Synopsis scripturae sacrae
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΥΝΟΨΙΣ ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΤΗΣ
ΘΕΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ, ΠΑΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΑΣ ∆ΙΑΘΗΚΗΣ.
Πασα Γραφη ημων Χριστιανων, θεοπνευστος εστιν. Ουκ αοριστα δε, αλλα μαλλον
ωρισμενα και κεκανονισμενα εχει τα βιβλια. Και εστι της μεν Πα λαιας ∆ιαθηκης
ταυτα· Γενεσις, ου η αρχη· «Ἐν αρχηι εποιησεν ο Θεος τον ουρανον και την γην.»
Ἔξοδος, ου η αρχη· «Ταυτα τα ονοματα των υιων Ἰσραηλ των εισπορευομενων εις
Αιγυπτον.» Λευιτικον, ου η αρχη· «Και εκαλεσε Μωυσην, και ελαλησε Κυριος αυτωι
εν τηι σκηνηι του μαρτυριου.» Ἀριθμοι, ου η αρχη «Και ελαλησε Κυριος προς Μωυσην
εν τηι ερημωι τηι Σινα εν τηι σκηνηι του μαρ τυριου.» 28.285 ∆ευτερονομιον, ου η αρχη·
«Ουτοι οι λογοι, ους ελαλησε Μωυσης παντι Ἰσραηλ περαν του Ἰορδανου, εν τηι
ερημωι, προς δυσμαις, πλησιον της Ἐρυθρας θαλασσης.» Ἰησους ο του Ναυη, ου η
αρχη· «Και εγενετο μετα την τελευτην δουλου Κυριου, ειπε Κυριος τωι Ἰησου, υιωι
Ναυη, λειτουργωι Μωυση, λεγων.» Κριται, ου η αρχη· «Και εγενετο μετα την τελευ
την Ἰησου, και επηρωτησαν οι υιοι Ἰσραηλ εν Κυριωι λεγοντες· Τις αναβησεται προς
τους Χανα ναιους αφηγουμενος;» Ῥουθ, ου η αρχη· «Και εγενετο εν τωι κρινειν τους
κριτας, εγενετο λιμος εν τηι γηι.» Βασιλειων πρωτη και δευτερα, εις εν αριθμουμεναι
βιβλιον. Και της μεν πρωτης η αρχη· «Και ανθρω πος εξ Ἀρμαθαιμ Σιφα, εξ ορους
Ἐφραιμ, και ονομα αυτωι Ἐλκανα, υιος Ἱερεμεηλ, υιου Ἡλει.» Της δε δευτερας η
αρχη· «Ἐγενετο μετα το απο θανειν Σαουλ, και ∆αβιδ ανεστρεψε τυπτων τον Ἀμα
ληκ.» Βασιλειων τριτη και τεταρτη, εις εν παλιν αρι θμουμεναι βιβλιον. Και της μεν
τριτης η αρχη· «Και ο βασιλευς ∆αβιδ πρεσβυτερος, προβεβηκως ημε ραις· και
περιεβαλλον αυτον ιματιοις, και ουκ εθερ μαινετο.» Της δε τεταρτης η αρχη· «Και
ηθετησε Μωαβ εν Ἰσραηλ, μετα το αποθανειν Ἀχααβ.» Παραλειπομενων πρωτον και
δευτερον, εις εν αρι θμουμενα βιβλιον. Και εστι του μεν πρωτου η αρχη· «Ἀδαμ, Σηθ,
Ἐνως, Καιναν, Μαλελεηλ, Ἰαρεδ,Ἐνωχ, Μαθουσαλα, Λαμεχ, Νωε.» Του δε δευτερου
η αρχη· «Και ενισχυσε Σαλο μων υιος ∆αβιδ επι την βασιλειαν αυτου, και Κυριος ο
Θεος αυτου μετ' αυτου, και εμεγαλυνεν αυτον εις υψος.» Ἔσδρας πρωτος και
δευτερος, εις εν αριθμουμενοι βιβλιον. Και του μεν πρωτου αρχη· «Και ηγα γεν
Ἰωσιας το Πασχα εν Ἱερουσαλημ τωι Κυριωι εαυτου τηι τεσσαρεσκαιδεκατηι ημεραι του
μηνος του πρωτου.» Του δε δευτερου η αρχη· «Και εν τωι πρωτωι ετει Κυρου του
βασιλεως Περσων, του τελεσθηναι λογον απο στοματος Ἱερεμιου, εξηγειρε Κυριος το
πνευμα Κυρου του βασιλεως Περσων.» Ψαλτηριον ∆αβιτικον, εχον ψαλμους ρναʹ· ου
η αρχη, ηγουν ο πρωτος ψαλμος· «Μακαριος ανηρ ος ουκ επορευθη εν βουληι
ασεβων.» Παροιμιαι Σολομωντος, ου η αρχη· «Παροιμιαι Σολομωντος υιου ∆αβιδ, ος
εβασιλευσεν εν Ἰσραηλ, γνωναι σοφιαν και παιδειαν.» Ἐκκλησιαστης του αυτου, ου
η αρχη· «Ῥηματα 28.288 Ἐκκλησιαστου, υιου ∆αβιδ, βασιλεως Ἰσραηλ εν
Ἱερουσαλημ. Ματαιοτης ματαιοτητων, τα παντα ματαιοτης.» Ἆσμα ᾀσματων του
αυτου, ου η αρχη· «Ἆσμα ᾀσματων, ο εστι τωι Σολομων. Φιλησατω με απο φι
ληματων στοματος αυτου, οτι αγαθοι μαστοι σου υπερ οινον.» Ἰωβ, ου η αρχη·
«Ἄνθρωπος τις ην εν χωραι Αυσετιδι, ωι ονομα Ἰωβ, και ην ο ανθρωπος εκεινος
αμεμπτος και θεοσεβης.» Προφηται δωδεκα, εις εν αριθμουμενοι βιβλιον. Εισι δε
ουτοι, Ὠσηε πρωτος, ου η αρχη· «Λογος Κυριου, ος εγενηθη προς Ὠσηε, τον του
 
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Βεηρι, εν ημε ραις Ὀζιου, και Ἰωαθαμ, και Ἀχαζ, και Ἐζεκιοβασιλεων Ἰουδα, και εν
ημεραις Ἱεροβοαμ του Ἰωας,βασιλεως Ἰσραηλ. Ἀρχη λογου Κυριου εν Ὠσηε.» Ειτα
Ἀμως, ου η αρχη· «Λογοι Ἀμως, οι εγενοντο εν Ἀκκαρειμ, εκ Θεκουε, ους ειδεν υπερ
Ἱερουσαλημ εν ημεραις Ὀζιου βασιλεως Ἰουδα και εν ημεραις Ἱεροβοαμ του Ἰωας,
βασιλεως Ἰσραηλ,προ δυο ετων του σεισμου.» Μιχαιας, ου η αρχη· «Και εγενετο
λογος Κυριου προς Μιχαιαν τον του Μωραθι εν ημεραις Ἰωαθαμ, και Ἀχαζ, και
Ἐζεκιου βασιλεων Ἰουδα, υπερ ωνειδε περι Σαμαρειας και Ἱερουσαλημ.» Ἰωηλ, ου η
αρχη· «Λογος Κυριου, ος εγενηθη προς Ἰωηλ τον του Βαθουηλ. Ἀκουσατε δη ταυτα
παντα οι πρεσβυτεροι, και ενωτισασθε, παντες οι κατοικουντες την γην.» Ἀβδιου, ου
η αρχη· «Ὅρασις Ἀβδιου· Ταδε λεγει Κυριος ο Θεος τηι Ἰδουμαιαι.» Ἰωνας, ου η αρχη·
«Και εγενετο λογος Κυριου προς Ἰωναν τον του Ἀμαθι, λεγων· Ἀναστηθι
καιπορευθητι εις Νινευι την πολιν την μεγαλην.» Ναουμ, ου η αρχη· «Λημμα Νινευι.
Βιβλος ορα σεως Ναουμ του εν Ἐλκεσαι.» Ἀμβακουμ, ου η αρχη· «Το λημμα ο ειδεν
Ἀμ βακουμ ο προφητης.» Σοφωνιας, ου η αρχη· «Λογος Κυριου, ος εγενηθη προς
Σοφωνιαν τον του Χους, υιον Γοδολιου του Ἀμοριου του Ἐζεκιου, εν ημεραις Ἰωσιου
υιουἈμως βασιλεως Ἰουδα.» Ἀγγαιος, ου η αρχη· «Ἐν τωι δευτερωι ετει επι ∆αρειου
του βασιλεως εν τωι μηνι τωι εκτωι, μιαι του μηνος, εγενετο λογος Κυριου εν χειρι
Ἀγγαιου προ φητου λεγων.» Ζαχαριας, ου η αρχη· «Ἐν τωι ογδοωι μηνι ετους
δευτερου επι ∆αρειου εγενετο λογος Κυριου επι Ζαχα ριαν, τον του Βαραχιου, υιον
Ἀδδω τον προφητην, λεγων.» Μαλαχιας, ου η αρχη· «Λημμα λογου Κυριου επι τον
Ἰσραηλ εν χειρι αγγελου αυτου.» Ουτοι μεν ουν οι δωδεκα εις εν βιβλιον. Ἑξης δε
ετεροι τεσσαρες, προς εν εκαστος βιβλιον, ουτοι· Ἡσαΐας, ου η αρχη· «Ὅρασις, ην
ειδεν Ἡσαΐας 28.289 υιος Ἀμως, ην ειδε κατα της Ἰουδαιας και κατα της Ἱερουσαλημ
εν βασιλειαι Ὀζιου, και Ἰωαθαμ, καιἈχαζ, και Ἐζεκιου, οι εβασιλευσαν της
Ἰουδαιας.Ἄκουε, ουρανε, και ενωτιζου, η γη, οτι Κυριος ελα λησεν.» Ἱερεμιας, ου η
αρχη· «Το ρημα του Θεου, ο εγε νετο επι Ἱερεμιαν τον του Χελκιου, ος ην εκ των
ιερεων.» Ἐζεκιηλ, ου η αρχη· «Και εγενετο εν τωι τριακοστωι ετει εν τωι τεταρτωι
μηνι, και εγω ημην εν μεσωι της αιχμαλωσιας επι του ποταμου Χοβαρ, και
ηνοιχθησαν οι ουρανοι, και ειδον ορασεις Θεου.» ∆ανιηλ, ου η αρχη· «Και ην ανηρ
οικων εν Βαβυλωνι, και ονομα αυτωι Ἰωακειμ, και ελαβε γυναικα ηι ονομα
Σουσαννα, θυγατηρ Χελκιου, καλη σφοδρα και φοβουμενη τον Κυριον.» Ὁμου τα
κανονιζομενα της Παλαιας ∆ιαθηκης βιβλια εικοσι δυο, ισαριθμα τοις γραμμασι των
Ἑβραιων. Τοσαυτα γαρ εισι παρ' αυτοις τα στοιχεια. Ἐκτος δε τουτων εισι παλιν
ετερα βιβλια της αυ της Παλαιας ∆ιαθηκης, ου κανονιζομενα μεν, αναγινωσκομενα
δε μονον τοις κατηχουμενοις ταυτα· Σοφια Σολομωνος, ου η αρχη· «Ἀγαπησατε δι
καιοσυνην, οι κρινοντες την γην.» Σοφια Ἰησου υιου Σιραχ, ου η αρχη· «Πασα σο φια
παρα Κυριου, και μετ' αυτου εστιν εις τον αιωνα.» Ἐσθηρ, ου η αρχη· «Ἔτους
δευτερου, βα σιλευοντος Ἀρταξερξου του μεγαλου, τηι μιαι του Νει σαν ενυπνιον ειδε
Μαρδοχαιος ο του Ἰαειρου του Σεμεει του Κισαιου, εκ φυλης Βενιαμιν.» Ἰουδηθ, ου
αρχη· «Ἔτους δωδεκατου της βασι λειας Ναβουχοδονοσωρ, ος εβασιλευσεν
Ἀσσυριων εν Νινευι, τηι πολει τηι μεγαληι, εν ταις ημεραις Ἀρφαξαδ, ος εβασιλευσε
Μηδων εν Ἐκβατανοις.» Τωβιτ, ου η αρχη· «Βιβλος λογων Τωβιτ, του Τωβιηλ, του
Ἀνανιηλ, του Ἀδουηλ, του Γαβαηλ, εκτου σπερματος Ἀσεηλ, εκ της φυλης
Νεφθαλειμ, ος ηιχμαλωτευθη εν ημεραις Ἐννεμεσαρου του βασιλεως Ἀσσυριων.»
Τοσαυτα και τα μη κανονιζομενα. Τινες μεντοι των παλαιων ειρηκασι κανονιζεσθαι
 
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρ' Ἑβραιοις και την Ἐσθηρ· και την μεν Ῥουθ, μετα των Κριτων ενουμενην, εις εν
βιβλιον αριθμεισθαι· την δε Ἐσθηρ εις ετερον εν· και ουτω παλιν εις εικοσι δυο
συμπληρουσθαι τον αριθμον των κανονιζομενων παρ' αυτοις βιβλιων. Και τα μεν
της Παλαιας ∆ιαθηκης βιβλια, τα τε κανονιζομενα και τα μη κανονιζομενα, τοιαυτα
και τοσαυτα. Τα δε της Καινης ∆ιαθηκης, παλιν ωρισμενα τε και κεκανονισμενα
βιβλια, ταυτα· Κατα Ματθαιον, ου η αρχη· «Βιβλος γενεσεως Ἰη σου Χριστου, υιου
Ἀβρααμ.» 28.292 Κατα Μαρκον, ου η αρχη· «Ἀρχη του Ευαγγελιου Ἰησου Χριστου,
Υιου του Θεου· καθως γεγραπται εν τωι Ἡσαΐαι τωι προφητηι· Ἰδου εγω αποστελλω
τον αγγελον μου προ προσωπου σου, ος κατασκευασει την οδον σου.» Κατα Λουκαν,
ου η αρχη· «Ἐπειδηπερ πολλοι επεχειρησαν αναταξασθαι διηγησιν περι των πεπλη
ροφορημενων εν ημιν πραγματων.» Κατα Ἰωαννην, ου η αρχη· «Ἐν αρχηι ην ο
Λογος, και ο Λογος ην προς τον Θεον, και Θεος ην ο Λο γος. Ουτος ην εν αρχηι προς
τον Θεον. Παντα δι' αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδεν, ο γεγονεν.»
Πραξεις των αποστολων, ου η αρχη· «Τον μεν πρωτον λογον εποιησαμην περι
παντων, ω Θεοφιλε, ων ηρξατο ο Ἰησους ποιειν τε και διδασκειν.» Καθολικαι
Ἐπιστολαι διαφορων αποστολων, αι πα σαι επτα, εις εν αριθμουμεναι βιβλιον.
Ἰακωβου μια, ης η αρχη· «Ἰακωβος Θεου και Κυριου Ἰησου Χριστου δουλος, ταις
δωδεκα φυλαις ταις εν τηι διασποραι, χαιρειν.» Πετρου δυο· και της μεν πρωτης η
αρχη· «Πετρος αποστολος Ἰησου Χριστου, εκλεκτοις παρεπιδημοις διασπορας
Ποντου, Γαλατιας, Καππαδοκιας, Ἀσιας, και Βιθυνιας, κατα προγνωσιν Θεου Πατρος,
εν αγια σμωι Πνευματος, εις υπακοην και ραντισμον αιματος Ἰησου Χριστου, χαρις
υμιν και ειρηνη πληθυνθειη.» Της δε δευτερας η αρχη· «Συμεων Πετρος και απο
στολος Ἰησου Χριστου τοις ισοτιμον ημιν λαχουσι πι στιν εν δικαιοσυνηι του Κυριου
ημων Ἰησου Χρι στου.» Ἰωαννου τρεις· και της μεν πρωτης η αρχη· «Ὃ ην απ' αρχης,
ο ακηκοαμεν, ο εωρακαμεν τοις οφθαλ μοις ημων, και αι χειρες ημων εψηλαφησαν,
περι του λογου της ζωης.» Της δε δευτερας η αρχη· «Ὁ πρεσβυτερος εκλε κτηι κυριαι
και τοις τεκνοις αυτης, ους εγω αγαπω εν αληθειαι.» Της δε τριτης η αρχη· «Ὁ
πρεσβυτερος Γαΐωι τωι αγαπητωι, ον εγω αγαπω εν αληθειαι.» Ἰουδα μια, ης η αρχη·
«Ἰουδας Ἰησου Χριστου δουλος, αδελφος δε Ἰακωβου, τοις εν Θεωι Πατρι ηγα
πημενοις, και Ἰησου Χριστωι τετηρημενοις κλητοις.» Παυλου αποστολου επιστολαι
ιδʹ, εις εν αριθμουμεναι βιβλιον. Ἐν πρωτηι, η προς Ῥωμαιους, ης η αρχη· «Παυλος
δουλος Ἰησου Χριστου, κλητος Ἀποστολος, αφωρισμενος εις Ευαγγελιον Θεου. Προς
Κορινθιους δυο· και της μεν πρωτης η αρχη· «Παυλος κλητος Ἀποστολος Ἰησου
Χριστου δια θεληματος Θεου, και Σωσθενης ο αδελφος, τηι Ἐκ κλησιαι του Θεου τηι
ουσηι εν Κορινθωι.» Της δε δευτερας η αρχη· «Παυλος αποστολος Ἰη σου Χριστου δια
θεληματος Θεου, και Τιμοθεος ο αδελφος, τηι Ἐκκλησιαι του Θεου τηι ουσηι εν
Κορινθωι.» Τεταρτη προς Γαλατας, ης η αρχη· «Παυλος αποστολος ουκ απ'
ανθρωπων, ουδε δι' ανθρωπων, 28.293 αλλα δια Ἰησου Χριστου και Θεου και
Πατρος.» Πεμπτη προς Ἐφεσιους, ης η αρχη· «Παυλος απο στολος Ἰησου Χριστου δια
θεληματος Θεου, τοις αγιοις τοις ουσιν εν Ἐφεσωι, και πιστοις εν Χριστωι Ἰησου.»
Ἕκτη προς Φιλιππησιους, ης η αρχη· «Παυλος και Τιμοθεος, δουλοι Ἰησου Χριστου,
πασι τοις αγιοις τοις ουσιν εν Φιλιπποις, συν επισκοποις και διακο νοις.» Ἑβδομη
προς Κολασσαεις, ης η αρχη· «Παυλος αποστολος Χριστου Ἰησου δια θεληματος
Θεου, και Τιμοθεος ο αδελφος, τοις εν Κολασσαις αγιοις και πι στοις αδελφοις εν
Χριστωι.» Προς Θεσσαλονικεις δυο· και της μεν πρωτης η αρχη· «Παυλος και
 
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Σιλουανος και Τιμοθεος, τηι Ἐκ κλησιαι Θεσσαλονικεων, εν Θεωι Πατρι και Κυριωι Ἰη
σου Χριστωι.» Της δε δευτερας η αρχη· «Παυλος και Σιλουανος και Τιμοθεος, τηι
Ἐκκλησιαι Θεσσαλονικεων, εν Θεωι Πατρι ημων και Κυριωι Ἰησου Χριστωι.» ∆εκατη η
προς Ἑβραιους, ης η αρχη· «Πολυμε ρως και πολυτροπως παλαι ο Θεος λαλησας τοις
πα τρασιν εν τοις προφηταις, επ' εσχατου των ημερων ελαλησεν ημιν εν Υιωι.» Προς
Τιμοθεον δυο· και της μεν πρωτης η αρχη· «Παυλος αποστολος Ἰησου Χριστου, κατ'
επιταγην Θεου Σωτηρος ημων και Χριστου Ἰησου της ελπιδος ημων, Τιμοθεωι
γνησιωι τεκνωι εν πιστει.» Της δε δευτερας η αρχη· «Παυλος αποστολος Ἰη σου
Χριστου δια θεληματος Θεου, κατ' επαγγελιαν ζωης της εν Χριστωι Ἰησου, Τιμοθεωι
αγαπητωι τε κνωι.» Τρισκαιδεκατη, η προς Τιτον, ης αρχη· «Παυλος δουλος Θεου,
αποστολος δε Ἰησου Χριστου, κατα πι στιν εκλεκτων Θεου, και επιγνωσιν αληθειας,
της κατ' ευσεβειαν εν ελπιδι ζωης αιωνιου.» Τεσσαρεσκαιδεκατη, η προς Φιλημονα,
ης η αρχη· «Παυλος δεσμιος Ἰησου Χριστου και Τιμοθεος ο αδελφος, Φιλημονι τωι
αγαπητωι και συνεργωι ημων. Ἐπι τουτοις εστι και η Ἀποκαλυψις Ἰωαννου του
θεολογου, δεχθεισα ως εκεινου και εγκριθεισα υπο παλαι αγιων και πνευματοφορων
Πατερων, ου η αρχη· «Ἀποκαλυψις Ἰησου Χριστου, ην εδωκεν αυτωι ο Θεος δειξαι
τοις δουλοις αυτου α δει γενεσθαι εν ταχει, και εσημανεν, αποστειλας δια του
αγγελου αυτου τωι δουλωι αυτου Ἰωαννηι.» Τοσαυτα και τα της Καινης ∆ιαθηκης
βιβλια τα γε κανονιζομενα, και της πιστεως ημων οιονει ακρο θινια η αγκυραι και
ερεισματα· ως παρ' αυτων των αποστολων του Χριστου, των και συγγενομενων
εκεινωι και υπ' αυτου μαθητευθεντων, γραφεντα και εκτεθεντα. Ἐπει τοι γε υστερον
κατα την εκεινων ακολουθιαν και συμφωνιαν αλλα μυρια και αναριθμητα βιβλια
εξεπονηθησαν υπο των κατα καιρους μεγαλων και σοφωτατων θεοφορων Πατερων
εις μαρ τυριαν των προλαβοντων και διαφωτισιν· περι ων ου νυν λογος, ως
παμπολλων και αοριστων, και αμα 28.296 παντων της αυτης ακολουθιας τοις
παλαιοις τουτοις εχομενων, και τα αυτα εξηγουμενων και αυτων και
διασαφουντων. Ὡς ουν ειρηται εν τουτοις παντα, τα τε της Παλαιας και τα της Νεας
∆ιαθηκης βιβλια. Πλην οσον προς αριθμον μονον ουτωσι τεως στενως προαπηγ
γελται. Το δε εντευθεν διαληπτεον παλιν περι των αυτων βιβλιων πλατυτερον,
παρα τινος τε συν εγραφη εκαστον τουτων, και ποθεν, ην ελαχεν, ονο μασιαν εχει,
και τι περιεχει, κεφαλαιωδως και συν οπτικως, κατα την προεκτεθεισαν ταξιν του
καθ' εν βιβλιου διαγραφομενου μετα της οικειας ονομασιας.
Βιβλιον αʹ. Γενεσις. Το μεν βιβλιον τουτο της Γενεσεως Μωυσης εστιν ο λαλησας και
γραψας εκ προσταγματος Κυ ριου. Καλειται δε ουτως, επειδη και την γενεσιν παν
των περιεχει, ουρανου τε και γης, και των ανθρω πων και των φαινομενων τουτων
ολων, και αυτην την του παραδεισου φυτειαν. Ἐξηγειται δε, οτι τηι μεν πρωτηι ημεραι
γεγονε το φως τηι δε δευτεραι το στε ρεωμα, οπερ εκαλεσεν ουρανον ο Θεος· τηι τριτηι
συν ηχθη τα υδατα, και ωφθη η ξηρα· και τα μεν συ στηματα των υδατων εκαλεσε
θαλασσας, την δε ξη ραν εκαλεσε γην· και εβλαστησεν η γη βοτανην χορτου, και παν
ξυλον· τηι τεταρτηι προηλθεν ηλιος και σεληνη, και πας ο των αστερων χορος· τηι
πεμπτηι πετεινων και ιχθυων και κητων των εν τοις υδασι γενεσις· τηι εκτηι
τετραποδων και θηριων και ερπετων και κτηνων, και πλασις ανθρωπου κατ' ει κονα
Θεου και ομοιωσιν· τηι δε εβδομηι κατεπαυσεν ο Θεος απο των εργων, και ηυλογησεν
αυτην. Ἔστι δε εν τουτωι τωι βιβλιωι του Ἀδαμ παραβασις, και απο του παραδεισου
 
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εξωθησις, η τε του Ἄβελ παρα του αδελφου Καιν αναιρεσις, και η του Ἐνωχ
μεταθεσις, και η κατασκευη της κιβωτου, και ο επι Νωε γενομενος κατακλυσμος, η
τε πυργοποιια, και η διαιρεσις των γλωσσων, και η διασπορα των εθνων, και η απο
Χαλ δαιων εξοδος του Ἀβρααμ. Περιεχει δε και την κατα στροφην των Σοδομων, και
την περι της περιτομης νομοθεσιαν, και τον ορκον της επαγγελιας του Θεου προς
τον Ἀβρααμ, την τε γεννησιν του Ἰσαακ, και του Ἰακωβ, και των εξ αυτου
πατριαρχων· και οτι ο μεν Ἀβρααμ εζησεν ετη ρπʹ, ο δε Ἰσμαηλ, ο εκ της Ἄγαρ
γεννηθεις, απεθανεν ρλζʹ ετων· πως τε Ἰωσηφ επραθη παρα των αδελφων εις
Αιγυπτον, και συκοφαντηθεις παρα της κυριας αυτου, εβληθη εις το δεσμωτηριον,
και υστερον αρχων πασης Αιγυπτου κατ εσταθη· και εξης την εις Αιγυπτον καθοδον
του Ἰακωβ και των υιων αυτου εν αριθμωι οεʹ· και οτι εκει γενομενος ο Ἰακωβ, και
ευλογησας τους πατριαρχας τους υιους εαυτου, ετελευτησεν ετων ρμζʹ, και μετ
ηνεχθη το σωμα αυτου, και εταφη εις την Χανααν. Και Ἰωσηφ δε μετα τον
γενομενον λιμον εν Αιγυπτωι, επιζησας ετη ξ ʹ, ετελευτησεν ετων ριʹ, εντει λαμενος
προτερον περι των οστεων εαυτου, ινα και αυτα μετενεχθηι εις το μνημα των
πατερων. 28.297
Βιβλιον βʹ, Ἔξοδος. Και τουτο το βιβλιον της Ἐξοδου ο προῤρηθεις Μωυσης
συνεγραψατο. Καλειται δε ουτως, επειδη και την εξοδον των υιων Ἰσραηλ περιεχει
την απ' Αιγυπτου, την γενομενην μετα μεν ετη υλʹ της επαγ γελιας της ειρημενης τωι
Ἀβρααμ, μετα δε ετη σιεʹ της εν Αιγυπτωι παροικιας (τοσαυτα γαρ παρυκησαν εκει),
και μετα την δεκαπληγον την κατα του Φαραω του τυραννου της Αιγυπτου. ∆εκα
γαρ πληγας επ ηγαγεν ο Θεος κατ' αυτου ταυτας· πρωτην, ποταμον εις αιμα
μετεβαλε· δευτεραν, βατραχους εν πασηι Αιγυπτωι επηγαγε· τριτην, σκνιφας·
τεταρτην, κυ νομυιαν· πεμπτην, θανατον κτηνων· εκτην, ελκη, φλυκτιδας
αναζεουσας επι τους ανθρωπους και τα κτηνη· εβδομην, χαλαζαν και πυρ φλογιζον·
ογδοην, ακριδα· ενατην, σκοτος εν πασηι τηι Αιγυπτωι επι διαστημα τριων ημερων
χωρις της γης υιων Ἰσραηλ· δεκατην, θανατον παντων των πρωτοτοκων Αιγυπτου
απο ανθρωπου εως κτηνους. Και επει εξελθοντα τον λαον κατεδιωξεν ο Φαραω,
ουτω λοιπον ο μεν Ἰσραηλ ξηρωι τωι ποδι διεβη την ερυθραν θαλασσαν διαιρεθει σαν
ενθεν και ενθεν· οι δε Αιγυπτιοι οι διωκοντες τον λαον συν αυτωι τωι Φαραω
κατεποντισθησαν εν αυτηι τηι θαλασσηι. Ἐν τουτωι τωι βιβλιωι περιεχεται και πως οι
μαγοι των Αιγυπτιων, Ἰαννης και Μαμ βρης, κατα μεν την αρχην αντεστησαν τωι
Μωυσηι, υστερον δε, αισχυνθεντες, ανεχωρησαν· και η περι του Πασχα νομοθεσια, η
τε του πικρου υδατος εις γλυκυ μεταβολη, και της ορτυγομητρας δοσις, και η εξ
ουρανου χορηγια του μαννα, και το εκ πετρας αναδοθεν αυτοις υδωρ, ην και
επωνομασε Μωυσης πειρασμον και λοιδορησιν· οτε και αρχην εσχεν η του σαββατου
παρατηρησις, η τε εν τωι ορει τωι Σινα θεοθεν νομοθεσια γενομενη δια Μωυσεως εν
δυο πλαξι λιθιναις, και η της σκηνης και του ενδυματος, του τε αρχιερεως και των
ιερεων κατασκευη, ενταυθα σημαινεται. Οι μεν ουν εργασαμενοι παντα εισι
Βεσελεηλ εκ φυλης Ἰουδα, και Λιαβ εκ φυλης ∆αν. Το δε αναλωθεν εις τα εργα εστι
χρυσιου μεν ταλαντα κθʹ, και σικλοι ψʹ· αργυρου δε ταλαντα ρʹ (και σικλοι
#22αψοεʹ)· χαλκου ταλαντα οʹ, και σι κλοι βφʹ. Περιεχει δε τουτο το βιβλιον την τε
παρα βασιν του λαου, οτε εμοσχοποιησε κατω του ορους, και πως ετρωθη ο Ἀμαληκ
τηι εκτασει των χειρων Μωυσεως, και λοιπον νομιμα και δικαιωματα, και προ αυτων
 
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τας εν πλαξι δεκα εντολας ταυτας· πρω την, Ἐγω ειμι Κυριος ο Θεος σου· δευτεραν,
Ου ποιησεις σεαυτωι ειδωλον, ουδε παντος ομοιωμα· τρι την, Ου ληψηι το ονομα
Κυριου του Θεου σου επι ματαιωι· τεταρτην, Μνησθητι την ημεραν των σαββατων·
πεμπτην, Τιμα τον Πατερα σου και την μητερα σου· εκτην, Ου φονευσεις· εβδομην,
Ου μοιχευ σεις· ογδοην, Ου κλεψεις· ενατην, Ου ψευδομαρτυρη σεις κατα του
πλησιον σου μαρτυριαν ψευδη· δεκατην, Ουκ επιθυμησεις την γυναικα του πλησιον
σου, ουθ' οσα τωι πλησιον σου εστιν. Ἡ δε σκηνη, τε 28.300 λειωθεισα, εσταθη τωι
δευτερωι ετει της εξοδου αυ των νεομηνιαι του πρωτου μηνος. Και εν τουτοις
συμπεραινεται το της Ἐξοδου βιβλιον.
Βιβλιον γʹ, Λευιτικον. Και τουτο το Λευιτικον βιβλιον παρα του προ δηλωθεντος
Μωυσεως συνεγραφη. Ὀνομαζεται δε ουτως, επειδη και ιδικως πασαν της Λευιτικης
λει τουργιας την διατυπωσιν περιεχει, και πως ο Ἀα ρων και οι υιοι αυτου
εκλεγονται εκ της φυλης Λευι, και χριονται εις ιερεας· πασαν τε την διαφοραν των
θυσιων και των προσφορων, και την ποιοτητα πασης της εν τωι ιερωι λατρειας, και
της Λευιτικης και ιερατικης λειτουργιας· και τον νομον δε εκαστης θυσιας· περι τε
του σωτηριου και του εκουσιου και ακουσιου πλημμεληματος, και πως εκαστον των
προσφερομενων διαιρεισθαι και αναφερεσθαι οφειλει, εξηγειται. ∆ιειληπται δε εν
τουτωι τωι βιβλιωι και η χρισις αρχιερεως και των ιερεων, και η διακρισις και γνωσις
σημειων περι λεπρας ανθρωπων και ιματιων, και τοιχων οικιας, και ο νομος ο περι
του καθαρισμου αυτων· νομος τε και διαστολη περι νομι μων γαμων, και τινες εισι
παρανομοι· και παλιν διαστολη καθαρων και ακαθαρτων κτηνων τε και πετεινων
και ιχθυων· δηλονοτι τινων μεν εκ τουτων απογευεσθαι ωφειλον οι Ἑβραιοι, τινων
δε απεχεσθαι. Και την μεν ημεραν των σαλπιγγων τηι νεομη νιαι του εβδομου μηνος
δηλοι, το δε παραγγελμα της μεγαλης νηστειας αυτωι εβδομωι μηνι, δεκατηι του
μηνος ποιωσι ταυτην, ηντινα σαββατα σαββατων, και αφεσιν αμαρτιας καλει.
Περιεχει την δε Σκηνοπηγιαν τηι ιεʹ του αυτου μηνος. Και περι εορτων δε, και των εν
αυταις οφειλοντων προσφερεσθαι· και περι αφεσεως των πιπρασκομενων Ἑβραιων,
και χρεων αποκοπης, και αναπαυσεως της γης, κατα επτα ετη οφειλουσης γενεσθαι,
εξηγειται. Παλιν τε υπομνησιν νομιμων και προσταγματων, και μαρτυ ριων·
περιεχει και επαγγελιας μεν τοις φυλασσουσιν αυτα, απειλας δε τοις παραβαινουσι
δεινοτατας. Την δε διαστολην και την αιτιαν των καθαρων και ακα θαρτων
βρωματων ουτω ποιειται. Τα μεν απο των κτηνων καθαρα τοιαυτα λεγει· τα
διχηλουντα οπλην, και ονυχιστηρας ονυχιζοντα δυο χηλων, και αναγοντα
μηρυκισμον· οια εστι, μοσχος, προβατον, αιξ, ελαφος, δορκας, ορυξ, βουβαλος,
πυγαργος, τραγελαφος, καμηλοπαρδαλις, και τα τοιαυτα. Ει δε τινι απο τουτων τι
ενελειπε, τουτο ακαθαρτον ην· οια εισι, καμηλος, και δασυπους, και χοιρογρυλλιος·
ταυτα γαρ μηρυκαται μεν, ου διχηλει δε οπλην· και ο υς· και ουτος γαρ διχηλει μεν
και ονυχιζει, ου μηρυκα ται δε. Ἀπο δε των πετεινων παλιν, α κελευει μη εσθιειν,
ταυτα εστιν· ο αετος, ο γρυψ, ο αλιαετος, ο γυψ, ο ικτινος, και τα τουτοις ομοια· και
κοραξ, και τα ομοια τουτωι, και στρουθος, και γλαυξ, και λαρος, και τα ομοια αυτοις,
και ιεραξ, και τα τουτωι ομοια, και νυκτικοραξ, και καταρακτης, και ιβις, και πορ
φυριων, και πελεκαν, και κυκνος, και ερωδιος, και χαραδριος, και τα ομοια αυτοις,
και εποψ, και 28.301 νυκτερις. Των δε ερπετων πετεινων ακαθαρτα παντα λεγει
ειναι τα πορευομενα επι τεσσαρων, εχοντων δε ανωτερον των ποδων σκελη, ωστε εν
 
 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αυτοις πη δαιν απο της γης· οια εστιν, ο βρουχος, ο ατταγας, η ακρις, και τα ομοια
αυτοις, και ο οφιομαχος. Τα δε εν τοις υδασιν, εν τε τηι θαλασσηι, και τοις ποταμοις,
και χειμαῤροις γεννωμενα, ταυτα λεγει ειναι κα θαρα, οσα εχει πτερυγια και
λεπιδας· οια εστι τρι γλα, σκαρος, γλαυκος, κεστρευς, και τα ομοια αυ τοις. Τα δε
λειπομενα εν τι τουτων ακαθαρτα, η και ου βρωτεα· οια εστι σηπιαι· πτερυγια μεν
γαρ εχει, ουκ εχει δε λεπιδας. Των δε ερπετων, των επι της γης, ακαθαρτα ταυτα
λεγει· την γαλην, τον χερσαιον κροκοδειλον, την μυγαλην, τον χαμαιλεοντα, τον
ασκαλαβωτην, την σαυραν, και τον ασπαλακα. Περι γαρ του οφεως και των ομοιων
αυτωι, περιττον ην μνημονευσαι· φανερως μεν γαρ φησι ταυτα πασι βδελυκτα ειναι
και μισητα· ομως δε και εμνημονευσεν εν τωι ∆ευτερονομιωι περι αυτων.
Βιβλιον δʹ, Ἀριθμοι. Του αυτου Μωυσεως και τουτο το βιβλιον, των Ἀριθμων
συγγραφη. Λεγεται δε ουτω το βιβλιον, επειδη και του λαου παντος ο αριθμος εν
τουτωι πε ριεχεται, εκαστης φυλης των Ἰουδαιων εκ προστα γματος Κυριου
μετρηθεισης. Ἠριθμηθη δε ο λαος απο εικοσαετους και επανω, πας ανηρ εκπορευομε
νος εις πολεμον, χωρις της φυλης του Λευΐ· αυτη γαρ καθ' εαυτην εμετρηθη· και
ευρεθη ο αριθμος των μετρηθεντων χιλιαδες εξακοσιαι και τρισχιλιοι πεντακοσιοι
πεντηκοντα. Οι δε αριθμουντες ησαν τον μεν λαον Μωυσης και Ἀαρων, και συν
αυτοις εκαστης φυλης αρχων. Και εστι των τε αρχοντων τα ονοματα ταυτα, και ο
αριθμος ουτος· Των Ῥουβιμ Ἐλισουρ, υιος Σεδιουρ· και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες
μ ʹ και πεντακοσιοι. Των Συμεων Σαλαμιηλ, υιος Σουρισαδαι· και ην ο αριθμος
αυτων χιλιαδες οδʹ και εξακοσιοι. Των Ἰσαχαρ Ναθαναηλ, υιος Σωγαρ· και ην ο
αριθμος αυτων χιλιαδες νδʹ και τετρακοσιοι. Των Ζαβουλων Ἐλιαβ, υιος Χελων· και
ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες νζʹ τετρακοσιοι. Των υιων Ἰωσηφ, των Ἐφραιμ,
Ἐλισαμα υιοςἘμιουδ· και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες μβʹ και πεντακοσιοι. Των
Μανασση Γαμαλιηλ, υιος Φαδασσουρ· και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες λβʹ και
τριακοσιοι. Των Βενιαμιν Ἀβιδα, υιος Γεδεων· και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες λεʹ
και τετρακοσιοι. 28.304 Των ∆αν Ἀχιεζερ, υιος Ἀμισαδαΐ· και ην ο αριθμος αυτων
χιλιαδες ξβʹ και επτακοσιοι. Των Ἀσηρ Φαγεηλ, υιος Ἐχραν· και ην ο αριθμος αυτων
χιλιαδες μαʹ και πεντακοσιοι. Των Γαδ Ἐλισαφ, υιος Ῥαγουηλ· και ην ο αριθμος
αυτων χιλιαδες μεʹ και εξακοσιοι πεντηκοντα. Των Νεφθαλειμ Ἀχειρε, υιος Αιναν·
και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες νγʹ και τετρακοσιοι. Ουτος ο αριθμος του
πολεμιστου λαου, χιλιαδες εξακοσιαι και τρισχιλιοι πεντακοσιοι πεντηκοντα. Την δε
φυλην Λευι καθ' εαυτους ηριθμησαν δια φωνης Κυριου μονοι Μωυσης και Ἀαρων
απο μη νιαιου και επανω· και ην ο αριθμος αυτων χιλιαδες εικοσι και δυο. Ἠριθμησε
δε και τα αρσενικα πρωτοτοκα πασων των αλλων φυλων Μωυσης μονος, και ευρεθη
ο αριθμος αυτων χιλιαδες κβʹ και διακοσιοι εβδομηκοντα τρεις. Και αντι των
πρωτοτοκων τουτων ελογισθησαν οι Λευῗται τωι Θεωι· τοσουτοι γαρ ησαν και οι
Λευῗται. Και κελευονται και αυτοι αφαγνισθηναι δια Μωυσεως, και αφοριζονται
λοιπον δια Ἀαρων εργαζεσθαι τα εργα Κυριου αντι του λαου, και αιρειν τα σκευη της
σκηνης, και λειτουργειν Ἀαρων, και τοις υιοις αυτου. Ἔστι δε εν αυτωι τωι βιβλιωι και
η διατυπωσις της οδοιποριας του λαου, και η αναστασις της σκηνης, και η προσταξις
η περι σαλπιγγων, εις το εν αυταις ανακαλεισθαι τον λαον. Ὧδε σημαινεται και ο
εγκαινισμος του θυσιαστηριου, και πως εχρισε την σκηνην, και ηγιασεν αυτην τε και
παντα τα εν αυτηι· η τε διαταξις των προσφορων των εις τον εγκαινισμον του
 
 
 
 
 

