Doctrina ad Antiochum ducem
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἀθανασιου αρχιεπισκοπου Ἀλεξανδρειας
∆ιδασκαλιαι προς Ἀντιοχον τον αρχοντα.
1.1 Ἐλθων προς τον αγιωτατον επισκοπον Ἀθανασιον δουξ τις ονοματι
Ἀντιοχος εν δεινηι αρρωστιαι κατ εχομενος παρεκαλει ευχεσθαι υπερ αυτου προς τον
κυ ριον, μετανοων επι τοις αμαρτημασιν αυτου. και παρα καλεσαντος του επισκοπου
τον φιλανθρωπον θεον υγιης γεγονεν. και δη ερχεται φερων μεθ' εαυτου τα υπαρ
χοντα αυτου και τιθησιν παρα τους ποδας του επισκοπου, παρακαλων αυτον
δοθηναι αυτα τοις πτωχοις, αυτον δε λαβοντα το αγιον σχημα παρα αγιου αν δρος
τον εναρετον και μονηρη βιον πολιτευσασθαι· οπερ τηι του θεου χαριτι εποιησεν ο
επισκοπος. τοτε λεγει τωι επισκοπωι ο δουξ Ἀντιοχος "Ἔδει με αφ' ου εβαπτισθην
φυλαξαι την πιστιν και μη μολυναι το βα πτισμα· αλλ' επειδη η αφροσυνη μεγαλα εν
εμοι ειρ γασατο ανομηματα, παρακαλω την σην αγιωσυνην δι δαξαι με και
κατηχησαι τινων απο του νυν πραγματων και εργων και λογισμων εγκρατευσομαι".
Τοτε ο επισκοπος ποιησας ευχην και καθισας εδιδασκεν αυτον εν πνευματι αγιωι
μιαν εκαστην εντο λην των διδαγματων του Χριστου πληρωσαι. αρχεται ουν λεγειν
αυτωι "Χρη τον επι την ακηλιδωτον αρετην ερχομενον και σεμνον βιον
πολιτευομενον και επι τοις προτεροις αμαρτημασιν μετανοουντα προ παντων πι
στευσαι εις ενα θεον πατερα παντοκρατορα, ποιητην ουρανου και γης ορατων τε
παντων και αορατων, και εις ενα κυριον Ἰησουν Χριστον τον υιον του θεου τον
μονεγενη, δι' ου τα παντα εγενετο, και τα εξης. εις θεος μονος παντα χωρων, μονος
δε αχωρητος ων και ος παντα δυναται, αδυνατει δε παρ' αυτου ουδεν. εαν ουν εξ
ολης της καρδιας σου πιστευσηις και εξ ολης της ψυχης σου και φοβηθεις αυτον
εγκρατευσηι ων λεγω σοι, και εισακουσθησεται σου η δεησις και πιστευσας ληψηι παρ'
αυτου την βοηθειαν και νικην σωτηριας εις τους αιωνας".
1.2 Και ανασταντες ηυξαντο, και μετα την ευχην λεγει αυτωι "Ἁπλοτητα εχε
και ακακος γινου, και εσηι ως τα νηπια μη γινωσκοντα πονηριαν την απολλουσαν το
γενος των ανθρωπων. και πρωτον μεν μηδενος καταλαλει μηδε ηδεως ακουε
καταλαλουντων· ει δε μη, και συ ακουων ενοχος εσηι της αμαρτιας του καταλα
λουντος. πονηρον γαρ πνευμα εστιν η καταλαλια και ακαταστατον δαιμονιον
μηποτε ειρηνευον, αλλα παντοτε εν διχοστασιαις κατοικουν. απεχε ουν απ' αυτου,
και ειρηνην παντοτε εξεις μετα παντων, ενδυσαι δε την απλοτητα και την
σεμνοτητα, εν οις ουδεν προσκομμα εστιν πονηρον, αλλα παντα ομαλα και ιλαρα,
και ζησηι εις τους αιωνας".
1.3 Και αναστας ηυξατο, και μετα την ευχην λεγει αυτωι "Ἄκουε και ταυτην
την τριτην εντολην· αληθειαν αγαπα και πασα αληθεια εκ του στοματος σου εκ
πορευεσθω, ινα το πνευμα του θεου κατοικηι εν σοι. οι γαρ ψευδομενοι αθετουσιν
τον κυριον. ελαβον γαρ πνευμα αληθειας και εγενοντο αλλοτριοι του αληθινου
πνευματος. ορκον δε δικαιως αδικως φευγε, και η αληθεια εισαξει σε εις την ζωην
την αιωνιον".
1.4 Και ανασταντες ηυξαντο, και ευξαμενων αυτων καθεσθεις ο επισκοπος
λεγει αυτωι "Ἄκουε και της τεταρτης εντολης· φυλασσε την αγνειαν και μη ανα
βαινετω εις την καρδιαν σου περι γυναικος αλλοτριας η περι πορνειας. ει δε τις
εργαζεται το εργον τουτο το πονηρον, θανατον εαυτωι κατεργαζεται. βλεπε ουν,
απεχου απο της ενθυμησεως ταυτης. οπου γαρ σεμνο της και αγνεια κατοικει, εκει
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ανομια ουκ οφειλει ανα βαινειν· τουτο γαρ κατορθουται δια πονου ευχης και
ταπεινωσεως. και τουτο ποιων ζησηι εις τους αιωνας".
1.5 Και ανασταντες ηυξαντο, και καθισας ο επι σκοπος λεγει αυτωι "Ἄκουε
και της πεμπτης εντολης· μακροθυμος γινου και συνετος, και παντων εργων πονη
ρων κατακυριευσηι. εαν γαρ και μακροθυμος εσηι, το πνευμα το παναγιον κατοικησει
εν σοι. εν δε τηι οξυ χολιαι ο διαβολος. ουαι τωι ανθρωπωι εκεινωι εν ωι κατοι κουσιν
αμφοτερα. ακουε δε και την ενεργειαν της οξυ χολιας πως πονηρα εστιν και πλαναι
τους δουλους του θεου. ουκ αποπλαναι δε τους οντας πληρεις εν πιστει, ουδε ενεργει
εις αυτους, οτι η δυναμις του θεου μετ' αυτων εστιν, αποπλαναι δε τους διψυχους.
οταν ιδηι τους τοιουτους ευσταθουντας, παραβαλλει εαυτην εις την καρδιαν του
ανθρωπου, και ουτως κρινεται ο αν θρωπος ενεκεν βιωτικων πραγματων. ταυτα γαρ
παντα μωρα εστιν και κενα. η δε μακροθυμια ευπροσδεκτος και ισχυρα.
αγαλλιωμενη και αμεριμνος ουσα δοξαζει τον κυριον εν παντι καιρωι. το τρυφερον
πνευμα. μη εχον συνηθειαν μετα πονηρου πνευματος και σκληρο τητος κατοικειν,
υποχωρει απο του τοιουτου και ζητει κατοικειν μετα πραΰτητος και ησυχιας. οταν δε
απο στηι απο του ανθρωπου ου κατοικει, γινεται ο ανθρω πος εκεινος κενος απο του
πνευματος του αγιου και ολος αποτυφλουται απο της διανοιας της αγαθης. ουτως
ουν συμβαινει πασι τοις οξυχολοις. απεχε ουν απ' αυτης, του πονηροτατου δαιμονος,
ενδυσαι δε την μακροθυμιαν και την υπομονην, και ζησηι εις τους αιωνας".
1.6 Και ανασταντες ηυξαντο, και καθισας ο επι σκοπος λεγει αυτωι "Ἄκουε
και της εκτης εντολης· ενετειλαμην σοι εν τηι πρωτηι εντοληι ινα φυλαξηις την πιστιν
και τον φοβον και την εγκρατειαν". απεκριθη ο Ἀντιοχος "Ναι, κυριε, ουτως εστιν".
απεκριθη ο επισκοπος "Ἀλλα νυν θελω σοι δηλωσαι τας δυναμεις αυτων, ινα νοησηις
την δυναμιν ην εχουσιν και την ενεργειαν. διπλαι γαρ εισιν. κεινται ουν επι δικαιου
και αδικου. συ ουν πιστευε τωι δικαιωι, τωι δε αδικωι μηδεν πιστευσηις. δυο εισιν
αγγελοι μετα του ανθρω που, ο εις της πονηριας και ο εις της δικαιοσυνης. ο μεν της
δικαιοσυνης αγγελος τρυφερος εστιν και αι σχυντηρος και πραος και ισχυρος. οταν
ουτος επι την καρδιαν σου αναβηι, ευθεως λαλει μετα σου περι δι καιοσυνης, περι
αγνειας, περι σεμνοτητος και περι παντος εργου αγαθου. ταυτα παντα οταν εις την
καρ διαν σου αναβηι, γινωσκε οτι ο αγγελος της δικαιοσυνης μετα σου εστιν. ορα ουν
και του αγγελου της πονη ριας τα εργα αυτου τα πονηρα. προ παντων οξυχολος
εστιν και πικρος και αφρων, και τα εργα αυτου πονηρα, καταστρεφοντα τους
δουλους του θεου. οταν ουτος επι την καρδιαν σου αναβηι, γνωθι οτι εκ του πονηρου
και μισοκαλου εισιν". Λεγει αυτωι ο Ἀντιοχος "Πως νοησω μεν αυτον ουκ επισταμαι,
εαν μη διδαχθω κατα λογον". λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ἄκουε λεπτομερως και
συνετος γινου και μακροθυμος. ειτα λοιπον επιθυμια γυναικων και κραιπαλων
πολλων και επιθυμια πραξεων πλεο νεξιας και υπερηφανιας και τα τουτοις ομοια.
οταν ταυτα επι την καρδιαν σου αναβωσιν, γινωσκε οτι ο αγγελος της πονηριας
εστιν μετα σου. εχεις αμφοτε ρων τας ενεργειας. συνες αυτας, και πιστευε τωι αγ
γελωι της δικαιοσυνης, απο δε του αγγελου της πονη ριας αποστηθι, και εργαζομενος
το αγαθον εσηι ηυλο γημενος εις τους αιωνας".
1.7 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος "Μεμνησαι οτι εις την
πρωτην εντολην ενετειλαμην σοι περι πιστεως και προσευχης και φοβου και
εγκρατειας". απεκριθη αυτωι ο Ἀντιοχος "Ναι, κυριε". και λεγει αυτωι ο επισκοπος
"Ἄκουε και της εβδομης εντολης· φοβου τον θεον και φυλασσε τας εντολας αυτου,
και εσηι δυνατος εν πασηι πραξει· φοβουμενος γαρ τον κυ ριον παντα καλα εργασηι·
τον διαβολον μη φοβηθηις, οτι δυναμις εν αυτωι ουκ εστιν, μαλλον δε φοβηθητι τα
εργα αυτου τα πονηρα, ινα μη κατακυριευθηις υπ' αυτων, οτι πονηρα εισιν. εαν ουν
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μη θελησηις το πονη ρον εργασασθαι, φοβου τον κυριον παντοτε, και μη επιλαθηι τον
φοβον αυτου· ο γαρ εχων τον φοβον του θεου εν τηι καρδιαι αυτου ουδεποτε
ενθυμειται πονη ρον εν τηι διανοιαι αυτου, και εργαζομενος το αγαθον εχει ζωην εν
εαυτωι εις τους αιωνας".
1.8 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ακουε και της ογδοης
εντολης. περι εγκρατειας νοη σον οτι διπλη εστιν. επι τινων δει εγκρατευεσθαι και
μη ποιειν αυτα. εγκρατευου απο πασης πονηριας, ερ γαζομενος το αγαθον. ακουε
λεπτομερως. εγκρατευου απο μεθυσματος, ανομιας, απο τρυφης πονηρας, απο
εδεσματων πολλων και πολυτελειας πλουτου και μνη σικακιας και βλασφημιας.
ταυτα τα εργα πονηρα εισιν τηι ζωηι των ανθρωπων. τουτων δει εγκρατευεσθαι τον
δουλον του θεου. ο γαρ μη εγκρατευομενος τουτων ου δυναται ζησαι. ακουε και τα
ονοματα τουτων ητοι ακολουθα". λεγει Ἀντιοχος "Ποια γαρ, κυριε, πονηρα εισιν
εργα"; λεγει αυτωι ο επισκοπος "Και πολλα εισιν πονηρα, αφ' ων δει τον δουλον του
θεου εγκρατευεσθαι, ψευδος, αποστερησις, ψευδομαρτυρια, πλεονεξια, αλα ζονεια,
και οσα τουτοις ομοια. η ου δοκει σοι πονηρα ειναι ταυτα"; και απεκριθη "Ναι, δουλε
του θεου". λεγει αυτωι ο επισκοπος "Τουτων παντων δει εγκρατευεσθαι τον δουλον
του θεου, ινα ζησηι τωι θεωι και εγγραφηι μετα των εγκρατευομενων. προ παντων
πιστις, φοβος κυριου, ομονοια, αγαπη, ρηματα δικαιο συνης, αληθεια, υπομονη.
τουτων αγαθωτερον ουδεν εστιν εν τηι ζωηι των ανθρωπων. ταυτα εαν τις φυ λαξηι,
μακαριος εστιν εν τηι ζωηι αυτου. ειτα τα του των ακολουθα ακουε· χηραις υπηρετειν
και ορφανοις, υστερουμενοις τοις δουλοις του θεου. φιλοξενον ειναι, ησυχον,
ενδεεστερωι παρεχειν, παντα ανθρωπον σεβε σθαι, υβριν υποφερειν, μακροθυμον
ειναι, αμνησικακον, αμαρτανοντας νουθετειν, χρεωστας μη θλιβειν, ενδεεις μη
λυπειν, και οσα τουτοις ομοια εστιν. ου δοκει σοι ταυτα αγαθα ειναι"; απεκριθη ο
Ἀντιοχος "Τι γαρ δυναται τουτων αγαθωτερον ειναι"; λεγει αυτωι ο επι σκοπος
"Ἐπιγυμναζε ουν εαυτον εν τουτοις και μη αποστηις απ' αυτων, και ζησηι εις τους
αιωνας, και παν τες οσοι τας εντολας αυτου φυλαξωσιν ζησονται εις τους αιωνας".
1.9 Και ειξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ακουε και της ενατης
εντολης την διδασκαλιαν· πανυ γαρ ωφελιμος εστιν· αρον απο σου την διψυχιαν και
μηδεν ολως διψυχησηις αιτησασθαι τωι θεωι, λεγων εν εαυτωι οτι πως δυνησομαι
αιτησασθαι παρα του κυριου λαβειν ημαρτηκως τοσαυτα εις αυτον; μηδεν τοιουτον
διαλογιζου, αλλ' εξ ολης καρδιας σου επιστρεψον προς τον κυριον και αιτου
αδιστακτως, και γνωσηι την πολλην αυτου ευσπλαγχνιαν, οτι ου μη σε εγκαταλειψει,
αλλα το αιτημα της ψυχης σου ταχεως πληρωσει. ουκ εστιν γαρ ο θεος ως οι
ανθρωποι μνησικακουντες, αλλ' αυτος αμνησικακος εστιν και σπλαγχνιζεται επι τωι
πλασματι αυτου. συ ουν καθαρισον σου τον λογισμον και την ψυχην απο παντος
ρυπου εχθρου και αιτησαι παρα του κυριου, και ληψηι ει τι αιτησηι, οτι ουκ εγ
καταλειπει τους εις αυτον ελπιζοντας. οι γαρ διστα ζοντες εις τον θεον ουτοι εισιν
διψυχοι, και ουδεν ολως λαμβανουσιν των αιτηματων αυτων· οι δε ολοτελεις οντες
εν πιστει παντα α αιτουνται ολοψυχως λαμβα νουσιν. πας γαρ διψυχος ανηρ, εαν μη
καθαρισηι τον νουν της ψυχης αυτου, δυσκολως σωζεται. ενδυσαι δε την πιστιν, οτι
ισχυρα εστιν, και πιστευε τωι θεωι οτι παντα τα αιτηματα σου α αιτεις ληψηι. εαν
αιτησαμε νος ποτε παρα του κυριου αιτημα και βραδυτερον λα βηις, μη διψυχησηις,
οτι ταχιον ουκ ελαβες το αιτημα της καρδιας σου, ητοι της ψυχης σου. παντως γαρ
δια πειρασμον τινα η παραπτωμα, ο συ αγνοεις, ουκ ελα βες το αιτημα της ψυχης
σου. συ ουν μη διαλιπηις ευχομενος εως ου αποληψηι αυτο. εαν δε εκκακησηις και
διψυχησηις ευχομενος και αιτουμενος, εαυτον αιτιω και μη τον διδουντα σοι. βλεπε
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουν οτι η διψυχια παρα του διαβολου εστιν. συ ουν δουλευε εκ της ψυ χης σου, και
ζησηι τωι θεωι, και παντες οι ταυτα φρο νουντες ζησονται εις τους αιωνας".
1.10 Και ευξαμενων αυτων λεγει ο επισκοπος "Ακουε και της δεκατης
