδα. ΚΕΦʹ.
ΚΘʹ. Ἁδροι δε επαυσαντο λαλουντες. Ἢ κατα την των λοιπων εκδοσιν «οι
αρχοντες.» Ουτοι παραχω 12.1041 ρουντες τωι δικαιωι του λογου, αυτοι αυτου
παροντος εσιγων. ∆ακτυλον επιθεντες επι τωι στοματι. ∆οξει μεν ουν και σημειον
ειναι σιωπης το, δακτυλον επιθειναι επι τωι στοματι· ταχα δε, επει η χειρ αντι εργων
λαμβανεται, δηλοι, οτι το εργον αυτων εφιμου αυτοις τα χειλη, και οιονει δεσμος τις
τωι στοματι επεκειτο· ηισθηθησαν γαρ, οτι ουκ εισιν αξιοι του λαλειν, παρον τος του
Ἰωβ, μειζονα εργα πεποιηκοτος, αυτοι ολιγα πεπραχοτες· ο γαρ δακτυλος την
ελαχιστην σημαινει πραξιν και ενεργειαν. ∆ικαιοσυνην δε ενδεδυκειν. Καλον
χιτωνα υφα νεν εαυτωι ο Ἰωβ, ινα ενδυσηται την δικαιοσυνην αντι χιτωνος. Ἴδε
αυτου και το ιματιον· δικαιοσυνη ο χιτων· κριμα η διπλοΐς. ΚΕΦ. ΛΒʹ. Φοβηθεις του
υμιν αναγγειλαι την εμαυτου επιστημην. Ἐπαγγελλεται μεντοι «επιστημην» εχειν,
η, κατα τους λοιπους, «γνωσιν,» πως αν θρωποι πασχουσιν εν τωι βιωι· πως τινες
αδικοι ευτυχουσιν. Ειδον αδικουντας και παρανομουν τας, ευθηνουντας, και εμου
παραμικρον εσα λευθησαν οι ποδες, εαν εν τωι βιωι τουτωι μονωι ενιδω· εαν δε το
μελλον εννοησω, εστωτες εισιν οι ποδες μου. ∆ιο ειπα· Ἀκουσατε μου. Ἕτερα
αντιγραφα μετα το «Ἐρω γαρ υμων ακουοντων,» εχει και του τους στιχους· «Ἰδου
ηκουσα τους λογους υμων, ηνωτισαμην αχρι συνεσεως υμων.» Οι δε ετεροι ερ
μηνευται ουτως εκδεδωκασιν· «Ἰδου, εξεδεξαμην τους λογους υμων· ηκροασαμην
εφ' οσον εφρονειτε, εφ' οσον εξηταζετε λογους, και μεχρι του εφικεσθαι υμων,
ενενοουν.» Κατα μεν ουν ταυτην την εκδοσιν και τα ετερα των αντιγραφων, Ὥσπερ,
φησιν, εγω μεθ' ησυχιας ηκουσα παντων ων ειπατε, και ανεμεινα μεχρι
συμπερασματος των υμετερων λογων· και εως οτε πασαν εαυτων την φρονησιν
κενωσητε· και υμεις των εμων ακουσατε λογων. Κατα δε τα παρ' ημιν αντιγραφα ο
νους ουτος· Ἀκουσατε μου, φησιν· ερω γαρ ουδεν υπερογκον, αλλ' α δυνασθε
δοκιμασαι. «Και μεχρις υμων συνησω,» αντι του, Ου κενοφω νιαις χρησομαι, αλλ' ως
δυνασθε συνιεναι λαλησω. Ἢ εκεινο φησιν, οτι, Ου προτερον παυσομαι λαλων, πριν
η και υμεις τους εμους δοκιμασητε λογους, ει αρα καγω συνιεναι δυναμαι «μεχρις
υμων,» τουτ εστι, μεχρις ου και υμεις εννοησητε, η και υπερ βαλλω την υμετεραν
συνεσιν. Πληρης γαρ ειμι ρηματων. Καλως ειπε το, «πλη ρης ειμι·» ο γαρ μη πληρης
ων ρηματων, και ερ χομενος επι το λαλειν, κενα λαλησει ως κενος, κατα το
ειρημενον· «Ὁ γαρ μωρος μωρα λαλησει, και η καρδια αυτου ματαια νοησει.» Ὀλεκει
γαρ με το πνευμα της γαστρος. Ὥσπερ τις εγκυος γινεται, και μορφωθεντος του
γεννωμε νου εν αυτηι επι ωδινας ερχεται, μεχρις ου απογεν 12.1044 νησηι το
συλληφθεν· κατα ταυτα δε και επι της φιλομα θους ψυχης γινεται· συλλαμβανει γαρ
τον λογον, ον απαγγελλομενον μορφοι, και τυποι αυτον τηι ταξει· οταν δε μετα το
τυπωσαι και μορφωσαι, τετελειωμε νον αυτον παραδωι, τοτε τικτει· και μεχρις αν
τεκηι, βαρυνεται εν ωδινι. Λαλησω, ινα αναπαυσωμαι ανοιξας τα χειλη. Ὁ τυγχανων
συνετου ακροατου, και ων πληρης λο γων, λαλων αναπαυεται, την περισσοτητα
