Quaestiones aliae
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑ ΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΕΙΑΣ ΕΤΕΡΑΙ ΤΙΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ.
Ἐρωτησις αʹ. Τι εστι Θεος; Ἀποκρισις. Θεος εστιν ουσια νοερα, αθεωρητος τε και
ανερμηνευτος. Θεος εστι πνευμα αυλον, οφθαλμος ακοιμητος, και νους ακινητος.
Θεος εστιν ουσια δημιουργικη παντων των αορατων και ορω μενων κτισματων.
Ἐρωτ. βʹ. Και δια τι λεγεται Θεος, ο Θεος; Ἀποκ. Θεος λεγεται απο του θεωρειν τα
παντα, οιονει θεωρος, και Θεος, ηγουν θεατης παντων. Και παλιν Θεος λεγεται απο
του θεειν και τρεχειν νοητως αχρονως τα παντα. Ὁ γαρ Θεος αει πανταχου παρεστιν.
Ἐρωτ. γʹ. Και ποσοι θεοι εισιν; Ἀποκ. Εις Θεος των θεων, και Κυριος των
κυριευοντων, και πλην αυτου ουκ εστιν αλλος. Λεγονται δε θεοι και οι ανθρωποι
κατα χαριν· ως το· «Ἐγω ειπα, Θεοι εστε, και υιοι Ὑψιστου παντες.» 776 Ἐρωτ. δʹ.
Και ως ενι εις, πως λεγομεν αυτον τον ενα Θεον τρισυποστατον, Πατερα, και Υιον,
και αγιον Πνευμα; Ἰδου γαρ τρεις λεγομεν, και ουχ ενα. Ἀλλα διδαξον ημιν πως
εστιν εις Θεος· και πως παλιν τρια προσωπα περι Θεου λεγομεν. Θαυμαστον ημιν
δοκει τουτο, οπως και εις εστιν ο Θεος, και τρια τα προσωπα αυτου. Ἀποκ. Ἄκουε
συνετως, και νοησεις το της αγιας Τριαδος μυστηριον, καθως δυναται νους
ανθρωπων νοησαι. Ὡς εμοι πλην δοκει, προς την κατα δυναμιν ημιν των λεξεων
λεγεται τουτο. Ὁ γαρ Θεος ανερ μηνευτος εστι, και δια τουτο ου δυναμεθα
καταλαβειν αυτου την φυσιν· ουδε ομοιος ημων εστι μονοπροσω πος. Ει γαρ ην
μονοπροσωπος, εγινωσκομεν αν αυ τον, ως εγινωσκομεν αλληλους ημας. Ἀλλ' εστιν
εις μεν ο Θεος, τα δε προσωπα αυτου τρια. Και βλεπε απαρτι τα λεγομενα. Ὥσπερ
ηλιος ενι εις, ο δε ηλιος εχει ακτινα και φως, και εισιν εν τωι ηλιωι τρια προσ ωπα,
δισκος, ακτις, και φως· και δισκος μεν καυχιον του ηλιου, ακτις δε καταβαινομενη
λαμπαδοφανως και κρουουσα προς την γην· φως δε το φωτιζον, και εις τους
επισκιωδεις τοπους χωρις ακτινος. Και ιδου προσωπα μεν τρια, δισκος, ακτις, και
φως. Ου λεγομεν δε τρεις ηλιους, αλλ' ενα ηλιον, ουδε λεγομεν προσωπον εν, αλλα
προσωπα τρια. Ἐαν γαρ ερωτηθηις, οτι ποσοι ηλιοι εν τωι ουρανωι, μελλεις ειπειν, οτι
ηλιος εις εστιν· ει δ' ερωτηθηις, οτι προσωπα του ηλιου ποσα εστι, μελλεις ειπειν, οτι
τρια, δισκος, ακτις, και φως· ουτω νοει και περι του Θεου. Θεος μεν εις, προσωπα δε
του ενος Θεου τρια, Πατρος, Υιου, και αγιου Πνευματος. Και εκ τουτου γινωσκε, οτι,
ωσπερ ο ηλιος εστι τριπροσωπος, ουτω και εις Θεος τρισυποστατος. Τυπος γαρ του
Πατρος εστιν ο δισκος ο ηλιακος, τυπος του Υιου εστιν η ακτις, τυ πος του αγιου
Πνευματος εστι το φως του ηλιου. Και ειπε ουτως· Ἐπι του ηλιου δισκος, ακτις, και
φως· ου λεγομεν δε τρεις ηλιους, αλλ' ενα και μονον· ομοιως και επι Θεου, Πατηρ,
Υιος, και αγιον Πνευμα εις Θεος, και ου τρεις. Και παλιν ειπε ουτως· Ἐπι του ηλιου
αχωριστος ο δισκος, και η ακτις, και το φως· ου γαρ χωριζονται απ' αλληλων, δια
τουτο λε γεται και εις Θεος, και ου τρεις· διοτι ου χωριζονται τα τρια προσωπα, του
τε Πατρος, και του Υιου, και του αγιου Πνευματος, του ενος Θεου απ' αλληλων. Και
ωσπερ ο δισκος ο ηλιακος γενναι την ακτινα, και εκπορευει το φως· ουτω και ο Θεος
και Πατηρ γενναι τον Υιον και εκπορευει και το Πνευμα αγιον. Βλεπε συνετως·
Ὥσπερ η ακτις του ηλιου καταβαινει εξ ουρανου προς την γην, και ουτε του ηλιακου
δισκου χωριζεται, ουτε εκ του ουρανου λειπει, ουτε απο της γης, αλλ' εστι και εν τωι
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ηλιακωι δισκωι, και εν τωι ουρα νωι, και εν τηι γηι, και πανταχου, και ουτε των ανω λει
πει, ουτε των κατω· ουτω και ο Υιος και Λογος του Θεου κατηλθε προς την γην, και
ουτε εκ του Πατρος ελειπε, ουτε εκ των ουρανων, ουτε εκ της γης· αλλ' ην και εν
τοις κολποις του Πατρος αχωριστος, και ανω και κατω, και πανταχου· και ουδ' εκ
τινος ελειπε. Και ωσπερ το ηλιακον φως εστι και εν τωι δισκωι τωι ηλιακωι 777 και εν
τηι ακτινι, και εν τωι ουρανωι, και εν τηι γηι, και εισερχεται εν ταις οικιαις και
πανταχου, και φω τιζει· ουτω και το Πνευμα το αγιον και μετα του Πατρος εστι, και
μετα του Υιου, και ανω και κατω, και παντα ανθρωπον φωτιζει, και ου λειπει ποτε.
