Sermo de descriptione deiparae
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
ΕΙΣ ΑΠΟΓΡΑΦΗΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΑΣ, ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΩΣΗΦ, ΛΟΓΟΣ.
Ὥσπερ οι την χρυσιτιν γην μεταλλευειν λαχοντες εργαται, επαν ευρωσι φλεβα
ψηγματα του ζη τουμενου προβαλλουσαν, εκει σχολαζουσιν, εκει παρορυττουσιν, ως
οδηγωι του κερδους· και ου κατοπιν οδευουσι, μη προτερον τον τοπον αμειβοντες,
εως ου τον φωλεον του προκειμενου καταλαβωσι· τον αυ τον τροπον και ημεις οι
της εκκλησιαστικης εργασιας εργοδοται, τον ευαγγελιστην Λουκαν μετα χειρας
εχοντες, προς κατανοησιν του δεσποτικου της εκ Παρθενου αποκυησεως θησαυρου,
ου προτερον της ερευνης παυσωμεθα, εως ου τον προκειμενον πλουτον γνησιως
αναλεξωμεθα. ∆ια τουτο και κατα ταξιν τον ευαγγελιστην ανιχνευσομεν, ινα μηδεν
των επικερδων καταλειπωμεν. Ει γαρ και μικρα εν προοιμιοις τα ρηματα, αλλ' ομως
μεγαλα της χαρας τα μυσταγωγηματα. Και μηδεις ακηδιασηι τωι λογωι, μικρα τα
παραναγνωσθεντα τηι ακοηι δεξαμενος. Ὡς γαρ προς την δυναμιν του γεννηθεντος
∆εσποτου μικρα και σφοδρα μικρα τα παραναγνωσθεντα, σπαρ γανα, και φατνη, και
τοπος ανεπιτηδειος. Και ταυτα μεν μικρα, τα δε προκειμενα μυστικα· γαστηρ
ανερμηνευτος, κολπος ακαταληπτος, μαζος αγιορι 28.945 ζος, γαλα ξενοῤρυες, θηλη
της φυσικης νομης αλλοτρια, η Μητηρ του Κυριου εναπογραφος γενομενη, ο
μνηστηρ Ἰωσηφ ονοματος, και ου πραγματος κοινωνιαν ασπαζομενος. Ἤκουες
αρτιως του ευαγγελιστου Λουκα λεγοντος· «Ἐν ταις ημεραις εκειναις εξηλθε δογμα
παρα Καισαρος Αυγουστου, απογραφεσθαι πασαν την οι κουμενην. Αυτη η απογραφη
πρωτη εγενετο, ηγεμονευοντος της Συριας Κυρηνιου. Και επορευοντο παντες
απογραφεσθαι, εκαστος εις την εαυτου πολιν. Ἐπορευθη δε και Ἰωσηφ εκ της
Γαλιλαιας εκ πολεως Ναζαρεθ, εις την Ἰουδαιαν, εις πολιν ∆αβιδ, ητις καλειται
Βηθλεεμ, δια το ειναι αυτον εξ οικου και πατριας ∆αβιδ, απογραφεσθαι συν Μαριαμ
τηι μεμνηστευμενηι αυτωι γυναικι, ουσηι εγκυωι.» Ει δες πως μικρα τα ρηματα, και
μεγαλα τα μυσταγωγηματα; Ὁ Κυριος εκυοφορειτο, και πρωτη απογραφη
ενομοθετειτο ο πασαν την κτισιν εναπογραφον εχων, και προς τους εαυτου μαθητας
φησας· «Χαι ρετε και αγαλλιασθε, οτι τα ονοματα υμων εγραφη εν τοις ουρανοις.»
Ἐν τοις μικροις Ῥωμαικοις κωδιξι την εαυτου μητερα εναπογραφον γενεσθαι
συνεχωρει. Τις μη λαλησηι; Τις μη θαυμασηι την του Κυριου συγκαταβασιν; Ἄνω
ελευθερος, και κατω εναπογραφος· ανω Υιος, και κατω δουλος· ανω βασιλευς, και
κατω μισθωτος· ανω πλουσιος, και κατω εν δεης· ανω προσκυνουμενος, και κατω
φορολογουμενος· ανω θεικος θρονος, και κατω αγροικικον σπηλαιον· ανω ο
πατρωιος και ακαταληπτος κολπος, και κατω αλογο τροφειον μικρον, και φατνιον.
Τις μη θαυμασηι με γαλα ανω πραγματα, και μικρα κατω σπαργανα; Ὁ λυων εδεδετο·
ο τρεφων ετρεφετο· ο ακαταληπτος παι διον εφαινετο· ο πηγας απολυων μαζον
εδανειζετο· ο παντα φερων, ανερμηνευτως εφερετο· ο μηδαμου απολιμπανομενος εν
μερει απεριγραπτως περιγραφο μενος. Ὢ των παραδοξων πραγματων! Ἡ
Ἐλισαβετεν οικισκωι φαιδρωι απεκυησε, και η Παρθενος εν τωι μικρωι σπηλαιωι
εγεννησεν· Ἰωαννης επι κλινης, και ο Κυριος εν φατνηι. Ουχ απλως η του Κυριου εκ
Παρθενου γεννησις· ουχ απλως το τοις σπαργανοις αυτον κατειληθηναι· ουχ απλως
το μαζον ελκυσαι· ουχ απλως το εν φατνηι ανακλιθηναι· ουχ απλως το τηι του
Αυγουστου απογραφηι προσκληθηναι· παντα δια τι, και προς τι, και αινιγματωδη. Ἐκ
 
