De paenitentia (sermo 1) [Sp.]
Λογος παραινετικος περι μετανοιας, εν ωι εμνημονευσε και εστηλιτευσε
παντα τα παθη των ανθρωπων. Λογος Αʹ.
60.681
αʹ. Ἀει μεν μνημονευειν Θεου καλον, και πανυ καλον· και τι αν γενοιτ' αν
τουτου καλλιον; Ἡ γαρ των κριματων αυτου μνημη παρακλησιν παρεχει, καθως φησιν
ο Προφητης· Ἐμνησθην των κριματων σου των απ' αιωνος, Κυριε, και παρεκληθην.
Ποσην λοιπον παρακλησιν και παραμυθιαν εικος και ευφροσυνην υποδεχεσθαι τον αει
του Θεου μνημονευοντα; καθως παλιν ο αυτος Προφητης λεγει· Ἐμνησθην του Θεου,
και ηυφρανθην. Και γενομενος εν απολαυσει της εκ της μνημης ταυτης ευφροσυνης,
ουκ ετι ηνεσχετο τι αλλο επι μνημης φερειν, ει μη μονον του Θεου, λεγων· Κυριε,
μνησθησομαι της δικαιοσυνης σου μονου· και παλιν, Μνησθησομαι του ονοματος σου εν
πασηι γενεαι και γενεαι. Και αλλαχου παλιν καθολικωτερον λεγει· Μνησθησονται και
επιστραφησονται προς Κυριον παντα τα περατα της γης. Ὁραις οσην ωφελειαν παρεχει η
του Θεου μνημη; οραις οσην ισχυν παρεχει, ως και τα περατα της οικουμενης ελκυσαι
προς εαυτην; Και ου μονον ειδωλολατρειας ηλευθερωσεν, αλλα και αυτης της μνημης
αυτων ληθην ενεποιησεν. Ἑλκυσθεντα γαρ υπο της του Θεου μνημης και φωτισθεντα
και γνωρισαντα Θεον αληθινον, λεγουσι περι των ματαιων ειδωλων· Ου μη μνησθω
των ονοματων αυτων δια χειλεων μου. Ειδες μνημης Θεου ισχυν; ειδες αλλοιωσιν
αγαθην; ειδες μετοικεσιαν επαινουμενην; Ἀληθως Αυτη η αλλοιωσις της δεξιας του
Ὑψιστου, ηγουν της Χριστου επιδημιας, ος εστιν εν δεξιαι του Πατρος, δι' ου τα παντα
εγενετο. Λοιπον καλως εν αρχηι του λογου ειπον, οτι παντων των καλων καλλιον το
μνημονευειν Θεου. Ταυτης της μνημης εν πειραι γενομενος ο Προφητης, και την εξ
αυτης ωφελειαν επιλαβομενος, παντων ηδονων τε και των τερπνων ωσπερ
επιλαθομενος, εως και του φαγειν τον αρτον, ελεγε· Κυριε, μνησθησομαι της
δικαιοσυνης σου μονου· και, Ου μη επιλαθωμαι των δικαιωματων σου. Της τοιαυτης
μνημης την ωφελειαν και ο Ἀποστολος ευρων και γευσαμενος ελεγεν, ου προς
Τιμοθεον μονον, αλλα προς παντα ανθρωπον, Τιμοθεωι λεγων· Μνημονευε Χριστον
Ἰησουν εγηγερμενον εκ 60.682.20 νεκρων. Και ωσπερ ο εχων θησαυρον εν τινι τοπωι
κεκρυμμενον, πασαν ωραν, ημεραν τε και νυκτα ολος ο νους αυτου εκει εστι, και ωσπερ
τις σιδηροδεσμιος παραμενει, και ουτε καν βραχυ του τοπου αφισταται, καθως και ο
Κυριος ειπεν, Ὅπου ο θησαυρος, εκει εστι και η καρδια υμων· ουτω και ο επιθυμων
εκεινης της ωραιοτητος και της ελευσεως του επουρανιου νυμφιου, αει αυτου εκεινου
μονου μνημονευει, ελκομενος υπο του θειου ερωτος και της ακορεστου επιθυμιας,
ψαλλων αει μετα του ιεροψαλτου ∆αυιδ το, Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην.
