Epistula ad monachos
Του αυτου
Τοις απανταχου κατα τοπον τον μονηρη βιον ασκουσι και εν πιστει θεου
ιδρυμενοις ηγιασμενοις τε εν Χριστωι και λεγουσιν «ιδου ημεις
αφηκαμεν παντα και ηκολουθησαμεν σοι» αγαπητοις και ποθεινοτατοις
αδελφοις εν κυριωι πλειστα χαιρειν.
1.1 Τηι μεν υμετεραι διαθεσει πεισθεις και πολλακις παρ' υμων προτραπεις εγραψα δι'
ολιγων περι ων πεπονθαμεν ημεις τε και η εκκλησια και ως δυναμις μοι διελεγχων
την μυσαραν αιρεσιν των Ἀρειομανιτων και δεικνυς, οσον εστιν αλλοτρια της
αληθειας αυτη. ο δε πεπονθα γραφων, αναγκαιον ηγησαμην δηλωσαι τηι ευσεβειαι
υμων, ινα και εκ τουτου μαθητε, πως αληθως ειρηκεν ο μακαριος αποστολος «ω
βαθος πλουτου και σοφιας και 1.2 γνωσεως θεου», και συγγνωτε καμοι ανθρωπωι
ασθενει την φυσιν οντι. οσον γαρ εβουλομην γραφειν και νοειν εβιαζομην εμαυτον
περι της θεοτητος του λογου, τοσουτον η γνωσις εξανεχωρει μακραν απ' εμου και
εγινωσκον εμαυτον τοσουτον απολιμπανομενον, οσον εδοκουν καταλαμβανειν. και
γαρ ουδε ο εδοκουν νοειν ηδυναμην γραφειν, αλλα και ο εγραφον ελαττον εγινετο
της εν τηι διανοιαι γενομενης καν βραχειας της αληθειας σκιας.
2.1 Ὁρων τοινυν ως εν τωι Ἐκκλησιαστηι γεγραπται οτι «ειπα· σοφισθησομαι,
και αυτη εμακρυνθη απ' εμου μακραν υπερ ο ην και βαθυ βαθος· τις ευρησει αυτο;»
και το εν τοις Ψαλμοις· «εθαυμαστωθη η γνωσις σου εξ εμου, εκραταιωθη, ου μη
δυνωμαι προς αυτην», και ο Σολομων φησι· «δοξα θεου κρυπτει λογον», πολλακις
εβουλευσαμην επισχειν και παυσασθαι του γραφειν· ναι πιστευσατε. ινα δε μη δοξω
μηδε υμας λυπειν μητε εκεινους 2.2 τους παρ' υμιν ζητησαντας και φιλονεικησαντας
επιτριβειν εις την ασεβειαν εκ του σιωπαν, εβιασαμην εμαυτον ολιγα γραψαι, και
ταυτα απεστειλα τηι υμετεραι θεοσεβειαι. ει γαρ και, ως εστιν η της αληθειας
καταληψις, μακραν εστι νυν αφ' ημων δια την της σαρκος ασθενειαν, αλλα δυνατον,
ως ειπεν αυτος ο Ἐκκλησιαστης, «γνωναι των ασεβων την αφρο 2.3 συνην και
ευροντα ταυτην ειπειν πικροτεραν υπερ θανατον ειναι». τουτου γουν χαριν ως
τουτο γινωσκων και δυναμενος ευρειν εγραψα ειδως ως τοις πιστοις η της ασεβειας
καταγνωσις αυταρκης προς ευσεβειαν εστι γνωσις. και γαρ ει μη δυνατον
καταλαβεσθαι τι εστι θεος, αλλα δυνατον ειπειν, τι ουκ εστιν. οιδαμεν δε οτι ουχ ως
ανθρωπος 2.4 εστι και οτι ουδεν των γενητων θεμις επινοειν εν αυτωι. ουτω δη και
περι του υιου του θεου, ει και πολυ του καταλαβειν μακραν εσμεν τηι φυσει, αλλα
δυνατον και ευκολον καταγνωναι των προφερομενων παρα των αιρετικων και
ειπειν, οτι ουκ εστι ταυτα υιος ο του θεου ουδε θεμις περι της θεοτητος αυτου
τοιαυτα καν εννοειν οια λεγουσιν εκεινοι, μητιγε και φθεγγεσθαι δια χειλεων.
3.1 Ουτω τοινυν, οσον ηδυνηθην, εγω μεν εγραψα, υμεις δε, αγαπητοι,
δεξασθε ταυτα μη ως τελειαν εχοντα την ερμηνειαν περι της του λογου θεοτητος,
αλλ' ως μονον ελεγχοντα μεν την ασεβειαν των χριστομαχων, εχοντα δε και
διδοντα τοις βουλομενοις αφορμην εις ευσεβειαν της υγιαινουσης εν Χριστωι
πιστεως. ει δε τι παραλελειπται (παντα δε νομιζω παραλελειφθαι), συγγινωσκετε
μετα συνειδησεως καθαρας και μονον αποδεξασθε 3.2 το τολμηρον της εις ευσεβειαν
προθεσεως. εις γαρ τελειαν καταγνωσιν της αιρεσεως των Ἀρειανων αυταρκης η
περι του θανατου Ἀρειου γενομενη παρα του κυριου κρισις, ην ηδη φθασαντες και
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρ' ετερων εγνωτε. «α γαρ ο θεος ο αγιος βεβουλευται, τις διασκεδασει»; και ον ο
κυριος κατεκρινε, τις ο δικαιων; τις γαρ εκ του τοιουτου γενομενου σημειου ου
γινωσκει λοιπον οτι θεομισητος εστιν η αιρεσις, καν ανθρωπους εχηι προστα3.3 τας;
εντυχοντες μεντοι ευχεσθε μεν και αλληλους εις τουτο προτρεπεσθε ποιειν υπερ
ημων, ευθυς δε αντιπεμψατε ταυτα προς ημας. και μηδενι το συνολον αντιγραφον
εκδοτε μηδε εαυτοις μεταγραψητε, αλλ' αρκεσθητε ως δοκιμοι τραπεζιται τηι
εντευξει, καν πολλακις εντυχειν θελησητε. ου γαρ ασφαλες τοις μετα ταυτα τα παρ'
ημων των ψελλιζον3.4 των και ιδιωτων εστι γραμματα. ασπασασθε αλληλους εν
αγαπηι και παντας τους ερχομενους προς υμας εν ευσεβειαι και πιστει. «ει γαρ τις», ως
ειπεν ο αποστολος, «ου φιλει τον κυριον, ητω αναθεμα. η χαρις του κυριου ημων
Ἰησου Χριστου μεθ' υμων. αμην.»

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


