Selecta in Ezechielem
ΕΚ ΤΩΝ ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΚΛΟΓΑΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΕΖΕΚΙΗΛ
13.768 ΚΕΦ. Αʹ.
Και εγενετο εν τωι τριακοστωι ετει, εν τωι τε ταρτωι μηνι, πεμπτηι του μηνος, και εγω
ημην εν μεσωι της αιχμαλωσιας επι του ποταμου του Χοβαρ· και ηνοιχθησαν οι
ουρανοι. Ὁ Ἰεζεκιηλτυπον φερει του Χριστου κατα πολλα, και αρξηι θεωρειν τουτο
εν τοις προοιμιοις της προφητειας. Ἐγενετο εν τωι τριακοστωι ετει, τεταρτωι μηνι,
13.769 πεμπτηι του μηνος, καγω, φησιν, ημην εν μεσωι αιχμαλωσιας επι ποταμου
Χοβαρ· και ηνοιχθησαν οι ουρανοι. Ταυτα και περι του Χριστου γεγραπται, οτε ην εν
τωι κοσμωι τουτωι, εν τηι αιχμαλωσιαι ταυτηι επι του Ἰορδανου, οτε Ἰησους ην
αρχομενος ωσει ετων τριακοντα, και οτε ηνοιχθησαν αυτωι οι ουρανοι. Τα δε
τριακοντα ετη τα εν τηι προφητειαι κατα το αισθητον εστιν ο χρονος της ζωης του
προφητου· της δε αιχμαλωσιας αφ' ου κατηλθον πεμπτον ετος. Ἀλλα μεν κατα την
προσηγοριαν και συμβολον εχει του Χριστου Ἰεζεκιηλ, ος ερμηνευεται κρατος Θεου.
Και το, υιε ανθρωπου, εις αναγωγην του χρημα τισαντος υιου ανθρωπου. Ἐγω ημην
εν μεσωι της αιχμαλωσιας. Ὁ μεν νους εστιν ον εχει το ρητον· αυτο δε ψιλως ου· οιον
ει φησιν· Ἐγω, ο μηδεν αιχμαλωσιας εχων, εν μεσωι αιχμαλωσιας ημην δι'
οικονομιαν. Ουτω και ο Χρι στος ουκ αιχμαλωτισθεις ην εν τωι τοπωι των αιχμα
λωτων, αλλα λυτρωσεως αυτων χαριν· ως και ο προ φητης ου δι' αμαρτιας ην εν
μεσωι της αιχμαλωσιας, αλλ' ιατρειας. Και ειδον ορασεις Θεου. Ὁ Θεος την αορατον
και νοητην φυσιν εν τηι ορατηι και αισθητηι φυσει εζωγραφησεν, ιν' οι υπο αισθησιν
γυμνασθωσιν εν αυτηι εις θεωριαν της νοητης. Και εγενετο λογος Κυριου προς
Ἰεζεκιηλ. Λο γος ο εν αρχηι, Θεου Λογος. Ἐγω ειπον· Θεοι εστε και υιοι Ὑψιστου
παντες. Το Πνευμα λεγει θεους προς ους ο Λογος του Θεου εγενετο, ο Θεος Λογος·
ουτος γαρ θεοποιος εστι. Ἐν γηι Χαλδαιων. Χαλδαιος ερμηνευεται πας πονος. Ουτοι
δε εισιν αστρολογοι την ειμαρμενην λεγοντες, και ολως τοις αισθητοις
προσηλωμενοι, και εν αυτοις διαπονουμενοι, θεοποιουντες αυτα· Γη εστι Χαλδαιων
ο τοπος και η εξις η χειριστη. Ναι μην και των εν ασεβειαι υπερηφανων εχουσι
συμβολον οι Χαλδαιοι. Και ιδου πνευμα εξαιρον. Πνευμα εξαιρον εστιν ο Θεος·
πνευμα γαρ ο Θεος, εξαιρον δε την κακιαν. Και νεφελη μεγαλη. Αυτη η νεφελη η
δικαιο συνη, το αγαθον το εκ του Θεου διηκον εις ημας, αφ' ου φωτιζομεθα την
γνωσιν της αληθειας. Και φεγγος γαρ και κυκλωι αυτου. Ὁμοιωμα ως ειδος
ανθρωπου. Ἡμεις ομοιωμα των τεσσαρων ζωων εσμεν. Ζητει δε τινα τα τρια. Ὁ
ηνιοχος των τεσσαρων τουτων ζωων ουχ ολος ην πυρ, αλλ' απο οσφυος επι τα κατω,
και απο οσφυος και εως ανω ηλεκτρον. Ου γαρ μονα κολαστηρια εχει ο λογος, αλλ'
εχει και δι' ων αναπαυει. Κολαζει δε δια των κατω δυναμεων. Ου γαρ ειδε πυρ περι
την κεφαλην, ουδε απο της οσφυος επι τα ανω ηνιο χος πυρ ην, αλλα απο της
οσφυος επι τα κατω πυρ ην, ινα δηλωσηι, οτι οι εν γεννησει τυγχανοντες, ου τοι
δεονται πυρος· οσφυς γαρ γεννησεως συμβολον. Ου μονον δε τους υπο γεννησιν
εδηλωσε το, απο 13.772 οσφυος εως κατω, αλλα και παντας τους οντας κατω και τηι
υληι προσπαθουντας. Γενεσις γαρ και φθορα εν τηι υληι εστι. Ἤλεκτρον δε εστι το εκ
χρυσιου και αργυριου χυμα, ως των τιμιωτατων τουτων της υλης συμβολων οντων
των τιμιων και ανω ταγματων των αγιων δυναμεων. ΚΕΦ. Βʹ. Υιε ανθρωπου, στηθι
επι τους ποδας σου. Ὅσον εφ' οις μεμνημεθα συνεχεστατα μεν και δι' ολης της
προφητειας το, Υιε ανθρωπου, λεγεται προς τον Ἰεζεκιηλ, σπανιωτερα δε προς τον
∆ανιηλ, ων εκαστος εν τηι αιχμαλωσιαι τυπος ων του προς τους αιχμαλωτους ημας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εξεληλυθοτος Ἰησου του Σωτηρος Θεου. Ἐαν αρα ακουσωσιν, η πτοηθωσιν. Ὅμοιον
τουτωι τωι διστακτικωι εστι το εν τωι Ἱερεμιαι· Ἴσως ακουσονται, και μετανοησονται.
Ἔλεγον δε κα κεινα διηγουμενοι, οτι ταυτα υπερ προτροπης λεγον ται των
ακουοντων, ινα μη δοκωσι, προκατειλημ μενων υπο της του Θεου γνωσεως των υφ'
ημων χει ρονων η κρειττονων, μη δυνατον ειναι το εναντιον των προεγνωσμενων
γενεσθαι, ακουοντες των λεγο μενων. Ουτω γαρ επισης εφ' ημιν εστι το ακουειν, και
το μη ακουειν, ωσει και μη προεγνωκει ο Θεος ουτε ελαττονος γενομενου εφ' ημιν
δια το προεγνω κεναι αυτον, ουτε πλειονος, ει μη προεγνωκει. Του αυτου.
Ἀσφαλεστερον αν λεγοιτο αντι του πτοηθωσι, κοπασουσι. Τετακται δε το, πτοηθωσιν
ενταυθα επι των απο λογιων θειων κινουμενων και οδευοντων εκ του πτοεισθαι εν
τοις ειρημενοις και επι το φοβηθηναι τον Θεον. Και αλλο γε ηγητεον εν ταυθα
σημαινεσθαι απο του πτοηθωσι παρα το υπο των Ἑλληνων λεγομενον υπο της
πτοιας οριζομενων αυτην ανθρωπου ψυχης παθος. Και εν αυτηι κεφαλις βιβλιου. Οι
θειοι λογοι, δια το εκ μερους ειναι και ελαχιστοι συγκρισει του ολου λογου και της
πασης σοφιας, ου βιβλιον, αλλα τις κε φαλις βιβλιου ειρηται. Και εν Ψαλμοις δε το·
Ἐν κεφαλιδι βιβλιου γεγραπται περι εμου, το ομοιον δηλοι. Ουκετι δε κεφαλις
βιβλιου λεγεται το επι την δεξιαν του καθημενου επι τον θρονον, αλλα βιβλιον
γεγραμμενον εσωθεν και οπισθεν. Πλην· Ουδεις ηδυνατο, φησιν ο Ἰωαννης, ουτε εν
τωι ουρανωι, ουτε επι της γης, ουτε υποκατω της γης, ανοιξαι το βιβλιον εκεινο, ουτε
βλεπειν αυτο, ει μη μο νον ο νικησας λεων εκ της φυλης Ἰουδα, η ριζα ∆αυιδ. Και
αλλην δε κεφαλιδα βιβλιου γεγραμμενην ευρησεις εν τηι Ἀποκαλυψει τον Ἰωαννην
κατεσθιοντα· πλειον γαρ κεφαλιδος ου χωρει φαγειν η ανθρωπεια φυσις. Και
εγεγραπτο εν αυτηι θρηνος και μελος. Με λος μεν τοις αγιοις, θρηνος δε τοις ουκ
απεγνωσμε νοις των ημαρτηκοτων· ουαι δε τοις κολασθη σομενοις. 13.773 ΚΕΦ. Γʹ.
Και εψωμισε με την κεφαλιδα. Ἐντευθεν μαλιστα δηλον, οτι πλειον της κεφαλιδος
ου χωρει φαγειν η ανθρωπινη φυσις, και ταυτα υπο της χειρος του Θεου
ψωμιζομενη. Ὁ μεντοιγε εσθιων ταυτην την κεφα λιδα, ανειλουσης αυτην της
εκτεταμενης χειρος προς τον εσθιοντα, φαγεται αυτην· ινα δια της ανειλησεως της
κεφαλιδος ενος εκαστου των εγγεγραμμενων εν αυτηι αντιλαβηται, και,
μασσησαμενος την κεφαλιδα και την ανειλησιν αυτης παντα λαβηι εις την νοητην
αυτου κοιλιαν τα εγγεγραμμενα ου μονον εμπροσθεν, αλλα και οπισθεν. Νομιζω δε
δια μεν των εμπροσθεν της κεφαλιδος δηλουσθαι τα προηγουμενα των δογμα των,
και τα περι των αγιων, και τα περι των απαγ γελιων, και απαξαπλως τα περι των
μακαριων και της διεξαγωγης του ζηιν αυτων· δια δε των οπισθεν τα περι των
κολαζομενων και του τροπου της κολα σεως αυτων και των επακολουθησαντων εν
τηι κτισει τοις προηγουμενως γεγενημενοις. Και δηλουται τα μεν προηγουμενα και
τα εμπροσθεν δια του μελους, τα δε λοιπα δια του θρηνου και του ουαι. Τους μεν ουν
εν αμαρτημασι γενομενους και παντη αποπεσον τας των της σωτηριας δογματων
θρηνεισθαι υπολαμ βανω· το δε μελος απαγγελλεσθαι τοις μακαριοις· το δε, ουαι,
τοις τελεον αποπεσουσι του μακαρισμου. ∆υναται και ουτως γευεσθαι και ο εν
γνωσει του ζων τος αρτου του εκ του ουρανου καταβεβηκοτος γεγευ μενος, οποτε
θρηνηθεις αξιος γενεσθαι του μακαρι σμου. Και ο μεν ουν Θεοδοτιων ακολουθως
τοις Ἑβ δομηκοντα εξεδωκεν· ο δε Συμμαχος ου πανυ απαι δοντως, θρηνους και
καταλεγμα, και μελος πεν θικον· ο δε Ἀκυλας, γεγραμμενον, φησιν, ην επ' αυτου
κτισις και αντιβλησις· και εσται. Και ταχα δια τουτου δηλουται κατ' αυτον, οτι περι
της κτισεως και οιονει μεριδος εκαστου εγεγραπτο. ∆ηλον δε, οτι τα εν επαγγελιαις
αγαθα α και εκβησεται, σημαινεται δια του εσται. Ου προς τον λαον βαθυχειλον. Ει
γαρ μη ησαν εξ επιπολης εχοντες τους λογους αυτων, αλλ' η καρ δια αυτων δια το
βαθος των νοηματων στομα ην αυ των, και ουκ αν συ εισεληλυθεις προς τον οικον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

