Sermo in annuntiationem deiparae
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Κηρυκτικον εις τον ευαγγελισμον της υπεραγιας ∆εσποινης ημων
Θεοτοκου.
Τους θειους ιεροκηρυκας ου προς την ασθενειαν της ακροασεως δει αποβλεπειν·
αλλα προς την απαι τουμενην δυναμιν, και υποθεσιν, και αιτιαν, ην επι θεωρουντας,
προσηκε καταστοχαζεσθαι του κηρυ γματος. ∆ιο και νυν επι το κηρυγμα του θειου
Ευαγ γελιου της Θεοτοκου και Μητρος του Θεου ηκοντας ημας, και τουτο μελλοντας
ανακηρυττειν προς συνελευσιν της εορτης, αναγκη, καθ' υποθεσιν και αιτιαν της
ασαρκου και υπερθεου Τριαδος, την σαρκωσιν του ενος της αγιας Τριαδος
ανατιθεναι. Ἐαν γαρ μη προδιαστεληται τα περι Τριαδος, τα περι του ενος
σαρκωθεντος πως εξελθωμεν; Ουκουν δεον. εκειθεν επαναγαγοντας τον λογον,
μετερχεσθαι εις τα κατα την σαρκωσιν, και ουτως τα κατα τον ευαγγελισμον
επακουειν. Και προτερον επισημαινο μενοι, υπαναμιμνησκομεν, οτι μια των
δεσποτικων πρωτη τε και πανσεπτος εορτη, κατα την των πρα γματων ταξιν και
συνταξιν των υποκειμενων εν τοις κατα Χριστον κηρυγμασιν, υπαρχουσα, του θειου
ευαγγελισμου κλητη αγια ημερα, περι της εξ ουρανου καταβασεως του Υιου του
Θεου κατασκευαζει το κη ρυγμα. Και γαρ κατελθοντα αυτον εκ των ουρανων
πιστευομεν, καθως και ανελθοντα διομολογουμεν. ∆εον τοινυν, επειλημμενους του
θειου κηρυγματος, εκειθεν αρξασθαι, οθεν και διαστελλεσθαι δυνησεται τα
λεγομενα. Πιστευομεν τοιγαρουν εις Πατερα, και Υιον, και αγιον Πνευμα, Τριαδα
υποστασεων, αδιασπαστον εχον των την διαιρεσιν, και την ενωσιν ασυγχυτον. Ουδε
γαρ κατα τοπικην διαστασιν την διαιρεσιν των αγιων τριων θεαρχικων υποστασεων
πρεσβευομεν, ουδε συγ χυτικην την ενωσιν· αλλ' αδιαστατον την διαιρεσιν, και
ασυγχυτον την ενωσιν, εν ονομα το, Θεος, εχον τα κατα μιαν μοναδα συστασεως.
Ἐπει και ενα 28.920 Θεον εν Τριαδι προσωπων καθομολογουμεν, το αναρ χον και
αχρονον καθ' εκαστην των αγιων τριων θεαρχικων υποστασεων ταττοντες, κατα
την χαρακτηρι στικην αυτων ιδιοτητα· εν Πατρι το αγεννητον, εν τωι Υιωι το
γεννητον, εν τωι Πνευματι το εκπορευτον· αναρχον και αχρονον τον Πατερα
δοξαζοντες, αναρχον και αχρονον τον Υιον καταγγελλοντες, αναρχον και αχρονον
το Πνευμα το αγιον καθομολογουντες· ου προτερον τον Πατερα, και υστερον τον
Υιον, και το Πνευμα, αλλ' αμα Πατερα, και Υιον, και αγιον Πνευμα, κατα μιαν
αναρχον και αχρονον υπερουσιον μοναδα υπαρξεως σεβοντες, ενα Θεον εν τρισιν
ιδιο τησι πιστευοντες και αληθως δοξαζοντες, ουχ ως αλλον Θεον τον Πατερα
προυπαρχοντα, και αλλον Θεον τον Υιον υστερον επεισαχθεντα, και αλλον Θεον το
Πνευμα το αγιον επινοηθεντα, κατα τους αιρετικους βλασφημουντας· αλλ' ενα Θεον
εν τρισιν υποστασεσι θεολογουντες, μιαν εχοντα την ουσιαν, και την δυνα μιν, και
την ενεργειαν, και οσα αλλα περι την ουσιαν θεωρειται θεολογουμενα και
υμνουμενα. Και ινα τυπον δωμεν τωι λογωι, και αθροισμα η πληρωμα, τα κατα
θεολογιαν εχωμεν. Τι δε ταυτα εστιν η περι τι ταυτα, καθεξης ακουσωμεν· οτι το
ακτιστον, το ασωματον, το αχρονον, το αναρχον, το αΐδιον, το ατελευτητον, το
απειρον, το αιωνιον, το αγνωστον, το ανερμηνευτον, το ασχηματιστον, το ανεξ
ιχνιαστον, το Θεον θεων λεγεσθαι αυτον, το Κυριον κυριων, το Βασιλεα
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

