Didascalia cccxviii patrum Nicaenorum
Πιστις των αγιων τριακοσιων δεκα και οκτω αγιων θεοφορων Πατερων
των εν Νικαιαι· και διδασκαλια πανυ θαυμαστη και σωτηριος περι της
αγιας Τριαδος. –Ευλογησον.
Πιστευομεν εις ενα Θεον, Πατερα παντο κρατορα, παντων ορατων και αορατων
ποιητην· και εις ενα Κυριον Ἰησουν Χριστον, τον Υιον του Θεου, τον γεννηθεντα εκ
του Πατρος μονογενη· τουτ' εστιν εκ της ουσιας του Πατρος, Θεον εκ Θεου, φως εκ
φωτος, Θεον αληθινον εκ Θεου αληθινου· γεννηθεντα, ου ποιηθεντα, ομοουσιον τωι
Πατρι, δι' ου τα παντα εγενετο εν τωι ουρανωι και εν τηι γηι· τον δι' ημας τους
ανθρωπους και δια την ημετεραν σωτη ριαν κατελθοντα εκ των ουρανων, και
σαρκωθεντα, παθοντα και ταφεντα, και ανασταντα τηι τριτηι ημε ραι, και ανελθοντα
εις τους ουρανους· και παλιν ερχομενον κριναι ζωντας και νεκρους· και εις το
Πνευμα το αγιον, το κυριον, το ζωοποιον. Τους δε λεγοντας· Ἦν ποτε οτε ουκ ην· οτι
εξ ουκ οντων η εξ ετερας ουσιας η υποστασεως φασκοντας ειναι τον ατρεπτον και
αναλλοιωτον Υιον του Θεου· τουτους αναθεματιζει η αγια και καθολικη Ἐκκλησια
απο της αγιας ταυτης πιστεως της εν Νικαιαι, της υπο των αγιων Πατερων εκτεθεισης
προς φωτισμον των ψυχων, και εις το γνωναι τις η αιτια εκαστης ρη σεως των εν
αυτηι ομολογησαντων επισκοπων, τον αριθμον τριακοσιων οκτω και δεκα, μαλλον
δε οικου μενικης ουσης συνοδου. Ἔτι δε ακολουθως τηι προγεγραμμενηι πιστει,
αναθεματιζομεν την Σαβελλιου πιστιν την λεγουσαν, τον αυτον ειναι Πατερα και
28.1638 Υιον και αγιον Πνευμα· σφαλλονται γαρ· ατελεις ειναι τον Υιον και το
Πνευμα· ως οτι ο Πατηρ αυτος εστιν ο Υιος· ομοιως και το αγιον Πνευμα· ως ειναι
φησιν εν προσωπον· τρια δε ονοματα. Ταυτα γαρ αλλοτρια της ορθοδοξου πιστεως
τυγχανει· Πατερα γαρ οιδαμεν τελειον Θεον, ομοιως και Υιον τελειον, ωσαυτως και
Πνευμα αγιον· μιαν βασιλειαν, μιαν ουσιαν, και μιαν θεοτητα. Ἔτι δε αναθεμα
τιζομεν την Φωτεινου πιστιν, την λεγουσαν, απο Μα ριας και ωδε ειναι τον Υιον· και
μη ειναι αυτον προ τουτου· αλλα προωρικως λεγεσθαι εν ταις Γραφαις· απο δε
Μαριας ειναι αυτον κατα την θεοτητα. Ταυτα δε αλλοτρια καθολικης πιστεως
οιδαμεν· ο γαρ Υιος αει γεννηθεις υπηρχε και εν Πατρι ην, καθως γεγραπται· ουκ ην