Τουτο και ο Κυριος ενετειλατο ημιν λεγων· Τουτο ποιειτε εις την εμην
αναμνησιν. Ὁραις πως μνημονευεσθαι θελει παρ' ημων αυτων ο Κυριος;
Μνημονευσωμεν ουν φιλοχριστοι του Θεου παντοτε, και μη επιλαθωμεθα, ινα μη και
ημας ονειδισηι το Πνευμα το αγιον, οτι Θεον τον γεννησαντα σε εγκατελιπες, και
επελαθου Θεου του τρεφοντος σε. Ἀλλα του μεν μνημονευειν Θεου μη παυσωμεθα, και
υπερ του μνημονευθηναι ημων, αυτωι κραζειν μη οκνησωμεν· Μνησθητι ημων, Κυριε,
οταν ελθηις εν τηι βασιλειαι σου. Ὥσπερ δε καλον μνημονευειν Θεου δια την ακορεστον
εκεινην ευφροσυνην, ουτω παλιν μεγα κερδος και ωφελειαν εχοι αν η μνημη, ου μονον
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

των τερπνων και λοιπων χαροποιων, αλλα και των σκυθρωπων και λυπηρων. Και γαρ
των τοιουτων εννοειν βελτιωτερον απεργαζεται τον μνημονα, και σπουδαιοτερον
γενεσθαι παρασκευαζει. Και ποιων, φησι, σκυθρωπων; Ουκ αγνοεις, ως οιμαι, ηδη και
διδαχθηναι ζητεις; Ἄκουσον εκ των πολλων ολιγα, του βασανιζομενου πλουσιου
οικτρας φωνας προς τον φιλοξενον πατριαρχην Ἀβρααμ γενομενας· οστις δια την
εαυτου ασπλαγχνιαν ουκ ισχυσε το δεινον εκεινο και φοβερον χασμα παρελθειν, οπερ
ωρυξεν αυτωι η ασπλαγχνια· ομοιως δε και των πεντε μωρων παρθενων, ασπερ το
ανελεον ομοιως εξω του μακαριου νυμφωνος αποκλεισθηναι κατεδικασεν· ειτα των εξ
ευωνυμων παλιν τον ονειδισμον, την αισχυνην, την εντροπην, και τελος και επωδυνον
αποφασιν, το, Πορευεσθε απ' εμου οι κατηραμενοι. Ἐννοει δε κακεινον και μαλιστα
60.683 τον τας χειρας και ποδας δεσμευθεντα, και του βασιλικου και ενδοξου γαμου
μετα μεγαλης αισχυνης εκβληθεντα, και εις τον εκθαμβον και φρικτον εκεινον τοπον
εξορισθεντα. Ὅπου ο κλαυθμος και ο βρυγμος των οδοντων· ου και μονον η ακοη
βασανον εμποιει. Και γαρ και των τοιουτων μνημονευειν, καθως προειρηκαμεν, ου
μικρον κερδος ψυχης· το μεν γαρ Θεου μνημονευειν, ως ο λογος, ευφραινει τον
μνημονα, και επι τα υψηλα ελκει· η δε των σκυθρωπων μνημη φοβον επαγει και
κατανυξιν, και εναγωνιον και σπουδαιον καθισται τον ανθρωπον. Τις γαρ επι μνημης
φερων την απαραμυθητον εκεινην αποτυχιαν, ου κατανυγεται και οδυρεται και
συντριβει την εαυτου καρδιαν; τις ου βρεχει δακρυσι και την κλινην και το στηθος και
ολον το σωμα, εννοων την τοσαυτην ζημιαν, και μαλιστα μη εχουσαν παντελως
παρηγοριαν η παρακλησιν; Πασα γαρ αστοχια η ναυαγιον προ τελευτης εχει διορθωσιν
και παραμυθιαν. Ευρισκει γαρ εκαστος αντι ων απωλεσεν ετερα της πανηγυρεως τεως
ισταμενης, και παραμυθειται την εαυτου θλιψιν. Ἡ δε μετα την εξοδον αποτυχια
απαραμυθητον εχει πενθος· ανακαλεσασθαι γαρ ο απωλεσεν ου δυναται. Καν γαρ
ταρασσηται, καν στεναζηι, καν οδυρηται, η και δακρυα εκχεηι, καν φωνας υψηλας
επαφιηι, παντα απροσδεκτα. ∆ια τουτο πασα Γραφη βοαι, δια τουτο πασα σπουδη
ενομοθετηθη, δια τουτο αγωνες, δια τουτο προσευχαι και δεησεις, δια τουτο κλαυθμοι
και αγρυπνιαι, δια τουτο χαμευνιαι, τηξις σωματος, ξηροφαγιαι, αποταγαι, παρθενια,
πτωχεια πνευματος, διακονιαι, ελεημοσυναι, αναχωρησις κοσμου· δια τουτο υπομονη
των επερχομενων, και ανοχη ατιμιας και μισους και διωγμων και εμπτυσματων και
ραπισματων και παντων των πειρασμων, κατα μιμησιν του Κυριου και Στεφανου και
λοιπων αγιων, ινα μη εν τηι ωραι εκεινηι αστοχησωμεν την δεινην αστοχιαν, και μαλιστα
εχοντες υπερ πασαν πολιν και παν οχυρωμα τας του Κυριου ημων εντολας. Ποιας; Το,
Ἐγω μεθ' υμων ειμι· το, Ουκ αφησω υμας ορφανους· και, Μη φοβεισθε απο των
αποκτενοντων το σωμα· Τηρειτε την κεφαλην· Παντος γαρ ανδρος η κεφαλη εγω ειμι·
Τηρειτε την κεφαλην· Μη επιλαθησθε Κυριου του Θεου· Ἔχοντες την απολυτρωσιν των
ψυχων υμων εν τωι σωματι και αιματι μου· Τουτο ποιειτε εις την εμην αναμνησιν και
υμων σωτηριαν. Ὁραις πως εντελλεται μη επιλανθανεσθαι αυτου, και πως προτρεπεται
αει μνημονευειν αυτου, καθως και προειρηται; ∆ια τουτο λεγω προς παντα ανθρωπον,
καθαπερ και Παυλος Τιμοθεωι γραφων· Τεκνον Τιμοθεε, αει μνημονευε και μηδεποτε
επιλαθηι Θεου του τρεφοντος σε, μηδε επιλανθανου πασας τας ανταποδοσεις αυτου.
