Enarrationes in Job
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΞΗΓΗΤΙΚΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΩΒ.
17.57 ΚΕΦ. Αʹ. Στιχ. ιʹ. Ου συ περιεφραξας τα εξω αυτου; Ποθεν οιδας, οτι πεφρακται;
Ουτος ο αντιδικος ημων ο διαβολος ως λεων ωρυομενος περιπορευε 17.60 ται, ζητων
καταπιειν τινα. Ἦλθεν ουν και περι τον Ἰωβ, βουλομενος τα αυτα ποιησαι. Ὕστερον
λαβων εξουσιαν, ταυτα πεποιηκε. Και οτι παντα πε ριπεφραγμενα ην, και ταυτα
νοησας εκ του κεκωλυ σθαι· βουλομενος ποιειν τα περι του Ἰωβ, ειπε· Συ
περιεφραξας τα εσω αυτου και τα εξω αυτου. Παν τα ουν εφ' οσον ου διδοται τωι
διαβολωι, συ περιε φραξας. Στ. ιηʹ. Ἔτι τουτου λαλουντος, αλλος αγγελος λεγων τωι
Ἰωβ· Των υιων σου και των θυγατε ρων σου εσθιοντων και πινοντων, παρα τωι αδελ
φωι αυτων τωι πρεσβυτερωι, Στ. ιθʹ. Ἐξαιφνης πνευμα μεγα επηλθεν εκ της ερημου,
και ηψατο των τεσσαρων γωνιων της οικιας, και επεσεν η οικια επι τα παιδια σου,
και ετελευτησαν. Ἐσωθην δε εγω μονος, και ηλθον του απαγγειλαι σοι. Τας μεν ουν
καμηλους πεποιηκε γενεσθαι υπο τους ιππεις, τους ονους δε και τα ζευγη των βοων
υπο τους αιχμαλωτιζοντας· τα προβατα δε εμισει. ∆ια τουτο πυρ επ' αυτα κατηγαγεν.
Ἀλλα και τοις υιοις επεβουλευσε, καιρον εζητει του αυτους απολε σαι. Ει ευρηκει
αναγινωσκοντας, ουκ αν ηψατο της οικιας, ουδε τοπον ειχε του αυτους αποκτειναι.
Ει ευρηκει προσευχομενους, ουδεν ηδυνατο ποιησαι κατ' αυτων. Ἀλλ' οτε ευρεν
ευκαιριαν, ισχυσε. Ποιος ουν ο καιρος; Μεθη ην, συμποσιον ην. Το, των γω νιων της
οικιας αψασθαι το πνευμα, επιστησον, οτι εν ταις των γωνιων πλατειαις οι
υποκριται εστωτες προσευχονται· πας δε ο μη επιβεβηκως ευθειας οδου, ταις γωνιαις
κεχρηται. Πλατεια δε γωνια η πολλη και ανειμενη κακια. ΚΕΦ. Βʹ. Στιχ. βʹ. Και ειπεν
ο Κυριος τωι διαβολωι· Πο θεν συ ερχηι; Ἑωρα ο Θεος, οπως αισχυνθεις διεπονειτο ο
Σατα νας. Ὅταν δε επερωτων ιδηι αγνωμονουντα, τοτε ελεγχει κακουργουντα, ως
ηλεγξε τον Καιν. Στ. θʹ. Χρονου δε προβεβηκοτος, ειπεν αυτωι η γυνη αυτου. Ὅρα το
κακουργον. Ὅτε πολυς διηλθε χρονος, τοτε επιτιθεται· τοτε γαρ μαλιστα της
δυναμεως εξασθε νει. ∆ιπλα τα της ασθενειας ην, τωι τε τον φεροντα ασθενεστερον
γενεσθαι τωι μηκει του χρονου, και τωι την ελπιδα απογνωσθηναι μαλλον. Και μετ'
ολιγα· Μη τοινυν τουτο ιδωμεν, οτι γυνη, αλλα τι συμβου λευει. Τουτο και τοις νυν
ανθρωποις παραινω, μη προς τα των προσωπων αξιωματα βλεπειν, αλλα προς τον
τροπον της συμβουλης. Γυνη εστιν ινα βοηθηι, ουχ ινα υποσκελιζηι. Στ. θʹ. Ειπεν αυτωι
η γυνη αυτου· Μεχρι τι νος καρτερησεις; Το παντων μηχανηματων των
προλαβοντων ισχυ ροτερον υστερον ο διαβολος προσαγει. Ειθε και ταυ την ελαβες!
Ειθε μετα των παιδων κατεχωσας! Τινες δε φασιν ουδε της γυναικος ειναι τα
ρηματα, αλλ' αυ 17.61 τον εις αυτην τυπωθεντα ταυτα φθεγγεσθαι· ουδε γαρ ην την
γυναικα του Ἰωβ τοιαυτην ειναι· πλην ει τις λεγοι, συμφοραι περιτραπεισαν,
τοιαυτην αυτην γενε σθαι. Και μετ' ολιγα· Εικος ου ταυτην πρωτην γε γενησθαι την
συμβουλην, αλλα πολλακις πολλα του των ακουσαι χαλεπωτερα παρα της γυναικος.
Ὅρα διαβολικην απατην. Ἐνενοησε την Ευαν. Τουτο, φησι, τον πρωτον κατηνεγκεν
ανθρωπον· τουτο και τουτου περιγενεσθαι δυνησεται. Ἀλλ', ω αθλιε και ανοητε!
εκεινον ηττονα γαστρος ευρουσα, ιον εσπειρε τον εαυ της. Τουτον δε οραις
φιλοσοφουντα, και αυτης περι γενομενον της φυσεως. Ουκ επεκαμψεν αυτον χρη
ματων απωλεια, ουδε παιδων θανατος αωρος, ουδε βασανος σωματος
απαραμυθητος, ουδε χρονου μηκος τοσουτον. Και τον υπο πραγματων ουχ αλοντα,
του τον υπο λογων προσδοκαις χειρωσασθαι; Του αυτου. Τι τον αθλητην εκλυεις; Τι
καταστελλεις τας χει ρας; δεον ειπειν κατα τον Ἀποστολον· Ἔτι μικρον, ετι μικρον.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Στ. θʹ. Ἀλλ' ειπον τι ρημα εις Κυριον, και τελευτα. Μετα το την τραγωιδιαν ακριβως
διηγησασθαι, τοτε την αναισχυντον επιφερει συμβουλην. Και ουδε αυ τωι φανερως
ειπε, Βλασφημησον. Οι γαρ πονηρα συμ βουλευοντες ου τολμωσιν
ανακεκαλυμμενην εισα γειν την συμβουλην. Τι λεγεις, ω γυναι; ∆εον εξι λεωσασθαι,
δεον καταλλαξαι, παροξυναι μαλλον παρ αινεις; Ει γαρ ο Θεος ταυτα εποιησε,
παρακαλεσαι αυτον, ου βλασφημησαι δει. Ποθεν δε δηλον, οτι και ερωμενον
τελευτησω; Πλην ορα οπως ειχε περι της βλασφημιας η γυνη. Ὥσπερ παραχρημα
αυτην θανατον επαγειν ικανην ηγειτο. Στ. ιʹ. Ει τα αγαθα εδεξαμεθα εκ χειρος Κυ
ριου, τα κακα ουχ υποισομεν; Ὁ γαρ μακαριος ουτος, πανταχοθεν βαλλομενος,
ασφαλεστερον ιστατο, και μυρια βελη δεχομενος, ουκ ενεδιδου. Ἀλλ' εκενωσε μεν
του διαβολου την βελοθη κην, αυτος δε ου κατεπεσεν, ουδε υπεσκελισθη. Ἀλλ'
ωσπερ αριστος κυβερνητης, ουτε μαινομενης της θα λασσης, και των κυματων
διεγειρομενων κατεποντι ζετο, ουτε γαληνης ουσης ραιθυμοτερος εγινετο. Ἀλλ' εν
εκατεραι τηι των καιρων διαφοραι ισην την εαυτου τεχνην διετηρησε. Και ουτε
πλουτος εαυτον εφυ σησεν, ουτε πενια εταπεινωσεν, ουτε, κατα ρουν των
πραγματων φερομενων, υπτιος ην και αναπεπτωκως, ουτε, ολης σχεδον της οικειας
ανατραπεισης, και πανολεθριας γενομενης, διεταραχθη, και την ανδριαν ηλεγξε την
εαυτου. Ἀκουετωσαν πλουσιοι, ακουετω σαν πενητες· εκατεροις γαρ το διηγημα
χρησιμον, και πασιν ανθρωποις η ιστορια λυσιτελης· και τοις εν ευημεριαι, και τοις
εν συμφοραις. Ἑκατερα γαρ τα οπλα μεταχειρισας ο της ευσεβειας αγωνιστης, ο της
οικουμενης στεφανιτης, εν εκατεροις το τροπαιον εστησε· και προς παν ειδος
πολεμου του δαιμονος 17.64 επελθοντος εκεινου, προς απαντα παρεταξατο, και εν
πασιν ανεκηρυττετο. Και καθαπερ στρατιωτης γεν ναιος, και ειδως νυκτομαχειν,
τειχομαχειν, πεζομα χειν, ναυμαχειν, και τοξευειν, και δορυ σειειν, και σφενδοναις
και ακοντιοις, και παντι τροπωι μαχης περιγινεσθαι της εναντιων και πανταχου κρα
τειν· ουτω δη και ο γενναιος εκεινος απαντα πειρα σμον μετα πολλης ηνεγκε της
ανδριας, τον απο πε νιας, τον απο λιμου, τον απο νοσου, τον εξ οδυνης, τον απο
παιδων απωλειας, τον απο των φιλων, τον απο των εχθρων, τον απο της γυναικος,
τον απο των οικετων. Ου γαρ ην ανθρωπινη συμφορα, η μη εις το σωμα εξεκενωθη
εκεινου. Ἀλλ' ομως απαντων υπερηνεχθη των δικτυων, και υψηλοτερος γεγονε των
του διαβολου καλαμων. Και το δη θαυμαστοτερον, οτι και παντα αυτωι, και παντα
μεθ' υπερβολης, και παντα υφ' εν. Μη γαρ τουτο ιδηις, οτι τοσαυτα επα θεν· αλλα
προσθες, οτι ουδε κατα μικρον, ουδε εκ διαστηματος, αλλ' υφεν και ομου. Ου μικρα
δε αυτη πειρασμων προσθηκη. Των μεν γαρ αλλων εκαστος ανθρωπων πρωτον μεν
ουδεις αν ευρεθειη παντα υπο μεινας ομου, αλλ' ει και πενιαι παλαιει, ομως υγειας
απολαυει· ει δε και πενιαι και νοσωι περιεπαρη, αλλα γυναικος πολλακις απηλαυσε
παραμυθουμενης τα δει να, και αντι λιμενος αυτωι γινομενης. Ει δε μη γυναι κος
απηλαυσε τοιαυτης, αλλ' ουχ ουτω συμβουλευ θεισης ολεθρια, αλλ' ουχι και τους
παιδας αθροον απωλεσεν απαντας· ει δε και αθροον, αλλ' ου τοιουτωι τροπωι
τελευτης· ει δε και τοιουτωι [τροπωι] τελευτης, αλλα φιλους εσχε παρακαλουντας· ει
δε ουκ εσχε πα ρακαλουντας, αλλ' ουχι και ουτως επεμβαινοντας· ει δε και
επεμβαινοντας, αλλ' ουχι και οικετας ονειδι ζοντας· ει δε και ονειδιζοντας, αλλ' ουχι
και εις το προσωπον αυτου εμπτυοντας· ει δε και εις το προσ ωπον εμπτυοντας, αλλ'
ουχι και νοσωι τοιαυτηι περιε παρει, αλλα δωματιου και σκεπης απηλαυσε, και ουκ
επι της κοπριας εκαθητο· ει δε και επι της κοπριας εκαθητο, αλλ' εσχε τους χειρα
ορεγοντας· ει δε μη εσχε τους χειρα ορεγοντας, αλλ' ουχι και επεμβαινοντας. Ουτος
δ' απαντα ταυτα υπηνεγκεν. Στιχ. ιαʹ. Παρεγενοντο εκαστος εκ της ιδιας χω ρας προς
αυτον, Ἐλιφαζ ο Θαιμανων βασι λευς, Βαλδαδ ο Σαυχεων τυραννος, Σωφαρ
Μιναιων βασιλευς. Φιλικη μεν η παρουσια σου, φιλικη δε η παρ αινεσις. Ἐλιφαζ·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Θεος με διεσπειρεν, η, Θεου μου φαυλισμος. Θαιμαν, εκλειψις αυτων. Σωφαρ,
σκοπος, η φαυλισμος. Βαλδαδ, παλαιωσις, και επιδοξος. Σαυχαιων, αδολεσχια
αυτων. Στιχ. ιαʹ. Ἀκουσαντες δε οι τρεις φιλοι αυτου τα κακα παντα, τα επελθοντα
αυτωι, παρε γενοντο εκαστος εκ της ιδιας χωρας προς αυτον. Ἐαν τις ζητηι, δια τι
μετα τοσουτον χρονον οι φι λοι παραγεγονασιν, εννοειτω πρωτον μεν, οτι δια
φορους ᾤκουν χωρας, και μετα πλειστον χρονον πολλοι μεν ηκουσαν ισως, το δε
παραδοξον της συμ φορας και απιστον εδοκει, ει και επι κοπριας ο Ἰωβ 17.65 και
ανεπικουρητος καθηται. Και περιεμενον δια πλειονων πιστωσασθαι την ακοην, η και
εκπεμψαι και ιδειν, ει και αληθη τα λεγομενα. Ἐν τουτοις ουν ο χρονος ετριβετο.
