In illud: Non potest filius a se facere
Ἀμφιλοχιου επισκοπου Ἰκονιου <εκ του εις το Ου δυναται ο υιος ποιειν
αφ' εαυτου ουδεν>
... Το Ου δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, πως νοειτε; Το γαρ ου δυναται
κατα δυο τροπους εκλαμβανετε· και κατα την κοινην χρησιν και κατα την θειαν
γραφην. Λεγεται γαρ το ου δυναται και επι των αδυνατων και επι των μη
εγχωρουντων· αλλο δε το μη δυνασθαι και αλλο το μη εγχωρειν. Περι μεν των
αδυνατων ο Παυλος ουτω λεγει· Ἀδυνατον αιμα ταυρων και τραγων περιελειν
αμαρτιας· αιμα γαρ αλογου λογικης ψυχης ου καθαιρει παθη. Περι δε των μη
εγχωρουντων εν ταις Πραξεσιν οι αποστολοι· Ου δυναμεθα, φησιν, ημεις α ειδομεν
και ηκουσαμεν μη λαλειν· και μην ηδυναντο μη λαλειν αλλ' ουκ ηνειχοντο σιωπαν,
ινα μη δοξωσιν αρνεισθαι του θαυματουργουντος την χαριν. Ειπατε ουν ενταυθα, το
Ου δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, κατα ποιον εκλαμβανετε τροπον·
αδυναμιαν αυτου καταψηφιζομενοι η της αυτεξουσιου γνωμης αναιρουντες τα
κινηματα, οτι οσα θελει δυναται. Ἀλλα τι λεγεις· αφ' εαυτου ου ποιει, αλλα
προσταγμα θεου πληρων εκεινα εργαζεται εις οπερ αν το του προσταξαντος νευμα
βλεπηι; Και πως ουκ εστιν εσχατης ανοιας τουτο λεγειν· ει γαρ ολως ουδεν αφ'
εαυτου ποιει, ουτε γνωμηι την οικονομιαν ολην επληρωσεν ουτε συμπαθειαι τηι προς
ημας την ημων ανελαβε σαρκα ουτε φιλιαι αυθαιρετον τον υπερ ημων κατεδεξατο
θανα τον, αλλα παντα βιαι υπεμεινεν υπο της αναγκης συνωθουμενος. Ει δε
τολμηρον και βλασφημον και πασης ασεβειας επεκεινα το τουτο ειπειν, ειπατε ημιν
κατα ποιον λογον το Ου δυναται ο υιος αφ' εαυτου τι ποιειν εκλαμβανετε. Ὅτι γαρ,
καν μη θελητε, λεγετε δυνασθαι αυτον ποιειν απερ βουλεται, υπο της αληθειας
ελαυνο μενοι δηλον. Ἀλλα τι περιττους υφαινω λογους; Λυει γαρ το ζητημα η
επαγωγη του ρητου· ου γαρ ειπεν οτι Ου δυναται ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, εαν μη τι
προσταξηι ο πατηρ, αλλ' εαν μη βλεπηι τον πατερα ποιουντα· εαν δε ιδηι αυτον
ποιουντα τι, ταυτα και ο υιος ομοιως ποιει. Ουκουν ου λειτουργιαν πληρων ποιει
απερ προσ ταττει ο πατηρ, αλλ' ως ομοιος, ως ισοδυναμος, ως της αυτης θειας
φυσεως ων· απερ αν ιδηι τον πατερα ποιουντα, ταυτα και ο υιος ομοιως ποιει. Μετα
ταυτα, φησιν, ην η εορτη των Ἰουδαιων και ανεβη Ἰησους εις τα Ἱεροσολυμα. Ἵνα δε
μη τοις υδασι επιγραψωσι το παν, ου προτερον ιατο τα υδατα πριν αγγελος αυτα
επιστας εσαλευσεν, ινα μαθωσιν ως ουτε τα υδατα του βαπτισματος καθ' εαυτα