βασιλευοντων, το παντοκρατορα, το ποιητην, το δημιουργον, το φως, το ζωην, το
αγιον, το αγαθον, το αθανατον, το ισχυρον, το παντοδυνα μον, και οσα αλλα κατα τε
υπεροχην και αιτιολο γιαν, ουχ εκαστον ουσια λεγεται, αλλα περι την ου σιαν· ως εκ
δυο και πλειονων επι εν εχοντα την αναφοραν κατα το επιμεριζομενον εμαθομεν, α
και αθροισμα και πληρωμα θεοτητος λεγεται κατα την Γραφην· ου κατα μιαν
υποστασιν μονου αναγοντα, αλλα καθ' εκαστην των αγιων τριων επισης θεωρου
μενα και θεολογουμενα. ∆ιο και αυτος ο μονογενης Θεος φησι· «Παντα οσα εχει ο
Πατηρ, εμα εστι·» και προς τον Πατερα λεγων· «Τα εμα παντα σα εστι, και τα σα εμα,
και δεδοξασμαι εν αυτοις.» Ἐν απα σι γαρ οις δοξαζεται ο Πατηρ θεολογουμενος, εν
αυτοις δοξαζεται και ο Υιος, και το Πνευμα το αγιον. Και εντευθεν τελειος Θεος ο
Πατηρ λεγεται, και τε λειος Θεος ο Υιος, και τελειος Θεος το Πνευμα το αγιον.
Ἐπειπερ μηδεν ελλειπει του περι την θεοτητα πληρωματος εκαστον· αλλ' ισιαν εχει
παντων των ιδιωματων, ων επισης και το πληρωμα της θεοτητος θεωρειται. Ἐκ
παραγωγης γαρ του ισου, ισια λεγεται θηλυκηι εκφοραι η της ισοτητος των πολλων
συστατικη περιληψις. Ὧν γαρ ιση τις εστιν ουσια, διαφεροντων ιδιωματων, ισια
λεγεται, ωσπερ και οσια και μια. Και επειπερ ισια λεγεται κατ' ετυμολογιαν, τροπηι
του 28.921 εις , και πλεονασμωι του στοιχειου, ουσια διερμηνευεται, ως ουσα τις
συστατικη υπαρξις, των εκ πλειονων επι μιαν μοναδα εχοντων το αθροισμα. Και ου
τως εις τον κατ' εικονα Θεου γενομενον ανθρωπον αποβλεποντες, κανονιζομεν, οτι
η συστασις των περι αυτου ιδιωματων, κατα την αυτου υπαρξιν, ουσια
προσαγορευεται, ως ουσα περιληψις και περιοχη των πλειονων, επι εν εχοντων το
εαυτων αθροισμα. Και γαρ το κτιστον ειναι τον ανθρωπον, το νοερον, το λογικον, το
εμψυχον, το σωματικον, το παθητικον, το ρευστον, το χρονικον, το θνητον, το
γεννητον, το φθαρτον, το αυξητικον, το τρεπτον, το αλλοιωτικον, το λυπηρον, και
οσα αλλα τοιαυτα κατα αναλογιαν και εκλογισμον επισης επι τον ανθρωπον
λαμβανομενα κατα το ισον, ισια λεγεται, και τροπηι και πλεονασμωι των στοιχειων,
ουσια προσαγορευεται, καντευθεν πληρωμα της ανθρωποτητος ερμηνευεται, το
συμπλη ρουν αυτης το αθροισμα, κατα το μοναδικον αυτης συστημα. Ἐν οις
σημειουμεθα, οτι ουδεν τουτων καθ' αυτο ουσια λεγεται των κατα τον ανθρωπον
ιδιωματων αθροιζομενων. Ου μην τι τουτων υποστασις λεγεται· αλλα κοινως μεν,
οιον απολυτως επι παντων συναγο μενα, ουσια λεγεται των κατα τον ανθρωπον
ιδιω ματων το αθροισμα· ιδιως δε και εφ' ενος υποστασις. Ὅταν μεν ουν κοινως επι
πολλων ταυτα θεωρηται, ουσια προσαγορευεται· οταν δε και επι ενα ιδιως συν
αγηται, υποστασις εξονομαζεται. Και ωσπερ παλιν εις τον κατ' εικονα και ομοιωσιν
Θεου γενομενον αν θρωπον αποβλεποντες, αμα τουτον νουν και λογον και πνευμα
καθορωμεν, και ουδεν τουτων προτερον ουτε υστερον, αλλα κατα ταυτο συνεστη,
και ενα μεν λεγομενον, τριαδα δε νοουμενον, ως οιον και τον νου μεν αγεννητον,
γεννητον δε τον λογον, και τουτον κατα καιρον μελανουμενον, και εγγραφομε νον,
και αποστελλομενον· ουτως και επι του παντων Θεου, τον μεν Πατερα ως νουν
αγεννητον, τον δε Υιον ως Λογον γεννητον, και τουτον αποστελλομενον, κα τα
καιρον ευδοκιας του πατρικου θεληματος, ουχ ως προφορικον κατα καιρον και
χρονον προς χρειαν απο γεννωμενον, αλλ' ως υποστατικον, και αυτοχρημα τουτο
οντα, καθως και γεγενναται. Ἅπαξ γαρ γεννηθεις εκ του Πατρος, υποστασις εστι,
στασιν αδιαλυτον εχων, υφ' ων και ειναι πεφυκε. Το γαρ υποστασις κατ'
ετυμολογιαν διερμηνευεται υποστασις. Και γαρ ως νους ο Πατηρ, κατ' αιτιαν του
γεννητου, ως γεννητον τον Υιον επ' αυτον εχει. ∆ιο και ο ευαγ γελιστης αντι του
«υπο» το «προς» αναγεγραφε λεγων· «Ἐν αρχηι ην ο Λογος, και ο Λογος ην προς τον
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεον, και Θεος ην ο Λογος,» Ουκουν ισοδυνα μον εστι, και καθ' εν σημαινομενον
επαναστρεφον το, υπο, και προς, κατα προθεσιν του ονοματος προσκειμενα. 28.924
Ὑποστασις τοινυν εστιν ο Υιος, ως υπο τι τον Πατερα στασιν εχων, και ου χωρις του
Πατρος ων, αλλα προς τον Πατερα αει ων· και ουτε θελημα αλλο παρα του Πατρος
εχων, ουτε μην δυναμιν ετεραν, ουτε μην ενεργειαν, ως ουδε αλλην ουσιαν, αλλα
παντα, οσα εχει ο Πατηρ, εχων και αυτος ο Υιος, ομοουσιος εστι τωι Πατρι και τωι
Πνευματι. Ουτος κατα πατρικην βουλην αρχαιαν και αληθινην, ως μεγαλης βουλης
Πατρος αγγελος, θαυμαστος συμβουλος, και παλαι, ως Λογος του Πατρος,
πολυμερως και πολυτροπως λαλησας τοις πατρασιν εν τοις προφη ταις, επ' εσχατων
των ημερων τουτων ελαλησεν ημιν σαρκωθεις και ενανθρωπησας, ος, φησι, και
τους αιωνας εποιησεν· ου θεοις τισι τερατευομενοις εγχειρησας την αυτου προνοιαν,
καθα φασιν Ἕλληνες, αλλ' αυτος ο Υιος ευδοκιαι του Πατρος και συνεργειαι του
αγιου Πνευματος πασαν την των οντων προνοιαν ανα δεδεγμενος. Ἐπειπερ και το
κοινον ενδεικνυμενος της αυτης και μιας προνοιας και ενεργειας, φησιν· «Ὁ Πατηρ
μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι.» Ουδε γαρ κατα αλλην και αλλην
προνοιαν ο Πατηρ και Υιος εργαζεται, αλλα κατα μιαν και την αυτην ουσιωδη της
θεοτητος ενεργειαν. «Ὃς ων» (ως και πα λιν φησιν ο κηρυξ) «απαυγασμα της δοξης,
και χα ρακτηρ της υποστασεως αυτου» (δηλον δε και της του Πατρος), φερων τε «τα
παντα τωι ρηματι της δυνα μεως αυτου, καθαρισμον των αμαρτιων ημων ποιησα
μενος, εκαθισεν εν δεξιαι της μεγαλωσυνης εν υψη λοις.» Ἀναστρεφων δε και αυθις
ο λογος, εις την αυ την εννοιαν επισυναγεται, περιβλεπων, οτι το απαυ γασμα, ως
ακτιν πανηλιος, ως εκ δισκου πανηλιου αδιαστατον εχει την ελλαμψιν, και
χαρακτηρ ενδει ξις τις εστι της υποστασεως, δι' ης και χαρακτηριζεται. Ὡς οιον γαρ
κατα δακτυλιου χαρακτηρ εντυπουμενος, το αυτο εκτυπωμα, ο και εκσφραγισμα
