Scholia in Canticum canticorum
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΜΑΤΩΝ.
17.253 ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Αʹ. Φιλησατω με απο φιληματων στοματος αυτου. Μη δια
προφητων με μνηστευσατω, φησιν, δι' εαυ του δε ομιλησατω, κατ' αισθησιν
πνευματικην· δι' ης ο Ἰωαννης φησι· Και αι χειρες ημων εψηλα φησαν περι του
Λογου της ζωης· ταυτα δε φησιν ως των προφητων ειποντων ακουσασα·
Ἐπεθυμησεν ο βασιλευς του καλλους σου· και αλλαχου· Ὃν τροπον ευφρανθησεται
νυμφιος επι νυμφην, ουτως ευφρανθησεται Κυριος επι σοι. Ὁσακις δε τι ζητουντες
θειον δογμα καταλαμβανομεν, καταπε φιλησθαι απο του στοματος του νυμφιου
νομισωμεν· εν οσωι δε απορουμεν, υπολαβωμεν εχομενοι λεγειν το, Φιλησατω με
απο φιληματων στοματος αυτου. Ὅτι αγαθοι οι μαστοι σου υπερ οινον, και οσμη
μυρων σου υπερ παντα τα αρωματα. Ἤγουν αι αρεται σου υπερ τας παρ' ημιν αρετας
κατα το, Ἐκαλυψεν ουρανους η αρετη αυτου· εστι γαρ αυτοσοφια και δικαιοσυνη·
ημεις δε κατα μεθεξιν σοφοι τε και δικαιοι, κατα προαιρεσιν τε και δυναμιν, εν τηι
τουτων ευωδιαι γινομενοι Μυρον εκκενωθεν ονομα σου. ∆ια τουτο νεανιδες
ηγαπησαν σε. Ταχα προφητευου του ονοματος του Χριστου την τον κοσμον
πληρωσασαν δυναμιν, κατα την αυτου παρουσιαν· ωστε γενεσθαι κατα τον Παυλον
οις μεν οσμη εκ θανατου εις θανατον, οις δε ζωης εις ζωην, ειπεν αν η νυμφη, ∆ια
τουτο παντες ηγαπη σαν σε· αλλ' ου μονον αι νεανιδες οσημεραι ανανε ουμεναι, και
μη εχουσαι ρυτιδα η σπιλον· εξεκε νωθη δε, ως μηκετι σιωπασθαι κατακεκλεισμενον
εν αποῤρητοις. Εισηγαγε με ο βασιλευς εις το ταμιειον αυτου. Ἤγουν αδυνατον την
αξιεραστον λεγει ψυχην η Ἐκκλησιαν η το ηγεμονικον του Χριστου· εις ο Παυλος
εισελθων εφη· Ἡμεις δε νουν Χριστου εχομεν, ινα ιδωμεν τα υπο Θεου χαρισθεντα
ημιν· τινα δε 17.256 ταυτα; α οφθαλμος ουκ οιδε και ους ουκ ηκουσε, και επι
καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη· ταυτα γαρ ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν αυτον· εν
γαρ τωι ταμιειωι του νυμφιου παντες οι θησαυροι της σοφιας και της γνωσεως
αποκρυφοι· αυτη μεν γαρ ως προλαβουσα τας νεανιδας εισηχθη, και παρεστη ως
βασιλισσα εκ δεξιων του βασιλεως, εν ιματισμωι διαχρυσωι, κατα τον ∆αυΐδ· περι δε
των νεανιδων, απενεχθησονται τωι βασιλει παρθενοι οπισω αυτης, και τα εξης.
Ἀγαπησωμεν μαστους σου υπερ οινον· ευθυτης ηγαπησε σε. Ἤγουν ει και νυν δι'
ασθενειαν υπερ τους σους μαστους αγαπωμεν, ω νυμφιε, τον οινον, οταν βελτιω
θωμεν, υπερ τουτον αυτους αγαπαιν. –Οινος μεν ουν ευφραινων νεανιδας, τα
νομικα· η δε τελειοτης, του νυμφιου μαστοι· ειτα εις απολογιαν του μη ειδη αγαπαιν,
φησιν· Ευθυτης ηγαπησε σε· ημεις δε ουπω τας εαυτων πορειας ευθειας
εποιησαμεθα. Μελαινα ειμι και καλη, θυγατερες Ἱερουσαλημ· ως σκηνωματα Κηδαρ,
ως δεῤρεις Σαλομων. Λεγει δε η εξ εθνων Ἐκκλησια ταυτα προς τας εξ Ἱερουσαλημ
ψυχας, ητοι την Ἱερουσαλημ, ομολογουσαν το μελαν, δια το μη εκ λαμπρων μηδε
πεφωτι σμενων πατερων· διο και σκοτασμωι παραβαλλεσθαι· καλη δε δια τον λογον
ον παρεδεξατο· και δεῤρεσιν εοικεναι του Σαλομων ας ειχεν, μεθ' ων αλλων εκε
κτητο εν τηι δοξηι αυτου. Μη βλεψητε με οτι εγω ειμι μεμελανωμενη, οτι παρεβλεψε
με ο ηλιος. Ἢ οτι σκοτισθεισαν με τηι αμαρτιαι, Χριστος παρειδε δια την απιστιαν· ον
ηλιον δικαιοσυνης ανα γορευουσιν αι Γραφαι. Υιοι μητρος μου εμαχεσαντο εν εμοι·
εθεντο με φυλακισσαν εν αμπελωσιν αμπελωνα εμον ουκ εφυλαξα. Ἤγουν οι
διδασκοντες μαθηται του Χριστου, κα θαραι με των προς τουτου βουλομενοι
πονηρων λογι σμων, και των συνεργουντων ταυτα δαιμονων, εμαχεσαντο τουτοις
εν εμοι, της αυτης μοι μητρος οντες υιοι, της ελευθεριας φημι· οι μεν εις το κατ'
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εκλογην χαριτος λειμμα αναλαμβανομενοι· εγω δε την κατα την ανω Ἱερουσαλημ
διαθηκην λαβουσα, και εξ επαγγελιας αναγεννωμενη. Ου προτερον δε ταυτην
εθεντο φυλακισσαν, ειτα εμαχεσαντο· μαχε σαμενοι δε πρωτον επιτηδειαν εποιησαν
του τεθηναι εν αμπελωσιν εις φυλακην ... Μωυσης δε ουτος, και οι προφηται, ων
εκαστος αγρος ην πληρης, ον ευλογησε Κυριος· .. και αμπελων εν οις τις γενομενος,
και την προτεραν εξιν εαυτου μη τηρων ως εκ Σοδομων υπαρχουσαν αμπελωνα, τωι
παροντι κεχρη ται λογωι. Ἐαν μη γνωις σεαυτην η καλη εν γυναιξιν, εξελθε συ εν
πτερναις των ποιμνιων σου, και ποιμαινε τας εριφους σου επι σκηνωμασι των
ποιμενων. Το πολυθρυλλητον δε παρ' Ἕλλησιν επιφθεγμα προειληπται παραδοθεν
τωι σοφωι Σολομωντι, το 17.257 Γνωθι σαυτον· καθ' ην απειλειται νυν η ψυχη παρα
του εραστου και νυμφιου, ει μη το δοθεν αυτηι κατ' εικονα Θεου φυλαξει καλλος,
την ενδοθεν εκβολην, και το εν εσχατοις τεταχθαι, τους σκαιους εριφους ποι
μαινουσα. Ποιμανεις δε αυτους επι τοις των ποιμε νων σκηνωμασιν, ποτε μεν τουδε,
ποτε δε εκεινου οια δη τις αλητις· μεχρι παιδευθεισα τηι πειραι προς την σεαυτης
επιστρεψειας γνωσιν· αρμοσει δε και προς την Ἐκκλησιαν ο λογος· γινωσκει δε τις
εαυτον, ειδως, ει αγαθην η φαυλην εχει διαθεσιν· και πολυ της οδου της επι την
αρετην απολειπεται· η τοις εμπροσθεν επεκτεινεται, των οπισθεν επιλανθανομε νος·
ει δε και μηπω ελαβεν η τετελειωται, η προσ εγγιζει τοις οριοις του καλλους· εργον