«Το γαρ Πνευμα το αγιον,» φησιν ο αποστολος Παυλος, «παντα ερευναι, και τα βαθη
του Θεου.» Ἰδου λοιπον, ωσπερ ον ουκ οιδαμεν ποτε, ουδε γινω σκειν δυναμεθα,
ποταπος ην· οταν δε ιδωμεν την ει κονα αυτου, τοτε μικρον κατανοουμεν τον
χαρακτηρα του προσωπου αυτου· ουτω μοι νοει και περι του Θεου. «Τον γαρ Θεον
ουδεις εωρακε πωποτε.» Πως ουν αυτον καταλαβεσθαι τινα δυναται; αλλ' επειδη
φως εστι και ονομαζεται ο Θεος, εκ του αισθητου τουτου φωτος εξεικονιζομεν
αυτον, ωστε λοιπον, ως προειπομεν, εις τυπον του ηλιου χαρακτηριζομεν την αγιαν
Τριαδα, λεγοντες ειναι τον μεν Πατερα δι σκον, τον δε Υιον ακτινα, το δε Πνευμα το
αγιον φως εκ φωτος. Και ωσπερ ο δισκος, και η ακτις, και το φως εν εισι και τρια,
αμεριστως μεριζομενα, ουτω και ο Θεος η Τριας, ο Πατηρ, και ο Υιος, και το Πνευμα
το αγιον, εν εστι και τρια, μεριζομενα μεν τοις προσωποις κατα τον ηλιον, αμεριστα
δε τηι φυσει διαμενοντα. Και ωσπερ ο δισκος του ηλιου μονος εστιν αιτιος και
αγενητος, η δε ακτις αιτιατη και γενητη εκ του δισκου, το δε φως εκπορευτον εκ μο
νου του δισκου, δια το της ακτινος πεμπομενον, και καταλαμπον τα περιγεια· ουτω
και ο Θεος και Πατηρ αυτος μονος εστιν αιτιος τοις δυσι και αγενητος· ο δε Υιος εκ
μονου του Πατρος αιτιατος και γεννητος· και αυτο το Πνευμα εκ μονου του Πατρος
αιτιατον και εκπορευτον, δια δε του Υιου εν τωι κοσμωι απο στελλομενον. Και ουτως
εχε, και νοει, και πιστευε περι Θεου. Ει δ' ουκ αρκει σοι το του ηλιου παραδειγμα εις
επιγνωσιν της τρισυποστατου θεοτητος, βλεπε και αλλην εικονα Θεου· εστι δε η
ψυχη του ανθρωπου. Ὅτε γαρ εμελλεν ο Θεος πλασσειν τον ανθρωπον, ειπε·
«Ποιησωμεν ανθρωπον κατ' εικονα ημετεραν και καθ' ομοιωσιν.» Ἰδου λοιπον, ο
ανθρωπος εικων εστι του Θεου, ηγουν η ψυχη του ανθρωπου. Ἔνι δε η ψυχη του
ανθρωπου μια μεν, τρισυποστατος δε· τρια προσωπα εχει η ψυχη· και πως; ακουσον.
Ἔστιν η ψυχη εν προσωπον· η δε ψυχη γενναι τον λογον, και ιδου ο λογος αλλο
προσωπον. Ἡ ψυχη εκπορευει και την πνοην, και ιδου η πνοη αλλο προσωπον. Ἰδου
προσωπα τρια, ψυχη, λογος, και πνοη. Και γαρ ο λογος και η πνοη της ψυχης εισιν,
ου του σωμα τος, επειδη, της ψυχης εξελθουσης εκ του σωματος, ουτε λογος
εναπομενει τωι σωματι, ουτε πνοη, αλλα κειται το σωμα και απνουν και αλογον. Ὁ
δε λογος και η πνοη εισι μετα της ψυχης· και εκ τουτου δη λον εστιν, ως, οτι και ο
λογος και η πνοη απο της ψυχης εισι, και της ψυχης εισι προσωπα· και ιδου λοιπον η
ψυχη προσωπον εν, και ο λογος αλλο προσ ωπον, και η πνοη ετερον προσωπον. Ἰδου
τρια ωπον, και η πνοη ετερον προσωπον. Ἰδου τρια προσωπα της ψυχης, αλλα ψυχη
μια, και ου τρεις. Ει γαρ ερωτηθηις, ποσας ψυχας εχει ο ανθρωπος; μελλεις ειπειν, οτι
μιαν. Ἐαν δε ερωτηθηις και ποσα 780 προσωπα εισι της ψυχης; αρμοζει ιν' ειποις, οτι
τρια· επειδη ψυχη, λογος και πνοη, μια ψυχη, και προσωπα τρια. Και εστι μεν η ψυχη
εις τυπον του Πατρος· ο δε λογος της ψυχης εις τυπον του Υιου και Λογου του Θεου·
η δε πνοη της ψυχης εις τυπον του αγιου Πνευματος. Ὡς γαρ η ψυχη αγεννητος,
ουτω και ο Θεος και Πατηρ αγεννητος· και ωσπερ ο λογος γεννητος απο της ψυχης,
ουτω και ο Λογος του Θεου γεννητος απο του Πατρος· και καθαπερ η πνοη
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εκπορευτη απο της ψυχης, ουτω και το Πνευμα το αγιον εκπορευτον απο του
Πατρος. Και ειπον ουτω· Ψυχη, λογος και πνοη, μια ψυχη, και ου τρεις· αχωριστος
γαρ ο λογος και η πνοη απο της ψυχης. Ὁμοιως Πατηρ, και Υιος, ητοι Λογος, και
Πνευμα, εις Θεος, και ου τρεις· αχωριστος γαρ ο Λογος και το Πνευμα το θειον εκ του
