Fragmenta in epistulam ad Romanos
423
Rom 1,24
Ἢ ταχα εαυτους παρεδωκαν, επειδη τουτο επεθυμουν· εν γαρ ταις επιθυμιαις των
καρδιων αυτων φησιν. rom2,5 Ὡς προς την ερμηνειαν το κατα παρελκεται. rom2,8
Παρελκεται ο και. rom2,10 Ἐξεσται φησιν. rom2,29 Οιον ο νοητος. rom3,4 Θεοις
λατρευσαντες και δαιμοσιν. rom3,25-26 Ἔδει γαρ τας προς τον Ἀβρααμ πληρωθηναι
υποσχεσεις–και ενευλογηθησονται εν τωι σπερματι σου παντα τα εθνη τωι μη μονον
ειναι δικαιον τον θεον, αλλα και τωι δικαιουν τον δια της πιστεως του Ἰησου οικειον
θεου και λαον γινομενον. 424 rom4,19 Καλως το εκονταετης που· ου γαρ ην
εκονταετης, αλλα ενενηκοντα εννεα. rom5,5-6 Καλως δε την αγαπην του θεου, η
εστιν η δοσις του πνευματος, ειπεν εκκεχυσθαι, οιον δαψιλως δεδοσθαι εν ταις
καρδιαις ημων· νοητη γαρ η ενοικησις του προσκυνητου και τρισαγιου πνευματος
και νωι μονωι και καρδιαι καταληπτη. Τουτ' εστι κατα τον ευκαιρον και προσηκοντα
καιρον και χρονον. rom5,12 Ἵνα μη τις αδικιαν εγκαλεσηι τωι θεωι οτι του Ἀδαμ
πεσοντος ημεις αποθνησκομεν, επαγει· εφ' ωι παντες ημαρτον, ωσει ελεγεν· αυτος
μεν την αρχην παρεσχεν και την αιτιαν, οτι παντες ημαρτομεν κατα ομοιωσιν αυτου.
rom5, 13–14α Ὅρα δε την ασφαλειαν του αποστολου· ινα μη δοξωμεν λοιπον
αδικεισθαι δι' αλλον αποθνησκοντες, ειπεν· αμαρτια ην εν τωι κοσμωι, ει και μη
ελογιζετο. τοιγαρουν ου μονον δια τον Ἀδαμ αλλα και δια την αμαρτιαν
αποθνησκομεν. Ἐγω νομιζω αμαρτιαν λεγειν αυτον ενταυθα την εκ της παραβασεως
του Μωυσεως νομου και των εκεισε επιταγματων συνισταμενην, οιον του δειν
περιτεμνεσθαι, του σαββατιζειν, και ταδε μεν εσθιειν τωνδε δε απεχεσθαι, επει η
καθολου αμαρτια ην και αυτη τηι των ανθρωπων φυσει γινωσκομενη, και ην και
ελλογειτο, οιον ανδροφονια, κλοπη, παιδοφθορια και τα ομοια. και μαρτυρες
τουτων Καιν, Λαμεχ, οι επι του κατακλυσμου, οι Σοδομιται· επι γαρ τουτων των
αμαρτιων και ο φυσικος εκειτο νομος· ο γαρ δημιουργος παραγων εις γενεσιν τον
ανθρωπον των τε πρακτεων των τε ου πρακτεων φυσικην τινα γνωσιν εντεθεικεν.