οιον κενω σας και αποβαλων. ΚΕΦ. ΛΕʹ. Ἀναβλεψον εις τον ουρανον. Ἀναβλεπει εις
τον ουρανον ουχ ο τους σωματικους οφθαλμους επαρας, και ιδων τον ουρανον·
τουτο γαρ το αναβλεπειν εχουσι και οι κυνες και οι ονοι. Ουδεις φιλοκοσμος αναβλε
πει εις τον ουρανον, αλλ' ο μη αγαπων τον κοσμον, μηδε τα εν τωι κοσμωι. Παλιν δε
ουχ ουτω τα νεφη υψηλα αφ' ημων εστιν, ως εαν ιδω τον Μω σεως βιον, και την
εκεινου προς Θεον αρεσκειαν, και την εμαυτου σμικροτητα και ταπεινοτητα, ουτω
βλε πω το νεφος υψηλον απ' εμου· εαν ελθω επι Ἰησουν τον του Ναυη, επι τους
βιους των προφητων, εαν εξ εταζω αυτων τας πραξεις, τοτε ποιω το γεγραμμε νον,
και καταμανθανω ποσον εστι τα νεφη υψηλα απ' εμου. Ει ημαρτες, τι πραξεις; Ἆρα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ουν, φησιν, οιδας, ει ημαρτες, τι πραξεις επι το λυσαι το ημαρτημενον; Ει ημαρτες
λογοις, λογοις κρειττοσιν ιασαι· ει ημαρ τες εν εργοις, εργοις διαφερουσιν αυτος
εαυτον ιω μενος· ει δε πολλαι και ανιατοι αι ανομιαι, δια τουτο επι τοις ανιατοις, οις
εαυτους ιασασθαι ου δυναμεθα, ηλθεν Ἰησους Χριστος εξ ουρανων, ινα τα ανιατα ια
σηται, και γενηται το, «Μακαριοι ων αφεθησαν αι αμαρτιαι.» Ὁ κατατασσων
φυλακας νυκτερινας. Ὅρα οτι εγκωμια του Θεου και υμνους διεξερχεται ο Ἐλιους,
λεγων περι αυτου, «Ὁ κατατασσων φυλακας νυκτε ρινας.» Θελεις ιδειν πως
κατατασσει φυλακας νυ κτερινας ο Θεος; Ὅλος ο αιων ουτος νυξ εστι, σκο τος εστι.
Το φως τηρειται σοι· νυν γαρ δι' εσοπτρου βλεπεις, μελλεις δε ποτε βλεπειν το φως.
Ουκουν νυξ εστι πας ο αιων, και χρεια φυλακων τεταγμενων εις νυκτα ταυτην, ινα
οι φυλακες, οι επι των νυκτων, φρου ρωσι τους εν νυξιν απο των ληιστων, απο των
θηριων, απο των πολεμιων. Τινες οι φυλακες; Οι παρεμβαλ λοντες αγγελοι. Ὁ
διοριζων με απο τετραποδων γης. Κατα δε τους λοιπους, «διδασκων ημας υπερ τα
κτηνη της γης, και σοφιζων υπερ τα κατα τον αερα διιπταμενα πετεινα·» μονος γαρ ο
ανθρωπος λογωι τετιμηται. Κατα μεν ουν τον λογον της δημιουργιας διωρισμεθα απο
παντων των ζωων· εαν δε ηις αμαρτωλος, πορ νος, κατωφερης, ου διωρισθης απο
τετραποδων γης, αλλα παρασυνεβληθης τοις κτηνεσι, και εγενου ως 12.1045 ιππος
και ημιονος, οις ουκ εστι συνεσις, και ιππος θηλυμανης. ΚΕΦ. Μʹ. Μη, αλλα ζωσαι
ωσπερ ανηρ την οσφυν σου. Τα μεν τελεια των αγωνισματων τοις καλως αθλη σασι
μετα τον βιον αποκειται τουτον· ουδεν δε ηττον και ηδη η χαρις του Θεου
αῤραβωνιζεται τους αθλη τας. ∆ια τουτο, οτε ηγωνισατο τα μεγιστα ο Ἰωβ· οτε,
αποβαλων τα υπαρχοντα, εδοξασε τον δεδωκοτα· οτε, αποθεμενος τα τεκνα,
ευχαριστησε τωι παρειλη φοτι· οτε, νοσησας ως σκωληκας ανομβρειν απο του
σωματος, ου νενικηται απο των πονων· προοιμια και αῤραβωνα των αθλων διδωσιν
αυτωι ο Θεος, χρη ματισας αυτωι δια νεφους και λαιλαπος. Ἀκουσας ουν των
προτερων λογων, δεον αποκρινασθαι προς Θεον, σιωπαι, ως ουκ εχων παῤρησιαν·
ουπω γαρ ᾔδει το, «Μωσης ελαλει, ο δε Θεος απεκρινατο αυτωι φωνηι.» Ὁ μεντοι
Θεος διδωσιν αυτωι παῤρησιαν του λεγειν· και τοσαυτη εστιν αυτου η χρηστοτης,