Πατρος. Και καθαπερ αορατος η ψυχη, ουτως αορατος και ο Θεος. Και ουτως οταν
δισταζεις εν τωι νοΐ σου, και λεγεις, πως ενι ο Θεος εις, και ενι και τρισυποστατος;
ενθυ μου της ψυχης σου, και λεγε· Ὥσπερ η ψυχη μου μια εστιν, αλλα και
τρισυποστατος, ψυχη, λογος, και πνοη· ουτω και ο Θεος εις εστιν, αλλ' εστι και τρισ
υποστατος, Πατηρ, Λογος, και Πνευμα αγιον. Και λεγε εν τωι νοΐ σου, οτι, εαν η ψυχη,
το ποιημα του Θεου, ομοιως και ο ηλιος, εστι τρισυποστατος, η δε φυσις αυτων μια·
ποσωι μαλλον ο Θεος ο ποιητης τουτων! Ουκ ενδεχεται το ειναι ουτως, ωστε ειναι
αυτον ενα τηι φυσει, και τρισυποστατον τοις προσ ωποις; και αληθως ενδεχεται. Ὡς
γαρ ψυχη, λογος και πνοη τρια προσωπα, και μια φυσις ψυχης, και ου τρεις ψυχαι·
ουτω Πατηρ, Λογος και Πνευμα αγιον, τρια προσωπα, και εις τηι φυσει Θεος, και ου
τρεις θεοι. Ουτως εαν συλλογιζηι παντοτε, ου μη βλασφημησηις επι της αγιας
Τριαδος. Ἀλλα ακμην και αλλην εικονα Θεου ακουσον, αγα πητε. Ἰδου το πυρ εν
εστι, αλλως και τρισυποστα τον. Αυτο γαρ εν εστι το υποκειμενον πυρ, το δε
καυστικον αυτου ετερον προσωπον, και το φωτιστι κον αυτου αλλο προσωπον. Ἰδου
λοιπον τρια προσ ωπα του ενος πυρος, ηγουν το υποκειμενον πυρ, και το καυστικον,
και το φωτιστικον· μια δε φυσις του πυρος, και ου τρεις. Ὁμοιως και επι του Θεου· ο
γαρ Πατηρ ενι το πυρ, ο Υιος το καυστικον, και το Πνευμα το αγιον ενι το
φωτιστικον. Και ωσπερ επι του πυρος, το πυρ, το καυστικον, και το φωτιστικον, και
αυτο το υποκειμενον πυρ, εν λεγομεν, και ου τρια· ουτω λεγομεν και επι του Θεου τα
τρια προσ ωπα, τον τε Πατερα, και Υιον, και το αγιον Πνευμα, Θεον ενα λεγομεν, και
ου τρεις. Και περι μεν της επιγνωσεως της αγιας Τριαδος αρκειτω ταυτα τωι
πιστευοντι. Πλην ακουσον και αλλο προς τουτοις μυστηριον. Ὁ λογος του ανθρωπου
διπλην εχει την γεννησιν, και εν δυσι φοραις γενναται· μιαν μεν φοραν γενναται
απο της ψυχης, ετεραν δε απο των χειλεων. Και γενναται μεν ο λογος του ανθρωπου
απο της ψυχης, οταν εν θυμηθηι τις ειπειν τι. Ἡ γαρ ενθυμησις πρωτη γεν νησις
λεγεται του λογου, επει ενθυμειται του ειπειν εκεινον τον λογον· ου λεγει δε τουτον
δια των χειλεων, 781 αλλα φυλαττει τον λογον η ψυχη εν τοις κολποις αυτης· και
εστιν η ενθυμησις εκεινη πρωτη γεννη σις του λογου απο της ψυχης. Ὅμως, καν
γεννηθηι ο λογος απο της ψυχης, πρωτην γεννησιν οταν εν θυμηθηι αυτον η ψυχη,
αλλ' ου φανεροι αυτον, ακμην δε φυλαττει αυτον. Ὅταν δε θελησηι του φανερωσαι
τον λογον, τοτε γενναι αυτον εκ των χειλεων. Αυτη δε η εκ των χειλεων δευτερα
γεννησις του λογου, αυτη φανεροι τον λογον εν τοις πασι, και ουκ ετι λοιπον ο
λογος αφανης λεγεται, αλλ' εμφανης. Ὅταν δε γεννηθηι ο λογος δια των χειλεων,
τοτε οι παντες ακουουσιν αυτον, και φανερος γινεται τοις πασι· και λεγεται αυτη η
γεννησις η δια των χειλεων δευτερα γεννησις του λογου· ωστε δυο εισιν αι
γεννησεις του λογου ημων· μια μεν εκ της ψυχης, οταν ενθυμηθηι του λαλησαι τον
λογον, ητις και πρωτη γεννησις λεγεται· και ετερα εκ των χειλεων, ητις φανεροι τον
λογον πασιν ανθρωποις, ητις και δευτερα γεννησις λεγεται. Μανθανε ουν ακριβως,
οτι, ωσπερ ο λογος του ανθρωπου δυο γεννησεις εχει, μιαν εκ της ψυχης, και αλλην
εκ των χειλεων, ουτως και ο του Θεου Λογος δυο γεννησεις εχει, μιαν μεν εκ του
Θεου και Πατρος, ητις και πρωτη γεννησις λεγεται· και ετεραν εκ της σαρκος, ητις
και δευτερα γεννησις λεγεται. Και ωσπερ ο λογος ημων, καν γεννηθηι την πρωτην
γεννησιν απο της ψυχης, αλλ' ομως αφανης εστι, και ου φανερουται, αλλα παλιν
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μετα την γεννησιν μενει εν τοις ψυχικοις κολποις· ουτως και ο του Θεου Λο γος, καν