του Ἰσραηλ. Ἀλλ' ουδε βαρυγλωσσοι εισι· βαρος γαρ και κομψον τι ουκ εχει στιβος η
γλωσσα αυτων, ητοι ο λογος· εισι δε κουφογλωσσοι· οθεν αναγκαιον σε βαδισαι προς
αυτους υποκατω βαινοντας της εξεως σου. Ἐν επαινωι ουν ειρηται ο βαθυχειλος και
ο βαρυγλωσσος. Ειρηται δε ταυτα. Και ορα ει περι των απο των εθνων, οι ετεροι εισι
του οικου Ἰσραηλ, ταυτα προφητευεται, ων ουκ αν ηκουσε δια το ετε ρογλωσσον
αυτων ο Ἑβραιος προφητης. Βαθεις δε χειλεσιν οι αυτοι δυνανται λεγεσθαι δια το μη
εξ επιπολης τα θεια καταλαμβανειν γραμματα, αλλα πιστευειν εις τα βαθη του
νομου. Και τοις ωσι σου ακουε. Ὅτε γαρ αγιος επιβου λευεται υπο των αντικειμενων
ενεργειων διωκομενος, χρηιζει του Κυριου διακοπτοντος τους διωκοντας απο των
διωκομενων, και οιονει οπισθοφυλακουντος. Του του δε συμβολον και τα εν τηι
Ἐξοδωι ουτως εχοντα· Ἐξηρε δε ο αγγελος ο προπορευομενος της παρ 13.776 εμβολης
των υιων Ἰσραηλ, και επορευθη εκ των οπισθεν, και τα εξης. Και τουτο δε προσχηις
περι του κατοπισθεν ηκουσθαι την φωνην, ει δυναται η μεν περι των ηδη
παρεληλυθοτων γνωσις δηλου σθαι εκ του ακουεσθαι φωνην κατοπισθεν· ει δε τις
χαριτος θειας τυχοι προς το θεωρησαι και τα περι των μελλοντων επιμελως, ουτος
αν οιονει ακουσηι φωνης εκ των εμπροσθεν αυτου· οπερ ζητησεις ειπου ειρηται.
Ευλογημενη η δοξα Κυριου εκ του τοπου αυ του. Τοπον Θεου νοητεον παντας τους
χωρουντας δυναμιν Θεου· πλην κυριως τοπος αν ειη ο Σωτηρ και Κυριος, ωσπερ αν
και αυτου του Σωτηρος τοπος ο Πατηρ. Και τουτον γε τον τροπον νενοηκαμεν και το
εν τωι Μιχαιαι ουτως εχον· ∆ιοτι ιδου Κυριος εκ πορευεται εκ του τοπου αυτου, και
καταβησεται, και επιβησεται επι τα υψη της γης, και τα εξης. Οιμαι γαρ δια τουτων
προφητευεσθαι την του Σωτη ρος ημων καθοδον, εκπορευομενου εκ του τοπου αυ
του και κατεληλυθοτος απο της συν τωι Πατρι προη γουμενης καταστασεως αυτου.
∆υναται μεντοιγε το πος καλεισθαι Θεου το λεγομενον παρα Παυλωι φως απροσιτον
εν τωι· Ὁ μονος εχων αθανασιαν, φως οικων απροσιτον. Τι δε τουτο εστιν; Ἡ
βαθυτατη γνωσις του Θεου, ηι ουχ οιον τε προσελθειν τινα, ουδε χωρησαι την
καταληψιν αυτης. Σκοπον δεδωκα σε τωι οικωι Ἰσραηλ. Ἐπειδη περ βαρεως φερεσθαι
μελλει το· Σκοπον εδωκα σε τωι οικωι Ἰσραηλ, εχρην ημας διδαχθηναι πως γε γονεν ο
προφητης σκοπος, ινα, επειδαν τινες εκ του μη τετηρηκεναι τα γεγραμμενα
επιπηδωσι τωι ονο ματι του σκοπου, δυσωπησωμεν αυτους εξ ολης της λεξεως,
παραδεικνυντες πως γινεται σκοπος και δε δοται τοις αληθως υιοις Ἰσραηλ. Γινεται
τοινυν ου τως σκοπος, επαν προς τοις προειρημενοις γινεται επι τινα χειρ Κυριου·
και ουχ απλως χειρ Κυριου, αλλ' αυτη κραταια. Ταχα γαρ ουκ επι παντας, ους γινεται
χειρ Κυριου, γινεται κραταια χειρ Κυριου, τωι μηδε παραπλησιους αλληλοις ειναι
τους αξιουμε νους χειρος Κυριου. ∆ει δε τον εισελθοντα εις την αιχμαλωσιαν μη
ταπεινον εισελθειν εις αυτην και τα παραπλησια πασχοντα τοις αιχμαλωτισθεισιν,
αλλα τινα διηιρημενον και μετεωρον, και ως απο υψους κα τασκοπουντα τα
ιδιωματα ενος εκαστου των πεπον θοτων την αιχμαλωσιαν και παρα τοις ρευμασι
του ποταμου της αιχμαλωσιας κατοικουντων και τοις αστατοις αυτων πραγμασι.
Ἀριθμον δε δεησει ποιη σαι ημερων σαββατου αναστρεφομενον, ινα επιμελως ιδηι τα
των αιχμαλωτων. Και ουτως ακουσει· Σκο πον δεδωκα σε τωι οικωι Ἰσραηλ. Ὁ ανομος
εκεινος εν τηι αδικιαι αυτου αποθα νειται. Ουκ ανομιας μονον, αλλα και οδων εμνημο
νευσε, την ανομιαν φησας, επι τηι ασεβειαι και τηι των ειδωλων θεραπειαι· τα δε οδους
επι των πραξεων των εις τον πλησιον. Και εν τωι αποστρεφειν δικαιον. Πρωτον μεν,
ως δυνατου οντος του δικαιου μεταπεσειν, ταυτα ειρηται· δευτερον δε, οτι και δει
τουτωι διαστελλομενου αυτωι 13.777 σκοπου· και τριτον επι μεν του ανομου απλως
ειρη ται το· Ὁ ανομος εν τηι ανομιαι αυτου αποθανειται. Βασανος τετακται επ' αυτου·
∆ωσω γαρ, φησι, την βασανον εις προσωπον αυτου. Και εγενετο επ' εμε χειρ Κυριου.
Ἐπειδη ουκ εδυναντο εστηκοτος αυτου ακουειν οι εν τηι αιχμαλω σιαι, δια τουτο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εκαθεσθη εν μεσωι αυτων. Ὅτε δε αυ τος μελλει βλεπειν την δοξαν Κυριου,
ανισταται και εξερχεται εις το πεδιον, συλλαμβανομενου μονου του πλατους του
πεδιου τηι οψει της δοξης Κυριου, ην εμελλεν οραιν ο προφητης. Εισελθε, και
εγκλεισθητι εν μεσωι του οικου σου. Ἐπει ουχ οιον τε εστι διακεισθαι προσδιατρι
βοντα εξεληλυθεναι και εστηκεναι τον ετι οντα εν τωι σωματι· καλει γαρ η σωματικη
χρεια προς το και μετα τας θειας θεωριας παλιν εισελθειν εις το σωμα και οιονει τα
του κεκλεισμενου πασχειν· δια τουτο λεγεται μετα το εωρακεναι αυτον εστηκυιαν
την δο ξαν, και μετα το υπο του πνευματος εστηριχθαι επι των ποδων αυτου, το,
Εισελθε, εγκλεισθητι εν μεσωι του οικου σου. Ἰδου διδονται επι σε δεσμοι. Και τινες
αν αλλοι ειεν οι δεδομενοι επι τον προφητην δεσμοι η αι σω ματικαι αναγκαι, εν αις
εισιν οι δεσμευοντες ημας· ως μη δυνασθαι παντη εκφυγειν αυτας και εξελθειν απ'
αυτων; ∆ια ταυτας συνδειται η γλωσσα ημων απο Θεου προς τον λαρυγγα· ωστε μη
τον περι των πλειονων λογον και μυστικωτατον εν ημιν ειναι μετα διδοναι τοις
παραπικραινουσι το Θειον και μη χωρουσι λογους ελεγκτικους. Πλην παρατηρητεον,
οτι ενθα πλειονα εστι τα αμαρτηματα, κελευεται ο προφητης μηδε ελεγχειν ετι δια
του· Και ουκ εσηι αυτοις εις ανδρα ελεγχοντα, διοτι οικος παραπικραινων εστι· ουτε
δε αει κελευεται σιωπαιν και μη ελεγχειν, αλλ' εν καιρωι και τουτο ποιειν δια το
ειρησθαι· Και εν τωι λαλειν με προς σε ανοιξω το στομα σου, και ερεις προς αυτους·
Ταδε λεγει Κυριος· Και ακουων ακουετω, και ο απειθων απειθειτω. ΚΕΦ. ∆ʹ. Λαβε
σεαυτωι πλινθον. Οιμαι την λαμβανομενην πλινθον εκαστον ειναι των προ του
πεπιστευκεναι, πλινθωι την διανοιαν εοικοτων. Του αυτου. Πλινθον ενταυθα νομιζω
λεγεσθαι την του απαιδευτου και ανοητου ψυχην, εν ηι διαγραφεται υπο του
προφητου και του δυναμενου διδασκειν τα πνευματικα και τα κρειττονα
παραδεικνυναι, πολις Ἱερουσαλημ, και τα εν αυτηι μυστηρια, και ο λογος της πολεως
του Θεου και των εμπολιτευσαμενων αυτηι. Περιοχη δε της πολεως αν ειη δογματα
οχυ ρουντα τους λογους τους περι αυτην· προμαχωνες δε αι κατασκευαστικαι
αποδειξεις. Ταχα δε και καθ' εαυτην η λογικη θεωρια, ης εν γνωσει δει ειναι τον
ακαταμαχητον, σημαινεται εκ του· Και περιβαλεις εν αυτηι χαρακα· η δε αγγελικη
φρουρα εκ του· Και δωσεις εν αυτηι παρεμβολας· αι δε βελοστα σεις αι κυκλωι της
Ἱερουσαλημ, οι αποκρουομενοι λο 13.780 γοι τους εναντιους λογους εισι. Ἐπει δε και
δυνατον εστι και αμαρτειν μετα τοσαυτα, ταχα οι απτομενοι του ημαρτηκοτος λογοι
και κολαζοντες αυτον σιδη ρουν λεγονται τηγανον, ωσπερ τις κατα τον προφη την
εστι τοιχος σιδηρους δια το μη μεταπιπτειν απο της καλλιστης εξεως. Το δε,
Ἑτοιμασεις το προσ ωπον σου, τουτεστι συντενεις το διορατικον της ψυχης σου επι
την πολιν εις το οικοδομησαι αυτην επι της πλινθου, η της πολεως εσται
συγκλεισμος. Συγκλεισεις γαρ αυτην, εντυπων αυτην και εγκαθ ειργνυων τηι ψυχηι
του ακροατου σωμα περικειμενου. Τουτο δε παν σημειον τι εγκειται τοις εν γενεσει
ευ φυεσι και καλουμενοις υιοις Ἰσραηλ. Ταχα δε και εν τοις διδαχθεισι μεν τα της
θεοσεβειας, μη βιουσι δε αξιως των αγιων μαθηματων, λογος εστιν η επι της
πλινθου διαγεγραμμενη πολις Ἱερουσαλημ περιεχο μενη και συνεχομενη υπο
πολεμιων, προμαχωνας εχοντων και χαρακουντων αυτην, τας τε παρεμβολας αυτων
επιστησαντων αυτηι και μυριας οσας βελοστα σεις, ινα αυτην τιτρωσκωσι. Και δια
τουτο τηγανον σιδηρουν τιθεται ως τοιχος σιδηρους, τωι μη ειναι τον προφητην
τοιουτον, οποιοι εισιν εκεινοι αναμεσον αυτου και της περιεχομενης πολεως.
Παρεσκευασται δε το του προφητου προσωπον επι την εν τηι πλινθωι πολιν ουσαν εν
συγκλεισμωι συγκεκλεισμενην υπο της αποδειξεως των προφητικων λογων. Και
τουτο παν σημειον εστι και αυτο τοις υιοις Ἰσραηλ, ινα μη τοιουτοι γινωνται. Και συ
λαβε σεαυτωι τηγανον. Εικος τας κολα σεις ειναι τηγανον σιδηρουν· η και κατα την
ιστο ριαν, οτι απετηγανισε τους υιους της βασιλειας ο βαρ βαρος. Και ληψηι τας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

