Scholia Arethae in Cyrilli apologiam xii anathematismorum
SCHOLION ARETHAE™[ 16 υποστασεων]
112 Ουκ ακριβες υποστασεων ενωσιν γεγονεναι φασκειν επι Χριστου, αλλ' η
του θεου λογου υποστασις φυσιν ανθρωπειαν λαβουσα υπεστησεν εν εαυτωι, καθο
και μιαν υποστασιν εχειν τον κυριον Ἰησουν Χριστον δογματιζομεν. ει γαρ
υποστασιν ηγουν προσωπον ωρισμενον δοξασομεν, οπερ βουλεται δηλουν η
υποστασις, τις λογος ετι την Νεστοριου λυσσαν αναχαιτιει μη ουχι δυο υποστασεις
εν τωι Χριστωι πρεσβευειν; τινι γαρ λογωι τα δυο τελεια προσωπα εις εν προ σωπον
συσταιεν αν [συστακηναι Y]; ει γαρ τουτο δωμεν, δωσωμεν αφορμην και τοις μιαν
φυσιν συν θετον επι Χριστου ληρωιδουσιν κατ' ορθοτητα τουτο δογματιζειν.
113 SCHOLIA ARETHAE™ 9 σκαιωρημα τουτο ει μεν κατα Νεστοριου, εχεται
λογου· ει δε κατα Θεοδωρητου, συκοφαντια ακρατος και φθονου δοξης τωι λεγοντι
περιποιητικος.
114 SCHOLIA ARETHAE™10 sq. απροσωποληπτως ερειν πλημμελως αλληλους
εφορμωσιν, το αυτο φασκοντες περι του αυτου και διαφωνειν διατεινομενοι ον
τροπον και οι διαφερομενοι περι αριθμον ει ο μεν ενδεκα λεγει τας τοσαυτας
μοναδας, ο δε δεκα και μιαν. 12 τουτο ομοια πλημμελεια τηι Ἀριου μανιαι, επι τηι
του ομοουσιου λεξει μη παρα τοις παλαιοις πατρασιν ευρημενηι διατεινομενωι,
αλλα νεαρως καινολογουμενωι. 14 τι δε Θεοδωρητε; ουκ ηκουσας της θεολογου
φωνης· ω της καινης μιξεως, ω της παραδοξου κρασεως; επι ταυτα ληρολεσχειν ουκ
αιδηι;
115 SCHOLIA ARETHAE™18 υποστασεων κακως παλιν υποστασεων λεγει
ενωσιν. 23 κρασεως] κρασεως, αλλα παραδοξου [cf.p. 114, 14].
116 SCHOLIA ARETHAE™1f2 περιαυτιζεται τοις αυτοις περιστρεφεται 10 ω τι
παλιν υποστασεις; 17sq. ο προαιωνιος θεος λογος υποστασις υιου της πατρικης
προιων θειας υποστασεως προσληψει φυσεως ανθρωπινης, ουκ ηφωρισμενωι
ατομωι, τον κυριον Ἰησουν Χριστον εαυτον απετελεσεν, συν θετον μεν εξ
υποστασεως θειας, ου μεντοι και υποστασεως ανθρωπινης. ου γαρ και τινα
ανθρωπον, αλλα φυσεως ανθρωπινης ψυχην και σωμα και ητομωσεν εν εαυτωι, τον
θεανθρωπον αποφηνας. επει τοι νυν ουκ ητομωμενον ανελαβεν ανθρωπον, φυσιν δε
ανθρωπειαν και ητομωσεν εν αυτωι υποστασιν μιαν την θεανθρωπον, κατα τουτο
φαμεν ευλαβεισθαι δυο λεγειν επι Χριστου υποστασεις συντεθηναι, το λυσσωδες
υποστελλομενοι Νεστοριου· εν γαρ και την προσληψιν της ανθρωπειας φυσεως των
ατομουντων κατα τον κυριον Ἰησουν. πλην ει μηπου τας δυο επ' αυτου υποστασεις
οικονομικως ειρησθαι δια την κακουργιαν Ἀριου και Ἀπολιναριου και των κατ'
εκεινους φαντασιαστων.
