Fragmenta in Joannem
1 {3Jο 1, 1}3Ὁ λογος μιαν οιδεν αρχην, ου δυο, ως λεγουσιν οι Μανιχαιοι,
ουδε πρωτου αιτιον και δευτερον αιτιον και τριτον αιτιον, ως λεγουσι Πλατων,
Βασιλιδης,Μαρκιων, Ἄρειος, Ευνομιος· λεγεται μεν γαρ αρχη ο πατηρ και αρχη ο
υιος και αρχη το πνευμα δια το συναΐδιον της τριαδος, ου δια το τρεις ειναι αρχας,
επει και τον πατερα λεγομεν θεον και τον υιον θεον και το πνευμα θεον, ουχ ως
τριθεον σεβοντες, αλλα δια το ομοουσιον της μιας θεοτητος των τριων υποστασεων.
2 {3Jο 1, 1}3Την Σαβελλιου αιρεσιν δια τουτο καταβαλλει τας υποστασεις σημαινων
πατρος και υιου· ουδε γαρ υιοπατοριαν η εκκλησια δοξαζει καθα μυθευων οΛιβυς
ειπεν.Μιαν υποστασιν λεγουσι της τριαδος Σαβελλιος, Νοητος, Ναυατος,
ΠαυλοςΣαμοσατευς, Μαρκελλος.Ουκ ην προφορικος, αλλ' ενυποστατος και ου μονον
ενυποστατος, αλλα και θεος.Φωτεινος λεγει, οτι εκ του πατρος Λογος ανυποστατος
ων ως ο ημετερος εις σαρκα μετεβληθη.Ἐπειδη ακουοντες τινες των αιρετικων, οτι ο
πατηρ εγεννησε τον υιον, σκανδαλιζονται εννοουντες ρευσιν η παθος γινεσθαι περι
τον πατερα, απερ πεφυκεν επι των παχειων σωματων εσθ' οτε συμβαινειν.
προαναστελλων αυτων την ευηθειαν ο ευαγγελιστης εκ προοιμιων τον υιον απαξ
και δευτερον και τριτον εκαλεσε Λογον, ινα το απαθες παραστησηι της γεννησεως·
ως γαρ ο ημετερος λογος αρρευστως και αμειωτως και απαθως γενναται εκ του νου
(ομοιως και το ημετερον πνευμα), ουτω και η γεννησις του υιου· διο και ελεχθη·
«Ἐξηρευξατο η καρδια μου λογον αγαθον», ο εστι θεον, ος μονος «εστιν αγαθος». 3
{3Jο 1, 2}3Ἀντι του συναΐδιος ην τωι πατρι εν τηι του πατρος υπαρχων φυσει, εχων
τοπον αρχαιοτατον την του γεννησαντος φυσιν· η γαρ αρχη υπεραναβαινει τους
αιωνας· αρχη γαρ λεγεται ο πατηρ του υιου κατα μονον το εξ ου· τηι γαρ αιτιαι ο
πατηρ του υιου προεπινοηθησεται, ου μην τηι υπαρξει προθεωρηθησεται. πανταχου
δε εντιθησι το ην παραπεμπων τον υιον επι το αναρχον· ου γαρ ειπεν αρχην εσχεν,
αλλ' εν αρχηι ην. 4 {3Jο 1, 3}3Ἄλλην εκβαλλει αιρεσιν διδασκων, οτι δια του υιου
εκτισθη παντα τα γενητα, ου μην δι' αγγελων καλων η κακων ως κακως τινες
υπελαβον, ων εισιΠλατων, Σιμων, Βασιλιδης, Νικολαος, Μενανδρος, Βορβοριανος,
Σατορνιλος,Κηρινθος. διο και τον γαμον τινες απαγορευουσι και το γενναν,
Σατορνιλος και οι Ἀποστολικοι. 5 {3Jο 1, 3}3Ἔμφασιν εχει ο λογος, οτι ου μονος ο
υιος εκτισε τα παντα, αλλα και ο πατηρ και το πνευμα· οσα γαρ ποιει ο πατηρ δια του
υιου εν πνευματι αγιωι εργαζεται, και οπου μια των τριων υποστασεων λεγεται
ποιειν, συνεπινοουνται και αι λοιπαι της μιας ουσιας υποστασεις. 6 {3Jο 1, 4}3Παντα
οσα εποιησεν ο πατηρ δι' υιου, εξ αυτου εζωοποιηθη. 7 {3Jο 1, 4}3Ουκ εν ανθρωπωι
γεγονεν ο Λογος, αλλα τροπον τινα αυτος δια του πνευ ματος ενισχυσας την
παρθενον και ενοικησας εν τηι μητραι αυτης θεμελιος εγενετο. και εν αυτωι
ωικοδομησεν την εκ Μαριας ενωθεισαν αυτωι σαρκα εμψυχον λογικην, οπερ εστι
ζωη. ως γαρ αυτος εστι ζωη, ουτω και η ενωθεισα αυτωι σαρξ, ης οι μετεχοντες
ζωοποιουνται του θανατου και της φθορας απαλλασσομενοι και εις την απολαυσιν
των του μελλοντος αιωνος αγαθων των ακαταπαυστων πεμπομενοι, οπερ εστιν η
αληθως ζωη. 8 {3Jο 1, 4}3Ἡ σαρκωσις του μονογενους φωταγωγει τους ανθρωπους
προς την αληθη θεογνωσιαν και προς παν ειδος αρετης, δι' ων η ζωοποιησις γινεται,
ο εστι των αγαθων η απολαυσις. 10 col 1 {3Jο 1, 5}3Σκοτια εστι πας ο κοσμος προς
συγκρισιν του ανεκφραστου και απρο σιτου φωτος. πλην και ο υιος φωτιζει τον νουν
προς τα πρακτεα και αει περικρατει η αληθεια, ου μην το ψευδος περιγινεται της
αληθειας. διο και αυτος ειπεν· «εγω νενικηκα τον κο σμον», αντι του πασαν
πεπλανημενην αιρεσιν ηλεγξα και παντων περιγεγονα των παθων, οσα εστιν
επεισακτα, ου μην φυσικα και αναγκαια. απερ εκων υπεστη, ινα δειξηι το αληθες της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

σαρ κωσεως, και οτι ου φαυλα τα φυσικα και αναγκαια. δια γαρ τουτο προσηγ γιζε τηι
του θεου λογου σαρκι, ουχ ινα κρατυνθηι, αλλ' ινα εν αυτωι αναι ρεθηι· τα γαρ ασεμνα
παθη ουδε κατα φαντασιαν υπεστη.Σκοτιαν και τον κοσμον νυνι νοητεον προς
συγκρισιν του ανεκφρα στου και απροσιτου φωτος. 11 {3Jο 1, 6}3Ἀπεσταλμενος εστιν
ο Ἰωαννης ως απο της ερημου μεταβας εν τηι οικουμενηι χωραι, ινα κηρυξηι τον
Χριστον τοις λαοις. ο δε κυριος εκληθη και αυτος απεσταλμενος, ουχ ως απο τοπων
εις τοπους μεταβας, ακινητον γαρ το θειον, αλλ' ως εκ των του πατρος κολπων
οιονει πως κινηθεις και προς την ημετεραν ελθων πτωχειαν, δι' ην και λεγεται
εαυτον ταπεινωσαι. οταν ουν ειπηι η γραφη τα τηι οικονομιαι πρεποντα ρηματα, ει μεν
ειπηι, οτι «εαυτον εκενωσεν», σημαινει το αυτοδεσποτον και βασιλικον, οτι εκων
εσαρκωθη, ει δε ειπηι, οτι απεσταλη, διδασκει, οτι ουκ ανευ του πατρος εσαρκωθη.
ταυτα δε λαλουμεν ως ανθρωποι· μια γαρ του πατρος και του υιου βουλησις, καν το
διαφορον εννοωμεν των της μιας θεοτητος και ουσιας υποστασεων· ουτω γαρ
λεγομεν, οτι μονος ο υιος σεσαρκωται, ουχ ο πατηρ, ου το πνευμα. 12 {3Jο 1, 7}3∆ια
τουτο μειζων των αλλων προφητων ο Ἰωαννης, οτι εκεινοι μεν εκη ρυξαν τον
προσδοκωμενον, ουτος δε εωρακως αυτον και πεισθεις δια σημειων, οτι ουτος εστιν,

®

ηλθεν μαρτυρων εξ ων ηκουσε και ειδεν. 13 {3Jο 1, 8 9}3Ει και φως ο Ἰωαννης και
οι αγιοι, αλλ' ουκ εκεινοι ως ο θεολογουμενοςΧριστος, ο φυσει φως· οι γαρ αγιοι
χαριτι εσχον τον φωτισμον. διο περι τουΧριστου φησιν· ην το φως το αληθινον. 14
{3ςο 1, 9}3Ὁ κυριος τα λογικα αυτου κτισματα απο φυσικων εννοιων φωτιζει εις το
πεισθηναι, οτι εστι θεος, στοχαζομενους εκ της των κτισματων αυτου καλλονης και
ευταξιας το υπερεχον της αυτου δυναμεως. 15 {3Jο 1, 10}3Ὡς θεος ην εν τωι κοσμωι
ου κατ' ουσιαν, αλλα κατα το προνοητικον. 16 {3Jο 1, 10}3Παλιν ανασειραζει την
αιρεσιν των λεγοντων μη ειναι κτισματα του θεου τους ανθρωπους και τα λοιπα. 17
{3ςο 1, 10}3Ὧδε κοσμον μονους τους ανθρωπους λεγει απο μερους ονομαζων τον
κοσμον ητοι τους τα του κοσμου φρονουντας και αυτωι προσηλωμενους, οιτινες δια
την προς τα γηινα προσπαθειαν ουτε ολως εγνωσαν αυτον, οι ησαν οι ειδωλολατραι
και των παθων δουλοι. 19 {3Jο 1, 11}3Λεγεται εις τα ιδια εληλυθεναι καθο σαρκωθεις
εγνωρισθη τοις αυτον θεασαμενοις οφθαλμοφανως η οτι προς τους ιδιους ηλθεν, οι
εδοκουν αυτου ιδιοι ειναι κατα το «εξ ων ο Χριστος το κατα σαρκα». 22 {3Jο 1,
13}3Ουκετι χρεια της βουθυσιας ως αρεστης θεωι κατα τον του νομου τυπον ως
αρκουντος του αιματος του Χριστου προς δικαιωσιν. 23 {3ςο 1, 14}3Ὅτε γεγονε σαρξ
ο λογος, ου μετεβληθη την ουσιαν, αλλα και ορατος γεγονως δια την σαρκα εμεινεν
εχων την ιδιαν δοξαν ως μονογενης υιος του θεου και πατρος· το γαρ ουν σκηνουν
ετερον εστι κατ' ουσιαν της σκηνης. ουκ ειπεν δε σωμα, ινα μη ειπωσι τινες, οτι
ουρανιον σωμα εφορεσεν, ουτε ειπεν ανθρωπος γεγονεν, ινα μη αλλοι ειπωσιν ου
τον εξω, αλλα τον εσω ανθρωπον ελαβεν, ουτε ειπεν εκ του λογου σαρξ εγενετο, ινα
μη αλλοι ειπωσι μετεβληθη εκ τουδε εις τοδε. η μεν ουν σαρξ και σωμα λεγεται, ου
παντως δε και σωμα σαρξ. διο και ο κυριος ελεγεν· «ο τρωγων μου την σαρκα» και
αλλαχου· «ψηλαφησατε με και ιδετε, οτι πνευμα σαρκα και οστεα ουκ εχει καθως
εμε θεωρειτε εχοντα». 25 {3Jο 1, 14}3Πως εθεασαμεθα; δια του αστερος των μαγων,
των αγγελων, των ποιμενων, της Ἄννης, του Συμεων, του Γαβριηλ, του τοκου της
παρθενου του αφραστου, της φωνης του πατρος της μαρτυρουσης αυτωι, της επ'
αυτον του πνευματος επιφοιτησεως και των μυριων θεοσημειων και ιασεων. 26 {3Jο
1, 16}3Ὡς ριζα παντων των αγαθων και πηγη πολλοις μεταδιδους των ιδιων αγαθων
ουκ απομειουται, πλην εξ ων ο μεν χορηγει, η δε κτισις δεχεται, δηλον οτι θεος ο
Χριστος. 27 {3Jο 1, 17}3Ἀντι της εν Ἀδαμ χαριτος, ης εξεπεσαμεν, ο Χριστος δια του
λουτρου δεδωκεν ημιν πνευματος αγιου ενοικησιν. 28 {3Jο 1, 18}3Ου μονος ο πατηρ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

αορατος, αλλα και ο υιος· ει γαρ και ωφθη εν σαρκι, αλλ' ου κατα την ουσιαν, ην
ουδε αγγελοι θεωρουσιν ως εστιν· πολλοι μεν γαρ ισασι θεον, την δε ουσιαν ουδεις
οιδεν. ου το κρυπτομενον σωμα τουτο καλειται αορατον, αλλα το ασωματον το μη
πεφυκος ορασθαι μηδε νωι. 29 {3Jο 1, 18}3∆ια του αξιοπιστου προσωπου υψηλον
τουτο δογμα και υπερ ανθρωπον συνιστησι· «τις γαρ οιδεν τα» του θεου και πατρος
ειπειν, ει μη ο εξ αυτου γεννηθεις υιος και το αγιον αυτου πνευμα το «και τα βαθη
του θεου» επιστα μενον. 30 {3Jο 1, }3Ἀντι του ταυτα ελαλησε μαρτυρων, οτι Ἰησους
εστιν ο Χριστος, ου μην αυτος ο Ἰωαννης, ως κακως υπωπτευσαν τινες περι αυτου.

®

31 {3Jο 1, 23}3Ἀρετης εργον το μη επαιρεσθαι τοις εκεινων επαινοις και εν τοις ουκ
ιδιοις εγκαλλωπιζεσθαι κοσμοις. εφη· εγω φωνη βοωντος εν τηι ερημωι· ευθυνατε
την οδον του κυριου, καθως ειπεν Ἠσαΐας ο προφητης. 32 {3Jο 1, 23}3Ὡς φωνη
λογου προτρεχει, ουτω και του Χριστου λογου οντος ως φωνη προτρεχει ο Ἰωαννης.
33 {3Jο 1, 23}3Ει μη προπαρηγγειλε με Ἠσαΐας κηρυξαι τον Χριστον, ος εστι κυριος,
ουκ αν ετολμων λαλησαι. 34 {3Jο 1, 24}3Ὡς ακριβεστεροι περι την γνωσιν των
γραφων ηλθον ουτοι, ους ο Ἰωαννης ηρεμας ηλεγξεν απαιδευτους ειναι και
ανοητους ως του κατημαξευμενου παρ' αυτοις προφητου την περικοπην την περι
αυτου ειρημενην αγνοειν. 35 {3Jο 1, 25}3Ὡς εοικε τοιαυτας ειχον παρα των
διδασκαλων αυτων παραδοσεις ως μονοις εκεινοις εξην βαπτιζειν ηγουν η ο Χριστος
η ο Ἠλιας η ο προ φητης. 36 {3Jο 1, 26}3Αυτος ο Ἰωαννης αξιοπιστος εστι των
εαυτου μαρτυς, οπου γε ουδεν μεγα περι εαυτου εφθεγξατο, αλλα και πολυ ταπεινον
ψιλον υδωρ αποκαλεσας το του ιδιου βαπτισματος. 37 {3Jο 1, 26}3Ἕως του καιρου
της οικονομιας ο Χριστος παρων εν μεσωι παντων ηγνο ειτο. και μετ' ολιγα· μεσον δε
ισταμενον και αγνοουμενον λεγει τον Χριστον δια την της σαρκος περιβολην. 38
{3Jο 1, 29}3Ἀμνος εστιν ως διδομενος υπερ αφεσεως αμαρτιων των αναγεννωμενων
«δια λουτρου παλιγγενεσιας», αιρων δε ειπων δεικνυσιν, οτι αει αιρει. 39 {3Jο 1,
30}3Ἔμπροσθεν γεγονεν ο Χριστος του Ἰωαννου ως λυων «την αμαρτιαν του
κοσμου» και εν πνευματι αγιωι βαπτιζων ως ψιλου οντος του υδατος του
βαπτισματος Ἰωαννου. ανηρ δε καλειται ως εκ γυναικος τεχθεις το «κατα σαρκα» η
οτι τριακονταετης υπηρχεν· (τον γαρ τωι χρονωι τουτωι επιβαντα ανδρα καλουσιν) η
οτι τελειος ην εν πασηι αρετηι πρακτικηι τε και θεωρητικηι η οτι πασης της λογικης
φυσεως, ο εστι της εκκλησιας, νυμφιος εστιν. ως της εκκλησιας γυναικος εχουσης
προσωπον ο Χριστος ανηρ καλειται ως νυμφευο μενος τας των πιστων ψυχας. 41
{3Jο 1, 31}3Ἕνεκεν του κηρυξαι τον Χριστον και καταδηλον ποιησαι τωι λαωι
εβαπτιζεν ο Ἰωαννης. 42 {3Jο 1, 32}3Οικονομιας τροπωι ειρηται τουτο· αχωριστον γαρ
εστι του υιου ως και του πατρος· αισθητως γαρ τι των της τριαδος ιδειν αδυνατον. 43
{3Jο 1, 33}3Ὡς εκ πρωτης ηλικιας εν τοις ερημοις διαγων το ανυποπτον της
μαρτυριας συνιστησιν ως δι' αποκαλυψεως μαθων αυτον. 45 {3Jο 1, 35}3Τριτη αυτη
ευρισκεται ημερα, αφ' ου εποιησαντο οι Φαρισαιοι την προς τον Ἰωαννην συντυχιαν,
εν ηι επυνθανοντο αυτου τις εστιν. 46 {3Jο 1, 36}3∆ια το ραιθυμον των ακροατων τοις
αυτοις κεχρηται λογοις· αρετη γαρ διδασκαλου το τοις αυτοις κεχρησθαι προς το
εμπαγηναι τους λογους εν ταις των ακροατων ψυχαις. 47 {3Jο 1, 38}3Ἐπειδη οι
ακολουθουντες Χριστωι ου δυνανται αυτον φθασαι, συγκατα βατικως στρεφεται
προς αυτους δεικνυς αυτοις το εαυτου προσωπον, ινα γνωσιν, οτι αυτος εστιν ο
πληρων «τον νομον» και διδασκων τα εν αυτωι. 48 {3Jο 1, 38}3Ουχ ως αγνοων δε
ερωται, αλλ' εκκαλουμενος αυτους εις ομιλιαν. 49 {3Jο 1, 39}3Ουκ εστι τουτο
εναντιον τωι ειρημενωι «ο υιος του ανθρωπου ουκ εχει που την κεφαλην κλινηι»· ει
γαρ και κατεμεινεν εν οικωι, αλλ' ιδιον ουκ εκτησατο καταγωγιον. 50 {3Jο 1, 45}3Ὃν
ευηγγελισω μοι, φησιν, πως δυνατον ειναι τον Χριστον εκ Ναζαρεθ, ον ειπεν η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

γραφη εκ Βηθλεεμ ερχεσθαι; αλλ' εκει μεν εν Βηθλεεμ ετεχθη, την δε Ναζαρεθ
επεγραφετο πατριδα ως εκει τραφεις και διαγων μεχρι τελειας ηλικιας. 51 {3Jο 1,
47}3Μεγαλη δοξα και καυχημα το εξ αυτης της αληθειας, ο εστι Χριστος, μαρτυριαν
εχειν καθαρας καρδιας, ητις οραι θεον τωι νωι και ποδηγειται προς την σωτηριον
πιστιν αδολως προστρεχειν τωι Χριστωι ουχ ως Ἰουδαιος η ως Ἡρωδης. 52 {3Jο 1,
49}3Ὅλος ετοιμος ην ο Ναθαναηλ. διο εκ μονου τουτου του ψιλου ρηματος πεισθεις
ωμολογησεν αυτον ειναι τον Χριστον, ος εστιν υιος του θεου φυσει και αληθειαι και
βασιλευς των οντως πιστων· ως ετι γαρ ατελης ουκ ειπεν αυτον βασιλεα της
κτισεως, αλλα μονον του Ἰσραηλ κατα το ειρημενον· «και εγενηθη μερις κυριου
λαος αυτου Ἰακωβ, σχοινισμα κληρονομιας αυτου Ἰσραηλ». 53 {3Jο 1, 51}3Ὁτε μεν
απλως, οτε δε διπλασιαζομενως κεχρηται ο σωτηρ το βεβαιον των λεγομενων
παριστας. εστι δε η λεξις εβραικη δηλουσα το γενοιτο ουτως υμας πιστους ευρεθηναι
ως ιδειν τον ουρανον ανεωιγοτα και τα εξης. ουκ αισθητως δε, φησιν, τον ουρανον
ανεωιγοτα δυνατον ιδειν, αλλα μονον νοησει σκοπουσηι τους προσερχομενους
αγγελους επι τωι διακονειν τωι Ἰησου. εστι δε το αμην και αντι του οντως και αληθως
λεγομενον, ο και κρειττον ενταυθα. 54 {3Jο 1, 51}3Ἐπειδη μονου του Ἰσραηλ
ωνομασεν ο Ναθαναηλ τον Χριστον βασιλεα, παιδευει αυτον δια τουτου, οτι ουκ ην
ψιλος ανθρωπος ο Χριστος, επει πως αυτωι υπηρετουσιν αγγελοι. 55 {3Jο 1,
51}3∆εικνυσι δια τουτου, οτι ου δοκησει, αλλ' αληθειαι γεγονεν ανθρωπος. εκΜαριας
σαρκωθεις ως μονος αναμαρτητος ων εσωιζεν αυτωι το «κατ' εικονα» οπερ πρωτος
ανθρωπος ειχεν ο «κατ' εικονα και καθ' ομοιωσιν» θεου γεγονως. 56 {3Jο 2, 2}3
56Ἦλθεν ο κυριος εις τον γαμον, ιν' αγιασηι ου μονον τους ζωντας, αλλα και τους
μελλοντας τεχθηναι, δεικνυς, οτι αυτος εξ αρχης τον γαμον εθεσπισεν δεδωκως τωι
Ἀδαμ την Ευαν, και τινας των αιρετικων καταισχυνηι των δια βαλλοντων τον γαμον.
57 {3Jο 2, 4}3Τηι δε μητρι επιμεμφεται ως ακαιρως υπομνησασηι θεον υπομνησεως μη
δεομενον, αντι του ειπειν μη νομιζε με μονον ανθρωπον ειναι, αλλα και θεον. ουπω
δε ηλθεν ο καιρος της εμης φανερωσεως, ουδεπω εγνωρισθη τις ειμι. 58 {3Jο 2,
4}3Μεμφεται την μητερα προς θαυματουργιαν αυτον παρορμωσαν παρακαιρον. 59
{3Jο 2, 6}3Ὁ μετρητης ποιει ξεστας εκατον πεντηκοντα. 60 {3Jο 2, 9}3Ὁ δι' υδατος
ποτιζων την αμπελον και ποιων αυτην γενναν οινον, αυτος εστιν ο και νυν
μεταβαλλων εις οινον το υδωρ. 61 col 1 {3Jο 2, 11}3Τινες πρωτον εν Κανα λεγουσι
τουτο το σημειον, αλλα ου πρωτον παντων.Τινες μεντοι πρωτον σημειον τον εν
Κανα λεγουσι γαμον, αλλα πρωτον παντων. 62 {3Jο 2, 11}3Παρηνοιγεν αυτοις θυραν
πιστεως δια των θεοσημειων εαυτον αποκα λυπτων ητοι την αυτου δοξαν και
δυναμιν. 64 {3Jο 2, 15}3Ἐξεβαλε τα κατα νομον σφαγιαζομενα, ινα τας πνευματικας
αντεισα γαγηι λατρειας. 65 {3Jο 2, 16}3Πατερα δε ιδιον καλει ο Χριστος τον θεον ως
αυτος μονος εξ αυτου κατα φυσιν υπαρχων. 66 {3Jο 2, 16}3Οικος μεν εστιν εμποριου
ο του θεου οικος, αλλ' ου των σαρκικων τουτων και «εις κοιλιαν» χωρουντων, αλλα
των τιμιων και καλων μαργαριτων, οιτινες κοσμουσι το της ψυχης προσωπον. ουτοι
δε εισιν η καθαρα πιστις και αι λοιπαι αρεται. 67 {3Jο 2, 18}3Ἀντι του ει ως υιος ων
του θεου τα σαρκικα εκβαλλεις και τα πνευματικα εισαγεις, πεισον ημας δια σημειου,
οτι εκ θεου επεμφθης. 68 {3Jο 2, }3Ὁ Ἔσδρας ιστορει τους χρονους, οτι αφ' ουπερ
ηρχθη ο ναος θεμελιουσθαι εως της τελειωσεως αυτου διεδραμον τετταρακοντα εξ
εν τωι μεταξυ των Ἰουδαιων εξ επιβουλης των ομορουντων αυτοις εθνων
κωλυομενων της οικο δομης. ο δε Ἰωσηπος φησιν, οτι ηρξατο η οικοδομη τωι πρωτωι
ετει Κυρου, ος εβασιλευσεν ετη τριακοντα, μετ' αυτον Καμβυσης ετη εξ, οι Μαγοι
τετταρα και ∆αρειος δυο. και τωι ενατωι ετει ∆αρειου ετελειωθη ο ναος. 69 {3Jο 2,

®

23 24}3Τοις τοιουτοις ου δει εγχειριζειν βαθεα δογματα ως ηδη πιστοις γενο μενοις·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