αδικιας του οικου Ἰσραηλ. Και τις ελαβε τας αδικιας των υιων Ἰσραηλ ουσας δυο τον
αριθμον, την τε εις Θεον και την εις τα λογικα, δια της οικειας κοιμησεως, η ο Σωτηρ
ημων; Ἐχρην δε υπερ των πλειονα ημαρτηκοτων πλειονα αυτον κοιμασθαι χρονον,
ουκ επι το δεξιον και κρειττον, αλλ' επι το αριστερον μερος· υπερ δε των ελαττονα
παραπεπτωκοτων επι το δεξιον πλευρον ελαττονα χρονον· τουτο ενδεικνυμενου του
λογου, ως πλειον επαθεν ο Σωτηρ υπερ των πλειονος χρηιζοντων της θεραπειας. Και
συ λαβε σεαυτωι πυρους. Ἐαν τις ζητηι πως ο Κυριος ημων ο Υιος του ανθρωπου
ουτως ακαθαρ τον αρτον εσθιει εν τοις εθνεσι, νοησατω αυτον εσθιοντα α
παρατιθεασιν αυτωι οι ανθρωποι· και οψονται τινα τροπον καθαρον αυτωι αρτον
ουδεις δυ ναται παρατιθεναι. Ἕστηκε γαρ επι την θυραν και κρουει, και εαν τις
ανοιγηι αυτωι, εισερχεται προς αυτον, και δειπνει μετ' αυτου· ουκ οιμαι δε, οτι κα
θαρα, αλλα τον εν βολβιτοις βοων γινομενον κοπρον γινομενον αρτον. Ἡμεις δε,
εαν υστερον ποτε δει πνωμεν μετ' αυτου, καθαρα απ' αυτου, ανθ' ων ου πανυ
ακαθαρτα παρεθηκαμεν, αποληψομεθα. ∆εδο μενοι δε εισιν επι τον Υιον του
ανθρωπου δεσμοι εισ ελθοντα εν μεσωι της αιχμαλωσιας ημων οι υλικοι 13.781 και
σωματικοι. Ὅτε γαρ παρ' ημιν γινεται συμπα σχων ημιν, και συνδεδεται ημιν, και
συν ημιν εστιν εν τηι φυγηι του βιου τουτου, συμπεινων ημιν και συνδιψων, και
συνεσθιων καθαρον εσθιουσιν αρτον, και συμπινει το υδωρ, πλην εν σταθμωι και
μετρωι. Ου γαρ επιμεριειται ενταυθα τυγχανουσι το προς αξιαν. Ὅσον μεν ουν εχρην
ημας επι τοις αμαρτη μασιν εν βολβιτοις της κοπρου ανθρωπινης εσθιειν τον
τοιουτον αρτον· οσον δε εστι τεθαῤρηκοτι ειπειν· Ἡ ψυχη μου ου μεμιανται, και
θηραματα ου βεβρωκα, και τα λοιπα· συγχωρουμεθα το τοιουτον, και γηΐνοις μεν και
κοπρωδεσι τισιν αναμεμικται ημων η τροφη, ου μην επι τοσουτον και εις υπερβο
λην ακαθαρτοις και δυσωδεσιν. Ουκ οιδα δε οποιαι της ψυχης τροφαι πυρος αν
λεγοιντο, και αι ποδαπαι κριθη, και τινες κυαμοι, και αι λοιπαι. Εις οστρακι νον δε
εμβαλλονται αγγος, εις το ληφθεν και πλασθεν απο της γης σωμα. Ἐσθιειν δε κʹ
σικλους κελευεται. Ουκ εχρην γαρ τον ουτως ακαθαρτον βρωθησομενον αρτον εν
αγιωι παραλαμβανεσθαι αριθμωι, οποιος εστιν ο της δεκαδος, και εβδομαδος, η
τριακαδος, ογδοαδος, η τινος των ομοιων αριθμων· αλλ' εν αριθμωι δε του Κυριου, ος
δια την δυαδα και σχισιν περιεχειν ακα θαρτων εστι συγγενης· ως δηλον εστιν εκ
των εν τηι κιβωτωι γινομενων ζωων ακαθαρτων και των απο στελλομενων τωι Ἠσαυ
παρα του Ἰακωβ. Τα γαρ πλειστα αυτων τωι κʹ αριθμωι αναπεμπεται προς αυ τον. Και
ο εξ αριθμος εις το μετρον του ποτου παρα λαμβανεται, και απο εξ αριθμου ο αρτος
γινεται πυ ρου και κριθης, και κυαμου και των λοιπων· επει περ εστιν ο αριθμος
ουτος παθους συμβολον και κα κωσεως του Σωτηρος τηι εκτηι ημεραι πεπονθοτος, και
εν τηι Ἀποκαλυψει Ἰωαννου του ονοματος του θηριου τον χξ ʹ εχοντος αριθμον. Ουκ
αγνοουμεν δε τινα των αντιγραφων εχειν ρʹ και νʹ ημερας· και αλλα ʹ και ρʹ ημερας·
και τα πλειονα δε ʹ και ρʹ ημερας. Ἀλλ' επισκεψαμενοι τας λοιπας εκδοσεις, ευρομεν
τʹ ειναι και ʹ ημερας. Ταυτα δε παντα γινεται τα προειρημενα, ινα εντακηι εκαστος εν
ταις αδικιαις αυτου των ηδικηκοτων, και τωι αδικος ειναι αποθα νηται. Ἰδου δεδωκα
σοι βολβιτα βοων. Ουκουν αινιττε ται τι μυστικον περι της ψυχης της αιχμαλωτισθει
σης ο προφητης, ου δυναμενος τροφην παντη ακα θαρσιας απηλλαγμενην
λαμβανειν. Ἰδου εγω συντριβω στηριγμα αρτου. ∆ια τουτο υγιης και ασυντριπτος
αρτος ουχ ευρισκεται, ουδε στηριγμα εστιν αρτου τοις εν αιχμαλωσιαι νηπιοις, οις και
διακλασθαι δει τον αρτον. ΚΕΦ. Εʹ. Ταδε λεγει Ἀδωναι Κυριος. Ἐπετρεπεν, οπου μεν
το κριμα, μη λεγειν· Ἔσται κριμα εν μεσωι, αλλα, Ποιησω κριμα εν μεσωι σου· και δια
το με μιαγκεναι αυτους τα αγια του Θεου, λεγεται το, Καγω απωσομαι σε· οπου δε
πατερες υιους ησθιον, Ουχι ποιησω, ιν' οι πατερες φαγωσι τεκνα η τεκνα τους 13.784
πατερας· επει ουκ ην αμαρτημα των πατερων το εσθιεσθαι υπερ αυτων τους υιους.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Ἀλλ' ουδε οικειον Θεωι το ταυτα ενεργησαι. Ουτω γαρ και ο των Ἑβραιων
διδασκαλος εξηγησατο το· Τους δοξαζον τας με δοξασω, οι δε εξουθενουντες με
ατιμα σθησονται, εν τηι πρωτηι των Βασιλειων κειμενον. Ἐχρην γαρ Θεου μεν εργον
ειναι το δοξαζειν, ουκετι δε ενεργειαν, αλλα παρακολουθα το τον ατιμαζοντα Θεον
ατιμαζεσθαι. Ταυτα ουν παρατηρητεον και επι των ευλογιων και καταρων των εν
Λευιτικωι και ∆ευτερο νομιωι, και επι των λογων των προφητικων. Τι τοινυν εστι το,
∆ια τουτο φαγονται πατερες τα τεκνα εν μεσωι σου, και τεκνα φαγονται πατερας;
Ὅσον μεν ουν κατα κοινην τινα και απλουστεραν εκδοχην εστι τουτο ιδειν εν ταις
ακαταστατουσαις και στασιαζουσαις πονηρευομενων εκκλησιαις. Πολλακις γαρ οι
διδαξαν τες και εν Χριστωι γεγεννηκεναι τους παρ' αυτων ακουσαντας του θειου
νομου νομισθεντες, επιβου λευομενοι υπο των διδαχθεντων, οιον εσθιονται υπο των
υιων πατερες. Ει δε αυτοι πλεονεκτοιεν και αδι κοιεν τους προσαχθεντας δι' αυτων
τωι θειωι λογωι, πατερες εισιν εσθιοντες τους υιους. Ὅτι δε κειται το εσθιειν τας
σαρκας τινος επι τοσαυτης ακαταστασιας και στασεως, εστι μαθειν εκ του κ ʹ
ψαλμου· ∆ια το εγγιζειν επ' εμε κακουντας του φαγειν τας σαρκας μου· και εκ του
Ἰωβ λεγοντος· Ει δε και ειπον αι θεραπαιναι μου· Τις αν δοιη ημιν των σαρκων
αυτου φαγειν, λιμου χρηστου οντος; Τοιαυ τα εστι και τα παρα τωι Ἀποστολωι
αιτιωμενωι τους στασιαζοντας προς αλληλους εν τισιν Ἐκκλησιαις· Ει δε αλληλους
δακνετε και κατεσθιετε, βλεπετε μη υπο αλληλων αναλωθητε. Τουτο δε το δακνειν
και κατεσθιειν, ως γινεσθαι το, Πατερες φαγονται τεκνα εν μεσωι σου, και τεκνα
φαγονται πατερας, ουχ ο Θεος ενεργει, ακολουθει δε τοις τα δικαιωματα του Θεου
απωθουμενοις και εν τοις νομιμοις αυτου μη πορευομενοις. Και συντελεσθησεται ο
θυμος μου. Τουτο δηλοι, οτι περας εξει ο θυμος του Θεου ομοιως τηι συντελειαι του
κοσμου. Του αυτου. Θυμος Θεου εστιν ελεγμος, οργη δε παιδεια. Πας δε ο ελεγχων
και παιδευων πατηρ δει κνυται. Του αυτου. Κρειττον παιδευεσθαι εν τηι ακοηι της
θλιψεως και μη αυτο το εργον της παιδειας πειρα θηναι· τινες γαρ παιδευονται τωι
λογωι της κολασεως, ετεροι δε αυτηι τηι κολασει. ΚΕΦ. ʹ. Στηριξον το προσωπον σου.
Τους ειναι δοκουν τας και μειζονας παρα τους λοιπους, ητοι κατα την του αρχειν
εξουσιαν η κατα το περι γνωσιν και σοφιαν διατριβειν εθελειν, ορη νομιζω λεγεσθαι
του Ἰσραηλ και βουνους. Την επιφασιν ουν του προφητικου λογου προσωπον
ονομαζομενην και την λαμπροτητα αυτου δεησει στηριχθηναι επι ταυτα τα ορη, ιν' η
προφη τεια και επι ταυτα λεχθηι. Και παρατηρητεον γε, οτι 13.785 τα μεν λεγομενα
απαγγελλεται τοις ορεσι, προφη τευεται δε ου περι των ορεων μονον, αλλα και των
βουνων και των ναπων και φαραγγων· ταυτα γαρ οι βουνοι και αι φαραγγες και αι
ναπαι, τον στηριγμον μη χωρουντα του προφητικου προσωπου, ουδε δεξα σθαι τα
λεγομενα οια τε ην. Ἀπαγγελλεται δε ταυτα τοις ορεσιν, οτε ηκουον, αξιοις ουσι του
τα επιφερο μενα παθειν ου παντως ινα παθωσιν αυτα· δυνατον γαρ τους ακουοντας,
επικειμενων τινων χαλεπων, μεταβαλοντας μηκετι περιπεσειν τουτοις οις ηκου σαν,
ωσπερ και περι Νινευιτων γεγενηται. Και εν τωι Ἱερεμιαι δε, Περαν λαλησω, φησιν,
επι εθνη και βασιλεας του εξαραι και αφανισαι αυτους. Και εαν μετανοησωσι, καγω
μετανοησω περι παντων ων λελαληκα περι του ποιησαι αυτοις. ∆ια τουτο δε προς τα
ορη μονα λεγεται, οτι χωρητικα εισι του περι παντων λογου· ουδε γαρ αν παρα τα
ορη συνειεν του βουληματος των λεγομενων. Ἅμα δε παραθετεον το ρητον τοις
αδιακριτως διαλεγομενοις πασι και τοις τυχουσι και περι των μειζονων τοις
απλουστεροις και ακεραιοτατοις ανακοινουμενοις· και λεκτεον αυτοις, οτι ωσπερ ο
προφητης τα περι ορεων και βουνων και ναπων και φαραγγων μονοις τοις ορεσι
κελευεται λεγειν, τον αυτον τροπον τοις διακονοις του λογου συμβουλευεται ποιειν.
Ἡγουμαι δε τους μεν προς γνωσιν υγιη πεφυκοτας τα ορη ειναι· τους δε ολιγον τι
παρα τους αλλους διαβαινειν τηι γνωσει δυναμε νους λεγεσθαι βουνους· τους δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ψιλον το πρακτεον εζηλωκοτας λεγεσθαι ναπας· τους δε παντων ταπει νοτερους τας
ψυχας ονομαζεσθαι φαραγγας. Και εξαρθηι τα τεμενη υμων. Πασι τοις προτιθε μενοις
τα της γνωσεως εξεταζειν και βιουν κατα τον νομον, και η ολιγον τι ως προς την
γνωσιν διαβαινειν δυναμενοις μονον, η πλεον του πρακτικου μηδεν ζη τουσι και
αρκουμενοις τωι της εισαγωγης λογωι και εργοις βραχεσι φησιν ο λογος το· Ἰδου εγω
επαγω εφ' υμας ρομφαιαν, και εξολοθρευθησεται τα υψηλα υμων, ατε εν τοις
τοιουτοις δυναμενου ευρι σκεσθαι τυφον και φιλοδοξιαν και οιησιν τινα. Καλον δε
το εξολοθρευθηναι και αφανισθηναι φυσιωσιν και οιησιν, απερ εστι τα υψηλα. Αυτη
δε η λογικη ρομ φαια, οσα παρα τον λογον οικοδομουμεν τα θυσιαστη ρια οιομενοι
δειν τωι Θεωι την λογικην λατρειαν, συν τριβει αυτα, και τα ιδρυματα α νομιζομεν
κατα σκευαζειν τωι θειωι λογωι· απερ τεμενη νυν ονομαζει ο θειος λογος. Και τοις
οφθαλμοις αυτων τοις εκπορνευουσι. Προσεφαρμοστεον τουτωι το· Ὃς αν εμβλεψηι
γυναικα προς το επιθυμησαι αυτης, ηδη εμοιχευσεν αυτην εν τηι καρδιαι αυτου· και το
εν τωι ∆ανιηλ κειμενον περι των παρανομων πρεσβυτερων επι Σω σαννης· Οι δε
παρανομοι εκελευσαν ανακαλυφθη ναι αυτην (ην γαρ κατακεκαλυμμενη), οπως
εμπλησθωσι του καλλους αυτης. Και τοις νοητοις δε οφθαλμοις πορνευει ο αποστας
του ενοραιν τωι καλ λει του της αληθειας λογου. 13.788 Ουκ εις δωρεαν λελαληκα.
Οιομαι το μη ματην συμβαινειν τα επιμεριζομενα τοις αξιοις συστατικα νυν
λεγομενα κακα, τουτ' ειναι το· Ουκ εις δωρεαν λελαληκα αυτοις απαντα ταυτα.
Ἀνυεται γαρ τι απο του ταδε γινεσθαι ωφελουμενων των πασχοντων αυτα και
επιστρεφοντων. Ἐαν δε και μετα τας κο λασεις επιμενωσι τινες τηι αμαρτιαι, φησι δια
Ἱερε μιου ο προφητικος λογος· Ματην επαταξα τα τεκνα υμων· παιδειαν ουκ
εδεξασθε. Εικος γαρ κακει τα πατασσομενα τεκνα τα εργα ειναι της κακιας, γεννη
ματα οντα της μοχθηρας ψυχης, ων εσθ' οτε λυομε νων και πατασσομενων, ουχ
ηττον μενει η κακια· πολλακις γαρ, των εργων εμποδιζομενων, και η κα κια
υπεκλυεται. Κροτησον τηι χειρι και ψοφησον τωι ποδι. Ὅσον επι τηι λεξει κελευεται ο
προφητης δια το πληθος των βδελυγματων του λαου σχετλιασαι ου μονον τηι φωνηι,
αλλα και τηι ποιαι καταστασει του σωματος, ινα αι μεν χειρες αυτου επι τηι εκπληξει
τηι επι τα πολλα αμαρτηματα κροτησωσιν· ο δε πους σφοδροτε ρον τυψηι το εδαφος
ως ηχον αποτελεσθηναι. Το δε, Και ειπον, Ευγε, παραφραζων ο Συμμαχος πεποιη
κεν· Ἐπενθησα και εσχετλιασα. Και ημας ουν δεησει μιμουμενους τον προφητην και
σχετλιαζειν αγανακτουντας επι τοις αμαρτανομενοις, και αφο σιουσθαι ως ουδαμου
ευδοκουντας τοις γινομενοις παρα τον ορθον λογον. Ταχα δε και κροτουμεν τηι χειρι
μη συμπραττοντες τοις αμαρτανουσι· ψοφειν δε λεγομεθα τωι ποδι, μη
συμπορευομενοι αυτοις· και λεγομεν σχετλιαζοντες το Ευγε, ουδενι βδελυγματι
λογωι η εργωι συγκατατιθεμενοι. ΚΕΦ. Ζʹ Ταδε λεγει Ἀδωναι Κυριος τηι γηι Ἰσραηλ.
Ἡγουμαι, επειπερ η προφητεια τηι γηι του Ἰσραηλ λε γεται η περι του ηκοντος
περατος, οτι αι πτερυγες της γης οι διορατικωτατοι εισι και μετεωροποροι παρα παν
τας τους επι της γης. Και αυτοι δια το σωμα λεχθη σομενοι αν ειεν πως εκ της γης·
και ειη αν ο Ἰσραηλ αι πτερυγες της γης και οι κατα τον θειον νομον βιουν
δεδιδαγμενοι· απο τουτων γαρ των πτερυγων της γης τερατα ηκουσαμεν, καθως
φησιν Ἡσαΐας· Κυριε, απο των πτερυγων της γης τερατα ηκου σαμεν· των, ιν' ουτως
ειπω, απτερων της γης τε ρατα λεγειν ουκ επισταμενων· πως γαρ ου πτερυγες της
γης οι πεφυκοτες πτεροφυειν ως αετοι; Τεσσα ρες δε πτερυγες λεγονται τα γενικα
τεσσαρα ταγμα τα, εις α διαιρειται, πρωτον μεν και παντων υπερε χων ο οικος
Ἀαρων, εξης δε τουτωι ο οικος Λευΐ· και τριτον ο Ἰσραηλ, και επι πασιν ως ετεροι
παρα τουτους οι φοβουμενοι τον Κυριον. Οικος γαρ Ἰσραηλ ηλπισεν επι Κυριον·
βοηθος και υπερασπιστης αυτων εστιν. Ἐν αλλωι δε ψαλμωι παρα τουτους ονο
μαζεται οικος Λευΐ· και εισιν οι μεν οικος Ἀαρων οι ιερεις, οι δε οικος Λευι, ως αν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ειποι τις, οι υπο 13.789 τους ιερεις νεωκοροι· οι δε οικος Ἰσραηλ οι απο των ιβʹ
φυλων· οι δε φοβουμενοι τον Κυριον οι αλλοτριοι του Ἰσραηλιτικου σπερματος και
προσκειμενοι τωι Κυριωι και προσηλυτοι. Και αποστελω εγω επι σε. Παρατηρητεον
τουτο παραδοξως πεφρασμενον εις παραστασιν αποῤρητου και θειοτατου νοηματος.
Ἐν ταις οδοις σου, φησι, ταις κολαζομεναις εκδικησω σε. Ἀδικουμενοι γαρ οι
αμαρτανοντες ουκ υπο αλλου τινος η υπο εαυτων ηδικηθησαν. Και ουκ αλλοι καθ'
υποθεσιν οντες των ηδικημενων κολαζονται οι αδικησαντες, αλλ' εισιν οι αυτοι
εκδικουμενοι και κολαζομενοι. Ἐκδικων τοινυν τους υφ' εαυτων δια την κακιαν
ηδικημενους ο Θεος, κολαζει αυτους καθο ηδικηκασι. Και δια της κολα σεως μεν
εξαφανιζονται οι ηδικηκοτες, καταλειπονται δε οι ηδικημενοι ουδαμως ετι εχοντες
εν εαυτοις τους ηδικηκοτας· ου γαρ ετι εχουσι την ηδικηκυιαν αυτους κακιαν και τα
εργα αυτης. Προσχες δε και τωι· ∆ω σω επι σε παντα τα βδελυγματα σου· ου γαρ τινα
μεν διδωσι, τινα δε ου διδωσιν, αλλα παντα εξαφανι ζει· και ει δει ουτως ειπειν, και
ευεργετων και χαρι ζομενος τοις τα βδελυγματα πεποιηκοσιν ο Θεος, δι δωσιν επ'
αυτοις παντα τα βδελυγματα αυτων, ως εστι μαθειν και εκ των εν τωι Ἀμως ουτω
γεγραμ μενων· Πλην υμας εγνων εκ πασων των φυλων της γης· δια τουτο εκδικησω
εφ' υμας πασας τας αμαρτιας υμων· οιονει γαρ κακει τοιουτον εστι το λεγομενον·
Ἐπειδηπερ παρα παντας τους επι γης υμας εγνων ως εμους επιλεξαμενος, οπερ
ακολου θον εστι τωι, Ἔγνω Κυριος τους οντας αυτου· δια τουτο εκδικησω εφ' υμας
ως εμους (και ους εγνων εγω ευεργετω) πασας τας αμαρτιας υμων. Και ως ο καλος
γε ιατρος, φησι το· Ου φεισεται ο οφθαλμος μου επι σε, ουδ' ου μη ελεησω. Ὡς γαρ ο
φειδο μενος των μειζονος τομης και καυτηριου δεομενων ιατρος και ελεων αυτους
δεομενους μειζονων βασανων και πονων, ελλιπεστεραν προσαγει θεραπειαν· ουτως
αν εποιησεν ο λεγων· Ου φεισεται ο οφθαλμος μου επι σε, ουδε μη ελεησω· ειπερ ως
εταιρος εκηδετο και ελεει. Την οδον ουν εκαστου επ' αυτον δωσει, και τα
βδελυγματα του βδελυκτα ημαρτηκοτος εν μεσωι του ημαρτηκοτος εσται οιονει
κατανοουμενα και βλε πομενα και καταγινωσκομενα, ινα μετα ταυτα γνω σιν ουτοι
περι ων ο λογος, διοτι Κυριος Κυριος, και πως εστι Κυριος· και εν τωι Ὠσηε δε φησιν·
Ἐκδικησω τον Ἰακωβ κατα τας οδους αυτου, και κατα τα επιτηδευματα αυτου
ανταποδωσω αυτωι· το ομοιον κακει εν τωι εκδικησω δηλων ο λογος. Κακια μια,
κακια ιδου παρεστι. Κακιαν μιαν προαγορευει ο προφητης εν ηι το περας ηκειν φησι,
την των Ἰουδαιων κατα Χριστου τολμαν· πλοκην δε φησι την αναπληρωσιν των
αμαρτηματων. Τουτωι γαρ τωι λογωι και οι Ἀμοῤραιοι εξωλοθρευθησαν, οταν
επληρωθησαν αι αμαρτιαι. Και οταν δε τις αμαρ τανων πολλα εν τι μη αμαρτησηι,
διοτι της μακρο 13.792 θυμιας απολαυει του Θεου, εαν μετα ταυτα κακεινος
προσθησηι το αμαρτημα τοις προημαρτημενοις, εικο τως λεχθειη αν επ' αυτωι· Κακια
μια, κακια ιδου παρεστι, ιδου ηκει η πλοκη επι σε. Ἤνθησεν η ραβδος. Ταχα επειδη
μετα τας παι δευσεις αι ευεργεσιαι του Θεου αναλαμπουσιν, αν θειν λεγεται η ραβδος
της εκ της διορθωσεως του παιδευομενου ευεργεσιας. Και εν τωι Ἡσαΐαι δε μια των
περι Χριστου προφητειων ουτως εχει· Και εξε λευσεται η ραβδος εκ της ριζης Ἰεσσαι,
και αν θος εκ της ριζης αναβησεται. Ἥντινα και προφη της νομιζω δηλοι, δια μεν
της ραβδου του σωτηριου λογου το επιπληκτικον και κολαστικον των ακουον των,
οτε ελεγχονται· δια δε του ανθους το αποτελεσμα του ελεγχου και της επιπληξεως.
Ἕκαστος ουν ημων οτε αισθανεται υπο ραβδου θειας πληττομενος, πειρα σθω, δια
του υπομενειν και ευαρεστεισθαι τοις απαν τωσιν, ανθος ποιεισθαι προς την ραβδον.
Ὅρα ει του του δυναται συμβολον ειναι η του Ἀαρων ραβδος μετα πολυν χρονον εν
ωι ειχεν αυτην βλαστησασα και καρπον ενηνοχυια· οιονει γαρ ραβδος Θεου εκεινη,
ως γεγραπται· Και την ραβδον την παρα του Θεου ληψηι· ηντινα ο ενεγκων ον δει
τροπον ραβδον φερειν Θεου, υστερον ου μονον ανθος, αλλα και καρπον οψε ται εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

