Homilia in occursum domini
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΝΤΗΝ
ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ, ΚΑΙ ΘΕΟΥ, ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.
Τα της παρουσης ιερας πανηγυρεως η ευαγγελικη σαλπιγξ περιηχειτω· και τους τωι
παρθενικωι τωιδε νυμφωνι εξ ειλικρινους διανοιας παρασταντας ημας ο μυστικος
νυμφοστολος Λουκας προς την των εν αυτωι καλων κατανοησιν τωι λογωι
χειραγωγειτω. Ουδε γαρ οσιον, αυτου χοροστατουντος τα κατ' αυτην, ετερον τινα
λογον εξωθεν παρεισαγεσθαι, μηδεμιαν μεν ευπρεπειαν, ουκ ολιγον δε ταυτηι το
αισχος περιποιουμενον. Ὡς γαρ, ηλιου καθαρως επιλαμποντος, ματαιατις η του
λυχνου φαυσις και αχρηστος· ουτως ενθα Λουκας, η αλλος τις των ευαγγελιστων
απηχησειε, πας λογος αργος, και προσκορης, και ανονητος. Λεγετω δη ουτος της εορ
της τα γνωρισματα, και δεικνυτω ταυτην μαλλον τοις φιλεορτοις ημιν η τοις
φιλοπολεμοις τας πα ραταξεις αι σαλπιγγες. Λεξει δε παντως και δειξει μαλα
τρανως, ακοην ημων υποτιθεντων ευγνωμονα. Και δη προσεκτεον, και πασηι
φυλακηι τηρητεον, ινα μη, κατηγορον τον συνηγορον και κριτην τον παν ηγυριστην
παραφρονως απεργασαμενοι, μεταμελετω μεν επ' εσχατων, πλην ανωφελη και
ανονητα. «Ἀνηγαγον» οι γονεις το παιδιον Ἰησουν «εις Ἱεροσολυμα παραστησαι τωι
Κυριωι, καθως γεγρα πται εν νομωι Κυριου.» Τις αν εφικοιτο λογος των λεγομενων;
Ποιος νους εν περινοιαι του θαυματος περιγενηται; Ποια ακοη το μεγαλειον χωρησει
του διηγηματος; Ὢ των φοβερων ακουσματων! Ὁ προ 28.976 αιωνιος προσφατος·
υπο χρονον ο αχρονος· εν περι ληψει ο απεριληπτος· ο αΐδιος νηπιος· το μεγιστον, ο
Υιος του Θεου Υιος ανθρωπου και γινεται και πιστευεται. Τι το ξενον, τι το
παραδοξον; Τις η τοσαυτη του Λογου περι ημας συγκαταβασις; Ἀνηγαγον οι γονεις
το παιδιον. Τι λεγεις, ω των ιερων ευαγγελιστων εξοχωτατε και σοφωτατε; Τι λε
γεις, ω της ουρανιας εκφαντοριας εξηγητα και διδασκαλε; Τι λεγεις, ω μυστικε
λογογραφε των νοη ματων του Πνευματος; Περι Θεου διαλεγηι, και τοπικης
μεταβασεως μεμνησαι; Υιον Θεου τον εκ Παρθενου τεχθεντα βουλει διατρανωσαι
τοις περασι, και σαρκικους εις μεσον παραγεις γονεις; Και εστιν ολως Θεου γονευς
επι της γης; Ἢ εχει γονεις Θεος; Ἢνηπιαζει Θεος; Ἢ βασταζεται υπο γονεων Θεος;
Τις ο λογος, τι το μυστηριον; Ἀνηγαγον οι γονεις το παιδιον. Τισιν αρα παλαμαις·
αγκαλαις δε ποιαις τουτον βασταζοντες; Τα χερουβιμ τρεμει, τα σεραφιμ
αποστρεφεται, αγγελοι φριττουσιν, αρχαγγελοι καταπληττονται, και πασαι αι
δυναμεις των ουρανων φοβωι τας οψεις κατακαλυπτουσι· και συ βροτους εισαγεις
ενυλους βασταζοντας τουτον, και κι νουντας και περιαγοντας. Τι το θαυμα; Τι το
πραγμα; Τι το αποῤρητον; Ἀνηγαγον οι γονεις το παιδιον· ταυτα γαρ ελεγες, τα περι
την γεννησιν ημιν ιστορων· τουτου γαρ χαριν και τους αγγελους εισηγαγες τοις
ποιμεσι τον τοκον ομου και τον τοπον εν ωι ουτος υποδεικνυντας και διαγγελλοντας·
την τε ουρανιαν εκεινην πληθυν, μεγαλοφωνως βοωσαν, και λεγουσαν· «∆οξα εν
υψιστοις Θεωι, και επι γης ει ρηνη·» και την τεκουσαν παντα μετ' επιμελειας
διατηρουσαν, και ταις της παρθενιας σφραγισι συμβαλλουσαν; Ναι, φησι, και μη
προς το θαυμα μονον, αλλα και προς την οικονομιαν αποβλεπε. Ου γαρ Θεος ουτως,
ως εφυ, γυμνος βρεφουργειται, και μη τρικαις ωλεναις εμπεριγραφεται, αλλα την
βρο τειαν φυσιν υπειλημμενος, μαλλον δε αυτοχρημα της αμαρτιας χωρις κατα
αληθειαν γενομενος ανθρωπος. Πως και τινα τροπον; Ουκ εχω λεγειν, φησιν· αῤ
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ρητον γαρ τουτο, και παντελως ανερμηνευτον, ουκ εμοι μονον, αλλα και αυτηι τηι
τεκουσηι· και ου ταυτηι μονον, ανθρωπινης γαρ και αυτη φυσεως ελαχεν, ει και της
υπερ ανθρωπον κατηξιωται χαριτος, αλλα και αυτηι τηι αΰλωι φυσει, και πρωτηι μετα
την πρωτην Ει δε και αυλος φυσις, και αυτη η τωι μυ στηριωι καθυπουργησασα
παντελως ηγνοησε το μυστηριον, πως τουτο παρ' εμου μαθειν επιζητεις, ανθρωπου
μηδ' αυτο το εν ποσιν εστιν οτε γινωσκον τος; Πως γεγονεν ανθρωπος; ειπε συ περι
σεαυτου πρωτον, πως γεγονας ανθρωπος, και τοτε διερευνη σεις και περι της θειας
σαρκωσεως· μαλλον δε μηδε τοτε· ουδε γαρ επειδηπερ η ση γεννησις γνωριμος, ηδη
και η Θεου· η γαρ αν ην κακεινη ανθρωπου, και ου Θεου. Ουκουν εξεταστεον το,
«πως·» οσωι γαρ συ του 28.977 Θεου ταπεινοτερος, τοσουτωι και της σης γεννησεως
αποῤρητοτερα, και ετι μαλλον, η του Θεου. «Ἀνηγα γον» οι γονεις το παιδιον
Ἰησουν «εις Ἱεροσολυμα.» Τι ποτε αρα δρασοντες; Μητιγε την του Ἰσραηλ βασιλειαν
παραληψομενοι; η οπλα χαλκευ σοντες, η στρατον συγκινησοντες, η αλλο τι των χα
μαιπετων και προσκαιρων συνεπικερδησοντες τωι παιδι; Ου, φησιν· αλλα
«παραστησαι τωι Κυριωι, καθ ως γεγραπται εν νομωι Κυριου.» Τι φης, ανθρωπε; και
εστι του αληθως Θεου Θεος· η του κυριως Κυριου Κυριος ετερος; Ἔστι, φησι, και μη
δεισηις· ου γαρ κατα φυσιν τουτο, κατα χαριν δε και οικονομιαν την ανωτατω.
