Epistula synodalis
Ἀμφιλοχιου επισκοπου Ἰκονιου επιστολη συνοδικη.
Και πριν κομιζεσθαι τα παρα της αγαπης υμων γραμματα, περιηγγειλεν εις ημας η
φημη και το της πιστεως υμων ακραιφνες και προς τους κινδυνους παρατεταμενον
και προς τα παθηματα τα υπερ Χριστου καρτερικον και της εις θεον αγαπης και το
της μελλουσης ελπιδος εν υμιν βεβαιον. Ἐπει δε και τοις γραμμασι της ευλαβειας
υμων εντετυχηκαμεν, ειδομεν οντως εκκλησιας αποστολικης χαρακτηρα και
ποιμενων αγαθων ζηλον και σπουδην αοκνον αληθινοις χριστιανοις πρεπουσαν. Το
γαρ μητε της οδου μηκος υπολογισασθαι μητε διεσπασμενως τας πευσεις προσα
γαγειν, αλλα κοινηι δια των γραμματων ποιησασθαι την ερωτη σιν, λιαν ημας
ευελπιδας πεποιηκεν οτι συμφωνως επιστειλαντες συμφωνως και τας αποκρισεις
παρ' ημων δεξασθε· και οιον τι προοιμιον της τελειοτερας ομονοιας την εν τοις
γραμμασιν υμων ομονοιαν εδεξαμεθα. Και δι' ευχης μεν ην ημιν και τον θαυμασιω
τατον και μετα πασης αιδους ονομαζομενον επισκοπον Βασι λειον και παροντα
δεξασθαι τηι συνοδωι και κοινωνον, μαλλον δε εξαρχον των προς υμας πραγματων
εχειν. Ἐπει δε εκεινον αρρωστια σωματος υπερβαλλουσα προς την αφιξιν διεκωλυ
σεν, τελειας μεν εστιν αγαπης υμων μητε τα της ημετερας βραχυτητος παριδειν
γραμματα. Ου μεντοι την αγιαν υμων εκκλησιαν αμοιρον και της εκεινου φωνης
περιειδομεν· αλλ' εχοντες αυτου συγγραμμα περι ταυτης ιδικως αυτωι της υποθεσεως
πεπονημενον κακεινον δια του γραμματος εχομεν ημιν συμφθεγγομενον. Τις ουν η
προς την πευσιν αποκρισις; Την αγιαν συνοδον των πατερων των εν Νικαιαι συνοδον
οντως καθολικην και αποστολικην γνωριζομεν, και πιστιν την εκτεθεισαν υπο των
πατερων τηνικαυτα φυλαττομεν ακινητον και προς το διηνεκες ασπαρακτον μενειν
ευχομαι. Γεγονε δε τοτε τοις πατρασιν αναγ καιοτερον πλατυτερον εξηγησασθαι περι
της δοξης του μονογε νους, επειδη τοτε νεωστι φυομενην την αιρεσιν του Ἀρειου
δια σπουδης εσχον εκκοψαι τα πρωτα αυτης προαναιρουντες σπερ ματα, πριν τελεως
εκτραχυνθηναι την ακανθαν. Σεσιγημενου δε τηνικαυτα του κατα το πνευμα
ζητηματος δια τουτο πλατυτερον μεν ουδεν προσεθεσαν· τοις μεντοι γε συνετως
αναγινωσκουσιν αυταρκης και η περι του πνευματος εν εκεινηι τηι πιστει διδασκα
λια. Ὥσπερ εις πατερα και υιον πιστευειν, ουτω και εις το πνευμα πιστευειν
εδογματισαν, μητε ετεραν τινα φυσιν επεισαγοντες τηι θειαι και μακαριαι τριαδι μητε
τι των εκ της τριαδος αποτεμνοντες εις την της πιστεως εκθεσιν. Ἐπει δε προσφατον
ο σατανας διασαλευειν τας εκκλησιας επιχειρων ενεβαλε τισι περι του πνευματος
δισταγμον, αναγκαιον επι την πηγην ανατρεχειν της πιστεως εξ ης και οι κατα
Νικαιαν πατερες αναρυσαμενοι την εκθεσιν της πιστεως εποιησαν. Τις ουν ημων η
της πιστεως τελειοτης; Ἡ του κυριου παραδοσις ην μετα την εκ νεκρων αναστασιν