117 SCHOLIA ARETHAE™ 1sq. αισχρον και ικανως αλογον εκ των κατω των
ανω λαμβανειν την εικασιαν και τον υπερουσιον εκ των ενυλων τεθμασθαι
[σταθμασθαι?] ουσιων και απο των κτισματων εαυτου το ακτιστον ζυγοστατειν και
την εν τουτοις αναγκην τωι εξ ουκ οντων παραγαγοντι (και συνε λοντι φαναι
αναγκηι και αυτον τοιαυτα παραγαγειν) προσλογιζεσθαι και υπερ των αγνωστων ως
παντηι εγνωσμενων ζυγομαχειν. 3 ει ου φυσικη δια το μη αναγκηι υποπεσειν, πως
ου μαλλον αναγκαστικωτερον το παρα φυσιν και ουτως ως και τοις αβουλητοις και
αθελητοις υποκατακλινεσθαι, εκβιαζεσθαι; 19 φυσιν, αλλ' ουχ υποστασιν
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

118 SCHOLIA ARETHAE™ 8f9 μιαν ημιν αποφαινει αλλ' ει μη μια, διαφορος δε,
παρον ελεγχειν, 118.30 τι το αιτιον αμελειν εν ψιλαις επαγγελιαις εναβρυνομενον;
119 SCHOLIA ARETHAE™ 9 και παρεκομισε καλως γε ποιων· ου γαρ ταυτον
παθος φυσικον τε και αδιαβλητον, δι' ου και το επικαιρον [uoluit επικηρον] της
ησπερ εστιν, απελεγχεται φυσεως, τωι ωι μονωι κατα το κρεισσον και εις αει και
αναλλοιωτως εις παραστασιν της του δηλουμενου φυσεως προσεστιν. 14 αλλα ταυτα
συστατικα του υποκειμενου και εις αει προσοντα· τα δε προς δειγμα φθορας ουτε
συμπαροντα αει ενεργως και κατ' εξουσιαν του ωι προσεστιν, το ανεργα ορασθαι
παραχωρουμενα. ο Θεσβιτης Ἡλιας και οσοι κατ' εκεινον την αρετην, παρεξουσι το
πιστον. 19f20 των υποστασεων συνοδον μεχρι τινος υποστασεων φασκων ενωσιν
Νεστοριωι θυρας υπα νοιγεις βλασφημιας; ibid. ιδου και νυν αδιασταλτως συνοδον
συναφειαι επαγεις ωσπερ επιλελησμενος της επαγγελιας του διαφορον την
σημασιαν εκατερου παρασχειν. 23f24 σχετικην ... συναφειαν και που σχετικης
ενωσεως παρα Θεοδωρητωι λογος;
120 SCHOLIA ARETHAE™ 2f3 εαλωκας, ω πατερ, οις επιμεμφηι Θεοδωρητωι·
που γαρ ουτος τοις νυν σοι κεκαττυμενοις κατονειρωττων εαλωκεν; 14sq. και που
ταυτα ληρουντος εστι Θεοδωρητου ακουσαι; ει ουδαμου, βεβαιον αυτωι το ψαλμικον
εκεινο ερειν το 20κατ' εμου παντες οι διαλογισμοι αυτων εις κακον20 [Ps. 55, 6]. 123
SCHOLIA ARETHAE™ 16 sq. και τι τουτο παραλλαττον της Θεοδωρητου περι Χριστου
ακριβο λογιας; ει μη τοσουτον οσον οι και το εν και δεκα του μια και δεκα διαφερειν
λογομαχειν ματαιουμενοι.
124 SCHOLIA ARETHAE™ 14f15 θεον τε ομου και ανθρωπον διαιρεις]
συκοφαντια πλημμελης. 23sq. ως εοικεν, κατεσχηματισμενα ταυτα και ουκ αληθειαι
προηγεν ο θεανθρωπος· ει δε αλη θειαι, ματην η προς Θεοδωρητον αλλοκοτος
μεμψις, τα αυτα κακεινου, ει και τρανοτερον, διεξιοντος.
125 SCHOLIA ARETHAE™ 14 χυδαιοτης ει χυδαιοτης, ουκ οιδα· τοις αυτοις
γουν και αυτος συμπερι φερηι λογοις.
127 SCHOLIA ARETHAE™ 10 τι δαι; ουχι και Βασιλειωι τωι θειωι [de spirs. S..
12] και Γρηγοριωι τουτο δοκουν τωι θεολογωι εν τωι προς Ευνομιανους λογωι; 19sq.
