Vitae monasticae institutio
28.845
ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ∆ΙΑΤΥΠΩΣΙΣ ΤΩΝ ΘΕΛΟΝΤΩΝ ΕΝ ΗΣΥΧΙΑ
∆ΙΑΓΕΙΝ.
Τοιουτος ο μοναχος, και ουτω χρη ειναι τον μοναχον, απεχομενον απο γηΐνων
πραγματων· ου μην δε αλλα και Χριστου στρατιωτην, αυλον, αμεριμνον, πασης
πραγματευτικης εννοιας και πραξεως εκτος. Ἐν τουτοις ητω ο μοναχος, μαλιστα ο
πασαν υλην του κοσμου τουτου καταλιπων· και επι τα ωραια καλλη της ησυχιας η
ασκησις, ηδυς ο βιος, η πραξις τερπνη. Βουλει τοιγαρουν, αγαπητε, τον μονηρη βιον
αναλαβειν, και επι τα της ησυχιας αποτρεχειν τρο παια· αφες εκει τον κοσμον και
τας του κοσμου φροντιδας, τας τε επι τουτων αρχας τε και εξουσιας, τουτεστι μονος
αυλος εσο, απαθης, πασης επιθυμιας εκτος, ινα, της εκ τουτων περιστασεως
αλλοτριος γενομενος, δυνηθηις ησυχαζειν καλως. Ει μη γαρ τις τουτων εαυτον
υπεξαρηι, ουκ αν δυνηθηι ταυτην κατ ορθωσαι την πολιτειαν. Τροφων βραχεων
αντεχου και ευκαταφρονητων, μη πολλων και ευπεριστατων, η μαλλον
απεριστατων. Ἐαν δε και ως φιλοξενιας χαριν περι τα πολυτελη λογισμος γενηται,
αφες τουτον εκει, μη ολως πεισθηις αυτωι· ενεδρευει γαρ σε δια τουτου ο υπεναντιος,
του αποστησαι της ησυχιας. 28.848 Ὅρα μη επιθυμησηις πλουτον εχειν προς δια δοσιν
των πενητων· κρεισσον γαρ λογος αγαθος υπερ δομα· εστι γαρ και αυτη απατη του
πονηρου προς κενοδοξιαν πολλακις και εις πολυπραγμοσυνης αιτιαν εμβαλλουσα
τον νουν. Περι δε ιματιων, μη επιθυμη σηις πολλα εχειν ιματια· αλλα τα αρκουντα τηι
αναγκηι του σωματος μονα προνοου. Ἐαν δεηι τροφων η ιματιων, μη αισχυνθηις τα
παρ' ετερων σοι προσφε ρομενα λαβειν· τουτο γαρ εστιν υπερηφανιας ειδος. Ἐαν δε
και αυτος εν τουτοις περισσευηις, διδου τωι υστερουμενωι· ουτως ο Θεος τους εαυτου
παιδας οι κονομεισθαι βουλεται. Ἔχων του ενεστωτος καιρου τα δεοντα, εις τον
μελλοντα μη μεριμνησηις καιρον, οιον ημερας μιας, η εβδομαδος, η μην ενεστωτος
καιρου· αυτος ο καιρος επιχορηγησει τα δεοντα. Ἀλλα μαλλον ζητει μαλιστα την
βασιλειαν των ου ρανων. Της εαυτου ωφελειας παντοτε φροντιζε, και τον της
ησυχιας περιποιου τροπον. Μη αγαπησηις οικησαι μετα ανθρωπων υλικων και
εμπερισπαστων· η μονος οικει, η μετα ανθρωπων αΰλων και ομοφρο νων· ο γαρ
μετα ανθρωπων υλικων και εμπερισπα στων οικων, παντως κοινωνησει και αυτος
τηι τουτων περιστασει, και δουλευσει ανθρωπιναις επιταγαις, λαλιαις τε ματαιαις,
και τοις αλλοις απασι δεινοις, οργηι, λυπηι, μανιαι των υλων, φοβωι των σκανδαλων,
γονικαις μεριμναις, συγγενικαις φιλιαις. Ἀλλα γαρ της προς τουτους συντυχιας
παραιτου, μηποτε σε απολεσωσι της εν τωι κελλιωι ησυχιας, και περι τας εαυτων