Προς δη τουτοις, οτε το αληθες εγνωσαν, βασιλεις οντες και εκδημειν μελλοντες,
αναγκην ειχον προτερον ευ διαθειναι τα κατα τον οικον, και επιστησαι τοις
αρχομενοις τους ανθ' εαυτων. Ταυτα παντα αυτους απησχολει, και ενε βραδυνον.
Και ει μη σφοδρα γε αγαπητοι τινες ησαν και δικαιοι, ουκ αν, τας οικειας
καταλιποντες χωρας και βασιλειας, αφικνουντο προς την επισκεψιν, αλλα δι'
ετερων την χρειαν επληρουν. Ἔστι δε εννοειν, ως και οικονομια τις ην θεια της
αφιξεως η αναβολη. Ἐπειδη γαρ ομου τηι των φιλων διαλεξει και το παν του αγωνος
ελυθη, του Θεου χρηματισαντος, και τον δικαιον ανακτησαμενου και
στεφανωσαντος, οικονο μια τις γεγονε θεια, εμβραδυναι τους φιλους, ινα παραταθηι
τα του νοσηματος, και μειζονως αθλη σας ο δικαιος, δικαιοτερον αναῤρηθηι παρα του
Θεου. Στιχ. ιαʹ. Και παρεγενοντο προς αυτον ομοθυ μαδον, του παρακαλεσαι και
επισκεψασθαι αυτον. Ὁ Συμμαχος ουτως εξεδωκε· Συνεταξαντο γαρ ομου ελθοντες
συμπαθησαι αυτωι, και παραμυ θησασθαι αυτον. Ὅρα και εντευθεν, ως και ετερος
παρηλθε χρονος, εως οτε, προς αλληλους διαπεμψα μενοι, την επι το αυτο συνοδον
τε και αφιξιν εποιη σαντο. Στιχ. ιβʹ. Και καταπασαμενοι γην επι τας κεφαλας αυτων.
Στιχ. ιγʹ. Παρεκαθισαν αυτωι επτα ημερας, και επτα νυκτας. Ουκ ειπε δε η Γραφη, οτι
παρεκαθηντο επτα ημερας πρωΐθεν εως εσπερας, ουδε επτα νυκτας αφ' εσπερας
μεχρι πρωΐ. ∆ηλον ουν, οτι, το πλειον της ημερας παρακαθεζομενοι, υπεχωρουν τας
αναγκαιας εκπληρωσοντες χρειας· και παλιν επανηκοντες, με χρι πολλου της νυκτος
παρεκαθεζοντο, και αυθις απιοντες, παλιν ωρθριζον προς αυτον. Ὃ δη των
γνησιωτατων και συμπαθεστατων φιλων ιδιον. Τηι δε κοινηι συνηθειαι χρωμενη η
Γραφη, ουτως απολυτως ειπε· Παρεκαθισαν αυτωι επτα ημερας και επτα νυκτας. Ἐπει
και οτε λεγει τον Ἰακωβ δεκατεσσαρα ετη δουλευσαι, και συγκαιεσθαι τωι καυσονι
της ημερας και τωι παγετωι της νυκτος, αρα υπο στε γην ουκ εισηιει ποτε; αρα
ουδεμιας αναπαυσεως ετυχεν ολωι τωι χρονωι; Ταυτα μεν ουν και λεπτολο γειν
φλυαρον. Ὡς γαρ εφην, η Γραφη κοινηι συνη θειαι χρηται. Ἐπειδη δε τινες,
κωμωιδουντες την Γραφην, και εντευθεν αυτην ως ψευδη διασυρουσιν· Ὡς γαρ αν,
φασιν, ασιτοι διετελουν και αυπνοι επι τοσαυταις ημεραις; ηναγκασθημεν αυτων
συνα παχθηναι τηι ακαιρωι στενοχωριαι. ΚΕΦ. Γʹ. Ἀλλ' εν τουτοις μεν το δευτερον
ηνυσται κεφα λαιον· του τριτου δε προθεωριαν ποιουμενοι, φαμεν, 17.68 ως αλγει
μεν ο δικαιος, και ουκ αν τις αρνησαιτο ου γαρ των αναισθητων η αρετη, αλλα των
εν τοις παθεσι φιλοσοφουντων. Ου δυναται δε, κατα μεν το φαινομενον, υπο της εν
σαρκι πληγης δριμυ τατως κεντουμενος· κατα δε το νοουμενον, οια δι καιος και
φιλοθεος ανηρ ορων τινας σκανδαλιζομε νους επι τοις αυτων παθημασιν, ως της του
Θεου δοξης επ' αυτωι διασυρομενης, ει ο δικαιος ταυτα υπομενει. Και γαρ οτε λεγει·
Ἵνα τι εθου με κατ' εντευκτην σου; ουκ αυτος κατα του Θεου ετυγχανε, μη γενοιτο!
τινι γαρ ειχεν εντυγχανειν; Ἀλλα τουτο εστιν ο φησιν· Ἵνα τι δι' εμε, ∆εσποτα, το
ονομα σου βλασφημειται; Θορυβειται δε ουδεν ηττον και ιλιγγιαι, μηπως πλειως
εγκαταλειψιν υπεστη παρα Θεου. Ουδε γαρ ουτω τιμωρειται ψυχη φιλοθεος, ως το
υποπτευειν καταλελειφθαι παρα Θεου· και μυριακις αιρειται τον θανατον, η μετα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αλγηδονων και τοιαυτης υποψιας τοις ζωσιν εγκατα λεγεσθαι. Ἐπι μεν ουν τηι των
κτηματων απωλειαι και τηι των παιδων αθροαι τελευτηι οιας αφηκε χα ριστηριους
φωνας ηκουσαμεν, και οπως την γυναικα εξεπαιδευσεν απρεπες τι περι του
∆εσποτου λογισα μενην, και ποια μετα πειραν και εξουδενωσιν και το δριμυ παθος
εφθεγξατο, και ως ουδεν αυτον των αν θρωπινων συμπτωματων διεθορυβησεν· ως
δε οι φι λοι παρεγενοντο ανδρες δικαιοι και συμπαθεις, ευ καιρον ωιηθη, θεωρων
αυτων την υπομονην και την αγαπην επ' αυτων, ειπειν και δημοσιευσαι τας κατα
ψυχην αλγηδονας, και φθεγγεται μεν καθ' ιστο ριαν ακινδυνον. Ἓν γαρ ην του
διαβολου το σπου δασμα, το παρασκευασαι τον δικαιον βλασφημησαι Θεον. Ὁ δε
ουδαμως φαινεται τουτο διαπραξαμενος, αλλα και μαλλον ευφημησας, και
χαριστηριους ανα πεμψας φωνας. Καταραται δε την ημεραν της γεννησεως, και τον
θανατον επιποθει, δια τας ανω τερω λεχθεισας αιτιας. Προς δε διανοιαν μυστηρια
λαλει· και περι των ηδη προγεγονοτων φιλοσοφει, και πληροφορει το μελλον.
