Libri x in Canticum canticorum
90 Μη δια προφητων με μνηστευσατω, φησιν, δι' εαυτου δε ομιλησατω κατ'
αισθησιν πνευματικην· (δι' ης ο Ἰωαννης φησι· «και αι χειρες ημων εψηλαφησαν
περι του λογου της ζωης». Ταυτα δε φησιν ως 91.30 των προφητων ειποντων
ακουσασα· «επεθυμησεν ο βασιλευς του καλλους σου», και αλλαχου· «ον τροπον
ευφρανθησεται νυμφιος επι νυμφην, ουτως ευφρανθησεται Κυριος επι σοι».) 92
Ὁσακις δε τι ζητουντες θειον δογμα καταλαμβανομεν, «καταπεφιλησθαι απο του
στοματος» του νυμφιου νομισωμεν· εν οσωι δε απορουμεν, υπολαβωμεν ευχομενοι
λεγειν το· «φιλησατω με απο φιληματων στοματος αυτου». 96 Πολλων οντων οινων
εν τηι γραφηι κρειττο νων τε και χειρονων, νυν τοις κρειττοσιν οι του νυμφιου
«μαστοι» παρατιθενται· ου γαρ αν τοις χειροσι συνεκριθησαν. Ἡ τοινυν νυμφη
πολλοις και διαφοροις οινοις ευφρανθεισα και εχουσα παρασκευην εις το δεξασθαι
τους κρειττονας τουτων του νυμφιου μαστους τουτο φησι προτιμωσα τουτους οινου
του «εν νομωι τε και προφηταις». 98 Ὅρα δε, ως επι μεν της ευαγγελι κης πολιτειας
οσμην εφη· επι της νομικης λατρειας αυτα τεθεικε τα αρωματα, δηλων εκεινης το
υπερεχον και πνευματικον, ταυτης δε το παχυ. 101 Ταχα προφη τευει του ονοματος
του Χριστου την τον κοσμον πληρωσασαν δυνα μιν κατα την αυτου παρουσιαν, ωστε
γενεσθαι κατα τον Παυλον «οις μεν οσμη εκ θανατου εις θανατον, οις δε εκ ζωης εις
ζωην». Ει γαρ πασιν ην «εις ζωην», ειπεν αν η νυμφη· δια τουτο παντες «ηγαπησαν
σε», αλλ' ου μονον «αι νεανιδες» «οσημεραι ανανεουμεναι», και «μη εχουσαι ρυτιδα
η σπιλον». «Ἐξεκενωθη» δε, ως μηκετι σιωπασθαι κατακεκλεισμενον εν απορρητοις.
108 «Εισηγαγε με ο βασι λευς εις το ταμιειον αυτου». Ἤγουν «αδυτον» την
αξιεραστον λεγει ψυχην η εκκλησιαν η το ηγεμονικον του Χριστου, εις ο Παυλος
εισελ θων εφη· «ημεις δε νουν Χριστου εχομεν, ινα ειδωμεν τα υπο του Θεου
χαρισθεντα ημιν». Τινα δε ταυτα; α «οφθαλμος ουκ ειδε και 109 ους ουκ ηκουσε και
επι καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη· ταυτα γαρ ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν
αυτον». Ἐν γαρ «τωι ταμιειωι» του νυμφιου «παντες οι θησαυροι της σοφιας και της
γνωσεως αποκρυφοι». Αυτη μεν γαρ ως προλαβουσα τας νεανιδας εισηχθη και
«παρεστη ως βασιλισσα εκ δεξιων του βασιλεως εν ιματισμωι διαχρυσωι» κατα τον
∆αυΐδ· περι δε των νεανιδων· «απενεχθησονται τωι βασιλει παρ θενοι οπισω αυτης»
και τα εξης. 111 «Ἀγαπησομεν μαστους σου υπερ οινον». Ἤγουν, ει και νυν δι'
ασθενειαν υπερ τους σους «μαστους αγαπωμεν», ω νυμφιε, «τον οινον», οταν
βελτιωθωμεν, «υπερ» τουτον αυτους «αγαπησομεν». «Οινος» μεν ουν ευφραινων
