Sermo contra omnes haereses
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΑΤΑ ΠΑΣΩΝ ΤΩΝ
ΑΙΡΕΣΕΩΝ.
Το προκειμενον απο του Ευαγγελιου του κατα Ἰωαννην· «Ἐν αρχηι ην ο Λογος, και ο
Λογος ην προς τον Θεον, και Θεος ην ο Λογος. Ουτος ην εν 28.504 αρχηι προς τον
Θεον. Παντα δι' αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν, ο γεγονεν.» Ἕκα
στος των αγιων προφητων και ευαγγελιστων, διορατικοι οντες, και ενηχουμενοι
υπο του Πνευματος του αγιου, διηγουνται πασαν την αγιαν και μεγαλην σωτηριαν,
την μελλουσαν γινεσθαι τωι γενει των ανθρωπων. Ἀλλ' ερει τις, Πως; Ἑρμηνευσον
ημιν. Ἄκουσον, αγαπητε. Οι μεν προφηται, καθως προειπον, διορατικοι οντες,
σημαινουσι τα μελλοντα εσεσθαι προ τοσουτων γενεων, δεικτικως δεικνυοντες ως
παροντα τα μελλοντα. Ὁμοιως και οι μεγαλοι ευαγ γελισται επι τηι επιδημιαι του
Λογου, τα προκη ρυχθεντα δια των προφητων βεβαιουσιν εκαστος την προσημασιαν
εν τοις Ευαγγελιοις. Οιον· ο μεγας προ φητης Ἡσαΐας λεγει· «Ὡς προβατον επι
σφαγην ηχθη, και ως αμνος εναντιον του κειροντος αφωνος, ουτως ουκ ανοιγει το
στομα αυτου. Και εν τηι ταπεινωσει η κρισις αυτου ηρθη. Την δε γενεαν αυτου τις
διηγησεται; Τωι μωλωπι αυτου ημεις παντες ιαθημεν.» Ἐπιδημησαντος δε του
προσημανθεν τος προς ημας, και εωρακως αυτον παρερχομε νον ο μεγας Βαπτιστης
Ἰωαννης, πληρων το προση μανθεν δια Ἡσαΐου του προφητου λεγει· «Ἰδου ο αμνος
του Θεου, ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου.» Ἰδου βεβαιοι την προφητευθεισαν
φωνην ο μεγας Βαπτιστης. Ὁμοιως και ο ιεροφαντης Μωσης περι τουτου του
μωλωπος, δι' ου παν το των ανθρω πων γενος σωτηριας εμελλε μετοχον γινεσθαι, τι
ελεγεν; «Ἐπικαταρατος πας ο κρεμαμενος επι ξυλου·» και παλιν λεγει· «Ὄψεσθε την
ζωην υμων κρεμαμενην επι ξυλου.» Ουκ ειπε πρωτον την ζωην, ειτα την καταραν·
αλλ' ειπε πρωτον την καταραν, επειτα την ζωην. Ἔπρεπε γαρ προτερον
προσηλωθηναι το χειρογραφον τωι σταυρωι, και νυχθηναι την πλευραν του Λογου τηι
λογχηι, ινα ο μωλωψ εν τηι νυξει καθαρσιον γενηται τηι οικουμενηι, το αιμα και το
υδωρ τωι γενει των ανθρωπων. Ταλανες οι αχαριστοι Ἰουδαιοι, τοιουτων και
τηλικουτων σημειων και ευεργεσιων γενομενων παρ' αυτοις, αντι του τον
επιδημησαντα παρ' αυτοις δοξα ζειν και ευλογειν επι τοις γινομενοις, εκ των
εναντιων ελεγον· «Ει Υιος ει του Θεου, καταβηθι απο του σταυρου.» Ὁ μεντοι ηλιος
συνεστελλε τας ακτινας, μη φερων οραιν τον Κυριον κρεμαμενον επι του ικριου. Και
δυο συν αυτωι ησαν ληισται κρεμα 28.505 μενοι· και του ενος καταρωμενου, ειπεν ο
ετερος ληιστης· «Τι καταρασαι τωι δικαιωι; ημεις κατα τας αμαρτιας εαυτων
πεπονθαμεν· τι σοι και τωι δικαιωι;» Τωι δε Ἰησου ελεγε· «Μνησθητι μου, Κυ ριε, οταν
ελθηις εν τηι βασιλειαι σου.» Και ο Ἰησους προς αυτον· «Ἀμην, αμην λεγω σοι,
σημερον μετ' εμου εσηι εν τωι παραδεισωι.» Ὢ μεγαλου πρα γματος! της καταρας
προσηλωθεισης, ηνεωιξε τον παραδεισον εν τηι επαγγελιαι τωι ληιστηι. Ὢ του μακαριου
ληιστου τουτου! αφηρπασεν εν τωι κοσμωι ληι στευων, αφηρπασε και την βασιλειαν
των ουρανων εν τηι ομολογιαι. Περι τουτου ειπεν ο μεγας προφητης· «Και κανθαρος
εκ ξυλου φθεγξεται.» Οιδατε, αδελφοι, οτι ο κανθαρος περι τα ακαθαρτα σχολαζει,
