Selecta in Leviticum
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΚΛΟΓΑΙ ΕΙΣ ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ.
12.397
Και ανεκαλεσε Μωυσην. Λευιτικον ωνομασται, επειδη το της ιερωσυνης και τα των
θυσιων και οσα τοιαυτα προσεταξεν ο Θεος, εν τουτωι Λευιτικωι φε ρεται. Ἔχει μεν
ουν και η Ἔξοδος του Θεου νομοθεσιας· οπως δε ετελεσθησαν οι ιερεις χρισθεντες,
και οπως κατεσκευασθη η σκηνη και συμπηξιν ελαβεν αρμονιον, και αλλα πλειονα
ιστορει το Λευιτικον. Ει δε και ετερα τινα περιεχει, ου θαυμαστον, επιγραφη γαρ εστι,
Λευιτικον, του εν αυτωι καιριωτερου δηλω τικον. Του αυτου. Τον περι θυσιων λογον
οι μη ορθως ενορωντες καταφρονουσιν η ως ευτελους νομοθεσιας, και μηδεν αξιον
του ∆ημιουργου εχουσης, η αυτου του ∆ημιουργου ως ευτελη νομοθετουντος
ασεβως κα ταψηφιζονται. Ὁ δε νοησας το του ∆αυιδ και του Ἀποστολου, του μεν
λεγοντος· «Ἀποκαλυψον τους οφθαλμους μου και κατανοησω τα θαυμασια εκ του
νομου σου·» του δε βοωντος· «Ὁ νομος πνευματι κος εστι,» δυναται διαβλεψαι ως
αξια Θεου εστιν αποκεκρυμμενα εν τουτοις μαθηματα. Ἄνθρωπος εξ υμων, εαν
προσαγαγηι δωρα τωι Κυριωι. Τετηρηκαμεν δε πολλαχου των Γραφων τα μεν δωρα επι
των ζωων λεγεσθαι, τας δε θυσιας επι των αψυχων κατα το εν τηι Γενεσει
λεγομενον· «Και επειδεν ο Θεος επι Ἄβελ, και επι τοις δωροις αυτου, επι δε Καιν και
επι ταις θυσιαις αυτου ου προσ εσχεν.» Ἔτι δε και τουτο ρητεον, επι μεν των εμ
ψυχων· «Ἄνθρωπος, φησιν, εξ υμων, εαν προσαγαγηι δωρα·» επι δε των αψυχων,
«εαν ψυχη.» Το αψυ χον η ψυχη· ινα του μεν αλογου το λογικον μονον
καταλειπηται, και του αψυχου υπο του πυρος νενικη μενου απομεινοι το εμψυχον
μονον. Προχεουσι το αιμα επι το θυσιαστηριον. Θυ σιαστηριον καρπωσεως ο βωμος
λεγεται, εφ' ου θυ σιαι ολοκαυτωσεως· θυσιαστηριον δε θυμιαματος, το εσω
θυσιαστηριον. Του αυτου. Ἐπειδη εχαιρον ταις θυσιαις οι Ἰουδαιοι εν Αιγυπτωι
ταυταις προσεθισαντες, ως και η εν τηι ερημωι μοσχοποιια μαρτυρει, επετρεψεν ο
Θεος ταυτας αυτωι προσαγαγειν, ταυτηι χαλινωσας της πολυθεΐας τας ατακτους
ορμας και του μη θυειν δαι μοσι. 12.400 Ἐαν δε ψυχη μια αμαρτηι ακουσιως.