 
 
 

1

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Παρθενου τικτεται, ινα τον εκ Παρθενου γης χοοπλαστηθεντα πρωτοπλαστον Ἀδαμ
διορθωσηται. Σπαργανοις κατ ειληται, ινα τας σειρας των αμαρτιων ημων εκλυσηι,
δεσμα δεσμοις λυων, κατα το φασκον ρητον· «Σειραις γαρ των εαυτου αμαρτιων
εκαστος σφιγγεται.» Μα ζον ειλκυσεν, ινα το γαλα της χαριτος βρυσηι, οπερ εκ της
οικειας πλευρας ανεβλυσε· γαλα γαρ 28.948 ουδεν ετερον εστιν η αιμα λευκανθεν.
Ἐν φατνηι ανεκλιθη, ινα την αλογιαν της ανθρωποτητος διορθωσηται, και των δυο
ζωων τροφη γενηται· ποιων δυο ζωων; του εθνικου και του Ἰουδαικου λαου περι ων
γεγραπται· «Ἐν μεσωι δυο ζωων γνωσθησηι.» Την επι Αυγουστου Καισαρος
απογραφην κατεδεξατο, ινα την οικουμενικην αταξιαν διορθωσηται. Αυτη γαρ η
απογραφη της οικουμενικης ευταξιας αῤραβων γεγενηται. Και οτι αληθη τα
λεγομενα, δια βραχεων ακουε. Προ της του Κυριου ενανθρωπησεως πολλη τυραννις
το των ανθρωπων κατειχε γενος· αλογως το της γης εκυβερνατο χωριον· ενεπαιζον
εις το βασιλικον αξιωμα· πολλων των ανθρωπων πληθος βασιλεων εφυτουργειτο·
εκατον που τις αν δρας εχων υφ' εαυτον, ευθεως το της βασιλειας εσφετεριζετο
σχημα. Τοιαυτη των εθνων η αμιλλα· τοπαρχιας αγαπωντες, και τοπον εκ τοπου μη
δια βαινοντες, ει μη τροπον τινα κατ' αλληλων ωπλισαντο. Ταυτης της συγχυσεως
χρονοτριβουμενης, μονον ο Κυριος κατεδεξατο επι γης το παρθενικον οικησαι
παλατιον, ευθεως την μεν πολυαρχιαν παυει, την δε μοναρχιαν φυτουργει, την
Ῥωμαιων αρχην παντων ηγεμονευειν κληρωσας, κατα μιμησιν της επουρανιου
διατριβης. Ὥσπερ γαρ εν ουρανωι μια η του Θεου βασιλεια κρατει, και παντες οι
αγγελοι τωι θεληματι αυτου υποτασσονται, των δαιμονων δι κην βαρβαρων
αφηνιασαντων· τον αυτον τροπον και επι της γης, ει και πολλα τα ανυποτακτα εθνη,
αλλ' ομως μια η των Ῥωμαιων βασιλεια κρατει. ∆ια ταυτην ουν την ευταξιαν την
πρωτην απογραφην ο κυοφορουμενος βασιλευς προσεταξεν επι Αυγουστου
συγκροτηθηναι· οθεν και αυτος εαυτον εναπογραφον γενεσθαι τηι Ῥωμαιων αρχηι
παρεχωρησε προς βε βαιωσιν των θεσπιζομενων νομων. Τοτε γαρ βασιλεως νομος
κρατει, οτε ο νομοθετων βασιλευς πρωτος πληρωσηι τον νομον. Ὁ γαρ νομοθετων
και μη πληρων καθαιρετης εστιν, η νομοδοτης. ∆ια την προλεχθεισαν ουν ευταξιαν,
η επι Αυγουστου απο γραφη πρωτη γεγονεν, οπως και η του νομου λατρεια
μετενεχθηι, και το των Ἰουδαιων φυλον καταργηθηι προς το μη εξειναι λοιπον τοις
ατακτοις Ἰουδαιοις αυτονομιαι χρωμενοις φονευειν τους ανευθυνους, επεσθαι δε
τοις νομοις τωι της αναγκης ζυγωι. Ἀναγκαια τοινυν η προλεχθεισα επι Αυγουστου
απογραφη· αυτη η απογραφη το μεν των Ἰουδαιων εταπεινωσε φυλον, το δε των
Χριστιανων υπερυψωσε γενος· μηκετι τολμωντων Ἰουδαιων δεει της Ῥωμαιων
αρχης τηι προτεραι κεχρησθαι μανιαι. ∆ιο και μετα την απογραφην ταυτην, τον Κυριον
κρα τησαντες, και θανατωι παραδουναι σπευδοντες, ουκ ετολμησαν κατα το δοκουν
αυτοις διαπραξασθαι, 28.949 καθ' ομοιοτητα των προφητων, ους αδιακρισιαι
διεσπαραξαν· αλλα τωι Πιλατωι προσηνεγκαν, αρχοντι Ῥωμαιων, εντυχιαν
εισπραξαμενωι, δικας απαιτουμενοι των λεγομενων, συγκαταθεσιν μεθοδευομενοι.
∆ιο και ο Πιλατος, ο Ῥωμαιων αρχων, ως ειδε τους Ἰουδαιους κυνογλωσσουντας
κατα της του Κυριου αναιρεσεως, και ειδως, οτι δια φθονον παρεδωκαν αυτον,
επηρωτα τους Ἰουδαιους, φασκων· Καθως ιστε παντες σαφως, ουδεν αξιον θανατου
ευρισκω εν τωι ανθρωπωι τουτωι, ω Ἰουδαιοι. Τι την των Ῥωμαιων αρχην μολυνειν
σπευδετε, ακρασιαι κρατουντες τον δικαιον, και τον ανευθυνον υπευθυνον ειναι
θελοντες; Ουδεν αξιον θανατου ευρισκω εν τωι ανθρωπωι τουτωι. Μαλλον ουν ο
Βαραββας φο νευθηι, ο δε Χριστος απολυθηι· οτι εκεινος μεν φονευτης και στασιωδης,
ουτος δε ευεργετης και ζωοδοτης· επειδη και ταυτην κατ' αυτου την κατηγοριαν
 
 
 
 