δε και το αφιστανειν εκαστηι πραξει οπως γεγενηνται λογισμωι τε παντι και λογωι·
γυναικας δε τας μη καθαρας μηδε αδιαφορους ψυχας λεγει· αμελουσα δε της ιδιας
γνωσεως, γενοιτ' αν κλυδωνιζομενη και περιφερομενη παντι ανεμωι της
διδασκαλιας εν τηι κυβειαι των ανθρωπων· και πανταχου μαλλον ποιμαινειν τας
ιδιας σκαιας εριφους η παρα τωι καλωι ποιμαινει λογωι· αυτη δε προσηνης ο λογος, ει
και μηδεποτε λεια λοιπον ηδη εν γυναιξιν εστι καλη, συγκαταριθμουμενη τηι του
Θεου Ἐκκλησιαι, και των εν αυτηι μικρων ουσα καλλιων· αι γαρ ουτω λεγομεναι της
Ἐκκλησιας γυναι κες, των εθνικων ψυχων ασυγκριτως αμεινους πορευο μενων
οπισω των εραστων των αντικειμενων δυναμε ων, γυναικων λεγομενων, αλλ' ου
παρθενων· πως γαρ ουκ αμεινων, η προς τον κτιστην τον σαυτης αναβλε ψασα;
ομοιον δε το Ἔξελθε, τωι παραδοθηναι τωι Σα ταναι, εις ολεθρον της σαρκος
αφορισθεντα της Ἐκ κλησιας· μετα το καθαπερ ελεγε προς τας νεανιδας εισαχθηναι
παρα του βασιλεως εις το ταμιειον αυτου. Τι ωραιωθησαν σιαγονες σου ως τρυγονος;
Ἀλλα και μελη Χριστου Ἐκκλησιαν νυμφης ο Παυ λος φησιν· ης οιονει προσωπον, οι
τωι καλλει των λοιπων διαφεροντες, αισχρον ουδεν εννοουντες· την δε της
σωφροσυνης αυτηι καρποφορουντες αιδω, οι προτερον ισως ουκ οντες καλοι,
τοσουτον μετεβαλον ως ειρησθαι τηι νυμφηι· Τι ωραιωθησαν σιαγονες σου, μη
εχοντες σπιλον η ρυτιδα; ταχα δε και τωι τον ενα μονον γινωσκειν Θεον· και η
τρυγων γαρ ενι μονωι συνερχεται. Ὁμοιωματα χρυσιου ποιησωμεν σοι μετα στι
γματων του αργυριου. Τουτο δε, Ου πολυς ην ουδε κεχυμενος ο αργυρος· – ολιγα δε
εν αποῤρητωι παρα των προφητων λεγο μενα και των παλαι σοφων· –επιδημησαντος
δε τα εν τοις αβατοις του ναου, τεθεωρηται τωι βλεποντι το καταπετασμα το
αληθινον σχιζομενον ανωθεν εως κατω επι τωι θεωρηθηναι τα ενδον, επαν ο αναπε
σων κοιμηθεις ως λεων και ως σκυμνος εγερθηι. Και μετα ταυτα. Τοτε γαρ οι
συμμορφοι γενομενοι της αναστασεως αυτου, παραληψονται αυτοι ανθομοιωματων
χρυ σον· πληθυνθησονται γαρ τωι αργυριωι και τωι χρυσιωι. 17.260 Ἕως ου ο βασιλευς
εν ανακλισει αυτου, ναρδος εδωκεν οσμην αυτου. Την γαρ του νυμφιου φησιν φησιν
οσμην η εμη ναρδος εν ηι αυτον ηλειψα, δεδωκε· τηι γαρ εαυτης ναρδωι τους ποδας
αλειψασα του Ἰησου, και ταις θριξιν απομα ξασα, μεταπεποιημενην εκ της οσμης του
νυμφιου ταυτην ανελαβεν· ης αισθανομενη φησιν επι την κεφαλην ελθουσης Ἡ εμη
ναρδος εδωκε μοι την του νυμφιου οσμην· διοπερ ως απο των χρωτων Ἰησου την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

οικιαν ολην επληρωσε της μαθητριας το μυρον. Ἀποδεσμος της στακτης αδελφιδους
μου εμοι, ανα μεσον των μαστων μου αυλισθησεται Ειπουσα την ναρδον του
νυμφιου δεδωκεναι μοι την οσμην, νυν φημι τον αδελφιδουν μου πνεειν στα κτης
ου διαχεομενης, ουδ' εξω πνεουσης· αλλ' αποδε δεμενης και πυκνοτερον την
ευωδιαν διδουσης· αδελ φον δε τον πρωτον εσχηκυια λαον η εξ εθνων Ἐκκλη σια,
επειπερ εξ αυτου το κατα σαρκα ην ο Χριστος, υιον κεκληκεν αδελφου και νυμφιου·
του δε Ἀκυλα εκδεδωκοτος πατραδελφον, λεκτεον πατερα ειναι της εξ εθνων
Ἐκκλησιας τον παλαι λαον· επει εκ του παρ' εκεινοις νομου και των προφητων η εν
Θεωι γενεσις και η εξ ημων εις ευσεβειαν υπηρξε προαγωγη· του του τοινυν ουτως
αποδεδομενου της νυμφης πατρος, αδελφος ο Σωτηρ ομοιως εκεινοις υπο νομον
γενο μενος. Ἰδου ει καλη, η πλησιον μου, ιδου ει καλη· οφθαλμοι σου περιστεραι.
Νυν εοικε προτερον ενεωρακεναι τρανωτερον τωι του νυμφιου καλλει η νυμφη· και
δια των περιστε ρων αυτης οφθαλμων αισθεσθαι της εν τωι καλλει του λογου και
υπεροχης· ταχα δε και κλινην κοινην εαυ της και του νυμφιου το σωμα αινιττεται,
εν ωι ετι ουσα η ψυχη αξιουται της του λογου κοινωνιας· λεγει ουν Παυλος, Τα
σωματα ημων μελη Χριστου εστι· δια γαρ του ημων της νυμφης ειναι λεγει το σωμα·
δια δε του μελη Χριστου, του νυμφιου· συσκιον δε φησι τον νυμφιον δια την
πυκνοτητα των εν τωι λογωι και τηι σοφιαι θεωρηματων· εαν δε ηι η κοινη νυμφη
αμφοιν ευθαλης, ουδεν θαυμαστον και επι το σωμα πασαν την δια του σωματος
πραξιν αγαθην δηλουσθαι. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Βʹ. Ἐγω ανθος του πεδιου, κρινον των
κοιλαδων. Ἄνθος λεγει το οδευον επι το γενεσθαι καρπος· εν ουν τωι περιγειωι τοπωι
πεδιωι ρηθεντι, ανθος εστιν ο νυμφιος λογος ως προς τα μελλοντα· οταν γαρ ελθηι το
τελειον, μεταβαλει το ανθος εις το γενεσθαι καρ πος· και επει μη πλεον χωρουσι του
ανθους, λεγει επι γης· δια τουτο γεγονεν ο νυμφιος ως ανθος του πεδιου· εαυτον γαρ
εκενωσε, μορφην δουλου λαβων, προς το δυνηθηναι την δοξαν αυτου μετα ταυτα
ημας θεασασθαι· μηποτε δε τοις μεν ευγενε στεροις και ομαλεσι πεδιοις
ονομαζομενοις, ανθος εστι, τοις δε τουτων κατωτεροις και κοιλωτεροις κρινον·
ταυτα φησας ο νυμφιος παραβαλλει την 17.261 πλησιον αυτου αλλαις θυγατρασι
ταις λοιπαις ψυ χαις, αιτινες εισιν ακανθαι ταυτηι παραβαλλομεναι. Τοιαυται δε αι
μη πλησιον του νυμφιου ψυχαι· η δε πλησιον κρινον εν μεσωι διαλαμπον αυτου. Ὡς
μηλον εν τοις ξυλοις του δρυμου, ουτως αδελ φιδους μου ανα μεσον των υιων· υπο
την σκιαν αυτου επεθυμησα και εκαθισα, και ο καρπος αυτου εν τωι λαρυγγι μου.