εντολης· αρον απο σου πα σαν επιθυμιαν πονηραν και ενδυσαι την αγαθην και
σεμνην. απο δε της πονηρας επιθυμιας, και μαλιστα εαν εμπεσηι εις λυπην ο δουλος
του θεου και μη ηι συνετος, δαπαναται υπ' αυτης δεινως. και μαλιστα τους μη
εχοντας ενδυμα επιθυμιας αγαθης, αλλ' εμ πεφυρμενους τωι αιωνι τουτωι, τουτους
ουν παραδιδω σιν εις θανατον". και λεγει ο Ἀντιοχος "Ποια εισιν τα παραδιδουντα
τους ανθρωπους εις θανατον; και γνωρισον μοι, ινα φυγω απ' αυτων". λεγει αυτωι ο
επισκοπος "Ἄκουσον εν ποιοις εργοις θανατοι η επι θυμια η πονηρα τους δουλους
του θεου. προ παντων επιθυμια γυναικος, και πολυτελεια πλουτου, ητις εστιν
φιλαργυρια, και εδεσματων πολλων και ματαιων, και μεθυσματος πολλου, διαφορου
γευσεως, και δοξης αν θρωπινης ματαιας, μαλλον δε πασα τρυφη και ηδονη του βιου
τουτου ματαια εστιν. αυται ουν αι πονηριαι και αι επιθυμιαι θανατουσιν τους
δουλους του θεου. απεχε ουν απ' αυτων, και ζησηι τωι θεωι. εαν δουλευ σηις τωι θεωι εν
δικαιοσυνηι, δυνασαι κατακυριευσαι της πονηρας επιθυμιας". ο Ἀντιοχος λεγει
"Ἤθελον καγω γνωναι ποιοις τροποις δει με δουλευσαι τηι επιθυμιαι τηι αγαθηι". ο
επισκοπος λεγει "Ἔργασαι δικαιοσυνην και αρετην αληθειας, φοβον κυριου και
πιστιν και αγα πην και ταπεινοφροσυνην και υπομονην, και τα ομοια τουτοις, και
τοις αγαθοις εργοις κολληθητι. και ταυτα εργαζομενος ευαρεστος εσηι και δουλος
θεου εις τους αιωνας". Παλιν λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ὁ διαβολος οταν ιδηι οτι δια
του ιδιου λογισμου ου δυναται σε βλα ψαι, τοτε φερει προς σε ασθενεστερους
μοναχους, και δι' αυτων προφασιν τινα δια λογων, η δια εργων ανα παυσεως, η
ζηλον σαρκικον διδωσιν σοι εις το σκαν δαλισαι σε και καταρραξαι σε. συ δε νοων
οτι του εχθρου εισιν κατασκευαι αυται μη αρξαις εις την δια νοιαν σου λεγειν. εγω
απο τοιουτου γενους ειμι μεγα λου, και ουτος ιδιωτης και ευτελης και ασθενης,
καγω εις τους ποδας αυτου εχω πεσειν, μαλλον δε δια τουτο προσπεσε αυτωι,
μεμνημενος της του σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου εντολης, ητις σοι παρακελευεται
«εαν τις σε ραπισηι εις την δεξιαν σιαγονα, στρεψον αυτωι και την αλλην», και μη
προτερον αποστηις αυτου των ποδων εως ου συγχωρησιν μετ' ευχης δεξηι παρ' αυτου,
οπως τελειος σοι αποδοθηι της ταπεινοφροσυνης ο στεφανος εις τους αιωνας. αμην".
1.11 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκο πος "Ἄκουε και της
ενδεκατης εντολης· αρον απο σου την λυπην. και γαρ αυτη αδελφη εστιν της
διψυχιας και της οξυχολιας". λεγει ο Ἀντιοχος "Πως, κυριε, αδελφη εστιν τουτων;
αλλο γαρ μοι δοκει οξυχολια και αλλο λυπη". λεγει αυτωι ο επισκοπος "∆ια τι ου
νοεις τα λεγομενα σοι; εκεινοι γαρ ου νοουσιν οι βαλλοντες εαυτους εις τα κοσμικα
και σαρκικα πραγματα. ου νοεις οτι πονηροτατη εστιν και δεινοτατη τοις δουλοις
του θεου. οι δε τον φοβον του θεου εχοντες δικαιοσυνης εργον και αληθειας
επιτελουσιν, και την καρδιαν και τον νουν εχοντες προς κυριον τυγχανουσιν και
συνιου σιν, διοτι καθαροι εισιν και αμεριμνοι απο πασης φρον τιδος του βιου και
μεριμνης κοσμικης και ουδεν ει μη μονον τον φοβον του θεου εχουσιν εν εαυτοις.
οπου γαρ ο κυριος κατοικει, εκει εστιν συνεσις πολλη. κολ ληθητι ουν τωι κυριωι, και
παντα νοησεις. ακουε πως η λυπη εκτριβει το πνευμα και παλιν σωζει. οταν ο
διψυχος επιβαληται πραξαι τι και αποτυχηι δια την δι ψυχιαν αυτου, η λυπη
πορευεται εις τον ανθρωπον και λυπει το πνευμα το αγιον και στενοχωρει. ειτα πα
λιν η οξυχολια, οταν κολληθηι τωι ανθρωπωι περι πρα γματος τινος και λιαν
πικρανθηι και ποιησηι τι κακον, παλιν η λυπη εισπορευεται εις την καρδιαν του αν
θρωπου, και λυπειται επι τηι πραξει αυτου ηι επραξεν, και μεταμελειται οτι πονηρον
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ειργασατο. αυτη ουν η λυπη δοκει σωτηριαν εχειν, οτι πονηρον πραξας μετε νοησεν.
αμφοτεραι ουν αι πραξεις λυπουσιν τον αν θρωπον· η μεν διψυχια οτι ουκ ετυχεν
της πραξεως αυτου, η δε οξυχολια οτι επραξεν το πονηρον. αμφοτερα ουν λυπηρα
εισιν τωι πνευματι τωι αγιωι. αρον την λυπην απο σου και μη θλιβε το πνευμα το
αγιον το εν σοι κατοικουν, μη ποτε εντευξηται κατα σου του θεου και αποστηι απο
σου. το γαρ πνευμα του θεου το δοθεν εις την σαρκα ταυτην λυπην σαρκικην ουχ
υποφερει ουδε στενοχωριαν. λυπη γαρ η επι τοις προ τεροις αμαρτημασιν μονη εχει
ωφελειαν, εαν μη παλιν αμαρτησηις. πας γαρ ιλαρος ανηρ αγαθα εργαζεται και
αγαθα φρονει και καταφρονει της ματαιας λυπης· ο δε λυπηρος ανηρ παντοτε
πονηρευεται. πρωτον μεν πο νηρευεται οτι λυπει το πνευμα το αγιον το δοθεν τωι
ανθρωπωι ιλαρον· δευτερον δε λυπων το πνευμα ανο μιαν εργαζεται μη εντυγχανων
μηδε εξομολογοιμενος του θεου. παντοτε γαρ λυπηρου ανδρος η εντευξις ουκ εχει
δυναμιν του αναβηναι επι το θυσιαστηριον του θεου, οτι η λυπη εγκαθηται εν τηι
καρδιαι αυτου. με μιγμενη ουν η λυπη η κοσμικη μετα της εντευξεως ουκ αφιησιν
την εντευξιν αναβηναι καθαραν προς το θυσιαστηριον του θεου. ωσπερ γαρ οξος
οινωι μεμιγμε νον την αυτην ηδονην ουκ εχει, ουτως και λυπη με μιγμενη μετα του
πνευματος την αυτην εντευξιν ουκ εχει. καθαρισον ουν σεαυτον απο της λυπης της
πο νηρας ταυτης, και ζησηι τωι θεωι, και απαντες οσοι απο βαλλονται την λυπην αφ'
εαυτων και ενδυονται αγαπην και ιλαροτητα ζησονται εις τους αιωνας. αμην. 2.t
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἀθανασιου πατριαρχου Ἀλεξανδρειας ∆ιδασκαλια προς
Ἀντιοχον δουκαν.
2.1 Ἐλθων προς τον αγιωτατον επισκοπον Ἀθανασιον δουξ ονοματι Ἀντιοχος
εν δεινηι αρρωστιαι κατεχο μενος παρεκαλει ευχεσθαι υπερ αυτου οπως, εαν υγιανηι,
επιστρεψει λοιπον προς τον κυριον, μετανοων επι τοις αμαρτημασιν αυτου. και
παρακαλεσαντος του επισκο που τον φιλανθρωπον θεον υγιης τηι εξης γεγονεν. και
δη ηρχετο φερων μεθ' εαυτου τα υπαρχοντα αυτου και τιθησι παρα τους ποδας του
επισκοπου, παρακαλων δο θηναι τοις πτωχοις και τοις χρειαν εχουσιν, αυτον δε
λαβοντα το σεμνον σχημα παρα του αγιου ανδρος τον εναρετον και μονηρη βιον
πολιτευεσθαι· οπερ τηι του θεου χαριτι εποιησεν ο επισκοπος. τοτε λεγει τωι επι
σκοπωι ο δουξ Ἀντιοχος "Ἔδει με αφ' ου εβαπτισθην φυλαξαι την πιστιν και μη
μολυναι το βαπτισμα ετι· αλλ' επειδη η αφροσυνη μου μεγαλην εν εμοι ειργασατο
αμελειαν, παρακαλω την σην αγιωσυνην διδαξαι με και κατηχησαι και νουθετησαι
τινων απο του νυν πραγμα των και εργων και λογισμων εγκρατευσομαι, και τινων
αλλων επιμελησομαι αρετων". Τοτε ο επισκοπος ποιησας ευχην και καθισας εδι
δασκεν αυτον εν πνευματι αγιωι μιαν εκαστην εντολην των διδαγματων του Χριστου
πληρωσαι. αρχεται ουν λεγειν αυτωι "Χρη τον επι την ακηλιδωτον αρετην ερ
χομενον και σεμνον βιον πολιτευομενον και επι τοις προτεροις αμαρτημασι
μετανοουντα προ παντων πι στευειν εις ενα θεον παντοκρατορα, ποιητην ουρανου
και γης ορατων τε παντων και αορατων, και εις ενα κυριον Ἰησουν Χριστον τον υιον
του θεου τον μονεγενη, δι' ου τα παντα εγενετο τα εν τωι ουρανωι και εν τηι γηι, θεον
σωτηρα ημων υπαρχοντα ομοουσιον τωι πατρι, και εις το αγιον πνευμα το κυριον και
ζωοποιον, το εκ του πατρος εκπορευομενον, το συν πατρι και υιωι συμ
προσκυνουμενον και συνδοξαζομενον. εις θεος μονος ο παντα χωρων, μονος δε
αχωρητος ων, και οτι παντα δυναται, αδυνατον δε αυτωι ουδεν. εαν ουτως πιστευ
σηις εξ ολης καρδιας σου και εξ ολης ψυχης και εξ ολης ισχυος σου και φοβηθηις
αυτον και εγκρατευσηι ων λεγω σοι, εισακουσθησεται σου η εντευξις και πιστευσας
ληψηι παρ' αυτου την βοηθειαν και νικην και σωτηριαν εις τους αιωνας. αμην".
 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2.2 Και αναστας ηυξατο, και μετα την ευχην λεγει αυτωι "Ἁπλοτητα εχε και
ακακος γενου, και εσο ως τα νηπια τα μη γινωσκοντα πονηριαν την απολλουσαν την
σωτηριαν των ανθρωπων. πρωτον μεν μηδενος κατα λαλει μηδε ηδεως ακουε του
καταλαλουντος· ει δε μη, και συ ακουων ενοχος εσηι της αμαρτιας του καταλα
λουντος, αν πιστευσηις τηι καταλαλιαι ηι εαν ακουσηις· επιστευσας γαρ και συ αυτος
εξεις κατα του αδελφου σου. ουτως ουν ενοχος εσηι του καταλαλουντος. πονηρον
γαρ πνευμα εστιν η καταλαλια και ακαταστατον δαιμονιον, μηδεποτε ειρηνευον,
αλλα παντοτε εν διχοστα σιαις κατοικουν. απεχε ουν απ' αυτου, και ειρηνην εξεις
μετα παντων, ενδυσαι δε την απλοτητα και την σεμνοτητα, εν οις ουδεν προσκομμα
εστι πονηρον, αλλα παντα ομαλα και ιλαρα, και ζησηι εις τους αιωνας. αμην".
2.3 Και αναστας ηυξατο, και μετα την ευχην καθ ισας λεγει αυτωι "Ἄκουε και
ταυτην την εντολην· αλη θειαν αγαπα και πασα αληθεια εκ του στοματος σου
εκπορευεσθω, ινα το πνευμα του θεου κατοικηι εν σοι. οι γαρ ψευδομενοι αθετουσι
τον θεον. ελαβον γαρ πνευμα αληθειας και εγενοντο οικητηρια του αληθινου
πνευματος. εαν ουν την αληθειαν φυλαξηις, δυνησηι σεαυτωι ζωην περιποιησασθαι.
ορκον δε δικαιως η αδι κως εκφευγε, και η αληθεια εισαξει σε εις την ζωην την
αθανατον εις τους αιωνας. αμην".
2.4 Και ευξαμενων αυτων καθεσθεις ο επισκοπος λεγει αυτωι "Ἄκουε και της
τεταρτης εντολης· φυλασσε την αγνειαν και μη αναβαινετω επι την καρδιαν σου
περι γυναικος αλλοτριας η περι πορνειας τινος, η περι τοιουτων ονοματων. τουτο
γαρ ποιων αμαρτιαν μεγα λην εργαζηι, μη ταχεως αφιστων τον νουν σου του τοι
ουτου αισχρου φασματος. η γαρ ενθυμησις αυτη θεου δουλωι αμαρτια μεγαλη εστιν.
ει δε τις εργαζεται το εργον το πονηρον τουτο, θανατον εαυτωι κατεργαζεται. βλεπε
ουν, απεχου απο της ενθυμησεως ταυτης. οπου γαρ σεμνοτης και αγνεια κατοικει,
εκει ανομια ουκ οφει λει αναβαινειν. τουτο δε κατορθουται δια πυκνοτερας και
επιπονου ευχης. τουτο ουν ποιει, και ζησηι εις τους αιωνας. αμην".
2.5 Και ανασταντες ηυξαντο, και καθισας ο επι σκοπος λεγει αυτωι "Ἄκουε
και της πεμπτης εντολης· φυλασσε την αγνειαν και μακροθυμιαν και γινου συνε τος,
και παντων των πονηρων εργων κατακυριευ σεις και εργασηι πασαν δικαιοσυνην.
εαν γαρ μακρο θυμος εσηι, το πνευμα το αγιον κατοικουν εν σοι καθαρον εσται, μη
σκοτουμενον υπο πονηρου πνευμα τος, μηδε μιαινομενον υπο της οξυχολιας. εν γαρ
τηι μακροθυμιαι ο κυριος κατοικει, εν δε τηι οξυχολιαι ο δια βολος. αμφοτερα ουν τα
πνευματα ασυμφορον εστιν εν ταυτωι κατοικειν. εαν γαρ λαβων αψινθιου μικρον εις
κεραμιον μελιτος επιχεηις, ουχι ολον το μελι αφα νιζεται, και τοσουτον μελι υπο του
ελαχιστου αψινθιου απολλυται. εαν δε εις το μελι μη βληθηι το αψινθιον, γλυκυ
ευρισκεται το μελι και ευχρηστον παντως γινεται τωι δεσποτηι. βλεπε ουν οτι η
μακροθυμια γλυκυτατη εστιν υπερ το μελι και ευχρηστος εστι τωι κυριωι και εν αυτηι
κατοικει, η δε οξυχολια την μακροθυμιαν μιαι νει. ακουε δε και την ενεργειαν της
οξυχολιας πως πονηρα εστιν και πλαναι τους δουλους του θεου και καταστρεφει τηι
εαυτης ενεργειαι. ουκ αποπλαναι δε τους οντας πληρεις εν πιστει, ουδε ενεργησαι
δυναται εις αυτους, οτι η δυναμις του κυριου μετ' αυτων εστιν, αλλα αποπλαναι τους
διψυχους. οταν γαρ ιδηι τους τοιουτους ανθρωπους ευσταθουντας, παρεμβαλλει εαυ
την εις την καρδιαν του ανθρωπου, και ουτως πικραι νεται ανθρωπος ενεκεν
βιωτικων πραγματων, η φιλου τινος, η περι δοσεως και ληψεως, η περι τοιουτων
μιαρων πραγματων. ταυτα παντα μωρα εστι και κενα και ασυμφορα τοις δουλοις του
θεου, η δε μακροθυμια μεγαλη εστι και οχυρα, εχουσα την δυναμιν ισχυραν και
καθημενην εν πλατυσμωι μεγαλωι. ιλαρα, αγαλλιωμενη και αμεριμνος ουσα δοξαζει
τον κυριον εν παντι καιρωι, μηδεν εχουσα εν εαυτηι πικρον, παραμενουσα δια παν τος
 