«νεανιδας» τα νομικα, η δε τελειοτης του νυμφιου «μαστοι». Ειτα εις απολογιαν του
μη ηδη αγαπαν φησιν· «ευθυτης ηγαπησε σε». Ἡμεις δε ουπω τας εαυτων πορειας
ευθειας εποιησαμεθα. 126 «Σκοτισθεισαν» με τηι αμαρτιαι Χριστος «παρειδε» δια την
απιστιαν, ον «ηλιον δικαιοσυνης» αναγορευουσιν αι γραφαι. 128 Προσχες δε και
τουτοις εις τον τοπον, οτι «ο ηλιος» λευκος και λαμπρος ων δοκει την αιτιαν εχειν
του «μελανουν», ου παρ' εαυτον, αλλα παρα τον, ως αποδεδωκαμεν,
«μελανουμενον». Ουτω δε μηποτε και «σκλη ρυνει Κυριος την καρδιαν Φαραω», της
αιτιας τουτου ουσης περι αυτον «κατοδυνωντα την των Ἑβραιων ζωην εν τοις
εργοις τοις σκληροις, τωι πηλωι και τηι πλινθειαι και πασι τοις εργοις», ουχι τοις εν
ορεσι και βουνοις, αλλα «τοις εν τοις πεδιοις»· υλικος γαρ τις απο της εαυτου κα
κιας γεγενημενος και κατα σαρκα κατα παντα ζων, «πηλωι» φιλος τυγχανων
βουλεται και τους Ἑβραιους πηλοποιειν το ηγεμονικον εχων ου καθαρον «πηλου»,
οπερ ως πηλος υπο ηλιου σκληρυνεται, 129 ουτως υπο των αυγων του Θεου
επισκοπουσων τον Ἰσραηλ «εσκλη ρυνθη». Ὅτι δε τοιαυτα εστιν εν τοις κατα τον
τοπον και ουχ ιστο ριαν ψιλην προκειται αναγραφειν τωι θεραποντι, δηλον εσται τωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

συνορωντι οτι, ηνικα «κατεστεναξαν οι υιοι Ἰσραηλ», ουτε «απο της πλινθειας»
ουτε «απο του πηλου» ουτε «απο των αχυρων κατεστενα ξαν», αλλ' «απο των
εργων»· «και ανεβη αυτων η βοη προς Θεον», ουκ «απο πηλου», αλλα παλιν «απο
των εργων». ∆ιο και «εισηκουσε ο Θεος των στεναγμων αυτων»· ουκ «εισακουων
στεναγμου» των ουκ «απο εργων βοωντων» προς αυτον, αλλ' «απο πηλου» και των
γηινων πραξεων. 130 «Υιοι μητρος μου εμαχεσαντο εν εμοι· εθεντο με φυλακισσαν
εν αμπελωσιν· αμπελωνα εμον ουκ εφυλαξα». Ἤγουν οι διδασκοντες με μαθηται
του Χριστου, καθαραι με των προ τουτου βουλομενοι πονηρων λογισμων και των
συνεργουντων ταυτα δαιμονων, «εμαχεσαντο» τουτοις «εν εμοι της αυτης μοι
μητρος οντες υιοι»· «της ελευθερας» φημι· οι μεν εις 131 «το κατ' εκλογην χαριτος
λειμμα» αναλαμβανομενοι, εγω δε «την» κατα «την ανω Ἱερουσαλημ διαθηκην»
λαβουσα και «εξ επαγγελιας ανα γεννωμενη». Ου προτερον δε ταυτην «εθεντο
φυλακισσαν», ειτα «εμα χεσαντο»· «μαχεσαμενοι» δε πρωτον επιτηδειαν εποιησαν
του τεθηναι «εν αμπελωσιν εις φυλακην». Μωυσης δε ουτος και οι προφηται, ων
132.30 εκαστος «αγρος ην πληρης, ον ευλογησε Κυριος» και «αμπελων»· εν οις τις
γενομενος και την προτεραν εξιν εαυτου μη τηρων ως «εκ Σοδο μων» υπαρχουσαν
«αμπελωνα» τωι παροντι κεχρηται λογωι. 141 Το πολυθρυλητον δε παρ' Ἕλλησιν