αυτωι, ωστε αξιον αυτον γενεσθαι και του απο κεισθαι εις τα Ἅγια των αγιων εν τηι
του μαρτυριου σκηνηι. Ὅτι ορασις εις παν το πληθος. Ἐκλελοιπε γαρ η προφητεια
μετα την του Σωτηρος επιδημιαν. Κα λως δε, Εις απαν το πληθος· επειδη λημμα κατ'
εκλογην χαριτος γεγονε. Και ανθρωπος εν οφθαλμοις ζωης αυτου. Ἐαν αγιος τις ηι,
κρατησει ων κρατειν δει, και περιεσται ουκ αλλωι τινι η τωι οφθαλμωι της ιδιας ζωης,
ος εστιν ο νους, εν ωι την εν τωι αληθει ζωην βλεπομεν, και περιγινομεθα παντων
των αντιπαλαιοντων ημιν. Σαλπισατε σαλπιγγι. Ἐπι πλειον περι σαλπιγ γος
διειληφαμεν εξεταζοντες το, Σαλπισει γαρ, και οι νεκροι εγερθησονται αφθαρτοι, και
ημεις αλ λαγησομεθα· και ινα μη παλιλλογησωμεν, ου προσ διατριβομεν τωι τοπωι·
μονον δε υπομνησεως χαριν λεκτεον οτι, ειπερ μειζον εστι το κρινειν τα συμ παντα
του κρινειν τας δωδεκα φυλας του Ἰσραηλ, η κρινειν τους αγγελους, η κρινειν τον
κοσμον ειρημε νον εν τωι· Καθησεσθε επι δωδεκα θρονων κρινον τες τας δωδεκα
φυλας του Ἰσραηλ, και εν τωι· Ἀγγελους κρινουμεν· εν τε τωι· Ἐν υμιν κρινεται ο
κοσμος· ασκητεον υπερ του κριναι τα συμπαντα σαλπισαι τηι σαλπιγγι. Ζητητεον ουν
την σαλπιγγα του Θεου και την μεγαλην παροξυντικην του Θεου φωνην των
στρατιωτων του Θεου επι τον κατα των πολεμιων αγωνα, οποιαι εικος ην χρησθαι
τους απο στολους τοσουτον τα φρονηματα διεγειροντας δια της φωνης της
σαλπιγγος επι τον κατα των εχθρων αγωνα. Ἐπειδη δε και εν ταις εορταις του Θεου,
ως εν αλ λοις παρεθεμεθα, σαλπιγγες παραλαμβανονται, και 13.793 ταυτας
αναληπτεον, ινα προτρεψωμεθα δι' αυτων τους καθαρους και αληθεις Ἰσραηλιτας
επι το εορταζειν τας εορτας Κυριου. Ἕκαστος ουν ημων ακουετω του· Ἐν σαλπιγγι
υψωσον την φωνην σου· και· Σαλπισατε εν νεομηνιαι σαλπιγγι, εν ευσημωι ημεραι
εορτης υμων. Ἀλλα μη εμπροσθεν ημων σαλπισωμεν, ως οι υποκριται ποιουσι· Μη
σαλπισηις γαρ, φησι, εμ προσθεν σου· αλλ' εμπροσθεν του Θεου κατα τον
πνευματικον αυτου νομον ποιησαντες εαυτοις τας λογικας ελατας αργυρας
σαλπιγγας εν εξει αποτελεστικηι θειων φωνων και λογων πολεμειν και εορταζειν
διδασκοντων, ινα ουτω κρινειν τα συμπαντα δυνηθωμεν. Και επι πασαν κεφαλην
φαλακρωμα. Ταχα του επι τοις αμαρτημασι πενθους συμβολον η τοιαυτη λεξις.
Ὥσπερ γαρ εισιν οι ποιουσι φαλακρωμα επι νεκρωι, ουτως οι αισχυνομενοι επι τοις
ιδιοις πταισμα σιν, αποθεμενοι τον κοσμον της νοητης αυτων κεφα λης, και
ξυραμενοι, φορουσιν επ' αυτης το σημειον του πενθους. Τοις δε αγιοις ουδεν οικειον
προς εχθρους εχουσιν ενομοθετησεν ο νομος μη ποιειν φαλακρωμα επι νεκρωι, οτι,
φησιν, αγιος ει Κυριωι τωι Θεωι σου. Και εισελευσονται επ' αυτα αφυλακτως. Νομι
στεον μιαινεσθαι τα Ἅγια υπο των μιαινοντων την επισκοπην και εισερχομενων
αφυλακτως επι τα τοιαυτα. Οιον αφυλακτως λεκτεον εισερχεσθαι εις τα αγια της
εκκλησιας, ει μετα μιξιν αδιαφορως τις εχων προς την εν αυτωι ακαθαρσιαν επιδυη
εαυτον επευχεσθαι τωι της ευχαριστιας αρτωι. Βεβηλοι γαρ ο τοιουτος τα αγια και
ποιει φυρμον. Ουαι επι ουαι. Πρωτον μεν ουαι εν τωι βιωι τουτωι κατ' αυτο το ειναι
αυτον μοχθηρον, και ασεβειν, και μη εχειν την επισκοπην του Θεου· δευτερον δε
ουαι κατα τας μετα τον βιον τουτον κολασεις. Ἀγγελια δε επι αγγελιαν εσται, ισως
το μετα τους προφητας πολλα περι της αιωνιου κολασεως απειλησαντας ευαγ
γελικον κηρυγμα τηλαυγως τα περι γεεννης και των αλλων ατελευτητων βασανων
διεξιον. Και ζητηθησεται ορασις. Ἐπαν, εντυγχανοντες τοις προφητικοις λογοις και
τοις νομιμοις μυστηριοις, μη βλεπωμεν τινες αι των προφητων ορασεις και τι του
νομου το βουλημα, τωι και τους αυχουντας την του Θεου ιερωσυνην ου μονον
παρανομειν, αλλα και απολλυναι τον αληθη του νομου νουν, τοτε πληρωθη σεται το
Ζητηθησεται ορασις εκ προφητου. Ἀλλα φθασαι δει επι το ευρειν την ζητουμενην
ορασιν εκ του προφητου. Ει δε και εξ ιερεως απωλετο ποτε νομος, ζητει πως ευρειν
δια τε του νοειν και ποιειν ο ιερευς τον νομον, ινα και αλλους χειραγωγησηι επι τηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

τηρησει αυτου. Και επαν δε μη ικανοι συμβου λευειν, μηδε υπερ του κοινου τα
δεοντα σκοπειν προ καθεζωνται, λεκτεον οτι απωλετο βουλη εκ πρεσβυ τερων. Και ο
αρχων ενδυσεται αφανισμον, ει μη εν δυσεται τον Χριστον Ἰησουν και τον θωρακα
της δι καιοσυνης και την πανοπλιαν του Θεου προς το δυ νασθαι αντιστηναι προς
τας μεθοδειας του διαβολου. Πας γαρ αμαρτανων αρχων αφανισμον ενδυσεται· και
αι χειρες δε του λαου εκλυονται, οταν υδαρης και ατακτος και εκλελυμενη εσται η
πολιτεια του 13.796 λαου. Ἐπαν δε τηι ισχυι του Θεου χρησεται, του ειναι λαος γης,
και γινεται λαος ουρανου, ζητων την βασι λειαν των ουρανων. Και βουλη εκ
πρεσβυτερων. Ουδε ανθρωπινη βουλη εσται αυτοις εις ονησιν, φησιν, ουδε εξουσι τι
συμβουλευμα χρηστον. Ὁ βασιλευς πενθησει και ο αρχων. Το, Ὁ βασιλευς πενθησει,
συνηθως ιστορηται, ταχα δια τον Σωτηρα ουκ αν νομισθεντα πενθειν, ουχ ερμηνευ
σαντων των Ἑβδομηκοντα το ρητον, η μη ευρηκοτων τοτε εν τωι Ἑβραικωι την λεξιν.
Ουδε ατοπον, σωζο μενου και του ρητου, πενθειν λεγειν και τον βασιλεα, ειγε
εκλαυσεν ο Σωτηρ επι την Ἱερουσαλημ. Και εν τοις κριμασιν αυτων εκδικησω
αυτους. Και τοις κριμασι του ημαρτηκοτος κρινει τον πται σαντα ο Θεος, ειπερ
αληθες το, Ὡς κρινετε, κριθη σεσθε· και το, Ἐν ωι γαρ κριματι κρινεις τον ετε ρον,
σεαυτον κατακρινεις· τα γαρ αυτα πραττεις ο κρινων. ΚΕΦ. Ηʹ. Και εγενετο επ' εμε
χειρ Κυριου. Ἔν τισι δε γεγραπται, Χειρ Κυριου Κυριου. Και γε εν αλ λοις ειρηκαμεν,
οτι πολλαχου το εκφωνουμενον εν τηι Κυριος φωνηι το σεβασμιον παρ' Ἑβραιοις
εστιν ονομα του Θεου, ο τι περ ου ταχεως προφερονται. Πλην εσθ' οτε το κυριος
τασσεται και επι των δου λων κυριου. Ἔνθα ουν κειται το, Κυριος Κυριος, χρη
ειδεναι, οτι το μεν ετερον οιονει το κυριον ονομα και αῤρητον εστι του Θεου· το δε
λοιπον το, Κυριος, Ἑβραιοις Ἀδωναι, επι του Κυριου τασσουσιν, οτε μεν
προφερομενοι την φωνην επι του αῤρητου ονοματος, οτε δε οιονει επι του Κυριου
των δουλων. Το ουν Ἀδωναι Κυριος τωι νοησαντι τα ειρημενα περι του αῤρητου
ονοματος ουδεν διαφερει του Κυριος, ως εκδεδωκαμεν. Και ανελαβε με της κορυφης
μου. Πλειονων ου σων και των εσωτερων πυλων, και της μεν βλεπου σης προς
νοτον, της δε προς ανατολας, και αλλης προς δυσμας, αγεται επι την βλεπουσαν
προς βοῤ ραν, ιν' εκειθεν αναβλεψας ιδηι τα επιφερομενα κατα των εν τωι βορειοτικωι
τουτωι κοσμωι αμαρτανοντων. Εισι γαρ και αλλοι κοσμοι εν τηι γηι, ως δεικνυσι μεν
και τα μαθηματα· φησι δε και ο Κλημης· Ὠκεανος απερατος ανθρωποις, και οι μετ'
αυτον κοσμοι τοσαυταις διαταγαις του ∆εσποτου διοικουνται. Και επει πολλαι αι
αμαρτιαι εισι των εν τωι προειρη μενωι προς βοῤραν κοσμωι, δια τουτο εστι προς τοις
προθυροις πυλης της προτερας της βλεπουσης προς βοῤραν στηλη της εικονος του
ζηλου, ον ζηλοι ο λε γων· Ἐγω Θεος ζηλωτης. Και δια τουτου γε ζηλου τους δια την
κακιαν απαλλοτριωτατους ιδιοποιειται κτωμενος αυτους. Παρα μεν ουν ανθρωποις
ουχ ο πρωτοτυπος εστι ζηλος, αλλ' εικων του ζηλου ενερ γουσα η οικονομουσα τας
κολασεις. Ἐν δε τωι δια βολωι και τοις αγγελοις αυτου ουκ εστιν εικων ζηλου, αλλ'
αυτοζηλος. Ἴδε τας ανομιας τας πονηρας ας αυτοι ποιου 13.797 σι. Ποιουσιν ειδωλα
οι αμαρτανοντες πρεσβυτεροι ενδον εαυτων κατασκευαζοντες δια μεν του της κα
κιας ιου πασαν ομοιωσιν ερπετου, δια δε της ακολα στου επιθυμιας πασαν ομοιωσιν
κτηνους. Ει δε και ψευδοδοξησαιεν περι των θειων, ματαια βδελυγματα
κατασκευαζουσι· παν γαρ το περι των θειων ψευδος, ατε ασεβες τυγχανον, και
ματαιον εστι βδελυγμα. Εισι δε τινες, τους, ιν' ουτως ειπω, τοιχους του οι κου της
ψυχης ολους διαγεγραμμενους εχοντες πασηι ομοιωσει ερπετου και κτηνους, και
ματαιοις βδελυ γμασι, και τουτοις δουλευοντες, και ως θεοις θυοντες και θυμιωντες,
ωστε την ατμιδα του θυμιαματος αναβαινειν, τουτεστι το περι αυτων θαυμα υψουμε
νον και επαιρομενον υπ' αυτων. Ἐγγραφουσι δε ταυτα ταις διανοιαις αυτων κυκλωι,
μηδενα κενον καταλειποντες κακων εν αυτοις τοπον, ως δι' ολον ει ναι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

