De azymis
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΖΥΜΩΝ.
Ἐν τρισιν υλαις ετελουν οι Ἰουδαιοι το Πασχα και εν τρισιν αρεταις· και εν τρισι
μαρτυρσι κατα την ταξιν του Νομου. Και αι μεν τρεις υλαι ο αμνος ησαν, τα αζυμα
και η πικραλις· αι δε τρεις αρεται, περιεζωσμενοι, και υποδηματα εις τους ποδας, και
βακτηριαν εν ταις χερσιν. Οι δε τρεις μαρτυρες, γραμματεις επι τηι τραπεζηι εστωτες,
και ακριβως γινωσκοντες την της σεληνης αποχυσιν, δια ποτηριου τινος
σαλευομενου και σημαινομενου· σαλπιζοντος ευθυς του ιερεως οτι Πασχα εστι
Κυριου· και λοιπον μετα το ακουσμα της φωνης της σαλπιγγος, εποιουν την ζυμην
ανευ αρτου ημερας ζʹ. Προ δε του σημειου του ποτηριου και της σαλπιγγος, ουκ ειχον
εξουσιαν ετοιμασαι ημερας επτα αμνον, η αζυμον, η πικριδα· ουτω γαρ φησι και ο
μεγας ∆αυΐδ· Σαλπισατε εν Νεομηνιαι σαλπιγγι. Ὁ δε Κυριος ημων Ἰησους Χριστος εν
τηι εʹ ημεραι εποιησε την παραδοσιν των αγιων μυστηριων ωραι της νυκτος ζʹ· η δε
εισοδος των αζυμοφαγων εγενετο Παρασκευηι εσπερας μετα το ταφηναι τον Κυριον.
∆ια τουτο οι δʹ ευαγγελισται αρτον τελειον λεγουσι παραδουναι τον Κυριον εν τοις
αγιοις μυστηριοις και ουκ αζυμον· ινα πιστωσηται οτι τελειον σωμα εκ της αγιας
Παρθενου· λεγω δε εμψυχον και εννουν· και ου καθαπερ ο αιρετικος Ἀπολλιναριος
ελεγεν, οτι σωμα μονον ανελαβετο· αλλ' ημεις αρτον τελειουμενον φαμεν τον δι'
αλευρου και ζυμης και αλατος συνεστηκοτα· καθαπερ σωματι ο πνευματικος, και
νοΐ· σωμα γαρ, χωρις πνοης, νεκρον εστι· και το αζυμον μονον μη εχον ζυμην νεκρον
εστι και ου ζωτικος αρτος· επειδη η ζυμη ζωην διδωσι τωι φυραματι και ενωσιν
καθαπερ το πνευμα τωι σωματι, και το αλας τωι νωι και δια τουτο τελουμεν το
μυστηριον δι' αρτου τελειουμενου, ινα μη τηι βλασφημιαι του ασεβους Ἀπολλιναριου
περιπεσωμεν. Γινεται δε η του φεγγους αποχυσις, εν ημεραις τεσσαρσι και δεκα
ημισυ και ωραις τρισιν· εις δε το παθος του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου υπερεβην
εκτην και δεκατην ημεραν· ινα μαρτυρησηι οτι αληθινος εστι και ζωη αιωνιος.
Ἰστεον ουν ως αιωνι του Χριστου και των αγιων αποστολων αυτου την σεμιδαλιν
των Ἀζυμων εσθιειν η προσφερειν ουδεμια 26.1329 παρελαβεν Ἐκκλησια· επει δε
ουτε ο Χριστος αυτος κατα τον καιρον του παθους αυτου το νομικον εφαγε Πασχα,
ακουε Ἰωαννου του ευαγγελιστου λεγοντος· Προ δε της εορτης του Πασχα, ειδως ο
Ἰησους οτι εληλυθεν αυτου η ωρα ινα μεταβηι εκ του κοσμου τουτου προς τον
Πατερα, ... και δειπνου γενομενου του ∆ιαβολου ηδη βεβληκοτος εις την καρδιαν
Ἰουδα Σιμωνος Ἰσκαριωτου ινα αυτον παραδωι· και οτε, φησιν, εγενετο η ωρα,
τουτεστιν οτε παρεστη ο καιρος του προδουναι αυτον, ανεπεσαν και οι δωδεκα
αποστολοι συν αυτωι· και ειπε προς αυτους· Ἐπιθυμιαι επεθυμησα τουτο το Πασχα
φαγειν μεθ' υμων προ του με παθειν. Ὁραις, Προ του με παθειν φησιν· επει ουν εδει
παθειν αυτον κατα την ημεραν του Πασχα του νομικου καθ' ην και ο αμνος παρα
των Ἰουδαιων εθυετο, εμελλε δε γενεσθαι το παθος παρα των θεοκτονων
Παρασκευηι ημεραι, ως αυθις φησιν ο Ἰωαννης· Ἐπει Παρασκευη ην, ην γαρ μεγαλη
ημερα εκεινη του Σαββατου εν ηι τηνικαυτα και η τεσσαρεσκαιδεκατη της σεληνης,
κατα τον πρωτον μηνα, εν τωι πεντακοσιοστωι τριακοστωι ετει εκπεσειν ετυχεν, ινα
μη παραδοθεις ου φθασηι το οικειον Πασχα τοις μαθηταις παραδουναι, εν τωι δειπνωι
αναπεσων οψε, και βραδυ περι την νυκτα κατα την οψιαν, δηλονοτι της εʹ, εφαγε
μεν, αλλα το οικειον Πασχα προ της εορτης των Ἀζυμων· και τουτο δηλον εκ του
αναπεσειν αυτον· ουδε γαρ νενομοθετημενον· επειδη ισταμενους και
 