ακαθαρτος ων· ουτω και ο ληιστης ποτε εσχολαζεν εν ταις ληιστειαις· οτε δε εν τωι
σταυρωι ην, ωμο λογησεν αυτος, καθως προειπον, και πληρουται εις αυτο το
προφητευθεν· «Και κανθαρος εκ ξυλου φθεγγεται.» Φθεγξαμενος τοινυν ηξιωθη
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

προαρπασαι την των ουρανων βασιλειαν. Και παλιν λεγει ο μεγας προφητης Ἡσαΐας
δεικτικως δεικνυων ως παρων· «Ἰδου η Παρθενος εν γαστρι εξει, και τεξεται Υιον,
και καλεσουσι το ονομα αυτου Ἐμμανουηλ,» ο εστι μεθερμηνευομενον, «Μεθ' ημων
ο Θεος.» Μελλουσης τοινυν ταυτης της προφητικης σημασιας πληρουσθαι,
αποστελλεται ο μεγας αρχαγγελος Γαβριηλ ο εν δεξιαι της μεγαλοσυνης παρεστηκως
σημαναι τηι αχραντωι Θεοτοκωι και απειρογαμωι Μαριαι, και λεγει προς αυτην· «Χαιρε,
κεχαριτωμενη· ο Κυριος μετα σου.» Κυριον δε λεγων, τον κοινον δεσποτην
εσημανεν, ομολογων την συνδουλειαν. «Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε, και
δυναμις Ὑψιστου επισκιασει σε· διο και το γεννωμενον εκ σου Ἅγιον κληθησεται.»
Ἀληθως, αγαπητοι, αγιον καλειται ο ναος του μελλοντος αγιαζειν πασαν την
οικουμενην. Και παλιν λεγει ο αυτος προφητης· «Παιδιον εγεννηθη ημιν, και υιος
εδοθη ημιν, ου η αρχη επι του ωμου αυτου. Και καλειται το ονομα αυτου Μεγαλης
βουλης αγγελος.» Τουτων τοινυν πληρωθεντων, λεγει ο μεγας ευαγγελιστης
Ἰωαννης ο υιος της βροντης· «Ἐν αρχηι ην ο Λογος, και ο Λογος ην προς τον Θεον,
και Θεος ην ο Λογος. Ουτος ην εν αρχηι προς τον 28.508 Θεον. Παντα δι' αυτου
εγενετο, και χωρις αυτου εγε νετο ουδε εν.» Ει δι' αυτου παντα γεγονεν, αρα εκ τος
εστι των γενητων, και φανερον εστιν, οτι εν τωι Πατρι ην παντοτε. Ταλανες οι
Ἰουδαιοι νεοι οι Ἀρειομανιται, οι μη ορθως αναγνοντες, μηδ' ακριβως ερευνησαντες
τυφλους εχοντες τους της διανοιας οφθαλμους, νομιζοντες τον κτιστην και
δημιουργον των ολων κτισμα ειναι. Ἀκουσατε του μεγαλου ευαγγελιστου το, «Ἐν
αρχηι.» Ὦ χριστομαχε Ἀρειανε,ει ην ειπων, οτι Ἐν αρχηι γεγονεν, ειχες αν χρωμα
λεγειν, οτι Ἰδου ο ευαγγελιστης ειπεν· Ἐν αρχηι γεγονεν. Ει δε ειπεν· «Ἐν αρχηι ην,»
ζητησον ακριβως, και ευρησεις την αληθειαν· επειτα επ ερωτησον τον μεγαν
ευαγγελιστην λεγων προς αυτον· Ὦ ευαγγελιστα, ειπε ημιν την πραγματειαν της
αρχης, και του οντος Θεου Λογου· οτι χριστομαχοι Ἀρειανοι νομιζουσι κτισμα ειναι
τον κτιστην των ολων· ευθεως λεξει σοι ο μεγας ευαγγελιστης· Ἀνα γνωθι της
κοσμοποιιας την Γενεσιν, ουτω λεγουσαν· «Ἐν αρχηι εποιησεν ο Θεος τον ουρανον
και την γην.» Ἔστω τοινυν τα μη οντα εις το ειναι, εις τα μελλοντα εσεσθαι. Ἦν ο
Θεος Λογος προς τον Πατερα, δι' ου τα παντα γεγονεν. Ουκουν καλως ο
ευαγγελιστης λεγει· «Ἐν αρχηι ην ο Λογος, και ο Λογος ην προς τον Θεον, και Θεος
ην ο Λογος.» Ἰδου τριχως το «ην,» ουδαμου το, «ουκ ην.» Και ο μεγας αρχαγγελος
Γαβριηλ, οτε προς την αχραντον και απειρογαμον Θεοτοκον ελεγε· «Πνευμα αγιον
επελευσεται επι σε, και δυναμις Ὑψιστου επι σκιασει σοι,» ουκ ειπεν, οτι Πνευμα επι
σε γενησεται, η δυναμις ποιηθησεται επι σε, αλλα, «Πνευμα αγιον επελευσεται επι
σε, και δυναμις Ὑψιστου επισκιασει σοι.» Τουτο και ο μακαριος Ἀποστολος εδηλωσε
λεγων· «Χριστος Θεου δυναμις, και Θεου σοφια.» Ἀλλ' ερει προς ταυτα ο