γεγραμμενον τοις κακοις, και τον ιερον τον εβδο μαδος κυκλον μετατεθεικεναι απο
των αγιων επι τα ειδωλα, ωστε και την οιονει βεβαιοτητα εν τοις χει ροσιν αυτους
αναλαβειν. Τοιουτον γαρ εστι το, Και εβδομηκοντα ανδρες εκ των πρεσβυτερων
οικου Ἰσραηλ. Ὅτε δε η διανοια του προφητου οραι τα εν τωι οικωι της εκαστου των
αμαρτανοντων ψυχης, εισ αγομενη υπο του πνευματος, επι τα προθυρα της αυλης
βλεπει, και εστι γε οπη τις και ιχνος εν τωι λεγομενωι τοιχωι, δι' ης επι πλειον
εξεταζομενης και τωι ερευνωντι λογωι εξορυττομενης, ολα δυναται βλε πειν ο υπο
του θειου Πνευματος πεφωτισμενος, βλε πων μετα την οπην και θυραν, δι' ης εστι
τον αυτον και διεξελθειν το νενοημενον. Φησι δε περι ταυτης της θυρας εν τηι
Ἰωαννου Ἀποκαλυψει ως εν εκαστωι τυγχανουσης και ο Σωτηρ· Ἰδου εστηκα επι την
θυραν, και κρουω· εαν τις ανοιγηι μοι, εισε λευσομαι προς αυτον, και δειπνησω μετ'
αυτου. ∆ιοτι ειπον· Ἐγκαταλελοιπεν ο Κυριος. Ουκ ην περι τινα ενα ποτε
εναποτεταγμενον τοπον, αλλα περι τον εκαστου κοιτωνα τα εωραμενα· και κοι τωνα
γε τον κρυπτον, εθους οντος τηι Γραφηι τα κατα το ηγεμονικον και κρυπτον καλειν,
εσθ' οτε δε και ταμιειον. Τοιουτον γαρ εστι το, Εισελθε εις το τα μιειον σου· και το· Ὁ
βλεπων εν τωι κρυπτωι αποδωσει σοι. Ου μακραν δε τουτων εστι και ο λε γομενος
κρυπτος της καρδιας ανθρωπος. Πιθανω τερον δε εστι και περι τουτου του κρυπτου
τους αμαρτανοντας υπονοειν, ως ορων ουχ οραι αυτους ο Κυριος. ∆υναται δε το,
Ἐγκαταλελοιπεν ο Κυριος την γην, λεγεσθαι υπο των νομιζοντων την θειαν
προνοιαν μη διηκειν και επι την γην και τα εν αυτηι. Εισι γαρ οι απο των ουρανιων
και αιθεριων ουκ αφειλον την Προνοιαν δυσωπηθεντες την εν εκεινοις ταξιν· απο δε
της γης περιειλον αυτην και [την θειαν] δυναμιν, λεγοντες το, Ἐγκαταλελοιπε
Κυριος την γην. Θρηνουσαι το Θαμμουζ. Τον λεγομενον παρ' Ἕλλη σιν Ἄδωνιν,
Θαμμουζ φασι καλεισθαι παρ' Ἑβραιοις και Συροις. Ὡς ουν επι τηι λεξει, εωρωντο αι
γυ ναικες επι τα προθυρα της πυλης οικου Κυριου βλεπουσης προς βοῤραν
καθημεναι και κατα τι εθνι 13.800 κον εθος των εξω της θεοσεβειας θυρων
θρηνουσαι τον Θαμμουζ· δοκουσι γαρ κατ' ενιαυτον τελετας τινας ποιειν, πρωτον
μεν οτι θρηνουσιν αυτον ως τεθνηκοτα· δευτερον δε οτι χαιρουσιν επ' αυτωι ως απο
νεκρων ανασταντι. Οι δε περι την αναγωγην των Ἑλληνικων μυθων δεινοι και
μυθικης νομιζο μενης θεολογιας, φασι τον Ἄδωνιν συμβολον ειναι των της γης
καρπων, θρηνουμενων μεν οτε σπειρον ται, ανισταμενων δε, και δια τουτο χαιρειν
ποιουν των τους γεωργους οτε φυονται. Ἡγουμαι τοινυν συμβολον ειναι τας
θρηνουσας τον Θαμμουζ των τα του κοσμου νομιζομενα αγαθα και τους σωματικους
καρπους ποθουντων, και περα των υλικων και αι σθητων μηδεν επισταμενων,
λυπουμενων μεν επι τηι τουτων στερησει, ηδομενων δε επι τηι παρουσιαι αυ των και
τηι των τοιουτων κτησει. Γυναικωδεις δε ειναι τας ψυχας ευλογως αν παντες οι
τοιουτοι νομιζοιντο. Ου φεισεται ο οφθαλμος μου. Ἐξεταστεον τι το, Ου φεισεται ο
οφθαλμος μου. Ου γαρ ειρηται, Ου φεισομαι. Ἡγουμαι τοινυν την ενορατικην
δυναμιν του Θεου, οιονει ατενιζουσαν τοις το νοητον υπο τινος πονηρου συνειδοτος
μεμολυσμενοις, κολαζειν αυτους· επειπερ Ὁ Θεος ημων πυρ εστι καταναλισκον·
καταναλισκον δε δηλονοτι τα κακιαν υποσταντα. Και οτε ταυτα ενεργει, ου
πεφεισμενως ενεργει κατα των χειρονων, τωι ουτω μη φειδεσθαι των οις συμ βεβηκε
τοιαυτα. Ουδε μη ελεησω. Σημαινει ενταυθα, οτι ελεος ο επι διαβολου νοουμενος
ειρηται· οντινα ωρισαντο οι περι ταυτα δεινοι λυπην ειναι επι τηι του πλησιον
δυσπραγια· και φασι μη δειν ιατρον η δικαστην του τον τον ελεον ελεειν, μηποτε,
συγχυθεντες υπο της επι το ουτως ελεειν εναγουσης λυπης, εμποδισθωσιν
αποδουναι το ιατρικον η το δικαστικον συμφεροντως τωι θεραπευομενωι η τωι
δικαζομενωι εργον. ΚΕΦ. Θʹ. Και ζωνη σαπφειρου επι της οσφυος αυτου. Ἀντι μεν γε
του ζωνην σαπφειρου επι της οσφυος αυτου, καστω γραμματεως Ἀκυλας και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

Θεοδοτιων παρατεθεικασι, την Ἑβραικην, ως οιμαι, λεξιν τη ρησαντες· ουδε γαρ
ηγουμαι παρ' Ἕλλησι σημαινε σθαι δια της καστω φωνης πινακιδιον γραφεως εχειν
επι της οσφυος αυτου. Των δε Ἑβραιων τις ελεγε, το καλουμενον καλαμαριον,
τουτεστι καστω. Και δος σημειον. Οι μεν Ἑβδομηκοντα τωι εν δεδυμενωι φασι τον
ποδηρη προστεταχθαι υπο της δοξης του Κυριου, σημειον δουναι επι τα μετωπα των
καταστεναζοντων και οδυνωμενων· ο δε Ἀκυλας και Θεοδοτιων φασι· Σημειωσις
του Θαυ επι τα μετωπα των στεναζοντων και των κατο δυνωμενων. Πυνθανομενων
δε των Ἑβραιων ει τι πατριον περι του Θαυ εχοιεν λεγειν μαθημα, ταυτα ηκουσαμεν·
τινος μεν φασκοντος, οτι το Θαυ εν τοις παρ' Ἑβραιοις κβʹ στοιχειοις εστι το
τελευταιον ως προς την παρ' αυτοις ταξιν γραμματων. Το τελευ ταιον ουν ειληπται
στοιχειον εις παραστασιν της τε 13.801 λειοτητος των δια την εν αυτοις αρετην
στεναζοντων και οδυνωμενων επι τοις αμαρτανομενοις εν τωι λαωι, και
συμπασχοντων τοις παρανομουσι. ∆ευτερος δε ελεγε συμβολον ειναι το Θαυ των τον
νομον τετηρη κοτων· επειπερ ο νομος παρ' Ἑβραιοις Θωρα καλει ται, και το πρωτον
αυτου στοιχειον εστι το Θαυ· και συμβολον ειναι των κατα τον νομον βεβιωκοτων.
Τριτος δε τις φασκων, των και εις τον Χριστον πε πιστευκοτων, ελεγε τα αρχαια
στοιχεια εμφερες εχειν το Θαυ τωι του σταυρου χαρακτηρι, και προφητευε σθαι περι
του γενομενου εν Χριστιανοις επι του μετ ωπου σημειου· οπερ ποιουσιν οι
πεπιστευκοτες παντες ουτινοσουν προκαταρχομενοι πραγματος, και μαλιστα η
ευχων η αγιων αναγνωσματων. Ὅτι επλησθη η γη λαων πολλων. Ἀντι του λαων,
αιματων οι λοιποι πεποιηκασι· και εστι παρ' αυτοις σαφες, παντων των προς
θανατον αμαρτα νοντων πληρουμενων αιματων, δια του πληθους των προς
θανατον αμαρτανοντων. Και εαν δε ηι το παρα τοις Ἑβδομηκοντα, οτι επλησθη η γη
λαων, ερει τα πολλα και αλλοφυλα και ξενα της θεοτητος εγγι νομενα ημιν δογματα
ειναι, ου λαον, αλλα πολλους ασυμφωνους λαους. Μηποτε δε αμαρτηματα εστι, το
την γην δεον πεπληρωσθαι καρπων, ετεραν ουσαν παρα την πολιν, τουτων μεν ειναι
κενην, εχειν δε τους καταλειποντας την πολιν λαον η και τας πολεις. Μεμεγαλυνται
δε σφοδροτερον η αδικια εθνους Ἰσραηλ και Ἰουδα τωι και την πολιν πεπληρωσθαι
αδικιας και ακαθαρσιας. Ἔχομεν δε εν εαυτοις και γην ην χρη γεωργειν, και πολιν
ην δει οικοδομειν, ειπερ εσμεν Θεου γεωργια, Θεου οικοδομη. Ὧν δε ουκ επιμελεται,
αλλα μονον εχει λαους και αδικιαν, του των η αδικια μεμεγαλυνται σφοδρα μονον·
ων δε ουπω μεμεγαλυνται, αλλο δεει επι το μεγαλυνεσθαι· ομοιως και επι της
ακαθαρσιας. Πλην αιτια του ταυτα γεγονεναι εστι το υπολαμβανειν, οτι ου φθανει η
Προνοια επι τα εν τηι γηι. Ειπε γαρ, Ἐγκαταλελοιπε Κυριος την γην· ουκ εφοραι ο
Κυριος. ΚΕΦ. Ιʹ. Ὁμοιωμα θρονου επ' αυτων. Ου θρονον δε, αλλ' ομοιωμα θρονου
οραι ο προφητης· ωσπερ και εν τοις ανωτερω φησιν ου την δοξαν Κυριου οραιν, αλλ'
ομοιωμα δοξης Κυριου, λεγων· Αυτη η ορασις ομοιωμα της δοξης Κυριου. Και ου
θαυμαστον ει οι μηδεπω προσωπωι προς προσωπον τα πραγματα κατανοειν
δυναμενοι παντων εκεινων ομοιωματα βλε πουσιν, οτε αξιουνται του θεωρειν.
Νομιζω δε, οτι και ενυπνια περι των βασιλειων μεχρι της συντε λειας και της
αναστασεως βλεπων ∆ανιηλ εν φαν τασιαι εγινετο δεικνυμενων ομοιωματων αυτωι.
Ουτω κατα υπαρ τις βλεπων, τυπουμενου αυτωι του ηγεμο νικου απο του
προφητικου Πνευματος, ομοιωματα τινα φανταζεται, συμβολικα των αληθινων· μη
συγ χωρουσης της ανακεκραμενης παχει και γεωδει σω ματι ψυχης τρανεστερον και
σαφεστερον τι θεωρη 13.804 σαι. Σημειωτεον δε νυν, οτι ο ανηρ ουκ ανενδεδυτο
ποδηρη, αλλα στολην. Ἐπειδη γαρ εμελλεν ακουειν, Εισελθε εις το μεσον των
τροχων υποκατω των χερουβιμ, και πλησον τας χειρας σου ανθρακων πυρος, εδει
αυτον ιλαρωτερον αμφιεννυσθαι, κα θαιρειν μελλοντα την, καθως ειπεν εν τοις προ
του του, πεπληρωμενην πολιν ανδρων. ΚΕΦ. ΙΑʹ. Οι λεγοντες· Ουχι προσφατως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