επιφθεγμα προειληπται παραδοθεν τωι σοφωι Σολομωνι, το· «γνωθι σαυτον». Καθ' ην
απειλειται νυν η ψυχη παρα του εραστου και νυμφιου, ει μη το δοθεν αυτηι «κατ'
εικονα Θεου» φυ 142 λαξει καλλος, την ενδοθεν εκβολην και το εν εσχατοις
τεταχθαι «τους σκαιους εριφους» «ποιμαινουσαν». «Ποιμανεις» δε αυτους «επι τοις
των ποιμενων σκηνωμασι», ποτε μεν τουδε, ποτε δε εκεινου, οια δη τις αλητις, μεχρι
παιδευθεισα τηι πειραι προς την σεαυτης επι στρεψειας γνωσιν. Ἁρμοσει δε και προς
την εκκλησιαν ο λογος. Γι 143 νωσκει δε τις εαυτον ειδως, ει αγαθην η φαυλην εχει
διαθεσιν και ει πολυ της οδου της επι την αρετην απολειπεται η «τοις εμπροσθεν
επεκτεινεται των οπισθεν επιλανθανομενος»· ει δε και μηπω ελαβεν η τετελειωται η
προσεγγιζει τοις οριοις του καλλους. Ἔργον δε και 144 το εφιστανειν εκαστηι πραξει,
οπως γεγενηνται λογισμωι τε παντι και λογωι. «Γυναικας» δε τας μη καθαρας μηδε
αδιαφορους ψυχας λεγει· 145 αμελουσα δε της ιδιας γνωσεως γενοιτ' αν
«κλυδωνιζομενη και περι φερομενη παντι ανεμωι της διδασκαλιας εν τηι κυβειαι των
ανθρω πων»· και πανταχου μαλλον ποιμαινει τας ιδιας «σκαιας εριφους» η παρα τωι
«καλωι ποιμενι» λογωι. (Αυτη δε προσηνης ο λογος, ει και μηδεπω, λοιπον ηδη «εν
γυναιξιν εστι καλη» συγκαταριθμουμενη τηι του Θεου εκκλησιαι και των εν αυτηι
μικρων ουσα καλλιων· αι γαρ ουτω λεγομεναι της εκκλησιας «γυναικες» των
εθνικων ψυχων ασυγ κριτως αμεινους πορευομενων οπισω των εραστων των
αντικειμενων δυναμεων «γυναικων» λεγομενων, αλλ' ου παρθενων. Πως γαρ ουκ
αμεινων η προς τον κτιστην τον εαυτης αναβλεψασα; Ὅμοιον δε το 146 «εξελθε»
«τωι παραδοθηναι τωι Σαταναι εις ολεθρον της σαρκος» αφο ρισθεντα της εκκλησιας
μετα το, καθαπερ ελεγε προς τας νεανιδας, «εισαχθηναι παρα του βασιλεως εις το
ταμιειον αυτου».) 154 Ἀλλα και «μελη» Χρι στου, της «εκκλησιας» νυμφης ο Παυλος
φησιν· ης οιονει προσωπον οι τωι καλλει των λοιπων διαφεροντες, αισχρον ουδεν
εννοουντες, 155 την δε της σωφροσυνης αυτηι καρποφορουντες αιδω. Οι προτερον
ισως ουκ οντες καλοι τοσουτον μετεβαλον, ως ειρησθαι τηι νυμφηι· «τι ωραιωθησαν
αι σιαγονες σου·» «μη εχοντες σπιλον η ρυτιδα». Ταχα δε και τωι τον ενα μονον
γινωσκειν Θεον· και «η τρυγων» γαρ ενι μονωι συνερχεται. 161 Τοτε δε ου πολυς ην
ουδε κεχυμενος ο αργυρος, ολιγα δε ην εν αποῤρητωι παρα προφητων λεγομενα και
των παλαι σοφων. Ἐπιδημησαντος δε τα εν τοις αβα 162 τοις του ναου τεθεωρηται
τωι βλεποντι «το καταπετασμα» το αλη θινον «σχιζομενον ανωθεν εως κατω» επι τωι
θεωρηθηναι τα ενδον, επαν ο «αναπεσων κοιμηθεις ως λεων και ως σκυμνος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εγερθηι». –Και μετα ταυτα. Τοτε γαρ «οι συμμορφοι γεγενημενοι της αναστασεως