οι γαρ απο σημειων πιστευοντες ευχερως μετατιθενται, εαν τινες αυτους
σοφισωνται, οτι ουκ ορθως γεγονασι τα σημεια. 70 {3Jο 3, 2}3Ψεκτος ο Νικοδημος ο
λεληθοτως ειναι πιστος βουλομενος. 71 {3Jο 3, 3}3Ἐπειδη ως ψιλωι ανθρωπωι
προσηλθεν αυτωι ο Νικοδημος, θελων αυτον ελκυσαι προς εαυτον τα υπερ ανθρωπον
αυτωι λαλει ως ανω ων εν ουρανοις και ειδως τα εκει πραττομενα και εκειθεν εις
ανθρωπους παραγομενα. 72 {3Jο 3, 3}3Ταυτον εστι βασιλεια θεου και βασιλεια
ουρανων, διοτι ο πιστος εν ουρανωι εχει την οικησιν και «το πολιτευμα» η οτι ο
τοιουτος υπο θεου δεσπο ζεται του βασιλευοντος των ουρανων. 73 {3Jο 3, 3}3Ὁ κατα
την ανω των αγγελων ζωην <ζων> και τα υψηλα δογματα διαΧριστου μαθων
ανωθεν γενναται. ο την δευτεραν την δια του λουτρου γεννησιν υπομενων ουτος
ανωθεν γενναται και ο μετεχων πνευματος αγιου. το ανωθεν την δια του πνευματος
αναγεννησιν σημαινει και δεικνυσιν, οτι εκ της ουσιας εστι του πατρος το πνευμα·
ουτω γαρ και εαυτον ανωθεν ονομασας εκ της ουσιας οντα του πατρος σημαινει. 74
{3Jο 3, 5}3Το υδωρ καθαριζει το σωμα και το πνευμα την αορατον αγιαζει ψυχην. το
υδωρ εν ταξει μητρος λαμβανεται, το δε πνευμα εν ταξει του διαπλαττοντος θεου. το
αισθητον υδωρ προς θειαν αναστοιχειουται δυναμιν και αγιαζει τους εν οις
αναγενναται. το υδωρ επινοιαι μονον διαφοραν εχει προς το πνευμα, επει ταυτον
εστι τηι ενεργειαι, το υδωρ συμβολον εστι ταφης και αναστασεως, διο και αναγκαιως
παραλαμβανεται. τρεις δε καταδυσεις γινονται και τρεις ανα δυσεις, ινα γνωμεν, οτι
δυναμει πατρος και υιου και αγιου πνευματος απαντα πληρουται. 75 {3Jο 3,
6}3Πνευμα ο πατηρ ως θεος, πνευμα και ο υιος ως θεος, διο το πνευμα, ο εστιν ο θεος
και πατηρ, πνευμα τικτει, ο εστι τον υιον και θεον. ομοουσιος ουν ο Χριστος τωι
πατρι κατα την θεοτητα και ομοουσιος τηι μητρι κατα την σαρκα, ει και εις εξ αμφοιν
ο Χριστος, ατρεπτως και ασυγχυτως. κατα δε τον κανονικως εκτεθεντα νυν παρα του
κυριου λογον δια Χριστου αναμορφουμεθα της διανοιας ημων εις πνευματικην
ποιοτητα διαπλαττομενης. 76 {3Jο 3, 6}3Ει σαρξ εστιν η Μαρια εμψυχος λογικη, και ο
καρπος αυτης ομοουσιος αυτης σαρξ εμψυχος λογικη και ου φαντασμα η αλλο τι
παρα την τεκουσαν σαρκα την του λογου σαρκα την ψυχην εχουσαν λογικην, εν ηι
«κατυκει παν το πληρωμα της θεοτητος σωματικως». 77 {3Jο 3, 8}3Την φωνην του
αγιου πνευματος ακουει τις δια των προφητων. 78 {3Jο 3, 11}3Το ημων ειπεν ως
εχων εν εαυτωι φυσικως ο Χριστος τον πατερα και το πνευμα. 79 {3Jο 3, 12}3Ἐπιγειον
καλει το βαπτισμα θειον ον και πνευματικον, επειδη επι γης τελειται προς αγιασμον
των επι γης οντων ανθρωπων. επιγειος καλειται η του λουτρου γεννησις προς
συγκρισιν της γεννησεως του υιου της εκ του πατρος της ουσιας γενομενης. 80 {3Jο
3, 13}3Ἀπο της ελαττονος ουσιας ολον εαυτον ονομαζει ωσπερ απο της θεοτητος
ολον εαυτον καλει. 81 {3Jο 3, 13}3Μετα την καθ' υποστασιν ενωσιν κοινοποιει τα της
σαρκος και της θεο τητος κατα τας ενεργειας, ου κατα μεταβολην των εξ ων ο
Χριστος. ενεργειας δε και η καταβασις και η αναβασις. 82 {3Jο 3, 13}3Ουκ εστιν
ουρανιον το του κυριου σωμα· παθεσι γαρ υποκειται. ως δε εις ων και μετα σαρκος
λεγεται υιος ανθρωπου. 83 {3Jο 3, 14}3Ὥσπερ ο χαλκους οφις ουκ ην το ιοβολον
θηριον, αλλ' ομοιωμα, ουτω και η σαρξ του κυριου. σαρξ μεν ην κατα αληθειαν, ου
μην σαρξ αμαρτιας, αλλ' ομοιωμα σαρκος αμαρτιας. 84 {3Jο 3, 14}3Το υψωθηναι
δηλοι το εμφανη και επισημον γενεσθαι τον Χριστον. 85 {3Jο 3, 16}3Ὧδε παλιν
κοινοποιει το παν ουκ ειδος χωρισμον μετα την ενωσιν· της γαρ σαρκος τυθεισης
υπερ της του κοσμου ζωης και δοθεισης εις θανατον ο υιος λεγεται δεδοσθαι εις
θανατον καιπερ απαθης μεινας ως θεος της αυτου μονης πασχουσης τα ιδια σαρκος,
οτε συνεχωρει και ηθελεν. 86 {3Jο 3, 16}3Οι Ἀρειανοι λεγουσιν, οτι δια τουτο
καλειται ο υιος μονογενης, οτι μονος εκ θεου γεγονεν. προς ους λεκτεον, οτι και τον
ηλιον τινες λεγουσι μονογενη καθ' ο ηλιος μονος εστιν, αλλ' ουκετι και υιος εστιν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

87 {3Jο 3, 17}3Ει επι το κριναι τον κοσμον εληλυθει ο Χριστος, παντας κατεκρινεν.
αλλα προηγουμενως ηλθεν επι το σωσαι τον κοσμον. κρινει δε κατα το συμβεβηκος
τους αποστατησαντας ουχ ως ο Μωυσεως νομος ηλθε κατακριναι τον κοσμον, αλλα
σωσαι. 89 {3Jο 3, 18}3Σημειωτεον οτι καθολικως πας ο μη πιστευων εις τον Χριστον
κατα κριτος εστι τηι κολασει αποδοθησομενος. ουκουν ουδε αγονται ουτοι εις κρισιν
ως ηδη κατακριθεντες. ουτω και επι του διαβολου νοητεον, «οτι ο αρχων του
κοσμου τουτου κεκριται» ου μονον, οτι αυτος ουκ επιστευσεν, αλλα και επειρασε τον
κυριον και «εις τον Ἰουδαν εισηλθεν» ινα παραδωι αυτον εις θανατον. 91 {3Jο 3,
22}3Ουκ αυτος εβαπτιζεν, αλλ' οι μαθηται αυτου, επειπερ αυτος εν πνευματι
εβαπτιζε και ουπω ην καιρος της του πνευματος δοσεως προ του παθους.το
ευαγγελικον λοιπον παρεδιδου βαπτισμα, οπερ πολλην ειχεν διαφοραν προς το
Ἰωαννου· ο γαρ Χριστος δια της των αποστολων χειρος εβαπτιζεν ως σαφως εν τοις
εξης λεγει. 92 {3Jο 3, 23}3Ουτε το Ἰωαννου βαπτισμα ουτε το των μαθητων παρειχε
το πνευμα αγιον, αλλ' ινα μη τον καθ' εκαστον περιιοντες κηρυττωσι τον Χριστον,
συνε στησαν το βαπτισμα, ινα τους προστρεχοντας οχλους αγαγωσι προς τον
Χριστον. 93 {3Jο 3, 23}3Το «υδωρ του ραντισμου» το εχον «την σποδον της
δαμαλεως» καθα ρισμον εποιει ακουσιων αμαρτηματων και τους απο αφης νεκρων
εκαθαιρεν· Ἰωαννου δε το βαπτισμα τοις γνησιως μετανοουσι και των εκουσιων
παρει χεν αφεσιν, το δε του Χριστου παντων των αμαρτηματων, αλλα και πνευμα
αγιον παρειχε και υιοθεσιας αξιαν. 94 {3Jο 3, 25}3Οικονομικως ζητησις γεγονεν ετι
ζωντος Ἰωαννου, ινα δια της φωνης αυτου η των βαπτισματων διαφορα φανηι. 95
{3Jο 3, 29}3Νυμφιος εστιν ο Χριστος και η εκκλησια νυμφη και ο νυμφων ο τοπος
του βαπτισματος, ενθα γινεται η πνευματικη συναφεια, επειδη παντα φαιδρα και
χαρας αναμεστα και ευφροσυνης. τι γαρ μακαριωτερον του καθαρισθηναι αμαρτιων
και κολληθηναι θεωι και «κοινωνον γενεσθαι θειας φυσεως» δια της του αγιου
πνευματος μετουσιας· ταυτα γαρ ο «αρραβων», τα δε τελειοτερα εν τωι μελλοντι, οτε
παλιν εισελθων ο νυμφιος εισαγει συν αυτωι τας παρθενους ψυχας και κλειεται η
θυρα του νυμφωνος και μονοι οι οντες εσω της ευφροσυνης απολαυουσι και ουκετι
ουδεις εισερχεται εκει. εως οπου ουν σημερον ο παρων αιων, η ο ιδικος εκαστου
θανατος η η θυρα του νυμφωνος ανεωικται ταις βουλο μεναις ψυχαις νυμφευθηναι
Χριστωι. 96 {3Jο 3, 29}3∆ια του βαπτισματος νυμφευεται ο Χριστος την εκκλησιαν
αναγεννηθεισαν. η δε συζυγια αυτη η πνευματικη δια του διδασκαλικου λογου
συναπτει θεωι. παρθενος εστιν αγνη η νυμφη δια την των δογματων ορθοτητα, η
αυτη και γυνη εστι του Χριστου ως αγαθας γεννωσα πραξεις ουκ αφ' εαυτης, αλλα
δια του ενσπειροντος εν αυτηι Χριστου, ης ουδεις των γεννητων δυναται ειναι
νυμφιος, επειπερ πρωτοτυπως ουδεις αυτων εστι δοτηρ αγαθων. πασα ουν λογικη
φυσις αγγελων τε και ανθρωπων νυμφη εστιν. 97 {3Jο 3, 30}3Ουτε ο Χριστος αυξει
ουτε Ἰωαννης ελαττουται, αλλα δικην εωσφορου ο Ἰωαννης υπο του νοητου ηλιου
σκεπεται. 98 {3Jο 3, 30}3Ὁ Χριστος ως θεος επι πλειον αυξει φανερουμενος, εμε δε
δει μενειν εν οις ειμι. 99 {3Jο 3, 31}3Ειπων ερχομενος ου μεταβασιν σημαινει την απο
των ανω προς τα κατω, αλλ' οτι αει μενων εν πατρι ανω συγκαταβασεως σχεσει
ερχεται προς τουτους, ων επανω εστιν. οτε ουν λεγει ερχομενον, ως περι θεου λεγει,
οταν δε λεγει ελθοντα, ως περι ανθρωπου λαλει, επειδη θεος εστι και ανθρωπος δ'
αυτος. ο ων εκ της ριζης του πατρος εχει φυσικως την του πατρος υπεροχην επανω
παντων ων των πεποιημενων ως θεος αυτων και ποιητης. 100 {3Jο 3,
32}3Ἀνθρωπινωτερον λαλει δια την σαρκα· τηι γαρ φυσει παντελειος ων παντα αφ'
εαυτου οιδεν. 101 {3Jο 3, 32}3Ουχ ως μη πεισθεντων τινων τουτο ειπεν, αλλ' ως
αποθαυμαζοντων την των απιστουντων απονοιαν. 102 {3Jο 3, 33}3Το εσφραγισεν
αντι του επληροφορηθη και εχει αποδειξιν και σφραγιδα. 103 {3Jο 3, 34}3Ἀπεσταλθαι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

λεγεται ο υιος απο του πατρος η δια την ενσαρκον παρουσιαν η οτι ο πατηρ εχων εν
εαυτωι τον υιον ουκ εκρυψεν, αλλ' εξελαμψεν αυτον εκ της ιδιας φυσεως ως εκ
φωτος «απαυγασμα»· εξεληλυθε γαρ ο υιος εις ιδιαν υπαρξιν, ει και εν αυτωι κατα
φυσιν εστιν. 105 {3Jο 3, 34}3Ὡς πηγη ων του πνευματος διδωσιν αυτο. την ενεργειαν
λεγει του πνευ ματος, ην οι ανθρωποι μετρωι λαμβανουσιν· αυτος γαρ ολοκληρον
εχει πασαν. ολον εχει το πνευμα ο υιος ουσιωδως ου μην εκ μερους ως κτισμα. διο
και αυτος αυτο διδωσιν, οι δε αγιοι δια ικεσιας ποιουσι τον Χριστον δι' αυτων
επιχορηγησαι το πνευμα. 106 {3Jο 3, 35}3Ει και αγαπαι «τον κοσμον» ο πατηρ, αλλ'
ουχ ως τον υιον, ον υπερ βαλλοντως αγαπαι δια την φυσικην γεννησιν ως ιδιον
λογον και σοφιαν και αγιασμον. 107 {3Jο 3, 35}3Τοτε πληρουται τουτο, οτε κατα τον
της δευτερας παρουσιας καιρον «παν γονυ» αυτωι καμπτει αποβαλοντων ην εχουσι
κακιαν.χειρα ωδε την δυναμιν καλει, ην εχει ο υιος φυσικως και ου μεταληπτως ως
του αγαθου παντος ουσιωδως οντος εν πατρι και εν δυναμει νοουμενου του υιου.
λαμβανει δε και ως ανθρωπος ην ειχεν εξουσιαν και προ της σαρκωσεως. 108 {3Jο 3,
36}3Ὀργη θεου το εν βασανοις ειναι διηνεκεσιν, οπερ εστι παντος θανατου
χαλεπωτερον. 110 {3Jο 4, 1}3Ει και οιδε παντα ως θεος, αλλα και τουτο θεοπρεπους
οικονομιας το κατα καιρον ποιειν τι και τοτε δοκειν μανθανειν, οτε χρεια εστιν. 111
{3Jο 4, 3}3Ὅσα κατα συναινεσιν των ηγουμενων ποιουσιν οι υπηκοοι αυτων
ορωντων και μη αντιλεγοντων η κωλυοντων, οι ηγουμενοι λεγονται ποιειν· πρωτον
γαρ ειπων οτι Ἰησους «εβαπτιζεν», ωδε λεγει, οτι αυτος ο Ἰησους ουκ εβαπ-τιζεν,
την των μαθητων πραξιν αυτωι προσνεμων δυναμει, ει και μη ενεργειαι εποιει το
βαπτισμα. αρμοζει δε τα λεγομενα περι των αποστελλομενων κληρικων παρα
επισκοπων εις συνοδους η συνοδικας επιστολας η ετεροια τινα εχοντων. επειδη οι
μαθηται Ευτυχους οι περι καρωσεως εφωραθησαν μετα την εν Ἐφεσωι δευτεραν
συνοδον παλιν τι διεστραμμενα δογματα λαλουντες Ευτυχους, ευλογως Ευτυχης
αναθεματιζεται, καν αυτος ουδεν εφανη τοιουτον λαλησας ως ακουων των αυτου
μαθητων λαλουντων τα μη ορθα και σιωπων· τα γαρ εκ των μαθητων λαλουμενα η
γινομενα εις το του διδασκαλου προσωπον ανατρεχει. ουτως ο Ἠλι εμεμφθη
ανεχομενος των εαυτου υιων πταιοντων ως αμαρτησας. 112 {3Jο 4, 4}3Ἦλθεν εκει,
ινα προ του παθους ωφελησηι τα εθνη δια του ευαγγελικου κηρυγματος. 113 {3Jο 4,

®

4 6}3Ὅμοροι ησαν των Ἰουδαιων οι Σαμαρειται. διο και απο της πηγης επινον του
Ἰακωβ. Σαμαρειται εκ γενους οντες του Μηδων και Περσων εθνους επεφημιζον
εαυτους του Ἰακωβ. 115 {3Jο 4, 6}3Ἐπειδη «ο λογος» γεγονε «σαρξ», ακολουθως
κεκοπιακεν εκ της συντονου οδοιποριας της εν μεσημβριαι γεγονυιας. μεσημβρια δ'
εστιν ο φωτεινος της επιφανειας καιρος· ειχε γαρ σωμα ως το ημων και συσταν εξ
ων και τα ημων διχα μονης ανδρος ομιλιας. διο ου μονον κοποις, αλλα και διψηι και
τρωσεσιν υπεκειτο, επειπερ ειασεν το σωμα μειναι εν τοις φυσικοις οροις της ανθρω
ποτητος, ινα μη δοξηι φαντασμα ειναι. ως εις ων ο Χριστος μετα της ιδιας σαρκος
οικειοποιειται τα της ανθρωποτητος παθη καιπερ μεινας ως θεος απαθης. 116 {3Jο 4,
7}3Την Σαμαρειτιν αιτει, την του νομου σκιαν, ινα δωι αυτηι το «υδωρ ζων» ως και
παρα παντος αιτει πιστιν, ινα χαρισηται τα υπερ λογον. δια τουτου διδασκει
καταφρονειν των Ἰουδαικων δεικνυς, οτι «το εισερχομενον εις το στομα ου κοινοι
τον ανθρωπον». 117 {3Jο 4, 9}3Ποθεν ενοησεν, οτι Ἰουδαιος εστιν; η απο του
σχηματος η απο της λαλιας ενοησεν. 118 {3Jο 4, 9}3Του νομου ειρηκοτος «ακαθαρτου
μη αψησθε» ουδε της σαρκος των αλλο γενων ετολμων αψασθαι νομιζοντες εκ
τουτου μολυνεσθαι. 119 {3Jο 4, 10}3Ποτον αθανασιας τα του κυριου λογια, η
ζωοποιος του πνευματος δοσις, δι' ης αναζωσιν οι ανθρωποι. 121 {3Jο 4, 10}3∆ωρεα
θεου η εις ανθρωπους επιδημια του λογου χαριτι πατρος γεγονυια, ητις ποτιζει
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ψυχην. 122 {3Jο 4, 13}3Ἡ παλαια γραφη δειται της ευαγγελικης διδασκαλιας της
διαδεχομενης αυτην· η γαρ νεα αδιαδοχος εστιν αει επιρρεουσης της ευαγγελικης
παιδευσεως της αναβιβαζουσης εις ζωην τον πινοντα. 123 {3Jο 4, 14}3Ἀρραβων εστι
τουτο της μελλουσης αναστασεως μη συγχωρων τον πεπω κοτα αυτο εμπεσειν εις
αμαρτιαν αγουσαν εις θανατον. 124 {3Jο 4, 16}3∆ια γαρ τουτο ειπεν αυτηι· φωνει τον
ανδρα σου, ινα ελεγξας ψευδο μενην φανερωσηι αυτηι την ιδιαν θεοτητα. 125 {3Jο 4,
}3Λεγουσιν οτι εν τωι ορει εκεινωι ανηνεγκεν ο Ἀβρααμ τον Ἰσαακ, οπερ υπεδειξεν η
Σαμαρειτις τωι κυριωι. ως προφητην ουν ερωται, που δει προσ κυνειν. 126 {3Jο 4,
}3Ουκ οντος εν Ἱεροσολυμοις μονον του θεου, αλλ' ινα αμα εκει συνα γομενοι
συμφωνως ποιωσι τας νενομισμενας εορτας και θυσιας. 127 {3Jο 4, 21}3Ὥραν δε την
εαυτου επιδημιαν καλει, επειπερ πνευμα ων ο θεος ου τοπωι περιοριζεται. αρμοδιως
δε εκαστος προσκυνει εκ του τοπου αυτου· το γαρ εν τοπωι προσκυνειν υβρεως
μαλλον εστιν. 128 {3Jο 4, 22}3Το η σωτηρια εκ των Ἰουδαιων εστιν ειπεν δια το εξ
αυτων σε σαρκωσθαι η οτι εξ εκεινων ηρξατο <ο κοσμος> ειδεναι τον ενα θεον εκ
του νομου και των προφητων. 129 {3Jο 4, 22}3Ὡς εν συγκρισει τοτε παρα Ἰουδαιοις ο
της αληθειας επολιτευετο λογος. προς ουν την υπονοιαν της γυναικος ειπεν το ημεις
προσκυνουμεν· των γαρ προσκυνουμενων εστιν ως θεος, ει και ως ανθρωπος
οικονομικως ειπεν το προσκυνουμεν. 130 {3Jο 4, 23}3Οι αληθεις προσκυνηται εν
παντι τοπωι προσαγουσι τωι θεωι τας πνευματικας θυσιας, ο εστιν αρετη και
θεοσεβεια. 131 {3Jο 4, 23}3Ουκουν και ο νομος δια το ευαγγελιον γεγονε και η
συγκαταβασις της σκιας συνεχωρηθη δια την μελλουσαν αληθειαν. 132 {3Jο 4,
23}3Το εν πνευματι και αληθειαι· πνευμα λεγει το νοητον του ανθρωπου, οπερ σχεσει
και διαθεσει ενωπιον του θεου γινομενον προσκυνει τον θεον ως και οι αγγελοι, της
εν τοπωι προσκυνησεως ουκ ουσης εν πνευματι και αληθειαι. 133 {3Jο 4, 24}3Πνευμα
καλειται ο θεος ουχ ως ανεμος, αλλ' ως ασωματος και ζωο ποιος ουσια· ωσπερ γαρ
εισπνεομενοι τον αερα ζωμεν, ουτω και του θεου διδοντος το παρεκτικον της ζωης
ζωμεν. πνευμα εστιν ο θεος ως προς την ασωματον φυσιν. 134 {3Jο 4, 25}3Ἀπο
συνεσεως τουτο ειπεν· ουδε γαρ ᾔδει τον Χριστον Σαμαρειτις ουσα. 135 {3Jο 4,
26}3Ὅπερ ουκ ειπεν Ἰουδαιοις εγω ειμι ερωτωσι μετα δολου, τουτο ειπε τηι γυναικι
απλουστεραι ουσηι και ουδε απο Μωυσεως ειπε τι αυτηι συνιστων τα περι αυτου
απειρωι ουσηι γραφης, αλλ' εκ μονης της συνειδησεως αυτης μετεπεισεν αυτην. 136
{3Jο 4, 27}3Ουδεις μεντοι ειπεν· ᾔδεισαν γαρ, οτι παντα ποιει μετα κεκριμενης
συνεσεως και ευλαβειας. 137 {3Jο 4, 27}3Ἐθαυμαζον, οτι μετα αλλοφυλου ελαλει και
πενιχρας Σαμαρειτιδος, εθαυμαζον δε και το ατυφον αυτου. 138 {3Jο 4, 28}3Των αγαν
εστιν ατοπων μη δημοσιευειν τα κοινωφελη. 141 {3Jο 4, 34}3Ὡς διδασκαλους της
οικουμενης διδασκει τους μαθητας προτιμαν της οιασδηποτουν βρωσεως το θελημα
του θεου. ως επιθυμει τις τροφης, ουτω καγω της σωτηριας των ανθρωπων. 142 {3Jο
4, 35}3Ὁ πνευματικος θερισμος, ο εστιν η θεοσεβης εργασια, την μεν αποθεσιν και
τον αποθησαυρισμον εν ουρανοις εχει, εν δε τωι μελλοντι αιωνι απολαυσιν
ατελευτητον· ουτος γαρ εστιν ο καιρος της ανταποδοσεως. 143 {3Jο 4, 37}3Ὁ σπειρων
εστιν ο Χριστος τα σωτηριωδη δογματα καν δια προφητων ειπων, θερισται δε οι
αποστολοι. 144 {3Jο 4, 37}3Οι προφηται εισιν οι σπειροντες, ει και πολυν εσχον
κοπον ως πρωτοι τα της ευσεβειας σπερματα εν ταις των ανθρωπων ψυχαις
καταβαλλομενοι· οι γαρ μαθηται ου τοσουτον εσχον καματον απο των γραφων
πειθοντες τους ανθρωπους. 145 {3Jο 4, 38}3Ὡς εμου οντος του σπορου καν δια
προφητων ελαληθη πεμπω υμας θερισαι. οι μαθηται και τους Ἕλληνας των γηινων
και τους Ἰουδαιους των σαρκικων του νομου λατρειων αποτεμνουσι και εις την αλω
αποτιθενται, ο εστι την εκκλησιαν, οπου σταχυς τριβομενος γινεται σιτος ο
ζωοποιων τους πιστους. 146 {3Jο 4, 40}3Σαμαρειται αιτουσι τον Χριστον μειναι προς
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

αυτους, οιτινες εισιν αλλογενεις, και οι συγγενεις αυτου το κατα σαρκα Ἰουδαιοι
εδιωκον αυτον οτι «εχθροι του ανθρωπου οι οικειακοι αυτου» 147 {3Jο 4, 42}3Το
ουτος εστιν ο σωτηρ αντι του ο Χριστος ως πασαν μελλων σωζειν την οικουμενην
διηνεκως ειπεν τουτο. 148 {3Jο 4, 43}3Ουχ ως τιμης αντιποιουμενος εξηλθεν, αλλα
των πολιτων φειδομενος· οτι γαρ εωρων αυτον, εθυμουντο. ος εν τιμηι ων τηι θειαι
εσαρκωθη και τον ατιμοτατον υπεστη θανατον δια την ημων σωτηριαν. 149 {3Jο 4,
44}3Ὧδε εαυτον καλει τον προφητην τον υπο Μωυσεως προανακηρυχθεντα, ος και
προφητης οικονομικως εκληθη αυτος ων ο του πνευματος χορηγος ως θεος, δι' ου
προφηται επροφητευον. 150 {3Jο 4, 48}3Σημειον τερατος διαφερει· τερας γαρ εστι το
παρα φυσιν γενομενον, οιον το ανοιξαι οφθαλμους τυφλων και εγειραι νεκρους,
σημειον δε το ουκ εξω της φυσεως ον οιον το ιασασθαι αρρωστον και τα ομοια. 151
{3Jο 4, 50}3Προ μιας επιστευσεν, εν δε τηι εξης και εργωι ηκουσεν, οτι γεγονεν ο
επιστευσεν εσεσθαι· πολλα γαρ ισχυει πιστις συνεργον και τελειωτην εχουσα τον
θεον. 152 {3Jο 5, 2}3Προβατικη εκαλειτο, οτι εκει συνηγετο τα προβατα τα μελλοντα
σφα ζεσθαι εις την εορτην και τα εγκατα αυτων επλυνοντο εκει. 154 {3Jο 5, 3}3Ὧδε
προδιεγραφετο το του βαπτισματος μυστηριον, εν ωι παν ειδος αμαρ τηματων
εθεραπευετο. 155 {3Jο 5, 4}3Ἄγγελος κατιων εν τωι υδατι και ταρασσων αυτο ιατικην
ενετιθει αυτοις δυναμιν. αδηλον δε εν ποιαι ημεραι και ωραι κατηιει ο αγγελος. φαμεν
εν τηι πεντηκοστηι. τυπος δ' ην τουτο της νομικης λατρειας της δι' αγγελων ενι εθνει
μονωι δοθεισης και εν ενι μονωι καιρωι, εν τωι τελει της εορτης, ο εστιν επ' εσχατου
καιρων προβαινουσης της ιασεως και ου χωρουσης εις το εξης. 157 {3Jο 5, 6}3Ουχ ως
αγνοων ερωται, αλλα διανιστων αυτον εις επιθυμιαν του θερα πευθηναι. 160 {3Jο 5,
17}3Ἐμου μονου, φησιν, πατηρ εστι και ουκ αλλου· δι' ων ουν συγκρατει την κτισιν,
ηλιον, ουρανους και αυξειν ποιει τα σωματα, εργαζεται. 161 {3Jο 5, 18}3Ὁ ισος τωι
πατρι δια τουτο μαλιστα λεγεται υιος ως ομοουσιος. διο καταγελαστοι οι ανομοι
Ἀρειανοι οι μη λεγοντες ισον τον υιον τωι πατρι. 163 {3Jο 5, 21}3Νεκροι οι ποτε
απιστοι και δια της εις Χριστον πιστεως καλουμενοι εις ζωην. 164 {3Jο 5, 21}3Ει και
τα αλλα ζωια τα λογικα ελαβον ζωην, αλλ' ου δυνανται και ζωοποιειν. 165 {3Jο 5,
24}3Οι ουν εις κρισιν μη ερχομενοι η εις το πυρ της γεεννης πεμπονται ως αθεοι και
ασεβεις η εις την απολαυσιν των ανεκφραστων αγαθων, ο εστιν η οντως ζωη· τουτο
γαρ εστι το μεταβηναι εκ του θανατου προς την ζωην ελευθερωθεντες της γεεννης
και της απολαυσεως των θειων θειων αξιωθεντες τιμων· οι γαρ μεσως ζησαντες
ιστανται «εκ δεξιων» και «εξ ευωνυμων». 166 {3Jο 5, 24}3Προ του παθους και της
αναστασεως και διχα του βαπτισθηναι εσωζοντο οι του Χριστου τον λογον
δεχομενοι και πιστευοντες, οτι υιος ην του πατρος. 167 {3Jο 5, 27–28}3Ουτως αυτο
στικτεον και ουχ ως τισι δοκει, οι μετα το επαγαγειν το και εξουσιαν εδωκε και
κρισιν ποιειν επαγουσι το οτι υιος ανθρωπου εστιν. ου καλως· ου γαρ δια τουτο
κριτης εστιν, οτι υιος ανθρωπου εστιν, αλλ' οτι υιος θεου εστιν. δια τουτο εστι και
κριτης. το δε μη θαυμαζετε φησιν, επειδη εδοκει τοις ορωσιν ψιλον ανθρωπον αυτον
ειναι, τα δε λεγομενα μειζονα η κατα ανθρωπον ην και θεου μονου ταυτα ποιειν.
ουκ ειπεν δε, οτι υιος θεου εστιν, αλλ' οτι υιος ανθρωπου εστιν· τουτο γαρ ανωτερω
ειρηκεν, ινα και ανθρωπον αυτον νοησωσι και θεον. ο ουν λεγει, τοιουτον εστιν.ου
γαρ μονον, οτι θεος εστιν, κρινει, αλλα και ως ανθρωπος γεγονως και πειρασθεις
πασων των ημετερων <νοσων>, χωρις αμαρτιας και ως συμπαθων «ταις» ημετεραις
«ασθενειαις» και τα λοιπα συγγινωσκων. ητοι τουτο φησιν· εαν αναστησω τον
Λαζαρον, μη απο τουτου θαυμασητε μου την δυναμιν· μελλω γαρ ανισταν παντας
τους νεκρους· το γαρ παντες οι εν τοις μνημειοις ισον σημαινει τωι παντες οι
τεθνηκοτες. επει ουν τα σωματα υπο θηριων η πυρος η αλλως πως δεδαπανηνται, ου
τιθενται εν μνημειοις, αλλ' ανιστανται· επειδη γαρ παντων ανθρωπων αναστασις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