Μνημονευε δε συνεχως μαλιστα τας φοβερας εκεινας του δικαστου φωνας, ας
προς τους εξ ευωνυμων ασπλαγχνους εφθεγξατο, ετι δε και προς τας μωρας πεντε
παρθενους· ομοιως και προς τον ανηλεη εκεινον πλουσιον δια του πατριαρχου Ἀβρααμ
διελεχθη· προς τουτοις δε και προς τον αλλον πλουσιον και πλεονεκτην τον τας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

αποθηκας πλατυναντα εις αμετρον εκτασιν. Ἆρα επιστασαι οποια προς αμφοτερους
αυτων αποφασις δεδοται; αρα μνημονευεις τας τοιαυτας σκυθρωπας φωνας; αρα
κατεχεις καν βραχυ τι ρημα εν τηι καρδιαι σου εκ των αναγνωσθεντων θειων ρηματων;
Και ει ταυτα ου γινωσκεις, τι λοιπον συναγηι εις την εκκλησιαν, ειπε μοι; ουχι ινα
ακουσηις τας φωνας, σπευδεις συναγεσθαι και ωφεληθηναι; Ει μεν ουν δια τουτο συναγηι
εν τηι εκκλησιαι, η σπουδη σου επαινετη, και πληρουται επι σε το του Κυριου λογιον· Τα
εμα προβατα της φωνης μου ακουει. Οιδα γαρ πολλους συνερχομενους, ου δια Θεον,
ουδε δι' ακροασιν των αγιων αυτου ρηματων. Τους μεν γαρ ορω νυσταζοντας, τους δε
ωδε κακεισε μετεωριζομενους, αλλους προς φιλους διαλεγομενους· και ο μεν Κυριος
ημων προς ημας διαλεγεται ευσπλαγχνωι φωνηι λεγων, Ὑμεις φιλοι μου εστε· ημεις δε
εκεινον καταλιποντες λαλουντα, τους φιλους εντιμοτερους εποιησαμεθα. Ἑτερους ορω
ατακτως θορυβουντας, και ταυτα τολμωσιν ετι του Θεου λαλουντος προς ημας. Ὢ της
βαθειας αφροσυνης, ω της ανιατου αναισχυντιας, ω της χαλεπης παραφρονησεως.
Βασιλευς ομοιοπαθης ημιν πολλακις διαλεγεται προς τον λαον, και παντες ωσπερ
αψυχοι στηλαι αφθογγοι μενουσιν, αχρις αν καταπαυσηι ο λαλων. Και ου μονον τουτο,
αλλα και γραμματα αυτου πολλακις 60.684 αναγινωσκομενα, εν τοπωι πολλην ησυχιαν
ποιουσι τοις περιεστωσιν ακροαταις, ως δοκειν μη ειναι εκεισε τινα, αλλ' η μονον τον
αναγινωσκοντα τα του βασιλεως γραμματα. Ἐνταυθα δε προφηται και αποστολοι και
πατριαρχαι, οι παντων βασιλεων υψηλοτεροι, διαλεγονται, τι βουλεται Θεος και πως
θεραπευεται, και ποιωι τροπωι δυνησομεθα διαπερασαι την χαλεπην θαλασσαν του βιου·
ημεις δε ληρον τα ρηματα ηγουμεθα, και μαλλον αργοις ρημασι προσκαρτερουντες,
αναπαυσιν λογιζομεθα. Ἆρα θεραπευεται επι τουτοις ο Κυριος, ο ειπων προς τους
ομιλουντας προς ημας αγιους, Ὑμεις εστε το φως του κοσμου; Και τι λεγω περι
λειτουργων και δουλων; Αυτου του παντων ∆εσποτου και βασιλεως της δοξης, ον
φριττει πασα η κτισις, και υμνει πασα πνοη, δια των αχραντων Ευαγγελιων
διαλεγομενου
προς
ημας,
νουθετουντος,
απειλουντος,
παρακαλουντος,
προσκαλουμενου, την απληρωτον αυτου και ακηρατον βασιλειαν δωρουμενου, ουτως
αυτωι προσεχομεν, ως οτε ασθενης η πτωχος ανθρωπος προς ημας αδολεσχει
διαλεγομενος, και ουδε καν ως φιλου τινος προσεχομεν. Ὄντως Ματαιοι υιοι των
ανθρωπων· οντως ευκαιρον προς τους τοιουτους ειπειν, Μωροι, ποτε φρονησετε;