2

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ησπασασθε. Και ουτως δε Ἰουδαιων μη συντιθεμε νων, αλλ' εχθρον του Καισαρος
τον Πιλατον φημι ζοντων, οιτινες κατα προσωπον ελεγον τωι Πιλατωι, συνηγορουντι
τωι Χριστωι· «Ουκ ει φιλος του Και σαρος,» επειδη τον λεγοντα εαυτον βασιλεα
ζωοποι εισθαι θελεις. Και ουτως ο Πιλατος ου συνεχωρησε τοις Ἰουδαιοις τηι οικειαι
γνωμηι παν οτιουν δια πραξασθαι. Ει γαρ αν συνεχωρησε τοις Ἰουδαιοις, οι Ἰουδαιοι
λιθοις τον Κυριον εθανατωσαν, η ξυλινωι πριονι κατεπρισαν. Τουτου δε
πραττομενου, ημεις τον σταυρον εζημιουμεθα· επειδη Ῥωμαιων κριτηριον το του
σταυρου ξυλον. ∆ιο και ο Πιλατος επ ηρωτα τους Ἰουδαιους· «Τι θελετε ποιησω
Ἰησουν, τον λεγομενον Χριστον;» Οι δε, τηι Ῥωμαιων παιδειαι θαῤρουντες, εβοησαν·
«Ἆρον, αρον, σταυ ρωσον αυτον·» και ευθεως ο Πιλατος συνενευσεν· ανωθεν γαρ
εκεκτητο το νευμα. ∆ια ταυτην ουν την ευταξιαν η επι Αυγουστου Καισαρος πρωτη
απογραφη ενομοθετειτο· ει μη γαρ προενομοθετηθη η απογραφη αυτη, ουκ αν το του
Κυριου σωμα τελειαι ταφηι παρεδοθη· εμελλον γαρ παιδες Ἰουδαιων τηι
υπερβαλλουσηι μανιαι η πυρι πα ραδουναι το του Κυριου σωμα, η θαλασσηι
καταποντιζειν. Ει γαρ τον φιλον Ἱερεμιαν εις λακκον βορβορου κατηγαγον· τι
εμελλον εις το του Κυριου σωμα διαπραττεσθαι, ει μη τον Ῥωμαικον νομον ει
χονκολαφιζοντα; ∆ιο και των Ἰουδαιων μη συγχω ρουμενων παρα του Πιλατου
δεξασθαι το του Κυριου σωμα, Ἰωσηφ ο απο Ἀριμαθαιας, φιλος ων του Πιλατου,
προσελθων ηιτησατο παρ' αυτου το του Κυριου σωμα, ασυγκριτον τι προσενεγκας.
Ἀναγκαια τοινυν η απογραφη η επι Αυγουστου Καισαρος· ει 28.952 γαρ και ο
μνηστηρ της Παρθενου, καθως αρτιως ηκουες, εστυγνασεν, αλλ' ομως ο συμπας
κοσμος αρχην ευταξιας εδεξατο. Τι εστιν, Ὁ μνηστηρ της Παρθενου εστυγνασεν,
ακουε δια βραχεων. Ἡνικα Ἰωσηφ ο μνηστηρ της Παρθενου, καθως αρτιως ηκουες,