εσται, αριθμηθη σονται και ουτοι εις τους εν τοις μνημασιν· οι γαρ πραττοντες τα
αγαθα και φαυλα, ου τα σωματα τα εν τοις μνημειοις εστιν. ωστε ουδεν κωλυει παρα
δεξασθαι και τα σωματα πυρι η αλλως αναλωθεντα, ουτω παραδεξασθαι. 168 {3Jο 5,
28}3Ὡς υμεις οι Ἰουδαιοι δια το οικειον θελημα παντα παρανομως διδασκοντες και

®

ποιουντες. 169 {3Jο 5, 28 29}3∆ι' αμφοτερων ουν του τε φοβου και της τιμης

®

προτρεπεται εις σωτηριαν τον ανθρωπον. 170 {3Jο 5, 28 29}3Ὥστε ουκ αρκει η
πιστις μονη σωσαι, ει μη και εργα τις εχει αγαθα. 171 {3Jο 5, 30}3Συγκαταβασει παλιν
κεχρηται δια τους απιστους. αντι του ουδεν γινεται παρ' εμου ων ου θελει ο πατηρ,
επειδη ουκ εστιν εν τηι τριαδι αλλο και αλλο θελημα, αλλ' εν, ασθενειαν ο λογος
σχηματιζεται. εχει δε ουχ ουτω κατ' αλη θειαν, επειπερ ισος εστι τωι πατρι, ει και ως
ανθρωπος «υπο νομον» γεγονως λαλει. 172 {3Jο 5, 30}3Ου ζητω το θελημα το εμον,
ως υμεις οι Ἰουδαιοι δια το οικειον θελημα παντα παρανομως διδασκοντες και

®

ποιουντες. 173 {3Jο 5, 32 34}3Ειπων οτι αλλος εστιν ο μαρτυρων περι εμου, και οιδα
οτι αλη θης εστιν η μαρτυρια αυτου, ινα δειξηι, οτι περι Ἰωαννου τουτο φησιν
επηγαγεν· υμεις απεσταλκατε προς Ἰωαννην, και μεμαρτυρηκεν τηι αληθειαι. ειτα εκ
του περιοντος αυτους επιστομιζων ετι προς την υπονοιαν αυτων διαλεγομενος
μελλοντων λεγειν· ει παρα ανθρωπου μαρτυριαν ου λαμβανεις, τι την Ἰωαννου
μαρτυριαν εις μεσον αγεις, εδειξεν, οτι ουδε η Ἰωαννου μαρτυρια ανθρωπου
μαρτυρια ην, αλλα του θεου. παρα γαρ εκεινου μαθων ελεγεν απερ ελεγεν. διο
επηγαγεν· εγω δε ου παρα ανθρωπου την μαρτυριαν λαμβανω. 174 {3Jο 5,
33}3Ἀνυποπτος εστιν η μαρτυρια Ἰωαννου· ου γαρ αυτοκλητος προσεδραμεν τηι
μαρτυριαι. μεμαρτυρηκεν τηι αληθειαι, τουτ' εστιν εμοι τωι Χριστωι, ος εστιν αληθεια.
175 {3Jο 5, 35}3Λυχνος εστιν ο Ἰωαννης προς την του Χριστου πολιτειαν, ος εστιν
ηλιος φαινει μεν ο Ἰωαννης, καλυπτεται δε τηι υπερβοληι της δοξης του φωτος του
ηλιακου· ουτω γαρ και ο ηλιος και η σεληνη εν τηι παλιγγενεσιαι φαινουσι μεν, υπο
δε της δοξης του φωτος των αγιων τοσουτον κατακρατουμενοι ως δοκειν μηδε ολως
λαμπειν. λυχνον δε ειπεν τον Ἰωαννην ως ουκ οικοθεν εχοντα το φως, αλλ' απο της
του πνευματος χαριτος και οτι ηλιου ανατειλαντος περιττη η του λυχνου χρεια. 176
{3Jο 5, 36}3Την του πατρος ευδοκιαν και συνεσιν δοσιν λεγει η τουτο φησι δια το της

®

ανθρωποτητος σχημα. 177 {3Jο 5, 37 38}3Ουτε τοις προφηταις ουτε τηι ανωθεν
ενεχθεισηι φωνηι ουτε τηι των πραγμα των θαυματουργιαι επιστευσατε· απλουστερας
γαρ εστι γνωσεως το λεγειν, οτι τινες εωρακασιν θεον. ουτοι εισιν οι μητε ειδος του
πατρος εωρακοτες μητε φωνην αυτου ακηκοοτες οι μη πιστευσαντες τωι Χριστωι, ος
εστι λογος του πατρος και το αληθες αυτου ειδος. 178 {3Jο 5, 40}3Ει και θελει ο
Χριστος πεισθηναι τηι αυτου διδασκαλιαι τους Ἰουδαιους, αλλ' ου βιαζεται το

®

αυτεξουσιον. 179 {3Jο 5, 41 42}3Ὡς απροσδεης εξ εμαυτου εχω πληρεστατην την
δοξαν και την των ανθρωπων ου θελω, αλλ' εγνωκα υμας οτι την αγαπην του θεου
ουκ εχετε εν εαυτοις. 180 {3Jο 5, 42}3Το δε εγνωκα υμας οτι την αγαπην του θεου
ουκ εχετε ειπεν δεικνυς οτι ου δι' αγαπην του θεου αυτον εδιωκον, καν ουτως
εκεινοι προ εφασιζοντο. 181 {3Jο 5, 43}3Ει και οιδεν, οτι ου πειθονται και δεχονται
αυτον, αλλ' ως θεος το εαυτου ποιει ελεγχων και νουθετων αυτους. 182 {3Jο 5,
43}3Ὁ αντιχριστος την του βιου δοξαν επαγγελλεται και δια τουτο εκεινωι πιστευετε.
183 {3Jο 5, 45}3Ἔγγραφος κειται καθ' υμων κατηγορια τα Μωυσαικα, ος
απιστουμενος εξ υμων κατηγορησει υμων. 184 {3Jο 6, 1}3Της λιμνης φησι περαν·
εθος γαρ τηι γραφηι «τα των υδατων συστηματα» «θαλασσας» καλειν. 185 {3Jο 6,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

3}3Και γαρ οτι εβουλετο μυστικον τι τοις μαθηταις παραδουναι εις το ορος ανηιει.
186 {3Jο 6, 6}3Πειραζει και ο θεος προς πιστιν τον ακροατην εκκαλουμενον, ινα δωι

®

αυτωι μισθον υπερ της πιστεως. 187 col 1 {3Jο 6, 8 9}3Ἵνα μη δοξωσιν, οτι δια
οικειαν χρειαν ο Ἀνδρεας αποκρυπτει, ταυτα ειπεν, οτι ετι παιδαριον εχει πεντε
αρτους κριθης και δυο ιχθυας.Ἵνα μη δοξηι δια τινα οικειαν χρειαν αποκρυπτειν α
ειχεν ειπεν τουτο. 189 {3Jο 6, 10}3Μονους τους ανδρας αριθμει κατα την του νομου
συνηθειαν τους μηδεν νηπιωδες εχοντας η θηλυκον, αλλα νεανικου φρονηματος,
ους και τρεφει δια του στηριζοντος καρδιαν αρτου και επιτερψεως αναπλησθηναι
ποιει. 190 {3Jο 6, 11}3∆ια τουτο ευχαριστει, ινα μη δοξηι αντιθεος ειναι και ινα διδαξηι
ημας εν τωι εσθιειν ευχαριστειν, πλην και ως ανθρωπος ευχαριστει, ινα λαθηι εως του
παθους τον αρχοντα του νυν αιωνος. 191 {3Jο 6, 13}3Τρεφει τους πιστους ο Χριστος
δια των πεντε αρτων των κριθινων, οπερ νοειται η παχυτερα της πεντατευχου
διδασκαλια και δια των δυο ιχθυων, οπερ εστιν η αποστολικη διδαχη του
ευαγγελικου και αποστολικου κηρυγματος. 192 {3Jο 6, 13}3∆ιδασκει δια του σημειου
θαρρειν αυτωι και μη αθυμειν εν στενοχωριαι ητοι μη δειλιαν προς φιλοξενιαν, αλλα
προς το αγαθον ευτολμους ειναι. 193 {3Jο 6, 27}3Ου κωλυει το εργαζεσθαι, αλλα το
μεριμναν και φροντιζειν της αυριον, ινα την αιρεσιν προαναξηρανηι των
Μεσσαλιανων και Μανιχαιων των μη εργο χειρωι χρωμενων τινι. 194 {3Jο 6, 27}3Την
νοητην και λογικην και πνευματικην μενουσαν βρωσιν λεγει· αυτη γαρ συμβαλλεται
εις το απολαυσαι ημας των μελλοντων αγαθων, ην η ειςΧριστον πιστις προξενει. 195
{3Jο 6, 27}3Την μυστικην μεταληψιν λεγει ην ο υιος ιων δεδωκε την αγιαζουσαν
ψυχην και σωμα συναναπλεξας τωι θεοπρεπει το ανθρωπινον. 196 {3Jο 6, 27}3Τουτον
εσφραγισεν, ο εστιν εχρισεν αγιωι πνευματι την σαρκα του κυριου την ανθρωπινην,
ου την θεοτητα· παντα γαρ σχεδον τα της οικονομιας ονοματα περι την σαρκα
ειληπται. τουτο ειπεν η οτι μεμορφωται φυσικως προς τον πατερα ητοι εχρισεν·
κατασφραγιζονται γαρ οι χριομενοι. ητοι εσφραγισεν, εβεβαιωσεν ητοι
αναντιρρητως εξεκαλυψεν ο πατηρ τον υιον δια της ιδιας μαρτυριας· εκμαγειον γαρ
εστι και σφραγις ο υιος της του πατρος ουσιας ορωμενος απαραλλακτως ως ο πατηρ.
197 {3Jο 6, 29}3Ει και ᾔδει εκεινους μηδεν ωφεληθησομενους, αλλα δια το
κοινωφελες της διδαχης απεκρινατο. 198 {3Jο 6, 29}3Ουχ ο ταις σκιαις δουλευων του
νομου ποιει το του θεου θελημα, αλλ' ο εις τον Χριστον πιστευων. 0 {3Jο 6, 32}3Ουχ
ως ψευδους ουσης της του μαννα τροφης ειπεν τουτο, αλλ' οτι εκεινο τυπος ην, ουκ
αυτο η αληθεια. ο Χριστος εστι το μαννα ο φυσει ζωη ων και τα παντα ζωογονων, ο
εστιν αρτος ως τρεφων ψυχην και σωμα. 1 {3Jο 6, 32}3Ὧδε παλιν τον αρτον, ο εστιν
η σαρξ, λεγει εξ ουρανου, ουχ οτι εξ ουρανου ην, αλλ' οτι ηνωθη τωι εξ ουρανου
κατεληλυθοτι λογωι και μετα την ενωσιν αδιαφορουσιν οι αγιοι ως επι ενος
προσωπου και μιας υποστασεως, ει και την διαφοραν επιστανται και μετα την
ενωσιν σαρκος, ψυχης και θεοτητος. 2 {3Jο 6, 33}3Ἀπαλλασσει γαρ αμαρτιας και
ποιει φιλους θεωι και «θειας φυσεως» κοι νωνους και της γεεννης ελευθεροι και της
βασιλειας αξιοι τους αξιους και ως δει της του θεου λογου σαρκος μετασχοντας· ολα
γαρ ταυτα ζωη εστι της αθανατου ψυχης και τροφη. 4 {Jςο 6, 35}3Ἄρτος εστι ζωης
ουχ ως σωματικον λιμον παραμυθουμενος, αλλ' ολον εξ ολου το ζωιον εις ζωην
αναπλαττων, δι' ων των λογων αυτου εμφορουμεθα των πνευματικων, ο εστι ζωη. 5
{3Jο 6, 35}3Ὕδωρ και ποτον ωδε λεγει η τον δια του πνευματος αγιασμον η αυτο το
αγιον πνευμα. 6 {3Jο 6, 37}3Το δε παν ο διδωσιν μοι ο πατηρ προς εμε ηξει. ου το
τυχον πραγμα η πιστις η εις αυτον, αλλα της ανωθεν δειται ροπης και ψυχης τινος
γενναιας και θεοφρονος και ευγνωμονος δεχομενης πιστιν, την του πατρος
αποκαλυψιν. το δε ου μη εκβαλλω εξω τουτο εστιν· ου μη απολεσω, αλλα σωσω και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

επιμελειας απολαυσαι παρασκευασω πολλης. 7 {3Jο 6, 37}3Ουκ εστιν, φησιν, το
τυχον η εις εμε πιστις, αλλα της ανωθεν δειται ροπης, ινα γνωι τα υπερ νουν, ει και
ζητειται και η ημων σπουδη. ωσπερ ιατρωι προσαγει ο πατηρ τωι Χριστωι τους
ασθενεις ανθρωπους, οικονομικως δε ως ανθρωπος τωι πατρι τα θεοπρεπη
ανατιθησιν, επει ισχυει ως θεος ο Χριστος εαυτωι προσαγαγειν. 8 {3Jο 6, 38}3Ουκουν
ου ψιλος ανθρωπος ο Ἰησους, αλλα θεος σαρκωθεις, ου μετα την αναστασιν
θεοποιηθεις· προλαμβανει γαρ η καταβασις την ανοδον. 9 {3Jο 6, 38}3Ουκ ιδιον
θελημα εχων παρα του πατρος ηλθον· παντα γαρ τα εμα του πατρος εστι και τα του
πατρος εμα και ουκ αλλο τι πραξων ηλθον ει μη οπερ και ο πατηρ βουλεται. 210 {3Jο
6, 39}3Παντες μεν οι ανθρωποι ανιστανται, μονοι δε οι πιστοι αξιουνται των
αγαθων. 211 {3Jο 6, 39}3Ζωοποιει ο υιος τους πιστους τοις φυσει φθαρτοις
ανθρωποις την ζωοποιον του πνευματος εντιθεις δυναμιν και ολους αυτους
μεταπλαττων εις αθανασιαν. 212 {3Jο 6, 42}3∆ια την κατα σαρκα μητερα αυτου
αδυνατον ενομιζον εξ ουρανου αυτον καταβεβηκεναι η εις το φαινομενον ορωντες
ου την αορατον αυτου φυσιν εννο ουντες εσκανδαλιζοντο. 213 {3Jο 6, 44}3Ει ο πατηρ
αγει, ο δε θεος εγειρει, μεγα το των πιστων αξιωμα. τουτο ποιει ως φυσει θεος ων.
214 {3Jο 6, 44}3Τους κατα προαιρεσιν αγαθους ελκει ο πατηρ, τους δε μοχθηρους εαι.
ου το εφ' ημιν αυτεξουσιον αναιρει ο λογος, αλλα δεικνυσι βοηθειας δεομενους·
ελκεται γαρ ουκ ακων, αλλα πολλης απολαυων συμμαχιας. θεοδιδακτον εστιν

®

αγαθον το περι Χριστου μυστηριον. 215 {3Jο 6, 44 45}3Ει και δια της των προφητων
διδασκαλιας ειλκεν ο πατηρ, αλλα πολλη η διαφορα· οι μεν γαρ πρωτοι εδιδασκοντο
δια των προφητων, οι δε πιστοι δια του υιου η του αγιου πνευματος. διδακτοι δε
θεου παντες αντι του οι πλειονες ητοι παντας τους βουλομενους διδασκει ο θεος. 216
{3Jο 6, 45}3Το ακουσαι κοινον, το δε μαθειν μονων των επιδιδοντων εαυτους τηι
χαριτι. 217 {3Jο 6, 46}3Ὁ μονος αορατος μονωι τωι αορατωι την φυσιν φαινεται. μονος
οραι ο υιος τον πατερα ως εξω υπαρχων παντων και μονος ων εκ της ουσιας του
πατρος. 218 {3Jο 6, 50}3Ὡς ζωην αιωνιον διδους τοις πιστοις η ως διακρατων ημων
την ζωην και την νυν και την μελλουσαν. 219 {3Jο 6, 50}3Καν γαρ γευσηται τις
θανατου, ου μενει ουτω δια την ελπιδα της ανα στασεως. 2 {3Jο 6, 50}3Ἄρτον καλει
την εαυτου σαρκα δια το εσθιεσθαι αυτην εν τοις μυστικοις. 221 {3Jο 6, 52}3Ὡς παρα
φυσιν οντος του πραγματος απιστουσιν, ως ψυχικοι ου νοουσι το πνευματικον του
κυριου σωμα. 222 {3Jο 6, 52}3Ου σαρκοφαγειν λεγει, αλλα το μετασχειν των
μυστικων. 223 {3Jο 6, 53}3Ἀμετοχοι εσεσθε της αιωνιου ζωης οι μη δια της
μεταληψεως των μυστι κων παραδεξαμενοι τον Ἰησουν τον οντα ζωην κατα φυσιν.
224 {3Jο 6, 53}3Ταυτα λεγει δεικνυς, οτι ουκ ην ψιλου ανθρωπου η σαρξ, αλλα του
υιου πεπληρωμενη πασης της θεοτητος ως ενος της τριαδος. 225 {3ςο 6, 56}3Ὥσπερ
αι αισθηται τροφαι ημιν ανακιρναμεναι συνιστωσι το σωμα, ουτω και η μυστικη
μεταληψις ωσπερ τινα φυσικην συναφειαν ποιει τον πιστον μετα του Χριστου
ανακιρνωσα. 226 {3Jο 6, 57}3Φυσει ζωη εστιν ο υιος ου παρ' ετερου λαβων το ζην·
τουτο γαρ ζωιον καλειται. ουτε ουν το του ζυου ονομα ταττεται επι θεου ουτε το της
ζωης επι της κτισεως. 227 {3Jο 6, 58}3Ὁ πιστευων, οτι εξ ουρανου διδοται ο αρτος,
πιστευει, οτι και ζωην αιωνιον διδωσιν. ουκουν οι το μαννα φαγοντες ουκ εφαγον
τον εξ ουρανου αρτον, εξ ων απεθανον. 229 {3Jο 6, 59}3Τινος ενεκεν ταυτα ειπεν εν
συναγωγηι; ινα διδαξηι τον οχλον τα δογματα και οτι ουκ ην αντιθεος. 230 {3Jο 6,
60}3Το σκληρος εστιν ο λογος ειπεν ο ευαγγελιστης, επειδη ανθρωπινω τερον
ηκουον των του κυριου ρηματων. 231 {3Jο 6, 60}3Μη νοουντες τα λεγομενα ουδε
ερωτησαι και μαθειν ηνειχοντο. 232 {3Jο 6, 62}3Ὁ σαρκωθεις θεος αυτος εστιν ο υιος
του ανθρωπου. ου μην αυτο το σωμα καλειται υιος ανθρωπου ως κακως δογματιζων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

Μαρκελλος φησιν λεγων εαυτον εξ ουρανου καταβεβηκεναι. διδασκει, οτι θεος ην
και εν σαρκι ωρατο και οτι η σαρξ αυτου ζωοποιος εστιν. 233 {3Jο 6, 63}3Ἀντι του
πνευματικα εστιν. ουκ εχουσιν ακολουθιαν φυσικην, αλλ' εξω εστι της τοιαυτης
αναγκης. πνευμα ωδε καλει την σαρκα πεπληρωμενην της ζωοποιου του πνευματος
ενεργειας· μενει γαρ η σαρξ σαρξ. 234 {3Jο 6, 64}3Ει και ως θεος ᾔδει, οτι εμελλον
απιστειν, αλλ' ομως λεγει τα κοινωφελη. 235 {3Jο 6, 66}3Πολλοι των μαθητων
αυτου, ου τους δωδεκα λεγει. 236 {3Jο 6, 70–71}3Ειδως το εσομενον ο Ἰησους ως θεος
ποιει το αγαθον και δωρειται τα αξιαγαστα, πλην ουκ ανατρεπει ημων το
αυτεξουσιον· αυτος γαρ το εαυτου ποιει, εν ημιν δε εστιν το φυλαξαι. οθεν ου τον
θεον δει αιτιασθαι εφ' οις ευεργετει, αλλα τους εκοντι απολεσαντας τα χαρισματα,
οιος ην ο Ἀδαμ, ηΕυα, ο Ἰουδας και οσοι τοιουτωι τροπωι. ει και εγω υμας
εξελεξαμην, αλλ' αυθαιρετον εν ανθρωποις τα της αρετης και κακιας. διαβολον
καλει τον κολ λωμενον τωι διαβολωι και εξομοιουμενον αυτωι και τα αρεστα αυτωι
ποιουντα. 237 {3Jο 6, 71}3Ὡς αποθαυμαζων ειπεν ο ευαγγελιστης εις εκ των δωδεκα,
οτι το σουτον ο διαβολος πολεμει ως δυνηθηναι ενα των δωδεκα αφαρπασαι των
εγειραντων νεκρους και δαιμονας διωξαντων και της ζωοποιου και πνευματικης του
κυριου διδασκαλιας απολαυσαντων. 238 {3Jο 7, 1}3∆εικνυσι τα της ανθρωποτητος
φευγων τους Ἰουδαιους και ελεγχωνΜαρκιωνα και Παυλον τους ειρηκοτας, οτι ου

®

γεγονε του θεου ο υιος ανθρωπος κατα αληθειαν. 239 {3Jο 7, 3 4}3Οι αδελφοι αυτου
εδοκουν ψεγειν αυτον ως δειλον και ως κρυφηι ποι ουντα τα σημεια, θελοντα δε ως
φιλοδοξον εν παρρησιαι ειναι. 240 col 1 {3Jο 7, 7}3Ἐνταυθα κοσμον λεγει τους
φρονουντας ανθρωπους τα του κοσμου.Κοσμον λεγει τους φρο νουντας τα εν
κοσμωι. 241 {3Jο 7, 8}3Ὑμεις απερισκεπτως ποιειτε, ο βουλεσθε, εγω δε ου δια το
οικονομειν εκαστα προς το συμφερον. μενω το παθος, ινα αναστας πασι καταδηλον

®

ποιησω την εμαυτου δυναμιν. 242 {3Jο 7, 8 10}3Ουκ ην ισον εν αρχηι της εορτης
αναμειναι ζεοντων τωι θυμωι των Ἰου δαιων· μετα ταυτα ουν μελλουσης της εορτης
λυεσθαι αναβαινει ουκ εναντια πεποιηκως ων ειπεν· ου γαρ ανεβη εορτασων, αλλα
συμβουλευσων. διο και λαθραι ανεβη, ου μετα ιλαροτητος ηι κεχρηνται οι
πανηγυριζοντες. και εν τηι παλαιαι δε ειπων τωι Μωυσηι ου συναναβησομαι υμιν
υστερον παρακαλουντιΜωυσηι υπεσχετο συμπορευεσθαι αυτοις. 244 {3Jο 7, 15}3Ἐκ
της αποριας εδει αυτους γνωναι, οτι θεος εστιν. 245 {3Jο 7, 16}3∆ια την ακραν
εξομοιωσιν την εαυτου διδαχην του πατρος λεγει η οτι αυτος εστιν η του πατρος
«σοφια», δι' ης παντα λαλει ο πατηρ η και ως αν θρωπος οικονομικως ανατιθησι τωι
πατρι την διδασκαλιαν δια το απιστον των Ἰουδαιων. απεσταλθαι δε αυτον λεγει δια
την σαρκα η ως λογον εκ του νου ηγουν εκ του πατρος η ως εξ ηλιου «απαυγασμα».
246 {3Jο 7, 18}3Ἀντι του ιδιαζοντως και αποκεκομμενως· ου γαρ αν αλλως λαλω ει
μη κατα θελησιν του πατρος. 247 {3Jο 7, 18}3Το καθ' εαυτον δι' οικονομιαν σιωπων
δια το ευσκανδαλιστον των Ἰου δαιων και δια το ανεπιληπτον την του πατρος
διαγγελλει δοξαν. τουτον τον συλλογισμον πλεκει, ινα γνωσιν, οτι ου δοξης εφιεται.
248 {3Jο 7, 19}3Κυριος ων Μωυσεως και του νομου δια το ασθενες των Ἰουδαιων
οιονει απαλλοτριοι εαυτον του νομου Μωυσεως αυτον καλων· ου γαρ ηδυναντο
ακουσαι, οτι φυσει θεος ην ουτε το βαθυ της οικονομιας μυστηριον. 249 {3Jο 7,
23}3Τι ταραττεσθε; ου γαρ το υγιασαι τον παραλυτον εποιει λυσιν του σαββα του,
αλλα το μη θεραπευσαι. οτε, φησιν, σημειον λαμβανει ανθρωπος οδυνην εμποιουν
ουδεις αγανακτει λυομενου του νομου, ωδε δε ολου ανθρωπου υγιασθεντος
δυσχεραινετε ως παρανομιας γενομενης. 252 {3Jο 7, 24}3Ει τοις εν σαββατωι
περιτεμνουσιν η θυσιαζουσιν η πολεμουσιν ου μεμ φεσθε, μηδε εμοι· τουτο γαρ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

ουδεν ετερον εστιν η προσωπολημψια. 253 {3Jο 7, 25}3Ἐλεγχει ο οχλος τους
Ἰουδαιους θελοντας αυτον αποκτειναι και αρνου μενους μεν, ψευδομενους δε, τον
δε Χριστον αληθευοντα περι αυτου. 254 {3Jο 7, 26–27}3Καλως λεγετε, οτι οταν ελθηι
ο Χριστος, αυτον ουδεις γινωσκει ποθεν εστιν· ο γαρ αληθινος θεος, εξ ου ειμι,
φησιν, ηγνοηται υμιν και ουδεν απεικος, ει αγνοειτε με, οτι εγω ειμι ο Χριστος, ουκ

®

ειδοτες τον εξ ου ειμι. 255 {3Jο 7, 26 27}3Ἐκεινοι μεν περι των Ἱεροσολυμιτων
ελεγον το μηποτε εγνωσαν, οτι αυτος εστιν ο Χριστος, αυτοι δε το εναντιον
δοξαζοντες ελεγον· τουτον οιδαμεν, οτι εκ γης εστι και «υιος» εστι «του τεκτονος»,
τον δε Χριστον, φασιν, ουκ οιδαμεν. 256 {3Jο 7, 29}3Ἐμοι μονωι θεατος εστιν, επειπερ
θεος ειμι κατα φυσιν και ου της γεν νητης φυσεως, οιτινες εννοιαις μονον κατα το
δυνατον γινωσκουσι τον πατερα. ο δε υιος αυτου ολον εν εαυτωι θεωρει τον
γεννησαντα και την του τεκοντος ουσιαν εν τηι οικειαι φυσει ζωγραφει και ουτως
οιδεν αυτον ως ουκ εστιν ειπειν· ανεκφραστα γαρ τα περι θεου. 257 {3Jο 7, 30}3∆ια
τουτου μανθανομεν, οτι εκων επαθε και ουκ εκ πλεονεξιας Ἰουδαικης συλληφθεις.
ωραν δε λεγει την ευκαιρον των πραγματων εκβασιν. 258 {3Jο 7, 32}3∆ι' ων
εγογγυζον φαινονται αποδεχομενοι τον Χριστον και θελοντες απο των ηγουμενων
αποσχισαι. οπερ αισθανομενοι οι ηγουμενοι επεμψαν συλλα βεσθαι αυτον δια τουτο
μονον, οτι επιστευετο ειναι ο Χριστος, ινα αυτον ανελωσιν. 259 {3Jο 7, 37}3Ὅτε
παντες συνετρεχον και εμελλον αναχωρειν οικοι, τοτε διδασκει, ινα σχωσιν εφοδιον
τους αυτου λογους. 260 {3Jο 7, 37}3Ουδενα βιαι εφελκομαι, αλλα τον εχοντα
προθυμιαν πολλην. δια δε τουτο ουτως ειπεν οπως διδαξηι, οτι οφειλουσιν οι τηι
πιστει προστρεχοντες τον των διψωντων ερωτα εχειν, οιτινες οταν πιωσιν
αναπαυονται. 261 {3Jο 7, 37}3Ἐπειδη ο νομος κλητην αγιαν καλει την εβδομην, εθει
παλαιωι και ο ευαγγελιστης ακολουθησας μεγαλην αυτην ειπε. 262 {3Jο 7, 38}3Οι
πιστοι αμοιβην της πιστεως ληψονται τα αφθονα αγαθα και τοσαυτην εξουσιν εκ
του αγιου πνευματος δωρεαν ως μη μονον αυτους ευφραινεσθαι, αλλα και ετεροις
μεταδιδοναι της του πνευματος χαριτος ως μηκετι μηδε εκει νους διψαν της
αληθειας την γνωσιν. 263 {3Jο 7, 39}3Ουκ επι την υποστασιν αναφερει τον λογον,
αλλ' επι την του πνευματος ενεργειαν, ητις γεγονε μετα την του Χριστου αναστασιν.