7

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θυσιαστη ριου, και ορος των χρονων της λειτουργιας των Λευιτων· ωστε απο μεν
εικοσι και πεντε ετων αρχεσθαι αυτους λειτουργειν· πεντηκοντα δε ετων
γενομενους, αφιστασθαι μεν της λειτουργιας, φυλατ τειν δε μονον την σκηνην.
Γεγραπται δε και περι του υδατος του ελεγμου, του επικαταρωμενου· και ο νομος ο
περι των ευχομενων απεχεσθαι οινου, και μη κειρεσθαι την κεφαλην· και οτι
γογγυσαντι παλαι δια κρεας τωι λαωι δεδωκεν ορτυγομητραν ο Θεος, και διψωντι δε
και παλιν γογγυσαντι τωι λαωι δεδωκεν εκ πετρας υδωρ, ην εκαλεσε Μωυσης υδωρ
αντιλογιας. Ἀπεστειλε τε κατασκοπους ενα κατα φυλην, εν οις και Ἰησουν τον του
Ναυη, και Χαλεβ τον του Ἰεφονη. Ὧδε και η συναγωγη Κορε επανεστη κατα
Μωυσεως και ζωντες κατεποθησαν εις την γην μετα ∆αθαν και Ἀβειρων· οτε και
Μαρια η αδελφη Ἀαρων ελεπρωθη· και η ραβδος Ἀαρων εβλαστησε καρυον. Και
μετα ταυτα αποθνησκει Ἀαρων εν τωι ορει Ὣρ, και διαδεχεται αυτον Ἐλεαζαρ ο υιος
αυτου. Ὧδε και ο Βαλααμ και η λαλησασα αυτου ονος ανθρωπινηι φωνηι ιστορειται·
και οτι ο μεν Βαλακ βασιλευς Μωαβ κατησχυνθη· του δε λαου βεβηλωθεντος εξ
υποβολης του Βαλααμ, ο Φινεης ανετρωσε την Μαδιανιτιν και 28.305 τον
Ἰσραηλιτην Ζαμβρη εκ φυλης Συμεων δια τας πορνειας, και ουτω πεπαυται η οργη.
Καταλαλησας δε ο λαος προς τον Θεον κατα Μωυσεως, εδακνοντο υπο οφεων, και
υστερον αξιωσαντων αυτων, προσ εταξεν ο Θεος γενεσθαι οφιν χαλκουν, και
κρεμασθη ναι αυτον· ινα ο δηχθεις βλεπων αυτον ζησηι. Ὧδε κελευει ο Θεος τωι
Μωυσηι και Ἐλεαζαρ τωι ιερει μετρησαι παλιν τον λαον απο εικοσαετους και επανω,
και ευρεθη ο αριθμος αυτων χιλιαδες εξακοσιαι και χιλιοι επτακοσιοι τριακοντα. Και
οι Λευῗ ται δε παλιν καθ' εαυτους ηριθμηθησαν, και ευρεθησαν χιλιαδες κγʹ. Ἡ μεν
ουν επισκεψις αυτη γεγονε εν Ἀραβωθ Μωαβ, επι του Ἰορδανου κατα Ἱεριχω. Ἐν
τουτοις δε ουδεις ην των προτερον επεσκεμμενων· οτι απεθανον, πλην Χαλεβ και Ἰη
σους ο του Ναυη. Ἐν τουτωι τωι βιβλιωι εγραψε Μωυσης δια ρημα των Κυριου
απαρσεις αυτων και τους σταθμους αυ των, εν οις οδευοντες απο της Αιγυπτου
κατελυον αναπαυομενοι. Και εισιν ουτοι· Ἀπο Ῥαμεσση της Αιγυπτου εξηλθον τωι
πρωτωι μηνι επαυριον του Πασχα, και ηλθον εις Σοχωθ, απο Σοχωθ εις Βουθαν, απο
Βουθαν εις Βεελσεπφων, απεναντι Μαγδωλου· απο Βεελσεπφων διεβησαν μεσον της
θαλασσης· απο θαλασσης εις Πικριας, και απο Πικριων εις Ἐλειμ, οπου οι Φοινικες·
και απο Ἐλειμ εις Σειρ την ερημον· απο της ερημου Σειρ εις Ῥαφακα· απο Ῥαφακα
εις Ἐλειμ, και αποἘλειμ εις Ῥαφιδειμ· απο Ῥαφιδειμ εις Σινα τηνερημον· απο
ερημου Σινα εις Μνηματα της επιθυμιας· απο Μνηματων της επιθυμιας εις Ἀσιρωθ·
απο Ἀσιρωθ εις Ῥαθαμα· απο Ῥαθαμα εις Ῥεμων Φαρες· και απο Ῥεμμων Φαρες εις
Λεμωνα· απο Λεμωνα εις ∆εσσαν· απο ∆εσσαν εις Μακελλαθ· απο Μακελλαθ εις
Σαφαρ· απο Σαφαρ εις Χαραδαθ· απο Χαραδαθ εις Μακηλωθ· απο Μακηλωθ εις Κα
τααθ· απο Κατααθ εις Ταραθ· απο Ταραθ εις Ματ τεκα· απο Ματτεκα εις Σελμωνα·
απο Σελμωνος εις Μασουρωθ· απο Μασουρωθ εις Βαναια· και απο Βα ναια εις το
ορος Γαδγαδ· και απο ορους Γαδγαδ εις Ἐταβαθα· και απο Ἐταβαθα εις Σεβρωνα· και
απο Σεβρωνα εις Γεσιωνγαβερ· και απο Γεσιωνγαβερ εις την ερημον Σειν· και απο
ερημου Σειν εις την ερημον Φαραν· αυτη εστι Καδες· εκει απεθανεν Μαριαμ εν Καδηι·
απο Καδης εις Ὣρ το ορος πλησιον γης Ἐδωμ, εις ο αναβας Ἀαρων ο αρχιερευς
απεθανε δια προσταγματων Κυριου εν τωι τεσσαρακοστωι ετει της εξοδου των υιων
Ἰσραηλ, εν τωι μηνι τωι πεμπτωι, μιαι του μηνος, ετων ρκγʹ· απο Ὣρ του ορους εις
Σελμωνα· και απο Σελμωνος εις Φεινω· και απο Φεινω εις Σωβωθ· και απο Σω βωθ
 
 
 
 
 

8

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εν Γαι, εν τωι περαν επι των οριων Μοαβ· απο Γαι εις ∆αιβωνγαδ· απο ∆αιβωνγαδ εις
Γελμωνδαιβλα θεμ· και απο Γελμωνδαιβλαθεμ επι τα ορη τα 28.308 Ἀβαρειμ
απεναντι Ἀβαυ· απο ορεων Ἀβαρειμ εις δυσμας Μωαβ, παρα του Ἰορδανου
καταἹεριχω, και παρενεβαλον παρα Ἰορδανην. Οι μεν σταθμοι μγʹ. Ὧδε δε τροπωσας
και κρατησας εθνων, εν τωι περαν του Ἰορδανου Μωυσης, και αναιρεθεντος του
Σηων βασιλεως των Ἀμοῤραιων, και του Ὢγ βασιλεως της Βασαν, ος ην εκ των
γιγαντων, κελευεται διαδουναι τας χωρας τωι Ῥουβιμ, και τωι Γαδ, και τωι ημισει
φυλης Μανασση, και συνταξαι τοις υιοις Ἰσραηλ δουναι τοις Λευΐταις απο των
κληρων της κατασχεσεως αυτων πολεις κατοικειν και τα προαστεια των πολεων·
και παλιν δουναι πολεις φυγαδευ τηριων, τρεις μεν περαν του Ἰορδανου, τρεις δε εν
γηι Χανααν, και ειναι ταυτας επι τωι καταφυγειν εκει τον ακουσιως φονευσαντα, και
μη προπετως αναι ρεισθαι υπο του συγγενους του φονευθεντος, εως στηι εναντι της
συναγωγης εις κρισιν. Ἐν τουτωι τωι βιβλιωι κελευεται ο λαος ποιησαι κρασπεδα εν
τοις ιμα τιοις εαυτων, και επι των κρασπεδων κλωσμα υα κινθινον, ινα βλεποντες
αυτα μη επιλανθανωνται των εντολων του Θεου. Ὧδε λαμβανουσι κληρον αι θυγα
τερες Σαλπααδ, τον του πατρος εαυτων· και εκ της προφασεως αυτων γινεται
προσταγμα Κυριου και νο μος, νομιμον ειναι γαμον την προς ανεψιους συζυγιαν. Και
Μωυσης ωδε ειδεν απο του ορους του Ἀβα ρειμ, τουτεστιν Ἀβαυ, την γην της
επαγγελιας· και ηκουσεν· Ου μη εισελθηις εκει δια τον παροξυσμον τον εν τωι υδατι
της αντιλογιας. Ἀπεθανε δε Ἀαρων ετων ρκγʹ τωι τεσσαρακοστωι ετει της εξοδου, τωι
μηνι τωι πεμπτωι. Οι δε αποσταλεντες κατασκεψασθαι την γην, εκ μεν προσταγματος
Κυριου απεσταλη ανηρ εκαστος κατα φυλην· τα δε ονοματα αυτων εστι ταυτα· της
φυλης του Ῥουβιμ Σαλαμιηλ υιος Ζακχουρ· της φυλης Συμεων Σαφατ υιος Σουρει·
της φυλης Ἰουδα Χαλεβ υιος Ἰεφονη· της φυλης Ἰσαχαρ Ἰλααλ υιος Ἰωσηφ· της
φυλης Ἐφραι Ναυσης υιος Ναυη· της φυλης Βενιαμιν Φαλ τειν υιος Ῥαφου· της
φυλης Ζαβουλων Γουδιηλ υιος Σουδι· της φυλης Ἰωσηφ, των υιων Μανασση, Γαδδι
υιος Σουσσι· της φυλης ∆αν Ἀμιης υιος Γαμαι· της φυλης Ἀσηρ Σαθουρ υιος Μιχαηλ·
της φυλης Νεφθαλειμ Ναβι υιος Ναβι· της φυλης Γαδ Γαδδιδουδιηλ υιος Μαχι. Ὁ δε
τοπος, αφ' ου απεσταλησαν εστι Φαραν και Καδης Βαρνη. Τοτε επωνο μασε Μωυσης
τον Ναυση τον υιον Ναυη Ἰησουν. Ὁ δε καιρος, εν ωι επεμφθησαν, το μεσον του
εαρος ην, εν ωι προδρομοι σταφυλης εισιν· ο δε χρονος, ον εποιησαν
κατασκοπουντες, εν τεσσαρακοντα ημεραις γεγονεν.
Βιβλιον εʹ, ∆ευτερονομιον. Και τουτο βιβλιον Μωυσης ελαλησε και εγραψε. Καλειται
δε ουτως, επειδη μετα τα γεγραμμενα εν ταις πλαξι, δευτερον ωσπερ νομον τους
λογους του βιβλιου τουτου ελαλησε Μωυσης τωι Ἰσραηλ εκ προσταγματος Κυριου.
Μετα γαρ το λαλησαι Μωυσην τα εν τωι βιβλιωι τουτωι, γεγραπται ουτως εν αυτωι
τουτωι τωι ∆ευτερονομιωι· «Ουτοι οι λογοι της δια θηκης, οσα ενετειλατο Κυριος
Μωυσηι στησαι τοις 28.309 υιοις Ἰσραηλ εν γηι Μωαβ, πλην της διαθηκης, ης διεθετο
αυτοις εν Χωρηβ.» ∆ια τουτο γαρ αι μεν πλακες εν Χωρηβ ειρηνται, και εν μεσωι της
κιβω του ετεθησαν· το δε βιβλιον τουτο ενετειλατο Μωυ σης τοις ιερευσι τοις
αιρουσι την κιβωτον θειναι εκ πλαγιων της κιβωτου εις μαρτυριον· οπερ και κατα
επτα ετη ενετειλατο αναγινωσκεσθαι εν τηι ημεραι της αφεσεως, οτε και η
Σκηνοποιια εγενετο. Αυτη μεν πρωτη αιτια της ονομασιας του βιβλιου· δευτερα δε
παλιν ετερα, επειδη εν αυτωι δευτεροι, και διεσα φησε παντα τα προειρημενα εν τε τηι
Ἐξοδωι και τωι Λευιτικωι, και τοις Ἀριθμοις, νομιμα τε και δικαιωματα και
 
 
 
 
 

9

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

προσταγματα· και υπομιμνησκει παλιν τον λαον, ινα φυλαξηι αυτα. Και
επαναλαμβανει δε εν αυτωι την τε απ' Αιγυπτου εξοδον, και πασας τας γε γενημενας
αυτοις ευεργεσιας, και τα σημεια, και τα τερατα· ινα μη επιλαθωνται του ποιησαντος
αυτα Θεου. Ὁριζει δε εν αυτωι περι τε της ευλογιας τοις φυλασσουσι τον νομον, και
της καταρας τοις παρα βαινουσιν· ινα η μεν ευλογια λεγηται εν τωι ορει τωι Γαριζειν
δια τουτων· δια Συμεων, Λευι, Ἰουδα, Ἰσαχαρ, Ἰωσηφ, και Βενιαμιν· η δε καταρα εν
τωι ορει Γαιβαλ απο Ῥουβιμ, Γαδ, Ἀσηρ, Ζαβουλων, ∆αν,και Νεφθαλειμ. Προς
υπομνησιν δε και την δια παν τος μελετην, εγραψεν εκ προσταγματος Κυριου την
μεγαλην Ὠδην· ινα, ταυτην εκμαθοντες αει τε με λετωντες αυτην, μη επιλαθωνται
του Θεου. Ευλογη σας τε εκαστην φυλην και γραψας την ευλογιαν, και επιθεις τας
χειρας αυτου επι τον Ἰησουν του Ναυη, εις το δεξασθαι αυτον κατα προσταγμα Θεου,
ανεβη λοιπον εις το ορος το Ἀβαρειμ, τουτεστιν Ἀβαυ, και ετελευτησεν εκει δια
ρηματος Κυριου ετων ρκʹ, μη αμαυρωθεντων αυτου των οφθαλμων, η του προσωπου
αυτου φθαρεντος· και ουκ οιδεν ου δεις την ταφην αυτου εως της ημερας ταυτης.
Βιβλιον ςʹ, Ἰησους ο του Ναυη. Τα δε εντευθεν βιβλια μεχρι του Ἔσδρα, ου παντα
εκεινων εισι συγγραφαι, ων και τας επιγρα φας φερουσι, και περι ων διαλαμβανουσι.
Λογος δε φερεται, παρα των κατα τους εκαστους καιρους προ φητων συγγεγραφθαι
αυτα. Περι γουν των επιγρα φων αυτων τεως διαληπτεον. Το παρον τοινυν βιβλιον
επιγεγραπται Ἰησους ο του Ναυη· επειδη αυτος Ἰησους ο του Ναυη, διαδεξαμενος
Μωυσην, εστρα τηγησε του λαου, και την κατ' αυτον ιστοριαν και τας πραξεις αυτου
περιεχει. Ἔστι δε εν τουτωι τωι βιβλιωι, πως του Ἰορδανου ποταμου το μεν ανωθεν εκ
της πηγης εστη ρευμα, το δε φθασαν εξεκενωθη, και ξηρωι τωι ποδι διεβησαν αυτον·
και οτι εν Γαλγαλοις περι ετεμε τους εν τηι ερημωι γεννηθεντας παντας εν πε τριναις
μαχαιραις, και εκαλεσε τον τοπον Γαλγαλ· και οτι, περασαντος του λαου, και
φαγοντος απο των καρπων της γης, εξελιπε λοιπον το μαννα· και της μεν Ἱεριχους
αυτοματα τα τειχη πεπτωκεν· η δε Ῥααβ η πορνη εσωθη, φυλαξασα τους
κατασκοπους· και οτι ο ηλιος εν τωι μεσουρανηματι ων, ευξαμενου Ἰησου του υιου
του Ναυη, εστη κατα Γαβαων ημε ρας ολοκληρου διαστημα, εως τροπωσηται τους εχ
28.312 θρους. Καταπολεμησας δε τους Ἀμοῤραιους και παντας τους βασιλεις αυτων,
και μερισας ταις εννεα φυλαις, και τωι ημισει φυλης Μανασση την γην πασαν, ηρξε
μεν του λαου, ετη κ ʹ, ετελευτησε δε ετων ριʹ. Οι δε διελοντες την γην τωι λαωι ησαν
Ἐλεαζαρ ο ιερευς, και αυτος Ἰησους ο του Ναυη, και κατα φυλην εις· φυλης Ἰουδα
Χαλεβ· της Συ μεων Σαλαμιηλ· της Βενιαμιν Ἐλδαδ· της ∆αν Βακ χειρ· της Μανασση
Ἀνιηλ· της Ἐφραιμ Καμουηλ· της Ζαβουλων Ἐλισαφαν· της Ἰσαχαρ Φειτιηλ· της
Ἀσηρ Ἀχιωρ· της Νεφθαλειμ Φαθαηλ. Και τους μεν βασιλεις της γης, ους επαταξαν
Μωυσης και υιοι Ἰσραηλ περαν του Ἰορδανου αφ' ηλιου ανατολων, απο φαραγγος
Ἀρνων εως του ορους Ἀερμων, και πασαν την γην Ἄῤραβα απο ανατολων, τουτους
ειναι λεγει· Σηων βασιλεα των Ἀμοῤραιων, ος κατυκει εν Ἐσεβων κυριευων· και Ὢγ
βασιλεα της Βασαν, ος υπελειφθη εκ των γιγαντων, ος κατυκει εν Ἀστα ρωθ, και εν
Ἐδραειμ, αρχων απο ορους Ἀερμων εως οριων Γεργεσι και το ημισυ Γαλααδ. Τουτων
αναιρεθεντων, δεδωκε Μωυσης την γην αυτων τωι Ῥουβιμ, και τωι Γαδ, και τωι
ημισει φυλης Μα νασση. Τους δε βασιλεις παλιν των Ἀμοῤραιων, ους ανειλεν
Ἰησους ο του Ναυη και υιοι Ἰσραηλ μετα το περασαι τον Ἰορδανην παρα θαλασσαν
εν τωι πεδιωι του Λιβανου εως του ορους Χελκα, αναβαινοντων εις Σκειρ, τουτους
 
 
 
 
 

10

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ειναι λεγει, ων και την γην δεδωκεν Ἰησους ταις υπολοιποις φυλαις εις
κληρονομιαν κατα κληρον αυτων· τον Χεταιον, και τον Ἀμοῤραιον, και τον
Χαναναιον, και τον Φερεζαιον, και τον Ευαιον, και τον Ἰεβουσαιον, και τον βασιλεα
Ἱεριχω, και τον βασιλεα της Γαι, η εστι πλησιον Βαιθηλ, βασιλεα Ἱερουσαλημ,
βασιλεα Χεβρων, βασιλεα Ἱεριμουθ, βασιλεα Λαχεις, βασιλεα Ἐλαμ, βασιλεα Γαζερ,
βα σιλεα ∆αβειρ, βασιλεα Γισε, βασιλεα Ἀερμαθ, βασι λεα Αιραθ, βασιλεα Ἀραθ,
βασιλεα Λοβνα, βα σιλεα Ὀδολλαμ, βασιλεα Ἠλατ, βασιλεα Ἀθαφουθ,βασιλεα Ὀφερ,
βασιλεα Ὀφεκ της Ἀρωθ, βασιλεα Ἀσωμ, βασιλεα Σομοων, βασιλεα Μαμβροθ, βα
σιλεα Ζειφ, βασιλεα Καδης, βασιλεα Ζαακ, βασιλεα Μανεδωθ, βασιλεα Ἰωκωμ του
Χαρμελ, βασιλεα Ἐδδωρ του Φενεδαωρ, βασιλεα Γειδ της Γαλιλαιας,βασιλεα Θερσα.
Βιβλιον ζʹ, Κριται. Καλειται το βιβλιον Κριται, επειδη μετα τον θανατον Ἰησου υιου
του Ναυη, δια των κριτων εσω ζεν ο Θεος τον λαον θλιβομενον υπο των
αλλοφυλων, των περιλειφθεντων Χαναναιων· και τουτων των κριτων εκαστου και
τας πραξεις και τον χρονον της ζωης η βιβλος αυτης περιεχει. Γεγονασι δε κριται ου
τοι· πρωτος Γοθονιηλ· ουτος ανειλε τον Χουσαρσα θαιμ, βασιλεα Συριας ποταμων,
θλιψαντα τον λαον ετη μʹ· μετα τουτον Αυωδ, αμφοτεροδεξιος· ου τος ανειλε τον
Αιγλωμ βασιλεα Μωαβ, εν μαχαιραι διστομωι, δρακος εχουσηι το μηκος, θλιψαντα τον
λαον 28.313 ετη ιηʹ· και αυτος εκρινε τον Ἰσραηλ ετη πʹ· μετα τουτον Ταμεγαρ, υιος
∆ιναχ· ουτος επαταξεν εξακοσιους των αλλοφυλων εν τωι αροτροποδι των βοων· και
αυτος εκρινε τον λαον ετος αʹ. Μετ' αυτον Βαραχ, υιος Ἀβινεχ. Ουτος επολεμησεν
Ἰαβινκαι τον Σισαρα, θλιψαντας τον Ἰσραηλ ετη κʹ. Τον μεν ουν Σισαρα απεκτεινεν
Ἰαηλ, γυνη Χαθερ του Κιναιου εν πασσαλωι· αυτος δε εκρινεν τον Ἰσραηλ ετη μʹ.
Μετ' αυτον Γεδεων· αυτος εστιν Ἱεροβααλ. Αυτος επαταξε Μαδιαν, και τον Ὠρηβ,
και Ζεβεε, και Σαλμανα τους αρχοντας αυτων, τον τε πυργον Φανουηλ κατεστρεψε,
και τους αρχοντας αυτων ηλο ησεν εν ταις ακανθαις, θλιψαντας τον Ἰσραηλ ετη ζʹ.
Αυτος δε εκρινε τον Ἰσραηλ ετη μʹ. Μετα τουτον Ἀβιμελεχ, υιος Γεδεων εκ
παλλακης· ουτος απεκτεινε τους αδελφους εαυτου, τους εκ των ελευθερων, οʹ
ανδρας επι λιθον ενα. Ἔφυγε δε εις εξ αυτων Ἰωαθαμ. Ἀλλα και Ἀβιμελεχ γεγονε
μετα των αυτωι συνελθοντων ως πυρ απο ραμνου· πολλους τε απο κτεινας, απεθανε
και αυτος ριψασης γυναικος απο του τειχους επ' αυτον κλασμα μυλου. Και αυτος δε
ηρξεν ετη τρια. Μετ' αυτον Θωλα υιος Φουα, υιος πατραδελφου Ἀβιμελεχ. Και αυτος
ηρξεν ετη κγʹ. Μετ' αυτον Ἰαειρ ο Γαλααδιτης ετη κβʹ. Μετ' αυτον Ἰεφθαε ο
Γαλααδιτης· ουτος απεκτεινε τους Ἀμανιτας και τους Φυλιστιειμ, θλιψαντας τον
Ἰσραηλ ετη ιηʹ. Ευξαμενος δε εν τωι πολεμωι τον απαντωντα πρωτον μετα την νικην
αναφερειν εις θυσιαν, απαν τησασαν την θυγατερα, ηξιωσεν προτερον συγχωρη
θηναι αυτηι διμηνον κλαυσαι τα παρθενια αυτης· ου τως αυτην ανενεγκων ο πατηρ
εις θυσιαν, εκρινε τον λαον ετη εξ. Μετ' αυτον Ἀβαισαν απο Βηθλεεμ ετη επτα. Μετ'
αυτον Ἀιλων ο Ζαβουλωνιτης ετη ιʹ. Μετ' αυτον Λαβδων, ο Φαραθωνιτης ετη ηʹ.
Μετ' αυτον Σαμψων απο ∆αν· ουτος επαταξε τους Φυλιστιειμ εν σιαγονι ονου, και
αλλοτε ραβδωι, και αυθις αλω πεξι, και υστερον συμπτωματι του οικου, θλιψαντας
τον Ἰσραηλ ετη μʹ. Και αυτος εκρινε τον Ἰσραηλ ετη κʹ. Ποσουνται ουν οι παντες
κριται εις ιγʹ· τα δε ετη αυτων υιαʹ.

 
 
 
 
 

11

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Βιβλιον ηʹ, Ῥουθ. Ουτω λεγεται το βιβλιον, επειδη και την περι της Ῥουθ ιστοριαν
μονην περιεχει. Ἔστι δε αυτη η Ῥουθ το μεν γενος Μωαβιτις, και εν σωφροσυνηι
διαπρεψασα. Ἀποταξαμενη δε τηι συγγενειαι και τηι πατρικηι δεισιδαιμονιαι, μετεβαλεν
εις θεοσεβειαν, και μετηλθεν ευθυς εις Βηθλεεμ της Ἰουδαιας, εκει τε εζευχθη τωι
Βοοζ εκ φυλης Ἰουδα τυγχανοντι, και λοιπον εξ αυτης γενεαλογειται ο ∆αβιδ ουτω·
Βοοζ εκ της Ῥουθ γενναι τον Ὠβηδ· Ὠβηδ δε τον ἸεσσαιἸεσσαι δε τον ∆αβιδ.
Βιβλιον θʹ, Βασιλειαι πρωτη και δευτερα. Βασιλειαι ονομαζεται τα βιβλια, επειδη και
τας πραξεις των γενομενων βασιλεων εν τε τωι Ἰουδα και τωι Ἰσραηλ, και τα ετη
αυτων περιεχει. ∆ιειλη 28.316 πται δε εν μεν τηι πρωτηι βιβλωι των Βασιλειων ταυτα·
θανατος μεν Ἠλει του ιερεως και των υιων αυτου· γενεσις δε του Σαμουηλ· πως τε ο
λαος, το προτερον αρχομενος υπο του Θεου, εγειροντος αυτοις κατα και ρον τον
βοηθον, ομως ᾔτησε παρα του Σαμουηλ, κα τα το εθος των εθνων, βασιλεα, και
εδωκεν αυτοις τον Σαουλ, εκ φυλης Βενιαμιν· και γεγονε λοιπον εξ εκεινου και εν
τωι Ἰσραηλ αρχη βασιλειας. Περιεχε ται δε ενταυθα, πως ο μεν Σαουλ παρεβη την
εντο λην του Θεου, και αφηιρεθη απο του γενους αυτου η βασιλεια· ο δε ∆αβιδ αντ'
αυτου εχρισθη, και μετ ηνεχθη εις το γενος αυτου η βασιλεια. Και τον μεν Γολιαθ
ανειλεν ο ∆αβιδ λιθαριωι μικροτατωι· επειδη δε αι χορευουσαι, τας μυριαδας δεδωκαν
τωι ∆αβιδ, τας δε χιλιαδας τωι Σαουλ, φθονησας ο Σαουλ, εδιωκε τον ∆αβιδ· και ο μεν
∆αβιδ διεσωθη, ο δε Σαουλ πο λεμουμενος εζητησεν εγγαστριμυθους, και τηι επαυ
ριον αναιρεθεις απεθανε. Και εν τουτωι συμπληρουται η πρωτη βιβλος των
Βασιλειων. Ἐν δε τηι δευτεραι παλιν ∆αβιδ διεδεξατο την βασιλειαν· Και κατ' αρχας
μεν ο υιος Σαουλ Μεμφι βοσεθ εφιλονεικει, θελων βασιλευειν· υστερον δε παντες
προσετεθησαν τωι ∆αβιδ. Παντας δε τους πο λεμους περιεγενετο ∆αβιδ. Την μεν του
Ουριου γυ ναικα την Βηρσαβεε ελαβεν· ο δε υιος αυτου Ἀβε σαλωμ εδιωξεν αυτον,
και μετ' ου πολυ συσταντος πολεμου, ανηιρεθη ο Ἀβεσαλωμ. Ειτα τον λαον αρι
θμησας, κεκινηκεν οργην θειαν καθ' εαυτου. Ἀλλα μετα ταυτα, παρακληθεντος του
Θεου, η οργη επαυ θη. Και εις τουτο ληγει και το δευτερον βιβλιον των Βασιλειων,
γηρασαντος του ∆αβιδ. ∆υνατους δε υφ' εαυτον εσχεν ο ∆αβιδ, μεγαλους μεν και
πολλους, ωστε τον μεν μικροτερον αυτων προς εκατον ποιειν, τον δε μεγαν αυτων
προς χιλιους. Ἔστι δε τινων αυτων τα ονοματα και η πραξις· Σεβοχαι ο Ἀστω θι·
ουτος επαταξεν τον Σερ, τον του Ῥαφα, του απογονου των γιγαντων. Ἐλεαναν, υιος
Ἀριωργι ο Βηθλεεμιτης· ουτος επαταξε Γολιαθ τον Χεταιον, ου ην το ξυλον του
δορατος, ως αντιον υφαινοντων. Ἦν δε και ουτος υιος του Ῥαφα. Ἰωναθαν υιος
Σεμεσει, αδελφου ∆αβιδ· ουτος επαταξεν ονειδισαντα τωι Ἰσραηλ ανδρα εκ Ῥαμεδων,
εχοντα εν ταις χερσι και τοις ποσιν ανα δακτυλους εξ, υιον οντα και αυτον του
Ῥαφα, του απογονου των γιγαντων. Ἀδινων ο Ἀσωναιος· ουτος εσπατο την
ρομφαιαν αυτου επι οκτα κοσιους στρατιωτας εισαπαξ. Ἰεσσαιβαδα υιος Ἀχαμανη·
και ουτος εσπατο την ρομφαιαν αυτου επι τριακοσιους τραυματιας εν καιρωι ενι.
Ἐλεαναν υιος Σωση· ουτος, συναχθεντων των αλλοφυλων, μονος ηλατο επ' αυτους,
και αυτους μεν ανηιρει, ωστε το δορυ εμπαγηναι τηι χειρι αυτου· ο δε λαος οπισω
αυτου εσκυλευε. Μαρα υιος Ἀσα, ο Σαρουχαιος· ου τος επελθοντων των αλλοφυλων,
και βουλομενων αρ πασαι την μεριδα του αγρου, πληρη ουσαν φακης, του τε λαου
φυγοντος, μονος εστη· και τους μεν αλ λοφυλους εδιωξε, τον δε μεριδα του αγρου
εφυλαξεν. 28.317 Ἐλεαζαρ, υιος ∆ωδεθαρχωνι· και ουτος, μεριδος ου σης κριθων,
 
 
 
 
 

12

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και επελθοντων των αλλοφυλων, του τε λαου φυγοντος, μονος εστηλωθη· και τους
μεν αλλοφυλους εδιωξε, την δε κριθην εσωσε. Τρεις δε δυνατοι απο των τριακοντα
ησαν μετα του ∆αβιδ, και των αλλοφυλων κυκλωσαντων την Βηθλεεμ, του δε ∆αβιδ
επιθυμησαντος πιειν εκ του λακκου του εν Βηθλεεμ, διεβησαν οι τρεις, και
διαῤρηξαντες την παρεμβολην των αλλοφυλων, υδρευσαντο εκ του λακκου, και ηνε
γκαν υδωρ τωι ∆αβιδ. Θαυμασας δε ο ∆αβιδ την δυναμιν αυτων, το μεν υδωρ
εδεξατο, πιειν δε ουκ εθε λησεν· αλλ' εσπεισεν αυτο τωι Κυριωι λεγων· «Ἵλεως μοι,
Κυριε, τουτο ποιησαι· ει αιμα των ανθρωπων των πορευθεντων ταις ψυχαις αυτων
πιομαι;» Βανεας, υιος Ἰωδαε, πολλα μεν εποιησεν εργα δυνατα· επαταξε δε και τους
υιους Ἀριηλ του Μωαβ, και καταβας εν ημεραι χιονος εις λακκον, επαταξε τον
λεοντα. Ουτος επαταξε και ανδρα δυνατον Αιγυπτιον πενταπηχυν οντα, και εχοντα
δορυ ως ξυλον διαβα θρας· αρπασας γαρ απ' αυτου το δορυ μετ' αυτου τουτον
απεκτεινεν. Ἀβισα αδελφος Ἰωαβ, υιος Σαρουιας της αδελφης ∆αβιδ. Ἄρχων μεν ην
και ουτος εν τοις προειρημενοις τρισιν· αυτος δε επαταξε τραυ ματιας τριακοντα
δορατι εν καιρωι τινι, και ετρεχεν ως δορκας εν τοις ορεσι. Και παλιν αυτος επαταξε
και εθανατωσε τον Ἐσβιεν, θελοντα αναιρησαι τον ∆αβιδ. Ἦν δε ο Ἐσβιεν εκγονος
του Ῥαφα· δορυ δε ειχε σταθμου ολκης χαλκου τριακοντα σικλων, και
περιεζωσμενος ην κορυνην. Ουτοι μεν ουν μεγαλοι και δυνατοι ησαν· τους δε
πολεμιστας παντας ειχε ∆αβιδ μυριαδας τριακοντα τεσσαρας και διακοσιους.
Βιβλιον ιʹ, Βασιλειαι τριτη και τεταρτη. Ἐν μεν ουν τηι τριτηι παλιν περιεχεται, οτι,
γηρασαντος του ∆αβιδ, επαιρει εαυτον Ἀδωνιας ο υιος αυτου, και χωρις του πατρος
αναγορευει εαυ τον βασιλεα. Και τουτο μαθων ο ∆αβιδ, αποστελλει Ναθαν τον
προφητην, και Σαδωκ τον ιερεα, και Βα νεαν υιον Ἰωδαε, και εντελλεται αυτοις, και
χριουσι τον Σαλομωνα εις βασιλεα ετι ζωντος του ∆αβιδ. Ὁ μεν ουν Ἀδωνιας ευθυς
καταλυεται· ο δε Σαλομων, διαδεξαμενος, οικοδομει τον οικον του Κυριου και το
τειχος Ἱερουσαλημ εν επτα ετεσιν. Ἦσαν δε αυτωι απο των προσηλυτων αιροντες
μεν αρσιν εβδο μηκοντα χιλιαδες· λατομοι δε παλιν απο των προση λυτων μυριαδες
οκτω. Ἐπιστατουντας δε τοις εργοις ειχε τρισχιλιους εικοσι. Και εις μεν την τροφην
αυτων και τα δεοντα δωδεκα ησαν οι χορηγουντες εκαστον μηνα. Και ην το καθ'
ημεραν αυτων τουτο λʹ κοροι σεμιδαλεως, ξʹ κοροι αλευρου κεκουπανι σμενου,
μοσχοι εκλεκτοι δεκα, βοες δε νομαδες ει κοσι, προβατα ρʹ, εκτος ελαφων και
δορκαδων, και ορνιθων εκλεκτων σιτευτων. Ἀγελην δε ειχε θηλειων μεν ιππων
τοκαδων μυριαδας τεσσαρας, ιππων δε εις αρματα χιλιαδας ιβʹ. Πλουτον δε ειχε
πολυν· εν γαρ τωι ενι ενιαυτωι του κομισθεντος αυτωι χρυσιου ην ο σταθμος, ταλαντα
χξ ʹ, χωρις των φορων των υποτεταγμενων. Και η βασιλισσα δε Σαβα ελθουσα προς
αυτον, δεδωκεν αυτωι χρυσιου ταλαντα ρκʹ, και 28.320 λιθον τιμιον, και ηδυσματα
αμυθητα. Μετα δε θανα τον Σαλομωνος, διεδεξατο ο υιος αυτου Ῥοβοαμ την βα
σιλειαν, και επ' αυτου εσχισθη η αρχη· και δεκα μεν φυλαι απηλθον εις Σαμαρειαν·
δυο δε εμειναν εν Ἱε ρουσαλημ, η Ἰουδα και η Βενιαμιν. Εισιν ουν τα εμπεριεχομενα
τουτωι τωι τριτωι βιβλιωι πραξεις και ετη βασιλεων τουτων· Σαλομωνος βασιλεως παν
των ομου. Μετα δε την διαιρεσιν της βασιλειας, ως ειρηται, των μεν εν Ἰουδαιαι
βασιλεων των δυο φυ λων, Ῥοβοαμ, Ἀβιου, Ἀσα, και Ἰωσαφαθ· των δεεν Σαμαρειαι
βασιλεων των δεκα φυλων, Ἱεροβοαμ, Ναβαθ, Βαασα, Ἠλαν, Ζαμβρη, και Ἀχααβ.
Καιπερι προφητων δε διαλαμβανει τουτων· Ναθαν, και Γαδ, και Ἀχια του
 
 
 
 
 

13

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Σηλωνιτου, και του επικαλεσαμενου επι το θυσιαστηριον της Σαμαρειας· και περι
Ἠλιου και Ἐλισσαιου, και του προφητευσαντος τωι Ἀχααβ περι του υιου Ἀδερ, και
του παταξαντος αυτον, και ελεγξαντος τον Ἀχααβ· και οτι ησαν υιοι των προφητων
καθ' εαυτους αναχωρουντες. Ἔστι δε εν τουτωι τωι βιβλιωι, πως Ἠλιας προεφητευσε,
και ουκ εβρεξεν επι ετη τρια, και οτι οι κορακες εφερον αυτωι δια ρηματα Κυριου
πρωΐας μεν αρτους, δειλης δε κρεα. Ἔν τε τηι Σαρεφθα της Σιδωνιας πεποιηκε δια
ρηματα Κυριου μη εκλειψαι της χηρας την υδριαν του αλευρου, και τον καμψακην
του ελαιου μη ελατ τονηθηναι. Και τον μεν υιον αυτης αποθανοντα ηγει ρεν
ευξαμενος· τους δε προφητας του Βααλ εποιησεν αναιρεθηναι, οντας τον αριθμον
υνʹ. Και τηι μηλωτηι δε επαταξε τον Ἰορδανην, και διηιρεθη ενθα και ενθα το υδωρ,
και διεβη τωι ποδι τον ποταμον. Ληγει δε η βιβλος αυτη εις τον θανατον του Ἀχααβ
βασιλεως Ἰσραηλ, και εις τον θανατον Ἰωσαφατ βασιλεως Ἰουδα, και εις την αρχην
βασιλειας Ὀχοζιου υιου Ἀχααβ, και εις την αρχην Ἰωραμ υιου Ἰωσαφατβασιλεως
Ἰουδα. Βιβλος δʹ, Βασιλειων. Ἐν δε τηι τεταρτηι βιβλωι εστι, πως οι δυο πεν
τηκονταρχοι του Ὀχοζιου πυρι ανηλωθησαν δια ρη ματα Ἠλιου του προφητου, και
οτι ανεληφθη Ἠλιας, και επανεπαυσατο επι Ἐλισσαιε το πνευμα Ἠλιου, και γεγονεν
αυτωι διπλα εν πνευματι· και πως ο Ἠλισσαιος τον μεν υιον της Σουναμιτιδος αποθα
νοντα ηγειρεν ευξαμενος, τον δε Νεαιμαν τον Συρον εκαθαρισεν απο της λεπρας, της
τε γυναικος του προφητου πεπληρωκε τα αγγεια ελαιου εν λογωι Κυ ριου, και επι τα
οστα δε αυτου μετα θανατον εῤ ριφη νεκρος μονοζωνος, και ως ηψατο των οστεων
του προφητου, ανεζησε· και τηι μηλωτηι Ἠλιου επα ταξε τον Ἰορδανην, και διηιρεθη
ενθεν και ενθεν το υδωρ, και διεβη πεζηι και αυτος. Ἔστι δε εν τουτωι τωι βιβλιωι και
πως ο μεν Σεναχηρειμ και Ῥαψακης, πολ λα βλασφημησαντες, εδιωχθησαν και
χιλιαδες ανδρων αυτων ρπεʹ εν μιαι νυκτι. Ὁ δε βασιλευς Ἰωσιας καθειλε παντα τα
ειδωλα, και τα αλση εξεκοψε, και πε ποιηκε το Πασχα, ως γεγραπται νομιμως.
Περιεχει δε η βιβλος και πραξεις βασιλεων και ετη· των μεν εν Ἰουδαιαι Ἰωραμ, και
Ὀχοσιου και Ἰωας καιἈμεσσια, και Ὀζιου, και Ἰωαθαν, και Ἀχαζ, καιἘζεκιου, και
Μανασση, και Ἀμως, και Ἰωσια, και 28.321 Ἰωαχαζ, και Ἐλιακειμ, και Ἰωακειμ, και
Ματθαναν,του και Σεδεκια· των δε εν Σαμαρειαι Ὀχοζιου, και Ἰωραμ, και Ἰου, και
Ἰωαχαζ, και Ἰωας, και ῾ροβοαμ, και Ζαχαριου, και Σελλουμ, και Μαναημ, και
Φακεσσιου, και Φακες, και Ὠσηε· και περι προ φητων, Ἠλια, και Ἐλισσαιε, και
Ἡσαΐου, και Ἱερμιου, και οτι η μεν βασιλεια Σαμαρειας πεπαυται επι Ὀσηε, υιωι Ἡλα
τωι και σφαξαντι τον Φακεε υιον Ῥομελιου· η δε της Ἱερουσαλημ βασιλεια πεπαυται
επι Σεδεκιαι. Και αυτος γαρ απηχθη εις Βαβυλωνα, και αφαιρεθεντων αυτου των
οφθαλμων, εις μυλωνα εβληθη ετη κ ʹ. Μετα ταυτα, υψωσεν αυτον τον Ἰωα κειμ
βασιλευς Βαβυλωνος, και εδωκε αυτωι τον θρονον επανω των εκει βασιλεων, και
συνησθιε και συνεπινε μετ' αυτου εως ημερας ζωης αυτου. Και επι του τοις ληγει το
βιβλιον, αιχμαλωτισθεντος του λαου, και της πολεως πασης αλουσης. Ἐπιτομη
πραξεων των βασιλεων της Ἰουδαιας και Ἰσραηλ. Ἀρχηθεν ουν παλιν αναληπτεον
τον λογον, και κατ' επιτομην εκθετεον των παντων βασιλεων, και των Ἰουδαιων,
και των της Σαμαρειας, τα ονοματα και τας πραξεις, και τα της εκαστου βασιλειας
ετη· και πρωτον περι των βασιλεων Ἱερουσαλημ. Μετα δε το απολεσθαι τον Σαουλ,
βασιλευσαντος ετη μʹ, ∆αβιδ βασιλευει επι παντα τον Ἰσραηλ, και αυτος ετη μʹ·
ουτως εν μεν Χεβρων ετη ζʹ, εν δε παντι Ἰσραηλ και Ἰουδα ετη λγʹ· και εποιησε το
ευθες εν τελειαι καρδιαι. Ἐπι τουτου ησαν προφηται Σαμουηλ, Ναθαν, Γαδ. Σαλομων
 
 
 
 
 

14

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ο υιος ∆αβιδ εβασιλευσεν επι παντα τον λαον ετη μʹ και αυτος· και εποιησε το
πονηρον. Και επι αυτου ησαν προφηται Ναθαν και Γαδ. Ῥοβοαμ ο υιος αυτου
εβασιλευσεν ετη ιζʹ· και εποιησε το πονηρον. Ἐπι τουτου εσχισθη η βασιλεια, και
εμειναν μετ' αυτου μεν εν Ἱερουσαλημ φυλαι δυο, η Ἰουδα και η Βενιαμιν· εν δε τηι
Σαμαρειαι φυλαι δεκα. Ἐπι τουτου ησαν προφηται Ἀχιας ο Σηλωνιτης, και Σαμαιας,
και Ἀδδω. Ἀβιου υιος αυτου ετη τρια. Και ουκ ην η καρδια αυτου τελεια, ως ∆αβιδ,
αλλα επορευθη εν ταις αμαρτιαις του πατρος αυτου. Και επι τουτου ην Ἀδδω ο
προφητης. Ἀσσα υιοςαυτου ετη μαʹ· και εποιησε το ευθες· αλλ' ετι ην τα υψηλα. Ἐπι
τουτου ησαν προφηται Ἀζαριας υιος Ὠδηδ, και Ἀναμη. Ἰωσαφατ υιος αυτου ετη
κεʹ·και εποιησε το ευθες· αλλα τα υψηλα ετι υπηρχε. Και μετα ταυτα μεμψιν εσχεν
ανομιας, οτι εφιλιασε τωι Ὀχοζιαι βασιλει Ἰσραηλ, και εκοινωνησεν αυτωι εις πλοιων
πραγματειαν. Ἐπι τουτου ησαν προφη ται Ἠλιας, Ἐλισσαιε, Μιχαιας, και Ἰου ο
τουἈναμη, και Ὀζιηλ ο του Ζαχαριου, και Ἐλιαδα οτου Ὠδια απο Μαρισης. Ἰωραμ
υιος αυτου ετη ηʹ· και εποιησε το πονηρον. Ειχε γαρ γυναικα θυγατερα Ἀχααβ. Και
επι τουτου ησαν Ἠλιας και Ἐλισσαιος.Ὀχοζιας υιος αυτου ετος αʹ· και εποιησε το
πονηρον. Μετ' αυτον Γοθολια η μητηρ αυτου ετη επτα. Ἰωας υιος Ὀχοζιου ετη μʹ.
Ουτος εφονευσε Ζαχαριαν, και εποιησε το ευθες εως Ἰωδαε ο συνετος εζη, και εφω
τισεν αυτον. Τουτον απεκτειναν οι δουλοι αυτου εν 28.324 οικωι Μαελωθ. Ἐπι
τουτου επροφητευεν Ἀζαριας [Ζαχαριας] υιος Ἰωδαε. Ἀμεσιας υιος αυτου ετη κθʹ·
και εποιησεν εν αρχηι το ευθες, αλλ' ουχ ως ∆αβιδ· ετι γαρ ο λαος εθυσιαζεν εν τοις
υψηλοις, και τα αλση ουκ εξηρε. Και επι τουτου επροφητευσαν προφηται· αλλ' ουκ
εγραφησαν τα ονοματα αυτων. Μετα ταυτα μεντοι, Ἀμεσιας, παταξας τους εν Σηειρ,
επηρθη, και ελατρευσε τοις ειδωλοις των Σηειρ, και επαταχθη παραδοθεις τοις
εχθροις. Ἀζαριας, αυτος εστιν Ὀζιας, ετη νβʹ· και εποιησε κατα την αρχην το ευθες,
ως ο Πατηρ αυτου· πλην τα υψηλα ουκ εξηρεν. Ευοδουμενος δε επηρθη, και
ηθελησεν εαυτωι θυμιασαι εν τωι ναωι, οπερ μονοις τοις ιερευσιν εξεστι. ∆ιο και
ελεπρωθη, ακουσας· «Ου σοι, Ὀζια, θυμιασαι τωι Κυριωι, αλλα τοις ιερευσι τοις υιοις
Ἀαρων, τοις ηγιασμενοις.» Ἐπι τουτου προεφητευσεν Ἡσαΐας. Ἰωαθαμ υιος αυτου
ετη ι ʹ· και εποιησε το ευθες, ως ο πατηρ αυτου· πλην τα υψηλα ουκ εξηρε. Και επι
τουτου ην Ἡσαΐας. Ἀχαζ, υιος αυτου, ετη ι ʹ· και εποιησε το πονηρον. Και επι τουτου
ην Ἡσαΐας και Ὠδηδ προφηται. Ἐζεκιαςυιος αυτου ετη κθʹ· και εποιησε το ευθες, ως
∆αβιδ τελειως. Ουτος καθειλε τον οφιν τον χαλκουν, ον εκρεμασε Μωυσης. Και επι
τουτου ην Ἡσαΐας. Ἐπι τουτου Σεναχηρειμ και Ῥαψακης, οι Ἀσσυριοι,
βλασφημουντες, επαταχθησαν μεν αυτοι μετα ταυτα, εν μιαι δε νυκτι χιλιαδες ρπεʹ.
Ἐξελθων αγγελος ανειλε. Νοσησας δε Ἐζεκιας, και μελλων απο θνησκειν, ελαβε
προσθηκην ετη ιεʹ. Μανασσης υιος αυτου ετη νεʹ· και εποιησε το πονηρον. Οια γαρ
κατ εσκαψεν Ἐζεκιας, ταυτα ουτος ανηγειρε· και γε γονεν αλλος Ἱεροβοαμ τωι
Ἰουδα, ωστε και δι' αυτον παθειν την Ἱερουσαλημ, ως την Σαμαρειαν. Και γαρ επ'
αυτου ελεχθη· «Ὃς εξημαρτε τον Ἰουδαν·» διο και αιχμαλωτος απηχθη εις
Βαβυλωνα. Ἀλλ' εν τηι αιχμαλωσιαι, ως εν ταις Παραλιπομεναις γεγραπται,
μετανοησαντα αυτον επεστρεψεν ο Θεος εις την Ἱε ρουσαλημ, και παλιν αντελαβετο
της βασιλειας· με τανοων τε και διδασκων τον λαον δουλευειν τωι Θεωι ετελευτησεν.
Ουκ εταφη δε εν πολει ∆αβιδ· αλλ' εν τωι κηπωι αυτου, εν κηπωι Ὀζα. Ἀμως ο υιος
αυτου εβασιλευσεν ετη βʹ· και εποιησε το πονηρον, ως ο πατηρ αυτου Μανασσης· και
ανειλον αυτον οι παιδες αυτου, και εταφη εν τωι κηπωι Ὀζα, ενθα και ο πα τηρ αυτου.
 