δια την απογραφην του Αυγουστου την Βηθλεεμ κατελαμβανε συν Μαριαμ τηι
μεμνηστευμενηι αυτωι γυ ναικι, ουσηι εγκυωι, ηγνοει ο Ἰωσηφ το εν τηι Παρθενωι
μυσταγωγουμενον· ουκ ην ουδεπω χρησμον αγγελου δεξαμενος. Ἡ δε Παρθενος το
ασφαλες εκεκτητο, και τωι λογωι και τωι ογκωι· οσον γαρ της γα στρος η αυξησις
εγινετο, τοσουτον η Παρθενος αμεριμνοτερον βιον διετριβεν· ομου και την
παρθενιαν αμολυντον φυλαττουσα, και τον τοκον ασκυλτον αγουσα, ου τοσουτον
κοπουμενη, οσον κουφιζομενη. Προς τουτοις αγωνιων ο Ἰωσηφ, ως ειδεν αυτην
κατα γαστρος εχουσαν, τον ενδοθεν θησαυρον αγνοων, στυγνασας, κατα την οδον
αντεβαλλε προς την Παρθενον, λεγων· Τι σοι το δοξαν, Μαρια; Ου συ ει η ως
αιδεσιμος Παρθενος εν τοις ιεροις περιβολοις ανατραφεισα; Ου συ ει Μαριαμ, η
προσωπον ανδρος θεωρησαι μη καταδεχομενη; Ου συ ει Μαριαμ, η παρα προθεσιν
κατεγγυηθηναι μοι πεισθεισα; Ου συ ει Μαριαμ, η το της παρθενιας ροδον
αμαραντον φυλαξαι προσευξαμενη; Ου συ ει Μαριαμ, η την Σωσανναν αγαπησασα,
και την Αιγυπτιαν μισησασα; Ου συ ει Μαριαμ, η την βιασθει σαν Θαμαρ
αναλεγομενη, και τον ατακτον Ἀμνον βδελυττομενη; Που σου της σωφροσυνης ο
θαλαμος; Που σου της αγνειας η ασπιλος παστας; Που σου το αιδεστικον προσωπον;
Ἐγω αισχυνομαι, και συ παῤ ρησιαζεις; Ὅτι σιωπω την αμαρτιαν σου, ουτω
πλησιεστερον χωρειν επειγεσαι; Ουχ οραις τον ογκον της κοιλιας σου; Ἔνδον το
βρεφος σπαιρει, και συ ως απειραστος πειρασμων φαιδρυνηι; Ἄπιθι, Μαριαμ·
υποστρεψον εις τον οικον σου· επιζητησον τον κλεψιγαμον· εκεινωι εναπογραφηθι.
Ἀλλοτριαν υβριν ου καταδεχομαι· ουχ ευρισκεις απολογιαν προς την τιμωριαν. Ἡ δε
Παρθενος προς τον Ἰωσηφ· Τι δυσχεραινεις, μνηστερ εμου; Τι ως ατακτου μου κατα
ψηφιζεις; Τι εφυβριστοις οφθαλμοις τον ογκον της γαστρος μου περιβλεπεις; Τι
ερυθριαιν με καταναγ καζεις; ∆οξα των γυναικων γεγονα· της προτερας αυτας
 