Ἔπρεπε τηι νυμφηι του καλλους οληι του νυμφιου γεγενημενηι, περι αυτης μεν λεγειν
ουδεν, προς οις δε ο νυμφιος εφη περι εαυτου, μηλωι παραβαλλειν αυ τον· τους παρ'
αυτων δε υιους, ξυλοις δρυμου· υπερ βοληι δε του ποθου, το και σκιας επιθυμειν της
αυ του, και παραπεμψαι τωι βαθει την τουτου ποιοτητα· εοικε δε ταυτα λεγειν προς
τας νεανιδας, ως προς τους εταιρους ο νυμφιος τα πρωτα· υιους δε, η τους εται ρους
λεγει ους παραθεει του νυμφιου ξυλοις ακαρποις παρεικασεν, η τους αλλοτριους
αυτου. Ὑπο σκιαν δε αυτου επεθυμησε τε και κεκαθικεν· λεγει δε και Ἱε ρεμιας εν
Θρηνοις· Πνευμα προ προσωπου ημων Χριστος Κυριος, συνεληφθη εν ταις
διαφθοραις ημων· ου ειπωμεν Ἐν τηι σκιαι αυτου ζησωμεθα εν τοις εθνεσι· πως γαρ
ουκ εμελλε ζωης ημιν αιτια η σκια αυτου γενεσθαι, γενομενοις ελευθεροις της του
νομου σκιας; Σκιαν γαρ ειχεν ο νομος των μελλοντων αγαθων, μηκετι ουσιν υπο
νομον, αλλ' υπο χαριν, ει και νυν εσμεν υπο σκιαν πολλωι διαφερουσαν· μετα τον
παροντα γαρ βιον, ουκ ετι δι' εσοπτρου και αι νιγματι, αλλα προσωπον προς
προσωπον την αληθειαν θεωρησωμεν· λεξει δε και η νυμφη, Ἕως ου διαυγασηι
ημερα, και κινηθωσιν αι σκιαι· εστι γαρ ο βιος ημων ως σκια, και εν σκιαι θανατου ο
εξ εθνων εκαθεζετο, και οι απιστουντες ετι καθεζονται. Εισαγαγετε με εις οικον του
οινου. Ταυτα προς τους φιλους του νυμφιου φησι τους αγιους αγγελους η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αποστολους τε και προφητας· μο νονουχι λεγουσα, Συγκερασατε με τωι σωματι του
Χριστου. Στηρισατε με εν μυροις, στοιβασατε με εν μηλοις, οτι τετρωμενη αγαπης
εγω. Ὁ Συμμαχος ουτως εκδεδωκεν· Ἐπανακλινατε με οινανθη, τουτεστιν ευωδεσι
δενδροις, τοις καλον καρπον ποιουσιν, ανθουντα· των φαυλων λεγομενων δενδρων
ακαρπων η κακοκαρπων οντων· τινα δε των αντιγραφων εχει· Στηρισατε με εν
αμυροις· ο νοη τεον, η πιστους μεν, ου μην ως χρηματιζειν μελη της μη εχουσης
σπιλον η ρυτιδα, η αλλοτριους της πιστεως χρηστους· το δε, στοιβασατε με εν
μηλοις, σαφηνιζων ο Συμμαχος, περικυλισατε με μηλα, ειπε· βουλεται γαρ η νυμφη
εν πολλοις περικυλιομε νοις αυτον μηλοις αναπαυεσθαι· ατινα οιμαι καρπος εστι
του μηλου εν τοις ξυλοις του δρυμου νυμφιου, ινα της αυτων μεταλαβηι ποιοτητος·
Τετρωμαι γαρ φιλ τρωι, φησι, κατα τον Συμμαχον· απο του εκλεκτου βελους, κατα
τον Ἡσαΐαν. 17.264 Φωνη του αδελφιδου μου, ιδου ουτος ηκει πηδων επι τα ορη,
διαλλομενος επι τους βουνους. Τουτο τινες τοις προλαβουσιν απεδωκαν, το δε
Ἑβραικον εξ ιδιας ταττει περικοπης· και δηλον εστιν ως η νυμφη διαλεγομενη ταις
θυγατρασιν Ἱερουσα λημ, αιφνιδιον αισθανεται της του νυμφιου φωνης,
διαλεγομενου τισιν ως εικος· ης αισθανομενης επι των ορων και των βουνων των
παρακειμενων τωι το πωι της νυμφης διαλεγεσθαι, ως μηδεν απαιδειν νεβρωι· ειτα
σπουδηι τηι περι την νυμφην, εγενετο πλησιον του οικου και παρεφηνεν οπισθεν
αυτου· ειτα πηδησας μεχρι των του οικου φθανει θυριδων, ερωτικως ωσπερ εθελων
εις αυτην παρακυψαι· εγγυς δε της οικιας ενθα η νυμφη, δικτυα πολλα επενεδρα της
νυμφης και των περι αυτην εκπεπετασται, απερ διακοψας ο νυμ φιος ως
ισχυροτερος, διεκυψε δι' αυτων· και καλει την νυμφην πλησιον ελθειν·
παραθαῤρυνων εργωι των δικτυων καταφρονειν, ως ηδη σχισθεντων, και του χαλε
που δι' αυτων παραδραμοντος καιρου, ον χειμωνα καλει, ανωφελη φεροντα και
σφοδρον υετον· προτρεπεται δε και δια των καλων του παροντος καιρου, ανθη
λεγων ως εν εαρι και θεραπειαν αμπελων· τρυγονος τε φωνην, και συκης ολυνθους,
και κυπριζουσας αμπελους δια γραφει· και τον ενθα συναναπαυσεται τοπον· ενθα γε
νομενην εβουλετο αυτην ολωι προσωπωι τωι νυμφιωι φανηναι, και της ηδειας αυτηι
παρεχειν ακουσαι φωνης. Ἀποκρινεται αδελφιδους μου και λεγει μοι· Ἀνα στα, ελθε,
η πλησιον μου, καλη μου, περιστερα μου· οτι ιδου ο χειμων παρηλθεν, ο υετος απηλ
θεν και επορευθη εαυτωι· τα ανθη ωφθη εν τηι γηι· καιρος της τομης εφθακε· φωνη
της τρυγονος ηκουσθη εν τηι γηι ημων· η συκη εξηνεγκεν ολυνθους αυτης· αι αμπελοι
κυπριζουσιν, εδω καν οσμην, κ. τ. ε. Ἀναστα, φησιν, απο των αισθητων προς τα
νοητα, ινα συνημεν· Ὁ υετος απηλθεν· ειπομεν αν υετον γεγονεναι, τον προ της
Ἐπιδημιας καιρον, του Θεου εντειλαμενου ταις νεφελαις υειν τον νομικον και προ
φητικον λογον· πεπαυσθαι δε τουτον, επειδη ο νομος και οι προφηται εως Ἰωαννου·
εαρ δε και θερος μετα την Ἐπιδημιαν· οτι μηκετι υετων χρεια οτε τα δια Χριστον
ανθη ωφθη εν τηι γηι· και απο της επιδη μιας αυτου, η συκη ουκ εκκοπτεται ακαρπος
εν τωι προτερωι γενομενη καιρωι· νυνι γαρ ολυνθους εξ ηνεγκε, και κυπριζουσιν αι
αμπελοι· διο φησιν, εν των κληματων Χριστου, ευωδια, εσμεν τωι Θεωι. Ἀναστα,
ελθε, η πλησιον μου, καλη μου, περι στερα μου· και ελθε συ, περιστερα μου, εν σκε
πηι της πετρας εχομενα του προτειχισματος· δειξον μοι την οψιν σου, και ακουτισον
με την φωνην σου, οτι η φωνη σου ηδεια, και η οψις σου ωραια. Βουλεται την ψυχην
υπερβηναι τα αισθητα· ως επι πολεως δε τειχος και προτειχισμα, τον αισθητον
κοσμον καλει· δει ουν την τωι λογωι κοινωνουσαν ψυχην εν σκεπηι της πετρας, ου
μονον εξω του τειχους της πολεως, αλλα και του προτειχισματος γενεσθαι· ως
πλησιον γενομενην ανακεκαλυμμενωι προσωπωι την 17.265 δοξαν του Κυριου
κατοπτριζεσθαι· πειθομενην τωι λε γοντι, ∆ειξον μοι την οψιν σου· επιθυμει δε και
διαλεγομενης ακουσαι, την φωνην ως ηδειαν θαυμα ζων· προτειχισμα δε εστιν, οπερ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ἡσαΐας περιτειχον ονομαζει, λεγων· θησει τειχος, η περιτειχος· βουλεται τοινυν των
σωματικων εξελθουσαν, ου μονον εν τωι τειχει γενεσθαι, οπερ ειναι τον περι του
κοσμου λο γον νομιζω, αλλα και εχομενα του προτειχισματος· ος λογος μεν εστι
τελευταιος των σωματικων, αρχη δε των ασωματων. Πιασατε ημιν αλωπεκας
μικρους αφανιζοντας αμπελωνας, και αι αμπελοι ημων κυπριζουσιν. Ταυτα τοις
φιλοις ο νυμφιος, ητοι αγγελοις. η αν δρασιν αγιοις, οσοι της Ἐκκλησιας διδασκαλοι·
υπερ σωτηριας δε των αμπελωνων η προτροπη· ινα των πανουργων
συλλαμβανομενων δυναμεων, αι διαφθει ρουσαι την αρχην της εκφυσεως του
καρπου, δυνηθω σιν αι αμπελοι προκοψαι απο του κυπριζειν μεχρι της του καρπου
τελειωσεως, υπο του Θεου γεωργουμε ναι· δια δε το αυτεξουσιον δυναμεναι ενεγκαι
καρπον τε και μη· η ταχα και ανθρωποι, αλωπεκες τινες δι' ετεροδοξου δριμυτητος
εμποδιζοντες τοις αρξαμενοις τρεχειν καλως· ους ετι μικρους οντας βουλεται συλλη
φθηναι πριν επιπλεον ασεβειας προκοψωσι· μεγας γαρ αλωπηξ γενομενος, εκεινοις
μεν αναλωτος, υπο μονου δε του νυμφιου θηρευεται· αρχομενοι γαρ ενεργειν τα
χειρονα, και τοις φιλοις ευαλωτοι· λεγει δ' αν και μικρους τους αμπελωνας· ου
δυναται γαρ κατα των μεγαλων αλωπηξ. Ἀδελφιδος μου εμοι, καγω αυτωι· ο
ποιμαινων εν τοις κρινοις, εως ου διαπνευσηι η ημερα, και κινηθωσιν αι σκιαι. Ἢ
νυμφη προς τους εταιρους του νυμφιου φησιν ως ουδεμιαν εχουσα προς τους