φασι δε τινες των πατερων, ων και Γρηγοριος υπαρχει εν τωι του ανθρωπου
ποιηματι, και την εντολην την δοθεισαν 425 τωι Ἀδαμ, μη φαγειν εκ του γινωσκειν
καλον και πονηρον ξυλου, νομον 425 ειναι αμαρτιων τουτων δη των καθολου
απειργοντα· το γαρ ξυλον το ποιητικον της γνωσεως του καλου και πονηρου
αμαρτιαν ειναι εδεξαντο. rom5,14β Ὥς φησιν, Ἀδαμ τυπος ην του μελλοντος
ερχεσθαι, τουτ' εστι Χριστου. πως; ωσπερ, φησι, τωι θανατωι του Ἀδαμ παντες
απεθνησκον, ουτως τωι θανατωι του Χριστου παντες ζησομεθα και αναστησομεθα. ο
ουν τυπος εκ του εναντιου συμβεβηκεν. rom5,15α Βουλεται δειξαι μειζονα
ενεργησασαν την του Χριστου χαριν ηπερ ενηργησε το του Ἀδαμ παραπτωμα. και
πως τουτο; και γαρ ορωμεν τα ισα ενεργησαντα, ει και εναντια τα ενεργηθεντα·
ωσπερ γαρ η υπακοη του Χριστου εις παντας ανθρωπους παρεπεμψε την ζωην και
την αναστασιν, τον ισον τροπον και η παρακοη του Ἀδαμ εις παντας ανθρωπους
παρεπεμψε τον θανατον. πως ουν φησιν· ουχ ως το παραπτωμα ουτως και το
χαρισμα; Και ουτως εχοντος του πραγματος καθως ειπας, μειζον ενηργησεν η χαρις
του θεου, και ου κατα τουτο λεγω μειζον, ως αν τις οιηθειη, καθ' ο μειζων και
διαφορωτερα η ζωη του θανατου, αλλ' οτι και αυτωι τωι εργωι και τηι ενεργειαι το
μειζον ειργασατο η Χριστου υπακοη της Ἀδαμ παραβασεως. πως; οτι ο μεν θανατος ο
εκ του Ἀδαμ την αρχην λαβων συνεργειαν εσχε και την ημων απαντων αμαρτιαν,
ινα κατα παντων ισχυσηι, ου παντως ισχυειν μελλων, ει καθαροι παντος ρυπου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εμειναν οι ανθρωποι. η δε γε Χριστου χαρις και ανευ της ημων συνεργειας εις
παντας αφικετο, και τουτο δηλοι το την χαριν της αναστασεως μη μονον εις τους
πιστους ενεργεισθαι, τους οιον δοξαντας την πιστιν συνεισφερειν, αλλα και εις τους
απιστους οιον Ἰουδαιους και Ἕλληνας. μειζον ουν το μη προσδεηθεν της αφ' ημων
συμμαχιας του δεηθεντος και της ημων αυτων εις το ισχυσαι συνεργειας. 426
rom5,15β Περισσειαν φησι την δαψιλειαν· τουτο δε κατασκευαστικον εστι του
παντως εν ζωηι βασιλευσαι, οσωι και η χαρις ου φειδωλως ουδε μεμετρημενως εδοθη,
αλλ' εκ περισσειας. rom5,19 Ἢ δια το ταξει και ειρμωι εις παντας τους του γενους
διαβηναι την του προπατορος αμαρτιαν, παντων κατα τινα μιμησιν και διαδοχην
επιτελουντων αυτην. rom6,5 Και ορα αγαθοτητα θεου· τον μεν θανατον του κυριου
ως εν εικονι απεθανομεν, της δε αναστασεως αληθως κοινωνησομεν. rom6,9 Πως
γαρ δι' ον και οι λοιποι ζησομεθα, συναναπεμπομενον του ολου τηι απαρχηι ημων;
rom6,10 Και ουτω νοησεις, ωσπερ λεγομεν επι του καθ' ημας ανθρωπου· απεθανε τηι
σαρκι, ζηι δε τηι ψυχηι, κατα δοτικην αποδιδοντες τον λογον· ουτω, μοι νοει, τωι θεωι
ζηι, τουτ' εστι το ειναι θεος, ουκ επειδη και τωι ειναι ψυχηι ουκ εζη, αλλα το
αμαχωτερον εθηκεν, το ειναι αυτον θεον. rom7,14 Πνευματικος· δωρον φησι του
αγιου πνευματος και ωσπερ υπαγορευσις. rom7,18 Ταχα δε και το ουκ οικει εν εμοι
αγαθον το αυτεξουσιον δεικνυσιν, και οτι ο ανθρωπος κυριος της επ' αμφω, το τε
αγαθον και το κακον, ροπης· το γαρ ουκ οικει ταυτον αν ειποι τις τωι· ουκ 427
αποκεκληρωμενον και αναγκηι τινι παραμενον μοι εχω το πραττειν τα αγαθα, ωστε
και προς βιαν αφελκειν με των κακων· τουτο γαρ η οικησις, η εις αει διαμονη και
οιον εγκαθισις. επι μεν του αγαθου ουκ ειπεν οικησιν, επι δε της αμαρτιας ειπεν·
λοιπον γαρ εκ του διαμαρτανειν εις εξιν τινα της αμαρτιας ηλθομεν, η δε εξις ιση τηι
φυσει γινεται. και ουκ ειπεν η ερριζωμενη εν εμοι αμαρτια, το εμπεφυκος κακον,
αλλ' η οικουσα εν εμοι αμαρτια, ινα μηδεις φυσικην την αμαρτιαν νομισηι, αλλ'
ωσπερ επι οικητορος ως εισηλθεν εξελθειν δυναμενην. το δ' αυτο και συνηγορια του
σωματος· ου γαρ η των οικουντων κακια της φυσεως του οικου διαβολη· τι γαρ παρα