 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πραοτητι και ησυχιαι. Αυτη ουν η μακροθυμια κατοικει μετα των πιστιν εχοντων
ολοκληρος, η δε οξυχολια πρωτον μεν μωρια εστιν και ελαφρια φρενων· ειτα εκ της
αφροσυνης γινε ται πικρια, εκ δε της πικριας θυμος, εκ δε του θυμου οργη, εκ δε της
οργης μηνις. ειτα η μηνις εκ τοσου των κακων συνισταμενη γινεται αμαρτια μεγαλη
και ανιατος. οταν γαρ παντα τα ανθρωπινα ταυτα εν ενι αγγειωι κατοικηι, οπου και το
πνευμα το αγιον, ου χω ρει εκεινο το αγγος, αλλ' υπερπλεοναζει το τρυφερον
πνευμα, μη εχον συνηθειαν μετα πονηρου πνευματος και σκληροτητος κατοικειν.
υποχωρει ουν απο του αν θρωπου τουτου και ζητει κατοικειν μετα πραοτητος και
ησυχιας. ειτα οταν αποστηι απο του ανθρωπου ου κατοικει, γινεται ο ανθρωπος
εκεινος κενος απο του πνευματος του αγιου και λοιπον πεπληρωμενος των
πνευματων των πονηρων ακαταστατει εν πασηι πραξει αυτου, περισπωμενος ωδε
κακει απο των ανθρωπων των πονηρων, και ολος αποτυφλουται απο της διανοιας
της αγαθης. ουτως ουν συμβαινει πασι τοις οξυχολοις. απεχου ουν απο της
οξυχολιας, του πονηρου δαιμονος, ενδυσαι δε την μακροθυμιαν και αντιστηθι τηι
οξυχολιαι, και εσηι επαινουμενος μετα της σεμνοτητος της ηγαπημενης υπο κυριου.
βλεπε ουν μη παραλογισηι την εντολην ταυτην. εαν γαρ ταυτην φυλαξηις, δυνησηι και
τας λοιπας τηρησαι. ισχυε ουν εν αυταις και ενδυναμου, και νικησεις και ζησηι εις
τους αιωνας. αμην".
2.6 Και ανασταντες ηυξαντο, και καθισας ο επι σκοπος λεγει αυτωι "Ἄκουε
και της εκτης εντολης· ενετειλαμην σοι εν τηι πρωτηι εντοληι ινα φυλαξηις την πιστιν
και τον φοβον και εγκρατευσηι". απεκριθη ο Ἀντιοχος "Ναι, κυριε, ουτως εστιν".
λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ἀλλα νυν θελω σοι δηλωσαι και τας δυ ναμεις αυτων, ινα
νοησηις την δυναμιν ην εχουσι και ενεργειαν. διπλαι γαρ εισιν. κεινται γαρ επι
δικαιωι και αδικωι. συ ουν πιστευε τωι δικαιωι, τωι δε αδικωι μηδεν πιστευσηις. το γαρ
δικαιον ορθην οδον εχει, το δε αδικον στρεβλην. δυο εισιν αγγελοι μετα του αν
θρωπου, εις της δικαιοσυνης και εις της πονηριας. και ο μεν της δικαιοσυνης
αγγελος τρυφερος εστι και αισχυντηρος και πραος και ισχυρος. οταν ουν ουτος επι
την καρδιαν σου αναβηι, ευθεως λαλει μετα σου περι δικαιοσυνης, περι αγνειας, περι
σεμνοτητος και περι αυταρκειας και περι παντος εργου δικαιου και περι πασης
αρετης ενδοξου. ταυτα παντα οταν εις την καρδιαν σου αναβηι, γινωσκε οτι ο
αγγελος της δι καιοσυνης μετα σου εστιν. τουτωι ουν πιστευε και τοις εργοις αυτου
και εγκρατης αυτου γενου. ορα ουν και του αγγελου της πονηριας τα εργα. πρωτον
παντων οξυχολος εστι και πικρος και αφρων, και τα εργα αυ του πονηρα,
καταστρεφοντα τους δουλους του θεου. οταν ουτος επι την καρδιαν σου αναβηι,
γνωθι αυτον επι των εργων αυτου". Λεγει αυτωι ο δουξ Ἀντιοχος "Πως, κυριε, νοησω
αυτον ουκ επισταμαι, εαν μη διδαχθω κατα λογον". λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ἄκουε
λεπτομερως και ... ... γινου. οταν οξυχολια σοι τις προσελθηι η πικρια, γινωσκε· οτι
αυτος εστιν εν σοι. ειτα λοιπον επιθυμιαι πραξεων πολλων και πολυτελεια
εδεσματων και κραι παλων πολλων και ποικιλων τροφων και ου δεοντων, και
επιθυμιαι γυναικων και πλεονεξιαι, υπερηφανια τε και αλαζονεια και οσα τουτοις
παραπλησια. ταυτα ουν οταν επι την καρδιαν σου αναβηι, γινωσκε οτι ο αγγε λος της
πονηριας εστιν εν σοι. συ ουν επιγνους τα εργα αυτου αποστα απ' αυτου και μηδεν
αυτωι πιστευε. εχεις ουν αμφοτερων των αγγελων τας ενεργειας. συνες αυτας. περι
μεν [τοις εργοις] της πιστεως αυτη εστιν η εντολη, ινα τοις εργοις του αγγελου της
δικαιοσυνης πιστευσηις και εργασαμενος αυτα ζησηις τωι θεωι, οτι αυτωι η δοξα εις
τους αιωνας. αμην".
2.7 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος 2.7 "Μεμνησαι οτι εις την
πρωτην εντολην ενετειλαμην σοι περι πιστεως και φοβου και εγκρατειας". απεκριθη
 