αλωπεκας μετουσιαν· εκοινωνησαν γαρ ημιν, φησιν, αιματος και σαρκος, και ημεις
αυτωι της αφθαρσιας. Ἢ οτι ο Θεος εν ψυ χηι γινεται, και η ψυχη εις Θεον
μετοικιζεται· ουτω και ο Παυλος· Το σωμα ου τηι πορνειαι, αλλα τωι Κυριωι, και ο
Κυριος τωι σωματι· σωμα γαρ η νυμφη Ἐκκλησια Χριστου, το μηδαμως τηι πορνειαι,
αει δε τωι Κυριωι· και αυτος δε ο Σωτηρ· Μεινατε εν εμοι καγω εν υμιν· εν δε τοις εξης
αναπαλιν γεγραπται· Ἐγω τωι αδελφιδωι μου, και ο αδελφιδος μου εμοι. Ἢ ταχα δια
το την αρχην της ευεργεσιας απο του νυμφιου γενεσθαι· μη εμφανισαντος γαρ
εαυτον αυτηι, ουδ' αυτη τωι νυμφιωι ανεκειτο· το γαρ ενθεον αυτου καλλος
θεασαμενη, επι σωτηριον αφικετο φιλτρον, μεθο ανατεθεισα εκεινου τωι καλλει,
λεγει, καγω αυ τωι· ειτα την ταξιν αντελαβε πριν μεν ελθειν το τε λειον, λεγουσα,
εγω τωι αδελφιδωι μου· οταν δε τελειως αποκαλυφθηι, μηδεν καταλιπηι κεκρυμμενον,
αισθανο μενη τουτο λεγει· και αδελφιδος μου εμοι· ειρηται δε που ταις προφητειαις,
αυτος Κυριος ποιμανει ημας εις τους αιωνας, αλλ' ουχ ως νυν εν κρινοις ημας
ποιμαινει τοις εν μεσωι ακανθων· τοιγαρουν ειπων· Ἐγω ανθος του πεδιου, κρινον
των κοιλαδων, επαγει· ως κρι νον εν μεσωι ακανθων, ουτως η πλησιον μου ανα
μεσον των θυγατερων· και τηρει ως επι της νυμ φης ουκ ελεξεν· διο και
παραγεγονεν, εις το ακανθαις μη εμπαγηναι τα ποιμαινομενα. 17.268 Ἕως ου
διαπνευσηι η ημερα και παρελθωσιν αι σκιαι. ∆ιο και αυχει μυστικως λεγειν εν
Ἰακωβ το· εγενο μην της ημερας συγκαιομενος τωι καυματι· εν τωι του παροντος γαρ
βιου καυματι δεομεθα του ποιμαινοντος, δια τα μεσημβρινα δαιμονια· λεγει γαρ
προς τον ευ πειθη· ου φοβηθησεται απο δαιμονιου μεσημβρινου· οποιον και το, Ὁ
ηλιος ου συγκαυσει σε· επειπερ ο τας ασθενειας ημων φερων και περι ημων
οδυνηθεις εγενετο υπερ ημων συγκαιομενος τωι καυματι· ινα εξ αγορασηι ημας απ'
αυτων· ως και απο της καταρας του νομου, γενομενος υπερ ημων καταρα· ποιμαινει
δε και εν κρινοις, και μεχρι παρελθωσιν αι σκιαι του βιου· κατα το, ως σκιαι ημεραι
ημων παρα γουσιν· ισως δε και προ της επιδημιας αυτου, δια νομου και προφητων,
εν κρινοις εποιμανεν ετι καυ σωνος οντος· μετα δε την επιδημιαν, ποιμαινει μεν,
αλλ' ουκ εν κρινοις· ως γαρ της ημερας διαπνευσασης ειρηται το, αγαπητοι,
γινωσκετε οτι εσχατη ωρα εστιν. Ἀποστρεψον, ομοιωθητι συ, αδελφιδε μου, τωι
δορκωνι η νεβρωι ελαφων επι τα ορη των κοιλω ματων. Τα προτερα προς τας
νεανιδας ειπεν η νυμφη, τα δε νυν προς τον νυμφιον· ωστε τωι παροντι καιρωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αρμοττουσαν αναλαβειν ομοιοτητα προς μεν τον δορ κωνα, δια το διορατικον· προς
δε νεβρον ελαφων, δι' αφανισμων του των οφεων γενους· ταυτα δε ποιων εν τοις
ορεσι των κοιλωματων, αποστρεψον λεγουσα, εκ του εν μορφηι υπαρχειν Θεου· και
αναλαβε ταυτα δια την αγαπην την προς εμε τοις ανθρωποις επι δημων· ων οι
πλειους δια την κακιαν εν κοιλωμασι διατριβουσιν· ορη δε κοιλωματων, οι των
κακων υπερανεχονται δικαιοι· αποστρεψας δε ο λογος ομοιου ται, εν μεν τοις
ανακειμενοις τηι θεωριαι, δορκωνι· εν τοις πρακτικωτεροις δε και καθαιρετικοις των
αντι κειμενων δυναμεων, ελαφων νεβρωι· το δε, η νεβρωι, παραδιαζευτικον· ο δε
Θεοδοτιων ειπεν, επι τα ορη θυμιαματων· ουδεν ηττον τους αγιους δηλων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ. Ἐπι την κοιτην μου εν νυξιν εζητησα ον ηγα πησεν η ψυχη μου·
εζητησα αυτον, και ουχ ευρον αυτον· εκαλεσα αυτον και ουχ υπηκουσε μου·
αναστησομαι δη και κυκλωσω εν τηι πολει, εν ταις αγοραις, και εν ταις πλατειαις· και
ζη τησω ον ηγαπησεν η ψυχη μου· εζητησα αυ τον, και ουχ ευρον αυτον· εκαλεσα
αυτον, και ουχ υπηκουσε μου· ευροσαν με οι τηρουντες, οι κυκλουντες εν τηι πολει·
μη ον ηγαπησεν η ψυχη μου ιδετε; ως μικρον οτε παρηλθον απ' αυτων, εως ου ευρον
ον ηγαπησεν η ψυχη μου· εκρατησα αυτον, και ουκ αφηκα αυτον· εως ου εισηγαγον
αυτον εις οικον μητρος μου και εις το ταμιειον της συλλαβουσης με. Περι των προ
του γαμου μυστηριων ειπων, νυν αυτον δια νυκτος επι την κοιτην καλει· αποῤρητο
τερων εθελων κοινωνειν, και της τελειοτερας με τασχειν αναπαυσεως· τουτο γαρ η
κοιτη· το δε εν νυκτι, εν ησυχιας καιρωι, και ποῤρω της οψεως των μη τα τοιαυτα
θεωρειν δυναμενων· δει δε αγαπηι την ψυχην προτετρωσθαι του επι την κοιτην
ζητουντος τα του θειου λογου βαθυτερα· περιμενειν δε την της ποθουσης αναστασιν
ο ποθουμενος· ως αν επιτεινας 17.269 τον ερωτα κατα καιρον εαυτον εμφανισειε τηι
καμου σηι πλειστα παρα την ζητησιν την αυτου· ειπουσα γαρ οτι επι την κοιτην μου
εν νυξιν εζητησα ον ηγα πησεν η ψυχη μου, και οτι εζητησα αυτον και ουχ ευρον,
επαγει· αναστησομαι δη και κυκλωσω· ουκουν υπτιασμον και την καταμυσιν
αποθεμενοι, διαναστωμεν πειθομενοι τωι λεγοντι, Ἔγειραι δη ο καθευδων· ολος δε ο
κοσμος, η πολις ον εκπεριελθων δει τηι περι αυτου θεωριαι γινομενον εν ταις σοφαις
διδασκαλιαις· αυται γαρ αι αγοραι· οθεν τι χρησιμον εστι λαβειν, αλλα και εν ταις
πλατειαις· σοφια γαρ εν εξοδοις υμνειται, εν δε πλατειαις παῤρησιαν αγει·
κεκελευσμεθα δε και ημεις επι το πλατος της καρ διας ημων γραψαι· μειζονα δε
ζητουσα η κατ' αγορας και πλατειας μη ευρηκεναι φησι· πλην οδευει επι την
ευρεσιν, ευρισκομενη υπο των τηρουντων την πολιν και κυκλουντων αυτην· ειεν αν
τα λειτουργικα πνευ ματα· ουτοι εισιν ους εξαπεστειλε Κυριος περιοδευσαι την γην·
ων δη περι του ποθουμενου πυνθανεται· ουκ αναγεγραπται δε τουτων αποκρισις·
διδασκομεθα δε ει μελλοιμεν ευρειν τον ποθουμενον, ολιγον τι παρελ θειν, και
κρειττους γενεσθαι των τοιουτων αγγελων· περι ων εοικεν εν Ἐπιστοληι λεγειν ο
Πετρος διδασκων την υπεροχην των τοις τελειοις αποκειμενων· εις α επιθυμουσιν
αγγελοι παρακυψαι· αγαπητον δε βραχυ τι τους τοιουτους παρενεγκειν, ιν' ευρεθηι
το ποθουμενον, και ευρεθεν κρατηθηι, και κρατηθεν μη νοηθηι· ανονητος γαρ η
κρατησις, ει μη το νοηθεν συνεχης μελετη κρατησειε· διο φησιν· ουκ αφηκα αυτον,
εως ου εισηγαγον αυτον εις οικον μητρος μου· ινα και μετα την εντευθεν εξοδον,
εισελθοι αυτωι εις τον οικον της ανω Ἱερουσαλημ, ενθα εισαγηι τα κοινοτερα των του
λογου θεωρηματων· τα δε αποῤρη τοτερα εις τα ταμιεια της συλλαβουσης την
νυμφην· η αυτη δε μητηρ και συλλαβουσα δηλουται, δια το εν τηι συλληψει την
αρχην της συστασεως ειναι· μητηρ δε λεγομενη μετα την μορφωσιν, και την του συλ
ληφθεντος τελειωσιν. Τις αυτη η αναβαινουσα εκ της ερημου ως στε λεχη καπνου
τεθυμιαμενη; σμυρνα και λιβανος απο παντων κονιορτων μυρεψου; Καλη λιαν η
αναβαινουσα βιωι και λογωι ψυχη, φυ γουσα τα παρα τοις πολλοις αμαρτηματα, απερ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

εξ ερημου λεγεται αναβαινειν· το δε τον δικαιον ειναι Χριστου ευωδιαν εν παντι
τοπωι τοις σωζομενοις, τεθυμιαμενη νοειται παραπλησιως στελεχεσι, καπνον ηδυν
αναπεμπουσιν, ευφραινοντα τας των μακαριζοντων αναπνοας. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ∆ʹ.