ωικοδομηνται αι οικιαι. Ὁ νους του προκειμενου τοιουτος εστιν· Ου τοι, φησι,
λεγουσι, νεωστι ορωντες απο της προγε νομενης αιχμαλωσιας οικοδομηθεισαν την
πολιν, οτι, ει και προσφατως ωικοδομηνται αι οικιαι, αλλ' η πολις αυτη εοικε λεβητι
πεπληρωμενωι νεκρων πε ριεχομενων υπ' αυτου. Των δε εν τωι λεβητι κρεων λογον
επεχομεν ημεις, του των Βαβυλωνιων πυρος περικειμενου ημιν, ως μη δυνασθαι
ημας φυγειν απο της φλογος του των πολεμιων πυρος. Ἀλλ' ουκ αλη θες εστι, φησιν,
ο ειρηκατε. Ὅτι μεγαλη γαρ η πολις εστιν ο λεβης ηληθευσατε· ουχι δε και οτι υμεις
το εν μεσωι αυτης κρεα· οι γαρ νεκροι ους εν μεσωι αυτης επαταξατε, ουτοι εισι τα
κρεα· η δε πολις ο λεβης. Ὑμεις δε ου μενειτε εν τηι πολει· εξωσω γαρ υμας. Ουκουν
η πολις ει αλλοις εστιν εις λεβητα, αλλ' ουχ υμιν· και ει εσονται τινες εν μεσωι αυτης
εις κρεα, αλλ' ουχ υμεις. Κρινω γαρ υμας, προς αυτοις τοις ακροις γενομενους των
του Ἰσραηλ ορεων· τοσ αυτα μου επαγοντος υμιν, οπως και υστερον επι γνωτε, οτι
εγω ειμι Κυριος. ΚΕΦ. ΙΓʹ. Προφητευσον επι τους προφητας του Ἰσραηλ. Προφηται
εισιν οι καλως διακονουντες τωι λογωι της διδασκαλιας, και προφητευοντες τα του
Θεου. Και ερεις τοις προφηταις τοις προφητευουσιν απο καρδιας αυτων.
Ψευδοπροφηται εισιν οι χρη ματιζοντες τα απο της αδοκιμου καρδιας αυτων, και οσα
η εναντια δυναμις υπαγορευει. Του αυτου. Ὅσα περι προφητων ιστορηται η
ψευδοπροφητων, λαμβανονται εις παντας διδασκα λους και ψευδοδιδασκαλους,
ορατους και αορατους. Του αυτου. Ὁ απο καρδιας λαλων εξω του θειου Πνευματος
εστι ψευδοπροφητης. Ουαι τοις προφητευουσιν απο καρδιας αυτων! Ὁ πορευομενος
οπισω του πνευματος αυτου τοις θελημασι της ψυχης ακολουθει· ο πορευομενος
οπισω του αγιου Πνευματος, οπισω Κυριου του Θεου, ποιων αυτου τα θεληματα. Του
αυτου. Τοις πορευομενοις οπισω του πνευ ματος αυτων ο Ἀποστολος λεγει·
Προσευξομαι τωι πνευματι, προσευξομαι τωι νοΐ. Και ζητησεις ει εν τα αμφοτερα, η
ου· και τι ταυτα. Οι προφηται σου, Ἰσραηλ, ως αλωπεκες. Τουτο το γενος, μαλλον δε
το ζωον, πανουργον εστι και θη ριωδες και αγριον· και ου μονον εις τον κακον και
πανουργον και υπουλον ανθρωπον λαμβανεται, αλλα και εις ομοια πνευματα. Και
ουτοι γαρ ενεργουσι τα 13.805 ιδια εις την ερημον απο Θεου ψυχην και της δικαιο
συνης αυτου. Ζητει δε και την πραξιν του ζωου. Ουκ εστησαν εν στερεωματι. Το
αβεβαιον και ψευδος και αδυναμον ηινιξατο εν τουτωι. Και συνηγαγον τα ποιμνια.
Τους αιρετικους επι την Ἐκκλησιαν· τα κτηνωδη δογματα επι την αλη θειαν. Ουκ
ανεστησαν εν πολεμωι. Ουκ ανεστησαν συν Χριστωι, διοτι ου συνεταφησαν αυτωι οι
λεγοντες και βλεποντες ημεραν Κυριου ψευδη. Ουχι ορασιν ψευδη εωρακατε;
Ὅρασις ψευδης εστι τα κατα ψευδος νοουμενα δογματα. Ἐν παιδειαι του λαου μου
ουκ εσονται. ∆ιαφο ροι παρα Κυριου αι παιδειαι. Ἔστι παιδεια η λεγο μενη εν κρισει,
και εστι παιδεια η λεγομενη εν θυμωι. Ουδε εν γραφηι οικου Ἰσραηλ εσονται,
Ἐξαλειφθησονται γαρ εκ βιβλου ζωντων. Και εις την γην του Ἰσραηλ ουκ
εισελευσονται. Ἐν τηι μελλουσηι ημεραι δηλονοτι. ∆ια τουτο ψευδη ου μη ειδητε.
Τουτεστιν, Ου μη συγχωρησω ευοδωθηναι υμας, ινα το εξης πλη ρωθηι. ΚΕΦ. Ι∆ʹ. Ει
αποκρινομενος αποκριθω αυτοις. Ει αποκρι νομενος αποκριθησομαι αυτοις, κρισιν
εξ υμων· ητοι εκ του προφητου λαμβανει ο Θεος· η δηλον φησιν αποκρινεσθαι
αυτοις τοις τοιουτοις· οθεν υπερνικων την κρισιν, επαγγελλεται αποκρινεσθαι ως
ελεημων. Ὃς αν θηι τα διανοηματα αυτου. Ἐν τουτοις διδασκει πως δει εκαστωι
αποκρινεσθαι τα προσφο ρως συναρμοστεα, και μη ως ετυχε· και οτι αυτος Κυριος
εστιν ο αποκρινομενος δια του προφητου. Ἐγω Κυριος αποκριθησομαι αυτωι εν
αυτοις, εν οις ενεχεται η ∆ιανοια αυτου. Τουτεστιν, ακολου θει, τερπεται,
κεκολληται. ∆ια δε ταυτα τοιαυτα, ατινα παρεχει προφασιν τοις χαυνοις και
εκλελυμενοις τηι καρδιαι πλαγιαζειν απο Θεου. Ἀλλ' ομως ει και τοιου τοι εισι, και
τοιουτοις εχεται αυτων η καρδια· επειδη δε ηθελον πυθεσθαι παρα Κυριου,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

αποκρινεται αυ τοις δια του προφητου, ως χρηιζουσιν επιστροφης, λεγων·
Ἐπιστρεψατε και αποστρεψατε, και τα εξης. Γη, η εαν αμαρτηι. Ἔθος τηι θειαι Γραφηι
πολλα κις ονομαζειν το οικημα ητοι την καταστασιν εις προσωπον των οικουντων·
και παλιν τους οικουντας εις προσωπον του οικηματος. Ἐαν ουν γη αμαρτηι, τους
γηΐνους δια της γης ωνομασε· δι' ην αιτιαν εξολοθρευθησεται εξ αυτης ανθρωπος
και κτηνος. Και αλλως η γηΐνη εξις εαν αμαρτηι (πεφυκε γαρ αυτη αμαρτειν),
εξολοθρευθησεται εξ αυτης ανθρω πος και κτηνος· ο κτηνωδης ανθρωπος και ο λογι
κωτερος ανθρωπος. Ου γαρ εστιν ειπειν την γην ταυτην ην πατουμεν ειναι λογικην,
και αυτην αμαρ τανειν, ως τινες εφαντασθησαν. Ει γαρ τουτο δωσο 13.808 μεν, ωρα
τα παντα λεγειν εμψυχα, και συνηγορειν τοις τας μετεμψυχωσεις εισαγουσι. Και
συντριψω αυτης στηριγμα αρτου. Ἀντι του· Κατα την αδικιαν τιμωρηθησονται. Του
αυτου. Ἡ γη ημων η αμαρτανουσα, ο εξω ανθρωπος κολαζεται τωι αισθητωι λιμωι· και
ο εσω ανθρωπος κολαζεται τωι νοητωι λιμωι, τηι στερησει του πνευματικου αρτου.
Ἀγωνιαν υπομενει και ο εξω, και ο εσω· και οσα υπομενει ο εξω κατα το αισθητον,
τοσαυτα υπομενει και ο εσω κατα το νοητον. Του αυτου. Λεγεται και η εκαστου
ημων ψυχη γη· η μεν παραδεισον γη εχουσα, η δε ακανθας· η δε καλη λεγεται, η δε
πονηρα. Και ταυτα δηλοι η πα ραβολη του Κυριου. Και εαν ωσιν οι τρεις ανδρες
ουτοι εν μεσωι αυτης, Νωε, Ἰωβ, ∆ανιηλ. Προσωπα εστι των αγιων τουτων
λαμβανομενα, πας ος εαν μη φθειρηι τον βιον εαυτου επι γης, ου ποιουμενος ολος τηι
σαρκι δια του ποιειν αυτον το φρονημα της σαρκος, ωστε χρηματισαι αυτον ολον
σαρκα, αλλα φαινομενος ως φωστηρ εν κοσμωι, επεχων λογον ζωης εν μεσωι γε νεας
σκολιας και διεστραμμενης, ωστε χρηματισαι προς αυτον τον Θεον, οτι, Σε ειδον
δικαιον μονον εν τηι γενεαι ταυτηι. Πας ουν ο τοιουτος Νωε εστι, και τα ιστορουμενα
επ' εκεινου αναγεται και επι τουτον· τηι γαρ καταστασει γεγονασιν ισοι αμφοτε ροι,
ωστε χρηματισαι αυτους Νωε. Του αυτου. Πας ος εαν θηι επι τηι καρδιαι αυτου μη
μιανθηναι εν τοις βρωμασι και τοις πομασι του νοητου Ναβουχοδονοσορ, αλλα
κακωσαι την ψυχην αυτου νηστειαις εν τηι Βαβυλωνι ταυτηι δια την γνω σιν της
αληθειας, ο τοιουτος ∆ανιηλ εστι, και τα ιστο ρουμενα επ' εκεινου αρμοσει και επι
τουτωι λεγεσθαι· μια γαρ καταστασις, και της αυτης εξεως οι αμφο τεροι, ως
καλεισθαι αυτους ∆ανιηλ. Του αυτου. Πας ος εαν ηι αμεμπτος εν βιωι, αλη θινος εν
θεοσεβειαι, ωστε απεχεσθαι αυτον απο κακου παντος, ωστε παραζηλουσθαι επ' αυτωι
τον διαβολον, και παντα γενικον πειρασμον επαγαγειν αυτωι εν πειρασμοις, και ουκ
οκλασηι εως λογου χειλεων· ο τοιουτος Ἰωβ εστι, και τα ιστορουμενα επ' εκεινωι
αρμοσει και επι τουτωι. Ἀμφοτεροι γαρ ισοι εν μιαι εξει εν Κυριωι, και Ἰωβ
κληθησονται αμφοτεροι. Ει υιοι και θυγατερες σωθησονται. Υιους εχει ο ∆ανιηλ
κατα την αυτην πνευματικην γενεαν, ους εγεννησεν η προφητεια αυτου· υιους γαρ
σαρκικους ουκ εσχεν· ευνουχος γαρ ην, ως φασι. Και δηλον· υπο τουτων γαρ
παρεδοθη τωι αρχιευνουχωι. Ἐαν ουν οι τρεις ουτοι ανδρες, Νωε, και Ἰωβ, και
∆ανιηλ, ευρεθωσιν εν τηι αμαρτουσηι γηι, ουτοι εν τηι δικαιο συνηι αυτων σωθησονται·
ωσει ελεγε· Και εαν ευ ρεθωσιν ως Νωε, και Ἰωβ, και ∆ανιηλ. Ἐαν υιοι και θυγατερες
υπολειφθωσιν. Ἀντι του, ουχ υπολειφθησονται. Αυτοι μονοι Νωε, και ∆ανιηλ, και
Ἰωβ εν τηι δικαιοσυνηι αυτων ρυσονται τας ψυχας αυτων, τας ιδιας δηλονοτι· εστι
γαρ και 13.809 αλλαχου της θεοπνευστου Γραφης τοιουτον ειδος φρα σεως, αρνησιν
εχον προδηλον, ως το ειρημενον τωι Ἠλιαι προς τον Ἀχααβ· Ζηι Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Θεος Ἰσραηλ, ωιπερ εσμεν ενωπιον αυτου, ει επι τα ετη ταυτα δροσος και
υετος ανα πασαν γην εσται. Ουτω και ο Κυριος εν τωι κατα Μαρκον Ευαγγελιωι, οτι,
Ἡ γενεα αυτη σημειον επιζητει. Ἀμην, αμην λεγω υμιν, ει δοθησεται τηι γενεαι ταυτηι
σημειον· τουτεστιν ου δοθησεται. Και το εν Ψαλμοις ειρημενον τουτοις ομοιον· Ὡς
ωμοσα εν τηι οργηι μου, ει εισελευσονται εις την καταπαυσιν. Ἀντι γαρ του, ουκ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