ονινησι την ψυχην πριν αν ο μεγαλης βουλης αγγελος ανθρωπινον υποδυς σωμα επι
το βαπτισμα ελθηι. Πολλων ουν ασθενων οντων εκειτο και παραλυτικος ανηρ οκτω
και τριακοντα ετη εχων εν τηι ασθενειαι, ον ιδων ο Ἰησους ερωται· Θελεις υγιης
γενεσθαι; Βλεπε αυτου το ατυφον· ουκ ειπεν θελεις σε θεραπευσω, ου γαρ ηθελε
μεγαλορρημονειν ουδε εαυτον προ των θαυματων ανακηρυττειν. Ὁ δε φησι· θελω
μεν, αλλ' ανθρωπον ουκ εχω· οπου γαρ ουδεις φιλος, ουδαμου ανθρωπος. ∆ια τουτο
και ερωτω, ουχ ινα μαθω– τις γαρ ασθενων υγιαναι ου βουλεται; –, αλλ' ινα των
χρηστων σου πολιτων την ωμοτητα δειξηις, οτι ουτε χειρα σοι εδωκαν προσριψαι σε
τηι πηγηι, ο και πολεμιος αιτηθεις αν παρεσχεν. Ἐπει ουν μεχρι του νυν ανθρωπον
ουκ εσχες ινα βαληι σε εις την κολυμβηθραν, ιδου ο δια σε ανθρωπος γενομενος και
ανευ υδατων ιωμαι σου το παθος· Ἀναστας αρον την κλινην σου και υπαγε. Ουχ
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

απλως δε αυτον την κλινην βασταξαι κελευει· οπερ γαρ επι των αρτων εποιησε,
τουτο και ωδε ποιει. Ὥσπερ γαρ εκει λειψανα των αρτων βασταγηναι κελευει, ουτως
και ωδε προς το τρανωσαι το θαυμα και Ἰουδαικης υπονοιας την θεραπειαν
ελευθερωσαι και δειξαι οτι ουκ απατεων τις εστιν, αλλα σωτηρ και κοινος της
φυσεως ιατρος, κελευει αυτωι βασταξαι την κλινην. Ειπον ουν οι Ἰουδαιοι· Σαββατον
εστιν, ουκ εξεστι σοι αραι τον κραββατον. Ὁ δε αποκρινεται· Ὁ ποιησας με υγιη,
εκεινος μοι ειπεν· αρον τον κραββατον σου και περιπατει. Ειπον ουν αυτωι· Και τις
εστιν; Ὁ δε ιαθεις ουκ ᾔδει. Ὡς ουν εμαθον οτι Ἰησους εστιν ο ποιησαςαυτον υγιη,
εδιωκον ινα αποκτεινωσιν αυτον. Τι ουν ο Χριστος; Τον πατερα φερει λεγων οτι Ὁ
πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι. Ὥσπερ γαρ, φησιν, ο πατηρ ο εμος
ουχ οροις υποκει ται, ου νομοθεσιαις δουλευει ουτε προσταγματα αναμενει, οικειαι
δε γνωμηι ποιει απερ βουλεται, ουτως καγω αυθεντικηι εξουσιαι παντα εργαζομαι
επισης τωι πατρι. Οι δε δια τουτο αυτον εζητουν μαλλον αποκτειναι, οτι ου μονον
ελυσε το σαββατον, αλλ' οτι και πατερα ιδιον ελεγε τον θεον, ισον εαυτον ποιων τωι
θεωι. Ἀλλ' εκεινων λυττωντων και μαινομενων τι ο Χριστος; Ἀμην λεγω υμιν, ου
δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, εαν μη τι βλεπηι τον πατερα ποιουντα· α γαρ
αν εκεινος ποιηι, ταυτα και ο υιος ομοιως ποιει. Ουκ επειδη αυτος μεν αλλα κτιζει,
εγω δε κατα μιμησιν ετερα εργαζο μαι· ει γαρ τουτο ην, δυο ουρανους ειναι εχρην,
δυο ηλιους, δυο θαλασσας, δυο ανθρωπων γενη και διπλουν κοσμον, τον μεν του
