Epistula ad Serapionem de morte Arii
Ἀθανασιος Σεραπιωνι αδελφωι και συλλειτουργωι εν κυριωι χαιρειν.
1.1 Ἐνετυχον τοις παρα της σης ευλαβειας γραφεισιν, εν οις προετρεπες ημας τα τε
καθ' ημας και νυν γενομενα δηλωσαι σοι και περι της ασεβεστατης αιρεσεως των
Ἀρειανων, 1.2 δι' ην και ταυτα πεπονθαμεν, και οποιον εσχε το τελος του βιου
Ἄρειος. τριων τοινυν οντων των επιταγματων τα μεν δυο προθυμως εποιησα και
απεστειλα τηι σηι θεοσεβειαι απερ εγραψα τοις μοναχοις· εκ γαρ τουτων τα τε καθ'
ημας και τα κατα την αιρεσιν δυνασαι μαθειν· το δε ετερον, φημι δη περι του
θανατου, πολλα μεν ελογισαμην ευλαβουμενος, μη ως επεμβαινοντα με τις τωι
θανατωι του ανθρωπου λογισηται, ομως δε, επειδη διαλεξεως γενομενης παρ' υμιν
περι της αιρεσεως εις τουτο το τελος εληξεν η ζητησις, ει κοινωνησας τηι εκκλησιαι
Ἄρειος ετελευτησε, δια τουτο ως διαλυομενης της ζητησεως εκ του περι του
θανατου διηγηματος αναγκαιως δηλωσαι εσπουδασα ισον ηγου 1.3 μενος το σημαναι
τουτο και το παυσαι λοιπον τους φιλονεικουντας. ηγουμαι γαρ οτι γνωσθεντος του
περι του θανατου θαυματος μηκετι μηδε αυτους τους προτερον ζητησαντας τολμαν
αμφιβαλλειν, ως θεοστυγης εστιν η αρειανη αιρεσις. 2.1 Ἐγω μεν ου παρημην εν
Κωνσταντινουπολει, οτε ετελευτησεν εκεινος, Μακαριος δε ο πρεσβυτερος παρην,
κακεινου λεγοντος ηκουσα. εκεκλητο μεν παρα Κωνσταντινου του βασιλεως Ἄρειος
εκ σπουδης των περι Ευσεβιον. εισελθοντα δε τον Ἄρειον ανεκρινε ο βασιλευς, ει
την πιστιν της καθολικης εκκλησιας εχει· αυτος τε ωμοσε πιστευειν ορθως και
εγγραφον επιδεδωκε πιστεως κρυψας μεν εφ' οις εξεβληθη της εκκλησιας παρα
Ἀλεξανδρου 2.2 του επισκοπου, υποκρινομενος δε τας απο των γραφων λεξεις.
ομοσαντα τοινυν αυτον μη πεφρονηκεναι εφ' οις εξεβαλεν Ἀλεξανδρος αυτον,
απελυσεν ειρηκως· «ει ορθη σου εστιν η πιστις, καλως ωμοσας· ει δε ασεβης εστιν η
πιστις σου, και ωμοσας, ο θεος εκ του ορκου κριναι το κατα σε.» ουτω δη ουν αυτον
εξελθοντα παρα του βασιλεως 2.3 ηθελησαν εισαγαγειν εις την εκκλησιαν οι περι
Ευσεβιον τηι συνηθει εαυτων βιαι. αλλ' ο της Κωνσταντινουπολεως επισκοπος, ο
μακαριτης Ἀλεξανδρος, αντελεγε φασκων· μη δειν εις κοινωνιαν δεχθηναι τον της
αιρεσεως ευρετην. και λοιπον οι περι Ευσεβιον ηπειλησαν οτι «ωσπερ μη θελοντων
υμων εποιησαμεν αυτον κληθηναι παρα βασιλεως, ουτως αυριον, καν μη κατα
γνωμην σοι τυγχανηι, συναχθησεται Ἄρειος μεθ' ημων εν τηι εκκλησιαι ταυτηι.»
