In mulierem peccatricem
Ἀμφιλοχιου επισκοπου Ἰκονιου λογος εις την γυναικα την αμαρτωλον
την αλειψασαν τον κυριον μυρωι και εις τον φαρισαιον.
Ἱκανως ημας πρωην εψυχαγωγησεν ο Χριστος παρα Ζακχαιωι εστιωμενος· οπου γαρ
Χριστος εστιαται και τοις ανθρω ποις συνανακλινεται και ποτου και τραπεζης
απολαυει της ημετερας, παντα προς τον της ευφροσυνης μεταγεται λογον. Τις γαρ
τελωνων η πορνων και των τα αρρητα εργασαμενων δεινα τον ουρανου και γης
ποιητην στεγην υπελθοντα τελωνικην βλεπων και τον των σταχυων δοτηρα αρτον
ανθρωπινον μετα χειρας λαμβανοντα και τον των βοτρυων χορηγον τηι κοινωνιαι
του ποτου τας ληνους ευλογουντα, μη εορτην και πανηγυριν θεσθαι το πραγμα
δικαιωσειεν; Αυτη αληθως εορτη, αυτη αληθως αγγελικης εστιασεως ευφροσυνη, το
τον δεσποτην μετα δουλων, τον θεον μετα ανθρωπων, τον δικαστην μετα των
υπευθυνων οραν κοινης απολαυοντα τραπεζης. ∆ια τουτο γαρ επι γης ηλθεν ουκ
ερημον καταλιπων τον ουρανον, και ανθρωπος γεγονεν ουκ αποδυς το ειναι θεος,
ινα και την θαλασσαν πλεων τους εις το βιωτικον χειμαζομενους πελαγος εκ του
βυθου ανασυρηι της αμαρτιας και κωμας και πολεις περιιων, στενωπους και
ατραπους και δρομους περιτρεχων τους εν ταις τριοδοις πλανωμενους ως αποιμαντα
προβατα επι την ιδιαν επαναγαγηι ποιμνην. Αυτος γαρ εστιν ο το απολωλος
προβατον επιζητων, ο τα εννενηκοντα εννεα καταλιπων και περι την του ενος
παραγε νομενος ζητησιν. Ἐζητει γαρ το εν ουτε των πολλων κατα φρονων ουτε του
πληθους το εν προκρινων. Ἀλλα τα μεν εννενηκοντα εννεα κατελιμπανεν, εδει γαρ
ασφαλως αυτα εν τηι μανδραι αυλιζεσθαι· το δε εν περιιων εζητει, ινα μη θοινη τωι
διαβολωι γενηται. Προβατον γαρ αποιμαντον θηρσιν ετοιμον δειπνον και ψυχη
ασφραγιστος δαιμοσιν ευεπιβουλευτος. Ὅθεν πρωην τον Ζακχαιον ως προβατον εκ
στοματος λυκου αφηρπασε και τηι μανδραι συνεμιξε και σφραγιδος ηξιωσεν. Ὡς γαρ
ποιμην προβατον αποπλανηθεν θηρασαι θελων χειροηθες ζωιον εαι, ινα απολυτως
νεμομενον το αποπηδησαν ελκυσηι θηραμα, ουτω και ο του θεου λογος την σαρκα ην
εκ της παρθενου ανελαβεν, ως προβατον εν νομηι, εν τηι τραπεζηι Ζακχαιου αφηκεν,
ινα τωι κοινωι της εστιασεως νομωι ελκυσας αυτον προς συνουσιαν λανθα νοντως τηι
οικειαι συζευξηι ποιμνηι. Ἀλλα τουτο μη συνιεντες οι φαρισαιοι εγογγυζον ορωντες
αυτον μετα τελωνων εσθιοντα. Ἀλλ' εκεινοι μεν ως ασκος παλαιος
διαρρηγνυσθωσαν, ου γαρ δυνανται τον νεον της διδασ καλιας δεξασθαι οινον· ημεις
δε κατοπιν του φιλανθρωπου βαδισωμεν ποιμενος. Ὁ γαρ Ζακχαιον τον τελωνην τηι
λογικηι των αποστολων συναψας ποιμνηι, αυτος και την πορνην την αμαρτωλον, την
μυριων κακων εργατιν, εκ του φαρυγγος του διαβολου ως αμναδα ελκυσας τηι
ανεπηρεαστωι απεδωκεν μανδραι. Ἵνα δε γνωτε και του Χριστου την φιλανθρωπιαν
και των φαρισαιων την αλογιαν και της αμαρτωλου την παλινοδιαν, αυτας υμιν τας
ευαγγελικας παραθησομαι ρησεις· εαν γαρ του υφους του αναγνωσματος
επακουσητε, ραιδιως και της ερμηνειας την εννοιαν αναμασσεσθε. Ἠρωτησε, φησι,
τις των φαρισαιων τον Ἰησουν, ινα φαγηι μετ' αυτου. Και εισελθων εις τον οικον του
φαρισαιου ανεκλιθη. Ὢ χαριτος αφραστου! Ὢ φιλανθρωπιας αρρητου! Και
φαρισαιοις συνεστιαται και τελωνας ουκ αποσειεται και πορνας προσδεχεται και
Σαμαρειτιδι διαλεγεται και Χανα ναιαν λογου αξιοι και τηι αιμορροουσηι το
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κρασπεδον παραχωρει. Ναι, ιατρος γαρ εστι παντων εφαπτομενος των παθων, ινα
παν τας ωφελησηι, πονηρους αμα και αγαθους, αχαριστους και ευγνω μονας. Ὅθεν
και νυν υπο του φαρισαιου κληθεις εισερχεται εις οικιαν τεως μεστην κακων. Ὅπου