γαρ ποτε οτε ουκ ην ο Υιος συν Πατρι· αλλ' ην ο Πατηρ, παντοτε τον Υιον εχων·
αδυνατον γαρ τον Πατερα καλεισθαι κατα προκοπην, αλλα αει Υιος συν Πατρι, ως
προειπαμεν· Ἐν αρχηι ην ο Λογος· και Θεος ην ο Λογος· γεννηθεις συν Πατρι, ως
προγεγραπται. Και ταυτα μεν περι Πατρος και Υιου. Περι δε του αγιου Πνευ ματος
ουτω πιστευομεν· Πνευμα θειον, πνευμα α γιον, πνευμα τελειον, παρακλητον·
λαλησαν εν νομωι και προφηταις, και αποστολοις· καταβαν επι τον Ἰορδανην. Περι
δε της ενανθρωπησεως του Υιου ουτω πιστευομεν· οτι ανελαβεν ανθρωπον τελειον
εκ της αγιας θεοτοκου Μαριας, δια Πνευματος αγιου, ουκ απο σπερματος ανδρος·
σωμα δε και ψυχην εν αληθειαι και ευδοκησει· ουτως γαρ ηλθε τελειος, σωσαι τον
ανθρω πον· και οτι επαθεν, και οτι εταφη, και τηι τριτηι ημεραι 28.1639 ανεστη· και
οτι εις ουρανους ανεληφθη· και εκαθι σεν εν δεξιαι του Πατρος, αποθεωσας τον
ανθρωπον, ον ελαβεν· και ερχομενον κριναι ζωντας και νεκρους. Ει δε πως
προωρικως αι θειαι Γραφαι λεγουσιν, αυτωι ωσπερ κτισματος το κατα σαρκα και πλη
ρουσθαι καταλαμβανομεν. Ἔτι αναθεματιζομεν τους μη ομολογουντας ειναι
αναστασιν νεκρων, και πασας τας αιρεσεις. Ἀνεθεματισθη δε και εν τοις προγε
γραμμενοις η αθεος πιστις των Ἀρειανων, εν τωι πιστευειν και λεγειν, γεννηθεντα
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και ου ποιηθεντα· αυτοι γαρ λεγουσι κτισμα τον Υιον ειναι. Προς δε το αναπληρωσαι
παντα τα της πιστεως μερη ετι ομολογουντες ταυτα λεγομεν· οτι πιστευομεν εις εν
βαπτισμα, εις μιαν Ἐκκλησιαν, εις αναστασιν νεκρων, εις βασιλειαν ουρανων, εις
κρισιν αιωνιον. Τον Θεον ομολογουμεν Πατερα και τον Υιον και το αγιον Πνευμα·
Πατερα ακαταληπτον, απερινοητον, αοριστον, και ανοητον· πνευμα γαρ ο Θεος· θελη
ματι δε αυτου και αληθειαι και ευδοκησει οφθεν και λαλησαν προφηταις, και
δικαιοις· τωι Ἀδαμ, τωι Νωε, τωι Ἀβρααμ, τωι Ἰσαακ, τωι Ἰακωβ, Σαμουηλ τε και ∆αυιδ,
Ἠλιου και Ἐλισσαιωι· και τοις λοιποις απαξπροφηταις· Θεον αυτον οντα της Καινης
και Παλαιας ∆ιαθηκης. Ὅσα δε η Γραφη λεγει, οφθαλμος Κυριου, ωτα Κυριου, και
οσα τοιαυτα περι Θεου λεγει η Γραφη, αληθη εισιν· και ουτως πιστευομεν·
ακαταληπτως δε και απερινοητως· και παντα ανθρω πον κατ' εικονα ειναι Θεου.