ωστε αναλα βειν αυτον προσωπον ου κρινοντος, αλλα κρινομενου μετα του
ανθρωπου. Και αλλαι τουτο εδιδαξαν Γρα φαι· ως το, «∆ευτε, και διαλεχθωμεν·» και,
«Λαος μου, τι εποιησα σοι;» Ἤδη αθλον διδωσιν αυτωι ο Θεος, οτι ανθρωπον ερωται,
οτι πυνθανεται αυτου, οτι διδωσιν εξουσιαν της αποκρισεως. Ει μη ην νενι κηκως,
ουκ ελαμβανεν· ει μη ην υπομεινας, ουκ αν ηκουσε· «Ζωσαι ωσπερ ανηρ την οσφυν
σου,» και μη σιωπα· αλλ' ανδριζου προς τας ερωτησεις· οσωι γαρ οσφυς τινος ουκ
εζωσται, ουδε συνεσφιγκται, αλ λα λελυται, ου δυναται ευλογως αποκρινασθαι τωι
Θεωι. Μη προτερον ουν αποκρινασθω τις τωι Θεωι, εαν μη ανηρ γενηται τελειος την
πνευματικην ηλικιαν και την οσφυν ζωσηται. Μη αποποιου μου το κριμα. Μη οιου
αλογως κεκρισθαι μοι ταυτα απερ υπεμεινας, μηδε αποποιου μου το κριμα. Τουτου
του ρητου, ως χρησιμου μνημονευωμεν, οταν ο Θεος παθειν τι ημας κρινηι, τεκνον
αποβαλειν, αρχην απολεσαι, νοσησαι κατα το σωμα. ο τι δηποτε τουτων υποστηναι·
ουδεν τουτων οιον τε παθειν ημας, μη κρινοντος του Θεου. Ἐπει ουν ουδεν τουτων
γινεται χωρις κριματος του Θεου, λεγεται προς τον παθοντα· «Μη αποποιου μου το
κριμα·» τουτεστι, Μη απαρνου οπερ εκρινα περι σου· τον παροντα λεγει
χρηματισμον. Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι, η ινα αναφανηις δικαιος;
Ἀπολογουμαι σοι· δικαιος ης, αλλ' ουκ ης φανερος· υπομονην ειχες· εδει με αφορμην
παρασχειν του λαμψαι σου την υπομονην· ειχες ανδρειαν· αλλ' εκρυπτετο εν σοι· οι
συμβεβηκοτες πονοι εδειξαν σου την ανδρειαν. Τουτων μνημονευωμεν εν τοις των
περιστασεων καιροις, και δοξω 12.1048 μεν του Θεου ακουειν παροντος και λεγοντος
ημιν· «Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι,» τουτεστι τον πειρασμον συγχωρησαι, η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ινα τοις αγνοουσι δηλη η ση δικαιοσυνη ηι; Ἀναλαβε δη υψος. Ἔστι δε και ουτω
νοησαι τους στιχους· Νενικηκας τον πειραστην· αναλαβε σου το υψος· αναλαβε σου
την δυναμιν· στεφανωσαι· ενδυσαι ευπρεπειαν. Ὁ υβριστης εστρατευσατο κατα σου·
συ δε τον υπερηφανον εταπεινωσας, και μακραν μετ' αισχυνης απεστρεψας μετα της
αυτου φαλαγγος. ΚΕΦ. ΜΑʹ. Παιξηι δε εν αυτωι ωσπερ ορνεωι; η δησεις αυτον ωσπερ
στρουθιον παιδιωι; Μεγαλης και εῤρωμενης και τελειας ψυχης διαγραφει το τελος,
οτι γε ο δρακων αυτωι, ωσπερ στρουθιον παραδεδοται παιδιωι, μηδε βλαψαι το
παιδιον δυναμενον, οτι και δεδεμενον αυτο αγει οπου γε βουλεται το παιδιον και
περιφερει· ουτω τηι χαριτι του Κυριου, ως στρουθιον υποχειριον, ο Σατανας
δεδεμενος γεγενηται τοις νηπιοις και θηλαζουσιν, ων εκ στοματος κατηρτησατο
αινον ο Θεος. Ἐνσιτουνται δε εν αυτωι εθνη. Ὥσπερ των πιστων βρωμα ο Κυριος,
ουτως ο δρακων των ασεβων· «Ἔδωκας γαρ αυτον βρωμα λαοις τοις Αιθιοψι·»
τουτεστι, τοις υιοις του σκοτους, τοις εν αγνωσιαι. Καθ' εκαστον γαρ λογον ον
παραδεχομεθα, ητοι απο του δρακοντος εσθιομεν, εαν παραδεξωμεθα ακοην ματαιαν, η απο του Χριστου, εαν παραδεξωμεθα λογον οικοδομουντα και ωφελουντα.