γαρ φαρισαιος, εκει πονηριας ορμητηριον, αμαρτιας καταγωγιον, υπεροψιας
υποδοχη. Ἀλλα και ουτως αυτου διακειμενης της οικιας ουκ απαξιοι παραγε νεσθαι
ο κυριος. Εικοτως· ωσπερ γαρ ο ηλιος ου καταβλαπτεται βορβορωι τας οικειας
ακτινας επιβαλλων, αλλα τουναντιον και την ενουσαν αηδιαν περιμασσεται μηδεν
αυτος υβριζομενος, ουτω και ο Χριστος ως ηλιος δικαιοσυνης παντα εναγη και βεβη
λον τοπον καταλαμβανει και την δυσωδη αμαρτιαν ταις ακτισιν αυτου της
αγαθοτητος αναλισκει, ουχ υβριν, ου μειωσιν, ου μο λυσμον υπομενων κατα τον της
θεοτητος λογον. Ὅθεν επενευσεν ευκολως τωι φαρισαιωι καλουντι, ηρεμων, σιωπων,
ανεξελεγκτον αυτου τον βιον αφεις. Πρωτον μεν, ινα αγιασηι τους κληθεντας, τον
καλεσαντα, της οικιας το συστημα, της πολυτελειας τα βρωματα· επειτα δεικνυς ως
ου φασμα ην η ενανθρωπησις, εκ της ανακλισεως, της βρωσεως, της ποσεως, της
των σιτιων δαπανης. Ἄλλως δε, επειδη ημελλεν η πορνη προσιεναι και τον θερμον
εκεινον και διαπυρον της μετανοιας δεικνυναι τροπον, δια τουτο καλουντι τωι
φαρισαιωι επινευει ταχεως, ινα επ' οψεσι γραμματεων και φαρισαιων τα οικεια
εκτραγωιδησασα κακα διδαξηι αυτους πως δει τους αμαρτωλους επι ταις αμαρτιαις
στυγναζοντας εξευμενιζεσθαι θεον. Ἰδου γαρ, φησι, γυνη εν τηι πολει, ητις ην
αμαρτωλος. Γυνη, η ευολισθος φυσις, το πρωτον δικτυον του διαβολου, η της
πλανης εισαγωγη, η της παραβασεως διδασκαλος, η βοηθος μεν γεναμενη, πολεμια
δε αναδειχθεισα, η γεναμενη κατα φυσιν καλη, εκ προαιρεσεως δε αποδειχθεισα
κακη, η θανατου προξενος, η το καλλος του ξυλου δειξασα και ολον τον παραδεισον
απολεσασα. Και ιδου γυνη, φησιν, εν τηι πολει, ητις ην αμαρτωλος, τα της Ευας
φερουσα βαρη, πολλοις κακοις βριθομενη. Ἐρω δε αυτης των προτερων κακων την
δαψιλειαν, ινα γνωτε αυτης της μετανοιας την πολυτελειαν. Ὁ θεος εκ της πλευρας
του Ἀδαμ οστεον λαβων και τουτο σαρκωσας την Ευαν ειργασατο, ην δε γυναικα
καλεσας εδωκε βοηθον τωι Ἀδαμ. Ἀλλα μετα το αμαρτειν και παραβηναι τον νομον
και εκβληθηναι του παραδεισου και θανατον το επιτιμιον λαβειν, ινα μη τωι θανατωι
δαπανωμενον αρδην το γενος απωλη ται, γαμον επιστρατευει τωι θανατωι, ιν' ο μεν
σπειρηι, ο δε θεριζηι, ο μεν τεμνηι, ο δε βλαστανηι. Και οτι μετα το θανατωι
υποβληθηναι η του γαμου εδοθη χαρις, δηλον εκ του τον Ἀδαμ μετα την εξοδον του
παραδεισου συναφθηναι τηι Ευαι. Γεγραπται γαρ οτι μετα το εξελθειν εκ του
παραδεισου, τοτε εγνω Ἀδαμ την γυναικα αυτου. Προ της αμαρτιας ουν παρθενια ην
αμολυντον τηρουσα τον χιτωνα της φυσεως, μετα δε την παραβασιν, μετα την του
θανατου αποφασιν ο γαμος αντεισηχθη, ινα αντλουντα τον θανατον νικησηι βρυων
και τρυγωντα ηττησηι φυων. Ἐπει ουν επι διαδοχηι του γενους και επι αυξησει της
φυσεως ο του γαμου εδοθη νομος, τωι μεν ανθρωπωι ηδονην ενεσπειρε, το δε θηλυ
θωπευτικον εποιησεν· ουχ ινα εταιρικως προς μιξεις ερεθιζων ται, αλλ' ινα εννομως
προς γαμον συναπτωνται. Ὅθεν η μεν ενθεσμος του γαμου μιξις τιμια παρα τωι θεωι,
η δε προς χαριν των ηδονων εκτελουμενη θανατωι υποβεβληται. Τιμιος γαρ ο γαμος
και η κοιτη αμιαντος· πορνους δε και μοιχους κρινει ο θεος. Αι ουν χαριν
παιδογονιας εννομως τοις ανδρασι μιγνυμεναι ανεγκλητοι εισιν, ωσπερ η Σαρρα και
η Ῥεβεκκα και η Ῥαχηλ, και ει τις αλλη απ' αυτης· αι δε λογωι ηδυπαθειας τους νεους
προς ακολασιαν διεγειρουσαι, ως φθειρουσαι τον ναον του θεου, παραδιδονται
φθοραι. Ει τις γαρ, φησι, φθειρει τον ναον του θεου, φθερει τουτον ο θεος. Ὧν και
αυτη μια ην, η μετα χειρας αμαρτωλος. Την γαρ φυσιν καπηλευουσα και ταις εξωθεν
2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