Ἔστι δε ο βιος των υιων της αυτης καθολικης Ἐκκλησιας, και μαλιστα επισκοπων
και κληρικων και μοναζοντων και των λοιπων Χριστιανων, και ως τοις υιοις αυτων
εντελ λονται· πρωτον αυτοι ουτως διαγοντες και διδασκον τες· ουτως χαριτι εστε
σεσωσμενοι. Ἀλλ' η χαρις βουλεται αυθαιρετους ειναι και παντος καλου, και
αγαθου· και ζηλωτας της ορθοδοξου πιστεως αξιον· και αυτον ευτρεπιζειν·
προδηλον και ταυτα φυλαττειν· και τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον αγα πησεις
αυτον εξ ολης της καρδιας σου, και εξ ολης της ψυχης σου· και τον πλησιον σου ως
σεαυτον· ου φονευσωμεν· ου μοιχευσωμεν· ου παιδοφθορησωμεν· ου
φαρμακευσωμεν· ου κλεψωμεν· ου ψευδομαρτυρησωμεν· ου διχοστατησωμεν·
απεχωμεθα πνικτου και αιματος, και πλεονεξιας. Ὅρα, ανθρωπε, μητις σε απατησει
της πιστεως ταυτης· επει παρεκτος σε Θεου διδασκει. Ταυτα εισι τα προφανη
αμαρτηματα· αι δε ως ελαχισται φαινομεναι εντολαι· ων και αυ των λογον
απολυσωμεν· τους μοναζοντας γυναικων υπερ παντα κεχωρισμενους ειναι· μητε εις
ομιλιαν αυτων ερχεσθαι, μητε οραιν αυτας, μητε φιλοτιμει σθαι, ινα μη αιδη αυτων·
ψυχης ζημια γενηται· εαν μοιχευηι η καρδια σου, αμαρτανεις μεγαλως. Φυλατ τεσθαι
δε παλιν μη ειναι διγλωσσον η διγνωμον, μη ψευστην, μη καταλαλον, μη ακαιρως
περιπατουντα, μητε ρεμβομενον, μη αναισχυντον, μητε οργιλον, μητε παροινον, η
φιλαργυρον, μη υπερηφανον, μη αυθαδην, μη σαπρον λογον φεροντα, μητε ορκον
28.1640 ολως το παραπαν· αλλα το, ναι, ναι, και το, ου, ου· και εαν που αναγκη τινα
λεγειν εν ομιλιαι, γινωσκε. Ἀληθειαν λεγω· ου ψευδομαι. Το δε σεβασμιον ονο μα
του Θεου εφ' ορκωι μη λαβε, μητε τινα ορκωι, καθως ειπε το αγιον Ευαγγελιον· ταυτα
γαρ παντα τα σφαλματα ου προσηκει, ουτε αρμοζει τοις μο ναχοις· αλλα και απο
Ἐκκλησιας εκβαλλειν τον μη παραφυλαττομενον εν τουτοις. Ἔτι δε αυτον μη
γυμνουν ενωπιον τινος το συνολον, ει μη δι' αναγκην ασθενειας, εν λουτρωι, η δια
παθος, η εν βαθει υδα των. Μηδε υβρισηις αδελφον ρακα, η μωρον· εορταις δε
εθνικαις μη συγκοινωνειν· τα σαββατα μη φυλατ τειν, καθαπερ οι Ἰουδαιοι· μη
μαγευειν· μη φαρ μακευειν· μηδε συμπραττειν ταυτα επι νοσωι η παθει η εν δειγματι·
μη απερχεσθαι προς επαοιδον· μητε φυλακτηρια εαυτωι περιτιθεναι· μητε
περικαθαιρειν μητε αφ' εαυτου μητε απο αλλου τινος· αλλα παν τοτε το σωμα
φυλαττε απο πασης αισχροτητος και ασελγειας· μητε εχειν γυναικας συνακτους (φ.
συνεισακτους) καθαπερ τινες αγαπητας υπεθεντο· ταχα επ' εσχατων μισηται εν αυτωι
ευρεθησονται, και πι κροτεραι χολης· μη εχε κατα ψυχην εχθραν κατα τινος, και
γενηται η προσευχη σου απροσδεκτος· μη συνευχου μετα αιρετικων η μετα εθνικων,
και γενηται η προσευχη σου απροσδεκτος· μη παραβαινε νηστειαν Κυριου, τουτ' εστι
τετραδα και παρασκευην, ει μη ετι επι νοσωι βεβαρησαι· χωρις της εβδομαδος του
αγιου Πασχα και της Πεντηκοστης, και των δεσποτικων εορτων, των δωδεκα· τας δε