πατρος, τον δε εμον. Ἀναγκη γαρ ως επι των ζωγραφων αι γραμμαι και επι των
διδασκαλων τα στοιχεια προστασσονται, ουτως την του πατρος προστεταχθαι κτισιν
ης κατα μιμησιν ειργασαμην εγω. Ει ουν ουκ εχει ουτως, δεσποτα, δια τι λεγεις Ου
δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, εαν μη τι βλεπηι τον πατερα ποιουντα; Ἵνα
την Ἰουδαιων υπεκλυσω μανιαν των νομιζοντων με αντινομοθετειν τωι πατρι·
επειδη γαρ εγκαλουσι μοι περι της λυσεως του σαββατου, ειπον οτι Ὁ πατηρ μου εως
αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι, εκατερωθεν το ομοτιμον δειξαι θελων. Ἀλλ' οι
παντα αφρονες νομισαντες με εργα εργοις επιτειχιζειν και γνωμηι γνωμην
αντεισαγειν εκινουντο προς φθονον· οθεν διορθουμενος αυτων την γνωμην ελεγον
Ου δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, εαν μη τι βλεπηι προς τον πατερα
ποιουντα αντι του Τι μοι οι ακαιροι του σαββατου χολατε εξετασται, οτι λυω το
σαββατον; Ἀλλ' ουκ αντιπολιτευομαι τωι πατρι, ου γαρ αυτος στησαι το σαββατον
θελει καγω λυσαι· ουκ απομαχομαι προς αυτον, ου στασιαζω προς την γνωμην, ουκ
αυτος θελει, εγω δε ετερα βουλομαι· α θελει θελω, α βουλεται βουλομαι, α ποιει
ποιω. Ουτως γαρ ουδεν εκτος αυτου ου ποιω, ου θελω, οτι εις αδυνατον καθιστων
τον λογον λεγω· Ἀμην λεγω ου δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν· ου γαρ εχω
κεχωρισμενην και αποτετμημενην του πατρος γνωμην. Μιας γαρ ουσης της φυσεως,
ενος οντος του θεληματος, αναγκη το αποτελεσμα εν υπαρχειν. Ου δυναται ουν ο
υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν, ου γαρ δυναται ανευ του πατρος ποιησαι τι ολον
αυτον εν εαυτωι εχων· εγω γαρ εν τωι πατρι και ο πατηρ εν εμοι. Ει γαρ ψυχης και
σωματος αδιακριτα εργα δια την ενωσιν, καιτοι διηιρημενης της φυσεως, αλλο μεν
σωμα θνητον, αλλο δε αθανατος ψυχη, πως δυναται εμου τε και του πατρος
διακριθηναι τα εργα; Ὅπου βουλη και λογος και γνωσις και σοφια και φυσις και
θεοτης μια, ου δυναται ουν ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν δια το μη κεχωρισθαι του
πατρος, εαν μη τι βλεπηι τον πατερα ποιουντα, τουτεστιν εαν μη τον πατερα θελοντα
ιδηι. Ὡς μιας γαρ και της αυτης φυσεως συνδρομον εχων το θελημα αποτελω τα
γινομενα· ει μεν γαρ σωματικην εξεπληρουν την εργασιαν, αναγκη διανεμεσθαι του
γινομενου την κατασκευην· επειδη δε θελησις εστιν αρκουσα προς την των μη
2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

οντων παραγωγην, δια τουτο και η των ολων δημιουργια τον πατερα και τον υιον