εισελευσονται, ει ρηται. Ουτοι εξαγουσιν υιους και θυγατερας. Τουτο κατα ερωτησιν
αναγνωστεον· Ει εκεινοις, φησι, μιαν εκδικησιν ηπειλημμενοις ουκ αρκησουσι Νωε
και ∆α νιηλ και Ἰωβ, ουτοι δυνησονται, των τεσσαρων εκ δικησεων επαγομενων,
εξαγαγειν του ολεθρου υιους αυτων και θυγατερας; Ἰδου αυτοι εκπορευσονται προς
υμας τους προαιχμαλωτισθεντας, και τηι παρα θεσει των επελθοντων αυτοις κακων
υμεις παρακλη θησεσθε ηττονα πολλα παθοντες. ΚΕΦ. ΙΕʹ. Των οντων εν τοις ξυλοις
δρυμου. Ξυλα δρυ μου κακει τα αγρια νοητεον, πευκην, και τα ομοια. Συγκριναι δε
βουλεται δια τουτου προς τα λοιπα εθνη τον Ἰσραηλ, ως αμπελον γεωργιας
απολαυσαντα νομου, ιερεων και προφητων επαγγελιας, και ναου αγιου, και πολλων
των θαυματων, αυτοματου πυρος αναλισκοντος τας θυσιας, φωνης φερομενης απο
του ιλαστηριου των χερουβιμ, και ετερων ομοιων. Ἐκ του πυρος εξελευσονται. Ἐκ
της αιχμαλωσιας του Ναβουχοδονοσορ οταν ανακληθωσι, ληψεται αυτους ετερα η
Ουεσπασιανου, ηγουν δια Τιτου. Την συνεχειαν των συμφορων μηνυει. ΚΕΦ. Ι ʹ. Και
ουκ εδησαν τους μαστους σου. Ὁ εν πρωτηι θεωριαι γενομενος ουκ εξω της σοφιας
θηλα ζει, αλλ' ενδον εξ αυτης τρεφεται. Καλως ουν ειπον τινες δυο μαστους τας δυο
∆ιαθηκας, αφ' ων θηλα ζουσι τα νηπια· και οι θηλαζοντες ουτοι εισιν, αφ' ων
κατηρτισατο Κυριος αινον, του καταλυσαι εχθρον και εκδικητην. Ουδε εφεισατο ο
οφθαλμος σου. Τουτεστιν, ου συνεπαθησας εαυτηι, φεισαμενη του ποιησαι καν εν
των προλεχθεντων, ινα καμε κινησηις εις συμπα θειαν. Και διηλθον και δια σου. Ὁ
Θεος απαθης εστιν, ως και ατρεπτος, και ακτιστος. Ποικιλαι δε αυτου αι προνοιαι
κατα την ποικιλιαν των οικονομουμενων· παντων γαρ εστι ποιητης· ως τινας μεν
ειναι οικο νομιας θυμοειδεις, τας δε ζηλοτυποειδεις· ομοιως δε και τοις
πνευματικοις δουλοις ειναι οικονομιας χα ριτος, και δοξης, και αγαλλιασεως, εκ του
ενος και ατρεπτου, και απαθους και παντοδυναμου Θεου. 13.812 Του αυτου.
Συμπασχει ο Θεος τωι ελεησαι· ου γαρ ασπλαγχνος ο Θεος. Και ελουσα σε εν υδατι.
Τωι λουτρωι και τηι χα ριτι του αγιου Πνευματος, και τωι αγιοποιωι λογωι. Και εχρισα
σε εν ελαιωι. Χρισμα εστιν ενοικη σις του αγιου Πνευματος εν γνωσει της αληθειας.
Και ενεδυσα σε ποικιλα. Ἔνδυμα εστι ποικιλον η εκ των ποικιλων αρετων
κοσμουμενη εξις, εκ δο γματων αληθειας και πραξεως ευσεβους. Και υπεδυσα σε
υακινθον. Ὑακινθον καθαρον την κινησιν εκοσμησεν, αποδυσας εξ αυτης την επεισ
αχθεισαν νεκροτητα. Ἔστι δε και του παντος βιου συμβολον. Του αυτου. ∆υναται δε
τις και επι ψυχης αυτα αρμοσαι, υποδημα λεγων το απαραποδιστον των ερ γων· την
δε ζωνην, το ασφαλιζεσθαι της διανοιας τα βουλευματα· περιβολαιον δε, το κατω
νευοντα επι της αληθειας εστηκεναι· τα δε ψελλια, το μη τι των ατο πων πραττειν·
καθεμα δε, την επι τωι καλωι παῤρη σιαν· τροχισκους δε, την περι τον νομον
ευπειθειαν· στεφανον δε καυχησεως, την του Θεου επαγγελιαν, ην τοις κατορθουσιν
αφωρισεν. Και εζωσα σε βυσσωι. Συμβολον της αληθειας η βυσσος παντως και της
αληθους σωφροσυνης· αντι του, Ὠκειωσα σε, καθαπερ τινα γυναικα ευτελη
ασχημονως αζωστον περιαγειν. Του αυτου. Περιβολαιον δε κακει το ημιφοριον.
Τριχαπτον δε κακει το απο χρυσου κατεσκευασμενον. Του αυτου. ∆ιδωσιν ο Θεος
ψελλια επι τας χειρας της ψυχης, αφορμας των αγαθων πραξεων, ως και αυτας τας
πραξεις τηι δυναμει του αγιου Πνευματος. Συμβολον γαρ πραξεως τα ψελλια. Του
αυτου. Ἐνωτιον εστι περι τον μυκτηρα, η ευωδεστατη των μυστηριων αληθης
γνωσις. Του αυτου. Τροχισκοι δε περι το ους, οιον ενωτιον μεγα χρυσουν, τα θεια
λογια, εξ ων ο νους συγκροτει εαυτωι την της αληθειας γνωσιν. Του αυτου. Στεφανος
καυχησεως εστι το ανεπι ληπτον εργον, δογμασιν αληθειας τετελειωμενον. Του
αυτου. Κοσμος εστιν εκ χρυσιου και αργυ ριου, ο εκ νοηματων θειων και λογων
ιερων συνιστα μενος τωι ηγεμονικωι. Του αυτου. Τριχαπτα εστιν, οιον ωσει ελεγε,
σφοδρα ισχνα νοηματα, βαθεα, η ποικιλα δε δια τα διαφορα ειδη της αρετης. Και το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

θυμιαμα. Θυμιαμα και ελαιον εστιν η μετα γνωσεως αναπεμπομενη προσευχη τωι
Θεωι εκ του νου, ηι συνηδεται Θεος. Και διηγαγες τα σκελη σου παντι εν παροδωι. Την
κινησιν του νου ηινιξατο δια του σκελους, εν ωι εκινηθη εις πασαν παροδον. Παροδος
δε λεγεται, το μη οδευον κατα την αληθειαν· η γαρ αληθεια ειπεν, οτι, Ἐγω ειμι η
οδος. Παν ουν το εξεναντιας νοουμε νον παροδος λεγεται. Και εξεπορνευσας
τρισσως. Ἀντι του, πολλαχου· 13.813 οι γαρ τρεις χρονοι εις παντα αιωνα
παραλαμβανον ται. Σοδομα η αδελφη σου. Σοδομα συμβολον της πρακτικης κακιας,
ητοι της δια σαρκος αμαρτιας. Αυτη και αι θυγατερες αυτης. Θυγατερες Σοδο μων
εισι ψυχαι μη μαθουσαι, οτι, Πας ο υψων εαυ τον ταπεινωθησεται. Θυγατερας δε
αυτης τας λοιπας λεγει πολεις. Τηρων εν τηι Γραφηι την διαφοραν των αμαρτημα
των, μικρων τε και μεγαλων, το ακροτατον της κα κιας υπερηφανια εστι, το παθος
του αρχεκακου· εις ην και οι Σοδομιται φαινονται· και τουτο ζητει. ΚΕΦ. ΙΖʹ. Ειπον
δη προς τον οικον Ἰσραηλ τον παρα πικραινοντα. Παραπικρασμος εστιν αμαρτια·
πικρα γαρ λεγεται τα επιπονα. Ἐπι Ἱερουσαλημ. Ἱερουσαλημ εστι συμβολοντης
γνωσεως, και της αγιας Ἐκκλησιας και της αρετης. Τα τρια εν ενι προσωπα εστιν. Ὁ
εν ταυτηι ων, και τηι αμαρτιαι επιδους εαυτον, τοπον επεδεδωκε διαβολωι, τωι νοητωι
Ναβουχοδονοσορ, επιβηναι κατ' αυτου, και καθελειν το τειχος Ἱερουσαλημ κυκλωι
(την της εγκρατειας αγωγην), δια του αρχιμαγειρου, του ακρατους βιου· και παντελη
αιχμαλωσιαν απο Ἱερουσαλημ, της αρετης, αξει εις Βαβυλωνα, και φυτευσει εις
Χανααν. Και εισαξω αυτον εν αραι. Ὁ διαβολος εισαγων εις την διαθηκην αυτου, ους
εισαγει, εν αραι εισαγει· αραν γαρ τας συνθηκας και τον ορκον φησι. Ὃς ητιμωσε την
αραν μου. Ἀτιμαζει τις την αραν του Θεου ο μη υπομενων εν τηι παιδειαι ηι πα
ραδιδωσιν ο Θεος, αλλα προσελθων τηι εκ της αμαρ τιας αναπαυσει. ∆ιο ο τοιουτος
ουκ εκφευξεται. Και ληψομαι εγω εκ των επιλεκτων. Και μετα ταυτα ληψομαι εγω
εκ των επιλεκτων της κεδρου. Μετα το παιδευθηναι τους αυτηι παραδοθεντας, εσται
τα προκειμενα. Κατα μεν το ρητον του λαου εκεινου την επιστροφην προφητευει· τα
δε επιλεκτα της κε δρου εισιν οι αποστολοι και οι παραπλησιοι, οι το κατ' εκλογην
σπερμα· κατα δε την αναγωγην, την ανακαινισθεισαν δια της παιδειας εξιν αγαθην
φυσιν λεγει. Καταφυτευσω επ' ορος υψηλον. Ὄρος υψηλον εστιν η γνωσις της
αληθειας, ο Χριστος. Και κρε μασω αυτον εν ορει μετεωρωι· ορος μετεωρον εστιν ο
ουρανιος τοπος, και η καταλληλος εξις. Και εσται εις κεδρον μεγαλην. Την
Ἐκκλησιαν λεγει, και τον κατ' αυτην λογον, υφ' ον αναπαυσονται ποτε τα ακαθαρτα
ορνεα και τα πετεινα τα ακαθαρτα. Του αυτου. Ὁ πτερωθεις υπο των λογων του
Θεου αναπαυσεται υπο την μεγαλην κεδρον, την φυ τευθεισαν υπο του Θεου εν τωι
ορει τωι υψηλωι. 13.816 Και τα κληματα αυτου αποκαταστησεται. Ἀπο καταστησονται
επι τωι Χριστωι. Τουτωι καταπαυσει η προφητεια. Και γνωσονται παντα τα ξυλα
πεδιου, οτι εγω Κυριος. Ξυλον εστι φυσις λογικη· πεδιον εστιν ητοι το πλατος των
λογων, η οι κατωτεροι τοποι. Ὁ ταπεινων ξυλον υψηλον. Ξυλον υψηλον εστιν ο
λαος υψωθεις κατ' αρετην ποτε· υψωθεις δε και κατα κακιαν, δι' ην και εταπεινωθη.
Και ο υψων ξυλον ταπεινον. Ξυλον ταπεινον και χαμαιζηλον εστιν ο λαος εθνων·
ταπεινον εν αμαρ τιαις· ταπεινον, οτι κατωθεν ηρξεν, οιονει απο παι δειας επι το
ακρον υψωθησεται κατα το γεγραμμε νον· Ἔσονται οι εσχατοι πρωτοι. Και ξηραινων
ξυλον χλωρον. Ξυλον χλωρον εστι το ζων εν ζωηι δικαιοσυνης· ξυλον δε ξηρον εστι
το ζων εν ζωηι αμαρτιας· διο και ξηραινεται. Του αυτου. Ξυλον γαρ εστι νοητον,
φυσις λογικη, απο μεσου αρξαμενη, μηπω ζωσα εν δικαιοσυνηι. ΚΕΦ. ΙΗʹ. Οι πατερες
εφαγον ομφακα. ∆ιδασκει εν τουτοις, οτι το λεγομενον εν τοις νομοις του Ἰσραηλ,
αποδι δοσθαι αμαρτιαν πατερων επι τεκνα, παραβολη εστι χρηιζουσα συνορασεως.
Του αυτου. Ὄμφαξ εστιν η αμαρτια η παρανο μος. Ὄμφαξ λεγεται, οτι εκ των
φυσικων ημων τας αφορμας εχουσα συνισταται. Ὥσπερ φυσικως ο ομ φαξ εκ της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16

αμπελου εστιν, ουτω και ημεις, εαν ως ελκουσιν αι φυσικαι κινησεις
ακολουθησωμεν εν τηι πρωτηι ηλικιαι, ομφακα εσμεν τρωγοντες. Του αυτου. Ὄμφαξ
εστιν η αμαρτια· αιμωδια σμος η εν τηι αμαρτιαι εστι δι' αυτης νεκροτης· οδον τες, η
δυναμις της ψυχης. Ἐαν γενηται ετι λεγομενη η παραβολη. Αι παραβολαι ου κατα τα
πραγματα ακουονται, αλλα κατα αναγωγην. Ὁ ειπων νομος, αποδιδοσθαι αμαρ τιας
πατερων επι τεκνα, ειπεν, οτι ουκ αποθανουν ται υιοι υπερ πατερων. Ουκ εστι γαρ
αλλον υπερ αλλου, πατερα υπερ υιου, η αναπαλιν, απολαβειν αμαρτιας. Ἡ ψυχη η
αμαρτανουσα, αυτη αποθανειται. Θνησιν της αμαρτιας, κατα στερησιν του ειποντος·
Ἐγω ειμι η ζωη. Ἄνθρωπος ος εσται δικαιος. Ἄνθρωπος εστι δικαιος ποιων κριμα, ο
μηδεν ακριτως ποιων, αλλα κεκριμενως εν δικαιοσυνηι. Ἐπι των ορεων ου φαγεται.
Την βρωσιν εκεινην την των υψωματων, των επαιρομενων κατα της γνω σεως του
Θεου. Ὄρη δε εστι νοητα, τασσομενα εκ των εναντιων, οι ταυτα γεννησαντες. Προς
τα ειδωλα οικου Ἰσραηλ. Κατα την δια νοιαν των παθων τα ειδωλα λεγει. Προς την
γυναικα εν αφεδρωι ουσαν. Τας της καθαρσεως ημερας· εκ τουτου κατα μερος εθιζων
εις σωφροσυνην ακροτατην. 13.817 Το αργυριον αυτου επι τοκωι ου δωσει. Τοκος
λεγεται το ᾀδομενον επι αργυριου· πλεονασμος εστι τα επι των λοιπων διδομενα
βρωματων η ποματων. Λοιμος εστιν ο λυμαινομενος, οιονει ο αρπαξ, αδικος,
καταπινων παντα. Και χεοντα αιμα. Αιμα εστι συμβολον ζωτικης δυναμεως ψυχης.
Και πτωχον και πενητα. Πλουσιον ου δυναται καταδυναστευσαι ο λοιμος. Λυτρον
γαρ ψυχης αν θρωπου, ο ιδιος πλουτος· πτωχος δε ουχ υφιστα ται απειλην. Πλουσιος
εστιν ο πλουτων εν εργοις αγαθοις, εν λογωι Θεου, και εν πασηι γνωσει. Και εις τα
ειδωλα εθετο τους οφθαλμους αυτου. Παντα τα αναπεπλασμενα ειδωλα εισι. Τιθεασι
δε ταυτα εν αποκρυφωι οι αιρετικοι. Ἐαν δε γεννησηι υιον. Ἡ γενεσις ημων κατα
σαρκα ουσα· ταυτης και πατερας και μητερας εχο μεν. Ου γαρ εστι ψυχης μητηρ η
πατηρ· ταυτης γαρ ο Θεος μονος εστι ποιητης και πατηρ, Και τουτο δι δασκων ο Θεος
λεγει, οτι, Πασαι αι ψυχαι εμαι εισι· και εκαστη ψυχη ιδιαν υποστασιν εχει, εν τωι
ιδιωι λογωι ισταμενη, και ουκ εν αλλωι. Και ουκ εστιν ειπειν αλλην υπερ αλλης τας
αμαρτιας αποτινειν. Ἐν τωι παραπτωματι αυτου ωι παρεπεσε. Παντα τα παραπτωματα
εν παραπτωμα λεγει· και παλιν το εν τα πολλα εικονιζεται. Και παρεπεσε
παραπτωμα εκεινος ο λαος, αποκτεινας τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον.
Παραπιπτει δε ο καθεις, απολλυων τον λο γον εις αλογιαν. Ου κατορθοι οδος Κυριου.
Ἰσραηλ λεγουσιν, οταν ιδωσι τα εθνη εισερχομενα. Ουχι η οδος υμων ου κατορθοι;
Ἐφ' υμιν εστιν. Ἀποῤριψατε ασεβειας υμων αφ' εαυτων. Και ποιησατε εαυτοις
καρδιαν καινην. Και πως τουτο γενησεται; Ἐαν εκδυσωμεθα τον παλαιον αν θρωπον
συν ταις πραξεσιν αυτου, και ενδυσωμεθα τον νεον, τον ανακαινουμενον εις
επιγνωσιν κατ' εικονα του κτισαντος αυτον. Ὅταν αναβωμεν απο των γηΐ νων
πραγματων εις το ανωγεων το μεγα το σεσαρω μενον απο πασης κακιας, και
κεκοσμημενον δε και εστρωμενον τελειαι αρετηι, και εορτασωμεν μετα Ἰη σου,
λαβοντες το ποτηριον της καινης ∆ιαθηκης, και τον τυπον του σωματος αυτου
ποιουμενοι εν τωι θνητωι ημων σωματι δια της μετοχης αυτου. ΚΕΦ. ΙΘʹ. Τι η μητηρ
σου σκυμνος ζων εν μεσωι λεον των; Τροπολογειται εις λεοντα, εις εκαστον θηριον
κατα την εξιν το λογικον, και εις παν ζωον και ερ πετον. Του αυτου. Μητερα του
λεοντος ηινιξατο του αρ χοντος Ἰσραηλ συναγωγην· ητις και αυτη απεθη ριωθη εν
πολλοις, και μαλιστα οτε εδωκε την φωνην αυτης επι τον ∆εσποτην αυτης, λεγουσα·
Ἆρον, ᾆρον, σταυρωσον αυτον. Του αυτου. Πολλοι των ανθρωπων ουδεν διαφε
13.820 ρουσι, μαλλον δε και χειρους εισι θηριων τηι ωμοτητι και τηι απανθρωπιαι·
οιος ην και ουτος ο λεγομενος αρχων του Ἰσραηλ. Και ηφανισε γην και το πληρωμα
αυτης απο φωνης ωρυωματος αυτου. Ουτος ο δευτερος λεων ου μονον πραξει
ασεβειας ην λεων λυμεων των αν θρωπων, αλλα και συμβολον εστι των εν τοις ασε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17