λοιπας ημερας ακριβως φυλαττε. Μη λυειν την νηστειαν χωρις αναγκης· ειτε και
 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αδελφος προς σε ενδημησει, μετα δος αγαπην δια τον κοπον της οδου· συ δε μη
γευσηι εως ωρας εννατης. Νηστειαν δε λεγω την τεταγμενην, τουτ' εστι προ παντων
την αγιαν και ενδοξον τεσσαρακοστην, και του λοιπου χρονου τετραδα και
παρασκευην· τας δε λοιπας ημερας, ηγουν δευτεραν, τριτην, και πεμπτην, εαν
δυνασαι απο ιδιας προαιρεσεως νηστευειν, εσται ο μισθος σου πολυς· εν ταυ ταις γαρ
ταις ημεραις και παρα την ωραν διακρισις γινεται εις φιλον επισημον· και ουκ εστι
κριμα δια την αγαπην· η δε τεταγμενη νηστεια υπο των αγιων αποστολων διακρισις
γινεται· ο δε παρακουων αυτην απολλυται μετα των γαστριμαργων· ων ο θεος η
κοιλια και η δοξα του κοσμου, και η ανθρωπαρεσκεια. Το σαββατον μη νηστευε
ολην την ημεραν· απρεπες γαρ εστιν ολην την ημεραν του σαββατου μεχρι δυσμων
ηλιου νηστευειν· εξεστι δε εως ωρας εκτης η εβδομης· το δε περισσον Ἰουδαικη
αιρεσις εστιν· απαξ δε· μη επιδυετω ο ηλιος εν σαββατωι, ει μη μονον τωι μεγαλωι
σαββατωι εν τηι νυκτι του Πασχα· η δε της τετραδος και της παρασκευης και της αγιας
τεσσαρακοστης νηστεια τεταγμενη εστιν εως ωρας εννατης· και ει τι περισσον
ποιησεις παρα την σε αυτου προαιρεσιν, εξεις τον μισθον. Νηστευων δε και
κοιταζομενος, βλεπε μη φυσιωθηις εν τυφωι και υπερηφανιαι· η γαρ φυσιωσις παγις
εστι του διαβολου, 28.1641 δι' ης απο του ουρανου πεπτωκεν· ομοιως δε δι' αυ της
τους ανθρωπους καταβαλλει παγιδευων. Μηδεις σε πλανησηι εν κυριακηι νηστευειν,
η εν εορτηι δεσπο τικηι το παραπαν· μηδε γονυπετειν· ου γαρ εστιν εν θεσμωι
Ἐκκλησιας, καθως προειπαμεν. Και βλεπε μη σε πλανησωσι τινες Μαρκιανισται η
ετερα αιρεσις νηστευειν εν σαββατωι η κυριακηι. Μονον δε των συν αξεων, της
ψαλμωιδιας, και της αναγνωσεως, και των αχραντων μυστηριων μη αμελει·
τοιαυταις γαρ θυσιαις ευαρεστειται ο Θεος. Ἄξιον σεαυτον ευτρε πιζου της αχραντου
κοινωνιας του τιμιου σωματος και αιματος του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ινα μη
εις κριμα εσθιηις και πινηις. Μη αμελει πλυνειν ποδας μοναχων ερχομενων προς σε·
ζητηθησεται αυτη η εντολη παρα των υπερηφανευσαντων αυτην, ει και επισκοποι
ωσιν· ο γαρ τουτων Κυριος πρωτος ενιψε τους ποδας των μαθητων, παραγγειλας
αυτους ουτως ποιειν. Μη γινου φιλαργυρος, η αισχροκερδης. Μη πολυ χρημα, μη
θελε κτασθαι αργυριον η χρυ σιον πολυ, η μονον εφοδιον χαριν και τροφων και
αμφιων. Το δε περισσευμα δος τοις πενησιν· κρειτ τον γαρ εν πτωχειαι και εν
ταπεινωσει δουλευειν Θεωι η εν πλουτωι και απατηι· οι γαρ του μαμμωνα φιλοι και
δουλοι Θεωι αρεσαι ου δυνανται. Το συνολον ουν μη πραγματευου. Πολλαι δε χωριαι
εισι μη σπειρου σιν· και οικουνται εν τεχνηι μη εχοντες, αναγκαζον τες
πραγματευεσθαι· και μενουσι μοναζοντες κοπιωσιν· πλην καν τοκους μη λαμβανε.