 
 
 
 

15

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἰωσιας υιος αυτου ετη λαʹ. Τουτον ο λαος ηγειρε βασιλεα, ετων οντα οκτω· και
εποιησε το ευ θες εν πασηι οδωι ∆αβιδ, και ουκ απεστη δεξιαι, ουδε αριστεραι. Και γαρ
και τα αλση εξεκοψε, και τα ει δωλα παντα καθειλε, γενομενος ετων ι · τον τε νο μον
ζητησας, και ευρων αμεληθεντα, αναγνωσθηναι πεποιηκε. Και το Πασχα εκηρυξε,
και εποιησεν αυτο, ως γεγραπται. Τουτον δε ανειλε Φαραω Νεχαω επι του Ευφρατου,
φιλονεικησαντα προς αυτον. Ἐπι τουτου Ἱερεμιας και Σοφονιας ησαν οι προφηται,
και Ὠλδα η προφητις, γυνη Σελλη. Ἰωαχαζ υιος αυτου μηνας τρεις· και εποιησε το
πονηρον, και μετεστη σεν αυτον Φαραω Νεχαω. Και επι τουτου ην Ἱερε 28.325 μιας.
Ἐλιακειμ ετερος υιος Ἰωσιου, ος και μετωνομασθη Ἰωακειμ, ετη ιαʹ· και εποιησε το
πονηρον. Ἰωακειμ ο και Ἰεχονιας υιος αυτου μηνας γʹ· και εποιησε το πονηρον, και
απηχθη εις Βαβυλωνα. Μαν θαναν υιος αυτου. Τουτον Ναβουχοδονοσωρ εποιησε
βασιλεα, και μετωνομασε αυτον Σεδεκιαν. Και εβα σιλευσεν ετη ιαʹ· και εποιησε το
πονηρον. Και επι τουτου ην Ἱερεμιας. Ἕως τουτου η βασιλεια του Ἰουδα εκρατει, και
κατελυθη, ωσπερ και της Σα μαρειας· και γαρ και η πολις εαλω, και παντες
απηχθησαν αιχμαλωτοι εις Βαβυλωνα μετα των σκευων. Ὁμου οι γεγονοτες
βασιλεις Ἱερουσαλημ απο του ∆αβιδ και μεχρι της εις Βαβυλωνα αιχμαλωσιας ει
κοσι και εις, ανευ δηλονοτι της Γοθολιας, βασιλευσα σης και αυτης, ως ειρηται, μετα
τελευτην του υιου αυτης Ὀχοζιου ετη επτα. Βασιλεις Ἰσραηλ. Ἑξης δε ρητεον και
περι των εν Σαμαρειαι γε νομενων βασιλεων του Ἰσραηλ· πως τε εκαλειτο εκαστος
τουτων, και ποσα εβασιλευσεν ετη, και οπως εβιωσεν. Πρωτος Ἱεροβοαμ υιος Ναβαθ
εβασιλευσεν εν Σα μαρειαι, σχισθεισης της βασιλειας, ανελθων απ' Αιγυπτου. Και
εποιησε το πονηρον ως ουδεις ετε ρος. Φοβουμενος γαρ μη καταλυθηι, εποιησε
δαμαλεις χρυσας δυο, και ηπατησε τον λαον λεγων· «Ουτοι οι θεοι εισιν οι
αναγαγοντες ημας εξ Αιγυπτου.» Ἐπλα σατο δε και ιερεας αυταις, και ουτως αυτος
εξημαρτε τον Ἰσραηλ. Αυτωι γαρ παντες οι μετ' αυτον κατ ηκολουθησαν. Ἐβασιλευσε
δε ετη κδʹ. Ἐπι τουτον ην προφητης Ἀχια ο Σηλωνιτης, και ο επικαλεσαμενος επι το
θυσιαστηριον κατ' αυτου. Ναβαθ υιος αυτου ετη βʹ· και εποιησε το πονηρον. Και ουκ
ετι του γενους αυτου εβασιλευσε. Βαασα αλλου γενους ετη κδʹ· και εποιησε το
πονηρον. Ἠλα υιος αυτου ετη βʹ· και εποιησε το πονηρον. Και ουκ ετι του γενους
αυτου εβασιλευσε. Ζαμβρη ετε ρου γενους ετη ιβʹ· και εποιησε το πονηρον. Ἀχααβ
υιος αυτου ετη κβʹ· και εποιησε το πονηρον πλεον των αλλων. Ἐπι τουτου προφηται
ησαν Ἠλιας και Ἐλισσαιος, και Μιχαιας, και ο προφητευσας τωι Ἀχααβ περι της
Συριας και του υιου Ἀδερ, και ο παταξας αυτον τραυματι, και ελεγξας τον Ἀχααβ, και
πολλοι καθ' εαυτους υιοι των προφητων. Ὀχοζιας υιος αυτου ετη βʹ· και εποιησε το
πονηρον. Και επι τουτου ησαν Ἠλιας και Ἐλισσαιος. Αυτου γαρ τους
πεντηκονταρχους επαταξεν εν πυρι Ἠλιας εν ρηματι Κυριου. Ἰωαραμ, υιος ετερος
Ἀχααβ, ετη ιβʹ· και εποιησε το πονηρον. Και ουκ ετι του γενους αυτου εβασιλευσε.
Και ο μεν Ἠλιας επι τουτου ανεληφθη· 28.328 ο δε Ἐλισσαιος διεμεινεν εως
Ἱεροβοαμ, υιου Ἰωας,βασιλεως Ἰσραηλ. Ἦσαν δε επι τουτοις και υιοι των προφητων.
Ἰου ετερου γενους, υιος Ναμεσση, ετη κηʹ. Ουτος ανειλε το γενος Ἀχααβ, και τους
προφη τας του Βααλ εν πτερνισμωι, και την στηλην αυτου συνετριψε. Και εν τουτωι
ποιησας το ευθες, εσχεν επαγγελιαν, οτι, Υιοι τεταρτοι καθισονται σοι επι θρονου
Ἰσραηλ. Πλην ουκ εφυλαξεν εν οληι καρδιαι τον νομον· ουκ απεστη γαρ των
αμαρτιων Ἱεροβοαμ δια τας δαμαλεις. Ἰοαχαζ υιος αυτου ετη ιζʹ· και εποιησε το πονη
ρον. Ἰωας υιος αυτου ετη ι ʹ· και εποιησε το πονη ρον. Και επολεμει την Ἱερουσαλημ,
 
 
 
 
 

16

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και ελαβε το χρυσιον και τα σκευη. Ἱεροβοαμ υιος αυτου ετη μαʹ· και εποιησε το
πονηρον. Ζαχαριας υιος αυτου μηνας εξ, και εποιησε το πονηρον. Ἕως τουτου το
γενος Ἰου γεγονασιν υιοι τεταρτοι. Σελλουμ ετερου γενους υιος Ἰαβις ημερας λʹ· και
εποιησε το πονηρον. Μαναημ αλλου γενους υιος Γαδδη, ετη κʹ· και εποιησε το
πονηρον. Φακειας υιος αυτου, ετη ιʹ· και εποιησε το πονηρον. Ἐπι τουτου Ἡσαΐας και
Ὠσηε ησαν προφητευοντες. Φακεε αλλου γενους, υιος Ῥομελιου, ετη κʹ. Ουτος
εσφαξε τον Φακειαν, και εποιησε το πονηρον, και επι τουτου ησαν Ἡσαΐας και Ὠσηε
οι προφηται. Ὠσηε ετερου γενους, υιος Ἠλα, ετη θʹ. Ουτος εσφαξε τον Φακεε, και
εποιησε το πονηρον, πλην ουχ ως οι προ αυτου. Ἕως τουτου του Ὠσηε κατεληξε και
η βασιλεια Σαμαρειας. Ἔκτοτε γαρ πεπαυται, και απωλετο Σαμαρεια, και λοιπον
Ἀσσυριοι κατυκησαν εν αυτηι, εξ ων οι αιρετικοι Σαμαρειται γεγονασι, καλουμενοι
και Σαδδουκαιοι [λ. Χουθαιοι]. Συναγονται ουν οι χρονοι των μεν Ἱερουσαλημ
βασιλευσαντων απο του ∆αβιδ και μεχρι του Σεδε κια, και αυτου, τα παντα ετη υʹ,
βασιλεις τε οι παντες καʹ διχα της Γοθολιας, και γενους απαντες ενος του ∆αβιδ, παις
παρα πατρος κατα διαδοχην, εξ αρχης αχρι τελους την βασιλειαν κληρουμενοι. Ἐκ
τουτων δε παλιν οι μεν ποιησαντες το ευθες εισιν θʹ, οι δε ποιησαντες το πονηρον ιβʹ
χωρις της Γοθολιας. Των δε εν Σαμαρειαι παλιν βασιλευσαντων απο Ἱεροβοαμ και
μεχρι Ὠσηε τα παντα ετη σξʹ· και βασιλεις μεν οι παντες ιηʹ, εκ διαφορων δε γενων.
Και τουτων οκτω επι το αρχειν αναβεβηκοτες· και παντες εποιησαν το πονηρον,
κατα την αμαρτιαν Ἱεροβοαμ.
Βιβλιον ιαʹ, Παραλιπομεναι αʹ και βʹ. Ουτω καλειται τα βιβλια ταυτα, επειδη παρα
λειφθεντα πολλα εν ταις Βασιλειαις περιεχεται εν του τοις. Ἔστι δε εν μεν τωι
πρωτωι βιβλιωι γενεαλογια πασων των φυλων απο Ἀδαμ εως των βασιλεων κατα
φυλας, και κατα δημους, και κατα πατριας, και κατ' οικον· εν δε τωι δευτερωι
διαλαμβανονται πραξεις των βασιλεων. 28.329 Ειρηται μεν ουν εν τοις εμπροσθεν,
οτι οι συγ γραψαμενοι τας τε πραξεις και τους χρονους των βασιλεων εισιν οι κατα
καιρους οντες προφηται· υπερ δε του γιγνωσκειν εν μερει αυτους, εσημειωσαμεθα
ταυτα εκ των Παραλιπομενων· τα περι του ∆αβιδ εγραψε Σαμουηλ, και Ναθαν, και
Γαδ, οι προφηται· τα περι Σολομωντος, Ναθαν και Ἀχια, οι προφηται· τα περι
Ἱεροβοαμ, Σαμαιας και Ἀδδω, οι προφηται· τα περι Ἀβια, Ἀδδω ο προφητης· τα περι
Ἀσα εν τωι βιβλιωι Λογων περι των Βασιλεων Ἰουδα· τα περι Ἰωσαφατ, Ἰηου ο
προφητης, ο του Ἀναμη, ος κατεγραψε βιβλιον Λογων Βασιλεων Ἰουδα· τα περι
Ἰωας επι την γραφην των Βασιλειων· τα περι Ἀμεσια επι βιβλιον Βασιλεων Ἰουδα
και Ἰσραηλ· τα περι Ὀζιου, Ἰεσσιας ο προφητης· τα περι Ἰωαθαμ επιβιβλιον των
Βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ· τα περι Ἀχαζεπι βιβλιον Βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ·
τα περι Ἐζεκιου, Ἡσαΐας υιος Ἀμως ο προφητης· τα περι Μανασση επι Λογον των
ορωντων· τα περι Ἰωσιου επι βιβλιον Βασιλεων Ἰουδα· τα περι Ἰωακειμ επι βιβλιον
Βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ.
Βιβλιον ιβʹ, Ἔσδρας αʹ και βʹ. Ταυτα τα δυο βιβλια παρ' αυτου εκεινου συν
εγραφησαν, ου και την επιγραφην επιφερονται. Ουτος γαρ Ἔσδρας, ιερευς ων και
αναγνωστης, εξηγειται την επανοδον των υιων Ἰσραηλ, την απο Περ σιδος εις την
Ἱερουσαλημ γενομενην. Και εν μεν τωι πρωτωι βιβλιωι διαλαμβανει, οπως γεγονε τα
της επανοδου εν χειρι Ἰησου του Ἰωσεδεκ, και Ἔσδρα,και Ζοροβαβελ, και Νεεμια
 
 
 
 
 

17

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευνουχου Ἰουδαιου. Ἡ δε προφασις της επανοδου αυτη· Τρεις στρατιωται
φυλασσοντες τον βασιλεα, ων εις ην ο Ζοροβαβελ, ηρισαν εν προβληματι, τεθεισης
επαγγελιας αιτησαι τον νικωντα, οπερ αν εθελησηι παρα του βασιλεως. Του τοινυν
ενος ειποντος νικαιν τον οινον, του δε ετερου ειρηκοτος νικαιν τον βασιλεα, ο
Ζοροβαβελ διετεινατο νικαιν τας γυναικας, και υπερ παντα την αληθειαν. Και επειδη
ταυτα ειρηκως νενικηκε, και ηκουσεν αιτησασθαι ο βουλεται, ηξιωσεν αυτος αφε
θηναι την αιχμαλωσιαν, και οικοδομηθηναι την Ἱε ρουσαλημ. Και γεγονεν ως
ηξιωσε· και αφειθη η αιχμαλωσια. Τοτε γαρ επληρωθη και τα εξηκοντα ετη της
οργης. Εισι δε οι αναβαντες απο της αιχμα λωσιας απο Ἰουδα και Βενιαμιν, και οι
Λευῗται παν τες ομου τον αριθμον μυριαδες τεσσαρες και δισχι λιοι και τριακοσιοι
και εξηκοντα· παιδες δε αυτων και παιδισκαι, ζτλδʹ· οι αιδοντες σμεʹ· καμηλοι υλεʹ·
ονοι ψκʹ. Και οι μεν οικοδομουντες ησαν Ζοροβαβελ, και Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ, και
Νεεμιας· ο δε Ἔσδρας,ευφυης ων εν τωι νομωι, αυτος προεκομισε τον νομον και
ανεγνω, και διετυπωσε παντα τα κατα το ιερον, και τους Λευΐτας αυτος εδειξεν εκ
του νομου, και εποιησεν εκβληθηναι τας αλλογενεις γυναικας απο των λαβοντων
αυτας εν καιρωι της αιχμαλωσιας. Ἐξεβαλον γαρ παντες και εκαθαρισθησαν, και
εποιησαν το Πασχα νομιμως, ως γεγραπται, και την νηστειαν. 28.332 Ἐν δε τωι
δευτερωι λογωι τα αυτα μεν παλιν λεγει περι της επανοδου, χωρις των προβληματων·
τα πλειω δε εξηγειται περι Νεεμιου του ευνουχου, οτι και αυ τος ηξιωσε περι της
οικοδομης του ιερου, και οτι ο μεν Ἔσδρας ανεγινωσκεν· Ἰησους δε και Βαναιας και
Ἀβιας ησαν συνετιζοντες τον λαον. Και ο μεν Ἔσδρας αναγινωσκων διεστελλεν
επιστημηι Κυριου· ο δε λαος συνηκεν εν τηι αναγνωσει, και εποιησε το Πασχα. Και τωι
εβδομωι μηνι εποιησαν την νηστειαν, και την Σκηνοπηγιαν, ως γεγραπται· «Ὅτι,»
φησιν, «ουκ εποιησαν ουτως απο των ημερων Ἰησου υιου Ναυη.» Ἔσδρας δε,
εωρακως επιμιγεισας γυναικας Ἀσωτιους τοις Ἑβραιοις, πενθησας και κλαυσας,
εποιησε παντας επαγγειλασθαι φυλαττειν τον νομον του Θεου· και εξεβαλε τας
γυναικας ως παρανομον γαμον· και ωμοσαν παντες φυλαξαι τον νομον. Και ουτως
αγιασθεντες και καθαρισθεντες, ηυφρανθησαν, και απηλθεν εκαστος εις τον οικον
εαυτου. Ἱστορει ται δε και τουτο περι του Ἔσδρα, οτι, απολομενων των βιβλιων εξ
αμελειας των λαων, και δια την πο λυχρονιον αιχμαλωσιαν, αυτος Ἔσδρας,
φιλοκαλος ων και ευφυης, και αναγνωστης, εφυλαξε παντα καθ' εαυτον, και λοιπον
προηνεγκε, και πασιν εκδεδωκε, και ουτως διασωζεται τα βιβλια.
Βιβλιον ιγʹ, Ψαλτηριον ∆αβιδ. Ει και του ∆αβιδ επιγραφην εχει μονου τουτο το
βιβλιον των Ψαλμων, αλλα πολλων και αλλων ει σιν εν τουτωι ψαλμοι, του τε Ἀσαφ
δηλονοτι, και των Ἰδιθουμ, και των υιων Κορε, και Ἀγγαιου, και Ζαχαριου, και
Αιμαν του Ἰσραηλιτου. Εισι δε και κοι νως παρα παντων ομου ειρημενοι τινες, οσοι
δηλαδη εχουσι το «Ἀλληλουια.» Ὁ γουν Ἔσδρας, συναγαγωντουτους παντας τους
παρ' εκαστου ειρημενους ψαλ μους, εις μιαν συνεθηκε βιβλον· και ως μεν κοινων
οντων παντων των εν αυτηι περιεχομενων, βιβλος κα λειται Ψαλμων· επιγραφεται
δε μονον τον ∆αβιδ, επειδη αυτος πρωτος λαβων το πνευμα του ψαλλειν παρα του
Θεου, πρωτος τε συνεθηκε και εγραψε ψαλ μους· τους τε προλεχθεντας λοιπους
ψαλτωιδους, αυ τος απο των ιερεων εκλεξαμενος διετυπωσε, και την τε στασιν
αυτοις των τοπων, και την ταξιν της μελωι διας, και τον καιρον τον πρωινον, και τον
εσπερινον ωρισε και διεταξεν· ωστε τους μεν ανοιγομενου του ιερου, τους δε
 
 
 
 
 

18

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κλειομενου, και τους μεν εκ δεξιων, τους δε εξ αριστερων ισταναι· και ουτως, τους
μεν ψαλλειν, και αινειν, και αιδειν, και υμνειν τον Θεον· τους δε ανακρουειν
εξομολογησιν και αινον· και τους μεν αποφθεγγεσθαι εν κινυραις και ναβλαις, και
εν κυμβαλοις· τους δε εις το υψωσαι εν σαλπιγξιν. Οι μεν ουν ιερεις, οι αναφεροντες
την κιβωτον επι του ∆αβιδ, ησαν χιλιοι και δυο, ουτως· υιων Κααθ Ου ριηλ ο αρχων
και οι αδελφοι αυτου, ριʹ· υιων Μερα ρει Ἀσε ο αρχων και οι αδελφοι αυτου, σνʹ·
υιων Γεδεων Ἰωηλ ο αρχων και οι αδελφοι αυτου, ρνʹ· των υιων Ἐλισαφατ Σαμαιας
ο αρχων και οι αδελφοι αυ του, σʹ· των υιων Χεβρων Ἐνηρ ο αρχων και οι αδελ φοι
αυτου πʹ· των υιων Ἐζιηλ, Ἀμιναδαμ ο αρχων και οι αδελφοι αυτου, ριβʹ· οι δε
ψαλτωιδοι εξ αυτων ησαν εκλεχθεντες οι προειρημενοι, και ησαν ουτω τυπωθεντες·
ο μεν Ἀσαφ και Αιθαμ υιοι Κορε εν 28.333 κυμβαλοις χαλκοις αναφωνουντες εις το
ακουσθηναι πασι· Ζαχαριας δε και Ὀζιηλ Σαμειραμωθιθ, Ἠλωνι, Ἐλιαβ, Μασαιας,
Βαναιας, οι του Ἰδιθουμ, εν ναβλαις και ψαλτηριωι· ο δε Ματθαιας, και Ἐμφαναιας,
και Μακαια, και Ἀβδεδωμ, και Ἠειλ, και Ὀζιας οτου Αιμαν, εν κινυραις και κιθαραις·
και Μασσε δε, και Ἀγγαιος, και Ζαχαριας, και Βανε, και Ἐλιεζερ, οι ιερεις,
σαλπιζοντες ταις σαλπιγξι· και λοιπους, ους εγραψαν και ουτοι, ψαλμους, τωι
Πνευματι τωι αγιωι κινουμενοι, και τουτους ο Ἔσδρας λαβων, τοις του ∆αβιδ
ψαλμοις συνηριθμησε, και παντων αμα συνθεις, μιαν ταυτην βιβλον Ψαλμων
εποιησεν, ως προειρηται. ∆ιαιρετεον ουν ουτω περι τουτων σαφως. Ἴδιοι μεν γαρ
εισιν αυτου του ∆αβιδ, οσοι και την επιγραφην ουτως εχουσι, «Του ∆αβιδ,» οιτινες
υπαρ χουσιν ουτοι· κεʹ, κ ʹ, κζʹ, λ ʹ, ρναʹ. Οι δε παρα των αλλων μεν συντεθεντες,
ανατεθεντες δε αυτωι τωι ∆αβιδ, εισι παλιν οσοι και την επιγραφην ομοιως εχουσι,
«τωι ∆αβιδ,» οιτινες, υπαρχουσιν οιδε· γʹ, δʹ, εʹ, ʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ι ʹ, ιζʹ,
ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λζʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μθʹ, νʹ, ναʹ,
νβʹ, νδʹ, νεʹ, ν ʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ, ξβʹ, ξγʹ, ξδʹ, ξζʹ, ξηʹ, ξθʹ, οʹ, πεʹ, ʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ʹ, ζʹ,
ηʹ, ρʹ, ρβʹ, ργʹ, ρζʹ, ρηʹ, ρθʹ, ρλ ʹ, ρλζʹ, ρληʹ, ρλθʹ, ρμʹ, ρμγʹ, ρμδʹ. Παλιν δε τουτων των
εχοντων επιγραφην, «Τωι ∆αβιδ,» οι μεν εισιν επιγραφομενοι και, «Εις τελος,» οι δε
μο νον, «Ψαλμος.» Και οι μεν εχοντες επιγραφην, «Εις το τελος Ψαλμος τωι ∆αβιδ,»
εισιν ουτοι· δʹ, εʹ, ʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κθʹ, λʹ, λθʹ, μʹ, νʹ, ξδʹ, ξζʹ, ρηʹ,
ρληʹ, ρλθʹ. Οι εχοντες επιγραφην μονον, «Τωι ∆αβιδ,» χωρις του, «Εις τελος,» εισιν
ουτοι· γʹ, ζʹ, ιδʹ, κβʹ, κδʹ, κηʹ, λζʹ, μβʹ, ξβʹ, γʹ, ζʹ, ηʹ, ρζʹ, ρμʹ, ρμβʹ. παλιν δε τουτων των
εχοντων επιγραφην, «Εις το τελος Ψαλμος τωι ∆αβιδ,» υπο διαιρεσις αυτη· οι μεν γαρ
επιγραφουσι· «Ψαλμος ωιδης,» δʹ, ξδʹ· οι δε, «Ψαλμος» μονον, εʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ,
ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, λʹ, λθʹ, μʹ, νʹ, ξγʹ, ρηʹ, ρληʹ, ρλθʹ· ο δε επιγεγραπται «Ἐν υμνοις,» ψαλ
μος ʹ· οι δε «Ψαλμοι ωιδης,» κθʹ, ξγʹ. Και αλλοι δε επιγραφην μεν εχουσιν, «Εις το
τελος τωι ∆αβιδ,» ουτε δε Ψαλμος, αλλα διαφορον τινα επιγραφην εχουσι, και εισιν
ουτοι, ιζʹ, λεʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ, ν ʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ, ξηʹ, ξθʹ. Τουτων ουν των εχον
των διαφορον την επιγραφην ο μεν εχει, «Λογοι ωιδης,» ιζʹ· οι δε μονον, «Τωι ∆αβιδ,»
λεʹ, ξηʹ, ξθʹ· οι δε, «Συνεσεως,» ναʹ, νβʹ· οι δε, «Ἐν υμνοις συνεσεως,» νγʹ, νδʹ· οι δε,
«Εις στηλογραφιαν,» νεʹ, ν ʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ· ο δε, «Ἐν υμνοις,» ξʹ· των δε εχοντων
επιγραφην, «Ψαλμος τωι ∆αβιδ,» χωρις του, «Εις το τελος,» εστιν ωιδη ψαλμου μονος
ρζʹ. Οι δε μη, «Εις τελος,» εχοντες, μητε, «Ψαλμος,» αλλ' απλως, «Τωι ∆αβιδ,» εισιν
ουτοι, ιεʹ, ι ʹ, λαʹ, λβʹ, οʹ, πεʹ, ʹ, βʹ, δʹ, εʹ, ʹ, ρʹ, ρβʹ, ργʹ, ρλ ʹ, ρλζʹ, ρμαʹ, ρμγʹ, ρμδʹ. Και
τουτων παλιν ο μεν εστι, «Ὠδη,» εʹ· ο δε «Στηλογραφια,» ιεʹ· οι δε, «Προσευχη,» ι ʹ,
πβʹ· οι δε, «Συνεσεως,» λαʹ, 28.336 ρʹ, ρμαʹ· ο δε, «Των υιων Ἀμιναδαμ,» οʹ· οι δε,
 
 
 
 
 

19

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

«Αινος ωιδης,» ʹ, βʹ, δʹ· ο δε, «Αινεσεως,» ρμδʹ. Παλιν οι μητε «Τωι ∆αβιδ»
επιγραφοντες, αλλα αλλοις αναφερομενοι, εισιν ουτοι, ληʹ, μαʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ, μ ʹ, μζʹ,
μηʹ, οβʹ, ογʹ, οδʹ, οεʹ, ο ʹ, οζʹ, οηʹ, οθʹ, πʹ, παʹ, πβʹ, πγʹ, πδʹ, π ʹ, πζʹ, αʹ, θʹ, ρδʹ, ρεʹ, ρ ʹ,
ριαʹ, ριβʹ, ριγʹ, ριδʹ, ριεʹ, ρι ʹ, ριζʹ, ριηʹ, ρλδʹ, ρλεʹ, ρμεʹ, ρμ ʹ, ρμζʹ, ρμηʹ, ρμθʹ, ρνʹ. Και
του των, οι μεν επιγραφονται, «Τωι Ἀσαφ·» οι δε, «Τοις υιοις Κορε, Ἀσαφ και Αιθαμ·»
οι δε, «Τωι Ἰδιθουμ·» οι δε, «Ἀγγαιου και Ζαχαριου·» οι δε, «Ἀλληλουια.» Οι μεν ουν
του Ἀσαφ εισιν ουτοι· οβʹ, ογʹ, οδʹ, οεʹ, ο ʹ, οζʹ, οηʹ, οθʹ, πʹ, παʹ, πβʹ. Και τουτων οι μεν
εχοντες επιγραφην, «Εις το τελος, ψαλμος τωι Ἀσαφ,» εισιν ουτοι, οδʹ, οεʹ, ο ʹ, οθʹ, πʹ·
οι δε μονον, «Ψαλμος τωι Ἀσαφ,» ουτοι· οβʹ, οηʹ, παʹ· ο δε, «Ἐν υμνοις,» οεʹ· οι δε,
«Ὠδη Ψαλμου τωι Ἀσαφ,» οθʹ, πβʹ· οι δε, «Συνεσεως,» ογʹ, οζʹ· ο δε, «Ὑπερ των
ληνων,» πʹ· ο δε, «Ὑπερ των αλλοιωθησομενων,» οθʹ· ο δε, «Ψαλμος ωιδης,» οδʹ· οι
δε εχοντες επιγραφην, «Ἀλληλουια,» εισιν ουτοι· ρδʹ, ρεʹ, ρ ʹ, ριʹ, ριαʹ, ριβʹ, ριγʹ, ριδʹ,
ριεʹ, ρι ʹ, ριζʹ, ριηʹ, ρλδʹ, ρλεʹ, ρμεʹ, ρμ ʹ, ρμζʹ, ρμηʹ, ρμθʹ, ρνʹ. Ἐκ τουτων εισιν,
«Ἀγγαιου και Ζαχαριου» ρμεʹ, ρμζʹ, ρμηʹ. Οι δε επιγραφην εχον τες, «Τοις υιοις
Κορε,» εισιν ουτοι· μαʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ, μ ʹ, μζʹ, μηʹ, πγʹ, πδʹ, π ʹ, πζʹ. Και τουτων πα λιν οι
μεν εχοντες, «Εις το τελος τοις υιοις Κορε,» εισιν ουτοι· μαʹ, μγʹ, μδʹ, μηʹ, πγʹ, πδʹ· οι
δε, «Εις το τελος υπερ των υιων Κορε,» μεʹ, μ ʹ· οι δε, «Ψαλμος ωιδης τοις υιοις Κορε,»
μζʹ, π ʹ, πζʹ ο δε, «Συνεσεως Αιθαμ τωι Ἰσραηλιτηι,» πηʹ· οι δε, «Εις το τελος, τωι
Ἰδιθουμ ωιδη,» ληʹ, ξαʹ. Οι δε, «Των αναβαθμων,» παντες εισιν ωιδαι, και εισιν ου τοι·
ριθʹ, ρκʹ, ρκαʹ, ρκβʹ, ρκγʹ, ρκδʹ, ρκεʹ, ρκ ʹ, ρκζʹ, ρκηʹ, ρκθʹ, ρλʹ, ρλαʹ, ρλβʹ, ρλγʹ. Και
τουτων ο μεν εστι, «Τωι Σαλομων,» ρκ ʹ· οι δε, «Τωι ∆αβιδ,» ρλʹ, ρλαʹ, ρλβʹ. Ἡ μεν ουν
διαιρεσις των επιγραφων, των ουσων επι των ψαλμων, αυτη. Κοινοι δε παντως εισιν
ομου εν τηι βιβλωι ταυτηι «Ψαλμοι» μονον, δʹ, εʹ, ʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ,
καʹ, κθʹ, λʹ, λθʹ, μʹ, νʹ, ξʹ, ξαʹ, ξγʹ, ξδʹ, ξεʹ, ξ ʹ, ξζʹ, οβʹ, οηʹ, παʹ, ρηʹ, ρληʹ, ρλθʹ· «Ψαλμος
ωιδη,» δʹ, ξδʹ· «Ψαλμοι ωιδης,» κθʹ, μζʹ, ξζʹ, π ʹ, πζʹ· «Ὠδη» μονον, ληʹ, ο ʹ, εʹ, ριθʹ, ρκʹ,
ρκαʹ, ρκβʹ, ρκγʹ, ρκδʹ, ρκεʹ, ρκ ʹ, ρκζʹ, ρκηʹ, ρκθʹ, ρλʹ, ρλαʹ, ρλβʹ, ρλγʹ· «Ὠδη Ψαλ μου,»
ξεʹ, πβʹ· ρζʹ· «Λογοι ωιδης,» ιζʹ· «Αινος ωιδης,» ʹ, βʹ, δʹ· «Αινεσις,» ρμδʹ· «Ἐν υμνοις,»
ξʹ, οεʹ. «Ἐν υμνοις συνεσεως,» νγʹ, νδʹ· «Ἐν υμνοις Ψαλμος,» ʹ, ξ ʹ· «Συνεσεως,» λαʹ,
ναʹ, νβʹ, ογʹ, οζʹ, πηʹ, ρʹ, ρμαʹ· «Εις στηλογραφιαν,» ιεʹ, νεʹ, ν ʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ·
«Προσευχη,» ι ʹ, πεʹ, πθʹ, ραʹ· «Προσευχη τωι Μωυσηι ανθρωπωι του Θεου,» πθʹ· «Εις
Σαλομωνα,» οαʹ· ανωνυμοι, θʹ, ξεʹ, ξ ʹ, αʹ, θʹ, ραʹ· «Ἀλληλουια,» ρδʹ, 28.337 ρεʹ, ρ ʹ,
ριʹ, ριαʹ, ριβʹ, ριγʹ, ριδʹ, ρι ʹ, ριζʹ, ριηʹ, ρλδʹ, ρλεʹ, ρμεʹ, ρμ ʹ, ρμζʹ, ρμηʹ, ρμθʹ, ρνʹ. «Τωι
∆αβιδ,» απλως, λβʹ, λδʹ, λεʹ, ʹ, ρβʹ, ργʹ, ρλ ʹ, ρλζʹ. Ὅσοι δε παρα του ∆αβιδ και των
αλλων παντων ελεχθησαν, και εχουσιν, «Εις το τελος,» εισιν ουτοι· δʹ, εʹ, ʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ,
ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, λʹ, λεʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ, μ ʹ, μηʹ, νʹ, ναʹ,
νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ, ν ʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ, ξαʹ, ξγʹ, ξδʹ, ξεʹ, ξ ʹ, ξζʹ, ξηʹ, ξθʹ, οδʹ, οεʹ, ο ʹ, οθʹ, πʹ,
πγʹ, πδʹ, ρηʹ, ρληʹ, ρλθʹ. Του ∆αβιδ μονου ιδιου αυτου, κεʹ, κ ʹ, κζʹ, λ ʹ, και ρναʹ. Μετα
δε την διαιρεσιν πασαν ταυτην, αναγκαιον λοιπον και τας επιγραφας ιδικως, τας επι
τινων ψαλμων κειμενας, ειδεναι. Ὁ μεν αʹ, και βʹ, ανεπιγραφοι εισιν· ο δε τριτος,
«Ὁποτε απεδι δρασκεν απο προσωπου Ἀβεσαλωμ του υιου αυτου· ο ρμβʹ, Ὅτε ο υιος
αυτον καταδιωκει· ο εʹ, Ὑπερ της κληρονομουσης· ο ʹ, και ιαʹ, Ὑπερ της ογδοης· ο ζʹ,
Ὑπερ των λογων Χουσι υιου Ἰεμενη· οι ηʹ, πʹ, πγʹ, Ὑπερ των ληνων· ο θʹ, Ὑπερ των
κρυφιων του υιου· ο μεʹ, Ὑπερ των κρυφιων· ο ιεʹ, Εις στηλογρα φιαν· οι ι ʹ, πεʹ,
Προσευχη· ο ιζʹ, Ὅτε εῤρυσατο αυτον Κυριος εκ χειρος παντων των εχθρων αυτου· ο
καʹ, Ὑπερ της αντιληψεως της εωθινης· ο κγʹ, Της μιας Σαββατων· ο κ ʹ, Προ του
 
 
 
 
 

20

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

χρισθηναι· ο κηʹ, Ἐξοδιου σκηνης· ο κθʹ, Του εγκαινισμου του οικου· ο λʹ,
Ἐκστασεως· ο λαʹ, Συνεσεως· ο λγʹ, Ὁποτε ηλλοιωσε το προσωπον αυτου εναντιον
Ἀβιμελεχ· ο λεʹ, Τωι δουλωι Κυριου τωι ∆αβιδ· ο λζʹ, Εις αναμνησιν περι Σαββατου· ο
μδʹ, Ὑπερ των αλλοιωθησομενων τοις υιοις Κορε εις συνεσιν Ὠδη υπερ του
αγαπητου· ο ξηʹ, Ὑπερ των αλλοιωθησομενων· ο οθʹ, Ὑπερ των αλλοιωθησομενων
μαρτυριον υπερ του Ἀσσυριου· ο νʹ, Ἐν τωι ελθειν προς αυτον Ναθαν τον προφητην,
ηνικα εισηλθε προς Βερσαβεε· ο ναʹ, Ἐν τωι ελθειν ∆ωηκ τον Ἰδουμαιον, και
αναγγειλαι τωι Σαουλ, και ειπειν αυτωι, Ἦλθε ∆αβιδ εις τον οικον Ἀβιμελεχ· ο νβʹ,
Ὑπερ Μαελεθ· ο νγʹ, Ἐν τωι ελθειν τους Ζιφαιους και ειπειν τωι Σαουλ, Ου ∆αβιδ
κεκρυπται παρ' ημιν; ο νεʹ, Ὁποτε εκρατησαν αυτον οι αλλο φυλοι εν Γεθ· ο ν ʹ, Ἐν
τωι αυτον αποδιδρασκειν απο προσωπου Σαουλ εις το σπηλαιον· ο νηʹ, Ὁποτε
απεστειλε Σαουλ και εφυλαξε τον οικον αυτου, του θανατωσαι αυτον· ο νθʹ, Ὁποτε
ενεπυρισε την Μεσοποταμιαν Συριας, και την Συριαν Σωβαλ, και απεστρεψεν Ἰωαβ,
και επαταξε εν τηι φαραγγι των Ἁλων ιβʹ χιλιαδας· ο ξβʹ, Ἐν τωι ειναι αυτον εν τηι
ερημωι της Ἰδουμαιας· ο ξεʹ, Ἀναστασεως· ο ξθʹ, Εις αναμνησιν, εις το σωσαι με
Κυριον· ο οʹ, Των υιων Ἀδαμ [Ἰωναδαβ] των πρωτων αιχμαλωτισθεντων· ο οαʹ, Εις
Σολομωνα· ο οεʹ, Προς τον Ἀσ συριον· ο πζʹ, Ὑπερ Μαελεθ του αποκριθηναι· ο αʹ, Εις
την ημεραν του Σαββατου· ο κγʹ, Της μιας των Σαββατων· ο βʹ, Εις την ημεραν του
προσαβ βατου, οτε κατυκισται η γη· γʹ, Τετραδι Σαββατων· ο εʹ, Ὅτε οικος
ωικοδομειτο προς την αιχμα λωσιαν· ο ʹ, Ὅτε η γη αυτου καθιστατο· ο θʹ, Προς
εξομολογησιν· ο ραʹ, Προσευχη τωι πτωχωι οταν ακηδιασηι, και ενωπιον Κυριου εκχεηι
την δεησιν αυτου· ο ρμαʹ, Ἐν τωι ειναι αυτον εν τωι σπηλαιωι προσ ευχη· ο ρμγʹ, Προς
τον Γολιαθ· ο ρναʹ, Ἰδιογραφος ουτος ο ψαλμος του ∆αβιδ, και εξωθεν του αριθμου,
οτε εμονομαχησε τον Γολιαθ.» Ἀναληπτεον και περι του διαψαλματος, εν ποιοις
28.340 και τουτο ψαλμοις ευρισκεται, και ποσακις εν εκαστωι, εν τωι βʹ, απαξ εχει· εν
τωι γʹ, δις εχει· εν τωι δʹ, δις εχει· εν τωι ζʹ, απαξ εχει· εν τωι θʹ, ωιδη διαψαλμα τος· εν
τωι κγʹ, απαξ εχει· εν τωι λαʹ, δις εχει· εν τωι λγʹ, απαξ εχει· εν τωι ληʹ, δις εχει· εν τωι
μγʹ, απαξ εχει· εν τωι μεʹ, δις εχει· εν τωι μ ʹ, απαξ εχει· εν τωι μζʹ, απαξ εχει· εν τωι μηʹ,
δις εχει· εν τωι ναʹ, δις εχει· εν τωι νγʹ, απαξ εχει· εν τωι νδʹ, δις εχει· εν τωι ν ʹ, δις εχει·
εν τωι νηʹ, δις εχει· εν τωι νθʹ, απαξ εχει· εν τωι ξʹ, απαξ εχει· εν τωι ξαʹ, δις εχει· εν τωι
ξεʹ, τρις εχει· εν τωι ξ ʹ, δις εχει· εν τωι ξζʹ, τετρακις εχει· εν τωι οδʹ, απαξ εχει· εν τωι
οεʹ, δις εχει· εν τωι ο ʹ, τρις εχει· εν τωι πʹ, απαξ εχει· εν τωι παʹ, απαξ εχει· εν τωι πβʹ,
απαξ εχει· εν τωι πγʹ, απαξ εχει· εν τωι πδʹ, απαξ εχει· εν τωι π ʹ, δις εχει· εν τωι πηʹ,
πεντακις εχει· εν τωι γʹ, απαξ εχει· εν τωι ρλθʹ, τρις εχει· εν τωι ρμβʹ, απαξ εχει.
Καθολου δε οσοι εχουσιν επιγραφην «Ἀλληλουια,» και οι αναβαθμοι, ουκ εχουσι
διαψαλμα.
Βιβλιον ιδʹ, Παροιμιαι Σολομωντος. Σαλομων υιος ∆αβιδ, διαδεξαμενος την βασι
λειαν του πατρος, ηυξατο τωι Θεωι λαβειν σοφιαν υπερ πλουτον, και υπερ αμυναν
εχθρων. Λαβων τοινυν και γενομενος σοφος υπερ παντας τους προ αυτου και μετ'
αυτον ανθρωπους, θαυμασθεις τε επι πασιν οις εποιει τε και ελεγε, τρισχιλιας μεν
παραβολας και πεντακισχιλιους ωιδας ελαλησε· και εφυσιολογησε περι παντων των
τε εκ γης φυομενων και ολων των ζωων. Συνεγραψε δε βιβλια, κανονιζομενα μεν
τρια· ηγουν τουτο τε το καλουμενον Παροιμιαι, και τον Ἐκκλησιαστην, και το Ἆσμα
των ᾀσματων· και ετερον δε εκτος τουτων, μη κανονιζομενον, ως προειρηται, οπερ
 