®

264 {3Jο 7, 41 42}3Καλως μεν ελεγον, οτι δει εκ σπερματος ∆αβιδ ειναι τον Χριστον
και απο Βηθλεεμ. πλανωνται δε δια την Ναζαρεθ, εν ηι ην ανατεθραμμενος καιπερ
γεννηθεντος αυτου εν Βηθλεεμ εκ της παρθενου της εκ ∆αβιδ. 265 {3Jο 8,
12}3∆εικνυσιν, οτι αυτος εστι περι ου προανεφωνησεν «ιδου τεθεικα σε εις φως
εθνων» και ουχ εις των προφητων, αλλα δεσποτης. 266 {3Jο 8, 12}3 266Ἑαυτον ειπε
το φως, ου μην, οτι εν εμοι εστι το φως, ινα μη τις εις δυαδα υιων διατεμνηι τον ενα
Χριστον· εις γαρ εστιν ο Χριστος υιος και προ σαρκος και μετα σαρκος και εις και
μονος κατα αληθειαν υιος ο εκ θεου και πατρος και οτε γεγονεν ανθρωπος ουκ εν
μερει τιθεμενης της ανθρωπου φυσεως· αυτου γαρ ιδιον το σωμα και το διατεμνειν
τον Χριστον μετα την σαρκωσιν εις δυο υιους η εις δυο φυσεις (ταυτον γαρ) εστιν
βλασφημον. 267 {3Jο 8, 14}3Ει ᾔδεισαν, οτι θεου ην υιος και απ' ουρανου κατηλθεν,
ουκ αν δια το βλεπομενον σωμα εσκανδαλιζοντο. θεος ειμι, φησιν, και αξιοπιστως
εμαυτωι μαρτυρω, υμεις δε δια τουτο με ουκ οιδατε, επειδη ουδεν θελετε <πλην> του
φαινομενου νοειν. ουκ ειπε δε, οτι θεος ειμι, αλλα ποθεν ερχομαι, ταπεινα μιγνυς τωι
υψηλωι. υμεις δε, φησιν, ουκ οιδατε ποθεν ερχομαι και που υπαγω· εθελοκακουν γαρ
και προσεποιουντο μη ειδεναι. 268 {3Jο 8, 15}3Προς το φαινομενον σωμα μου
αφορωντες εσφαλμενως τα κατ' εμε κρι νετε. 269 {3Jο 8, 15}3Ου γαρ επι τουτοις
ηλθον, επειπερ ουκ εστι καιρος κρισεως· ει γαρ ηθελον κριναι, υμεις των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

καταδεδικασμενων εστε. «ουκ ηλθον» νυν εις το κριναι «τον κοσμον», αλλ' εις το
σωσαι. 270 {3Jο 8, 16}3Προς την υπονοιαν των ακουοντων λεγει τουτο, τουτ' εστιν η
εμη κρισις του πατρος εστιν και ουκ αλλως εγω παρα τον πατερα κρινω η ο πατηρ
παρα τον υιον. ουχ ως ασθενων περι του κριναι τουτο ειπεν, αλλ' οτι συν τωι υιωι ο
πατηρ μελλει κριναι τους απιστουντας τωι απεσταλμενωι εξ αυτου. 271 {3Jο 8,

®

17 18}3Ου μονον τουτο θελει δειξαι, οτι δυο εισιν αυτος και ο πατηρ, αλλ' οτι και
της αυτης ουσιας. ει εν ην προσωπον πατρος και υιου κατα Σαβελλιον, εδοξεν αν
καθ' εαυτου προαγαγειν την του νομου μαρτυριαν. 272 {3Jο 8, 17–19}3Ουχ απλως
τουτο εκλαβοιμεν ως επ' ανθρωπων ειρησθαι· ου γαρ επειδη δυο εισιν, δια τουτο
εστιν η μαρτυρια αληθης· ουδε γαρ δυο εισιν, οταν ο εις εαυτον μαρτυρηι, αλλα τουτο
φησιν δι' ουδεν ετερον, αλλ' ινα δειξηι εαυτον ομοουσιον τωι πατρι και δι' εαυτου
δειξηι παλιν ου δεομενον αλλης μαρτυριας και ινα μη νομισηι τις, οτι αριθμου ενεκεν
παρειληπται, δεικνυσι την εξουσιαν· ειπων γαρ δυο ανθρωπων η μαρτυρια εστιν
αληθης επηγαγεν· εγω ειμι ο μαρτυρων περι εμαυτου και οπερ ειμι τουτο λεγειν ου
παραιτη σομαι· μαρτυρω γαρ οτι «φως ειμι του κοσμου». ει δε αξιοχρεως ειναι ου
δοκω, επειπερ ειμι μονος και εαυτωι μεμαρτυρηκα, παραληψομαι συμψηφιουμενον
τοις εμοις λογοις τον πατερα τοις πραγμασιν· συνθαυματουργει γαρ, ως ορατε, και
συνεργαζεται. τουτο δε μη συνιεντες οι ταλανες περι του κατα σαρκα νομι σθεντος
πατρος ειρησθαι ταυτα υπελαβον. διο ληρουντες ελεγον· που εστιν ο πατηρ σου ητοι
ως μη ειδοτι τον πατερα ως εκ μοιχειας οντι διαλοιδορου μενοι ελεγον το που εστιν
ο πατηρ σου. 273 {3Jο 8, 19}3Τον Ἰωσηφ οιομενοι αυτου ειναι πατερα τουτο ειπον η
ονειδιζουσιν αυτωι ως εκ παρθενου τεχθεντι και ουκ ειδοτι τον ιδιον πατερα. 274
{3Jο 8, 19}3Ει ανθρωπον υποπτευετε ειναι τον πατερα μου, ουκουν ουδε εμε οιδατε.
αλλ' επειπερ οι φιλομαθεις δια της του Ἰησου γνωσεως νοουσι τον πατερα, ο πατηρ
εν υιωι ως εν εικονι ιδιαι χαρακτηριζεται. ουκουν ισος ο υιος τωι πατρι. λεγων, οτι
αγνοειτε τον πατερα μου και εμε, διδασκει, οτι ουτε του Ἰωσηφ ην, ου ᾔδεσαν, ουτε
τον περι σαρκωσεως αυτου ηιτησαντο λογον. 275 {3Jο 8, }3Ὥστε ουν τοτε αυτον
εχειρωσαντο, οτε αυτος συνεχωρησεν. εν τωι ιερωι ουν εδιδασκεν ως διδασκαλος,
οπερ πολυ αυτους εδακνεν. και ουδεις επιασεν αυτον, οτι ουπω ην καιρος καθ' ον
ηθελεν παθειν. 276 {3Jο 8, 21}3Ἔξω των της βασιλειας αγαθων διαμενειτε ου
δυναμενοι εις ουρανους αναβηναι, επειπερ τον ανωθεν ελθοντα ου προσεδεξασθε.
277 {3Jο 8, 23}3Κοσμον ωδε τας σαρκικας εννοιας φησιν, λεγων δε εαυτον μη ειναι
εκ του κοσμου, 278 {3Jο 8, 24}3Ὁ μη πιστευων αναγκηι απερχεται εχων «τον παλαιον
ανθρωπον», ον εαν μη θανατωσηι δια της πιστεως, εναποθανειται εν αυτωι και
απερχεται δωσων ευθυνας των προτερων αμαρτηματων. 279 {3Jο 8, 28}3Καν λυω το
σαββατον, ουκ απαρεσκει τωι πατρι. 280 col 1 {3Jο 8, 28}3Ἀπο των σημειων των
μελλον των γινεσθαι εν τωι καιρωι του παθους γνωσεσθε, οτι εγω ειμι ο Χριστος.Ἀπο
των σημειων των γεγονο των εν τωι καιρωι του παθους, εγνωσαν αν, οτι αυτος ην ο
Χριστος. 281 {3Jο 8, 28}3Ὅταν ανελητε με και δοξητε απαλλασσεσθαι μου, τοτε
γνωσεσθε, οτι υιος θεου ειμι απο των σημειων, απο της αναστασεως, απο της

®

αλωσεως υμων. 282 {3Jο 8, 28 29}3∆ια το ασθενες των ακροατων ουτω λαλει, τουτ'
εστιν ουκ ειμι εναντιος τωι πατρι δια το της ουσιας απαραλλακτον. επειδη ομοουσιος
ειμι τωι πατρι, ουδεν ποιω, ων ου ποιει ο πατηρ· κακεινος γαρ εν σαββατωι εργαζεται
ως εγω και α λαλει, λαλω και ματην με ως αντιθεον διαβαλλετε. ινα μη δια του
ειπειν ο πεμψας με ελαττωσιν εννοησωσιν, λεγει· μετ' εμου εστιν, αμφο τερα λεγων
δια την θεοτητα και την οικονομιαν της σαρκωσεως. 283 {3Jο 8, 32}3Αι θυσιαι και οι
ραντισμοι ουδεποτε ηλευθερουν αμαρτιας, οι δε την εν πνευματι λατρειαν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

επιτελουντες δια της εις Χριστον πιστεως ελευθερουνται μηκετι εν δουλοις, αλλ' εν
υιοις καταταττομενοι. 284 {3Jο 8, 34}3Ἑκαστη αμαρτια αιχμαλωτον ωσπερ λαβουσα
την ψυχην δουλην αυτην του παθους ποιει. 285 {3Jο 8, 35}3Ὁ μη μενων εις τον
αιωνα και ωσαυτως εχων αει δουλος εστι τηι φυσει και ουτε εαυτον ουτε αλλον
ελευθερωσαι δυναται· παντα γαρ δουλα του κτισαντος· μενει δε εις τον αιωνα
ωσαυτως εχων ο υιος ως φυσει θεος. 286 {3Jο 8, 36}3Ὧδε την καθαρσιν της αμαρτιας
αινιττεται, ην μονος ο θεος διδωσιν, ητις εστιν αληθης ελευθερια και ουδεμια αλλη,
αιτινες μεχρι μονης της προσ ηγοριας εχουσιν την ελευθεριαν. 289 {3Jο 8, 42}3Ει
ηγαπατε με, τουτο σημειον ην, οτι εκ του θεου ητε· ει γαρ η αγαπη εις υιοθεσιαν αγει,
πως υμεις εν υιοις θεου δυνασθε αριθμεισθαι ουκ αγαπωντες εμε τον μεταπλαττοντα
εις ιδιαν μορφην τον εις αυτον πιστευοντα η οτι θεος εστι φυσει και υιος θεου. πλην
εκεινοι ανεγκλητως καλουσι πατερα τον θεον οι ευσεβως πολιτευομενοι. 290 {3Jο 8,
42}3Το εξηλθον την εκ πατρος αρρητον και αναρχον σημαινει γεννησιν, το δε ηκω
την εν τωιδε τωι κοσμωι παροδον μετα σαρκος. 291 {3Jο 8, 42}3Ευδοκιαι, φησιν, του
πατρος εσαρκωθην και ηλθον εν τωι κοσμωι διαλεχθη σομενος υμιν τα παρα του
πατρος. 292 {3Jο 8, 43}3Το ου δυνασθε αντι του ου βουλεσθε ουδεν μεγα
φανταζεσθαι. 293 {3Jο 8, 44}3Τουτο ειπεν, ουχ οτι του ειναι αυτους ο διαβολος
αιτιος, αλλα του πονηρους γεγονεναι, οπερ εκ τροπων γινεται ως εν συντομωι ο νους
του λογου τουτο σημαινει. ει και ασαφες εστιν, πρεπωδεστερον ο διαβολος
ονομαζοιτο υμων ο πατηρ ο ανθρωποκτονος και ψευστην εχων πατερα. 294 {3ςο 8,
44}3 294Πατερα των Ἰουδαιων καλει τον Καιν, ος πρωτος ανθρωπων φθονου και
φονου και ψευδους και απατης αρχηγος γεγονε μετα τον σαταναν, ουπερ αν δικαιως
ονομαζοιτο και υιος, οις ομοιοι οι Ἰουδαιοι και πας ο τουτους μιμου μενος. ουκουν
ουδεν απεικος καμε υιον ειναι του αληθους θεου τον τα αληθη λαλουντα και υμας
δει πιστευειν εμοι τωι τα αληθη λαλουντι. ουτος δια της παρακοης απεκτεινε τον
Ἀδαμ και δι' αυτου τους λοιπους ανθρωπους. 295 {3Jο 8, 44}3Αυτος πρωτος ετεκε το
ψευδος ετερα ανθ' ετερων ειπων προς την Ευαν. 296 {3Jο 8, 46}3Τουτο ειπεν, ινα καν
εκ της του βιου καθαροτητος δυσωπησηι αυτους, ουτε τοις γεγονοσιν ουτε τοις
λαληθεισι παρ' εμου εχετε εγκαλειν. ου προσ δοκων ελεγχθηναι τουτο ειπεν, αλλ'
αποφαινομενος, οτι ου δυναται θεος ων ατρεπτος περιπεσειν αμαρτιαι· πασα γαρ
αμαρτια εκ παρατροπης του βελτιονος επι το φαυλον μεταβαινει. 297 {3Jο 8,
47}3Τους πιστους εκ του θεου λεγει ου κατ' ουσιαν, αλλα κατα το εξ αυτου τον
τυπον της ευσεβειας λαβειν <και> κατοικειωθηναι αυτωι εξ αρετης και εννομου
πολιτειας. το δε ακουει, ου τοις αισθητικοις ωσιν, αλλα ταις της ψυχης
συγκαταθεσεσιν. 298 {3Jο 8, 47}3∆εικνυσιν, οτι δια τουτο ουκ επιστευον αυτωι ουχ οτι
ως αντιθεωι προσειχον, αλλ' οτι αλλοτριοι ησαν του θεου. 299 {3Jο 8,
48}3∆αιμονωντα καλουσι τον δαιμοσιν επιταττοντα εκ μανιας αμετρου. εικος, οτι
και Σαμαρειτην αυτον ελεγον, ει και εν τοις οπισω ουκ εμνησθη ο ευαγγελιστης. 300
{3Jο 8, 48}3Σαμαρειτην εκαλουν τον κυριον ως αδιαφορουντα περι τας νομικας
εντολας και λυοντα το σαββατον· οι γαρ Σαμαρειται ουκ ακριβως ιουδαΐζουσιν. 301
{3Jο 8, 49}3Ἐνταυθα υβριζεται και πραιως φερει, διδασκων ημας τας εις εαυτους
υβρεις παροραν. ενθα δ' ελεγον εαυτων «πατερα τον θεον», σφοδρως αυτων
καθαπτεται παιδευων ημας τα εις θεον εκδικειν. 302 {3Jο 8, 50}3Ει και εγω δια
ταπεινοφροσυνην παρορω την εμαυτου τιμην, αλλ' ο πατηρ ζητει την εμην δοξαν
και τιμην. 303 {3Jο 8, 50}3Ει δοξης εφιεμην, ουκ αν «εν μορφηι θεου υπαρχων»
ελαμβανον «δουλου μορφην» και εταπεινουν εμαυτον δια την υμων σωτηριαν, αλλ'
ουδ' αν παρειδον τας εις εμε υβρεις, αλλα δικας παραυτικα εισεπραττομην. νυνι δε
τωι θεωι και πατρι <αμαρτανετε> της αμαρτιας εις αυτον αναβαινουσης· ουδεν γαρ
ολως το μεσολαβουν πατερα και τον υιον, οσον εις ουσιας ταυτοτητα και ιδιαι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16

εκαστος υπαρχων νοοιτο. 304 {3Jο 8, 51}3Ου μονον την πιστιν ωδε αινιττεται, αλλα
και τον βιον ζητει τον καθαρον, ον ποιει ο τον λογον τουτον τηρων. 305 {3Jο 8,
51}3Θανατον ου τον σαρκικον λεγει, ον υπομενομεν απαντες, αλλ' οτι ως θεος ουκ
ελογιζετο τον θανατον, ον ως θεος ευκολως ηδυνατο ανατρεψαι· θανατον γαρ ωδε
ονομαζει το δι' αιωνος κολαζεσθαι· και γαρ και ζωη εστιν η ακαταπαυστος
απολαυσις. 306 {3Jο 8, 51}3Αιωνα λεγει τον μελλοντα, ος κυριως καλειται αιων ως
μη εχων περας, οπου ουκετι ουδεις αποθνηισκει μετα την αναστασιν την δια Χριστου
δωρη θεισαν πασιν, οπου γε το ζωοποιουμενον καν αποθανηι ουκ αποθνηισκει τωι
θεωι. 307 {3Jο 8, 52}3Τουτ' εστιν οι τον λογον ακουσαντες του θεου απεθανον και οι
τον σον λογον ακουσαντες ουκ αποθανουνται; 309 {3Jο 8, 55}3Μονος γαρ ο υιος οιδε
φυσικως και γνωστως τον πατερα, μαλλον δε η τριας εαυτην. το ειπειν οιδα αυτον
ουκ εστι κομπος, αλλα το ειπειν μη ειδεναι ψευδος· υμεις γαρ λεγοντες αυτον
ειδεναι ψευδεσθε. 310 {3Jο 8, 56}3∆εικνυσιν αυτους καν τουτωι του Ἀβρααμ
αλλοτριους, επειπερ εν οις εκεινος εχαιρεν, ουτοι αλγουσιν. 311 {3Jο 8, 56}3Την
ημεραν δοκει λεγειν την του σταυρου, ητις προδιετυπωθη εν τηι του κριου σφαγηι και
τηι του Ἰσαακ προσφοραι. ουκουν ουκ ακων ηλθεν επι το παθος, ει γε επαινει τον

®

χαρεντα επι τωι παθει του σταυρου. 312 {3Jο 8, 56 57}3Ἀνοητος ο των Ἰουδαιων
λογος· ο μεν γαρ περι της ιδιας αυτοις αιδιοτητος ελαλει, οι δε ως αρτι αρξαμενωι
ειναι διελαλουν και ο μεν κυριος ειπεν, οτι Ἀβρααμ ειδεν την ημεραν την εμην, οι δε
το εναντιον ενοησαν, οτι αυτος ειδε τον Ἀβρααμ. 313 {3Jο 8, 58}3Παντων μεν προην,
αλλα μονου του Ἀβρααμ εμνησθη; οτι περι αυτου διελεγετο. 314 {3Jο 8, 58}3Ἐπι μεν
του Ἀβρααμ εθηκε το γενεσθαι, οτι γεγονως και φθειρεται, επι δε εαυτου το ειμι ως
αΐδιος και κρειττων φθορας. 315 {3Jο 9, 2}3Ἐσφαλμενη εστιν η ερωτησις αυτη· ουτε
αμαρτανει τις προ του γεννη θηναι ο μηδ' ολως ων ουτε αλλος υπερ αλλου
τιμωρειται. 316 {3jο 9, 5}3Φως εαυτον του κοσμου ειπεν ως φωτιζοντα των πιστων
τας ψυχας και οτι ημελλεν ανοιξαι τους οφθαλμους του «εκ γενετης» τυφλου. 317
{3Jο 9, 6}3Ἔπτυσε δε χαμαι και εποιησεν πηλον εκ του πτυσματος, και επεχρισεν τον
πηλον επι τους οφθαλμους του τυφλου δειξαι βουλομενος δια του πηλου, οτι αυτος
εστιν ο και τον Ἀδαμ απο πηλου πλασας· το μεν γαρ ειπειν, οτι εγω ειμι ο τουτο
ποιησας, προσαντες εδοκει ειναι τοις ακουουσιν. δια δε του εργου δεικνυμενος τουτο
ουκ ετι λοιπον προσιστατο. δια τουτο ουχ απλως, αλλ' εκεινωι τωι τροπωι τα ομματα
εδημιουργησεν, ουκ επλασε δε μονον ουδε ανεωιξεν, αλλα και το οραν εχαρισατο,
οπερ τεκμηριον εστι του και την ψυχην αυτον εμψυχωσαι τωι Ἀδαμ· εκεινης μεν γαρ
μη ενεργουσης οφθαλμος, καν απηρτισμενος ηι, ουκ αν ιδοι ποτε. 318 {3Jο 9,
11}3Τουτο εις εικονα οραι των εξ εθνων των ποτε τυφλων, νυν δε φωτισθεντων και
διδασκοντων τον Ἰσραηλ την του Χριστου δυναμιν. 319 {3ςο 9, 16}3Ἐξ ακρας
ασεβειας το σαββατον προετιμων της θειας αυτου δυναμεως και βλασφημουντες
ελεγον, οτι ουκ εστιν ουτος παρα θεου. 3 {3Jο 9, 16}3Ὁ μεν γαρ Χριστος εν σαββατωι
ενι δακτυλωι χρισας τον πηλον εγκαλειται, αυτοι δε οληι χειρι λυοντες τα ζωια και
απαγοντες προς ποτισμον και τα εις βοθρον εμπεσοντα προβατα ανασπωντες ου
διαβαλλονται. 321 {3Jο 9, 33}3Ουχ ως προσωποληπτης ο θεος, μη γενοιτο, αλλ' ως
δικαιος και δικαιων εραστης δια των αγιων ενεργει τα παραδοξα, ου μην δια των
αμαρτανοντων. 322 {3Jο 9, 34}3Ἄφρονες οι Ἰουδαιοι τον μεν θεον δοξαζεσθαι
παρακελευομενοι δια το θαυμα, τον δε το του θεου εργον ποιησαντα κατακριναντες.
323 {3Jο 9, 35}3Ουχ ως αγνοων ερωται· ᾔδει γαρ οτι επιστευεν, οτι ην αγωνισαμενος
κατα Ἰουδαιων, αλλα δεικνυς, οτι πανυ ηδεται τωι πιστευσαι αυτον, διδασκει, οτι ο
πιστευων εις αυτον τον Ἰησουν ουχ ως εις ανθρωπον ενα των καθ' ημας πιστευει,
αλλ' ως εις θεον ενανθρωπησαντα· πληρες γαρ ουτω το επι Χριστωι μυστηριον. 324
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17

{3Jο 9, 39}3Ἀντι του εις μειζονα κολασιν· οι γαρ καταδικασαντες αυτον ως
αμαρτωλον αυτοι εισιν ως αμαρτωλοι κατακριθεντες. 325 {3Jο 10, 1}3Κλεπτης εστιν
ο εκ βιας την μη δοθεισαν αυτωι τιμην υφαρπαζων, ην ου δυναται λαβειν, ει μη ο εις
Χριστον πιστευων ητοι κλεπτης εστιν ο μη τηι νενομισμενηι απο των γραφων
χρωμενος διδασκαλιαι, αλλα δι' ετερας μη νενομισμενης ερχομενος. διο και ειπε το
αλλαχοθεν, ινα και τους γραμματεις σημαινηι τους διδασκοντας «τα ενταλματα των
ανθρωπων» και παραβαινοντας τον νομον. 326 {3Jο 10, 1}3Ὅταν ακουσωσιν οι
πιστοι παρα των ορθων διδασκαλων τα θεια διδαγ ματα των γραφων, ωσπερ τινα
τροφην δεχονται, οσοι δε πλανον καλουσι τονΧριστον, της των προβατων
εκβεβληνται ταξεως. 327 {3Jο 10, 4}3Ἔθος εχοντων των ποιμενων οπισω των
προβατων περιπατειν, εμπρο σθεν των προβατων ουτος περιπατει δεικνυς, οτι αυτος
οδηγει παντας προς την αληθειαν. 328 {3Jο 10, 5}3Ἀλλοτριους λεγει τους περι
Θευδαν, ων οι ακουσαντες διεσκορπισθησαν, και τους λοιπους ψευδοχριστους. 329
{3Jο 10, 6}3Παροιμιαν καλει τον λογον δια το <δι'> ενος λογου νοεισθαι δυο πραγ
ματων σημασιας. 330 {3Jο 10, 7}3Ὡς θεος γνους μη νοησαντας αυτους ανωθεν αυτοις
σαφηνιζει τον λογον, ινα και ουτως ωφεληθωσιν. 331 {3Jο 10, 7–8}3Θυρα εστιν ως
αποκλειων τα προβατα, τους δε κλεπτας απειργων και ελεγχων· ητοι οτι δια μονης
της εις αυτον πιστεως εισερχομεθα προς τον πατερα και οικειουμεθα αυτωι η οτι δι'
αυτου ερχομεθα εις το καταρξαι λαων η οτι τους αξιους εισδεχεται εις την ιεραν
αυλην, τοις δε αναξιοις αποκλειει την εισοδον. 332 {3Jο 10, 8}3Ειπων ο κυριος
παντες ου τους αγιους λεγει προφητας, αλλα τους υπο κρινομενους αγαθους και
υπεισελθοντας το αρχειν λαων, ων ουδε ηνεσχοντο οι υπο χειρα ητοι τους
ψευδοχριστους λεγει η τους περι Θευδαν. 333 {3Jο 10, 9}3Οι πιστοι ως δια θυρας δια
Χριστου εις την αιωνιον ζωην παραπεμπονται. 334 {3Jο 10, 9}3Νομη εστι τα θεια
διδαγματα, ων απολαυουσιν οι πιστοι. θυρα εστιν ο του θεου λογος εισαγων εις
θεογνωσιαν· και οι δι' αυτου εισελθοντες εξω του κοσμου γινονται. 335 {3Jο 10,
9}3Νομην λεγει την ασφαλειαν, ο γεγονεν επι των αποστολων, οιτινες ως κυριοι της
οικουμενης εισηιεσαν και εξηιεσαν και ουδεις ισχυσεν εκβαλειν. 336 {3Jο 10,
10}3Περισσοτερον λεγει την των ουρανων βασιλειαν, ην ζωην καλει δια το ειναι
αυτοις το ονομα γνωριμον· την αναστασιν αινιττομενος ειπεν το περισσον. ητοι το
περισσον λεγει την του πνευματος μεθεξιν, ης μονοι οι αγιοι απο λαυουσι κοινως
παντων ανισταμενων πονηρων τε και αγαθων· μονοι γαρ οι αγιοι αλλασσονται εις
δοξαν. περι του σωτηριωδους ωδε διαλεγεται παθους εις οπερ εκων ηλθεν. 337 {3Jο
10, 10}3Παντων σφαγεντων και απολομενων ηλθεν ο Χριστος σωσαι και ζωην
δουναι. 339 {3Jο 10, 12}3Μισθωτον αμελουντα των προβατων εκαστον των
αρχοντων του λαου ονομαζει, επειδη ουδεν εποιουν εις ωφελειαν των λαων, αλλ'
ως αλλοτριοις εκεχρηντο· ου γαρ ησαν αυτων ιδια, διο ουδε ηχθοντο εν τηι απωλειαι
των λαων. 342 {3ςο 10, 14}3Ουκ αλλως δε γιγνωσκομεν τον θεον, ει μη πρωτον εξ
αυτου γνωσθωμεν. διο και πρωτον εκεινος εταξε· πρωτον μεν γαρ αυτος οικειωθη
ημιν γεγονως ανθρωπος και ουτω και ημεις αυτωι. 343 {3Jο 10, 14}3Το δε εγω ειμι ο
ποιμην δια τους απιστησαντας ειπε τουτο· ου γαρ παντα τα προβατα ηκουσαν αυτου,
αλλα τα γνωσθεντα εξ αυτου και γνοντα αυτον. 344 {3Jο 10, 15}3∆ια ταυτον της
φυσεως ως ομοουσιος τωι πατρι οιδα αυτον και γινωσκομαι υπ' αυτου. 345 {3Jο 10,
15}3Ἐξ ων τιθησι την εαυτου ψυχην, ινα σωθωσιν, συνιστησιν εαυτον οντα ποιμενα
καλον και ου πλανον, οιοι ησαν οι περι Θευδαν· προσηνεγκεν γαρ εαυτον υπερ
απαντων λυτρον. 346 {3Jο 10, 15}3Ειπων τιθημι εδειξεν, οτι εκων επαθεν. 347 {3Jο
10, 16}3Τουτο ειπε δια τους απιστησαντας· ου γαρ παντα τα προβατα ηκουσαν αυτου,
αλλα τα γνωσθεντα εξ αυτου και γνοντα αυτον. 348 {3Jο 10, 16}3Παντες μεν εισι
προβατα, πλην δια το της γνωμης διαφορον λεγει μη ειναι αυτα εκ της αυλης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