συκοφαντια και τουτο που γαρ Θεοδωρητος διετεινατο δυο προσωπα εν τωι κυριωι
Ἰησου Χριστωι πρεσβευειν;
128 SCHOLIA ARETHAE™ 13 sq. τι το διαφορον ενταυθα τωι αναθεματισμωι,
συνειδειν [sic] ουκ εχω, ωστε ματην αλισκονται διαπληκτιζομενοι αλληλοις οι
προκειμενοι πατερες, αει περι τα αυτα στρε φομενοι και περι των αυτων τα αυτα
διαβεβαιουμενοι και συμφωνουντες ωστε ουκ εχω ειπειν ανθοτου διαφοροι
καθιστανται αλληλοις.
130 SCHOLIA ARETHAE™ 16 ει οργανικην διδως υπουργιαν τωι ανθρωπινωι
του κυριου, ουδεν δε οργανον ανευ του τεχνιτου το εαυτου εκτελεσειεν, τις η μεμψις
τωι τα αυτα διατεινομενωι υμιν; ερεις ισως οτι καθο μηδεν πλεον εχον [εχων Y] των
αποστολων διδοται τωι κυριωι ουτω προιοντι; αλλ' αγνοουντος ο λογος τι μεν το
συνυπαρχον αει οργανον και ανθυποβλητον τωι τεχνιτηι, τι δε το δι' ετερου και
επικτητου την χρειαν αναπληρουν. ουδε γαρ οι ξυλινοι φερεποδες εις χοριαν [sic]
παρα ληφθεντες ταυτον τι τοις εγγενεσιν ποσιν υποληφθειεν.
131 SCHOLIA ARETHAE™ 2f3 και τις τουτο των ευσεβων καν επ' εννοιαι
ελαβεν, οπου γε μηδε Θεοδωρητος; διο ακιχητα διωκεις, τα μηδε οναρ
υποτετοπημενα τωι διωκομενωι επιχειρων αναιρειν.
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

132 SCHOLIA ARETHAE™ 1®7 ου κατα σκοπου ουτοι βαλλοντες οι λογοι. ο μεν
γαρ δυαδα προσωπων εκκλινειν φησιν, ουδε [leg. ο δε] επι φυσεων ενωσει την
εκκλισιν ακουει, εκεινο μεμφομενος, ου μηδεμια διαστολη γεγονε. 12 και τουτο
περιεργοτερον και σοφιστικον και κατα το εν Ἰωβ [11, 12] 20βροτος δ' αλλως
επινηχεται λογοις.20 που γαρ Θεοδωρητωι λογος σχετικης ενωσεως εφ' ηι
βρενθυεσθαι ουδαμως κατηκενει [sic Y, καθηκε σοι?]
135 SCHOLIA ARETHAE™ 10 ου μα τον κυριον της δοξης εργον ποιουμενος το
κατηγορειν, ει μη και εναληθως καθικνουμενος των προτεθεντων λογων. 10sq. και
τουτο συκοφαντια· που γαρ και ποθεν εστι δειξαι τουτο; 15 ει το κατα σαρκα μεμφηι,
μεμπτεος σοι και Πετρος ο αποστολος πρωτος τουτο εισηγησαμενος εν οις
δημηγορων φησι προς Ἰουδαιους περι του ∆αυιδ λεγοντος περι Χριστου· 20προφητης
ουν υπαρχων και ειδως οτι ορκωι ομοσεν20 [sic] 20αυτωι ο θεος εκ της οσφυος
αυτου20 το κατα σαρκα αναστησειν τον Χριστον [Act. 2, 30]. 18sq. απροσπαθως και
φιλαληθως ερειν ουτοι, κενοδοξιαι κατακρατουμενοι και το [leg. τωι] τις τωι
ολεθριωι ταινιωθειη αυτης κρατει, ουκ εγνωσαν ουδε συνηκαν ως τα αυτα περι των
αυτων ομο γλωσσως διεξιωντες [sic] κακεντρεχειαι δοξης κενης διαφωνα δεικνυειν
απηυθαδισαντο.
138.30 SCHOLIA ARETHAE™ 6 και που τουτο Θεοδωρητος ουτος εαλω
φθεγξαμενος, ουκ εστιν ειπειν, ωστε συκοφαντειται νυν ο ανηρ. 139.30 SCHOLIA
ARETHAE™ 29 sq. τις ο τοσουτος παραλογος εφ' οσον ουδεν των δοκουντων δια
τουτων ελεγχεσθαι Θεοδωρητος κατειληπται πρεσβευων; ibid. συκοφαντια τουτο· η
δεικνυσθω τουτο.