και εγεννηθη προ των αιωνων εκ του Θεου και Πατρος, αλλ' ουκ εφανερουτο τοις
ανθρωποις· παρεμενε δε παλιν εν τοις κολποις τοις πατρικοις. Και ωσπερ ο ημετερος
λογος, οταν βουληθωμεν, γενναται εκ των χειλεων ημων, και φανερουται εν τοις
ολοις ημων πλησιαζουσιν· ουτως και ο του Θεου Λογος, οταν ευδοκησεν, εγεννηθη
εκ των χειλεων των προφητων, και εκ της παναγνου Μαριας, και τοτε γεγονε
φανερος εν ολωι τωι κοσμωι. Ὡς γαρ φανερουται ο ημετερος λογος γεννηθεις εκ των
χειλεων ημων, ουτως δη και ο του Θεου Λογος, γεννηθεις εκ της σαρκος της
αειπαρθενου Μαριας, εφανερωθη πασηι τηι κτισει, και οι πιστευσαντες αυτωι
σωζονται. Και ωσπερ ο ημετερος λογος, γεννηθεις εκ των χειλεων ημων, οταν απ'
αυτων των χειλεων γενναται, ουτε απο της ψυχης λειπει, ουτε απο των ιδιων
χειλεων, ουτε απο των ωτων των ακουοντων, αλλ' ενι και εν τηι ψυχηι, και εν τοις
χειλεσιν ημων, και εις τα ωτα των ακουοντων, και ου λειπει ποθεν, καν και χιλιαι
χιλιαδες ακουσωσι του λογου, ουκ ελαττονουται ο λογος, αλλ' αει ημων
πληρεστατος ην· ουτως και ο του Θεου Λογος, καν και εγεννηθη εκ της Παρθενου
Μαριας, και εκ των χειλεων των προφητων, αλλ' ουν ουτε απο του Πατρος ελειπε,
ουτε απο της σαρκος, ουτε απο παντων των ανθρωπων, ουτε απο ολης της κτισεως,
αλλα πανταχου παρην, και ουκ ηλαττονηθη, αλλα πληρεστατος ην. Και ουτως νοει
περι του Θεου και Λογου, οτι διπλην εχει την γεννησιν, μιαν εκ του Θεου και Πατρος,
και μιαν εκ της σαρκος· και η μεν εκ του Πατρος προαιωνιος, η δε εκ της σαρκος επ'
εσχατων των ημερων· ωσπερ και ο ημετερος λο γος πρωτον γενναται απο της
ψυχης, και τοτε εκ των χειλεων. Και ταυτα περι των δυο γεννησεων του Λογου του
Θεου. 784 Ἐρωτ. εʹ. Τι το κοινον της αγιας Τριαδος; Ἀποκ. Κοινον η ουσια· κοινον το
αναρχον· κοινον η δυναμις, η αγαθοτης, η σοφια, η δικαιοσυνη. Παντα γαρ εξ ισου
εχει ο Πατηρ, και ο Υιος, και το αγιον Πνευμα, πλην των ιδιων αυτων. Ἴδιον γαρ του
μεν Πατρος το αγεννητον, του δε Υιου το γεννητον, του δε αγιου Πνευματος το
εκπορευτον. Ἐρωτ. ʹ. Ἐπι του Θεου ποσας ουσιας ομολο γεις; Ἀποκ. Μιαν ουσιαν
λεγω, μιαν φυσιν, μιαν μορφην, εν γενος, μιαν δοξαν, μιαν αξιαν και κυριοτητα.
Ἐρωτ. ζʹ. Ὑποστασεις δε ποσας ομολογεις επι του Θεου; Ἀποκ. Τρεις υποστασεις
ομολογω, τρια προσωπα, τρια ιδια, τρια ατομα, και τρεις χαρακτηρας. Ἐρωτ. ηʹ. ∆ια
τι λεγεται ο Πατηρ Πατηρ; Ἀποκ. Πατηρ λεγεται ο Θεος, ως τα παντα τηρων· ωσανει
παντων τηρητης. Ἐρωτ. θʹ. Και ο Υιος δια τι λεγεται Υιος; Ἀποκ. Υιος λεγεται παρα
το οιος, ηγουν οποιος και ομοιος· οιος γαρ ο Πατηρ, τοιουτος και ο Υιος, και τροπηι
του ο εις υ, υιος. Ὅμοιος γαρ ο Υιος τωι Πατρι. Ἐρωτ. ιʹ. Και το Πνευμα δια τι λεγεται
Πνευμα; Ἀποκ. Πνευμα λεγεται παρα το παν νευμα οξεως επινοειν, ηγουν πασα
νευσις συντομως επινοειται δι' αυτου. «Το γαρ αγιον Πνευμα τα παντα ερευναι και τα
βαθη του Θεου.» Ἐρωτ. ιαʹ. Ἐπι του Θεου ποσα αιτια; Ἀποκ. Ἓν αιτιον επι Θεου
λεγω, και τουτο εστιν ο Πατηρ. Αυτος γαρ ο Πατηρ γενναι τον Υιον, και εκπορευει και
το Πνευμα. Λοιπον γινωσκε, οτι ο Πατηρ μονος εστιν αιτιος· ο δε Υιος ουκ εστιν
αιτιος, αλλ' αιτιατος. Ὥστε μεν αιτιος εστι μονος ο Πατηρ· τα δε αιτιατα δυο, ο Υιος
και το Πνευμα. Αιτιος δε λεγεται ο Πατηρ, διοτι γενναι, και ου γενναται, εκπορευει
και ουκ εκπορευεται. Γενναι μεν τον Υιον· εκπορευει δε και το Πνευμα το αγιον. Και
δια τουτο λεγεται ο Πατηρ αιτιος. Ἐρωτ. ιβʹ. Και ποσα αιτιατα; Ἀποκ. Αιτιατα δυο, ο
Υιος και το Πνευμα. Ου γενναι ο Υιος, αλλα γενναται, και δια τουτο λεγεται αιτιατος.