 
 
 
 

21

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ονομαζεται Σοφια Σολομωντος. Παροιμιας δε επεγραψε το παρον βιβλιον, επειδη
παροιμιαι εισι λογοι σοφων, ως αινιγματα, ατινα ετερον μεν τι αυτοθεν δηλουντα
εστιν, ετερον δε εν υπονοιαι απαγ γελλουσι. Των δε τοιουτων ειδος εισιν αι
Παροιμιαι. Ουτω γαρ και οι μαθηται του Κυριου λεγουσιν εν τωι κατα Ἰωαννην
Ευαγγελιωι, οτε, του Χριστου πολλα ειρηκοτος προτερον εν κεκρυμμενηι διανοιαι,
υστερον φασιν αυτωι· «Ἰδε νυν παῤρησιαι λαλεις, και παροιμιαν ουδε μιαν λεγεις·»
ως των παροι μιων μη εκ φανερου, αλλα κεκρυμμενως λεγομενων. Ἐπει ουν εν τωι
βιβλιωι τουτωι πλειστοι λογοι τοιουτοι εισι, δια τουτο Παροιμιας εγραψε το βιβλιον.
Ὠνο μασθη δε Παροιμια, επειδη παρα τας οδους εγρα φοντο οι τοιουτοι λογοι προς
διορθωσιν και διδασκα λιαν των εν ταις οδοις διαπορευομενων. Παρα τας οδους δε
εγραφοντο, επει μη παντες εχωρουν τους της αληθειας λογους· ινα καν διερχομενοι
και βλεποντες διερευνωσι τα γεγραμμενα, και ουτως παι δευωνται οι ανθρωποι.
Τινες γουν οριζονται αυτας ουτως· ρημα παροδιον απο τινος ενος εις πολλα 28.341
μεταλαμβανομενον. Ἔστιν ουν εν τωι βιβλιωι τουτωι γνωσις σοφιας και παιδειας,
νοησις λογων φρονη σεως, στροφαι λογων, δικαιοσυνης αληθους νοησις, κριματα
κατευθυνειν, και επαγγελια του γινωσκειν εκ τουτων παραβολας, ρησεις σοφων,
αινιγματα, σκοτεινους λογους. Και εισι γνωσεις σοφιας και παι δειας· επειδη και
Ἕλληνες μεν σοφιαν εχειν επαγ γελλονται, αιρετικοι δε νομιζουσι παιδειαν εχειν.
∆ια τουτο ουτος την αληθη σοφιαν και παιδειαν δι δασκει, ινα μη τηι ομονοιαι της
σοφιας εις τα σοφι σματα των Ἑλληνων και των αιρετικων τις εμπεσηι. Και γαρ
Ἕλληνες μεν οιομενοι τινες ειναι, και «φασκοντες ειναι σοφοι, εμωρανθησαν.»
Αιρετικοι δε, παιδευεσθαι νομιζοντες, εξεστραφησαν, και αμαρ τανουσιν, οντες
αυτοκατακριτοι. Των δε θειων λογων ο ακουσας σοφος, σοφωτερος εσται. Των γαρ
νομιμων του Θεου ακουσας, και ταυτα φυλαξας, επι τε τηι παιδειαι Κυριου μη
ολιγωρησας, μηδε εκλυθεις επ' αυτηι, υιος σοφος γενησεται, και πεπαιδευμενος
γενομενος, ταχεως και την περι Θεου γνωσιν δεξεται. Ταυτην γαρ οι σοφοι
παιδευονται. Νοησις δε λογων φρονησεως η περι του μονου και αληθινου Θεου δι
δασκαλια. Ἐπι γαρ Ἑλληνων οι μεν σωμα τον Θεον ειπον· οι δε και ειδωλοις αυτον
ωμοιωσαν. Αιρετικοι δε, και αυτοι περι του οντος παρεφρονησαν. ∆ια τουτο ουτος
την αληθη περι Θεου γνωσιν εξηγειται, το μεν ανεκφραστον αυτου· «∆οξα Θεου
κρυπτει λο γον.» Το δε προνοητικον αυτου φησιν· «Ἐν παντι τοπωι οφθαλμοι Κυριου
σκοπευουσι κακους τε και αγαθους·» και παλιν· «Πλουσιος και πτωχος συνηντησαν
αλ ληλοις· αμφοτερους δε εποιησεν ο Κυριος·» και, «∆ανειστου και χρεωφειλετου
αλληλοις συνελθοντων, επισκοπην ποιειται ο Κυριος αμφοτερων·» και, «Ἐνωπιον
γαρ εισι των του Θεου οφθαλμων οδοι αν δρος· εις δε πασας τροχιας αυτου
σκοπευει.» Και το μεν κριτικον αυτου φησι· «Θυσιαι ασεβων βδελυγμα Κυριου· ευχαι
δε κατευθυνοντων, δεκται παρ' αυτωι·» και παλιν· «Οικους υβριστων κατασπαι
Κυριος, εστησε δε οριον χηρας.» Το δε δημιουργικον αυτου ουχ απλως, αλλ' οτι δια
του ιδιου Λογου και σοφιας παντα ποιει· ο μαλιστα και χαρακτηριζει τον αλη θινον
Θεον, οτι Υιου Πατηρ εστι, λεγει γουν· «Ὁ Θεος τηι σοφιαι εθεμελιωσε την γην·» και
παλιν· «Κυριος εποιησε χωρας, και αοικητους, και ακρα οι κουμενα της υπ' ουρανον.
Ἡνικα ητοιμαζε τον ουρα νον, συμπαρημην αυτωι, και οτε αφωριζε τον εαυτου
θρονον επ' ανεμων, ηνικα ισχυρα εποιει τα ανω νεφη, ημην παρ' αυτωι αρμοζουσα.
Ἐγω ημην ηι προσ εχαιρε, καθ' ημεραν δε ευφραινομην εν προσωπωι αυ του.»
Στροφαι λογων ειρηνται· επειδη στρεφων τις αυτους τηι διανοιαι, ανοιγει και
 
 
 
 
 

22

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευρισκει τον εν αυτοις εγκειμενον νουν· οια εισι· «∆ιεσωθη απο του καυ ματος υιος
νοημων, ανεμοφθορος δε γινεται εν αμητωι υιος παρανομος·» και παλιν· «Ἐπιμελου
των εν τωι πεδιωι χλωρων, και κερεις ποαν, και συναγαγε χορτον ορεινον, ινα εχηις
προβατα εις ιματισμον·» 28.344 και παλιν· «Ἐαν καθισηις δειπνειν επι τραπεζης
δυναστων, νοητως νοει τα παρατιθεμενα σοι.» Και τα ομοια τουτοις δικαιοσυνης
αληθους νοησις ειρηται· επειδη τινες διαφορως εξειληφασι το δικαιον, των μεν
λεγοντων, δικαιον εστι το αποδιδοναι απερ ελαβε τις φυλαξαι· των δε, το διδοναι
κακον αντι κακου, και αγαθον αντι αγαθου. Συμβαινει δε μη ακριβεις ειναι τους
τοιουτους ορους. Μη ειπηις γαρ, Ὃν τροπον εχρησατο μοι, χρησομαι αυτωι, τισομαι δε
αυτον α με ηδικησε. ∆ια τουτο ουτος την αληθη δικαιοσυνην διδασκει, οτι τουτο εστι
το αληθως δικαιον, αποδι δοναι εκαστωι το ιδιον. «Προηγουμενως μεν τιμα τον
Κυριον απο σων δικαιων πονων, και απαρχου αυτωι απο σων καρπων δικαιοσυνης.»
Ἔπειτα· «Τιμα βασι λεα, και τοις μεν γονευσι το καθηκον αποδιδου, τοις δε πασι το
ισον.» Και ουτος μεν εις τυπος· δευτερος δε δικαιουν την ψυχην εαυτου, την ισοτητα
φυλαττειν, ωστε μη κλινειν εις ανισοτητα· αλλα τωι μεν λογικωι· Μη σε καταλαβηι
βουλη κακη, η απολειπουσα διδασκαλιαν νεοτητος, αλλα μετα βουλης παντα ποιει,
και οι λογισμοι σου εστωσαν κριματα· ωστε κρινειν εαυτον εκαστον, και την μεν
επιθυμιαν πασαν εχειν αγαθην· επιθυμια γαρ δικαιων πασα αγαθη, και επιθυμια
δικαιου δεκτη. Κατα δε το θυμικον· «Μη ισθι εταιρος ανδρι θυμωδει, φιλωι δε οργιλωι
μη συν αυλιζου. Ὅλον γαρ τον θυμον αυτου εκφερει αφρων· ο δε σοφος ταμιευεται
κατα μερος.» Ουτω δε εαυτον ρυθμιζων ανθρωπος, και την ιδιαν εκαστου μερους της
ψυχης πραξιν υγιη και ασινη φυλαττων, εσται γινωσκων την αληθη δικαιοσυνην.
Κριματα δε κατευ θυνειν εστι προηγουμενως μεν κρινειν δικαιως κατα τον του Θεου
νομον, ως φησι· «Ἄνοιγε σον στομα λογωι Θεου, και κρινε παντας υγιως. ∆ιακρινε δε
πε νητα και ασθενη. Ὁ γαρ ειπων τον ασεβη, ∆ικαιος εστιν, επικαταρατος λαοις, και
μισητος εις εθνη. Αι δεισθαι γαρ προσωπον εν κρισει ου καλον.» Τουτο μεν εκ του
φανερου ρητεον· επειτα δε ινα οπερ ετε ρους κρινει τις, τουτο και εις εαυτον το
κριμα κατ ευθυνηι, και εαυτον δοκιμαζηι, επιτιμων μεν εαυτωι, εαν πλεονεκτηι ο
θυμος· επεχων δε, εαν περισσευηι η επιθυμια· διεγειρων δε, εαν αφυπνοι το
λογιστικον, λεγων· «Ἕως ποτε, οκνηρε, κατακεισαι·» Ουτω γαρ εαυτον δικαιως
αγων, και κατηγορος εαυτου γι νομενος, κριμα κατευθυνειν μαθησεται, και ουκ
ακου σεται παρ' ετερου· «Ὁ διδασκων ετερον, σεαυτον ου διδασκεις; Ὁ λεγων, Μη
μοιχευσηις, μοιχευεις;» ωσπερ γαρ ο οδευων και κατευθυνων την οδον, φθα νει εις
το τελος· ουτως ο κατευθυνων κριματα δι καιος γνωσθησεται και σοφος. Παραβολαι
δε λεγονται λογοι, ωσπερ εικονες των λεγομενων. Ἐξ αυτων γαρ δια την ομοιοτητα
το λεγομενον καταλαμβανεται. Ουτω γαρ ο Κυριος ελεγεν, ως ο Μαρκος φησι· «Τινι
ομοιωσω την βασιλειαν του Θεου; η εν ποιαι παραβο ληι παραβαλωμαι αυτην;» ως
των κατα ομοιωσιν λεγομενων παραβολης ουσης. Και γαρ λεγων· «Ὁ μοια εστιν η
βασιλεια του Θεου,» υστερον επεφερε· 28.345 «∆ια τουτο εν παραβολαις αυτοις
λαλω.» Εισιν ουν τοιαυται αι παραβολαι· «Ὥσπερ εξοδος χιονος εν αμητωι
κατακαυμα ωφελει, ουτως αγγελος πιστος τους αποστειλαντας αυτον·» και παλιν·
«Ὥσπερ ανεμοι και νεφη και υετοι, ουτως οι καυχωμενοι επι δοσει ψευδει·» και τα
ομοια τουτοις. Ῥησεις δε σο φων εισι λογοι ου σεσοφισμενοι, ουδε εν τωι πιθανωι
απατωντες, αλλα ηκριβωμενοι· ουχ ως κατα προστα ξιν δε λεγομενοι, αλλ' ως παρ'
αυτων γνωσθεντες, και ως αποφασεις αυτων προσφερομενοι. Οιοι εισι· «Καρδιας
 
 
 
 
 

23

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευφραινομενης, προσωπον θαλλει· εν δε λυπαις ουσης, σκυθρωπαζει·» και, «Καρδια
ορθη ζητει αισθησιν· στομα δε απαιδευτων γνωσεται κα κα·» και, «Μισος εγειρει
νεικος· παντας δε τους μη φιλονεικουντας καλυπτει φιλια·» και, «Ὃς καταφρονει
πραγματος, καταφρονηθησεται υπ' αυτου· ο δε φοβουμενος εντολην, ουτος
υγιαινει.» Των μεν γαρ αλλων ανθρωπων οι λογοι κατα πλειστον αμφι βολοι
τυγχανουσιν οντες· οι δε των σοφων, οιοι εισιν ουτοι, αληθεις εισι, και πανταχοθεν
ηκριβωνται, ωστε μηδε αντιλεγεσθαι αυτους. Και οι μεν αλλοι ανθρωποι απο του
τελους της πραξεως γνωριζουσι το πρα γμα, οιον· οτι Ὁ αδικος φαυλον εστι, και ο
μοιχος κακον· τουτο δε και παντι τωι δηλον αν ειη· οι δε σο φοι τας αρχας των
πραξεων προλεγουσι, και ωσπερ συμβολα των της ψυχης κινηματων
προαπαγγελλου σιν· ιν' εκαστος, γινωσκων τας αρχας των κακων, φυλαττηται, οια
εστι τα προειρημενα· «Μισος εγει ρει νεικος· παντας δε τους μη φιλονεικουντας
καλυ πτει φιλια.» Ὁ γαρ φιλερις απο μισους εχει την αρχην της τοιαυτης κακιας, και
ουκ αν τις ειποι αγα παιν τον φιλονεικουντα. Παλιν δε εκ του εναντιου, ο μη
φιλονεικων γνωρισμα αγαπης εχει· και ουκ αν τις ειποι φιλονεικον τον αγαπωντα,
ως παλιν το· «Ἐν επιθυμιαις εστι πας αεργος, και οξυθυμος πρασσει μετα αβουλιας.»
Του γαρ αεργου εσημανε την ψυχην εν πασαις επιθυμιαις βεβυθισθαι, και τον
οξυθυμον μηδε μιαν εχοντα βουλην ορθην εδηλωσε. Και ολως ουτοι τα ηθικα
μαλλον απαγγελλουσι, την αρχην της πραξεως οθεν συνισταται, λεγοντες, οτι της
μεν φι λονεικιας προηγειται μισος· του δε μη φιλονεικειν προηγειται αγαπη· και της
μεν αεργιας προηγειται ηδονη κακη· του δε οξυθυμου προηγειται αβουλια· και του
μεν εξουθενημενου αρχη εστι το καταφρονειν αυτον του νομου· της δε υγειας
προηγειται ο φοβος του Θεου· και της μεν απωλειας της ψυχης εστιν αρχη το
αφυλακτον εχειν το στομα· του δε πτοεισθαι τινα προηγειται η προπετεια. Ουτω δε
εκαστην ρησιν αναλυων, ευρησεις ειρημενην και γεγραμμενην υπερ του τους
ακουοντας και μανθανοντας τας αρχας των κακων και των αγαθων, φευγειν μεν τα
φαυλα, πρατ τειν δε τα αγαθα. Αινιγματα δε και σκοτεινοι λογοι, οιτινες ασφαλεις
μεν ουτως εισιν, ωστε ανιαιν τον εν τυγχανοντα τωι μηδεν εμφαινειν, μηδε τινα
υπονοιαν παρεχειν· ερευνωμενοι δε ομως δεικνυουσι τον εν αυτοις νουν. Οιοι εισι·
«Τηι βδελληι τρεις θυγατερες 28.348 ησαν αγαπησει αγαπωμεναι· και αι τρεις αυται,
και η τεταρτη ουκ ηρκεσθη ειπειν, Ἱκανον. Ἅδης, και ερως γυναικος, και ταρταρος,
και γη ουκ εμπιπλα μενη υδατος, και υδωρ, και πυρ, ου μη ειπωσιν, Ἀρ κει·» και
παλιν· «Τρια δε εστιν αδυνατα μοι νοη σαι, και το τεταρτον ουκ επιγινωσκω· ιχνη
αετου πετομενου, και οδους οφεως επι πετρας, και τριβους νηος ποντοπορουσης, και
οδους ανδρος εν νεοτητι,» και οσα τοιαυτα εστιν αινιγματα· ετερα γαρ τινα δη λοι,
και ετερων εννοιαν παριστησι· και ασαφη μεν εστι, κεκρυμμενον δε εχει τον νουν
Βιβλιον ιεʹ, Ἐκκλησιαστης. Και τουτο Σολομων εγραψε το βιβλιον, καθα περ
προειρηται. Λεγεται δε Ἐκκλησιαστης, επειδη ουτως ωνομασεν αυτος ο γραψας,
ειπων εν αρχηι· «Ῥηματα Ἐκκλησιαστου υιου ∆αβιδ βασιλεως Ἰσραηλεν Ἱερουσαλημ·
Ματαιοτης ματαιοτητων, ειπεν ο Ἐκκλησιαστης.» Ποικιλως δ' αν εκληθη ο
Σολομων· σοφος μεν, οτι σοφιας μετεσχε· φρονιμος δε, οτι φρονησις αληθειας ην εν
αυτωι· πεπαιδευμενος δε, οτι την αληθινην παιδειαν παρα Κυριου ειχεν. Ἐκληθη ουν
Ἐκκλησιαστης, οτι αυτος εξεκλησιαζε τους λαους, και ελαλει τα του πνευματος. Ἐν
τουτωι δε τωι βιβλιωι περι της φυσικης θεωριας φιλοσοφων φαινεται. Ἐπειδη γαρ
 
 
 
 
 

24

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Αιγυπτιοι μεν εφανταζοντο, Ἕλληνες δε εμελλον περι τουτων μυθολογειν· δια
τουτο ουτος, Πνευματι αγιωι κινουμενος, παυει μεν τους επιχειρουντας περι τουτων
ζητειν, φασκων· «Ου δυνησεται ανθρωπος του ευρειν το ποιημα το πεποιημενον υπο
τον ηλιον· οσα αν μοχθησηι ανθρω πος του ζητησαι, και ουχ ευρησει·» διαβαλλει δε
και την Αιγυπτιων περι γενεθλιαλογιας νοησιν, λε γων· «Τηρων ανεμον ου σπερει,
και βλεπων εν ταις νεφελαις ου θερισει, εν οις ουκ εστι γινωσκων, τι η οδος του
πνευματος. Ὡς οστα εν γαστρι κυοφορουσης, ουτως ου γνωσηι τα ποιηματα του Θεου,
οσα ποιησει τα συμπαντα.» Ειτα και περι την θεωριαν εκαστου γιγνομενος συνειδεν,
οτι ματην εστι περι τοιουτων ζητειν, και μονον τα τοιαυτα μοχθον γενναι. Ου γαρ
απο του γινωσκειν τα τοιαυτα, αλλ' απο του πρακτι κου βιου ο σοφος και δικαιος
συνισταται. Λεγει γαρ· «Και γε οσα εαν ειπηι σοφος του γνωναι, ου δυνησε ται του
ευρειν. Ὅτι συμπαν τουτο εδωκα εις καρ διαν μου, και ψυχη μου συμπαν ειδε τουτο,
ως οι δικαιοι και οι σοφοι και αι εργασιαι αυτων εν χειρι Θεου.» Εικοτως τοινυν περι
των τοιουτων ζητησιν διαβας, και περι την ανθρωπινην πολιτειαν καταγι γνομενος,
ορων τε πολλα και ποικιλα τα των ανθρω πων συμπτωματα, συνιστησιν, οτι προνοιαι
τα παντα διοικειται, λεγων· «Ου τοις κουφοις ο δρομος, και ου τοις συνετοις
[δυνατοις] ο πολεμος, και γε ου τωι σοφωι 28.349 ο αρτος, και γε ου τοις συνετοις ο
πλουτος, και γε ου τοις γινωσκουσιν η χαρις· οτι καιρος και απαντημα συναντησεται
τοις πασιν αυτοις. Ἐν παντι γαρ εστι βασιλευς του αγρου ειργασμενου. Και γαρ
ουδεις κυ ριος φησιν εν τουτοις της εαυτου βουλης. Ὅτι τις ανθρωπος, ος
επελευσεται οπισω της βουλης τα οσα εποιησεν αυτην; και οτι ουδεν πλεον
ανθρωπος εν τωι βιωι τουτωι εξουσιασαιτο, η του ποιειν πονηρον και αγαθον, και
ετοιμαζειν εις την εξοδον τα εργα αυτου. Και γαρ και ο φαγεται και πιεται, τουτο
δομα Θεου εστιν. Ὅθεν ειτε ζητησις εστι περι του, πως γεγονε τα φαινομενα, ειτε
κτησις εστι χρηματων, ειτε τρυφη περιουσιας, παντα ταυτα ματαιοτης μα ταιοτητων
εστι, και πλεον ουδεν η περισσεια βουλης και προαιρεσεως επιχηρησις.» Ἐν δε τωι
λεγειν ταυτα ματαιοτητα, εμφαινει των μελλοντων το αιω νιον. ∆ιο και παντα
υπερβας, παραινει των αιωνιων μνημονευειν, και ειδεναι τελος εσεσθαι του κοσμου
τουτου, εν τωι λεγειν, αργειν τας αληθουσας, «εν ημεραι ηι αν σαλευθωσι φυλακες της
οικιας, και διαστραφωσιν ανδρες της δυναμεως, και ηργησαν αι αληθουσαι.» Και τα
μετα το τελος δε εξηγειται· «Ὅτι συμπαν το ποιημα ο Θεος αξει εν κρισει εν παντι
παρεωραμενωι, εαν αγαθον, και εαν πονηρον.» Ἐκ δη τουτων δεικνυσιν, οτι απερ
ελεγε, «Ματαιοτης ματαιοτητων,» ου την κτισιν διαβαλλων εφη, αλλ' οτι, τα αιωνια
θεωρων, ελεγε την των προσκαι ρων επιθυμιαν ειναι ματαιοτητα. Και κρισιν δε δια
διδασκων, σημαινει την αναστασιν των νεκρων, και των πραξεων ανταποδοσιν.
Ἔπειτα λεγων, «Ἤργησαν αι αληθουσαι,» δεικνυσι παλιν μη ειναι ματαιαν αυτην
την κτισιν, αλλα και μαλλον διδασκαλον πασιν αυτην ουσαν εις ευσεβειαν. Ἡ γαρ
ταξις αυτης και η διακοσμησις διηγησις εστι περι του πεποιηκοτος και κτισαντος
αυτην, εν ηι και οι προφηται και οι ευαγγελισται, και οι διδασκαλοι εισιν, ωσπερ
αληθον τες εκαστωι τροφην δια της διδασκαλιας την εις ευ σεβειαν γνωσιν· οιτινες
αληθοντες αργησουσι λοιπον εν τηι συντελειαι. Ουκ ετι γαρ ως αληθοντες διδαξου σιν
αυτοι, αλλ' εκ των πραξεων εκαστου η κρισις γινεται.
Βιβλιον ις ʹ, Ἆσμα ᾀσματων. Του Σολομωντος εστι και τουτο το βιβλιον συγ γραφη,
καθα προδεδηλωται. Ὅλον δε αυτωι γεγρα πται απ' αρχης μεχρι τελους μυστικως
 
 
 
 
 

25

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μετα αλλη γοριας αινιγματωδους. Ου γαρ εν τωι προφανει, αλλ' εν αποῤρητωι
κεκρυπται των εν αυτωι δογματων ο νους. Ἐρευνωμενος δε ευρισκεται, διοτι μετα
αλλη γοριας εντυγχανειν ολωι τουτωι προσηκει τους συν ετους· ινα μη δι' αγνοιαν
των αμαθων εις ατιμιαν εμπεσηι τα ειρημενα. Ἆσμα δε ᾀσματων δια τουτο καλειται,
επειδη μετα μεν τα αλλα αισματα τουτο, μετα δε τουτο ουκ ετι αλλο προσδοκαιν
εστιν· αλλο δε λεγω ου βιβλιον, αλλα το εκ του βιβλιου σημαινο μενον. Ὃ δε λεγω
τοιουτον εστι· Πασα η θεια Γραφη περι της εις ημας καθοδου του Λογου και
ενσαρκου παρουσιας αυτου προφητευει. Τουτο γαρ το βουλημα 28.352 του Θεου εστι·
τοις τε προφηταις και πασηι τηι θειαι Γραφηι τουτο προηγουμενον ην απαγγελλειν.
Παρα κολουθηματα δε τωι θειωι διηγηματι τουτωι ποιουνται λογους περι των εθνων
Βαβυλωνος, της ∆αμασκου, Μωαβ, και των αλλων. Και δι' εκαστης Γραφης τοις μεν
αμαρτανουσιν επιτιμωσι· τους δε προληφθεντας προτρεπονται μετανοειν,
απειλουντες την μελλουσαν του πυρος κρισιν. Αι μεν ουν αλλαι Γραφαι προλε
γουσιν, οιον Μωσης μεν· «Προφητην υμιν αναστη σει,» λεγων, «Κυριος ο Θεος ημων
εκ των αδελφων ημων, ως εμε·» Ἡσαΐας δε· «Ἰδου η Παρθενος εν γαστρι εξει, και
τεξεται υιον·» ο δε Μιχαιας· «Ἐν ταις εσχαταις ημεραις εμφανες εσται το ορος Κυ
ριου·» και αλλος αλλως προλεγει, κατα την του Πνευματος χαριν. Τουτων δε
παντων λεγοντων προσεδοκατο ο απαγγελλομενος Κυριος. ∆ια τουτο και πολ λοι
απηγγελλον· και εως ηλθεν, ουκ επαυοντο οι προφητευοντες. Και εστι ταυτα παντα
αισματα. Το δε Ἆσμα των ᾀσματων ουχ ως προφητευον εστιν, ουδε ως προσημαινον·
αλλα ον αλλοι προαπηγγελ λον, τουτον ως ηδη ελθοντα δεικνυσι, και ηδη ανα
λαβοντα την σαρκα· διο και ως επι συζυγιαι του Λογου και της σαρκος επιθαλαμιον
αιδει το Ἆσμα των ᾀσματων. Και αι μεν αλλαι Γραφαι λεγουσι περι του Σωτηρος,
μεταξυ δε και περι αλλων τινων απαγγελλουσι· το δε βιβλιον τουτο μονην την του
Λογου προς το σωμα συζυγιαν αιδει. ∆ιο και εν μεν ταις αλλαις Γραφαις δια τα
μεταξυ δηλουμενα εισι και θυμου και οργης λογοι, και φοβων απειλαι· η δε βιβλος
αυτη, επειδη ουδεν ετερον η την παρουσιαν μονην του Λογου σημαινει, θυμηδιας
και χαρας, και ευ φροσυνης μονης εχει λογους. Νυμφιου γαρ παροντος, παντας
χαιρειν προσηκει, και μηδενα πενθειν, ως αυτος ο Κυριος ειρηκεν. Αυτος γαρ παρων
τας ασθενειας ημων εβαστασε, και τας λυπας εστρεψεν εις χαραν. Ὥσπερ ουν μετα
την οικονομιαν την του Σωτηρος ουκ ετι προφητην προσδοκωμεν, ουτως μετα τα εν
τωι Ἄσματι των ᾀσματων σημαινομενα ουκ εστιν αλλο τι καινοτερον προσδοκαιν
σημαινομενον. Και γαρ τα εν τωι Ἄσματι σημαινομενα, ταυτα και εν τοις προφηταις
και εν ταις αλλαις Γραφαις εκ δια στηματων λεγομενα ευρισκεται. Παλιν τε ωσπερ
δει κνυντος του Ἰωαννου τον Ἀμνον, εως Ἰωαννου ο νομοςκαι οι προφηται εισιν·
ουτως τα εν τωι Ἄσματι των ᾀσματων σημαινομενα τελος εστι παντων εν πασηι τηι
θειαι Γραφηι σημαινομενων. Τι γαρ αλλο μετα την του Χριστου παρουσιαν προσδοκαιν
δει η κρισιν και αν ταποδοσιν; Και δια τουτο οι κατα Φρυγας παρεισαγοντες
προφητας μετα τον Κυριον, σφαλλονται, και ως αιρετικοι κατεκριθησαν. Ἆσμα ουν
ᾀσματων, δια το μετα τα εκ τουτου μηδεν ετερον προσδοκαιν. Και ωσπερ κατα τον
νομον Ἅγια ην, και μετα τα Ἅγια Ἅγια αγιων, μετα δε τα Ἅγια των αγιων ουκ ετι ην
εσωτερος τοπος· ουτως μετα τα αισματα το Ἆσμα των ᾀσματων, μετα δε το Ἆσμα των
ᾀσματων ουκ ετι προσδοκαιν εστιν εσωτεραν και καινοτεραν επαγγε λιαν. Ἅπαξ γαρ
ο Λογος εγενετο σαρξ, και τετελειωκε το εργον. Ἔστι δε ολον το βιβλιον τουτο
διαλογων 28.353 πληρες του παλαιου προς τον Λογον, και καθολου του ανθρωπινου
 
 
 
 
 

26

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γενους προς τον Λογον, και της εξ εθνων Ἐκκλησιας προς αυτον, και του Λογου
παλιν προς αυτην και προς το ανθρωπινον γενος· ειτα των εθνων προς την
Ἱερουσαλημ, και της Ἱερουσαλημ περι της εξ εθνων και περι αυτης διαλογος· ειτα
και των διακονουντων αγγελων προς τους κληθεντας ανθρω πους το κηρυγμα. Του
μεν ουν παλαιου λαου αξιουν τος αυτον κατελθειν και συναφθηναι τηι σαρκι ταυτα·
«Φιλησατω με απο φιληματων στοματος αυτου· οτι αγαθοι μαστοι σου υπερ οινον.»
Και παλιν δια του των προτρεπεται· «Νεα προς παλαια ετηρησα σοι, αδελφιδε μου.»
Και κοινηι δε παντων προς τον Λογον, ινα το ημων αναλαβηι σωμα· «Τις δυη σε,
αδελφιδε μου, θηλαζοντα μαστους μητρος μου; ευρουσα σε εξω, φιλησω σε, και ουκ
εξουδενησουσι με. Παραλη ψομαι σε, εισαξω σε εις οικον μητρος μου, και εις το
ταμειον της συλλαβουσης με.» Ου γαρ εξωθεν, αλλ' αφ' ης εγεννηθημεν μητρας,
αναλαβειν αυτον ηξιουν το σωμα, ει και μη ως ημεις εξ ανδρος και γυναικος. Ἐκ γαρ
μονης Παρθενου, ως πλαστης, εαυτωι ελαβε το σωμα, πλην οτι εξ ανθρωπου·
ανθρωπος γαρ η Θεοτοκος Μαρια. Και του Λογου δε προς τους αξιω σαντας,
αναλαμβανοντος ηδη την σαρκα εκ της Παρ θενου, ταυτα· «Εισηλθον εις κηπον μου,
αδελφη μου νυμφη, ετρυγησα σμυρναν μου μετα αρωματων μου, εφαγον αρτον μου
μετα μελιτος μου, επιον οινον μου μετα γαλακτος μου.» Εις γαρ τον ιδιον κηπον
εισελ θων, την κτισιν, ελαβεν εαυτωι εκ της Παρθενου το σωμα, και γεγονεν
ανθρωπος. Θνητον μεν ην το σω μα, αλλα μετα ευωδιας του παναγιου Λογου
συνηπτο. Και ει γαλα, ως ανθρωπος, ηφιει το σωμα φαγειν, αλλα μετεδιδου αυτωι και
οινου της εαυτου τελειοτη τος. Και γαρ ωσπερ ησθιε γαλα, ουτως εν αυτωι τα της
θεοτητος εποιει εργα. Ειτα ο Λογος λοιπον ενδυ σαμενος το σωμα προσκαλειται τον
παλαιον λαον, ως πρωτον πιστευθεντα τα λογια, δια τουτων· «Ἀναστα, ελθε
πλησιον μου, καλη μου, περιστερα μου· οτι ιδου ο χειμων παρηλθεν, ο υετος
απηλθεν, επορευθη εαυ τωι. Τα ανθη ωφθη εν τηι γηι, καιρος της τομης εφθακε, φωνη
του τρυγονος ηκουσθη εν τηι γηι ημων, η συκη εξηνεγκεν ολυνθους αυτης, αι
αμπελοι ημων κυπριζουσιν.» Ὡς γαρ λαβοντος του πρωτου λαου εως καιρου την
σκιαν την εν νομωι, διδασκει, και ως ειδοτα την φωνην του τρυγονος, υπομιμνησκει.
Προσ καλεσαμενος δε ο Λογος την Ἱερουσαλημ, προσκα λειται λοιπον και τους απο
των εθνων δια τουτων· (εις γαρ εστι Κυριος και Ἰουδαιων και εθνων·) «∆ευρο απο
Λιβανου, νυμφη. Ἀπο Λιβανου ελευσηι, και δι ελευσηι απ' αρχης πιστεως, απο
κεφαλης Σανειρ και Ἀερμων, απο μανδρων λεοντων, απο ορεων παρδαλεων.» Ἀπο
γαρ ειδωλολατρειας και θηριωδους τρο που προσκαλειται ταυτην εις την πιστιν.
Κληθεισα τοινυν εξ εθνων και ηδη κατανυγεισα, λεγει προς τον Λογον ταυτα·
«Ἀπαγγειλον μοι, ον ηγαπησεν η ψυχη μου· που ποιμαινεις, που κοιταζεις εν
μεσημβριαι· μηποτε γενωμαι ως περιβαλλομενη επ' αγελαις εται 28.356 ρων σου.»
Πειραν γαρ εχουσα της εις πολλα μετα βολης, ηξιου στηριχθηναι λοιπον και
βεβαιωθηναι· μηποτε παθηι παλιν το αυτο. Παρακληθεις ο Λογος, διδασκει λοιπον
αυτην δια τουτων· «Ἐαν μη γνωις εαυτην, η καλη εν γυναιξιν, εξελθε εν πτερναις
των ποιμνιων, και ποιμαινε τας εριφους σου επι σκηνω μασι των ποιμενων.» Ου
δυναται γαρ τις γνωναι Θεον, μη προτερον γνους εαυτον. Ευσεβεια γαρ εις Θεον αρ
χη αισθησεως· αισθησις δε ουχ η εξωθεν, αλλ' η κατα ψυχην διανοια μετα πιστεως.
Ἡ Ἱερουσαλημ, ορωσα την κλησιν των εθνων γινομενην εν ακροβυστιαι πι στεως,
θαυμαζουσα λεγει· «Τι οψεσθε εν τηι Σουνα μιτιδι, η ερχομενη ως χοροι των
παρεμβολων;» Ου γαρ εξ ενος, αλλ' εκ παντος εθνους ηρχοντο, αφεντες τας ιδιας
 
 
 
 
 

27

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρεμβολας, και συντριψαντες τας μαχαι ρας, και λοιπον ειρηνικα φρονουντες. Ἡ εξ
εθνων ορωσα την Ἱερουσαλημ, ωσπερ μεμφομενην, απολο γειται περι εαυτης· οτι μη
αργη αυτης εστιν η κλησις· «Μελαινα ειμι και καλη, θυγατερες Ἱερουσαλημ, ως
σκηνωματα Κηδαρ, ως δεῤρεις Σαλομων. Μη βλεψητε με, οτι εγω μεμελανωμενη
ειμι, οτι παρεβλεψε με ο ηλιος. Υιοι μητρος μου εμαχεσαντο εν εμοι· εθεντο με
φυλακισσαν εν αμπελωσιν. Ἀμπελωνα εμον ουκ εφυλαξα.» Μελαινα ειμι· αλλ' υπ'
αυτον τον ηλιον ειμι. Ει γαρ και ακροβυστος ειμι, φησιν, αλλ' απετα ξαμην ειδωλοις,
και εξηλθον εκ του οικου της μητρος μου, ωσπερ και ο Ἀβρααμ· εκεινης γαρ ειμι της
πιστεως. Και δια τουτο αξιω, «Εισαγαγε με εις οικον του οινου, ταξατε επ' εμε
αγαπην, τηρησατε με εν μυροις, στοιβασατε με εν μηλοις· οτι τετρωμενη αγα πης
εγω.» Μη τηι ακροβυστιαι προσεχητε, αλλ' εν αγα πηι προσλαβου με, ω νομε και
προφηται. Και ει δυσ ωδης ειμι τηι αγριοτητι, αλλα συ με παιδευε, και ευωδιαι σου
στηριξον· τετρωμαι γαρ τηι αγαπηι. Και δια τουτο, «Ὥρκισα υμας, θυγατερες
Ἱερουσαλημ, εν ταις δυναμεσι και ταις ισχυσι του αγρου, εαν εγει ρητε, και
εξεγειρητε την αγαπην, εως ου θελησηι.» Ὁρκιζω υμας, ω πατερες, ου κατα των
δυναμεων, ουκ εξεστι γαρ, αλλ' εν δυναμεσι του παραδεισου, ιν', εις εκεινον
βλεποντες, ως τον Ἀδαμ, ουτως με προσδε ξησθε. Και γαρ κακει ουκ ην περιτομη·
αρτι δε τα του Ἀδαμ ανακαινιζεται. Ὁ Λογος ορων την πιστιν των εθνων, και
αποδεχομενος λεγει· «Καλη, η πλη σιον μου, ως ευδοκια, ωραια ως Ἱερουσαλημ, θαμ
βος ως τεταγμεναι.» Ου γαρ αλλως, η ως την Ἱερουσαλημ δει ειναι τους απο των
εθνων, ινα εις λαος γενηται. Τουτο δε γινεται, οταν μετα του τιμαιν τον νομον
πιστευωμεν τον Χριστον. Εις γαρ ο Θεος του νομου και των Ευαγγελιων. Και ο μη ως
Ἱερουσαλημ γενομενος ου γινεται πλησιον του Λογου. Ἡ Ἱερουσαλημ, ορωσα των
τεκνων την πιστιν, και την του Λογου φιλανθρωπιαν, λεγει· «Εις κηπον καρυας κατ
εβην ιδειν εν γεννηματι του χειμαῤρου, ει ηνθησαν αι ροιαι· εκει δωσω τους μαστους
μου. Ουκ εγνω η ψυχη μου, εθετο με αρματα Ἀμιναδαβ.» Εις γαρ τον κηπον της
καρυας, τουτ' εστιν εις τας Γραφας, εγενομην, αιτινες ως καρυαι εισιν, εξωθεν μεν
σκλη 28.357 ραι, εσωθεν δε πνευματικαι. Ειδον, οτι ζευχθηναι με δει ως εν αρματι τηι
εξ εθνων κλησει. Ζευχθεντων τοινυν αμφοτερων των λαων, λοιπον πανταχου το κη
ρυγμα απεσταλη, και τουτου γινονται διακονοι οι αγγε λοι, λεγοντες· «Ἐξελθετε και
ιδετε εν τωι Σαλομων εν τωι στεφανωι, ωι εστεφανωσεν αυτον η μητηρ αυτου εν
ημεραι νυμφευσεως αυτου, και εν ημεραι ευφρο συνης καρδιας αυτου.» Ὁ γαρ
εξερχομενος απο της κακιας οψεται και την του Λογου προς το σωμα ατρε πτον
ενωσιν. Ὅτε γαρ γεγονε νυμφευσις του Λογου προς ημας δια της του σωματος
ενωσεως, τοτε και την κατα του θανατου νικην πεποιηκε, δι' ην ευφροσυ νης παντα
πεπληρωκε. Τοιαυτα εν τωι Ἄσματι των ᾀσματων τα των διαλογων εστιν· εξ ων
αφορμην τις λαβων, δυναται απ' αυτου του βιβλιου τα ομοια τοις ομοιοις συναπτειν
κατα τον νουν.
Βιβλιον ιζʹ, Ἰωβ. Ἰωβ επιγεγραπται το βιβλιον, επειδη την κατ' αυτον ιστοριαν
περιεχει, πως τε πεπονθε, πει ρασθεις υπο του διαβολου· και νικησας και υπομεινας
ευσεβως τας επενεχθεισας αυτωι πληγας, διπλα παλιν παντα απελαβε, και γεγονεν
ενδοξοτερος υπερ ο ην, και εσχε παλιν τεκνα δεκα. Πεπονθε δε ετων ων οʹ, ως ειναι
παντα τα ετη της ζωης αυτου σμʹ. Μετα γαρ τας πληγας εζησεν ετερα ετη ροʹ. Γεγονε
δε Ἰωβ προ Μωυσεως· απο γαρ Ἀβρααμ πεμπτος ην, εκγονος του Ἠσαυ. ∆ια την
 
 
 
 
 