140 SCHOLIA ARETHAE™ 16 ειτα συ τι φης; ουκ ανθρωπειαν φυσιν
ανειληφεναι τον θεον λογον, αλλα τινα ανθρωπον; της εμπληκτου συμφωνιας προς
τους εις δυο υποστασεις τον ενα διαιρουντας Χριστον, και οπως φθασαντες
παρεθεμεθα. 26 αλλα συ τι λεγεις; αρχιερευς ου κατα το ανθρωπινον εαυτου ο
Χριστος, αλλα κατα το θειον ελεχθη; και το θεικον αυτου το χρισμα το ιερατικον
εσχηκε και το κατα την ταξιν Μελχισεδεκ ιερατευμα; της αναισθητου βιας και του
μηδε ως Καιν ειδοτος προς οις μη ορθως κρινειν μηδε ορθως διαιρειν [Gen. 4, 7].
141 SCHOLIA ARETHAE™ 10 sq. ει Θεοδωρητου ταυτα, αλλ' ου του θειου
Παυλου τα ρηματα, καλως εχει σοι τα εγκληματα· ει δε του θειου Παυλου, αφεις τωι
γεννητορι των [τον Y] λογων τας μεμψεις επανατεινεσθαι Θεοδωρητωι επηρεαζειν
προηιρησαι. επει δε Παυλον ουκ εχων ελεγχειν (οιδας γαρ, δοκω μοι, οπως εκεινος
φρονων ταυτα προφερει, ως γε δη και Θεοδωρητος), αρα της επι τοις ρητοις τουτοις
εκληψεως ωλιγωρησας [ολιγωρησας Y] τοις α [legas τωι ισα] τοις ενδιαστροφως
ταυτα φερουσιν τα ονειδη Θεοδωρητωι προσαπτεσθαι; της αδικοδοξιας. 15 Παυλωι
ταυτα εγκαλων, επαν μη ως εκεινος ειρηκεν, ταυτα νοειν εκων τυφλωττεις, μεγας
εσηι προβολος τε και προμαχος των απο των περι αυτα ενδιαστροφων νοηματων εις
ολεθριας αιρεσεις ολισθησαντων.
142 SCHOLIA ARETHAE™ 3 sq. αληθη την ενωσιν και πιστευομεν και
κρειττονως η συ· ου γαρ εκ δυο υποστασεων ταυτην φαμεν, ως συ πολλακις αλισκηι
φρονων, αλλ' εκ δυο μεν φυσεων, θεοτητος και ανθρωποτητος, μιας δε υποστασεως
του θειου λογου, ος φυσιν ανθρωπινην λαβων ητουν ψυχην και σωμα ητωμωσεν
[sic] εν εαυτωι, καθο και συνθετος η του κυριου υποστασις πρεσβευεται τηι των
πιστων εκκλησιαι. δυο δε φυσεις αυτου ακενοτομητοι [sic], αις δυσι φυσεσι τα θεια
και τα ανθρωπινα ενηργει, ουκ ανα μερος δε δια την ακραν ενωσιν· πως δε, αυτωι
μονωι ανακειται ακριβως ειδεναι. ει δε συ την ακριβειαν ταυτην εαυτωι επανατιθεις
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

το τινα εαυτον ειναι θηραις, ουδεις σοι φθονος πλην αποσχομενωι τοις το απλουν
και αδολον μυστηριον απλως μετιουσιν βλασφημως προσφερεσθαι, καιτοιγε
φιλαληθως ερειν [legas εκεινοις] οις βαλλεις [βαλλειν Y] αλλους τουτοις [τουτους
Y] αυτος πρωτος ενεχομενος.
143 SCHOLIA ARETHAE™ 1 sq. συκοφαντια τουτο· ει γαρ μη τουτο, ευρισκεται
και ο θεολογος Ἰωαννης τηι αυτηι ενεχομενος αιτιαι δι' ων φησι και 20ο λογος σαρξ
εγενετο20 [Ioh. i, 14]. 9 ουτως οιμαι ορθως προενεχθειη τα προκειμενα του λογου· οι
των εννοιων της ορθοτητος και αληθειας απολισθησαντες. ως γαρ νυν εχει,
ασυντακτον ολως και ανελληνευτον.

 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