Λοιπον εαν τις ερωτησηι, οτι επι Θεου ποσα αιτια ομολογεις; ειπε, εν αιτιον λεγω. Και
ποιον εστι τουτο; Ὁ Πατηρ. Και δια τι λεγεται αιτιος ο Πα τηρ; ∆ιοτι γενναι τον Υιον
και εκπορευει και το Πνευμα. Ἐαν δε ερωτησηι σε, οτι ποσα αιτιατα λεγεις επι του
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεου; ειπε δυο. Ποια δε ταυτα; Ὁ Υιος και το Πνευμα. Και δια τι λεγονται αιτιατα;
∆ιοτι 785 γενναται ο Υιος, και ου γενναι· εκπορευεται δε και το Πνευμα, και ουκ
εκπορευει. Ἐρωτ. ιγʹ. Ἐπι της αγιας Τριαδος τις πρωτος; Ἀποκ. Ἐπι της αγιας Τριαδος
ουδεις πρωτος, και ουδεις υστερος, αλλ' αμα Πατηρ, αμα Υιος, αμα Πνευμα αγιον· και
δια τουτο και συναναρχοι λεγον ται, και αναρχοι. Ἄναρχον δε λεγεται το προ της
αρχης ον. Ἄναρχος λοιπον ο Πατηρ, αναρχος ο Υιος, αναρχον το Πνευμα το αγιον.
Και ουχ ο μεν πρωτος, ο δ' υστερος, αλλ' αμα οι τρεις, Πατηρ, Υιος και Πνευμα αγιον.
∆ια τουτο και συναναρχοι και εισι και ονομαζονται. Ἐρωτ. ιδʹ. Σαφηνισον ημιν και
τουτο, πως ο Υιος και Λογος του Θεου γενναται εκ Πατρος· τουτο γαρ εκπληττει
ημας. Ἀποκ. Ἐπει ο Θεος αθεωρητος εστι και ανερμη νευτος, ουδε τουτο ερμηνευσαι
δυναμεθα. Πως γαρ τις ερμηνευσαι δυναται, ο ουδεπω αυτος εθεασατο, η παρ' αλλων
ακηκοε πωποτε; Πλην εκ των ποιημα των αυτου, φημι, του Λογου και Θεου τυπικως
ειπω μεν, οσον το κατα δυναμιν. Νοητεον μεν, οτι, ωσπερ ο λογος του ανθρωπου
γενναται απο της ψυχης ασπορως και ακατανοητως, ουτως γενναται και ο Λογος
απο του Πατρος. Και ως γενναται πυρ εκ του πυρος, και φως εκ του φωτος, ουτως
γενναται ο Υιος και Λογος του Θεου απο του Πατρος. Ἐρωτ. ιεʹ. Και το αγιον Πνευμα
πως εκπορευεται απο του Πατρος; Ἀποκ. Πρεπει σε και περι τουτου μη ερωταιν. Και
τουτο γαρ ανερμηνευτον. Πλην μανθανε και περι τουτου. Ὥσπερ ουν η αναπνοη του
ανθρωπου εκ της ψυχης εκπορευεται, ουτως και το Πνευμα το αγιον παρα του
Πατρος εκπορευεται. Και ως η Ευα ουτε γεννητη ουτε αγεννητος, αλλα μεσως, ουτως
και το αγιον Πνευμα παρα του Πατρος εκπορευεται. Και γαρ ο Ἀδαμ αγεννητος, ο δε
Σηθ γεννητος, και η Ευα εκπορευτη. Ἡ γαρ Ευα ουτε εγεννηθη, ως εγεννηθη ο Σηθ,
ουτε αγεννητος ην, ωσπερ ο Ἀδαμ· αλλ' επορευθη εκ της πλευρας του Ἀδαμ. Και ην ο
Ἀδαμ αγεννητος εις τυπον του αγεννητου Πατρος· ο δε Σηθ γεννητος εις τυπον του
γεννητου Υιου· και η Ευα εκπορευτη εκ της πλευρας του Ἀδαμ εις τυπον του
παναγιου Πνευματος. Εις γαρ τους προ πατορας ημων ετυπωθη η αγια Τριας. Ἀλλ' ο
μεν Ἀδαμ, και ο Σηθ, και η Ευα σωματα ησαν, και χωριστοι ησαν απ' αλληλων· ο δε
Θεος και Πατηρ, ο Υιος, και το αγιον πνευμα, ουτε σωματα εισιν, ουτε χωριστοι εισιν
απ' αλληλων. Μονος δε ο τυπος της αγεννησιας του Πατρος θεωρειται εις τον
αγεννητον Ἀδαμ, και ο τυπος της γεννησεως του Υιου εις τον γεννητον Σηθ, και ο
τυπος της εκπορευσεως του αγιου Πνευματος θεωρειται εις την εκπορευτην Ευαν.
Και ουτως νοει και περι τουτου. Ἐρωτησις ι ʹ. Ἆρα χωρειται ο Θεος εν ενι τοπωι, η ου;
Ἀποκ. Προσθες τον νουν σου, και νοησον, οτι ο Θεος φως εστιν αθεωρητον και
αχωρητον· ουτε θεωρειται ο Θεος, ουτε χωρειται που. Και επει ου χωρειται εις το
παν, πως ενι δυνατον φανηναι η 788 νοηθηναι τισιν; Ουτινος ουδε Μωσης ο
θεοπτης, ουδε οι μαθηται του Λογου αυτου εν τωι της μετα μορφωσεως εκεινου ορει,
ουκ αλλος τις ποτε ηδυ νηθη γυμνην την θεοτητα θεωρησαι· ωστε δηλον, οτι ουκ εν
ενι τοπωι χωρειται, αλλα πανταχου παρεστιν ο Θεος. Και ταυτα μεν περι θεολογιας·
απαρτι δε αρξομεθα λεξαι και περι της οικονομιας, ητοι περι της σαρκωσεως του
Υιου και Λογου του Θεου. Ἐρωτ. ιζʹ. Ἰδου ερωτημα σοι ερωτω, συ δε μοι αποκριθητι.
Ἐδιδαξας ημιν περι της αγιας Τριαδος, οτι ο Θεος τρισυποστατος ενι, και οτι Πατηρ,
Υιος, και Πνευμα αγιον. Νυν δε ερωτω σε· Ουτος ο Χριστος τις εστι; Περι τουτου
θελω μαθειν. Ἀποκ. Παντως ηκουσας περι της αγιας Τριαδος, οτι εν προσωπον
καλειται Πατηρ, το δε ετερον Υιος, και το αλλο προσωπον λεγεται Πνευμα αγιον.