Τοιαυται γαρ αει των αγιων προφητων αι ρησεις. Ἐπι δε αυτων των λε ξεων
γενομενοι, σαφηνισωμεν την διανοιαν, αυτου ποδηγουντος προς την ερμηνειαν, του
και τον αγιον Ἰωβ προς τους αγωνας ενισχυσαντος. Στιχ. αʹ. Μετα τουτο ηνοιξεν
Ἰωβ το στομα αυτου. Ὅτι δικαιος ανοιγει το στομα, ουχ απλως ουτωσι προσηκει
προσεχειν τοις λεγομενοις, αλλα τα εκ των λογων αναζητειν ωφελειαν. Μεστα γαρ
αει ωφε λειας τα τοιαυτα ρηματα των αγιων· και ανοιγων το στομα δικαιος,
κεκρυμμενους δημοσιευει θησαυ ρους. ∆ιο και το σκευος της εκλογης ο Παυλος επι
στελλων φησι· Το στομα μου ανεωιγε προς υμας, Κορινθιοι. Και περι του Κυριου
γεγραπται οτι Ἀνοιξας το στομα αυτου εδιδασκε. Και απλως εκεινος μαρτυρειται
στομα ανοιγειν, ο σιωπης μετρα προτερον διδαχθεις. Ουκουν και Ἰωβ ανοιγει το
στομα 17.69 μετα τουτο· τουτεστι μετα το μεγα τροπαιον, μετ' εκεινα τα παθη, ουκ
αβασανιστως φθεγγεται περιαλ γων τωι σωματι, της γλωσσης φθανουσης το της φρο
νησεως ενθεσμον, αλλα σωφρονων και ταις φωναις υποδεικνυται. ∆ηλοι δε και την
γαληνην της ψυχης και των ρηματων το εμπρεπες η του ανοιξαι το στομα αυτου
μαρτυρια. ΚΕΦ. ΙΘʹ. Στιχ. αʹ. Ἕως τινος εγκοπον ποιησετε ψυχην μου; Ὥσπερ σωματα
βαρεα επιτιθεμενα ζωων σωμα σιν, καμνειν ποιειν τα βασταζοντα· ουτως εισι τι νες
λογοι βαρεις, ους ακουσας τις καμνει. Ὡς υπο βαρους πιεζομενος, της δυναμεως των
λογων των ου κακως, και χαλεπως, η επι λοιδοριας ειρημε νων υπο των αλλων δυο
μετα Βαλδαδ εληλυθοτων, οιονει φορτιου αισθησις βαρεος, ο Ἰωβ φησι καμων τηι
ψυχηι εφ' οις ειρηκασιν· Ἕως τινος εγκοπον ποιησετε ψυχην μου; –Και μετ' ολιγον·
Ὁραις ως προγεγραπται ο Σαυχαιων τυραννος. Τυ ραννικοι αυτου εισιν οι λογοι, ους
ακουσας ο Ἰωβ, λε γει· Ἕω τινος εγκοπον ποιησετε την ψυχην μου; Ουχ ουτως
καθικνειται ψυχης ανθρωπου αλλο τι, ως λογος σκληρος. Πολλακις υπομεινας τας
βασανους σωματι προσφερομενας, λογους ουχ υπεμεινεν. Ὁ μεντοιγε τελειος
αθλητης, ει και καμνων, αλλ' υπο μενει τους χαλεπους λογους. Ὕβριν γαρ
υπομενειν μεγαλου ανδρος εστιν. ∆ιοπερ εν τοις ανδραγαθημα σιν εαυτου ο
Ἀποστολος λεγει· Λοιδορουμενοι ευλο γουμεν, διωκομενοι ανεχομεθα,
δυσφημουμενοι παρακαλουμεν. Ὥσπερ καθαρματα του κοσμου εγενηθημεν, παντων
περιψημα εως αρτι. Και μετ' ολιγον φησιν ειτα, δια το, Ἕως τινος εγκοπον ποιη σετε
ψυχην μου; Ὁραις; Ἰωβ εστιν, ου και το βιβλιον ουδεν αλλο εξαιρετως περιεχει η την
ανδριαν αυτου και την υπομονην. Ἀλλ' ομως αισθανεται των καματων, ων κεκμηκει
απο του λογου του σκλη ρου των εληλυθοτων αυτον επισκοπησαι. Στιχ. γʹ. Γνωτε
μονον, οτι ο Κυριος εποιησε με ουτως. α βλεπετε περι εμε, μη νομισητε αλλοθεν
εληλυ θεναι μοι η απο του Θεου. Φοβηθητε τοινυν. Ὁ γαρ εμοι ταυτα επαγων
δυναται και υμιν επαγαγειν. Στιχ. γʹ. Καταλαλειτε μου· ουκ αισχυνομενοι με,
επικεισθε μοι. Πολλακις και καταλαλει τις κακως ποιων. Ὅτε αν δε ουκ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

απερυθριασηι, εις προσωπον λεγει εκεινωι, ουχι ελεγχων, ουδε ταληθη λεγων, αλλ'
ονει διζων και υβριζων. Τοις γαρ υπο Θεου τιμωρου μενοις επεμβαινειν ου χρη,
αλλα θρηνειν και φο βεισθαι. Στιχ. δʹ. Ναι δη επ' αληθειας εγω επλανηθην, παρ' εμοι
δε αυλιζεται πλανος· λαλησαι ρημα, ο ουκ εδει. Ειτα φησιν καθ' υποθεσιν· Ὑμιν
διδωμι, ως υπο 17.72 λαμβανεται, οτι δια τα αμαρτηματα ταυτα πασχω· αρ' ουν
εχρην υμας ουτω μοι ονειδιζειν; Παρ' εμοι δε αυλιζεται πλανος. Ει και καθ' υποθεσιν
τοιαυτα επεποιηκειν, οια ουκ εδει· ει και τοιουτος ημην, αρ' ουκ εχρην υμας
βλεποντας μαστιγας, τους ιχω ρας, τους σκωληκας, την απωλειαν των υπαρχοντων,
αιδεσθηναι; Ἀλλα προσεπιβαινετε μοι μη ελεουντες με, μηδε συμπαθουντες μου τηι
περιστασει. Στιχ. εʹ. Ἔα δε, οτι επ' εμοι μεγαλυνεσθε, εναλλεσθε δε μοι ονειδει. Ου
μετριως μοι ονειδιζετε, αλλ' εναλλομενοι ωσπερει επιβαινοντες και καταπατουντες
με ονει διζετε. Στιχ. ʹ. Ὀχυρωμα δε αυτου επ' εμε υψωσεν. Οιονει υπο τειχος της
περιστασεως ειμι οχυρωμα, ο ου δυναμαι φευγειν, εως ου κρινει ο Θεος καθελειν
αυτο. Στιχ. ζʹ. Ἰδου γελω ονειδει, και ου λαλησω. Τουτο εστι το· Νικα εν τωι αγαθωι το
κακον. Του αυτου. Ἰδου επι τωι ονειδει υμων γελαιν, ου λαλειν νομιζομαι. ΚΕΦ. Κʹ.
Στιχ. ʹ. Ἐαν αναβηι εις ουρανον αυτου τα δωρα· η δε θυσια αυτου νεφων αψηται. Του
ασεβους εαν αναβηι τα δωρα εις τον ουρανον, εαν πανυ υψωθηι, εαν η θυσια αυτου
νεφων αψηται. Ὅτ' αν ευξηται ο αιρετικος, οτ' αν η θυσια αυτου αναβηι τηι
υψηγοριαι, οτ' αν δοκηι κατεστηριχθαι· τοτε εις τελος απολειται. Ἡ γαρ ευχη αυτου
λο γιζεται αυτωι εις αμαρτιαν, και εστιν αυτη η ευχη αυτου αμαρτια. Στιχ. ζʹ. Ὅταν
γαρ δοκηι ηδη εστηριχθαι, τοτε εις τελος απολειται. Ὅμοιον, Οι δε εχθροι του Κυριου
αμα τωι δοξα σθηναι και υψωθηναι, εκλειποντες ωσει καπνος εξελιπον. Στιχ. ζʹ. Οι δε
ιδοντες αυτον ερουσι· Που εστιν; Τινες οι ιδοντες αυτον; Οι εκκλησιαστικοι, οι
ιδοντες εκεινων τα σφαλματα, ερουμεν· Που εστιν; Στιχ. ηʹ. Ὥσπερ ενυπνιον
εκπετασθεν ου μη ευρεθηι. Οι τοιουτοι ενυπνιαζομενοι, και αναπλασσοντες
φαντασματα, ου τηι αληθειαι την διανοιαν επερειδου σιν σφαλλομενοι, και γινονται
ωσπερ ενυπνιον εκπετασθεν, ο ου μη ευρεθηι. Στιχ. ιʹ. Τους υιους αυτου ολεσαισαν
ηττονες. Τους υιους και μαθητας του ταυτα διδαξαντος. Στιχ. ιʹ. Αι δε χειρες αυτου
πυρσευσαισαν οδυνας. Αι χειρες αυτου, φησιν, τουτεστιν αι πραξεις, εξα ψουσιν
αυτωι κολασιν. Αι δε χειρες αυτου. Του ασεβους τουτου και εσφαλμενου, ου η
προσευχη λογιζεται εις αμαρ τιαν, ου η θυσια εαν αναβηι εις ουρανον, και νε 17.73
φων αψηται, τοτε εις τελος απολλυται· τουτου αι χειρες οδυνας πυρσευσουσι·
τουτεστι, και εν οδυναις εσχαταις διαξουσι. Λεγει δε περι των υιων του πα ρανομου.
Στιχ. ιγʹ. Χολη ασπιδος εν γαστρι αυτου. Ἔχει γαρ μαθηματα, α ουκ εστι γλυκεα,
αλλα χολη ασπιδος, οιονει πονηρα, η περι του οινου της διδασκαλιας αυτων. Ἐκ γαρ
αμπελου Σοδομων η αμπελος αυτων, και τα εξης. Και μετ' ολιγα· Χολη δε ασπιδος εν
γαστρι του ετεροδοξου, και ασεβουντος εν τοις δογμασι, τοις εναντιοις τηι αληθειαι.
Στιχ. ιεʹ. Πλουτος αδικως συναγομενος εξε μεθησεται. Τις γαρ αλλος αδικως πλουτος
συναγεται η εκει νος ο εν τοις λογοις αυτων; Ἀδικως γαρ συναγεται. Ἀλλ' ο αγαθος
ουκ εασει αυτους πεπτωκοτας, πλου τον αδικως συναγομενον εχειν αει αυτον εν
εαυτοις· ποιησει γαρ εξεμεσαι. Στιχ. ιεʹ. Ἐξ οικιας αυτου εξελκυσει αυτον αγγελος.
Ἄγγελος γαρ κατ' ενεργειαν και ευεργεσιαν του Θεου εξελκυσει αυτον απ' αυτης της
κακως οικοδο μηθεισης, ητις εστιν εκκλησια πονηρευομενων. Αυτη γαρ η οικια
αυτου. Ἀλλ' αγγελος εξελκυσει αυτον εξ οικιας αυτου. Στιχ. ιζʹ. Μη ιδοι αμελξιν
νομαδων. Ἑτεροδοξος ου βλεπει αμελξιν νομαδων. Νο μαδες δε εισι τινες ψυχαι
νεμομεναι υπο τωι καλωι Ποιμενι, τωι ειποντι· Ἐγω ειμι η θυρα. ∆ι' εμου εαν τις
εισελθηι, σωθησεται. Και εισελευσεται, και εξελευσεται, και νομην ευρησει. Στιχ. ιηʹ.
Ὥσπερ στριφνος αμασητος, ακατα ποτος. Οι λογοι και τα δογματα στριφνα και
πυκνα, ου δεν εχει γλυκυ εκεινα, τα κατα του Θεου γινομενα. Στριφνος βοτανη, τις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εστιν εκτραχυνομενη τηι γλωσσηι του μασσωμενου. Ὥσπερ ουν, φησι, την βοτανην
εκεινην, καν αγαν τις φιλονεικησειε διαλεα νας τοις οδουσι, καταπιειν ου δυναται·
ουτω και ο των αλλοτριων απολαυειν εθελων ουδεν των πονων αποισεται το
κερδος. Στιχ. κʹ. ∆ια τουτο ουκ ανθησει αυτου τα αγαθα. Ἂ δοκει αγαθα ποιειν, ουκ
ανθησει· οτ' αν δοκηι ηδη πεπληρωσθαι, θλιβησεται. Στιχ. κʹ. Ουκ εστιν αυτου
σωτηρια τοις υπαρχουσι. Τα υπαρχοντα αυτου σωτηριαν αυτωι περιποιησαι ου
δυναται. Ἄλλως. Στιχ. κβʹ. Πασα δε αναγκη αυτον επελευσεται, και επαποστελει επ'
αυτον θυμον οργης. Στιχ. κβʹ. Πασα δε αναγκη επ' αυτον επελευ σεται. Ταυτα
προτρεπτικα ημιν, ινα αφιστωμεθα των αλλοτριων. 17.76 Στιχ. κβʹ. Νιψαι επ' αυτον
οδυνας. Ἀντι νιφετου οδυναι ερχονται επι τον τοιουτον. Στιχ. κδʹ. Και ου μη σωθηι εκ
χειρος σιδηρου. Σιδηρον ου λεγει τουτον τον αισθητον, αλλα τμη τικωτατον λογον.
Στιχ. κεʹ. ∆ιεξελθοι δε δια σωματος αυτου βελος. Τα βελη ταυτα τα πεπυρωμενα
τιτρωσκει αυτον. Στιχ. κεʹ. Κατεδεται αυτον πυρ ακαυστον. Μυστηριον τι
μανθανομεν περι της κολασεως της αποκειμενης, ινα φυλασσωμεθα αυτην παθειν.
Πυρ ειπεν ακαυστον κατεδεσθαι τον ασεβη· τουτο το πυρ το παρ' ημιν υλικον ουκ
εστιν ακαυστον πυρ· βλεπο μενον γαρ αυτο. Ἐκεινο δε αορατον εστι το πυρ, το επι
τους αμαρτωλους ερχομενον, ο ενδον αυτους καιει. Νοητον εστι και κολαζον. Ἐαν
θεληις εικονα παραλαβειν εκεινου του πυρος, νοει μοι τον εις υπερβολην
πυρεσσοντα, και υπο πυρος φλεγομενον. Ουχ ευρη σεις οψει το πυρ εν αυτωι,
υποκειται δε, και εκκαιει αυτου τα σπλαγχνα. Ουτως απο των αμαρτηματων
πυρεττων τις εκκαιεται. Στιχ. κεʹ. Κακωσαι δε αυτου επηλυτος τον οικον. Ὁ
πολεμησας τον λαον εκεινον επηλυτος ην, και ου προσηλυτος· ος εκακωσεν αυτου
τον οικον, κατα λυων το νομιζομενον αγιασμα, και την πολιν ην ελε γον ειναι
αγιαν. Στιχ. κζʹ. Ἀνακαλυψαι δε αυτου ο ουρανος τας ανομιας. Ἀντι του, Και εκ Θεου
και εξ ουρανου υποστη σεται τα δεινα. Ταυτα δε εφη, επειδη ο Ἰωβ, φησας υπο Θεου
πεπληχθαι, εμνημονευε και ως υπο ανθρω πων ηδικημενος. Κατασκευαζει ουν, οτι
παντα δι' αμαρτιας αυτον επηνεχθη. Στιχ. κζʹ. Γη δε επανασταιη αυτωι. Αυτη η γη
επανισταται εκεινωι τωι λαωι. Στιχ. κθʹ. Και κτημα υπαρχοντων αυτωι παρα του
επισκοπου. Μανθανει τις επισκοπος ενθαδε ωνομασθη; οτι Θεος επισκοπος ειρηται,
και οι επισκοποι εκει νου την εικονα παντι τωι τροπωι φιλοτιμουνται, οι καλοι και
αγαθοι, φορειν. Και ωσπερ ο μιμησαμενος εικονα βασιλικην τιμαται επι το καλως
μιμησασθαι, τιμαται δε και επι τωι αυτην κεκοσμηκεναι· ουτως μακαριος επισκοπος,
ο νοησας τον αληθινον επισκο πον, και ζηλων αυτον, και γινομενος ως εν
ανθρωποις Θεος· η εχων επισκοπον τον ποιουντα αυτον αληθως εν Χριστωι Ἰησου
επισκοπον· ωι η δοξα και το κρα τος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην. ΚΕΦ. ΚΑʹ.