Ὥσπερ γαρ των ου κυριως υιων Πατηρ ο Θεος λεγεται· «Ἐγω γαρ, φησιν, ειπα, Θεοι
εστε, και υιοι Ὑψιστου παντες·» ουτω και του κυριως Υιου κατα φυσιν (ομοουσιος
γαρ ο Υιος τωι Πατρι), κατα χαριν δε και οικονομιαν Θεος λεγε ται· «Ἀναβαινω γαρ
φησι, προς τον Πατερα μου και Πατερα υμων, και Θεον μου και Θεον υμων» Ὅτου
χαριν «ουδε αδελφους ημας ο Υιος καλειν επαισχυνεται· Ἀπαγγελω γαρ, φησι, το
ονομα σου τοις αδελφοις μου, εν μεσωι Ἐκκλησιας υμνησω σε.» Καθως γεγραπται εν
νομωι Κυριου.» Ὢ της οικονο μιας! ω της ανεξιχνιαστου περι ημας του Λογου οι
κονομιας και αγαθοτητος! Ὁ νομοθετης υπο τον νομον· ο των Μωσαικων
προσταγματων δοτηρ τοις προσταττομενοις υποκυπτειν ουκ απαναινεται. Ὁ της του
νομου καταρας ελευθερωσας τον ανθρωπον, ως ανθρωπος τωι νομωι δουλευειν ουκ
αναβαλλεται. «Καθως εστι γεγραμμενον εν νομωι Κυριου.» Τις ο γραψας, τις; Ὁ
Κυριος. Ουχ εις και ο αυτος εστιν ουτος, ο συν Πατρι και Πνευματι δοξαζομενος; Ναι,
φησιν· αλλα της οικονομιας τουτο, και του μη νομισθηναι τοις χριστομαχοις
αντιθεος. «Μη νο μισητε γαρ, φησιν, οτι ηλθον καταλυσαι τον νο μον η τους
προφητας· ουκ ηλθον καταλυσαι, αλλα πληρωσαι.» Και τι ξενον ει ο γεννησιν και
φατνην και σπαργανα, και περιτομην καταδεξαμενος οκτα ημερον, και παραστηναι
εναντι Κυριου κατα τον νο μον ανεισιν εις Ἱεροσολυμα· ος γε τοσουτον ουκ επι
καλυπτεται τουτοις, οτι και τωι Στεφανωι λιθολευστουμενωι προς Ἰουδαιων εκ
δεξιων εστωτα του Πατρος εμφανιζει εαυτον, καιτοι μονιμην εχων την εκ δεξιων
τουτου καθεδραν και αδιαπτωτον. «Ειπε γαρ, φησιν, ο Κυριος τωι Κυριωι μου, Καθου
εκ δεξιων μου, εως αν θω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου.» Ἀλλ' εκεινο
μεν ανω και θεικως, τουτο δε κατω και οικονομικως δια την προσληψιν, και δια το
χρηματισαι τουτον Θεον και ανθρωπον, μιαν εξ αμφοτερων υποστασιν· και δια μιας
ταυτης αμφω ταυτα, και οντα και γνωριζομενον· ινα τηι κοινωνιαι των φυ σεων και
των οικειων ταυταις ιδιωματων ραιστην ημιν και συντομωτατην την σωτηριαν
περιποιηση ται. «Ὅτι παν αρσεν διανοιγον μητραν αγιον τωι 28.980 Κυριωι
κληθησεται.» Τι ουν, πας πρωτοτοκος αγιος; Ὥρα σοι λοιπον, και Ἰσμαηλ, και Ἠσαυ,
καιπρο τουτων τον Καιν, και πολλους αλλους των θεοστυγων τε και κατηραμενων
ανδρων, τωι πρωτους αυτους διανοιξαι μητραν, αγιους τωι Κυριωι καλειν. Και τινος
χαριν λεγεται περι Ἰσμαηλ, οτι «Ἔκβαλετην παιδισκην και τον υιον αυτης·» περι δε
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἠσαυ, οτι «Τον Ἰακωβ ηγαπησα, τον δε Ἠσαυ εμισησα;» Τινος δε χαριν, ει αγιος ην
τωι Κυριωι ο Καιν, επι τωι τουτου φονωι επτα εκδικουμενα παρελυετο; Ει παν αρσεν
διανοιγον μητραν αγιον τωι Κυριωι κληθησεται, τι πλεον εχει Χριστος του Ῥουβιμ; Τι
δε το περισ σον τουτου προς τον Ἀμνων; και γαρ και ουτοι δοξαιεν αν, τωι πρωτως
αποτεχθηναι, μητραν πως διανοιξαι. Ἀλλ' ορα, μη θερμως αιττε περι τα Γραμ ματα,
και μη ποῤρω της νυσσης αποτρεχε Ου γαρ τουτο, φησιν, ειπον, οτι Παν πρωτοτοκον
αγιον τωι Κυριωι κληθησεται· η γαρ αν ουτω και προς την αλογον φυσιν η αγιοτης
διεβαινεν· αλλ' οτι Παν αρσεν διανοιγον μητραν· τουτεστιν, Ὅταν απειρογαμως ο
τοκος προβηι· οταν ουκ εξ αιματων, ουδε εκ θελημα τος σαρκος, ουδε εκ θεληματος
ανδρος, αλλ' εξ αγιου Πνευματος η του τικτομενου γενηται συλληψις· οταν, μηδενος
εξωθεν κρουσαντος, αυτο το βρεφος εσωθεν διανοιξηι· οταν, της παρθενιας
σφραγιδων και κλει θρων ασαλευτων φυλαττομενων ενδοθεν, εξω το τικτο μενον
εκπηδησηι· ουτω «Παν αρσεν διανοιγον μητραν αγιον τωι Κυριωι κληθησεται.» Ἐκει
μεν γαρ ουδε τα βρεφη τας μητρας διηνοιξεν, αλλ' η του ανδρος προς την γυναικα
συνελευσις· «Ἔγνω γαρ, φησιν, Ἀδαμ Ευαν την γυναικα αυτου, και συλλαβουσα
ετεκε τον Καιν.» Ἐνταυθα δε ουχ ουτως, αλλ' αυτο το τεχθεν τας της μητρας
διηνοιξε πυλας, μηδε μιας προσδεηθεν σαρκικης συμφωνιας απο των εξωθεν. «Πριν
η γαρ, φησι, συνελθειν αυτους, ευρεθη εν γαστρι εχουσα εκ Πνευματος αγιου.»