Ἁρμοσει δε προς αυτους και ετερος του προφητου στιχος ο λεγων, Ἐξελειπον εν
ματαιοτητι αι ημεραι αυτων· τον γαρ αγγελικον υμνον και τα θεια ρηματα αποβαλοντες
και ληρον ηγησαμενοι, ηγαπησαν αργολογιαν, και προσελαβοντο υπνον. Ὕπνος δε των
τοιουτων ουχ ο υπνος ουτος, αλλ' η ραιθυμια ο χαλεπος υπνος της ψυχης, ο ζημιωτης
των χαυνοτερων, η τυφλοτης της καρδιας, η συλητρια των θησαυρων του Πνευματος·
περι ου ο Προφητης εδεετο του Θεου λεγων· Φωτισον τους οφθαλμους μου, μη ποτε
υπνωσω εις θανατον· περι ου και Σολομων εντρεπτικωτερον εγραψε λεγων, Ποτε εξ
υπνου εγερθησηι; οι και ακουσονται το, Τι εστηκατε ολην την ημεραν, ηγουν ολον τον
βιον αργοι; Οι τοιουτοι και εν ταις συναξεσιν ασυντακτοι, και εν εορταις ανεορτοι, και
εν ταις ευχαις ανευλογητοι, εν τηι μνημηι των αγιων αμνημονευτοι, εν τωι την ειρηνην
διδοναι αδοκιμοι, εν τηι εκκλησιαι ανετοιμοι, εν τηι μεταληψει αναξιοι, εν τηι κοιμησει
της εξοδου τεταραγμενοι και εμφοβοι και κατηφεις και σκοτεινοι και απεγνωσμενοι·
περι ων ο Προφητης προεκηρυξεν, οτι Ἐν εκεινηι τηι ημεραι απολουνται παντες οι
διαλογισμοι αυτων.
βʹ. Ειδες ποσην ζημιαν περιεχει η ραιθυμια; Ὁ πικρος υπνος, και των ψυχων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

λακκος, και των χαυνοτερων συνομιλος και συσκηνος και διδασκαλος. ∆ιο και ο Παυλος
δια την πολλην χαυνοτητα και μαλακιαν γυναικας ονομαζει, και ουδε γυναικας απλως,
αλλα γυναικαρια σεσωρευμενα· εθος γαρ ταις τοιαυταις γυναιξι συγκουστουδιαζειν και
συνεδριαζειν και φλυαρειν τα μη δεοντα αυταις, ας ου ποιμαινει ο Θεος· Ου γαρ
προεθεντο τον Θεον ενωπιον αυτων· Παντοτε μανθανοντα, και μηδεποτε εις επιγνωσιν
αληθειας ελθειν δυναμενα. Ὁ δε αγαπων τον Κυριον εν οληι καρδιαι, και εχων την αυτου
μνημην αλαθητον, αμα ακουσει του κηρυκος επι την φοβεραν εκεινην προσκαλουμενου
ζωοποιον θεοσφαγιαν, σπουδαιως ανισταται· και πρωτον μεν εννοει μη που κατα τινος
εχει, η αλλος κατ' αυτου· και τουτο κατορθωσας το εμποδιον της σωτηριας, και εαυτον
ελευθερωσας και λυσας απο του τοιουτου χαλεπου δεσμου, τρεχει προς την των θειων
λογιων ακροασιν· ον τροπον ελαφος επι τας πηγας των υδατων, ουτως εν πιστει και
ποθωι τρεχων καταλαμβανει τον πνευματικον του Θεου λιμενα. Και συσφιγξας εαυτον
και συναγαγων εαυτου την διανοιαν, και πασαν βιωτικην τεως αποῤριψαμενος
μεριμναν, ετοιμαζει τας ακοας προς ακροασιν της αγγελικης μελωιδιας· ειτα του
ιεροψαλτου ∆αυιδ βοωντος, ∆ευτε και ιδετε τα εργα του Θεου. ∆ευτε, τεκνα, ακουσατε
μου, φοβον Κυριου διδαξω υμας, και αγαλλιασιν, θυσιαν δικαιοσυνης και αναφοραν·
δευτε ιδετε επι το θυσιαστηριον τον σιτευτον μοσχον, και τον αμνον του Θεου
θυομενον, και μη θανατουμενον· Μεγαλυνατε τον Κυριον, και υψωσωμεν το ονομα
αυτου επι το αυτο. Γευσασθε και ιδετε, οτι χρηστος ο Κυριος.
