Epistula ad Dracontium
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΕΙΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ∆ΡΑΚΟΝΤΙΟΝ.
Ἀπορω τι γραψω. Ἆρα γαρ ως παραιτουμενον μεμψομαι σε, η ως τον καιρον ορωντα,
και κρυπτομενον δια τον φοβον των Ἰουδαιων; Πλην ειτε αλλως, ειτε ουτως, αξιον
μεμψεως το παρα σου γεγενημενον, αγαπητε ∆ρακοντιε. Ου γαρ επρεπε λαβοντα σε
την χαριν κρυπτεσθαι, ουδε φρονιμον οντα, διδοναι τοις αλλοις προφασεις φυγης.
Πολλοι γαρ ακουσαντες σκανδαλιζονται· ουχ ως απλως τουτο σου ποιουντος, αλλα
συνορωντος τον καιρον, και τας επικειμενας θλιψεις τηι Ἐκκλησιαι. Και φοβουμαι μη,
δια σαυτον φευγων, δι' αλλους ευρεθηις κινδυνευων παρα τωι Κυριωι. Ει γαρ ο ενα
των μικρων σκανδαλιζων, ελοιτ' αν μυλον ονικον περι τον τραχηλον αυτου
κρεμασθηναι, και καταποντισθηναι· τι αν παθοις συ τοσουτοις γινομενος
σκανδαλον; Και γαρ η εκ παραδοξου γενομενη συμφωνια εν τηι Ἀλεξαν δρεων χωραι,
εν τηι σηι καταστασει, εξ αναγκης σχι σθησεται δια την σην αναχωρησιν· και η
επισκοπη δε της χωρας αυτης υπο πολλων αρπαγησεται· και πολλων ουκ ορθων,
αλλ' ων οιδας και αυτος. Και εθνικοι δε οι επαγγελλομενοι Χριστιανοι γινεσθαι επι
τηι σηι καταστασει, απομενουσιν Ἕλληνες, της σης ευλαβειας εξουθενουσης την
δοθεισαν χαριν. 25.525 Ποια ουν επι τοις τοιουτοις απολογια παρα σου δοθησεται;
Ποιοις αν απονιψασθαι και απομαξασθαι λογοις τας τοιαυτας αιτιας δυνησηι; Πως
θεραπευσεις τους δια σε πεσοντας και σκανδαλιζομενους; Ἢ πως, μετα το σχισθηναι
την ειρηνην, συῤραψαι ταυτην δυνησηι; Ὦ αγαπητε ∆ρακοντιε, αντι χαρας λυπην
ημιν πεποιηκας, αντι παραμυθιας στεναγμον. Προσεδοκουμεν γαρ παραμυθιαν εχειν
σε μεθ' ημων, και νυν βλεπομεν φευγοντα σε, και ορωμεν, οτι κρι νομενος μεν
ελεγχθησηι, κινδυνευων δε μεταμεληθησηι. Και τις φεισεται, ως ο προφητης ειρηκεν,
επι σοι; Τις ανακαμψει επι σε εις ειρηνην, ορων τους αδελ φους, δι' ους Χριστος
απεθανε, βλαβεντας επι τηι σηι φυγηι; ∆ει γαρ ειδεναι σε και μη αμφιβαλλειν, οτι πριν
μεν κατασταθηις σαυτωι εζης, κατασταθεις δε, οις κατεσταθης. Και πριν μεν λαβηις
την της επισκοπης χαριν, ουδεις εγινωσκε σε· γενομενον δε λοιπον, οι λαοι
προσδοκωσι φεροντα σε τροφην αυτοις, την εκ των Γραφων διδασκαλιαν· οταν
τοινυν οι προσδοκωντες λιμωττωσι, συ δε σαυτον μονον τρεφηις, και ελθηι ο Κυριος
ημων Ἰησους Χριστος, ημεις τε αυτωι παραστωμεν, ποιαν σχοιης απολογιαν, ορωντος
αυτου τα ιδια προβατα λιμωττοντα; Ει μεν γαρ μη ειληφεις τα δηναρια, ουκ αν
εμεμψατο σε· λαβοντα δε και χωσαντα και κρυψαντα, μεμψαιτ' αν εικοτως, λεγων
εκεινα τα ρηματα, α μη γενοιτο, καν ακουσαι την σην ευλαβειαν· Ἔδει σε βαλειν τα