Ἀγαπα δε παντα ανθρωπον· και ειρηνευε μετα παντων, χωρις αιρετικων· ο γαρ
αιρετικος λυκος εστι της του Χριστου ποιμνης, και του Ἀντιχριστου προδρομος. Ἐαν
δε εχηις χρηματα η βρωματα, μεταδος τωι μη εχοντι· μη εχων δε ουκ εγκληθησηι. Ἐαν
ελθηι τις δανεισασθαι απο σου τι, και εχηις, δος αυτωι· και μετα μακρο θυμιας λαβε
παρ' αυτου το κεφαλαιον και μονον· και δικαιος εσηι. Και μη δολιευου ενωπιον
Κυριου· εαν γαρ εχηις γεννηματα, η αλλο τι, και ζητει λειπομενος δανεισασθαι παρα
σου εξ αναγκης, και δια το μη λαβειν σε τοκον, πωληις τιμιωτερως ινα κερδησηι
διαφορα, τουτ' εστιν διπλασιαζων· καταμεμφεται σε η Γραφη λεγουσα· ∆ρασσεται ο
Θεος τους σοφους εν τηι πανουργιαι αυτων. Σκεψαι γαρ και ορα, οτι δανειζων εν
αναγκηι τον πλησιον και μη λαμβανων· ανθ' ενος τοκου τρεις και τεσσαρας αρχας·
αλλα δεκα λαμβανει παρα τωι Θεωι. Γινου ταπεινος και ησυχιος, τρεμων δια παντος
τα λογια του Θεου. Μη γινου μαχιμος· μηδε τυπτε ανθρωπον πολλα, ει μη μονον
παιδιον εν γραμμασι προς παιδειαν και νουθεσιαν
Κυριου· και αυτο
παρατετηρημενως· μονον δια φο βον μετριως ολιγα και ελαφρα. Σκοπει μη πως δια
 
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

σου φονος γινηται, και απολεσηις την ψυχην σου εν μιαι ωραι· και α δοκεις εχειν
αγαθα εκ νεοτητος, απροσδεκτα γενωνται παρα τωι Θεωι, ως του Καιν τα δωρα·
πολλαι γαρ εισιν αφορμαι του θανατου. Μη μυκτηριζε ανθρωπον· μηδε βδελυσσου
τινα πτωχον, δια σχηματι πενιχρωι παρατηρουμενος την εσθητα· μη μαλακοις
χρωμενος ιματιοις· μη εσθητι τα φαινομενου δικαιου· μη εν ρυπαροις ιματιοις
προσερχο μενος· και σακκοφορων εμπροσθεν των ανθρωπων· 28.1642 και φανεις
ανθρωπαρεσκος. Σακκον δε αν εχηις, ινα πενθηις τας αμαρτιας σου, σκοπει μη φανηις
τοις ανθρωποις· αλλ' εσωθεν του ιματιου σου εν τηι σαρκι σου εστω προς δαμασμον
των ατακτων παθων. Μη θελε δοξαν και επαινον παρα ανθρωποις εχειν. Ὅλως
τριχας μη τρεφε· εκοψε γαρ το τοιουτον σχημα ο Ἀποστολος· μη ξηρου το γενειον·
μηδε περικου ρειοις χρω κειρομενος. Ει δυνασαι και εβδομαδος νηστευειν, μηδενι
δεικνυε· και εσται ο μισθος σου πολυς. Κρεων δε απεχου· ουχ ως βδελυσσομενος τα
κτισματα του Θεου, αλλα αποκοπτων το σωμα της πολλης τροφης, και αναξιον το
αυτο ποιων των κα λων βρωματων, αντι δε των επιγειων των ουρανιων αγαθων
ορεγομενος· πας γαρ μετριαζων δαψιλειαι τροφων βοηθει τωι σωματι· καλον δε εστι
παντα εγκρατευεσθαι δια την πολυσαρκιαν. Οινου μη λαμ βανε ολως· η μονον του
γευσασθαι εν ευχαριστιαι· και ευλογει τον Θεον τον κτισαντα· εαν γαρ και συ, ωσπερ
ο τιμιος Τιμοθεος, δια πολλην εγκρατειαν εις νοσον περιπεσειν εχηις, ολιγωι οινωι
χρω· το γαρ ολι γον φαρμακον εστιν ιασεως· πολυ δε αυτωι χρωμενος αμφοτεραις