Ειτα Ἡσαΐας, η χελιδων της Ἐκκλησιας, μεγαληι τηιφωνηι κραζει· Ὡς προβατον
επι σφαγην ηχθη. Ευφραινεσθε οι ουρανοι, και αγαλλιασθω η γη, οτι ηλεησεν ο Θεος
τον λαον αυτου. Βαδιζε, λαος μου, εις το ακροατηριον, ακουσατε τι ο Κυριος δια του
στοματος μου προστασσει· Ειπατε, αδελφοι, τοις μισουσιν 60.685 υμας και τοις
βδελυσσομενοις, ινα το ονομα Κυριου δοξασθηι. Ειτα ο διαδοχος Ἡσαΐου Παυλος, η λυρα
του αγιου Πνευματος, ο τεττιξ της Ἐκκλησιας, το του Χριστου κατοικητηριον
ανυψουμενος επι του αμβωνος λαμπραι τηι φωνηι κραζει εν παῤρησιαι· Το Πασχα ημων
υπερ ημων ετυθη Χριστος. Ὃς εγενηθη ημιν σοφια απο Θεου, δικαιοσυνη και αγιασμος
και απολυτρωσις. ∆ια του αιματος αυτου την αφεσιν των αμαρτιων ελαβομεν.
∆οκιμαζετω δε ανθρωπος εαυτον, και ουτως εκ του αρτου εσθιετω, και εκ του ποτηριου
πινετω. Τι δε εστι, ∆οκιμαζετω τις εαυτον; Τουτεστιν, εννοειτω τα γεγραμμενα, και
ερευνατω εαυτον, μηποτε ανετοιμος εστι της υποδοχης του σωματος και αιματος του
Κυριου, και ουχ ητοιμασεν εαυτον ωσπερ ο Συμεων, και ωσπερ Ἄννα η προφητις, και
ωσπερ εν σινδονι καθαραι ο Ἰωσηφ. Ἐαν ουτως εαυτον ητοιμασας, αυτωι θαῤρων, πιστει
και φοβωι προσελθε βοων και λεγων, Συ ει ο Χριστος ο Υιος του Θεου του ζωντος· και ου
κατακριθησηι ο σπουδασας ποιησαι εαυτον αξιον. Ὁ γαρ εσθιων και πινων αναξιως,
κριμα εαυτωι εσθιει και πινει. Ὁρατε, αδελφοι, μη τις κακον αντι κακου αποδωσηι. Ὁ
ηλιος μη επιδυετω επι τωι παροργισμωι υμων. Βλεπετε πως περιπατειτε. Ὁραις ποσα
αγαθα και οποιαν χαραν δεχεται ο αγαπων τον Θεον, και δι' αυτον συναγομενος; Ἄκουε
παλιν Ἰωαννου κραζοντος· Παιδια, εσχατη ωρα εστι, και ο αντιχριστος ερχεται· και νυν
αντιχριστοι πολλοι γεγονασιν. Ἀλλα Μη παντι πνευματι πιστευετε, οτι πολλοι πλανοι
εξηλθον εις τον κοσμον. Ειτα ο αδελφοθεος Ἰακωβος παρελθων εις μεσον λεγει· Πασαν
χαραν ηγησασθε, αδελφοι μου, οταν πειρασμοις περιπεσητε ποικιλοις. Μακαριος ανηρ,
ος υπομενει πειρασμον, οτι δοκιμος γενομενος ληψεται τον αμαραντινον στεφανον της
ζωης, ον επηγγειλατο ο Κυριος τοις αγαπωσιν αυτον. Μετα τουτων Πετρος ο υψηλος
αναδραμων κραζει· Ἀγαπητοι, παντων το τελος ηγγικε· γρηγορησατε και νηψατε εις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

προσευχας. Ἀποθεμενοι ουν πασαν κακιαν και παντα δολον και υποκρισεις και φθονους
και πασας καταλαλιας, ως αρτιγενητα βρεφη, το λογικον αδολον γαλα επιποθησατε.
Ειτα τοις αναγνωσμασι διαδεχεται η ουρανιος λαλια των αγγελων, ο του Θεου αινος,
των ανω δυναμεων η τραγωιδια· καθως ο μακαριος Ἰωαννης εωρακε τε και εγραψε
λεγων· Ἤκουσα των ανω δυναμεων ως φωνην οχλων πολλων, και ως φωνην βροντων
ισχυρων λεγοντων, Ἀλληλουια.