ερμηνευεται, μηδεν εν τοις κατ' ουσιαν ελλειπον εχει· ουτως ο Υιος τον αυτον
χαρακτηρα του Πατρος φερει. Ουδε γαρ παραλλασσει ο χαρακτηρ εκτυπουμενος,
αλλ' απαραλλακτος μενει, κατα τον αυτον εν τωι δα κτυλιωι χαρακτηρα, εν τε κηρωι
και χρυσωι εκτυπου μενος κατα το βασιλικον δηναριον· και ουτως ο θειος χαρακτηρ
του Υιου της του Πατρος υποστασεως απαραλλακτος σφραγις εστι, και φερων τα
παντα τωι ρηματι της δυναμεως αυτου, κατ' αυτον τον ιδιον χαρακτηρα, την ως
κηρινην σαρκα εις εαυτον αν εδεξατο εντυπωσαμενος αυτην εν εαυτωι (ουδε γαρ
αδυνατον τουτο, ουδε μην απιστον)· ινα κατα καιρον πατρικης ευδοκιας, ως
χαρακτηρ (επει και χαρα κτηρ) εντυπωσηι εν εαυτωι την σαρκωσιν, ως κη ρωσιν
ταυτην φερων, η χρυσωσιν· επει και το ολον μυστηριον υπεμφαινεται της τοιαυτης
αφραστου και ανερμηνευτου σαρκωσεως. Ἔτι γαρ και αφραστον και ανερμηνευτον
μενει δια το αυξη τικον· επειπερ και κατ' αυξησιν δογματιζομεν, και 28.925 ου κατα
το αμα της σφραγιδος. Ἐπι μεν γαρ της σφραγιδος, αμα τε προ πολλων και εν
πολλοις κηροις δυναται αναφερεσθαι το εκτυπωμα· επι δε της θειας σαρκωσεως ουχ
αμα, αλλα κατ' αυξησιν το τελειον δογματιζεται. Τουτο δ' αν και διανοεισθαι παλιν
δυ νηται, ως ει τις εχοι λεπτοτητα νου, και δυναται εισδυναι κατα βαθους του
ψυχικου σπειρομενου σω ματος, και συνιδειν αφραστως και ανεκλαλητως, πως εκει
εμπιπτοντος του γονιμου σπερματος, ευθυς μεν επι τι μοριον συντρεχει, κατα μικρον
δε και κατ' επιδοσιν την αυξησιν λαμβανει. Ουδε γαρ ουδε τουτο επι των καθ' ημας
λαλειται, πλην οτι φαντασιαι ως υπεμφασις γινεται αλαλητως και αφραστως· αλλα
κατ' αυξησιν μεν ουν η θεια του Λογου σαρκωσις γινεται, ουκ αυξοντος του θειου
χαρακτηρος, ουδε μην συναυξοντος· αλλ' επαυξουσης της εμψυχου σαρκος καθ'
ολον το πληρωμα, καθ' ο ανθρωπος εξιδιαζεται και κυοφορειται. ∆ια τουτο
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εννεαμηνος νομωι ανθρω πινης κυοφοριας, καντευθεν θεουποστατος δογματι ζεται η
Χριστου σαρκωσις, και ουδαμως ανθρωπουποστατος· επειδη κατα τον θειον
χαρακτηρα το αν θρωπινον σχημα την στασιν εαυτου ανεδεξατο, καθ' ενωσιν μεν ως
πνευματος προς ψυχην. Ουτω γαρ δυο τε εστι και ουχ εν ο Χριστος, και εις και ουχι
δυο· και δυο μεν και ουχ εν εστι κατα τας δυο φυσεις, και εις και ουχι δυο κατα την
μιαν υποστασιν. ∆ιο και δυο μεν θεληματα λεγομεν, και ουχι δυο τους θελοντας, και
δυο ενεργειας και ουχι δυο τους ενερ γουντας. Ἀλλ' ενα μεν θελοντα κατα την μιαν
υπο στασιν, δυο δε θεληματα και δυο ενεργειας, κατα την των φυσεων ιδιολογιαν
Ἐν τουτοις ουν διακηρυττοντες το θειον της σαρ κωσεως και ενανθρωπησεως
μυστηριον, αποβαλλο μεθα τας των αιρετικων βλασφημιας, καθ' ας και
βεβυθισμενους αυτους καταλιμπανοντες, μετερχομεθα εις τα παρα του ευαγγελιστου
καθιστορουμενα περι του ευαγγελισμου της Θεοτοκου και Μητρος του Θεου· και ως
εχει συνταξεως, διεξοδικωτερον ακουσομεθα. Σημειουμεθα δη ουν, οτι κατα καιρον
ευδοκιας του πατρικου θεληματος επι συμπληρωσει των εβδομη κοντα εβδομαδων
∆ανιηλ του προφητου, μετα το οικο δομηθηναι Ἱερουσαλημ, εν τωι επιστρεψαι την
αιχμαλωσιαν Ἰουδα απο Βαβυλωνος, δια Σαλαθιηλ και Ἰησου του Ἰωσεδεκ,
αρχιερεων τοτε γενομενων κατα την συμπληρωσιν των τετρακοσιων ενενηκοντα
ετων, κατ' εφημεριαν ιεραρχιας αυτου, εισηλθε Ζαχαριας εις τον ναον του Θεου
θυμιασαι· και ωφθη αυτωι αγ γελος Κυριου εκ δεξιων του θυσιαστηριου, και ευαγ
γελιζεται αυτωι περι Ἰωαννου του υιου αυτου, ως συλληψεται Ἐλισαβετ η γυνη
αυτου, και τεξεται τον Βαπτιστην και προδρομον του Χριστου. Και δη της
συλληψεως γενομενης, τωι μηνι τωι εκτωι της εν γα στρι κυοφοριας Ἐλισαβετ,
εξαποστελλεται ο αρχαγγε λος Γαβριηλ παρα Θεου, εις Ναζαρετ πολιν της Γαλιλαιας
προς την Παρθενον Μαριαμ. Και εισελθων προς αυτην ο αγγελος, ησπαζετο ταυτην
λεγων· 28.928 «Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου.» Καν ταυθα παλιν
θεωρουμεν, οτι η μεν φωνη του αγγε λου, κατα προφοραν πνευματος απηχησεως
αυτου διερμηνευομενη, ουκ αυτη δε ην η του Υιου υποστα σις, ουδε αυτη γεγονε
σαρξ· αλλα κατ' αυτην την φωνην, ετερα ουσα κατα την υποστασιν ιδιοτης του
Λογου και Θεου αμα επεφοιτησεν εν τηι κοιλιαι της Παρθενου. Και βλασφημουσιν οι
λεγοντες, οτι αυτη η φωνη του αρχαγγελου ην η υποστασις του Θεου Λογου. ∆ιο και
εσημειωσαμεθα τον τοπον, αποβαλλομενοι της βλασφημιας την κατακρισιν. Ἑτερα
τοινυν παρα την φωνην του αρχαγγε λου ουσα η υποστασις του Λογου και Υιου του
Θεου, αμα, ως προδιανοιχθεισης της ακοης της Παρθενου δια της αρχαγγελικης
φωνης, εισηλθεν εις αυτην η θεια του Υιου υποστασις. Ὡς αυτη μεν η Παρθενος ουκ
οιδεν· οιδε δε ο εισελθων, οπως εισηλθε. ∆ιο και, ως μη ειδυια του μυστηριου την
εκβασιν, αμα δι εταραχθη επι τωι λογωι του αγγελου ειποντος, «Χαιρε, κεχαριτωμενη,
ο Κυριος μετα σου,» και διελογιζετο, ποταπος ειη ο ασπασμος ουτος· οθεν και
υπολαβων ο αρχαγγελος, ειπε προς αυτην· «Μη φοβου, Μαριαμ· ευρες γαρ χαριν
παρα τωι Θεωι. Και ιδου συλληψηι εν γαστρι, και τεξηι υιον, και καλεσεις το ονομα
αυτου Ἰησουν. Ουτος εσται μεγας, και Υιος Ὑψιστου κληθησεται, και δωσει αυτωι
Κυριος ο Θεος τον θρονον ∆αβιδ του πατρος αυτου, και βασιλευσει επι τον οικον
Ἰακωβ εις τους αιωνας, και της βασιλειας αυτου ουκ εσται τελος.» Ἀλλα γαρ και
προς ταυτα εστη δια πορουσα η Παρθενος, και ως προς την φυσιν αποβλε πουσα, και
κατα τον Ἰωσηφ διαλογιζομενη, ανθ' ων μεμνηστευμενη αυτωι ην, ανταποκρινεται
προς τον αγγελον, και φησι· «Πως εσται μοι τουτο, επει αν δρα ου γινωσκω;» Και
επειπερ, φησιν, ω αγγελε, ανδρα ου γινωσκω, συ δε δια του, ιδου, δεικτικου
προσρηματος, λεγεις, «Ἰδου συλληψηι,» ως κατα χρονον ενεστωτα· πως εσται, ουκ
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