∆υνασαι δε και συνεκδοχικωτερον την φωνην εκλαβειν της Παρθενου, εξωθεν
συνακουομενης, ιν' ηι το εξης ουτως· «Παν αρσεν διανοιγον μητραν παρθενον, αγιον
τωι Κυριωι κληθησεται.» Ὅπερ μονον επι Χριστου πεπρακται, μηδενος αλλου των
παντων κεκοινωνηκο τος τωι χρηματι. Μονος γαρ ουτος παρθενον μητραν σαρκι
τεχθεις εξανεωιξε· και παλιν ταυτην παρθενον, ως προ του τοκου, τετηρηκεν. «Και
του δουναι θυσιαν κατα το ειρημενον εν νομωι Κυριου· ζευγος τρυγονων, η δυο
νεοσσους πε ριστερων.» Τι δε; Και θυσιας κατα τον νομον ανηνεγκε; Και πως φησιν ο
Παυλος, οτι «Τοιουτος ημιν επρεπεν αρχιερευς, ος ουκ εχει καθ' ημεραν αναγκην,
ωσπερ οι αρχιερεις, προτερον υπερ των ιδιων αμαρτιων θυσιας αναφερειν, επειτα
των του λαου. Τουτο γαρ εποιησεν εφαπαξ εαυτον ανενεγκας,» τουτεστι δια του
σταυρου θυσιασας; Ει δε και αυτος 28.981 θυσιασων ανερχεται, πρωτον μεν
ευρεθησεται κυρων τε και συνιστων ταυτα απερ αυτος ουτος, προς το κρειττον
αμειψαι παρεγενετο· επειτα δε και αυτος εσται των πολλων εις, δουλευων τηι του
νομου καταραι. Και τινος χαριν ο Παυλος φησιν, οτι «Χριστος ημας εξηγορασεν εκ
της καταρας του νομου;» Ἢ ουχ υπερ του βρεφους ταυτα; Ου, φησειεν αν, και μαλα
γεν ναιως ο ευαγγελιστης, αλλ' υπερ της το βρεφος τεκουσης Μητρος. Και τουτο
δηλον εκ των ανωθεν ειρημε νων· «Ὅτε γαρ, φησιν, επλησθησαν αι ημεραι του
καθαρισμου αυτης, ανηγαγον το παιδιον εις Ἱεροσο λυμα παραστησαι τωι Κυριωι,
καθως γεγραπται εν νομωι Κυριου·» τουτο περι του βρεφους· «και του δουναι θυσιαν
κατα το ειρημενον εν νομωι Κυριου, ζευγος τρυγονων, η δυο νεοσσους περιστερων·»
τουτο περι της Παρθενου και του ταυτης μνηστηρος. Ει δε και περι του βρεφους
ταυτα, ξενον ουδεν. Ὁ γαρ περιτμηθηναι κατα τον νομον μη απαξιωσας, πως αν τας
κατα νομον θυσιας απειπατο; ωι γε τοσουτον απην το αναβαλλεσθαι ταυτα και
υπερτιθεσθαι, οτι και το Ἰωαννου βαπτισμα βαπτισθηναι ου παρηιτη σατο· καιτοι του
βαπτιστου χρειαν εχοντος υπ' αυτου βαπτισθηναι. Ἀλλ' ομως τοσουτον ημιν
συγκατεβη, και ουτως υπο της ιδιας φιλανθρωπιας κεκινηται, ως μη τα κατα νομον
μονον, αλλα και σταυρον και θα νατον καταδεξασθαι, ινα προς εαυτον ημας
ανελκυσηι, κατω κειμενους εν τωι της παραβασεως πτωματι. «Και ιδου ην, φησιν,
ανθρωπος εν Ἱερου σαλημ, ωι ονομα Συμεων· και ο ανθρωπος ουτος δι καιος και
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευλαβης, προσδεχομενος παρακλησιν του Ἰσραηλ.» Τις αν αξιωτερον επαινον των
βραχυτα των τουτων ρηματων τωι ανδρι προσκομισειε; «Και ιδου ην ανθρωπος·»
ανθρωπος το φαινομενον, και υπερ ανθρωπον το νοουμενον· ανθρωπος την ουσιαν,
αλλα την αξιαν πολλωι τωι μεσωι των ανθρωπων υπερκειμενος· την φυσιν ανθρωπος,
αλλα την αρετην αγγελος. Ἄνθρωπος αισθητον μεν ενδιαιτημα την κατω
Ἱερουσαλημ κεκτημενος· νοητον δε την ανω Ἱερουσαλημ την μητροπολιν, «ης
τεχνιτης και δη μιουργος ο Θεος·» ανθρωπος ανθρωποις μεν τηι σαρκι
συναναστρεφομενος, αγγελοις δε τωι πνευματι συμ πολιτευομενος· μαλλον δε και
των αγγελων ο Συμεων υπερτερος· ειπερ τον εκεινοις αθεατον, ουτος ιδειν
κατηξιωται· και ουκ ιδειν μονον, αλλ' ο τουτου μειζον ην και παραδοξοτερον, και
εναγκαλισασθαι. «Και ο ανθρωπος ουτος δικαιος·» απεδιδου γαρ εκαστωι το κατ'
αξιαν· τωι μεν λογωι το τα θεια και εννοειν και λογιζεσθαι· το αιχμαλωτιζειν παν
νοημα εις την υπακοην του Χριστου· το μη επανισταιν την κτισιν τωι Κτιστηι, κατα
τους αφρονας· το μηδεν εξω της θειας ειναι προνοιας υπολαμβανειν· το δια των
κτισματων αναλογως τον Γενεσιουργον εννοειν· τωι δε θυμωι την κατα του οφεως
αυστηριαν, το κατα της 28.984 αμαρτιας αποτομον· το κατα των ασεβουντων ασυμ
παθες και ανημερον. Ὁ Ἡλιας μεν κατα των Ἀχααβπεντηκονταρχων· Φινεες δε κατα
του Μαδιανιτιου μυσους· Πετρος δε και Παυλος, ο μεν κατα Ἀνανιου και Σαπφειρας,
ο δε κατα Ἐλυμα και Ἀλεξανδρου, και πολλων αλλων δικαιοτατα απεχρησατο. Τηι δε
επι θυμιαι το μελεταιν εν νομωι Κυριου διαπαντος· το επι θυμητα ηγεισθαι τα
δικαιωματα Κυριου υπερ χρυσιον και λιθον τιμιον πολυν, και γλυκυτερα υπερ μελι
και κηριον· το λεγειν μετα ∆αυΐδ· «Ὡς αγαπητα τα σκηνωματα σου, Κυριε των
δυναμεων· επιποθει και εκλειπει η ψυχη μου εις τας αυλας του Κυριου.» Ουτως ην
δικαιος ο Συμεων, μηδενος ειδους της αρετης υστερουμενος· ειπερ εμπεριεκτικην
ισμεν την δι καιοσυνην και των αλλων πασων αρετων, οσαι ταις γενικαις ταυταις
υποβεβηκασιν. «Ευλαβης» δε πως; ευλαβουμενος απο προσωπου Κυριου και των
αυτου προσταγματων· ανεγνωκει γαρ και λιαν επεσκεμμε νως το, «Ἐπι τινα
επιβλεψω αλλ' η επι τον πραον και ησυχιον και τρεμοντα μου τους λογους;»
«Προσδεχομενος παρακλησιν του· Ἰσραηλ.» Ποιαν παρακλησιν; Ἣν Ἀβρααμ εν
αγγελου εωρακως σχηματι, θεοπρεπως προσεκυνησε. Ποιαν παρακλησιν; Περι ης
Ἰακωβ προηγορευσεν· «Ουκ εκλει ψει αρχων, ειπων, εξ Ἰουδα, ουδε ηγουμενος εκ
των μηρων αυτου, εως αν ελθηι ωι αποκειται, και αυτος προσδοκια εθνων.» Ἀλλα
ποιαν παρακλησιν; Αυτην εκεινην περι ης Βαλααμ, ει και της εκκλησιαστικης αυλης
εξωθεν εστηκως, προεφητευσεν· «Ἀνατελει, λεγων, αστρον εξ Ἰακωβ, και
αναστησεται ανθρωπος εξ Ἰσραηλ.» Αυτην εκεινην περι ης Μωυσης φησιν, οτι
«Προφητην υμιν αναστησει Κυριος ο Θεος ημων εκ των αδελφων υμων, ως εμε.»
