In diem sabbati sancti
Ἀμφιλοχιου επισκοπου Ἰκονιου λογος τωι αγιωι σαββατωι.
Ἐπιταφιον εορτην του σωτηρος ημων εορταζομεν σημερον. Και ο μεν παρα
τοις νεκροις κατω του θανατου τα δεσμα διαλυων και φωτος τον ᾅδην πληρων και
αφυπνιζων τους κεκοιμημενους, ημεις δε χορευομεν υπερ γην την αναστασιν
φανταζομενοι και ου δεδοικαμεν την φθοραν, μη κατισχυσηι της αφθαρσιας. Ου
δωσεις γαρ, φησιν, τον οσιον σου ιδειν διαφθοραν. Και ισως ημων την φιλοσοφιαν
γελωσι Ἰουδαιοι και Ἕλληνες· οι μεν ετερον Χριστον προσδεχομενοι, οι δε ταφοις
εναποκλεισαντες αυτων τας ελπιδας, περι ων εικοτως ο προφητης φησιν· Οι ταφοι
αυτων οικιαι αυτων εις τον αιωνα. Ἀλλ' οι μεν γελωντες στεναζουσι–στεναξουσι
γαρ υστερον ορωντες εις ον εξεκεντησαν και εξυβρισαν–, ημεις δε δακρυοντες ηδονηι
το παθος κερασωμεν. Ἥρπασεν ο θανατος τον δεσποτην Χριστον, αλλ' ου καθεξει
παρ' εαυτωι την ζωην. Κατεπιεν αγνοησας, αλλ' εξεμεσει πολλους συν αυτωι. Ἑκων
κατεχεται νυν, μετα ταυτην την ημεραν σκυλευσας τον ᾅδην ανισταται. Χθες
ημαυρωσε τον ηλιον σταυρωθεις και μεσουσης ημερας επεισηλθεν νυξ, σημερον ο
θανατος παραλυεται ξενον νεκρον εισδεξαμενος. Χθες επενθησεν η κτισις την των
Ἰουδαιων μανιαν ορωσα και στολην πενθικην το σκοτος ενεδυσατο, σημερον ο λαος
ο καθημενος εν σκοτει φως ειδε μεγα. Χθες εδονηθη η γη και περι φυγης εβουλευετο
και διαστηναι τοις ενοικουσιν ηπειλει και τα μεν ορη εκοπτετο, εσχιζοντο δε αι
πετραι· γυμνος δε ην ο ναος καθαπερ εμπνους το ιματιον διαρρηξας, δι' ων επαθε
δεικνυς ως εβεβηλωθη τα αγια. Τα αψυχα του τολμηματος αισθετο, οι δε ταυτα
τολμωντες αναισθητους ειχον ψυχας. Ἠγανακτει τα στοιχεια και μικρου την ταξιν
απελιπε και συγχυσιν ειργασατο του παντος, ει μη του δημιουργου της βουλησεως
ᾔσθετο, οτι μη ακων υβριζετο. Ὢ καινων και παραδοξων πραγματων! Ξυλωι
τανυεται ο λογωι τεινας τον ουρανον, και δεσμοις περιβαλλεται ο δησας ψαμμωι την
θαλασσαν, και ποτιζεται χολην ο τας πηγας του μελιτος χαρισαμενος, και
στεφανουται ακανθαις ο την γην στεφανωσας τοις ανθεσι, και τυπτεται μεν καλαμωι
την κεφαλην ο παταξας την Αιγυπτον ταις δεκα πληγαις και την κεφαλην του
Φαραω καλυψας τοις υδασιν, εμπτυεται δε το προσωπον ον ιδειν ου φερει τα
χερουβιμ. Ταυτα δε πασχων υπερ των σταυρουντων προσηυχετο λεγων· Πατερ, αφες
αυτοις, ου γαρ οιδασι τι ποιουσιν. Ἀγαθοτητι την κακιαν νικαι, απολογειται υπερ των
χριστοκτονων εις σωτηριαν αυτους σαγηνευων, λυει το εγκλημα την αγνοιαν
αιτιωμενος, ου χαλεπαινει της εκεινων παροινιας γινομενος παιγνιον, δεχεται την
μεθην και φιλανθρωπιαι καλει προς μετανοιαν. Τι δει λεγειν τα πλειω; Ουδεν της
αγαθοτητος απωναμενοι εγκλειουσι ταφωι ον ουδεν των οντων χωρει και σημαντρα
επιτιθεασι ημιν την σωτηριαν φυλαττοντες και δεδιοτες την αναστασιν στρατιωτας
φυλακας εφιστωσι τωι μνηματι. Τις ειδε νεκρον φυλαττομενον; Μαλλον δε τις ειδε
νεκρον πολεμουμενον; Τις ηκουσε τελευτην αμφιβαλλομενην και δεος εμποιουσαν
τοις εργασαμενοις; Τις ουκ επαυσατο προς εχθρον την ψυχην αφειλαμενος; Τις ου
κατελυσεν εχθραν αρκεσθεις θανατωι του δυσμενους; Τι ον ανηλωσας δειλιαις, ω
Ἰουδαιε; Τι φοβηι ον απεκτεινας; Τι τρεμεις τον μετασταντα; Τι δεδοικας τον
αναιρεθεντα; Τι ον εσταυρωσας αγωνιαις; Ἔχεις απο της σφαγης την ασφαλειαν.