Μετα τουτο οτε λοιπον προκηρυχθηι παντα, και καταπαυσουσιν οι προδρομοι και
λειτουργοι κηρυσσειν και μηνυειν του ∆εσποτου την επι του αμβωνος ανοδον, των
ιερεων τεως καθεζομενων, και των λειτουργων σιωπησαντων, και της ωρας
καταφθανουσης του αναφανηναι εφ' υψηλου τοπου τον ακορεστον ∆εσποτην και
Κυριον της δοξης, και του λαου τας ακοας ετοιμαζοντος προς ακροασιν των θεολεκτων
και ζωοποιων ρηματων, και ωθουντων εαυτους, και τωι αμβωνι πλησιαζοντων, και
σιγης πολλης γενομενης, οτε λοιπον ουκ εξεστι τινα καθεζεσθαι, ουκ αρχιερεα, ουχ
ιερεα, ου βασιλεα ενεκεν της υπερβαλλουσης δοξης του αναφαινομενου, κραζουσιν εν
δυναμει οι την των αγγελων επεχοντες ταξιν, λεγοντες προς παντας μικρους τε και
μεγαλους· Ὀρθοι παντες ακουσωμεν τι λαλησει Κυριος ο Θεος· ορθοι ακουσωμεν τι
κελευσει, και τι βουλεται ο Βασιλευς των βασιλεων· ορθοι ακουσωμεν ρηματα και
εντολας ζωης αιωνιου· η γαρ εντολη αυτου ζωη αιωνιος εστι. Το δε, Ὀρθοι, τι αρα
σημαινει η καταδεχεται; Οιδα γαρ, οτι πολλοι την εκ των θρονων εγερσιν νοουσι και
μονον· εγω δε πλειον τι υπονοω εχειν βαθος το ρημα, και ου μονον την εκ των θρονων
ανορθωσιν, αλλα και μυστικωτερον τι σημαινειν νοημα· τουτεστιν, ορθοι τηι πιστει,
ορθοι τηι καρδιαι, ορθοι τοις λογισμοις, τηι αγαπηι, τηι ομολογιαι, ορθοι προς πασαν
εντολην του Κυριου, ορθοι ανω προς τον ουρανον. Ὡς λογικοι τα ανω φρονειτε, και μη
ως τα κτηνη κατω νευοντες. Ειτα παντων ανασταντων και εν φοβωι ισταμενων, ακουσαι
τι αρα Κυριος διηγησεται ημιν εν Γραφηι, καθως προεσημανεν ο προφητης ∆αυιδ, τι
κελευσει, τι εντελλεται, τι βουλεται ο φοβερος εν βουλαις. Ειτα ανυψουται και ο
πολυτιμητος μαργαριτης και προσδοκια των εθνων, η φωταγωγια του κοσμου, η χαρις η
εκ των χειλεων χυθεισα του Σωτηρος ημων Θεου, η ανεσις των θλιβομενων, η λυσις
των δεδεμενων, η λυτρωσις των αμαρτιων, 60.686 η ανορθωσις των πεπτωκοτων, το
ιατρειον των νοσουντων, η ελπις των απηλπισμενων, η βοηθεια των καταπονουμενων,
η χαρα των μετανοουντων, η καταφυγη των διωκομενων, ο νομος της ελευθεριας των
καταδυναστευομενων υπο του αλλοτριου, η σαγηνη η μη θανατωσα, αλλα ζωοποιουσα
τους εν τηι αλμυραι του κοσμου θαλασσηι βυθιζομενους, αι πηγαι των υδατων, τα θεμελια
της οικουμενης, οι εκ του παραδεισου του αγιου στοματος του Χριστου εκπορευομενοι
τεσσαρες ποταμοι. Και ανοιχθεντων των θειων και σεπτων και αχραντων Ευαγγελιων,
κραζουσι παλιν μετα φοβου οι επιγειοι αγγελοι, οι ιερεις, φημι, προς τον λαον,
Προσχωμεν· τουτεστιν, Ὧδε ο νους εκαστου, ωδε αι καρδιαι παντων, μηδεις
μετεωριζεσθω, μηδεις περιβλεπεσθω, μηδεις ψιθυριζεσθω. Προσχωμεν, Θεος ο λαλων·
προσχωμεν, ουρανου γαρ και γης και πασης κτισεως ο Βασιλευς προς ημας διαλεγεται·
προσχωμεν, ο ποιμην ο μεγας τροφην ζωης ψυχων διανεμει· προσχωμεν, ο τον θανατον
φονευσας, και τον κοσμον νικησας, χαραν απληρωτον και βασιλειαν μη εχουσαν τελος
επαγγελλεται ημιν τοις αναξιοις. Ὢ της ανεικαστου φιλανθρωπιας! ω της
ανεκδιηγητου αγαθοτητος! Ὅτι αυτος ο αορατος, ο αχωρητος, ο παντων ∆ημιουργος και
∆εσποτης, ον φρισσει ο ουρανος και η γη και η θαλασσα, ωι καμπτει παν γονυ
επουρανιων και επιγειων και καταχθονιων, ου δι' αγγελου η δια των Σεραφειμ η δι'
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αλλου τινος λειτουργου, αλλ' αυτος δι' εαυτου διαλεγεται προς ημας τους αναξιους,
πληρων την προφητειαν Ἡσαΐου του προφητου λεγοντος· Ου πρεσβυς, ουκ αγγελος,
αλλ' αυτος ο Κυριος ηξει και σωσει ημας. Ὁμοιως δε και ∆αυιδ περι τουτου προεκηρυξε
λεγων, οτι Αυτος ο Κυριος διηγησεται εν γραφηι λαων.