Ἀρειομανιτης, οτι Πως λεγει ο Παροιμιαστης, οτι «Κυριος εκτισε με αρχην οδων
αυτου εις εργα αυτου.» Ὦ ασεβεστατε, ουκ ηκουσας του αρχαγγελου λε γοντος τηι
Παρθενωι· «Το γεννωμενον εκ σου Ἅγιον κληθησεται;» Ὁραις, οτι περι της
πραγματειας της ενανθρωπησεως ελεγεν. Ἐπειδη δε πεπαλαιωται η εξαημερος η
παλαιωσις εν τηι παραβασει του πατρος του γενους ημων Ἀδαμ, και εις θανατον
καταπεπτωκει το γενος ημων, ευδοκησεν ο Θεος 28.509 προς ημας πεμψαι τον ιδιον
Υιον Θεον Λογον, λα βειν τε, καθως προειπον, εκ της απειρογαμου Παρ θενου τον
ναον, τον ανθρωπον. Και λεγει ο μακαριος αποστολος Παυλος· Ευδοκησεν ο Θεος
καταπεμψαι τον Υιον αυτου εις τον κοσμον, γεννωμενον εκ γυναικος. Ὁραις, οτι περι
της ενανθρωπησεως εστιν. Ει δε θελεις ακουσαι περι της αδιαιρετου και μιας
θεοτητος, ακουε Παυλου λεγοντος· «Ὃς ων απαυγασμα της δοξης και χαρακτηρ της
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

υποστασεως αυτου·» και παλιν λεγει· «Ὃς, εν μορφηι Θεου υπαρχων, ουχ αρπαγμον
ηγησατο το ειναι ισα Θεωι, αλλ' εαυτον εκενωσε, μορφην δουλου λαβων.» Ὁραις, οτι
περι της ενανθρωπησεως εισιν αι τοιαυται φωναι. Και αυτος ο Κυριος αυθεντικηι
φωνηι ειπεν· «Ἐγω εν τωι Πατρι, και ο Πατηρ εν εμοι·» και παλιν λεγει Φιλιππωι·
«Ἐγω και ο Πατηρ εν εσμεν.» Και λεγει δια του μεγαλου προφητου· «Ἴδετε με, οτι
εγω ειμι, και ουκ ηλλοιωμαι.» Και παλιν λεγει· «Ἐγω εκ του Πατρος εξηλθον, και
ηκω.» Και δια του Ἱερεμιου λεγει ο Πατηρ· «Ἐμε εγκατελιπον πηγην υδατος ζωντος,
και ωρυξαν εαυτοις λακκους συντετριμμενους, οι ου δυνησονται εαυτοις υδωρ
συναγαγειν.» Ου χθες η πηγη, και σημερον το υδωρ· μη γενοιτο! Ἀει πηγη, αει υδωρ.
Ταλανες οι αχαριστοι Ἀρειομανιται· τουτων κρειττων ευρεθη ο Ναβουχοδονοσορ,
ος, εαυτον θεον νομιζων ειναι, και εικονα εαυτου στησας εν Βαβυλω νι, και
εμβαλων εις την καμινον του πυρος Ἀνανιαν, και Ἀζαριαν, και Μισαηλ· και του
δροσοποιου λογου εν μεσωι αυτων γινομενου, και εξελασαντος το πυρ, και αυτων
υμνουντων· και ελθοντος του Ναβουχοδονοσορ, και εωρακοτος αυτους υμνουντας,
ελεγε τοις παισιν αυτου· «Ουχι ανδρας τρεις ενεβαλομεν εις την καμινον;» Οι δε
ειπον· «Ἀληθως, βασιλευ.» Και ειπε προς αυτους· «Ἰδου θεωρω εγω ανδρας
τεσσαρας, και ο τεταρτος ομοιος Υιωι Θεου.» Ὦ Ναβουχοδονοσορ, σεαυτον θεον
εποιησας, πως οιδας, οτι ομοιος Υιωι Θεου εστιν; ευθεως ειπεν· Αυτος κατε νυξε με
ειπειν. Χρειττων τουτων ευρεθη Ναβουχο δονοσορ των ασεβων, και μηδε ομοιον,
μηδε ομοουσιον λεγοντων τον Υιον. Ειπατε τοις ασεβεσι μη βλασφημειν, αλλ'
ευφημουντας προσκυνειν τον οντα Θεον Λογον εν πνευματι, ει αρα αφεθησεται η
ασεβεια της βλασφημιας αυτων. Τουτων τοινυν εξοστρακισθεντων και εκβληθεν
των εκ του Θειου χορου, ειπωμεν και προς Τους τουτων αδελφους τους
Πνευματομαχους τους Τροπικους, τους λεγοντας το Πνευμα ειναι κτιστον. Ὦ Τρο
28.512 πικε, ουκ ηκουσας του ∆αβιδ λεγοντος· «Τωι Λογωι Κυριου οι ουρανοι
εστερεωθησαν, και τωι Πνευματι του στοματος αυτου πασα η δυναμις αυτων;» Ἰδου η
Τριας αδιαιρετος. Και παλιν εν τηι κοσμοποιιαι διηγουμενος ο μεγας θεραπων Μωσης·
«Ἐν αρχηι εποιησεν ο Θεος τον ουρανον και την γην· η δε γη ην αορατος και