18

ταυτης, ο εστι του κοσμου. 349 {3Jο 10, 16}3∆εικνυσιν, οτι των Φαρισαιων
εκβαλλομενων αυτος εμελλεν ως θεος αρξαι των εθνων και εις θεογνωσιαν παντας
αγαγειν, Ἰουδαιους τε και Ἕλληνας, ο υπο Μωυσεως και πολλων προφητων
προανακηρυχθεις τουτο μελλων ποιειν. 352 {3Jο 10, 17}3∆ια την εναρετον πραξιν
αγαπασθαι λεγει εαυτον. εναργως δε αρετη το αποθανειν υπερ ασεβειας. ταπεινως
λαλει δια την ενανθρωπησιν· ου γαρ νυν ηρξατο αγαπασθαι παρα του πατρος. 353
{3Jο 10, 18}3Ἡ εντολη δηλοι την ομονοιαν την προς τον πατερα, ει και ταπεινως
λαλει. η δε εντολη εστιν αποθανειν υπερ του κοσμου. 354 {3Jο 10, }3Ἐπειδη υπερ
ανθρωπον ην τα λαλουμενα, εκαλουν αυτον δαιμονωντα. δι' ων δε ταυτα ακουων ο
κυριος εσιγα, εδιδαξεν ημας πραιως φερειν τας καθ' εαυτων υβρεις. 355 {3Jο 10,
25}3Ει και μη ειπεν εαυτον λευκως Χριστον, αλλ' ειπων εαυτον φως, ποιμενα, οδον,
εσημανε τουτο· τουτοις γαρ ειωθεν η γραφη τοις ονομασι καλειν τονΧριστον. 356
{3Jο 10, 27}3Ἐπειδη και Ἰουδας εις ην των δοθεντων τωι υιωι και μετεπεσεν εις
κακιαν, δεικνυνται οι ανθρωποι ου φυσει και κατ' ουσιαν οντες κακοι, αλλ'

®

εκουσιως τρεπομενοι. 357 {3Jο 10, 27 30}3Ἀποδειξις των του κυριου προβατων το
ευηκοον, των δε αλλοτριων το απειθες· το γαρ ακουειν ωδε το πειθεσθαι τοις
λεγομενοις δηλοι, την δε ακολουθησιν φησι την δια των πραξεων μιμησιν. ζωην δε
λεγει διδοναι, ην και αιωνιον φησιν, το εν ευθυμιαι διαγειν και μακαριοτητι
διηνεκει. το δε απο λεσθαι εις τον αιωνα τουτο εστι δηλουν το υποκεισεσθαι
βασανοις απαυστοις. χειρα δε αυτου την δυναμιν και την εξουσιαν φησιν, ης ουδεις
δυναται τους επομενους αυτωι υφαρπασαι. ει δε και ως φυσει θεος διδωσιν αυτος αφ'
εαυτου, πλην και ως ανθρωπος λεγεται λαμβανειν. τουτο δε φησιν, οτι δια την
δυναμιν του πατρος ουδεις αρπαζει αυτα ως αυτου μη ικανου οντος προς φυλακην,
αλλα τουτο φησιν, ινα μη αντιθεον αυτον ειπωσιν· προειπε γαρ, οτι ουδεις αρπαζει
αυτα εκ της χειρος μου και δεικνυς μιαν ουσαν ταυτην την χειρα, ποτε μεν αυτου,
ποτε δε του πατρος αυτην ειναι φησιν· αυτος γαρ εστιν του πατρος δεξια. ειτα ινα μη
δια τουτων των ρηματων ελαττονα ειναι νομισηι τις του πατρος τον υιον, επηγαγεν
εξης· εγω και ο πατηρ εν εσμεν, κατα την δυναμιν δηλονοτι, ην και χειρα καλει. 358
{3Jο 10, 30}3Σημαινων, οτι ουκ εστι καθ' υποστασιν εν ο πατηρ και ο υιος, ειπεν το
εγω και ο πατηρ· εν γαρ εισι τηι ουσιαι, τηι δυναμει, ην και χειρα καλει, ποτε μεν
εαυτου, ποτε δε του πατρος. 359 {3Jο 10, 32}3Ουκ εμου μονον εισι τα εργα, αλλα της
πασης θεοτητος· ο γαρ πατηρ δι' υιου εν πνευματι αγιωι παντα ποιει, διδασκει δε
ημας μετριοφρονειν και μη αλαζονευεσθαι, εαν λαβωμεν τι παρα θεου. 360 {3Jο 10,
33}3Ἀγνοουντες, οτι ου γυμνηι τηι θεοτητι εμελλεν ο υιος επιδημειν, αλλα
σαρκουμενος «εκ σπερματος ∆αβιδ», βλασφημιαν ελεγον την ορθην ομολογιαν. 361
{3Jο 10, 34}3Ει οι Ἰσραηλιται ανθρωποι ρυπαροι χαριτι τουτο λαβοντες ουκ
εγκαλουνται, πως ο φυσει τουτο εχων επιτιμαται; 362 {3Jο 10, 36}3Ἁγιασθεις λεγεται
ο υιος, επειδη επεμφθη σφαγηναι υπερ της του κοσμου σωτηριας· αγια γαρ εστι τα

®

αφοριζομενα τωι θεωι εις θυσιαν. 363 {3Jο 10, 37 38}3 363Ἐπειδη την ουσιαν ιδειν
αμηχανον, απο της των εργων ισοτητος το απαρ αλλακτον της δυναμεως παριστησι,
δι' ων λεγει εξ εαυτου γινωσκεσθαι τον πατερα και εκ του πατρος εαυτον. 364 {3Jο
10, 38}3Ἐγω εν τωι πατρι ειμι και ο πατηρ εν εμοι θεωρειται κατα ταυτον της φυσεως
και της ουσιας· εις γαρ ο της φυσεως ορος, καν εν ιδιαζουσαις υπαρξεσι νοουμεν την
αγιαν τριαδα· ο γαρ πατηρ ουκ εστιν υιος η πνευμα ουδε μην το αναπαλιν, ει και ουκ
εισιν εν διαστασει δια την προς αλληλους κοινωνιαν τε και ισοτητα· ει γαρ και εφ'
ημων η του τεκοντος ουσια γιγνωσκεται και εν τωι τεχθεντι ο πατηρ κατα τον της
ουσιας λογον, αλλα τωι κεχωρισθαι ημας τοις σωμασιν, ουκετι «εν εσμεν» οι πολλοι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

19

365 {3Jο 10, 39}3Ἐξ ων ευκολως αυτους διαφευγει και ακοντων αυτων, δεικνυται,
οτι ουκ αν εαλω ει μη εκων. 366 {3Jο 10, 40}3Ἵνα αναμνησηι τους οχλους, ων ειπεν
περι αυτου ο Ἰωαννης, ηλθεν εκει. οι περασαντες τον μυστικον Ἰορδανην
αποκομιζονται προς θεον ως και ο Χριστος περασας τον Ἰορδανην ηλθεν εις την των
εθνων εκκλησιαν και εμεινεν εκει. 367 {3Jο 11, 2}3Ουκ εστιν αυτη ης ο Ματθαιος
μεμνηται και ο Λουκας· εκειναι γαρ πορναι ησαν, ων ηνεσχετο ο Χριστος δι'
αγαθοτητα. 368 {3Jο 11, 2}3Ἵνα ευλογιαν εκ της αγιας σαρκος αναμαξηται, εποιησεν
τουτο. 369 {3Jο 11, 4}3Ουκ εστι προς διηνεκη θανατον, αλλ' εις μονας τεσσαρας
ημερας. επειδη ανεστη μετ' ου πολυ, προς το περας ορωντες του πραγματος λεγομεν
μη ειναι προς θανατον την ασθενειαν. ου τοσαυτης ην δοξης και θαυματος το εγειραι
τον Λαζαρον εκ της νοσου, οσον το αναστηναι αυτον εκ νεκρων. 370 {3Jο 11, 6}3∆ια
τουτο δε εμεινεν, ινα αποθανηι και ταφηι και μη ειπωσιν οι Ἰουδαιοι, οτι καρωθεντα
αυτον ανεστησεν. 371 {3Jο 11, 7}3∆ια τουτο προλεγει, ινα μη αθροον απελθοντος

®

αυτου εκει ταραχθωσιν. 372 {3Jο 11, 8 9}3Το δε ζητουσι σε λιθασαι και τα εξης ως
μηπω οντες απηρτισμενοι και νομιζοντες, οτι και ακων επασχεν, ειπειν αυτον τουτο
ουχι δωδεκα ωραι εισι και τα εξης. 373 {3Jο 11, 9}3Ὥσπερ αστατος η ημερα απο ωρας
εις ωραν μεταβαινουσα, ουτω και η των ανθρωπων γνωμη, ο εστιν των Ἰουδαιων. ει
ο εν ημεραι περιπατων ου προσκοπτει, πως εγω ο παντας φωτιζων υπομενοιμι τα
των αβουλητων; 374 {3Jο 11, 15}3Ὡς προς ζωντα λεγει, οτι αγωμεν· αυτωι γαρ εζη ως
θεωι. 376 {3Jο 11, 16}3Ἵνα μη αφιλοστοργοι φανωμεν, σπευσωμεν επι την του φιλου
ημων σω τηριαν υπερορωντες των Ἰουδαικων επιβουλων. 377 {3Jο 11, 25}3Ζωην
εαυτον ειπεν ο κυριος, ου ζωιον· το μεν γαρ ζωιον δεκτικον εστι ζωης, η δε ζωη
παρεκτικη του ζην ως η σοφια και ο σοφος· ο μεν λαμβανει, η δε διδωσιν. 378 {3Jο
11, 31}3Ει μη οικονομιαι του θεου τουτο εγεγονει, ουκ αν εμεμνητο αυτου ο
ευαγγελιστης· γεγονε δε, ινα και ακοντες παραγενωνται και μαρτυρησωσι τωι
σημειωι. 379 {3Jο 11, 33}3Λυπηθεις ο Χριστος και ορων εν εαυτωι κινηθεισαν την
λυπην και νευουσαν την σαρκα προς δακρυον επιπληττει τηι σαρκι τηι του αγιου
πνευματος δυναμει, ητις μη ενεγκουσα το της ενωθεισης αυτωι θεοτητος κινημα
τρεμει και της λυπης περικρατει· ουδε γαρ ηρμοζεν επι νεκρωι δακρυειν τωι την
ελπιδα της αναστασεως εισαγοντι. 380 {3Jο 11, 34}3Ὡς αφιλοκομπος τουτο ειπεν και
αγνοειν σχηματιζεται δια το της ανθρω πινης φυσεως ταπεινον ο παντα ειδως ως
θεος, ινα πολλους ελκυσηι εις τον τοπον. 381 {3Jο 11, 34}3Ουχ ως αγνοων ερωται ο
προ πολλου διαστηματος τουτο ειδως, αλλ' ινα προφασει του υποδειξαι τον τοπον
ελθωσιν και ιδωσιν το σημειον. 382 {3Jο 11, 35}3Συμπαθησας τοις δακρυουσιν
εδακρυσεν, ουχ ον εμελλεν ανισταν. 383 {3Jο 11, 38}3Παλιν επιτιμαι τωι παθει, ινα
μαθωμεν, οτι ανθρωπος γεγονεν ατρεπτως ως ημεις. 384 {3Jο 11, 39}3∆ια την
υπερβολην του θαυματος τροπον τινα παλιν απιστει η Μαρθα. 385 {3Jο 11, 40}3Ἐν
τοις υπερ φυσιν φαινεται η του θεου δοξα. δια το ασθενες των ακροατων την του
πατρος δοξαν φησιν, δια το ακενοδοξον ουκ ειπεν οψει την δοξαν μου, αλλα την του
πατρος. 386 {3Jο 11, 41}3Ἴσος δε ων τωι πατρι ευχαριστει αυτωι, ινα ημεις τωι υπερ
εαυτους ευχα ριστωμεν. τουτο επι φιλων λεγεται και ομοτιμων. 387 {3Jο 11, 43}3Ὡς
πορρωθεν ουσαν την ψυχην δια κραυγης καλει, ου μην ως ουσαν εν τωι μνηματι, ως
Ἑλληνων μυθευουσι παιδες. η δε κραυγη του κυριου τυπος ην της «μεγαλης
σαλπιγγος» της μελλουσης ηχησαι εν τηι κοινηι αναστασει. θεοπρεπες δε και
βασιλικον το κελευσμα. 388 {3Jο 11, 44}3Ουτω και η καθολικη μελλει γενεσθαι
αναστασις «εν ατομωι, εν ριπηι οφθαλμου». ομοιον δε σημειον σχεδον της
αναστασεως το δεδεμενων των χειρων και των ποδων και των οφθαλμων εξελθειν
περιπατουντα. δια του λυειν εμαρτυρουν, οτι ουκ ην φαντασμα, αλλ' ο Λαζαρος ην.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

20

®

389 {3Jο 11, 45 48}3Ἐκ τουτου δηλον εστιν, οτι ου παντες οι περι την Μαριαν
Ἰουδαιοι εθεασαντο την αναστασιν Λαζαρου, αλλα τινες εξ αυτων, οι και επιστευ
σαν εις Χριστον. οι δε λοιποι ακουσαντες υπο των τεθεαμενων ταυτα κατηλθον προς
τους Φαρισαιους διερεθιζοντες αυτους κατ' αυτου ως ανοσιον τετολ μηκοτος·
διεβαλλον γαρ ως τον τεθαμμενον ανασκαψαι επιταξαντα. ειτα φησιν, οτι
συνηγαγον κατ' αυτου συνεδριον και διελογιζοντο λεγοντες· εαν αφω μεν αυτον
ουτως, παντες πιστευσουσιν εις αυτον και επερχονται ημιν οι Ῥωμαιοι ως επι
υποψιαι τυραννιδος και καθελουσιν ημων την πολιν. ταυτα δε, ει και βασκαινοντες
ελεγον, αλλ' εξεβη και μη προσδοκωντων αυτων, οτε αυτον εσταυρωσαν. 390 {3Jο
11, 46}3Ὡς ανοσιον τι τετολμηκοτα ποιησαι διεβαλλον ως τον τεθαμμενον ανα
καμψαι επιταξαντος. μετα τοσαυτας αποδειξεις ως περι ψιλου ανθρωπου ελεγον
αγνοουντες, οτι αυτος ην ο Χριστος ο των σημειων δημιουργος. 391 {3Jο 11,
48}3Ἐαν, φησιν, οι πιστευοντες εις αυτον ποιησωσιν αυτον βασιλεα, επερ χονται
ημιν ως τυραννησασιν οι Ῥωμαιοι και γυμνουσιν ημας παντων. δια το μη υπομειναι
τα δεινα ελεγον, ινα αναιρεθηι. και οτε αυτον εφονευσαν, εξεβη τα λυπηρα κατ'
αυτων. 392 {3Jο 11, 49}3Ὅτε εγενοντο ωνηται αι ιερωσυναι, ουκετι τον απαντα
χρονον εαυτων οι ιερεις ιερατευον ουτε κατα γενος, αλλ' οις εβουλοντο οι Ῥωμαιοι

®

εδιδουν αυτην διαδεχομενοι αυτους, οτε ηθελον. 393 {3Jο 11, 49 51}3Στοματι
λαλουντι μονον, ου μην της του αγιου πνευματος χαριτος αψαμενης αυτου της
καρδιας, προς τιμην της ιερατειας εδοθη αυτωι το προειπειν, ου μην ως προφητηι.
ουδεν δε ωφελει τινα το προφητευειν. αρμοζει κατα των μη ορθως πιστευοντων
προλεγοντων δε τινα, οιτινες, εαν ειπωσιν εν «ημεραι» κρισεως τωι κυριωι· «κυριε, ου
τωι σωι ονοματι επροφητευσαμεν», ακουσονται, «οτι» ουκ οιδα «υμας». ου δει ουν εκ
τουτου πλανηθηναι· η γαρ προφητεια ουκ εστι καρπος εργων αγαθων, εξ ων τους
αγιους καταλαμβανομεν, αλλα το παν του πνευματος εργον, ει και δι' οργανων
ανθρωπινων, ο εστιν γλωττης ανθρωπων, λαλει. 394 {3Jο 11, 52}3 394Ὑπερ της
κοινης απαντων σωτηριας ο Χριστος τον θανατον υπεμεινεν. 395 {3Jο 11, 52}3Τεκνα
θεου τους πιστους καλει ο ευαγγελιστης τους εξ εθνων τους «μακραν» οντας και
«εγγυς» γεγονοτας «εις εν σωμα», μιαν κεφαλην εχοντας τον Χριστον. προαναφωνει
ο ουκ οιδεν, δοξαζων τον Χριστον κατ' αναγκην ως και ο Βαλααμ. 396 {3Jο 11,
54}3Εις κατακριμα των Ἰουδαιων αναχωρει ου δειλιων και ημας διδασκων εν ακμηι
της οργης μη επιρριπτειν εαυτους κινδυνοις. εφυγεν αναμενων τον επιτηδειον του
παθους καιρον και της εκεινων φειδομενος σωτηριας. 397 {3Jο 11, 55}3Οι
ημαρτηκοτες εκουσια η ακουσια πταισματα ουκ εποιουν το πασχα, ει μη ηγνισθησαν
τον συνηθη αγνισμον. 398 {3Jο 12, 1–2}3Ὁ δε Λαζαρος ου φανεις ευθυς απεθανεν,
αλλ' επεζησεν εσθιων και πινων και τα συνηθη πραττων, οπερ ως αποθαυμαζων ο
ευαγγελιστης ειπεν. 399 {3Jο 12, 1–4}3Ἡ Μαρθα θεωρειται εις την πρακτικην αρετην,
η δε Μαρια εις την πνευματικην θεωριαν. αλλοι την Μαρθαν εκλαμβανουσιν εις την
παλαιαν δια θηκην, ητις την του κυριου τραπεζαν ευτρεπιζει δια της των παλαιων
μαρτυριας τοις περι Χριστου συνισταμενη δογμασιν, την δε Μαριαν εις την
ευαγγελικην παιδειαν, ητις μυρωι τριβουσα τους ποδας του κυριου, τουτ' εστι την
περι την γην αυτου οικονομιαν, ευωδιας επληρωσεν ολην την γην, ητις εστιν οικος
πασης της ανθρωποτητος. αλλοι την Μαρθαν νοουσι την των Ἰουδαιων συνα γωγην
δια των σαρκικων θεραπευειν θελουσαν τον θεον, την δε Μαριαν την εξ εθνων
εκκλησιαν την πνευματικας θυσιας και ευωδη πιστιν προσαγουσαν θεωι και
αναματτομενην την απο της σαρκος αυτου ευλογιαν δια της μυστικης μεταληψεως.
400 {3Jο 12, 3}3Ἐν ταξει γαρ ευωδιας η του Χριστου γνωσις εμελλεν πληρουν τον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

21

κοσμον. 401 {3Jο 12, 5}3Μεμφεται Ἰουδας, οτι μυρον προσηνεγκε και ουκ αργυριον
αγνοων το οντως καλον· δει γαρ την εις τον θεον δωροφοριαν προτιμοτεραν ειναι
των πτωχων. 402 {3Jο 12, 6}3Ἠνειχετο αυτου ο κυριος κλεπτοντος, ινα μη ειπηι, οτι
δια χρηματων ερωτα και ενδειαν εποιησαμην την προδοσιαν. ιεροσυλος ην ο Ἰουδας
τα τωι θεωι ανατεθειμενα χρηματα κλεπτων. 403 {3Jο 12, 7}3Προς ελεγχον του
αναισθητου Ἰουδα εμνησθη του ενταφιασμου. ο δε λεγει, τουτο εστιν· αναμεινον
μικρον και απελευσομαι. της γυναικος υπεραπολο γειται, ινα μη δοξηι προτιμαν

®

εαυτον των πτωχων. 404 {3Jο 12, 7 8}3Ειπων αφες την του Ἰουδα υποκρισιν ελεγχει
τα αξια επαινου μεμφο μενου. επειδη δε η του μυρου δαπανη ου δια τρυφην εγενετο,
αλλα δια χρειαν μυστικην, απολογειται υπερ της Μαριας, ει και ηγνοει του
μυστηριου την οικονομιαν. δι' ων δε ειπεν ενταφιασμον, καταισχυνει τον Ἰουδαν,

®

οτι δι' αισχρο κερδιαν εμελλε προδουναι τον διδασκαλον. 405 {3Jο 12, 7 8}3Ὅτε
χρεια εστι πνευματικης λειτουργιας η υμνωιδιας, ου δει ταυτας εαν και απιεναι περι
ευποιΐας, αλλα μετα τας λειτουργιας ταυτας. 406 {3Jο 12, 10}3Μονονουχι εγκλημα

®

εποιουντο κατα του ανθρωπου, οτι καλως επαθεν. 407 {3Jο 12, 12 13}3Ὡς
νενικηκοτι τον θανατον υπηντησαν αυτωι μετα βαΐων· η γαρ ∆αβιδ προφητεια δια

®

τουτου πληρουται. 408 {3Jο 12, 14 15}3Τυπος εστι του ονου τα εθνη, ους ο κυριος
οντας ακαθαρτους πεποιηκεν υποχειριους. τυπος δε εστιν ο πωλος των εθνων, ον ο
κυριος καθισας αναγει εις την «ανω Ἰερουσαλημ», ης τυπος η επιγειος. πωλον δε
αυτους καλει, επειδη αγυμναστοι ησαν της κατ' ευσεβειαν πιστεως. 409 {3Jο 12,
16}3∆ια τουτο ηγνοουν, ινα μη σκανδαλισθωσιν, ει γε βασιλευς ων τοιαυτα μελλει
πασχειν, και οτι ουκ εδυναντο ευθυς χωρησαι την γνωσιν της βασιλειας. 410 {3Jο 12,
}3Και μη χρωμενοι τωι νομωι ανηιεσαν προσκυνησοντες εις τον νομον ως εις σεπτον

®

τοπον δια τα γενομενα θαυματα περι Ἰουδαιους. 411 {3Jο 12, 21}3Καιρος τοινυν του
μεταβηναι τους μαθητας εις τα εθνη, ει και κατα την αρχην ουκ εποιησαν τουτο, ινα
μη σκανδαλισθωσιν οι Ἰουδαιοι. 412 {3Jο 12, 24}3∆οξαν καλει την αναστασιν, μεθ'
ην ως υιος θεου εδοξασθη. 413 {3Jο 12, 24}3Μη θορυβεισθε, εαν αποθανω· τοτε γαρ
μαλλον αυξει το κηρυγμα και οι εξ εθνων πιστευουσιν. και μη απιστειτε· και γαρ εν
τωι σιτωι τουτο γινεται. οταν παθων αποθανω, ανισταμαι μετα πλειονος δοξης·
μελλουσι γαρ παντες πιστευειν εις εμε ως θεον. 414 {3Jο 12, 25}3Ὁ της εν τωι κοσμωι
τουτωι καταφρονησας ζωης την αφθαρτον κταται εν τωι μελλοντι.εκεινος εστιν ο
φιλων την εαυτου ψυχην και απολλυων αυτην ο τας επιθυμιας αυτης ποιων τας
ατοπους, ο δε μισων και συζων αυτην ο μη πειθομενος αυτηι επιταττουσηι τα ατοπα.
415 {3Jο 12, 28}3∆ια της εκ νεκρων αναστασεως. δοξαν δε καλει τον σταυρον, δι' ου
οι αν θρωποι εγνωσαν το του πατρος ονομα. 416 {3Jο 12, 28}3Περιβλεπτος μεν ην αει
ο υιος εν τοις παραδοξοις συνεργον εχων τον πατερα και εισαυθις δε δοξαζει δια του
επι τωι θανατωι σημειου· ως γαρ ανθρωπος δια του πατρος ηγερθη, ει και ως φυσει
θεος ο υιος εαυτον ηγειρεν. 417 {3Jο 12, 28}3Πως η φωνη διεσκευασθη, ουχ ημων
εστιν ειπειν· ου γαρ σωμα εχων ο πατηρ ελαλησεν, ως τινες επεχειρησαν ειπειν
αιρετικοι. 418 {3Jο 12, 29}3Τωι μεν πληθει ασημος η φωνη, ισως δε οτι τοις μαθηταις
δια του Χριστου εγνωρισθη, εδει νοησαι τους Ἰουδαιους, οτι ο πατηρ ην ο
αντιφθεγξαμενος καθ' ον οιδε τροπον· ου γαρ βροντην ᾔτησεν ο Ἰησους γενεσθαι.
419 {3Jο 12, 31}3∆ια πιστεως η απιστιας των μεν οικειουμενων θεωι, των δε εχθρων
καθισταμενων κρινεται δι' εμου πασα ανθρωποτης, τωι διαβολωι ως επι δι καστηριου
λεγουσα· εστω φησι τους αλλους ανθρωπους ως αμαρτωλους εφο νευσας, ινα τι και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