αυτου» παραληψονται παρ' αυτου ανθ' «ομοιωματων» χρυσον, πλη θυνθησονται τωι
χρυσιωι και τωι αργυριωι. 165 Την γαρ του νυμφιου, φησιν, «οσμην η εμη ναρδος», εν
ηι αυτον ηλειψα, «δεδωκε». «Τηι» γαρ 166 εαυτης «ναρδωι τους ποδας αλειψασα του
Ἰησου και ταις θριξιν απο μαξασα» μεταπεποιημενην εκ «της οσμης» του νυμφιου
ταυτην ανελα βεν· ης αισθανομενη φησιν επι «την κεφαλην» ελθουσης· «η εμη
ναρδος εδωκε μοι την του νυμφιου οσμην». ∆ιοπερ ως απο των χρωτων Ἰησου «την
οικιαν ολην επληρωσε» της μαθητριας «το μυρον». 168 «Ἀποδεσμος της στακ της
αδελφιδους μου εμοι, ανα μεσον των μαστων μου αυλισθησεται». Ειπουσα «την
ναρδον» του νυμφιου «δεδωκεναι μοι την οσμην» νυν φημι «τον αδελφιδον μου»
πνεειν «στακτης», ου διαχεομενης ουδε εξω πνεουσης, αλλ' αποδεδεμενης και
πυκνοτερον την ευωδιαν διδουσης. Ἀδελφον δε τον πρωτον εσχηκυια λαον η εξ
εθνων εκκλησια, επει περ εξ αυτου «το κατα σαρκα ην ο Χριστος», «υιον» κεκληκεν
«αδελφου» 169 τον νυμφιον. Του δε Ἀκυλα εκδεδωκοτος «πατραδελφον» λεκτεον
πατερα ειναι της εξ εθνων εκκλησιας τον παλαι λαον, επει εκ του παρ' εκεινοις
νομου και των προφητων η εν Θεωι γενεσις και η εξ ημων εις ευσεβειαν υπηρξε
προαγωγη. Τουτου τοινυν ουτως απο δεδομενου της νυμφης «πατρος αδελφος» ο
σωτηρ ομοιως εκεινοις «υπο νομον γενομενος». 174 Νυν εοικε προ τερον
ενεωρακεναι τρανοτερον τωι του νυμφιου καλλει η νυμφη και δια των
«περιστερων» αυτης «οφθαλμων» αισθεσθαι της εν τωι καλλει 175 του λογου
υπεροχης. Ταχα δε «κλινην» κοινην εαυτης και του νυμ φιου το σωμα αινιττεται, εν
ωι ετι ουσα η ψυχη αξιουται της του λογου κοινωνιας. Λεγει γουν Παυλος· «τα
σωματα υμων μελη Χρι στου εστι». ∆ια γαρ του «υμων» της νυμφης ειναι λεγει το
σωμα, δια δε του «μελη Χριστου» του νυμφιου. «Συσκιον» δε φησι τον νυμ φιον δια
την πυκνοτητα των εν τωι λογωι και τηι σοφιαι θεωρηματων. (Ἐαν δε ηι η κοινη νυμφη
αμφοιν ευθαλης, ουδεν θαυμαστον θειας δυναμεως ηγουμενης και επι το σωμα
πασαν την δια του σωματος πραξιν αγαθην δηλουσθαι.) 178 «Ἐγω ανθος του πεδιου,
κρινον των κοιλαδων». «Ἄνθος» λεγει το οδευον επι το γενεσθαι καρπος. Ἐν ουν τωι
περιγειωι τοπωι «πεδιωι» ρηθεντι «ανθος» εστιν ο νυμφιος λογος, ως προς τα
μελλοντα· «οταν γαρ ελθηι το τελειον», μεταβαλει το «ανθος» εις το γενεσθαι
καρπος. Και επει μη πλεον χωρουσι, ου ως «ανθος» λεγει, οι επι γης, δια τουτο
γεγονεν ο νυμ φιος ως «ανθος του πεδιου». «Ἑαυτον» γαρ «εκενωσε μορφην δουλου
λαβων» προς το δυνηθηναι «την δοξαν» αυτου μετα ταυτα «θεασασθαι» 179 ημας.
