Homiliae in Exodum
217 ο του παροντος αιωνος υπερορων και υπο του λογου του Θεου «μετατεθεις»
οδευειν επι τον αιωνα τον μελλοντα εξηλθεν εξ Αιγυπτου, των σωματικων και
θλιβοντων πραγ ματων, απερ «οικος» αν ειη «δουλειας», ζητων τον οικον της ελευ
θεριας την Ἱερουσαλημ, στηναι θελων εν τωι εξομολογεισθαι τωι κυ 218 ριωι και οραν
αυτου την ειρηνην· οτε και γινεται κυριος ο Θεος αυτου· ου γαρ εν Αιγυπτωι, καν ως
δει τις εσθιηι το πασχα, ουδε κατα τινα των ειρημενων σταθμων. ουπω γαρ δουλειας
ο τοιουτος ελευθερος μετα τοσαυτην αποδειξιν, ει μη «προς ορει» γενοιτο «του
Θεου». τουτο της επιουσης δεκαλογου προοιμιον. 221 τα μεν ουν ομοιωματα των
οντων εισιν εικονες ζυων τε και σωματων, τα δε ειδωλα ανυπαρκτων εστιν
αναπλασματα. Ου 222 γαρ υπαρξις το ειδωλον· «ουδεν γαρ ειδωλον εν κοσμωι»
Παυλος φησιν· οιον ει τις ιπποκενταυρους η Πανας η τερατωδεις τινας ανα πλασαιτο
φυσεις. Παν αρα νοημα κατα περιληπτικην φαντασιαν εν περινοιαι της θειας
γινομενον φυσεως ειδωλον πλαττει Θεου, αλλ' ου Θεον καταγγελλει. Γενοιτο δ' αν
και των εν ουρανωι ομοιωματα γραφοντων η και γλυφοντων τινων ηλιον η
σεληνην· ισως δε και περι των κατ' αστρολογιαν φησι δεκανων· αλλοκοτους γαρ
τινας δια γραφουσι δαιμονας, απερ ισως «πνευματικα της πονηριας εν τοις 223
επουρανιοις» ωνομασται κατα τον λογον του λεγοντος Θεου· «εμε θυσθη η μαχαιρα
μου εν τωι ουρανωι». Τουτους γαρ εν πιναξιν αστρο λογικοις καταγραφουσιν εν τε
φυλακτηριοις αποτρεπτικοις δαιμονων η προτρεπτικοις, εν οις αν τις ευροι τα μεν
ομοιωματα, τα δε ειδωλα. «ου προσκυνησεις αυτοις ουδ' ου μη λατρευσηις αυτοις». ο
μεν λα τρευων και προσκυνει, προσκυνων δε τις ου παντως λατρευει· το μεν γαρ
ψυχης σεβομενης, το δε και μεχρι του σχηματος· οια τινες εσθ' οτε καθυποκρινονται
δυναστειαν θεραπευοντες η παθεσι χαρι ζομενοι κατα τους εν τοις Ἀριθμοις
ειδωλολατρησαντας. Γεγραπται γαρ περι αυτων οτι ουκ ελατρευσαν ουδε
εδουλευσαν τοις ειδωλοις 224 αυτων. Ὁ δε Θεος αγαπασθαι θελων «εξ ολης ψυχης»
ουδε των αχρι σχηματος ασεβουντων ανεχεται· χρη γαρ τους αλλοτριους θεους αρ
νησαμενον «μεριδα» γενεσθαι «Θεου» «εξ ολης» αυτον ηγαπηκοτα «ψυχης» και των
πριν κακων εραστων της πορνευουσης εκ θεου ψυχης αφι σταμενον, ως και περι της
Ἱερουσαλημ ειρηται δυσμενων αυτηι γεγο νοτων των εραστων, η και φησιν·
«αποστρεψω προς τον ανδρα μου τον προτερον, οτι καλως μοι ην τοτε η νυν». Ει δε
μη ουτως επι 225 στρεψηις, ως αυτον σε παραδεξασθαι και λουσαι και καθαρισαι συγ
χωρουντα την αμαρτιαν, γεγονας εν μεγιστωι κινδυνωι. Τοιγαρουν Ἰησους προς τους
υιους φησιν Ἰσραηλ· «υμεις αυτοι εκλεξασθε ποτερον λατρευετε τοις θεοις των
τοπων τουτων η λατρευετε τωι Θεωι Ἰσραηλ»· εκεινων δε λεγοντων· «λατρευομεν
Κυριωι τωι Θεωι», φησιν· «υμεις μαρτυρες καθ' υμων οτι υμεις εξελεξασθε λατρευειν
Κυριωι τωι Θεωι Ἰσραηλ». Κινδυνος γαρ εκεινων αποσταντα μη γνησιως προσελθειν
τωι Θεωι· πολλα γαρ τα πολεμουντα και παλιν αποσπασαι βουλομενα προς μεριδα την
εαυτων κατα «το πνευμα το εξελθον και δια των ανυδρων ουχ ευρισκον αναπαυσιν,