Ἰδου λοιπον γινωσκε, οτι ουτος ο Υιος και Λογος του Θεου και Πατρος ενεδυθη
σαρκα ανθρωπου, και περιεπα τησεν ως ανθρωπος εν τηι γηι. Ὠνομασθη ουν Χρι στος,
διοτι εχρισθη, ητοι εφορεσε την σαρκα του ανθρωπου. Και δια τουτο λεγεται
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σεσαρκωμενος Θεος, και Χριστος ο Υιος και Λογος του Θεου και Θεος, διοτι εφορεσε
την του ανθρωπου μορφην. Ἐρωτ. ιηʹ. Και τινα λογον, η τινα χρειαν ειχεν ο Θεος,
ηγουν ο Υιος και Λογος του Θεου, ινα σαρκωθηι, και ως ανθρωπος περιπατειν εν τηι
γηι; Ἀποκ. Θεος ουδεμιαν χρειαν ειχε του σαρκωθηναι, αλλ' η ανθρωποτης εδεετο
ιατρειας. Ἐπειδη γαρ εποιησεν ο Θεος τον ουρανον και την γην, και παντα τα εν
αυτοις, επλασε δε και τον ανθρωπον, και εθηκεν αυτον εν μεσωι του παραδεισου, και
εταξεν αυτον βασιλεα εις παντα τα κτισματα, ινα παντα δουλευωσιν αυτωι, και
κατοικειν αυτον εν τωι παρα δεισωι, ως Θεου εικων. Ειδως τουτο ο διαβολος, και
φθονησας την του ανθρωπου αξιαν, συνεβουλευσεν αυτωι τωι ανθρωπωι παρακουσαι
του Θεου, ινα δια της παρακοης εξωσηι αυτον του παραδεισου και της του Θεου
αξιας, και θνητον τον αθανατον απεργα σηται. Ὁ δε ανθρωπος, ως μη εχων πειραν
κακιας του πονηρου, ηκουσε της συμβουλης του διαβολου, και παρηκουσε του Θεου,
και εκτοτε εδεξατο τον θανατον της αμαρτιας, ομοιως και παντες οι εξ εκεινου
γενομενοι ανθρωποι, ως εκ προγονων την αμαρτιαν λαβοντες, εκρατησαν ταυτην·
και ισχυσεν η αμαρτια κατα των ανθρωπων. Ἔπεμψε δε ο Θεος προφητας και
διδασκαλους εις τον κοσμον· ινα διδα ξωσι τον κοσμον, ηγουν τους ανθρωπους, και
στρα φωσιν απο της αμαρτιας· και ουκ ηδυνηθησαν οι προφηται του διορθωσασθαι.
∆ια τουτο ειπεν ο Θεος εν εαυτωι· Καταβησομαι, και φορεσω σαρκα, και γε νησομαι
ανθρωπομορφος, και διδαξω το πλασμα μου, και στραφησεται απο της του διαβολου
συμβουλης, και εσται πας ανθρωπος ως Θεος ου κατα φυσιν, αλλα κατα θεσιν. Και
τουτο βουληθεις ο Θεος ευδοκιαι του Πατρος, και συνεργειαι του αγιου Πνευματος,
789 συγκατεβη ο Υιος και Λογος του Θεου, και εισηλθεν εις καθαραν κοιλιαν
παρθενου γυναικος, και προσ λαβομενος σαρκα εξ αυτης, ενηνθρωπησε· και παλιν εκ
της γυναικος εξελθων, και εγκαταλειψας αυτην καθαραν και εσφραγισμενην
παρθενον αμολυντον, καθαπερ το προτερον, περιεπατησεν εν τωι κοσμωι μετα των
ανθρωπων, ως ανθρωπος, και τοτε ωνο μασθη Χριστος, δια το χρισθηναι τε και
φορεσαι την σαρκα του ανθρωπου. Και ουτος εστιν ο Χριστος ο Υιος και Λογος του
Θεου, ο σαρκα φορων. Ἐρωτ. ιθʹ. Και πως ην δυνατον σαρκα παρθενον γεννησαι, και
παλιν μενειν παρθενον; και τουτο θαυ μαστον ημιν και πανυ εξαισιον φαινεται·
διδαξον ημας και περι τουτου, δεομεθα. Ἀποκ. Ει και θαυμαστον ημιν δοκει τουτο,
αλλ' ουκ ανθρωπου το εργον, Θεου δε· οπου γαρ βουλεται Θεος, νικαται φυσεως
ταξις· και παλιν· «Θαυμαστος ο Θεος,» και «Θαυμαστα τα εργα αυτου.» Πλην ακου
σον περι της γεννησασης Παρθενου ποικιλα και εναργεστατα συμβολα· μνησθητι, οτι
παρθενος ων ο Ἀδαμ την Ευαν εγεννησε· και παλιν παρθενος διεμεινε, καθαπερ το
προτερον. Και ωσπερ ο Ἀδαμ παρθενος εγεννησε και παρθενος διεμεινε, ουτω και η
Θεοτοκος Μαρια, παρθενος ουσα, ετεκε τον Χρι στον, και παλιν παρθενος διεμεινε.
Ἀλλα και αλλο προς τουτο μυστηριον ακουσον. Ὥσπερ οικος περι πεφραγμενος
παντοθεν ανατολικον εχων υελινον τε καθαρον και λεπτοτατον παραθυριδιον,
ανατειλαντος του ηλιου αι ακτινες αυτου διαπερωσι τον υελον και εισερχονται
παντα τον οικον καταφωτιζοντες· και παλιν παρερχομενου του ηλιου και των αυτου
ακτινων εξερχομενων, ο υελος ου συντριβεται, αλλ' αβλαβης εκ των εισερχομενων
τε και εξερχομενων προσκρουσεων του ηλιου διαμενει ακτινων· ουτω μοι νοει και
περι της αειπαρθενου Μαριας. Αυτη γαρ η παναγνος, ως οικος ουσα
περιπεφραγμενος, ο Υιος και Λογος του Θεου καθαπερ ακτις θεικη εκ του ηλιου της
δικαιοσυνης του Πατρος κατελθων, και δια του υελινου παραθυριδιου των ωτιων
αυτης εισελθων, τον παναγιον οικον αυτης κατεφωτισε, και παλιν ως οιδεν αυτος,
εξηλθε, μη λυμηνας την παρθενιαν εκεινης το συνολον· αλλ' ως προ του τοκου, και
 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εν τωι τοκωι και μετα τον τοκον παρθενον αγνην δι εφυλαξε. Συν τουτοις δε και
ετερον φωτολαμπες και θαυμαστωτατον, κακεινων παρομοιον εκτυπωμα ακουσον.