ακατασκευαστος, και σκοτος επανω της αβυσσου, και Πνευμα Θεου επεφερετο επανω
του υδατος.» Ὁμοιως και ο μεγας Παυλος λεγει· «Ἐξαπεστειλεν ο Θεος το Πνευμα
του Υιου αυτου εις τας καρδιας ημων κραζον· Ἀββα, ο Πατηρ.» Και αυτος ο Πατηρ
λεγει δια του μεγαλου προφητου· «Ἐκχεω απο του Πνευματος μου επι πασαν σαρκα,
και προφητευσουσι.» Και αυτος ο Κυριος, ελθων σωσαι το γενος ημων των
ανθρωπων αυθεντικηι φωνηι ειπεν· «Ἐγω εν τωι Πατρι, και ο Πατηρ εν εμοι·» και,
«Ἐγω ειμι η αληθεια·» και, «Ἐαν απελθω προς τον Πατερα μου, ουκ αφησω υμας
ορφανους, αλλ' αποστελω υμιν τον Παρακλητον το Πνευμα της αληθειας.» Ἰδου το
Πνευμα εν τηι αληθειαι, η αληθεια εν τωι Πατρι. Ἰδου η Τριας αδιαιρετος, το
τριπλοκον σχοινιον, εν ωι τα δραγματα σφιγγοντες προσφερομεν τωι Πατρι. Και ουτοι
ουν συν τοις Ἀρειομανιταις απωλοντο. Ειπωμεν και προς τον ατυχεστατον
Σαμοσατεα Παυλον, τον λεγοντα, οτι αφ' ου προηλθεν απο της απειρογαμου
Παρθενου, απο τοτε Υιος εχρηματισεν. Ἄφρον, ουκ ηκουσας αυτου του Κυριου
λεγοντος προς τους Ἰουδαιους· «Ὁ πατηρ υμων Ἀβρααμηγαλλιασατο ιδειν την
ημεραν την εμην, και ειδε και εχαρη.» Και των αχαριστων Ἰουδαιων λεγοντων προς
αυτον τον Κυριον, «Ουπω τεσσαρακοντα ετη εχεις, και λεγεις εωρακεναι τον
Ἀβρααμ;» Ἀπεκριθη προς αυτους και ελεγεν· «Ἀμην, αμην λεγω υμιν, πριν Ἀβρααμ
γενεσθαι, εγω ειμι.» Ει, πριν Ἀβρααμ γενεσθαι, αυτος εστι, πως λεγεις, οτι μετα την
ενσαρκον αυτου παρουσιαν Υιος εχρηματισεν; Ουκ ηκουσας εν τωι Παροιμιαστηι,
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αυτη η Σοφια πως ελεγεν· «Ἐγω ημην, ηι προσεχαιρε· καθημεραν ευφραινομην εν
προσωπωι αυτου,» οτε εποιησε την οικουμενην, συμπαρημην αυτωι; Και παλιν λε γει
ο μεγας Παροιμιαστης· «Ὁ Θεος τηι σοφιαι εθεμελιωσε την γην.» Ἰδου αει εστιν εν τωι
Πατρι· και ο μεγας Ἀποστολος· «Χριστος Θεου δυναμις και Θεου σοφια.» Τι προς
ταυτα λεγει ο ανοητος Σαμοσατευς, και ουτος, εξυδαρωσας τον θειον τουτον οι νον,
και πιων, και τυμπανωθεις, απωλετο συν τοις Ἀρειομανιταις. 28.513 Ειπωμεν και
προς τους ασεβεστατους Μανι χαιους, τους τρυγιους των κακων. Ὦ ασεβεστατοι
Μανιχαιοι, λεγετε δυο υποστασεις ειναι, αγαθουτε και πονηρου; Και λεγεις τον
πονηρον θελοντα μαχεσθαι τωι αγαθωι, ινα λαβηι μερος τι· και ο αγα θος, φησιν,
αγαθος ων και μη θελων μαχεσθαι, δε δωκε παραχωρησας μερος τι τωι πονηρωι, και
γεγονε τωι πονηρωι εν ημισυ μερος, και τωι αγαθωι ημισυ μερος. Και μεταμεληθεν,
φησιν, ηλθε το αγαθον παρασκευασασθαι εις πολεμον, και εσχηματισεν εαυτον εν
τωι του πονηρου σχηματι. Ἀλλ', ω ασεβεστατε Μανιχαιε, οτε ολοκληρον ην το
αγαθον, λεγεις, Ουκ ηθελησε μαχεσθαι, και οτε ημισυ γεγονεν, ως λεγεις, εις
πολεμον ηλθε. ∆ια τουτο λεγει ο ασεβε στατος Μανιχαιος, οτι «Ἦλθον ζητησαι το
απολωλος.» Ὢ πολλης αφροσυνης! Που ουν ετι αγαθου γνωρισμα; Μαλιστα οτι και
του πονηρου σχημα ανελαβε κατα σε. Ὥσπερ οικοδεσποτου γυναικα εαν ζωγραφος
γραψηι εν εικονι παραχρημα ασεμνως, και παρερχομενος ο οικοδεσποτης ιδηι την
ιδιαν γαμε την παρα σχημα ουσαν, ουκ, οργισθεις και πληρης θυμου γινομενος
αναιρησει τον τουτο τολμησαντα ποιησαι; Ποσωι μαλλον τον λεγοντα, οτι του
πονηρου σχημα ανελαβεν; Ἰσχυροτερον εστι τοι νυν, ου απεχρησατο το σχημα.