28

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γενομενην κατ' αυτου πληγην ηλθον τρεις αυτου φιλοι παρακαλεσαι αυτον, Ἐλιφαζ
ο Θαιμανων βασιλευς, Βαλδαδ ο Σαυ χαιων τυραννος, Σοφαρ ο Μιναιων βασιλευς.
Και φιλονεικως μεν και ανελεημονως αυτοι ελαλησαν αυτωι, εναλλομενοι κατ'
αυτου· ωστε και αμαρτιαν αυτοις εκ τουτου λογισθηναι. Ὁ δε Ἰωβ παρεκαλεσεν υπερ
αυτων τον Θεον, και συνεχωρηθη αυτοις. Εισιν ουν του μεν Ἰωβ διαλογοι προς τους
φιλους εννεα· του δε Ἐλιφαζ προς αυτον τρεις, του δε Σοφαρ προς αυτον δυο, και
του Βαλδαδ τρεις. Ἔστι δε και του Ἐλιους του Βαραχιηλ, του Βουζιτου, αʹ. Και
λοιπον ο Κυριος χρηματιζει τωι Ἰωβ δια λαιλαπος και νεφων. Ἀποκρινεται δε και
Ἰωβ τωι Κυριωι δια λογων δευτερον.
Βιβλιον ιηʹ, Οι ιβʹ προφηται. Ὠσηε, αʹ. Γεγονασι μεν και προ τουτου προφηται· επι
μεν του ∆αβιδ, Σαμουηλ, και Ναθαν, και Γαδ· επι δε του Ῥοβοαμ και Ἀβια και Ἀσα,
Ἀχιας ο Σλωνιτης, και Σαμαιας, και Ἀδδω, και Ἀζαριας, και Ἀνεμη· επι δε του
Ἰωσαφατ και του Ἀχααβ Ἠλιακαι Ἐλισσαιος, και ο προφητευσας τωι Ἀχααβ περι της
Συριας και ο παταξας εαυτον τραυματι, και ελεγξας τον Ἀχααβ, και Ἰου ο του Ἀμη,
και Ὀζιηλκαι Ἐλιαδα. Ἀλλ' ου φερεται τουτων ιδια συγγραμματα, ει μη μονον οι
λογοι αυτων εν ταις Βασιλειαις και ταις Παραλειπομεναις. Ἐν δε τοις συγγραψασιν,
ων και τα συγγραμματα φερεται, πρωτοι γεγονασιν 28.360 ουτοι, Ὠσηε, και Ἡσαΐας.
Ἐπι γαρ των αυτων βασιλεων, του τε Ἰουδα, Ὀζιου, και Ἰωαθαμ, και Ἀχαζκαι
Ἐζεκιου βασιλεως Ἰουδα· και εν ημεραις Ἱεροβοαμ υιου Ἰωας, βασιλεως Ἰσραηλ
προεφητευσαν. Ἐγενετο δε λογος προς τον Ὠσηε, και προφητευει ουτος τους ιερεας,
και επι τον Ἰσραηλ, και επι τον οικον του βασιλεως, και περι της απωλειας της Σα
μαρειας. Και ελεγξας και συγκλεισας αυτους εις απειθειαν, σημαινει την εξ εθνων
Ἐκκλησιαν, δι' ης αυτος ελαβε πορνης γυναικος, ην και λαβων εσωφρο νισεν,
αναγων αυτην προς εαυτον. Προφητευει δε και περι της του Σωτηρος παρουσιας.
Ἀμως, βʹ. Και ουτος συνεχρονισε κατα την αρχην τωι Ὠσηε και τωι Ἡσαΐαι· επι γαρ
Ὀζιου βασιλεως Ἰουδκαι εν ημεραις Ἱεροβοαμ του Ἰωας, βασιλεως Ἰσραηλ, γεγονε
προ δυο ετων του σεισμου. Λογους δε ειδε, και προφητευει κατα της Ἱερουσαλημ, και
κατα του Ἰσραηλ της Σαμαρειας, και κατα των εθνων ∆α μασκου, Γαζης, Ἀσκαλωνος,
Ἀζωτου, Ἀκκαρων, Τυρου, Ἰδουμαιας, Θαιμαν, υιων Ἀμμων και Μωαβ. Και ουτος
ελεγχει και συγκλειει παντας εις απει θειαν. Ἀλλα και Ἀμασιου του ιερεως Βαιθηλ,
διαβαλλοντος αυτον τωι βασιλει Ἱεροβοαμ, ως λεγοντα κατ' αυτου και κατα της
Σαμαρειας, και κατα του λαου, αυτος ουδεν ηττον ουκ επαυσατο παῤρησιαζο μενος,
και λεγων τα λογια, και περι της παρουσιας του Σωτηρος. Μιχαιας, γʹ. Ουτος
δευτερος μεν των προειρημενων γεγο νεν· οτι μετα Ὀζιαν προεφητευσε·
συνεχρονισε δε αυτοις, επει και αυτος επι Ἰωαθαμ, και Ἀχαζ, και Ἐζεκιου, ηρξατο
προφητευειν. Ἐγενετο δε λογος προς αυτον του Κυριου, και προφητευει επι Ἱερου
σαλημ, και Σαμαρειαν, και επι τους προφητας τους πλανωντας τον λαον, και κατα
του Ἀχααβ. Προση μαινει δε και την παρουσιαν του Σωτηρος, λεγων· «Ἐν ταις
εσχαταις ημεραις εμφανες εσται το ορος Κυριου.» Ἰωηλ ο του Βαθουηλ, δʹ. Λογος
Κυριου εγενετο προς τουτον, και προφη τευει τοις πρεσβυτεροις και πασι τοις
κατοικουσι την γην περι της αλωσεως της γης και των εν αυτηι. Προφητευει δε και
περι της του αγιου Πνευματος χαριτος, και της εις παντας γενησομενης υπο του
Σωτηρος. Κηρυττει δε και περι νηστειας και μετα νοιας, και περι της του Σωτηρος
παρουσιας, και των επι του σταυρου γενομενων σημειων. Ἀβδιου, εʹ. Ὅρασιν
 
 
 
 
 

29

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απαγγελλει ουτος κατα της Ἰδουμαιας και του τελους αυτης, και κατα των εθνων
των εμ παροινησαντων τωι Ἰσραηλ. Ἀναλωθησεσθαι γαρ τον οικον Ἠσαυ υπο του
Ἰακωβ προσημαινει. Ἰωνας, ʹ. Λογος Κυριου εγενετο προς αυτον απελθειν εις
Νινευι, και κηρυξαι εν αυτηι, οτι «Ἔτι τρεις ημεραι 28.361 και καταστραφησεται
Νινευι.» Ἀλλ' Ἰωνας, φευγων το κηρυγμα, ανεβη εις πλοιον, χειμωνος τε
γενομενου, εξεβληθη, και κατεποθη υπο κητους θα λασσιου. Ειτα μετα τρεις ημερας
εξεβαλε το κητος τον Ἰωναν ζωντα. Και παλιν εκ δευτερου λογος Κυριου εγενετο
προς αυτον, και απελθων εκηρυξεν εις την Νινευΐ. Ἐκεινοι τε, ακουσαντες,
μετενοησαν, και παρηγαγε Κυριος την οργην απ' αυτων. Της μεντοι παρουσιας του
Σωτηρος σημειον αυτος εξ εργων εγε νετο, καταποθεις υπο του κητους, και μετα
τρεις ημερας σωος παλιν εκδοθεις. Ναουμ ο του Ἐλκεσαιου, ζʹ. Λημμα περι της
απωλειας Νινευι, βιβλιον ορασεως προφητευει ο τοιουτος· και κηρυττει μεν και περι
εορτης· προσημαινει δε εν αυτηι περι του Σωτηρος. Και τα λοιπα παντα κατα της
Νινευι και του τελους αυτης και των εχθρων του Ἰσραηλ απαγγελλει. Ἀμβακουμ, ηʹ.
Λημμα και αυτος ειδε, και προφητευει, δεομε νος μεν περι της αλωσεως της
Ἱερουσαλημ· προ σημαινων δε περι της παρουσιας του Σωτηρος. Λεγει δε και
προφητευει κατα των καταφρονητων. Ειτα μεταξυ εστι προσευχη του προφητου μετ'
ωιδης, και τρια διαψαλματα εστιν εν τηι λεγομενηι ωιδηι, αιδοντος αυτου περι της
παρουσιας του Σωτηρος, και της κατα του θανατου νικης. Σοφονιας ο του Χουσι, θʹ.
Ουτος και Ἱερεμιας συνεχρονισαν αλληλοις. Ἀμφοτεροι γαρ επι του Ἰωσιου
βασιλεως Ἰουδαεπροφητευσαν. Λογος δε Κυριου εγενετο προς αυτον, και
προφητευει εν τηι Ἱερουσαλημ, και παντι Ἰουδαι· και προλεγει περι ημερας εσομενης,
ωστε εξαρθηναι παντα τα ειδωλα, και τα αλση, και πολυν θρηνον, και κοπετον
γινεσθαι. Προφητευει δε και περι του Σωτηρος, και της αναστασεως, ην δι' ημας
ποιει. Προφητευει δε και κατα Γαζης, και Ἀσκαλωνος, και Ἀζωτου, και της Ἀκκαρων,
και κατα Μωαβ, και Ἀμμων, και κατα ∆αμασκου, και κατα Νινευι, και κατα των
Αιθιοπων. Ἀγγαιος, ιʹ. Ουτος μετα την αιχμαλωσιαν εν τηι επανοδωι προφητευει εν τηι
Ἱερουσαλημ επι ∆αρειου βασιλεως Περσων, βʹ ετους αυτου, τωι εκτωι μηνι, λογος Κυ
ριου εγενετο εν χειρι αυτου, και προφητευει τωι Ζο ροβαβελ, και τωι Ἰησου τωι
Ἰωσεδεκ, και τωι λαωι, περι της οικοδομης της Ἱερουσαλημ. Προφητευει δε και περι
της παρελευσεως των οικειων, και περι της κλησεως των εθνων. Ζαχαριας υιος
Ἀδδω, ιαʹ. Και ουτος τωι δευτερωι ετει ∆αρειου προφη τευει· αλλα τωι ογδοωι μηνι
λογος Κυριου εγενετο προς αυτον και αγγελος Κυριου ελαλησεν αυτωι, και
προφητευει προς τους πατερας και την Ἱερουσα λημ. Πολλας δε και ποικιλας ορασεις
βλεπει, και 28.364 προφητευει περι του Σωτηρος δια πολλων, και ση μαινει αυτον
εξερχεσθαι επι ονον και πωλον υπο ζυγιου. Μαλαχιας, ιβʹ. Και ουτος μετα την
αιχμαλωσιαν γεγονεν επι ∆αρειου. Λημμα δε λογου Κυριου εν χειρι αγγελου αυτου,
και προφητευει επι τον Ἰσραηλ. Ὀνειδιζει δε τον Ἰσραηλ επι ταις παραβασεσι, και
μεμφεται επι τηι αμελειαι των δεκατων, και της προς τους πτωχους κοινωνιας.
Προφητευει δε περι της ημερας της κρισεως, και της του Σωτηρος επιλαμψεως, και
προ της παρουσιας του Σωτηρος αποστελλεσθαι τον Ἠλιαν σημαινει.
Βιβλιον ιθʹ. Ἡσαΐας υιος Ἀμως. Ουτος και Ὠσηε, καθα προειπομεν, συνεχρο νισαν
αλληλοις. Και γαρ και ουτος επι Ὀζιου, και Ἰωαθαμ, και Ἀχαζ, και Ἐζεκιου,
βασιλεων Ἰουδαγεγονεν. Ὅρασιν δε εωρακως, προφητευει κατα της Ἰουδαιας και
 
 
 
 
 

30

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κατα Ἱερουσαλημ. Και λογος δε Κυριου προς αυτον γεγονε. Και το πλειστον της προ
φητειας αυτου εστιν ευαγγελια περι της ενσαρκου παρουσιας του Λογου του Θεου,
και ων ανεδεξατο δι' ημας παθων. Προφητευει δε και επι εθνη ταυτα, κατα
Βαβυλωνος, επι τους αλλοφυλους, κατα ∆αμα σκου· ορασιν Αιγυπτου, οραμα της
Ἰδουμαιας, οραμα της φαλαγγος Σιων, οραμα Τυρου, ορασιν των τε τραποδων των
εν τηι ερημωι. ∆ιηγειται δε και την εξοδον Σεναχηρειμ, και Ῥαψακου την αλαζονειαν,
την τε πτωσιν και απωλειαν αυτων. Και οτι νοσησας Ἐζεκιας, και μελλων
αποθνησκειν, ευξαμενος, προσ θηκην εσχε ζωης ετων ιεʹ. Προφητευει δε και ευνου
χοις, και τοις εθνεσι, και εν τωι τελει περι της ημε ρας της κρισεως.
Βιβλιον κʹ. Ἱερεμιας ο Χελκιου εκ των ιερεων. Ουτος παλιν και Σοφονιας, καθα
προειπομεν, συνεχρονισαν αλληλοις. Παρεμεινε δε Ἱερεμιας εως Ἰωακειμ, και εως
ενδεκατου ετους Σεδεκιου βασι λεως Ἰουδα, εως της αιχμαλωσιας του λαου. Ῥημα δε
Θεου εγενετο προς αυτον, ος εγενηθη λογος Κυ ριου προς αυτον. Και πολλακις δε
εγενετο λογος Κυ ριου προς αυτον, και ελεγχει τας αδικιας της Ἱε ρουσαλημ δια
πολλων. Προφητευει δε επι Ἱερουσα λημ, και περι της αβροχιας, και επι τα εθνη Ἀει
λημ, και του ελθειν βασιλεα Βαβυλωνος του εκκοψαι την γην Αιγυπτου, και επι
Βαβυλωνα. Και ο λογος ον ενετειλατο Κυριος τωι Ἱερεμιαι ειπειν τωι Σαραιαι υιωι
Νηριου, και τηι Ἰδουμαιαι, και τοις υιοις Ἀμμων, και τηι Κηδαρ βασιλισσηι της Αυλης,
ην επα ταξε Ναβουχοδονοσορ βασιλευς Βαβυλωνος, και τηι ∆αμασκωι, και τηι Μωαβ,
και επι Ἱερουσαλημ και Ἰουδαν, και εις οικον Ἀχαβιν, περι των υιων Ἀδαβ,τοις τε
Ἰουδαιοις τοις κατοικουσιν εν γηι Αιγυπτου, και τοις καθημενοις εν Μαγδωλωι, και
εν Ταφναις, και εν γηι Παθουρης· προς τε τον Βαρουχ, οτε εγραφε τους λογους
τουτους εν τωι βιβλιωι απο στοματος Ἱε ρεμιου. Περιεχει δε το βιβλιον επι τελους, οτι
οι Ἰουδαιοι, επιβουλευοντες τωι προφητηι, εῤριψαν αυ τον εις λακκον βορβορου, και
Ἀβδεμελεχ Αιθιοψ ανηγαγεν αυτον. 28.365 Βαρουχ δε επιγραφει το βιβλιον, επειδη
ουτος, γραψας απο στοματος Ἱερεμιου τους εν τωι βιβλιωι λογους, ανεγνω τοις εν τηι
Βαβυλωνι αιχμαλωτισθεισι, παραμυθουμενος αυτους, και επαγγελλομενος τουτοις
την παρα Θεου ελπιδα. Θρηνοι επιγραφει το βιβλιον, επειδη τουτους τους λογους
εθρηνησεν Ἱερεμιας περι της Ἱερουσαλημ, οτε εαλω και ηιχμαλωτισθη ο λαος.
Ἐπιστολη Ἱερεμιου καλειται, επειδη ταυτην εγρα φεν Ἱερεμιας τοις εν τηι
αιχμαλωσιαι, κατα των ειδωλων ασφαλιζομενος αυτους, ινα μη βλεποντες αυτα
συναπαχθωσι τοις σεβομενοις ταυτα.
Βιβλιον καʹ. Ἐζεκιηλ υιος Βουζι ιερευς· Ουτος εν τηι αιχμαλωσιαι γεγονε μετα
Ἱερεμιαν, και τωι πεμπτωι ετει της αιχμαλωσιας Ἰωακειμ ηρξατο προφητευειν. Λογος
δε Κυριου εγενετο προς αυτον, και χειρ Κυριου εγενετο επ' αυτον. Και ορα σιν μεν εξ
αρχης ζωου τετραπροσωπου θαυμαστην, και εκπληκτικωτατην, και δυσερμηνευτον
οραι· προ φητευει δε επι τους προφητας του Ἰσραηλ, και περι του ξυλου της αμπελου,
και διηγημα περι του αετου, και διαμαρτυρεται τηι Ἱερουσαλημ τας ανομιας και τας
αμαρτιας αυτης, περι τε της παραβολης, ης ελε γον· «Οι πατερες εφαγον ομφακα, και
οδοντες των τεκνων εμωδιασαν.» Και τοις υιοις Ἀμμων, και περι της Ὀολας, και της
Ὀλιβας, και επι Σουρ θρηνον, και επι Σιδωνα, και περι της ημερας Κυ ριου, και τωι
Φαραω βασιλει Αιγυπτου, και θρηνον επι Φαραω και την Αιγυπτον, και επι ορος
Σηειρ, και περι των οστεων των αναζησαντων, και επι Γωγ, και την γην του Μαγωγ.
 
 
 
 
 

31

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Τωι τε αρχοντι Τυρου, και θρηνον κατ' αυτου, και τοις υιοις του λαου αυ του, και επι
τους ποιμενας του Ἰσραηλ. Και το τε λευταιον την οικοδομην του ναου, και της
Ἱερουσα λημ διαγραφων, προφητευει.
Βιβλιον κβʹ. ∆ανιηλ. Και ουτος εν τηι αιχμαλωσιαι γεγονεν εως του βασιλεως Κυρου
Περσου. Και τα μεν κατα Σουσαν ναν κρινει αυτος, και κατακρινει τους
πρεσβυτερους, ως συκοφαντας· τα δε του βασιλεως ενυπνια αυτος απαγγελλει τε και
ερμηνευει. Βλεπει δε και ορασεις τελειας περι μεν των βασιλειων δυο, περι δε της
του Σωτηρος παρουσιας, και καταπαυσεως της Ἱερουσαλημ, και της του αντιχριστου
παρουσιας, δυο. ∆ιηγειται δε περι του μαρτυριου Σεδραχ, Μισαχ, και Ἀβδεναγω, και
περι του υμνου αυτων· και οτι αυτοι μεν διεσωθησαν, οι δε υποκαιοντες κατεφλε
χθησαν, και μετεγνω ο βασιλευς· και οτι αυτος δις εβληθη εις τον λακκον των
λεοντων· το μεν πρωτον, επειδη των Βαβυλωνιων προσευχομενων ∆αρειωι τωι
βασιλει μονος αυτος Θεωι προσηυχετο· το δε δευτε ρον, διοτι τον Βηλ κατεστρεψε,
και τον δρακοντα ανειλεν επι Κυρου του βασιλεως· και αυτος μεν διεσωθη, και απο
των λεοντων ανηλθεν εκ του λακ κου· οι δε επιβουλευσαντες αυτωι εβληθησαν εις
τον αυτων. 28.368 Τελος των κανονιζομενων βιβλιων της Παλαιας ∆ιαθηκης εις
εικοσι και δυο συμποσουμενων, κατα τον αριθμον των παρ' Ἑβραιοις γραμματων.
Τοσ αυτα γαρ εστι παρ' αυτοις τα στοιχεια, ως προει πομεν. Ῥητεον δε ομοιως και
περι των ετερων της Παλαιας βιβλων, των μη κανονιζομενων μεν, αναγι
νωσκομενων δε μονον, ως προδεδηλωται.
Βιβλιον Ἐσθηρ. Ουτω καλειται το βιβλιον, επειδη και την περι της Ἐσθηρ ιστοριαν
περιεχει, πως ο Θεος δι' αυτης, μελλοντας απολλυσθαι παγγενει τους Ἰουδαιους, αυ
τους μεν διεσωσε, τον δε Ἀμαν, τον θελησαντα επι βουλευσαι, επαταξεν. Ἡ δε
ιστορια γεγονεν εν Σου σοις, και εστιν αυτη. Ἀρταξερξης ο βασιλευς, εκβαλων την
ιδιαν γυναικα, εζητησεν εν τηι βασιλειαι αυτου την παντων καλλιστευουσαν και
ωραιοτεραν λαβειν εαυτωι γυναικα. Και ευρεθη η Ἐσθηρ, το γενος Ἰουδαια
τυγχανουσα. Ἦν δε και Μαρδοχαιος συγγενης αυτης απο της αιχμαλωσιας της
γενομενης επι Σεδεκιου εν αυτηι τηι χωραι. Ὁ ουν βασιλευς, μεγα ποιησας τινα των
εαυτου, λεγομενον Ἀμαν, εκελευσε παντας αυτον προσκυνειν. Ἀλλα του
Μαρδοχαιου δια την προς τον Θεον λατρειαν μη προσκυνουντος αυτον, ωρ γισθη ο
Ἀμαν· και μαθων, οτι Ἰουδαιος εστι, πειθει τον βασιλεα Ἀρταξερξην, και γραφει,
ωστε παν τας τους εν τηι βασιλειαι αυτου Ἰουδαιους ολοῤριζους απολεσθαι εν μιαι
ημεραι τωι ιβʹ μηνι. Τουτο τοινυν μαθων ο Μαρδοχαιος, επενθει, και νηστευων προσ
επεσε τηι Ἐσθηρ, αξιων παρ' αυτης βοηθειαν γενε σθαι. Ἡ τοινυν Ἐσθηρ,
νηστευσασα, και ευξαμενη τωι Θεωι, εκοσμησεν εαυτην τωι βασιλικωι κοσμωι, και μη
κληθεισα (ουκ ην γαρ εξον εισελθειν ακλητι), ομως εισηλθε παρα τον καιρον προς
τον βασιλεα, αντι του καιρου θαῤρουσα τηι ευχηι· ειτα του βασι λεως θαυμαζοντος το
ξενον, επεσεν εκεινη απο του φοβου. Ὁ δε Θεος μετεβαλε τον θυμον του βασιλεως
εις διαθεσιν και πραιοτητα, και αναστας εβαστασε την γυναικα, και παρεκαλει αυτην
μη φοβεισθαι· αλλα και ηξιωσεν αυτην αιτησασθαι, ει τι βουλοιτο. Ἡ δε επι δειπνον
ηξιωσεν ελθειν αυτον τε τον βασι λεα και τον Ἀμαν, ουχ απαξ, αλλα και δευτερον. Ὁ
μεν ουν Ἀμαν, διαχυθεις, και γανωθεις, ως αξιωθεις υπο της βασιλισσης κληθηναι,
ετι μαλλον επη ρετο κατα του Μαρδοχαιου, και ποιησας κοπηναι ξυλον μεγα,
 
 
 
 
 

32

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εβουλετο τον Μαρδοχαιον εις αυτο τηι εξης ημεραι κρεμασαι· ο δε βασιλευς, κατα τινα
προ νοιαν αγαθην αγρυπνησας εκεινην την νυκτα, και μη δυναμενος υπνωσαι,
εκελευσεν αναγινωσκεσθαι αυτωι των πραξεων αυτου τα υπομνηματα. Και ανα
γινωσκομενων αυτων, ευρε πραξιν αγαθην εις αυτον γενομενην υπο του
Μαρδοχαιου. ∆υο γαρ ευνουχους, μελλοντας επιβουλευειν τωι βασιλει, προσηγγειλεν
αυτωι τωι βασιλει, και ηλεγξεν. Ὁ τοινυν βασιλευς, αποδεξαμενος την προαιρεσιν του
Μαρδοχαιου, εζητει τιμην αξιαν παρασχειν τωι τοιουτωι. Ὡς δε εισηλθε πρωΐας προς
αυτον ο Ἀμαν, επυνθανετο ο βασιλευς αυτου, οποιας και πηλικης τιμης αξιος εστιν,
ο βα σιλεα ευεργετησας. Ὁ δε Ἀμαν, νομιζων περι αυτου πυνθανεσθαι τον βασιλεα,
ειπεν, αξιον ειναι τον 28.369 τοιουτον δευτερον βασιλεα καλεισθαι. Ὁ μεν ουν βα
σιλευς κελευει τον Μαρδοχαιον της τοιαυτης τιμης αξιωθηναι, και τον Ἀμαν
εμπροσθεν αυτου περιπα τειν. Ἡ δε Ἐσθηρ, προφασιν ευρουσα, ηξιωσε περι των
Ἰουδαιων. Ειτα του βασιλεως λυπηθεντος επι τωι παρανομωι προσταγματι τωι κατα
των Ἰουδαιων, και οργισθεντος κατα του Ἀμαν, αυτος ο Ἀμαν παρεκαλει την Ἐσθηρ,
αποντος του βασιλεως, επικυπτων και προσκυνων τα γονατα αυτης. Ὁ δε βασιλευς,
εισελθων, και εωρακως τον Ἀμαν απτομενον των γονα των της βασιλισσης,
υπονοησας αισχρως αυτον τουτο ποιειν, εκελευσε τον μεν Ἀμαν εις το ξυλον, οπερ
ην ετοιμασας τωι Μαρδοχαιωι, κρεμασθηναι· γραφει δε ανεσιν μεν εχειν παντας τους
Ἰουδαιους, τους δε εχθρους αυτων αναιρεθηναι παρ' αυτων. Και οι μεν αναιρεθεντες
παρα των Ἰουδαιων εισι μυριοι πεν τακισχιλιοι· γεγονε δε εορτη δια τουτο αυτοις, τηι
ιδʹ και ιεʹ εν τωι μηνι τωι ιβʹ, οστις καλειται Ἄδερ. Ὀνομαζεται δε η ημερα αυτη τηι
ιδιαι διαλεκτωι αυ των Φρουρε. ∆ια του ο κατα την ημεραν ταυτην καιουσιν οι
Ἰουδαιοι τον Ἀμαν, και εορταζουσι, μνημοσυνον ουσαν σωτηριας αυτων. Βιβλιον
Ἰουδιθ. Λεγεται το βιβλιον ουτως, επειδη και την περι της Ἰουδιθ ιστοριαν περιεχει·
πως ο Θεος πολεμου μενους και πολιορκουμενους υπο του Ὁλοφερνου τους υιους
Ἰσραηλ δι' εκεινης εσωσε μεν τους λαους, τον δε Ὁλοφερνην επαταξεν. Ἡ δε ιστορια
αυτη. Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς των Ἀσσυριων, πολεμον εχων προς Ἀρφαξαδ
βασιλεα Μηδων, ᾔτησε συμμαχιαν παρα των εθνων παντων εως Αιγυπτου. Μη
δεδωκο των δε αυτωι, αλλα αντειρηκοτων παντων, μετα το νικησαι και περιγενεσθαι
του Ἀρφαξαδ, εθετο κατα των μη δεδωκοτων πολεμον, και απεστειλε τον Ὁλο
φερνην μετα δυναμεως πολλης κατ' αυτων. Τα μεν ουν αλλα παντα εθνη ελαβε, και
τα ειδωλα αυτων συνετριψεν· οι δε υιοι Ἰσραηλ ησφαλισαντο εαυτους, και ουχ
υπηκουσαν τωι Ὁλοφερνηι, ουτε εφοβηθησαν αυτου την απειλην. Ὁ τοινυν ιερευς
Ἰωακειμ εγραψε τοις εν Βετυλουαι φραξαι την οδον Ὁλοφερνου, επειδη εκειθεν ην
αυτου η οδος. Και εφραξεν. Και ο μεν Ὁλοφερνης παρετασσετο εις πολεμον· Ἀχιωρ
δε ο ηγουμενος των υιων Ἀμμων συνεβουλευσε τωι Ὁλοφερνηι μη πολεμειν τωι εθνει
των Ἑβραιων, δια το υπερασπιζειν αυτων τον Θεον. Και οργισθεις ο Ὁλο φερνης
απεστειλεν αυτον εις Βετυλουαν, απειλησας αναιρησειν αυτον, ει περιγενοιτο των
Ἑβραιων. Ὁ μεν ουν Ἀχιωρ ην εν τηι Βετυλουαι αναπαυομενος· ο δε Ὁλοφερνης
επολιορκει την πολιν, προκαταλαβων τα υδατα. Ἤδη δε του λαου εκλυθεντος δια το
διψος, και μελλοντων εκδουναι την πολιν των αρχοντων, η Ἰουδιθ, αποβαλουσα τα
της χηρευσεως ιματια (επενθει γαρ τον ανδρα, και δι' ολου εμενεν νηστευ ουσα),
εκοσμησεν εαυτην ως νυμφην· και πολλα παρακαλεσασα τους αρχοντας, ωστε μη
εκδουναι την πολιν αχρις ημερων εʹ, εξηλθεν αυτη προς τον Ὁλο φερνην, και τηι
σοφιαι αυτης απατησασα αυτον, τηι 28.372 τριτηι ημεραι απεκεφαλισεν αυτον,
 
 
 
 
 

33

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αγνοουντων των στρατιωτων αυτου. Και ουτω λοιπον οι μεν Ἀσσυ ριοι εφυγον, οι
δε υιοι Ἰσραηλ πανταχοθεν συνδρα μοντες, κατεκοψαν τους Ἀσσυριους. Ουτω δε
σωθεν τες, και σκυλευσαντες τους πολεμιους, δεδωκασι τηι Ἰουδιθ παντα τα του
Ὁλοφερνου. Αυτη δε η Ἰουδιθ,απελθουσα εις την Ἱερουσαλημ, ανεθηκε παντα τωι
Κυριωι, και υποστρεψασα εις τον οικον εαυτης, την αυτην ειχεν ασκησιν, και
διεμεινεν εως θανατου χηρα, μηδενος αυτην ισχυσαντος πεισαι εις γαμον, και
απεθανε, ζησασα καλως εν τηι χηρειαι, ετων ρεʹ.
Βιβλιον Τωβιτ. Ὀνομαζεται ουτως το βιβλιον, επειδη και την περι αυτου του Τωβιτ
ιστοριαν περιεχει. Ἦν δε ου τος απο μεν φυλης Νεφθαλειμ· γεγονε δε εν τηι
αιχμαλωσιαι, και ην εν τηι Νινευι, ελεημων και θεοσε βης. Και γαρ εν τηι αιχμαλωσιαι
γενομενος, ουκ ησθιε κοινον αρτον απο των εθνων, αλλα εαυτον συνετηρει. Ἦν δε
και προαγοραστης του βασιλεως Ἐνεμεσαρου, και παρεθετο εν τηι Μηδιαι Γαμαηλωι
ταλαντα δεκα. Ουτος ο Τωβιτ σπουδην ειχε θαπτειν τους απο θνησκοντας των
Ἰουδαιων. ∆ιαβληθεις δε τωι βασιλει Ἀχιρηλ, εφυγε, και επανελθων και θαψας τινα
των αποθανοντων, εκοιμηθη εξω του τειχους, και, ως ειωθεν, εν τωι κοιμασθαι
ανεωιγμενους εχων τους οφθαλμους αυτου, λευκωματα εσχε και ουκ ετι εβλε πεν.
Ἦν δε και εν Ἐκβατανοις θυγατηρ του Ῥαγουηλ συγγενους αυτου, Σαῤρα ονοματι.
Ταυτην γαμηθηναι ουκ επετρεπεν ο δαιμων ο Ἀσμοδαιος. Ἑπτα γουν εξης λαβοντας
αυτην απεκτεινε· και πανυ λυπηθεισα η παις, ηυξατο, και απεστειλεν αυτηι βοηθον ο
Θεος, τον αρχαγγελον Ῥαφαηλ. Ὁ τοινυν Τωβιτ, παραγγειλας τωι υιωι αυτου Τωβιαι,
μη λαβειν αλλαχοθεν γυναικα ει μη εκ της φυλης αυτου και του γενους, διδωσιν
αυτωι το χειρογραφον των δεκα τα λαντων, και εντελλεται αυτωι απελθειν και
απαιτησαι. Ἀγνοων δε ο παις την οδον και τον ανθρωπον, εξερχεται ζητησαι
συνοδοιπορον, και Θεου προνοιαι ευρισκει τον Ῥαφαηλ, ως ανθρωπον εστωτα εξω,
και μισθουται αυτον λεγοντα ειδεναι την οδον. Και συν οδευει αυτωι ο αγγελος, ως
ανθρωπος, λεγομενος Ἀζαριας. Ἐλθοντων δε αυτων εις τον Τιγριν ποταμον,
ηθελησεν ο παις εις αυτον καταβηναι και λου σασθαι, και ευθυς ιχθυς επεπηδησε τωι
παιδαριωι με γας. Ὁ δε αγγελος ειπεν αυτωι επιλαβεσθαι του ιχθυος, και τεμειν
αυτον, και λαβειν το ηπαρ, και την καρδιαν, και την χολην, και ταυτα τηρειν. Ειτα
πυνθανομενου του παιδος, Εις τι χρησιμα ταυτα; εκεινος εφη· Το ηπαρ και η καρδια,
θυμιωμενα, διωξει τον δαιμονα· η δε χολη καθαρισει τα λευκω ματα. Ὁ μεν ουν παις
[τουτου] συμβουλιαι και συνεργιαι λαμβανει την του Ῥαγουηλ θυγατερα την Σαῤραν
γυ ναικα, διωχθεντος του δαιμονιου εν τωι θυμιαματι τουτωι, και δεθεντος εις τα
ανωτερα μερη Αιγυπτου υπο του αγγελου. Μεινας δε μετα της γυναικος ο Τωβιας,
αποστελλει τον Ἀζαριαν, ως ανθρωπον οντα, εις την Μηδιαν, και απαιτησας εκεινος
τα δεκα ταλαντα, υποστρεφει μετα της γυναικος και αυτου προς τον πατερα.
Ὑποστρεψας δε ο παις, εγχριει 28.373 τηι χοληι του ιχθυος τους οφθαλμους του
πατρος, και αποπιπτουσιν αι λεπιδες, και ευθυς εβλεψεν. Ὅτε μεν ουν ετυφλωθη ο
Τωβιτ, ην ετων νηʹ· οτε δε αν εβλεψεν ην ετων ξ ʹ. Και λοιπον βλεψαντος αυτου,
εφανερωσεν εαυτον ο αγγελος, οτι ουκ ανθρωπος ην, αλλα παρα τα του Θεου
απεσταλη εις βοηθειαν αυ των τε και της Σαῤρας. Γηρασας δε ο Τωβιτ, παρηγ γειλε
τωι υιωι αυτου Τωβιαι απελθειν εις την Μηδιαν, δια την εσομενην καταστροφην της
Νινευι κατα το ρημα Ἰωνα του προφητου. Και εκλιπων, απεθανεν ετων ρνηʹ. Ὁ δε

 
 
 
 
 

34

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υιος αυτου Τωβιας απελθων εις την Μηδιαν, και θαψας τους πενθερους εαυτου, και
ακουσας περι της καταστροφης της Νινευι, απεθανεν ετων ρζʹ.
Βιβλιον Σοφιας Σολομωντος. Σοφια Σολομωντος καλειται το βιβλιον. Και γαρ και
τουτο, φασι, Σολομων εστιν ο γραψας. Ἔστι δε εν αυτωι διδασκαλια δικαιοσυνης, και
το γνωριζειν τους τε φαυλους ανδρας και τους σπουδαιους, και προφητεια περι
Χριστου· και οτι πολλωι πονωι και ποθωι κατορθουται σοφια· ετι δε και φυσιολογια με
ρικη· και κατα ειδωλων, και των αυτα γλυφοντων, και εν αυτοις ελπιζοντων, και
λατρευοντων, και υμνος συν εξομολογησει των γεγενημενων τοις Ἰσραηλι ταις
θαυμασιων ενωπιον των εχθρων αυτων παρα του Θεου. Ἡ μεν ουν περιοχη του
βιβλιου τοιουτον εχει τον τροπον· η δε ανακεφαλαιωσις εστιν εν του τοις. Ἐν
προοιμιοις μεν προτροπη δικαιου εις θεο σεβειαν, και ελεγχος ασεβους βλασφημου.
«Μη ζηλου γαρ, φησι, τους αντιχριστους, οιτινες εισι θανατος·» ποθεν οι ασεβεις
περι τωι σταυρωσαι τον Κυριον της δοξης ηλθον, τον αιωνα τουτον προ κριναντες·
οτι και τους αποστολους εδιωξαν και απ εκτειναν· οτι τινες εσονται οι
εξουθενουντες τον νο μον του Κυριου, και τινες οι υποταγεντες αυτωι· οτι ουδε
πληθους ασεβουντων εις Χριστον φεισεται ο Θεος. Ἑνος γαρ δικαιου πιστευοντος
Χριστωι μελει τωι Θεωι, καν νεος αποθανηι. «Γηρας γαρ τιμιον ου το πολυχρονιον.» Ει
και ασεβης την τελευτην του πιστευοντος Χριστωι εξουθενωσεν, αλλ' εκλεγονται
απο Χριστου. Οι ασεβεις ατιμωι πτωματι παραδοθη σονται, και μεγαληι κρισει
καταβληθησονται οι διωκται των του Χριστου δουλων εν τηι κρισει, ιδοντες την
δοξαν αυτου και αυτων, και εαυτους εις κολασιν. Ὅτι πλουτος μετα αλαζονειας
συμβεβληται ημιν. Τις οργη των ασεβουντων εις Χριστον. Προτροπη τοις αρχουσι
του Ἰσραηλ, ωστε πιστευειν Χριστωι, μαλλον δε παραθεσις τοις αρχουσι της
Καθολικης Ἐκκλησιας, πως αρχειν δει αποστραφεντος εκεινου. Τις η σοφια, ο Υιος
του Θεου; Και πως ο Λογος σαρξ γεγονε, και εσκηνωσεν εν ημιν. Ὅτι καγω
ομοιοπαθης υμιν, ων ανθρωπος, εκ κελευσεως Θεου πεπαιδευμαι. Περι Χριστου, τηι
σοφιαι του Θεου. Ὅτι παντων την γνωσιν εξ αυτης εσχον. Ἐν γαρ χειρι αυτου και
ημεις και οι λογοι ημων. Τις η σοφια, και πως εις ανθρωπους ηλθε· μια γαρ ουσα
παντα δυνα ται, και μενουσα εν αυτηι, τα παντα καινιζει. «Την 28.376 σοφιαν,»
φησιν, «εκ νεοτητος φιλησας, παντα τα αγαθα εξ αυτης εσχον,» σαρκικα και
πνευματικα. Ὅτι, το μεγεθος της σοφιας εγνωκως, ενετυχον τωι Κυριωι, ωστε μοι
δοθηναι το αγιον Πνευμα, το φωτι ζον με περι αυτης, και επεμφθη, ινα συγκοπιασηι
μοι. Λογισμοι γαρ θνητων δειλοι. Περι των εργων της σοφιας. Πως τον
πρωτοπλαστον διεφυλαξεν, εξ οσων κακων σωζει τους πιστευοντας αυτωι ο Θεος,
και οσα αγαθα παρεχει· οιον τον Νωε, τον Ἀβρααμ, τον Λωθ, τον Ἰακωβ, τον Ἰωσηφ,
τους Ἰσραηλιτας,ους εκ χειρος των Αιγυπτιων εῤρυσατο δια Μωυσεως, και εκ πετρας
ακροτομου εδοθη αυτοις υδωρ. Ὡς τοις ζʹ εθνεσιν απεστειλε σφηκας. Μακροθυμιαι δε
χρωμενος, και τουτοις εδιδου τοπον μετανοιας, παι δευων δια τουτων τον λαον
ειναι φιλανθρωπον. Κατα στοιχειολαρων, βατραχων, σκνιφων, μυων, ακριδων,
σφηκων, οφεων. Κατα ειδωλολατρων, εκ χρυσων, και αργυρων, η λιθων, η ξυλινων
ειδωλων κατ εσκευασμενων. Ὅτι εστι και σωτηρια δια ξυλου τοις πιστευουσι. Τα
περι των ειδωλοποιων η ζωγρα φουντων ειδωλα. Περι παντων των κακων των εν
ειδωλολατρειαι. Περι ασεβους θρησκειας, και οσα εν αυτηι κακα. Περι του κεραμεως,
και των κεραμι κων ειδωλων της των εθνων λατρειας. Περι των εχθιστων ζωων,
 
 
 
 
 

35

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

οφεων, αιλουρων, και των ομοιων. Ὅτι ευηργετησεν ο Θεος τον Ἰσραηλ αντι
βατραχων ορτυγομητραν. Ὅτι και επι δηγματος οφεων σωτη ρια του λαου δι' οφεως
χαλκου εσταυρωμενου· τους δε εχθρους αυτων δι' ακριδων και μυων απεκτεινεν.
Ὅτι αγγελων τροφην εψωμισε τον λαον προς πασαν ηδονην ισχυουσαν, και προς
πασαν αρμονιας γευσιν. Ὅτι χαλαζαν Αιγυπτιοις μετα πυρος επεμψε προς δια
φθοραν γεννηματων. Ὅτι τοις Αιγυπτιοις επεμψε ψηλαφητον σκοτος, και τα εν
αυτωι κακα· τοις δε οσιοις αυτου φως εν Αιγυπτωι, και εν τηι ερημωι στυλον πυρος. Και
αντι μεν θανατου νηπιων Ἰσραηλ των Αιγυπτιων πρωτοτοκων θανατος και
καταποντισμος· αντι δε θανατου πρωτοτοκων, σωτηρια Ἰσραηλ δι' αιματος
προβατου. Και επι μεν θανατωι δικαιων εν ερημωι Ἀαρων εξιλασατο, Κυριωι
προσευξαμενος, και θυμιασας· επι δε θανατωι Αιγυπτιων εν Ἐρυθραι θαλασσηι
ανελεημων θυμος· του δε λαου παραδοξος οδοιπορια. Ὅτι δια μισοξενιαν επαθον
ταυτα οι Αιγυπτιοι, ως και οι Σοδομιται. Ὅτι τα στοιχεια υποκειται τηι θειαι κρισει
Χριστου, προς ο βουλεται ρυθμιζομενα, ως χορδαι κιθαρας τωι κιθαριζοντι· εν οις και
η πασα δυναμις της Σοφιας Σολομωντος της λεγομενης Παναρετου.
Βιβλιον Σοφιας Ἰησου υιου Σηραχ. Ἰησους ουτος Σηραχ μεν ην υιος, εγγονος δε
28.377 Ἰησου ομωνυμως αυτωι. Ουτος ουν εν χρονοις γεγονε κατω μετα την
αιχμαλωσιαν, και ανακλησιν, και μετα τους προφητας απαντας. Ὁ ουν παππος αυτου
Ἰησους, καθα αυτος μαρτυρει, φιλοπονος τε γεγονεν ο ανηρ και φρονιμωτατος, ος
ου μονον τα ετερων των προ αυτου συνετων ανδρων αποφθεγματα συνηγαγεν,
αλλα και αυτος ιδια τινα απεφθεγξατο, πολλης σο φιας και συνεσεως γεμοντα. Ἐπει
ουν την βιβλον ταυτην ο αʹ Ἰησους καταλιπων εξ ανθρωπων ᾤχητο, Σηραχ ο υιος
μετ' αυτον λαβων, παλιν τωι οι κειωι παιδι κατελιπεν Ἰησου. Ὃς δη ταυτης
λαβομενος, εις εν απασαν εναρμονιον συνταγμα ποιησαμε νος, Σοφιαν επι τε τωι
αυτου, και τωι του Πατρος, και τωι του παππου ονοματι επικεκληκεν, εξ αυτου του
της σοφιας ονοματος αγαπητως μαλλον εχειν τον ακροατην προς την αυτην της
βιβλου μελετην επι σπωμενος. Λογους ουν φρονησεως, αινιγματα τε και παραβολας
περιεχει, και μερικας τινας παλαιας θεο φιλεις ιστοριας, περι τε ανδρων
ευαρεστησαντων τωι Θεωι, και ευχην και υμνον αυτων. Ἔτι δε ων ο Θεος ευεργεσιων
ηξιωσε τον λαον αυτου, και ων επλησε κακων τους εχθρους αυτων. Ὀπαδος τοινυν
του Σο λομωντος ουτος ο Ἰησους γεγονως, ουδεν ηττον εκει νου περι την σοφιαν και
παιδειαν ηριστευσε, πολυ μαθης αληθως και ων και καλουμενος. Ἀλλα περι οχην
μεν, ως αν τις ειποι, ταυτην εχει το βιβλιον. Την δε ανακεφαλαιωσιν ιστεον ουτως.
Ἐν προοιμιοις μεν περι πασης σοφιας Κυριου διηγειται· επειτα περι θυμου, και
φοβου, και αφοβιας· περι επιστη μης σοφιας· περι θεοφοβιας, περι του δειν χωρις
υποκρισεως προσιεναι Θεωι· περι πειρασμων και υπομονης· περι δειλιας και
εκλυσεως· περι αγαπης Κυριου· περι τιμης της εις τους γονεις· περι πραιο τητος και
επιεικειας ταπεινου· περι προπετους και ανυποτακτου ζητησεως των μη
προστεταγμενων· περι σκληροκαρδιου και υπερηφανου, περι συνετου και ευμαθους,
και ελεημονος και ορφανων προ στατου· προς φιλον υποτακτικον και επιεικη· περι
ανυψωσεως υιων της σοφιας· περι ανυποταξιας πονηρων· και περι αισχυνης
βλαβερας και επωφελους· μη προ των εργων τους λογους, μηδε εθελοδιδασκα λος
γινου. Περι του μη δειν δεδεσθαι ποθωι χρημα των, μηδε οιεσθαι ατιμωρητι
αμαρτανειν, καν παρ αυτικα μη δωμεν την τιμωριαν· μακροθυμος γαρ εστιν ο Θεος·
 