Ταυτην την παρακλησιν, δια Πνευματος αγιου χρη ματισθεις Συμεων, προσεδεχετο.
Τι ουν; μητι γε αρα ταυτην αει προσδεχομενος εψευσθη πως των ελπιδων, η της
προσδοκιας διημαρτεν, Ουμενουν, ουδαμως· αλλα και ειδε και ενηγκαλισατο. Ὢ της
του ανδρος αρετης! ω της υπερβαλλουσης ευλαβειας και καθαροτητος! «Εις α,» κατα
τον μακαριον Παυλον [λ. Πετρον], «επιθυμουσιν αγγελοι παρακυψαι,» εις ταυτα
Συμεων ου παρακυψαι μονον, αλλα και καθαρως εμβατευσαι, και ψηλαφησαι ταυτα,
και ακραιφνως μυηθηναι δεδυνηται. «Και ηλθεν εν τωι Πνευματι εις το ιερον.» Ὢ
του θαυματος! Ουδε ποσιν οικειοις προς την του μυστηριου διακονιαν κεχρηται·
αρμα δε τουτωι το Πνευμα το αγιον γινεται και οιον υποπτερον τινα, και
αιθεροδρομον Ἀμβακουμ αλλον, προς τον ναον εισαγει, και τωι ιερωι παρισται·
παντως που τοιαυτα προς αυτον λεγον και προσφθεγγομενον· ∆ευρο, 28.985 ιθι,
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γερον φιλε, ινα των παλαι σοι κεχρηματισμενων θαυματων τας εκβασεις εναργως
κατοψηι, και γνωις οιων πραγματων μυστης εταμιευθης, οιας ευκλειας παρα τους
αλλους τετυχηκας. ∆ευρο, τας εκβασεις της καλης αρετης αναλαμβανε· και α
προτερον ο θεοπτης αισθητως μεν τηι πετραι τηι εν Σινα, νοητως δε τηι περι τον Θεον
αῤραγει σκεπασθεις πιστει μολις ως δια τινος οπης, της αμυδρας, οιμαι, θεωριας και
γνωσεως, εν οπισθιων ειδει τεθεαται· ταυτα συ νυν εναργως καταμανθανε, και
μεταβαινε λοιπον απο του θανατου του εν τωι σωματι προς την ζωην την εν
πνευματι· και τον εν γραμματι νομον, ωι καλως αγαν και θεοφιλως ελειτουργησας,
μεταθες προς τον εν χαριτι. Κεκμηκας γαρ ικανως ηδη τοις τυποις και ταις σκιαις·
νεασαι σε δει τηι αληθειαι λοιπον, ινα τα τελη των νομικων παρατηρηματων αρχη σοι
προς τα της χαριτος χρηματισηι διδαγματα. Ταυτα κατα το νοητον ους ο θειος ουτος
πρε σβυτης ακουσας παρα του Πνευματος, χαρας ολως και ευφροσυνης πεπληρωται·
και οιον ενθους υπο του θαμβους γενομενος, ουτωσι πως τωι διαλεγομενωι
προσαντημειβετο· Και ηλθεν εκεινα, Παρακλητε, απερ εγω θεασασθαι
κεχρηματισμαι; ολως ηλθεν εκεινα, απερ ιδειν εγω παρα σου προεπηγγελμαι; ∆ος
τοιγαρουν τωι γηραι χειρα, Παρακλητε, δος. Ὑποθες μοι την παρα σου χαριν, υποθες.
Το γαρ σωμα μοι κεκμηκεν ηδη, και βαδιζειν εξατονει. Βαστασον αυτος, ω φυσις
παντουργε και ακαματε, βαστασον με τον ασθενη, τον γεροντα, και προς εκεινα το
ταχος απαγαγε. Ἐαν γαρ θελησω ποσιν οικειοις προς βαδισιν χρησασθαι, χρονιζω
παντως εν τηι οδωι, κακεινα παρερχεται, και ου θεωρω αυτα. Και οι μοι των
σκυθρωπων, ει ξενος τουτων γενησο μαι, ων τας εμφασεις ποῤρωθεν ελαβον! Ουπω
ταυτα κατα νουν ο πρεσβυτης ανετυπωσατο, και ταις του νεω πυλαις θαττον η λογος
παρισταται. «Ἦλθε γαρ εν τωι Πνευματι, φησιν, εν τωι ιερωι.» Τοιαυτη γαρ η του
Πνευματος δυναμις, εργον την βουλησιν εχουσα, και τηι βουλησει
συμπαρομαρτουντα τα πραγματα. «Και εν τωι εισαγειν τους γονεις το παιδιον
Ἰησουν, του ποιησαι κατα το ειθισμενον του νομου περι αυτου, και αυτος εδεξατο
αυτο εις τας αγκαλας αυτου.» Ειδες απαντησιν ξενην και υπερ ανθρωπον; Ειδες
απαντησιν, ουκ εκ συντυχιας τινος, η συνθηματος γενομενην, αλλ' εκ πνευματικης
ενεργειας και χαριτος; Και, ω του θαυματος! ουδε μικρον τι θατερος προελαβε
θατερον, αλλ' ομου Χριστος τε και Συμεων, ο μεν ταις μητρικαις ωλεναις, ο δε τωι
Πνευματι βασταζομενος, τηι του ιερου φλιαι παρειστηκεισαν. Ὁ μεν ουν, της προς γην
ανανευσας συγκυψεως· κατω γαρ ην τεως συννευων τωι γηραι καμπτομενος· βραχυ τι
τω ποδε, την βακτηριαν ριψας, επιστηριζεται, και τας χειρας εκτεινας, των μητρικων
αγκαλων λαβειν επειρατο τον θεανθρωπον νηπιον· η δε μικρον μεν επεσχεν· 28.988
ου γαρ πω σαφως ᾔδει την εν Πνευματι προς το ιερον του γεροντος αφιξιν· επειτα δ',
ως το θειον βρεφος ταις ταυτης αγκαλαις εωρα περισκιρτων και προς τας εκεινου
παλαμας παρεκπηδησαι φιλο νεικουν, θαττον τε γινωσκει του μυστηριου την δυνα
μιν· και τωι πρεσβυτηι χειραπλουντι τουτο προσεπι διδωσι· ∆εξαι, βοωσα, γεραρωτερε
ανθρωπε, τον προς σε μαλλον η προς εμε την τεκουσαν νυν επειγομε νον· δεξαι τον
σε ποθουντα μαλλον η Ἰωσηφ· δεξαι τον δευτεραν της σης φιλιας την προς εμε την
μητερα στοργην, ως εοικε, λογιζομενον· δεξαι, και, ως βου λει, του ποθουμενου
καταπολαυε. Ταυτα ειπεν η Θεο τοκος, και ταις του πρεσβυτου παλαμαις τον υιον
επιτιθησιν. Ὁ δε, την οψιν, ως ειχε ταχος, τουτωι προσεπικλινας, και τοις χειλεσι
τουτου προσεπ ερεισας τα ομματα, τοιαισδε που φωναις προς αυτον απεχρησατο· Τις
η τοσαυτη περι ημας σου φιλανθρωπια και συγκαταβασις, ∆εσποτα; Τις ο τοσουτος
