Fragmenta in epistulam ad Romanos
Rom 1,2
Κεχωρισμενος και αφιερωμενος εις τον ευαγγελισμον, ως ο νομος αφορισμα και
αφαιρεμα λεγει το χωριζομενον απο των θυματων θεωι και ιερευσιν.

®

Rom 1,3 4 Γενομενος τοινυν κατα σαρκα εν ομοιωματι της ημετερας
γενεσεως υιος ανθρωπου, κατα το πνευμα και την δυναμιν υιος ανα δεικνυται θεου
εν τηι δευτεραι γενεσει τηι εκ νεκρων, προς το και ημας ομοιουμενους αυτωι υιους
γενεσθαι θεου, την υιοθεσιαν κομισαμενους εν τηι απολυτρωσει του σωματος, ως

®

αυτος ο αποστολος εφη. Ro+m 1,5 7 Ἵνα δε δειξηι, οτι και Ῥωμαιοι, των εθνων οντες
παντων των την οικουμενην κατοικουντων, δικαιως αυτου δεχονται της αποστολης
το κηρυγμα. Rom 1,8 Θεον καλουσιν οι εξαιρετως και υπερ τους αλλους
προσηκοντες αυτωι, παλαι μεν οι προφηται, νυν δε οι αποστολοι· δηλοι δε οτι ουκ ενι
ευχαριστησαι θεωι ανευ Χριστου. χαιρει δε αγγελικηι διαθεσει χρωμενος επι το
κεκρατηκεναι την Χριστου πιστιν εν Ῥωμηι· χαρα γαρ εν ουρανωι γινεται και επι ενι
αμαρτωλωι μετα 58 νοουντι, και συγχαιρει τωι συναποστολωι αυτου Πετρωι τοσουτον
ισχυσαντι δια της χαριτος.

®

Rom 1,11 12 ∆ιδασκει μεν ο τους μηπω γινωσκοντας φωτιζων, παρακαλει δε
ο τους ηδη πεφωτισμενους ευφραινων τωι της σοφιας λογωι, ως αυτος διαιρων
φησιν· ειτε ο διδασκων, εν τηι διδασκαλιαι, ειτε ο παρακαλων, εν τηι παρακλησει.
παρακαλουμενων δε Ῥωμαιων και αυτος φησι συμπαρακλη θησεσθαι κοινωνων της
εκεινων παρακλησεως δια την αγαπην, αμα δε ως ουδε αυτος ων υπερανω του
χρηιζειν της εκ λογου ωφελειας· παρακλησις γαρ ο λογος και τωι λεγοντι. ∆ια δε
τουτου παιδευει τους διδασκαλους μη μεγα προνειν ει διδασκοιεν, αλλ' ειδεναι οτι
ου τα εαυτων διδοασι καν διδασκωσι, και πεπεισθαι οτι ουκ ωφελουσι μονον αλλα
και ωφελουνται· η γαρ του ευαγγελιου προκοπη και των κηρυττοντων στηριγμος.
Rom 1,13 Καρπος δε των πεπιστευμενων τον λογον η των ακουοντων
ωφελεια· και ο κυριος φησι τεθεικεναι τους αποστολους εις το καρπον πολυν ποιειν.
ολιγοι γουν ανδρες την πασαν εκαρπο φορησαν εκκλησιαν.

®

Rom 1,16 17 Ει και εν τηι μεγιστηι τοινυν των πολεων, φησι, χλευαζεσθαι δει
παρα τοις ανοητοις κηρυττοντα τον σωτηριον σταυρον, ου παραιτησομαι· ει γαρ ο
υιος του θεου την αισχυνην ανθ' ημων εβαστασε την του σταυρου, πως ουκ ατοπον
ημας αισχυνεσθαι το του κυριου δι' ημας παθος; Και αντι της δι' εργων ουκ
ειλικρινους ουδε ζωοποιου δικαιοσυνης την δια πιστεως ζωην χαριζομενος ην. και ο
προφητης ειρηκεν· εκ πιστεως εις πιστιν. ει γαρ επιστευετε, φησι, Μωυσει,
επιστευετε αν εμοι. ∆ιδασκει ποσων απαλλαττει κακων το ευαγγελιον και η δι'
αυτου πιστις, και διεξελθων τα τε εν εθνεσι και εν Ἰουδαιοις κακα, μετα ταυτα
προιων τον περι της πιστεως επιφερει λογον, αναγκαιαν 59 γεγενησθαι την του
Χριστου παρουσιαν διδασκων. και ουτω περι της των Ἰουδαιων εκπτωσεως
διαλεγεται, και το τελευταιον επαγει τας παραινεσεις· αρχεται δε απο του κατ'
εθνων λογου και φησιν, ως τον εν τηι φυσει παρα του δημιουργου γραφεντα νομον
αδεως παρεβησαν.
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Rom 1,18 Ὡς το του θεου ονομα τε και σεβας εις τα του θεου μετενεγκοντες
δημιουργηματα. ειτα και ερμηνευει οπως. ει γαρ η ορατη κτισις τον αορατον ικανη
δεικνυναι, καταλιποντες δε τουτο οι ανθρωποι τα δημιουργηματα εθεοποιησαν, εν
αδικιαι κατεσχον του θεου την αληθειαν, αφ' ων δει γνωναι τον θεον πλανηθεντες.
Rom 1,19 Ουκ ουσια τουτου η ενεργουσα, ωσπερ ετερωθι φησιν· αφθαρτωι
αορατωι μονωι σοφωι θεωι, αλλ' αι ταυτης ενεργειαι αορατοι ουσαι φυσει και μηδενι
μηδεποτε γινομεναι καταφανεις, αλλα δια της κτισεως ενδεικνυμεναι.
Rom 1,21 Ματαιος αρα του μη οντος ως οντος φαντασια, μηδενος οντος περι
τον θεον ομοιωματος των παρα τουτοις προσκυνουμενων. εκ της ουν αφρονος
εαυτων διανοιας και σκοτος ταις ψυχαις εαυτων επεισηγαγον. Rom 1,32 Ἐνταυθα
παλιν το αναιτιον του θεου και το υπαιτιον του ανθρω που, και το δικαιον της
επιφερομενης κρισεως. ταυτα γαρ δρωσιν, ουκ αγνοουντες οτι παρα θεωι κριτηι
κολασεως εστιν αξια· δηλοι γαρ εισιν ουκ αγνοουντες το τοιουτον επειδαν κρινωσιν,
και θανατωι τους τα τοιαυτα ποιουντας μετερχονται. οταν ουν και οι φαυλοι την του
καλου γνωσιν εχοντες φαινωνται, και χρωμενοι γε αυτηι, επειδαν μη ταις ηδοναις
παρατρεπωνται, μαρτυρουσι τηι δημιουργιαι του θεου οτι καλη· οπερ και ο
Ἐκκλησιαστης επιθεωρησας φησιν, οτι εποιησεν ο θεος τον ανθρωπον ευθη· και
αυτοι εζητησαν λογισμους πολλους. των δε ανθρωπων οι μεν αρχηγοι προς το
κακον, οι δε ακολουθηται του κακου, αμφοτεροι δε πονηροι, και ο καταρξας και ο
συνδραμων. του δε ποιειν το συνευδοκειν 60 χειρον τιθησι κατα το λεγομενον· ει
εθεωρεις κλεπτην, συνετρεχες αυτωι. ο μεν γαρ ποιων, μεθυων τωι παθει, ητταται της
πραξεως, ο δε συνευδοκων, εκτος ων του παθους, πονηριαι χρωμενος, συντρεχει τωι
κακωι. το ουν ου μονον, αλλα και συνευδοκουσιν, επιτασεως εστιν, τουτους μεντοι
αιτιαται ως εκατερα ποιουντας.
Rom 2,1 Περι θεου διαλεγομενος, αποδωσει, φησι, κατα τα εργα αυτου, κατα
το ειρημενον τωι ψαλμωδωι· ο δε σωτηρ περι αυτου τουτο λεγει φασκων· τοτε
αποδωσει εκαστωι κατα την πραξιν αυτου. οταν ουν οπερ ωμολογηται ειναι θεου,
τουτο υιου φαινηται ον, κοινωνια της φυσεως δεικνυται και αληθης υιοτης.
Rom 2,10 Καλως δε παλιν ενταυθα Ἰουδαιωι τε πρωτον φησι, δευ τερως δε
Ἕλληνι· οι γαρ πλησιεστερον του δεσποτου και των επι τιμησεων υπερ τους αλλους
τιμωνται και των τιμων υπερ τους αλλους απολαυουσιν. Rom 2,13 ∆ικαιωσιν δε ου
την τελειαν την κατα Χριστον· περι γαρ εκεινης, οταν φησιν· εξ εργων νομου ου
δικαιωθησεται πασα σαρξ.
Rom 2,14 Ει και της ακροασεως της του νομου, φησιν, απολελειπται τα εθνη,
αλλ' εαν κατα τον φυσικον νουν επιτεληι τα του νομου βουληματα, νομον εχει την
φυσιν.
Rom 2,16 Ἄνθρωποι γαρ των φανερων καθηνται δικασται μονων, κρισιν δε
των αποκεκρυμμενων ως θεος ποιειται· ανθρωπος γαρ, φησιν, οψεται εις προσωπον,
ο δε θεος εις καρδιαν· ωστε Χριστου κρινοντος θεον ειναι τον κριτην. 61
Rom 3,3 Ὁμολογεισθω, φησι, το του θεου βεβαιον και αληθες πανταχου,
ανθρωποι δε αβεβαιοι και ψευδεις ελεγχεσθωσαν, ινα νικαι ταις ευεργεσιαις ο θεος
υπερ την αξιαν των ανθρωπων τα παρ' εαυτου χαριζομενος. και επειδαν κρινηται
προς πασαν σαρκα κατα το γεγραμμενον αναμφισβητητον, ** η τα παντα μεν αυτον
παρεσχηκεναι κατα την αγαθοτητα την εαυτου και υπερ την ανθρωπων αξιαν, τους
δε ανθρωπους μη παρεσχηκεναι αυτωι τα μη προσηκοντα.
Rom 3,21 Ου κατ' εναντιωσιν την προς νομον, αλλα κατα προσθηκην αγαθου
και δωρεαν θεου, ινα μηκετι εν ανθρωπινηι δικαιοσυνηι κρινωμεθα τηι παντως
εξελεγχομενηι, αλλα τηι παρα θεου δικαιοσυνηι τελειωθωμεν· αυτη δε εστιν η δια της
2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Χριστου πιστεως
εναναπαυομενη.