Στιχ. εʹ. Εισβλεψαντες εις εμε θαυμα σχετε. Φατε σοφοι ειναι, και ειδεναι δια τι ταυτα
πα σχω, ως του Θεου μη κοιμωμενου επι τοις αμαρ τημασι των ανθρωπων. Και
ετολμησατε με λεγειν αμαρτωλον ειναι, και δικαιως εις ταυτα εφθακεναι. Στιχ. ζʹ.
Πεπαλαιωνται δε και εν πλουτωι. Ουκ εισι νεοπλουτοι, αλλα πολλα ετη πεποιη 17.77
κασι πλουτουντες, και αει τον πλουτον αυξοντες. Στιχ. ηʹ. Ὁ σπορος αυτων κατα
ψυχην. Του μεν δικαιου ο σπορος κατα πνευμα εστι· Σπειρει γαρ εις το πνευμα, και
εκ του πνευματος θεριζει ζωην αιωνιον· των δε τοιουτων, επει ψυχι κος ανθρωπος
ου δεχεται τα του πνευματος· μω ρια γαρ αυτωι εστιν· ο σπορος ου κατα πνευμα,
αλλα κατα ψυχην, το υποδεεστερον. Στιχ. ηʹ. Τα δε τεκνα αυτων εν οφθαλμοις.
Παντα οσα ποιουσιν, προς το θεαθηναι υπο των ανθρωπων ποιουσι. Τεκνα γαρ τα
εργα εκαστου. Ουκ εστι τεκνα των ετεροδοξων εν καρδιαι, εν λογισμοις αγαθοις, αλλ'
εν οφθαλμοις, προς το θεαθηναι υπο των ανθρωπων. Στιχ. θʹ. Οι οικοι αυτων
ευθηνουσιν. Ὅτ' αν εισελθηις εις συναγωγην αιρετικων, και ιδηις εκει πληθος
συναγομενων, βλεπε, οτι οι οικοι αυτων ευθηνουσιν. Στιχ. θʹ. Φοβος δε ουδαμου.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

Ἄφοβοι εισιν. Ου φοβουνται τον Θεον, καταφρο νουσι της Θεοτητος· τοιαυτα
λεγοντες περι Θεου, ου φοβουνται, οτι περι Θεου λαλουσιν. Στιχ. θʹ. Μαστιξ δε παρα
Κυριου ουκ εστιν επ' αυτοις. Του αυτου. Ἐαν ιδηις ανθρωπον τοιαυτα κατα Θεου
λαλουντα, υγιαινοντα τωι σωματι, βλεποντα, τα αισθητηρια σωζοντα, και δοκουντα
ενιοτε και εν τοις κοσμικοις ευτυχειν· ορα, οτι πεπληρωται επ' αυτου ασεβους οντος
το· Μαστιξ δε παρα Κυριου ουκ εστιν επ' αυτοις. Στιχ. ιʹ. Ἡ βους αυτων ουκ
ωμοτοκησε. Του αυτου. Ὁ βους ζωον εστι γεωργικον, και συμπνεων εις γεωργιαν.
Και αυτοι γεωργουσι. Γεωρ γουσι δε Σοδομα και Γομοῤρα, γεωργουσιν Αιγυπ τον. Ἡ
βους αυτων ουκ ωμοτοκησεν· αλλα και αυτη απεκυησε, και εγεννησε τεκνον, ινα
γεωργηται αυτων η πονηρα γη. Στιχ. ιʹ. ∆ιεσωθη δε αυτων εν γαστρι εχουσα, και ουκ
εσφηλεν. Ὅσα συλλαμβανουσι, ταυτα και κυουσιν, ουκ απο του φοβου Θεου
συλλαμβανοντες, αλλ' απο της κα κιας. Ἰδου ωδινησεν αδικιαν, συνελαβε πονον, και
ετεκεν ανομιαν. Στιχ. ιαʹ. Μενουσι δε ωσπερ προβατα αιωνια. Ποιος νους εστι του·
μενουσιν ως προβατα αιω νια; Περι ων φησιν ο Χριστος· Τα εμα προβατα της εμης
φωνης ακουουσι, και εγω ζωην αιωνιον διδωμι αυτοις, και τα εξης· ταυτα εστι τα
αιωνια προβατα. Ἐπει ουν μιμοι εισιν οι ετεροδοξοι, και εθελουσι μιμεισθαι την
ποιμνην του Χριστου, επι σκοπους εαυτοις χειροτονουντες, πρεσβυτερους, δια
κονους, διδασκαλους, λαον, κατηχουμενους, μιμου μενοι τα αιωνια προβατα,
πληρουσι το· Μενουσι δε ως προβατα αιωνια. Ουκ εισι δε προβατα αιωνια, αλλα
μενουσιν ως προβατα αιωνια. 17.80 Στιχ. ιαʹ. Τα δε παιδια αυτων προσπαιζουσι. Στιχ.
ιβʹ. Ἀναλαβοντες ψαλτηριον και κιθαραν. Οι ημετεροι αναλαμβανουσι ψαλτηριον
και κιθα ραν, υμνουντες τον Θεον, και δοξολογουντες αυτον. Ἐκεινων δε τα παιδια,
οι ανοητοι εν αυτοις, προσ παιζουσιν, αναλαμβανοντες ψαλτηριον και κι θαραν. Ὅτ'
αν αναλαβωσι τους λογους της Παλαιας ∆ιαθηκης, προσπαιζουσι, και γελωσι τα
λογια του νομου και των προφητων. Ἀναλαμβανοντες τα εναρ μονια, ψαλτηριον το
του νομου, κιθαραν την προφη τικην, προσπαιζουσιν αυτοις. Στιχ. ιβʹ. Και
ευφραινονται φωνηι ψαλμου. Και αυτοι λεγουσιν ψαλμους Ουαλεντινου, και λε
γουσιν ωιδας Βασιλειδου, και τοιαυτα τινα φθεγγον ται, ευφραινομενοι φωνηι
ψαλμου. Στιχ. ιγʹ. Ἐν δε αναπαυσει ᾅδου εκοιμηθησαν. Ἐν δε αναπαυσει ουκ
ουρανου, αλλ' ᾅδου εκοιμη θησαν. Ἡμεις δε ευχομεθα ουκ εν αναπαυσει ᾅδου
κοιμηθηναι, αλλ' εν αναπαυσει Θεου εν τοις ουρανοις τοις αγιοις μετα Χριστου
βασιλευοντος ημων· ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.
ΚΕΦ. ΚΒʹ. Στιχ. βʹ. Ποτερον ουχι Κυριος εστιν ο διδα σκων συνεσιν και επιστημην; Τα
οικονομουμενα υπο του αγιου Πνευματος ανα γραφης αξιωθηναι χρη. ∆ια τουτο
αναγραφεται υπερ του τον εντυγχανοντα ωφελεισθαι εκ των αναγινω σκομενων. Ει
μη ουν χρησιμοι ησαν οι λογοι των τριων, των παραγενομενων προς τον Ἰωβ, ως
τον εντυγχανοντα λαβειν τι απο των ειρημενων υπ' αυτων προς τον Ἰωβ· ουκ αν η
προνοια εις την βιβλον του Ἰωβ εποιησεν αναγραφηναι και τους λογους των τριων.
Ἔστιν ουν ωφεληθηναι μεν απο των λογων αυτου, ενορωντα τοις δογμασιν· οραιν δε
το εγκλη τον των λογων περι εν μονον, οτε αιτιωνται τον Ἰωβ, οιομενοι αυτον
πασχειν δια τα ημαρτημενα αυτωι· ουχ ορωντες, οτι και αλλα πολλα αιτια εστι του
συμ βαινειν ανθρωποις. Τοιαυτα εστι νενομισμενα ειναι καλα η χαλεπα, η οπως ποτε
βουλεται τις αυτα ονομαζειν. Και μετ' ολιγα· Ποτερον ουχι ο Κυ ριος εστιν ο
διδασκων συνεσιν και επιστημην; Το δογμα υγιες εστι· οτι αληθινος διδασκαλος
αρετης ου δυναται ειναι ανθρωπος. Ὁ διδασκων γαρ ανθρωπον γνωσιν, και εν τοις
Ψαλμοις αναγε γραπται, οτι ουκ αλλος εστιν η Θεος. Και, ∆ιδαξον με, φησιν, τα
δικαιωματα σου, ο Προφητης, ειδως δι δασκαλον ειναι αληθη και τελειον τον Θεον.
∆ιδα σκει δε ο Θεος ελλαμπων τηι ψυχηι του μανθανοντος υπ' αυτου, και την
διανοιαν φωτιζων τωι φωτι, τωι αληθινωι λογωι αυτου. Ουκουν και ανδρες δικαιοι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ημας διδασκουσι διδασκαλικην ειληφοτες χαριν. Στιχ. δʹ. Και συνεισελευσεται σοι εις
κρισιν. Λογον ποιουμενος ο Θεος του προνοουμενου υπ' αυ του, ελεγχει αυτον. Και
συνεισελευσεται σοι εις κρισιν. Πολλακις ειπομεν, ειποτε ενεπεσε το δογμα 17.81
τουτο εν αλλαις λεξεσιν, οτι ουτως εστιν ο Θεος φιλ ανθρωπος, ωστε, και χρηστως
κρινων ημας, επι τρεπει λεγειν ημας προς αυτον, ως κρινομενον μεθ' ημων, περι ων
βουλομεθα. Ἐχρησαμην ουν τοις απο του Ἡσαΐα· ∆ευτε, και διαλεχθωμεν, λεγει Κυ
ριος. Το γαρ, διαλεχθωμεν, τοιουτον εστιν· Ει τι με εχεις ελεγξαι, και την προνοιαν
μου, ως αμελη σαντος σου, ως μη τα δεοντα πεποιηκοτος, λεγε· Καγω, ο τι ποτε εχω
ερω, πεισω σε, καταδικαζων σε αξιον οντα του καταδικασθηναι. Στιχ. εʹ. Ποτερον
ουχ η κακια σου εστι πολλη; Εικοτως ουχ απλως φημι γεγονεναι αδικον· επει πασχει
τοιαυτα, οποια ουδεις αυτων τηλικουτοις πεπτωκεν, οιοις συ. Εικος δια το
αναριθμητον σου των πταισματων, ταυτα σοι εληλυθεναι. Του αυτου. Ου προτερον
ωνομασεν αμαρτιαν, ειτα την κακιαν· αλλ' ορων την κακιαν την φαυλην εξιν, ειτα
μετα τουτο τα απο της φαυλης εξεως αμαρτανομενα, απερ ειπεν αναριθμητους ειναι
αμαρ τιας. Στιχ. εʹ. Ἀναριθμητοι δε σου αι αμαρτιαι. Ὑπολαμβανει τουτο ο Ἐλιφαζ
περι του Ἰωβ. Ἤδει αυτον πλουσιον, και φησιν· Ἐνεχυρα ελαμβανες απο των σων
αδελφων, ως οφειλοντων μη οφειλοντων. Το γαρ, Ἠνεχυραζες διακενης, τοιου τον
εστιν. Στιχ. ʹ. Ἠνεχυραζες τους αδελφους σου διακενης. Του αυτου. Προσεπιτεινει δε
παλιν αλλην αυτου αμαρτιαν. Ἔστι ποτε λαβειν αμφιασματα; Ου γυμ νου, αλλα
πλουσιου εχοντος αποκειμενα ενδυματα πολλα λαβειν. Τρια ... δη ο των πολλων
εκει ελαβον αμφιασιν· αλλα γυμνου, αλλα πλουσιου. Ἐαν μεντοι γε χιτωνα τις εχηι
ενα, και τουτον τον χιτωνα, προφασει του απαιτειν το εμον, εκδυσω, μη ελεησας
εκεινον τον γυμνον, αμφιασιν του γυμνου αφειλομην. Πολλα δε τοιαυτα, εν ημιν
γινεται, οτ' αν δανειζω μεν, οτ' αν προς οφειλετας ερχωμεθα. Πολλακις οφει λετης
ημων εις υπερβολην πενεται, μη δυναμενος αποδουναι· και ημεις, τα σπλαγχνα
ημων αποκλει σαντες, ανηλεεις και ωμοι γινομεθα, μη βλεποντες οτι γυναικα τρεφει
και τεκνα, και μολις τρεφεται απο των ποριζομενων αυτωι ολιγων οβολων. Ἀπαι
τουμεν πικρως εσθ' οτε και περισσα εχοντες παρ' εαυτοις. Ταυτα ουν λεγει εγκαλων
τωι Ἰωβ, οτι αμ φιασιν γυμνων αφειλεν. Στιχ. ζʹ. Ουδε υδωρ διψωντας εποτισας·
αλλα πεινωντων εστερησας ψωμον. Εις το αυτο. Ουκουν ου μονον το αδικειν, αλλα
και το μη ευεργετειν υπευθυνον. Ταυτα παντα κατηγορηματα εισι, και αληθως
ψεκτα. Ἀλλ' ουκ αληθη περι του Ἰωβ, ουδε καλως ελεγετο περι αυτου. Του αυτου.