δηναρια μου τοις τραπεζιταις, ινα ελθων καγω παρ' εκεινων απαιτησω. Παρακαλω
φεισαι σεαυτου και ημων· σαυτου μεν, ινα μη κινδυνευσηις· ημων δε, ινα μη λυπηθω
μεν επι σοι. Φροντιζε της Ἐκκλησιας, ινα μη δια σε πολλοι των μικρων βλαβωσι, και
οι αλλοι δε προφα σιν λαβωσιν εις το αναχωρειν. Ει μεν ουν τον και ρον εφοβηθης,
και καταπτηξας τουτο εποιησας, ουκ ανδρικον το φρονημα· εδει γαρ τον κατα
Χριστον ζηλον εν τοις τοιουτοις επιδεικνυσθαι, και μαλ λον εν ταις περιστασεσι
παῤρησιαζεσθαι, λεγειν τε τα του μακαριου Παυλου ρηματα· Ἐν τουτοις πασιν
υπερνικωμεν· και μαλιστα, οτι ου πρεπει τωι καιρωι δουλευειν, αλλα τωι Κυριωι· ει δε
των Ἐκκλησιων η διαταξις ουκ αρεσκει σοι, ουδε νομιζεις το της επισκο πης
λειτουργημα μισθον εχειν, αλλα καταφρονειν του ταυτα διαταξαμενου Σωτηρος
πεποιηκας σαυτον· παρακαλω, μη τοιαυτα λογιζου, μηδε ανεχου των ταυτα
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

συμβουλευοντων· ου γαρ αξια ∆ρακοντιου ταυτα. α γαρ ο Κυριος δια των
αποστολων τετυπωκε, ταυτα καλα και βεβαια μενει· η δε των αδελφων δειλια
παυσεται. 25.528 Ει γαρ τον αυτον νουν ειχον παντες, οιον νυν εχουσιν οι
συμβουλευοντες σοι, πως αν εγενου συ Χριστιανος, επισκοπων μη οντων; Ἐαν δε και
οι μεθ' ημας αναλαβωσι τον τοιουτον νουν, πως αν συστηναι δυνησωνται αι
Ἐκκλησιαι; Ἢ νομιζουσιν οι συμβουλευοντες σοι μηδεν ειληφεναι σε, οτι
καταφρονουσιν; Ἀλλα και τουτο ψευδως. Ὥρα γαρ αυτους νομιζειν μηδεν ειναι μηδε
την του λουτρου χαριν, εαν τινες τουτου καταφρονωσι. Ἀλλ' ειληφας, ω αγαπητε
∆ρακοντιε· μη ανεχου των συμβουλευοντων σοι, μηδε απατα σαυτον. Ἀπαιτηθησε
ται γαρ τουτο παρα του δεδωκοτος Θεου. Ἢ ουκ ηκουσας του Ἀποστολου λεγοντος·
Μη αμελει του εν σοι χαρισματος; Ἢ ουκ ανεγνως, πως μεν τον διπλασαντα
αποδεχεται, τον δε κρυψαντα κατεδικασε; Γενοιτο δε ταχεως επανελθειν σε, ινα και
συ των επαινουμενων γενηι· Ἢ ειπε, τινος σε θελουσιν ειναι μιμητην οι
συμβουλευοντες σοι; ∆ει γαρ ημας κατα σκοπον των αγιων και των Πατερων
πολιτευεσθαι, και τουτους μιμεισθαι· ειδεναι δε, οτι, τουτων αφισταμενοι, αλλοτριοι
και της τουτων κοινωνιας γενομεθα. Τινα μεν μιμεισθαι σε θελουσιν εκεινοι; Τον
δισταζοντα και θελοντα μεν ακολουθησαι, υπερτιθεμενον δε και συμβουλευομενον
δια τους ιδιους· η τον μακαριον Παυλον, τον αμα τωι την οικονομιαν εγχειρισθηναι,
μη προσαναθεμενον σαρκι και αιματι; Ει γαρ και ελεγεν, Ουκ ειμι ικανος καλεισθαι
αποστολος, ομως γινωσκων ο ελαβε, και ουκ αγνοων τον δεδωκοτα, εγραφεν· Ουαι
γαρ μοι εστιν, εαν μη ευαγγελιζωμαι· ωσπερ δε το ουαι μοι ουκ ευαγγελιζομενος,