εις

παντας

διαβαινουσα

τους

πιστευοντας

και

πασιν

®

Rom 4,1 2 Τυπωι τωι κατα τον Ἀβρααμ επιδεικνυσι την πιστιν ου τοις εν
νομωι και περιτομηι διδομενην μονοις εις δικαιωσιν αλλα και τοις εν ακροβυστιαι·
δεδικαιωται μεν γαρ και Ἀβρααμ ουκ εξ εργων –ουδε γαρ ην το καυχημα αυτου
λαμπρον, ατελες ον και παρα θεωι μη δυναμενον φαινεσθαι, παρ' ωι δικαιοσυνη
χωλευουσα καυχησιν εχειν ου δυναται–αλλ' εκ πιστεως η δικαιωσις του πατρος
ημων Ἀβρααμ. πατερα δε κατα σαρκα αυτον λεγει των Ἰσραηλιτων των κατα πνευμα
θεου γενομενων υιων· οις εξομοιωθεις Χριστος εν τηι κατα σαρκα γενεσει
εξωμοιωσεν αυτους προς εαυτον δια της εν πνευματι κατα χαριν γεννησεως.
Rom 4,13 Ου νομον ορισας την επαγγελιαν ο θεος εδωκεν τωι Ἀβρααμ και τωι
σπερματι αυτου, αλλα πιστει δικαιωσας αυτον. η δε δοθεισα τωι Ἀβρααμ επαγγελια
ην, ως παρα του Μωυσεως μεμαθηκαμεν, η λεγουσα· σοι δωσω και τωι σπερματι σου
πασαν την γην ταυτην. δι' ο και κοσμον κληρονομιας ειναι την επαγγελιαν ο
αποστολος λεγει, γης ουσαν επαγγελιαν. εν δε τηι προς Κορινθιους εις ημας τους του
Ἀβρααμ κατα πνευμα διαδοχους αναφερων, παντα 62 ημων, φησιν, ειτε κοσμος ειτε
ενεστωτα ειτε μελ λοντα. και δηλον τοις τα Μωυσεως αναγινωσκουσιν, οτι ου
νομου προσταγματα λαβων ο Ἀβρααμ επι τουτοις εσχε την τοιαυτην επαγ γελιαν· ο
δε γε Παυλος εν τοις προκειμενοις και την αιτιαν αποδιδωσι δι' ην ουκ επι νομωι την
επαγγελιαν εδωκεν ο θεος, αλλ' επι πιστει.
Rom 4,24 Ἀνιστησι μεν τον εαυτου ναον ο κυριος· εγηγερκεν δε αυτον εκ
νεκρων ο πατηρ, ωσπερ τα παντα δια του παιδος, ουτω και τουτο εργασαμενος.

®

Rom 5,1 6 Ὁ αχωριστος του πατρος υιος προσαγαγομενος ημας προς εαυτον
και τηι πιστει την αγιαζουσαν χαριν επινειμας, αιτιος γεγονε του προσαχθηναι θεωι,
συναφειας αιτιος τοις διεστωσι καταστας δια της αυτου μεσιτειας, προς μεν τον
πατερα τηι θεοτητι συνημμενος, προς δε ημας κατα την ανθρωποτητα συναφθεις·
ωστε οσους κατα το ανθρω πινον προσαγεται, τουτους κατα το θειον προσαγει θεωι.
εστηκεναι δε ημας ειπων επι της προαγουσης θεωι χαριτος, επαγει τηι πιστει τα περι
της ελπιδος, δεικνυς την πιστιν, ως εν τηι προς Ἑβραιους γεγραπται, ελπιζομενων
ουσαν υποστασιν πραγματων. και φησιν οτι καυχωμεθα επ' ελπιδι της δοξης του
θεου προσδοκωντες την θειαν επαμφιεννυσθαι δοξαν, ης τυπος μεν εν Μωυσει,
αληθεια δε εν Χριστωι, εξεικονισμος δε εις ημας. αιτια δε της τοιαυτης
αποδοθησομενης ημιν δοξης η παρουσα χαρις. ωσπερ γαρ τις τεχνιτης
εισοικιζομενος εις ημας το πνευμα το αγιον, χαρα κτηριζει νυν και μορφοι προς
ομοιοτητα Χριστου δι' αποκρυφων ενερ γειων, μεχρι περ αν ειδοποιηθεν και
επιτελεσθεν το οταν εκλαμψηι κατα την επιφανειαν του σωτηρος ης Ἰωαννης λεγει·
αδελφοι, νυν τεκνα θεου εσμεν, και ουπω εφανερωθη τι εσομεθα. οιδαμεν οτι εαν
φανερωθηι, ομοιοι αυτωι εσομεθα. μεγαλη δε η της ελπιδος βεβαιοτης των ηδη
καυχωμενων ως παρουσι τοις μελλουσιν· καυχησις γαρ επ' αγαθωι βεβαιως
υπαρχοντι γινεται. και αυτη ην η μακαρια καυχησις ην ο προφητης Ἰερεμιας
εισηγειται, μη καυχασθω, λεγων, ο πλουσιος εν τωι πλουτωι αυτου, αλλ' εν τουτωι
καυχασθω ο καυχωμενος, συνιειν και 63 γινωσκειν τον κυριον και τα εξης. και ουχ
οτι πονοι, φησι, και θλιψεις παρεισιν, δια τουτο την επι τοις ηξουσιν αγαθοις
καυχησιν αμβλυνομεν, και ταυτηι μαλλον ετι καυχωμεθα συναιτιον της των αγαθων
απολαυσεως ειδοτες την των πονων υπομονην· δια γαρ θλιψεως υπομονη
συνισταται, ο δε υπομεινας δοκιμος, ο δε δοκιμος παρα θεωι γενομενος ελπιζει εχειν
3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τα παρα θεου. ο δε ελπισας εις θεον ουκ αισχυνθησεται· ευδοκει γαρ εν τοις
ελπιζουσιν επι το ελεος αυτου. συναιτια αρα των ελπιζομενων αγαθων η θλιψις
γινεται, οδηγος επι την ελπιδα καθισταμενη. ασφαλη δε την ελπιδα δεικνυσιν ουσαν
επι τον ηγαπηκοτα ημας θεον γινομενην, της δε αγαπης τεκμηριον την του
πνευματος δωρεαν· εξεχεε γαρ εφ' ημας την αγαπην ο το πνευμα εκχεας. εξεχεε δε
προηγουμενως επι τας καρδιας, επει και ταις καρδιαις προηγουμενως το πνευμα
ενυκισεν, ως και αυτος ο σωτηρ λεγει οτι παρ' υμιν μενει και συν υμιν εσται.
Rom 5,11 Της παλαιας εκεινης φωνης του Μωυσεως επαληθευομενης εν
υμιν· ουτος καυχημα σου και ουτος θεος σου. πως γαρ ουκ αν αγαλλοιτο και
καυχωιτο τις, καν υπο μυριων παρενοχληται πολε μιων, φιλιαι θεου τιμωμενος, δι'
ην και ουχ ηκιστα φθονουμενοι υπο των εναντιων επηρεαζομεθα.
Rom 7,7 Μηδεις ταυτα ακουων ερεσχηλειτω προς τον αποστολον φασκων ως
ει τουτο εστιν εν τωι νομωι, τα θανατουντα διαγορευειν και γνωριμα ποιειν τα φαυλα
των πραγματων και καλα, ουδεν ηττον και ο κυριος, το τε φαυλον εν τοις εαυτου
λογοις και το καλον διοριζων, δοξειεν αν την ισην εξεργαζεσθαι τηι αμαρτιαι κατα
των μη πειθομενων οδον· το γαρ διαφορον μεγα και πολυ το μεταξυ, νομου μεν εν
ρημασι μονοις κειμενου και μηδεμιαν εις δικαιοσυνην δυναμιν ενδιδοντος, αλλ' επι
τηι πραξει των ακουοντων το συμπαν καταλειποντος, του δε κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, το μεν συμπαν εν τηι δοσει του πνευματος την των υφ' εαυτον σωτηριαν
εργαζομενου και οιονει δημιουργουντος ημας εξ αρχης και μεταπλαττοντος και
ρυθμιζοντος εν τωι την θειαν επιπνοιαν υποδεχεσθαι τους πιστευοντας και προς
αυτην οικειουσθαι, λογοις δε εις παραινεσιν κεχρημενου δι' ων επιτηδειους ημας
κατασκευαζει τωι 64 μορφουντι και διατιθεντι πνευματι, ουχ ημιν αυτοις τα καθ'
ημας επιτρεψας· ηι γαρ αν κατεκρινομεθα παλιν αδυνατουντες εις το πειθε σθαι, και
η της αμαρτιας γνωσις καθ' ημων μαλλον η παρ' ημων εγινετο, αλλα τωι πνευματι
δοχεια παρασκευαζων ημας, ανιεντας μεν, οσ' ημεραι, την προς τον κοσμον
συμπαθειαν και λυοντας τα δεσμα τα σαρκικα, επιτεινοντας δε την προς το πνευμα
οικειωσιν. διο και νομος μεν εις τιμωριαν οξυς, πνευμα δε ανεξικακον, ο μεν την
ιδιαν των ανθρωπων κατορθωσιν εις δικαιοσυνην ζητων, το δε την παρ' εαυτου
χορηγουν. τουτωι γαρ επεται τον μεν νομον ου κατορθουμενου του προκειμενου
τιμωρητικον επιφερειν τωι προστακτικωι–τουτωι γαρ ην εχομενον εκεινου–, το δε
πνευμα δυναμιν εχον εις την των πεπιστευκοτων διορθωσιν, ει και τα πρωτα
εξασθενοιην την παρ' αυτου δημιουργιαν υποδεξασθαι, μητε απογινωσκειν μητε
κολαζειν ευθυς, αλλα τηι παρ' εαυτου σωτηριαι φυλαττειν τον ανθρωπον
παιδευομενον, ωσπερ ο Παυλος εφασκε τωι σαταναι παραδωσειν εις ολεθρον της
σαρκος, ινα το πνευμα σωθηι· το πνευμα του κυριου ανεχεται γαρ αχρι της Χριστου
παρουσιας, εωσπερ αν ο της νυν επιτελουμενης δημιουργιας εξηκηι χρονος, κρισεως
επιστασης ηι τους αδιορθωτους απω θειται το λοιπον ανεπιτηδειους εις την αιωνιον
ζωην ευρισκομενους. δια τουτο και αλλαχου φησιν ο αποστολος θεον ειναι τον ενερ
γουντα εν υμιν και το θελειν και το ενεργειν υπερ της ευδοκιας, ουχι το αυτεξουσιον
ημων περικοπτων, αλλα την παρα θεου δυναμιν εις αρετην εξηγουμενος. και ο
σωτηρ πνευμα αγιον ενεφυσησεν αναστας, δια τουτο προσοικειων ημας και μηδε
μεριμναν οτι λαλησομεν εκελευσεν, ου γαρ υμεις εστε, λεγων, οι λαλουντες, αλλα το
πνευμα του πατρος υμων το λαλουν εν υμιν. ηδη δε και ο προφητικος λογος την
νεαν δια θηκην εν τηι δοσει του πνευματος οριζομενος λεγει, θεικην εξηγουμενος
προς τον Ἰσραηλ διαλεξιν· και αυτη αυτοις η παρ' εμου διαθηκη, ειπεν, και το
πνευμα το εμον εστιν επι σοι, και τα ρηματα α δεδωκα εις το στομα σου, ου μη
εκλιπηι εκ του στοματος σου και εκ του σπερ ματος σου· ειπεν κυριος απο του νυν και
4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εις τον αιωνα. και ταυτα μεν δια του Ἡσαιου. δια δε του Ἰερεμιου την καινην
διαθηκην επαγγελομενος ο θεος· αυτη, φησιν, η διαθηκη ην διαθησομαι προς αυτους
εν εκειναις ταις ημε ραις, διδους νομους μου εν ταις καρδιαις αυτων, και επι
διανοιαν αυτων επιγραψω αυτους, και ου μη διδαξωσιν εκαστος τον πλησιον αυτου
λεγον τες, γνωθι τον κυριον, οτι παντες ειδησουσιν με απο μικρου εως μεγαλου
αυτων, οτι ιλεως εσομαι ταις αμαρτιαις αυτων· την του πνευματος εν τουτοις ενερ
65 γειαν εις καρδιας επαγγελλομενος, δι' ης και ιλασμος παρα θεου γινεται, των μεν
της αμαρτιας εκλογισμων των κατα τον νομον ανιεμενων, της δε πνευματικης
ανεξικακιας τον ιλασμον επιχωρουσης. και μην και δια του Ἐζεκιηλ δωσιν καρδιαν
καινην και πνευμα καινον επαγγελλεται εις την των ιδιων θεληματων εν ημιν
πληρωσιν. ωστε καλως και εν τοις προκειμενοις ο αποστολος την κατα Χριστον
ζωην οριζομενος, ουκ εν γραμματι και το της αμαρτιας παραλυεσθαι φησι καθ' ημων
ισχυρον, ατε δη του πνευμα τος ουκ εις γνωσιν αυτης και την δια ταυτης κατακρισιν
επιδημουντος, αλλ' εις αναιρεσιν μεν αμαρτιας, δικαιοσυνης δε ενεργειαν ουκ αν
θρωπινης αλλα θεικης, ως και εν αρχηι δικαιοσυνην θεου δια του ευαγγελιου ειπεν
αποκαλυπτεσθαι.
Rom 7,8 Τοις μεν ουκ ακουσασι νομον φυσικως η τουτου γνωσις εγγινεται,
καθα και προτερον ειρηκεν εθνη τα μη νομον εχοντα φυσει τα του νομου ποιουντα,
γραπτον ενδεικνυσθαι το εργον του νομου εν ταις εαυτων καρδιαις· τοις δε υπο
νομον το του νομου γραμμα και την φυσικην εννοιαν ανακινει, κατη χουμενοις υπο
του διδασκαλου προς το και συνιεναι το καλον και το φαυλον αφ' εαυτων δυνασθαι.
Rom 7,10 Νοει γουν μοι, φησι, μη τεθεντα πρωτον νομον, ως νυν ου παρεστι τοις ετι
νηπιοις και συνιεναι μη δυναμενοις, ενταυθα ουκ εστιν επιτιμησις· αγνοια γαρ
ανευθυνον κολασιν ουχ υποκειται. μετα ταυτα επεισιουσαν θεωρει την εντολην·
ενταυθα κατεξανισταται καθ' ημων η αμαρτια, προσγενομενης της γνωσεως και
μηκετι της αγνοιας την οργην αφιστασης την επι τοις γινομενοις. ουτω δε ζηι μεν η
αμαρτια δυναμιν και ισχυν λαμβανουσα, αποθνησκει δε ο ανθρωπος τηι γνωσει κατα
δικαζομενος, και περιισταται το ζωοποιουν αγαθον η του νομου προσταξις εις
θανατου προφασιν· ης γαρ ανευ την αμαρτιαν ουχ οιον τε αμαρτιαν ειναι, ουδε
καταδικαζειν θανατωι τον ανθρωπον, δια ταυτης δηπου και το της πονηριας εγκλημα
και το της κολασεως επι τιμιον συνισταται. Rom 8, Πασα, φησιν, ημας η κτισις
αναμενει και τον καιρον οποτε επι της προσηκουσης ημιν δοξης οφθησομεθα ποθει,
ως μηδεν ειναι λαμπροτερον της περι ημας εσομενης ευδοξιας. ακολουθον δε υιοις
66 θεου την κτισιν επεσθαι, κτημα ουσαν θεου· ελευθερωι γαρ το δουλον ακολουθει,
και υιωι το κτημα δια την ευγενειαν υποτετακται. και η προς τον πατερα οικειωσις
τοις υιοις υποταττει το δουλον. δηλον δε οτι κατα χαριν εχοντες το υιοι ειναι θεου
δια την του πνευματος, ως προειρηκεν, μετουσιαν, κατα χαριν εχομεν το ηγεμονικον
εν τηι κτισει τηι δοξηι του αληθους υιου δεξαμενοι· ωστε μη ειναι παρα δοξαν το την
τοσαυτην και τοιαυτην κτισιν ανθρωποις υποτεταχθαι, μικροις εν τηι κτισει
φαινομενοις.