βεστατοις αυτου δογμασιν ερημουντων την γην και τους οικουντας αυτην.
Συμβολον ουν εισιν ουτοι οι λεοντες των της Ἱερουσαλημ βασιλεων κατα το αι
σθητον· του μεν πρωτου παραδοθεντος εις Αιγυπτον· του δε δευτερου, ως
ασεβεστερου, εις Βαβυλωνα. Ἔχει δε και την αναγωγην τοις δυναμενοις θεωρησαι.
Τοιαυτα δε πασχουσι και οι ασεβεις αιρετικοι, οι μη φυλασσοντες τον λογον, αλλα
καταπατουντες· οι μεν παραδιδομενοι ενταυθα τοις νοητοις Αιγυπτιοις, οι δε η
ενταυθα η μετα την εξοδον τωι νοητωι Ναβουχο δονοσορ. ΚΕΦ. Κʹ. Και εδωκα αυτοις
προσταγματα ου καλα. Τινα δε ην ταυτα η το αποκτεινον γραμμα του νομου, και η
διαθηκη του θανατου εν γραμμασιν εντετυπωμενη λιθινοις, και η διακονια της
κατακρισεως; Ἀμφο τερα ουν δια της αυτης προστασσεται φωνης, το τε γραμμα και
το πνευμα· αλλα τα μεν κατα το γραμμα προσταγματα ου δει ποιειν· τα δε κατα το
πνευμα, ποιητεον. Ὅτι το δε τοιουτον ανεγκλητον εστι, και βεβηλοι τινα των
προσταγματων, μανθανομεν ου μονον απο του Ἀποστολου της καινης ∆ιαθηκης,
αλλα και απο των προ της παρουσιας του Σωτηρος δηλον, εκ του τους μεν ιερεις εν
τωι ιερωι τον Σαββα τον βεβηλουντας αναιτιους ειναι, και εν Σαββατωι πε ριτεμνεσθαι
ανθρωπον· ενος μεν λυομενου νομου, ενος δε τηρουμενου· και εκ του τον τε ∆αυιδ
και τους συν αυτωι βεβρωκεναι απο των αρτων της προθεσεως, ους ουκ εξην αυτωι
φαγειν, ουδε τοις μετ' αυτου, ει μη τοις ιερευσι μονοις· και εκ του ομοιωμα γεγονε
ναι εν τε τηι σκηνηι του μαρτυριου και εν τωι ναωι των χερουβιμ· και υπο Μωυσεως
ομοιωμα κατεσκευα σθαι οφεως χαλκου. ΚΕΦ. ΚΒʹ. Ἰδου γεγονασι μοι οικος Ἰσραηλ
αναμεμιγμενοι παντες. Καθηται Κυριος εν μεσωι της Ἱερου σαλημ χωνευων τους
αναμεμιγμενους αργυριωι και κασσιτερωι, και χαλκωι και μολιβδωι, και αιτιαται τους
εχοντας υλην ευτελη περι εαυτους, και λεγει· Ἀρ γυριον αναμεμιγμενον
εγενηθησαν. Ὅταν γαρ τηι κτισει του Θεου τηι καληι επεισηγαγομεν εκ της κα κιας
ημων τα φαυλα, μολιβδον επεισηγαγομεν και χαλκον, και κασσιτερον· την κακην
πραξιν και δο γματα αθειας, και την προς το σωμα συμπαθειαν. ∆ια ταυτα γαρ χρεια
του πυρος. ΚΕΦ. ΚΗʹ. Παντα λιθον χρηστον ενδεδεσαι. ∆ωδεκα λιθους ειχεν επι των
ωμων ο αρχιερευς κοσμουντας αυτον του αρχιερασθαι τωι Θεωι. Τουτους τους λιθους
εποικοδο 13.821 μει ο εναρετος επι τον ασαλευτον θεμελιον, ους το πυρ κατακαυσαι
ουκ ισχυει· εποικοδομει δε τοις ιδιοις ωμοις, τουτεστι πονοις ιδιοις. Μεσον δε
τουτων ο κεκτημενος ταυτα εχει επι του στηθους τον της δη λωσεως και τον
αληθειας λιθον τιμιον. Και οι μεν δωδεκα λιθοι λογοι εισι των υιων Ἰσραηλ, εν οις
λιθοις θεωρησεις τα νοητα ξυλα του παραδεισου· και το μεν ξυλον της ζωης, ο ο
κτησαμενος τυρωθησεται την κεφαλην τωι αγιασματι Κυριου. Ἐκ των τοιουτων
αγιων λιθων συνεστηκεισαν αι πυλαι της Ἱερουσα λημ, και πασα η Ἱερουσαλημ· ους
παντας ενδεδυκει ο αρχων Τυρου ποτε, ου πονοις ιδιοις, αλλα χαριτι, ως ο λογος
Ἱερουσαλημ, και ως ιερευς του Θεου. Ἀλλ' εκ τουτων απαντων πεπτωκεν, ειπων εν
καρ διαι· Ὅτι Θεος ειμι· κατοικιας Θεου κατυκηκα εν καρδιαι θαλασσης. Καρδια εστι
θαλασσης οι βαθεις λογοι των βαθεων, τα εσωτατα των εσωτατων· εξ ης καρδιας
καταπεσων ο επι τουτωι επαρθεις κατε βληθη εις αυτην την θαλασσαν την αισθητην.
Και τουτο δε πασχουσι και οι ανθρωποι οι επι τοις ιδιοις πονοις επαιρομενοι. Συ
αποσφραγισμα ομοιωσεως. Ἀληθεια σφρα γις εστι και στεφανος καλλους. Ὁ εν
ταυτηι ων ποιω θησεται εν αυτηι· και οι δεχομενοι την αληθειαν γι νονται εν αυτηι.
∆ια το πληθος των αμαρτιων σου επι την γην εῤριψα σε. Ἐκ των ουρανων εῤριφη ο
ριφεις επι την γην· ων τωι υποδειγματι και τηι σκιαι ελατρευον οι εν τηι σκηνηι
λατρευοντες. Στηρισον το προσωπον σου. Ἡ θεια Γραφη, τα καθ' ημας τους
ανθρωπους γενομενα ιστορουσα, παι δευει ημας εν τοις καθ' ημας, και οδηγει δε τον
ακο λουθουντα εκ των καθ' ημας, και αναγει, και υπο δεικνυσιν εκ των αισθητων τα
νοητα. Και εκ των παρ' ημιν γενομενων υποδεικνυσι τωι πνευματι τα γενομενα εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

18

τοις προ ημων· τοις εξω σαρκος λεγω. Μετα γαρ του εχειν την ιστοριαν τον ιδιον
λογον, οιον τον παρ' ημιν τοις ανθρωποις γενομενον, εχει και την αναγωγην
καταλληλον εν τοις προ ημων. ΚΕΦ. ΚΘʹ. Ἐγω επι σε, Φαραω, βασιλευ Αιγυπτου. Ὁ
μεν Φαραω ην μεν αληθης ανθρωπος βασιλευς ταυτης της Αιγυπτου, της παρα τον
Νειλον ποταμον· ο και τους υιους Ἰσραηλ τοτε θλιβων, και τα βρεφη αυτων πνιγων·
επειχε δε λογον του διαβολου· και εκαστος δε βασιλευς ιστορουμενος ομοιος τουτωι,
τινος διαβολι κης και αποστατικης δυναμεως επεχει λογον. Και τουτο δηλοι το, Ἰδου
εγω επι σε τον δρακοντα τον μεγαν, τον εγκαθημενον εν μεσωι τωι ποταμωι Αι
γυπτου, και τα εξης. Ταυτα δε ουκ εχει λογον αισθη τως επ' ανθρωπου λεγεσθαι. Τον
λεγοντα· Ἐμοι εισιν οι ποταμοι. Ου μονον λεγει, Οι ποταμοι εμοι εισι, καγω εποιησα
αυτους, αλλα και Κυριον εγκαθησθαι εν μεσωι ποταμων αυ του· οιτινες εισιν εκ
κοιλιας των συλλαβοντων αυ 13.824 τους, ικανοι εν ψευδολογιαι, εκπορευομενων
εις θα νατον αιωνιον των ποτιζομενων απ' αυτων· ους, ινα μη πινωνται, μεταβαλλει
ο Θεος εις αιμα, και ου γε γραπται, οτι αποκατεστησεν αυτους εις υδωρ. Και εγω
δωσω παγιδα εις τας σιαγονας σου. Παγιδας βαλλει ο Θεος εις τας σιαγονας του
δρακον τος, ινα, φιμωσας αυτου το στομα, καταργησηι δυσ σεβη διδασκαλιαν, και
αναξηι απο της υγρας εις την ξηραν. Και προσκολλησω τους ιχθυας του ποταμου σου.
Ἰχθυες του εν Αιγυπτωι εισι ποταμου οι εν Αι γυπτιοις και σωματικοις παθημασι
διαζηιν δοκουντες. Ουτοι γαρ προσκολλωνται ταις πτερυξι του δρακον τος, και ταις
λεπισιν αυτου, κλυδωνιζομενοι και πε ριφερομενοι παντι ανεμωι διδασκαλιας εν τηι
κυβειαι των ανθρωπων. Του αυτου. Ἰχθυες εισι κολλωμενοι εις τας πτε ρυγας του
νοητου Φαραω, του εν μεσωι των της κα κιας ποταμων, οι μαθητευοντες τηι κακιαι,
και ποτι ζομενοι εκ του Αιγυπτιακου υδατος, και συνενουμε νοι τωι δρακοντι εν τηι
υγραι εξει, και υπο την εξου σιαν αυτου γινομενοι. Ἀνθ' ων εγενηθης ραβδος
καλαμινη. Ὁ μη επερειδομενος ραβδωι εκ της ριζης Ἰεσσαι, μηδε παι δευομενος
ραβδωι ηι επισκεπτεται ο Θεος ανομιαν υιων ∆αυιδ, μηδε αποστολικηι ραβδωι
νουθετουμενος, αλλα λογοις ψευδεσι και διακενοις επερειδομενος, επερειδεται
ραβδωι καλαμινηι, τωι δρακοντι τωι Φαραω. Και απολω απο σου ανθρωπον και κτηνη.
Ὡς ο Θεος εχει ανθρωπους και κτηνη, ους σωζει· ουτως και ο δρακων ο Φαραω· ους
απολλυει ο Θεος, ουχ απλως, αλλ' απο του δρακοντος. Ἢ ταχα οι αυτοι εισι
σωτηριαν ταυτην λαμβανοντες, τωι μηδετι ειναι του δρακοντος Φαραω. ΚΕΦ. Λʹ.
Περας εθνων εσται. Περας εθνων εστι Κυριου χειρ επι πασαν Αιγυπτον και
Αιθιοπιαν· και τα μεν προς ανθρωπους επι Αιγυπτιους λεγεται, τα δε προς τας
αντικειμενας δυναμεις προς τους Αιθιοπας. Και ηξει η μαχαιρα επι Αιγυπτιους.
Αιγυπτος εν πολλοις νοειται επι του κοσμου τουτου, του αν θρωπινου και του
επιγειου τουτου, εξ ου εξιασιν οι αληθινοι Ἰσραηλιται, και οδευουσιν επι την αγιαν
γην. Και συμπεσειται τα θεμελια αυτης. Καταστρεφει ο Θεος τα θεμελια Αιγυπτου ως
αγαθος ινα μηδεν μεινηι Αιγυπτιον οικοδομημα· την αμαρτιαν λεγω. Ὁ γαρ Λογος
εκριζοι και κατασκαπτει, και απολλυει την κακιαν, και οικοδομει την αρετην. Περσαι
και Κρητες και Λυδοι και Λιβυες, και παντες οι επιμικτοι των υιων της διαθηκης μου
εν τηι μαχαιραι πεσουνται. Τις δυναται εκαστον εθνος διηγησασθαι, και αναγαγειν
εκαστον εφ' ον δει τροπον 13.825 μοχθηρον; Θεου και μονου παρασχειν τον περι
παντων αληθη λογον. Ἐρευνων τον εγκειμενον νουν τηι Γραφηι, αιτει παρα Θεου
φωτισμον. Ἀπο Μαγδωλου εως Συηνης μαχαιραι πεσουνται. Μαγδωλα εστιν αρχη
της Αιγυπτου επι τα ωδε· Συηνη δε η εσχατη της Αιγυπτου, πλησιον ευθυ των
Αιθιοπων. Οι Αιγυπτιοι δε συμβολον εισι των εν αμαρτιαις βιουντων ανθρωπων.
Αιγυπτος δε κοσμος εστιν ο εν τωι πονηρωι κειμενος, η καταστασις της κακιας. Συηνη
δε και Μαγδωλα ορια εστι της Αιγυπτου. Οι εν Συηνηι ουν ουτοι εισιν οι εν τηι αρχηι
της κακιας οντες ανθρωποι, οιονει εν τηι εισοδωι αυτης. Πλην ομως παντας τους
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

19

Αιγυπτιους δει κολασθηναι απο του πρωτου εως εσχατου. Παντες οι οικουντες
Αιγυπτον, μαλλον δε οντες, κολασθησονται εν αυτηι.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

20