Τοιαυτα γινεται εν ταις πικραις 17.84 απαιτησεσιν. Ἐνιοτε αυτον τον ψωμον εχει τις
ενα· καν μη εχηι αρτον ολοκληρον, αφαιρουμεν απ' αυτου λεγοντες· Ἀλλ' οφειλεις
Στιχ. θʹ. Χηρας δε εξαπεστειλας κενας. Προσεχωμεν εαν χηρα ημων εισελθηι εις την
οικιαν, μηποτε κενην αυτην εξαποστειλωμεν. Κατα δυνα μιν εκαστος προς ο εχει
πληρωσατω τον κολπον της χηρας. Στιχ. θʹ. Ὀρφανους δε εκακωσας. Του αυτου.
Ουδενα μεν δει κακουν, εξαιρετως δε χρη φειδεσθαι των ορφανων. Περι γαρ των
αβοηθη των ψυχων πολεμειν ο Θεος ενετειλατο. Μαλλον δε παρα τους αλλους
ανθρωπους, πτωχοι, χηραι, ορφα νοι δεονται βοηθειας. Στιχ. ιʹ. Τοιγαρουν
εκυκλωσαν σε παγιδες. Παγιδας λεγει τα συμβεβηκοτα αυτωι, εν αις εμ πεπτωκεν, εις
ας και παγιδευεται αυτου η ψυχη απο των συμβεβηκοτων αυτωι. Στιχ. ιαʹ. Το φως σοι
σκοτος απεβη. Ἐν φωτι ης, οτε τα υπαρχοντα σοι ην, οτε τα τεκνα σου περιην, οτε
υγιαινε σου το σωμα. Νυν δε οιον εις σκοτος καταβεβηκας, εις τας περιστασεις
ταυτας. Εις το αυτο. Τουτεστιν εν ερημιαι, και αι θριος, αλητης, και φυγας, και
ανεστιος. Στιχ. ιαʹ. Κοιμηθεντα δε υδωρ σε εκαλυψεν. Το, κοιμηθεντα σε υδωρ
εκαλυψεν, τοιουτον εστιν· Ἐκαλυψε σε η αντικειμενη ενεργεια. Ἐπει ουκ
εγρηγορεις, επει ουχ υπνωσας. Οιδε δε η Γραφη υπνον τινα αμαρτιας. ∆ιο εντεταλται
ημιν λεγουσα· Μη δωις υπνον σοις ομμασι, μηδε νυσταγμον τοις βλεφαροις, ινα ζησηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

ωσπερ δορκας εκ βρο χων, και ωσπερ ορνεον εκ παγιδος. Στιχ. ιβʹ. Μη ουχι ο τα
υψηλα ναιων εφοραι; Ἀλλα νομιζεις, οτι ουχ οραι τα πραττομενα ο εν υψηλοις
κατοικων Θεος. Οια τοινυν παντα εφορων, τους υπο της υβριστικης εξεως
επηρμενους το φρο νημα καταφερει. Στιχ. ιβʹ. Τους δε υβρει φερομενους εταπει
νωσεν. Ει τις φερεται υβρει, και οιονει κατασυρεται υπο υβριστικης εξεως και
πραξεως, ουτος ταπεινουται υπο του Θεου. Εικος ουν, επει και συ υβρισας χηρας και
ορφανους, και ηνεχυρασας διακενης τους αδελ φους σου· δια τουτο ταυτα πεπονθας,
και τεταπει νωσαι. Στιχ. ιγʹ. Και ειπας, Τι εγνω ο Ἰσχυρος; Εικος, οτι συ ελεγες κατα
σαυτον, Τι εγνω ο Ἰσχυ ρος; Οιον, ∆υναται παντα εγνωκεναι ο Θεος; Στιχ. ιγʹ. Ἢ
κατα του γνοφου κρινει; Του αυτου. ∆υναται δε κρινειν ο Θεος και εν χει μωνι
γενομενος. Στιχ. ιδʹ. Και γυρον ουρανου διαπορευεται. Ἐκπεριερχεται η προνοια του
Θεου. 17.85 Στιχ. ιεʹ. Μη τριβον αιωνιον φυλαξηις; Μη δυνασαι συ την τριβον την
αιωνιον, καθ' ης πορευεται η προνοια του Θεου, επιτηρησαι; Στιχ. ιεʹ. Ἣν επατησαν
ανδρες δικαιοι. Του αυτου. Την τριβον την αιωνιον επατησαν αν δρες δικαιοι. Κατα
γαρ τριβου αιωνιας βαινουσιν. Ἐπει παντα αυτοις προκειται πραττειν, ωστε τυχειν
του μελλοντος αιωνος. Καν δοκωσιν ουν επισης βα διζειν, αλλ' η ψυχη αυτη
επιβαινει τριβων αιωνιων. Στιχ. ι ʹ. Οι συνεληφθησαν αωροι. Πολλακις δικαιοι προ
καιρου ετελευτησαν. Τε λειωθεις γαρ επ' ολιγωι ο δικαιος, επληρωσε χρο νους
μακρους· αρετη γαρ εν τωι Κυριωι η ψυχη αυτου. Στιχ. ι ʹ. Ποταμος επιῤρεων οι
θεμελιοι αυτων. Του αυτου. Των δικαιων οι θεμελιοι οιον εισιν. Ἀει προκοπτουσιν,
αει αυξουσιν εν τοις αγαθοις. Στιχ. ιηʹ. Ὃς δε ενεπλησε τους οικους αυτων αγαθων.
Του αυτου. Των δικαιων ενεπλησε τους οικους αγαθων. Ἐγω ουκ ακουω τους οικους
τουτους· αλλα τους οικους αυτων, τους κατα το ηγεμονικον ενεπλησεν αγαθων.
Ποιων αγαθων; Σωφροσυνης, δι καιοσυνης, ανδρειας, φρονησεως, των απο των
εργων. Τουτεστι το πληρωθηναι οικους αγαθων. Στιχ. ιθʹ. Ἄμεμπτος δε εμυκτηρισεν
αυτους. Τινας; η την βουλην των ασεβων; Οιον· βουλονται τινα διδασκειν τα
εναντια τηι αληθειαι, εν τωι λε γειν· α λεγουσι δογματα μοχθηρα εχοντες. Ταυτα
αμεμπτος ορων μυκτηριζει. Στιχ. κʹ. Και το καταλειμμα αυτων καταφαγεται πυρ. Του
αυτου. Τουτο ο καταλελειπται κατα τους ασεβεις, των προτερων αποθανοντων, το
πυρ κατα φαγεται. Στιχ. κβʹ. Ἔλαβε δε εκ στοματος αυτου εξηγο ριαν. Την εξηγοριαν
εζητουν κατ' εμαυτον, τι σημαινει. Και ευρον εν αλληι εκδοσει αντ' αυτης
εξομολογησιν· Φησιν ουν μαλλον· Ἐξομολογησαι περι των αμαρτηματων σου·
εκλαβε απο του στοματος του Θεου εισηγοριαν συν εξομολογησει· αναλαβε δε τα
ρηματα αυτου εκ καρδιας σου. Ταυτα δε ελεγεν ο Ἐλιφαζ, νουθετων, ως ᾤετο, τον
Ἰωβ. Στιχ. κγʹ. Ἐαν δε επιστραφηις, και ταπεινωσηις σεαυτον εναντι Κυριου. Νουθετει
αυτον προς το επιστρεψαι, οιομενος αυ τον ταυτα ημαρτηκοτα πεπονθεναι. Στιχ. κδʹ.
Και ως πετρα χειμαῤρου Σωφειρ. Ἐκ του τοπου ου γινεται το χρυσιον, ελευσεται επι
σε, οιονει, εσται λογος σου ποικιλος και καλος. Στιχ. κεʹ. Ἔσται ουν σοι ο
Παντοκρατωρ βοηθος απο εχθρων. Ἐαν υποταξηις εαυτον, εαν εξομολογησηι. 17.88
Στιχ. κεʹ. Καθαρον δε αποδωσει σε ωσπερ αργυ ριον πεπυρωμενον. Ὑγιες δογμα ......
πεπυρωμενον, ο Θεος. Στιχ. κ ʹ. Ειτα παῤρησιασθησηι ενωπιον Κυριου. Του αυτου.
Ἐαν ταπεινωσηις σαυτον, υπομενηις τα συμβεβηκοτα, παῤρησιασθησηι ενωπιον
Κυριου, παῤρησιαν εξεις, ως αποθεμενος τα αμαρτηματα. Στιχ. κηʹ. Ἐπι των οδων
σου εσται φως. Του αυτου. Ἐαν τηρησηις νουθεσιαν απ' εμου, και επιστρεψηις και
εξομολογησηι. Ταυτα μεν ουν προς Ἰωβ ελεγετο· ου δικαιως δε ελεγετο· ου γαρ
ημαρτε. Προς ημας δε εαν λεγηται, δικαιως λεγεται. Στιχ. κηʹ. Ἀποκαταστησηι δε σοι
διαιταν δικαιοσυνης. Και απλως ειπειν· Ἅπασαν σοι, φησι, την αρμο ζουσαν δικαιωι
πραξει διαμονην, ωστε σε λαμπρας και επιδοξους εχειν τας πραξεις. ΚΕΦ. ΚΓʹ. Στιχ.
βʹ. Ἡ χειρ αυτου βαρεια γεγονεν επ' εμωι στεναγμωι. Ει δε ενην, φησι, παραυτα των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

τιμωριων την ψηφον φερεσθαι, ην ευρειν αυτον. Ειθε ενην δικασασθαι, φησι, και
εντυχειν αυτου, και μαθειν, τινα ην α ημελλε μοι προς ταυτα ερειν, α ημελλον
λεγειν. Ὁραις πως επετυχεν οπερ ηυχετο; Τουτο γαρ εσχατον γεγονεν εν τωι βιβλιωι.