ουτως διδασκων και κηρυσσων το Ευαγγελιον, χαραν και στεφανον ειχε τους
μαθητευομενους· δια τουτο και σπουδη των αγιων μεχρι του Ἰλλυρικου κηρυττειν,
και μη οκνειν μηδε εις την Ῥωμην απελθειν, μηδε εις τας Σπανιας αναβηναι, ινα
οσον κοπιαι, τοσουτον και του κοπου τον μισθον μειζονα απολαβηι. Ἐκαυχατο ουν
τον αγωνα τον καλον αγωνισαμενος, και εθαῤρει τον μεγαν στεφανον
αποληψομενος. Ουκουν, αγαπητε ∆ρακοντιε, τινα μιμουμενος τουτο ποιεις; τουτον,
η τους μη τοιουτους; Ἐγω μεν ευχομαι σε και εμαυτον παντων των αγιων μιμητην
γενεσθαι. Ἢ ταχα τινες οι δια τουτο συμβουλευοντες σοι κρυπτεσθαι, ως λογον και
ορκον σου δεδωκοτος μη στηναι, εαν κατασταθηις; Τοιαυτα γαρ αυτους ακουω
περιβομβειν ταις ακοαις, και δοκειν εν τουτοις ευλαβεισθαι· αλλ' ει ησαν αληθως
ευλαβεις, ηυλα βηθησαν αν μαλιστα τον επιθεντα σοι Θεον το λειτουργημα. Ει δε
αναγνοντες ησαν τας θειας 25.529 Γραφας, ουκ αν παρα ταυτας συνεβουλευον. Ὥρα
γαρ αυτους και τον Ἱερεμιαν καταμεμφεσθαι, και τον μεγαν αιτιασθαι Μωσην, οτι
την τουτων συμβουλην ουκ ηκουσαν, αλλα τον Θεον φοβηθεντες, την διακονιαν
ετελεσαν, και προφητευοντες ετελειωθησαν. Και γαρ αυτοι αποσταλεντες, και
λαβοντες ηδη την της προφητειας χαριν, παρηιτησαντο μεν, εφοβηθησαν δε μετα
ταυτα, και ουκ εξουδενωσαν τον αποστειλαντα. Ειτε τοινυν ισχνοφωνος ει, και
βραδυγλωσσος, αλλα φοβηθητι τον πλασαντα σε Θεον· ειτε νεωτερον σαυτον λεγεις
προς το κηρυγμα, αλλ' ευλαβου τον γινωσκοντα σε προ του πλασθηναι· ειτε λογον
δεδω κας (ο δε λογος τοις αγιοις ως ορκος ην), αλλα ανα γνωθι τον Ἱερεμιαν, πως
και αυτος ειρηκως, Ου μη ονομασω το ονομα Κυριου, υστερον δε φοβηθεις το εν
αυτωι πυρ γενομενον, ουκετι, ως ειρηκε, πεποιηκεν, ουδε ως προληφθεις τωι ορκωι
εκρυβη· αλλα τον εγχειρισαντα ευλαβουμενος, τετελειωκε την προφητειαν. Ἢ ουκ
οιδας, αγαπητε, οτι και Ἰωνας φευγων, γεγονε μεν, ως γεγονε, μετα δε ταυτα παλιν
προεφητευσεν; Μη τοινυν αλλα παρα ταυτα συμβουλευου. Μαλλον γαρ ημων οιδεν
ο Κυριος τα ημων, και οιδε τισιν εγχειριζει τας εαυτου Ἐκκλησιας. Καν γαρ μη αξιος
τις τυγχανηι, αλλα μη προς τον προτερον βιον αποβλεπετω, αλλα την διακονιαν
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εκτελειτω· ινα μη προς τωι βιωι και την εκ της αμελειας καταραν απενεγκηται. Ἆρα
γαρ, αγαπητε ∆ρακοντιε, ταυτα γινωσκων και συνετος τυγχανων, ου κατανυττηι την
ψυχην; Ου φροντιζεις μη αποληται τις των εγχειρισθεντων σοι; Ου φλεγηι ως απο
πυρος του συνειδοτος; Ου φοβηι την ημεραν της κρισεως, εν ηι ουδεις των
συμβουλευοντων νυν εκει γενησεται βοηθος; Ἕκαστος γαρ των εγχειρισθεντων
αυτωι και λογον αποδωσει. Τι γαρ ωνησε τον κρυψαντα το δηναριον η προφασις; Ἢ