πλουτος της ευσπλαγχνιας σου; Τι το κινησαν την σην αγαθοτητα τους ταπεινους
ημας επισκεψασθαι; Ποτερον πως ημιν ηκεις, φιλανθρωπε και φιλαγαθε ∆εσποτα;
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἆρα γε τα χερουβιμ και τα σεραφιμ συγκινησας, η την απασαν των ουρανιων
διακοσμησιν επαγομενος; Ἆρα γε «συσσεισμος τις ων, η πνευμα μεγα και κραταιον
διαλυον ορη και συντριβον πετρας, η πυρ δειματουν ραιδιως και καταναλισκον τους
προστυγ χανοντας· η φωνη αυρας λεπτης,» οις και τωι Θεσβιτηι σεαυτον ενεφανισας;
Ου, φησιν, ω γερον φιλο σοφωτατε· ουδενι τουτων υμιν εμφανιζομαι. Ου γαρ οιδε
ταυτα χωρειν η φυσις η θνητη τε και προσυλος· αλλα σαρκοφορος τις, και υμιν
παραπλησιος· νηπιος, ως οραις, και την σωματικην ηλικιαν τεως βρεφοφα νης και
ατελεστος· νηπιος ετι σπαργανοις περισφιγ γομενος, ετι των μητρυων μαζων
αμφοιν περιδρασ σομενος ταιν χεροιν· νηπιος, ασημον τι και περικε κομμενον ετι
δια την εκ Μαριας σαρκα φθεγγομενος· νηπιος αγκαλαις μεν ταις σαις συνεχομενος,
αποσκο πων δε προς την μητερα και τον μαζον. Και νυν μεν ταυτα· μικρον δε
υστερον, οσον τριακοντα ετη περι σπευσαι χρονον, και το Ἰωαννου βαπτισθησομαι
βαπτισμα, και προδοθησομαι, και δημιος προς Καιαφαν αχθησομαι, και
εμπτυσθησομαι, και κολαφισθησο μαι, φραγγελωθησομαι· τελος σταυρωθησομαι,
και λογχηι νυγησομαι, και ταφωι νεκροφανως συγκλει σθησομαι, και πλανος
ονομασθησομαι, και παν οτιουν αν ειη της ανθρωπινης ιδιον φυσεως, παραπλησιον
υμιν, της αμαρτιας χωρις, αναδεξομαι. Και μη θαυ μασηις, μηδε τον νουν εκστηις και
καταπλαγηις· τουτο γαρ το μυστηριον το αποκεκρυμμενον απο των αιω νων και απο
των γενεων· τουτο η μεγαλη του Πα τρος βουλη τε και η προγνωσις, ης αγγελος εγω
τοις θεηγοροις προηγορευμαι· τουτο ο προς υμας 28.989 οικτος, και το μη βουλεσθαι
βλεπειν την εμην εικονα δεινως ανδραποδιζομενην τοις δαιμοσι· το μη φερειν οραιν
τον βασιλεα της κτισεως κακως τηι κτισει δουλευοντα· το μη καρτερειν θεωρειν τον
αποστατην και υπερηφανον του εμου σφαλερως κατεπαιρομενον πλασματος. Ταυτα
με των πατρικων ανεκφοιτητως εξανεστησε κολπων, και ως υμας την δια σαρκος
πορειαν ποιησασθαι πεποιηκε· ταυτα με γεννηθηναι και νηπιασαι, και τωι ιερωι
παραστηναι, και ταις σαις αγκαλαις ανακλιθηναι πεποιηκεν. Ου γαρ ην αλλως τον
τυραννον δεσμευθηναι, και τα τουτου σκευη διαρπασθηναι, ει μη παραπλησιως υμιν
της αμαρτιας χωρις κοινωνησω της ανθρωποτητος· ουκ ην αλλως των πολυπλοκων
του ᾅδου αρκυων τον Ἀδαμ αναθηναι, και την πρωτην καταστασιν αποληψεσθαι,
και το ολον Θεον τουτον γενεσθαι, ει μη εγω ανθρωπος γενωμαι, και της αυτης
αυτωι κοινωνησω και ουσιας και φυσεως. Τοινυν τας της ενανθρωπησεως της εμης
αι τιας μαθων, απιθι· και σκυθρωπως εν τοις εις ᾅδου τωι Ἀδαμ διατριβοντι
φαιδροπρεπως εμφανισθητι· και αντι των εν λυπαις ωδινων τα της χαρας τηι Ευαι
διακομισον ευαγγελια· Ἥκει, λεγων, η λυτρωσις· ηκει ο ρυστης· ηκει η αφεσις· ηκει
ο ελευθερωτης. Μηκετι θρηνει, φυσις η ανθρωπεια· ηξει γαρ ο αν τιληψομενος
υμων, ηξει και ου χρονιει. Τουτων τοι νυν των θειων φωνων κατα το νοερον ους ο
Ἀβρα μιαιος εκεινος ακουσας πρεσβυτης, του γηρως ωσπερ εν ληθηι γενομενος,
θαττον ανεθορε, και προθυμιας ολος πλησθεις, γεγωνοτατηι φωνηι· «Ἰσχυσατε,
φησιν, ανειμεναι χειρες, ισχυσατε· γονατα παραλελυμενα, ανορθωθητε·» κνημαι
συντετριμμεναι, κρατυνθητε, ινα, την εις ᾅδου πορειαν ευθυβολως ανυσασαι, τη
λικουτων αγαθων αγγελοι χρηματισητε τοις προγο νοις. Ειθ' ως ειχε ταχους προς το
θειον επιστραφεις βρεφος· «Νυν απολυεις, εφη, τον δουλον σου, ∆εσποτα, κατα το
ρημα σου εν ειρηνηι· οτι ειδον οι οφθαλμοι μου το σωτηριον σου· ο ητοιμασας κατα
προσωπον παντων των λαων· φως εις αποκαλυψιν εθνων, και δοξαν του λαου σου
Ἰσραηλ.» Ὢ της ζεσεως! ω της θερμοτητος! Ἐπειδη σοι, φησιν, ω ∆εσποτα, ταυτα
εδοξε, και ελεησαι το σον υπο της ιδιας φιλανθρωπιας κεκινησαι πλασμα, εγω τε
περι τας ελπι δας ουκ εψευσθην, και ο του θειου χρηματισμος Πνευματος
 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απαραχαρακτος εμεινεν· απολυσον με το ταχος· απολυσον, δεομαι. Μη με κατεχηις
επι πολυ, ∆εσποτα· μη βραδυνω ταυτα τοις γεναρχαις αποκομισαι τα χαροποια
ευαγγελια· μη προλαβηι τα βρεφη με, ∆εσποτα, α δια σε τον προς Ἡρωδου φονον υπ
εμεινε. Νηπια εισι και γοργα και ευκινητα· εγω δε γερων και βραδυς και δυσκινητος·
και δεδοικα μη που, ταχυτερον προδραμοντα μου μεγιστων ουτω και λαμπρων
αγαθων αγγελοι τοις του γενους προπα τορσι γενωνται. Ουτω μεν ουν ο θειος οντως