 
 
 
 

36

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δειν τε εξιλασκεσθαι αυτον, και μη πορευθηναι εν επιθυμιαι καρδιας. Περι του μη
περι φερεσθαι παντι ανεμωι, και περι φλυαριας και υπερ ηφανιας· περι φιληδονου·
δοκιμασια πιστου και απιστου· περι παιδειας Κυριου, οτι απο νεοτητος εως γηρως
επιθυμειν αυτην δει· περι ακροασεως ανω φελους· περι του μη προδιδοναι φιλον,
μηδε αστο χειν γυναικος σοφης· περι οικετων, περι κτηματων· περι τεκνων· περι
γυναικων· περι του μη κακο ποιειν, η φιλαρχειν, η καταφρονειν αμαρτανειν. Περι
του μη ψευδεσθαι αδελφωι, μηδε φλυαρειν επι πρε σβυτερων, μηδε δευτερωσαι
λογον· περι δοξης πα 28.380 τρος, η μητρος, και περι της κατα Θεον ευλαβειας, και
της εις ιερεις τιμης, και της εις κακουμενους επισκεψεως. Ὅτι εκαστου πραγματος το
τελος δει προοραιν, και ουτως αρχεσθαι· εκαστου λογου, η πραξεως σκοπειν τα
εσχατα. Και περι του μη παροραιν διηγημα γεροντων σοφων. Ἐξ οσων γινεται πορ
νεια· περι του μη εγκαταλιμπανειν φιλον αρχαιον· ο γαρ νεος οινος φιλωι νεωι
συγκρινεται· περι τεχνι του σοφου, και κριτου διδασκαλου, και βασιλεως
απαιδευτου. Ὅτι μακρον αῤρωστημα σκοπει ιατρος· περι σπερματος εντιμου και
απιστου· περι οικετου σοφου, και αρχοντος πλουσιου. Ὅτι μικρον εν πετεινοις η
μελισσα, και αρχη γλυκασματων ο καρ πος αυτης. Περι του μη ακριτως, μηδε
ανεξεταστως μεμφεσθαι, μηδε ειναι πολυπραγμονα, αλλα δικαιον, οτι Θεος ο
πλουτιζων. Ὅτι μηδεν των ανθρωπινων αγαθων αμετακλητον ηγεισθαι. Περι του μη
γνησιαζειν παντι ανθρωπωι, αλλα ευσεβεσι και δι καιοις· και περι του φυλαττεσθαι
τους πονηρους. Περι του μη κοινωνειν υπερηφανοις δια τον εξ αυτου μολυσμον, και
την συντριβην, και περι της του πλη σιον θεραπειας παρα πολλων· και οτι παν ζωον
αγαπαι το ομοιον. Ὥσπερ γαρ ου κοινωνει λυκος αμνωι, ουτε ειρηνευει υαινα προς
κυνα· ουτως αμαρ τωλος προς ευσεβη. Περι μικρολογων των μη μετα διδοντων
ετεροις, και οτι εν πλουτωι και πτωχειαι δι καιον ειναι και οσιον, μη τουναντιον.
Μακαριον ηγει σθαι τον σοφιαι και συνεσει συζωντα μεχρι τελευτης, ου τον πλουσιον
εν κοσμωι. Περι αυτεξουσιου, οτι περι αποστασιας μη αιτιω τον Κυριον· παντα γαρ
σοι παρεθετο. Ὅτι κρεισσον απαιδα ειναι η πονηρα τεκνα εχειν. Ὅτι ουδεν λανθανει
Θεον. Περι φωρα σεως Θεου και κρισεως, και μη νομιζε τον Θεον κρυπτεσθαι
ανομους η εκφευγειν αυτου την κρισιν. Περι των κτισματων. Περι της του ανθρωπου
πλα σεως, ης ετιμηθη. Περι της του νομου δοσεως· περι ελεημοσυνης και μετανοιας·
περι επιεικους αποκρι σεως· περι του μη μωμεισθαι το αγαθον εργον, μηδε δομα εν
λυπηρωι λογωι· ωστε τον επιθυμουντα αρχης προπετευεσθαι, και εν πασι
προετοιμαζεσθαι. Περι του μη ασωτευεσθαι, και ων δει απεχεσθαι. Περι φυλακης
μυστηριων, και περι αφρονος, περι σοφιας της δια παραβολων, και περι βιου, και
αρχης, και σοφων, και μωρων. Περι θυγατρος θρασειας· και περι απροσεξιας μωρου,
και περι διανοιας στεῤρας, και εν τισι διαλυεται φιλια και περι του μη απρο
φυλακτως φθεγγεσθαι τοις αμαρτησασι. Περι παι δειας, και του μη αιτεισθαι ορκον·
περι φυλακης ψυχης και σωματος, και περι ανθρωπου πορνου. Περι πονηρας
γυναικος, και μοιχαλιδος. Προφητεια περι Ἰησου Χριστου, ος εστι σοφια και Υιος,
παρει κασθεις ποταμοις. Περι προσθηκης παιδειας· περι των δεκα μακαρισμων· περι
πληγης επαγωγης και εκδικησεως· περι πλημμελειας εμπορου· περι των
αποκαλυπτοντων μυστηρικον λογον. Περι ανθρωπου θυμωδους· περι γλωσσωδους
ανδρος· περι του δανι ζειν τωι πλησιον, και τοκους μη λαμβανειν, αλλα κι 28.381
χραιν αυτωι δεομενωι· περι εγγυησεως του πλησιον, και περι ζωης· περι του μη
επιστροφηι παιδευειν τεκνα, περι υγιειας σωματος, και βρωσεως, και ψυ χης· περι
 
 
 
 
 

37

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

διδασκαλιας χρηματων, μεγιστανων, και ηγουμενων, υιωι και γυναικι, αδελφωι και
φιλωι· περι οικετου κακουργου. Περι ενυπνιων ασυνετων· περι πλανης και
πολυπειριας, και περι των φοβου μενων τον Κυριον. Περι θυσιων, και προσφορων,
των εξ αδικιας, των τε εκ δικαιοσυνης προσφορων· περι θυσιων των εκ φιλαργυριας.
Ὅτι τρυφης και πλουτου δει καταφρονειν. Περι λαιμαργων και βα σκανων, και
απληστων, και ατακτων· μη μεθυσκε σθαι οινωι, αλλ' αυταρκως χρασθαι. Περι
επαιρομε νου επιεικους, και περι λαλιας πρεσβυτερων, και περι λαλιας νεανισκου.
Περι εκδοχης παιδειας νομου, και κριματα και δικαιωματα, και πιστευειν νομωι. Περι
διαθηκης Θεου κατα γενεαν, και οτι η μεν κατασκευη της φυσεως τοις ανθρωποις
μια· το δε της προαιρεσεως διαφορον, αφ' ης τους μεν ευλογεισθαι, τους δε υπο
καταραν εποιησε. Περι λαου εκλελεγμενου, και οτι απεναντι του αγαθου το κακον,
και απεναντι του ευσεβους ο αμαρτωλος. Τισι δει κοινωνειν· οποιαν δει γυναικα
λαβειν· οποιους δει φιλους εχειν· τισι δει συμβουλοις χρησθαι, τι νας διδασκαλους
οριζει· περι του ειδεναι το συμφε ρον εκαστον. Περι του τιμαιν τους ιατρους. Πως επι
νεκρωι δει πενθειν. Περι γραμματεως και σοφου γεωργου· και περι αγρυπνιας
τεκτονος, και χαλκεως, και κεραμεως. Περι φυλακης ψυχης ανθρωπου, και της
παραμενουσης σοφιας, και οσον τυγχανει. Περι προγνωσεως Θεου και κτισεως
κοσμου. Ὅτι η κτισις τοις ευσεβεσιν εις ευλογιαν τρεπεται· τοις δε ανομοις εις
καταραν. Ὅτι ασχολια μεγαλη εκτισται παντι ανθρωπωι, και ζυγος βαρυς επι υιους
Ἀδαμ. Ὅτι παντα οσα απο γης εις γην αναστρεφει, και οσα απο του υδατος εις
θαλασσαν. Περι συγκρισεως αγα θων, και τινα τα σαρκικα αγαθα τα ηττονα. Περι του
τινα τα οντα αγαθα τα μειζονα και πνευματικα. Περι ζωης απαιτη. Περι θανατου
πικρου πλου σιου· περι θανατου καλου πτωχου. Περι του μη ευ λαβεισθαι το
αποθανειν. Περι του επονειδιστως μη ζηιν, αλλα φροντιζειν ονοματος αγαθου. Περι
παιδειας ειρηνικης. Ἀφ' ων εντρεπομενος αισχυνεσθαι δει· περι ων ου δει
αισχυνεσθαι. Ὅτι δει περι θυγατρος παρθενου παντοτε μεριμναιν· περι του μη
συνεδρευειν εν μεσωι γυναικων δια πορνειαν. Περι δημιουργιας Κυριου. Περι ηλιου,
οτι σκευος θαυμαστον και εργον Κυριου. Περι σεληνης και αστρων, και τοξου, και
χιονων, και αστραπων. Περι νεφων, και χαλαζης. Περι σεισμων και βροντης. Περι
υετου, και παχνης, και ομιχλης. Περι δροσου απο καυσωνος, και περι αβυσσου ξηρας.
Περι Ἰορδανου και θαλασσης. Περι παντος ζωου και κτηνους. Περι μεγαλοδοξου
κτισεως Κυριου. Περι των ευεργεσιων αυτου. Ἐπιλογος περι Ἐνωχ και Νωε.
Ἐπιλογος περι Ἀβρααμ, και Ἰσαα και ων επειρασθησαν. Ἐπιλογος περι Ἰακωβ, και
28.384 Μωυσεως, και ων εθαυματουργει. Ἐπιλογος περι Ἀαρων, και της λειτουργιας
αυτου, και της ιερα τειας. Ἐπιλογος περι ∆αθαν, και Ἀβειρων, και Κορε. Περι των
απαρχων των πρωτογεννηματων μεριδος Ἀαρων. Ἐπιλογος, οτι Φινεες υιος
Ἐλεαζαρ τριτος μετα Ἀαρων ενδοξος. Ὅτι τωι ∆αβιδ διεθετο Κυριος διαθηκην
βασιλειας. Ὅτι Ἰησους Ναυη διαδοχος Μωυσεως γινεται εν προφηταις. Ὡς εν
ημεραις Μωυσεως Ἰησους Ναυη και Χαλεβ ο του Ἰεφονη,εποιησαν ελεος, και οι ιβʹ
διεσωθησαν. Τα περι Σα μουηλ, ος μετα Ἰησουν εκρινε τον λαον εν προφηταις. Τα
περι Ναθαν του προφητου, και εγκωμιον εις ∆αβιδ τον βασιλεα. Ὡς Σολομων ην
σοφος, αλλα φιλογυ ναιος υστερον γεγονε, και μετα την οργην ηλεηθη μετανοησας.
Τα περι Ἱεροβοαμ και Ῥοβοαμ των σχισματοποιων. Τα περι Ἠλιου του προφητου, το
πυρ το καιον τα κακα. Τα περι Ἑλισσαιε του προφητου, και μαθητου Ἠλιου, ος
ενεπλησθη του πνευματος αυτου. Τα περι της αιχμαλωσιας των βασιλεων Ἰουδα. Ὡς
 
 
 
 
 

38

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ην Ἰεζεκιας ταπεινοφρων, καιτου Ἡσαΐου φιλος, και του Ῥαμψακη αναιρετης.
Ὡςελυτρωσατο Κυριος τον Ἰσραηλ εν χειρι Ἡσαΐου, παταξας την παρεμβολην των
Ἀσσυριων. Ὡς Ἰωσιαςο βασιλευς υπηρχε φιλος Ἱερεμιου. Περι Ἐζεκιηλ του
προφητου, οτι εν τηι αιχμαλωσιαι ην Βαβυλωνος. Περι των οστεων των ιβʹ
προφητων. Ὡς Ζοροβαβελ και Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ ωικοδομησαν τον οικον Κυριου.
Ὡς Νεεμιας ανηγειρε τα τειχη Ἱερουσαλημτα πεπτωκοτα. Τα περι Ἐνωχ, ος εστιν εν
τοις ενδοξοις και στηριγμα λαου. Ὅτι Σημ και Σηθ ενδοξοι εν ανθρωποις. Ὅτι Σιμων
Ὀνιου υιος ενδοξοτατος εν αρχιερωσυνηι. Ὅτι επι πασι τουτοις ευλογειν δει τον
Θεον μεγαλουργον. Κατα Σαμα ρειτων, αθετησαντων τον Ἰουδαισμον, και κατα
Ἰουδαιων αθετησαντων τον Χριστον. Περι του επιλογου της βιβλου πασης. Περι της
προσευχης Ἰησου υιου Σηραχ, εγγονου Ἰησου.

ΑΡΚΤΕΟΝ ∆Ε ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ∆ΙΑΘΗΚΗΣ ΒΙΒΛΙΩΝ.
Βιβλιον Αʹ. Κατα Ματθαιον Ευαγγελιον. Ουτω καλειται το βιβλιον, επειδη και αυτος
Ματθαιος ο μαθητης του Κυριου συνεγραψε το Ευ αγγελιον τουτο. ∆ιηγειται δε εξ
αρχης την κατα σαρκα γεννησιν του Σωτηρος την εκ σπερματος του ∆αβιδ. ∆ιο και
απ' αυτου την γενεαλογιαν καταγει εως του Χριστου, γενεας μβʹ. Περιεχει δε και το
βαπτισμα Ἰωαννου, και τους εν τωι ορει παρα του διαβολου πειρασμους, και σημεια
και τερατα μεγαλα γενομενα παρα του Σωτηρος, την τε των μαθητων εκλογην, και
την του μυστηριου παραδοσιν· και τελος οτι παρεδοθη Πιλατωι, και εσταυρωθη τωι
σωματι, και το σωμα αυτου ετεθη εν τωι μνημειωι· και οι μεν στρατιωται
διεμερισαντο τα ιματια αυτου· αυτος δε, εν τριημερωι αναστας, ενετειλατο τοις
μαθηταις μαθητευειν παντα τα εθνη, και βαπτιζειν αυτους, επαγγειλαμενος ειναι
μετ' αυτων πασας τας ημερας εως συντελειας του αιωνος. Εισι δε απερ 28.385
εξηγειται Ματθαιος γεγονεναι σημεια παρα του Χριστου ταυτα. Ὁ λεπρος
εκαθαρισθη· ο παις εκατονταρχου μη παρων ιαθη, μονον ειποντος αυτου· η πενθερα
Πετρου πυρεσσουσα ιαθη· οψιας γενο μενης, προσηνεγκαν αυτωι δαιμονιζομενους,
και κακως εχοντας· και τα μεν πνευματα εξεβαλε λογωι, τους δε αλλους παλιν
εθεραπευσεν ουτως. Γενεαλο γειται Χριστος· ευαγγελιζεται Ἰωσηφ· προσκυνουσι
μαγοι· κατερχεται εις Αιγυπτον ο Χριστος· αναιρει τα παιδια Ἡρωδης, και τελευται.
Ἀνελθων απο της Αιγυπτου κατοικει εις Ναζαρεθ ο Χριστος. Ἔρχεται Ἰωαννης
βαπτιζων, αποστρεφεται τους Σαδδουκαιους και τους Φαρισαιους. Βαπτιζεται ο
Χριστος, και πειραζεται υπο του Σατανα. Ειτα ηλθεν εις Καπερ ναουμ, παραδοθεντος
του Ἰωαννου. Καλει τους περι Πετρον και Ἰακωβον. Θεραπευει πολλους, καθηται εις
το ορος, και λεγει τους μακαρισμους, και επα γει· «Ὑμεις εστε το αλας,» και, «υμεις
εστε το φως του κοσμου.» Παραινει αυτοις περι βιου. Ειτα επι τεινει τας εν τωι νομωι
εντολας, ενθα και περι του δεξιου οφθαλμου λεγει, και περι κενοδοξιας, και περι
φιλοχρηματιας, και του μη μεριμναιν περι τροφης, και του μη κρινειν τον πλησιον.
Ειτα φησι· «Μη βαλητε τους μαργαριτας εμπροσθεν των χοι ρων.» Προτροπη περι
του αιτεισθαι· παραβολη περι του αυτου· περι της στενης οδου, και περι ψευδο
προφητων, και των φυλασσοντων τας εντολας. Ἔνθα η παραβολη της επι την
πετραν οικοδομηθεισης οικιας. Κατερχεται απο του ορους, και θεραπευει τον λεπρον,
και τον του εκατονταρχου, και την πεν θεραν Πετρου, και αλλους πολλους. Ὁ
 
 
 
 
 

39

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γραμματευς κωλυεται ακολουθησαι, και ο μαθητης αναγκαζεται. Παυει τον χειμωνα
της θαλασσης. Οι δαιμονες εις τους χοιρους εμπιπτουσιν. Ἦλθεν ο Ἰησους εις την
ιδιαν πολιν· θεραπευει τον παραλυτικον· καλει τον Ματθαιον. Ἐγκαλουσιν οι
Φαρισαιοι, οτι μετα τελωνων εσθιει, και οι μαθηται Ἰωαννου, οτι ου νηστευ ουσιν οι
μαθηται αυτου. Παραγινεται ο αρχων δια το θυγατριον, και ανιστησι την κορην· και
μεταξυ η αιμοῤροουσα ιαται. ∆υο τυφλοι θεραπευονται, και κω φος δαιμονιζομενος.
Περιαγει τας κωμας ο Ἰησους. Ἀποστελλει τους μαθητας κηρυξαι, και πολλα αυ τοις
διαλεγεται. Ἀποστελλει προς αυτον δυο των μαθητων Ἰωαννης, εγκωμιαζεται.
Ἐγκαλει τοις οχλοις περι Ἰωαννου ο Χριστος. Ὀνειδιζει τας πολεις. Ἐξομολογειται
τωι Πατρι. Καλει τους πεφορ τισμενους. ∆ιαβαινει δια των σποριμων. Θεραπευει τον
την ξηραν εχοντα χειρα. Και βουλευονται Ἰου δαιοι ανελειν αυτον. Ἀναχωρησαντι
εκειθεν, ακο λουθει ο οχλος, και θεραπευεται. Ὁμοιως και ο δαι μονιζομενος τυφλος
και κωφος. Τοτε λεγουσιν οι Ἰουδαιοι· «Ἐν Βεελζεβουλ εκβαλλει τα δαιμονια.» Ειτα
σημειον αιτουσιν· ο δε εδωκε το Ἰωνα. Προειπεν, οτι Νινευῗται κατακρινουσιν
αυτους. Τοτε λεγει· «Ὅταν εξελθηι το ακαθαρτον πνευμα, ζη τουν αναπαυσιν.» Ειτα
η μητηρ ζητει λαλησαι αυτωι. Ἐμβας εις το πλοιον λεγει την παραβο 28.388 λην του
σπειροντος, και την αιτιαν, δι' ην εν πα ραβολαις λεγει. Ἐπιλυει την παραβολην
ταυτην, και προστιθησι την του θησαυρου, την του μαργα ριτου, την του αγρου, την
του σιναπεως, και την της ζυμης. Ἐπιλυει την του αγρου εν τηι οικιαι, προστι θησι την
της σαγηνης. Μακαριζει τους μαθητας, παραβαλλων αυτους ανδρι οικοδεσποτηι.
Ἔρχεται εις την πατριδα, οτε και σκανδαλιζονται οι Ἰουδαιοι. Τοτε λεγει· «Ουκ εστι
προφητης ατιμος ει μη εν τηι πατριδι αυτου.» Και ακουσας τα κατα τον Ἡρω δην και
Ἰωαννην, αναχωρει εις ερημον, και τρεφει τους πεντακισχιλιους. Πεμπει τους
μαθητας εις πλοιον. Ἀνερχεται εις το ορος ευξασθαι. Ἐφισταται αυτοις νυκτος
πλεουσι· δεχεται τον Πετρον επι των υδατων. Ἔρχεται εις Γεννησαρετ.
Θεραπευονται πολλοι. Ἐγκαλουσι Φαρισαιοι περι καθαρσιων· επι στομιζει τουτους,
και διδασκει τους οχλους περι βρω ματων. Ἐρωται Πετρος περι των ειρημενων, και
σαφεστερον επεξερχεται ο Χριστος. Ἦλθεν εις Τυρον, και προσερχεται η Χαναναια.
Ἐκειθεν εις το ορος το παρα την θαλασσαν, και θεραπευει πολλους. Τρε φει τους
τετρακισχιλιους ανδρας. Ἦλθεν εις Μαγδαλα. Ἐρωτωσι σημειον οι Ἰουδαιοι. Ὁ δε
καταλιπωναπηλθεν εις το περαν. Οι μαθηται επελαθοντο αρτους λαβειν· λεγει
αυτοις περι της ζυμης των Φαρισαιων. Ἐξερχεται εις Καισαρειαν. Ἐρωται τους
μαθητας περι εαυτου· ομολογει αυτον ο Πετρος. Τοτε προ λεγει περι του παθους, και
επιτιμαι Πετρωι, και κελευει τον βουλομενον ακολουθειν αραι τον σταυρον. Λεγει και
περι της δευτερας παρουσιας αυτου. Ἄνεισιν εις το ορος, ενθα και μετεμορφωθη.
Κατιοντα αυτον ερωτωσι περι Ἠλιου και μανθανουσι. Προσ αγεται ο
σεληνιαζομενος, και θεραπευεται. Ὀνειδιζει τοις μαθηταις. Λεγει αυτοις εν τηι
Γαλιλαιαι περι του παθους. Προσερχονται εν Καπερναουμ οι το διδραχμα
λαμβανοντες. Ἐρωτωσιν οι μαθηται, τις μειζων; Τοτε καλεσας παιδιον λεγει· «Ὃς
εαν σκανδαλισηι ενα των μικρων τουτων.» Και, «Ει οφθαλμος σου, και η χειρ σου
σκανδαλιζει σε·» και το, «Μη κατα φρονησητε ενος των μικρων τουτων.» Ειτα η
παρα βολη των εκατον προβατων, και το· «Ἐαν αμαρτηι εις σε ο αδελφος σου,
ελεγξον αυτον·» και το· «Ἐαν δυο συμφωνησωσιν εξ υμων, ο εαν αιτησωνται, λη
ψονται.» Ειτα φησιν ο Πετρος· «Ποσακις αμαρτη σει εις εμε ο αδελφος μου;»
Παραβολη του τα μυρια οφειλοντος ταλαντα. Ἦλθεν εις την Ἰουδαιαν. Ἐθεραπευσε
 
 
 
 
 

40

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πολλους. Ἐπελυσε το του αποστασιου. Περι τροπου ευνουχισμου διαλεγεται. Ευλογει
τα παιδια. Προσερχεται ο πλουσιος. Ἐρωτωσιν οι μαθηται, «Τις δυναται σωθηναι;»
Τοτε λεγει· «Ἐπι δωδεκα θρονους καθησεσθε·» και, «Ὃς αφηκεν οικιας,» και τα εξης.
Ειτα παραβολη των εργατων. Και αναβαινων εις Ἱεροσολυμα, ειπε τοις μαθηταις
περι του θανατου αυτου. Ἡ γυνη Ζεβεδαιου αξιοι υπερ των υιων περι πρωτειων. Οι
αποστολοι ζηλουσι, και παιδευονται. Θεραπευονται οι δυο τυφλοι εξ Ἱεριχουντος.
Ειτα τα 28.389 κατα τον ονον. Εισερχεται εις το ιερον εκβαλλει τους πωλουντας,
θεραπευει τους προσελθοντας. Ειτα τα παιδια υμνει. Ἐξερχεται εις Βηθανιαν, και
επανερ χομενος εις Ἱεροσολυμα, ξηραινει την συκην, και λε γει τοις μαθηταις· «Καν
τωι ορει τουτωι ειπητε, Βλη θητι εις την θαλασσαν, γενησεται, και ο εαν αιτησητε
πιστευοντες, ληψεσθε.» Ἐρωτωσιν οι ιερεις· «Ἐν ποιαι εξουσιαι ταυτα ποιεις;»
Ἀντερωται περι του βαπτισματος Ἰωαννου. Λεγει αυτοις την παραβολην την των δυο
υιων, ειτα τα του αμπελωνος και των πονηρων εργατων· ειτα τα του γαμου, και των
φαυ λων κλητορων. Τοτε ηλθον οι Ἰουδαιοι παγιδευ σαι αυτον εν λογωι. Και τι το
νομισμα. Ἐρωτωσιν οι Σαδδουκαιοι περι της γαμηθεισης τοις επτα αδελ φοις· ειτα ο
νομικος· Ποια εντολη πρωτη; Ειτα ερωται αυτους Ἰησους· «Τι υμιν δοκει περι του
Χριστου;» Ὡς δε επεστομισθησαν, διαλεγεται τοις οχλοις περι των Γραμματεων και
Φαρισαιων, ταλανι ζων αυτους. Ειτα εκ του ιερου ανερχεται εις τον ελαιωνα, και
διαλεγεται τοις μαθηταις περι μελλον των. Ειτα η παραβολη του κατασταθεντος
δουλου επι της οικιας, και η των δεκα παρθενων, και η των πεντε ταλαντων, και η
των εριφων, και η των προβατων. Συναγονται οι αρχιερεις και οι Γραμματεις πιασαι
αυτον. Ὁ δε ηλθεν εις Σιμωνος οικιαν εις Βηθανιαν, ενθα η το αλαβαστρον [εχουσα]
ερχεται. Συντιθε ται ο Ἰουδας τοις Ἰουδαιοις. Ἀποστελλονται οι Μαθηταιετοιμασαι
το Πασχα. Ἐλεγχει τον Ἰουδαν ο Χριστος. Παραδιδωσι το μυστηριον, ενθα λεγει· «Ου
μη πιω εκ της αμπελου ταυτης.» Ἐξερχεται εις τον ελαιωνα. Προλεγει, οτι
σκανδαλισθησονται οι μαθηται. Ἀφεις τους μαθητας εις Γεθσημανη, και
προσευξαμενος τριτον, λεγει· «Ἄγωμεν εντευθεν.» Ἦλθεν ο Ἰουδας μετα του οχλου,
και κοπτει ο Πετρος το ωτιον του παιδαριου. Ἤγαγον Ἰησουν προς Καιαφαν,
εκριναν αυτον, και κατεδικασαν, και ενεπαιξαν. Ὁ Πετρος αρνειται. Ἄγουσι τον
Ἰησουν προς Πιλατον.Ἀπαγχεται Ἰουδας. Κρινεται ο Χριστος. Ἡ γυνητου Πιλατου
συμβουλευει αυτωι αποστηναι του Ἰησου. Ειτα σταυρουται. Ειστηκεισαν αι περι
Μαριαν θεω ρουσαι μακροθεν τα γινομενα. Λαμβανει το σωμα του Κυριου Ἰωσηφ.
Αιτουσι την κουστωδιαν οι Ἰουδαιοι. Αι περι Μαριαν ηλθον εσπερας εις τον ταφον,
και σεισμος εγενετο. Ἤκουσαν παρα του αγγελου, οτι ανεστη. Πεμπονται υπο του
Χριστου προς τους μα θητας. Ἤκουσαν οι Ἰουδαιοι περι του σεισμου και της
αναστασεως, και εδωκαν χρηματα τοις φυλαξιν, ινα ψευσωνται. Ἦλθον οι μαθηται
προς τον Ἰησουν εις την Γαλιλαιαν. Παραδιδωσιν αυτοις το βαπτισμα.
Βιβλιον βʹ, Κατα Μαρκον Ευαγγελιον Ἰωαννης βαπτιζει τους Ἰουδαιους. Ἔρχεται
απο Ναζαρεθ ο Χριστος, εβαπτισθη, και ηλθεν εις την ερημον πειρασθηναι. Ειτα εις
την Γαλιλαιαν, παραδοθεντος Ἰωαννου, και καλει τους περι Πετρον και Ἰακωβον.
Εισερχεται εις Καπερναουμ, διδασκει, 28.392 θεραπευει τον δαιμονιζομενον εκει,
ειτα την πενθε ραν Πετρου, και πολλους εν τηι εσπεραι ιαται, εξηλθεν εις την ερημον,
περιηγε την Γαλιλαιαν. Θεραπευει τον λεπρον. Ἔρχεται εις Καπερναουμ. Ἰαται τον
παραλυτικον· διδασκει τον οχλον. Καλει τον Λευιν τον Ἀλφαιου. Ἐσθιει μετα των
 
 
 
 
 

41

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τελωνων. Ἐγκαλουσιν οι Φαρισαιοι υπερ τουτου. Οι μαθηται Ἰωαννου υπερ της
νηστειας αιτιωνται· ο δε απολογειται. ∆ιερχεται δια των σποριμων. Θεραπευει τον
την ξηραν χειρα [εχοντα]. Ἀναχωρει προς την θαλασσαν. Ἀκολουθει αυτωι πληθος
πολυ. Ὁμολογουσιν οι δαιμονες. Προσκαλειται τους δωδεκα, ινα αποστειληι αυτους.
Τοτε λεγουσιν οι Ἰουδαιοι· «Ἐν Βεελζεβουλ εκβαλλει τα δαιμονια.» Ἔρχεται η
Μητηρ αυτου προς αυτον. Ἐμβαινει εις το πλοιον. Λεγει την παραβολην του
σπειροντος, την του αγρου, την του σιναπεως. Χει μαζονται εν τηι θαλασσηι οι
μαθηται. Ἐπιτιμαι τηι θαλασσηι ο Χριστος· Θεραπευεται ο δαιμονων εν τηι χωραι των
Γεργεσηνων. Οι χοιροι πνιγονται. Ἦλθεν εις το περαν, και Ἰαειρος υπερ της
θυγατρος αξιοι. Ειτα η αιμοῤροουσα ιαται. Ἦλθεν εις την πατριδα, σκανδαλιζονται
επ' αυτωι. Ἐνταυθα λεγει· «Ουκ εστι προφητης ατιμος, ει μη εν τηι πατριδι αυτου.»
Πεμπει τους μαθητας ανα δυο, εντειλαμενος πολλα. Ειτα τα κατα Ἡρωδην και
Ἰωαννην. Ἐπανηλθον οιμαθηται προς αυτον. Τρεφει τους οχλους. Ἐφισταται
χειμαζομενοις τοις μαθηταις. Ἦλθεν εις Γεννησαρετ, και εθεραπευσε πολλους. Περι
ανιπτων χειρων διαλε γεται. Ἦλθεν εις Τυρον. Ἰαται την θυγατερα της
Συροφοινικισσης, ειτα τον κωφον και μογιλαλον. Τρεφει τον οχλον. Σημειον
αιτουσιν οι Ἰουδαιοι, και ου διδωσι. Περι της ζυμης των Φαρισαιων λεγει, και
επιτιμαι τοις μαθηταις. Θεραπευει τον τυφλον εις Βηθσαιδα. Ἐρωται τους μαθητας
περι εαυτου. Πετρος ομολογει· και δια το παθος επιτιμαται. Ἐνταυθα λεγει· «Ει τις
θελει οπισω μου ελθειν.» Μεταμορφουται εν τωι ορει, λεγει περι του Ἠλιου. Προσαγε
ται σεληνιαζομενος, και θεραπευεται. Προλεγει τοις μαθηταις περι του θανατου
αυτου και της αναστα σεως, και ελεγχει αυτους περι πρωτειων δια λεχθεντας εν τηι
οδωι. Ἐνταυθα λεγει· «Ὁ μη ων μετ' εμου κατ' εμου εστι,» περι του εκβαλλοντος
δαιμονια εν τωι ονοματι αυτου. Ειτα φησιν· «Ὃς εαν σκανδαλισηι ενα των μικρων·»
και το· «Ὁ σκωληξ αυτων ου τελευτησει, ουδε το πυρ σβεννυται.» Περι αποστα σιου
διαλεγεται. Τα παιδια ευλογει. Ἐρωται ο πλου σιος, τι ποιησας ζησεται· αποκρινεται
προς αυτον. Ἀναβαινων εις Ἱεροσολυμα, λεγει περι του παθους. Οι υιοι Ζεβεδαιου
αξιουσιν υπερ της εκ δεξιων καθε δρας. ∆ιαλεγεται περι ταπεινοφροσυνης.
Ἀναβλεπει Βαρτιμαιος. Ειτα τα κατα τον πωλον, και εισηλθεν εις το ιερον, οψιας
ουσης εξηλθεν εις Βηθανιαν. Ειτα επι την συκην. Ἐκβαλλει εκ του ιερου τους
πωλουν τας. Ἐξηλθεν εσπερας εκ της πολεως. Ὁ Πετρος θαυμαζει δια την συκην.
Προτρεπεται τους μαθητας ο Ἰησους εις το πιστευειν. Κελευει συγχωρειν τωι πλησιον
τα αμαρτηματα. Ἐπανερχεται εις την πολιν. 28.393 Ἐρωτωσιν οι Ἰουδαιοι, εν ποιαι
εξουσιαι ταυτα ποιει. Ἐρωται αυτους περι του βαπτισματος Ἰωαννου. Λεγει τα κατα
τον αμπελωνα και τους πονηρους γεωρ γους. Ειτα περι του κηνσου· ειτα περι των
επτα αδελφων. Ἐρωται ο γραμματευς, ποια εντολη πρωτη· και μαθων αποδεχεται.
Ἐρωται ο Χριστος περι εαυ του. Ειτα κατα των Φαρισαιων διαλεγεται, και περι των
δυο δηναριων της χηρας. Ἐξερχομενος απο του ιερου, λεγει περι της καταστροφης
αυτου. Ἐρωτωσιν οι μαθηται περι του χρονου, και πολλα αυτοις προ λεγει. Ἦλθεν
εις Βηθανιαν προς Σιμωνα τον λεπρον. Ἐκει το μυρον εκχειται. Συντιθεται ο Ἰουδας
τοις Ἰουδαιοις. Πεμπονται ετοιμασαι το πασχα οι μαθη ται. Ἐλεγχει τον Ἰουδαν.
Παραδιδωσι τα μυστηρια. Ἐξερχεται εις τον ελαιωνα. Προλεγει τοις μαθηταις, οτι
σκανδαλισθησονται, και τωι Πετρωι, οτι αρνησε ται. Προσευχεται τωι Πατρι· ειτα
συλλαμβανεται. Τεμνει Πετρος το ωτιον του δουλου. Φευγει ο νεανι σκος γυμνος.
Ἄγεται προς Καιαφαν ο Ἰησους. Καταμαρτυρουσιν αυτου. Ὁμολογει εαυτον Υιον
 
 
 
 
 

42

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεου. Ἀρνειται Πετρος. Ἄγεται προς Πιλατον ο Ἰησους·σταυρουται. Ἦν εκει Μαρια η
Ἰακωβου του μικρου, και η Μαγδαληνη, και Σαλωμη. Λαμβανει ο Ἰωσηφ το σωμα
του Ἰησου. Ἦλθον αι γυναικες μετα το Σαββατον, αρωματα φερουσαι. Ειδον τον
αγγελον εν τωι μνημειωι, και εφοβηθησαν. Ἀναστας ο Χριστος ωφθη Μαριαι, αφ' ης τα
επτα δαιμονια εξεβαλεν. Ἐκεινη ειπε τοις μαθηταις· οι δε ηπιστησαν. Ἔπειτα ωφθη
τοις δυσιν εν τηι οδωι, ειτα τοις ιαʹ· και ωνειδισε την απιστιαν αυτων. Και απεστειλεν
αυτους κηρυσσειν, και βαπτιζειν, και σημεια ποιειν. Ειτα ανεληφθη.
Βιβλιον γʹ, κατα Λουκαν. Τα κατα την γεννησιν Ἰωαννου, και του Χρι στου· τα κατα
τον Συμεων. Ἄννα ανθομολογειται τωι Κυριωι. Ἀπομενει εν τωι ιερωι ο Ἰησους, και οι
γονεις ηγνοουν. Βαπτιζει ο Ἰωαννης, βαπτιζεται και ο Χριστος, ων ετων λʹ.
Γενεαλογειται. Ἄγεται εις την ερημον. Ἔρχεται εις Ναζαρετ· αναγινωσκει εν τηι
Συναγωγηι. Ειπε προς τους Ἰουδαιους περι της χηρας της Ἠλιου, και Νεεμαν του
λεπρου, και ηθε λον αυτον κρημνισαι. Ἦλθεν εις Καπερναουμ. Ἐθεραπευσε τον
δαιμονωντα, και την πενθεραν Πετρου, και αλλους πολλους. Ἐξηλθεν εις την
ερημον. Ἦλθεν εις Γεννησαρετ, επεβη του πλοιου Πετρου, ενθα και το δικτυον
διεῤρηγνυτο. Ἐφοβηθη Σιμων. Ἐθεραπευσε τον λεπρον, ειτα τον παραλυτικον. Καλει
τον Λευι, εσθιει παρ' αυτωι· και εγκαλειται υπο των Φα ρισαιων περι τουτου, και οτι
ου νηστευουσιν οι μα θηται αυτου. Πορευεται εν Σαββατωι δευτεροπρωτωι δια των
σποριμων. Θεραπευει εν ετερωι Σαββατωι τον την ξηραν χειρα. Ἐκλεγεται τους ιβʹ.
Λεγει τους μα καρισμους. Ταλανιζει τους πλουσιους και τους γε λωντας. Παραινει
περι αγαπης, περι του μη αμυνε σθαι τον πλησιον. Περι φιλανθρωπιας. Περι του μη
κρινειν, και μεταδιδοναι. Λεγει δε και παραβολην, την περι του δενδρου, και περι
του φυλασσοντος τους λογους αυτου, οτι ομοιος εστι τηι επι την πετραν οικιαι.
Ἔρχεται εις Καπερναουμ. Προσεισιν ο εκατονταρχος υπερ του δουλου. Ειτα ο υιος
της χηρας 28.396 ανισταται. Πεμπει Ἰωαννης τους μαθητας προς αυτον. Ἐγκαλει τωι
οχλωι ο Ἰησους περι Ἰωαννου. Παρεικαζει την γενεαν παιδιοις τοις προσφωνουσιν.
Ἔρχεται εις οικιαν Φαρισαιου, και ιδου η γυνη η αμαρτωλος το αλαβαστρον εκχει.
Αιτιαται ο Φαρισαιος το γεγο νος. Λεγει προς αυτον ο Ἰησους την παραβολην των
δυο χρεωφειλετων. Ειτα διωδευε κατα πολιν και κω μην, και ηκολουθουν αυτωι
γυναικες αι θεραπευθει σαι. Λεγει την παραβολην του σπειραντος. Ἦλθεν η μητηρ
αυτου προς αυτον. Πλεουσιν οι μαθηται μετ' αυτου, χειμαζονται, ερχονται εις
Γαδειρα, και ο λε γεων εις τους χοιρους εμπιπτει. Ειτα Ἰαειρος υπερ της θυγατρος
αξιοι, και η αιμοῤροουσα ιαται. Ἀν ιστησι την κορην. Ἀποστελλει τους δωδεκα
μαθητας. Ἀκουει Ἡρωδης περι αυτου. Ἀναχωρει εις ερημονο Ἰησους. Τρεφει τους
οχλους. Ἐρωται· «Τινα με λεγουσιν οι ανθρωποι;» Ὁμολογει Πετρος. Παραγ γελλει
σιωπαιν. Προλεγει περι του παθους και της αναστασεως. Λεγει· «Ει τις θελει οπισω
μου ελθειν, αρνησασθω εαυτον.» Μεταμορφουται. Κατεισιν απο του ορους.
Θεραπευει τον σεληνιαζομενον. Λεγει περι του παθους. Ἐζητουν οι μαθηται, τις αν
ειη μειζων· ο δε Ἰησους εδιδαξεν αυτους. Ειτα φησιν· «Ὃς ουκ εστι καθ' υμων, υπερ
υμων εστιν,» περι του εκβαλλοντος τα δαιμονια εν τωι ονοματι αυτου, και ουκ
ακολουθουντος αυτωι. Βουλομενον εισελθειν εις την πολιν των Σαμαρειτων ουκ
εδεξατο. Ειτα οι μαθηται πυρ ηθελον κατενεγκαι επ' αυτους· ο δε Ἰησους επ ετιμησεν
αυτοις. Βουλομενος τις ακολουθησαι αυτωι κωλυεται. Ἕτερος δε παρακαλειται, και
αναδυεται. Τοτε λεγει· «Ουδεις επιβαλλει την χειρα αυτου επ' αροτρον, και
 
 
 
 
 

43

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

στρεφεται εις τα οπισω.» Ἀνεδειξεν εβδομηκοντα μαθητας, και πεμπει αυτους ανα
δυο, παραινεσας μηδεν βαστασαι. Ὀνειδιζει ταις πολεσι. Τοτε λεγει· «Ὁ ακουων
υμων, εμου ακουει.» Ειτα φησιν· «Ἐθεωρουν τον Σαταναν πεσοντα, ως αστρα πην·»
και διδωσι τοις μαθηταις εξουσιαν κατ' αυτου, και παραινει μη χαιρειν εν τουτωι.
Ειτα εξομολογει ται τωι Πατρι, και φησι τοις μαθηταις· «Μακαριοι οι οφθαλμοι, οι
βλεποντες α βλεπετε. Πολλοι γαρ προ φηται επεθυμησαν ιδειν α βλεπετε.» Ὁ
νομικος πει ραζει, και η παραβολη λεγεται του εις Ἱεριχω κατα βαινοντος. Μαρθα
εγκαλει υπερ της αδελφης. ∆ιδα σκει ευχεσθαι τους μαθητας, και λεγει την παραβο
λην του αιτουντος αρτους τον φιλον τον εν τηι κλινηι οντα. Θεραπευει τον κωφον
τον δαιμονιζομενον. Τοτε λεγουσιν, οτι «Ἐν Βεελζεβουλ θεραπευει.» Ειτα λεγει·
«Ὅταν εξελθηι το ακαθαρτον πνευμα, πορευε ται δι' ανυδρων τοπων.» Ειτα γυνη τις
φησι· «Μακαρια η κοιλια,» και τα εξης. Κατακριθησεσθαι προλεγει τους τοτε υπο
Νινευι, και φησι· «Ουδεις, λυχνον αψας, υπο τον μοδιον τιθησιν.» Εισηλθεν αρι
στησαι προς Φαρισαιον. Ὁ δε εγκαλει, οτι ουκ εβαπτισατο. Τοτε λεγει προς αυτον·
«Ὑμεις το εξωθεν του ποτηριου καθαριζετε.» Και ταλανιζει αυτους και τους
νομικους. Ειτα λεγει· «Ουδεν εστι κρυπτον·» 28.397 και το, «Μη φοβηθητε απο των
αποκτεινοντων το σωμα·» και το, «Ουχι πεντε στρουθια·» και, «Ὃς αν βλασφημησηι
εις το Πνευμα.» Προσερχεται τις με ρισασθαι τον κληρον μετα του αδελφου. Ειτα ο
λογι ζομενος πλουσιος· περι των αποθηκων. Παραινει μη μεριμναιν περι τροφης.
Περι ελεημοσυνης λεγει, και του δεσποτου του διακονουντος τοις δουλοις αυτου, και
περι του πιστου δουλου, και περι του ειδοτος το θελημα του Κυριου αυτου, και μη
ποιουντος. Και, «Πυρ ηλθον,» φησι, «βαλειν.» Ἔλεγε δε και περι των το προσωπον
του ουρανου δοκιμαζοντων. Και το· «Ἐαν υπαγηις μετα του αντιδικου σου επ' αρ
χοντα.» Ειτα τους υπο Πιλατου αναιρεθεντας Γαλιλαιους, και τους υπο του πυργου
καταχωσθεντας. Ειτα η παραβολη της ακαρπου συκης. Την υπο του δαιμονος
συγκυπτουσαν θεραπευει εν Σαββατωι· και εγκαλουσιν Ἰουδαιοι· ο δε επιστομιζει
αυτους. Ειτα η παραβολη του σιναπεως, και της ζυμης. Ειτα ηρω τηθη, ει ολιγοι οι
σωζομενοι. Παραινει εισελθειν δια της στενης θυρας, και επαγει· «Ἥξουσιν απο ανα
τολων και δυσμων, και ανακλιθησονται.» Ειτα λεγουσιν αυτωι· «Ἔξελθε, οτι
Ἡρωδης βουλεται σε ανελειν.» Και φησι· «Πορευθεντες ειπατε τηι αλωπεκι ταυτηι.»
Ειτα προς την Ἱερουσαλημ φησι· «Ποσακις ηθελησα επισυναγαγειν τα τεκνα σου.»
Θεραπευει τον υδρωπικον εν οικωι Φαρισαιου. Περι πρωτοκλισιας διαλεγεται, και
τινας δει καλειν επ' αριστον. Ειτα η παραβολη του δειπνου, και των
παραιτησαμενων ελθειν Παραινει παντων των οικειων καταφρονειν, και αυτωι
ακολουθειν. Ειτα η παραβολη του τον πυργον οικοδομουντος, και του παρασκευαζο
μενου εις πολεμον. Ειτα φησι· «Καλον το αλας.» Γογγυζουσιν οι Φαρισαιοι, οτι
τελωνας προσελαμβα νετο. Λεγει παραβολην προς αυτους, την του απολω λοτος
προβατου, την της δραχμης, και την του ασω του παιδος· περι του εκβληθεντος
οικονομου· περι φιλαργυριας· περι υπερηφανιας, και οτι δει παντα τα εν τωι νομωι
πληρωθηναι· περι του απολυοντος την γυναικα αυτου· περι του Λαζαρου και του
πλουσιου. Περι του συγχωρειν τωι πλησιον τα αμαρτηματα. Και· «Τις εχων δουλον,»
φησι, «αροτριωντα, ουκ εισελ θοντι απο του αγρου επιταττει;» Ειτα οι δεκα λεπροι.
Περι της παρουσιας αυτου προλεγει. Περι του παντοτε προσευχεσθαι. Ειπε την της
χηρας παρα βολην, και την του αδικου αρχοντος. Τοτε λεγει· «Ἆρα ευρησει την
πιστιν ελθων ο Υιος του ανθρωπου;» Ἡ παραβολη του Φαρισαιου και του τελωνου.
 