τι ωφελησε τον Ἀδαμ ειρηκοτα, Ἡ γυνη με ηπατησεν; Ἀγαπητε ∆ρακοντιε, ει και
αληθως ασθενης τυγχανεις, αλλα αναλαβειν σε την φροντιδα πρεπει, ινα μη, της
Ἐκκλησιας ερημου τυγχανουσης, οι εχθροι ταυτην βλαψωσι, προφασιν ευροντες την
σην φυγην. Πρεπει σε αναζωσασθαι, ινα μη μονους ημας αφηις εν τωι αγωνι· πρεπει
σε συγκαμειν, ινα μετα παντων και τον μισθον απολαβηις. Σπευδε τοιγαρουν,
αγαπητε, μηκετι βραδυνων, μηδε ανεχου των σε κωλυοντων, αλλα του δεδωκοτος
μνησθητι· και δευρο προς ημας τους αγαπωντας σε, τους συμβουλευοντας σοι τα των
Γραφων, ινα και παρ' ημων προπεμφθηις, και λειτουργων εν ταις 25.532 Ἐκκλησιαις
μνημονευσηις και υπερ ημων. Ου γαρ συ μονος εκ μοναχων κατεσταθης, ουδε συ
μονος προεστης μοναστηριου, η μονος υπο μοναχων ηγαπηθης· αλλ' οιδας, οτι και
Σεραπιων μοναχος εστι, και τοσων μοναχων προεστη· ουκ ελαθε σε, ποσων μοναχων
πατηρ γεγονεν Ἀπολλως. Οιδας Ἀγαθωνα, και ουκ αγνοεις Ἀριστωνα· μνημονευεις
Ἀμμωνιου, του μετα Σαραπιωνος αποδημησαντος· ισως δε ηκουσας και περι
Μουΐτου. εν τηι ανω Θηβαΐδι, και δυνασαι μαθειν περι Παυλου του εν τωι Λατωι, και
περι αλλων πολλων. Και ομως ουτοι, κατασταθεντες, ουκ αντειρηκασιν, αλλ'
εχοντες τυπον τον Ἑλισσαιον, και ειδοτες τα κατα Ἡλιαν, μαθοντες τε τα κατα τους
μαθητας και αποστολους, αντελαβοντο της φροντιδος, και ου κατεφρονησαν της
λειτουργιας, και ουτε χειρους εαυτων γεγονασιν, αλλα και μαλλον του καματου τον
μισθον προσδοκωσι, προκοπτοντες και προκοπτειν αλλους νουθετουντες. Ποσους
απο των ειδωλων επεστρεψαν; Ποσους απο της δαιμονιωδους συνηθειας επαυσαν
νουθετουντες; Ποσους παρεστησαν τωι Κυριωι δουλους, ωστε και τους ορωντας τα
σημεια ταυτα βλεποντας θαυμαζειν; Ἢ ουχι μεγα σημειον κορην ποιησαι
παρθενευειν, και νεωτερον εγκρατευεσθαι, και ειδωλολατρην επιγνωναι τον
Χριστον; Μη τοινυν κωλυετωσαν σε μοναχοι, ως μονον εκ μοναχων κατασταθεντα,
μηδε συ προφασιζου, ως χειρων σεαυτου εσομενος· δυνασαι γαρ και καλλιων
γενεσθαι μιμουμενος τον Παυλον, ζηλων των αγιων τας πραξεις. Οιδας γαρ, οτι οι
τοιουτοι, οικονομοι των μυστηριων κατασταθεντες, μαλλον κατα σκοπον εδιωκον
εις το βραβειον της ανω κλησεως. Ποτε Παυλος εμαρτυρησε, και τον στεφανον
λαβειν προσεδοκησεν, ει μη οτε απεσταλη διδασκειν; Ποτε Πετρος ωμολογησεν, ει
μη οτε ευηγγελιζετο, και αλιευς ανθρωπων γεγονε; Ποτε Ἡλιας ανεληφθη, ει μη οτε
πασαν την προφητειαν επληρωσε; Ποτε Ἑλισσαιος εν πνευματι εσχε διπλα, ει μη οτε
παντα καταλιπων ηκολουθησε τωι Ἡλιαι; ∆ια τι δε και εξελεξατο μαθητας ο Σωτηρ, ει
μη ινα και αποστειληι; Ὅθεν, τουτους εχων τυπον, αγαπητε ∆ρακοντιε, μη λεγε, μηδε