οιδα. Ἀλλ' ειπε, ω αγγελε, και διερμηνευσον, «πως εσται τουτο;» Ἀποκρι θεις δε ο
αγγελος, ειπεν αυτηι· «Πνευμα αγιον επ ελευσεται επι σε, και δυναμις Ὑψιστου
επισκιασει σοι.» Ουτος, φησιν, ο τροπος της συλληψεως, ουτως συλληψηι εν γαστρι,
Πνευματος αγιου επερχομενου σοι, και δυναμεως Ὑψιστου επισκιαζουσης σοι. «∆ιο,
φησι, και το γεννωμενον αγιον Υιος Ὑψιστου κλη θησεται.» Ἡ δε και ετι
διαπορουσα, πλην επευχο μενη εαυτηι, φησι· «Γενοιτο μοι κατα το ρημα σου.» Και
απηλθεν απ' αυτης ο αγγελος. Ἐπισημαινεται γαρ τουτο ο ευαγγελιστης, οτι
απηλθεν απ' αυτης ο αγγελος, ινα μη καταλειψηι αφορμην τοις εθελουσι λεγειν, οτι
αυτος ο αγγελος ενοικησας εν τηι Παρθενωι εσαρκωθη, ουδε οτι ο λογος αυτου κατα
προφοραν απηχησεως ενηργησε την ενανθρωπησιν· αλλ' οτι απελθοντος του
αγγελου επηλθεν επι την Παρθενον το αγιον Πνευμα, και επεσκιασεν αυτηι η δυναμις
Ὑψι στου· και ουτως υστερον ετελεσθη το σωτηριον κυημα. Ὑπερ ων και αυθις χρη
κατα το αναγκαιον επι στησαι, και επισκεψασθαι, πως ειρηται προς την Παρ θενον·
«Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε, και δυ ναμις Ὑψιστου επισκιασει σοι.» Ἆρα γαρ
ωσπερ 28.929 και προς τους αποστολους ελεγε Χριστος, «Ὑμεις δε καθισατε εν τηι
πολει Ἱερουσαλημ, εως ου ενδυσησθε δυναμιν εξ υψους,» επελθοντος του αγιου
Πνευματος εφ' υμας; επισης γαρ η επαγγελια, και εκ του ισου τροπου λαμβανεσθαι
δυναται, επειπερ και ενταυθα δυναμιν εξ Ὑψιστου επελευσεσθαι επι τους
αποστολους και Πνευματος αγιου παρουσιαν. Τι ουν; αρα ως προς τους αποστολους
το Πνευμα και η δυναμις του Ὑψιστου επηγγελται, ουτως και προς την Παρθενον;
Και ει μεν ουτως ωσπερ και εις τους αποστο λους, και η δυναμις του Ὑψιστου και η
επελευσις του Πνευματος γεγονε, και εν τοις αποστολοις ου παρηκολουθησε
σαρκωσις· δηλον, οτι ουτε εν τηι Παρθενωι η δυναμις εσαρκωθη, ουτε το Πνευμα ενην
θρωπησεν, ει και αυτος ο Υιος κατα κοινολογιαν θεολογιας λεγεται δυναμις
Ὑψιστου. Ἀλλ' ωσπερ εν τοις αποστολοις η δυναμις προς το δυνασθαι κατα πασης
αντικειμενης δυναμεως εγενετο, και η επ ελευσις του Πνευματος καθ' ολα τα
ουσιωδως προσοντα αυτωι, ενεργουσα εν πασι σημειοις, και τερασι, και δυναμεσι,
προς βεβαιωσιν και πιστωσιν της Χριστου επαγγελιας· ουτω και επι τηι Παρθενωι η
επελευσις του Πνευματος εγενετο, εν πασι τοις ουσιωδως προσ ουσιν αυτωι κατα την
θεαρχιαν, χαριν εμποιουν, προς το εν πασι χαιρειν αυτην. Ἐπειπερ και δια τουτο
κεχαριτωμενη προσωνομασθη, δια το εν πασαις χα ρισι ταις δια του Πνευματος
εμπεπλησθαι αυτην· και δυναμιν Ὑψιστου επισκιαζειν αυτηι, και εχειν εν παντι
χρονωι τωι κατα την συλληψιν, πεπιστευκα δε οτι και μετα την συλληψιν. Ουδε γαρ
προς καιρον, ως πειθομαι, τουτο εγενετο εν τηι Παρθενωι, αλλ' εν παντι καιρωι, και
τοτε, και νυν, και εις το διηνεκες επισκιαζουσαν αυτηι εχουσα την δυναμιν του
Ὑψιστου η Παρθενος, και την επελευσιν του αγιου Πνευματος επερχομενην αυτηι·
ινα κεχαριτωμενη μενηι. Ουτω γαρ διανοουμεθα περι τουτου· Ἦσαν αυτηι παντα
κεχαριτωμενα δια του Πνευματος και της του Ὑψι στου δυναμεως· και ουχ, ως οι
αιρετικοι φασιν, οτι ενεργεια τις παρα του Πνευματος εγενετο εν τηι Παρ θενωι, του
τελεσθηναι την σαρκωσιν. Καν γαρ ανευ σπορας, ουχ ουτω φαμεν, οτι κατα την
διαιρεσιν των χαρισματων του Πνευματος διαιρουντος ιδιαι, καθως βουλεται,
διεπλασθη σαρξ, παρα την υποστασιν την εξιδιαζουσαν του Υιου του Θεου, μη
γενοιτο! τουτο γαρ το ουτω φρονειν Παυλου του Σαμοσατεως εστι, και των λοιπων
αιρετικων· αλλ' ουτω λεγομεν κατα την των ορθοδοξων δογματων ορθοτητα, οτι
δυνα μεως και Πνευματος επλησθη η Παρθενος. Προς αγιασμον μεντοι της σαρκος
αυτης, και προς το δυνασθαι φερειν το σωτηριον κυημα, ουτως ακολουθως αυτηι η
θεια του Λογου υποστασις, ενσκηνωσασα εν αυτηι, εσαρκωθη και ενηνθρωπησεν· ου
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