Ἤθελον μαθειν τι μοι ημελλεν ερειν, και ει εμελλε μοι ομοιως κο λαζειν. Ταυτα δε
ειπον, ουχ ως καταγινωσκων αδι κιαν. ΚΕΦ. Κ∆ʹ. Στιχ. ʹ. Ἡδυνθη αυτων αρτος εις
νεωτε ρους. Ἡδυ, φησι, τοις ασεβεσι το τρεφειν νεανισκους, εφ' ωι δυνασθαι δι'
αυτων τας επηρειας εργαζε σθαι. ΚΕΦ. ΚΖʹ. Στιχ. βʹ. Ζηι Κυριος, ος ουτω με εκρινε.
Ἔλαβεν εξουσιαν του Ἰωβ ο διαβολος, και ητασεν αυτον νυκτος και ημερας,
προτερον δια των εκτος, υστερον δι' αυτου του σωματος, μετα ταυτα και δια των
φιλων. Ὅτε γαρ αυτο εδοκιμασε δια της γυναικος, και ου νενικηται ο Ἰωβ, τρεις
φιλους ηνεγ κεν ο διαβολος, ουκ εχθρους, ουκ επιβουλα δογματα εχοντας, αλλ'
αληθειας μεν λογους, ου καλως δε, ουδε εν καιρωι προφερομενους. Και εβουλευετο ο
δια βολος δια των φιλων τουτων ποιησαι τον Ἰωβ φθεγ ξασθαι τι κατα της
Προνοιας, ασεβησαι δια τους πονους, εκκακησαι δια τας αλγηδονας. Ἀλλ' ο αλη θως
ανδρειος, ο καρτερικος, ορα τι λεγει μετα τους λογους των τριων. Ὅτε ετελεσεν ο
Ἐλιφαζ τρεις διαλεξεις, ο Σωφαρ δυο διαλεξεις· τουτων γαρ τετελεσμενων,
σιωπησαντων εκεινων, ορα τι αποκρι νεται μετα το ειρημενον απ' αυτου προοιμιον,
ουτως 17.89 απο της Γραφης ωνομασμενον. Τι αποκρινεται; προσχωμεν τηι λεξει.
Στιχ. αʹ. Ἔτι δε προσθεις ο Ἰωβ ειπε τωι προ οιμιωι· Στιχ. βʹ. Ζηι Κυριος, ος ουτω με
κεκρικε, και ο Παντοκρατωρ, ο παραπικρανας μου ψυ χην, και τα εξης. Οιδα ποθεν
κεκινησθε εις το ερεθισαι με. Ὄμνυμι δε υμιν, και ομνυμι κατα του ζωντος Κυριου
αυτου, κριναντος με ταυτα παθειν, αυτου του παραδοντος με ταυταις περιστασεσι,
του δοντος εξουσιαν τωι διαβολωι τοιουτοις με εξετασμοις εξεταζεσθαι, και
βασανιζεσθαι. Ὄμνυμι κατα του Κυριου, και φημι, οτι ζηι Κυριος, ος ουτω με κεκρικε,
και ο Παντο κρατωρ, ο παραπικρανας μου την ψυχην. Στιχ. εʹ. Μη μοι ειη δικαιους
υμας αποφηναι, εως αν αποθανω. Ἐαν συγκαταθωμεν οις λεγετε, οτι νενοηκατε δια
τι ταυτα πεπονθα, δικαιους υμας απεφηναμην εως αν αποθανω. Στιχ. εʹ. Ου γαρ
απαλλαξω την ακακιαν μου. Ουκ αφησω το προσεχειν τηι δικαιοσυνηι· μεμνη σομαι
αει περιεχεσθαι αυτης. Στιχ. ʹ. Ου γαρ συνοιδα εμαυτωι ατοπα πραξαι. Πολλη η
παῤρησια αυτου και επι τωι προτερωι βιωι, και επι τοις κατα τον καιρον της
περιστασεως, ωστε αυτον ειπειν· Ου συνοιδα εμαυτωι ατοπα πραξαι. ΚΕΦ. ΚΗʹ. Στιχ.
ιβʹ. Ποιος δε τοπος εστιν επιστημης; Ἐπιστημη η περιοχη των ωσαυτως εχοντων θεω
ριαι· συνεσις δε η διακρισις. Στιχ. ιεʹ. Και ου σταθησεται αργυριον ανταλ λαγμα αυτης.
Ουδεν ανταξιον εστιν της σοφιας. Ἐαν απλουστε ρον νοηις το αργυριον και το
χρυσιον, ευθεως ερει Ἰωβ, οτι ουδεν αξιον εστι της σοφιας. Στιχ. ι ʹ. Ἐν ονυχι τιμιωι
και σαπφειρωι. Ουδε ονυχι τιμιωι η σοφια παραβληθησεται· αλλ' ουδε εν σαπφειρωι
ισωθησεται αυτη. Στιχ. ιηʹ. Μετεωρα και γαβεις ου μνησθησεται. Ουδε τα μετεωρα
αξια εστι της σοφιας, ουδε γα βις. Ἔοικε δε επι δυναμενων ταχθαι, οιονει γι
γαρτικων. Τινες δε φασιν, οτι γαβις λεγεται το υπερεχον του χειλους του μεδιμνου, ο
καλειται κομ μουλατον. Στιχ. ιηʹ. Και ελκυσον σοφιαν υπερ τα εσωτατα. Τα εσωτατα
περι την Ἰνδιαν, η τα περι την επεκεινα χωραν, ενθα εισι τιμιοι λιθοι. Φερει δε
εκεινη η χωρα τοις ανθρωποις ταυτα, νομιζομενα παρα τοις πλουσιοις ειναι
θαυμαστα. Παρ' εκεινα ουν τα εσωτατα ελκυσον εις σαυτον την σοφιαν. Ἢ, υπερ τα
εσωτατα, υπεραποῤρητα τα ενδον μυστηρια 17.92 τα αγια του Θεου· υπερ παντα
πολλα οντα, ελκυσον την σοφιαν. Στιχ. καʹ. Λεληθε παντα ανθρωπον. Λεληθε παντα
ανθρωπον, καν προφητης ηι, καν αποστολος. ΚΕΦ. ΚΘʹ. Στιχ. ʹ. Ὅτε εχεοντο μου αι
οδοι βουτυρον. Προειρηκαμεν περι των οδων του Ἰωβ, ας ωδευ σεν, οτι αρεται ησαν.
Ἐχεοντο ουν αι οδοι αυτου βουτυρωι, ωδευε την σωφροσυνην, και οιονει εχειτο η
σωφροσυνη, ως πολλους τρεφεσθαι και των νηπιων απο της σωφροσυνης του Ἰωβ,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

απο της δικαιοσυνης του Ἰωβ, απο της ανδρειας. Τουτο γαρ εστιν· Ὅτε εχεοντο αι
οδοι μου βουτυρωι. Στιχ. ʹ. Τα δε ορη μου εχεοντο γαλακτι. Ὅσα ην υψηλα νοηματα
και μεγαλα, ταυτα ην ορη του Ἰωβ, εφ' α ανεβαινεν. Στιχ. ζʹ. Ὅτε εξεπορευομην
ορθιος εν πολει. ∆ιδασκαλιαι εσχολαζε και ωφελειαι, ερων, ουχ ως φιλαυτος, αλλ' ως
αγαπην εχων ζητουσαν το κοινηι συμφερον. Στιχ. θʹ. ∆ακτυλον επιθεντες επι
στοματι. ∆οξει μεν ουν και σημειον ειναι το, ∆ακτυλον επι θεντες επι στοματι
αυτων, σιωπης. Ταχα δε δηλοι, επει η χειρ αντι εργων λαμβανεται, ως πολλακις εδει
ξαμεν, οτι το εργον αυτων επεθηκαν επι στομα, αισθανθεντες εν ολιγωι εργωι, οτι ουκ
εισιν αξιοι του λαλειν, παροντος του Ἰωβ, μειζονα εργα πε ποιηκοτος. Στιχ. ιʹ. Οι δε
ακουσαντες εμακαρισαν με. Του αυτου. Τοσουτον ην οτε ουδεπω εβασανιζετο, ωστε
οι ακουοντες αυτου εμακαριζον αυτον, και εθαυ μαζον, τινα τροπον τα τοσαυτα νοει
και καταλαμβα νει, και δυναται τους ακουοντας ωφελειν. Στιχ. ιʹ. Ὅτι γλωσσα
αυτων τωι λαρυγγι αυτων εκολληθη. Των ακουοντων μου και μακαριζοντων εφ' οις
ελε γον, η γλωσσα τωι λαρυγγι εκολληθη. Στιχ. ιαʹ. Ὅτι ωτιον ηκουσε, και εμακαρισε
με. Του αυτου. Ὥσπερ γεγραπται περι του Μωυσεως, οτι ηυλαβειτο κατεμβλεψαι
κατενωπιον του Θεου δια την υπερβολην της λαμπροτητος αυτου ουτως νοησας αν,
οτι υπερβολη ην προκοπης της εν σοφιαι του Ἰωβ, ωστε τους ακουοντας αυτου μη δυ
νασθαι ενοραιν τηι μαρμαρυγηι των νοηματων αυτου, και μη δυναμενους δια τουτο
εκκλινειν τους οφθαλ μους αυτων, μη παρακολουθουντας τηι βαθυτατηι της διανοιας
αυτου. ∆ια τουτο λεγει· Στιχ. ιαʹ. Ὀφθαλμος δε με ιδων εξεκλινεν. Ὁ μεν Ἀκυλας και
Συμμαχος, Ἐμαρτυρησε περι εμου, εκδεδωκασιν· ετεροι δε, Ὀφθαλμος δε ιδων
εξεκλινεν, αντι του· Ουκ ισχυω αντειπειν. 17.93 Στιχ. ιβʹ. ∆ιεσωσα γαρ πτωχον εκ
χειρος δυ ναστου. Ἴδωμεν αυτου τα ανδραγαθηματα, και απλωσω μεν. Και κατα το
ρητον εχει λογον τουτο, και κατ' αναγωγην εχει πολλωι μαλλον ερμηνειαν. Κατα το
ρητον, οση δυναμις, οφειλομεν βοηθειν τοις πτωχοις, υπο των δυνατων
καταδυναστευομενοις. Στιχ. ιεʹ. Πους δε χωλωι. Αυτος εχαριζετο και τοις
κεχωλωμενοις τας βασεις, της ψυχης ποδας· και τωι λογωι εγινετο αυτος αυτων πους.
Στιχ. ι ʹ. ∆ικην δε ην ουκ ᾔδειν, εξιχνιασα. ∆ιδασκει ημας πως δει δικαζειν, εαν ποτε
κλη θωμεν επι διαιταν αδελφων, ωστε διαιτησαι τα κατ' αυτους. ΚΕΦ. ΛΒʹ. Στιχ. αʹ.
Και επαυσατο Ἰωβ ρημασιν. Ἡσυχασαν δε και οι τρεις φιλοι αυτου ετι αντειπειν Ἰωβ.