 
 

7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

"Ναι, κυριε". λεγει αυτωι "Νυν ακουσον της εβδομης εντολης περι του φοβου· φοβου
τον κυριον και φυλασσε τας εντολας αυτου, και εσηι δυνατος εν πραξει, και η πραξις
σου ασυγκριτος εσται. φοβουμενος τον κυριον παντα καλα εργασηι· ουτος εστιν ο
φοβος ον δει σε φοβηθηναι. τον διαβολον μη φοβηθηις, οτι δυναμις εν αυτωι ουκ
εστιν, ουδε φοβος. εν ωι δε η δυναμις ηι εν δοξος, και φοβος εν αυτωι. πας γαρ ο
δυναμιν εχων και φοβον εχει. ο δε μη εχων δυναμιν υπο παντων καταφρονειται. ο
δουλος ουν του κυριου ισχυρος εστι και ........... φοβηθητι ουν τον κυριον, και ζησηι
αυτωι φυλασσων τας εντολας αυτου εις τους αιωνας".
2.8 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ακουε και της ογδοης
εντολης περι εγκρατειας· νοη σον οτι η εγκρατεια διπλη εστιν. επι τινων γαρ δει σε
εγκρατευεσθαι, επι τινων δε ου δει. το πονηρον εγ κρατευεσθαι και μη ποιειν αυτο,
το δε αγαθον μη εγκρατευου, αλλα ποιει αυτο. ακουε δε λεπτομερως". λεγει αυτωι ο
Ἀντιοχος "Ναι, δεομαι σου, παντα μοι λεπτομερως δηλωσον, οτι ουδεποτε ηκουσα
τοιουτον λογον σωτηριας, καθοπλιζοντα τον ανθρωπον κατα πα σης μηχανης του
διαβολου. δια τουτο εποιησα και τον νοταριον μου πασαν την ενδοξον και εναρετον
ταυτην διδαχην γραψαι". λεγει ο επισκοπος "Ἐγκρατευου απο πασης πονηριας, απο
μεθυσματος, ανομιας, απο τρυφης πονηρας, απο εδεσματων πολλων και πολυτελων,
πλουτου, καυχησεως, υψηλοφροσυνης και υπερηφανιας και ψευδους και
καταλαλιας και υποκρισεως και μνη σικακιας και πασης βλασφημιας. ταυτα τα εργα
πονηρα εστι τηι ζωηι των ανθρωπων. τουτων ουν των εργων δει εγκρατευεσθαι τον
δουλον του θεου. ο γαρ μη εγκρατευομενος τουτων ου δυναται ζησαι τωι θεωι. ακουε
δε και τα ακολουθα τουτων". λεγει ο δουξ Ἀντιοχος "Ετι γαρ, κυριε, πονηρα εισιν
εργα"; λεγει αυτωι ο επισκοπος "Και πολλα εισιν αφ' ων δει τον δουλον του θεου
εγκρατευεσθαι, κλοπη, ψευδος, αποστερησις, ψευδομαρτυρια, πλεονεξια, αλαζονεια,
και οσα τουτοις ομοια. η ου δοκει σοι πονηρα ειναι ταυτα"; απεκριθη "Και λιαν
πονηρα τοις δουλοις του θεου". λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ἐγκρατευσαι ουν απο
παντων τουτων, ινα ζησηι τωι θεωι και εγγραφησηι μετα των εγκρατευο μενων. α μεν
ουν δει εγκρατευεσθαι ταυτα εστιν· α δε δει σε μη εγκρατευεσθαι, αλλα ποιειν,
ακουε. παν των πρωτον πιστις, φοβος κυριου, ομονοια, αγαπη, ρηματα δικαιοσυνης,
αληθεια, υπομονη. τουτων αγα θωτερον ουδεν εστιν εν τηι ζωηι των ανθρωπων.
ταυτα εαν τις φυλασσηι και μη εγκρατευηται απ' αυτων, μακαριος εστιν εν τηι ζωηι
αυτου. ειτα τουτων τα ακο λουθα ακουε· χηραις υπηρετειν και ορφανους υστερου
μενους επισκεπτεσθαι, εξ αναγκης λυτρωσασθαι τους δουλους του θεου, φιλοξενον
ειναι· εν γαρ τηι φιλοξε νιαι ευρισκεται αγαθοποιησις· ησυχιον ειναι, ενδεεστε ρον
γενεσθαι, παντα ανθρωπον πρεσβυτην σεβεσθαι, ασκειν δικαιοσυνην, αδελφοτητα
συντηρειν, υβριν υπο φερειν, μακροθυμον ειναι, αμνησικακον, καμνοντας τηι ψυχηι
παρακαλειν, εσκανδαλισμενους απο της πιστεως μη αποβαλεσθαι, αλλ' επιστρεφειν
και ευθυμους ποι ειν, αμαρτανοντας νουθετειν, χρεωστας μη θλιβειν, εν δεεις μη
λυπειν, και οσα τουτοις ομοια εστιν. δοκει σοι ταυτα αγαθα ειναι"; απεκριθη ο
Ἀντιοχος "Τι γαρ, κυριε, δυναται τουτων αγαθωτερον ειναι"; λεγει αυτωι ο
επισκοπος "Γυμναζε σεαυτον εν τουτοις και μη εγκρα τευου παντων, και ζησηι τωι
θεωι εις τους αιωνας. αμην".
2.9 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ακουε και της ενατης
εντολης την διδασκαλιαν· πανυ γαρ ωφελιμος εστιν· αρον απο σου την διψυχιαν και
μηδεν ολως διψυχησηις αιτησασθαι παρα του θεου, λε γων εν εαυτωι οτι πως
δυνησομαι αιτησασθαι παρα του κυριου λαβειν ημαρτηκως τοσαυτα εις αυτον; μη
δια λογιζου ταυτα, αλλ' εξ ολης καρδιας σου επιστρεψον προς κυριον και αιτου παρ'
αυτου αδιστακτως, και γνωσηι την πολυευσπλαγχνιαν αυτου, οτι ου μη σε
 
 
 