βαφαις τας παρειας φοινισ σουσα και τεχνηι βιαζομενη φανηναι καλη, τους νεους
προς ακολασιαν υπεσυρεν, απροοπτως αυτους εις το της πορνειας αποκλινουσα
βαραθρον. Ταυτα δε λεγω ου κωμωιδων αυτην εφ' οις εδρασε πριν, αλλ' επαινων
αυτην αφ' οιων οια γεγονεν αφνω· λεγω γαρ τι ην, ινα δειξω τι γεγονεν νυν· λεγω
αυτης της αμαρτιας τα πταισματα, ινα δειξω της μετανοιας τα κατορθωματα. Ἀλλ'
αυτη η τωι σωματι ουκ αμεμπτως χρησαμενη το πριν, τους μεν δια βοστρυχων
σαγηνευουσα, τους δε δια δακρυων φαρματτουσα, τους δε δι' αλειμματος
γοητευουσα, παντας δε πανταχοθεν επι τον βορ βορον της ακολασιας
προσκαλουμενη, τον αισχρον αυτης και ηδυπαθη ερωτα εις θειον και επουρανιον
μεταβαλλει φιλτρον. Ὡς ειδε γαρ τον Ἰησουν ποτε μεν αδεως τηι Σαμαρειτιδι
διαλεγομε νον, ποτε δε την Χαναναιαν προσιεμενον, αλλοτε της αιμορ ροουσης
ανακηρυττοντα την κλοπην, και πη μεν τελωναις συν εσθιοντα, πη δε των
φαρισαιων τους οικους καταλαμβανοντα, ελογισατο· Ει πορνας και αμαρτωλους και
τελωνας προσιεται, μεχρι ποτε ακαθεκτως οιστρωσα το της αμαρτιας πελαγος
αντλω; Ου μενω νεα, ου μενω καλη· παντα γαρ παρερχεται, παντα μαραινεται, και
ανθη και κρινα και των προσωπων τα καλλη. Τι ουν παθω εφ' οις εδρασα; Ἤδη γαρ
το της γεεννης πυρ εννοω, ηδη μου την ψυχην μεταγνωσις λαμβανει, οτι επ' ολεθρωι
των νεων βιαζομενη φανηναι καλη εν ταις αγυιαις της πολεως, εν ταις αγοραις, εν
αμφοδοις ετρεχον, δικτυον μεν τους ποδας εχουσα και σαγηνην την γλωσσαν. Ὢ
ποσους νεανισκους κατεθελγον μεστον αναιδειας βλεμμα περιφερουσα! Ἐπι λυμηι
γαρ των θεατων ωραιζομενη πη μεν πολυπλοκοις σειραις την κεφαλην επυργουν,
πη δε νομαδας πλοκαμων εκ κορυφης ειων κατα μετωπου πλανασθαι· αλλοτε δε τας
παρειας εφοινισσον και τους οφθαλμους κατεγραφον, και αλλοτε δακρυων λιβαδας
ηφιουν τηι κολακειαι εκτραχηλιζουσα την ψυχην. Τις ουν επι τουτοις γενωμαι; Τινα
ιατρον ευρω των απειρων τουτων παθων; Ἐαν ανθρωποις τα κατ' εμαυτην ειπω,
ανωφελης μοι γινεται της εξαγορευσεως ο τροπος. Ἀλλα καλυψω τα κακα; Ἀλλ' ου
δυναμαι λαθειν· τινα γαρ λαθω θεον λαθειν μη δυναμενη; Που ουν φυγω πανταχου
τον δικαστην ευρισκουσα τον μη φαινομενον μεν, πανταχου δε διελεγχοντα μου τα
κακα; Μια μοι σωτηριας υπολελειπται ελπις, εν μοι εφοδιον προκειται ζωης, το τον
Ἰησουν επιγνωναι και αυτωι προσδραμειν. Ὁ γαρ τελωνας προσδεχομενος ουκ
απαναινεται πορνην, ο φαρισαιοις συνεσ θιων ου παραιτειται της αμαρτωλου τα
δακρυα. Ἐπει ουν εγνων ως παρα Σιμωνι φαρισαιωι καταγεται, ανδρι λεπρωι και
αμαρτω λωι, δραμουμαι προς αυτον. Ἀλλα τι αιτησω προσελθουσα; Ὀφθαλμων
υγιειαν; Ἀλλα προσκαιρος η χαρις. Νοσου απαλλαγην; Ἀλλα μικρον το κατορθωμα, ο
γαρ αιωνιος θανατος του παροντος εστι βαρυτερος. Παντα παρεισα τα του σωματος
το της ψυχης επιζητησω ιαμα. Μιαν γαρ ευρισκω λυσιν των επηρτη μενων κακων,
εαν τον δικαστην ιδω, εαν προλαβω της κολασεως τον καιρον. Μιμησομαι Ῥααβ την
πορνην, γυναικος τον εναρετον μεταδιωξω τροπον· ουδεν γαρ παρ' ημων βουλεται
θεος η γνωμης εναλλαγην. Ταυτα ευσεβως επισκεψαμενη και την διανοιαν προς
πιστιν επαλειψασα επεισερχεται τωι Ἰησου οπου ανεκειτο την προτεραν αναιδειαν
εις υποθεσιν παρρησιας λαβουσα. Και λεγει μεν αυτωι ουδεν· ου γαρ ετολμα, ᾔδει γαρ
ως ο των λογισμων εφορος ου δειται λογων. Τι γαρ ειπειν ειχε τωι τα παντα ειδοτι;
Ὅτι ημαρτεν; Ὅτι πολλων κακων εργατις γεγονεν; Ὅτι ερωσα και ερωμενη την
πανδημον ηδονην εθεραπευσεν; Ταυτα θεωι δηλα ην, ου πραττομενα μονον, αλλα
και εν τωι αφανει της ψυχης βουλευτηριωι γυμνουμενα. Ειδυια ουν ως παντα οιδε και