®

Rom 8,33 34 Λελυκε, φησιν, η εκλογη τα εγκληματα, και την κατακρισιν
προανηιρηκεν η δικαιωσις· ωστε ουτε νομος καταδικαζων, ουτε αρχοντες του αιωνος
τουτου κατεσχοντες υφ' αμαρτιαν τον ανθρωπον και δια της αμαρτιας επι δουλειαν
θανατου καθελκοντες, ισχυροι καθ' ημων ετι γενησονται. αλλα παυεται μεν το του
νομου φοβερον χαριτι Χριστου νικωμενον, εξασθενει δε η των αρχοντων του
αιωνος τουτου πονηρια τηι αγαθοτητι του δι' ημας σφαγιασθεντος και εκουσιως
εαυτον εκδεδωκοτος ευδοκιαι του θεου και πατρος, ει και επηλθεν αναστασις τον
5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θανατον αποκρυπτουσα, και ουκετι τεθνεωτα ορωμεν Χριστον, αλλα ζωντα και
συνεδρευοντα τωι πατρι, και υπερ ανθρωπων πρεσβευοντα κατα το ανθρωπινον καθ'
ο και προς ανθρωπους συνηφθη, τα διεστωτα συναπτων.

®

Rom 9,1 5 Ἐκ των ελπιζομενων αγαθων εις αμφοτερα προηκται, εις τε τον
περι της αγαπης διισχυρισμον και εις τον περι των εκπεπτωκοτων οδυρμον· αγαπωσι
μεν γαρ οι ευεργετουμενοι, πενθουνται δε εικοτως οι των ευεργεσιων
αποτυγχανοντες. λεγει δε διατεινομενος μετα θειας επιμαρτυρησεως, ως ου ρηματι
λεγοι μονον αλλα και διαθεσει και αληθειαι, οτι μεγιστην υπερ των συγγενων εχοι
την λυπην αει παρουσαν αυτωι. μη γαρ τις απιστειτω, φησιν, ει περι των εναντιων
και διωκον των οδυρομαι, μηδε παραδοξον ειναι νομιζετω, ει και παθειν υπερ αυτων
τα μεγιστα εβουλομην εις θανατον παραδοθεις υπο Χριστου. πως γαρ ουκ ελεεινον
το κατ' αυτους και μαλιστα παρα τοις οικειοις και προσ ηκουσιν ανθρωπους, υιους
θεου κεκλημενους απ' αρχης, και δοξηι τηι παρα θεου δεδοξασμενους εν κοσμωι, και
την τε επι σωματικοις νομοθετημασι διαθηκην ειληφοτας προτεραν, και την επι
πνευματικοις δευτεραν παραγενομενην εχοντας εν χερσιν, και τους εκλεχθεντας επι
λατρειαι θεου και ταις των μελλοντων αγαθων υποσχεσεσιν, τους των αγιων και
θεοφιλων πατερων, τους ομογενεις τηι του κυριου σαρκωσει, τουτους εκβεβλησθαι
και παρωφθαι και τηι μεγιστηι περιπεπτωκεναι νυν αισχυνηι 67 και ταπεινοτητι. αλλ'
ουν ει και λυπης αξια τα περι εκεινους συμβεβη κοτα, τον γε ουτως δικασαντα θεον
ευλογειν αξιον, τον επι παντων δεσποτην, ωι πασα και επι πασιν αναπεμπεται
δικαιως ευλογια. και δη και επι τοις κριμασιν οσιωτατοις ουσιν, και μητε δια το των
κατα δικαζομενων περιφανες παρησειν τι της οφειλομενης δικης, μητε δια την
προυπαρχουσαν αυτοις προς θεον οικειοτητα τιμωσιν απηλλο τριωμενους αυτου τηι