δυναμει και ενεργειαι, αλλ' υποστασει, καθ' ολον το πληρωμα της θεοτητος, αυτη η
αρχιθεος και υπεραρχιος του Υιου του Θεου υποστασις εσαρκωθη και ενηνθρωπησε.
Προαπεδειχθη γαρ, οτι ουχ υποστασις, αλλ' ωσπερ η ουσια και η εξουσια, και
βασιλεια, και τα αλλα παντα, α κατα θεολογιαν προτεθειται, ουχ υποστασις εκα
28.932 στον λεγεται, αλλα περι την υποστασιν κατ' ουσιαν ιδιαι διερμηνευομενα·
ουτως και η ενεργεια και η δυναμις περι την υποστασιν ουσιωδως αναφερεται· και
κοινως μεν εφ' εκαστης των αγιων τριων θεαρ χικων υποστασεων, ιδιως δε και επ'
αυτην την μιαν του Υιου του Θεου σαρκωθεισαν και ενανθρωπησασαν. Ἐπηλθε
τοινυν το Πνευμα το αγιον επι την Παρθενον, και ηγιασεν αυτην, ως και εν Ψαλμοις
φησι το Πνευμα· «Ἡγιασατο σκηνωμα αυτου ο Ὕψιστος,» και επεσκιασεν η δυναμις
του Ὑψιστου, δυναμωσασα αυτην, και σκιας θειας εμφανειας εμ ποιησασα, ινα ενθεν
τυπουμενη ιδειν δυνηται, καθ' οσον δυναται ιδειν, τον εν αυτηι κυοφορουμενον ανει
δεον Θεον. Μηδε γαρ υποληπτεον, οτι καθ' απλην της φυσεως ιδιοτητα ιδειν
ηδυνατο τον εν αυτηι ενσκη νωσαντα Θεον η Παρθενος (τουτο γαρ ουτε αυτη η
εμψυχος, λογικη τε και νοερα σαρκωσις ιδειν ηδυ νατο)· αλλα κατα το δυνατον, ως
επισκιαζουσης αυτης της του Ὑψιστου δυναμεως, και οιον σκιας εμποιουσης προς το
ιδειν τον ενσκηνουντα Θεον. Και ωσπερ ημεις αυτοι ψυχην ενσκηνουσαν εν τηι σαρκι
ημων εχοντες, ουχ ως εστιν η ψυχη ιδειν αυτην δυ ναμεθα, αλλ' οιον σκιας αυτης
και τυπους απο των δυναμεων αυτης και των ενεργειων· τοιουτο η τε Παρθενος, και
αυτη η λογικη και νοερα ψυχη ιδειν ηδυνατο, και νυν δε δυναται εκ των
ενδιδομενων αυτηι δυναμεων και ενεργειων. Και κατα τουτον μαλλον αναλογει
λογον, οτι εποιησεν ο Θεος τον ανθρωπον, και κατ' εικονα Θεου εποιησεν αυτον.
Κατ' εικονα γαρ και ομοιωσιν της τοιαυτης σαρκωσεως και εναν θρωπησεως
εποιησεν ο Θεος τον ανθρωπον· ινα, εν αυτωι φερων το κατ' εικονα και ομοιωσιν, μη
αμφι βολον εχηι τα επι της τοιαυτης σαρκωσεως και εναν θρωπησεως· σαρκωσεως
γαρ και ενανθρωπησεως· και γε και συνεκφρασει προσηγοριαν κηρυττομεν, και ου
μονον σαρκωσιν καταγγελλομεν, αλλα και ενανθρωπησιν· ινα μη δοκηι τοις αθεοις
αιρετικοις αψυχον και ανουν και αλογον σαρκωσιν δογματιζειν ημας, αλλα δια του
λεγειν σαρκωσιν και ενανθρωπησιν, την τε σαρκα πιστευειν ημας, την τε ψυχην
λογικην τε και νοεραν διασημαινοντας. ∆ιο και τους λεγοντας μιαν φυσιν του Θεου
Λογου σεσαρκωμενην, και μη επιφεροντας εψυχωμενην, λογικην τε και νοεραν, ου
πανυ αποδεχομεθα, πλην επιλυομενους και εν δογμασιν ανατιθεντας την ερμηνειαν
της ρη σεως· Το γαρ και πρωην απλαστως εῤρηθη υπο τινων, αλλ' εκακουργηθη
υστερον, πονηρευομενων των αιρετικων κατα την ρησιν. Ἁγιασθεισα τοινυν τηι
επελευσει του αγιου Πνευ ματος η Παρθενος, και δυναμωθεισα εκ της του Ὑψι στου
δυναμεως, κυοφορει τον κατα την εξιδιαζουσαν αυτου υποστασιν Υιον του Θεου,
κατα την μιαν αυτου της θεοτητος φυσιν· και τικτει τουτον σαρκωθεντα και
ενανθρωπησαντα κατα την των δυο φυσεων ιδιοτητα· εκ δυο και εν δυο
δογματιζομενον ασυγχυτως, ατρεπτως, αδιαιρετως· ου θεοφορον ανθρωπον, αλλα
σαρκοφορον Θεον. Μη γαρ, ως παλιν ειπειν, ουτω ταυτα νοη σαντες οι αιρετικοι,
αλλ' οιον ειρηται, κατ' ενεργειαν Πνευματος και δυναμεως Ὑψιστου γενομενην την
εν Παρθενωι κυοφοριαν, θεοφορον ανθρωπον τον εκ της 28.933 Παρθενου
εδογματισαν· πεφορημενην θειαν δυναμιν και ενεργειαν του Πνευματος,
ενεργησαντα εναντιον Φαραω και παντων των υιων Ἰσραηλ. Ὅθεν
καιπροσλαμβανουσι τας παρα του κορυφαιου φωνας, δη μηγορουντος εν ταις
Πραξεσι περι Χριστου, και αυτου μεν ορθως λεγοντος, ουτοι δε στρεβλως και
πονηρως εκλαμβανοντες, ανθ' ων και φησιν· «Ἰησουν τον απο Ναζαρετ, ον εχρισεν ο