λαθειν αυτον δυναται ουδεν, θυροι μεν την γλωσσαν, λαλει δε τοις δακρυσι. Στασα
γαρ, φησι, παρα τους ποδας αυτου κλαιουσα, ηρξατο βρεχειν τους ποδας αυτου τοις
3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δακρυσιν. Ἀλλ' ει και μη τηι γλωσσηι ελαλει, αλλα στεναγμοις αλαλητοις εφθεγγετο
τον συντριμμον της καρδιας εκκαλυπτουσα, το πληθος των αμαρτιων θριαμ
βευουσα, τους ατοπους λογισμους, τας εναγεις ενθυμησεις, τας βεβηλους πραξεις,
τας παρανομους ομιλιας εκπομπευουσα· ουδεν γαρ ην των πεπραγμενων αυτηι
κακων, ο μη δακρυσιν εξετραγυδει. Ἤδει γαρ οτι ων ωμολογει την αμνηστιαν
ελαμβα νεν. Ειπα γαρ, φησιν, Ἐξαγορευσω την ανομιαν μου τωι κυριωι και συ αφηκας
την ασεβειαν της καρδιας μου. Και ου μονον αλαλητως εφθεγγετο τοις στεναγμοις
της καρδιας δυσωπουσα τον κυριον, αλλα και σχηματι το της μετανοιας διεγραφε
καλλος. Ἐδακρυσεν μεν ως πολλα γελασασα τοις καλοις δακρυσι τον κακον εκπλυ
νουσα γελωτα, ταις δε ρανισι των οφθαλμων τον των παρειων εκπλυνουσα ρυπον,
ινα εν οις ημαρτεν, εν τουτοις και απο λογησηται, εν οις ηνομησεν, εν τουτοις τον
νομοθετην εξιλεωση ται. Ὥσπερ γαρ την κοιτην ην εκθεσμως εμολυνε συμπλοκηι,
δακρυσιν απεπλυνεν ο ∆αβιδ· Λουσω γαρ, φησι, καθ' εκαστην νυκτα την κλινην μου,
εν δακρυσι μου την στρωμνην μου βρεξω, ουτω και αυτη δι' ων οφθαλμων πολλους
των νεων εις ακολασιαν υπεσυρε δακρυων αφεισα πηγας τον δυσπλυτον της
αμαρτιας απεπλυνε ρυπον, αυτη εαυτηι λουτρον μετανοιας προβαλλομενη τα
δακρυα. Τα μεν γαρ δακρυα ως υδωρ αυτη παρειχε, την δε αφεσιν αορατως παρα του
Χριστου υπεδεχετο. Ἀλλα μην και τον Ἀβρααμ ταχα ου μιμουμενη μονον, αλλα
νικωσα, τους ποδας απεπλυνε του Χριστου. Ὁ μεν γαρ νιπτηρα θεις υδασιν απεπλυ
νεν και λεντιωι κατεμασσεν, αυτη δε ουχ υδωρ αντλησασα, αλλα κρηνας δακρυων
αφεισα τους ποδας απεπλυνε του Ἰησου. Φεισαμενη δε μη δακρυσιν αμαρτωλοις
αγιους ενυβρισηι ποδας, το των τριχων καλλος ως λεντιον υποβαλουσα απεμασσε
τους ποδας. Και ην ιδειν ολον δι' ολου το γυναιον προς θεραπειαν του Ἰησου
καμπτομενον· οι μεν γαρ οφθαλμοι ανωθεν ως κρηναι δακρυων επεμπον οχετους, η
δε ψυχη ωσπερ νιπτηρ υποκειμενη τας εκ των ποδων αποσταζουσας εδεχετο
ρανιδας, οι δε πλοκα μοι απεμασσον λεντιου πληρουντες σχημα, αι δε χειρες το
αλαβαστρον του μυρου καταχεουσαι τους θειους ηλειφον ποδας μυρωι το μυρον
τιμωσαι· Μυρον γαρ, φησιν, κενωθεν ονομα σοι. Ειδες πως ενικησε την αχαριστον
των Ἰουδαιων γνωμην γυνη αμαρτωλος και θειων αμοιρος νομων. Οι μεν γαρ λιθοις
αυτον εβαλλον, η δε τοις της ευωδιας ηυφραινε μυροις. Ἀλλ' Ἰουδαιοι μεν ως
αχαριστοι, ως ασυνετοι και αγνωμονες, κακοις ημειβοντο τον ευεργετην λιθοις τον
ακρογωνιαιον φιλο φρονουμενοι λιθον· η δε μυρωι ηλειφε τους ποδας τους
μελλοντας δι' αυτην πανημεριον επι της ικριας ιστασθαι του σταυρου. Και τι λεγω
οτι τον αχαριστον των Ἰουδαιων ενικησε δημον, οπου γε ολον των αγιων
υπερηκοντισε τον χορον; Ἔλαβε γαρ χαριν ην ουκ ελαβον βασιλεις, ης ουκ ετυχον
δυνασται· Βασιλεις γαρ Θαρσεις και νησοι δωρα προσοισουσι και προσκυνησουσιν
αυτωι παντες οι βασιλεις της γης. Και δη κατα τον προφητην και εδωκαν τα δωρα και
πορρωθεν προσεκυνησαν, αλλ' ουδεις αυτων του Ἰησου τους ποδας εφιλησε. Πως
γαρ; Ἦλθον μαγοι λαβοντες αστερα της ηγεσιας συμμαχον, αλλα πορρωθεν
εδωροφορουν της οικειας ταξεως το μετρον γινωσκοντες. Ὁ ουρανος γαρ μοι, φησιν,
θρονος, η δε γη υποποδιον των ποδων μου. Ἐπαινεισθω τοινυν η γυνη ως ολης της
γης την τιμην υποδεξαμενη, ως αψα μενη ποδων αχραντων ων τον χουν εθνη και
πατριαι λειξουσι, κα τα το ειρημενον οτι τον χουν των ποδων αυτου λειξουσι.