22

τον κυριον; ο της επιδημιας καιρος κρισις εστι του κοσμου μελλοντος Χριστου τους
ανθρωπους δικαιουν και απαλλαττειν της του διαβολου πλεονεξιας, ου νυν
κατακρινειν· ο γαρ Χριστου θανατος την πασαν ανθρω ποτητα δικαιοι κατα του τον
κοσμον αδικησαντος διαβολου της κρισεως γινο μενης. 4 {3Jο 12, 32}3Ειπων παντας
και τους εξ εθνων σημαινει. ελκει δε ως υπο τυραννου κατεχομενους και ου
δυναμενους αφ' εαυτων φυγειν, οπερ αλλαχου καλει αρ παγην. και λεγετω τις, πως
και σου περιεγενετο; ου γαρ μονον, οτι ανισταμαι, αλλα και παντας ελκω εις το
πιστευσαι εις εμε, οτι θεος ειμι, ου ψιλος αν θρωπος. 421 {3Jο 12, 33}3Ἔδειξεν, οτι
εκων επαθε και ειδως, οτι ου μονον απεθνηισκεν, αλλα και ποιωι τροπωι, ο
ευαγγελιστης τον σταυρον ωνομασε θανατον. 422 {3Jο 12, 34}3Ἀγνοουσιν Ἰουδαιοι,
οτι Χριστος ως μεν προβατον σφαγιαζεται, αναστας δε μενει εις τον αιωνα μηκετι
αποθνηισκων. 423 {3Jο 12, 35}3Φως καλει την ευαγγελικην διδασκαλιαν, σκοτος δε
την αγνοιαν η την ασεβων κατακρισιν. αυτος εστι το φως. χρονον δε λεγει και τον
προ του παθους καιρον και πασαν την νυν ζωην δια φιλανθρωπιαν προτρεπομενος
αυτους εις πιστιν. 424 {3Jο 12, 36}3Οι εν φωτι περιπατουντες υιοι φωτος γινονται. ει
δε ανω υιους θεου ειπεν τους πιστους, ουδεν εκ τουτου· μια γαρ ενεργεια πατρος και
υιου. 425 {3Jο 12, 36}3 425Ὁδος σωτηριας η εις Χριστον πιστις, ητις ποιει υιους
φωτος, ο εστι του πατρος· φως γαρ ο υιος και ο πατηρ ως μιας φυσεως. 426 {3Jο 12,
36}3Ειδως ως θεος, οτι ωργιζοντο, υπανεχωρησεν διδους καιρον του δοκι μασαι τα
λαληθεντα αυτοις, ου δειλιων. 427 {3Jο 12, 37–38}3Μη λεγετω τις· τι ουν ηλθεν ο
Χριστος ειδως, οτι ου πιστευσωσιν· λεκτεον γαρ, ινα μη σχωσιν προφασιν της
απιστιας Ἰουδαιοι, επει και οι προφηται ελαλουν ειδοτες, οτι ουκ επειθοντο. 428 {3Jο
12, 38}3Ουκ απο της προρρησεως Ἠσαΐου εβιασθησαν εις το μη πεισθηναι, αλλ' οτι
δυστροποι ησαν ηπειθησαν. εφονευσαν οι Ἰουδαιοι τον κυριον δια οικειαν
κακονοιαν, ουχ ινα πληρωσωσι τας προφητειας· ει γαρ αν ουτω δυσ σεβεις ησαν. 429
{3Jο 12, 38}3Ουχ ο θεος επωρωσεν αυτους, αλλα συνεχωρησε ποιειν α ηθελον. εσχον
δε την πωρωσιν εκ της απιστιας. αδυνατον δε ην μη εκβηναι την του θεου
προγνωσιν προβλεπουσαν την απιστιαν, ουκ αναγκαζουσαν. οι μη δυναμενοι
πιστευειν ου φυσιν εχουσιν αντιπραττουσαν τωι πιστευειν, αλλα προαιρεσιν κακην.
διο ο διαβολος σκοτιζει αυτους και ου κωλυει ο θεος. 431 {3Jο 12, 39}3∆ια τουτο
προλεγουσιν οι προφηται, ινα οι νηφοντες φευγωσι τους δια βολικους βοθρους· και
γαρ το ουκ ηδυναντο κειται αντι του ουκ ηθελον· και γαρ και εν αλλοις δυναμιν την
προαιρεσιν νοουμεν. 432 {3Jο 12, 40}3Ουχ ο θεος επωρωσεν αυτων την καρδιαν· ει
γαρ αν, ουκ αν απηι τησεν αυτους ευθυνας, οπου γε και τα εκουσια πταισματα
συγχωρει, τους δε δυστροπους τυφλωθεντας υπο του διαβολου παραδιδωσιν εις
παθη και «αδοκιμον νουν»· εν ωι γαρ τοιουτοι ησαν, ου δικαιον ην αυτους γνωναι
του μυστηριου το βαθος τους της διανοιας αυτων μυσαντας οφθαλμους. 433 {3Jο 12,
45}3Εικων ων του πατρος δι' εαυτου δεικνυσι τον πατερα. δια τουτου το
απαραλλακτον σημαινει της ουσιας δεικνυς το ομοουσιον· ασωματον γαρ το θειον.
ταυτα την ομοιοτητα σημαινει. 434 {3Jο 12, 45}3∆ια το ασθενες των ακροατων ως
ανθρωπος λαλει. οταν εγω τιμωμαι, μη ανθρωπον νομισητε τιμαν· δι' εμου γαρ ο
πατηρ τιμαται. 435 {3Jο 12, 46}3Ὡς ουν ο πατηρ φως, ουτω και ο υιος. διο δειξαι
θελων ο Παυλος την πολλην εμφερειαν «απαυγασμα» καλει του πατρος τον υιον,
ωσπερ το φως φανεν και εαυτο δηλον ποιει και τα ορωμενα, ουτως ο υιος φως ων
και ελθων και εαυτον εγνωρισεν ημιν και τον πατερα. 436 {3ςο 12, 47–48}3Ὁ σκοπος
της νυν παρουσιας γεγονεν ου δια το κριναι, αλλα δια το σωσαι τους πιστους. ινα δε
μη δωι αυτοις αφορμην απιστιας, επι τον πατερα αναγει την αιτιαν της εις αυτον
απιστιας. 437 {3Jο 12, 48}3Ὁ λογος γαρ ο της ταπεινοφροσυνης αυτου κατακρινει
αυτους. αυτος ο υιος μελλει κρινειν τους απειθεις, ου μην ο λογος· αινιγματωδως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

23

γαρ λαλει. εν ημεραι κρισεως ο προς σωτηριαν ημας καλεσας λογος απειθησαντας
τιμω ρειται. 438 {3Jο 12, 49}3Λογος ων του πατρος αυτος ερμηνευει τα εν τωι πατρι
και φανεροποιει. διο και εντολην εαυτον ειληφεναι λεγει· ουτω γαρ καιεν ημιν
λογος δημο σιευει τα εν τωι νωι. 439 {3Jο 12, 49}3Ὡς εκ πατρος λεγει ταυτα ποιειν,
επειπερ εωρων αυτον οι Ἰουδαιοι την του νομου σκιαν μεταπλαττοντα επι το
πνευματικωτερον. 440 {3Jο 12, 50}3Τουτο λεγων ου την εαυτου εξουσιαν ανηιρει,
αλλα δεικνυσιν, οτι ουδεν αλλοτριον πατρος εν υιωι. ουδεν εναντιον φθεγγομαι τωι
πατρι ουδε ως ιδιον μονον, αλλα κοινον. 441 {3Jο 13, 1}3Προηιδει το παθος, διο
λεκτεον, οτι εκων ηλθεν εις το παθειν· ου γαρ αν ακων υπεμενεν τον ουτως
εφυβριστον θανατον. ωραν λεγει την του πασχα εορτην, καθ' ην πεπονθε, μεταβασιν
λεγει τον θανατον αυτου. 442 {3Jο 13, 1}3Ἠγαπα μεν αυτους και προ του πασχα
γεγονως ανθρωποσοτε δε και επεδωκεν εαυτον εις το αποθανειν, τοτε τελειως
ενεδειξατο την εις τους ανθρω πους αγαπην. ου μονον Ἰουδαιους, αλλα και αλλους
εχει ιδιους ως δημι ουργος. ιδιους λεγει παντας τους εν τωι κοσμωι. 443 {3Jο 13,
2}3Παραδοσιν καλει την των πιστων σωτηριαν, ην και αυτος αντιπαραδιδωσι τωι
πατρι, οτι εκ της ουσιας εγεννηθη του πατρος. 445 {3Jο 13, 2}3Ὡς εκπληττομενος ο
ευαγγελιστης λεγει, οτι του προθεμενου αυτον παρα δουναι εις θανατον τους ποδας
ενιψεν. τηι πεμπτηι το δειπνον, τηι τετραδι ο Ἰουδας συνεθετο παραδουναι τον
Χριστον, διο ειπε του διαβολου ηδη βεβληκοτος εις την καρδιαν, ινα παραδωι αυτον
ο Ἰουδας. 446 {3Jο 13, 6}3∆ια της αφης εκαθαριζεν αυτων τους ποδας εις ετοιμασιαν
του ευαγ γελιου. αγει δε και εις ταπεινοφροσυνην. 447 {3Jο 13, 7}3Ὅταν, φησιν,
αναληφθω, τοτε εκ της του πνευματος χαριτος μαθησηι το γινομενον. 448 {3Jο 13,
8}3Ἐαν μη καταδεξηι το της ταπεινοφροσυνης μαθημα, ουκ εχεις μερος μετ' εμου
ητοι εαν μη τις απονιψηται τον της αμαρτιας ρυπον δια της Χριστου χαριτος, ου
τυγχανει της ζωης ουτε απολαυει της των ουρανων βασιλειας. 449 {3Jο 13, 9}3Την
αρχην δια ταπεινοφροσυνην αντειπων νυν δι' υπερβολην ευλαβειας περισσον τι
λεγει αμφοτερα ο Πετρος εξ αγαπης σφοδρας ειπων. 450 {3Jο 13, 11}3Καθαροι ησαν
τηι διδασκαλιαι φωτισθεντες και απαλλαγεντες της Ἰουδαικης πλανης και πασαν
πονηριαν αποβαλομενοι τωι συνειναι Χριστωι. δι' ων δε τοις αλλοις μαρτυρει
καθαροτητα, μεμολυσμενον αποδεικνυσι τον μη καθαρον. 451 {3Jο 13, 13}3Ειπων το
ειμι εδειξεν, οτι φυσει θεος εστι και διδασκαλος. 452 {3Jο 13, 14}3Ουχ οτι ρυπαροι
ησαν, ενιπτεν αυτους, αλλ' ινα διδαξηι μετριαζειν. ου λουτρου ταξιν επεχει ο νιπτηρ
ουδε αμαρτηματα κουφιζει, αλλ' εις τελειαν αρετην οδηγει. 453 {3Jο 13, 15}3Ου
μονον λογωι, αλλα και εργωι της τελειας ταπεινοφροσυνης δεδωκε το υποδειγμα. 454
{3Jο 13, 17}3Ου το ειδεναι την αρετην ζηλωτον, αλλα το εργαζεσθαι· το γαρ ειδεναι
και μη ποιειν πλειω κολασιν επαγει. το δε ειδεναι τυχον πολλων, το δε ποιειν ου
παντων. διο ειπεν· μακαριοι εστε εαν ποιητε. 455 {3Jο 13, 18}3Ου δια το αποβηναι
τους του πνευματος λογους ηναγκασθη ο Ἰουδας προδουναι, οπερ εστι πασης
βλασφημιας αναμεστον, αλλ' ινα γνωμεν, οτι περι εκεινου ειπεν η γραφη, ον
ορωμεν ποιησαντα το προλεχθεν. ει δε ο κυριος εξελεξατο τον Ἰουδαν και παρεβη,
ουδεν εκ τουτου· καλον γαρ οντα αυτον εξελεξατο και μετεβληθη ως ο Ἀδαμ και ο
Σαουλ· το γαρ αυτεξουσιον ουκ αναιρει ο θεος, αλλα συγχωρει εκαστον, καθως
βουλεται, πραττειν, ινα και οι κακοι κολασθωσι και οι εναρετοι στεφανωθωσιν. 456
{3Jο 13, 26}3∆ια του ψωμιου επληρωσεν ο κυριος την προφητειαν την λεγουσαν «ο
εσθιων αρτους μου, εμεγαλυνεν επ' εμε πτερνισμον». 457 {3Jο 13, 27}3Τηι τετραδι
ενεβαλεν ο σατανας τωι Ἰουδα, ινα προδωι τον κυριον και ελαλησε τουτο τοις
Ἰουδαιοις τηι πεμπτηι εσπερας. επειδη ειδε τον Ἰουδαν θελοντα εργωι παραδουναι τον
κυριον και σπευδοντα εις τουτο, τοτε εισηλθε εις αυτον. αλλο ουν εστι το εμβαλειν
και αλλο το εισελθειν εις αυτον, ωσπερ αλλο εστι το πληξαι τινα χειρι εξωθεν και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

24

αλλο το δουναι τινι καιριαν και εισωθησαι το ξιφος. 458 {3Jο 13, 27}3 458Εισοδον
λεγει του διαβολου ο ευαγγελιστης το κυρωσαι τον Ἰουδαν ποιησαι τα τωι διαβολωι
αρεστα. οτε δηλον αυτον εποιησεν ο θεος και αφωρισεν, τοτε αυτωι ο διαβολος
επεπηδησε δια την αμετρον αναισχυντιαν. 459 {3ςο 13, 27}3Ουχ ως προσταττων
τουτο λεγει, αλλ' ως ονειδιζων ον αφηκε πραττειν ο ηθελεν, επειπερ ουκ εβουλετο
διορθωθηναι. επειδη τουτο σοι δεδοκται, σπουδασον επι την κατ' εμου επιβουλην· ου
γαρ λυπει με το παθειν. 460 {3Jο 13, 27}3Ουκ αιτιον της αποστασιας Ἰουδα το εν ταξει
ευλογιας δοθεν αυτωι ψωμιον, αλλ' η μετα τον ελεγχον αμεταθετος κακια. διο και ως
εις αθυρωτον πολιν εισεπηδησεν ο εχθρος. 461 {3Jο 13, 28}3Ἐπειδη ταχα ο Ἰωαννης
λαθρα αυτωι ειπε και ηκουσεν, ουδεις εγνω· ει γαρ εγνωσαν, ταχα αν και απεκτειναν
αυτον η οτι εν θορυβωι ησαν ως μη ειδοτες τα εν καρδιαι του Ἰουδα ηγνοουν το
λεχθεν. 462 {3Jο 13, 29}3Ἐαν τις ειπηι, πως ο εξ αλλοτριων τρεφομενος και μητε
πηραν η βαλλαντιον συγχωρησας βαστασαι τοις μαθηταις γλωσσοκομον ειχε,
λεκτεον, οτι ενεκεν μονον των πτωχων τουτο εγενετο. 463 {3Jο 13, 31}3Ει και ο υιος
παντα ποιει, αλλ' ουν δι' ων οσα ποιει τωι πατρι ανατιθησι, δοξαζει τον πατερα. 464
{3Jο 13, 31}3Ὁ Χριστος ως δια του ιδιου θανατου θανατωσας τον θανατον εδοξασθη,
διδασκει, οτι το υπομειναι δια τον θεον επονειδιστα δοξα εστιν. 465 {3Jο 13,
31}3Ἐδοξασθη ο πατηρ εν υιωι, επειδη εγνωσθη τινος εστι πατηρ. ουτως και ο υιος
δοξαζεται ως τοιουτον εχων τον γεννησαντα αυτον. 466 {3Jο 13, 32}3∆ι' εαυτου ο
πατηρ δοξασει τον υιον και ευθυς, ο εστιν εν τωι σταυρωι, οτε ηλιος εσκοτισθη, αι
πετραι εσχισθησαν και μετα πεντηκοντα ημερας το πνευμα κατελθον πασι
καταδηλον εποιησε τον υιον. 467 {3Jο 13, 33}3Ἐζητουν αυτον ως αγαπωντα και ως
διδασκαλον. 468 {3Jο 13, 33}3Τοις ανθρωποις ειπεν τουτο δια την αυτων απιστιαν·
τοις γαρ μαθηταις συνην και συνεστι δια παντος και οτι μετα την αναστασιν και
ειδον αυτον και συνεφαγον. 469 {3Jο 13, 34}3Καινον εστι το ειδος της εντολης
ταυτης και υπερ νομον το αγαπαν τον πλησιον υπερ εαυτον. ου θελω υμας αγαπαν
εκεινους ους χρεωστειτε, αλλ' οις ουκ οφειλετε· και γαρ καγω υπερ υμων

®

αποθνηισκω, οις ουδεν εποφειλω. 470 {3Jο 13, 34 35}3Ουκ εξ ων ποιειτε σημειων,
γνωσθησεσθε, οτι μαθηται μου εστε· τουτο γαρ ολον της ανωθεν εστι χαριτος, αλλ'
εξ ων αγαπατε αλληλους και ομονοιαν εχετε και χαριζεσθε εαυτους. 471 {3Jο 13,
35}3Ὁ Χριστος υιος εστιν αγαπης, ος εστιν η κατα φυσιν αγαπη αυτοαγαπη ων φυσει
και καρπος αγαπης ουκ επικτητον εχων το της αγαπης αγαθον. 472 {3Jο 13, 36}3∆ια
το αδρανες απαγορευει τωι Πετρωι ακολουθησειν αυτωι, υστερον δε υπισχνειται δια το
ευτολμον. επειδη και αυτος ως ο Χριστος εμελλε σταυ ρωθηναι, προλεγει το μελλον
αυτωι μονωι συμβησεσθαι. 473 {3Jο 13, 37}3Τυπος ημιν γεγονε Πετρος ερωταν τους
διδασκαλους απερ αγνοουμεν. 474 {3Jο 13, 37}3Ἀπιστησας ποσως τοις ειρημενοις ο
Πετρος διαπυνθανεται, ουτω και υπεραποθανειν αυτου υπισχνειται. 475 {3Jο 13,
38}3Ἐπειδη ου θελεις πεισθηναι, οτι αδυνατον εστι μη γενεσθαι ο λεγω, εν τηι
αρνησει αυτο γνωσηι. τουτο δε υπεστη ου του Χριστου αυτον εις τουτο αγαγοντος,
αλλ' εασαντος αυτον ερημον, ινα μη αρθηι εις απονοιαν. 476 {3Jο 13, 38}3Μηδεις
λεγετω, οτι ο Πετρος δια τουτο ηρνησατο, οτι ειπεν ο Χριστος· ου γαρ αναγκην
επεθηκεν αυτωι ωστε ελθειν αυτον εις αρνησιν, αλλ' οπερ εμελλεν παντως εσεσθαι,
προλεγει τωι μαθητηι ως θεος. ουκ εξ απιστου δε ψυχης γεγονεν η αρνησις, αλλ' εξ
ασθενειας. 477 {3Jο 13, 38}3Ου παντες μελλετε, φησιν, αρνησασθαι, η αρνησις του
Πετρου δια της μετανοιας και ομολογιας εξαλειφθησεται. 478 {3Jο 14, 2}3Ει μη παλαι
υμιν προπαρεσκευαστο ο τοπος, εν ωι μελλετε μοι συνειναι, ειχον απελθειν και
ετοιμασαι υμιν τοπον. 479 {3Jο 14, 3}3Ου χρη ενεκεν του ετοιμασαι υμιν τοπον
ανελθειν, αλλ' ινα νομην ποιησω υμιν ανοδου, οπου το των αγγελων οικητηριον,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

25

οπερ αβατον ην πασηι σαρκι. οταν ουν ποιησω τουτο, «εν τηι παλιγγενεσιαι» ελθων
λαμβανω υμας μετ' εμαυτου, ινα ητε οπου ειμι εγω. 480 {3Jο 14, 6}3Ὁδος εστιν, οτι
δι' αυτου ηρχοντο και αυτος κυριος ην του αναγειν προς τον πατερα. αληθεια δε δια
την αψευδιαν, οτι παντως ταυτα εσται. ζωη δε, οτι ουδε αυτος, φησιν, ο θανατος
δυνησεται υμας κωλυσαι ελθειν. 481 {3Jο 14, 6}3Ὁδος εστι δια το πρακτικον, αληθεια
ως αληθης της πιστεως ορος, ζωη ως εγειρων ημας και εις αφθαρσιαν αναγων και
της αρχαιας ελευθερων αρας. 482 {3Jο 14, 7}3Ὄψιν ωδε λεγει την κατα διανοιαν
γνωσιν. ο ουν θεωρων τον υιον ου γυμνηι τηι ουσιαι, αλλα σαρκα περιβεβλημενον,
τον ισον αυτου εν απασι γινωσκει πατερα. η γνωσις την δια των εννοιων θεωριαν
δηλοι, η δε θεα την δια των θεοπρεπων εργων πληροφοριαν. 483 {3Jο 14, 8}3Ὡς τον
υιον ειδως ακριβως ειπε τουτο οιομενος ταχα οφθαλμοφανως δυνασθαι ιδειν τον
θεον. 484 {3Jο 14, 9}3Ουδεν, φησιν, ετερον εστιν ο υιος η οπερ εστιν ο πατηρ μενων
υιος· ει γαρ και ως ετυχε λεγεις, ω Φιλιππε, οτι σε οιδα, οτι υιος ει, αλλ' ουκ επεγνως
με, οτι ολον εχων εν εμαυτωι τον πατερα μενω παλιν υιος ων. 485 {3Jο 14, 9}3Ἐξ ων
πεποιηκεν ο υιος και προ σαρκωσεως και μετα σαρκωσιν, φαινεται κατα νουν ως «εν
εσοπτρωι» η απειρος αυτου ισχυς. 486 {3Jο 14, 9}3Ὁ λογος σημαινει την αγαν
εμφερειαν και ισοτητα. διο ινα μη εμπεσηι τις εις την Σαβελλιου αιρεσιν διαιρων τας
υποστασεις, επαγει λεγων ο εωρακως εμε εωρακεν τον πατερα. τουτο δε δηλοι δια
την γνωσιν. ταυτα περι της αορατου λεγει ουσιας εαυτου τε και πατρος· ου γαρ
δυνατον σαρκικοις οφθαλμοις ιδειν το θειον. διο ειπεν· ο εωρακως εμε εωρακεν τον
πατερα, ουχ οτι αυτος εστιν ο πατηρ, αλλ' οτι δια την αγαν εμφερειαν ο τον υιον
ορων τον πατερα βλεπει· εστι γαρ εκαστος ιδιοσυστατος. 487 {3Jο 14, 11}3Φυσικως εν
τηι ιδιαι φυσει εχων τα του πατρος ιδια δια το ομοουσιον· ουσιωδως γαρ ο υιος
εμπεριεχει τον πατερα και εστιν εν αυτωι δια το ομοουσιον. τουτο λεγει, οτι ουκ

®

εστιν κτισμα ο υιος, αλλ' ομοουσιος τωι πατρι. 488 {3Jο 14, 16 17}3Ειπων αλλον
δεικνυσι των υποστασεων το διαφορον, ειπων δε ως εμε της ουσιας το συγγενες.
ερωταν δε λεγει τον πατερα δια το ειναι αυτους ατελεις, επει πως αυτος αυτον
πεμπει, οπερ οι αποστολοι τηι επιθεσει των χειρων εδιδουν τοις πιστοις. ουτε δε το
πνευμα πεμπεται, αλλ' αυθεντικως εφισταται το πανταχου ον, αλλα τουτο ειπε
δεικνυς της παρουσιας τον καιρον· ει μη γαρ ετυθη Χριστος και ελυθη η αμαρτια, ουκ
επεφοιτησεν τοις πιστοις το πνευμα. οικονομικως δε ως ανθρωπος το σεβας διδους
τωι πατρι ειπεν το ερωτησω. αλλον δε αυτον ειπεν, οτι ιδιοσυστατος υπαρχει ουχ οτι
αλλοτριος εστι του πατρος η του υιου· εκεινα γαρ ενεργει, απερ ο υιος ποιει ως
αυτον ειναι δοκειν τον υιον το πνευμα. διο και πνευμα αληθειας καλειται ο
εστινΧριστος. παρακλητος καλειται ο υιος και το πνευμα ως παραμυθιαν ημιν
εμποιουντες και ως παρακαλουντες υπερ ημων τον πατερα· το γαρ ονομα τουτο
παραμυθιας εστι ποιητικον ου διαφορον ουσιαν σημαινον πνευματος και πατρος. 489
{3Jο 14, 17}3Ειπων το μενει εδιδαξεν, οτι ουδε μετα τελευτην αφισταται το πνευμα,
ωσπερ της θεοτητος ποιοτης εν υμιν γινεται και απομενει δια παντος εν τοις αγιοις,
οταν δι' αρετης και καθαροτητος τηρειν εν εαυτοις σπουδασωσιν την χαριν. 490 {3Jο
14, 17}3Ἀντι του οι κοσμικοι οι μηδεν εξω των ορωμενων νοουντες το ασωματον ον
και αορατον ου δυνανται λαβειν, λαβειν ειπεν, ο εστιν ουτε θεωρησαι ουτε ουτω
γνωναι δυνανται. 491 {3ςο 14, 18}3Ουδεποτε μεν ειασεν αυτους ερημους της αυτου
προνοιας, πλην ωφθη αυτοις και μετα την αναστασιν. επειδη ελθων εκαλεσεν
αυτους «τεκνια», μελλων απιεναι ειπεν ορφανους. 492 {3Jο 14, 19}3Ὅτι εμελλε
μονοις αυτοις οφθηναι μετα την αναστασιν, πασιν ειπεν μικρον. μικρον χρονον
λεγει τον εως της δευτερας παρουσιας· μικρον γαρ θεωι και ο μακρος χρονος. υμεις δε
οι αγιοι δια της του πνευματος ενοικησεως γνωσεσθε με, ου μην οι τα του κοσμου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

26

αγαπωντες. 493 {3Jο 14, 19}3Ἀρραβων της μελλουσης ζωης, ης εχετε λαβειν, εστιν η
εμη αναστασις. ζωην λεγει ζην τους μαθητας ου μονον την παρουσαν, αλλα την
μελλουσαν. 494 {3Jο 14, }3Ὅτε ανεστη εκ νεκρων και ετυχον του αγιου πνευματος,
ελαβον γνωσιν, οτι ο υιος την αυτην εχων δυναμιν τωι πατρι, εκεινου μεν ουκ
αποσχιζεται δια την της ουσιας ενοτητα, αυτοις δε συνεστιν αει βοηθων αυτοις. εγω
ζωη φυσει υπαρχων συνηψα εμαυτον τωι πατρι φυσει και αυτοζωηι οντι. και συνηψα
δε και υμας τωι πατρι δια της συνοικησεως του αγιου πνευματος «θειας φυσεως»
ποιησας υμας κοινωνους· εγω μεν γαρ φυσικως εν πατρι ως καρπος αυτου, υμεις δε
εν εμοι καθ' ο γεγονα ανθρωπος, και εγω εν υμιν δια της του πνευματος ενοικησεως.
495 {3Jο 14, }3Μετα την αναστασιν οι ορθως πιστευοντες τελειως γνωσονται· νυν
«γαρ εκ μερους γιγνωσκομεν», οτι ωσπερ εστιν ο υιος ομοουσιος τωι πατρι, ουτω και

®

εν αμφοτερων θελημα. 496 {3Jο 14, 21 23}3Ἵνα μη παντας απλως της τοιαυτης
απολαυσεσθαι δωρεας νομιζωμεν και ει μη τινες ειεν αγαθοι, το των αγαπωντων
αυτον προσωπον ευθυς τωι λογωι παρεζευξεν. ουτοι δ' αν ειεν οι αριστα ζην
εγνωκοτες· και δια του εχειν και τηρειν αυτου τας εντολας δεικνυσιν ου πασιν
εξειναι της τοιαυτης δωρεας τυχειν, αλλα τοις αγαθοις· μετα γαρ την αναστασιν οι
ορθως πιστευσαντες και τελειως πολιτευσαμενοι τελειως γνωσονται την της
θεοτητος δοξαν. τους δη τοιουτους, φησιν, αγαπησει μεν ο πατηρ, αγαπησει δε και ο
υιος, οις τελειως εμφανισθησεται η της θεοτητος εξουσια και δυναμις. 497 {3Jο 14,
22}3Ὡς φιλαγαθος ο Ἰουδας παντας ηθελεν απολαυσαι της θεοπτιας των αγαθων.
498 {3Jο 14, 23}3Ὁ πατηρ εν τωι υιωι εστι φυσικως, εν ημιν δε σχετικως και οταν
ακουσωμεν ενωσιν πατρος και υιου, την φυσικην νοουμεν, οταν δε ενωσιν θεου και
ανθρωπων, σχετικην νοουμεν την εκ πιστεως προσγινομενην τοις αγιοις και την
απο της του πνευματος μετοχης κοινωνιαν. ειπων δε πληθυντικως τηνΣαβελλιου
αναιρει αιρεσιν την λεγουσαν μιαν υποστασιν και εν προσωπον πατρος και υιου. 499
{3Jο 14, 23}3∆ιδασκει, οτι μονοις τοις μαθηταις εξαιρετως και υπερ λογον εσται η
ελλαμψις, υπερ ων τηρουσι τας εντολας. 500 {3Jο 14, 24}3∆οκει λεγειν τον λογον
εαυτου και ουχ εαυτου, οτι ουδεν εξω του πατρος λαλει ως ιδιον, αλλα το δοκουν
εκεινωι κοινος εστιν ο εμος και του πατρος λογος. 501 {3Jο 14, 26}3Ουκουν ου πρωτοι
ετυχον του πνευματος οι περι Μοντανον μετα διακοσια ετη και προσγεγονοτες· τι
γαρ ειχεν αυτους αναμνησαι το πνευμα ων ουδεν ολως ηκουσαν παρα Χριστου. 502
{3Jο 14, 26}3Μη επαχθως φερετε την εμην απουσιαν· οταν γαρ ελθηι το πνευμα,
μεγαλων αγαθων εσται υμιν προξενον διδασκον υμας την των εμων λογων
ασφαλειαν και παραμυθουμενον εκ των συνεχουσων υμας θλιψεων. οταν ελθηι το
πνευμα, πολλα και α ουκ ιστε μαθησεσθε και α ειπον επαναμιμνηισκει. 503 {3Jο 14,
27}3Μη θορυβεισθε ακουσαντες, οτι μελλω πασχειν· πολυ γαρ εκ τουτου κερδος. 504
{3Jο 14, 27}3Ἡ του κοσμου ειρηνη εστιν, οπου και επι κακωι γινεται, η δε του Χριστου
ειρηνη ου μονον προς τους εξω ειρηνευειν πειθει, αλλα και προς εαυτους, ινα μη η