Ὁ μαργαριτης εν τηι Ἐρυθραι θαλασσηι γινεται· γινεται δε ουτως. Αι ακραι της
Ἐρυθρας θαλασσης ξηραι εισιν, ολιγου χυσιν υδατος εχουσαι. Ευρισκονται δε εκεισε
οστρακοδερματα τινα θαλασσια εν πασηι τηι Ἐρυθραι θαλασσηι εκεινηι, πινναι ονομα
ζομενα. Ἵστανται ουν αι πινναι εκειναι αει κεχη νυιαι, και εκδεχομεναι βρωματα εις
τροφην αυτων. Ἐν γουν τωι ιστασθαι αυτας κεχηνυιας και εκδεχο μενας την εαυτων
τροφην, συχνων γενομενων εκεισε των αστραπων, κατερχεται η αστραπη προς την
πινναν, και ευρισκουσα τα της πιννης οστρακα 792 ανεωιγμενα, εισερχεται εις αυτην·
η δε πιννα, ευθυς συστελλομενη και συσφιγγομενη καθ' εαυτην, εντος αυτης
αποκλειει την αστραπην. Ἡ δε αστραπη, τυλισσομενη εις τους φορβειους των
οφθαλμων της πιννης, καταλαμπρυνει αυτους, και ποιει αυτους μαργαριτας.
Ἐξερχομενοι δε οι μαργαριται απο της πιννης, πιπτουσι προς τον αιγιαλον της
θαλασσης εκεινης, και ουτως ευρισκουσιν αυτους οι γυρευοντες αυτους. Ουτως μοι
νοει και περι της σαρκωσεως του Λογου. Θαλασσα μεν ο κοσμος, και η Παρθενος
κογχυλη. Ἵστατο δε η Παρθενος καθαπερ πιννα εν τωι ναωι, εκδεχομενη τον
ουρανιον αρτον Χριστον τον Θεον, ος και κατελθων και εισελθων εν αυτηι, ως
αστραπη, και εντετυλιχθεις εν ταις λαγοσι της παρθενιας αυτης, λαμπροειδη
κατεσκευασε την παναγιαν σαρκα, ην προσελαβετο σαρκωθεις· και ουτως εγεννηθη
εξ αυτης ως καθαρος και πολυτιμητος μαργαριτης ο Λογος του Θεου χωρις αῤρενος
συνουσιασμου. Και ωσπερ ο μαργαριτης ουρανιος εστι και επιγειος, ουρανιος μεν
κατα την αστραπην, επιγειος δε κατα την συμπλοκην των οφθαλμων της πιννης·
ουτω και ο Χριστος ουρανιος εστι και επιγειος· ουρανιος μεν κατα την θεοτητα,
επιγειος δε κατα ανθρωποτητα. Και ωσπερ ο μαργαριτης κατασκευαζεται ανευ
συνουσιας αῤρενος και θηλεος εξ αστραπης και της πιννης, ουτως και ο Χριστος
εγεννηθη ανευ συνουσιασμου αῤρενος και θηλεος εκ της θεοτητος, και της σαρκος
της Παρθενου. Και ωσπερ ο μαργαριτης συντριβομενος, πολλακις η μεν υλη των
οφθαλμων της πιννης συντριβεται και διαλυεται, ουχι δε και η λαμπροτης της
αστραπης πασχει, αλλ' η μεν λαμπροτης της αστραπης απα θης διαμενει, η δε υλη
των οφθαλμων της πιννης μονη συντριβεται και πασχει· ουτως και επι του Χριστου
δει σε νοειν. Μαστιζομενου γαρ αυτου του Σωτηρος ημων, και πασχοντος υπο των
απιστων Ἰουδαιων εν τωι σταυρωι, η μεν υλη της σαρκος, ηγουν η αν-θρωποτης,
μονη επασχε, η δε θεοτης απαθης διεμεινε. Και ταυτα λεγων, αντιστομιζεις
Θεοπασχιτας, και την ενσαρκον διδασκεις οικονομιαν. Ἐντευθεν σοι το αμφιβολον,
αγαπητε, χαριτι Χριστου διαλυεται. Ἐρωτ. κʹ. Ἰδου ταυτα παντα, θεοεικελε Πατερ,
αρμοζοντως ημιν εδιδαξας. Ἀξιουμεν σε δε, ινα και τουτο ημιν ερμηνευσηις το
απορουμενον, δια τι ουκ εδιδαξεν η θεοτης μονον τον ανθρωπον, και εσωσεν αυτον
ανευ σαρκος; τι γαρ ηθελε του φορεσαι την σαρκα; Ἀποκ. Και περι τουτου καλως
ερωταις· οθεν ακουσον και καλως την αποκρισιν. Κατ' αρχας, οταν εποιησεν ο Θεος
τον ανθρωπον, και επλανηθη υπο του διαβολου ο ανθρωπος, ουκ ενικησεν ο
διαβολος την θεοτητα, αλλα την ανθρωποτητα. ∆ιο και επρεπε παλιν αυτη η
νικηθεισα ανθρωποτης ινα και παλιν αυτη νικησηι τον εχθρον αυτης τον διαβολον,
και παλιν παραλαβοι τον δι' εκεινου πριν απολεσαντα θειον παραδεισον. Ει γαρ
γυμνη η θεοτης προσηρχετο, και ενικα τον διαβολον, εμελλε καυχησθηναι ο
διαβολος, οτι ου θαυμαστον, ει και ενικηθη· υπο της θεοτητος γαρ προσβαλων
ενικηθη. Και δια τουτο ου κατεδεξατο ο Θεος, ινα γυμνη η θεοτης αυτου
προσπαλαισηι τον διαβολον, αλλ' ηβουληθη, ινα η ανθρωποτης η νικηθεισα υπο του
 
 
 
 

7