τον οικον, ει ληιστης εν αυτωι τις κατοικει; rom7,23-24 Καλως ειπεν· αιχμαλωτιζοντα
με· μαχης γαρ κινουμενης μεταξυ της αμαρτιας και των του νομου επιταγματων,
ηγουν του αντιλεγοντος λογισμου τηι αμαρτιαι, απεισι νικησασα η αμαρτια,
αιχμαλωτον λαβουσα τον ταλαιπωρον ανθρωπον. rom8,9 Κοινον γαρ πατρος και
υιου το πνευμα. rom8,15 Ταχα δε, ει και οι Ἰουδαιοι θεοι εκαλουντο και υιοι θεου,
ωσπερ τα παρ' αυτοις παντα τυπος ην των ημετερων, ουτω και η υιοθεσια· ουτε γαρ
κυριως εκληθησαν αλλα τυπικως υιοι, ουτε καθολικως πνευμα ελαβον. rom8,21 Εις
την ελευθεριαν οιον δια την ελευθεριαν της δοξης, τουτ' εστι δι' ημας εσται και η
κτισις αφθαρτος· ωσπερ γαρ δι' ημας γεγονε φθαρτη, ουτω παλιν δι' ημας εσται
αφθαρτος. 428 Ἢ το εις την ελευθεριαν δηλοι, οτι εις την αυτην εις ην και ημεις,
ελευθερουμενη της φθορας η κτισις ελευσεται, οιον εκ φθαρτης αφθαρτος γινομενη.
rom8,23 Τοτε γαρ τα της υιοθεσιας αποτελεσματα. rom8,26 Ὡσαυτως δε και το
πνευμα φροντισει σου, ει δε αμελεις, αμεληθησηι. Τουτο νυν ο διακονος πληροι
λιτανευων. rom8,34 Και ουτω δυνηι νοησαι ως προς το κατα ποδα του ρητου· ει το
πνευμα, φησιν, αντιλαμβανεται, ει ο πατηρ εδικαιωσεν, τις ο κατακριναι δυναμενος;
υπολειπεται, φησιν, ο υιος. ο υιος ουν, φησιν, εχει κατακριναι, καιτοι τοσουτον
αγαπαι ως και θανατον αιρησασθαι υπερ ημων, και ων εν δεξιαι του πατρος και εις
την ιδιαν επανελθων δοξαν ουκ επαυσατο της προς ημας αγαπης, αλλα και
παρακαλει τον πατερα υπερ ημων· τουτο γαρ δηλοι το εντυγχανει. την δε
παρακλησιν ουτω νοει· αυτωι τωι ενηνθρωπηκεναι παρακαλει τον πατερα υπερ ημων.
rom9,17 ∆υναμις θεου η μακροθυμια, και δυναμις μεγιστη· τις γαρ ουκ αν εκπλαγειη
τοσουτον μακροθυμησαντος του θεου; φησιν ουν οτι εις τουτο συγκεχωρηκα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

βασιλευσαι σε, οπως δειχθηι, πως ειμι μακροθυμος. 429 rom9,22 Ουκ οργης παθει
ηλω ο θεος. απαγε. αλλ' επειδη ταυτα εποιησεν α ημεις οργιζομενοι ποιουμεν, οργην
το πραγμα εκαλεσεν εκ του ημιν γνωριμου. rom9,28 Το συντελων δηλοι οτι περας
εχουσι παντες λογοι γνωσεως και πιστεως θεου, και ουκ εσται ετερος μετα τουτον
τον νυν κηρυττομενον ουχ ωσπερ ην τα Ἰουδαιων και μετεπεσεν εις τα νυν, αλλ' επι
συντελειαι πασης πιστεως και παντος λογου δεδοται ο νυν της πιστεως λογος. ο μεν
γαρ Μωυσαικος νομος εδοθη προδιατυπουντος του θεου και προδιαγραφοντος τον
της χαριτος, τον δε ευαγγελικον διδωσι συντελων και συντεμνων, τουτ' εστιν
απαρτιζων απαντα και εις τελος αριστον αγων. το δε λογον συντελων ως αιτιαν των
προειρημενων απεδωκεν επειδη γαρ ειπε· καλεσω τον ου λαον μου λαον μου, ινα μη
τις ειπηι· και τι τουτο; ωσπερ γαρ εγενοντο εκ λαου τινες ου λαος, ουτω καν εξ ου
λαου λαος γενηται, ουδεν κωλυει και τουτους παλιν γενεσθαι ου λαον. ουχ ουτω
φησι λογον συντελων· εκεινα μεν γαρ μετεπιπτεν επι το κρειττον παντων
οφειλοντων μεταρρυθμιζεσθαι, νυν δε ουκετι, οτι τετελειωμενη εστιν η νυν κλησις
και η πνευματικη νομοθεσια. αλλως τε, επειδη ειπεν· εαν ηι ο αριθμος των υιων
Ἰσραηλ και τα εξης, ινα μη ειπωσιν οτι πολλακις επαγγελιων πολλων ακουσαντες η
ουδ' ολως ετυχομεν, η μετα μικρον χρονον, και γαρ πολλων εξεπιπτον δια την
αχαριστιαν και αγνωμοσυνην αυτων. ουχ ουτω και νυν, φησιν, αλλ' εαν βουλησθε,
τελεια και συντομος επι χειρας υμων εστιν η σωτηρια. rom9,29 ∆υνηι δε και περι
Χριστου νοησαι τουτο· ουτως ο εν αγιοις Κυριλλος. 430 rom11,9-10 Το αυθαιρετως
μελλον παρ' αυτων γινεσθαι ως εν καταρας λεγει μερει· επειδη γαρ, φησιν, ουκ
ηβουληθησαν τον ηλιον της δικαιοσυνης ιδειν, μηδε ιδοιεν. Το μελλειν αυτους υπο
Ῥωμαιους γινεσθαι δηλοι, το δε δια παντος ως ουδε ελευθερωθειεν ποτε σημαινει.