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εγκαταλιπηι, αλλα το αιτημα της ψυχης σου πληροφορησει. ουκ εστιν γαρ ο θεος ως
οι ανθρωποι μνησικακουντες, αλλ' αυτος αμνησικακος εστιν και σπλαγχνιζεται επι
την ποιησιν αυτου. συ ουν καθαρισον την καρδιαν σου απο παν των των ματαιων
τουτων και των προειρημενων σοι ρηματων, και αιτου παρα του κυριου, και ληψηι,
και παντων των αιτηματων σου αστερητος εσηι, εαν αδι στακτως αιτησηις· εαν δε
διστασηις εν τηι καρδιαι σου, ουδεν ου μη ληψηι των αιτηματων σου. οι γαρ διστα
ζοντες εις τον θεον, ουτοι εισιν ως διψυχοι και ουδεν ολως λαμβανουσι των
αιτηματων αυτων. οι δε ολοτε λεις οντες εν τηι πιστει παντα αιτουνται πεποιθοτες
επι τον θεον και λαμβανουσιν, οτι αδιστακτως αιτουν ται μηδεν διψυχουντες. πας
γαρ διψυχος ανηρ, εαν μη μετανοησηι, δυσκολως σωθησεται. καθαρισον ουν την
καρδιαν σου απο της διψυχιας, ενδυσαι δε την πιστιν, οτι ισχυρα εστιν, και πιστευε
τωι θεωι οτι παντα τα αι τηματα σου α αιτηι ληψηι, και εαν αιτησαμενος ποτε παρα του
κυριου αιτημα τι και βραδυτερον λαβηις, μη διψυχησηις, οτι ταχιον ουκ ελαβες το
αιτημα της ψυχης σου. παντως γαρ δια πειρασμον τινα η παραπτωμα τι, ο συ
αγνοεις, ουκ ελαβες. συ ουν μη διαλιπηις ευχο μενος το αιτημα της ψυχης σου, εως
ου αποληψηι αυτο. εαν δε εκκακησηις και διψυχησηις αιτουμενος, εαυτον αιτιω και μη
τον μη διδουντα σοι. βλεπε ουν την διψυ χιαν ταυτην. πονηρα γαρ εστι και ασυνετος
και πολ λους εκριζοι απο της πιστεως, και γε λιαν πιστους και ισχυρους.
καταφρονησον ουν αυτης εν παντι πραγματι, ενδυσαμενος την πιστιν την ισχυραν
και δυνατην. η γαρ πιστις παντα επαγγελλεται, παντα τελειοι, η δε διψυχια μη
καταπιστευουσα εαυτην παντων αποτυγχα νει των εργων αυτης ων πρασσει. συ ουν
δουλευε τηι ευχηι σου, τηι δυναμει της πιστεως, και ζησηι τωι θεωι και παντες οι
καταφρονουντες εις τους αιωνας. αμην".
2.10 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκο πος "Ἄκουε και της δεκατης
εντολης· αρον απο σου πασαν επιθυμιαν πονηραν, ενδυσαι την επιθυμιαν την
αγαθην και σεμνην. ενδεδυμενος γαρ την επιθυμιαν ταυτην μισησεις την πονηραν
επιθυμιαν· αγρια γαρ επιθυμια εις ταδε. εαν εμπεσηι εις λυπην ο δουλος του θεου και
μη ηι συνετος, δαπαναται υπ' αυτης δει νως. δαπαναι δε τουτους μη εχοντας ενδυμα
επιθυμιας αγαθης, αλλ' εμπεφυρμενους τωι αιωνι τουτωι. τουτους ουν παραδιδωσιν
εις θανατον". και λεγει ο Ἀντιοχος "Ποια, κυριε, εισι της επιθυμιας της πονηρας τα
πα ραδιδουντα τους ανθρωπους εις θανατον; γνωρισον μοι, ινα φυγω απ' αυτων".
λεγει αυτωι ο επισκοπος "Ἄκουσον. πρωτον παντων επιθυμια γυναικος, και πολυ
τελεια πλουτου, η εστι φιλαργυρια, και εδεσματων πολλων και ματαιων, και
μεθυσματος πολλου, διαφο ρων γευσεων, και ετερων τρυφων πολλων και μωρων,
και δοξης ανθρωπινης και ματαιας. πασα τρυφη μωρα εστι και κενη τοις δουλοις του
θεου. απεχεσθαι ουν δει των επιθυμιων τουτων, ινα απεχομενοι ζησητε τωι· θεωι. εαν
δε δουλευσηις τηι επιθυμιαι τηι αγαθηι και υποταγηις αυτηι, δυνασαι κατακυριευσαι της
επιθυμιας της πονηρας και υποταξαι αυτην καθως βουλει". ο Ἀντιοχος λεγει
"Ἤθελον γνωναι ποιοις τροποις δει με δουλευσαι τηι επιθυμιαι τηι αγαθηι". ο
επισκοπος λεγει "Ἄκουε· εργασαι δικαιοσυνην και αρετην αλη θειας, και φοβον
κυριου και πιστιν και αγαπην και ταπεινοφροσυνην και ακτημοσυνην .....ιθην
ποιησαι της κοσμικης .......οτητος, και οσα τουτοις ομοια τοις προειρημενοις. ταυτα
εργαζομενος ευαρεστος εσηι δουλος θεου εις τους αιωνας. αμην". Παλιν λεγει αυτωι ο
επισκοπος "Ὁ διαβολος οταν ιδηι οτι δι' εαυτου, τουτεστιν δια του ιδιου λογισμου,
ουδεν δυναται σε βλαψαι, τοτε φερει προς σε ασθενε στερους μοναχους, και δι'
αυτων προφασιν τινα δια λογων, η εργων, η αναπαυσεως, η ζηλου σαρκικου δι
δωσιν σοι εις το σκανδαλισαι και ταραξαι. συ δε νοων του εχθρου ειναι κατασκευην
τουτο μη αρξηι εις την διανοιαν σου λεγειν. εγω απο του τοιουτου γενους ειμι
 
 
 

9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μεγαλου, και ουτος ιδιωτης και ευτελης, καγω εις τους ποδας αυτου εχω πεσειν,
μαλλον δε δια τουτο προσ πεσε αυτωι, μεμνημενος της του σωτηρος ημων Ἰησου
Χριστου εντολης, ητις σοι παρακελευεται «εαν τις σε ραπισηι εις την δεξιαν σιαγονα,
στρεψον αυτωι και την αλλην», και μη προτερον αυτου αποστηις των ποδων εως ου
συγχωρησιν μετ' ευχης παρ' αυτου δεξηι, οπως τελειος σοι αποδοθηι της
ταπεινοφροσυνης ο στεφανος εις τους αιωνας. αμην".
2.11 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκο πος "Ἄκουε και της
ενδεκατης εντολης· αρον απο σου την λυπην· και γαρ αυτη αδελφη εστι της διψυχιας
και της οξυχολιας". λεγει ο Ἀντιοχος "Πως, κυριε, αδελφη εστι τουτων; αλλο γαρ
μοι δοκει οξυχολια και αλλο διψυχια και αλλο λυπη". λεγει αυτωι ο επισκοπος "∆ια
τι ου νοεις τα λεγομενα σοι; και γαρ εκεινοι ου νοουσιν οι βαλλοντες εαυτους εις τα
σαρκικα και κοσμικα πραγματα. ου νοεις οτι η λυπη παντων των παθων πονηροτερα
εστιν και δεινοτατη τοις δουλοις του θεου, και παρα παντα τα πνευματα καταφθειρει
τον ανθρω πον. οι δε φοβον εχοντες θεου και ερευνωντες περι θεοι εργων και
αληθειας, και την καρδιαν εχοντες προς κυριον παντα τα λεγομενα αυτοις ταχιον
νοουσι, και συνιουσιν οτι καθαροι εισιν και αμεριμνοι απο πασης φροντιδος και
μεριμνης κοσμικης και ουδεν αλλο ει μη τον φοβον του θεου εχουσιν εν εαυτοις.
οπου γαρ ο κυριος κατοικει, εκει και συνεσις πολλη. κολληθητι ουν τωι κυριωι και
παντα νοησεις. ακουε ουν πως η λυπη εκτριβει το πνευμα και παλιν σωζει. οταν ο
διψυχος επιβαληται πραξαι τι και αποτυχηι δια την διψυχιαν αυτου, η λυπη
εκπορευεται εις τον ανθρωπον και λυπει το πνευμα το αγιον και στενοχωρει αυτο.
ειτα παλιν η οξυχολια, οταν κολληθηι τωι ανθρωπωι περι πραγματος τινος και λιαν
πικρανθηι και ποιησηι τι κακον, παλιν η λυπη εισπορευεται εις την καρδιαν του
ανθρωπου του οξυχολησαντος, και λυπειται επι τηι πραξει αυτου ηι επραξεν και
μετανοει, οτι πονηρον ειργασατο. αυτη ουν η λυπη δοκει σωτηριαν εχειν, οτι το
πονηρον πραξας μετενοησεν. αμφοτεραι δε των πραξεων λυπουσι τον ανθρωπον· η
μεν διψυχια οτι ουκ επετυχε της πραξεως, η δε οξυχολια οτι επραξεν το πονηρον.
αμφοτερα ουν λυπηρα εστι τωι πνευματι τωι αγιωι. αρον ουν απο σου την λυπην και
μη θλιβε το πνευμα το αγιον το εν σοι κατοικουν, μη ποτε εντευ ξηται τωι θεωι και
αποστηι απο σου. το γαρ πνευμα του θεου το δοθεν εις την σαρκα ταυτην λυπην σαρ
κικην ουχ υποφερει ουδε στενοχωριαν. λυπη γαρ η επι τοις πρωτοις αμαρτημασι
μονη εχει ωφελειαν, εαν μη παλιν αμαρτησηις. ενδυσαι ουν την ιλαροτητα την
παντοτε εχουσαν χαριν παρα τωι θεωι και ευπροσδεκτον ουσαν αυτωι, και
εντρυφησον εν αυτηι. πας γαρ ιλαρος ανηρ αγαθα εργαζεται και αγαθα φρονει και
καταφρονει της ματαιας λυπης· ο δε λυπηρος ανηρ παντοτε οργιζεται και ανομιαν
εργαζεται μη εντυγχανων μηδε εξομολογου μενος τωι θεωι. παντοτε γαρ λυπηρου
ανδρος η εντευ ξις ουκ εχει δυναμιν του αναβηναι επι το θυσιαστη ριον του θεου, οτι
η λυπη εγκαθηται εις την καρδιαν αυτου. μεμιγμενη ουν η λυπη η κοσμικη μετα της
εν τευξεως ουκ αφιησι την εντευξιν αναβηναι καθαραν εις το θυσιαστηριον. ωσπερ
γαρ οξος οινωι μεμιγμε νον την αυτην ηδονην ουκ εχουσιν, ουτως και λυπη
μεμιγμενη μετα του αγιου πνευματος την αυτην εντευξιν ουκ εχει. καθαρισον ουν
εαυτον απο της λυπης της πονηρας ταυτης, και ζησηι τωι θεωι εις τους αιω νας. αμην".
2.12 Και ευξαμενων αυτων λεγει αυτωι ο επισκο πος "Βλεπε στερεως και εξ
ολης της καρδιας σου επι στρεφε προς κυριον και μη φοβηθηις τον διαβολον· δυ
ναμις γαρ εν αυτωι ουκ εστιν κατα των δουλων του θεου· ο θεος γαρ εστιν ο παρεχων
την νικην. ο δια βολος μονον φοβον εχει, ο δε φοβος αυτου τονους ουκ εχει. μη
φοβηθηις ουν αυτον, και φευξεται απο σου, μηδε την απειλην αυτου δειλιασηις·
ατονος γαρ ως νε κρου νευρα. ου δυναται γαρ καταδυναστευειν των δου λων του
 
 
 