ανηρ, και της Χριστου παρουσιας διαπρυσιος κηρυξ ευχαριστησας, τουτο γαρ το τον
Θεον ευλογησαι δη 28.992 λοι, προσευξαμενος απελυετο. Ἥψατο γαρ αορατως,
οιμαι, των τουτου φρενων ο Σωτηρ, και της δεησεως τουτου κατα παντα εισηκουσε,
και ως ιδιον λατρην, κεκμηκοτα μεν πλειστα τωι νομωι και τηι σκιαι, νεαζοντα δε τοις
θειοις της χαριτος δογμασι, προσ ελαβετο. Ὁ δε Ἰωσηφ και η μητηρ αυτου, «θαυμα
ζοντες, φησιν, ησαν επι τοις λαλουμενοις περι αυτου.» Ἐθαυμαζον δε, μηπω τελειαν,
οιμαι, λα βοντες πληροφοριαν της τουτου θεοτητος· καιτοι αρ κουντων των κατα
την γεννησιν θαυματων· εκεινων, φημι, των κατα τους μαγους και τους ποιμενας·
ετι τε της διαφορου των αγγελων επιστασιας, και του παντων θαυματων επεκεινα
θαυματος, της παρθενιας η φυλακη και συντηρησις προς τελειαν τουτου
πληροφοριαν και συγκαταθεσιν. Ἀλλ' ομως, προς τον ογκον αποσκοπουντες του
θαυματος, και την οι κειαν ευλαβειαν χαλινουσαν τους λογισμους εχοντες (μεγα γαρ
και κατ' αληθειαν ον το σεσαρκωσθαι Θεον υπελαμβανον), ετι τον νουν
κλονουμενον ειχον και αμφιβαλλοντα. Ὅθεν εν βραχεσι την κατα το βρεφος
θεολογιαν ο πρεσβυς στοιχειωσαμενος, προς εκεινους λοιπον τας των λογων ηνιας
μεταχειριζεται, ευλογων τε τουτους και μακαριζων της περι την οι κονομιαν
διακονιας· προλεγων τε και τα περι τον σταυρον αριστα τε και τελεωτατα.
«Ευλογησε γαρ, φησιν, αυτους Συμεων, και ειπε προς Μαριαμ την μητερα αυτου·
Ἰδου ου τος κειται εις πτωσιν και αναστασιν πολλων εν. τωι Ἰσραηλ, και εις σημειον
αντιλεγομενον.» Ἀντιλεξει γαρ και αμφιβαλει περι τουτου και του κατ' αυτον
δογματος Σιμων προς τον Μαρκιωνα, και Ἄρειος προς τον Σαβελλιον, και Ευτυχης
προς τον Νεστοριον, και αμφοτεροι προς την Ἐκκλησιαν· οι μεν την θεοτητα μονην,
οι δε την σαρκα τουτωι προσνεμοντες· οι μεν κτιστον εισαγοντες, και της πατρικης
ουσιας αλλοτριον, οι δε Λογον αν υποστατον τινα και κενον ουσιας, και μηδεν του
κατα προφοραν χεομενου διεναλλαττοντα· οι μεν φαντα σιαν αυτου την δια σαρκος
παρουσιαν υποτιθεμενοι, οι δε μηδε ανειληφεναι σαρκα καθολου διατεινομενοι· η
ανειληφεναι μεν, αψυχον δε ταυτην και ανενεργη τον, η ψυχην μεν εχουσαν, ανουν
δε ταυτην και αλο γον· και απαξαπλως αλλοι αλλως αμφιβαλουσι και αντιλεξουσιν,
εκαστος κατα το δοκουν αυτωι τα περι αυτου συμπεραινοντες. «Περι γαρ της
αιρεσεως ταυτης,» προς τον Παυλον οι Ἰουδαιοι φασι, «γνωστον ημιν εστιν, οτι
πανταχου αντιλεγεται.» Ἀντιλεγε ται μεν, αλλ' ου βαλλεται· πολεμειται, αλλ' ου νι
καται· τοξευεται, αλλ' ου τιτρωσκεται· πολιορκει ται, αλλ' ουκ ανδραποδιζεται· το
μεγιστον, πιπτει, αλλ' ου συντριβεται· μαλλον δε και ανατρεπει. Τουτο γαρ της
καθαρας πιστεως ημων το εξαιρετον, και παντος επεκεινα θαυματος· οτι ου μονον
αυτη, καιτοι πανταχοθεν σφοδρως περιστοιχιζομενη ταις εκ των αιρεσεων
συστροφαις τε και λαιλαψιν, ασειστος 28.993 διατελει και ατινακτος· αλλ' οτι και δια
των εναν τιων τα εναντια σοφως κατεργαζεται, λαμπρα κατα των εφεδρευοντων
διανιστωσα τροπαια. Τοιουτος μεν ουν, φησιν, ω μακαρια Παρθενε, ον εκ γαστρος
σου προηνεγκας· θραυων μεν ραιδιως και ταρασσων τους εαυτους της αληθειας
αποσπα ραξαντας· ανιστων δε και τωι Πατρι προσαγων, οσοι αν προσθωνται τουτωι,
και τα τουτου φυλαξωσι δι καιωματα. Ου μην δε, επειδη τοιουτον εσχες Υιον, και
 
 
 
 

7

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τοιαυτης λελογχας ευκλειας, ως πασης αρδην επεκεινα γνωρισθηναι γηγενους
φυσεως, απειραστος τις εσηι και απαθης, και οιονει προς τας θλιψεις αν αλωτος·
αλλα «και σου αυτης την ψυχην διελευσεται ρομφαια·» μη γαρ σε, φησι, το
μεγαλειον του θαυματος προς ογκον επαρηι φυσηματος. Ει γαρ και υπερ φυσιν
εκυησας, αλλα θλιψιν εξεις ταις κατα φυσιν γεννωσαις εφαμιλλον· μαλλον δε
πολλωι μεγιστην και υπερβαλλουσαν, οσον εκειναι μεν χωρις θαυματων τας περι τα
τεκνα θλιψεις υπεμειναν· συ δε μετα τοσαυτην πληθυν τεραστιων, μετα τας
απλετους εκεινας των προφητικων ρηματων εκβασεις, μετα την περιβοητον της
παρθενιας φυλακην και συν τηρησιν, ω του θαυματος! «και σου αυτης την ψυχην
διελευσεται ρομφαια.» Τινος; «σου, φησιν, αυ της,» της τον Γαβριηλ ευμοιρησασης
ευαγγελιστην, και του τοκου σημαντορα· «σου,» της την δυναμιν του Ὑψιστου
επισκιαζουσαν, και αυτο το Πνευμα το αγιον, επιφοιτων τε και περιιπταμενον σε,
σχουσης αριδηλοτατα· «σου αυτης,» ην μαγοι μετα του αστε ρος δι' αστερος
οδηγηθεντες προσεκυνησαν, και ποιμενες μετα αγγελων τωι θειωι βρεφει συνεμακαρι
σαν, και συνυμνησαν· «σου αυτης,» ην Ἰακωβ φοιτωσαν ως ουρανους εωρακε
κλιμακα· και Μωυσης ο θεοπτης βατον πυραφλεκτον, και λυχνιαν, και σταμνον, και