 
 
 
 

44

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ειτα προσκαλειται τα παιδια. Προσερχεται ο πλουσιος ερωτων, τι ποιησας ζωην
αιωνιον κληρονομησει. Περι του παθους λεγει τοις μαθηταις· οι δε ου συν ηκαν. Ὁ
τυφλος θεραπευεται, ο εγγυς Ἱεριχους. Τα κατα τον Ζακχαιον. Ἡ παραβολη του
βουληθεντος αγορασαι βασιλειαν. Τα κατα τον πωλον. Περι της αλωσεως της
πολεως προλεγει. Ἐκβαλλει εκ του ιερου τους πωλουντας. Τοτε λεγουσιν· «Ἐν ποιαι
εξουσιαι ταυτα ποιεις;» Ἐρωται αυτους περι του βαπτισματος 28.400 Ἰωαννου. Ειτα η
παραβολη του αμπελωνος, και των πονηρων γεωργων. Τα περι του κηνσου, και της
γα μηθεισης τοις ζʹ αδελφοις. Ειτα ερωται αυτους περι εαυτου, πως λεγουσι τον
Χριστον υιον ∆αβιδ ειναι· και περι πρωτοκαθεδριας διαλεγεται. Βαλλει η χηρα δυο
δηναρια. Περι της καταστροφης του ναου, περι των μελλοντων προλεγει κακων.
Συντιθεται Ἰουδας μετα των Ἰουδαιων. Πεμπει τους μαθητας ετοιμασαι το πασχα.
Ἐλεγχεται Ἰουδας μετα το μυστηριον. Φιλονεικια των μαθητων περι πρωτειων. Ειτα
προς τον Σιμωνα φησι· «Ἰδου ο Σατανας εξηιτησατο υμας·» και προλεγει αυτου την
αρνησιν, και παρακελευεται τοις μαθηταις βασταζειν βαλαντιον. Ειτα συλλαμβα
νεται. Ἀρνειται Πετρος. Τυπτεται ο Ἰησους υπο των Ἰουδαιων. Ἐρωταται, ει αυτος
ειη ο Χριστος, και αποκρινεται. Ἄγεται προς τον Πιλατον, και πεμπε ται προς τον
Ἡρωδην. Ειτα προς τον Πιλατον αγεται. Παραδιδοται σταυρωθηναι· ακολουθει
οχλος· προς τας γυναικας διαλεγεται περι των μελλοντων κακων. Σταυ ρουται.
Θαπτει Ἰωσηφ το σωμα. Φερουσιν αι γυναικες αρωματα εις τον ταφον, και ουχ ευρον
ουδενα. Μανθανουσι παρα των δυο αγγελων, οτι ανεστη. Ἀπαγγελλουσι τοις
μαθηταις. Οι δε ηπιστουν. Ἔδραμε Πετρος εις το μνημειον, και ευρεν ουτως. Τοτε
φαι νεται τοις δυο οδοιπορουσιν. Ὑποστρεψαντες ουτοι, ηκουσαν, οτι ωφθη Σιμωνι.
Ειτα εστη αθροως εν με σωι αυτων· οι δε επτοηθησαν. Ἔδειξεν αυτοις τους τυπους,
και εφεν ενωπιον αυτων. Ἐξαγαγων δε αυτους εις Βηθανιαν, ανεληφθη.
Βιβλιον δʹ, κατα Ἰωαννην. Θεολογει ο Ἰωαννης τον Χριστον. Λεγει περι του
Βαπτιστου· ειτα περι του Χριστου, και της εναν θρωπησεως. Ἀποκρινεται ο
Βαπτιστης προς τους αποσταλεντας προς αυτον. Τηι επαυριον μαρτυρει τωι Ἰησου, οτι
το Πνευμα κατεβη επ' αυτον. Τηι επαυ ριον παλιν μαρτυρει τωι Ἰησου. Και κολλωνται
αυτωι οι περι Ἀνδρεαν. Ἄγει τον Πετρον ο Ἀνδρεας προςαυτον. Τηι επαυριον καλει
τον Φιλιππον ο Ἀνδρεας προς αυτον. Τηι επαυριον καλει τον Φιλιππον ο Ἰησους,
εξελθων εις την Γαλιλαιαν. Ουτος αγει τον Ναθαναηλ προς αυτον. Μαρτυρει αυτωι ο
Ἰησους. Ὁ γαμος εν Κανα γινεται. Ειτα ερχεται εις Καπερναουμ. Ἀναβαινει εις
Ἱεροσολυμα εν τωι Πασχα· εκβαλλει εκ του ιερου τους πωλουντας τας περιστερας.
Πολλοι πι στευουσιν εις αυτον. Ειτα τα κατα Νικοδημον. Ειτα ερχεται εις την
Ἰουδαιαν, και εβαπτιζον οι μαθηται αυτου. Ἀπηγγελθη τωι Ἰωαννηι. Ἀκουσας ο
Ἰησουςοτι εμαθον οι Φαρισαιοι, κατεβη εις την Γαλιλαιαν δια της Σαμαρειας. Ειτα τα
κατα την Σαμαρειτιν. Πιστευουσιν οι Σαμαρειται. Ἔρχεται εις Κανα ο Ἰησους, και ο
βασιλισκος προσερχεται υπερ του υιου. Ἀνηλθεν εις Ἱεροσολυμα, και τον εν ληʹ
ετεσι παραλελυμενον ιαται εν Σαββατωι. Ἐζητουν αυτον οι Ἰουδαιοι αποκτειναι.
Λεγει αυτοις οτι παρα Θεου επεμ φθη. Ἀπηλθε περαν της Τιβεριαδος· ην δε το Πασχα.
Τρεφει τους οχλους. Ἠθελησαν αυτον ποιησαι βασι 28.401 λεα, και αναχωρει εις το
ορος. Ἔπλευσαν οι μαθη ται εις Καπερναουμ. Ἦλθεν ο Ἰησους εκει, ηλθον και οι
οχλοι. Τοτε αυτοις περι των μυστηριων διαλε γεται. Και μη ενεγκαντες τον λογον,
απηλθον εις τα οπισω. Λεγει τοις δωδεκα· «Μη και υμεις θελετε υπαγειν;» Τοτε λεγει
 
 
 
 
 

45

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Πετρος· «Ῥηματα ζωης αιω νιου εχεις, προς τινα απελευσομεθα;» Σκηνοπηγιας
ουσης, προτρεπονται αυτον οι αδελφοι ανελθειν εν τωι ιερωι. Ὁ δε υστερον ανηλθε,
και εζητουν αυτον οι Ἰουδαιοι, και ηγανακτουν, οτι εν Σαββατωι τυφλον ια σατο.
∆ιαλεγεται περι του Παρακλητου· και οι μεν επιστευσαν, οι δε ηπιστουν.
Ἐγκαλουνται υπηρεται υπο των αρχιερεων, οτι ουκ επιασαν αυτον. ∆ιαλεγε ται
αυτοις ο Νικοδημος, και επιστομιζουσιν αυτον. Παλιν ο Ἰησους διαλεγεται αυτοις·
και επειρωντο ανατρεπειν αυτου τα ρηματα. Ἐνταυθα τα περι της κατηγορηθεισης
επι μοιχειαι. Παλιν λεγει αυτοις· «Ἐγω υπαγω, οπου ημεις ου δυνασθε ελθειν.» Οι δε
ενομιζον, οτι αναιρει εαυτον. Ειτα προλεγει τον τροπον του θανατου αυτου, και
επιστευσαν πολλοι εις αυτον. Τοτε λεγει αυτοις· «Ἐαν μεινητε εν τωι λογωι μου, η
αληθεια ελευθερωσει υμας,» και ετερα πολλα. Λεγουσιν αυτωι οι Ἰουδαιοι·
«Σαμαρειτης ει, και δαιμονιον εχεις.» Παλιν ο Ἰησους πολλα αυτοις διαλε γεται, εν
οις επηγαγε· «Πριν Ἀβρααμ γενεσθαι, εγω ειμι.» Τοτε ηθελησαν λιθασαι αυτον· ο δε
εξελθων απ' αυτων, εθεραπευσε τον τυφλον πηλωι. Ειτα διαλε γεται περι των
προβατων και του ποιμενος, του δια της θυρας εισερχομενου εις την αυλην· και
σχισμα εγενετο εν τοις Ἰουδαιοις. Τοις Ἐγκαινιοις περιεπατει ο Ἰησους εν τηι στοαι
Σολομωντος. Ἐρωτωσιν αυτον οι Ἰουδαιοι, ει αυτος ειη ο Χριστος. Ὡς δε ειπεν,
εβαστασαν λιθους βαλειν επ' αυτον. Ὡς δε ηρωτα αυ τους την αιτιαν, ηλθον πιασαι
αυτον, και ουκ ισχυσαν. Ἀπηλθεν, οπου εβαπτιζεν Ἰωαννης. Πεμπουσιν εκ Βηθανιας
αι περι Μαρθαν υπερ του Λαζαρου. Και βου λομενος εις την Ἰουδαιαν ελθειν,
εκωλυον οι μαθηται. Ἦλθεν εις Βηθανιαν· ανεστησε τον Λαζαρον. Παλιν
εβουλευοντο οι Ἰουδαιοι ανελειν τον Ἰησουν. Ειτα Καιαφας προφητευει. Ἀναχωρει ο
Ἰησους εις την ερημον Ἐφραΐμ. Ειτα οι Ἰουδαιοι αμφεβαλον, ει ερχεται εις την
εορτην. Και προ εξ ημερων του Πασχα ηλθεν εις Βηθανιαν. Τοτε δειπνουντα αυτον
ηλειψεν η Μαρια, και αγανακτει Ἰουδας. Ἐπιστομιζει αυτον ο Ἰησους.Ἦλθον προς
αυτον εκει οι Ἰουδαιοι. Ὑπηντησαν αυτωιοχλοι μετα βαΐων ερχομενωι εις
Ἱεροσολυμα, και οχουμενωι εις οναριον. Τοτε ζητουσιν οι Ἕλληνες ιδειν αυτον. Τοτε
λεγει την παραβολην του κοκκου του σιτου και περι των φοβουμενων τον θανατον.
Ειτα επαγει· «Πατερ, δοξασον σου τον Υιον·» και φωνη εγενετο εκ του ουρανου.
Ἐνομισεν ο οχλος βροντην γεγενησθαι. Ειτα προλεγει αυτοις τον τροπον του
θανατου, και προτρεπει προς το πιστευσαι· οι δε ηπειθουν, «ινα,» φησιν, «ο λογος
Ἡσαΐου πληρωθηι.» Νιπτει τους μαθητας· ελεγχει τον Ἰουδαν· και λαβων εκεινος το
ψωμιον εξηλθεν εν νυκτι. Ειτα διαλεγεται τοις μαθη ταις ο Ἰησους. Ἐντελλεται
αυτοις περι αγαπης. 28.404 Προλεγει τωι Πετρωι την αρνησιν. Φιλιππος αξιοι ιδειν
τον Πατερα. Περι του Παρακλητου αυτοις προλεγει· ετερα πολλα διαλεγεται, και
κατηγορει των Ἰουδαιων. Θλιψιν προλεγει τοις μαθηταις, ειτα παλιν χρηστα, και
παλιν λυπηρα. Προς τον Πατερα διαλεγεται. Ειτα ερχεται εις τον κηπον, και
συλλαμβανεται. Κοπτει Πετρος το ωτιον του δουλου. Ἄγουσι τον Ἰησουν προςτον
Ἄνναν. Εισαγει ο μαθητης τον Πετρον εις την αυλην. Τυπτει τον Ἰησουν ο υπηρετης·
λεγει αυτωι· «Ει κακως ελαλησα,» και τα εξης. Ἀποστελλουσιν αυτον προς Καιαφαν.
Ἀρνειται Πετρος. Ἄγεται ο Ἰησους προς Πιλατον. Σταυρουται, και τον τιτλον
επιτιθεασιν. Ειστηκεισαν παρα τωι σταυρωι η μητηρ, και η αδελφη της μητρος αυτου
Μαρια, η του Κλεοπα, και Μαρια η Μαγδαληνη. Τοτε παρατιθεται την μητερα τωι
Ἰωαννηι. Θαπτει το σωμα Ἰωσηφ. Νικοδημος φερει αλοης και σμυρνης λυτρα εκατον.
Ἦλθε Μαρια η Μαγδαληνη, βλεπει τον ταφον κενον· καλει τον Πετρον και τον
 
 
 
 
 

46

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἰωαννην. Οι δε απηλθον, και πα λιν ανεχωρησαν. Βλεπει τους αγγελους η Μαρια,
ειτα τον Ἰησουν, και διαλεγεται αυτηι. Ειτα επεστη τοις μαθηταις κεκλεισμενων των
θυρων, και εδωκεν αυ τοις Πνευμα αγιον. Ειτα τωι Θωμαι διαλεγεται απιστησαντι.
Ειτα παλιν ωφθη τοις μαθηταις επι της θα λασσης της Τιβεριαδος· οι δε ηλιευσαν
πληθος ιχθυων, και εφαγε μετ' αυτων. Ειτα επιταττει τωι Πετρωι ποιμαινειν τα
προβατα, και προλεγει αυτωι, ποιωι θανατωι αποθανειται, και κελευει ακολουθησαι
αυτωι.
Βιβλιον εʹ, Πραξεις των αποστολων. Ουτω καλειται το βιβλιον, επειδη και τας πρα
ξεις ομου των αποστολων περιεχει. Ὁ δε διηγουμενος ταυτας εστι Λουκας ο
ευαγγελιστης, ο και τουτο το βιβλιον συγγραφων. Συναπεδημει γαρ τοις τε αλλοις
αποστολοις, και μαλιστα τωι Παυλωι, και ειδως ακριβως, γραφει. ∆ιηγειται δε εν
αυτωι πως, αγγελων υπολαβοντων, ανεληφθη ο Κυριος, και την του αγιου
Πνευματος εκχυσιν γενομενην εν τηι Πεν τηκοστηι επι τε τους αποστολους και
παντας τους τοτε παροντας· την τε καταστασιν του Ματθιου αντι Ἰουδα του
προδοτου, και την προχειρησιν των ζʹ δια κονων, και την εκλογην του Παυλου, και
οσα επαθε, και τελος την εις Ῥωμην αποδημιαν αυτου. Των μεν ουν δωδεκα
αποστολων τα ονοματα εστι ταυτα· πρωτος Σιμων ο λεγομενος Πετρος, ειτα
Ἰακωβος ο του Ζεβεδαιου, και Ἰωαννης ο αδελφος αυτου, και Ἀνδρεας ο αδελφος
Πετρου, και Φιλιππος, και Θωμας, Βαρθολομαιος, Ματθαιος, Ἰακωβος Ἀλφαιου,
Σιμων ο ζηλωτης, Ἰουδας Ἰακωβου, ο και Θαδδαιος,και Ἰουδας Ἰσκαριωτης ο και
παραδους τον Κυριον. Ἀλλα του Ἰουδα τουτου, προδοτου γενομενου, και
απολομενου, κατεσταθη εις τον εκεινου τοπον υπο των αποστολων Ματθιας, και
συγκατηριθμηθη τοις ενδεκα δωδεκατος. Μετα δε ταυτα εκληθη και ο Παυλος,
σκευος εκλογης, και απεσταλη και αυτος μετα Βαρναβα ευαγγελισαθαι τον Κυριον
τοις εθνεσι παν ταχου. Ἔτι δε και των κατασταθεντων παρα των 28.405 αποστολων
επτα διακονων τα ονοματα ταυτα· Στεφανος, Φιλιππος, Προχορος, Νικανωρ, Τιμων,
Παρ μενας, και Νικολαος. Τουτων ουν των αποστολων και των διακονων τας
πραξεις διηγειται ο Λουκας, και σημεια παρ' αυτων γεγονοτα, απερ εισι ταυτα·
Πετρος και Ἰωαννης εθεραπευσαν εν τωι ονοματι Κυριου τον εκ γενετης χωλον, τον
εν τηι Ὡραιαι πυληι καθημενον. Πετρος Ἀνανιαν και Σαπφειραν την γυ ναικα αυτου
ηλεγξε, νοσφισαμενους απο της τιμης του χωριου, και της επαγγελιας της εις τον
Θεον, και γεγονασι παραχρημα νεκροι. Πετρος εν Ἰοππηι την αποθανουσαν ∆ορκαδα
ευξαμενος ηγειρεν εκ νε κρων. Πετρος το εξ ουρανου σκευος καθιεμενον πλη ρες
παντος ζωου εωρακε. Πετρου η σκια ερχομενη επι τους ασθενουντας εθεραπευεν
αυτους. Πετρος τηρουμενος και δεδεμενος εν τηι φυλακηι υπο αγγε λου απελυθη, μη
ειδοτων των στρατιωτων. Και ο Ἡρωδης σκωληκοβρωτος εξεψυξε. Στεφανος
εποιησε τερατα και σημεια. Φιλιππος τον ευνουχον επεστη σεν αναγινωσκοντα τον
Ἡσαΐαν, και εβαπτισεν αυ τον. Ὁ αυτος Φιλιππος εν Σαμαρειαι πολλα πνευ ματα
εξεβαλε, και χωλοι και παραλελυμενοι εθερα πευθησαν υπ' αυτου. Παυλος, εγγιζων
τηι ∆αμασκωι, ειδεν οπτασιαν, και ευθυς γεγονεν ευαγγελιστης. Παυλος εν Λυστροις
Αινεαν, χωλον εκ γενετης οντα, εθεραπευσεν εν τωι ονοματι του Κυριου. Παυλος απο
οπτασιας εις Μακεδονιαν εκληθη. Παυλος την γυναικα την εχουσαν πνευμα
Πυθονος εκαθαρισε. Παυ λος και Σιλας εν Φιλιπποις εις φυλακην εβληθησαν, και
ησφαλισμενους ειχον τους ποδας εν τωι ξυλωι. Ἐν δε τωι μεσονυκτιωι σεισμος γεγονε,
 
 
 
 
 

47

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και λελυνται αυτων τα δεσμα. Ἀπο του χρωτος Παυλου απεφερον σουδαρια επι τους
ασθενουντας και δαιμονιων τας, και εθεραπευοντο. Παυλος εν Τρωαδι πεσοντα
Ευτυχον απο της θυριδος και αποθανοντα ηγειρε λεγων· «Ἡ ψυχη αυτου εν αυτωι
εστιν.» Παυλος επετιμησεν εν Κυπρωι τωι μαγωι Ἐλυμαι, και εγενετο τυφλος. Παυ λος,
πλεων εν Ῥωμηι, εχειμασθη αυτος τε και παν τες οι εν τωι πλοιωι επι νυχθημερα ιδʹ.
Παντων τε προσδοκωντων αποθανειν, επιστας ο Κυριος ειπεν αυτωι, οτι «∆ια σε
κεχαρισμαι τουτοις το ζηιν,» και εσωθησαν. Ἐξελθοντα τον Παυλον απο του πλοιου
εχιδνα εδακε, και οι μεν παντες ενομιζον αυ τον γινεσθαι νεκρον· ως δε απαθης
διεμεινεν, ενο μισαν αυτον ειναι θεον. Τον πατερα Πουπλιου εν τηι νησωι δυσεντεριαι
συνεχομενον χειροθετησας ιασατο ο Παυλος, και αλλους πολλους ασθενουντας εν
τηι νησωι εθεραπευσεν.
Βιβλιον ς ʹ, Ἐπιστολαι καθολικαι επτα· τουτων πρωτη Ἰακωβου. Ἀπ' αυτων των
γραψαντων και αυται προσαγορευονται. Αυτος γαρ Ἰακωβος ταυτην γραφει τοις απο
των δωδεκα φυλων διασπαρεισι, και πιστευσα σιν εις τον Κυριον ημων Ἰησουν
Χριστον. Γραφει δε διδασκαλικην την Ἐπιστολην, διδασκων περι διαφο ρας
πειρασμων, ποιος μεν εστιν απο Θεου, ποιος δε απο της ιδιας καρδιας των
ανθρωπων· και οτι ου 28.408 λογωι μονωι, αλλα και εργωι δεικνυναι δει την πιστιν·
και ουχ οι ακροαται του νομου, αλλα οι ποιηται δικαιουν ται. Περι τε πλουσιων
παραγγελλει, ινα μη προκρι νωνται των πτωχων οι πλουσιοι εν ταις Ἐκκλησιαις,
αλλα μαλλον και επιπληττωνται, ως υπερηφανοι. Και τελος παραμυθησαμενος τους
αδικουμενους, και προ τρεψαμενος αυτους μακροθυμειν εως της παρου σιας του
κριτου, και διδαξας περι υπομονης εκ των του Ἰωβ χρηστων, παραγγελλει
προσκαλεισθαι τους πρεσβυτερους επι τους ασθενουντας, και σπουδαζειν
επιστρεφειν τους πλανηθεντας επι την αληθειαν· ει ναι γαρ τουτου μισθον παρα του
Κυριου αφεσιν αμαρτιων. Και ουτως τελειοι την Ἐπιστολην. ∆ευτερα, Πετρου. Και
αυτη του γεγραφοτος επιφερεται την κλησιν· αυτος γαρ Πετρος τοις εν τηι διασποραι
ουσιν Ἰουδαιοις, και γενομενοις Χριστιανοις, γραφει την επιστολην διδασκαλικην.
Ἐπειδη γαρ απο Ἰουδαιων επιστευσαν, επιστηριζει αυτους. Και πρωτον μεν εξηγειται
και αποδεικνυσιν, οτι η εις Χριστον πιστις απο των προφητων κατηγγελη, και δι'
αυτων εμη νυθη η δια του αιματος αυτου λυτρωσις· και οτι αυ τοις και τοις εθνεσιν
ευηγγελισθη τα παντα, εις α αγγελοι επιθυμουσι παρακυψαι. Ειτα, συμβουλευσας
αξιως του καλεσαντος αναστρεφεσθαι, προτρεπει και βασιλεα τιμαιν, γυναιξι τε και
ανδρασιν ομοφροσυνην παραγγελλει. Και εις τα ηθη παραινεσας ολιγα, ση μαινει,
οτι και εις τον ᾅδην γεγονε παρα του Κυριου το κηρυγμα της σωτηριας και
αναστασεως, ινα και οι αποθανοντες αναστωσι, και κριθωσι μεν εν τωι σωματι, τηι δε
χαριτι της αναστασεως διαμενωσι· και οτι το τελος παντων λοιπον ηγγισε, και οφει
λουσι παντες ετοιμοι γινεσθαι, ως λογον αποδοντες τωι κριτηι. Και ουτως τελειοι την
Ἐπιστολην. Τριτη, παλιν και αυτη Πετρου. Ὁμοιως και αυτη παρα του αυτου
γραφεισα την τουτου εχει ονομασιαν. Αυτος γαρ Πετρος και ταυτην επιστελλει τοις
ηδη πιστευσασιν. Ἔστι δε η Ἐπιστολη υπομνησις των πρωτων. Ειδως γαρ ταχειαν
αυτου εσεσθαι την αναλυσιν του σωματος, εσπουδασε παντας υπομνησαι περι ων
κατηχηθησαν την διδασκαλιαν. Και πρωτον μεν περι της πιστεως εξηγειται, και
δεικνυσιν απο των προφητων αυτην ευηγγελισθαι· και οτι αι προφητειαι αι περι του
Σωτηρος ουκ εισιν ανθρωπι ναι, αλλα παρα Θεου ελαληθησαν. Ἔπειτα παραγγελ λει
 
 
 
 
 

48

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μη προσεχειν τοις απατωσι, λεγων εσεσθαι αυτων απωλειαν, ωσπερ και των
παραβαντων αγγελων γε γονε. Προμηνυει δε εν τηι Ἐπιστοληι ημερας εσεσθαι, εν αις
εμπαικται περιπατησουσι, και θελησουσιν απα ταιν τινας, λεγοντες ματην λεγεσθαι
παρ' ημων την παρουσιαν του Σωτηρος, δια το αει λεγεσθαι, και μη πω
παραγενεσθαι. Ἀπο τουτων ουν και μαλιστα απ εχεσθαι παραγγελλει, διδασκων, μη
ολιγωρειν εν τοις χρονοις. Παντα γαρ τον χρονον μηδεν ειναι ενωπιον Κυριου, δια
το και την μιαν ημεραν ως χιλια ετη ει ναι, και τα χιλια ετη ως ημεραν μιαν.
Ἔσεσθαι δε 28.409 ταχεως την ημεραν Κυριου διαβεβαιουται, και απο δεικνυσι, και
εντελλεται ετοιμους ειναι παντας εις αυτην εν εργοις αγαθοις, και αγαπαιν τα υπο
του απο στολου Παυλου γραφεντα, και μη προσεχειν τοις διαβαλλουσιν αυτα δια το
και πασας τας θειας Γραφας διαβαλλειν αυτους. Ὑπομνησας ουν και διδαξας παν τας
προειδεναι τα πραγματα, παραινει μη εκπιπτειν του σκοπου της πιστεως, και ουτως
τελειοι την Ἐπι στολην. Τεταρτη, Ἰωαννου. Ουτως και αυτη καλειται, επειδη και
αυτος Ἰωαννης ο ευαγγελιστης και ταυτην επιστελλει, υπο μιμνησκων τους ηδη
πιστευσαντας εις τον Κυριον. Και πρωτον μεν ωσπερ εν τωι Ευαγγελιωι, ουτως και εν
ταυτηι τηι Ἐπιστοληι θεολογει περι του Λογου, απο δεικνυς αυτον αει ειναι εν τωι Θεωι,
και διδασκων τον Πατερα φως ειναι, ινα και ουτως γνωμεν τον Λογον απαυγασμα εξ
αυτου ειναι. Θεολογων δε, εξηγειται μη νεωτερον ειναι το καθ' ημας μυστηριον,
αλλα και εξ αρχης μεν αει τυγχανειν αυτο, νυν δε πεφανερωσθαι εν τωι Κυριωι, οστις
εστι ζωη αιωνιος, και Θεος αληθινος. Και το αιτιον δε της του Λογου παρουσιας και
επιφανειας αυτου τιθησιν ειναι λεγων τουτο, επι το καταλυσαι τα εργα του
διαβολου, και ημας ελευθερωθηναι του θανατου, και γινωσκειν ημας τον Πατερα,
και αυτον τον Υιον, τον Κυριον ημων Ἰησουν Χρι στον. Γραφει γουν προς πασαν
ηλικιαν, προς παιδια, προς νεανισκους, προς γεροντας, οτι ο μεν Θεος εγνω σθη, η δε
διαβολικη ενεργεια λοιπον νενικηται, κατ αργηθεντος του θανατου. Ειτα λοιπον δι'
ολης της Ἐπιστολης περι αγαπης διδασκει, θελων ημας αλλη λους αγαπαιν, επειδη
και ο Χριστος ηγαπησεν ημας. Ἐξηγειται ουν επι διαφορας φοβου και αγαπης, και
τεκνων Θεου και τεκνων διαβολου, και περι αμαρτιας θανατικης, και μη θανατικης,
και διαφορας πνευμα των. Και λοιπον διαιρει, ποιον μεν πνευμα εκ του Θεου εστι,
ποιον δε της πλανης, και ποτε μεν γινω σκομεθα τεκνα Θεου, ποτε δε διαβολου· και
περι ποιας αμαρτιας οφειλομεν ευχεσθαι· και οτι ο μη αγαπων τον πλησιον ουκ
εστιν αξιος της κλησεως, ουδε δυναται λεγεσθαι του Χριστου. Και την ενοτητα δε
του Υιου προς τον Πατερα δεικνυσι· και οτι ο αρνουμενος τον Υιον ουδε τον Πατερα
εχει. ∆ιακρινει δε εν τηι Ἐπιστοληι ταυτηι, λεγων και το ιδιον του Ἀντιχριστου· ειναι
δε τουτο το λεγειν μη ειναι τον Ἰησουν αυτον τον Χριστον, ινα, ως μη οντος
εκεινου, εαυτον ειπηι ειναι ο ψευστης. Παραινει δε δι' ολης της Ἐπιστολης μη
αθυμειν τους πιστευοντας τωι Κυριωι, ει μισουν ται εν τωι κοσμωι, αλλα μαλλον
χαιρειν, οτι το μισος του κοσμου δεικνυσι τους πιστευσαντας μεταβεβηκε ναι απ'
αυτου κοσμου, και ειναι λοιπον της ουρανιου πολιτειας. Και εν τωι τελει δε της
Ἐπιστολης παλιν υπομιμνησκει λεγων, οτι ο του Θεου Υιος ζωη αιω νιος εστι, και
Θεος αληθινος, και ινα τουτωι δουλευωμεν, και φυλαττωμεν εαυτους απο των
ειδωλων. Πεμπτη, παλιν και αυτη Ἰωαννου. Ταυτην ως πρεσβυτερος γραφει κυριαι
και τοις 28.412 τεκνοις αυτης. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· Ὁρων τα τεκνα
ταυτης καλως αναστρεφομενα εν τηι πιστει, και πολλους πλανους περιερχομενους,
και λε γοντας μη ειναι την παρουσιαν του Χριστου εν σαρ κι, γραφει την Ἐπιστολην.
 
 
 
 
 

49

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Και πρωτον μεν αποδε χεται αυτης τα τεκνα καλως περιπατουντα· ειτα, διδασκων μη
νεωτερον ειναι το καθ' ημας μυστηριον, παραινει παλιν περι αγαπης, και ινα
μεινωσιν εν τηι διδαχηι τηι παραδοθεισηι αυτοις. Και λοιπον διδασκει αντιχριστον
ειναι τον λεγοντα μη εν σαρκι εληλυθεναι τον Χριστον. Παραγγελλει δε, ωστε μη
δεχεσθαι τους τοιουτους τινα εις οικιαν, μηδε λεγειν αυτοις χαιρειν, και ουτως
τελειοι την Ἐπιστολην. Ἕκτη, παλιν και αυτη Ἰωαννου. Και αυτη Ἰωαννου μεν εστι,
καθως και επι γεγραπται. Ἐπεσταλται δε προς Γαιον. Και πρωτον μεν αποδεχεται
αυτον μαρτυρουμενον υπο παντων επι φιλοξενιαι, και προτρεπει τηι αυτηι προθεσει
προσ μενειν, και προπεμπειν και δεξιουσθαι τους αδελφους. Παλιν δε αυτου μεν την
προθεσιν αποδεχεται· αιτιαται δε ∆ιοτρεφη, ως μητε αυτον παρεχοντα τοις πτωχοις,
αλλα και κωλυοντα τους αλλους, και πολλα φλυαρουντα. Τους δε τοιουτους λεγει
αλλοτριους ειναι της αληθειας, και μηδε ειδεναι τον Θεον. ∆ημητριον δε συν ιστησι
μαρτυρων αυτωι τα καλλιστα. Ἑβδομη, Ἰουδα. Ταυτην, καθως και επιγεγραπται,
Ἰουδας γραφει την Ἐπιστολην τοις ηδη πιστευσασιν. Ἡ δε προφασις αυτη·
Παρεισελθοντων τινων και διδασκοντων αδιαφορον ειναι την αμαρτιαν, και
αρνουμενων τον Κυριον, αναγκην εσχε γραψαι, και ασφαλισασθαι τους αδελφους.
Και πρωτον μεν παρακαλει αυτους αγωνι ζεσθαι και εμμενειν τηι παραδοθεισηι
αυτοις πιστεις επειτα αποκηρυττει τους τοιουτους ως πλανους, και παραγγελλει
μηδεμιαν αυτους εχειν κοινωνιαν περι τους τοιουτους, ειδοτας, οτι ουκ αρκει το
κληθηναι μονον, εαν μη και αξιως περιπατησωμεν της κλησεως. Και γαρ και τον
προτερον λαον εξ Αιγυπτου εξ αγαγων ο Κυριος, και μη εμμειναντα τηι πιστει εω
ρακως, απωλεσε· και αγγελων δε μη τηρησαντων την ιδιαν ταξιν ουκ εφεισατο. ∆ει
ουν απο των τοιουτων αναχωρειν. Και γαρ και Μιχαηλ ο αρχαγγελος ουχ υπηνεγκε
βλασφημιαν του διαβολου. Ἔσεσθαι γουν την απωλειαν αυτων ως Σοδομων
διδασκει. Ειτα παρ αινει εις τα ηθη, και υπευξαμενος αυτοις βεβαιοτη τα της πιστεως
παρα του Κυριου, τελειοι την Ἐπι στολην.
Βιβλιον ξʹ, Ἐπιστολαι Παυλου ιδʹ. Τουτων πρωτη η προς Ῥωμαιους. Ουτω
καλουνται, επειδη αυτος Παυλος ιδιαι ταυτας επιστελλων, και δια τουτων, ους μεν
ηδη εω ρακε και εδιδαξεν, υπομιμνησκει και επιδιορθουται· ους δε μη εωρακε,
σπουδαζει κατηχειν και διδασκειν, ως εστιν απ' αυτων των εντυγχανοντων
καταμαθειν. Ταυτην δε την προς Ῥωμαιους επιστελλει απο Κορινθου, μηπω μεν
εωρακως Ῥωμαιους, ακουων δε περι αυτων, και επιποθων αυτους ιδειν. Και πρωτον
μεν αποδεχεται την πιστιν αυτων, καταγγελλομενην 28.413 ορων πανταχου· επειτα
σημαινει πολλακις εαυτον προθεμενον ελθειν δια τον εις αυτους ποθον, και τεως μη
δεδυνησθαι. Και λοιπον διδασκαλικην την Ἐπιστο λην ποιειται περι κλησεως εθνων,
και οτι η περι τομη εως καιρου ην, και νυν πεπαυται· και οτι δια του Χριστου
λελυται το παραπτωμα του Ἀδαμ, και η σκια του νομου παρηλθε. Την μεν ουν
κλησιν των εθνων ακολουθως γεγενησθαι κατασκευαζει ουτως, αποδεικνυς πασιν
ανθρωποις εμφυτον ειναι τον νομον, και παντας αδιδακτωι τηι φυσει και απ' αυτης
της κτισεως δυνασθαι γινωσκειν τον Θεον. ∆ιο και εικο τως αιτιαται πρωτον
Ἕλληνας, ως του μεν Θεου φα νερωσαντος αυτοις εκ των ποιηματων του κοσμου
την περι εαυτου γνωσιν, και της αιδιου δυναμεως αυτου ητις εστιν ο Λογος αυτου,
εν ωι και δι' ου τα παντα πεποιηκεν· εκεινους δε μη εγνωκεναι μαλλον εκ των
κτισματων ειναι Θεον τον τουτων δημιουργον· αλλα τουναντιον αυτα τα ποιηματα
 
 
 
 
 

50

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θεοποιησαντας, και τηι κτισει μαλλον η τωι κτιστηι λατρευσαντας. Αιτιαται δε και
Ἰουδαιους, ως μη φυλαξαντας τον νομον· αλλα και μαλλον δια της παραβασεως του
νομου τον Θεον ατιμασαντας. Και ουτως αμφοτερα τα μερη Ἰουδαιους τε και
Ἕλληνας ελεγχει, και συγκλειει επι παρανομιαι· ινα δειξηι, οτι ισοι γενομενοι οι παν
τες, ως υπευθυνοι επισης, και του Λυτρουμενου δε ονται. Της δε χαριτος και
λυτρωσεως επισης και τοις Ἰουδαιοις γενομενης και τοις εθνεσιν, εικοτως και η
κλησις γεγονε των εθνων· της δε κλησεως των εθνων γενομενης, εξ αναγκης
πεπαυται η περιτομη και η εν τωι νομωι σκια. Ὁ γαρ Ἀβρααμ, φησιν, ουκ εν περιτομηι,
αλλα προ της περιτομης δικαιω θεις, μετωνομασθη μεν Ἀβρααμ, οτι πατηρ πολλων
εθνων εμελλεν ειναι, κατα την εν τηι ακροβυστιαι πιστιν· ελαβε δε μετα το
δικαιωθηναι, και την περι τομην εν τηι σαρκι, ινα σημειον ηι τοις κατα σαρκα
γεννωμενοις εξ αυτου παυσεσθαι τοτε περιτομην, οταν τα εθνη γενηται τεκνα του
Ἀβρααμ, αρξα μενα πολιτευεσθαι κατα την πιστιν του Ἀβρααμ, εν ηι εδικαιωθη, οτε
ην εν ακροβυστιαι. Τουτων γαρ χαριν και μετωνομασθη απο Ἀβραμ, Ἀβρααμ. Ἀναγκη
δε, ελθοντων των σημαινομενων, παυεσθαι το σημαινον. Ει μεν ουν τα εθνη
αναγκαζουσι περι τεμνεσθαι, παυετωσαν και το ονομα του Ἀβρααμ, και καλεισθω
Ἀβραμ· ει δε Ἀβρααμ παρα του Θεου μετωνομασθη, ου δει περιτεμνεσθαι τα εθνη·
αλλ' ουδε αυτους ετι τους κατα σαρκα Ἰουδαιους, ινα ηι το ονομα βεβαιον, και πατηρ
πολλων εθνων καληται. Και γαρ ου χρειαν εχει λοιπον τις περι τεμνεσθαι,
αρκουμενος τηι πιστει του Ἀβρααμ· αλλ' ουδε της αλλης της εν τωι νομωι σκιας. Ου
γαρ εκ τουτων, αλλ' εκ πιστεως δικαιουται τις, καθαπερ και Ἀβρααμ. Ταυτα ουτως
κατασκευασας, απο δεικνυσι παλιν, οτι αλλως ουκ αν γενοιτο λυτρωσις και χαρις τωι
Ἰσραηλ και τοις εθνεσιν, ει μη λυθηι η αρχαια αμαρτια, η δια του Ἀδαμ εις απαντας
γενο μενη. ∆ι' αλλου δε ταυτην μη δυνασθαι εξαλιφηναι φησιν, η δια του Υιου, δι'
ου και εξ αρχης η καταρα γεγονεν. Ου γαρ δυνατον ην αλλον λυσαι το παρα πτωμα.
Ειτα γραφει, οτι αλλως τουτο ου μη γενη 28.416 ται, ει μη σωματωθεις ο Υιος του
Θεου γενηται αν θρωπος, ινα, τουτο, φημι δη, το ομοιοπαθες ημιν σωμα
προσενεγκας υπερ παντων, τους παντας ελευ θερωσηι απο του θανατου, και ωσπερ
δι' ενος ανθρω που η αμαρτια εις κοσμον εισηλθεν, ουτως και δι' ενος ανθρωπου εις
παντας ανθρωπους η χαρις γενη ται. Και λοιπον, ως καλος οικονομος, τους μεν Ἰου
δαιους παραμυθειται, οτι Ου παραβαται γινεσθε του νομου, εαν εις τον Χριστον
πιστευσητε· τοις δε απο των εθνων παρεγγυαι μη επαιρεσθαι κατα του Ἰσραηλ, αλλα
γινωσκειν, οτι, ως κλαδοι επι την ριζαν, ουτως επ' εκεινους ενεκεντρισθησαν. Μετα
δε ταυτα παρ αινετικους λογους εις τα ηθη διδαξας, τελειοι την Ἐπιστολην. ∆ευτερα,
προς Κορινθιους. Ταυτην επιστελλει ο αυτος Παυλος προς Κο ρινθιους απο Ἐφεσου
της Ἀσιας, εωρακως μεν αυτους ηδη και διδαξας, υπομιμνησκων δε ομως δια της
Ἐπιστολης ταυτης. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστοληςαυτη· Κορινθιοι, εκ φιλονεικιας
συναγομενοι, εσχι ζοντο ταις γνωμαις, και λοιπον ην εν αυτοις σχι σματα· και οντων
σχισματων, παρεβλεποντο τον λα βοντα την μητρυιαν εις γυναικα. Ἄλλοι δε ηθελον
καταλιμπανειν τας γυναικας προφασει της εγκρα τειας. Τινες δε και εν ειδωλειοις
ησθιον ως αδιαφορων οντων των ειδωλοθυτων. Ἄλλοι δε τους μεν αλλους
εξουθενουν, τους δε λαλουντας γλωσσαις εθαυμαζον. Και τελος ηπατηντο και εις το
περι αναστασεως μυστηριον, λεγοντες μη εγειρεσθαι την σαρκα ταυτην. Τουτων
παντων εν Κορινθωι κινουμενων, γραφουσιν οι λαοι τωι Ἀποστολωι, και λοιπον προς
παντα αντι γραφει. Και πρωτον μεν μαρτυρει αυτοις εν φρονη σει και γνωσει· ουκ
 
 
 
 
 