®

σαρξ στασιαζηι κατα της ψυχης. 505 {3Jο 14, 27 28}3Ἔδει υμας ακουσαντας, οτι προς
τον πατερα υπαγω, θαρρειν και μη λυπεισθαι. 506 {3Jο 14, 28}3Ἐπανοδον λεγει τον
καιρον της αναστασεως. ου το μειζονα ειναι τον πατερα ποιει αυτον ετερας ουσιας,
ως οι αιρετικοι φασιν. οτε ην επι γης ως ανθρωπος, μειζονα ειπε τον πατερα. τουτο
δια το φαινομενον σωμα λεγει, επει καθο εστι θεος, ουδε ηττων εστι του πατρος ουδε
εις ουρανους αναγεται ο τα παντα πληρων και αχωριστος ων του πατρος. 507 {3Jο
14, 30}3Του παθους εστηκοτος ουκετι χρεια ρηματων. 508 {3Jο 14, 31}3∆ια την προς
θεον αγαπην αποθνηισκων εκων οπερ ουδεν εχει βλαβος, επει ουκ αν τουτο
ηβουλετο ο αγαπων αυτον πατηρ. 509 {3Jο 15, 1}3Ὁ Χριστος εστιν η ριζα και ανευ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

27

της εις αυτον πιστεως και της εξ αυτου δυναμεως ουδεν ουδεις δυναται ποιησαι, ην
ο πατηρ ου γεωργει ως μη χρηιζουσαν επιμελειας, αλλα τα κληματα. κληματα δε
εισιν του Χριστου ως ενωθεντες αυτωι οι πιστοι δια της ενοικησεως του αγιου
πνευματος και γεγονοτες «θειας φυσεως κοινωνοι», οι και επιμελειας τυγχανουσι
παρα του πατρος. ο δε Χριστος ως ριζα συνεχει τους πιστους και ζωογονει δια του
αγιου πνευματος· ου γαρ αφ' ενος γεγονε προσωπου η σωτηρια, αλλ' απο της θειας
τριαδος. 510 {3Jο 15, 2}3Ὁ πιστος κλημα εστι της νοητης αμπελου, ος εστι Χριστος
και ουδεν ωφελειται εκ μονης πιστεως, αλλα χρεια και εναρετων εργων απερ
γινεται δια καθαρμων. 511 {3Jο 15, 2}3Οι κολλωμενοι «τωι κυριωι» και μη αξιως
αυτου πολιτευομενοι κολαζονται, οι δε ευσεβεις ζωντες πολυν φερουσι τον καρπον.
εαν πιστιν εχωμεν, εργα δε μη εχωμεν, ως νεκρα και ακαρπα κληματα εκβαλλει

®

κοπτων. ητοι κληματα ακαρπα εισιν οι Ἰουδαιοι. 512 {3Jο 15, 2 3}3Ταυτα λεγει περι
ων εμελλον υπομενειν πειρασμων, οιτινες αυτους εποιουν δοκιμωτερους. οι
ευσεβως ζωντες πολυν φερουσι καρπον. 513 {3Jο 15, 4}3Καν ενωθηι τις Χριστωι δια
του εν πνευματι αγιασμου, αλλα χρηιζει και της τελειας αγαπης εχεσθαι και
ακολουθειν αυτωι· ο γαρ αποκοπεις απο Χριστου δια το μη εχειν τελειον τον
αγιασμον και την αγαπην, ου δυναται τι ποιησαι αγαθον. 514 {3Jο 15, 4}3∆ια το μη
δυνασθαι καρποφορειν ει μη μονους τους προσηλωμενους αυτωι καλει εαυτον
αμπελον ως εξ αυτου δυναμουμενους. 515 {3Jο 15, 5}3Και αυτος ουχ ηττων του

®

πατρος συντελει προς την των μαθητων επι μελειαν. 517 {3Jο 15, 7 8}3 517Ἀντι του
χαιρει ο πατηρ, οταν εν εμοι μεινητε. δι' ων ποιειτε, ευφημει ται ο πατηρ. 518 {3Jο
15, 8}3Τουτο ποιει Χριστου μαθητας και καρπον πολυν φερειν το πνευματικως τωι
θεωι δουλευειν παρατρεχοντας το γραμμα. 519 {3Jο 15, 9}3Ἐν ημιν εστιν αγαπησαι
τον θεον· ου γαρ βιαζεται ημων το αυτεξουσιον. 5 {3Jο 15, 10}3Ου γαρ μονον δει

®

πιστευειν, αλλα και ποιειν τας εντολας. 521 {3Jο 15, 12 13}3Ὡς διδασκαλος της
οικουμενης παραδιδωσιν αυτοις ταυτα ο Χριστος, οτι η αγαπη κεφαλαιον εστι των
αρετων, η εντολη αυτου το υπεραποθνηισκειν των φιλων και το υπερ εαυτους
αγαπαν τους φιλους. 522 {3Jο 15, 13}3∆εικνυσιν, οτι η αναχωρησις αυτου ουκ ην
μισους, αλλ' αγαπης· υπερ γαρ υμων αποθνηισκω. 523 {3Jο 15, 14}3∆ια την αρετην το
των δουλων υπερβαντες μετρον γεγονασι φιλοι. ανακομιζει δε τους δουλους επι την
υπερ φυσιν δοξαν, εαν εκουσιως ποιωσι τα τωι θεωι αρεστα. 524 {3Jο 15, 15}3Ἀντι του
οσα εχρην ακουσαι αυτους· ο δε λεγει αινιγματωδως, τουτο εστιν, οτι ουχ ως
δουλοις ειπον υμιν τα απορρητα, αλλ' ως φιλοις και κοινωνοις των αγαθων. 525
{3Jο 15, 16}3Ὁ υιος <αντι> του πατρος <το> αιτουμενον διδωσιν, ινα γνωμεν, οτι ουκ
ην ελαττων του πατρος ο υιος. 527 {3Jο 15, 18}3Ὑπερ ημων εστι τουτο· δι' εμε γαρ
τουτο πασχετε. διο μη αλγειτε μηδε δυσχεραινετε· ου γαρ εστε μου κρειττους. 528
{3Jο 15, 18}3Ει εφιλουν υμας οι πονηροι, ο εστι ο κοσμος, δηλονοτι και υμεις πονηροι
ητε. 529 {3Jο 15, 19}3Ὁ των του κοσμου καταφρονων, ει και εκ του κοσμου εστιν,
λεγεται μη ειναι εκ του κοσμου. 530 {3Jο 15, }3Ει εγω υπερ των δουλων παντα
επαθον, οταν υμεις οι δουλοι υπερ του δεσποτου πασχητε τα ομοια, ουκ οφειλετε
βαρεως φερειν. ει τα ομοια μου παθητε, μη θορυβεισθε· ουτω γαρ γινεσθε κοινωνοι
των εμων παθηματων. ει και προς εμην υβριν τουτο ποιουσιν, αλλα δι' εμου και τον
πατερα υβριζουσιν. 531 {3Jο 15, }3Ουδεν, φησιν, παρελειψα των εις ωφελειαν των
Ἰουδαιων συντεινοντων, ουκ εν λογοις, ουκ εν εργοις, ων μη ειδε τις ομοια. 532 {3Jο
15, 25}3Και δια του προφητου εδειξεν, οτι αλογον ην το κατ' αυτου μισος. πονηρια
των Ἰουδαιων επληρωσε το προφητευθεν. 533 {3Jο 16, 1}3∆ια το γνωναι υμας, οτι ως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

28

φυσει θεος οιδα παντα, προλεγω τα εσομενα και ινα πιστευητε, οτι δυναμαι υμας
ελευθερωσαι των επαγομενων υμιν κινδυνων. 534 {3Jο 16, 2}3Τοσαυτη εσται η
μανια των υμας αποκτεινοντων ου μονον Ἰουδαιων, αλλα και εθνικων και
αιρετικων, οτι λατρειας θεοφιλους δυναμιν ειναι νομιζουσι το σφαξαι υμας. 535 {3Jο
16, 4}3Ἵνα μη τωι χρονωι αμαυρωθηι τα λεγομενα, εσιωπων την κατ' ευσεβειαν
αρετην διδαξαι. 536 {3Jο 16, 6}3Ὑπο του δεους και της λυπης εξεστησαν και
εσιωπησαν. 537 {3Jο 16, 7}3Ἐαν μη παθω, ουκ επιφοιται υμιν το πνευμα το πασης
δοσεως αγαθης αιτιον. 538 {3Jο 16, 8}3Τοσαυτη εστιν η δυναμις της του αγιου
πνευματος καθοδου, οτι τοτε φανερωθησεται η των εις εμε πεπλημμεληκοτων
αμαρτια. οσοι μετα την του αγιου πνευματος καθοδον ουκ επιστευσαν εις τον
Χριστον, εμειναν εν ταις εαυτων αμαρτιαις, ως αμαρτωλος κατακρινεται ο μη
πιστευσας εις τον ανα μαρτητον. 539 {3Jο 16, 11}3Κατεκριθη ως αποκτεινας δια των
Ἰουδαιων τον Χριστον αναμαρτητον οντα, επειδη προφασιζομενος ελεγεν, οτι ο
Ἀδαμ ου δι' εμε απεθανεν, αλλ' οτι ημαρτεν. επειδη δε μετα το παθος δια του αγιου
πνευματος γινονται αι ιασεις, δια των πραγματων δεικνυται του διαβολου η
καταλυσις. 540 {3Jο 16, 12}3Ὡς αδικος ο μη πιστευσας εις τον δικαιον τον δια την
δικαιοσυνην αυτου αναληφθεντα εις ουρανους και αφανη γεγονοτα τοις ανθρωποις.
ως ραιθυμος, οτι κατακλασθεντος του σατανα ουδε ουτως αυτον ηθελησε νικησαι.

®

541 {3Jο 16, 12 13}3Ἀντι του συνωιδα μοι λαλει· ου γαρ ενδεες το πνευμα·
ιδιοσυστατον γαρ ον ως ομοουσιον πατρος και υιου παντα οιδε και ισχυει αφ' εαυτου
ποιειν. 542 {3Jο 16, 13}3Ὅταν το πνευμα διδαξηι υμας, τοτε δυνησεσθε των νομικων
αποστηναι τυπων και την «εν πνευματι και αληθειαι» ποιησαι λατρειαν.ου μειζον
του υιου το πνευμα, φησιν. διο ουδεν αφ' εαυτου λαλησει, αλλ' α ακουει· α γαρ εγω,
κακεινος ερει.το πνευμα διδαξει τους ανθρωπους τα της του υιου θεοτητος και δοξης
και της προς τον πατερα ισοτητος.ου δι' ασθενειαν ου λαλει, αλλα δια την ακριβη
συμφωνιαν της τριαδος τουτο ειπεν. 543 {3Jο 16, 14}3Ὡς φυσικως εχων ο υιος τα του
πατρος δια το ομοουσιον ειπεν και τα του πνευματος ιδια αυτου ειναι ως οντα κοινα
τα της τριαδος. 544 {3Jο 16, 16}3Ἵνα μη λυπησηι τους μαθητας, και ουκ ειπεν, οτι
αποθνηισκω, αλλ' ου θεωρειτε με. 545 {3Jο 16, 18}3Ὑπο της λυπης ουκ ενενοουν και
οτι μεν απηιει ᾔδεσαν, πως δε ηξει, ουκ ᾔδεσαν· ηγνοουν γαρ την αναστασιν προ της
εκβασεως. 546 {3Jο 16, 19–}3Ἐπειδη σφοδρα λυπουμενοι ουκ ηθελον ακουειν περι
του θανατου αυτου, βουλομενος αυτοις εμπηξαι το δογμα τουτο ειπεν το κλαυσετε,
μετα την λυπην εσται χαρα. 547 {3Jο 16, 21}3Μισθος της λυπης εσται υμων η χαρα ως
και τηι λυπηι της ωδινουσης η απο του τοκετου χαρα. επειδη <οτε> απεθανεν, αυτοις
εφαινετο απο λυπης εις χαραν ελθειν, τωι της τικτουσης παραδειγματι κεχρηται. 548
{3Jο 16, 22}3Ἐπειδη πεισθησεσθε, οτι ως θεος ανεστην και ουκετι αποθνηισκω, καν
μετα της σαρκος αναβω εις τον ουρανον. 549 {3Jο 16, 25}3Τον της αναστασεως
καιρον λεγει. 550 {3Jο 16, 25}3Ὡς γαρ εν παροιμιαις λαλει ταυτα ο Χριστος ως
παρακατιων λεγει· ου γαρ δυναται κατα το γραμμα νοεισθαι. εκεινος δε αιτει και
λαμβανει ο τα λυσιτελη αιτων προς βελτιωσιν ψυχαις. παροιμιαν λεγει τον ασαφη
και εγκε καλυμμενον λογον. δια την νηπιοτητα αυτων επεσκιασμενως λεγει. οταν δε
προκοψητε, τοτε αποκαλυπτω υμιν την του πατρος δοξαν. μετα την αναστασιν
σαφως υμιν ερω τα περι του πατρος. οταν λαβητε το πνευμα, τοτε ληψεσθε σαφη την
περι υιου και πατρος γνωσιν. 551 {3Jο 16, 26}3∆υναται μεν ως θεος δουναι, πλην ως
ηδη ειπων το αιτω οικονομικως ως ανθρωπος ενεμεινεν τωι λογωι. 552 {3Jο 16,
28}3Ἐκ της ουσιας, φησιν, εξηλθον του πατρος αδιαιρετως ων εν πατρι και
ιδιοσυστατως εχων εν εμαυτωι τον πατερα. ουτε οτε γεγονεν ανθρωπος απολειφθεις
του πατρος εληλυθεναι λεγεται εις τον κοσμον ουτε οτ' ανεληφθη μετα της σαρκος,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

29

απελειφθη του κοσμου· θεος γαρ εστι πληρων τα παντα. 553 {3Jο 16, 32}3Το «αρτι
πιστευετε», ανθρωπινωτερον τουτο λεγει· καθο γαρ θεος υπαρχω, εν τωι θεωι και
πατρι ειμι φυσικως και αδιαστατως. δια συγκαταβασιν ειπε τουτο, επειδη οι μαθηται
ηθελον ακουειν τουτο. 555 {3Jο 16, 33}3Κρειττων και δυνατωτερος ωφθη ο Χριστος
πασης κοσμικης αμαρτιας και διδωσι και τοις πιστοις το νικαν. η οτι ο Χριστος εξ
ημων γεγονως καθο ανθρωπος, κρειττων εφανη θανατου και φθορας και εις ημας η
χαρις διαβαινει. και ουτως οφειλομεν θαρρειν, οτι ληψομεθα, επειδη ως ανθρωπος
νενικηκε και ημεις δοκουμεν εν αυτωι νενικηκεναι· ει γαρ ως θεος ενικησε, προς
ημας ουδεν. 556 {3Jο 17, 1}3Ὥραν λεγει τον επιτηδειον του παθους καιρον, καθ' ην
εκρινε παθειν ως και επι του οινου ειπεν, ου μην την ανυποστατον ειμαρμενην
λεγει. 557 {3Jο 17, 1}3∆ια του σχηματος της ευχης παιδευει ημας εν τοις πειρασμοις
ευχεσθαι και εις τον θεον καταφευγειν. 558 {3Jο 17, 2}3∆ια το μη σκανδαλισθηναι
τους ακουοντας οικονομικως φησιν ο δεδωκας μοι. 559 {3Jο 17, 3}3Σημειωτεον, οτι η
ορθη πιστις εστιν η οντως ζωη η τα ιδια δωρουμενη αγαθα τοις πιστευουσιν.
απεσταλθαι λεγει εαυτον ουχ ως εξ αναγκης υπουρ γησας τηι του πατρος βουλησει
ως οι αγγελοι, αλλ' ως δυναμις αυτου ων. 560 {3Jο 17, 4}3∆οξαζειν λεγεται τον
πατερα παντα ποιησας τα εις ενανθρωπησιν η το γνωρισθηναι του πατρος την
δυναμιν δια του υιου αυτου, ει ως ανθρωπος λαλει· δι' ων γαρ οι αγιοι κατορθουσιν,
ο θεος δοξαζεται. 562 {3Jο 17, 10}3Ουδεν εστι του πατρος, ο μη εστι του υιου και το
αναπαλιν. δια την εμου και σου ισοτητα δοξαζομαι παρα παντος. 563 {3Jο 17,
11}3Οικονομικως ως ανθρωπος λαλει δεδοσθαι αυτωι το του θεου ονομα φυσει εχων
αυτο ως θεος και υιος. 564 {3Jο 17, 12}3Ουκ αναγκηι ειλκεν αυτους. διο και Ἰουδας δι'
εκουσιον δυστροπιαν απωλετο, ου μονον Ἰουδας, αλλα και αλλοι πολλοι απωλοντο,
ου παρα τωι Χριστωι· οσον γαρ το επ' αυτωι, ουδεις απωλετο. υιος απωλειας εκληθη
ως περιμενων καθα τινα γεννησιν την της απωλειας ημεραν. 565 {3Jο 17, 12}3Κατ'
ιδιωμα η γραφη ως αιτιολογιαν τιθησι τα εκ της εκβασεως συμ βαινοντα. εδει τον
Ἰουδαν μαθοντα το προδιαγορευθεν μη προδουναι τονΧριστον. ει δε τις ειποι, πως
φυλασσοντος του Χριστου απωλετο, λεκτεον, οτι ου τους φαυλους φυλασσει, αλλ'
εαι αυτεξουσιους ο θελουσι πραττειν, τους δε αγαθους φυλασσει και δυναμοι δια το
μη αρκειν την του ανθρωπου προαιρεσιν φυλασσειν αυτον. 566 {3Jο 17, 13}3Ταυτα
λεγει, ινα μη αθυμωσιν, αλλα μαλλον χαρωσιν, οτι προς τον πατερα υπαγει. 567 {3Jο
17, 14}3Ὅταν λεγηι «εκ του κοσμου» εισιν, την φυσιν λεγει. οταν δε λεγηι, οτι ουκ
εισιν, δια το απονηρον λεγει ως και αυτος ην. το δε καθως ωδε ουκ εστι ακριβειας
απαραλλακτου. ο δε λεγει, τουτο εστιν· ουρανοπολιται γεγονασι και ουδεν εχουσι
προς την γην κοινον· πολυ γαρ το των φυσεων διαφορον, οτι μεν γαρ εστι θεος
φυσει, οι δε ανθρωποι. 568 {3Jο 17, 17}3Ἐπειδη ομοιον ημελλον ποιειν οι μαθηται, ου
εποιησεν ο Χριστος, δεισθαι αυτους, φησιν, του δια πνευματος αγιασμου, ινα
δυνηθωσι διαδραμειν την οικουμενην μη εμποδιζομενοι υπο του πονηρου. 569 {3Jο
17, 17–18}3Ου μονοις τοις μαθηταις, αλλα και πασι τοις πιστοις αιτει ο Χριστος την
δια του αγιου πνευματος δοθηναι χαριν την εις θειαν εικονα τον ανθρωπον
αναμορφουσαν. αυτη δε η ενωσις ου κατ' ουσιαν γινεται η καθ' υποστασιν, αλλα
κατα την της πιστεως συμφωνιαν, καθ' ην εγνωσαν οι πιστοι, οτι ο υιος ευδοκιαι
πατρος εσαρκωθη· τουτο γαρ εστι το αποσταληναι. 570 {3Jο 17, 19}3Αι θυσιαι πασαι
αγιαι καλουνται ως θεωι προσαγομεναι. το δε εν αληθειαι ειπεν, οτι εν τυπωι ην ο δια
του προβατου αγιασμος ητοι οτι και αυτους σοι ανατιθημι προσφοραν η οτι της
κεφαλης θυομενης τουτο εγινετο η οτι και αυτοι παριστων «τα σωματα» εαυτων
«θυσιαν ζωσαν» η και οτι χωρις θανατου θυσιαν αυτους εποιει υπερ αυτων
σφαγιαζομενος. 571 {3Jο 17, 21}3Ὅταν αξιωθωσι της ενοτητος της ειρημενης, τοτε
γινωσκουσιν, οτι συ με απεστειλας. 572 {3Jο 17, 22}3∆οξαν λεγει την των σημειων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

30

και δογματων και ομοψυχιας. αυτος ων ο διδους δια τους ακουοντας σχηματιζεται
την αιτησιν. και ως ανθρωπος λεγεται λαμβανειν τα φυσει προσοντα αυτωι, λεγει δε
την του πνευματος χαριν. 573 {3Jο 17, 24}3∆ι' ων λεγει τον δεδωκοτα και τον
λαβοντα τας υποστασεις δηλοι πατρος και υιου. και παλιν ειπων ειναι εαυτον προ
κοσμου ελεγχει τους αιρετικους τους λεγοντας, οτι εκ των χρονων Μαριας εσχε την
αρχην ο Χριστος ως προ κοσμου εχων την δοξαν. ειπε προ καταβολης κοσμου· το γαρ
λεχθεν δεδωκας μοι συγκαταβασεως εστιν. ουκ ειπεν δε ινα μετασχωσι της δοξης
αυτου, αλλ' ινα αυτην θεωρωσιν, οπερ εστι των πιστων μεγιστη αναπαυσις και δοξα.

®

574 {3Jο 18, 1 2}3Ἵνα πεισηι τους μαθητας, οτι εκων επι το παθος ηλθεν, εις τοπον
γνωριμον τωι Ἰουδα απηλθεν, ινα μη λαθηι και <ουχ> ωσπερ εν φυλακηι εαυτον απε
κλεισεν. 575 {3Jο 18, 4}3Ουχ ως αγνοων ερωται, αλλ' ινα γνωμεν, οτι και παρων ουχ
εωρατο η εγνωριζετο, ει μη οτε ηθελεν. ως ειδως δε παντα αταραχως ολα εποιει και
ελαλει και ουδε απο της φωνης ουτε ο Ἰουδας ουτε οι λοιποι επεγινωσκον αυτον, ει

®

μη οτε ηθελησεν. 576 {3Jο 18, 8 9}3∆ια τας των μαθητων ασθενειας εξω ποιειται
αυτους πειρασμων ως θεος· φυλασσει τους μαθητας αει, μονον τον Ἰουδαν τηι
προαιρετικηι κακιαι εασας απολεσθαι. 577 {3Jο 18, 10}3Ὡς θελων υπεραποθανειν του
διδασκαλου εποιησε τουτο. θαρρησας οΠετρος οις εποιησεν ο Ἰησους και αυτος
εποιησε τουτο. και μη ως ανδροφονον τις καταιτιασθω τον Πετρον, οπου γε ουχ ως
εαυτωι αμυνων, αλλα τωι διδα σκαλωι εποιησε τουτο· πλην και ετι ατελεις ησαν. δια
του τυπου δεικνυσιν, οτι πασης δεξιας ακοης ερημοι εσονται οι Ἰουδαιοι. 578 {3Jο 18,
12}3∆ησαντες αυτον επληρωσαν το ειρημενον Ἠσαΐου «δησωμεν τον δικαιον».
εδεσμευθη ο κυριος, ινα δεσμων ημας απαλλαξηι διαβολικων. 579 {3Jο 18,

®

15 16}3Συνεισηλθεν ο Ἰωαννης τωι Ἰησου μετα του οχλου αγνωστως και τοτε ως
γνωστος ειπε τηι θυρωρωι και εισηγαγε τον Πετρον. 580 {3Jο 18, 19}3Ἠρωτα τι
εδιδασκε τους εαυτου μαθητας, ηρωτα αυτον, ει συναινει τοις δια Μωυσεως η
αλλοιαν διδασκαλιαν εισαγει και ποια πειθονται οι αυτου μαθηται, ινα εαν ευρησηι
αυτον τοις Μωυσεως εναντιουμενον παραδωι και αυτους ως θεομαχους τοις
Ἰουδαιοις. 582 {3Jο 18, –21}3Ἐλεγχει αυτον προσποιουμενον αγνοειν τα εν φανερωι
ειρημενα. ει δε παντα φανερως εδιδαξεν, τα λεγομενα παρα τισι [τα] περι αυτου
αποκρυφα ουκ εισι δεκτα. τους υπηρετας ερωτησον τους πρυην μεν ουν
θαυμασαντας την διδασκαλιαν, νυν δε με συλλαμβανομενους. 583 {3Jο 18,

®

22 23}3Και μη προσταχθεις ο υπηρετης ετυψε τον Χριστον, επειδη αυτος υπε δειξεν
ο Χριστος λεγων «ιδε ουτοι οιδασιν» οι ποτε ακουσαντες και επαινεσαντες, και
θελων εαυτον απαλλαξαι της υποψιας, οτι των ου θαυμαζοντων ην, αυτος εποιησε
τουτο· ου γαρ αν ακολουθως τι ελαλησεν, ινα ως εκ τουτου κινηθεις τυψηι αυτον.
ελεγχει τον υπηρετην αδικουντα ου μονον, οτι απλως αυτον ετυψεν, αλλ' οτι πρυην
θαυμασας, νυν δε επ' ουδενι καταγνους ητιμασεν αυτον. 584 {3Jο 18, 25}3Του
πονηρου σεισαντος τον Πετρον ηττηθη της υποσχεσεως. 585 {3ςο 18, 28}3Ἑαυτοις
ουκ ανειλον ως υπο Ῥωμαιους οντες, ινα μη τιμωρηθωσιν υπο του Πιλατου. 586 {3Jο
18, 28}3Τον τυπον τιμωντες ουκ εισηλθον, ο εστι προβατον· εμελλον γαρ θυειν το
πασχα κατα τον νομον τον ουδεν ισχυοντα παρ' αυτοις. η πασχα ολην την εορτην
λεγει η οτι τηι παρασκευηι, οτε και το παλαιον εγινετο πασχα. 587 {3Jο 18,

®

30 31}3Ἄνευ αιτιας απεφηναντο δικαιως αυτον παραδεδοσθαι, αιτιαν ευλογον
λεγουσι το υπ' αυτων συλληφθηναι ως πλανωμενοι μηδεν ποιειν αδικον αυτους. ει
ο νομος υμων και τον αναιτιον κολαζει, κρινατε αυτον υμεις.σαφες τεκμηριον οτι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

31

εκων ο κυριος επασχεν, εξ ων ειδως προειπεν, οτι ημελλε τοις εθνεσι παραδοθηναι
επι το σταυρωθηναι. 588 {3Jο 18, 31}3Ὡς εκπεσοντες της αρχης–ησαν γαρ υπο
Ῥωμαιους–ειπον τουτο. ητοι ουκ εξεστι σταυρωσαι αυτον· ουτω γαρ ηθελον, ινα και
τον τροπον της αυτου τελευτης εκπομπευσωσιν. η οτι βασιλεα εαυτον λεγει και εστι
δημοσιον το εγκλημα και σοι ανηκε θανατωσαι αυτον. 589 {3ςο 18, 35}3Ταυτα λεγει
βουλομενος αυτον απαλλαξαι. 590 {3Jο 18, 36}3Οι αγγελοι ησυχαζον του βασιλεως
αυτων υβριζομενου εννοουντες την οικονομιαν της του Χριστου παρουσιας. 591 {3Jο
18, 36}3Λυει την αγωνιαν Πιλατου πειθων, οτι ουκ εστιν ανταρτης, αλλα βασιλευς
ουρανου και γης. διο αναπολογητος ο Πιλατος ουχ ως βλασφημον αυτον φονευσας,
αλλα προς χαριν Ἰουδαιων. 592 {3Jο 18, 37}3Ἐγω δια τουτο γεγονα ανθρωπος και
εγεννηθην εκ Μαριας, ινα το ψευδος και τον διαβολον εκ του κοσμου απελασας