 
 
 

3

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αισχυνης απεδυσα· την Ευαν ανεκαλεσαμην· την φλογινην ρομφαιαν μετεστησα· και
συ καλυπτεσθαι με παρασκευαζεις; Ουδεις δικας εμε δυνησεται εισπραξασθαι· κοινον
γαρ ∆εσποτην βασταζω. Ἐαν εγω περι εμαυτης μαρτυρησω, ως κενοδοξος τις
ευρεθησομαι. Μικρον καρτερησον, ω Ἰωσηφ, και ποιμενες σε πεισουσιν· μαγοι σε
πληροφορησουσιν· αστηρ σε δυσωπησει· αγγελοι σε κατανυξουσι. Νυν αμφιβαλλεις,
μετ' ου πολυ δε δοξασεις, οτε της επουρανιου στρατιας ακουσεις συμφωνως βοωσης·
«∆οξα 28.953 εν υψιστοις Θεωι, και επι γης ειρηνη, εν ανθρωποις ευδοκια.» Τοτε
γονυπετησεις, και ου καταζητησεις. Ουχ οραις της οδου την διαβασιν, Ἰωσηφ, και οτι
ουδεις ανδρων συνοδοιπορει ημιν; Ουχ οραις τον ηλιον λαμπροτεραν στολην
αναβαλλομενον; Ουχ οραις πασαν την κτισιν σκιρτωσαν; Ουχ οραις τα ορη πηδωντα;
Ουχ οραις τους βουνους ευφραινομενους; Ουχ οραις τας αφεσεις των υδατων
υπερβλυζουσας; Ουχ οραις τον Ἰορδανην εξω περιτρεχοντα; Ἀποτων σημειων
στοχασαι το τεκμηριον, και μη, οτι εγκυος ειμι, δισταζε, Ἰωσηφ. Ἐδανεισθην, ουκ
εμολυνθην· εχρησα την κοιλιαν, ουκ εμολυνα την παρθενιαν. Μη απιστησηις τοις
προκειμενοις, ω Ἰωσηφ. Ὅτε μαιωθησομαι, τοτε τις ειμι γνωρισθησο μαι· νυν
ονειδιζομαι, τοτε μακαρισθησομαι· νυν ως αιτιον απελαυνεις, τοτε ως αγιαν εγγυς
ειναι παρα καλεσεις. Μη, οτι δοκεις φυλαττειν, μεγαλυνου· εγω γαρ σε φυλαττω· ο
γαρ την εμην κοιλιαν σκηνην ποιησαι καταδεξαμενος, ουτος πασης της φυσεως
φυλαξ. Πορευθωμεν τοινυν, και εναπογραφοι γενω μεθα, οπως πληρωθηι και η
στρατιωτικη νομοθεσια, και η βασιλικη δογματοθεσια. Ἐν τουτοις ο Ἰωσηφ
ευλαβηθεις, διττην λοιπον οδον εβαδιζε· τοις μεν ποσι την γην ιχνοποιων, τοις δε
λογισμοις τας νεφελας υπερπηδων. Τι γαρ ετερον ειχεν ο Ἰωσηφ διαπραττεσθαι, η
ανω τον νουν σχολαζειν, επειδη πασα δοσις αγαθη ανωθεν εστι δεδομενη. ∆ια τουτο