Ταυτα των αφρο νων και ασεβων τα τολμηματα. Ὦ ασεβεστατε τρυγιε των κακων
Μανιχαιε, ουκ ηκουσας του Ματθαιου λεγοντος περι της ενανθρωπησεως· «Βι βλος
γενεσεως Ἰησου Χριστου υιου ∆αβιδ, υιου Ἀβρααμ;» Ἀλλ' ερει, οτι Ου δεχομαι την
Παλαιαν. Και εγω ερω προς αυτον· ∆ια τι ου δεχηι την Παλαιαν; Ουκ ηκουσας αυτου
του Κυριου λεγοντος τοις ασεβεστατοις και αχαριστοις Ἰουδαιοις· «Ει επι στευετε
Μωσηι, επιστευετε αν εμοι, οτι Μωσης περι εμου ελαλησε.» Τι ελαλησεν, ω Κυριε;
«Προφητην υμιν αναστησει Κυριος εκ των αδελφων υμων, ως εμε.» Τουτον τον
προφητην ωμολογει η μακαρια Σαμαρειτις λεγουσα· «Κυριε, θεωρω, οτι προφητης ει
συ.» Ει και ανθρωπον και Κυριον και προ φητην ωμολογει η μακαρια Σαμαρειτις·
ιδου παντη και ο νομος και οι προφηται, οι μεγαλοι και οι αγιοι ομολογουσι. Πως
δυναται βοτρυς ειναι ανευ αμπελου; Πως δυναται βεβαιωθηναι πασα πραγματεια,
και η εις τον κοσμον μελλουσα εσεσθαι σωτηρια; Ὁμολο γησουσιν οι σημαντορες οι
μεγαλοι προφηται και ο νομος· μαλιστα αυτου του Κυριου λεγοντος, οτι 28.516 «Ὁ
νομος και οι προφηται μεχρις Ἰωαννου·» και παλιν· «Ουκ ηλθον καταλυσαι τον
νομον ουδε τους προφητας, αλλα πληρωσαι.» Ὦ τρυγιοι πασων αιρεσεων! Αυταρκες
αυτοις εστι το ονομα προς την πιστιν αυτων. Περι τουτων ειπεν ο μεγας ψαλμωιδος
∆αβιδ· «Ειπεν αφρων εν καρδιαι αυτου· Ουκ εστι Θεος. ∆ιεφθαρησαν και
εβδελυχθησαν εν επιτη δευμασι,» και αυτοι μη ομολογησαντες την ενσαρ κον
παρουσιαν, αλλα φαντασιαν, λεγοντος του Κυριου προς τους Ἰουδαιους· «Τι με
ζητειτε αποκτειναι ανθρωπον, ος την αληθειαν υμιν λελαληκα;» Και παλιν λεγοντος
αυτου προς τον υπηρετην τον ραπισαντα αυτον· «Ει κακως ελαλησα, μαρτυρησον
περι του κακου· ει δε καλως, τι με τυπτεις;» Μη δυναται φαντασια τυπτεσθαι η
προσηλωθηναι εν τωι σταυρωι; Ουκ αρα σωμα ην; Και πως λεγει, οτι φαντασια εστι;
Και ουτοι συνεξ αφανιζεσθωσαν νομιζοντες ακρατον ειναι τον θειον οινον, και εις
εκστασιν γενομενοι απωλοντο. Ειπωμεν και προς Μαρκιωνα και Ουαλεντινον και
Βασιλιδην τον λεγοντα ως δια σωληνος υδωρ παρελθοντα τον Κυριον δια της
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αχραντου και απειρογαμου Μαριας. Ὦ ασεβεστατοι! ουκ ηκουσατε του μεγαλου
αρχαγγελου Γαβριηλ λεγοντος προς την αχραντον Παρθενον Μαριαν· «Χαιρε,
κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου. Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε, και δυναμις
Ὑψιστου επισκιασει σοι. Το γαρ εκ σου Ἅγιον κληθησεται.» Ει ουν ειπε, ∆ια σου,
πιθανην ειχον την αναισχυντιαν· εν δε τωι λε γειν, «εκ σου,» δεικνυσιν, οτι εξ αυτης
ελαβεν ο Θεος Λογος τον ναον, ανθρωπον. Και ουτοι συνεκβαλεσθωσαν μετα των