 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Θεος Πνευματι αγιωι·» τοιουτον λεγοντες, οτι εν γαστρι της Παρθενου επλα σεν ο
Θεος ανθρωπον ανευ σπορας, ενεργειαι του Πνευματος, και εχρισεν αυτον δυναμιν
Ὑψιστου, ως και ελαιον αγαλλιασεως παρα τους μετοχους αυτου, γεγραπται. Και
τουτον Υιον Ὑψιστου εκα λεσεν η Γραφη, οιον και ειρηται εν τοις Ψαλμοις,
λεγοντος του Θεου προς πολλους· «Ἐγω ειπα, Θεοι εστε, και υιοι Ὑψιστου παντες.»
Ἅπερ τοιαυτα τον των αιρετικων δογματων διελεγχοντες νουν, και επ ανορθουν
προθυμουμενοι δια του παροντος κηρυγμα τος, λεγομεν, οτι ου θεοφορος ανθρωπος
εστιν ο Χριστος, αλλα σαρκοφορος Θεος, ανθ' ων και Θεος ων, ανθρωπον εφορεσε
καθ' ολον το πληρωμα της ανθρωποτητος· Θεος τελειος και ανθρωπος τελειος, εις
ων κατα μιαν υποστασιν, και εκ δυο και εν δυο ταις φυσεσι. Τουτον γαρ τον
ανθρωπον, ον και λε γομεν, οτι εφορεσε, τουτον ο Θεος και Πατηρ ευδοκιαι αυτου,
και συνεργειαι του αγιου Πνευματος κατα την μιαν αυτουργιαν του Υιου, εχρισε
Πνευματι αγιωι, πασαν ενεργειαν παρασχων αυτωι, και δυναμιν Ὑψι στου περιεζωσε,
προς το δυνασθαι φερειν πασης αντικειμενης δυναμεως προσβολην, και ενεργειν
πασαν θεραπειαν εν τωι λαωι· επειπερ και πειρα ζεσθαι υπο του Σατανα κατεδεξατο,
και πασαν τα πεινωσιν και πτωχειαν υπεμεινεν εν τηι σαρκι αυτου· καθως και περι
τουτου ο μεγας ιεροκηρυξ βοαι λεγων· «Το γαρ αδυνατον του νομου, εν ωι ησθενει
δια της σαρκος, ο Θεος τον εαυτου πεμψας Υιον εν ομοιωματι σαρκος αμαρτιας, και
περι αμαρτιας, κατεκρινε την αμαρτιαν εν τηι σαρκι.» Ουκουν ο Υιος του Θεου, εν
σαρκι γενομενος, αυτος λεγεται ενανθρωπησας, ωσπερ και εν αλλοις φησιν· «Ὅτε δε
ηλθε το πληρωμα του χρονου, εξαπεστειλεν ο Θεος τον Υιον αυτου, γενομενον εκ
γυναικος, γενομενον υπο νομον, ινα τους υπο νομον εξαγο ρασηι.» Καντευθεν
σημειωτεον, οτι πρωτον ο Υιος παρα του Πατρος πεμπεται, και τοτε γινεται εκ
γυναικος, ου πρωτον γινεται, και εκ τοτε πεμπεται· αλλα πρωτον πεμπεται, και τοτε
γινεται εκ γυναικος. Και τουτοις τοις αποστολικοις συμφωνουσιν οι προφηται,
απεσταλμενον αυτον Υιον λεγοντες. Και προτερον εν Ἡσαΐαι αυτου του
απεσταλμενου λεγοντος ακουε· «Ἐγω ειμι πρωτος, και εγω ειμι εις τον αιωνα, και η
χειρ μου εθεμελιωσε την γην, και η δεξια μου εστερεωσε τον ουρανον·» και
εξερχομενος τα κατα καιρον ενεργειας, συναπτει λεγων· «Και νυν Κυριος απεσταλκε
28.936 με, και το Πνευμα αυτου·» φανερως δια τουτων παραδειξας εαυτον, οτι αυτος
ο Θεος ο ποιησας τον ουρανον και την γην λεγει· «Και νυν Κυριος απ εσταλκε με, και
το Πνευμα αυτου.» Και δια Ζαχαριου λεγων· «Τερπου και ευφραινου, θυγατερ Σιων,
οτι ερχομαι και κατασκηνωσω εν μεσωι σου, και καταφευξονται εθνη πολλα επι
Κυριον εν τηι ημεραι εκει νηι· και επιγνωσηι, οτι Κυριος εξαπεσταλκε με προς σε.»
Ἐντευθεν και αυτος ο σαρκωθεις και ενανθρωπησας διομολογει αυτον λεγων·
Ἀπεσταλην παρα του Πατρος· και, Ἀπεσταλκε με ο Πατηρ, τα αυτα εν πολλαις
ρησεσιν επιμαρτυρων. Ουκουν ουχ ως ανθρωπος απεσταλη, αλλ' ως Θεος, και
Κυριος, Υιος παρα Κυριου του Πατρος, ως και το, «Ἔβρεξε Κυριος παρα Κυριου,»
παρα Κυριου κειται· και το, «Ει πεν ο Κυριος τωι Κυριωι μου.» Λαμβανει δε καν
τουτοις τον θρονον ∆αβιδ, του σωματικως γενεαλογου μενου πατρος αυτου· «Και
βασιλευσει επι τον οικον Ἰακωβ εις τους αιωνας, και της βασιλειας αυτου ουκ εσται
τελος.» Και κατανοει λογον και δογμα συνυφισταμενον τηι εξηγησει ταυτηι. Ζητουσι
γαρ παρασαλευοντες παντα οι αιρετικοι, και διερωτωσιν υποκρινομενοι· Ει τουτο
παρηκολουθησε τηι σαρκωσει Χριστου· ητοι λαβοντος τον θρονον ∆αβιδ του πατρος
αυτου, και βασιλευσαντος επι τον οικον Ἰακωβ εις τους αιωνας. Προς ους
αποκρινομενοι, φαμεν οτι μετ' επιτηρησεως δει προσεχειν, οτι, ειποντος του
αγγελου, «Και δωσει αυτωι Κυριος τον θρονον ∆αβιδ,» ουκ επεσημηνατο, εφ' ωι
 