Παν δε πλωτον συνελθον ου μη ενεγκωσι βυρσαν μιαν ουρας αυτου. Σαφεστερον δε
ειπειν· Οι ανθρωποι, οι πλοιοις τοις σωμασι χρωμενοι, τα τελευταια του δρακοντος
και τα εσχατα νεκρωσαι αυτοι καθ' εαυτους ου δυνανται· θειας δε δυναμεως επισκοπουσης, και ολον αυτον κομισαι και νεκρωσαι δυναμεθα. Νεκρουμεν δε εκαστος, το
οσον εφ' εαυτωι, τον διαβολον, κατα το· «Ὁ δε Θεος συντριψει τον σαταναν υπο τους
ποδας υμων εν ταχει.» Εις πτυξιν θωρακος αυτου τις αν εισελθοι, Θωραξ και στηθος
ονομαζεται, οπου εστι το ηγεμονικον. Ουχ απλους εστιν ο θωραξ αυτου· δολιος
εστιν, επτυγμενος εστιν· αγιος δε ελεγχειν αυτον δυναται, και δειξαι, οτι επτυκται·
τωι γαρ αγιωι ουκ επτυκται. Πνευμα δε ου μη διελθηι αυτον. Το, «ου μη διελθηι,» ουχ
οτι ου διερχεται και παρερχεται, αλλ' οτι ουδεν αυτον λανθανει· παντας δει δι'
αυτου ελθειν. Ἑαυτους ουν παρασκευασωμεν, του μη κατασχεθηναι υπ' αυτου. Οι δε
οφθαλμοι αυτου ειδος Ἑωσφορου. Οι οφθαλμοι γουν αυτου ουκ εισιν Ἑωσφοροι,
αλλ' «ειδος Ἑωσφορου·» μετασχηματιζεται γαρ εις αγγελον φωτος. Προσποιειται
ειναι ουρανιος αστηρ· προσποιειται συμβολον ημερας. Ὡς λαμπαδες καιομεναι.
Οιμαι μεν και παντας 12.1049 τους ασεβεις αθεων δογματων εισηγητας ειναι στομα
του δρακοντος· ειη δ' αν τι και τροπικως νοουμενον παρα τουτο, οθεν οι λογοι
απολλυντες. Ειποτε ηκουσας λογου προφασει Χριστιανισμου κατηγορουντος του
∆ημιουργου, φερε ειπειν, πρεσβευοντος τα Μαρκιωνος, τα Ουαλεντινου, τα
Βασιλειδου· οταν κακως λεγωσι τον Ποιητην ουρανου και γης, οταν τι ομοιον, οψει
οτι εκ στοματος των τοιουτων εξερχονται δαλοι. Τηρωμεν ουν εαυτους, μηποτε
εκειναι λαμπαδες ημας καυσωσι· μηποτε αι εσχαραι του πυρος ημων αψωνται.
Ἔμπροσθεν αυτου τρεχει απωλεια. Οιον προδρομος τις εστιν αυτου και δορυφερει
αυτον η απωλεια· οπου εαν ερχηται, προτρεχει η απωλεια αυτου, ειθ' ουτως αυτος
εισερχεται. Ἐαν μη πρωτον παραδεξηται τις την απωλειαν, ου παραδεχεται τον δρακοντα· οταν γαρ αμαρτηι τις, τοτε, κνηθομενος την ακοην, διδασκαλους ζητει
απολουμενος· και ζητων διδασκαλους, μετα το απολεσθαι ευρισκει τον δρακοντα,
και παραδεχεται τουτον τοσουτων κακων πεπληρωμενον εις την εαυτου ψυχην.
ΚΕΦ. ΜΒʹ. Ἔδωκε δε ο Κυριος διπλα. Ὁ μεν ουν παντα πειρασμον υποστας αθλα
λαμβανει της υπομονης αυτου παντα διπλα παρα τα προτερον· ο δε Κυριος αθλα
διδωσιν ουχι διπλασιονα μονον, αλλ' εκατονταπλασιονα· ουκ αν δε διπλασια των
προτερων ελαβεν, ει μη διπλασιονα την αρετην επεδειξατο.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