νυν Ἰουδαιων χριστομαχων Ἀρειομανιτων. Ὁμοιως και προς τον ανοητον και ατυχε
στατον Ἱερακαν ειπωμεν, τον νομιζοντα υψουν την παρθενιαν, και αθετειν τον
γαμον. Ὦ Ἱερακα, ειπωμεν τι νομικον· Ὁ Θεος Λογος του Πατρος εν τωι παραδεισωι
ηγαγε την Ευαν προς τον Ἀδαμ. Ἀλλα τι λεγεις, οτι Ου δεχομαι την Παλαιαν; εστω·
εν τωι Ευαγγελιωι ουκ ηκουσας· Τηι τριτηι ημεραι συνανε κλιθη Κυριος εν Κανα της
Γαλιλαιας εις τον γαμον, και οινου λειψαντος, πεποιηκε το υδωρ οινον; Και παλιν
των Ἰουδαιων λεγοντων προς αυτον· «Μωσης δεδωκεν ημιν βιβλιον αποστασιου,»
τι ειπε προς 28.517 αυτους ο Κυριος· «Μωσης δεδωκεν υμιν βιβλιον αποστασιου προς
την σκληροκαρδιαν υμων·» γεγραπται γαρ· «α ο Θεος συνεζευξεν, ανθρωπος μη
χωριζετω.» Ἔπειτα πως δυναται κλαδος υποστηναι, ριζης μη υποκειμενης; Πως
δυναται παρθενος ειναι, πατρος και μητρος μη οντων; Και ουτοι συν τοις εταιροις
αυτων απολοιντο. Ειπωμεν και προς τον Νοβατον, τον λεγοντα εαυτον καθαρον, και
νομιζοντα αναιρειν την μετανοιαν. Πληρης βορβορου και δυσωδιας ων, ουκ ηκουσας
του αγαθου και φιλανθρωπου του των ολων Θεου δια του μεγαλου προφητου
λεγοντος· «Ου θελω τον θανατον του αμαρτωλου, αλλα την μετανοιαν;» Και παλιν ο
μεγας Ἰωβ· «Ουδεις καθαρος απο ρυπου, ουδ' αν μια ημερα ο βιος αυτου ηι επι της
γης.» Και παλιν των μαθητων λεγοντων τωι Κυριωι· «Ποσακις συγχωρησομεν τωι
αμαρτανοντι; εως επτακις;» Ὁ δε Κυριος ειπε προς αυτους· «Ουχι, αλλ' εως
εβδομηκοντακις επτα.» Ἀνακυλιομενης της επαγγελιας διαιωνιζεται η μετανοια·
ουχ ιν' ακουον τες επιμενωμεν αμαρτανειν· μη γενοιτο! αλλ' ινα δειξωμεν την
αγαθοτητα του αγαθου και φιλαν θρωπου των ολων Θεου· και παλιν δια του
μεγαλου Ἡσαΐου επικηρυσσοντος την Ἱερουσαλημ, και λεγοντος αυτου· «Ἄκουε,
ουρανε, και ενωτιζου, η γη· Υιους εγεννησα, και υψωσα· αυτοι δε με ηθετησαν,» και
τα εξης. Οιδατε, αδελφοι. Και μετα το αυτου την τοσαυτην γενεσθαι απειλην, λεγει·
«Λουσασθε, καθαροι γινεσθε, αφελετε τας πονηριας απο των ψυχων υμων.» Ὢ
μεγαλης αγαθοτητος! Και παλιν του Πετρου του μεγαλου ειποντος προς αυτον, οτε
επερωτησε τους μαθητας λεγων· «Τινα με λεγουσιν οι αν θρωποι ειναι;»–»Οι μεν
ελεγον, οτι Ἡλιας ει· αλλοι ελεγον προφητης.» Και αυτου ειποντος προς αυτους·
«Ὑμεις δε τινα με λεγετε;» Και αποκριθεις ο Πετρος ειπε· «Συ ει ο Χριστος ο Υιος του
Θεου του ζωντος,» ο ερχομενος εις τον κοσμον. Ευθεως δε ειπε προς αυ τον ο Κυριος·
«Μακαριος ει, Σιμων βαρ Ἰωνα· οτι σαρξ και αιμα ουκ απεκαλυψε σοι, αλλ' ο Πατηρ
μου ο εν τοις ουρανοις. Συ ει Πετρος, και επι ταυτηι τηι πετραι οικοδομησω μου την
Ἐκκλησιαν. Σοι δωσω τας κλεις της βασιλειας ουρανων· και παντα οσα αν δησηις επι