Ὅθεν ο ιερος αποστολος καθαπτομενος ημων εντρεπτικωτερον εγραψε, λεγων·
∆ια τουτο δει περισσοτερως ημας προσεχειν δια τον λαλουντα Κυριον. Ει γαρ ο δι'
αγγελου λαληθεις λογος εγενετο βεβαιος, και πασα παραβασις και παρακοη ελαβεν
ενδικον μισθαποδοσιαν, πως ημεις εκφευξομεθα τηλικαυτης αμελησαντες σωτηριας,
ητις αρχην λαβουσα λαλεισθαι δια του Κυριου, υπο των ακουσαντων εις ημας
εβεβαιωθη. ∆ια τουτο δει περισσοτερως ημας προσεχειν. ∆ια τι αρα, ειπε, Παυλε; ∆ιοτι
ου δι' αγγελου ουδε δι' αλλων τινων δυναμεων διαλεγεται προς ημας, καθως και προς
τους αρχαιους, αλλ' αυτος ο των αγγελων και πασης πνοης Κυριος διαλεγεται και
διηγειται και διαγγελλει το προσταγμα του Πατρος, ωσπερ τις πενης. Τις ου φριξει; τις
ου θαυμασει; τις δε ου κατανυγηι εν τηι τοσαυτηι αγαθοτητι και συγκαταβασει του
φιλανθρωπου;
γʹ. Ἆρα ταυτα λεγοντες πεισομεν υμας, η καν τινας εκ του πληθους,
περισσοτερως προσεχειν τωι λαλουντι Θεωι; Πιστευω ειναι πολλους εξ υμων
προσεχοντας εμπονως και αμετεωριστως· οιτινες και ακουσονται του Κυριου προς τον
Πατερα λεγοντος, οτι Και ουτοι επιστευσαν, οτι συ με απεστειλας· Πατερ, τηρησον
αυτους εν τωι ονοματι σου.
Οι δε μη πιστευσαντες ακουσουσιν, Ὑμεις ουκ εστε εκ των προβατων των εμων·
τα γαρ εμα προβατα της φωνης ακουει της εμης. Ἆρα ουκ εφριξατε τοιαυτα ακουοντες;
εως ποτε βαρυκαρδιοι; εως ποτε νηπιοι ταις φρεσιν; εως ποτε ου προσεχετε τωι
λαλουντι, και στηκετε ως πρεπει Χριστιανοις, ανω τας καρδιας εχοντες, αλλ' εποιησατε
βουστασιον και πραιτωριον και καπηλειον την εκκλησιαν; Βλεπετε μη πως εφ' υμας
πληρωθηι το φοβερον του Ἀποστολου ρητον το λεγον· Και καθως ουκ εδοκιμασαν τον
Θεον εχειν εν επιγνωσει, παρεδωκεν αυτους εις ακαθαρσιαν. Ἡμεις δε καταλιποντες
τους την καρδιαν απολωλεκοτας, περι ων ο Σολομων ως εκ προσωπου του Κυριου
ελεγεν, οτι Ἐλαλουν, και ουκ ηκουετε, εξετεινον λογους, και ου προσειχετε, επι το
προκειμενον επανελθωμεν, και τωι αμβωνι προσπελασωμεν, και ακουσωμεν τι λαλησει
εν ημιν Κυριος ο Θεος, ο μεγας ευαγγελιστης, ο το ουρανιον του Πατρος προσταγμα
διαγγελλων ημιν επι γης. ∆ηλον δε, οτι λαλησει ειρηνην επι τον λαον αυτου, ως Θεος
ειρηνης· η προσκαλειται προς αυτον ως αγαθος τους καταπονουμενους, και
αντιλαμβανεται ως βασιλευς δικαιος τους κλαιοντας εις μετανοιαν μακαριζει, ταλανιζει
τους εν υποκρισει βιουντας, μακαριζει τους γρηγορουντας, και ταλανιζει τους
ραιθυμους· δοξαζει τους ευσπλαγχνους ως ευσπλαγχνος, και μακαριζει τους ελεημονας
ως ελεημων Μακαριοι οι ελεημονες, οτι αυτοι ελεηθη60.687 σονται Ὡς δε αλλοτριος
της ασπλαγχνιας και ξενος της απηνειας, και αμετοχος πασης κακιας, την ασπλαγχνιαν
απωθειται και εξοριζει, και αποστρεφεται τους απηνεις και ανελεημονας και
αμεταδοτους· και συνερει λογον μετ' αυτων, ποτε μεν δι' εαυτου, ποτε δε δια του
πατριαρχου Ἀβρααμ η και δι' ετερων αγιων. Τους μελλοντας τοτε εξ ευωνυμων
ευρισκεσθαι αυτος εγκαλει και ονειδιζει, ως δυναμενους ελεησαι, και μη ελεησαντας.