Ἥψατο ποδων αχραντων, εμερισατο προς Ἰωαννην του Χριστου το σωμα. Ὁ μεν γαρ
επι του στηθους ανεπεσε, θειαν γαρ αυτοθεν εμελλε διδασκαλιαν απομασσεσθαι· η δε
τους υπερ ημων βαδιζον τας ποδας υπηλειφεν. Ἀλλ' ο Χριστος μεν, ο μη την
αμαρτιαν κρινων, αλλα την μετανοιαν επαινων, ο μη τα παρελθοντα κο λαζων,
4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αλλα τα μελλοντα δοκιμαζων, αμνηστιαι παρελθων τα προλαβοντα αυτης κακα τιμαι
την γυναικα και επαινει την μετα νοιαν, δικαιοι τα δακρυα και στεφανοι την
προθεσιν. Ὁ δε φαρισαιος ορων το θαυμα πληττεται την διανοιαν και φθονωι
βαλλομενος ου παραδεχεται της γυναικος την μετανοιαν, αλλα και την ουτω
τιμησασαν τον κυριον επιρραπιζει τηι λοιδοριαι και του τιμηθεντος ελαττοι το αξιωμα
αγνοιαν αυτου καταψηφι ζομενος. Ἰδων γαρ, φησιν, ο φαρισαιος ο καλεσας αυτον
ειπεν εν εαυτωι· Ουτος ει ην προφητης, εγινωσκεν αν τις και ποταπη η γυνη, ητις
απτεται αυτου, οτι αμαρτωλος εστιν. Ὦ αφρον και ασυνετε και τα ολα φαρισαιε!
Ταυτα λεγων ου της γυναικος διελεγχεις τον τροπον, αλλα της ιδιας κατηγορεις
προαιρεσεως αγνοειν αυτον λεγων τις ποτε υπηρχε η γυνη. Ουκουν ουχ ως θεον
παντα γινωσκοντα τηι κλησει ετιμησας· ουκ αιδηι ουν, ω λαμπρε κατηγο ρε και
συκοφαντα, οτι καλεις μεν αυτον ως θεον και ευλογησαι δυναμενον, καταβοαις δε
αυτου ως ανθρωπου και μηδεν υπερ ημας ειδοτος. Ουτος, φησιν, ει ην προφητης. Και
ποσον σου βελτιων, ω φαρισαιε, η εν Σικημοις γυνη, η μη προφητην ειδυια και εκ
πρωτης οψεως τον σωτηρα ευγνωμονως ομολογησασα. Κυριε γαρ, φησι, θεωρω οτι
προφητης ει συ. Ποσωι δε σου θαυμασιωτερα και αυτη η αμαρτωλος, ης την μεν
αμαρτιαν οραις, την δε μετανοιαν ου βλεπεις. Ἀλλα και κατακρινεις ην ο κριτης
δικαιοι, και μεμφηι και ψεγεις ην ο θεος αποδεξαμενος στεφανοι, οτι ιδουσα παρα σοι
θεον εν ανθρωπου μορφηι κατακειμενον εγνω και ετιμησε· και τα της ψυχης
εκκαλυψασα τραυματα ελεον ᾔτησε και των βεβιωμενων την αμνηστιαν. Συ δε
τιμησας τηι κλησει ατιμαζεις τηι λοιδοριαι λεγων· Ει ην προφητης εγινωσκεν αν τις
και ποταπη η γυνη ητις απτεται αυτου. Ἄθλιε! Ἐπειδη τα σα ουκ ηλεγξε κακα,
αγνοιαν αυτου καταψηφιζηι; Ἐπειδη την πολλοις κακοις βεβαρημενην σου στεγην
υπηλθεν, αναιρεις αυτου την γνωσιν; Ἀλλ' επειδη ηξιωσας αυτον την σην υπελθειν
στεγην, ανακλιθη ναι μετα σου και χειρα επιβαλειν τοις εδεσμασι σου, επενευσε και
ουκ απηξιωσεν, ενα αυτον των πολλων νομιζεις; Ἄξιος δε ησθα ξενοδοχησαι θεον η
τραπεζαν παραθηναι τωι ετοιμαζοντι τραπε ζαν εν ερημωι; Ἀλλα φιλανθρωπος ων ου
παρηιτησατο και παρα των σων οικετων πομα και σιτιον υποδεξασθαι. Τι ουν
αιτιασαι φιλανθρωπον δεσποτην, ω φαρισαιε, ομοιως εις παντας τον της
χρηστοτητος ζυγον ταλαντευοντα; Τι δε τον κωνωπα της γυναικος διυλιζων την
καμηλον των οικειων κακων καταπινεις; Και επι σοι μεν μακροθυμον ειναι τον θεον
βουληι, επι ταυτηι δε αποτομον; Τι επ' αλλοτριοις εγκλημασι παροξυνεις τον
δικαστην, επι τοις οικειοις συγγνωμην αιτων; Τι συνεφωνησατε συ και Ἰουδας
πειρασαι τον κυριον; Συ μεν γαρ ως καθαρος απο ρυπου επι τοις αμαρτημασι
διασυρων την ανθρωπον αγνοιαν καταψη φιζηι θεου, ο δε ως φιλοπτωχος αγανακτει
λεγων· Τις η απωλεια του μυρου τουτου; Ἠδυνατο γαρ πραθηναι πολλου και
δοθηναι πτωχοις. Ὢ της αγνωμονος γνωμης! Ὢ των αχαριστων τροπων! Ἀπωλειαν