Ὀδοντες σου ως αγελαι των κεκαρμενων αι ανεβη σαν απο του λουτρου· αι πασαι
διδυμευουσαι, και ατεκνουσα ουκ εστιν εν αυταις. ∆ιδυμευουσαι δε αλλως, δια το
διττον της νοησεως της τερητης και πνευματικης. Ὡς σπαρτιον το κοκκινον χειλη
σου, και η λαλια σου ωραια. Ἤγουν εστω διαπυρος η του λογου παρασκευη ως
κερδησαι τον ακροατην δυναμενη, η και το εναιμον 17.272 και ζωτικον δηλοι των
δια του χειλους εξιοντων ρη ματων, οιωνει βαπτομενων εν τηι αληθινη ποσει του
αιματος του Χριστου. Ὡς λεπυρον της ροας μηλον σου εκτος της σιωπησεως σου.
Προστιθησι τωι της σωφροσυνης επαινωι, τον απο της σιωπης· επισταμενης της
νυμφης καιρους λαλιας ωραιας και επαινουμενης σιγης· και επει πιστος πνοηι
κρυπτει πραγματα και η νυμφη εν τωι βαθει κρυπτει τα θεωρηματα τους οιονει
κοκκους της ροας εκαστος εν τωι ιδιωι ταγματι σεσωματοποιημενον εν τωι ηγεμο
νικωι· διο επηγαγεν· Ἐκτος της σιωπησεως σου· δη λων τα σιωπωμενα δογματα ως
κοκκους ροας υπο το λεπυρον αυτης. Ὡς πυργος ∆αυιδ τραχηλος σου, ο
ωικοδομημενος εν Θαλπιωθ· χιλιοι θυρεοι κρεμανται επ' αυτον, πασαι βολιδες των
δυνατων. Ἀκυλας το Θαλπιωθ επαλξεις εκδεδωκεν· ο δε Συμμαχος, υψη· ωι
ακολουθει τον υπερ τας επαλξεις πυργον ειναι την σοφιαν, ης ομοιως ηρτηνται
θυρεοι μεν τα πεπιστευμενα δογματα, απερ ειπεν ενικως ο Ἀποστολος θυρεον
πιστεως· βολιδες δε των δυνατων, οι δυνατως ανατρεποντες λογοι των εναντιων
της αληθειας την πιθανοτητα· αντι δε του επαλξεις, εν τολας εκδεδωκεν η πεμπτη
εκδοσις, τον νουν μαλ λον η την λεξιν ερμηνευουσα· μη προαποκειμενων γαρ
εντολων, οικοδομηθηναι την αψευδη γνωσιν αδυ νατον. ∆υο μαστοι σου, ως δυο
νεβροι διδυμοι δορκαδος οι νεμομενοι εν τοις κρινοις, εως ου διαπνευσηι η ημερα και
κινηθωσιν αι σκιαι. Το ηγεμονικον, ως επι νυμφης μαστοι· οπερ εστιν
οξυδερκεστατον· διο παρεικασε δυο νεβροις δορκαδος νεμομενοις εν ωραιοις τοποις
και ευωδεσι· σημαινων τα τε νοητα και αισθητα· νεβρους δε, επειδη νυν εκ μερους
γινωσκομεν· οταν δε το τελειον ελθηι, καταρ γουμεν την νηπιοτητα· οταν ο καυσων
του παροντος βιου παυσηται, και καιρος της αναψυξεως επιστηι, λυομενης και της
σκιας· σκια γαρ εστιν ο παρων βιος· τοτε γαρ ως τελειοι, αλλ' ουχ ως νεβροι νεμη
θησομεθα. Ἐκαρδιωσας ημας, αδελφη μου νυμφη· εκαρ διωσας ημας ενι απο
οφθαλμων σου, εν μιαι εν θεματι τραχηλου σου. Το ενθεμα ειρηται παρα το
εντιθεσθαι και ενορ μασθαι τωι τραχηλωι της νυμφης· ει δε ως δυο νεβροι δορκαδος
εμειναν οι μαστοι της νυμφης, το τι εκαλ λιωθησαν; ουκ αν εῤρεθη θαυμαστικως
περι του, ως εφην, διανοητικου, αλλα και το διπλουν του θαυματος, την αυξησιν του
καλλους υπεδειξεν· οποιον το εκαρ διωσας εκ δευτερου ρηθεν· ιματια δε της νυμφης,
οι ενδεδυμενοι Χριστον Ἰησουν, σπλαγχνα οικτιρμων και χρηστοτητα και
ταπεινοφροσυνην· χειλη δε οι διδασκαλοι· και κηρια μελιτος λογοι καλοι·
ειργασαντο δε κηριον και μελι προφηται και αποστολοι. Κηπος κεκλεισμενος,
αδελφη μου νυμφη· κηπος κεκλεισμενος, πηγη εσφραγισμενη. ∆ευτερον, το κηπος
κεκλεισμενος εῤρεθη, το μεν επι προκοπτοντος, το δε επι τελειου, οτε το ηγεμο
17.273 νικον αυτου καθοραθεν, τηι της θεολογιας σφραγιδι τετυπωται· η και νυν μεν
η νυμφη κηπος εστιν κε κλεισμενος μονον, εν δε τωι μελλοντι αιωνι δια την
τελειοτητα και το βεβαιον, και πηγη εστιν εσφρα γισμενη. Παντι γαρ τωι εχοντι
δοθησεται και πε ρισσευθησεται· νυν μεν ουν η Γραφη κηπον ειναι απλως· αλλαχου
δε ως περι ετερου, και το λαχανειας προστιθησιν. Ἐξεγερθητι, Βοῤρα, και ερχου,
Νοτε, διαπνευσον κηπον μου, και ρευσατωσαν αρωματα μου. Ἔοικεν επιτιμαιν η
νυμφη τωι Βοῤρεαι, την εξουσιαν λαβουσα παρα του επιτιμησαντος τωι ανεμωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

νυμφιου· διο παρα τοις τρισιν ευαγγελισταις επιτιμηθηναι τωι ανεμωι ειρηται· οι δε
ανεμοι απλως υπακουουσιν αυτωι· Χριστος ουν εξωθουμενους του διαβολου, εισοι
κιζεται ταις ψυχαις· περι ου το, ο Θεος απο Θαιμαν ηξει, τουτεστιν εκ Νοτου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ. Ἄνοιξον μοι, αδελφη μου, πλησιον μου, περιστε ρα μου, τελεια μου,
οτι η κεφαλη μου επλησθη δροσου, και οι βοστρυχοι μου ψεκαδων νυκτος.