 
 
 

7

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

στηριξαι η βεβαιωσαι· αλλ' απολυτως λεγει, «και δωσει.» Καντευθεν χρη εκ των κατ'
ενεργειαν αποτελεσθεντων επιλυσασθαι το απορον· οτι το «δωσει» ειρηται, εφ' ωι
μεταστησαι τουτον τον θρονον, ως και αυτος ο Χριστος διερμηνευων ελεγε προς Ἰου
δαιους· «∆ια τουτο αρθησεται αφ' υμων η βασιλεια, και δοθησεται εθνει ποιουντι
τους καρπους αυτης.» Ουκουν λαβων ο Χριστος τον θρονον ∆αβιδ, μετεστησεν αυτον
και εδωκε τοις αγιοις Χριστιανων βασιλευσι, επαναστρεψαι τουτους επι τον οικον
Ἰακωβ· και παραδους αυτον εις ονειδισμον και εις διαρπαγην, βασι λευει εν
Χριστιανοις εις τους αιωνας, και της βασιλειας αυτου ουκ εσται τελος· ουδε γαρ λαωι
ετερωι υπολειφθησεται, κατα τας ορασεις ∆ανιηλ του προφητου· αλλ'
ανακηρυττουσιν αυτον Χριστον βασιλεα ειναι, αυτον διαρκη μεχρι της δευτερας
αυτου παρουσιας, καθ' ην ελευσομενος, μενει βασιλευς εις τους αιωνας, και της
βασιλειας αυτου ουκ εσται τελος. Ει γαρ γεννηθεις εκ της Παρθενου, και παντα
τελεσας τα κατα την οικονομιαν του θανατου και του σταυρου, αναστας φησιν·
«Ἐδοθη μοι πασα εξουσια εν ουρανωι και επι γης·» ηδη εκειθεν εβασιλευσε, και
ανακηρυττεται Χριστιανων βασιλευς· ως και κατ' αρχας των ευχων συγκαλουμενοι
αλληλους, ανακραζουσι λεγοντες· ∆ευτε, προσκυνησωμεν, και προσπεσωμεν αυτωι
Χριστωι τωι βασιλει ημων. Και ερχομε 28.937 νος κατα την μεγαλην και επιφανη
αυτου δευτεραν παρουσιαν, αυτος μενει βασιλευς εις τους αιωνας, και της βασιλειας
αυτου ουκ εσται τελος. Και επει αυτος βασιλευς εστιν ο εκ της Παρθενου γεννηθεις,
και αυτος Κυριος ο Θεος. ∆ι' αυτον και η τεκουσα αυτον βασιλισσα, και Κυρια και
Θεοτοκος, κυριως και αληθως δογματιζεται. Και εφαρμοζεται καντευθεν λεγειν ως
προς αυτην αφορωντας ημας, και προς αυτον τον εξ αυτης τεχθεντα σαρκοφορον
Υιον αυτης· Νυν «παρεστη εκ δεξιων σου εν ιματισμωι διαχρυσωι, περιβεβλημενη,
πεποικιλμενη.» Και γαρ καθα γυνη εχρηματισεν η βασιλισσα, και Κυρια, και Μητηρ
του Θεου, κατα το γυναικειον αυτης σχημα, και νυν ως βασιλισσα παρισταμενη εκ
δεξιων του παμβασιλεως Υιου αυτης, εν ιματισμωι διαχρυσωι της αφθαρσιας,
περιβεβλημενη, πεποικιλμενη, ιερολογειται· ανθ' ων μηδε καθ' απλοτητα
πνευματικην, και οιον ασαρκον και ασωματον παρισταται, αλλα περιβεβλημενη μεν
κατα την παναγεστατην αυτης σαρκα την αφθαρσιαν και αθανασιαν, και
πεποικιλμενη κατα τα επερειδοντα αυτης την σαρκα παναγιωτατα οστα. Και γαρ και
εκ των σαρκων αυτης και εκ των οστεων αυτης, ως εκ του παλαι Ἀδαμ, ο νεος Ἀδαμ,
κατ' αντιπροσωπον πλασας εαυτωι την ως πλευραν σαρκωσιν, φερει αυτην εις το
διηνεκες. Και εντευθεν η νεα Ευα, Μητηρ της ζωης ονομαζομενη, μενει
περιβεβλημενη, πεποικιλμενη, εις απαρχην ζωης αθανατου παντων των ζωντων.
Ειπωμεν τοινυν και αυθις και παλιν και αει και δια παντος, ως προς αυτον τον
βασιλεα Κυριον και Θεον, και προς αυτην την βασιλισσαν Κυριαν τε και Θεοτοκον
αποβλεποντες, κινησει θεωριας του κατα νουν ημων διορατικου οφθαλμου·
«Παρεστη η βασιλισσα εκ δεξιων σου εν ιματισμωι διαχρυσωι, περιβεβλημενη,
πεποικιλμενη.» Και δη ακουσον, θυγατερ ∆αβιδ και Ἀβρααμ, και κλινον το ους σου
εις την δεησιν ημων, και μη επιλαθηι του λαου σου, μηδε ημων του οικου Πατρος
σου. Πατερες γαρ σου εσμεν κατα την αναλογιαν, και θυγατηρ ημων κατα την εξ
ημων γεννησιν, και πρεπον σοι εστιν ως Μητερα του Θεου γενομενην, βασιλισσαν τε
και Κυριαν, και δεσποιναν, δι' αυτον τον εκ σου τεχθεντα βασιλεα και Κυριον, και
Θεον, και δεσποτην, μνημονευειν, παρεστωσαν επι του ημιν μεν φοβερου, σοι δε
τερπνου, και πασας παρεχοντος χαριτας· ανθ' ων και κεχαριτωμενη ωνομασθης, ως
πασης χαρας αναπλεως αναδειχθεισα, δια της επι σε του αγιου Πνευματος
επελευσεως. ∆ιο και το προσωπον σου λιτανευοντες οι πλουσιοι του λαου
 