®

προαιρεσει. Rom 9,14 21 Τι ουν ερουμεν; μη αδικια παρα τωι θεωι; μη γενοιτο. τωι γαρ
Μωυσει λεγει· ελεησω ον αν ελεω, και οικτειρησω ον αν οικτειρω. αρα ουν ου του
τρεχοντος ουδε του θελοντος, αλλα του ελεουντος θεου. μηδεις νομιζετω, φησι, τα
μηδεν προσηκοντα τωι της δικαιοσυ νης λογωι, αλλα κατα την οικονομιαν την του
ελεου διαταττομενα ταυτα αδικιαν εχειν θεου· θεος γαρ πιστος και ουκ εστιν αδικια
εν αυτωι, ουδε αδικον ελεειν ους τωι ελεουντι δοκοιη, ετερους δε μη, ους ουκ αυτος
ελεειν εθελοι. ειρηκε γαρ, φησι, δια του Μωυσεως και δεδηλωκεν τον του ελεου
τροπον, ου προς την των μετρων των ανθρω πινων αντιμετρησιν, αλλα κατα την
του θεου σοφιαν χωρουντα, ωστε ου των εργων των ημετερων το ελεεισθαι, αλλα
του θεου του κατ' εξουσιαν το ελεειν εχοντος. διηιρηται γαρ του κρινειν το ελεειν,
και των μεν αποκρισεως οφειλομενων εκαστος αιτιος εαυτωι καθισταται, τουτο
θεριζων οπερ αν σπειρηι, κατα τον αποστολον. των δε εξ ελεου διδομενων ο θεος
αιτιος, ειδως τηι σοφιαι και διαταττων οτωι δεον και μη. τουτο δε ου ματην· ουδεν γαρ
παρα θεωι ματαιον ουδε αλογον, αλλα θαυμασιοις εκαστα προδιατετακται λογοις,
οιον δη και περι του Φαραω δεδηλωκεν· λεγει γαρ η γραφη τωι Φαραω, οτι εις αυτο
τουτο εξηγειρα σε, οπως ενδειξωμαι εν σοι την δυναμιν μου, και οπως διαγγεληι το
ονομα μου εν πασηι τηι γηι. ιδου το μη ελεεισθαι τον Φαραω. δεδεικται διοτι γινεται
δια την του συμπαντος ευεργεσιαν κοσμου, ινα της κατα του δυσσεβους κρισεως
αισθανομενοι παντες ως δυνατης, φοβωι και θαυματι κατεχωνται προς τον ταυτα
δικασαντα και πεποιηκοτα. ωστε και προεγνωκως ο θεος την του Φαραω δυσσεβειαν,
δια τουτο και πεποιηκεν αυτον και την βασιλειαν ενεχειρισεν, ινα η κατ' αυτου
δικαια και δυνατη κρισις εις κοινην ωφελειαν τωι κοσμωι συνδραμηι, ανελεης μεν
ουσα προς τον κρινομενον, επει και ανελεος, φησιν, η κρισις τωι μη ποιησαντι ελεος.
6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελεος δε ουδεν αλλ' ωμοτητα πασαν κατα 68 των Ἰσραηλιτων ο Φαραω δεδειχεν.
αφηιρηκεν ουν τον ελεον του μη παρεσχηκοτος τουτον ετεροις, ωσπερ εκ των
εναντιων ο σωτηρ τοις αφιεισι και αφιεσθαι φησι, δικαιως μεν πραττων κατα την
της κρισεως ισοτητα και την της δικαιοσυνης αντιδοσιν, το δε μη ελεειν τον αμαρ
τωλον ουκετι το ισον φυλαττων οπερ εφ' ετερων αμαρτωλων των ελεηθεντων.
διοπερ επαγει παλιν ο αποστολος· αρα ουν ον θελει ελεει, ον δε θελει σκληρυνει και
τα εξης. ο γαρ των ισων, φησι, μη τυγχανων προς τους αλλους αμαρτωλους, αλλ'
αντι του ελεεισθαι και προς μεταστασιν της πονηριας καλεισθαι τουναντιον πασχων
και παραδιδομενος εις το σκληρυνεσθαι, πως αν εικοτως ετι και μεμψιν κομισαιτο
την παρα του θεου, οτι μεν ουν ου τυγχανει των ισων τοις ελεουμενοις; ουτε ο
Φαραω σκληρυνεται γαρ, ουτε τις ετερος των εις το κριμα πιπτοντων, ουκ εστιν
αντειπειν ουδε ως αιτιος εστιν της σκληροτητος ο σκληρυνομενος. δηλον γαρ δηπου
και τουτο, αλλα που φησιν· ω ανθρωπε, και υπερ σε ζητησαι της ανισοτητος ταυτης
τον παρα θεωι μυστικον λογον. οτι μεν γαρ εκτος αδικιας εστιν, προειρηται, σοφιας
ον προνοητικης, ουκ ανταποδοσεως δικαστικης, το τον αμαρ τωλον μη ελεειν. εξης
δε επι τουτοις ο αποστολος εφ' εκατερα προαγει τον λογον, επι τε το δεικνυναι μη
προσηκειν ανθρωποις τα του θεου βαθη περιεργαζεσθαι, επι τε το σωζεσθαι λογον
ορθοτατον της σωτηριονοιας καθον εισι τινες οι μη ελεουμενοι και οι του ελεου
τυγχανοντες· μη ερει γαρ, φησι, το πλασμα τωι πλασαντι και τα εξης. τουτο μεν
επικοπτει την προπετη των πολλων περιεργιαν λεπτως ανακρινειν τα του θεου
βουληματα φιλονεικουντων, ανεξερευνητα ανθρωποις προς το λεπτοτατον. τις γαρ
ει συ, φησιν, ο θεον ανακρινων; και περι ων ανατεταχεν διαζητων; αδυνατον σοι
γνωναι τον του δημιουργου νουν, ωσπερ και πλασματι τον του πλασαν τος· ουδεν
γαρ αψυχου διαφερεις εις το δυνηθηναι θεου γνωμην κατα λαβειν. ατοπον δε και
την εξουσιαν την του θεου περικοπτειν επιχειρειν, ως ουκ οφειλοντος εχειν επ'
εξουσιας ταττειν εκαστον των ποιουμενων εν ηι και βουλοιτο ταξει και ειδειη
συμφερον, ει και μια παντων η φυσις και παντες ελεου δεκτικοι. ωσπερ γαρ εξουσια
τωι κεραμει μιας και της αυτης υλης του πηλου προκειμενης, το μεν επι τιμηι σκευος,
το δε επ' ατιμιαι ποιειν, ουτω δη και τωι των ολων δημιουργωι προγινωσκοντι τα
μελλοντα καθ' απερ παροντα, τον μεν ελεηθησομενον παραγειν, τον δε
προεθησομενον. σεβασμιως δε ταυτα και θειως προειπων προς τους θρασεις και υπερ
την ανθρωπειαν φυσιν επαιρομενους, αποκαλυπτει και της βουλης του θεου τον
σκοπον και φησιν· ει δε θελων ο θεος. 69
Rom 9,33 Κειται η προκειμενη λεξις εν ταις Ἡσαΐου προφητειαις διεσπαρμε
νως, ουχ ως ειρηται νυν υπο του αποστολου, συνηθροισμενως. περι μεν γαρ αρχην
της βιβλου γεγραπται περι του κυριου κατα την εκδοσιν την Ἀκυλα ηι συμπεφωνηκε
και η αποστολικη· αυτος φοβημα υμων και αυτος θροησις υμων και εσται εις
αγιασμα και εις λιθον προσκομματος στερεον σκανδαλου. μετα πολλα δε εστιν οτι
ιδου εμβαλλω εις τα θεμελια Σιων λιθον πολυτελη εκλεκτον ακρογωνιαιον εντιμον,
και ο πιστευων ου μη καταισχυνθηι. και εστι γε ενιδοντας ακριβως εκατερωι μερει της
λεξεως κατανοησαι σαφως τον εν τωι ετερωι λιθον απλως ειρημενον, εν τωι ετερωι
τον κυριον ηρμηνευμενον επι του θεικου αξιωματος.
Rom 10,4 Τελος γαρ νομου Χριστος εις δικαιωσιν. ου γαρ δικαιουμενος,
φησιν, ανθρωπος εν νομωι, Χριστωι πιστευσας δικαιουται, ως και εν Ἀντιοχειαι της
Πισιδιας ευηγγελισται λεγων· γνωστον εστω υμιν, ανδρες αδελφοι, οτι δια τουτου
υμιν αφεσις αμαρτιων καταγγελλεται, και απο παντων ων ουκ ηδυνηθητε εν νομωι
σωθηναι, εν τουτωι πας ο πιστευων δικαιουται. ει τοινυν οπερ εσπουδαζετο μεν υπο
του νομου, δια δε την ανθρωπινην αδυναμιαν ουκ ετελειουτο, τουτο Χριστος
7
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρεχει τοις πιστευουσιν μεταδιδους της αγιας δικαιοσυνης, τελος νομου Χριστος,
και εις Χριστον ο νομος παρεσκευαζεν δεικνυς τουτον οντα πληρωμα μεν εαυτου,
σωτηριαν δε ανθρωπων.