Ἀναγκαιως η του μοι προσθηκη του ανοιξον· εστι γαρ και αντικειμεναις δυναμεσιν
ανοιξαι· ως περι οχληρας δε της δροσου λεγειν δοκει, ως και περι των της νυκτος
ψεκαδων· αναπαυλαν γαρ εοικεν απο του των επιζητειν. Ἀκολουθα ταυτα τοις
πρωτοις· μετα γαρ την αναστασιν εισηλθε των θυρων κεκλεισμενων· και καλει τον
Θωμαν, και δι' αυτου πασαν απιστον ψυχην, ανοιξαι την ιδιαν καρδιαν και την της
αναστα σεως χωρησαι πληροφοριαν· καλει δε αυτον τελειαν ειποντα, ο Κυριος μου
και ο Θεος μου· η δροσος δε δηλοι την κατα τον ορθρον αναστασιν, οτε κατεισι
δροσος. Ἀδελφιδος μου παρηλθε· ψυχη μου εξηλθεν εν λογωι αυτου. Ἡνικα εφθασεν
η νυμφη το κλειθρον, ωστε την ψυχην αναπετασαι τωι λογωι, τοτε μονην την χειρα
και τινας εαυτου δειξας πραξεις παρεληλυθεν, ως μη δεπω το πλεον εις θεαν
χωρουσης της νυμφης· αμα δε και οικονομει πλεον αυτης επιτειναι τον ερωτα·
εξερχεται και εκδημει του σωματος η ψυχη δια τον του νυμφιου λογον εχουσα εν
ουρανωι το πολι τευμα. Ἐζητησα αυτον, και ουχ ευρον· εκαλεσα αυτον και ουχ
υπηκουσε μου. Συνεχως η ψυχη τον νυμφιον λογον επιζητει· και ευρουσα παλιν
ετεροις απορουσα ζητει· κακεινα θεωρησασα ποθει την ετερων αποκαλυψιν· και τυ
χουσα τουτων, επ' αλλοις ευχεται τον νυμφιον επι δημειν. Ἀδελφιδος μου λευκος
και πυῤρος, εκλελοχισμε νος απο μυριαδων. Ἢ λευκος επειδη ο Θεος αληθινος,
πυῤρος δε δια την σαρκωσιν. Κεφαλη αυτου χρυσιον κεφαζ· βοστρυχοι αυτου ελαται,
μελανες ως κοραξ. Οι βοστρυχοι δια την πυκνοτητα παραβαλλονται ταις των
φοινικων ελαταις, ας φασιν αντι σπερματος ειναι ταις θηλειαις φοινιξιν, ωστε
καρπον φερειν 17.276 εδωδιμον· δια δε την βαθυτητα των ωσπερ εκφυεντων αντι
τριχων λογισμων, μελανες επαινετως ονομαζον ται, τωι του νυμφιου συμβαλλομενοι
καλλει· το δε ως κοραξ, ουχ απλως οιμαι δια το χρωμα· συμβολον δε των βαθυτατων
ειναι και πεπληρωμενων σκοτεινου υδατος εν νεφελαις αερων· περι ων ειπεν ο Ἰωβ·
Τις δε ητοιμασε κορακι βοραν; νεοσσοι δε αυτου προς Κυριον κεκραζονται· ητοιμασε
γαρ τοις βαθυτεροις τον νουν, πολλην τροφην ο Θεος, ων οι μαθηται νεοσ σοι ευχαις
σχολαζοντες, προς Κυριον κεκραγασιν· πλανωμενοι και ζητουντες τα εν αυτοις
επαπορου μενοις υπ' αυτων σιτα. Σιαγονες αυτου ως φιαλαι του αρωματος, φυουσαι
μυρεψικα. Σιαγονας Χριστου τους διακονουμενους λογωι Θεου και τροφηι
πνευματικηι νοητεον· δια μεν την πληρο τητα της ευωδιας των καλων εργων και
λογων, εοι κοτας φιαλαις του αρωματος· δια δε το εῤριζωμενον εν αυταις ποικιλον
εν πασηι συνθεσει γραφης λογον αει καρποφορουντας μυρεψικον. Κοιλια αυτου
πυξιον ελεφαντινον, επι λιθου σαπ φειρου. Κοιλια εστι του λογου, οι χωρητικοι των
μυστη ριων, τουτεστιν οι κοιλοι προς υποδοχην· πυξιον δε, οι προς διατηρησιν
επιτηδειοι· κατα δε το λαμπρον και σαφες ελεφαντινον ειναι λεγεται· η δε τοιαυτη
κοιλια, το πυξιον το ελεφαντινον, επιβεβληκε λιθωι σαπφειρωι, ος εστι Χριστος· οσοι
ουν εισι κοιλια του λογου, ουτοι απο του φοβου Κυριον εν γαστρι λαμβα νουσι, και
τικτουσι πνευμα σωτηριας· δια τουτο και η κοιλια της θυσιας εν τωι Λευιτικωι
πλυνεται, ως μη δεν εχειν κοπρωδες. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ʹ. Καλη ει, η πλησιον μου, ως
ευδοκια, ωραια ως Ἱερουσαλημ, θαμβος ως τεταγμεναι. Ὅσον πλησιον γινεται του
νυμφιου, κρειττοσιν απεικαζεται· τωι γαρ καλη και ωραια και πλησιον, προσεθηκε το
ως Ἱερουσαλημ· και καταπληκτικην δε την τετελειωμενην φησιν Ἐκκλησιαν· πη
μεν, εν ταις αντικειμεναις δυναμεσιν, ου δυναμεναις ενατενι ζειν τωι καλλει του
προσωπου αυτης· πη δε και ταις υποδεεστεραις αυτης, εοικυιαις ταις τεταγμεναις εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

τωι παντι καταστασεσιν· ο δε Συμμαχος· ου τεταγμε ναι παραταξεις· θαμβος γαρ εισιν
ως ταγμα παρεμ βολων τους πολεμιους εκπληττοντα. Ἀποστρεψον τους οφθαλμους
σου απεναντιον μου, οτι αυτοι ανεπτερωσαν με. Ἡ Ἐκκλησια τηι ωραιοτητι και τωι
καλλει ενοραι του Χριστου· δυναμενη τηι πλειονι προκοπηι κατανοειν αυτου την
θεοτητα· καθο παντα δι' αυτου εγενετο· ευφραινομενος δε επι τηι δυναμει των
οφθαλμων, της ειτε Ἐκκλησιας ειτε νυμφης του λογου ψυχης· πτεροις αυτην
λογικοις αποστραφηναι κελευει προς το μετεω ρον· ως αν επ' ακρον ελθοι της
τελειοτητος, ως αν κακεινη βλεπηι τουτον επτερωμενον, και μηκετι συγ
καταβαινοντα δι' αυτην, και δυνηται λεγειν, ει και 17.277 εγνωκαμεν κατα σαρκα
Χριστον, αλλα νυν ουκετι γινωσκομεν· τηι σηι τοινυν συνανεβη προκοπηι, φησιν,
χωρησασης σου ενοραιν, και μηκετι περαιτερω της οικονομιας ζητειν. Τριχωμα σου
ως αγελαι των αιγων, αι ανεβη σαν απο του Γαλααδ· οδοντες σου, ως αγελαι των
κεκαρμενων αι ανεβησαν απο του λουτρου· αι πασαι διδυμευουσαι, και ατεκνουσα
ουκ εστιν εν αυταις. Ειρηται δευτερον ταυτα τηι νυμφηι, προτερον οιμαι τοιαυτηι
φανεισηι κατα το ενδεχομενον, ηνικα ετι εν τωι βιωι τουτωι ετυγχανεν· δευτερον
οποτε ηλθεν επι την τελειοτητα· διο και νυν μονον παρηινιξατο· Ὀδον τες σου ως
αγελαι των κεκαρμενων· κατα δε τον Ἀκυλαν και Συμμαχον, οδοντες σου ως αγελαι
των προβατων, η, των αμναδων· και επρεπεν ειρησθαι ταυτα επι της τελειοτητος· ως
ειναι το απο του λου τρου ουκ ετι προτερου, αλλα του δευτερου· διδυ μευουσαι δε
ταχα, ως τρεφομεναι τηι των νοητων και αισθητων θεωριαι· και ως μηδεμιαν αγονον
ειναι της περι ουτινοσουν λογου τροφης. Ἑξηκοντα εισι βασιλισσαι και ογδοηκοντα
παλ λακαι, και νεανιδες ων ουκ εστιν αριθμος· μια δε εστι περιστερα μου. Αι
νεανιδες αριθμον ουκ εχουσαι· ου τωι μη υποπιπτειν αριθμωι, αλλα τωι αξιας αυτας
ειναι αρι θμηθηναι· και ταχα της αυτης διανοιας εχεται, τηι ενταυθα διαφοραι των
νεανιδων των κοινωνουμενων υπο Χριστου, και τα παρα Ἀποστολου λεγομενα περι