της γης εσται δεδεμενα εν τοις ουρανοις.» Και 28.520 τοσαυτας επαγγελιας λαβων,
ειπε τωι Κυριωι· «Ἀκο λουθησω σοι, οπου εαν απερχηι, και θησω την ψυχην μου υπερ
σου.» Ευθεως ειπε προς αυτον ο Κυριος· «Ἀμην λεγω σοι· σημερον προ του αλεκτορα
φωνη σαι, τρις απαρνησηι με.» Και αρθεντος του Κυριου εις τον οικον του Καιαφα,
και παντος του συνεδριου μετα του Καιαφα, και του Πετρου εστωτος εν τωι πυ λωνι,
ον και ιδων ο παις ειπε προς αυτον· Ουκ ει συ μετ' αυτου; Ὁ δε Πετρος ειπε προς
αυτον· Ουκ ειμι. Και παλιν της θυρωρου ειπουσης προς αυτον· Μη και συ εκ των
Γαλιλαιων ει; Ἀπεκριθη και ειπεν· Ουκ ειμι. Και του υπηρετου επερωτησαντος
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αυτον, ηρνησατο, και ευθεως αλεκτωρ εφωνησε. Και στρα φεις ο των ολων Κυριος
προσεσχε τωι Πετρωι· και εδακρυσεν ο Πετρος, και δια των δακρυων απενιψα το την
αρνησιν εν αυτηι τηι μετανοιαι. Και παλιν ο αγιος προφητης ειπεν· «Ἄστρα δε ου
καθαρα ενωπιον αυτου.» Ει αστρα ου καθαρα, πως συ τον καθαρον και ευσπλαγχνον,
και φιλανθρωπον Θεον σκληρον και αφιλανθρωπον λεγεις; Και ουτος
συνεκβαλλεσθω μετα των αλλων αιρεσιαρχων. Ειπωμεν και προς τον δειλαιον
Φρυγα τον λεγοντα μετα την επιδημιαν του Σωτηρος επιδεδημη κεναι Μοντανον και
Πρισκιλλαν. Ταυτα γρεων πτυ σματα ισως ως κεκεπφωμενων. Πως δυναται μετα την
επιδημιαν του Σωτηρος παλιν προφητης επιδεδη μηκεναι; Ουκ ηκουσας, οτι ο νομος
και οι προφηται εως Ἰωαννου; Ἄκουσον συ, λαε του Κυριου. Ὥσπερ βασιλευς μελλει
κατανταιν εν τινι πολει, και αποστελλει σημαντορας λεγων· Ἰδου ποιωι σχηματι
μελλω ερχεσθαι. Ἐαν δε επιδημησηι, και επιγνωσι την ενσημανθεισαν επιδημιαν,
προσκυνουντες αυτον, ουκ ετι χρεια του σημαινοντος· αυτοψι γαρ εωρακα αυτον
τον σημανθεντα. Ἐαν δε τις ειπηι εν αυτηι τηι πολει, οτι μελλει εσεσθαι ο βασιλευς,
ουκ αν κατα πτυσωσιν αυτου οι εν τηι πολει λεγοντες, οτι· Ὃν εωρακαμεν και
εχομεν μεθ' εαυτων, πως συ λεγεις, οτι σημαινω υπαρχειν αλλον; Και ουτοι τοινυν
συν ταις αλλαις αιρεσεσιν απωλοντο Ειπωμεν και προς την νεαν αιρεσιν, την εκ
Συριας ελθουσαν εις Αιγυπτον, τους Ἀπολλιναριστας· καινον δογμα προσενεγκαντος
Ἀπολλιναριου, σωμα μονον λαβοντα Θεον εκ της αχραντου και αειπαρθενου
Μαριας, και αυτον τον Θεον Λογον αντι ψυχης οντα. Ὦ ατελεστατε και αψυχε! Ει,
τελειου 28.521 του ανθρωπου παρα την εντολην πραξαντος, και εκβληθεντος του
παραδεισου, και εις θανατον καταπεσοντος, μερικως εσωζε τον ανθρωπον· και πως
εμελλε σωζεσθαι η ψυχη; Ουκ ηκουσας του μεγαλου προφητου Ἡσαΐου κατα της
αθεΐας σου κηρυσσοντος, οτι «Παιδιον εγεννηθη ημιν, και υιος εδοθη ημιν, ου η
αρχη επι του ωμου αυτου, και καλουσι το ονομα αυτου Μεγαλης βουλης αγγελος.»