ειτα τον οικον ευρον, οθεν εξηλθε, σχολαζοντα και μονον μεν φοβηθεν εισελθειν,
μεθ' επτα δε 226.20 πονηροτερων ποιουν τα εσχατα των πρωτων βαρυτερα». Κρινον
γαρ τον υποστρεφοντα προς τους δαιμονας, και τον μετα ταυτα βιον ευρησεις χειρω
γεγονοτα του πριν αυτον προσελθειν τωι Θεωι. Οικει γαρ δαιμονιον εν εκαστωι των
εθνικων, «οτι παντες οι θεοι των εθνων δαιμονια». Τουτον εκβαλων εαν μη σχηις
τον ειρηκοτα· «ενοι κησω εν αυτοις και εσομαι αυτων Θεος», δεδωκας σαυτον
εκεινωι τε και τοις πονηροτεροις επτα· Θεου γαρ οντος ουχ ηξουσι· «τις γαρ μετοχη
δικαιοσυνης και αδικιας η τις κοινωνια φωτι προς σκοτος· η τις συγκαταθεσις ναωι
Θεου μετα ειδωλων· τις μερις πιστου μετα απιστου;». Ἡμεις γαρ «ναος Θεου» εσμεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

«ζωντος», καθως ειπεν ο Θεος, οτι «ενοικησω εν αυτοις και εμπεριπατησω και
εσομαι αυτων 227 Θεος και αυτοι εσονται μου λαος». «∆ια τουτο εξελθετε εκ μεσου
αυτων και αφορισθητε και ακαθαρτου μη απτεσθε· καγω εισδεξομαι υμας και εσομαι
υμιν εις πατερα και υμεις εσεσθε μοι εις υιους και θυγατερας, λεγει Κυριος
παντοκρατωρ». –»Ἐγω γαρ ειμι Κυριος ο Θεος σου, Θεος ζηλωτης». Ουδεις ανηρ επι
πορνηι ζηλοι, αλλ' επι γυναικι γαμετηι· η μεν γαρ προκειται πασιν, η δε μονου του
συνοικουντος εστιν, εφ' ηι και ζηλοι. «Μεστος γαρ ζηλου θυμος ανδρος» κατα
Σολομωντα. Ουτως επι ψυχης εχουσης ενα λογον ενα νυμφιον· επι 228.20 δε πορνης
το μεν εξηλθε, το δε αντεισηλθε δαιμονιον και ο ζηλων ουδε εις. Ὅθεν παν ειδωλον
τιμαν οι των εθνων προσεταξαν νομοι. Ὁ δε νυμφιος και καλος ζηλωτης, καν
πορνην ποτε παραλαβηι, σωφρονιζειν εθελει. ∆ιο και Ὠσηε πορνην λαβων ελεγεν·
«ημερας πολλας καθισηι επ' εμοι, και ου μη πορνευσηις, ουδ' ου μη γενηι ανδρι ετερωι,
καγω επι σοι». Ἐποιει και Θεος μεγα δειπνον δια τους γαμους του υιου αυτου. Και
εστι «Θεος ζηλωτης», μη επιτρεπων αλλωι κοινωνειν τηι ψυχηι, αμα δε τηι πορνειαι
«βιβλιον αποστασιου» διδους κατα την εν νομωι προφασιστικους εχουσαν λογους·
οπερ ως Φαρισαιους κατα το γραμμα παρηγαγεν ο Χριστος κατα Παυλον λεγοντα·
«γεγονα τοις Ἰουδαιοις ως Ἰουδαιος, ινα Ἰουδαιους κερδησω». Σαφηνιζει δε τουτο
λεγων· «και τουτο το βιβλιον του αποστασιου της 229 μητρος υμων, ωι εξαπεστειλα
αυτην. ιδου ταις αμαρτιαις υμων επραθητε και ταις ανομιαις υμων εξαπεστειλα την
μητερα υμων». Ἐαν δε επιστρεψηι πορνευουσα, λεγει περι αυτης, ην «ο Θεος εκαθαρισε», «συ μη κοινου». Ἀντεχεται μεν ουν πασης ψυχης, εξιουσα δε της εκκλησιας
αυτη μαλλον διδωσι τωι νυμφιωι «βιβλιον αποστασιου»· και προς αυτην·
«εκπεπορνευκας» φησιν «εν ποιμεσι πολλοις και προς εμε ανεκαμπτες, λεγει
Κυριος». Μετανοουσαν δε παραδεκτεον· εαν δε πορνηι τις ετι τυγχανουσηι
κοινωνησηι, ορατω οτι «ο κολλωμενος τηι πορνηι εν σωμα εστι». Πορνευουσαν δε
Θεος ουκετι ζηλοι· φησι γαρ εν Ἰεζεκιηλ προς την Ἱερουσαλημ· «δια τουτο ο ζηλος
μου απο 230 στησεται απο σου και ου θυμωθησομαι επι σοι». Ἀγαθοτητος ταυτα
Θεου· ελεων θυμουται και πληττει· τωι δε ελεωι συμπαυεται και <ο> θυμος.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