Μηποτε δε τοις μεν ευγενεστεροις και ομαλεσι «πεδιοις» ονο μαζομενοις «ανθος»
εστι, τοις δε τουτων κατωτεροις και κοιλοτεροις «κρινον». Ταυτα φησας ο νυμφιος
παραβαλλει «την πλησιον» αυτου αλλαις «θυγατρασι», ταις λοιπαις ψυχαις, αιτινες
εισιν «ακανθαι» ταυτηι παραβαλλομεναι. Τοιαυται δε αι μη «πλησιον» του νυμφιου
ψυχαι, η δε «πλησιον» «κρινον εν μεσωι» διαλαμπον αυτων). «Ὡς μηλον εν τοις ξυ
λοις του δρυμου, ουτως αδελφιδος μου ανα μεσον των υιων· υπο την σκιαν αυτου
επεθυμησα και εκαθισα, και ο καρπος αυτου γλυκυς εν τωι λαρυγγι μου.» Ἔπρεπε τηι
νυμφηι του καλλους οληι του νυμφιου γε 180 γενημενηι περι εαυτης μεν λεγειν ουδεν,
προς οις δε ο νυμφιος εφη περι εαυτου, «μηλωι» παραβαλλειν αυτον, τους παρ'
αυτον δε «υιους» «ξυλοις δρυμου»· υπερβοληι δε ποθου το και «σκιας» επιθυμειν της
αυτου και παραπεμψαι τωι βαθει την τουτου ποιοτητα. Ἔοικε δε ταυτα λεγειν προς
«τας νεανιδας» ως προς «τους εταιρους» ο νυμφιος τα πρωτα. «Υιους» δε η «τους
εταιρους» λεγει, ους παραθεσει του νυμφιου «ξυλοις ακαρποις» παρεικασεν, η τους
αλλοτριους αυτου. 181 «Ὑπο σκιαν» δε «αυτου επεθυμησε» τε καθισαι «και
κεκαθικεν». Λεγει και Ἱερεμιας εν Θρηνοις· 182 «πνευμα προ προσωπου ημων
Χριστος κυριος συνεληφθη εν ταις διαφθοραις ημων, ωι ειπομεν· εν τηι σκιαι αυτου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ζησομεθα εν τοις εθνεσι». Πως γαρ ουκ εμελλε ζωης ημιν αιτια «η σκια αυτου»
γενεσθαι γενομενοις ελευθεροις «της του νομου σκιας» («σκιαν γαρ ειχεν ο νο μος
των μελλοντων αγαθων»), μηκετι ουσιν «υπο νομον, αλλ' υπο χαριν»; ει και νυν
εσμεν «υπο σκιαν» πολλωι διαφερουσαν· μετα τον 183 παροντα γαρ βιον ουκετι «δι'
εσοπτρου» και «εν αινιγματι», αλλα «προ σωπον προς προσωπον» την αληθειαν
«θεωρησομεν». Λεξει δε και η νυμφη· «εως ου διαυγησηι η ημερα και κινηθωσιν αι
σκιαι». Ἔστι γαρ «ο βιος» ημων ως «σκια» και «εν σκιαι θανατου» οι εξ εθνων «εκαθ
εζοντο» και οι απιστουντες ετι «καθεζονται». 184 «Εισαγαγετε με εις οικον του
οινου». Ταυτα προς τους φιλους του νυμφιου φησι, τους αγιους αγγελους η
Ἀποστολους τε και προφητας, μονονουχι λεγουσα· συγκε ρασατε με τωι σωματι του
Χριστου. 191 «Στηρισατε με εν μυροις, στοιβασατε με εν μηλοις, οτι τετρωμενη
αγαπης εγω». Ὁ Συμμαχος ουτως εκδεδωκεν· «επανακλινατε με οινανθηι», τουτεστιν
ευωδεσι δεν 192 δροις τοις καλον καρπον ποιουσιν ανθουντα, των φαυλων
λεγομενων δενδρων ακαρπων η κακοκαρπων οντων. Τινα δε των αντιγραφων εχει·
«στηρισατε με εν αμυροις». Ὃ νοητεον η πιστους μεν, ου μην ως χρηματιζειν «μελη»
«της μη εχουσης σπιλον η ρυτιδα», η αλλοτριους 193 της πιστεως Χριστου. Το δε·
«στοιβασατε με εν μηλοις» σαφηνιζων ο Συμμαχος· «περικυλισατε με μηλα» ειπε.