πλακα, και τραπεζαν· και Ἀαρων ραβδον ανικμως βλαστησασαν· «σου αυτης,» ω
παναφθορε και παν αμωμε, ην ∆αυιδ μεν κιβωτον καλει αγιασματος, Σολομων δε
κλινην χρυσην, και θρονον, και κοιλαδα κρινων· αρετων, οιμαι, των θειων, και
παραδεισον θεοφυτευτον. Και «σου» δε «αυτης την ψυχην διελευσεται ρομφαια·
σου» της εκλελεγμενης και προ γεννησεως, της προωρισμενης απο των αιωνων και
απο των γενεων· «σου αυτης,» ην ο Πατηρ εξελεξατο, και ο Υιος ενεσκηνωσε, και το
Πνευμα το αγιον θεοπρεπως επεσκιασε· και πασα η κτισις Θεου Μη τερα και
Θεοτοκον κηρυττει κυριωτατα τε και αλη θεστατα. «Και σου δε αυτης την ψυχην
διελευσεται ρομφαια.» ∆ια τι, φησιν, εμου, γερον θαυμασιωτατε; μη γαρ εγω Θεου
Υιον εμαυτην ανεκηρυξα; Μη γαρ εγω περι του ναου προεφητευσα; η τον Λαζαρον
ηγειρα; η τον παραλυτον εθεραπευσα; η τον εκ 28.996 γενετης τυφλον ωμματωσα;
Τινος χαριν την εμην ψυχην η ρομφαια διαδραμειται; Ὅτι το Σαββατον ελυσα; Ὅτι
τον νομον παρεβην; Ἰδου δι' εκεινον τον τε Υιον περιετεμον, την τε Ἱερουσαλημ
εφθασα, και τωι ναωι παρειμι, και τους νεοττους των τρυγονων, δειγμα μικρας τε και
πενεστατης οντας θυσιας, τηι θειαι τραπεζηι προσανατιθημι. Τι τοινυν εστιν η μικρον
η μειζον, ο του νομου παρελυσα, ινα ρομφαια την ψυχην εμην διελευσηται; Φρασον
το ταχος, μηπως ως υπερ βεβηκοτα, και πολλωι τωι βιωι καταγηρασαντα υποπτευ
σωμεν. Ου, φησιν ο θειος εκεινος πρεσβυτης, και της προφητικης αναπλεως χαριτος·
δι' ουδεν τουτων· εξω γαρ τουτων παντων ησθα και υπερεκεινα· αλλ' «οπως αν
αποκαλυφθωσιν εκ πολλων καρδιων διαλογισμοι.» Αινιγματι, φησι, λεγεις ομοιον·
ουπω σαφως την αιτιαν του παθους ενεφηνας. Ειπειν σε δει φανερωτερον· ετι γαρ
αφανες πως και υποσκιον το λαλουμενον. Ἐγω σοι, φησιν, ω Χριστου κτημα, και
χρημα, και σκηνωμα, των ζητουμενων απαν επιλυσω το απορον. Ἀλλ' ορα μη σε το
παθος νικησαν μικροψυχον τινα δειξηι και αφιλοσοφον· οπερ επι σου λεγειν μαλλον
ου θεμις η επι ηλιου το αφεγγες και αθερμαντον. Προδιδομενον οψει τουτον, ον
θεοπρεπως απεγεννησας, και δεσμουμενον, επτυσμενον και ραπιζομενον, φραγ
γελουμενον και κολαφιζομενον, καλαμωι τυπτομενον, ακανθαις στεφανουμενον,
χλαιναν ενδιδυσκομενον, υπο Φαρισαιων συκοφαντουμενον, υπο Σαδδουκαιων
ονειδιζομενον, υπο Πιλατου κρινομενον, υπο στρα τιωτων χλευαζομενον, τηι σπειραι
γονυπετουμενον τον Βαραββαν οψει προτιμωμενον τουτου και προκρινομε νον·
τελος σταυρωι προσπηγνυμενον, οξος μετα χολης ποτιζομενον, λογχηι νυττομενον,
 
 
 
 

8

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ταφωι περικλειο μενον, πλανον ονομαζομενον, σφραγισι καταδεσμουμε νον,
φρουρουμενον φυλαξι. Και απαξαπλως, παν αλγει νον και ατιμιας εμφαντικον επ'
αυτωι κατοψει πρατ τομενον μεθ' υπερβολης· δια ταυτα, σου την ψυχην διελευσεται
ρομφαια· δια ταυτα κλαυσεις και κοψηι, και οια μητηρ θρηνησεις επι Υιωι, τον των
κακουρ γων υπομενοντι θανατον· μαλιστα τους αποῤρητους εκεινους καθ' εαυτην
ανελιττουσα λογισμους· οιον, το του Γαβριηλ ευαγγελιον, την ασπορον συλληψιν,
τον τοκον τον αφθορον, την ασυλον παρθενιαν, το αμολυντον της αγνειας, το μηδεν
παθειν εν τωι τοκωι φυσικου νομου και μητρικης ακολουθιας, δια του και προ τοκου
και μετα τοκον παρθενον ωσαυτως και ειναι και μειναι παναληθεστατα. «Ὅπως αν
αποκαλυφθωσιν εκ πολλων καρ διων διαλογισμοι.» Ἀποκαλυφθησεται γαρ Πετρου
μεν ο πυρος τεως θερμοτερος ζηλος, χλιαρος τις και οιον υποψυχρος δια της
αρνησεως· Ἰωαννου δε και Ἰακωβου και των λοιπων δια της φυγης, ην, αφεντες
αυτον, απαντες εφυγον, παντων ωσπερ των μεγιστων θαυματων επιλαθομενοι. Και
αυ παλιν εκ του εναντιου αποκαλυφθησεται Πιλατος μεν εις τον 28.997 μεταμελον
ηκων δια της των χειρων αποσμηξεως· η δε τουτου συνευνος ως επιστευσε, δια της
νυκτερινης οψεως· ο εκατονταρχος δια των σημειων· Ἰωσηφ και Νικοδημος δια της
κηδειας· Ἰουδας δια του βροχου· Ἰουδαιοι δια το δουναι τοις φυλαξι τα αργυρια. Και
απαξαπλως, μαχη τις εσται και στασις λογισμων τε και διαλογισμων εναντιων· των
μεν τα της θεοτητος διαλογιζομενων, των δε τα της ανθρωποτητος. Θαυ μασουσι
μεν γαρ, φησι, πασχοντα τουτον ορωντες, και αγωνιωντα, και θρομβους ιδρωτων
εκπεμποντα· ετι τε δειλιωντα, και την του παθους παραιτησιν προσευχομενον· την
τε των νεκρων εννοουντες ανα στασιν και την των τυφλων ομματωσιν· την τε των
λεπρων αποκαθαρσιν, και την των πονηρων πνευμα των εκδιωξιν· και την αλλην
απασαν των υπ' αυτου τελεσθεντων σημειων πληθυν· θαυμασουσι, και τον νουν ωδε
κακεισε κλονουμενον εξουσι, ασυμφωνα ταυτα τοις πρωτοις ορωντες, και