σαββατον δε ην, οτε ταυτα ελεγον. 3.1 Ὁ τοινυν επισκοπος Ἀλεξανδρος ακουσας
ταυτα και πανυ λυπηθεις εισελθων εις την εκκλησιαν τας τε χειρας εκτεινας προς
τον θεον απωδυρετο και ριψας εαυτον επι προσωπον εν τωι ιερατειωι, κειμενος επι
του εδαφους ηυχετο. παρην δε και Μακαριος ευχομενος 3.2 συν αυτωι και ακουσας
της φωνης αυτου. παρεκαλει δε δυο ταυτα λεγων· «ει Ἄρειος αυριον συναγεται,
απολυσον εμε τον δουλον σου και μη συναπολεσηις ευσεβη μετα ασεβους, ει δε φειδηι
της εκκλησιας σου (οιδα δε οτι φειδηι) επιδε επι τα ρηματα των περι Ευσεβιον και μη
δωις εις αφανισμον και ονειδος την κληρονομιαν σου, και αρον Ἄρειον, ινα μη
εισελθοντος αυτου εις την εκκλησιαν δοξηι και η αιρεσις συνεισερχεσθαι αυτωι και
λοιπον η ασε 3.3 βεια ως ευσεβεια νομισθηι.» ταυτα ευξαμενος ο επισκοπος
ανεχωρησε πανυ φροντιζων. και γεγονε τι θαυμαστον και παραδοξον· των γαρ περι
Ευσεβιον απειλησαντων ο μεν επισκοπος ηυξατο, ο δε Ἄρειος εθαρρει τοις περι
Ευσεβιον πολλα τε φλυαρων εισηλθεν εις θακας ως δια χρειαν της γαστρος και
εξαιφνης κατα το γεγραμμενον «πρηνης γενομενος ελακησε μεσος» και πεσων ευθυς
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απεψυξεν αμφοτερων τε της τε κοινωνιας και του ζην εστερηθη. 4.1 Το μεν ουν
τελος του Ἀρειου τοιουτον γεγονε· και οι περι Ευσεβιον μεγαλως αισχυνθεντες
εθαψαν τον συνωμοτην εαυτων, ο δε μακαριτης Ἀλεξανδρος χαιρουσης της
εκκλησιας την συναξιν επετελεσεν εν ευσεβειαι και ορθοδοξιαι συν πασι τοις
αδελφοις ευχομενος και δοξαζων μεγαλως τον θεον ουχ ως επιχαιρων τωι θανατωι,
μη γενοιτο («πασι» γαρ «αποκειται τοις ανθρωποις απαξ αποθανειν») αλλ' οτι τουτο
υπερ τας ανθρωπων κρισεις 4.2 εδειχθη. αυτος γαρ ο κυριος δικασας ταις απειλαις
των περι Ευσεβιον και τηι ευχηι Ἀλεξανδρου κατεκρινε την αρειανην αιρεσιν δειξας
αυτην αναξιον ουσαν της εκ κλησιαστικης κοινωνιας και πασι φανερωσας οτι, καν
παρα βασιλεως και παντων ανθρωπων εχηι την προστασιαν, αλλα παρ' αυτης της
εκκλησιας κατεκριθη. δεδεικται ουν 4.3 ου θεοφιλες αλλ' ασεβες το χριστομαχον
εργαστηριον των Ἀρειομανιτων. και πολλοι των προτερον απατηθεντων μετεθεντο.
ου γαρ αλλος αλλ' αυτος ο βλασφημουμενος παρ' αυτων κυριος κατεκρινε την κατ'
αυτου συστασαν αιρεσιν και παλιν εδειξεν οτι, καν νυν ο βασιλευς Κωνσταντιος
βιαζηται τους επισκοπους υπερ αυτης, αλλ' ακοινωνητος εστι της εκκλησιας και των
ουρανων αλλοτρια. ουκουν και η παρ' υμιν λοιπον πεπαυσθω ζητησις· αυτη γαρ ην η
γενομενη συνθηκη· και μηδεις προστιθεσθω τηι αιρεσει, αλλα και οι απατηθεντες
μεταγινωσκετωσαν. ην γαρ ο κυριος κατεκρινε, τις αποδεξεται; και ην ακοινωνητον
αυτος πεποιηκε, πως ο προσλαμβανομενος ου μεγαλως ασεβει και φανερως εστι
χριστομαχος; 5.1 Ἱκανον μεν ουν και τουτο δυσωπησαι τους εριστικους, αναγνωθι δε
ομως τοις τοτε ζητησασι και τα κατα της αιρεσεως δι' ολιγων γραφεντα προς τους
μοναχους, ινα και εξ αυτων ετι μαλλον καταγινωσκωσι της ασεβειας και της
πονηριας των Ἀρειομανιτων. μηδενι μεντοι θελησηις εκδουναι τουτων αντιγραφον
μηδε σαυτωι μεταγραψαι, και γαρ και τοις μοναχοις τουτο δεδηλωκα. αλλ' ως
γνησιος, ει μεν τι λειπει τοις γραφεισι, προσθες, 5.2 ευθυς δε προς ημας αντιπεμψον.
και γαρ και εκ της επιστολης, ης εγραψα τοις αδελφοις, δυνασαι μαθειν, ο πεπονθα
γραφων, και γνωναι, οτι και δια τουτο ουκ εστιν ασφαλες εκδιδοσθαι γραμματα
ιδιωτου και μαλιστα περι των ανωτατω και κορυφαιοτατων δογματων, μηποτε το
δι' ασθενειαν η το αδιατρανωτον της γλωττης ενδεως ειρημενον βλαβην τοις
αναγινωσκουσιν εμποιησηι. οι γαρ πολλοι ου την πιστιν ουδε τον σκοπον του
γραψαντος σκοπουσιν, αλλ' η δια φθονον η δι' εριν ης προεληφθησαν κατα διανοιαν
δοξης, ως αν θελωσιν αυτοι, δεχονται και μεταποιουσι τα γραφεντα κατα την ιδιαν
ηδονην. δυη δε ο κυριος παρα πασι και μαλιστα οις αναγινωσκεις ταυτα κρατειν την
τε αληθειαν και την υγιαινουσαν εις τον κυριον ημων Ἰησουν Χριστον πιστιν. αμην.

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