περιστασεις αγαγωσιν. Ἐαν δε και το κελλιον εν ωι καθεζηι ευπεριστα τον ηι, φευγε,
και αυτου μη φεισηι, μη ελκυσθηις εις αγαπην αυτου. Παντα ποιει, παντα πραττε,
οπως δυνηθηις ησυχασαι, και σχολασαι, και σπουδασαι γενεσθαι εν τοις του Θεου
θελημασι, και εν τηι παληι των αορατων. Ει μη δυνασαι ραιδιως ησυχασαι εν τοις σοις
μερεσι, δος σου επι ξενιτειαν την προθεσιν, και επι ταυτην κατασπευδε σου τον
λογισμον· γενου καθα περ τις πραγματευτης αριστος, τα παντα προς ησυχιαν
δοκιμαζων, και τα προς ταυτην ησυχα και χρησιμα. Πλην λεγω σοι, ξενιτειαν αγαπα·
απαλλαττει γαρ σε των κατα την ιδιαν χωραν περιστα σεων, και της κατα την
 
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ησυχιαν ωφελειας μονον απολαυειν ποιει. Τας εν πολει διατριβας φευγε, και εν
ερημωι καρτερησον, ει δυνατον το καθολου. Εις πολιν μη απαντησηις· ουδεν γαρ
ευχρηστον, ουδεν ωφελιμον τηι πολιτειαι σου εκει θεασηι. Μη δειλιασηις ηχον αυτων,
η πτοηθηις· μηδε αποφυγηις το σταδιον της σης ωφελειας. Ἀφοβως υπομεινον, και
οψει του Θεου τα μεγαλεια, την αλλην απασαν επι σωτηριαν πληροφοριαν. Ἐαν
φιλους εχηις, φευγε τουτων τας συνεχεις συντυχιας· δια μακρου γαρ αυτοις
συντυγχανων ευ χαριστος εσηι. Ἐαν δε κατανοησηις δια τουτων αυτων βλαβην σοι
γινομενην, μηδολως εγγισηις· φιλους γαρ εχειν σε χρη τους ωφελιμους και
συλλαμβανομενους τηι σηι πολιτειαι. Φευγε των πονηρων ανδρων και μα 28.849
χιμων την συντυχιαν· μηδενι τουτων συνοικησηις· αλλα γαρ και τας φαυλας αυτων
προθεσεις παραιτου. Ἄνδρες ειρηνικοι αδελφοι, και πνευματικοι πα τερες αγιοι,
εστωσαν φιλοι σοι. Μη μετα περισπω μενων συναυλιζου, μηδε συμποσιον εχηις μετ'
αυτων· μηποτε σε περι τας εαυτων απατας ελκυσωσι, και της κατα την ησυχιαν
επιστημης απαγαγωσιν. Ἐαν δε τις των κατα την αγαπην του Θεου πορευομενων,
ελθων προς σε, επι το φαγειν προσκαλεσηται σε, και θεληις υπαγειν, υπαγε μεν,
ταχιον δε εν τωι κελλιωι σου υποστρεφε. Ει δυνατον, εκτος του κελλιου σου μη
κοιμηθηις εξω· ινα δια παντος σοι παραμενηι η της ησυχιας χαρις, και της εν αυτηι
προθεσεως ανεμποδιστον εξεις την λατρειαν. Μη γινου επιθυμη της βρωματων
καλων· η γαρ σπαταλωσα ψυχη, ζωσα τεθνηκε. Μη χορτασηις την κοιλιαν σου
βρωματα διαφορα, ινα μη ποθος σοι τουτων γενηται, και περι τραπεζης εμποιησηι σοι
τον ποθον. Ειρηται γαρ μη απατασθαι χορτασιαι κοιλιας. Ἐαν δε και συνεχως εξω του
κελλιου σου θεασηι σεαυτον προσκαλουμενον, παραιτου. Ἔστιν επιζημιος η εξω του
κελλιου σου συνεχης διατριβη, αφαιρειται την χαριν, σκοτιζει το φρονημα, μαραινει
τον ποθον.

 
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