®

Rom 10,14 15 Κοινη, φησι, παντων ανθρωπων η δι' επικλησεως του κυριου
σωτηρια, Ἰουδαιους δε η προειρημενη φιλονεικια της καθολικης χαριτος
απεστερησεν, ιδιαν ανεπιτηδειοτητα προς το κοινον αγαθον εσχηκοτας, δι' ην ουκ
εις αυτους, αλλ' εις τα εθνη περιεστηκεν η αποστολη και το κηρυγμα και η ακοη και
η πιστις και η επικλησις. ωσπερ το φως κοινον απασιν ον τηι φυσει, τοις
τυφλωττουσιν αλλοτριον γινεται, και ου φαινει τοις τυφλοις ηλιος ουδε ανατελλει,
ουδε γε τοις κωφοις ο κεκραγως φθεγγεται, ου τοινυν ουδε προς Ἰουδαιους ουδεν οι
αποσταλεντες και κηρυσσοντες· προυποκειται γαρ το μη δυνασθαι αυτους ακουειν,
ωσπερ εις κωφοτητα πεπτωκοτας προς τα θεια κηρυγματα, οθεν εστερηνται 70 της
σωτηριας ουκ επικαλουμενοι, καθα και εν τωι προφητηι δεδηλωτο· ουκ εστι γαρ,
φησιν, ο επικαλουμενος το ονομα σου και ο μνησθεις αντιλαβεσθαι σου, οτι
απεστρεψας το προσωπον σου αφ' ημων. αυτη δε ικανη και προς Ἰουδαιους η
μαρτυρια· δηλον γαρ οτι ο Χριστος ον ουκ επικαλουνται, ου μη αντεχονται. ος
απεστρεψεν απ' αυτων το προσωπον, αφ' ου δη και ειπεν· ου μη ιδητε το προσωπον
μου απ' αρτι εως αν ειπητε· ευλογημενος ο ερχομενος, ο ερχομενος εν ονοματι
κυριου. ατε δε ου τον Ἰουδαιων ελεγχον, ως εφην εν τωι παροντι προελομενος, αλλα
της περι αυτους οικονομιας το μυστηριον αιτιον αποδεικνυσι του μη επικαλεισθαι
αυτους τον κυριον, το τους αποστολους μη αυτοις αλλα τοις εθνεσιν απεσταλθαι,
καθα και το δεσποτικον εχει ρημα· πορευθεντες μαθητευσατε παντα τα εθνη. και ου
παρεβαινον οι αποστολοι το προσταγμα προς Ἰουδαιους πρωτους ορμωντες, υστερον
δε επι τα εθνη μετιοντες, οποτε υπ' εκεινων εκδιωχθειεν, αλλ' ο προσταττων ᾔδει
επι τινας εμελλεν καταληξειν το κηρυγμα, των προτερων ου δεκτικως εχοντων.
ουδε ο αποστολος εναντια λεγει νυν οις επραττεν, προηγουμενως μεν Ἰουδαιοις
διαλεγομενος, φασκων δε ου προς εκεινους απεσταλθαι, αλλα κατα τον ορισμον και
την προγνωσιν του θεου τοις εθνεσι διδοσθαι φησι την αποστολην, σκοπωι του
διωχθηναι μαλλον επι τον Ἰσραηλ βαδιζοντων των αποστολων, ως και του
Μωυσεως προς τον Φαραω· ᾔδει γαρ ο θεος οτι μη πεισηι και προυλεγεν· εγω δε οιδα
οτι ου προησε ται υμας Φαραω. κακει μεν της αντιλογιας του Φαραω τελος ην η των
σημειων επιδειξις προς ωφελειαν του κοσμου, ενταυθα δε της Ἰουδαιων απιστιας
εγινετο τελος η προς τα εθνη πορεια των αποστολων κατα το ρημα εκεινο του
Παυλου· υμιν ην αναγκαιον πρωτον λαληθηναι τον λογον του κυριου, επειδη δε
απω θεισθε αυτον και ουκ αξιους κρινετε εαυτους της αιωνιου ζωης, ιδου
στρεφομεθα εις τα εθνη. ουτως γαρ εντεταλται ημιν ο κυριος. αυτη αρα ην η εντολη
και προς τα εθνη η αποστολη. ενθεν εις την προτεραν ταξιν των εθνων ο Ἰσραηλ
περιεστη εις το μη επικαλεισθαι τον κυριον. ου δυνατον ουν αυτοις επικαλεισθαι,
φησιν, επει ουκ επιστευσαν. ουκ ηδυναντο δε πιστευειν ανεπιτηδειως εχοντες
ακουσαι, καθα και επικεκρυμμενως αυτοις ο κυριος διελεγετο, και σπανιον οντα τον
δυναμενον ακουειν εν αυτοις εδεικνυσεν λεγων· ο εχων ωτα ακουειν ακουετω. και
παρων προς αυτους την απ' αυτων μεταβασιν ειχεν σκοπον λεγων· ω γενεα πονηρα,
εως ποτε εσομαι προς υμας· εως ποτε ανεξομαι υμων; και οτι αδυνατως ειχον
ακουειν αυτου 71 και πιστευειν, ελεγεν· υμεις ου πιστευετε, οτι ουκ εστε εκ των
προβατων των εμων. τα προβατα τα εμα της φωνης μου ακουει, καγω γινωσκω
αυτα, και ακο λουθουσιν μοι. και ελαλει προς αυτους ως προς αλλοτριους το πλεον η
προς οικειους, ουχ ως πιστευσαι–ενηιδει γαρ οτι μη πιστευ σωσιν–αλλ' ως
8
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απροφασιστοι μη πιστευσαντες γενοιντο. ει μη ηλθον γαρ, φησι, και ελαλησα αυτοις,
αμαρτιαν ουκ ειχον· ουδε γαρ ουδε την βραχειαν ην ειχον ετι προς το δυνασθαι
πεισθηναι ροπην υπερειδεν, δι' ης οι αποστολοι πιστευσαντες ελεγχος της εκεινων
απιστιας γινονται, επι δωδεκα θρονους κρινον τες τας δωδεκα φυλας του Ἰσραηλ.
προς δη τον σκοπον και το τελος αφορωντι ου προς Ἰουδαιους απεσταλται ουτε ο
κυριος· ου γαρ αν απετυχεν επι τουτο ελθων, ωσαυτως δε ουδε οι αποστολοι. και δια
τουτο, φησιν ο Παυλος, ως ουδενος αποσταλεντος προς αυτους ουδε κηρυξαντος·
πως δε ακουσονται χωρις κηρυσσον τος; πως δε κηρυξουσιν εαν μη αποσταλωσιν; το
δε μη επικαλεισθαι αυτους τον κυριον ανηρτησεν εκ του μηδεν αυτοις απεσταλθαι
κριμα θεου δεικνυς, μαλλον δε της μεν κρισεως ουδεν, της δε οικονομιας μονης
αυτος μεμνημενος· καθως γεγραπται, φησιν, ως ωραιοι οι ποδες των
ευαγγελιζομενων ειρηνην, των ευαγγελιζομενων τα αγαθα. δηλον γαρ, φησι, και εκ
της προφητειας, ως ουκ ανευ των ευαγγελιζομενων εστι πιστευσαι, οι καλην τινα
και εξακουστον ωσπερ εξ ορους αφιασι φωνην, οι ευαγγελιζονται την ειρηνην του
θεου και τα αγαθα, τηι μεν καλλονηι τερπουσαν, τωι δε μεγεθει καθικνουμενην της
ακοης· ως ωρα γαρ, φησιν, επι των ορεων οι ποδες των ευαγγελιζομενων ακοην
ειρηνης, ως ευαγγελιζομενων αγαθα. ουτως γαρ η των οʹ ερμηνεια. Ro+m 10,18
Τοσουτον γε εστιν, φησι, το της φρενοβλαβειας αυτων και της αποστροφης του θεου
της απ' αυτων, ωστε τωι οντι κατα το θειον ρημα βλεποντες ου βλεπουσι και
ακουουσιν· βεβοηται γαρ το θειον κηρυγμα κατα πασης της οικουμενης, ουδεν
ελαττον εκφαι 72 νοντων τον κυριον των αποστολων ως η κτισις κεκραγε τον
ποιητην κατα το λογιον του ψαλμου, οι δε ουδεν τι μαλλον ακουσαι και συνειναι
δεδυνηνται.
Rom 10,19 Ἀλλ' ηγουνται, φησιν, αλογως πως και ασυνετως αλλοτριον ειναι
θεου το εν τοις εθνεσιν ευαγγελιον· ου γαρ εστιν γε ειπειν, οτι παρα σεσιωπητο προς
αυτους τουτο και ου προειρητο. ευθυς γουν ο νομοθετης ελεγε Μωυσης, οτι την ισην
αυτοις ανταποδωσει θεος τηι των αφρονων εθνων προτιμησει, ηνπερ αυτοι θεωι
κατηρξαν τηι των ματαιων ειδωλων προσκυνησει, και ως αυτοι τον ου θεον
ηγησαντο θεον αντι του οντως θεου, και θεος αντι του παρ' αυτωι προτερον εθνους
το ουκ εθνος ως εθνος τιμησει, τα μη οντα ως οντα καλεσας, ινα τα οντα καταργησηι.
και εις ον προηχθη ζηλον υπ' αυτων δαιμοσι συναφθεντων, εις τουτον αυτους
προαξει τοις εθνεσι την εαυτου συναψας δυναμιν.
Rom 11,8 Ἡ παρατεθεισα λεξις Ἡσαΐου του προφητου μετεληφθη κατ' ιδιαν
επιστημην εκ των Ἑβραικων τωι αποστολωι· η γαρ των εβδομηκοντα εκδοσις εχει·
πεποτικεν υμας κυριος πνευμα κατα νυξεως· οπερ η του Ἀκυλα σαφεστερον εχει
καταφοραν, η δε του Συμμαχου καρωσιν. ειτα επαγεται· και μυσει τους οφθαλμους
αυτων, οι ορωντες τα κρυπτα και εξης περι της αγνοιας των προφητικων λογων,
εσομενων αυτοις ως εσφραγισμενου βιβλιου και ως αγραμματων αδυνατων
αναγνωναι. της γαρ ασαφειας ωσπερει σφραγιζουσης το προφητικον βιβλιον και την
αναγνωσιν περιτ την αποφαινουσης τοις αναγινωσκουσιν, ως ει τις μηδε
αναγινωσκειν δυναιτο, οι μεν ακολουθησαντες Χριστωι διηνοιχθησαν τον νουν εις
την συνεσιν τωιν γραφων, ως το ευαγγελιον λεγει, και οι των ακολουθησαντων
ακουσαντες ωδηγηθησαν εις την επιγνωσιν ως ο ευνουχος υπο του Φιλιππου, οι δε
αλλοι το μη τυχειν διανοιξεως τυφλοις εοικασι και κωφοις. συνηψε γαρ και το περι
της των ωτων κωφοτητος ο αποστολος, εξ ετερου μερους της προφητειας
μεταλαβων το ακοηι ακουσετε και ου μη συνητε, οτι το μη συνιεναι ισον του μη
ακουειν εστι κατα το ο εχων ωτα ακουειν ακουετω, ειρηται δε και το τοις ωσι
βαρεως ηκουσαν. η δε απουσια του διανοι γοντος πνευματος τωι πνευματι της
9
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καταφορας και αναισθησιας χωραν δεδωκεν, επιτεινοντι τας αγνωσιας αει και τας
σκοτωσεις· θεος γαρ 73 ουκ ενεργει το κακον, οτι εκ στοματος κυριου ουκ
εξελευσεται τα κακα και το αγαθον, αλλ' ο της θειας δυναμεως ερημος οικος ανειται
τοις πονηροις πνευμασιν εις κατοικησιν, ως ο σωτηρ ειρηκεν. και ουτως ο μη δους
πνευμα διανοιξεως εδωκεν πνευμα κατανυξεως.
Rom 11,11 Ἐκ των γραφων την γεγενημενην εγκαταλειψιν αναγκαζεται
ζητειν, μη μεχρι τελους τουτο πεπονθασιν, ως αν μη τινι δοξαι τα της επαγγε λιας
της προς τον Ἰσραηλ εις ψευδος περιΐστασθαι. πταισμα δε νυν λεγει το κατα παντα
ασυγγνωστον αδικημα και πτωμα, την παντη ανιατον ανατροπην μεθ' ην ουδεν
εστιν ετι προσδοκησαι χρηστον. αρα ουν, φησιν, επταικεναι φησομεν αυτους αξια
πτωσεως ανηκεστου; μη γενοιτο· ου γαρ επι τηι σφων αυτων απωλειαι το παθος
υπεστησαν, ινα και πτωμα και ολεθρος ηι το γεγονος, αλλα επι τηι των εθνων
σωτηριαι, ινα επιζηλωι τωι τουτων εκεινοι κληθειεν. ωστε παραπτωμα το συμ βεβηκος
εξ αγνοιας εχουσης συγγνωμην. μηδεν δε σφοδρα ημιν μελετω περι διαφορας
ονοματων, αλλα περι δηλωσεως πραγματων· και ο παριστησι δια των λεξεων ο
Παυλος λαβοντες, μη κωλυωμεν τας λεξεις και αλλο τι σημαινειν. αυτικα τουτο, μη
ο πιπτων ουκ ανιστα ται; δηλοι την του πεσειν εννοιαν ουχ ως ανιατου, και το μη
επι χαιρε μοι η εχθρα μου οτι πεπτωκα και αναστησομαι, αλλ' εστι το πεσειν ποτε και
προσκαιρου συμφορας δηλωτικον. μαλλον δε περι του πραγματος αξιον επιζητειν,
μη διαφωνειν ο Παυλος Ἀμως τωι προφητηι δοκοιη λεγοντι· οικος Ἰσραηλ επεσεν,
ουκετι μη προσθηι του αναστηναι. ουτω δ' αν και αυτος εαυτωι διαφωνειν δοξειεν ο
προφητης εν τοις εξης αλλα τε λεγων αγαθα και το τελος· και καταφυτευσω αυτους
επι της γης αυτων, και ου μη εκσπασθωσιν ουκετι απο της γης αυτων ης εδωκα
αυτοις, λεγει κυριος. αλλα το ζητημα λυει σαφως Ἡσαΐας ο προφητης, το υπολειμμα
του λαου το σωθησομενον και ονο ματι ολως ετερωι φασκων κληθησεσθαι τον
Ἰσραηλ· αναιρεθησεσθαι φησι γαρ τους υπολειπομενους ως ρωγα εν βοτρυι, των
αγαθων εμπλησθησεσθαι των παρα θεου, αντιδιαιρων αυτους προς τον λαον· ιδου οι
δουλευοντες μοι φαγονται, υμεις δε πεινασετε και τα εξης. μετα πολλην τε τοιαυτην
αντιπαραθεσιν φησιν· κατα λειψετε γαρ το ονομα υμων εις ορκον τοις εκλεκτοις
μου, υμας δε ανελει κυριος· τοις δε δουλευουσι μοι κληθησεται ονομα ετερον ως ο
ευλογημενος εν τηι γηι ευλογηθησεται εν θεωι πεπιστωμενως, και ο ομνυων εν τηι γηι
ομοσαι εν θεωι πεπιστωμενως. εστι δε τα ξενα 74 τουτων των ρηματων κατα την
Ἀκυλα εκδοσιν, ηι Ἰουδαιοι προσεχουσιν. οθεν αναγκαιον και αυτους ομολογειν
μεταβολην εσεσθαι των σωθησο μενων εξ αυτων εις ετεραν γνωμην και πολιτειαν,
ως αληθες ειναι το φαναι περι αυτων, η οτι ουκ εισιν Ἰσραηλ, η οντως ουτοι Ἰσραηλ
του κατα σαρκα Ἰσραηλ απολλυμενου. τον μεν ουν απολλυμενον ο προφητης
ειρηκεν, τον δε σωζομενον ο αποστολος, χωρισας αυτον του κατα σαρκα.
Rom 11,16 Ει δε, οπερ, φησιν, αρτιως ελεγον, εισιν εκ του Ἰσραηλ οι
σεσωσμενοι και του προς σωτηριαν αγιασμου τυχοντες, ων εις εγω δηλαδη, τουτους
ως απαρχην του εθνους ειληφως ο θεος, και παν το λοιπον δια του προσληφθεντος
ηγιασε κατα την δεδομενην εις απαντα τον κοσμον δωρεαν–ισμεν γαρ αγιαζομενον
δια της απαρχης το φυραμα –, και τουτο μεντοι τεκμηριον του μη παντη πεπτωκεναι
το εθνος, ως που τα εις ολεθρον εκδοθεντα Χαναναιων εθνη, ων το σωσαι και ενα
δυσσεβες δια την καθολικην επ' αυτοις ψηφον του θεου, και ως τα πυρι
παραδοθεντα Σοδομα, εξ ων ουδε το του ξενου δικαιου γενος ηξιουτο σωτηριας ει μη
τηι προς εκεινον χαριτι· του δε Ἰσραηλ πολλους ορωμεν τους σωζομενους. μη δη
Χαναναιοις και Σοδομοις συναριθμωμεν αυτους, μηδε εν ακαθαρτοις αριθμωμεν ων
αγια η απαρχη.
10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