λοιπον ο Ἰωσηφ συμπεριεφερετο τηι Παρθενωι, ομου και βοηθος και σκοπος των
μελλοντων γενομενος· ουχ οτι εχρηιζεν βοηθου η Παρθε νος, μαλλον δε ο εν
Παρθενωι κυοφορουμενος· αυτος γαρ ο παντων βοηθος ην και εστι, και προς αυτον
εκεκραγεν ο κραζων· «Ἡ βοηθεια μου παρα Κυριου του ποιησαντος τον ουρανον και
την γην.» Ἀλλ' οτι αναγκαιον ην ως πραγματειαν της οικονομιας, του ειναι τον
Ἰωσηφ βοηθον, προς το την Παρθενον ως υπανδρον φημιζεσθαι, προς το λαθειν τον
διαβολον το κατασκευαζομενον, οπως μη μαθηι το γενομενον· πως ο Θεος μετα των
ανθρωπων συναναστραφη ναι κατεδεξατο. Τι ουν ο ευαγγελιστης Λουκας; Κα λον
γαρ λοιπον συνιδειν και τον Ἰωσηφ πληροφορουμενον, και τον οικισκον, ενθα η
Παρθενος απεκυησε, της Ἐκκλησιας τον τυπον δεχομενον· οπου θυσιαστηριον μεν η
φατνη, εφημερευτης δε ο Ἰωσηφ, διακονοι δε οι ποιμενες, ιερεις οι αγγελοι, αρ
χιερευς ο Κυριος, θρονος η Παρθενος, κρατηρες οι μαζοι, αναβολαιον η
ενανθρωπησις, ριπιστηρες τα χερουβιμ, δισκος το αγιον Πνευμα, ο Πατηρ
δισκοκαλυμμα. Ὅτι δε της Ἐκκλησιας τυπον προσ 28.956 εχαραξεν ο τοπος, ενθα η
Παρθενος απεκυησε τον Κυριον, ηκουες αρτιως του ευαγγελιστου Λουκα λε γοντος·
«Και εγενετο εν τωι ειναι αυτους εκει, επλη σθησαν αι ημεραι του τεκειν αυτην τον
υιον αυτης τον πρωτοτοκον· και εσπαργανωσεν αυτον, και ανεκλινεν αυτον εν τηι
φατνηι, οτι ουκ ην αυτοις τοπος εν τωι καταλυματι.» Ὢ των παραδοξων πραγματων!
βαβαι, πως μικρα τα ρηματα, και μεγαλα τα μυσταγωγηματα! «Ἐγενετο εν τωι ειναι
αυτους εκει, επλησθησαν αι ημεραι του τεκειν αυτην.» Ὢ των παραδοξων
πραγματων, ο των χρονων ποιητης ωρισμενον χρονον περιεμενεν! Ὁ οροθετης των
χρονων προθεσμιαν μηνων ανεμενεν, ινα μηδεις φαντασιαν η δοκησιν νομισηι.
«Ἐγενετο εν τωι ειναι αυτους εκει, επλη σθησαν αι ημεραι του τεκειν αυτην τον υιον
αυτης τον πρωτοτοκον· και εσπαργανωσεν αυτον, και ανεκλινεν αυτον εν τηι
 