ακαταλληλα· θαυ μασουσι δε παλιν οι τον σεισμον ορωντες, και την εν ημεραι νυκτα,
τον τε του διαπετασματος διχασμον, και την των πετρων διαῤρηξιν· ετι τε των
μνηματων την ανακαλυψιν, και την των νεκρων εξαναστασιν· θαυμασουσι και
εκστησονται τηι καρδιαι, και προς αποριας βυθον καταντησουσιν, ανθρωπον μεν τον
κρεμαμενον βλεποντες, Θεον δε τον ενεργουντα ταυτα και συμπεραινοντα. Ουτως
αποκαλυφθησονται εκ πολλων καρδιων διαλογισμοι, των μεν ταυτα, των δε εκεινα
διαλογιζομενων. Ἀλλ' ομως η μαχη αυτη των λογισμων, και η στασις, και η φυρσις,
και η αν τιθεσις, ομονοιας και συμφωνιας, και ειρηνης της ανωτατω τηι Ἐκκλησιαι
χρηματισει παραιτιος· δι' εκατερων γαρ ο ην Χριστος κηρυχθησεται, και Θεος ο
αυτος και ανθρωπος γνωρισθησεται, αυτεξουσιως θελων και ενεργων ο αυτος, τα
μεν τηι θεοτητι, τα δε τηι ανθρωποτητι. Ταυτα μεν ουν ειπεν αν, οιμαι, ο θειος οντως
και Ἀβραμιαιος εκεινος πρεσβυτης, ει τις αυτον διηρετο περι τουτων. Ειτα μετ'
αυτον παρισταται και Ἄννα τωι γραμματι, γηραιοις βαδιζουσα βημασιν· εκαλει γαρ
και αυτην το μυστηριον, προφητειας χαριν πληρω σουσαν· οπως και αυτη
προφητικως μαρτυρησειν, ως εγνωρισε Κυριος το σωτηριον αυτου, και ως εναντιον
των εθνων απεκαλυψε την δικαιοσυνην αυτου. Ἀλλα πρωτον μεν εκ του Ευαγγελιου
πυθωμεθα, τις τε και ποθεν αυτη καθεστηκε, και επι ποιοις και ποτε τωι ιερωι
εφεστηκεν· αυθις τε οποια ελεγεν, ερευνησωμεν. Φησι γαρ ο ευαγγελιστης· «Και ην
Ἄννα προφητις θυγατηρ Φανουηλ εκ φυλης Ἀσηρ· αυτη προβεβηκυια εν ημεραις
πολλαις· ζησασα μετ' ανδρος ετη επτα απο της παρθενιας αυτης· και αυτη χηρα ως
ετων ογδοηκοντα τεσσαρων· η ουκ αφιστατο απο του ιερου, νηστειαις και δεησεσι
λατρευουσα νυκτα και ημεραν. Και αυτη, αυτηι τηι ωραι επιστασα, ανθωμολογειτο τωι
 
 
 
 

9

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Κυριωι, και ελαλει περι αυτου πασι τοις προσδεχομενοις λυτρωσιν εν Ἱερουσαλημ.»
Τις ο λογος του 28.1000 τοιαυτην ακριβη περι της προφητιδος ταυτης τον
ευαγγελιστην ποιησασθαι την αφηγησιν· ωστε και του ταυτης πατρος και της φυλης
επιμνησθηναι, οπερ επ' ουδενι ετερωι σχεδον ευρηται; Τον μεν περι τουτου ακριβη
λογον μονος αν ειδειη αυτος ο των αγιων Θεος, και οι τηι αυτου εμπνοιαι Πνευματος
λαλειν, κατα τον θειον Ἀποστολον, δεδιδαγμενοι μυστηρια· αυτη δε προφητικηι
διαλαμπουσα χαριτι, τοις προσδεχομενοις εν Ἱερουσαλημ λυτρωσιν, θεοσδοτον
ενεγεννα παρακλησιν· οτι ο του παντος Λυτρωτης, λεγουσα, παραγεγονε, και των
παντων ο Σωτηρ ηλθε και πεφανερωται, την ιδιαν εικονα λυτρουσθαι βουλομενος,
και σωζειν το πλασμα θελων, ο επλασε. ∆ια τουτο γαρ ο Χριστος Ἰησους ονομαζεται,
επειδη και Σωτηρ ο Ἰησους ερμηνευεται. Τουτων δε παντων γινομενων τοις
πραγμασι, και λεγομενων τοις ρημασιν, η τε Θεομητωρ Μαριαμ εξενιζετο, και ο
συμπαρων Ἰωσηφ απεθαυμαζεν. Ὅμως τα δεδογμενα τελεσαντες τωι νομωι, επειπερ
απαντα του νομου πληρουν ο Χριστος παραγεγονε, και αναπαυσιν διδοναι τοις του
νομου προσταγμασιν, εις Ναζαρετ επανερχονται· ενθα και προς του αγγελου Γαβριηλ
ευηγγελισατο η τον Σωτηρα τωι κοσμωι γεννησασα, εξ ασπορου μεν συλληψεως
κυησασα, παρθενος δε μετα γεννησιν μεινασα, και πασι δεικνυουσα τοις βλεπουσιν,
ως εγνωρισθη Θεου το Σωτηριον, και το φως τοις εθνεσιν ελαμψε· και ως Θεου
δικαιοσυνη και λυτρωσις πασι της γης εφανη τοις περασι· και δοξαν τους
δεδεγμενους ενεδυσε θεικην ομου και αΐδιον, και ρευσιν και φθοραν ου
γινωσκουσαν. Ἡμεις δε, ω ποθεινοτατοι, καθαπερ εκεινοι, ουτω Χριστωι τωι Θεωι
συναντησωμεν, σωφροσυνην κομιζοντες, αγνειαν βασταζοντες, ακακιαν
προσφεροντες, αμνηστιαν εμφαινοντες, περισπασμων εαυτους αφοριζοντες, και Θεωι
καθαρους προσκομιζοντες, τροπων ημεροτητα φεροντες, και το προς απαντας
προσηνες και φιλαλληλον εχοντες. Και προς τουτοις απασι την προς παντας
συμπαθειαν αγοντες, και τον εκ ψυχης συμπαθους αει προερχομενον ελεον
βλυζοντες, ουτω Χριστον προσιοντα δεξωμεθα· ουτω Χριστον εισοικισωμεν· ουτω
Χριστον θεοπρεπως εναγκαλισωμεθα, και προφητικοις ανθομολογησωμεθα ρημασι,
την αυτου προς ημας ανυμνουντες προελευσιν, και ην προς ημας συμπαθειαν
ειργασται μεγαλοφωνοις κηρυττοντες στομασιν· ινα και βασιλειας ουρανων
επιτυχωμεν, και αιωνιων αγαθων απολαυσωμεν, εν αυτωι Χριστωι τωι Θεωι ημων,
μεθ' ου τωι παναγαθωι Πατρι και τωι παναγιωι Πνευματι, δοξα, κρατος, τιμη και
προσκυνησις και μεγαλοπρεπεια, νυν και αει και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 
 

10

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