rom11,15 Ἢ τουτο φησιν· τις εσται η προσληψις αυτων, ει μη ινα ειπωμεν οτι
αποθανοντας αυτους ταις αμαρτιαις ζωοποιει ο προσλαμβανων θεος. rom11,16 Ἢ
οτι αυτους αγιους καλει, προτρεπων εις την πιστιν, ωσει ειπεν· επιτηδειοι εστε και
πρεποντες, το θελειν υμιν λειπει μονον. rom11,28-29 Ειτα επειδη εναπομεμενηκασι
τηι απιστιαι και δια τουτο ουκ εισιν αγαπητοι, ασφαλως λαλων φησιν· δια τους
πατερας, ωσει ειπεν· ει και αυτοι δια την απιστιαν ουκ αγαπητοι, δια μεντοι τους
πατερας ετι αγαπωνται, οθεν και σωτηριαν εκδεχονται. κλησιν δε φησι την περι το
εθνος γεγενημενην. rom12,1-2 Ἢ οτι μη συμμεταβαλλεσθε τοις καιροις. Και πως αν
τις εαυτον προσενεγκηι θυσιαν ζωσαν; πως μη συνσχηματιζεσθε, τουτ' εστι μη
τυπουτε εαυτους κατα το σχημα του κοσμου τουτου; ουδεν γαρ υγιες εχει η μονιμον·
διο και σχημα αυτο καλει, δηλων το μη μενον· ειπων δε τουτο δηλοι το επικαιρον.
431 rom14,5 Ου δεκτεον το ρητον επι δογματος πιστεως, ομως και αυτος αυτο λεγει.
rom14,11–12 Ειρηται περι του θεου και πατρος οτι αυτος κρινει ουδενα, την δε
κρισιν δεδωκεν τωι υιωι. δηλον ουν ως περι του κριτου ειρηται τωι Παυλωι το
εξομολογησεται τωι θεωι και το λογον δωσει τωι θεωι· αρα θεος ο Χριστος, καν οι
ασεβεις μη βουλωνται. rom14,15 Ὧι δε συμβουλευει και τους πιστους απεχεσθαι
βρωματων δια την των ολιγοπιστων συγκαταβασιν, οπερ και παριων λεγει. Καλως
μεν διδασκεις, αλλ' η μαχη βλασφημιας αιτια γινεται. rom14, Ὁ θεος δια του
σταυρου ωικοδομησεν, συ τοινυν καταλυεις την οικοδομην του θευ. rom15,8 Ἔνι δε
και ουτως νοησαι· διακονος, φησι, γεγονεν ο Χριστος των Ἰουδαιων, τουτ' εστι
διακονος γεγονεν υπερ του τους Ἰουδαιους εντος γενεσθαι των επαγγελιων, και ινα
ο ταυτας επαγγειλαμενος πατηρ αληθευσηι. rom15,29 Ἢ ουτως· οιδα οτι ερχομενος
προς το πληρωσαι υμας της εκ του ευαγγελιου ευλογιας ελευσομαι, τουτ' εστι προς
αρετην και πιστιν υμας αλειψω. 432 rom16,25-26 Ἵνα ουτω ζωσιν, φησιν, ως το
ευαγγελιον διαγορευει. Τωι δε δυναμενωι υμας στηριξαι, μονωι σοφωι θεωι στηριξαι δε
πως; δια Ἰησου Χριστου δοξα, φησιν, εις τους αιωνας.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