πειθου τοις λεγουσιν αμαρτιας ειναι προφασιν την επισκοπην, μηδε οτι εκ ταυτης
αφορμη του αμαρτανειν εστιν. Ἔξεστι γαρ και επι 25.533 σκοπον οντα σε πειναιν, και
διψηιν, ως ο Παυλος· δυνασαι μη πιειν οινον, ως ο Τιμοθεος· και νηστευειν και αυτος
συνεχως, ως ο Παυλος εποιει· ινα κατ' εκεινον ουτως νηστευων, χορταζηις αλλους εν
τοις λογοις, και διψων εν τωι μη πιειν, ποτιζηις αλλους διδασκων. Μη ουν ταυτα
προβαλλετωσαν οι συμβουλευοντες σοι. Οιδαμεν γαρ και επισκοπους νηστευοντας,
και μοναχους εσθιοντας. Οιδαμεν και επισκοπους μη πινοντας οινον, μοναχους δε
πινοντας· οιδαμεν και σημεια ποιουντας επισκοπους, μοναχους δε μη ποιουντας.
Πολλοι δε των επισκοπων ουδε γεγαμηκασι, μοναχοι δε πατερες τεκνων γεγονασιν·
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ωσπερ και επισκοπους πατερας τεκνων, και μοναχους εξ ολοκληρου γενους
τυγχανοντας. Και παλιν οιδαμεν κληρικους πεινωντας, μοναχους δε νηστευοντας.
Ἔξεστι γαρ και ουτως, και εκεινως ου κεκωλυται. Ἀλλα πανταχου τις αγωνιζεσθω·
και γαρ ο στεφανος ου κατα τοπον, αλλα κατα την πραξιν αποδιδοται. Ουκουν μη
ανεχου των ετερα παρα ταυτα συμβουλευοντων, αλλα μαλλον επειγου, και μη
μελλε· μαλιστα οτι και η αγια εορτη εγγιζει, ινα μη χωρις σου οι λαοι την εορτην
ποιησωσι, και μεγαν κινδυνον επισπασηι κατα σαυτου. Τις γαρ αυτοις ευαγγελισεται
το Πασχα μη παροντος σου; Τις αυτοις την ημεραν αναγγελει της αναστασεως,
κρυπτομενου σου; Τις αυτοις συμβουλευσει δεοντως εορταζειν, φευγοντος σου; Ὢ
ποσοι μεν ωφεληθησονται παραγενομενου σου, ποσοι δε βλαβησονται φευγοντος
σου! Και τις επι τουτοις αποδεξεται σε; Και δια τι συμβουλευουσι σοι μη
αντιλαμβανεσθαι σε της επισκοπης, αυτοι θελοντες εχειν πρεσβυτερους; Ει γαρ
φαυλος τυγχανεις, μη συνεστωσαν σοι· ει δε επιτηδειον ειναι σε επιγινωσκουσι, μη
φθονειτωσαν τοις αλλοις· ει γαρ το διδασκειν και προΐστασθαι προφασις εστιν
αμαρτιας κατ' εκεινους, μη διδασκεσθωσαν αυτοι, μηδε πρεσβυτερους εχετωσαν, ινα
μη χειρους εαυτων γενωνται αυτοι τε και οι διδασκοντες αυτους. Ἀλλα μη προσεχε
τουτοις τοις ανθρωπινοις ρημασι, μηδε ανεχου των ταυτα συμβουλευοντων, καθα
πολλακις προειπον· σπευδε δε μαλλον και επιστρεφε προς τον Κυριον, ινα, των
προβατων αυτου φροντιζων, μνημονευσηις και ημων. Τουτου δε χαριν
προετρεψαμην ελθειν τους αγαπητους ημων Ἱερακα τον πρεσβυτερον, και Μαξιμον
τον αναγνωστην· ινα και δια λογων σε προτρεψωνται, και μαθειν δυνηθηις εκ
τουτου την τε διαθεσιν ην εχων εγραψα, και τον εκ του αντιλεγειν τηι εκκλησιαστικηι
διαταξει κινδυνον.

 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