10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θεου των εξ ολης καρδιας ελπιζοντων επ' αυ τον. δυναται ουν ο διαβολος παλαισαι,
καταπαλαισαι δε ου δυναται. εαν ουν αντιστηις αυτον, νικηθεις φευ ξεται απο σου
κατηισχυμμενος. μαλλον φοβηθητι τον κυριον τον δυναμενον σωσαι και απολεσαι.
μη δειλια σηις μηδε φοβηθηις τον θανατον· φθαρτος γαρ εστιν· αλλα φοβου την
αμαρτιαν· προαιρετικη γαρ εστι. φυ λασσε σεαυτον απο των τριων μελων του
σωματος σου, οφθαλμου, στοματος και ακοης, μη ποτε δια των οφθαλμων σου
φθονερως και ακολαστως προσεχηις τινι και δια στοματος του μη λαλειν ποτε
ασυμφορα, και ακοην τηι υγιαινουσηι ..... μηποτε καταδεξηι λογιον ...... ......βεις, μη
ποτε ηττηθηις ασυνετοις λογισμοις, ακοηι βλαβεραι, και επιστρεψηις ως κυων επι τον
ιδιον εμετον, αλλα λαβε μαλλον εις την σην εννοιαν την εσχατην ημεραν. ου γαρ
μονος τον αιωνα βιωσεις, αλλα την τοτε μνησθητι συνοχην και πνιγμον και
θανατου ωραν και αποφασιν θεου κατεπειγουσαν και αγγελους επι σπευδοντας και
ψυχην εν τουτοις θορυβουμενην και αμα τωι συνειδοτι πικρως μαστιγουμενην και
προς τα ωδε ελεεινως επιστρεφουσαν. και την απαραιτητον της μακρας εκεινης
αποδημιας αναγκην διαγραψον μοι τηι διανοιαι, την τελευταιαν του κοινου βιου
καταστροφην, οταν ελθηι ο υιος του θεου εν τηι δοξηι αυτου μετα των αγγελων αυτου
των αγιων. ηξει γαρ και ου πα ρασιωπησεται, οταν ελθηι ο κυριος κριναι ζωντας και
νεκρους, και αποδουναι εκαστωι κατα τα εργα αυτου. μνησθητι τον πυρινον
ποταμον, τον σκωληκα τον ακοι μητον, τον δεινον ᾅδην, το σκοτος το εξωτερον, τον
πικρον κλαυθμον, τον βρυγμον των οδοντων, την ασβε στον καμινον. παντα γαρ
γυμνα και τετραχηλισμενα παραστησεται, οταν η σαλπιγξ εκεινη μεγα τι και φο
βερον ηχησασα τους απ' αιωνος εξεγερει καθευδοντας «και εκπορεισονται οι τα
αγαθα πραξαντες εις ανα στασιν ζωης, οι δε τα φαυλα πραξαντες εις αναστασιν
κρισεως». μνησθητι της του ∆ανιηλ οπτασιας, πως υπ' οψεσιν αγει την κρισιν «οτι»
φησιν «εως ου θρονοι ετεθησαν και παλαιος ημερων εκαθισεν, και το ενδυμα αυτου
λευκον ως χιων, και η θριξ της κεφαλης αυτου ως εριον καθαρον, ο θρονος αυτου
ως φλοξ πυρος· οι τροχοι αυτου πυρ φλεγον, ποταμος πυρος ειλκεν εμ προσθεν
αυτου. χιλιαι χιλιαδες ελειτουργουν αυτωι και μυριαι μυριαδες παρειστηκεισαν
αυτωι. κριτηριον εκα θισεν και βιβλοι ηνεωχθησαν». τα αγαθα, τα φαυλα, τα φανερα,
τα κεκρυμμενα, τα πραγματα, τα ρηματα, τα ενθυμηματα. ευθεως ουν εις
εξακουστον τοις πασιν και αγγελοις και ανθρωποις σοφως ανακαλυψει. παντα γαρ,
ως προειπον, γυμνα και τετραχηλισμενα παραστη σει τωι βηματι τωι φοβερωι. βλεπε
λοιπον τον χρονον εν ωι δει σε καρπωσασθαι το αμετρητον αυτου ελεος, μη εν
ματαιοτητι αναλωσηις, και εν πυλαις ᾅδου ζητη σεις τουτο και ουχ ευρησεις ο εν τωι
υψει των ημε ρων σου προκειμενον ουκ ηθελησας. μνησθητι ουν και ταυτην την
φρικτην της απολογιας ημεραν της κρισεως, και ιδε πως μελλεις απολογεισθαι τωι
πλασαντι σε θεωι, οτι αυτος εστι κριτης ζωντων και νεκρων, οτι δε δοξασται το
ονομα του πατρος και του υιου και του αγιου πνευματος ως απ' αρχης και νυν και
αει και εις τους αιωνας των αιωνων. αμην".
2.13 Και συντελεσας τας δωδεκα ταυτας εντολας ο επισκοπος λεγει αυτωι
"Πορευου εν ταις εντολαις ταυ ταις και παρακαλει και τους ακουοντας πορευεσθαι
εν αυταις, ινα η μετανοια αυτων καθαρα γενηται τας λοι πας ημερας της ζωης
αυτων, θαρρουντας οτι ληψονται ου μονον αφεσιν αμαρτιων, αλλα και την
κληρονομιαν της επουρανιου βασιλειας, ης γενοιτο παντας ημας επιτυχειν χαριτι
και φιλανθρωπιαι του κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι πατρι συν τωι αγιωι και
ζωοποιωι πνευματι δοξα, τιμη, κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. αμην".
2.14 Ταυτας ακουσας τας εντολας ο Ἀντιοχος και γραψας αυτας επι την
καρδιαν αυτου ως εν βιβλιωι, σπευσας ωρθοδρομησε τωι κοινοβιωι, λεγων εν εαυτωι
 
 
 

11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

"Μη πως κατα μονας οικων υψωθω και βλαψω εαυτον, αλλα μαλλον διδωμι
εμαυτον εις υπακοην αδελφων και θεωρων ενος εκαστου την πολιτειαν ζηλωι
κρατου μενος καγω τηι του θεου χαριτι την αυτην πληρωσω αρετην". οπερ και
γεγονεν. εισελθων γαρ εις κοινο βιον ουτως επολιτευσατο μετα της αδελφοτητος ως
νο μιζειν αυτον μη μετα ανθρωπων οικειν, αλλα μετα αγγελων θεου, και τα
κελευομενα μετα πασης σπουδης και προθυμιας και χαρας εποιει. παντα τυφον και
υπερηφανιαν και μνημην κοσμικην εκ ποδων ποιησας πασαν ησκει σωφροσυνην,
υπακοην, ταπεινοφροσυνην, φιλαδελφιαν, σιωπην, αγαπην, ουδεν αλλο εννοων ει
μη τας εντολας και νουθεσιας του αγιου πατρος και επισκοπου Ἀθανασιου και την
ελπιδα την εν Χριστωι Ἰησου. και παντες ωφελουντο οι αδελφοι βλεποντες τον
ανδρα ποτε μεν εν τωι κοσμωι πλουσιον και ενδοξον και μετα πασης πολιτειας
ανατραφεντα, νυν δε μη λογιζομενον εαυτον ανθρωπον ευγενη και ελευθερον, αλλα
πασαν ευτελειαν ασκουντα. και εδοξαζον τον θεον τον πλειονα χαριζομενον τοις
ανθρωποις ων αιτουσιν η ζητουσιν αυτον. ονπερ ιδων ο ηγουμενος του μοναστη
ριου τοσουτων τηι του θεου χαριτι γεμοντα κατορθωματων και πασαν αρετην
ημφιεσμενον τωι δευτερωι ενιαυτωι της εισοδου αυτου κατεστησεν αυτον αποκρι
σιαριον της μονης, οπως εξερχομενος επι την πολιν πασαν χρειαν μετα πασης
ευλαβειας διακονησηι, ωιτινι και πασα η αδελφοτης συνηινεσεν. Ὁ δε δουλος του θεου
Ἀντιοχος, αντιλεγειν μη ειδως, μετα πασης ευλαβειας ως απ' αρχης και ταυτην
εποιησε την υπακοην, και αιτησας ευχην παρα πασης της αδελφοτητος εξηρχετο
λοιπον επι την πολιν εις πασαν αποκρισιν του μοναστηριου. ευρων δε εις την πολιν
φιλον αρχαιον, διακονον της εκκλησιας, ονοματι Πιστον, παρ' αυτωι εμενεν, οτε
ηρχετο εις την πολιν προφα σει διακονιας. ιδων ουν ο φθονερος δαιμων την τοσ
αυτην επιστημην και αρετην του ανδρος και μη φερων ορα τι μηχαναται.
2.15 Θυγατηρ ην μονογενης τωι διακονωι. ταυτην πολλακις προσεδρευσας τις
αναγνωστης, ονοματι Ἀλε ξανδρος, εφθειρεν, και της κορης εγκυου γεναμενης φο
βηθεις ο αναγνωστης τον επισκοπον και την αισχυνην μη φερων υπεθετο τηι κορηι
την αιτιαν τωι δουλωι του θεου Ἀντιοχωι επιγραψαι, ωι και συνεθετο η κορη τους
παντας ουτως πληροφορησαι. και μεθ' ημερας τεσσα ρακοντα της του παιδιου
γεννησεως φανερα γεγονε τωι επισκοπωι τα κατα την κορην, και προσκαλεσαμενος
αυτην ο επισκοπος επυνθανετο μετα πολλης απειλης τις αν ειη ο τουτο πεποιηκως. η
δε απεκριθη "Ἀπο του μοναζοντος Ἀντιοχου, καθα φησιν, εν συνηθειαι εστι του
ερχεσθαι προς ημας". και επιστευσεν ο επισκο πος και παντες οι παρεστωτες. και
πεμψας μετα πολ λου θυμου εις το μοναστηριον .... τον δουλον του θεου. μεθ'
υβρεως δε εισελθοντες μετ' αυτου εις την πολιν αλλος μεν υβριζεν αυτον, αλλος
ενεπτυεν, ετερος ωνειδιζεν, αυτος δε παρεστη τωι επισκοπωι. και ερω τηθεις περι της
κορης και περι του γεγονοτος ειπεν ο Ἀντιοχος "Ἐαν ειπω την αληθειαν, η αληθεια
μου εν τωι υμετερωι ψευδει ου μη πιστευθηι". και παρεστω τος ολου του οχλου ειπεν η
κορη κραζουσα "Τι εχεις ειπειν; ου δυνασαι αρνησασθαι· απο σου γαρ γεγενη ται το
παιδιον. και τι αισχυνηι; ομολογησον ο εποιη σας". τοτε στεναξας ο δουλος του θεου
Ἀντιοχος λε γει "∆οτε μοι το παιδιον, και ιδω ει εξ εμου γεγενη ται". και λαβων το
παιδιον τεσσαρακοντα ημερων ον και κρατησας εν ταις χερσιν αυτου, ατενισας εις
τον ουρανον ειπεν τωι παιδιωι "Ἐν ονοματι του· κυριου, ειπε, παιδιον, εξ εμου
γεγενησαι συ"; τοτε βοαι το παιδιον χαριτι του θεου μεγαληι τηι φωνηι "Ουχι, δουλε
του θεου· καθαρος συ ενωπιον του θεου. ο δε τουτο το σκανδαλον ποιησας
Ἀλεξανδρος εστιν ο αναγνωστης". τοτε η μεν κορη κατανοησασα την του θεου
ελεγξιν παραχρημα πεσουσα παρα τους ποδας αυτου εξεψυξεν· ο δε επισκοπος
αμνησικακιας χαριν ηιτησατο παρ' αυτου· ο δε αναγνωστης, πολλα επιθεις εαυτωι
 
 
 