 
 
 

8

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

πεπλουτισμενοι τοιουτων καλων και πνευματικων θεωρηματων, περι σου βοωμεν·
Μνησθητι ημων, παναγια Παρθενε, και μετα το γεννησαι παρθενος μεινασα, και
αντιδος ημιν αντι των μικρων τουτων λογιων μεγαλας τας δωρεας απο του πλουτου
των χαρισματων σου, κεχαριτωμενη· υπερ ων, και ως υποκειμενων και συστατικων
διαφωνων, 28.940 διαφεροντως σοι προς εγκωμιον, ει τις αρετη, και ει τις επαινος,
προσαγεται σοι παρ' ημων και πασης της κτισεως υμνος, τηι κεχαριτωμενηι, τηι Κυριαι,
τηι Μητρι του Θεου, και κιβωτωι του αγιασματος. Ἰδου δη και απο του νυν και αρχης
ημερας ως απαρχην εγκωμιου, προσεπλεξατο σοι κατ' επωνυμον εγκωμιον ο
αρχαγγελος βοων· «Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου.» Μακαριζουσι σε πασαι
αι γενεαι, και προτερον αι κατ' ουρανον πασαι των αγγελων τετραρχιαι, και των επι
γης, ιεραρχικας χειρας επαιρουσαι, ευλογουσι σε την εν ουρανοις ευλογημενην, και
επι γης μακαριζομενην. «Ευλογημενη συ εν γυναιξι, και ευλογημενος ο καρπος της
κοιλιας σου.» Τοιαυτα η πρωτη των θρονων χερουβιμ τε και σεραφιμ ιεραρχια
εμπρηστων ανακαλουμενων, η πληθος γνωσεως γενεσθαι του Θεου και βασιλεως,
ευλογουσαι λεγουσι· Μακαρια συ εν γυναιξι, και μακαρια η κοιλια σου Θεον
βαστασασα, και μασθοι, ους αυτος νηπιασας εθηλασεν. Ἡ δευτερα ιεραρχια των
κυριοτητων και δυναμεων, και εξουσιων προς σε αναβλεπουσαι βοωσιν, ως
μαθουσαι παρα της υψηλοτερας αυτων και προτελουμενης ιεραρχιας· Ευλογημενη
συ εν γυναιξι, και ευλογημενη η κοιλια σου, η Θεον χωρησασα, και μασθοι οι
εξεθρεψαν Θεον παιδιον γενομενον. Τοιαυτα και η τριτη των αρχων, αγγελων τε και
αρχαγγελων ιεραρχια, κεκελευσμενη και επιτετραμμενη παρα του αποστειλαντος
Θεου, ως δι' ενος αρχαγγελου του Γαβριηλ εκβοαιν τον εκφαντορικωτατον και
περιληπτικωτατον υμνον, αει ανακραζει· «Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου.»
Ἀπο τουτων και οι κατα την επι γης ιεραρχιαν τας υψωσεις του Θεου εν τωι λαρυγγι
φεροντες, μαθοντες η δανειζομενοι τας φωνας, ανυψουμεν μεγαληι και διαπρυσιωι
τηι φωνηι λεγοντες· «Χαιρε, κεχαριτωμενη, ο Κυριος μετα σου.» Πρεσβευε, Κυρια, και
δεσποινα, βασιλισσα τε και Μητηρ Θεου, υπερ ημων· οτι εξ ημων συ τε και ο εκ σου
τεχθεις σαρκοφορος Θεος ημων· ωι πρεπει η δοξα και η μεγαλοπρεπεια, πασα τε τιμη
και προσκυνησις και ευχαριστια, συν τωι αναρχωι αυτου Πατρι, και τωι αγιωι, και
αγαθωι, και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 
 

9

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