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

περιεζωσμενους και υποδεδεμενους εσθιειν το Πασχα μετα σπουδης, και επι χειρας
την βακτηριαν εχοντας τοις Ἰουδαιοις ο νομος εκελευε· κατεπαυσε μεν τοις χρονοις
του οικειου κηρυγματος το Πασχα το νομικον, παρεδωκε δε το οικειον δια του
δειπνου· διο μετα το δειπνησαι. λαβων αρτον, και κλασας, παρεδωκε τοις
αποστολοις το μυστηριον της Καινης ∆ιαθηκης αυτου και Λειτουργιας· εν τηι νυκτι
δηλονοτι της εʹ, εν ηι παρεδοθη. Ἰστεον δ' οτι καθ' ην ωραν εσταυρωσαν οι θεοκτονοι
τον Κυριον της δοξης, κατ' αυτην και τον αμνον θυσαντες, εφαγον το Πασχα το
νομικον· και τουτο δηλον εκ του ειπειν τον ευαγγελιστην Ἰωαννην· οτι αυτοι ουκ
εισηλθον εις το Πραιτωριον ινα μη μιανθωσιν, αλλ' ινα φαγωσι το Πασχα· ωστε εν
ημεραι μιαι μετα του αμνου ετυθη ο Χριστος· αλλα τι φησιν ο Λουκας; αρτον ειπεν
λαβειν τον Χριστον και ουκ αζυμον· ου γαρ ετι ην, πεμπτης ουσης τηνικαυτα ημερας·
τρισκαιδεκατη ην ετι η σεληνη και ουκ ησαν αζυμα, δια το μηπω γενεσθαι· τηι ιεʹ γαρ
της σεληνης ην νενομοθετημενον εσθιειν τα αζυμα· τηι δε ιδʹ τον αμνον και μονον
θυεσθαι· διο και τηι μεν ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης Πασχα προσαγορευει ο
νομος· τηι δε ιεʹ πρωτον Σαββατον ονομαζει· ει ουν ο Χριστος ετυθη κατα την ιδʹ της
σεληνης κατα την ημεραν της Παρασκευης, το δε Σαββατον ην των Ἀζυμων εορτη,
ποτε τα αζυμα εφαγε; και ποτε τοις αποστολοις ταυτα εν τηι Καινηι ∆ιαθηκηι
παρεδωκεν; οτι λεγουσιν οι μιμηται των Ἰουδαιων, οτι τα αζυμα παρα των
αποστολων 26.1332 ποιειν παρελαβομεν· ουδε γαρ το Πασχα το νομικον κατα τον
χρονον εκεινον φαγειν εφθασεν ο Χριστος· οτι δε ουτως εχει το αληθες, προς
πιστωσιν των ειρημενων, ακουσον και της νομοθεσιας Μωυσεως ηι περι του Πασχα
και των Ἀζυμων νενομοθετηκεν· Αυται, φησιν, αι εορται τωι Κυριωι κληται αγιαι, ας
καλεσετε αυτας εν τοις καιροις αυτων. Ἐν τωι αʹ μηνι εν τηι ιδʹ ημεραι του μηνος,
αναμεσον των εσπερινων, Πασχα τωι Κυριωι. Και εν τηι ιεʹ ημεραι του μηνος τουτου
εορτη των Ἀζυμων τωι Κυριωι· επτα ημερας αζυμα εδεσθε. Ἰδου μανθανεις και εκ της
νομοθεσιας Μωυσεως, οτι ουκ ην τα αζυμα· και γαρ μετα το δειπνησαι κατα την
ημεραν την εʹ παρεδωκεν ο Χριστος δια της του αρτου κλασεως το της Καινης
∆ιαθηκης μυστηριον· επειδη αζυμα εν εκεινηι τηι ημεραι ουκ ησαν ...

 
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