Ἀκουσιον εστιν οπερ αν τις ποιηι κακον. Σημειωτεον οτι το α γνοημα το ακουσιον,
αμαρτιαν καλει η Γραφη. Και αλλων τινων μεμνηται ο μακαριος Παυλος φασκων·
Σκιαν γαρ ειχεν ο νομος των μελλοντων. Του αυτου. «Ψυχη εαν αμαρτηι ακουσιως,
φησι, και μη ποιησηι απο πασων των εντολων Κυριου,» κατα φυσιν εχει. Ἔστι γαρ
ταχα τινα και προστα γματα Κυριου, α ου δει ποιειν κατα το· «Ἔδωκα αυτοις
προσταγματα ου καλα.» Ψυχη ουν αμαρτα νει ακουσιως, οτε προφασει ευσεβειας το
μη δεον τηρει. Και δειται θυσιας προς αφεσιν· ου δεομε νου θυσιας του δρωντος
εξεπιτηδες· ως ο γεγονως Ἰουδαιος ινα Ἰουδαιους κερδησηι, και περιτεμων τον
Τιμοθεον. Ἡ ψυχη εκεινη ητις εαν αψηται παντος πρα γματος ακαθαρτου, η
θνησιμαιου. Θνησιμαιον δε φησι τον αποθανοντα τωι Θεωι ανθρωπον, ωι χρη μηδε
συνεσθιειν· ο γαρ απτομενος αυτου ακαθαρτος εστι. Και τουτο ακαθαρτον εστι το
θηρευθεν υπο του αν τιδικου ημων διαβολου. Κτηνη ακαθαρτα ειη αν, οι
προσελθοντες μεν τωι λογωι κτηνωδεις, προς θανατον δε αμαρτησαντες, και μη
γενομενοι αξιοι σωθηναι καν μετα κτηνων, κατα το λεγον ρητον· «Ἀνθρωπους και
κτηνη σωσεις, Κυριε.» Πας ος εαν αψηται αυτων αγιασθησεται. Τινες το
«αγιασθησεται,» μολυνθησεται, φασιν, ου δια την θυσιαν, οιμαι, αλλα δια το
τολμηρον αυτου απτομενου. Ἀγγαιος γαρ φησιν· «Ὃς αν αψηται, μιανθησεται.» Του
αυτου. Λεγομεν ως διατροφης αφορμη μαλλον τοις ιερευσιν ησαν αι θυσιαι και σκια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

της ευσεβειας. ∆ιπλουν δε εστι το κερδος το απο του θυειν· και οτι Θεωι προσαγεται
τιμη, και οτι α θυει τις ουκ αν προσκυνησειεν, ουδε αν οιηθειη Θεον ειναι. Και ου μη
αποθανητε. Θανατον ο λογος εοικεν απειλειν ιερευσιν, οινον και σικερα πινουσιν,
ηνικα αν εις την σκηνην εισπορευωνται. ∆ει γαρ τους υπερ του λαου ευχομενους
επισκοπους αποστρεφεσθαι απο μεθης, ου μονον της απο οινου, αλλα και της των
πραγματων, και διαλογισμων ανθρωπινων. Ουχ ως ατοπον δε απαγορευει τουτο,
αλλ' οτι ᾔδει το ακρατες των Ἰσραηλιτων, οτι οποταν αψοιντο, εις αμετριαν
εχωρουν. Ἵν' οτε εις τα αγια εισπορευονται, νηφαλιον το της ψυχης ακριβες εχωσι,
και λεπτον του Θεου μνημοσυνον. ∆ια τι ουκ εφαγετε το περι της αμαρτιας εν τοπωι
αγιωι; ∆εικνυσι δε οτι μη των ιερεων εσθιοντων, ατελεστος η θυσια, και η αμαρτια
μενει· εχρην γαρ και εκ του αιματος εισενεχθηναι, και αυτους φαγειν. Ει σημερον
προσαγηοχασι τα περι της αμαρτιας αυτων. Ἐπει συνεβη, φησι, τοις περι Ναδαβ και
Ἀβιουδ προσκρουσασι τωι Θεωι αποθανειν, οτε 12.401 καιρος ην φαγειν αυτους το
περι αμαρτιας του λαου του αφεθηναι α ημαρτε, πως οι εν αμαρτιαις ημεις σημερον