ασθενειαις σεαυτον περιβαλεις· ει δ' εως ποτηριων δυο η τριων· περισσον δε μη. Ει
δυ νασαι ανυποδητος οδευειν, γενναιως ποιησεις· ει δε αναγκη εστιν υποδησεως,
ψιλα εσονται τα υποδηματα σου και μη θελε κατακεκοσμημενοις υποδημασι,
κοσμικωι σχηματι μη περιδεεσθαι. Τοις παρουσιν αρκου μετριως. Ει δε περισσον
κρεας και οινος, διδου αυτα πτωχοις, ορφανοις, χηραις, αδυνατοις, ξενοις,
ασθενουσι, και τοις εν φυλακηι· και εσται ο μισθος σου πολυς. Ἐαν επι ξενης, μη
θεληις εαυτον κομπαζειν· αλλ' ισος γινου τοις αδελφοις σου εν λαχανοις χρωμενος,
και ετεροις βρωμασιν. Ἐαν δε χρεια εστι, χρη και ιχθυος μεταλαμβανειν. Παλιν δε
λεγω· εαν αῤρωστησηις και λαβης, ουκ εστιν αμαρ τια· ει δε ηττηθηις εν τηι νοσωι
βαρεως, και φαγηις επιθυμηι τον ολιγον· δια την ασθενειαν της σαρκος σου ουκ εστι
κριμα· ηττημα μεν σοι εστιν· μη λο γισαι δε αυτο αμαρτιαν· λυπηθητι δε, οτι
ανεκοπης της πολιτειας σου, και υπεχαλασθης του στερεου λογισμου. Ει δε και
λουτρωι χρησασθαι αναγκασθηις δια την νοσον και απαξ και δις, ουκ εστιν εγκλημα·
υγιαινων δε ου χρειαν εχεις λουσασθαι· καν ιερευς ει· αλλα μαλλον υγιαινοντος του
σωματος χαμευνην θελε και βιαζεσθαι εις παντα. Προ παντων δε τεχνην γινωσκε· η
εν αγρωι εργαζου· ινα μη αργος εσθιηις τον αρτον· μαλλον δε εργαζου εν τοις
εργοχειροις σου, ινα εχηις δουναι πτωχοις και ξενοις, ορφανοις τε και χηραις· και ην
μεταξυ αδελφων οικηις, και εχηις γονικον χωριον, δικαιως συναγων καρπους, και μη
εξ αδικιας και πλεονεξιας· πρωτον τας απαρχας σου τοις ιερευσιν εν τηι Ἐκκλησιαι
προσφερε· επειτα χηρας και ορφανους αναπαυε, και τους λοιπους αδυνατους, απο
σων δικαιων πονων· μη απο τοκων και πλεονεξιας. Ει δε και μονος καθεζηι, μη
υβριζηις την ασκησιν της ησυχιας· ει εν μοναστηριωι ησυχαζεις, και κτησηι χωριον και
πραγματευου και ησυχαζηις· αλλ' εμπαιζεις και εμπαιζεσαι. Καθημενος εν
μοναστηριωι, μη θελε αργος ειναι, και υπο αλλων τρε 28.1643 φεσθαι· ινα την
εφημερον εχηις τροφην. Και ει ετερους νεους εχεις περι σεαυτον, πρωτον μεν
ταπεινοφροσυνην διδασκε· και μη θελε αυτους ειναι διδασκαλους. Ἐαν ιδηις ψυχας
σωζομενας δια σου, σπουδασον τελειωσαι των πεντε ταλαντων, ων ειληφας
απολαβειν τα διπλασια. Μεριμνα επιμελως τας περι σεαυτον ψυχας· και επιστυφε
παντοτε τους νεωτερους ιδιαζειν εκαστον τουτων, εν τηι ομιλιαι και τηι
 
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

συναναστροφηι της τραπεζης, και συναξεως της ψαλμωιδιας· εν δε τωι υπνειν αυτους,
εχειν εκαστον σακκον κεκρυμμενον, ινα εν τηι ευχηι της νυκτος ετοιμος ευρεθηι·
σπουδαζε αγρυπνειν εν ψαλμοις και υμνοις, και ευχαις εν μετρωι· και εν ημεραι μεν
ευχεσθαι συμμετρως, και εν νυκτι ωσαυτως· μη χρονιζειν δε εν τηι προσευχηι, και