Ἦν γαρ Ἰωβ δικαιος εναντιον αυτων. Ουχ απλως επαυσατο. Καρδια δε ην αυτου
νοουσα τα θεια, ουκ επαυσατο. Ἤδη γαρ καιρος τωι παντι πραγματι υπο τον ουρανον,
καιρος του σιγαιν και καιρος του λαλειν. Ὅτε ουν καιρος του αποκρινασθαι προς τους
τρεις, ελεγεν· οτε ην καιρος, μετα το επι στομισαι αυτους, εσιγησε. Και οιμαι εν
επαινωι λε γεσθαι το, Ἐπαυσατο ο Ἰωβ. Στιχ. ζʹ. ∆ιο ησυχασα, φοβηθεις του υμιν αναγ
γειλαι την εμαυτου επιστημην. Ἐπιστημην εχει, πως ανθρωποι πασχουσι· δια τι
ανθρωποι εν περιστασεσι τισιν εν τωι βιωι τουτωι μονωι γινονται· οσοι αδικοι οντες
ευτυχουσιν. Ειδον αδι κουντας και παρανομουντας, και εμου παρα μι κρον
εσαλευθησαν οι ποδες. Ἐαν εν τωι βιωι τουτωι μονον ενιδω, παρ' ολιγον εξεχυθη τα
διαβηματα μου. Στιχ. ιʹ. Ουχ οι πολυχρονιοι εισι σοφοι. Ου γαρ αναγκη, φησι, τους
πρεσβυτας μονους ειναι σοφους· αλλ' εστι και απο νεοτητος ακουσαι τι γενναιον. Ει
γαρ χρονος ποιει σοφους, πολλωι μαλλον Θεος. Στιχ. ιηʹ. Ὠλεκει γαρ με το πνευμα
της γαστρος. Ὥσπερ τις εγκυος γινεται, και μορφωθεντος του γεννωμενου εν αυτωι,
επι ωδινας ερχεται, μεχρις ου απογεννησηι τουτο ο προτερον συνειληφε· τοιου τον τι
μοι νοει γενεσθαι και επι της του φιλομα θους ψυχης. Συλλαμβανει γαρ τον λογον
ον απαγγελ λομενον μορφοι και τυποι αυτον τηι ταξει. Ὅτ' αν δε μετα το τυπωσαι
και μορφωσαι αυτον ετοιμον γενομε νον, μη ως εκτρωμα ανετοιμον και ατελες
παραδιδωι, αλλ' ως τελεσφορηθεν και τετελειωμενον ειποιμι αν. Στιχ. ιθʹ. Ἡ δε
γαστηρ μου ωσπερ ασκος γλευκους ζεων δεδεμενος. ∆οκει μοι εντευθεν ειρησθαι το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

εν τωι Ευαγγελιωι. 17.96 Ουδεις οινον νεον εις ασκους παλαιους βαλλει Στιχ. κʹ.
Λαλησω, ινα αναπαυσωμαι ανοιξας τα χειλη. Ὁ τυγχανων συνετου ακροατου, και
ων πλη ρης λογων, λαλων αναπαυεται, και λεγει· Λαλησω, ινα αναπαυσωμαι. Στιχ.
κβʹ. Ου γαρ επισταμαι θαυμασαι προσωπον. Ου γαρ επισταμαι θαυμασαι προσωπον.
Ουκ εχω ταυτην την επιστημην, ινα θαυμασω προσωπον· αλλα καταφρονω
ανθρωπων, και της παρ' αυτοις αι σχυνης βροτων, και της παρ' αυτοις εντροπης.
Στιχ. κβʹ. Ει δε μη, και εμε σητες εδονται. Ὡς των σητων διεσθιοντων τους
λαμβανοντας προσ ωπα ανθρωπων. ΚΕΦ. ΛΕʹ. Στιχ. ʹ. Ει ημαρτες, τι πραξεις; Ἐαν
αναβλεψηις εις τον ουρανον, και κατανοησηις τα νεφη, νοησεις τι ημαρτες. Τι σε
πραξαι δει; Προσερχεσθαι τωι αρχιερει, και παρακαλειν, ινα ο αρχιερευς προσαγαγηι
θυσιαν περι σου. Ἐαν γαρ τις αμαρτηι, παρακλητον εχομεν προς τον Πατερα Ἰησουν
Χριστον δικαιον, και αυτος ιλασμος εστι περι των αμαρτηματων ημων. Στιχ. ʹ. Ει δε
και πολλα ηνομησας, τι δυνασαι ποιησαι; Το τηλικουτον ποιησεις· αναλυσεις σου τας
πολλας ανομιας. ∆ια τουτο επι τοις ανιατοις, οις εαυ τους ιασασθαι ου δυναμεθα,
ηλθεν Ἰησους Χριστος εξ ουρανων, ινα τα ανιατα ιασηται, και γινηται το· Μακαριοι,
ων αφεθησαν αι ανομιαι, και ων απε καλυφθησαν αι αμαρτιαι. Στιχ. ζʹ. Ἐπειδη ουν
δικαιος ει, τι δωσεις αυτωι; Ἀλλ' ει δικαιος ει ως προς Θεον, τι εχεις δουναι κατα την
σην δικαιοσυνην; Ει δε και ως λεγεις δικαιος ει, τι προσθησεις αυτωι; Στιχ. ιʹ. Ὁ
κατατασσων φυλακας νυκτερινας. Ἐγκωμια του Θεου, και αινους και υμνους αυτου
διεξερχεται. Ὁ κατατασσων φυλακας νυκτε ρινας, αυτος ο Θεος εστι. Θελω ιδειν,
πως κατατασσων εστιν ο Θεος φυ λακας νυκτερινας. Ὅλως ο αιων ουτος νυξ εστι,
σκο τος εστι. Το φως τηρειται σοι. Ὃ βλεπεις νυν φως, δι' εσοπτρου βλεπεις· Και εν
τωι φωτι σου οψομεθα φως. Μελλομεν ποτε βλεπειν αυτο. Ουκουν νυξ εστι πας ο
αιων· επει νυξ εστι, πολεμοι πολλοι, πολ λα θηρια περιερχεται. Στιχ. ιαʹ. Ὁ διοριζων
με απο τετραποδων γης. Ἐαν ηις αμαρτωλος, ου διωρισθης απο των τετραποδων γης.
Ἄνθρωπος γαρ εν τιμηι ων, ου συνηκε. Παρασυνεβληθη τοις κτηνεσι τοις ανοη τοις,
και ωμοιωθη αυτοις. Ἐαν ηις αμαρτωλος, ου διωρισθης απο των τετραποδων της γης·
αλλα λεγε ται σοι· Μη γινεσθε ως ιππος και ημιονος, οις ουκ 17.97 εστι συνεσις. –Και
μετ' ολιγα· Ἐαν ηις αμαρτωλος, εαν ηις πορνος, εαν καταφερης, ου διορισθησηι απο
των τετραποδων. Ἵπποι θηλυμανεις εγεννηθησαν. ∆ια τουτο θαῤρων λεγει, οτι
εχωρισθη· Ὁ διοριζων με απο τετραποδων γης. ΚΕΦ. Μʹ. Στιχ. γʹ. Μη, αλλα ζωσαι
ωσπερ ανηρ την οσφυν σου. ∆ιδωμι σοι παῤρησιαν. Ἐγω σε ερωτησω· συ δε μοι
αποκριναι. Ἤδη αθλον αυτωι διδωσιν ο Θεος. Ἄνθρωπον ερωται, οτι πυνθανεται
αυτου, οτι διδωσιν εξουσιαν της αποκρισεως. Ει μη ην νενικηκως, ουκ αν ελαμβα
νεν· ει μη ην υπομεινας, ουκ αν ηκουσε· Ζωσαι ωσπερ ανηρ την οσφυν σου.
Ἐρωτησω δε σε· συ δε μοι αποκριναι. Του αυτου. Μη προτερον αποκρινασθω τις τωι
Θεωι, εαν μη, γενομενος ανηρ, ζωσηται ωσπερ ανηρ την οσφυν αυτου. Ὅσον γαρ η
οσφυς αυτου ουκ εζω σται, αλλα λελυται, και ουχι περιδεδεται, ουδε συν εσφιγκται,
ου δυναται ευλογως αποκρινασθαι τωι Κυριωι. Στιχ. γʹ. Ἐρωτησω δε σε· συ δε μοι
αποκριθητι. Τα μεν τελεια των αγωνισματων τοις καλως αθλη σασι μετα τον βιον
αποκειται τουτον. Ουδεν δε ηττον και ηδη η χαρις η του Θεου αῤραβωνιζεται τους
αθλητας. ∆ια τουτο, οτε ηγωνισατο τα μεγιστα ο Ἰωβ· οτε, αποβαλων τα υπαρχοντα,
εδοξασε τον δεδωκοτα· οτε, αποθεμενος τα τεκνα, ηυχαριστησε τωι παρειλη φοτι·
οτε, νοησας ως σκωληκας αναγειν αυτου απο του σωματος, ου νενικηται απο των
πονων· προοιμια και αῤραβωνα των αθλητων διδωσιν αυτωι ο Θεος, χρηματισας
αυτωι δια λαιλαπος και νεφων. Ἀκουσας ουν προτερων λογων, δεον αποκρινασθαι
προς Θεον, σιωπαι, ως ουκ εχων παῤρησιαν αποκρινασθαι προς αυτον. Ουπω γαρ ᾔδει
το υστερον γεγραμμενον υπο Μωυσεως, ως Μωυσης ελαλει, ο δε Θεος απεκρι νατο
αυτωι φωνηι. Ὡς μη επισταμενος τοινυν τουτο, ου θελει αποκρινασθαι προς τον Θεον.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

Ὁ δε Θεος δι δωσιν αυτωι παῤρησιαν του λαλειν. Και μεθ' ετερα· Τοσαυτη εστιν η
χρηστοτης του Θεου, ωστε αναλα βειν αυτον προσωπον ου κρινοντος, αλλα
κρινομενου μετα του ανθρωπου. Και πολλαι τουτο εδιδαξαν Γρα φαι. ∆ευτε, και
διαλεχθωμεν, λεγει Κυριος. Και, Λαος μου, μαλλον δε ο Θεος μετα του λαου
διαλεχθη σεται, λαος μου, τι εποιησα σοι, η τι παρηνοχλησα σοι; αποκριθητι μοι, και
τα εξης. Στιχ. γʹ. Μη αποποιου μου το κριμα. Μη αποποιου μου τουτο το κριμα.
Τουτου του ρητου ως χρησιμου μνημονευσωμεν. Ἀλλ' οτ' αν κρινηι ο Θεος παθειν τι
ημας, τεκνον αποβαλειν, αρ χοντα απολεσαι, νοσησαι κατα το σωμα, ο τι δηποτε
τουτων υπομειναι· ουδεν τουτων οιον τε εστιν ημας παθειν, μη κρινοντος του Θεου.
Ουδε γαρ στρουθιον πιπτει εις παγιδα ανευ βουληματος του Πατρος, του εν τοις
ουρανοις. Ἐπει ουν ουδεν τουτων γινεται χω ρις κριματος του Θεου, λεγεται προς
τον παθοντα· 17.100 Μη αποποιου μου το κριμα, μη απαρνηι, οτι εκρινα περι σου.
Στιχ. γʹ. Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι, η ινα αναφανηις δικαιος; Ἀπολογουμαι
σοι. ∆ικαιος ης, αλλ' ουκ ης φανε ρος. Ὑπομονην ειχες· εδει με αφορμην παρασχειν
του λαμψαι σου την υπομονην. Ειχες ανδρειαν· αλλ' εκεκρυπτο εν σοι· οι
συμβεβηκοτες πονοι εδειξαν σου την ανδρειαν. Και μετ' ολιγα· Μνημονευωμεν του
των εν τοις περιστασεων καιροις, και δοξωμεν του Θεου ακουειν παροντος, και
λεγοντος ημιν· Οιει δε με αλλως σοι κεχρηματικεναι, η ινα αναφανηις δικαιος; Μη
αναφανωμεν αδικοι, μηδε ασεβεις. Στιχ. εʹ. Ἀναλαβε δη υψος και δυναμιν.
Στεφανωσαι, ενδυσαι δοξαν, ενδυσαι τιμην. Στιχ. ʹ. Ἀποστειλον δε αγγελους οργηι·
παντα δε υβριστην ταπεινωσον. Στιχ. ζʹ. Ὑπερηφανον δε σβεσον. Ὁ υβριστης
εστρατευσατο κατα σου. Ειπε μοι πο τε ο υβριστης, Ἀποστειλον την χειρα σου· ειπε
μοι, Ἅψαι παντων ων εχει· ειπε μοι περι σου, ως αρα εις προσωπον με ευλογησεις.