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

διαβολου, αυτη 793 και μονη νικησηι τον νικησαντα ταυτην διαβολον. Προγινωσκων
ουν παλιν ο σοφος Θεος, οτι ουκ ηδυ νατο μονη η ανθρωποτης νικησαι χωρις της
θεοτητος, εκρυβη εν αυτηι τηι σαρκι η θεοτης, οπως ο διαβολος, θεωρων την σαρκα,
και μη γινωσκων, οτι εν αυτηι τηι σαρκι η θεοτης εστι κεκρυμμενη, προσελθηι και
προσπαλαισηι τωι Χριστωι, και ουτως νικηθηι υπο της κεκρυμμενης θεοτητος. Ὅπερ
και γεγονεν. Ὥσπερ γαρ ο αλιευς, βουλομενος κυνηγησαι ιχθυν, ου γυμνον το
αγκιστρον βαλλει εις την θαλασσαν, αλλ' ενδυει εξωθεν σκωληκα δολωι το
αγκιστρον, και ουτως ριπτει αυτο εις την θαλασσαν ενδεδυμενον τον σκωληκα· ο δε
ιχθυς, θεωρων τον σκωληκα μονον, και μη γινωσκων, οτι σκωληξ μεσον εκεινου
εχει το αγκιστρον, αλλα νομιζων διχα αγκιστρου τον σκωληκα ειναι μονωτατον,
πλανωμενος υπο του αγκιστρου κρατειται· ουτω και ο Χριστος εποιησε. Βου-ληθεις
γαρ κυνηγησαι τον εν τοις απειροις υδασι της αβυσσου εμφωλευομενον ιοβολον
ιχθυν, η μαλλον μεγαν δρακοντα τον διαβολον, ου γυμνηι τηι θεοτητι αυτου τωι
διαβολωι προσεφερε, αλλα δολωι τον σκωληκα την παναγιαν αυτου σαρκα, ην εκ της
Ἀει-παρθενου Μαριας, της παναγιωτατης γης, διχα φυρμου ενεδυσατο, κατα τον
φασκοντα θειον ∆αβιδ· «Ἐγω ειμι σκωληξ και ουκ ανθρωπος,» εκαλυψε το
ιερωτατον αγκιστρον τον κοσμοσωτηριον αυτου σταυ-ρον, εν αυτωι προσπαγεις, και
δι' αυτου λαθειν βουλη-θεις την εαυτου θεοτητα, υφ' ου πλανηθεις και κρατη-θεις ο
ιοβολος και οφιοδηκτης ουτος ιχθυς, ο μεγας δρακων διαβολος, ο του παραδεισου
εξωσας και θα-νατωσας τον ανθρωπον, νικηθεις απωλετο. Ὥστε η μεν θεοτης εις
τυπον του αγκιστρου εστιν, η δε ανθρωποτης εις τυπον του σκωληκος. Θεωρησας
ουν ο διαβολος εξωθεν το ανθρωπινον και μη νοησας την εν αυτωι εσωθεν
εγκεκρυμμενην θεοτητα, επλανηθη, και προσελθων τηι ανθρωποτητι, εκρατηθη υπο
του ανεικαστου και ακατανικητου αγκιστρου της θεοτητος· και ουτως ενικηθη ο
μεγας δρακων διαβολος. ∆ια τουτο ουκ ηλθεν ο Υιος και Λογος του Θεου γυμνηι τηι
αυτου θεοτητι κυνηγησαι τον διαβολον, αλλ' εφορεσε την σαρκα, και ουτως εισηλθε.
Και αυτη εστιν η αιτια του γενεσθαι την σαρκωσιν. Και ωσπερ αυτος ο διαβολος,
βουληθεις ποτε πλανησαι τον ανθρωπον, και του παραδεισου εκβαλειν, ου προσηλθε
τηι Ευαι γυμνηι τηι εαυτου διαβολοτητι, αλλ' εφορεσε σαρκα τον οφιν, και ουτως
προσηλθε, και επλανησεν αυτην· ᾔδει γαρ ο δολιος, οτι, ει προσελθηι αυτηι γυμνηι τηι
διαβολοτητι αυτου, ουκ αν αυτην πλανησαι δυνησεται· και δια τουτο ενεδυθη ωσπερ
σαρκα τον οφιν, και δια του σαρκοφορου οφεως την Ευαν επλανησε. Και ο μεν οφις
εφαι-νετο, ο δε διαβολος ουκ εφαινετο. Και δια του φαινο-μενου οφεως ενηργει ο
αθεωρητος οφις διαβολος. ∆υο γαρ φυσεις εν ενι προσωπωι απηγον τοτε επι των
προπατορων την εκπτωσιν. Και ωσπερ τοτε διαβο-λοτης και οφιοτης δυο φυσεις εν
ενι προσωπωι ηνω-θησαν, και η μεν μια φυσις, ηγουν η οφιοτης εφαινετο, η δε ετερα,
ητοι η διαβολοτης, ουκ εφαινετο, και εξεβαλε τον ανθρωπον εκ του παραδεισου·
ουτως 796 και επι του Χριστου δυο φυσεις εις εν προσωπον θεοτης και ανθρωποτης
ηνωθησαν· και η μεν ανθρω-ποτης εφαινετο, η δε θεοτης ουκ εφαινετο, και δια της
φαινομενης ανθρωποτητος η θεοτης ενηργει η αθεωρητος, και τον εκ του
παραδεισου παλαι εξ-ορισθεντα ανθρωπον, αι καλαι δυο φυσεις αυται, η θεοτης
φημι και ανθρωποτης, εις αυτον παλιν και νυν ενεβαλον. Και αυτη εστιν η αιτια, δι'
ης ο Θεος εσαρκωθη και εγενετο ανθρωπος· οτι αυτωι πρεπει δοξα εις απεραντους
αιωνας. Ἀμην.
 

 
 
 
 

8

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