Μη ειπεν, οτι Σαρξ ου παιδιον και υιος εγεννηθη. Γνωθι, ασυνετε, οτι, παιδιον
λεγων, τελειον ανθρωπον δεικνυσι. ∆ειχθεντος τοινυν του τελειου, ο μεγας
ευαγγελιστης Ἰωαννης ο υιος της βροντης, απληι τηι φωνηι λεγει· «Ἐν αρχηι ην ο
Λογος, και ο Λογος ην προς τον Θεον, και Θεος ην ο Λογος. Ουτος ην εν αρχηι προς
τον Θεον. Παντα δι' αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδεν.» Και αυτος ο
Κυριος λεγει· «Νυν η ψυχη μου τεταρακται.» Εις τινα φθανει αυτη η φωνη; εις τον
Θεον Λογον; Ἄπαγε! Ὁ αταραχος Θεος Λογος, ελθων τηνταραχην παυσαι, αυτος
ελεγε την φωνην; Ἀλλα το σωμα μαλλον θελεις λεγειν, οτι αυτο ειπε; σφαλληι, καθ'
εαυτο το σωμα ακινητον εστιν, ει μη η ψυχη ην εν αυτωι. Ουκ ηκουσας Μωσεως
λεγοντος· «Ἐμφανισον μοι σαυτον;» και ευθεως ακουει· «Ουδεις οψεται το
προσωπον μου, και ζησεται.» Μετα δε το τεθηναι το σωμα εν τωι μνημειωι συν τοις
σωμασι, πως κατηρχετο η θεοτης εν τωι ᾅδηι σωσαι τας ψυχας γυμνη; Μαλλον
απολεσαι αυτας κατηρχετο, η σωσαι. Ουδεις γαρ ηδυνατο ιδειν την θεοτητα γυμνην
και σωθηναι. Ουκουν αρα της ψυχης χρεια· ινα εν τηι ψυχηι δυνηθωσιν αι ψυχαι
σωθηναι. Και παλιν αυτος ο Κυριος λεγει· «Ὁ καλος ποιμην την ψυχην τιθησιν υπερ
των προβατων. Ἐγω ειμι ο καλος ποιμην.» Και παλιν λεγει· «Ἐξουσιαν εχω θειναι
την ψυχην μου, και παλιν αραι αυτην.» Και παλιν χρηματιζει ο αγγελος τωι Ἰωσηφ
εν τηι Αιγυπτωι, και λεγει αυτωι· «Ἀναστας, αρον το παιδιον και την μητερα αυτου,
ιδου γαρ τεθνηκασιν οι ζητουντες την ψυχην του παιδιου.» Ἰδου παντη μαρτυρειται
εν ταις θειαις Γραφαις περι της επιδημιας του αγαθου και φιλανθρωπου Θεου Λογου,
οτι τελειον τον ναον, ανθρωπον εφορεσε γενομενος ανθρωπος, ινα σωθηι παν το
γενος ημων των ανθρωπων. Ἀλλα τι ερεις, οτι δια Ἡσαΐου ειπε προς τους Ἰουδαιους·
 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

«Τας νεομηνιας 28.524 υμων και τα Σαββατα μισει η ψυχη μου;» Ἀφρονεστατε.
Ὥσπερ δια τουτου του μεγαλου προφητου· «Ἰδου η Παρθενος εν γαστρι εξει και
τεξεται υιον, και καλεσουσι το ονομα αυτου Ἐμμανουηλ.» Και παλιν· «Παιδιον
εγεννηθη·» και παλιν, οτι «Ἄνθρωπος εστι,» και, «Τις γνωσεται αυτον;» και περι
τουτου εσημανε δι' εαυτου ο Κυριος, οτι εν τηι επιδημιαι, μελλοντος αυτου τοιαυτα
και τηλικαυτα σημεια και τερατα ποιεισθαι εν Σαββατοις, και αντι του ευλογειν
αυτον, υποβαλλομενοι υπο του διαβολου, υβριζον αυτον. ∆ια τουτο, καθως
προειπον, και αυτο προεσημαινετο. Λοιπον προς ταυτα τι λεγεις, ω αψυχε; Και συ
συν ταις αλλαις αιρεσεσιν απολου. Ἡ δε καθολικη Ἐκκλησια αυτη, ορθως
αναγνουσα και ακριβως ερευνησασα τας θειας Γραφας, επωικοδομησεν εαυτην επι
την πετραν, η τελεια περιστερα, η κατεχουσα τον οιακα της ορθης και ευσεβους
πιστεως εν τωι σκαφει τωι αποστολικωι. Των κυματων προσρασσοντων τηι ακινητωι
πετραι, και επαφριζοντων, εις εαυτα αναλυομενα εξαφανιζονται. Τρικυμιας δε ηγου
πασας τας αιρεσεις. Ἡμεις δε, παρακαλω, τουτωι τωι τριπλοκωι και αδιαιρετωι σχοινιωι
τα δραγματα σφιγξωμεν, τας εντολας ποιουντες λεγω, ινα καταντησωμεν εκει εις
τον λιμενα τον σωτηριον εν τηι βασιλειαι των ουρανων, και ειπηι ο Θεος Λογος, ο Υιος
η σοφια του Πατρος· «Ἰδου εγω και τα παιδια, α μοι εδωκας,» και καταξιωσηι ειπειν
και προς ημας· ευ, δουλοι πιστοι και αγαθοι· επι ολιγα ητε πιστοι, επι πολλων
καταστησω υμας, εισελθετε εις την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν. Γενοιτο! Ἀμην.

 
 
 
 

7

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