οιδε δημιουργον ουκ εξωθουμενου του πνευματος. α γαρ αν εκεινος ποιηι, ο πατηρ,
ταυτα και ο υιος ομοιως ποιει· ταυτα και ουχι τοιαυτα, ου γαρ κατα μιμησιν ετερα
ποιω, αλλα τα αυτα εργαζομαι α και ο πατηρ εργαζεται. Ὅθεν και τα ρηματα μου
ανατιθεις αυτωι ελεγον· Τα ρηματα α εγω λαλω υμιν απ' εμαυτου ου λαλω· ο δε
πατηρ ο εν εμοι μενων ποιει τα εργα. Αυτωι δε τα εργα και τα ρηματα ανεθεμην, ουχ
ινα δειξω οτι διακονιαν πληρω, αλλ' ινα δειξω οτι ουτως συνηνωμαι τωι πατρι
φυσει, ως μητε λογον μητε εργον ανευ αυτου εχειν. Ὅθεν επηγαγεν λεγων·
Πιστευετε μοι οτι εγω εν τωι πατρι και ο πατηρ εν εμοι· ει δε μη, καν δια τα εργα
πιστευετε. Ὥσπερ ουν εκει εργαζομενος ελεγον οτι Ὁ πατηρ ο εν εμοι μενων ποιει τα
εργα, ουτως και ωδε λεγω οτι Τα εργα α εκεινος ποιει, ταυτα και ο υιος ομοιως ποιει·
ταυτα και ουχι τοιαυτα. Το ουν Ου δυναται ο υιος ποιειν αφ' εαυτου ουδεν <ουδεν>
μη επαναιρεσει μου της ελευθεριας; Νοει· οσα γαρ θελω ποιειν και απ' εμαυτου
δυναμαι, αλλ' ου θελω· ει γαρ ο πατηρ φιλει τον υιον και παντα δεικνυσιν αυτωι α
αυτος ποιει, πως εγω λαθω τον παντα δι' εμου ποιουντα; Ποιει δε δι' εμου ουχ ως δι'
υπουργου· ου γαρ υπουργω αλλα συνεργω, ου διακονιαν πληρων αλλα αυθεντιαν
εχων εργαζομαι. Ὥσπερ γαρ ο πατηρ εγειρει τους νεκρους και ζωοποιει συνδρομον
εχων τηι θελησει την δυναμιν, ουτως ου διακονιαν πληρων νεκρους εγειρω, αλλα
δυναμει, αυθεντιαι, εξουσιαι, θελησει, οτι ους εγειρω και κρινω. Ὁ πατηρ γαρ ου
κρινει ουδενα· αλλ' ου δια αδυναμιαν ου κρινει, αλλ' οτι την κρισιν πασαν δεδωκεν
τωι υιωι· δι' ου γαρ ειργασατο, δι' αυτου και κρινει. ∆ια τουτο δε παντα ποιει, ινα
παντες τιμωσιν τον υιον καθως τιμωσι τον πατερα. Τοτε γαρ μαλιστα αισθανεται
τιμης, οταν ιδηι τον εξ αυτου θεοπρεπως τιμωμενον υιον· ο μη τιμων τον υιον ου
τιμαι τον πατερα τον πεμψαντα αυτον, ου γαρ δεχεται τιμην επ' ατιμιαι υιου. Ἔπεμψε
με γαρ δια την σαρκα, ουχ ινα υβρισθω, αλλ' ινα δοξασθω. Ὅθεν επειδη αγνωμονως
διετεθητε εις εμε, δια τουτο και δι' αυτης της αποσταλεισης σαρκος προς αυτον
ελεγον· Πατερ, δοξασον σου τον υιον. Συ δοξασον ον ουτοι υβριζουσι, συ και την υπ'
αυτων αθετουμενην δοξασον σαρκα, ινα μαθωσιν οτι και τον εκ Μαριας ανθρωπον
δια την προς τον μονογενη σου υιον κοινωνιαν αδιακριτως ως πατηρ δοξασεις
εκεινην διδους τωι αναληφθεντι παρ' εμου ναωι νυν δοξαν, ην εγω αυτος προ
αιωνων παρα σοι εκ φυσεως ειχον ...

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


