De corpore et anima
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ
ΨΥΧΗΣ.
Σωμα τωι εχοντι την συνθεσιν εκ των στοιχειων δεχεται, και διαλυσιν, και
αφανιζεται. ∆ια τουτο τα σωματα, και ανθρωπων, και ζωων, ευφθαρτα τε και
ευθνητα τυγχανουσιν, εκ τεσσαρων στοιχειων συνισταμενα, λεγω δη, γης, ηλιου,
υδατος, και αερος, και αυτα ουκ αγηρατα, ουκ αμαραντα ως τα σωματα μενει, αλλα
θνησκει καθα και τα σωματα, ποιηθεντων παντων σωματων εκ γης. Τα δε απλα και
ασυνθετα των πραγματων ευδιαμονα, και εως της συντελειας ακαταλυτα μενει· οιον
ο ηλιος, ψυχη ανθρωπου, φως, φωστηρες, αηρ, υδατα, πυρ, πνευμα, και παντα τα
απλα, και εν ιδιαι. Περι δε ψυχης λεγομεν ουτως· οτι εισι πεντε παθη εν αυτηι, ατινα
ψυχικα παθη κα λουνται. Εισι δε ταυτα· οργη, λυπη, φοβος, φροντις, και φθονος. Ὁ
ουν φρονιμον εχων τον λογισμον, δυναται παντα κρατειν. Ἡ δε ψυχη υπαρχει καθ'
εαυτης, ως πυρ καιομενον. Ὥσπερ το πυρ τα βαλλο μενα εις τον λεβητα εψει, ουτω
και η πυρωδης ψυχη τα παραπεμπομενα σιτα τηι κοιλιαι λεπτυνει, και δαπαναι. Καν δε
ψυχη λεγεται, ου λεγεται δια το ουτως ειναι ψυχραν την ουσιαν, ως τινες των απλου
στερων διενοησαν· αλλα δια το εκ πολλης θερμο 28.1433 τητος αναξηραινειν αυτην
τα υγρα, ως εστι πληροφορηθηναι, και εκ της ενεργειας του ηλιου· ων γαρ πυρωδης,
και θερμωδης πηλον ξηραινει, και παν υγραν ανιμαται. Ὅτι δε η ψυχη θερμη εστι
κατα φυσιν, πειθου τοιγαρουν εκ των αποθνησκοντων· ηι γαρ ωραι η ψυχη χωρισθη
απο του σωματος, παντα τα μελη ευρισκονται κρυσταλλωδη, και ουδεν ηττον παθοις
χειμεριου. Ἕως γαρ εχει η ψυχη την τροφην εις αφθονιαν, το σωμα θαλλει, και
ανδαινεται· οποταν δε απορησηι σιτιων, αυτο το σωμα αντι τροφης αντ εχει προς την
θερμοτητα της ψυχης. Ὥσπερ ουτε αγγειον χαλκουν, ητοι λεβης επι κλιβανου, ου
δυναται ανευ υδατος φερειν την σφοδροτητα του πυρος, εκφρυγεται γαρ και
διαλυεται τελειον· ουτω και ο λεβης του σωματος, μη εχων την τροφην, παρα της
πυρωδους ψυχης υπολικμουμενος απολειπεται πανταπασιν. Ἂν θεληις δοκιμασαι
μαθειν παρα τινος, πως διακειται η ψυχη εν τωι σωματι, ερωτησον αυτον· Ειπε μοι,
εν ολωι τωι σωματι κατοικει η ψυχη του ανθρωπου, η εν ενι τοπωι; Και εαν ειπηι σοι
οτι εν ολωι τωι σωματι, ειπε αυτωι· Και πως τεμνουσι την χειρα, η τον ποδα του
ανθρωπου, και ου κοπτεται η ψυχη, αλλα παλιν ζηι ο ανθρωπος και ουκ αποθνησκει;
Ει δε ειπηι σοι, οτι εν ενι τοπωι, ειπε αυτωι οτι, Και πως εισι τα αλλα μελη του
ανθρωπου χωρις ψυχης; Παν γαρ το μη εχον ψυχην νεκρον εστι, και ουκ οιδα τι
λεγεις. Ἐγω δε ειπω σοι εν ποιωι τοπωι, και ποιωι τροπωι, και που αναπαυεται η ψυχη·
εν τρισι τοποις αναγκαιοις του σωματος εστιν ενιδρυμενη· και ωσπερ η ακτις του
ηλιου αει ενα τοπον χωρει, και εισερχεται τον οικον, φωτιζει δε παντα τον οικον,
ουτω και η ψυχη εν τρισι τοποις του σωματος κατοικουσα φωτιζει τον οικον ολον
του σωματος. Κατοικει δε εν τηι καρδιαι, τωι οπισθεν μερει της κεφαλης, οπερ κοτυλον
ονομα ζουσι, και εν ταις βασιλικαις φλεβαις. Ἐν τουτοις τοις τρισι μερεσι κατοικει η
ψυχη. ∆ια τουτο ηι ωραι κρουσθηι η κεφαλη, η η καρδια, η η βασιλικη φλεψ εκρευσηι
αιμα πολυ, και ευθυς χωριζεται του σωματος η ψυχη, και νεκρον το σωμα
ευρισκεται. Κατοικουσα δε η ψυχη, εν τοις τρισι μερεσι, μεταδιδωσιν ολωι τωι σωματι
της οικειας φωτισμους δυναμεως.

 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