 
 
 

4

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

φατνηι.» Βλεπε την μυστικην αποκυησιν της Παρθενου· αυτη ετεκεν, αυτη
εσπαργανωσεν. Ἐπι των κοσμικων γυναικων αλλη τικτει, και αλλη σπαργανοι· επι
δε της Παρθενου ουχ ουτως· αυτη ετεκεν, και αυτη εσπαργανωσεν· και αυτη ακοπος
μητηρ και αδιδακτος μαια, ου συνεχωρησεν αν αγνοις χερσιν αψασθαι τινα του
αχραντου τοκου· αυτη δια εαυτης τον εξ αυτης, προ αυτης και υπερ αυτης
εθεραπευσεν· «Και εσπαργανωσεν αυτον, και ανεκλινεν αυτον εν τηι φατνηι, διοτι
ουκ ην αυτοις τοπος εν τωι καταλυματι.» Ειδες, ω φιλε, πως της Ἐκκλησιας τον
τυπον προανεζωγραφησε το ευτελες καταγωγιον, ενθα η Παρθενος ετεκεν, η απαξ
κυοφορησασα, και δευτερον μη γεννησασα, και υβρεως εμφασιν μη υπομεινασα· ει
και τινες μανεντες, δια το ακουσαι αυτους λεγοντος του ευαγγελιστου Λουκα· «Και
ετεκε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον,» και δευτεραν συλληψιν της Παρθενου
εδογματισαν, την αφθαρσιαν εις φθοραν μεταβαλλοντες· φασκοντες εν τοις οικειοις
δογμασιν· Ουκ αν λεχθειη πρωτοτοκος, δευτερου μη παρακολουθησαντος. Ου μονον
δε οι εξ εναντιας τον Λουκαν της οικειας αβελτηριας προβαλλονται μαρτυρα, αλλα
και τον ευαγγελιστην Ματθαιον τα αυτα μηνυοντα, και ετι σαφεστερον
παρεγγυωντα· οθεν και τας εκεινου λεξεις φανεροποιουσιν οι αθεοι, εν τοις εαυτων
συγγραμμασι λεγοντες απερ Ἰωσηφ εν οπτασιαι δεξαμενος αναγεγραπται, του
ευαγγελιστου Ματθαιου λεγοντος· «Ὤφθη δε αγγελος Κυριου κατ' οναρ τωι Ἰωσηφ,
λεγων· Ἰωσηφ υιος ∆αβιδ, μη φοβηθηις παραλαβειν Μαριαμ την γυναικα σου· το γαρ
εν αυτηι γεννηθεν, εκ Πνευματος εστιν αγιου. Ἀναστας δε, φησιν, Ἰωσηφ, παρελαβε
Μαριαμ την γυναικα αυτου, και επορευθησαν εις Αιγυπτον· και ουκ εγινωσκεν
αυτην, εως ου ετεκε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον.» Ὁμοιως και 28.957 ταυτας τας
λεξεις οι εξ εναντιας παρεγγυωνται, εκ δευτερου την ενδοξον Παρθενον
κυοφορησαι δογματιζοντες. Ἀλλ' απαγε της ατοπιας! ακηλιδωτον εμεινε παντως το
παρθενικον και ενδοξον κειμηλιον· ουκ εμολυνθη ο δευτερος ουρανος· ουκ
ηχρειωθη το του Ὑψιστου θεοχωρητον σκευος. Πρωτοτοκος ο Κυριος ηκουσεν εκ
της Παρθενου· και καλως ηκουσεν· ουχ οτι δευτερον τινα ομοιογενη προσεκαλεσατο·
αλλ' οτι πρωτοτοκος υπηρχε, τουτεστιν ασυγκριτος. Ουδε γαρ, δια το ειπειν τον