12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σιδηρα και μακραν απο της πολεως απελθων, εγκλεισας εαυτον εν κελλιωι μικρωι,
εως της τελευτης αυτου εν τηι μετανοιαι τελειον τωι θεωι απεδιδου την εξομολογησιν
χαριτι του κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η δοξα εις τους αιω νας. αμην.
2.16 Και επανερχομενου αυτου εις το μοναστηριον εγγυς της πυλης της
πολεως προσπιπτει αυτωι τις νεω τερος γονυπετων και λεγων "∆ουλε του θεου,
συγχω ρησον μοι οτι ενεπτυσα εις το προσωπον σου, πιστευ σας τηι ανομωι κορηι
εκεινηι περι των κατα σου λεχθεν των, και νηστευω ενεκεν της τολμης ταυτης, και
πα ρακαλω τον κυριον". ο δε δουλος του θεου Ἀντιοχος λεγει αυτωι "Μη κλαιε περι
εμου μηδε νηστευε, αλλα κλαιε και νηστευε δια το ιματιον ο εκλεψας της γυναι κος
της χηρας και πτωχης προ τριων ημερων. και συ εχων πεντε ιματια το εν της χηρας
εκλεψας". τοτε ο νεωτερος ελεγχθεις και φριξας και θαυμασας πως φα νερον
γεγονεν ο κρυφη και εν εσπεραι επραξε μονος απερχεται τρεμων, και φερει τα ιδια
πεντε ιματια και το εν της χηρας, και ολα διδωσιν τηι γυναικι, παρακα λων αυτηι συν
αυτωι προσπεσειν τωι δουλωι του θεου. ιδων δε αμφοτερους προσπιπτοντας και απο
καρδιας τον αιτιον μετανοουντα εδεξατο αυτον εν φιληματι αγιωι, και λεγει ο
νεωτερος "Θελω, κυριε μου, νηστευσαι πολλας ημερας, οτι πολλαι εισιν αι αμαρτιαι
μου". λεγει αυτωι ο δουλος του θεου Ἀντιοχος "Πως θελεις νηστευ σαι"; ο δε ειπεν
αυτωι "Ἀπο του πρωι εως εσπερας". και λεγει αυτωι ο Ἀντιοχος "Και μη τρωγων που
διαγεις"; ο δε ειπεν "Τους φιλους και τα πραγματα μου βλεπω, και παλιν ολιγον
καθευδω, και οταν γενη ται εσπερα, μεταλαμβανω". λεγει αυτωι ο δουλος του θεου
Ἀντιοχος "Τουτο ουκ εστιν νηστεια· εαν γαρ νη στευσηις απο βρωματων και τινα
κακαλογησηις, η λυ πησηις, η διαβαληις, η μνησικακησηις απο προτερας μα χης, η
εσπερας ποιησηις πολυτιμον δειπνον, και αρξηι μεθυσκεσθαι η αισχρα εργαζεσθαι, η
κατ' εννοιαν επι θυμειν τι τοιουτον, πολυ συμφερει σοι πεμπτον της ημερας εσθιειν
και τουτων φεισασθαι η μη γευσαμε νον εκεινοις συμφυρεσθαι. τις γαρ ωφελεια
βρωματων απεχεσθαι, πασης δε αλλης επιθυμιας εμφορεισθαι; η ουκ οιδας οτι πας ο
την επιθυμιαν αυτου πληρων κατ' εννοιαν και εκτος των εξωθεν βρωματων ηδη κε
κορεσται και μεθυει; αλλ' ει θελεις εγκρατευσασθαι και νηστευσαι, ινα η νηστεια σου
δεκτη ηι τωι θεωι, πρωτον παντων φυλαξαι νηστευειν απο παντος ρηματος πονηρου
και ακοης πονηρας, και καθαρισον σου την καρδιαν απο παντος μολυσμου και
μνησικακιας και αισχροκερδιας, και εν ημεραι ηι νηστευεις αρκεσθητι αρτωι και
λαχανοις και υδατι, ευχαριστων τωι θεωι. συμψη φισας δε την ποσοτητα της δαπανης
του αριστου ου εμελλες εσθιειν κατ' εκεινην την ημεραν, δος χηραι η ορφανωι η
υστερουμενωι, προς ον δη σαφως εμπλησας την εαυτου ψυχην ευξεται υπερ σου προς
κυριον. εαν ουν τελεσηις την νηστειαν ως ενετειλαμην σοι, εσται η θυσια σου δεκτη
ενωπιον κυριου και εγγεγραμμενη εν τοις ουρανοις εν ημεραι ανταποδοσεως των
ητοιμασμε νων αγαθων τοις δικαιοις". Ταυτα ακουσας ο νεωτερος και καταλειψας
παντα εβιασατο τον δουλον του θεου λαβειν αυτον εις την μονην. και ακολουθησας
αυτωι, παντα οσα εδιδαχθη παρ' αυτου φυλαξας, εν πολληι εγκρατειαι και δακρυσι και
στεναγμοις πληρωσας ενιαυσιον χρονον εν ειρηνηι εκοιμηθη, παραδους το πνευμα
τωι κυριωι.
2.17 Και μετα τρια ετη, μελλοντος του ηγουμενου της μονης τελευταν, ηλθον
εις επισκεψιν αυτου τινες αγιοι επισκοποι, και παρεκαλει αυτους ο ηγουμενος οπως
αντ' αυτου τον φιλαδελφον και αμνησικακον και ταπεινοφρονα Ἀντιοχον
καταστησωσι, και πασα δε η αδελφοτης συμπαρεκαλει. του δε αντιλεγοντος και οδυ
ρομενου, μετα πολλης βιας και αναγκης χειροτονησαν τες τουτον οι επισκοποι
πρεσβυτερον κατεστησαν και ηγουμενον. και παραθεμενος αυτωι ο ηγουμενος πασαν
την εν Χριστωι αδελφοτητα εκοιμηθη εν ειρηνηι. λαβων ουν την φροντιδα ο
 
 
 

13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἀντιοχος εν πολληι σπουδηι και εγκρατειαι και αγρυπνιαι και ευχαις διετελει, πολλα τε
ενδοξα και κατορθωματα διεπετελει ο Χριστος.
2.18 Και μετα δυο ετη του ηγησασθαι αυτον της μονης δυο αδελφοι
ολιγοψυχοι κοινηι γνωμηι εξηλθον του μοναστηριου και επεστρεψαν ως κυων επι
τον ιδιον εμετον, σπαταλωντες και εντρυφωντες επι ταις βιωτικαις ασελγειαις. και
ταυτα μαθων ο δουλος του θεου Ἀντιοχος πανυ εθλιψεν εαυτον, θρηνων τους δυο
αδελφους, και εδεετο περι αυτων του κυριου. ψαλλον των δε αυτων την ενατην, ως
εκλινε τα γονατα συν τοις αδελφοις, γεγονεν εν εκστασει, και παραλαμβανε ται η
ψυχη αυτου υπο αγγελου. και πολλης ωρας παρελθουσης και μη εγειρομενου αυτου
εγειρεται ο δευτεραριος αυτου και μετ' επιεικειας παρεκαλει ανα στηναι και τελεσαι
την λειτουργιαν της ευχης. ως δε ειδον οτι ουκ ην φωνη και ουκ ην ακροασις,
εγνωρι σαν οπτασιαν αυτον βλεπειν, και υπεχωρησαν απ' αυ του πληρωσαντες τον
κανονα. μελλοντος δε δυνειν του ηλιου κραξας ειπεν "∆οξα σοι ο θεος, δοξα σοι".
τοτε προσηλθον αυτωι πασα η συνοδια ικετευουσα μηδεν απ' αυτων κρυψαι ων ο
θεος αυτωι απεκαλυψεν. και μη δυνηθεις κρυψαι δια την πολλην οχλησιν των
αδελφων ποιησας ευχην ηρξατο λεγειν "Παραληφθεις χαριτι Χριστου υπο αγγελου
ηλθον εις πεδιον, και δεικνυσι μοι ποιμενα νεανισκον ενδεδυμενον συνθεσιν
ιματιων κροκαιων, βοσκοντα προβατα πολλα λιαν, και τα προ βατα ταυτα ην ωσει
τρυφωντα και λιαν σπαταλωντα και ιλαρα, σκιρτωντα ωδε κακει· και αυτος ο
ποιμην πανυ ιλαρος επι τωι ποιμνιωι αυτωι ην, και περιετρεχε τα προβατα. και αλλα
προβατα ειδον σπαταλωντα και τρυφωντα εν τοπωι ενι, ου μεντοι σκιρτωντα· και
λεγει μοι "Βλεπεις τον ποιμενα τουτον"; "Βλεπω" φημι "κυριε". "Ουτος" φησιν
"αγγελος τρυφης και απατης εστιν· ουτος εκτριβει τας ψυχας των δουλων του θεου
και καταστρεφει απο της αληθειας απατων αυτας ταις επιθυμιαις ταις πονηραις, εν
αις απολλυνται επιλαν θανομενοι των εντολων του θεου του ζωντος, και πο
ρευομενοι ταις ματαιαις τρυφαις και απαταις του βιου τουτου. διο και απολλυνται
υπο του αγγελου τουτου εις θανατον και καταφθοραν". λεγω αυτωι "Ου γι νωσκω,
κυριε, τι εστιν εις θανατον και καταφθοραν". και λεγει μοι "Ἄκουε"· φησιν "α ειδες
προβατα ιλαρα και σκιρτωντα, ουτοι εισιν οι απεσπασμενοι απο του θεου εις τελος
και παραδεδωκοτες εαυτους ταις επι θυμιαις του αιωνος τουτου. εν τουτοις ουν
μετανοια ζωης ουκ εστιν, οτι και το ονομα του θεου δι' αυτους βλασφημειται. των
τοιουτων η ζωη θανατος εστιν. α δε ειδες μη σκιρτωντα, αλλα και εν τοπωι
βοσκομενα, ουτοι εισιν οι παραδεδωκοτες μεν τηι τρυφηι και απατηι εαυτους, εις δε
τον κυριον μη βλασφημησαντες. ουτοι ουν κατεφθαρμενοι εισιν απο της αληθειας·
εν τουτοις ελπις εστιν μετανοιας, εν ηι δυνανται ζησαι. η καταφθορα ουν ελπιδα εχει
αναστασεως εως τινος, ο δε θανατος απωλειαν εχει αιωνιον.
2.19 Παλιν προεβημεν μικρον, και δεικνυσι μοι ετερον ποιμενα μεγαν, ως
αγριον τηι ιδεαι, περικειμε νον δερμα αιγειον λευκον, και πηραν τινα ειχεν επι τον
ωμον, και ραβδον σκληραν λιαν και οζους εχουσαν, και το βλεμμα ειχεν πικρον,
ωστε φοβηθηναι με αυτον. ουτος ουν ο ποιμην παρελαμβανε τα προβατα απο του
ποιμενος του πρωτου του νεανισκου, εκεινα τα σπατα λωντα και τρυφωντα, μη
σκιρτωντα δε, και εβαλλεν αυτα εις τινα τοπον κρημνωδη και ακανθωδη και τρι
βολωδη, ωστε απο των ακανθων και τριβολων μη δυ νασθαι εκπλεξαι τα προβατα,
αλλ' εμπλεκεσθαι ταις ακανθαις και τριβολοις, και λιαν εταλαιπωρουν δαιρο μενα
υπ' αυτου· και ωδε κακει περιηλαυνεν αυτα, και ολως αναπαυσιν αυτοις ουκ εδιδου,
ουδε ισταντο. Βλεπων ουν αυτα εγω ουτως μαστιζομενα και ταλαιπωρουντα
ελυπουμην επ' αυτοις, οτι ουτως εβασανιζοντο και ανοχην ολως ουκ ειχον. και λεγω
τωι αγ γελωι τωι μετ' εμου λαλουντι "Κυριε, τις εστιν ουτος ο ποιμην ο ασπλαγχνος
 
 
 