Θαρρει· ει ψιλος ανθρωπος ο τεθνηκως, ουκ ανισταται· ει ψιλος ανθρωπος, καλως
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

επηξας τον σταυρον· ει ψιλος ανθρωπος, ουκ αληθευει Λυσατε τον ναον τουτον
ειπων και εν τρισιν ημεραις εγερω αυτον· ει ψιλος ανθρωπος, τωι θανατωι κατεχεται·
ει ψιλος ανθρωπος, τι τον ταφον σφραγιζεις, ανοητε; Περιμεινον την τριτην ημεραν
και οψηι της εαυτου μανιας τον ελεγχον. Παυσαι περιεργαζομενος και θεασηι των
πραγματων την εκβασιν· παυσαι λυττων κατα της αληθειας· παυσαι θεωι πολεμων
και τωι πολεμειν κατατιτρωσκων εαυτον· παυσαι τον ηλιον της δικαιοσυνης υβριζων
και νομιζων τας ακτινας εκεινας σβεννυειν· παυσαι την πηγην της ζωης προσχωσαι
φιλονεικων· παυσαι τοις αρχουσι ενοχλων και περι φρουρας διαλεγομενος· παυσαι
το ψευδος ωνουμενος και τους οπλιτας κινων. Μη καμηις ανονητα, μη εις ασεβειαν
αναλωσηις τα σα, μη κατα θεου φανταζου την νικην, μη δωις μισθον στρατιωταις
ετερα ανθ' ετερων ειπειν, μη παρακοιμισηις τον οχλον τωι μνηματι, μη θαρρησηις τοις
οπλοις. Ὅπλοις αναστασις ου κωλυεται, ουκ εμποδιζεται ταις σφραγισιν, ουκ
ειργεται στρατιωταις, ου κλεπτεται χρημασιν. Ἀλλ' απιστεις; Μη ουκ ειδες τον
Λαζαρον παλαι καθαπερ υπνον τον θανατον αποσεισαμενον; Ειδες πως ηκολουθησε
τωι προσταγματι ο νεκρος και ο δεσμος ουκ εκωλυσε; Ειδες πως συν αυταις κηριαις
εβαδιζε το ∆ευρο εξω ακουσας; Ειδες πως ηρμοσεν η φωνη τον διαλυθεντα θανατωι;
Ὁ εκεινα δυνηθεις και ταυτα δυνησεται, ο τον δουλον αναστησας αυτος πολλωι
πλεον εγειρεται, ο ζωογονησας τον σεσηποτα ουκ εασει νεκρον εαυτον. Ἀλλα γαρ η
τυφλοτης των Ἰουδαιων πολλη και ορωσα τα θαυματα ουχ οραι· οφθαλμους εχουσιν
και ου βλεπουσιν, ωτα εχουσι και ουκ ακουουσιν. Ὁ θεος γαρ του αιωνος τουτου
ετυφλωσε αυτων τας καρδιας προς το μη καταυγασαι αυτοις το ευαγγελιον της
δικαιοσυνης. Ἀλλ' εκεινους μεν τεως εασωμεν τηι απιστιαι, ημεις δε λεγωμεν μετα
των περι Μαριαν την πιστην κατα διανοιαν αναπλαττοντες εαυτοις του σωτηρος τον
ταφον· Ἦραν ημων τον κυριον και ουκ οιδαμεν τι εποιησαν αυτον. Αυτωι η δοξα συν
τωι αχραντωι πατρι και τωι αγιωι πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των
αιωνων. Ἀμην.

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