μακαριον Παυλον περι της του Κυριου εκ του Πατρος αναρχου γεννησεως, ος εστι
πρωτοτοκος πασης κτισεως, ηδη και αδελφον του Κυριου φυσικον συνεγραψεν· ουδ'
αυ παλιν ο αυτος Παυλος, τον αυτον Κυριον πρωτοτοκον εκ των νεκρων καλεσας,
ηδη και ομοιον του Κυριου παρεισηγαγε, παραπλησιως τον ᾅδην πατησαντα. ∆ιο
ακουε συνετως, και πιστευε θεοφιλως. Πρωτοτοκος ο Κυριος εκ των νεκρων, και εκ
του Πατρος και εκ της Παρθενου, ινα δια παντων γνωσθηι το μοναδικον της υιοτητος
αξιωμα. Ἀσυγκριτος δε ο δεσποτικος τοκος· οπου γαρ η Μητηρ Παρθενος, πως τοκος
ερμηνευομενος; Ὁμοιως και το ειπειν τον ευαγγελιστην Ματθαιον περι του Ἰωσηφ,
οτι «Ουκ εγινωσκεν αυτην, εως ου ετεκε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον·» ουκ
εγινωσκεν γαρ αυτην αληθως, εως ου ετεκε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον. Ἕως
ου η Παρθενος εκυοφορει, ουκ εγνωριζεν αυτην ο Ἰωσηφ· ουκ ᾔδει, τι το εν αυτηι·
ουκ ᾔδει, τι το πραγματευομενον· ουκ ᾔδει, τι το κατασκευαζομενον· μονον γαρ
ετεκε, και τοτε εγνωρισε· τοτε εγνω ο Ἰωσηφ τις ην η δυναμις της Παρθενου, και τι
γενεσθαι κατηξιωθη· τοτε εγνω, οτι μαζον επεδωκε, και φλεβοσυλιαν ουχ υπεμεινε·
τοτε εγνω, οτι εξελοχευσε, και τα των λοχων ου κατενοησε· τοτε εγνω, οτι θηλυν
παρειχεν η ακροτομος πετρα τηι νοητηι πετραι· τοτε εγνω ο Ἰωσηφ, οτι περι αυτης
εγραψεν Ἡσαΐας· «Ἰδου η παρθενος εν γαστρι εξει.» ∆ια το ασυγκριτον τοιγαρουν
πρωτοτοκος ο Ἰησους. Ει δε δει επαληθευσαι τωι λογωι, ο αυτος Κυριος και
Μονογενης εκ Πατρος· μονος γαρ εκ μονου αναρχως γεγεννηται· ο αυτος Κυριος και
 
 
 
 

5

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Μονογενης και πρωτοτοκος· Μονογενης εκ του Πατρος, Μονογενης εκ της μητρος,
δια τον ορον της οικονομιας. Ἔχει γαρ πολλους αδελφους, ου φυσει, αλλα χαριτι,
και εν τηι Παρθενωι και εν τωι Πατρι. Ὁμοιως και εν τηι αναστασει εχει αδελφους ο
Κυριος· και τινες ουτοι; Προ παντων οι αγιοι αποστολοι, προς ους ο Κυριος εφη·
«Πορευομαι προς τον Πατερα μου, και Πατερα υμων·» προς ους ο Κυριος εφη· «Ὑμεις
δε, προσευχομενοι, λεγετε· Πατερ ημων ο εν τοις ουρανοις, αγιασθητω το ονομα
σου,» εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα και το κρατος νυν και αει, και εις
τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 
 
 

6

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