τιθεις, Ἰουδα, την θεραπειαν του Χριστου και ματαιον αναλωμα καλεις το εις τιμην
προχωρησαν θεου; Ποσον εδωκαμεν ων ελαβομεν; Λογισωμεθα αφ' ουπερ ο κοσμος
ανεδειχθη, ποσοι παρα της αυτου φυσεως ελεους ρεουσι ποταμοι, και ου λογιζεται
θεος ζημιαν την αφθονιαν. Ποσας η γη ευωδιας βλαστανει; Ποας ροδων και κρινων,
και στυρακα, ναρδον και στακτην και τα αλλα αφ' ων το καλον κατασκευαζεται
μυρον. Και ου λογιζεται θεος απωλειαν. Και ινα μικρον αλαβα στρον μυρου τοις ποσι
του Χριστου επιχεθηι, γογγυζεις; Μη ουν προικα αυτο ελαβεν, ινα γογγυσηις; Ἔλαβεν
μυρον και εδειξε μετανοιας τροπον· ελαβε δακρυα και εστησε πηγην αμαρτη ματων.
Ποια ουν εστιν απωλεια, ει εσωθη η γυνη, δι' ην ο παραδεισος απεκλεισθη, δι' ην
Ἀδαμ συνεξεβληθη; Ἀλλα λυπει σε τουτο, Ἰουδα; Εικοτως· και γαρ τον διαβολον
5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελυπησεν αυτης η σωτηρια. Ειδεν γαρ δι' αυτης λοιπον το γενος προς μετανοιαν
μεταβαλλομενον και δακνεται και ανιαται ουκ εχων λοιπον δικτυον δι' ου θηρασει
τον ανθρωπον· οθεν και σε εις το γογγυσαι παρωρμησεν. Εις τι, φησιν, η απωλεια
αυτη; Ἠδυνατο γαρ πραθηναι πολλου. Ἤδη πρασις, Ἰουδα; Ἤδη προδοσιας μελετη,
κακωναινιγματων αρχη; Ἀλλ' ο Ἰησους ουκ ελεγχει αυτου την νοσον, ου γυμνοι το
φιλαργυρον, ινα μη την μελλουσαν προδοσιαν ανακρουσηται. Χριστος δε
επιπληττων λεγει· Τι κοπους παρεχετε τηι γυναικι; Τι προς τοις προλαβουσι κακοις
κακιζετε την ανθρω πον; Αυταρκως εκαμε το των γυναικων γενος· μηδεις αυτων
την σωτηριαν εμποδιζετω, μηδεις κοπουτω την λουσασαν μυρωι τους ποδας τους
υπερ αυτης βαδισαντας επι γης. Τους πτωχους γαρ εχετε μεθ' εαυτων, λαβετε δε
καμε μετα των πτωχων· δι' υμας γαρ επτωχευσα πλουσιος ων, ινα υμεις τηι εμηι
πτωχειαι πλουτησητε. Ἀναιρειτε με και ουκ εγκαλω· ενταφιαζει με αυτη και
γογγυζετε; Βαλουσα γαρ αυτη το μυρον επι του σωματος μου προς το ενταφιασαι με
πεποιηκεν. Ουκ αιδηι ουν, Ἰουδα, οτι αυτη μεν αμαρτωλος ουσα μυροις με τιμαι, συ δε
αποστολος ων πρασει με καθυβριζεις; Και η μεν γυνη τα προς ταφον ετοιμαζει, ο δε
μαθητης τωι θανατωι προδιδωσιν. Ἁμαρτωλος εστιν η γυνη, οιδα· αλλ' ουδεν ειχε μοι
χαρισασθαι η πηγην δακρυων, πηγηι την πηγην εξευμενιζουσα, ακτημονι διδασκαλωι
αυλον ιλαστηριον προσκο μιζουσα. Ἀλλα και δοκιμαζεις, αθλιε, το μυρον
τριακοσιων δηναριων αξιον λεγων· δοκιμαζεις δε ουχ ινα αυτης την μεγα λοψυχιαν
επαινεσηις, οτι ολον τον εκ κακων συναχθεντα πλουτον εις τιμην μυρου
καταναλωσεν, αλλ' ινα γογγυζων δειξηις ως απευκτωι περιεπεσας κακωι τοσουτον
ζημιωθεις. Ἀλλ' ου μεγα, ει τριακοσιων δηναριων στερησιν δυσχεραινεις, οπου
τριακοντα λαβων απεδου με τον κυριον. Τι γαρ, φησι, θελετε μοι δουναι, καγω υμιν
παραδωσω αυτον. Ἄθλιε, δουλος δεσποτην πωλει; Ἀντεστραπται η ταξις· και εγω
μεν σε της αμαρτιας τωι οικειωι ωνουμαι αιματι, συ δε με τριακοντα απεμπολεις
οβολων; Ειτα δε ανθρωπος θεον πωλει; ∆εδοσθω δε οτι πωλει, τις ο ωνουμενος;
Ποσου δε τις αγορασει θεον; Τι δε και ευωνον ποιεις το πραγμα; Τριακοντα τις
οβολων θεον πωλει εν ανθρωπου μορφηι, ως οικετην, ως βαρβαρον; Καν διακρινον,
ποσου μεν τον ενοικουντα θεον, ποσου δε τον φαινομενον ανθρωπον; Τι μοι, φησι,
θελετε δουναι; Συ τι θελεις λαβειν; Ἐκεινοι γαρ ουδεν εχουσι δουναι ανταξιον θεου.