®

Rom 11, 21 Το δε αντι των εξαιρεθεντων εντεθηναι, φησι, μηδενι
υπερηφανιας αιτιον, αλλα φοβου γενεσθω λογιζεσθω γαρ οτι κατα χαριν δια
πιστεως ενετεθη. οι δε ησαν τηι φυσει της ριζης βλαστηματα, και ομως δια την
απιστιαν εξηιρηνται. πολυ δε το μεταξυ του κατα χαριν και κατα φυσιν. ει δε μηδε η
φυσις τους απειθεις ωνησεν εις βεβαιοτητα, ηπου γε τους εκ προσθηκης ονησει τι το
προστεθησεσθαι, ει μη φανειεν αξιοι της δοθεισης χαριτος. παλιν δε επι τουτων οι
την σαρκα λοιδορουντες ενθυμεισθωσαν, οσην η κατα σαρκα γενεσις εχει ροπην, ει
και παρωπται δια την απιστιαν.
Rom 11,24 Ὅταν και οι κατα φυσιν της ελαιας κλαδοι δι' απιστιαν εν
απωλειαι μενωσιν, και οι εκ της αγριελαιου παρα φυσιν εις καλ λιελαιον
εμφυτευομενοι σωζωνται, πως οι και σωτηριαν και απωλειαν εκ φυσεως εισαγοντες
ουκ αισχυνονται; 75
Rom 11,25 Μη γαρ αγνοειτε, φησι, το παρα τηι προνοιαι του θεου απορρητον
δια την νυν απιστιαν του Ἰσραηλ αγνουμενον, οτι μεχρι της των εθνων εισοδου
παντων των προεγνωσμενων αναισθησια κατεχει τον Ἰσραηλ, μετα δε ταυτην το
λειψανον του εθνους, ο τωι οντι Ἰσραηλ επακολουθησας σωθησεται.
Rom 11,28 Τον μεν εις υμας, φησιν, ευαγγελισμον, αδελφοι, δια της εκεινων
απαλλοτριωσεως εδει γενεσθαι, και δια τουτο ηλλοτριωσθησαν. φυλαχθη ναι δε και
μετα ταυτα τον Ἰσραηλ εν τοις υπολοιποις ως οικειον τωι τους πατερας αυτων
εκλεξαμενωι θεωι, και φυλαχθησεται τηι αμετα μελητωι χαριτι τηι επηγγελμενηι ην αφ'
ουπερ εκαλεσε τους πατερας, κατενευσεν.

®

Rom 11,33 36 Θαυμαζει το ποικιλον της σοφιας και ανερευνητον ανθρωποις,
κρινει και πραττει τα περι ημας· βαθος μεν λεγων κατα την παλαιαν γραφην την
λεγουσαν· τα κριματα σου αβυσσος πολλη, τουτο δε δια το ανεφικτον ως τα των
βυθων ακαταληπτα· οδους δε τας κατα την διοικησιν ενεργειας ας ουκ εστιν
ανθρωπωι κατανοησαι, ωσπερ ουδε ιχνη του δια θαλασσης βαδιζοντος, ως και ο
ψαλμωδος· εν τηι θαλασσηι η οδος σου, και αι τριβοι σου εν υδασι πολλοις, και τα
ιχνη σου ου γνωσθησονται. οτι δε κατα το ποικιλον και πολυπληθες και ουδαμως
μονοειδες απολιμπανεται νους ανθρωπινος της των θειων κριματων καταληψεως,
εκαστωι των πραγματων οικειως και επιβαλλοντως προσφερομενης της θειας
σοφιας, διδασκει μεν αυτος πολυποικιλον λεγων την σοφιαν του θεου. ελεγεν δε και
ο λθʹ ψαλμος κατα την Ἀκυλα εκδοσιν· και τους λογισμους σου τους υπερ ημων ουκ
εστιν εκθεσθαι. διο και ου θαυμα σφαλλεσθαι τους ανθρωπους εν τοις περι προνοιας
λογοις, και γαρ κατα τον Ἡσαΐαν αγνωστος παντι νους θεου· ου γαρ δη κεκοινωνηκε
τις αυτωι σκεμματος. τουτο δε περι ανθρωπων, διαβαινει δε και επι την αλλην κτισιν
καθο κτιστης εστιν.
Rom 12,2 Εις το δοκιμαζειν υμας, φησι, τα διαφεροντα· τι το θελημα του
θεου, το αγαθον και ευαρεστον και τελειον. αυτη κατα τον προφητην η εν καρδιαι
νομοθεσια· εν γαρ τηι 76 προς θεον σχοληι θεοειδως η καρδια τιθεμενη γνωστικη τωιν
διαφεροντων και των αγαθων γινεται και των του θεου θεληματων, τουτοις αρεσκο
μενη μονοις οις ο θεος αρεσκεται, πιμπλαμενη τε αγαθοτητος το του αγαθου πατρος
θελημα βουλεται και σπευδει παντας αγαθοποιειν, ως ο κατασκευαζων ημας προς
την του ιδιου πατρος ομοιησιν υιου αγα πατε, φησι, τους εχθρους υμων και
αγαθοποιειτε, και εσεσθε υιοι υψιστου, οτι αυτος χρηστος εστιν επι τους αχαριστους
και πονηρους. τουτο και τελειον θελημα του θεου οντως και ευαρεστον. ερρεθη μεν
γαρ και το αγαπησεις τον πλησιον σου και μισησεις τον εχθρον σου, ει και μη τουτωι
11
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