51

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αποδεχεται δε αυτους ποιουντας τα σχισματα, αλλα και συμβουλευει μη εν λογωι την
αρετην, αλλ' εν εργωι και δυναμει ηγεισθαι· επειτα, επιτιμησας τωι την μητρυιαν
λαβοντι, και παραινε σας μη εχειν κριματα προς εαυτους, λοιπον περι ων εγραψαν
αποκρινεται. Περι μεν του γαμου διδασκων, αῤρηκτον ειναι την συζυγιαν, και εν
καιρωι μονον σχολαζειν δια την ευχην· δια δε το αγαπαιν αυτους την εγκρατειαν,
γραφει περι παρθενιας, οτι μη αναγκηι, αλλα πειθοι τουτο γινεσθω. Ειτα περι των
ειδωλοθυτων, ινα μη καταχρωνται τηι γνωσει, αλλα τηι αγαπηι πολιτευωνται. Κωλυει
ουν τα εν ειδωλιωι συμποσια, ινα μη σκανδαλιζωνται οι μικροι. Ειτα περι των
πνευματικων χαρισματων γραφει· ινα μη διαφερωνται εν τοις χαρισμασι, μηδε
προκρινωσι τον εχοντα το χαρισμα τοδε του εχοντος τοδε· παντα γαρ του αυτου
Πνευματος ειναι λεγει. Και λοιπον περι αναστασεως διδασκει· οτι η σαρξ εγειρεται,
αποθνη σκουσα μεν φθαρτη, εγειρομενη δε αφθαρτος κατα την του Χριστου χαριν.
Την δε αναστασιν απο του εγηγερθαι τον Χριστον συνιστησι. Και εις το τελος
παραινετικους λογους εις τα ηθη γραφει, και περι λογιας της εις τους αγιους
παραγγελλει, και ουτω τελειοι την Ἐπιστολην. 28.417 Τριτη, παλιν και αυτη προς
Κορινθιους. Και ταυτην προς τους αυτους επιστελλει απο Μακεδονιας. Ἡ δε
προφασις της Ἐπιστολης αυτη· ∆εξαμενοι Κορινθιοι την Ἐπιστολην την προτεραν,
κατενυγησαν επι τηι αμαρτιαι του λαβοντος την μη τρυιαν, και ελυπηθησαν δε, ως
παριδοντες τοιουτον αμαρτημα· ειτα υφηρπαζοντο παρα τινων των και τας
προφασεις των σχισματων ποιουντων, ωστε πα ρακαθεζεσθαι τωι γραμματι του
νομου, και αδιαφορον ηγεισθαι την παρα του Χριστου χαριν, και μαλλον προσειχον
τοις εν προσωπωι καυχωμενοις. Ἦσαν δε και περι της λογιας της εις τους αγιους
φροντιζον τες καλως. Προς ταυτα ουν αντιγραφει ο Ἀποστο λος. Και πρωτον μεν
αποδεχεται αυτους, εκβαλοντας τον παρανομησαντα· επειτα αξιωσασιν αυτοις
συγκα τανευει, και μετανοησαντα εκεινον κελευει δεχθηναι. Ἐν αυτηι δε διδασκει
περι του νομου, διαιρων το γραμμα, και δεικνυσιν, οτι ου δει λαμβανειν το γραμμα
μονον του νομου, αλλ' εν αυτωι τωι γραμματι την διανοιαν ερευναιν· ου γαρ μονον
ρητα εστιν ο νομος, αλλα και εν τοις ρητοις εστι και ο νους του πνευματος· επειτα,
οτι του Χριστου ελθοντος, καινη κτισις γεγονε, και ου δει κατα το παλαιον ζηιν, αλλ'
ως εν καινηι κτισει εν πασιν ανανεουσθαι και αργην ειναι λοιπον την περιτομην.
Ἀποδεχεται δε αυτους και περι της διακονιας, και προτρεπεται μαλλον αυ τους
πλεοναζειν. Ειτα αιτιωμενος τους εν προσωπωι καυχωμενους, καταλεγει παντα, απερ
πεπονθε δια τον Κυριον, και τας οπτασιας δε διηγειται, ασπερ εωρακεν, εις τε τον
Παραδεισον και εις τον τριτον ουρανον αρπαγεις. Ειτα παραγγειλας μη αμαρτανειν,
αλλα μετανοειν τους αμαρτανοντας, εν ευχαριστιαι τελειοι την Ἐπιστολην. Τεταρτη,
προς Γαλατας. Ταυτην επιστελλει απο Ῥωμης, εωρακως αυ τους ηδη και διδαξας. Ἡ
δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· ∆ιδαχθεντες καλως οι Γαλαται παρα του Ἀπο
στολου, και πιστευσαντες γνησιως εις τον Χριστον, αποδημησαντος αυτου,
υφηρπασθησαν παρα τινων, ωστε περιτεμνεσθαι. Ταυτα τοινυν μαθων ο Ἀπο στολος,
γραφει προς αυτους. Και πρωτον μεν μαρ τυρων αυτοις περι ης ειχον πιστεως, και
γνησιας εν Χριστωι διαθεσεως, μεμφεται ως ανοητως πραξαν τας, και
μεταβαλομενους αυτους· επειτα δε διαλαμ βανει περι του νομου, και της κατα τον
Ἀβρααμ πιστεως· και αποδεικνυσιν εκ τε του νομου και των γυναικων Ἀβρααμ,
αλληγορησας αυτας, μεχρι και ρου δεδοσθαι την σκιαν, και την περιτομην, και αρ
γειν λοιπον αυτα τηι του Χριστου παρουσιαι. Και ουτως αποδειξας, παραγγελλει
 
 
 
 
 

52

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

λοιπον αυτοις μηκετι προσεχειν τοις απατησασιν, αλλα μαλλον εχεσθαι της εν
Χριστωι πιστεως, και γινωσκειν, οτι η εν Χριστωι χαρις καταργει την κατα σαρκα
περιτομην. Και ουτω παλιν εις τα ηθη παραινεσας και διδαξας, τελειοι την
Ἐπιστολην. Πεμπτη, προς Ἐφεσιους. Ταυτην επιστελλει απο Ῥωμης, ουπω μεν αυ
τους εωρακως, ακουσας δε περι αυτων. Ἡ δε προ 28.420 φασις της Ἐπιστολης αυτη·
Ἐφεσιοι, πιστευσαντες εις τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον, γνησιαν ειχον εις
αυτον την πιστιν, και εις παντας τους αγιους την αγαπην, και εβουλοντο παρα του
Παυλου βεβαιωθη ναι. Μαθων τοινυν ο Ἀποστολος, γραφει προς αυτους ταυτην την
Ἐπιστολην, ωσπερ κατηχητικην. Και προτερον μεν δεικνυσι μη νεωτερον ειναι το
καθ' ημας μυστηριον, αλλ' εξ αρχης και καταβολης κο σμου ειναι ταυτην ευδοκιαν
του Θεου, ωστε τον Χρι στον υπερ ημων παθειν, και ημας σωθηναι· επειτα περι της
κλησεως των εθνων διαλεγεται, ινα δειξηι αξιως αυτους πεπιστευκεναι· και
αποδεικνυσιν, οτι η κλησις ημων γεγονεν ου δι' ανθρωπου, αλλα δια Χριστου, ος
εστιν Υιος του Θεου, ινα και εκ τουτου μαθωσιν, οτι ουκ ανθρωπολατραι γεγονασι,
πιστευ σαντες τωι Χριστωι, αλλα αληθινοι θεοσεβεις. Σημαι νει δε και εαυτον δια
τουτο απεσταλθαι κηρυσσειν το Ευαγγελιον, και οτι περι αυτων εφροντιζεν. Ειτα
παραινετικους λογους ανδρασι και γυναιξι, πατρασι και τεκνοις, κυριοις και δουλοις
τιθησιν εν τηι Ἐπι στοληι, και καθολου παντας παρασκευαζει κατα του διαβολου και
των δαιμονων αυτου, λεγων προς εκει νους ειναι ημιν την παλην. Και ωσπερ αγαθος
αλει πτης, αλειψας τοις λογοις παντας κατα της διαβολι κης ενεργειας, ουτω τελειοι
την Ἐπιστολην. Ἕκτη, προς Φιλιππησιους. Ταυτην επιστελλει απο Ῥωμης, εωρακως
αυ τους αμα και διδαξας. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· Πεμψαντων
Φιλιππησιων διακονιαν τωι Παυλωι, και τινων περιερχομενων, και διαφθειροντων
τας ακοας των ακεραιων προφασει της σκιας του νομου και της περιτομης, και
λεγοντων χωρις ταυτης μη δυνασθαι δικαιωθηναι, μαθων ο Ἀποστολος γραφει
Φιλιππησιοις. Και πρωτον μεν αποδεχεται αυτων την πιστιν, και σημαινει
μνημονευειν αυτων· επειτα διηγειται ως απελογησατο εν Ῥωμηι, και οτι τινες αυτωι
βαρεις γεγονασιν εν τοις δεσμοις, φθονον αυτωι κινουντες. Ειτα αυτους προτρεπεται
αλληλους αγα παιν, εξηγουμενος την του Σωτηρος φιλανθρωπιαν, οτι Θεος ων
ενηνθρωπησε δι' ημας. Ειτα περι της περιτομης και του παλαιου νομου διαλαβων
αποδει κνυει αργην γεγενησθαι λοιπον την περιτομην, λαμ βανων αφ' εαυτου το
παραδειγμα, και λεγων, οτι «Ταυτα παντα ηγουμαι δια τον Χριστον ζημιαν.» ∆ιο και
τους μεν διδασκοντας ετι περιτομην, και θε λοντας αυτους απατησαι, μεμφεται, και
λεγει εχθρους ειναι του Χριστου. Ἀποδεχεται δε Φιλιππησιους δια την προς αυτον
της κοινωνιας δοσιν· και προτρεψα μενος παλιν εις τα ηθη αυτους, τελειοι την
Ἐπιστο λην. Ἑβδομη, προς Κολασσαεις. Ταυτην αποστελλει απο Ῥωμης, ουχ εωρα
κως μεν αυτους, ακουσας δε περι αυτων. Ἡ δε προ φασις της Ἐπιστολης αυτη· Τους
Κολασσαεις επει ρωντο τινες απατησαι σοφισμασιν Ἑλληνικοις κατα της εις τον
Χριστον πιστεως, και περι των εν τωι νομωι βρωματων, και της περιτομης. Ταυτα
τοινυν 28.421 μαθων ο Ἀποστολος, γραφει την Ἐπιστολην αυτοις ταυτην, ωσπερ
κατηχητικην. Και πρωτον μεν ευχα ριστων τωι Θεωι, σημαινει απο του σκοτους
αυτους μεταβεβηκεναι εις το φως της αληθειας, και οτι ο Χριστος, εις ον επιστευσαν,
εικων εστι του Θεου, και Λογος, δι' ου τα παντα γεγονε· και οτι επρεπεν αυ τον
δημιουργον οντα γενεσθαι και πρωτοτοκον της κτισεως και πρωτοτοκον εκ των
νεκρων, ινα τα αμ φοτερα συναψηι, και ζωοποιησηι τα παντα. Προτρεπει τε αυτους
 
 
 
 
 

53

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εμμενειν τηι πιστει, σημαινων, οτι αυτος Παυλος διακονος εστι του Ευαγγελιου, εν ωι
κατηχη θησαν· ειτα δε και περι του νομου και των εν αυτωι βρωματων διαλαμβανει,
και περι ημερων και ενιαυ των, α εξηγειται, και αποδεικνυσιν ηργηκεναι λοιπον
παντα τα παλαια και την περιτομην· συμβουλευει τε αυτους μη πλανασθαι απο των
σοφιζομενων, και πλαναιν αυτους θελοντων. Και λοιπον παραινεσας κανταυθα
γονευσι και τεκνοις, και ανδρασι, και γυ ναιξι, δουλοις και κυριοις, και τα αλλα τα
προς τα ηθη συμβουλευσας, τελειοι την Ἐπιστολην. Παραγγελ λει μεντοι αυτους,
ινα, οταν αναγνωσθηι παρ' αυτοις η Ἐπιστολη, ποιησωσι και εν τηι Λαοδικεων
Ἐκκλησιαι αυτην αναγνωσθηναι· και την εκ Λαοδικειας παλιν και αυτους αναγνωναι
Ὀγδοη, προς Θεσσαλονικεις. Ταυτην επιστελλει απο Ἀθηνων, εωρακως προτερον
αυτους, και διατριψας παρ' αυτοις. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· Ὁ
Ἀποστολος πολλας θλιψεις παθων εν Βεῤροιαι, και εν Φιλιπποις της Μακεδονιας, και
εν Κορινθωι, γινωσκων τε οσα πε πονθε και εν Θεσσαλονικηι, φοβουμενος, μη
ακουσαν τες Θεσσαλονικεις, α πεπονθεν εν ταις προειρημεναις πολεσι, πειρασθωσιν
υπο του πειραζοντος, και σκαν δαλισθωσι· μαθων δε οτι και επι τοις αποθνησκουσι
κατωδυνοι εγινοντο, αποστελλει Τιμοθεον προς αυτους μετα της Ἐπιστολης ταυτης.
Και πρωτον μεν επι στηριζει αυτους εν τηι πιστει, ωστε μη σαλευεσθαι δια τας
θλιψεις· υπομιμνησκει γαρ αυτους, ως και εν τηι κατηχησει διδαχθεντας υπομενειν
τας θλιψεις, και μηδεν ξενον αυτους πεπονθεναι υπο Ἰουδαιων, των και τον
Χριστον αποκτειναντων. Χριστιανων γαρ ιδιον το θλιβεσθαι εν τωι βιωι τουτωι ελεγε.
Πολλα δε παραινεσας αυτοις ουτως αναστρεφεσθαι, ως παρ ελαβον απ' αυτου,
γραφει και περι των τελευτωντων, παραμυθουμενος αυτους και διδασκων, μη
βαρεως φερειν. Ου γαρ ειναι τον θανατον απωλειαν, αλλ' οδον αναστασεως. Ἔπειτα
και περι των χρονων αυτους διδασκει, ιν', αδηλον την ημεραν γινωσκοντες, αει
ετοιμοι γινωνται, και μηδενι προσεχωσιν επαγγελλο μενωι περι αυτης. Ἔσεσθαι γαρ
φησι την παρου σιαν ουτως, ωστε τους περιλειπομενους, και ευρι σκομενους εν τηι
ημεραι εκεινηι, μη φθανειν τους εκ νεκρων εγειρομενους. Ἅμα γαρ γινεσθαι την παν
των αλλαγην διδασκει. Προς τουτοις, προτρεπων αυ τους βελτιουσθαι εν τοις ηθεσι,
παραινει αει αυτοις και χαιρειν τηι ελπιδι, και προσευχεσθαι, και ευχα ριστειν αει τωι
Κυριωι, ενορκιζων αυτους αναγνωναι την Ἐπιστολην ταυτην πασι τοις αδελφοις, και
ουτως αυτην τελειοι. 28.424 Ἐνατη, παλιν και αυτη προς Θεσσαλονικεις. Ταυτην
αποστελλει απο Ῥωμης. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· Τινες εν Θεσσαλονικηι
αργοι και ατακτοι περιερχομενοι τους αδελφους υφηρπαζον, ως ηδη της παρουσιας
του Κυριου ενστασης. Ἠπατων δε τους ακουοντας, ως του Ἀποστολου τουτο
δηλουντος, και υπο Πνευματος ακου σαντες. Ταυτα τοινυν μαθων ο Ἀποστολος
γραφει την Ἐπιστολην. Και πρωτον μεν αποδεχεται την πιστιν αυτων αυξανουσαν,
και οτι εν αυτοις εκαυ χατο, τας θλιψεις γενναιως υποφερουσι δια τον Χρι στον· και
παραμυθειται δε αυτους, ως εσομενης εκδικιας παρα του Θεου κατα των
αδικουντων· επειτα δε και περι της παρουσιας του Σωτηρος διδασκει, μηδενι αυτους
πειθεσθαι, μηδε θροεισθαι, μητε δια Πνευματος, μητε ως αυτου γραψαντος, μηδε
ολως νομιζειν ηδη παρειναι αυτην, μηδε προτερον εσεσθαι ταυτην, εαν μη η
αποστασια προτερον ελθηι, και μετ' αυτην ο Ἀντιχριστος, ο υιος της απωλειας, ου την
παρουσιαν εν σημειοις και τερασι ψευδους κατ' ενεργειαν του Σατανα εσεσθαι
σημαινει. Ειτα παραι νεσας αυτοις στηκειν γενναιως, και κρατειν τας παραδοσεις, ως
εδιδαχθησαν παρ' αυτου, παραγγελ λει μηδεμιαν κοινωνιαν εχειν μετα των
 
 
 
 
 

54

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ατακτων, αλλα και αποβαλλειν αυτους. Ειναι γαρ και περιερ γους και πλανους
εδηλωσε τους τοιουτους. Και καθ ολου δε παρηγγειλε τον μη υπακουοντα τοις
λογοις αυτου, τουτον αποσυναγωγον γινεσθαι. Και λοιπον υπευξαμενος αυτοις
ειρηνην, τελειοι την Ἐπιστολην, τον ασπασμον τηι ιδιαι χειρι γραψας, οπερ σημειον
ειναι πασης Ἐπιστολης οικειας δεδηλωκεν. ∆εκατη, προς Ἑβραιους. Ταυτην
αποστελλει απο Ἰταλιας. Ἡ δε προφασις της Ἐπιστολης αυτη· Ἐπειδη Ἰουδαιοι
ενισταντο εν τωι νομωι και ταις σκιαις, δια τουτο ο αποστολος Παυλος, διδασκαλος
εθνων γενομενος, και εις τα εθνη αποσταλεις κηρυττειν το Ευαγγελιον. γραψας τε
πασι τοις εθνεσι, γραφει λοιπον και πασι τοις εκ περιτομης πιστευσασιν Ἑβραιοις
αποδεικτι κην ταυτην Ἐπιστολην περι της του Χριστου παρου σιας, και του
πεπαυσθαι την σκιαν του νομου. Και πρωτον μεν αποδεικνυσι τους προφητας δια
τουτο απεσταλθαι, ινα περι του Σωτηρος απαγγειλωσι, και μετ' αυτους αυτος ελθηι·
δουλους τε ειναι τους προ φητας, και μηνυτας της αυτου παρουσιας· αυτον δε τον
Χριστον Υιον ειναι του Θεου, δι' ου τα παντα γεγονε· και οτι τουτον τον Υιον εδει
ανθρωπον γενεσθαι σαρκωθεντα, ινα δια της του σωματος αυτου θυσιας καταργησηι
τον θανατον· ου γαρ δι' αιματος μοσχου η τραγου, αλλα δι' αιματος του Χριστου
εσεσθαι την σωτηριαν τοις ανθρωποις. Ἀποδεικνυσι δε, οτι ο νομος ουδενα
ετελειωσεν, αλλα σκιαν ειχε των μελλοντων αγαθων, και ου κατε παυσεν ο λαος,
αλλα κοινηι πασιν ημιν απολειπεται η ημερα της καταπαυσεως. Παλιν δε
αποδεικνυσιν, οτι η αρχιερατικη λειτουργια μετεθη απο Ἀαρων εις τον Χριστον, ου
τυπος ην ο Μελχισεδεκ, ουκ ων εκ του Λευΐ· πιστει τε δεδικαιωσθαι τους πατερας
28.425 σημαινει, και ουκ εξ εργων του νομου. Ειτα παλιν εις τα ηθη προτρεψαμενος
και τουτους, και αποδε ξαμενος αυτων την δια τον Χριστον υπομονην, και πεισας
τιμαιν τους πρεσβυτερους, τελειοι την επι στολην. Ἑνδεκατη, προς Τιμοθεον. Ταυτην
επιστελλει απο Μακεδονιας. Ἡ δε προφασις της επιστολης αυτη· Ἐν τηι Ἐφεσωι τινες
Ἰουδαΐζοντες επεχειρουν ετεροδιδασκαλειν, και απα ταιν τους ακεραιους προφασει
του νομου. Τουτο ουν μαθων ο Ἀποστολος, προτρεπει τον Τιμοθεον εκει προσμειναι
προς διορθωσιν αυτων· γραφει τε αυτωι την επιστολην ταυτην. Και πρωτον μεν
υπομιμνη σκει τουτον, ειδοτα την εν Χριστωι πιστιν, διδασκων αυτον περι του νομου,
κωλυειν τους παρα την ορθην διδασκαλιαν λαλουντας, επιτιμαιν τε αυτους. Και γαρ
και αυτος Ὑμεναιον και Ἀλεξανδρον, ναυαγησαντας περι την πιστιν, παρεδωκε τωι
Σαταναι, ινα παιδευθωσι μη βλασφημειν. Ταυτα υπομνησας, λοιπον διαταττει αυτωι
κανονας εκκλησιαστικους περι προσευχης, πως, και που, και περι τινων δει
προσευχεσθαι· περι του σιγαιν εν εκκλησιαις τας γυναικας, και μαλλον μανθανειν η
διδασκειν αυτας· περι καταστασεως επισκοπων, και πρεσβυτερων, και διακονων,
πως και οποιους ειναι δει τους καθιστα μενους· περι των εν τηι Ἐκκλησιαι χηρων, απο
ποσων ετων χρη ταυτας καταλεγεσθαι, και οποιας αυτας ειναι δει, και πως αυταις
δει προσεχειν· περι του σωφρονειν τας νεωτερας, και γαμειν μαλλον, και μη αισχρως
ζηιν· περι του παραγγελλειν τοις πλουσιοις μη υψηλα φρονειν, μηδε ελπιζειν επι τωι
πλουτωι. Περι τουτων διαταξαμενος, προτρεπεται αυτον ταυτα διδασκειν, και μηκετι
μεν υδροποτειν· προσεχειν δε εαυτωι και τηι διδασκαλιαι, ειδοτα εσεσθαι καιρους, εν
οις αποστησονται τινες της πιστεως. ∆ιδαξας δε κα θαρα ειναι και τα βρωματα, και
παραγγειλας αυτωι εκτρεπεσθαι τας εμφιλονεικους ζητησεις ως βεβη λους, εφ' αις
και τινες καυχωμενοι παρεβησαν την πιστιν, τελειοι την επιστολην. ∆ωδεκατη, και
αυτη παλιν προς Τιμοθεον. Ταυτην επιστελλει παλιν προς Τιμοθεον απο Ῥωμης. Ἡ
 
 
 
 
 

55

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δε προφασις και ταυτης της επιστολης εστιν ουτως· Των συναποδημησαντων τωι
Παυλωι κα ταλειψαντων αυτον, βουλομενος ο Ἀποστολος τον Τιμοθεον ελθειν προς
αυτον, γραφει την επιστολην. Και πρωτον μεν δηλοι εαυτον μνημονευειν αυτου τε
της ευλαβειας και της των προγονων αυτου πιστεως· επειτα δε, οτι οι απο Ἀσιας, ων
εστι Φυγελλος και Ἑρμογενης, απεστραφησαν αυτον, ορωντες αυτου τας αλυσεις.
Τον Ὀνησιφορον δε απεδεξατο, ελθοντα εις την Ῥωμην, και προσμειναντα αυτωι.
Παραγ γελλει δε αυτωι παραιτεισθαι τας μωρας ζητησεις, δια το εξ αυτων γεννασθαι
μαχας. Και γαρ Ὑμεναιος και Φιλητος, ουτως εκτραπεντες, παρεβησαν την αληθειαν,
λεγοντες αναστασιν ηδη γεγονεναι, και τινας ανατρεπουσι. Μαλλον ουν παραινει
τουτωι προσ εχειν εαυτωι και τηι διδασκαλιαι, και ειδεναι μεν, οτι εν υστεροις καιροις
εσονται οι ανθρωποι φιληδονοι 28.428 μαλλον η φιλοθεοι· προβλεποντα δε ταυτα,
ασφαλι ζεσθαι τους λαους, μη τις εξ αυτων απατηθηι. Και εις τα ηθη δε και εις την
της διδασκαλιας ακριβειαν πολλα προτρεψαμενος αυτον, και σημανας τον καιρον
λοιπον της αναλυσεως αυτου ενεσταναι, και μελλειν σπενδεσθαι και μαρτυρειν,
ενετειλατο αυτωι ελθειν προς αυτον ταχεως, κομιζοντα τον φελονην και τα βιβλια.
Παρηινεσε δε αυτωι Ἀλεξανδρον τον χαλκεα φυλαττεσθαι, ως πολλα κακα
ενδειξαμενον αυτωι· και ουτω τελειοι την επιστολην. Τρισκαιδεκατη, προς Τιτον.
Ταυτην επιστελλει απο Νικοπολεως· εκει γαρ παρεχειμασεν. Ἡ δε προφασις της
επιστολης αυτη· Εις μεν την Κρητην απελιπε τον Τιτον, ινα κατα στησηι κατα πολεις
κληρικους· πολλων δε οντων εκει των επιχειρουντων προφασει του νομου απαταιν
τους λαους, μαθων ο Ἀποστολος, γραφει. Και πρωτον μεν ευχαριστων τωι Θεωι δια
την αυτου ευλαβειαν, σημαι νει την εν Χριστωι πιστιν μη νεωτεραν ειναι, αλλ' εξ
αιωνος ητοιμασθαι, και επηγγελθαι παρα του Θεου ταυτην· επειτα δε και περι της
καταστασεως των κληρικων. Και τουτον διδασκει, πως, και οποιους αυ τους ειναι
δει. Και επιτιμαιν δε εντελλεται αυτωι τοις αντιλεγουσι τηι υγιαινουσηι πιστει· μαλιστα
τοις εκ περιτομης, ειδεναι τε τους Κρητας, οτι αργοι εισι, και χρηιζουσιν επιτιμιας.
∆ιδαξας τε παντα τα βρω ματα καθαρα ειναι τοις καθαροις, και οποιας ειναι δει τας
πρεσβυτιδας, τας οφειλουσας σωφρονιζειν τας νεας, παραινει πως δει τους δουλους
τοις ιδιοις δεσποταις υποτασσεσθαι. Και τελος, υπομνησας οτι η του Σωτηρος χαρις
ουκ εξ εργων ημας εδικαιωσεν, αλλα τηι ιδιαι φιλανθρωπιαι, και παραγγειλας τας
νομικας μαχας εκτρεπεσθαι, ως αναισχυντους ουσας, δηλοι αυτωι, μετα το πεμψαι
προς αυτον Ἀρτεμαν, ινα ελθηι προς αυτον. Ἐνετειλατο τε αυτωι, ωστε δι δασκειν, και
τους αυτου καλων εργων προΐστασθαι· και ουτω τελειοι την επιστολην.
Τεσσαρεσκαιδεκατη, προς Φιλημονα. Ταυτην επιστελλει απο Ῥωμης. Ἡ δε προφασις
της επιστολης αυτη· Ὀνησιμος ο οικετης Φιλη μονος εφυγε, και προσηλθε τωι
Παυλωι, και κατηχηθη παρ' αυτου, και γεγονεν αυτωι χρησιμος εις διακο νιαν. Περι
τουτου τοινυν γραφει Φιλημονι παρατι θεμενος αυτωι τον Ὀνησιμον, ινα προσεχηι
αυτωι γνησιως, και μηκετι εχηι αυτον ως δουλον, αλλ' ως αδελφον. Προετρεψατο δε
αυτον, και ξενιαν αυτωι ετοιμασαι, ινα, εαν ελθηι, ευρηι που μεινηι· και ου τω τελειοι
την επιστολην.
Βιβλιον ηʹ. Ἀποκαλυψις Ἰωαννου. Ουτω καλειται το βιβλιον, επειδη και ταυτην την
αποκαλυψιν αυτος Ἰωαννης ο ευαγγελιστης και θεολογος εωρακεν εν τηι Πατμωι
καλουμενηι νησωι, εν ημεραι Κυριακηι, και κελευσθεις εγραψεν αυτην, ωστε πεμψαι
εις τας επτα Ἐκκλησιας ταυτας, εις Ἔφεσον, εις Σμυρναν, εις Περγαμον, εις
 
 
 
 
 

56

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θυατειραν, εις Σαρδεις, εις Φιλαδελφειαν, και εις Λαοδικειαν. α δε εισιν εν τηι
οπτασιαι, πολλα εισι και διαφορα. Και τελος την του Ἀντιχριστου απωλειαν μετα του
δια βολου εωρακε. Κελευεται δε πρωτον γραψαι εκαστωι 28.429 αγγελωι των
προειρημενων Ἐκκλησιων κατα τας εκα στου πραξεις. Πολλας μεν ουν εωρακε και
παραδο ξους οπτασιας, ειδε δε επτα λυχνιας χρυσας, και εν μεσωι αυτων ομοιον Υιωι
ανθρωπου· και ηρμηνευθη σαν αυτωι, οτι αι λυχνιαι εισιν αι επτα Ἐκκλησιαι· ο δε εν
μεσωι αυτων ο Κυριος. Ειδε και θυραν ανεωιγ μενην εν τωι ουρανωι, και εν θρονωι
καθημενον τον Κυριον, και πρεσβυτερους κδʹ, καθημενους επι θρονους και
προσκυνουντας τον Κυριον. Ἑωρακε και σφραγιδας λυομενας, και λυομενης
εκαστης, οπτασια τις εγινετο. Ειτα εωρακεν επτα αγγελους εχοντας επτα σαλπιγγας,
και εκαστου σαλπιζοντος, εγινετο σημειον· του δε εβδομου σαλπιζοντος, ηκουσε λε
γοντων, οτι «Ἡ βασιλεια του κοσμου εγενετο του Κυριου.» Και εωρακε την κιβωτον
της ∆ιαθηκης εν ουρανωι. Ειτα εωρακε γυναικα ωδινουσαν, και δρα κοντα πυρος
διωκοντα αυτην. Ἡ μεν ουν γυνη εσω θη εις την ερημον· ο δε δρακων εβληθη εις το
πυρ. Ειτα εωρακε θηριον εχον κερατα δεκα, και κεφαλας επτα, και το διαδημα αυτου
βλασφημιας γεμον· το δε ονομα αυτου ουκ εδηλωσεν, αλλα τον αριθμον του
ονοματος αυτου χξ ʹ. Ἤκουσε και παρθενων ᾀδον των, και ακολουθουντων τωι
Ἀρνιωι, και ειδεν αγγελον πετομενον εν μεσουρανηματι, και αλλον ακολου θουντα,
και αλλον, και νεφελην λευκην, και επ' αυ της καθημενον ομοιον Υιωι ανθρωπου,
εχοντα επι της κεφαλης αυτου στεφανον χρυσουν, και εν τηι χειρι αυτου δρεπανον
οξυ. Ειτα εωρακεν αγγελους επτα, εχοντας πληγας επτα τας εσχατας, και φιαλας χρυ
σας γεμουσας εκ του θυμου του Θεου. Ειτα απηνεχθη τωι πνευματι εις ερημον, και
εωρακε γυναικα καθ ημενην επι θηριον κοκκινον, εχον κεφαλας επτα· και εσημανεν
απο ταυτης εσεσθαι τον Ἀντιχριστον. Ειτα εωρακε τον ουρανον ανεωιγμενον, και
εφιππον λευκον, και εκαλειτο το ονομα αυτου ο Λογος του Θεου. Ειτα εωρακε το
θηριον και τους βασιλεις της γης, θελον τας ποιησαι πολεμον μετα του καθημενου
επι του ιππου του λευκου. Και επιασθη το θηριον, και μετ' αυτου ο ψευδοπροφητης,
οστις ην ο Ἀντιχριστος, και ειδε βαλλομενους αυτους εις την λιμνην του πυρος. Ειτα
εωρακε καταβαινοντα αγγελον εκ του ουρανου, και βαλλοντα τον Σαταναν και τους
εχοντας το χα ραγμα αυτου εις την αβυσσον, και κλειοντα επανω αυτου, ινα μηκετι
πλανησηι τα εθνη εως ετων χιλιων. Ειτα εωρακε τους μαρτυρας εν δοξηι
βασιλευοντας εν Χριστωι. Ειτα εωρακεν, οτι μετα χιλια ετη λυθη σεται ο Σατανας, και
βληθησεται εις την λιμνην του πυρος μετα του Ἀντιχριστου εις τους αιωνας των
αιωνων. Ειτα εωρακεν ουρανον καινον, και γην, και την Ἱερουσαλημ καινην, και
εωρακε ποταμον υδατος ζωης, και τους δουλους του Θεου θεωρουντας το προσ ωπον
αυτου, και εχοντας επι του μετωπου το ονομα αυτου. Ταυτα εωρακως Ἰωαννης
επεσε, θελων προσκυνησαι τωι αγγελωι δεικνυοντι αυτωι ταυτα παν τα. Και εκωλυσεν
αυτον ο αγγελος λεγων· «Μη εμοι προσκυνει, αλλα τωι Θεωι· εγω γαρ συνδουλος σου
ειμι.» Βλεπων δε ταυτα, ηκουε παρα του Κυριου 28.432 ημων Ἰησου Χριστου, οτι ο
ων εστι, και αυτος εστιν ο του Θεου Λογος, οστις υστερον δι' ημας σαρκωθεις· λεγω
δη τελειος γεγονεν ανθρωπος, και εκληθη Υιος ανθρωπου. Εισι δε και αλλα βιβλια
διαφορα παρα τα προλε χθεντα εκατερας ∆ιαθηκης, της Παλαιας δηλα δη και Νεας·
τα μεν αντιλεγομενα, τα δε απο κρυφα. Τα μεν ουν αντιλεγομενα της Παλαιας προει
πομεν μεν και προτερον, ως εστι Σοφια Σολομωντος, και Σοφια Ἰησου υιου Συραχ,
και Ἐσθηρ, και Ἰουδιθ, και Τωβιτ· συν εκεινοις δε και ταυτα η ριθμηνται·
 
 
 
 
 

57

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Μακκαβαικα βιβλια δʹ, Πτολεμαικα, Ψαλμοι και Ὠδη Σολομωντος, Σωσαννα. Ταυτα
τα αντιλεγομενα της Παλαιας ∆ιαθηκης. Τα δε αποκρυφα παλιν της Παλαιας
∆ιαθηκης ταυτα. Ἐνωχ, Πατριαρχαι, Προσευχη Ἰωσηφ, ∆ια θηκη Μωυσεως,
Ἀναληψις Μωυσεως, Ἀβρααμ, Ἐλδαδ και Μωδαδ, Ἡλιου προφητου, Σοφονιου
προφητου, Ζαχαριου πατρος Ἰωαννου, Βαρουχ, Ἀμβακουμ, Ἐζεχιηλ, και ∆ανιηλ
ψευδεπιγραφα. Της Νεας παλιν ∆ιαθηκης αντιλεγομενα ταυτα. Περιοδοι Πετρου,
Περιοδοι Ἰωαννου, Περιοδοι Θωμα, Ευαγγελιον κατα Θωμα, ∆ιδαχη αποστολων,
Κλημεντια, εξ ων μετεφρασθησαν εκλεγεντα τα αλη θεστερα και θεοπνευστα. Ταυτα
τα αναγινωσκο μενα. Ταυτα παντα εξετεθησαν μεν οσον προς ειδησιν,
παραγεγραμμενα δε εισι παντως και νοθα, και απο βλητα. Και ουδεν τουτων, των
αποκρυφων μαλιστα, εγκριτον η επωφελες, εξαιρετως της Νεας ∆ιαθηκης· αλλα
παντα διχα των ανωτερω διαληφθεντων, και εγκριθεντων παρα τοις παλαιοις
σοφοις και πατρα σιν, αποκρυφης μαλλον η αναγνωσεως ως αληθως αξια· τα τε
αλλα, και αυτα τα καλουμενα εν αυτοις Ευαγγελια, εκτος των παραδοθεντων ημιν
τεσσαρων τουτων. Ευαγγελια γαρ τεσσαρα εθεσπισαν ημιν οι ιεροι κανονες της αγιας
καθολικης και αποστολικης Ἐκκλησιας· το κατα Ματθαιον, το κατα Μαρκον, το
κατα Λουκαν, και το κατα Ἰωαννην, κατα την προ φητειαν της οπτασιας, ης
εθεασατο Ἰεζεχιηλ ο προ φητης περι των τεσσαρων χερουβιμ. Τεσσαρα γαρ ειδε
χερουβιμ ουτος ο προφητης· το εν ομοιον αν θρωπωι, τουτεστι το κατα Ματθαιον
Ευαγγελιον· το δευτερον ομοιον μοσχωι, τουτεστι το κατα Μαρκον Ευαγγελιον· το
αλλο ομοιον λεοντι, τουτεστι το κατα Λουκαν Ευαγγελιον· το δε τεταρτον ομοιον
αετωι, τουτεστι το κατα Ἰωαννην Ευαγγελιον. Παρα δε ταυτα τα τεσσαρα ετερον
Ευαγγελιον ουδεν. Το μεν ουν κατα Ματθαιον Ευαγγελιον εγραφη υπ' αυτου του
Ματθαιου τηι Ἑβραΐδι διαλεκτωι, και εξ εδοθη εν Ἱερουσαλημ, ηρμηνευθη δε υπο
Ἰακωβου του αδελφου του Κυριου το κατα σαρκα, ος και πρω 28.433 τος
εχειροτονηθη επισκοπος υπο των αγιων αποστο λων εν Ἱεροσολυμοις. Το δε κατα
Μαρκον Ευαγγελιον υπηγορευθη μεν υπο Πετρου του αποστολου, εν Ῥωμηι, εξεδοθη
δε υπο Μαρκου του μακαριου αποστολου, και εκηρυ χθη υπ' αυτου εν Ἀλεξανδρειαι
και εν Αιγυπτωι και εν Πενταπολει, και Λιβυηι. Το δε κατα Λουκαν Ευαγγελιον
υπηγορευθη μεν υπο Παυλου του αποστολου, συνεγραφη δε και εξεδοθη υπο Λουκα
του μακαριου αποστολου και ιατρου· ωσπερ και Πραξεις των αποστολων
υπηγορευσε μεν ομοιως Πετρος ο αποστολος, συνεγραψατο δε ο αυτος Λουκας. Το δε
κατα Ἰωαννην Ευαγγελιον υπηγορευθη τε υπ' αυτου του αγιου Ἰωαννου του
αποστολου και ηγαπημενου, οντος εξοριστου εν Πατμωι τηι νησωι, και υπο του αυτου
εξεδοθη εν Ἐφεσωι, δια Γαΐου του αγαπητου και ξενοδοχου των αποστολων, περι ου
και Παυλος Ῥωμαιοις γραφων φησι· «Ἀσπαζεται υμας Γαιος ο ξενος μου και ολης
της Ἐκκλησιας.» Ποιαι και ποσαι παραδοσεις εισι της θειας Γραφης, ειτε ουν απο
Ἑβραικου εις το Ἑλληνικον ερμηνειαι, και τινες οι ταυτην ερμηνευσαντες, και ποτε.
Πρωτη εστιν η των οβʹ ερμηνευτων. Ουτοι, Ἑβραιοι οντες, εξελεγησαν απο εκαστης
φυλης εξ, και ηρμηνευσαν την θειαν Γραφην επι Πτολεμαιου βασιλεως του
Φιλαδελφου προ διακοσιων τριακοντα ενιαυτων της κατα σαρκα γεννησεως του
Κυριου ημων Ἰησου Χριστου. ∆ευτερα εστιν η του Ἀκυλα. Ουτος απο Σινωπης του
Ποντου υπαρχων, και Ἕλλην ων, εβαπτισθη εν Ἱεροσολυμοις. Και παλιν τον
Χριστιανισμον αθετησας, και τοις Ἰουδαιοις προσδραμων, ηρμηνευσε την θειαν
Γραφην διεστραμμενωι λογισμωι επι Ἁδριανου βασιλεως του λεπτωθεντος μετα τλʹ
 
 
 
 
 

58

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ετη της των οβʹ ερμηνειας. Τριτη ερμηνεια εστιν η του Συμμαχου. Ουτος Σαμαρειτης
ων, και μη τιμηθεις υπο του ιδιου λαου, ως φιλαρχιαν νοσων, τοις Ἰουδαιοις
προστρεχει, 28.436 και εκ δευτερου περιτεμνεται. Και προς διαστροφην των
Σαμαρειτων ερμηνευει και αυτος την θειαν Γραφην υπο Σεβηρου του βασιλεως μετα
ν ʹ ετη της του Ἀκυλα ερμηνειας. Τεταρτη εστιν η του Θεοδοτιωνος του Ἐφεσιου.
Ουτος, της αιρεσεως Μαρκιωνος του Ποντικου ων, μηνιων τοις της αιρεσεως αυτου,
ηρμηνευσε και αυτος επι Κομμοδου του βασιλεως εν αυτωι τωι χρονωι, προς
διαστροφην της αυτου αιρεσεως. Πεμπτη ερμηνεια εστιν η εν πιθοις ευρεθεισα
κεκρυμμενη επι Ἀντωνινου βασιλεως του Καρακαλλα εν Ἱεριχω παρα τινος των εν
Ἱεροσολυμοις σπουδαιων. Ἕκτη ερμηνεια εστιν η εν πιθοις ευρεθεισα και αυτη
κεκρυμμενη επι Ἀλεξανδρου του Μαμαιας παιδος εν Νικοπολει τηι προς Ἄκτιον υπο
τινος των Ὠριγενους γνωριμων. Ἑβδομη παλιν και τελευταια ερμηνεια η του αγιου
Λουκιανου του μεγαλου ασκητου και μαρτυρος, οστις και αυτος ταις
προγεγραμμεναις εκδοσεσι και τοις Ἑβραικοις εντυχων, και εποπτευσας μετα
ακριβειας τα λειποντα, η και περιττα της αληθειας ρηματα, και διορθωσαμενος εν
τοις οικειοις των Γραφων τοποις, εξεδοτο τοις Χριστιανοις αδελφοις· ητις δη και
ερμηνεια μετα την αθλησιν και μαρτυριαν του αυτου αγιου Λουκιανου, την
γεγονυιαν επι ∆ιοκλητιανου και Μαξιμιανου των τυραννων, ηγουν το ιδιοχειρον
αυτου της εκδοσεως βιβλιον, ευρεθη εν Νικομηδειαι επι Κωνσταντινου βασιλεως του
μεγαλου παρα Ἰουδαιοις εν τοιχωι πυργισκωι περικεχρισμενωι κονιαματι εις
διαφυλαξιν. Τινα εστι τα μνημονευομενα εν ταις γραφαις βιβλια ως οντα, ουχ
ευρισκομενα δε. Ναθαν και Ἀδδω, και Ἀχια του Σιλωνιτου, και Σεμεει, και Ἰηου, εν
τηι βιβλωι των Βασιλειων γεγραπται ειναι βιβλια· προφηται δε ουτοι εισιν, οι
γεγραφασι περι ων προεφητευσαν· α ουχ ευρισκεται. Ψαλμοι τρισχιλιοι λεγονται εν
Παραλειπομεναις ειναι του ∆αβιδ, μονους δε εξ αυτων τους ρνʹ υπο των φιλων
Ἐζεχιου του βασιλεως εξειλεχθαι, τους δε αλλους αποκεκρυφθαι. Πεντακισχιλιας
28.437 παροιμιας υπο Σολομωντος εκδεδοσθαι, φησιν η των Παραλειπομενων
Γραφη· αλλ' ουκ εισι νυν η μοναι αι εκκλησιαζομεναι. Το Ἆσμα εξ ᾀσματων
πλειονων το μυστικον εξειλεχθαι επιγεγραπται. Ἰωσηπος δε ιστορει δυο βιβλια
προφητειας τον προφητην Ἰεζεκιηλ γεγραφθαι· εν δε μονον επιγινωσκομεν
ευρισκεσθαι.

 
 
 
 
 

59

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