Και εστησαν αυτωι, φησι, τριακοντα αργυρια. Τριακοντα οβολων αμισθον τις ιατρον
πωλει, ιατρον τυφλους ομματουντα, χωλους προς δρομον εγειροντα; Ταυτα λεγω,
ινα σου κατηχησω την διανοιαν, οτι κοπους παρεχετε τηι γυναικι, οτι τον εν νεκροις
ελευθερον και προ του θανατου ως νεκρον ετιμησεν, οτι δια του μυρου της ταφης
και της αναστασεως την χαριν προεσημανεν. Ἀλλα συ μεν καρπον της προδοσιας τον
σχοινον εξεις, ταυτης δε η μνημη, οπου αν κηρυχθηι το ευαγγελιον, ανεξαλειπτος
εσται. Ειπε και γεγονε το εργον ουτως· οτι το του Ἀαρων, το του Ἐλεαζαρ πεπαυται
μυρον και το κερας ηργησε, το δε αλαβαστρον ταυτης παντι τωι αιωνι
συνεπεκτεινεται ακενωτον εχον της μνημης την ευωδιαν. Ἀλλα προς μεν τον
Ἰουδαν ουτως, προς δε τον φαρισαιον γογγυζοντα Χριστος ουτως λεγει· Σιμων, εχω
σοι τι ειπειν. Ὢ χαριτος αφραστου! Ὢ φιλανθρωπιας αρρητου! Θεος και ανθρωπος
κοινολογουνται και προτιθησι προβλημα και κανονα φιλανθρωπιας εκλυων αυτου
την πονηριαν. Σιμων γαρ, φησιν, εχω σοι τι ειπειν· εχω ειπειν ο μηδενι των παλαιων
ειπον, ου πατριαρχηι, ου προφητηι, ου νομοθετηι. Τοτε μεν γαρ οφθαλμον αντι
οφθαλμου, οδοντα αντι οδοντος εζητουν το δικαιον απαιτων· αλλ' επειδη ου
δυνασθε φερειν το δικαιον, χαριν αντεισαγω τωι νομωι, αλαλητον σοι μυστηριον ερω.
Ὁ δε φησι· διδασκαλε ειπε. ∆υο χρεωφειλεται ησαν ενι ανδρι. Ὅρα θεου σοφιαν·
6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αποσιωπαι την γυναικα, ινα μη κακουργησηι την αποκρισιν. Ὁ εις, φησιν, ωφειλε
δηναρια πεντακοσια και ο ετερος πεντηκοντα. Φοβερος του διηγηματος ο τροπος·
γραμματειον εστιν ο ημετερος βιος αορατως γραφων και λογισμους και πραξεις και
οφθαλμων ρεμβασμους και ψυχης κινηματα. Ἀλλα λυει τον φοβον ο φιλανθρωπος
δανειστης, ο τα χειρογραφα διαρρησσων της αμαρτιας και ου μονον διαρρησσων
αλλα και λεαινων τοις υδασι του βαπτισματος, ινα μη ιχνος στοιχειου η συλλαβης
απομειναν υπομνημα γενηται των παρωχηκοτων κακων. Μη εχοντων ουν, φησιν,
αυτων αποδουναι αμφοτεροις εχαρισατο. Ειδες φιλανθρωπον δανειστην, πως
δανειζει μεν, ουκ απολαμβανει δε; Πως δε αγνωμονουμενος ου ναρκαι, αλλ' ηπλωται
αυτου τοις αιτουσιν η χειρ; Μη εχοντων, φησιν, αυτων αποδουναι αμφοτεροις
εχαρισατο. Ἀφηκε μη εχοντων, ουχι μη θελοντων· ετερον γαρ μη εχειν και ετερον
μη θελειν. Οιον τι λεγω· θεος ουδεν παρ' ημων ζητει η μετανοιαν, οθεν βουλεται
ημας χαιρειν αει και προστρεχειν τηι μετανοιαι. Ἐαν ουν θελοντων ημων μετανοησαι
το πληθος των αμαρτιων ατονον την μετανοιαν ημων δειξηι, ου παρα το μη θελειν,
αλλα παρα το μη εχειν ουκ εκτιννυμεν το χρεος. ∆ια τουτο ουν λεγει· Μη εχοντων
αυτων, ινα δειξηι οτι ιδων αυτους βουλομενους δια μετανοιας αποδουναι το χρεος,
μη δυναμενους δε δια το πληθος των αμαρτιων, ως φιλανθρωπος αυτοις
συνεχωρησε ουκ απο πραξεως αλλ' απο προαιρεσεως ελευθερωσας της οφειλης το
υποχρεον. Μη εχοντων ουν αυτων αποδουναι μη μαστιξας, μη στρεβλωσας, μη υβρει