Βουλεται γαρ η νυμφη εν πολλοις «περικυλιομενοις» αυτην «μηλοις» αναπαυεσθαι,
194 ατινα, οιμαι, καρπος εστι «του μηλου εν τοις ξυλοις του δρυμου», νυμφιου, ινα
της αυτων μεταλαβηι ποιοτητος. «Τετρωμαι γαρ φιλτρωι» φησι κατα Συμμαχον, απο
«του εκλεκτου βελους» κατα τον Ἠσαιαν. 199 «Φωνη του αδελφιδου μου». Τουτο
τινες τοις προλαβουσιν απεδωκαν, το δε εβραικον εξ ιδιας ταττει περικοπης. Και
δηλον εστιν, ως η νυμφη διαλεγομενη «ταις θυγατρασιν Ἱερουσαλημ» αιφνιδιον
αισθανεται «της» του νυμφιου «φωνης» διαλεγομενου τισιν, ως εικος· ης
αισθανομενης «επι των ορων» και «των βουνων» των παρακειμενων τωι τοπωι της
νυμφης διαλλεται ως μηδεν απαιδειν «νεβρωι». Ειτα σπουδηι τηι περι την νυμφην
εγενετο πλησιον του οικου και παρεστησεν «οπισθεν» αυτου. Ειτα «πηδησας» 200
μεχρι των του οικου φθανει «θυριδων», ερωτικως ωσπερ εθελων εις αυτην
«παρακυψαι». Ἐγγυς δε της οικιας, ενθα η νυμφη, «δικτυα» πολλα επ' ενεδραι της
νυμφης και των περι αυτην εκπεπετασται, απερ «διακοψας» ο νυμφιος ως
ισχυροτερος «διεκυψε δι'« αυτων και καλει την νυμφην «πλησιον ελθειν»
παραθαῤρυνων εργωι «των δικτυων» καταφρονειν ως ηδη σχισθεντων και του
χαλεπου δι' αυτων «παραδραμοντος» καιρου, ον «χειμωνα» καλει ανωφελη
φεροντα και σφοδρον «υετον». Προτρεπεται δε και δια των καλων του παροντος
καιρου «ανθη» λεγων ως εν εαρι και θεραπειαν «αμπελων». «Τρυγονος» τε
«φωνην» και «συκης ολυνθους» και «κυπριζουσας αμπελους» διαγραφει 201 και
τον, ενθα συναναπαυσεται, τοπον, ενθα γενομενην εβουλετο αυτην ολωι «προσωπωι»
τωι νυμφιωι φανηναι και «της ηδειας» αυτηι «παρεχειν ακουσαι φωνης». Ἢ και
«ορη» τους προφητας φησιν αρτιους τωι φρονηματι, των αληθινων θεωρητας. Οιμαι
δε και τους Ἀποστολους, επει κατα γενεαν η σοφια εις ψυχας μεταβαινει. «Ὄρη» δε,
επει ανισχοντος ηλιου πρωτα καταλαμπονται, «βουνους» δε τους ελαττον
χωρησαντας την του πνευματος επιφανειαν. Λεγοις δ' αν και «ορη» τα εν νομωι
νοηματα, «βουνους» δε το των λοιπων προφητων. Ἢ και ο θεωρησας τον εν καινηι
διαθηκηι λογον βλεπει τον «επι τα ορη πηδωντα», «επι» δε «τους βουνους διαλλομενον» τον εν τωι παλαιωι γραμματι. «Νεβρωι» δε «ελαφων» ο νυμφιος
απεικασται, ου μονον ως αναλισκων τους οφεις, αλλ' οτι και 202 «παιδιον εγεννηθη
ημιν υιος και εδοθη ημιν» και οτι «εταπεινωσεν εαυτον»· η γαρ αν «ελαφος» υπηρχε
τελεια. 220.30 «Ἀναστα», φησιν, απο των αισθητων προς τα νοητα, ινα συνηι μεν δι'
ων αυτα θεωρεις. 221 «Ὁ γαρ χειμων παρηλθεν, ο υετος απηλθεν». Ειποιμεν αν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

«υετον» γεγονεναι τον προ της επιδημιας «καιρον του Θεου εντειλαμενου ταις
νεφελαις υειν» τον νομικον και προφητικον λογον, πεπαυσθαι δε τουτον, επειδη «ο