ελεγχθεντες δια του φαγειν την αφεσιν προξενησομεν; Χρη γαρ τον ιερεα προτερον
περι αυτου εξιλασασθαι. Ταυτα τα κτηνη α φαγεσθε. Θηρια μεν ουν ουδαμως εστι
καθαρα· παντα γαρ ακαθαρτα κατα τον ειποντα νομον· «Παν ο εαν πορευηται επι
χειρων αυτου εν πασι τοις θηριοις, ακαθαρτα εσται υμιν.» Ειη δ' αν γενικως θηρια
παντες οι ωμοτατοι των ανθρωπων, περι ων φησιν ο Προφητης· «Ἐν τωι εγγιζειν επ'
εμε κακουντας του φαγειν τας σαρκας μου·» και τα εξης. Παν κτηνος δικηλουν
οπλην. ∆ικηλη τον ευσεβως εν τωι αιωνι τουτωι πολιτευομενον και δια τον μελλοντα
αιωνα επ' εκεινον σπευδοντα· προς δε το διχηλειν και ονυχιστηρας ονυχιζειν
περιαιρουμενον τα περιττα και νεκρα, απο των χειρων, τουτ' εστι πραξεων· και
ποδων, τουτεστι της πορειας. Προς τουτοις και ανα μηρυκισμον ουκ αποτιθεμενον
μονον την πνευματικην τροφην, αλλα και αναμιμνησκομενον και συνεχως αυτην
μελετωντα. Ουτος ο νομος περι των κτηνων και των πετεινων και πασης ψυχης.
Πολυν ποιειται λογον περι καθαρου και ακαθαρτου· πρωτον αγιαν ειναι την ψυχην
εκπαιδευει. Ει γαρ το φυσικον τοιουτον οιον εκ προσταγματος Θεου γεγονεν,
ακαθαρτον, ποσωι μαλλον το απο μοχθηρας προαιρεσεως, και ουκ εκ προσταγματος
Θεου γεγονος; Ει το ου Θεος ποιητης ακαθαρτον ειναι νομιζοι τις, ποσωι μαλλον το
εναντιως εχον προς το του Θεου βουλημα, και ποιουν οπερ απηγορευσεν; Ἀνθρωπωι
εαν τινι γενηται εν δερματι χρωτος αυτου ουλη. Ἀναγεται ταυτα επι τινας μωμους
της ψυχης. Και ωσπερ επι των του σωματος τραυματων μετα την θεραπειαν εσθ' οτε
ιχνος του πεπονθεναι τους τοπους καταλειπεται εν τηι καλουμενηι ουληι· τον αυτον
τροπον η λαβουσα τραυμα αμαρτιας ψυχη, καν τυχηι θεραπειας, οιονει ουλην ενιοτε
εχει καταλειπομενην. ∆ει δε και τον τροπον του απ' αυτης καθαρισμου η ου
καθαρισμου εξεπιστασθαι. Ἀνδρι η γυναικι ωι εαν γενηται αυτωι αφη λεπρας.
Παρατηρητεον εφ' ων μεν λεγεται ανθρωπων· «Ἐαν τινι γενηται εν δερματι χρωτος
αυτου·» η· «Ἀνδρι η γυναικι, ωι εαν γενηται εν αυτοις αφη λεπρας·» εφ' ων δε· «Σαρξ,
εαν γενηται εν τωι δερματι αυτου ελκος·» η· «Σαρξ εαν γενηται εν τωι δερματι αυτου
κατακαυμα πυρος.» Ταυτα δε θραυμα εστιν. Τα ιματια αυτου εσται παραλελυμενα.
∆ια τουτων αινιττεται μη δειν συγκρυπτειν τα αμαρτηματα, και σκεπαζειν αυτα τον
την ψυχην λελεπρωμενον. Ὥσπερ του παραλελυμενου τα ιματια ου [ουκ]
εσκεπασται η ασχημοσυνη· ουτως βουλεται πασιν εκκεισθαι μη γενομενον ταφον
κεκονιαμενον. Το 12.404 δε γε περιβεβλησθαι το στομα, εστι το μη εχειν παῤρησιαν
ανοιξαι το στομα· το δε της παρεμβολης εξοιχεσθαι, το μηκετι τοις των αγιων αυτον
συναυλιζεσθαι χοροις. Και σφαξουσι το ορνιθιον το εν εις αγγειον οστρακινον.