®

βασιλευουσαν αποδειξω παντων την θειαν φυσιν. 593 {3Jο 19, 7 8}3Ουχ υιον θεου
εαυτον εποιησεν, αλλ' ως θεου υιος ανθρωπον εαυτον εποιησεν ατρεπτως μεινας ως
ην θεος· ο γαρ ειπον οι Ἰουδαιοι, και αδυνατον ην ως και εκ τουτου δειχθηναι αυτων
το ασυστατον και ψευδες. διο και ως ειδωλολατρης κουφος ο Πιλατος συναρπαγεις
αδιακριτως εφοβηθη. 594 {3Jο 19, 11}3Καν αρχων ηι, αλλ' ουν μη ευρισκων κατ' εμου
πταισμα, ουκ ηδυνω μου καταψηφισασθαι, ει μη εκων εγω ευδοκιαι πατρος ηγαγον
εμαυτον εις το παθειν. 595 {3Jο 19, 14}3Ἐν αυτηι γαρ τηι εορτηι απεκτειναν αυτον. 596
{3Jο 19, 14}3Την ωραν επεσημηνατο ο ευαγγελιστης δια την αναστασιν την εν τηι
τριτηι γεγονυιαν ημεραι. ο καλλιγραφος αντι του γαμμα στοιχειου, οπερ σημαινει το
τριτην, εγραψε το επισημον, ο καλουσιν οι Ἀλεξανδρεις Γαβεξ, ο δηλοι την εκτην,
πολλην εχοντα προς εαυτα την ομοιοτητα. και δια του γραφικου σφαλματος γεγονεν
η διαφωνια· αντι γαρ τριτης ωρας εκτην εγραψεν. 597 {3Jο 19, 18}3∆ια του
σταυρωθηναι εν μεσωι δυο ληιστων επληρωθη η γραφη η λεγουσα «και μετα ανομων
ελογισθη». τυπος εισιν ουτοι των δυο λαων των οντων κατακριτων δια τας αυτων
αμαρτιας η οτι οι Χριστωι κολλωμενοι οφειλουσι σταυρουν εαυτους ωσανει
αποθνηισκοντες τηι πρωτηι διαγωγηι, ζωντες δε εν καινοτητι κατα το ευαγγελιον. 598
{3Jο 19, 19}3Μη ευρων τι ειπηι κατ' αυτου ο Πιλατος εγραψε τουτο, ινα μη νομισθηι
και αυτος ειναι ληιστης. βασιλεα αυτον δημοσιαι ανηγορευσε και οτι οι Ἰουδαιοι τον
βασιλεα αυτων ανειλον, διασυρων Ἰουδαιους εγραψεν. τουτο εστι «το
χειρογραφον», ο προσηλωσε τωι σταυρωι η κατα του Ἀδαμ αποφασις, οπερ ο διαβολος
κατεχων παντας ανθρωπους απεφερεν εις θανατον ως μηδενος ποιουντος
ολοσχερως το τωι θεωι δοκουν και υπερ ημων εν τωι ξυλωι αποθανων ηλευθερωσεν
ημας. 599 {3Jο 19, 30}3Εις περας εφθασεν η των Ἰουδαιων δυσσεβεια και εκων
υπεμεινε τον κατα σαρκα θανατον και εκλινε την κεφαλην δια το εκλυεσθαι τους
της σαρκος τονους. 600 {3Jο 19, 30}3Την κεφαλην εκλινεν· αυτη γαρ ου προσηλωτο
και τοτε εξεπνευσεν· και γαρ του παντος ην κυριος, καιπερ του εθους εχοντος
πρωτον εκπνειν και τοτε την κεφαλην κλινειν. εις περας εφθασεν η των Ἰουδαιων
δυσσεβεια και εκων υπεμεινε τον κατα σαρκα θανατον και εκλινεν την κεφαλην δια
το εκλελυσθαι τους της σαρκος τονους. η τελευτη δηλοι τον απο του σωματος της

®

ψυχης χωρισμον. 601 {3Jο 19, 31 36}3Προσποιουνται τιμαν την ημεραν και αιτουσι
χαριν, ωστε ταχυτερον αποθανειν τους ανθρωπους. αιτουσιν, ινα πληρωθηι παλιν
αλλη γραφη η λεγουσα οστουν ου συντριβησεται αυτου. 602 {3Jο 19, 34}3Ἀπιστων τις
των στρατιωτων, ει απεθανεν, ενυξεν αυτου την πλευραν. 603 {3Jο 19, 34}3Το αιμα
δηλοι την απολυτρωσιν και το υδωρ τον αγιασμον. δι' υδατος η εκκλησια

®

αναγενναται και δι' αιματος και σαρκος τρεφεται. 604 {3Jο 19, 36 37}3Πιστουται ο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

32

ευαγγελιστης, οτι αυτος εστιν ο Χριστος ο δια των γραφων προαναφωνηθεις·
συνωιδα γαρ τοις περι αυτου λεχθεισιν εξεβη τα πραγματα. οστουν νοειται το
ευτονον και αθραυστον του μυστικου λογου. επειδη δε εικονα εφερε το προβατον
του αμνου του θεου, τρεφεται τις την κεφαλην του Χριστου τα περι της θεολογιας
αυτου εκλαμβανων, τους δε ποδας διδασκομενος τα περι της ενσαρκου αυτου
οικονομιας, τα δε εντοσθια τα αποκρυφα δογματα· εκαστον γαρ των περι Χριστου
δογματων αποκρυφον εχει και μυστικον λογον. επει ουν οστουν νοειται το ευτονον
του μυστηριου, οι αρμοδιως και συμφωνως κατεχον τες το περι του Χριστου
μυστηριον, οστουν ου συντριβησεται αυτου. οτε ερχεται κριναι, τοτε οψονται αυτον

®

και θρηνησουσιν. 605 {3Jο 19, 38 39}3Οι δεδιοτες φανερως πλησιασαι τωι Ἰησου νυν
ορωντων Ἰουδαιων αιτουσι το σωμα. ουτος ου των ιβʹ ην, αλλα των εβδομηκοντα
και ως σβεσθεντος του θυμου των Ἰουδαιων αδεως προσηιει. ουτω δε ωμοι ησαν οι
Ἰουδαιοι, οτι ουτε θαψαι αυτου το σωμα ηνεσχοντο οι επιχωριοι, αλλ' ο απο

®

Ἁριμαθαιας ξενος. 606 {3Jο 19, 41 42}3Ει δε ην μετα αλλων, ημελλον των απιστων
τινες λεγειν, οτι ου το του Ἰησου ανεστη σωμα, αλλα αλλου. εις καινον ετεθη
μνημειον δια το ξενον της εκ θανατου εις ζωην αναδρομης και την καινοτομιαν την
επινοηθεισαν κατα της φθορας. ωικονομηθη εγγυς ειναι τον τοπον, ινα και ψευδης
δειχθηι ο περι της κλοπης λογος. 607 {3Jο , 1}3Του Ματθαιου ειποντος εσπεραι βαθειαι
γεγονεναι την αναστασιν, του δε Ἰωαννου πρωι σκοτιας ετι ουσης ου διαφωνουσι
περι τον της αναστασεως καιρον, αλλ' εις τον αυτον των ωρων συνεδραμον καιρον·
ο μεν γαρ απο του τελους, ο δε απο της αρχης εις αυτο το μεσαιτατον της νυκτος
χωρει. 608 {3Jο , 1}3Ὁ Χριστος του λιθου κειμενου και των σφραγιδων ανεστη.
ανοιγεται δε το μνημειον προς πιστιν των γεγονοτων σημειων. αδηλος ο της
αναστασεως καιρος ως και ο της δευτερας παρουσιας. 609 {3Jο , 2}3Τι δε βουλονται οι
πειρωμενοι διαφωνουντας αυτους δεικνυναι ουχ ευρισκω· ει μεν γαρ περι της
αναστασεως ου την αυτην εξηνεγκαν γνωμην η την ημεραν μη την αυτην εφασαν
καθ' ην την αναστασιν γενεσθαι συνεβη η τας γυναικας ουχ ομοιως απαντες πρωτας
επι τηι τιμηι του τελευτησαντος εληλυθεναι απηγγειλαν, ην τις αυτοις συγγνωμη της
ατοπου και μωρας ταυτης επιτιμησεως· ει δε πολλην εν τοις προειρημενοις την
συμφωνιαν επεδειξαντο ομοιως την αναστασιν καταγγειλαντες, την ημεραν
φησαντες ειναι την αυτην, τας γυναικας ομοιως εληλυθεναι, τι ποτε αυτοις η περι
των ωρων ακριβολογια βουλεται; εγω μεν ου συνιημι, καιτοιγε μηδεν ετερον προς
συστασιν της των ειρημενων αληθειας ουτω συντεινειν νομιζω ως το εν τοις
καιριωτατοις πολλην την συμφωνιαν επιδειξαμενους, εν βραχυτατοις τισι και εν οις
εικος ην ανθρωπους οντας σφαληναι διαφωνουντας ευρισκεσθαι και βραχεσιν ωραις
την εναλλαγην των ρηματων ενδεικνυμενους· ει μεν γαρ ψευδεσθαι βουλομενοι
συμφωνον ειλαντο περι τουτου την γνωμην, ουδεν αν εκωλυσεν. κατα τουτου
γενομενους απαξ ψευδεσθαι ελομενους πολλην εν απασι και ακριβη φυλαξαντας
την συμφωνιαν <ψευδεσθαι> προεκειτο και καθ' εαυτον εκαστος τον οικειον
επληρου σκοπον. αναγκη δηπουθεν ην βραχυ τι παραλλαττειν αυτους πολλων

®

οντων α ταυτα πασχειν αυτους κατηναγκαζεν. 610 {3Jο , 2 3}3Ει δε λεγει ο Λουκας,
οτι ηπιστησαν οι μαθηται ταις περι Ἰωανναν, ουδεν εναντιον· ουδε γαρ ησαν ουπω
απελθοντες εις το μνημειον και ουκ επιστευον ως ετυχεν ως μελλοντες μαρτυρειν
ως αυτοπται τηι αναστασει. ητοι ταις περι Ἰωανναν ηπιστησαν ως ακουσασαις παρα
των δυο ανδρων, τηι δε Μαριαμ επεισθησαν ειπουσηι, οτι ηραν το σωμα. 611 {3Jο ,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

33

®

3 8}3Ουκ εστι τουτο εναντιον τωι Λουκαι και οτι μονος Πετρος απηλθεν εις το
μνημειον· οτε γαρ μετα το ιδειν τα οθονια απηλθεν, ηλθον υστερον αι περι Ἰωανναν
λεγουσαι, οτι ανεστη ο κυριος και εδραμεν μονος παλιν εις το μνη μειον ο Πετρος

®

ελπιζων ισως και αυτος τινα οπτασιαν οραν. 612 {3Jο , 5 9}3Γνωρισμα ην τουτο της
αναστασεως· ει γαρ εκλαπη υπο εχθρων, ουκ αν ειων τα ιματια δια κερδος, ει δε
φιλοι ησαν, ουκ ηνειχοντο γυμνον ενυβρισαι το σωμα· ει γαρ ησαν οι μαθηται
αρπασαντες, εφυγον δια τους φυλασσοντας στρατιωτας και Ἰουδαιους και ουκ αν
ισταντο αποδυοντες το σωμα και ιδιαι τιθεντες τα οθονια, ιδιαι δε το σουδαριον.
δεικνυσι δε, οτι ουδε ιματιων λοιπον χρεια τωι εις αφθαρσιαν μεταχωρησαντι
σωματι. ουκ ειδον αυτον ανασταντα, απο δε της των ιματιων συλλογης εννοουσι
την αναστασιν και πιστευουσι τουτο βοωσης της αγιας γραφης. οτε ωφθη ο αγγελος,
πτοηθεντες οι φυλακες εφυγον και δια τουτο οι περι τον Πετρον ηλθον εις τον

®

ταφον αδεως. 613 {3Jο , 8 9}3Συνηκαν και επιστευσαν τωι της αναστασεως λογωι, ον
πρυην ηγνοουν. προ της πειρας ουκ ᾔδεισαν οι μαθηται τον περι αναστασεως λογον.

®

614 {3Jο , 10 12}3Οι μαθηται και προς εαυτους εφυγον δι' οικονομιαν θεου, ινα μη τι
παθωσι προ του κηρυγματος, η δε Μαριαμ ουδεν εννοησασα τελειον εμεινε
δακρυουσα εν τωι μνημειωι ου μονον οτι τεθνηκει, αλλ' οτι και ᾤετο μετατεθει σθαι

®

το του κυριου σωμα. 615 {3Jο , 11 13}3Ἵνα επι πλειον δακρυσηι, παρεκυψεν εις το
μνημειον, προς ην ψυχα γωγικως οι αγγελοι διαλεγομενοι φασι τι κλαιεις
προτρεπομενοι αυτην εις το ερωτησαι τι και μαθειν περι της αναστασεως, δι' ην και

®

λευχειμονουντες εφαινοντο. 617 {3Jο , 12 13}3∆ια φιλοστοργιαν μεινασα ηξιωθη

®

και της των αγγελων οπτασιας. 618 {3Jο , 14 15}3Ἐκεινοις μεν ωφθη
θαυμασιωτερος, τηι δε γυναικι εν ταπεινωι τωι σχηματι, ινα μη εκπληξηι. διο και
κηπουρον αυτον ειναι ωιηθη. οραι τον κυριον και ουκ επεγνω η δια την σκοτιαν η οτι
θεοπρεπει δυναμει εκαλυψεν εαυτον. κατ' οικονομιαν εστραφη και ειδε τον κυριον
πλην ουκ επεγνω, ινα μη θορυβηθηι ως φαντασιαν ορωσα δαιμονιωδη· ετι γαρ
υπωπτευεν, οτι νεκρος ην. 619 {3Jο , 15}3Καταποθεισα υπο της λυπης ετι
αμφεβαλλεν περι της αναστασεως. 6 {3Jο , 16}3Μετα τινος ηθους αυτην ο κυριος
ονομαζει, ινα και ουτως εις αισθησιν ελθηι, οτι και ανεστη και παρην. 621 {3Jο ,
17}3Ἐπειδη οσον το κατα σε ουκ ειμι θεος, αλλα ψιλος ανθρωπος μελλων παλιν συν
τοις ανθρωποις ειναι κατα την προ του παθους διαγωγην και ουκ οιει με συν πατρι
εσεσθαι, μη μου απτου. 622 {3Jο , 17}3Ὡς ενδιαθετωτεραι ταυτηι χαριζεται το του
ευαγγελισμου καυχημα ως πλειω των αλλων ανακαμπτουσηι εν τωι ταφωι και τον
ταφον περινοστουσηι. 623 {3Jο , 17}3Ἐπειδη κατα την ουσιαν της σαρκος αδελφος
ημων εγενετο ο υιος, ως φυσει θεος υπαρχων ο υιος του πατρος λεγει αυτου πατερα·
τον θεον, ως δε ανθρωπος καθ' ημας θεον εαυτου τον θεον ονομαζει. 624 {3Jο ,
19}3Ἐπειδη κεκλεισμενων των θυρων εισελθων εποιησε διστασαι τους μαθητας, μη
πως ουκ ηι σωμα το φαινομενον, αλλα τυπος ων μονον, τον νουν σαφηνιζων ο
Λουκας ειπεν· «ψηλαφησατε με και ιδετε, οτι πνευμα σαρκα και οστεα ουκ εχει» και
εφαγε και τα της σαρκος εδειξε τραυματα. 625 {3Jο , 19}3∆ια τουτου εδειξεν την της
θεοτητος ισχυν. ημερας ουκ επεστη, ινα συναχθωσι παντες, καθ' ην ημεραν διελεχθη
τηι Μαριαμ, ωφθη και τοις μαθηταις θεοπρεπει δυναμει και κεκλεισμενων των
θυρων παραδοξως και αδοκητως αυτοις φανεις· θεος γαρ ην, ει και το παχυ το σωμα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

34

ειχεν. 626 {3Jο , }3Ἔδειξε του παθους τα γνωρισματα, ινα πληροφορηθωσιν, οτι αυτο
ην το πεπονθος, ει και πνευματικον ην γεγονος και εις αφθαρσιαν μετεχωρησαν. δια

®

τουτο αυτοις εδειξεν, ινα πασαν αυτων ταραχην κατακοιμισηι. 627 {3Jο , 21}3∆ια
τουτου επληρωθη ο λογος, ον ειπεν ο κυριος «μικρον και οψεσθε με», «και
χαρησεται υμων η καρδια». δια του ρηματος της ειρηνης λυει αυτων την δειλιαν.
«αυτος» μεν «εστι» ο Χριστος «η ειρηνη ημων». πλην δια τουτου και ημεις
εδιδαχθημεν εν ταις μυστικαις συνοδοις επιφθεγγεσθαι εαυτοις το της ειρηνης ρημα.
628 {3Jο , 21}3Ἐπειδη δια του σταυρου παντα ευκολα γεγονεν, πεμπω υμας ποιησαι

®

το εργον, ο εποιησα. 630 {3Jο , 22 23}3Πνευματικον αυτοις δεδωκε χαρισμα του
λυειν αμαρτιας και κατακρινειν. αλλοι δε λεγουσιν, οτι επιτηδειους αυτους εποιησε
προς υποδοχην του πνευματος, ου ημελλον λαμβανειν μετα την αναβασιν. δι' ο ουκ
ειπεν, ελαβετε πνευμα αγιον, αλλα λαβετε. πλην δυνατον ειπειν, οτι εις μεν ουν το
αφειναι αμαρτιας ελαβον το χαρισμα, μετα δε την πεντηκοστην το εγειραι τους

®

νεκρους και οσα τελειοτερα. 631 {3Jο , 22 23}3∆ι' ων εμφυσησας εδωκε πνευμα,
εδειξεν, οτι ομοουσιον αυτου εστι και ουκ αλλοτριον και δι' αυτου προιον εκ του
πατρος, οπερ αυτους ενευρωσεν εις το ποιησαι τα θεωι αρεστα και γνωναι του κατα
θεον μυστηριου την δυναμιν. το δε εμφυσημα εποιησε τον ανακαινισμον τηι
ανθρωποτητι και αναλαβειν το «κατ' εικονα» οπερ ειχεν Ἀδαμ προ παραβασεως.
ειπων δε πεμπειν, προεπεμψε προ καιρου, ινα πιστωσηται, οτι εσται τουτο επι πασι
τωι ορισθεντι καιρωι. 632 {3Jο , 24}3Και απων ο Θωμας ετυχε της του πνευματος
χαριτος δια της εμφυσησεως· εφ' ολον γαρ των αποστολων τον χορον ο κυριος την
χαριν εξεχεεν. 633 {3Jο , 25}3Ὑπερ μετρον ο Θωμας πολυπραγμονησας δια το
νομιζειν αδυνατον εγκαλειται. διο ουκ ειπεν μονον εαν μη ιδω, αλλα εαν μη
ψηλαφησω μη πως φαντασμα ειναι το ορωμενον. ακουσας μεν ουν εκ των μαθητων,
οτι λογχηι <πληγην> ελαβεν, επεισθη και μη εωρακως, το δε της αναστασεως ως υπερ
λογον ηπιστησεν. ου τοσουτον ως απιστων ειπεν, οσον λυπουμενος, οτι μη και αυτος
ηξιωθη της θεας. οικονομικως δε ηπιστησεν ο Θωμας, ινα παντες δι' αυτου γνωμεν,
οτι το σταυρωθεν ανεστη σωμα· δια γαρ του ζητειν ιδειν τα περι την σαρκα

®

τραυματα, αυτην την σαρκα, ει ανεστη, εζητει. 634 {3Jο , 26 27}3 Ἡ γαρ των σημειων
εκπληξις σχεδον και ακοντας τους ορωντας ελκει προς πιστιν. 635 {3Jο ,
27}3∆εικνυσιν εαυτον τραυματα εχοντα και συγχωρει αυτωι ψηλαφησαι αυτον· δια
γαρ συγκαταβασιν ουτως ωφθη τωι Θωμαι καιπερ πασης παχυτητος του σωματος
απηλλαγμενου και κουφου γεγονοτος, ινα πεισθηι, οτι αυτο ην το σταυρωθεν σωμα.
εξ ων δε τοις του Θωμα κεχρηται λογοις, δεικνυσιν, οτι και οτε ο Θωμας ελαλει
ταυτα, παρην. ει δε και αφθαρτα και ανελλιπη τα σωματα εγειρεται εν τηι καινηι
αναστασει, αλλ' ινα μηδεις απιστιας περιλειπηται λογος, ως εζητησεν ιδειν ο Θωμας,
ουτως υπεδειξεν· ου μονον δε τον Θωμαν, αλλα και τους αγγελους αγνοουντας της
σαρκωσεως την οικονομιαν και λεγοντας· «τις ουτος ο παραγενομενος εξ Ἐδωμ» και
παλιν· «τι αυται αι πληγαι ανα μεσον των χειρων σου;» διδασκων λεγει· «ας

®

επληγην εν τωι οικωι τωι αγαπητωι μου».636 {3Jο 21, 1 6}3 Ἡ θεωρια ολη της
περικοπης ταυτης ουτως εχει. οι προ των μαθητων εν σκοτει διανυοντες της
δαιμονιωδους πλανης ουδεν επιασαν η πανυ ολιγους, οπερ εστιν αντι ουδενος, αλλ'
ουδε οι τυποις και σκιαι λατρευοντες, οπου και αυτοι του νομου καταφρονησαντες
ενταλμασιν επειθοντο ανθρωπινοις, αλλα και η των εθνων πληθυς ασαγηνευτος ην
μη δεχομενη τα θεια μαθηματα. οτε δε ηλθεν ο της «δικαιοσυνης ηλιος» ο πεινων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

35

την των ανθρωπων σωτηριαν, ουδεν ευρε παρα τοις ανθρωποις βρωσιμον και λεγει
τον ευαγγελικον προβαλλεσθαι λογον, η εστιν η δεξια διδασκαλια, προς ην ο νομος
και οι προφηται παραβαλλο-μενοι αριστερα νοειται· και τηι χαριτι του επιταξαντος
ειλκυσαν πολλους· υπερβαινει γαρ το επι τουτωι θαυμα την των αποστολων ισχυν.
637 {3Jο 21, 11}3 Ἕλκει την πνευματικην σαγηνην ο Πετρος συν τοις αλλοις
προσαγων τωι Χριστωι την αγραν. νοουνται δε οι εκατον το των εθνων πληρωμα, οι
δε πεντηκοντα το κατ' εκλογην το εξ Ἰσραηλ σωθεν γενος, οι δε τρεις της αγιας
τριαδος την δηλωσιν επινοουσιν, ης εις δοξαν η των πιστων ζωη των σαγηνευθεντων νοειται συνεζευγμενως. 638 {3Jο 21, 12}3Το δευτε αριστησατε αινιγμα εχει ο
λογος, οτι μετα τους πονους διαδεξεται τους αγιους αναπαυσις και τροφη και
απολαυσις. 639 {3Jο 21, 13}3Ουκ ηυξατο νυν κλων τον αρτον δεικνυς, οτι
συγκαταβασεως ην τα πρωτα. τα ανθρωπινα δε ποιει προ του παθους. ει δε ο Λουκας
ειπεν, οτι καιαυτος «εφαγεν» ουχ ως ετι της σαρκος δεομενος, αλλα προς επιδειξιν

®

της αναστασεως. 640 {3Jο 21, 15 17}3 Ἀναζωπυρησαι αυτον βουλομενος εκ της κατα
την αρνησιν αθυμιας ερωται αυτον και δια των τριων ερωτησεων και καταθεσεων
εξαλειφει τας τρεις φωνας της αρνησεως και δια λογων επανορθοι τα εν λογοις
γενομενα πταισματα. εθος δε γεγονεν εκ τουτου τρεις ομολογιας απαιτεισθαι τους
μελλοντας βαπτισθηναι. 641 {3Jο 21, 17}3 Ἐρωται αυτον τριτον ουχ ως αγνοων–πως
γαρ και ο προειπων του αυτου παθος; –αλλ' ινα δειξηι, οτι πανυ μελει αυτωι της
προστασιας των αυτου προβατων και οτι πανυ αυτον ηγαπα ο Πετρος.
642 {3Jο 21, 19}3Τουτο τον δια σταυρου θανατον σημαινει, ον ακων υπεστη, ει και
δια τα ελπιζομενα εκων εθανατωθη. τινες εκ τουτου ωιηθησαν, οτι ακων ο Πετρος
επαθεν, το δε ουχ ουτως εχει, αλλ' ηθελε μεν παθειν, ουκ ηθελε δε σταυρωθηναι, ινα
μη δοξηι παρα τοις απλουστεροις της αυτης τωι δεσποτηι ηξιωσθαι τιμης. διδασκει ουν
αυτον μη ταραττεσθαι· ου γαρ προαιρετικον το σχημα τουτο, αλλα υπο αλλων

®

επαγομενον.643 {3Jο 21, 22 23}3Τουτο ειπεν εκκοψαι θελων την προς εαυτους ην
ειχον ακαιρον συμ-παθειαν· ει γαρ μη εχωριζοντο αλληλων, τα μεγιστα ειχεν η
οικουμενη ζημιωθηναι. ουκ ειπεν δε· ουκ αποθνηισκει, αλλα εαν αυτον θελω μενειν,
τουτ' εστιν εργον ενεχειρισθης, τουτο ποιει, τα σαυτου μεριμνα· τι γαρ συ θελεις, ει
μη βουλομαι αυτον αποστειλαι συν σοι, αλλα μειναι ωδε; 644 {3Jο 21, 23}3Οι μαθηται
ως αποφασιν εδεξαντο τον του κυριου λογον, οτι ουκ αποθα-νειται, οπερ ουκ ειπεν.
αλλ' ο ειπεν, αινιττομενος ειπεν το μακροβιον της αυτου ζωης· εν γαρ τοις χρονοις
ανευ τιμωριας απεθανεν. 645 {3ςο 21, 24}3 Ὡς αψευδως λαλησας εαυτωι μαρτυρει
την αληθειαν. διο εν πολλοις αοριστως εαυτον ονομασας ωδε φανερως σημαινει
εαυτον· αυτος γαρ εστιν ο γραψας το ευαγγελιον. ουκ αν υπο θεου αγαπωμενος
ειχεν ψευσασθαι, διο μη ενδοιασητε· ου γαρ αν αυτον ηγαπησεν η αληθεια
παραλυοντα την αληθειαν. 646 {3ςο 21, 25}3Παραιτητεον λαλειν τα κρειττονα πασης
της εν βιβλοις γραφης, απερ ουδε αυτος ο κοσμος δυναται χωρησαι δια μεγεθος
θεωρηματων. ει πανταεγραφετο, ουδεις ανθρωπων ηρκει προς την των βιβλιων
κτησιν. δια τουτο ουκ εγραφη, ινα μη υπερβηι την μνημην των ακουοντων. ητοι ει
εγραφη παντα, αναριθμητα ημελλον ειναι τα βιβλια και ουδεις ηδυνατο παντα
γνωναι. ητοι εαν θεληι τις το μεγεθος των γεγονοτων παραστησαι, ου χωρει αυτα ο
κοσμος ουτε η ανθρωπινη ακοη. τινες λεγουσιν, οτι οι κοσμικως ζωντες ου χωρουσι
τας θεοσημειας ακουσαι κατα το εν αρχηι ειρημενον· «και ο κοσμος αυτον ουκ εγνω»,
ως και αυτος ο κυριος ειπεν, οτι «ου παντες χωρουσι τον λογον τουτον». 647 {3Jο 21,
25}3Πολλαι εισι και αναριθμητοι αι θεοσημειαι και απο πολλων ταυτα εληφθη
δυναμενα τελειως ωφελησαι. 648 {3Jο 21, 25}3Τοσαυτα εστι τα γενομενα τε και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

36

ειρημενα υπο του σωτηρος, ωστε παντα βιβλιοφυλακεια πληρη αν, φησιν, οιμαι
γενεσθαι βιβλιων τας ιστοριας του κυριου περιεχοντων εργων και των επ' αυτοις
λογων, ει καθ' εκαστον τις απαντα μελλοι συγγραφειν. 649 {3Jο 21, 25}3∆ιαφορον
νοουμεν το του κοσμου ονομα. και δυνατον κατα μιαν σημασιαν παραστησαι το
αψευδες του λογου και ελεγξαι την προπετειαν των ασυνετως διασυροντων τους
θεοπνευστους των ευαγγελιστων λογους.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

37