αναστασεως νεκρων, λογωι ταγματα φασκοντι· επειδη γαρ δι' ανθρωπου θανατος,
και δι' ανθρωπου ανα στασις νεκρων· ωσπερ γαρ εν τωι Ἀδαμ παντες αποθνησκουσιν,
ουτω και εν τωι Χριστωι παντες ζωοποιηθησονται· εκαστος εν τωι ιδιωι ταγματι· ο γαρ
εκαστου βιος και λογος και διαθεσις ποιησει προκριθηναι εκαστου κατ' αξιαν. Μη
θαυμαζε, ει ο νυμφιος ην εχων καλην νυμφην, και ταχα δευτεραν και τριτην και
πλειονας· εαν νοη σηις αυτου και τας νυμφας, ου φοβηθησηι λεγειν απο του Ἄσματος·
Ἑξηκοντα εισι βασιλισσαι και ογδοηκοντα παλλακαι, και νεανιδες ων ουκ εστιν
αριθμος· μια δε εστι περιστερα μου· λογος εστιν ο νυμφιος· λογικον ζωον η νυμφη·
εαν νοησηι ψυχη και λαβηι ο νυμφιος την νυμφην· αλλ' επει εστιν ο λογος ουτος, ου
μιαι ψυχηι κοινωνων, αλλα πλειοσι και δια φοροις, τιμηι τινι βασιλικηι και
διαφαινουσηι, λεγετω τελεια περιστερα· ταις δε βασιλικαις μεν, υποδεεστε ραις δε,
δια τουτο εξηκοντα βασιλισσαι· ετεραις δε ψυχαις κοινωνει παιδαγωγουμεναις
φοβωι Θεου· αυται εισιν αι παλλακιδες· εισι τινες και αλλαι ψυχαι υπο δεεστεραι,
ελαττονα φοβον εχουσαι· αυται εισιν αι νεανιδες ων ουκ εστιν αριθμος· ο νυμφιος
τοινυν και ενθαδε καλας και δυναμενας αυτωι ειναι και κοινω νους, εξηλθεν απο του
παστου του επουρανιου, κοι νωνει αγγελοις και αρχαγγελοις, αι τινες εισιν αι
νυμφαι του λογου, και θρονοι και κυριοτητες. Εις κηπον καρυας κατεβην ιδειν εν
γεννηματι του χειμαῤρου· ιδειν ει ηνθησεν η αμπελος, ει ην θησαν αι ροαι· εκει
δωσω τους μαστους μου 17.280 σοι· γη εστιν ως η ψυχη μου· εθετο με αρματα
Ἀμιναδαβ. Κατα τι παραδειγμα οι δικαιοι καρυαι εισι, φε ροντες καρπον δια την προς
Θεον θεραπειαν ιερατι κην, δια το ερκος εχειν περι αυτα· ο μεν τι πικρον και
χολωδες, ετερον δε τι σκληρον των πειρασμων· αλλα και χειμαῤρους ο πειρασμος
λεγοιτο· κατα το, χειμαῤρους διηλθεν η ψυχη ημων· ηβουληθη τοι νυν η νυμφη
καταβασα εις τον κηπον της καρυας, τουτεστιν εκπεσουσα τα παραδεισου προς την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

επι μοχθον ταυτην ζωην, ιδειν παραδοξον τι γεννημα του χειμωνος ρεοντος μαυρου
ποταμου· η, κατα Συμμα χον, κατεβη μαθειν ει η φαρυγξ του βιου οπωρας εχει· αλλα
και ιδειν ει ηνθησεν η αμπελος, διαφευ γουσα τον χειμωνα· και το εαρ φθασασα, τον
καιρον του Πασχα και της των αζυμων εορτης· τοτε γαρ φιλει ανθειν εν τηι Ἰουδαιαι
η αμπελος· και ει ηνθη σαν αι ροαι, ων ο καρπος πολυς, και ταξει περιει λημμενος
υπο του λεπους· ωι ωμοιωται το μηλον της νυμφης· εκει δε, φησι, δωσω σοι τους
μαστους μου, τουτεστι το ηγεμονικον· αλλ' ηγνοησε, φησιν, η ψυ χη μου, και την
υποσχεσιν εψευσται, μη δυναμενη αφ' εαυτης τι ποιειν· αλλ' ουκ απελειφθην εν
τουτοις· ο γαρ πατηρ του Ναασσων ο αρχων του λαου μου Ἀμιναδαβ, εθετο με εαυτωι
ειναι αρματα· Ναασσων δε οφιωδης ερμηνευεται· ο αρχων του λαου της νυμ φης·
Ἀμιναδαβ δε ουτος ο εν Ἀριθμοις πατηρ του αρχοντος της φυλης Ἰουδα Ναασσων· ος
μεταλαμβα νεται εις τον Χριστον· δια το, καθως Μωυσης υψωσε τον οφιν εν τηι
ερημωι, ουτως, φησιν, αρματα με εθετο εαυτωι ηνιοχων μου τους λογισμους.
Ἐπιστρεφε, επιστρεφε η Σουλαβιτις· επιστρεφε, επιστρεφε· και οψομεθα εν σοι.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζʹ. Τι οψεσθε εν τηι Σουλαβιτιδι; η ερχομενη ως χο ροι των
παρεμβολων· ανεβη γαρ εκ του λουτ ρου, ως τα αγγελικα ταγματα. Ἀκυλας και η
πεμπτη εκδοσις, το Σουλαβιτις εξ εδωκαν, ειρηνευουσα γαρ· εστι δε η νυμφη του
λογου ψυχη, η του Χριστου Ἐκκλησια, δια τον ποιησαντα το εν, και το μεσοτοιχον
του φραγμου λυσαντα· εαν δε η Σουλαμιτις, η εσκυλευμενη, κατα Συμμαχον, λεγοι
αν προς αυτην ο νυμφιος, Ὦ εσκυλευμενη και υπο τωι αιχμαλωτισαντι σε
γεγενημενη, επιστρεφε εις την προτεραν ευγενειαν· νυν μεν ως εν απαρχηι λαμβα
νουσα της υιοθεσιας τον αῤραβωνα, και την της ανα στασεως ελπιδα· εαν δε της
επαγγελιας και της αφθαρσιας το ενδυμα, πυκνοτερον δε εις προτροπην, το
επιστρεφε· τοτε γαρ φησι κυριως εστιν ιδειν σε· των εταιρων δε του νυμφιου προς
την νυμφην ειναι τον λογον δοκω· προς ους ο νυμφιος, Τι οψεσθε; φησιν·
απεικαζεται δε νενικηκοτων στρατωι· η μια γαρ νυμ φη πληθος εν εαυτηι εχει
παρεμβολων· τα γαρ μελη της νυμφης συστηματα τυγχανοντα πλειονα, χοροι μεν
εισι, τωι το θειον υμνειν συμφωνως θεολογουντες αυτωι· τωι δε καθελειν τους
πολεμιους παρεμβολων ειρηνικων εχοντες· αλλ' ουκετι σχημα πολεμικον, την
17.281 υπερ των εν χειμαῤρωι καμουσαν και σκυλεισαν δι' αυτους· προσκαλουνται οι
φιλοι του νυμφιου· εσκυ λευμενη γαρ ερμηνευεται Σουλαμιτις· επιστρεφε λεγοντες,
οψομεθα εν σοι· εωρων γαρ αυτης τον σκυλμον, ουκ ακαρπον, αλλ' εις χρηστον
τελευτη σαντα περας, οπως τους εν τωι χειμαῤρωι κατακρι θεντας παραδεδομενους
τωι Σαταναι εις ολεθρον της σαρκος, παρελθοντας το του χειμαῤρου υδωρ, νικη
φορους ηγε μεθ' εαυτης, ερχομενη ως χοροι παρεμ βολων, των εκ πολεμου
επανερχομενων, και κατα διαφορα συστηματα χορευοντων, και επινικιους ᾀδον των
και λεγοντων· Κυριε, ως οπλωι ευδοκιας εστε φανωσας ημας. Ῥυθμοι μηρων σου
ομοιοι ορμισκοις, εργον χειρων τεχνιτου. Πολλαχου ταττει τους μηρους επι της
γενεσεως η Γραφη· δηλοι τοινυν ενταυθα της νυμφης το τεταγμενον εν τωι της
γενεσεως χωριωι και ευρυ θμον, ομοιωι περιτραχηλιοις κατεσκευασμενοις τηι αρετηι.
Ὀμφαλος σου κρατηρ τορνευτος, μη υστερουμε νος κραμα· κοιλια σου, θημωνια
σιτου πεφρα γμενη εν κρινοις. Ἐπι τον ομφαλον δε τον κρατηρα η σοφια συγκα λει
λεγουσα· ∆ευτε, πιετε οινον ον κεκερακα υμιν· και δηλοι το πνευματικον πνευμα·
και προσεθηκε και θημωνιαν σιτου, ινα την πνευματικην τροφην ση μανηι· το γαρ
θημωνια αντι του συναγωγη αρετων πληθους εις εν τηι ομονοιαι συντεταγμενη.