θεος ηρεσκετο, αλλ' ετι τουτο μονον χωρουντων των παιδαγωγουμενων ηνεχετο· ου
γαρ πω το τοιουτο πραξιν ειχεν αγαθου, αλλα κωλυσιν κακου, η δε αποχη του κακου
προοδου γινεται τωι αγαθωι. το μεντοι γε ευαρεστον τωι θεωι το αγαθον εστιν, το
τελειον, το τους ανθρωπους εξομοιουν αυτωι· εσεσθε γαρ τελειοι, φησιν, υμεις ως ο
πατηρ υμων ο ουρανιος τελειος εστιν. κακον το φθονειν φιλωι και μισειν τον ουδεν
αδικουντα, το δε μισειν εχθρον ου κακον. απειχοντο του κακου μονον οι μη τελειοι,
ημιν και το αγαθον ασκητεον εις τελειωσιν, το παντας ανθρωπους αγαπαν. προαγων
τε ημας εις την τοιαυτην εξιν ο κυριος υφαιρει τα δυσμενειας αιτια παντα, ινα την
θειαν προς παντας ανθρω πους αγαπην ενθηι. οιδεν την περι χρηματα σπουδην
ερεθιζουσαν κατα των αδικουντων, εις χρηματα φθονους εγειρουσαν, και τας εκ
τουτων απεχθειας ανθρωποις προς αλληλους εργαζομενην, και απειπεν κτησιν
χρηματων μη θησαυριζετε υμιν θησαυρους επι της γης· ουτω γαρ, φησιν, ουκ
οργιεισθε ζημιουμενοι, ου φθονησεσθε, και τοις φθονουσι δι' απεχθειας εσεσθε,
απλουν και ακακον τον νουν εξετε και παντων αγαπητικον.
Rom 12,3 Κολαζων την υπερηφανιαν ως εκστασιν φρενων αντεθηκε ταυτηι το
σωφρονειν, οτι ουκ αν επαιροιτο τις αισθομενος εαυτου σωφρονων.
Rom 12,6 Ἔχει τις, φησιν, εν υμιν προφητειαν, χαρισμα τιμιωτατον μετα την
αποστολην– εθετο γαρ, φησιν, ο θεος εν τηι εκκλησιαι πρωτον αποστολους, δευτερον
δε προφητας–, ουτω 77 φρονειτω κατα την προφητειαν, ειδως τα των αποστολων
πρωτεια, και δη και ο διακονος υπο τουτον τον της διακονιας κανονα γινωσκων εν
ταξει καταδεεστεραι, οιον αι χειρες υπο την κεφαλην. παλιν ο διδασκαλος υπο τον
προφητην εν τοις της διδασκαλιας μετροις μενετω– δευ τερον γαρ προφητας, τριτον
δε διδασκαλους –των γαρ εκ προφητειας λογων εξηγηται διδασκαλοι ωσπερ ωτα
ακουοντες και συνιεντες τα τοις οφθαλμοις τοις βλεπουσιν ορωμενα και δηλου
μενα· βλεποντες γαρ οι προφηται, παρακαλειν τις τους ηδη δεδιδαγμενους εν
υπουργιαι διδασκαλων τεταχθω. και ταυτα μεν τα πνευματικα. επι συναπτει δε και τα
περι το σωμα, μεταδοσεις δαψιλεις, προστασιας σπουδαιας· ελεον φιλανθρωπινον
επηγαγε γαρ ο ελεων εν ιλαροτητι.

®

Rom 12,8 9 Ειπων τα πνευματικα επισυναπτει και τα περι σωμα, εν απλοτητι
μεν την μεταδοσιν οριζομενος και ως ταυτον τηι μεταδοσει την απλοτητα τιθεις. εν
απλοτητι γαρ, φησιν, ο μεταδιδους, ως ει ελεγεν, ο μεταδιδους εν τηι μεταδοσει, καθα
και περι της διακονιας ο διακονων εν τηι διακονιαι. απλοτης δε η δαψιλεια παρα των
αποστολων καλειται εκ της ηπλωμενης χειρος, ως εν τηι δευτεραι προς Κορινθιους· η
κατα βαθους πτωχεια αυτων επερισσευσεν εις το πλουτος της απλοτητος αυτων.
ωσαυτως δε και την προστασιαν σπουδην ειναι οριζεται και τον ελεον ιλαροτητα,
διαστησας αυτον της μεταδοσεως. η μεν γαρ εστι προς αγιους κοινωνιας ενεκεν· επι
τηι απλοτητι γαρ, φησι, της κοινωνιας εις αυτους, εις τους αγιους λεγων. διο και
δαψιλης η δοσις ως θεωι προσφορα και Χριστωι διακονια και φιλοποιος κοινωνια·
ποιησατε γαρ, φησι, φιλους εκ του μαμωνα της αδικιας και τα εξης. ο δε ελεος προς
τους οικτρους ενδειας ενεκα οποιοι τινες αν ωσιν· παντι γαρ, φησι, τωι αιτουντι σε
διδου ενεκα φιλανθρωπιας. ιλαροτητος δε τωι ελεωι δει, επει προς ελαττους γινεται,
ως μη εξ υπεροψιας διδοντες λυποιημεν, αλλ' εκ φιλανθρωπιας ευφραινοιμεν. ει δε
και περι σωματικα την αναπαυσιν αι μεταδοσεις και προστασιαι και ελεημοσυναι
φερουσιν, αλλ' ουν χαρισματα εισιν εν δυναμει πνευματος επιτελουμεναι, εν ταξει
ποδων τωι αγιωι σωματι συναπτουσαι τους τα τοιαυτα διακονουντας. και γαρ ου
μονον ει τις λαλει, ως λογια 78 θεου, φησιν ο Πετρος, αλλα και ει τις διακονει, ως εξ
ισχυος ης χορηγει ο θεος· διακονιαν δε της λειτουργιας της αναπληρουσης τα
12
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υστερηματα των αγιων ονομαζει ο Παυλος, πολυτροπως της διακονιας λεγομενης
σωματικως τε και πνευματικως.
Rom 13,1 Ἰουδας ο Γαλιλαιος εν ταις ημεραις της απο γραφης, ως εν ταις
Πραξεσι λεγει Γαμαλιηλ, απεστησε λαον πολυν οπισω αυτου, κωλυων επακουσαι τωι
Ῥωμαιων επιταγματι και απογραψαι τας ουσιας, εφ' ο παρην Κυρηνος εις την Συριαν
αποσταλεις. εκ δε της αιτιας ταυτης αφισταντο Ῥωμαιων οι τωι Ἰουδαι πειθομενοι,
προφασει του μη δουλευειν ανθρωποις αλλα θεωι μονωι. πασας τε τιμωριας
υφισταντο προθυμως, ευσεβειας υποληψει, υπερ του μηδενα ανθρωπον
προσαγορευειν δεσποτην, και προς τους μη τα αυτα φρονουντας μηδε
συναφισταμενους διεστασιαζον. Φαρισαιοι δε ησαν οι τα εναντια τουτοις ηγουμενοι
και Σαδδουκαιοι. επει τοινυν η του Ἰουδα αιρεσις αιτια φονων τε εμφυλιων και της
προς τους αρχοντας αντιστα σεως επι κακωι του εθνους επεγενετο, δοκει μοι νυν ο
αποστολος εξαιρειν την ταυτης μιμησιν, ως τινων ευσεβειαν εις θεον ηγουμενων το
μη κατακουειν αρχοντων. διο και πολυν τον περι τουτου ποιειται λογον εξελεγχων
της γνωμης το εσφαλμενον.

