Epistula ad Maximum
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΜΑΞΙΜΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ.
Τωι αγαπητωι και αληθως ποθεινοτατωι υιωι Μαξιμωι φιλοσοφωι, Ἀθανασιος εν Κυριωι
χαιρειν. Ἐντυχων τοις νυν γραφεισι παρα σου, την μεν σην ευλαβειαν απεδεξαμην,
την δε προπετειαν των μη νοουντων μητε α λεγουσι, μητε περι τινων
διαβεβαιουνται, επι πολυ θαυμασας, εβουλευσαμην αληθως σιωπησαι. Το γαρ επι
τοις ουτω φανεροις και πλεον φωτος λαμπουσιν αποκρινασθαι, ουδεν ετερον εστιν η
προφασεις αναισχυντιας τοις ουτω παρανομουσι παρεχειν. Και τουτο παρα του
Σωτηρος μεμαθηκαμεν. Νιψαμενωι γαρ τωι Πιλατωι και καταλαβομενωι την
συκοφαντιαν των τοτε Ἰουδαιων, ουκ ετι απεκρινατο αυτωι ο Κυριος, αλλα μαλλον
εχρηματιζε τηι τουτου γυναικι, ινα μη εν λογωι, αλλα εν δυναμει πιστευηται ο
κρινομενος ειναι Θεος. Τωι δε Καιαφαι μη αποκρινομενος προς την φλυαριαν, αυτος
τηι επαγγελιαι τους παντας εις γνωσιν μετηγαγεν. Ἐπι πολυ γουν υπερτιθεμενος και
ορων την των αναιδευομενων λογομαχιαν, μολις ηιδεσθην τον σον υπερ της
αληθειας ζηλον, και υπηγορευσα ουδεν πλεον των παρα σου γραφεντων, ιν' οις
αντειρηκεν ο εναντιος, τουτοις λοιπον πεισθεις, παυσηι την γλωσσαν αυτου απο
κακου, και χειλη αυτου του μη λαλησαι δολον. Και γενοιτο μεν τους τοιουτους
μηκετι ονειδισαι μετα των παροδευοντων τοτε Ἰουδαιων τον κρεμαμενον επι ξυλου,
Ει Υιος εστι του Θεου, σωσει αυτον· εαν δε αρα μηδε ουτως καταδυωνται, αλλα συ
της αποστολικης μνημονευων παραγγελιας, αιρετικον ανθρωπον μετα μιαν και
δευτεραν νουθεσιαν παραιτου, ειδως, οτι εξεστραπται ο τοιουτος, και αμαρτανει ων
αυτοκατακριτος. Ει μεν γαρ Ἕλληνες η των Ἰουδαιζοντων εισιν οι τα τοιαυτα
τολμωντες, ως μεν 26.1088 Ἰουδαιοι σκανδαλον, ως δε Ἕλληνες μωριαν
νομιζετωσαν τον σταυρον του Χριστου· ει δε υποκρινονται ως Χριστιανοι,
μαθετωσαν τον σταυρωθεντα Χριστον, Κυριον μεν της δοξης, δυναμιν δε Θεου και
Θεου σοφιαν αυτον ειναι. Ει δε αμφιβαλλουσιν, οτι και Θεος εστιν, αιδεισθωσαν τον
Θωμαν τον ψηλαφησαντα τον εσταυρωμενον, και λεγοντα Κυριον αυτον ειναι και
Θεον. Και φοβεισθωσαν αυτον τον Κυριον, τον μετα το νιψαι τους ποδας των
μαθητων λεγοντα· Ὑμεις φωνειτε με ο Κυριος και ο διδασκαλος, και καλως λεγετε·
ειμι γαρ. Ἐν ωι δε σωματι τυγχανων ενιψε τους ποδας, εν τουτωι τας αμαρτιας ημων
ανηνεγκεν επι το ξυλον. Ἐμαρτυρειτο τε δεσποτης της κτισεως, συστειλαντος μεν
του ηλιου τας ακτινας, και της γης τρεμουσης, και των πετρων σχιζομενων, και των
δημιων επιγνοντων, οτι αληθως Θεου Υιος εστιν ο σταυρωθεις. Ου γαρ ανθρωπου
τινος ην το βλεπομενον σωμα, αλλα Θεου, εν ωι τυγχανων και οτε εσταυρουτο,
ηγειρε νεκρους. ∆ιο ουδε καλον εκεινο αυτων τολμημα το λεγον, οτι εις ανθρωπον
τινα αγιον εγενετο ο του Θεου Λογος (τουτο γαρ εν εκαστωι εγενετο των προφητων
και των αλλων αγιων), ινα μη καθ' εκαστον γεννωμενος και παλιν αποθνησκων
φαινηται. Ουκ εστι δε ουτως· μη γενοιτο! Ἀλλ' απαξ επι συντελειαι των αιωνων εις
αθετησιν της αμαρτιας αυτος ο Λογος σαρξ εγενετο, και εκ Μαριας της Παρθενου
προηλθεν ανθρωπος καθ' ομοιωσιν ημετεραν, ως και προς Ἰουδαιους εφη· Τι ζητειτε
με αποκτειναι ανθρωπον, ος την αληθειαν υμιν λελαληκα; Ουκ ανθρωπου τε τινος
μετεχοντες σωματος, αλλα αυτου του Λογου σωμα λαμβανοντες, θεοποιουμεθα.