Κρινα δ' αν ειη και τα ανθη της χαριτος του Θεου, α συνελεξατο απο μεσου των του
βιου ακανθων. Ὁ τραχηλος σου ως πυργος ελεφαντινος. Πυργοι δε εκληθησαν, οι τα
αρεστα τωι νυμφιωι ποιουντες, σκοπευτηριον εχοντες την θεωρητικην ψυ χην, εκ
μετεωρου σκοπευουσαν απαντα· ελεφαντινον δε, δια το λαμπρον και λειον· ουδεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

γαρ απο κακιας τραχυ εν τωι της νυμφης τραχηλωι· ουκετι δε περι των νεκρων ειπεν,
οι νεμομενοι εν κρινοις· υπερανω γαρ εγεγονεισαν κρινων των εν μεσωι ακανθων·
βου λεται δε ημας και φιλομαθεις οντας πολλων εχειν την ψυχην θυγατερα σοφων
και εν εισαγωγαις γενεσθαι μαθηματων πολλων, ας εκαλεσε πυλας· τοσουτον, φη
σιν, γνωσεως τοις εν σοι διδασκαλοις περιεστι χαρις, ως μη μονον τους παρα σοι
απολαυειν αυτων της παιδευσεως, αλλ' ηδη και της εξωθεν και ποῤρωθεν της αυτων
απολαυειν ωφελειας. Μυκτηρ σου, ως πυργος του Λιβανου σκοπευων προσωπον
∆αμασκου· κεφαλη σου επι σε ως Καρμηλος, και πλοκιον κεφαλης σου ως πορ φυραν
βασιλευς δεδεμενος εν παραδρομαις. Ὁ δε καθαραν εχων την διαπνοην, και δια της
αι σθησεως του θειου λογου δυναμενος οπισω αυτου εις οσμην μυρων αυτου
δραμειν, μυκτηρ εστιν αισθανο μενος ευωδιας πνευματικης· σκοπευων ει τι
επιφανες εν εθνεσι δογμα δοκει· ∆αμασκος γαρ τα εθνη παρ ιστησι· του δε επιφανους
και καλου το προσωπον συμ βολον· ο δε λιβανος αναφερεται επι το θυσιαστηριον
του Θεου· ο δε Καρμηλος επιγνωσις περιτομης ερ μηνευεται· γινωσκει δε περιτομην
ο μετα παῤρησια 17.284 λεγειν δυναμενος· ημεις εσμεν η περιτομη· απο δε της
κεφαλης, τουτεστι Χριστου, επιγνωσις πνευματικης εγεννηθη περιτομης. Τι
ωραιωθης και τι ηδυνθης, αγαπη, εν τρυφαις σου; τουτο μεγεθος σου· ωμοιωθης τωι
φοινικι, και οι μαστοι σου τοις βοτρυσι· διοτι υψηλον σου το φρονημα· και ουδεν
των γηΐνων επιφε ρομενον. Ὅτι ταυτα φησιν ο νυμφιος αποθαυμαζων αυτης την επι
το κρειττον μεταβολην· ως γαρ η των στοιχειων ευκρασια σωματων υγειαν εμποιει,
ουτως εκ των ορμων και εκκλισεων, υγεια πως και καλλος επιγινεται τηι ψυχηι· ως
δε αισχρα τις ουσα δια κακιαν η νυμφη, μετεβαλεν εξ αρετης εις ωραιοτητα, ουτως
ουσα πικρα, γεγονεν ηδιστη τε αυτωι και γλυκεια· φησι τοινυν, ως εν ταις
σωματικαις τρυφαις η πολυτελης ευωχια περιποθητος, ουτω τοις την πνευματικην
τρυφωσι τρυφην, η αγαπη· της δε σου αντωνυμιας κειμενης παρα τοις αλλοις, λεγοι
αν, τηι αγαπηι εντρυφαις πλεον των αλλων του πνευματος καρπων· ως παντα δι'
αυτην στεγειν παντα υπομενειν· ωσπερ δε σωματων εστι βραχυτης, και μεγεθος
ετερων, ουτω και ψυχης αναλογως οις διαπραττεται. Ἤγουν τα νοηματα σου, φησιν,
τροφιμα τε και ποτιμα, και ουδαμως ομφακιζοντα. Ειτα αναβησομαι εν τωι φοινικι·
κρατησω των υψεων αυτου, και εσονται δη μαστοι σου ως βοτρυες αμπελου· και
οσμη ρινος σου ως μηλα, και λαρυγξ ως οινος αγαθος, πορευομενος τωι αδελφιδωι
μου εις ευθυτητα, ικανουμενος εν χειλεσι μου οδουσιν. Ἀπεικασθεισα φοινικι,
φοινικα τον νυμφιου καλει, το υψος και μεγεθος του λογου κατανοησασα· εφ' α και
ηλπισεν ανελθειν επι τελει των ᾀσματων· οτε τελεια εστιν η νυμφη· οτε και
αντιληψεται των του νυμφιου μασθων, δηλουντων τα πυκνωματα· διο και αμπελου
βοτρυσιν απεικαζονται· περι ης ειπεν ο Σωτηρ· Ἐγω ειμι η αμπελος η αληθινη· τα δε
εκ των του λογου κρυπτων εκπορευομενα, επι τοσουτον ιθυνει τε και ευφραινει,
ωστε λεγειν οτε δει, και οις δει, και οσου δει· τα μεν γαρ χειλη τον λογον· οι δε οδοντες την εχεμυθιαν εμφαινουσι· κατα το, "6τωι στοματι σου ποιησον θυραν και
μοχλον, και τοις λογοις σου μετρον και σταθμον·"6 των δε τοιουτων ου μονον ασφαλη τα νοηματα, αλλα και τα χειλη αισθησει δεδεται· οινος δε ο αγαθος, ο εξ αγαθου
θησαυρου της καρδιας προσφερομενος. Ἐγω τωι αδελφιδωι μου· επ' εμε η επιστροφη
αυτου. Τελειωθεισης ο λογος, οτι μηδαμου παντοδαπη αναπαυσιν ευρησει, οπου
εαυτον επιστρεψει, ως παρ' εμοι. Ἐλθε, αδελφιδε μου· εξελθωμεν εις αγρον· αυλι
σθωμεν εν κωμαις· ορθρισωμεν εις αμπελωνας· ιδωμεν ει ηνθησεν η αμπελος,
ηνθησεν ο κυ πρισμος, ηνθησαν αι ροαι. Περι των υποδεεστερων η νυμφη
παρακαλει· ως εκ των ενδοτατων και μακαριων διατριβων εις την τουτων
επισκοπην εξελθειν· ουτοι γαρ αγρος και κωμαι και αμπελωνες και ροαι 17.285
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ηʹ. Ευρουσα εξω φιλησω σε· και γε ουκ εξουδενω σουσι με·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

παραληψομαι σε· εισαξω σε εις οι κον μητρος μου· και εις ταμιειον της συλλα βουσης
με· ποτιω σε απο οινου του μυρεψικου, απο ναματος ροων μου. Ευρισκουσα γαρ
αυτον της ανω περιωπης εκβαντα, περιεπτυξατο αυτον. Ὥρκισα υμας, θυγατερες
Ἱερουσαλημ, εν ταις δυναμεσι και εν ταις ισχυσεσι του αγρου, τι εγειρητε και
εξεγειρητε την αγαπην εως αν θελησηι; Ἤδη δευτερον ωρκισεν· αλλ' αμφιβαλλουσα
προετιθει το εαν· νυν δε διδαξασα το ειδος της εγερσεως της εξεγερσεως και της
αγαπης οιονει παριστησιν, οτι ορκουσα υμας κατα τωνδε ωρκισα, το εγειρητε και
εξεγειρητε. Θες με ως σφραγιδα επι την καρδιαν σου, ως σφρα γιδα επι τον βραχιονα
σου· οτι κραταια ως θα νατος η αγαπη, σκληρος ως ᾅδης ζηλος. Προτρεπεται αυτην ο
νυμφιος παν νοημα και πραξιν μορφωσαι τωι εαυτου χαρακτηρι· ποιειν δε ταυτα
φησιν την ως θανατον κραταιαν αγαπην· παντα γαρ στεγει, παντα υπομενει· διο και
κραταια κατα θανατον νεκρουντα την αμαρτιαν· ηγουν επειδη παντων εκρατησεν ο
θανατος, δια το εν τωι Ἀδαμ παντας αποθνησκειν· και ο ᾅδης ομοιως· τοιαυτη, φησιν,
η αγαπη και ο ζηλος· ον δει ζηλουν τωι Θεωι, σκληρος κατα των αμαρτανοντων
υπαρχων, ως ο του Ἡλιου και του Φινεες· η τουτο λεγει ο νυμφιος προς αυτην, θες
με ως σφραγιδα προς το σφραγιζειν τας ενθυμησεις σου και τας πραξεις σου, και εως
θανατου αγωνισαι υπερ της αληθειας· και εν τωι ᾅδηι δε τον Χριστον εζηλωσαν οι
Ἰουδαιοι, υποφθειραντες τους στρατιωτας. Ἀδελφη ημων μικρα, και μαστους ουκ
εχει. Ὅτι μικρα η του ανθρωπου ψυχη, και επι γης ετι επισκευαζομενη του Θεου
Ἐκκλησια, και νοηματα (τουτο γαρ οι μαστοι) μηπω εχουσα, επιδιδωσιν εις μεγεθος
βιου και νοηματων· επ' αν τρανωσηι τα νοηματα και προφητικα θεωρηματα, η την
συμπνοιαν τε και ενεργειαν χωρησηι δυναμεως· αι και ταυτα φασι μετα τε προφητων
και δικαιων πνευματων. Ὁ καθημενος εν κηποις, εταιροι προσεχοντες της φωνης
σου· ακουτισον με· φυγε, αδελφιδε μου, και ομοιωθητι τηι δορκαδι, η τωι νεβρωι των
ελαφων επι ορη αρωματων. Ειδεν η νυμφη τον νυμφιον αναπαυομενον εν τοις
κηποις, και τους εταιρους αυτους προσεχοντας αυτου τηι φωνηι ης ηκουσεν αυτη· και
βουλεται αυτον οξεως και διορατικως ορωντα απο των τηιδε πραγματων εκκλιναι,
ταχει μεν και οξυδερκιαι, ωμοιωμενον δορκαδι, νεβρωι δε τοις των πολεμιων ως
οφεων και σκορπιων καταφρονητικως εχειν, και ανελθειν προς τους ανεστηκοτας
ως ορη, και πασης πνεοντας ευωδιας· περι ων το, οι θεμελιοι αυτου εν τοις ορεσι τοις
αγιοις· και ταυτα κατα τους Ἑβδομηκοντα και Θεοδοτιωνα, και την πεμπτην
εκδοσιν· ο μεντοι Ἀκυλας, ο καθημενος εν κηποις, εξεδωκεν· ο δε Συμμαχος, η
κατοικουσα· ως λεγεσθαι τα πρωτα προς την νυμφην 17.288 καθημενην παρα τοις
ιδιοις καρποις, και τους εταιρους αυτου προσεκτικως αυτης ακροασθαι χαιροντας.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12