βαττολογειν· συν μετρωι δε ψαλλειν· ινα μη περικακωσιν αι ψυχαι. Θελε δε τους
παιδας σιωπητικως προβιβαζειν. Εις καπηλειον ολως μη εισελθηις· αλλ' εαν αναγκη
γενηται σοι, επι ξενης γενομενωι, και χρειαν εχηις εδεσματος· αποστειλας αγορασον·
και εν εκκλησιαι φαγε και πινε, εν τοπωι ανακεχωρισμενωι. Ἐαν δε μη ηι εκκλησια εν
τωι τοπωι, η εκκλησια ορθοδοξων, και αναγκη σοι γενηται εισελθειν εν πανδοχειωι·
μη θελε μειναι οπου εισιν γυναικες, μητε εις καπηλειον, μητε μετα των εισιοντων
εις θεατρον, η εις κυνηγιον ευρισκομενων· ειπερ εστι σοι δυναμις, μηδε ευξηι μετ'
αυτων· ει δε αναγκη γενηται, και συγχωρηθηις αυτοις· υπο των μειζονων οι
συγχωρησαντες οψονται· συ δε τουτων παραφυλασσων, γυμναζων σεαυτον. Αυται
μεν εντολαι αρμοζουσιν μοναχοις και ιερευσι, και πασι τοις εγκρατευομενοις χηραις
τε και Χριστιανοις αληθινοις τοις εν γαμωι σεμνωι πολιτευομενοις· ει δε τις ιερευς
τυγχανει, οφειλει την 28.1644 ιερωσυνην φυλαξαι συν τοις λοιποις κληρικοις μετα
των εντολων τουτων· τοιουτος γαρ θελει ειναι νηφαλιος, σπουδαιος εν ταις
προσευχαις, ανεξικακος, χρηστος, φιλορφανος, φιλοπτωχος, φιλοξενος, φιλαγαθος,
ηρεμος, στερεος τηι πιστει και λογωι και γνωμηι, απεχομενος απο παντος πονηρου
πραγματος, απεχομενος γυναικων, πρωτοτυπος σπουδαζειν τηι Ἐκκλησιαι, τηι συναξει
της ψαλμωιδιας· μη αμελειν του ποιμνιου· μη βδελυττεσθαι τινα· μη πληκτην, μη
ειναι παροινον, μη φιλαργυρον, κατα τον Ἀποστολον λεγω· μη προσωποληπτην, του
ελεγξαι εν παραπτωμασι μικρους τε και μεγαλους, ιδιους και αλλοτριους· μη εαιν
ψωριαιν τα προβατα της ποιμνης· αλλα μαλλον καθαριζειν αυτα, πρωτον δια της
μετανοιας, ειτα παλιν συναγελαζειν αυτα εν τηι μανδραι, τουτεστιν εν τηι Ἐκκλησιαι·
ταις χηραις, και πασι τοις λαικοις τοις κατηχουμενοις, τοις λαικοις και μοναζουσι,
και τοις εν σεμνωι γαμωι πολιτευομενοις παραγγελλειν μετανοειν· και τουτο ουχ ως
διαφορου νομου, και εκαστου λογου διαστελλομενου· αλλ' εις εστιν·
διαστελλομενος δε εν πασιν Χριστιανοις· ταις γυναιξι δε παραγγελλειν ολως μη
λαλειν, μηδε καν ενα λογον εν ψιθυρισμωι· μητε συμψαλλειν μοναχοις, μητε
συνυπακουειν· ει μη μονον σιγαιν και ευχεσθαι τωι Θεωι δι' εντευξεως και σεμνης
πολιτειας· μη εχειν αυτας λαμπραν εσθητα, μηδε χρυσοπαστα ενδυματα, η κοσμια
δια μαργαριτων· μηδε τα προσωπα αυτων τελειως φαινεσθαι μητε εν αγοραι μητε εν
εκκλησιαι. Αυται εισιν αι σωτηριοι διδασκαλιαι των αγιων τριακοσιων οκτω και δεκα
θεοφορων Πατερων, αι οδηγουσαι εις την αιωνιον ζωην τους πιστευοντας εις την
αγιαν και ομοουσιον Τριαδα· ηι πρεπει πασα δοξα, τιμη και προσκυνησις εις τους
αιωνας. Ἀμην.

 
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