νομος και οι προφηται εως Ἰωαννου»· εαρ δε και θερος μετα την επιδημιαν, οτε
μηκετι «υετων» χρεια, οτε «τα» δια Χριστον «ανθη ωφθη εν τηι γηι». Και απο της
επιδημιας αυτου «η συκη» ουκ εκκοπτεται, ακαρπος εν τωι προτερωι γενομενη καιρωι·
νυνι γαρ «ολυνθους εξηνεγκε» και «κυπριζουσιν αι αμπελοι». ∆ιο φησιν εν των
κληματων· «Χριστου ευωδια εσμεν τωι Θεωι». 224 «Τομης καιρος» ο της των
περιττων αποθεσεως. «Φωνη της τρυγονος». Ἢ και «τρυγονος» λεγει «της
αποῤρητου και αγνωστου σοφιας»· φιλερημον γαρ το ζωον Ἧς «η φωνη ακουεται»
τοις ετι γηινον σωμα περικειμενοις. 226 ουτος (σξ. καιρος) δε εστιν ο της αυτου
παρουσιας, εν ωι δει τα σωματικα του νομου και της εν τοις προφηταις ιστοριας
περιπεφυκοτα τοις πνευματικοις περιτεμνεσθαι και μειναι τα κρειττονα. «Καιρος» δε
παλιν και της των αμαρτηματων εκκοπης και αφεσεως «δια λουτρου
παλιγγενεσιας». 230 Βουλεται την ψυχην υπερβηναι τα αισθητα· ωσει πολεως δε
τειχος και «προτειχισμα» τον αισθητον κοσμον καλει. ∆ει ουν την τωι λογωι
κοινωνησουσαν ψυχην 231 «εν σκεπηι της πετρας», ου μονον εξω του τειχους της
πολεως, αλλα και «του προτειχισματος» γενεσθαι· ως πλησιον γενομενην «ανακεκαλυμμενωι προσωπωι την δοξαν Κυριου κατοπτριζεσθαι» πειθομενην τωι λεγοντι·
«δειξον μοι την οψιν σου». Ἐπιθυμει δε και διαλεγο 232 μενης ακουσαι «την
φωνην», ως «ηδειαν» θαυμαζων. «Προτειχισμα» δε 233 εστιν, οπερ Ἠσαΐας
«περιτειχος» ονομαζει λεγων· «θησει τειχος και περιτειχος». Βουλεται τοινυν των
σωματικων εξελθουσαν ου μονον εν τωι «τειχει» γενεσθαι–οπερ ειναι τον περι του
κοσμου λογον νομιζω–, αλλα και «εχομενα του προτειχισματος», ος λογος μεν εστι
τελευταιος των σωματικων, αρχη δε των ασωματων. 235 Ταυτα τοις φιλοις ο
νυμφιος ητοι αγγελοις η ανδρασιν αγιοις, οσοι της εκκλησιας διδασκαλοι. Ὑπερ
σωτηριας δε «των αμπελωνων» η προτροπη, ινα των πανουργων συλλαμβανομενων
δυναμεων, αι διαφθειρουσι την αρχην της εκφυσεως του καρπου, δυνηθωσιν «αι
αμπελοι» προκοψαι απο του «κυπριζειν» μεχρι της του καρπου τελειωσεως, υπο του
Θεου 236 γεωργουμεναι, δια δε το αυτεξουσιον δυναμεναι ενεγκαι καρπον τε 237 και
μη. Ἢ ταχα και ανθρωποι «αλωπεκες» τινες, δι' ετεροδοξου δριμυτητος
εμποδιζοντες τοις αρξαμενοις τρεχειν καλως· 240 ους ετι «μικρους» οντας βουλεται
«συλληφθηναι», πριν επι πλεον ασεβειας προκοψωσιν. Μεγας γαρ «αλωπηξ»
γενομενος εκεινοις μεν αναλωτος, υπο μονου δε του νυμφιου θηρευεται· αρχομενοι
γαρ ενεργειν τα χει 241 ρονα και τοις φιλοις ευαλωτοι. Λεγοι δ' αν και «μικρους
αμπελωνας»· ου δυνανται γαρ κατα των μεγαλων «αλωπεκες».

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