®

Rom 14,1 3 Περι των αδιαφορων διαλεγεται, απερ ουδεν διαφερει
πραχθηναι η μη πραχθηναι, αδιαφορειν μεν περι αυτα συμβουλευων, το δε εν αυτοις
εις αγαπην ανηκον την του πλησιον μηκετι αδιαφορον υπολαμ βανειν. αδιαφορον
μεν παν εδεσμα εις καθαροτητος λογον, αγιαζομενον τηι Χριστου δυναμει. αλλ' ου
παντες ουτως ερρωμενοι τηι πιστει· ως μηδεν εχειν μολυσμου δεος εν τοις τοιουτοις.
ουκετι ουν αδιαφορον ηγητεον ταραττειν η μη ταραττειν τον τοιουτον, αλλα
σπουδαστεον οπως μη χωρις του πιστευειν εσθιειν αναγκαζομενος συγχεοιτο την
ψυχην, ως πονηρον μεν το βρωμα ορων, ως αγαθον δε προσφερομενος. εστι τις
ερηρεισμενος τηι Χριστου πιστει ως παν κρεας αγιαζουσηι και μηδεν ειδωλοθυτον
ειναι συγχωρουσηι, ωσπερ αυτος ο αποστολος πιστευων εν τηι προς Κορινθιους
επιστοληι αποφαινεται· ετερος δε δια το ολιγοπιστως εχειν ετι παραιτειται κρεων
βρωσιν ως μη περιτυγχανειν ειδωλοθυτωι. επαινειτωσαν αμφοτεροι την περι τουτου
προς αλληλους αμφισβητησιν, φυλαττομενος ο ετερος τον ετερον αναγκαζειν παρα
το δοκουν αυτωι. και μητε ο εκ πιστεως γενναιοτερας εσθιων τον ασθενουντα περι
την 79 βρωσιν ως ολιγοπιστον εξευτελιζετω, μητε ο φυλαττομενος ως ακαθαρτον το
εδεσμα τον αδιαφορουντα περι αυτο ακαθαρσιας κρινετω. ηρξατο μεν ουν εκ του
προς τους ερρωμενους λογου, την υπερ των βρωματων ως αδιαφορων μαχην αξιων,
επανειναι προς τους αρρωστοτερους, προιων δε και τοις ετεροις το ισον υπεθετο, την
υπερ της αποχης εριν παραπεμψασθαι συμβουλευων· ομονοητικωτερος γαρ ουτως
και αλυ ποτερος ο λογος εγινετο προς αμφοτερους αποτεινομενος. Ro+m 14,10 Ἐπι
των προειρημενων πραγματων και των τοιουτων το κρινειν αλληλους κωλυει, α
μηδαμως χωριζειν θεου δυναται, ως και ο κυριος τι βλεπεις το καρφος, φησιν, εν τωι
οφθαλμωι του αδελφου σου; προειπων· μη κρινετε, ινα μη κριθητε. το γαρ περι
μικρων ελαττωματων α καρφεσιν εοικε παρενοχλουσιν οφθαλ μους, καταδικαζειν
τους τα μεγιστα κατορθουντας, ενοχους ποιει τωι δικασμωι ωι αυτοι καθ' ετερων
εκφερουσιν. ευθυς γουν αυτοι το κατ εξανιστασθαι των αδελφων πολυ μειζον ου
προφερουσιν εγκληματος, ωσανει και δοκος προς καρφος συγκρινοιτο. το δε περι
μικρων ειναι και ουδεν μεγα βλαπτοντων τας τοιαυτας κρισεις ας απηγορευσεν ο
σωτηρ και ο αποστολος, δηλουται και εξ αυτης της ονομασιας· αδελφοι γαρ ημων
ειρηνται, ους κεκωλυμεθα κρινειν ει δε ημων αδελφοι, και θεου υιοι. τα δε των υιων
ελλειμματα μικρα και ουπω αμαρτηματα, επει ο γεγεννημενος εκ του θεου ουχ
αμαρτανει κατα τον Ἰωαννην, ωστε ο αμαρτανων ουκ εστιν εκ θεου ουδε ημετερος
13
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αδελφος καν ονομαζηται. εαν τις αδελφος ονομαζομενος, φησιν, ηι πορνος η
ειδωλολατρης η πλεονεκτης η λοι δορος η μεθυσος η αρπαξ, τωι τοιουτωι μηδε
συνεσθιειν. κρινουμεν αρα τον τοιουτον ως ουκ αδελφον ετι καν εν ημιν ηι κατα
σωμα, χωριουμεν αυτον, επειδη τωι πνευματι κεχωρισται. τι γαρ μοι, φησι, και τους
εξω κρινειν; ουχι τους εσω υμεις κρινετε; τους δε εξω ο θεος κρινει. και εξαρειτε τον
πονηρον εξ υμων αυτων. συντρεχων δε ειρηνικως τωι κρινοντι περι βρωματων
ουτως ειρηκεν, ως ει και υπαιτιος ειη κατα τουτο ο αδελφος, ουκ οφειλοντος
κρινεσθαι. εξ ισου δε και τωι εξουθενουντι περι ολιγοπιστιας τον ουκ εσθιοντα
αδελφον απειπεν το εξουθενειν. εξουθενειν μεν γαρ τον πονηρευομενον προς
ανδρος εστι του σωθησο μενου κατα τον ψαλμον, τον δε εκ περιττης ευλαβειας τι
πραττοντα ουκ εξουθενητεον, ινα μη ως οι πεποιθοτες εαυτοις οτι εισι δικαιοι και
εξουθενουντες τους αλλους εξουθενηθωμεν υπο θεου. ειτα ο λογισμος του μη
χρηναι κατεξανιστασθαι αλληλων, 80 οτι παντες, φησιν, υπο κρισιν εσμεν την του
θεου θεου, και ωσπερ δικαστηι τωι θεωι παραστησομεθα· ου γαρ του παρεστωτος
δικαστηι το κρινειν τον συμπαρεστωτα αυτωι, φροντιστεον γαρ περι αυτου των
απολογησομενων εκαστωι. και μη οπως τον πλησιον κρινουμεν ενθυμητεον, αλλ'
οπως ημεις μη κατακριθησομεθα. δηλον δε οτι θεου βημα το Χριστου λεγει· ο γαρ
πατηρ ου κρινει ουδενα, αλλα την κρισιν πασαν δεδωκεν τωι υιωι, δεδωκως γαρ ως
ανθρωπωι δικαστηι ανθρωπων κατα το εξουσιαν εδωκεν αυτωι κρισιν ποιειν, οτι υιος
ανθρωπου εστιν. ουκ εις ανθρωπινην φυσιν την κρισιν εξωρισεν, οτι μη φυσει αν
θρωπος ο υιος, αλλα κατ' οικονομιαν και ανθρωπος. μενει ουν θεου και ουτως ουσα
η κρισις και το βημα, οτι της σοφιας εστιν αυτου και δυναμεως της εις ανθρωπον
αγιον σαρκωθεισης.
Rom 14,14 Οιδα, φησι, Χριστου πεπιστευκως τωι αγιασμωι, οτι δια Χριστου
παντα καθαρα και ουδεν των εισπορευομενων κοινοι, αλλα το εκπορευομενον εκ
της καρδιας. τοιουτο δε και η περι του ακαθαρτου υποληψις· ως ακαθαρτου λογισμος
εστιν εκ καρδιας επι βλαβης, ευθυς κοινον ειναι ποιων το νομισθεν ειναι κοινον.

®

Rom 14,15 17 Φυλακτεον, φησιν, εμβαλλειν τον αδελφον εις τον
εξασθενους συνειδησεως μολυσμον. τουτο γαρ εφη και εν τηι προς Κορινθιους, τας
ασθενεις συνειδησεις μολυνεσθαι των ως ειδωλοθυτον εσθιοντων. μη δη, φησιν, ως
επι σπουδης την των τοιουτων βρωσιν ποιωμεθα· ει γαρ τουτο ποιησομεν ουκ
αξιοπιστον εχοντες εις λυπην του αδελφου προφασιν την βρωσιν, την
αναγκαιοτεραν διαφερουμεν αγαπην. βρωματος ουν ευτελους ενεκα μη απολλυσθω
κτημα Χριστου, ο θανατωι την ζωην εωνημενος. απολειται δε της ενωσεως
διαζευγνυμενος και της αγαπης απολειπομενος η και φαγειν απιστως
αναγκαζομενος. μη κινωμεν βλασφημιας κατα της πιστεως, ως ασεβεις βρωσεις δια
ταυτην αιρουμενοι. αρκει το δοξαζειν περι των βρωματων ο χρη. ουκ εαν φαγωμεν,
τοτε βασιλευει θεος εν ημιν· ου γαρ βρωσει και ποσει θεου βασιλεια οριζεται. πως
γαρ η εν πνευματι κατα το ιδου η βασιλεια του θεου εντος υμων εστιν. 81

®

Rom 15,1 3 Το Χριστος ουχ εαυτωι ηρεσεν ως προς το ανθρωπειον αρεσκον
ειρηκεν, και δηλοι το παρακειμενον· παραινει γαρ ημιν μη το προς ιδιαν αιρεισθαι
διαγωγην εσθιοντας απερ ημιν ανεπαχθηι, αλλ' απεχεσθαι προς ωφελειας των
αδελφων η δια του μη λυπεισθαι γινεται. τουτο δε αγαθον κατα θεον ουκ εχαριζετο,
αρα τωι ανθρωπειωι το τερπνον εκ ποδων τους ενοχλουντας ποιουμενος, οπερ
επεζητησαν οι μαθηται πυρ εκτου ουρανου κατα των μη δεξαμενων τον κυριον
αιτησαι θελησαντες, αλλ' επετελει το θεικον αγαθον φειδομενος των τιμωριας
14
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αξιων. ου γαρ, ει θεος εστιν, φερει τι μη αρεσκον εαυτωι– ουδεν γαρ εις το
καθαψασθαι θεου και λυπησαι θεον ισχυσειεν αν, ινα δη και λεγωμεν ως ουκ ηρεσεν
εαυτωι. ταυτα γαρ ηνεγκεν ουκ αρεσκοντα· μη με γαρ αυτοι παροργιζωσιν; λεγει
κυριος– αλλα καθ' οσον εκοινωνησε του ανθρωπειου του και αηδως προς τι
διατεθηναι δυναμενου. κατα τουτο ουκ ηρεσεν εαυτωι τους ενοχλουντας μετελθων η
απωσαμενος, αλλ' υπεμεινε λεγων· ω γενεα απιστος και διεστραμμενη, εως ποτε
προς υμας εσομαι; πλην του κυριου και τους ασυγγνωστους και αλλοτριους
ενεγκοντος ονειδιζοντας, πολυ μαλλον ημιν οιστεον τους συγγνωμης αξιους και
αδελφους. αρεσκειν δε παραινεσας τωι πλησιον, αναγκαιως προσεθηκεν εις το
αγαθον· ουκετι γαρ τουτο ανθρωπαρεσκεια οτι ο θεος διεσκορπισεν οστα
ανθρωπαρεσκων, και ει ετι ανθρωποις ηρεσκον, Χριστου δουλος ουκ αν ημην·
ανθρωπαρεσκεια γαρ το κατ' ηδονην τι πραττειν ανθρωπων.
Rom 15,24 Την παρουσιαν εαυτου δια την αποστολικην χαριν αγαθων πληρη
των παρα Χριστου φησιν αυτοις επιφανησεσθαι.

®

Rom 16,8 15 Ἐν συστασεως και ασπασμου μερει ποιειται των γνωριμων
εκαστου μνημην αρμοζουσαν, οικειον δε της αυτου ποιων αγαπης και του
λαλουντος εν αυτωι πνευματος, το φιλανθρωπον ημιν δεικνυς και το κατ' αξιαν
εκαστον παρ' αυτωι μνημονευεσθαι, ωσπερ και εν τοις παλαιοις γραμμασι καταλογοι
των γενων εισιν και μνημη προς αξιαν 82 εκαστου, δηλουντος του πνευματος εν
ταις αορατοις βιβλοις απογεγραφθαι παρ' αυτωι κατ' αξιαν εκαστον. ας δη και
ανοιγομενας ειδε ∆ανιηλ επι του κριτου του καθεσθεντος, επι του παλαιου των
ημερων, τουτ' εστιν επι του αιωνιου θεου. και ο αγγελος περι του τελους προλεγων
ειπεν αυτωι· εν εκεινωι τωι καιρωι σωθησεται πας ο λαος σου ος αν ευρεθηι
γεγραμμενος επι τωι βιβλιωι. περι δε των μη αξιων ο κυριος εν προφητηι ειπεν
εξαλειφθητωσαν, περι ων και ο Παυλος εξης κατ' αντιθεσιν της προς τους αγιους
επιμνησθεις λεγει το εξης.

15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