Ἀμελει κακεινο τεθαυμακα, πως ολως καν εννοησαι τετολμηκασιν, οτι φυσεως
ακολουθιαι γεγενηται ανθρωπος. Ει γαρ ουτως ην, περιττη της Μαριας η μνημη. Ουδε
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γαρ οιδεν η φυσις παρθενον χωρις ανδρος τικτουσαν. Ὅθεν ευδοκιαι του Πατρος
Θεος ων αληθινος, και φυσει Λογος, και σοφια του Πατρος, γεγονε σωματικως
ανθρωπος, δια την ημετεραν σωτηριαν, ιν', εχων ο προσενεγκηι υπερ ημων, σωσηι
παντας ημας, οσοι φοβωι θανατου δια παντος του ζηιν ενοχοι ησαν δουλειας. Ου γαρ
ανθρωπος τις υπερ ημων εαυτον δεδωκεν· επει πας ανθρωπος υπευθυνος εστι
θανατωι, κατα το, Γη ει και εις γην απελευσηι, εν τωι Ἀδαμ ειρημενον προς παντας·
αλλ' ουδε ετερον τι των κτισματων· επει πασα κτισις υποπτος εστι τροπης. Ἀλλ'
αυτος ο Λογος το ιδιον σωμα προσηνεγκεν υπερ ημων, ινα μη εις ανθρωπον η πιστις
και η ελπις, αλλ' εις αυτον τον Θεον Λογον την πιστιν εχωμεν. Ἀμελει και ανθρωπου
γενομενου αυτου, θεωρουμεν την δοξαν αυτου, δοξαν ως Μονογενους παρα Πατρος,
πληρης χαρι 26.1089 τος και αληθειας. α γαρ δια του σωματος υπεμεινε, ταυτα ως
Θεος εμεγαλυνε· και επεινα μεν σαρκι, θεικως δε τους πεινωντας εχορταζε. Και ει
σκανδαλιζεται τις επι τοις σωματικοις, πιστευετω εφ' οις ο Θεος εργαζεται.
Πυνθανεται γαρ ανθρωπινως, που Λαζαρος κειται, εγειρει δε τουτον θεικως. Ὅθεν
μηδε γελατω τις λεγων παιδιον και ηλικιαν ονομαζων, και αυξησιν, και φαγειν, και
πιειν, και παθειν, ινα μη, τα ιδια του σωματος αρνουμενος, αρνησηται τελεον και
την δι' ημας επιδημιαν αυτου. Και ωσπερ ουκ ακολουθιαι φυσεως ανθρωπος
γεγενηται, ουτως ακολουθον ην σωμα λαβοντα αυτον δεικνυναι τα ιδια τουτου, ινα
μη η φαντασια του Μανιχαιου κρατησηι. Ἀκολουθον δε παλιν ην σωματικως αυτον
χρηματιζοντα μη κρυψαι τα της θεοτητος, ινα μη ο Σαμοσατευς προφασιν ευρηι,
ανθρωπον αυτον λεγων, ως αλλον οντα παρα τον Θεον Λογον. Ταυτα τοινυν
κατανοων ο απιστος, μαθετω, οτι βρεφος μεν ην επι φατνης, τους δε μαγους υπεταξε
προσκυνουμενος υπ' αυτων· και παιδιον μεν εις Αιγυπτον κατηλθε, τα δε
χειροποιητα της ειδωλολατρειας κατηργησε· και εσταυρωμενος σαρκι, νεκρους εκ
πολλου χρονου σαπεντας ηγειρε. Και δεδεικται πασιν, οτι ου δι' εαυτον, αλλα δι'
ημας υπεμεινε παντα, ιν' ημεις, τοις εκεινου παθημασιν απαθειαν και αφθαρσιαν
ενδυσαμενοι, διαμεινωμεν εις ζωην αιωνιον. Ταυτα δε σοι συντομως εκ των σων,
καθως προειπον, δεξαμενος υπηγορευσα, ουδεν πλεον επεξεργασαμενος, αλλα
μονον το περι του θειου σταυρου μνημονευσας, ινα εν οις εσκανδαλισθησαν οι
ολιγωροι, εν τουτοις μεταπαιδευθεντες προσκυνησωσι τον εσταυρωμενον. Συ δε
γνησιως τους απιστους πειθε· ταχα πως απο αγνωσιας εις επιγνωσιν ελθωσι, και
πιστευσωσι καλως. Και ει και αυταρκη αυτα τα παρα σου γραφεντα, ομως
υπομνησεως ενεκεν προς τους φιλονεικους προσθειναι και ταυτα καλον· ινα μη ως
ελεγχομενοι, εξ ων τετολμηκασιν, αισχυνθωσιν, αλλ' ως υπομιμνησκομενοι μη
επιλαθωνται της αληθειας. Κρατειτω γαρ τα εν Νικαιαι παρα των Πατερων
ομολογηθεντα· ορθα γαρ εστι και ικανα πασαν ασεβεστατην αιρεσιν ανατρεψαι, και
μαλιστα την Ἀρειανην, την εις τον Λογον του Θεου δυσφημουσαν, και εξ αναγκης
εις το Πνευμα αυτου το αγιον δυσσεβουσαν. Προσαγορευε παντας τους ορθως
φρονουντας. Προσαγορευουσι σε παντες οι συν ημιν.

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