παραδους αμφοτεροις εχαρισατο. Τις ουν αυτον οφειλει πλεον αγαπησαι; Ἀποκριθεις
δε ο Σιμων ειπεν· Ὑπολαμβανω οτι ωι το πλειον εχαρισατο. Βλεπε του φαρισαιου το
δεινον· ως ειδεν εαυτον τωι λογωι ηδη της αληθειας αποκλειομενον, το υπολαμβανω
τεθεικε φοβουμενος τελειαν την αποκρισιν δουναι. Ὁ δε κυριος ου την γνωμην
αυτου ανεγραφεν, αλλα την αποκρισιν αρπασας λεγει αυτωι· Ὀρθως απεκριθης. Και
στραφεις προς την γυναικα τωι Σιμωνι εφη· Βλεπεις ταυτην την γυναικα, την
αμαρτωλον, την σοι μεν απηγορευμενην, εμοι δε σωιζομενην; Εισηλθον εις τον οικον
σου–σος γαρ ο οικος και ουκ εμος, ο λοιδοριας μεστος–υδωρ επι τους ποδας μου ουκ
εδωκας, ποδας τους δια σε κονισθεντας, τους κοπον υπομειναντας ινα κοπων τους
κοπιωντας και πεφορτισμενους ελευθερωσω. Ἐξ ημισειας την τιμην προσηνεγκας τα
μεν ανωθεν θαυμασας, τα δε κατωθεν μη θεραπευσας. Ἀλλα συ μεν υδωρ εις τους
ποδας μου ουκ εδωκας, αυτη δε πηγας δακρυων εκ των βλεφαρων αφεισα της
αμαρτιας αυτης τον ρυπον απεσμηξε. Συ μοι φιλημα ουκ εδωκας, ως ειθε μη τε
Ἰουδας ο φιληματι την προδοσιαν εργασαμενος· αυτη δε αφ' ης εισηλθεν ου διελειπε
καταφιλουσα μου τους ποδας. Ἐλαιωι την κεφαλην μου ουκ ηλειψας, ελαιον γαρ
αμαρτωλου μη λιπανατω την κεφαλην μου. Πως γαρ ειχες την κεφαλην τιμησαι ο
ποδων αμελησας; Αυτη δε και τους ποδας μου προφητικως ηλειψε μυρωι· Μυρον γαρ,
φησιν, εκκενωθεν ονομα σοι· εκκενωθεν, ουκ εκχυθεν. Ἐπειδη γαρ το σκευος της
Ἰουδαικης γνωμης υποσαθρον ην, δια τουτο εκ της αλαβαστροθηκης υμων εν τοις
ποσι μου εξεκενωθη το μυρον, ινα δι' εμου εις τα εθνη μετοχετευθηι της ευωδιας η
χαρις. Ου χαριν λεγω σοι· Ἀφεωνται αυτης αι αμαρτιαι αι πολλαι· οτι συ μεν
ομορροφιον με δεξαμενος ουδε φιληματι με ετιμησας ουδε αλειμματι με
εθεραπευσας, αυτη δε πολλων κακων αμνηστιαν λαβουσα ετιμησε με εκ δακρυων
και μυρων οιονει διφυη κρατηρα κερασαμενη. Μακαρισωμεν ουν την ανθρωπον την
τα της Ευας καλυψασαν κακα, την αμαρτωλον, την πορνην, την προξενον των
αγαθων, την δειξασαν μετανοιας τροπον και γυμνωσασαν φιλανθρωπιας νομον, την
αυτον τον κριτην συνηγορον εσχηκυιαν, την δακρυσι νικησασαν τον της κρισεως
οδυρμον. Ὅσοι ουν παρεστε, ζηλωσατε απερ ηκουσατε και της πορνης μη την
7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ηδονην, αλλα τον θρηνον μιμησασθε. Ἡ ηδονη μεν γαρ τον θρηνον εγεννησεν, ο
θρηνος δε των κακων την λυσιν προεξενη σε. Λουσατε ουν υμων μη υδασιν, αλλα
δακρυσι το σωμα· αλειψατε μη μυροις, αλλ' αγνειαι τα μελη. Ἐνδυσασθε μη τα Σηρων
υφασματα, αλλα το αφθαρτον της σωφροσυνης ιματιον, ινα της αυτης τυχητε δοξης,
χαριν αναπεμποντες τωι αμνωι του θεου τωι αιροντι την αμαρτιαν του κοσμου, ωι η
δοξα και η τιμη, συν τωι πατρι και τωι αγιωι πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας
των αιωνων. Ἀμην.

8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