Θυεται το ορνιθιον εις αγγειον οστρακινον, προεμβληθεντος εις αυτο υδατος
ζωντος, ινα γενηται ο καθαρισμος υδατι και αιματι, απερ εξηλθεν απο της πλευρας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

του Σωτηρος. Ξυλον δε κεδρινον φησι το της σωτηριας ημων ξυλον. Το δε κεκλωσμενον κοκκινον τυπος ην του τιμιου αιματος, δι' ου καθαιρεται ο κοσμος ολος.
Οιμαι δε τον υσσωπον, την δια του πνευματος θερμοτητα· το δε σπαρτιον το
κοκκινον την προς σαρκα συμβασιν του Λογου δηλουν. Την κεφαλην αυτου και τον
πωγωνα ξυρηθησεται. Ξυραται την κεφαλην, κατα τα κεφαλαιωδεστερα και
αρχικωτερα των δογματων· κατα δε τον πωγωνα, οπερ συμβολον εστι του ανδρος,
αποτιθεμενος τα του ανδρος αμαρτηματα· κατα δε τας οφρυς, πασαν οιησιν, και ιν'
ουτως ονομασω, οφρυωσιν αποτιθεμενος. Συμβολον δε φησι ταυτα προσφυντα και
εξανθησαντα τηι ψυχηι, νεκροτητος τριχες ονομαζομενα. Ληψεται δυο αμνους
αμωμους ενιαυσιαιους. Εις τρια ο λογος διαιρει τα αναφερομενα· εν μεν την λυσιν
των προημαρτημενων· εν δε, το ολον αναφερεσθαι τωι Θεωι· ετερον δε, το
αναφερομενον επ' αυτον τον καθαριζομενον των υπ' αυτου γινομενων. Ταχα δε και
τα τρια της σεμιδαλεως δεκατα παραλαμβανεται, ιν' εν μεν των δεκατων τωι
σφαζομενωι αμνωι συναχθηι, και το δευτερον τωι λοιπωι, και το τριτον τωι προβατωι.
Ἤδη τοινυν επι τωι πεμπτωι καθαρισμωι εχει ουχι αλευρον, αλλα σεμιδαλιν, οπερ
συμβολον εστιν υλης αρτου καθαρου, και ταυτην ελαιωι πεφυραμενην· οπερ ως
τρεφον φως, φωτος χρειαν και ου πυρος επιτελουν παραλαμβανεται. Ἔχει δε καθ'
εαυτο χωρις του εις φυρασιν της σεμιδαλεως παραλαμβανομενου ελαιου, ελαιον ο
δια του ιερεως αναφερεται μετρου κοτυλης τυγχανον. Και πανυ δοκει μοι ιερεως
δεεσθαι το· «Στησει ο ιερευς ο καθαριζων τον ανθρωπον τον καθαριζομενον, και
ταυτα εναντι Κυριου.» Και ηξει τινος αυτου η οικια, και αναγγελει τωι ιερει. Και
ουδεποτε φαμεν κατηγορησοντα της οικιας της εαυτου δειν ιεναι τινα προς τον
ιερεα, τον νομοθετην ειπειν· αλλ' ωσπερ δη μαλλον εξ ιατρου τωι συμβεβηκοτι
φαρμακον εξαιτησοντα. Λελεπρωσθαι δη ουν φαμεν την των Ἰουδαιων συναγωγην.
Το δε του αναγγελλοντος εστι προσωπον, ο των αγιων προφητων χορος· οι και
εξαγγελλονται τωι μεγαλωι αρχιερει, τουτεστι προ της αγανακτησεως, της απονοιας
των Ἰουδαιων τα παθη, ου μισει, ουδε απεχθειαι, αλλ' αιδοι τηι περι τον ευεργετην
συνομολογουντες μεν τα εκεινων πλημμεληματα, ελεεισθαι δ' ουν ομως
παρακαλουντες.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