τοις αγιοις αυτου μαθηταις ενετειλατο προσταξας· Πορευθεντες μαθητευσατε παντα
τα εθνη βαπτιζοντες αυτους εις το ονομα του πατρος και του υιου και του αγιου
πνευματος. ∆ηλον οτι την εντολην εδεξαμεθα ου μονον εις το βαπτιζειν ουτως,
αλλα και εις το μαθητευειν ουτως, ως δια ταυτης της εντολης και την Σαβελλιου
νοσον αποκλεισθηναι των τριων υποστασεων καθαρως ημιν παραδοθεισων, και των
Ἀνο μοιων και των Ἀρειανων και των Πνευματομαχων εμφραγηναι τα στοματα των
μεν προσωπων και των υποστασεων τριων δηλου μενων, της δε φυσεως και της
θεοτητος μιας ομολογηθεισης. Ἀναγκη τοινυν ουτως ημας βαπτιζειν ως
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εδιδαχθημεν, και ουτω πιστευειν ως εβαπτισθημεν, και ουτω δοξαζειν ως
επιστευσαμεν. Πολλα γαρ τηι διανοιαι περισκοπουντες και πανταχου στραφεντες τοις
λογισμοις ουδεν επινοησαι δυναμεθα μεταξυ του κτιστου και της κτισεως, ωστε ει
της θεοτητος το πνευμα χωριζομεν, αναγκη μετα των κτισματων αυτο καταριθμειν.
Ει δε κτισμα τολμησοιμεν ειπειν, πως δυνατον εν τωι βαπτισματι μιχθηναι; Την
πολυθεΐαν ουτως ως και την αθεΐαν κακιζομεν· και ουτε τρεις αρχας ουτε τρεις
θεους ουτε τρεις διαφορους καταγγελλομεν φυσεις, αλλα αρχην των ολων τον
πατερα γινωσκοντες ουτε τινα των τριων υποστασεων αθετουμεν και το σεμνον των
θειων γραφων και τας εφ' εκαστον μαρτυριας προσαγοντες. Ἀλλ' επειδη και μετρον
επιστολης εκφευγει το περι τουτων λεπτολογειν και την υμετεραν αγαπην
επιστευσαμεν αρκεσθη σεσθαι τωι κεφαλαιωι της ημετερας εκθεσεως και τα λοιπα
προσθησειν οικοθεν–∆ιδου γαρ, φησι, σοφωι αφορμην και σοφωτε ρος εσται–, και
ταυτα αποχρωντως γεγραφεναι νομιζομεν. Οις αρκει βραχειαν προσθειναι
παρακλησιν. Παρακαλουμεν γαρ μενειν υμας υιους ειρηνης, ινα πληρωσητε την
αποστολικην εντολην, συμψυχοι το εν φρονουντες και των παθηματων των υπερ
Χριστου κεκοινωνηκοτες. Μη δωτε τωι πονηρωι διαζευξαι τα καλως συνημμενα μητε
τοις λυκοις εαυτους ευαλωτοτερους ποιησητε τηι διχοστασιαι τας εκεινων
βεβαιουντες ευχας. Ἐμαθο μεν γαρ οσους αθλους υπερ της ορθοδοξιας υπεστητε. Τας
ουν απειλας και τας αναγκας τας παρα των υπεναντιων νικησαντες μηδενα δωτε
διαστασει καιρον, μηποτε κατα βραχυ παρεισρυο μενον μισος, εαν σχηι τοπον,
μεγαλους υμιν κρημνους υποθησηι. Ἀλλα και εν ταις δοξολογιαις το πνευμα πατρι
και υιωι χρη συνδοξαζειν και ειδεναι τουτο, οτι οι την ασυγχωρητον αμαρτιαν δια
της εις το πνευμα βλασφημιας εξαμαρτανοντες εικη παραι τουνται την προς τους
Ἀρειανους κοινωνιαν. Μετα γαρ εκεινων κατακριθησονται. Ευχομεθα δε υμας
ατμητον το σωμα της εκκλησιας αφιλονεικως φυλαξαντας, ειρηνικως μεν εν τωι νυν
αιωνι τον λειπομενον διαγειν χρονον, ενδοξως δε εν ημεραι της κρισεως παραστηναι
τωι του Χριστου βηματι.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