14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και πικρος"; και λεγει μοι "Ουτος εστιν ο αγγελος της τιμωριας· εκ δε των αγγελων
των δικαιων εστι, τεταγμενος δε επι της τιμωριας. παραλαμβανει ουν τους
αποπλανηθεντας απο του θεου και πορευθεντας ταις επιθυμιαις αυτων, και
τιμωρειται αυτους καθως αξιοι εισι, δειναις και ποικιλαις τιμωριαις". λεγω αυτωι
"Ἤθελον γνωναι, κυριε, τας ποικιλας ταυτας τιμωριας, ποταπαι εισιν". "Ἄκουε"
φησιν· "αι ποκιλαι τιμωριαι και βασανοι βιωτικαι εισι βασανοι· επαν γαρ αποστωσιν
του θεου, νομιζοντες εν αναπαυσει ειναι και πλουτωι, τοτε τιμωρουνται οι μεν
ζημιουμενοι, οι δε υστερουμενοι, οι δε ασθενειαις ποι κιλαις περιπιπτοντες, αλλοι εν
ακαταστασιαις, ετεροι υβριζομενοι υπο ελαττονων, και ετεραις ποκιλαις πραξεσι.
πολλοι γαρ ακαταστατουντες εν ταις βουλαις αυτων επι βαλλονται εις πολλα
πραγματα, και ουδεν αυτοις ολως υποβαινει, και δυσχεραινουσιν, και ου
γινωσκουσιν οτι δια τα πονηρα α επραξαν ουκ ευοδουνται, και λοιπον αιτιων ται
τον κυριον, και ουκ ανεχονται τας λοιπας ημερας αυτων επιστρεψαντες δουλευσαι
τωι θεωι εν καθαραι καρδια. αν δε μετανοησωσι και ανανηψωσι, τοτε συ νιουσιν οτι
δια τα εργα αυτων τα πονηρα ουκ ευωδουν το, και ουτως δοξαζουσι τον κυριον οτι
δικαιος κρι της εστι και δικαιως επαθον και επαιδευθησαν κατα τας πραξεις αυτων.
ακουε ουν αμφοτερων την δυνα μιν, της τρυφης και της βασανου. της τρυφης και
της απατης ο χρονος ωρα εστι μια, της δε βασανου ωραι τριακοντα, ημερων δυναμιν
εχουσαι. εαν ουν μιαν ημεραν τις τρυφησηι και απατηθηι, μιαν δε ημεραν βασανισθηι,
ενιαυτου ολοκληρου ισχυν εχει η ημερα εκεινη της βασανου. οσας ουν ημερας
τρυφησηι τις, τοσουτους ενιαυτους βασανισθησεται. βλεπεις ουν οτι της τρυφης και
απατης ο χρονος ουδεν εστιν, της δε τιμωριας και βασανου πολυς. ο τρυφων και
απατω μενος και πρασσων α βουλεται πολλην αφροσυνην εν δεδυται· αντι γαρ της
τρυφης και απατης εκαστης ημερας αποτισει βασανον μεγαλην, ενιαυτον τηι ημεραι".
και λεγω τωι αγγελωι "Ποιαι τρυφαι εισι βλαβεραι"; λεγει μοι "Πασα πραξις σαρκικη
τρυφη εστιν, εαν ηδεως ποιηι αυτην. ο γαρ οξυχολος τωι εαυτου παθει το ικανον
ποιων τρυφαι, ομοιως και ο μοιχος και ο μεθυσος και ο καταλαλος και ο ψευστης και
ο πλεονεκτης και ο αποστερητης, και οσα τοιαυτα· τρυφωσι γαρ εν τηι αυ των πραξει.
αυται δε αι πραξεις βλαβεραι εισι τοις δουλοις του θεου. εισι δε και τρυφαι σωζουσαι
τους ανθρωπους· πολλοι γαρ αγαθα εργαζομενοι τρυφωσιν. αυτη ουν η τρυφη τοις
δουλοις του θεου περιποιειται ζωην, αι δε προειρημεναι τρυφαι βασανον". ταυτα μοι
φανερωσας ο αγγελος απεστρεψε με εις τον τοπον μου. δοξασωμεν ουν, αδελφοι,
την του θεου φιλανθρωπιαν, πως μακροθυμος και ευσπλαγχνος εστιν επι τηι τοσαυτηι
κακιαι των ανθρωπων. αυτωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. αμην.
2.20 Και μετ' ολιγον χρονον οι δυο αδελφοι οι εξελθοντες του μοναστηριου
ενεπεσαν εις πειρασμον και θλιψεις. τωι γαρ ενι ελκος ανεφανη εις την πλευ ραν και
εισελθων εις νοσοκομειον εις δυο μηνας τριτον εχειρουργηθη υπο του ιατρου και
ουδε ουτως εθερα πευθη. τωι δε ετερωι εμπεσοντι μετα των στασιαστων συνεβη νωτωι
και κοιλιαι μαστιγωθεντι σιδηροδεσμιον εμβληθηναι εν τηι φυλακηι και εν σκοτει
διαγειν επι πολλας ημερας. αλλ' επειδη η ευχη του οσιου πατρος Ἀντιοχου εδυσωπει
τον ελεημονα θεον, μεθ' ημερας εδωκεν ο Χριστος και εξεβληθη εν τηι φυλακηι, και
παλιν εκεινος απελθων εν τωι νοσοκομειωι ετι εν τηι αλγηδονι οντα τον αδελφον
διαβασταζων ολιγον, τηι χειρι αναπαυομενον ηγαγεν εις το μοναστηριον, και ως
εσημανεν ο θυρωρος, ευρεν τους αδελφους προ του πυλεωνος, και ευχαριστησας τωι
φιλανθρωπωι θεωι εδε ξατο αυτους. και ευχην επ' αυτους ποιησας παρα χρημα υγιεις
τωι σωματι απεκατεστησε. και λοιπον μετανοουντες εφ' οις επραξαν εν πολληι
ασκησει δα κρυοντες τε και αγρυπνουντες διετελουν εν πολληι τα πεινοφροσυνηι. και
 
 
 

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουτως μετα τρεις ενιαυτους μετ' ειρηνης και αγαθης εξομολογησεως εκοιμηθησαν
εν Χριστωι Ἰησου, ωι η δοξα εις τους αιωνας. αμην.
2.21 Ἄλλοτε καθημενου και αναγινωσκοντος αυτου την βιβλον των εντολων
του οσιου πατρος και επισκο που Ἀθανασιου μετα φωνης και ηδονης πολλης εις των
αδελφων ακροασαμενος ακριβως ολας λεγει αυτωι "Κυριε, αι εντολαι αυται μεγαλαι
και καλαι και δυνα ται εισι, δυναμεναι ευφραναι την καρδιαν του δυναμενου
τηρησαι αυτας. ουκ οιδα, κυριε, ει δυνανται αι εντο λαι αυται υπο πολλων
φυλαχθηναι, διοτι σκληραι ει σιν". εμβλεψας δε αυτον ο δουλος του θεου μετα
πολλης αυστηριας ειπεν "Ἄνανδρε, ακηδιαστα, ραθυμε και ολιγοψυχε, ουκ οιδας οτι,
εαν συ εαυτωι προθηι οτι δυνανται φυλαχθηναι, ευκολως αυτας φυλαξεις, και ουκ
εσονται σκληραι; ει δε αναβηι επι την καρδιαν σου μη δυνασθαι αυτας υπο ανθρωπου
φυλαχθηναι, ου φυ λαξεις αυτας. ου νοεις την δοξαν του θεου πως μεγαλη εστι και
ισχυρα και θαυμαστη, οτι εκτισεν τον κοσμον δια τον ανθρωπον και την εξουσιαν
απασαν εδωκεν αυτωι κυριευειν παντων των επι της γης. ει ουν παν των τουτων ο
ανθρωπος κυριος εστιν και παντων δυ ναται κατακυριευσαι, πως ου δυνησεται και
τουτων των εντολων κατακυριευσαι; πως ∆αυιδ ετροπωσατο τον αλλοφυλον
γιγαντα και πολεμιστην ανθρωπον παντο θεν καθωπλισμενον; ουχι μονον τηι
προαιρεσει και τηι απο καρδιας πιστει; εκεινος μονον ταυτα προσηνεγκε τωι θεωι, ο δε
θεος ιδων αυτου την προθυμιαν και την απο καρδιας πιστιν και ελπιδα λοιπον αυτος
ειρ γασατο την νικην και δι' ενος ...... κατεβαλεν τον υπεναντιον. και μαθηις οτι ουχι
∆αυιδ, αλλ' ο θεος το εργον ειργασατο. κατανοησον Στεφανον τον πρω τομαρτυρα
ποσους λιθους υπο τοσουτων ανθρωπων εδεξατο, και ει μη αυτος παρεκαλεσε τον
δεσποτην Χριστον, ουκ αν παρεδωκε το πνευμα. τι δε λεγωμεν περι ανδρων;
κατανοει μοι την Ἰουδιθ προς τον Ὁλοφερνην πορευομενην και μη κατανοησασαν
την εαυτης ασθενειαν, το ευπρεπες, το ευαλωτον, πως ουκ ειπεν εν εαυτηι "Τοσουτοι
ανθρωποι εν τηι πολει ισχυροι και δυνατοι και φρονιμοι και ευμηχανοι, και ουδεις
επιχειρει τουτο ποιησαι, καγω το ασθενεστερον μερος τουτο ποιησαι τολμησω";
ουδεν τοιουτον ελογισατο, αλλα πασηι προθυμιαι και πιστει προσηλθεν τωι παντο
κρατορι θεωι θαρρουσα, και ο θεος ο παντοδυναμος, δεξαμενος παρ' αυτης ταυτην
την πεποιθησιν, το παν λοιπον αυτος επετελεσεν. ο γαρ ελεημων θεος ου ζητει
σωματος δυναμιν, αλλα προαιρεσιν και σπουδην και υπομονην. πασα ουν αφορμη
ανθρωπου εκ ποδων γε νεσθω. ου γαρ εστιν λεγειν θεωι "Ἐγω ασθενης ειμι". ο θεος
γαρ απο σου ισχυν ου ζητει, αλλα προαιρεσιν απο καρδιας. ειπε μοι, ποιαν δυναμιν
ειχεν ο ληι στης εμπαγεις εν τωι ξυλωι ....ιων; ουχι ολος εν τωι ᾅδηι ην π.........χεν η
αλειψασα τον κυριον μυρωι ................... τους ποδας, ουχι τηι προαιρεσει και τηι πιστει
μονον εσωθη; ου θελω λε γειν τα περι Θεκλης και τας λοιπας γυναικας, αιτινες εν
τωι μελλοντι αιωνι μετα δοξης στεφανοφορουσαι παρασταθησονται τωι Χριστωι. οι δε
ολιγοψυχοι και ραθυμοι κατηισχυμμενοι πορευσονται εις την αιω νιον κολασιν.
δυναται πασων των εντολων τουτων κατακυριευσαι ο ανθρωπος ο εχων τον κυριον
εν τηι καρδιαι αυτου. οι δε επι τα χειλη εχοντες τον κυ ριον, την δε καρδιαν
πεπωρωμενην, και μακραν ον τες απο του κυριου δια την εαυτων ραθυμιαν, εκει
νοις αι εντολαι αυται σκληραι εισιν και δυσκατορθωτοι. θεσθε ουν υμεις οι
ολιγοψυχοι και ελαφροι τηι πιστει τον κυριον αδιαλειπτως εις τας καρδιας υμων, και
γνω σεσθε οτι ουδεν εστιν ευκολωτερον των εντολων του των, ουτε γλυκυτερον,
ουτε ημερωτερον. βιαστων γαρ εστιν η βασιλεια του θεου· τωι γαρ αιτουντι διδοται,
και ο εμπονως ζητων ευρησει, και τωι απο καρδιας και υπομονης κρουοντι
ανοιγησεται, και πλειονα χαριζεται ων αιτουμεν· ματαιος γαρ εστιν ανθρωπος οστις
και ωδε θελει απολαυσαι και αναπαυεσθαι κακει συν Χριστωι σι...............σαι ουν
 
 
 

16
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σεαυτον ........ .............. τον παντοκρατορα θεον, οτι παρ' αυτωι η ριζα της αγαθοτητος
και η πηγη του ελεους και το πελαγος των οικτιρμων. αυτωι η δοξα και η
μεγαλωσυνη εις τους αιωνας των αιωνων. αμην".

 
 
 

17
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