Ἀλλ' ουν γε νε νικηκας. ∆ια τουτο σοι λεγω· Θαῤρει· παν δε υβρι στην ταπεινωσον,
και τους αγγελους αυτου ταπεινω σον. Ὑπερηφανος εκεινος γεγενηται κατα σου·
αλλα συ υπερηφανον σβεσον. Ἀσεβης εκεινος κατα σου· αλλα συ σκηψον ασεβεις
παραχρημα. Στιχ. ηʹ. Τα δε προσωπα αυτων ατιμιας πληρωσον. Ἔλεγξον
αμαρτωλους, δεικνυς αυτους αμαρτωλους. Πληρωσον τα προσωπα αυτων ατιμιας
δια του ελεγ χου του εν σοι. Στιχ. ιʹ. Ἀλλα δη ιδου θηρια παρα σοι· χορτον ισα βουσιν
εσθιει. Θηρια αι αντικειμεναι δυναμεις εισι, περι ων ηυ ξατο ο Προφητης λεγων· Μη
παραδωις τοις θηριοις την ψυχην εξομολογουμενην σοι. Θηρια εισιν αι αντικειμεναι
δυναμεις, ων ειληφας, ω ανθρωπε, την εξουσιαν. Ἐαν Θεωι δουλευσηις, επ' ασπιδα
και βα σιλισκον επιβησηι. Στιχ. ιʹ. Ἀλλα δη ιδου θηρια παρα σοι. Του αυτου. Παρα σοι
τωι Ἰωβ, παρα παντι υπο μνηστικωι, παρα παντι τωι νενικηκοτι. Στιχ. ιʹ. Χορτον ισα
βουσιν εσθιει. Τους σκωληκας λεγει, τους εξ αυτου αυτον κατε σθιοντας. Συντελεια
γαρ, φησι, την χειρα μου υπο σου· και ιδου ως χορτος κατεσθιει. Στιχ. ιαʹ. Ἡ δε
δυναμις αυτου επ' ομφαλου γαστρος. Αυτη πρωτη δυναμις κατα του ανδρος. Πορ νον
ποιειν εντευθεν αρχεται. Του αυτου. Ἵνα το θηλυ σημανηι, ινα δειξηι, οτι στρατευεται
ου μονον κατα των εχοντων τα σπερμα τα. Πανυ δε ευπρεπεστατα ωνομασεν οσφυν
επι αῤρε νος, και ομφαλον γαστρος επι γυναικος· Ἰδου δε η ισχυς οσφυς αυτου εν
ισχυι· η δε δυναμις αυ του επ' ομφαλου γαστρος. 17.101 Στιχ. κεʹ. Μεριτευονται δε
αυτο Φοινικων εθνη. Ἐπει πονηριαι μεγαληι διαβαλλονται οι Χανα ναιοι, οι και
Φοινικες· δια τουτο φησι· Μεριουνται δε αυτον Φοινικων εθνη. Ἕκαστος μερος τι
λαμβανει απο του δρακοντος, εαν ηι το γενος Χαναναιος και Φοινιξ. Στιχ. κ ʹ. Παν δε
πλωτον συνελθον ου μη ενεγ κωσι βυρσαν μιαν ουρας αυτου. Τα τελευταια του
δρακοντος και τα εσχατα ου δυνανται νεκρωσαι παντα αμα πλωτα. Οι ανθρωποι,
πλοιοις χρωμενοι τοις σωμασιν, ου δυνανται ενεγκειν βυρσαν μιαν ουρας αυτου.
Αυτοι καθ' εαυτους ου δυ νανται· θειας δε δυναμεως επισκοπουσης, δυναμεθα ου
μονον βυρσαν μιαν ουρας αυτου, αλλα και ολον αυτον κομισαι, και ολον αυτον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

νεκρωσαι. Νεκρου μεν δε εκαστος, το οσον εφ' εαυτωι, τον διαβολον, κα τα το
ειρημενον παρα τωι Ἀποστολωι· Ὁ δε Θεος συντριψαι τον Σαταναν υπο τους ποδας
υμων εν ταχει. ΚΕΦ. ΜΑʹ. Στιχ. δʹ. Τις αποκαλυψει προσωπον ενδυσεως αυτου; ∆ια τι
ουκ ειπε· Τις αποκαλυψει προσωπον αυτου; Τι ποιει ενθαδε και η ενδυσις; Τις γαρ
αποκαλυψει, φησι, προσωπον ενδυσεως αυτου; Ἵνα νοηθηι το λεγομενον,
παραδειγματι χρησωμεθα των περιτιθε μενων προσωπειων, και μη φαινομενων
τουτο ο εισιν, αλλα θελουσι δοκειν. Ἀναλαμβανουσι γαρ προσωπεια, φερε ειπειν,
ουτοι εν ταις θυμελαις υποκριται, ποτε μεν ηγουμενων, ποτε δε αλλων βασιλεων,
ποτε δε γυναικων. Και το μεν ιδιον αυτων προσωπον αποκε κρυπται, και ο εισιν ου
φαινονται· ο δε δοκουσι, βλε πονται. Τοιουτος εστιν ο δρακων. Ουδεποτε το προσ
ωπον αυτου δεικνυσιν· αλλα ει προσωπον λαβων εις απατην των ανθρωπων, εκεινο
χρηται. Και εχει γε ο εχθρος ουτος πολλα προσωπεια, και καθ' εκαστην κακιαν
προσωπον λαμβανει αρετης. Και μετ' ολιγα εις το εξης. Τα υπολοιπα του
προγραφεντος στιχου. Το προσωπον ο ενεδυσατο τις ικανος ελεγξαι; τις ικανος
αποκαλυψαι και ληξαι ο τι ενδον δρα κων εστι; Τοιουτοι εισι τινες και αλλοι
μαθηται αυ του, Οιτινες ερχονται προς υμας εν ενδυμασι προβατων, ενδοθεν δε εισι
λυκοι αρπαγες. Στιχ. δʹ. Εις δε πτυξιν θωρακος αυτου τις αν εισελθοι; Ὁραις; θωραξ
ουτος ονομαζεται, και στηθος· και θωραξ, οπου εστι το ηγεμονικον. Ουχ απλους
εστιν ο θωραξ αυτου. Ουδεν εχει απλουν. ∆ολιος εστιν, επτυ γμενος εστιν. Εις ουν
την πτυξιν θωρακος αυτου τις αν εισελθοι; Ἅγιος δε ελεγχειν αυτον δυναται, και
δειξαι, οτι επτυκται αυτου ο θωραξ· του δε αγιου ουκ επτυκται. Στιχ. εʹ. Πυλας
προσωπου αυτου τις ανοιξει; Κρυπτει τα ενδον αποκειμενα. Τις ουν ανοιξει τας
πυλας του προσωπου αυτου; Τις ουτος εστιν, 17.104 ωστε ελεγξαι και δειξαι οσον
δολον, οσον ιον, οσα κακα εχει αποκειμενα; Στιχ. εʹ. Κυκλωι οδοντων αυτου φοβος.
Περι ων λεγεται· Ὀδοντας αμαρτωλων συνε τριψας. Και, Κυριος συντριψει τας
μυλας των λεοντων. Ουκ εστιν ουτος ο φοβος του Θεου· αλλ' ο φοβος, ο κυκλωι των
οδοντων αυτου. Ἀλλ' εαν εχηις τον Χριστον εν σεαυτωι, μη φροντιζε τουτου του
φοβου. Κυριον γαρ τον Θεον σου φοβηθησηι, και πλην αυτου μη φοβου τον αλλον.
Στιχ. ʹ. Τα εγκατα αυτου ασπιδες χαλκαι. Τα δογματα, τα νοηματα τα
αποκεκρυμμενα. Παντα ιος ασπιδων εστι, παντα τα ενδον αυτου. Και ασπιδες εισιν
ουχ απαλαι τινες, αλλα σκληραι. Ἀσπι δες γαρ εισι σκληραι. Στιχ. ιʹ. Ἐκ στοματος
αυτου. Αι βλασφημιαι και οι λογοι των ασεβων και αθεων διδασκαλων. Στιχ. ιʹ. Ἐκ
στοματος αυτου εκπορευονται λαμ παδες καιομεναι, και διαριπτουνται εσχαραι
πυρος. Οιμαι μεν και παντας τους ασεβεις αθεων δογματων εισηγητας κυριως αν
ειναι μελη του δρα κοντος· και των μελων του δρακοντος ονοματα ει θελεις
ακουσαι, ποιοι εισιν ουτοι; Το στομα του δρακοντος ειη δ' αν τι και τροπικως
νοουμενον, και παρα τουτο οθεν οι λογοι οι απολλυντες. [Ἐκ στο ματος γαρ αυτου
λαμπαδες απολλυονται πυρος.] Ὅτι εκ στοματος αυτου εσχαραι απολλυονται πυρος.
Ει ποτε ηκουσα του κατηγορουντος λογου, προφασει Χριστιανισμου, κατηγορουντος
του ∆ημιουρ γου, φερε ειπειν, πρεσβευοντος τα Μαρκιωνος, πρε σβευοντος τα
Ουαλεντινου, και τα Βασιλειδου· οτ' αν κακως λεγωσιν τον Ποιητην ουρανου και
γης, οτ' αν λεγωσιν αυτον μη ειναι, μηδε πνευματικης ουσιας, οποια φασιν ουτοι·
οψηι, εκ στοματος των τοιουτων εξερχονται λαμπαδες καιομεναι, και διαρι πτουνται
εσχαραι πυρος. ∆ια τουτο ημεις, ειδοτες, τηρωμεν εαυτους, μηποτε εκειναι αι
λαμπαδες ημας καυσωσι, μηποτε αι εσχαραι του πυρος ημων αψωνται. Στιχ. ιγʹ. Ἐν
δε τραχηλωι αυτου αυλιζεται δυ ναμις. Ἔστι τις δυναμις πονηρα. Ἀλλ' η ασθενεια, ην
ανελαβε δι' εμε ο Σωτηρ μου και Κυριος, ητις λεγε ται ασθενεια Θεου, ενικησεν
εκεινου την δυναμιν. Το γαρ ασθενες του Θεου, ο μεν Ἀποστολος λεγει, ισχυροτερον
των ανθρωπων· εγω δε αν ειποιμι ισχυροτερον της δυναμεως του δρακοντος. Στιχ.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

ιδʹ. Σαρκες δε σωματος αυτου κεκολληνται. Ἐδυνατο ειρηκεναι· Σαρκες δε σωματος
ηνωνται. Ὁ δε ουκ ειπεν· ου γαρ ηνωνται· ουκ εστι. Το εν παρ' εκεινωι πολλα εστιν· η
εν δοκουντα κεκολλησθαι, δια του λεγοντος κεκολληνται, ουχ ηνωνται. Στιχ. ιεʹ. Ἡ
καρδια αυτου πεπηγεν ως λιθος, εστηκε δε ωσπερ ακμων ανηλατος. Ουκ
ελαυνομενος, ουκ ακολουθων λογωι, οικειοι 17.105 δε σκληρος εστιν ανηλατος,
ανενδοτος. Και ει τις απο διαβολου απεσπασε δυναμιν, και τουτου του δρακοντος,
αυτος εχει την καρδιαν ανηλατον, και ουκ ελαυνομενην. Ει δε τις χρυσος εστιν,
ακολουθων τωι λογωι χρυσοκωι· ουτως εικει, εως αν γενηται πεταλον χρυσουν, και
δεξηται τους τυπους των γραμματων του Θεου, εν Χριστωι Ἰησου· ωι η δοξα εις τους
αιωνας, αμην. ΚΕΦ. ΜΒʹ. Στιχ. ιʹ. Ἔδωκεν δε ο Κυριος διπλα, οσα ην εμ προσθεν Ἰωβ
εις διπλασιασμον. Ὁ γενναιος αθλητης, και παντα πειρασμον υποστας, ανδρειοτατος
Ἰωβ, αθλα λαμβανει της υπομονης αυτου, ως η Γραφη φησιν· Παντα διπλα παρα τα
προτερα. Ὁ δε Κυριος Ἰησους Χριστος αθλα διδωσιν ουχι διπλασιονα, αλλ'
εκατονταπλασιονα. Φησιν γαρ· Ὃς εαν καταλειπηι πατερα η μητερα, οικιαν,
αδελφους, αδελφας ενεκεν εμου, η ενεκεν του Ευαγγελιου, ως εν τωι κατα Μαρκον
γεγραπται, εκατονταπλασιονα ληψεται, και ζωην αιωνιον κληρονομησει. Ουκ αν
διπλασια των προτερων ελαβεν, ει μη διπλασιονα την αρετην επεδειξατο.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15