Ου γαρ παρα αδυνατων απαιτει ο κριτης το χρεος του ελεους· οι γαρ τοιουτοι αλλων
ενδεεις τυγχανουσιν· αλλα παρα των αφθονως τας του Θεου δωρεας ειληφοτων, και
του δεδωκοτος επιλαθομενων, και καυχωμενων ως μη λαβοντων, προς τουτους
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ονειδιζει και εγκαλει λεγων· Ὢ ανοητοι και ασπλαγχνοι, ουκ εγω υμιν δεδωκα τα υμων
παντα; τι γαρ εισηνεγκατε εις τον κοσμον; ου γυμνοι εγεννηθητε, και παλιν γυμνοι
εξερχεσθε; ουκ ηκουσατε του Ἀποστολου κραζοντος, οτι Ουδεν εισηνεγκαμεν εις τον
κοσμον, δηλον οτι ουδε εξενεγκειν τι δυναμεθα; Ἐννοησον, αφρον, οτι ουδεν ιδιον
κεκτησαι, ει μη την προαιρεσιν, ειτε αγαθην, ως ο Θεος ειπεν, ειτε απηνη, ως συ
ηθελησας.
Το αργυριον και το χρυσιον εμον εστιν. Ὁ ουρανος θρονος εμος, η γη υποποδιον
των ποδων μου· τα περατα εν τηι χειρι μου, τα συμπαντα εμοι δουλευει· ο ουρανος και
πασαι των αγγελων στρατιαι, η γη και η θαλασσα, και πασα κτισις και πασα πνοη εμη
εστι, και εμοι πειθεται και υπακουει και δουλευει. Συ μονος ο ασπλαγχνος αλλοτριος
ευρεθης της εμης φιλανθρωπιας. Ειπε μοι, αφρον, τις την γην σοι εφηπλωσε; τις τα
φυτα κατεπυκνωσε; τις τοις σπερμασι παρεχει την αυξησιν; τις διδωσι τηι γηι υετον εν
καιρωι του αλοητου, και ανεμους επιτηδειους τωι λικμητηι; τις τα τοιαυτα μεγεθη των
βοων υπεταξε, και επεισεν αυλακας ελκυσαι, και αλωνα συνθλασαι, και αμαξας
περιφερειν; ου ταυτα παντα αφθονως παρεσχον, καθως τοις αξιοις, και υμιν,
βουλομενος εχειν υμας χορηγους μου και οικονομους εκ των εμων δωρεων, ινα εν
καιρωι πονηρωι και εν ημεραις λιμου οικονομησητε με; Και επεινασα, και ουκ εδωκατε
μοι φαγειν. Ἐγω δεδωκα, και εγω επεινασα· εκ των εμων εζητησα, και ουκ εδωκατε μοι
φαγειν. Και ουκ ᾔτησα περισσοτερας δαπανας ουδε τρυφην ουδε εφοδια, αλλα φαγειν
δια την ευπεριστατον αναγκην· και ουκ εδωκατε μοι φαγειν. Και εν ταις εμαις δωρεαις
πολλακις τρυφωντων υμων, και θορυβουντων και ευφραινομενων εν μαλακοις
ενδυμασιν, επεστην τηι θυραι ρακη περιβεβλημενος, παγετωι συνεχομενος, λιμωι
τηκομενος, ουτε κραζειν ισχυων εκ της βιας του λιμου· και ουκ εδωκατε μοι φαγειν. Και
ουκ ᾔτησα οινον, ου κρεα, ου σικερα, ει μη αρτον ψιλον· και ουκ εδωκατε μοι φαγειν. Ὢ
απηνεια και ωμοτης χαλεπη και σκοτος βαθυ· πως ουκ εμνημονευσατε τον δεδωκοτα τα
υπαρχοντα; πως ουκ ενεθυμηθητε του δικαιου Ἰωβ κραζοντος, Γυμνος εξηλθον εκ
κοιλιας μητρος μου, γυμνος και απελευσομαι; Ουδεποτε ηκουσατε του ιερεως επι της
μυστικης τραπεζης βοωντος προς με, και ευχαριστουντος μοι και λεγοντος, Τα σα εκ
των σων σοι προσφερομεν; Ὑμεις δε καυχασθε, ως μη λαβοντες· εβουλεσθε εν τηι
ευθηνιαι εκεινηι ασαλευτοι διαμειναι εις τον αιωνα. Καλως ο προφητης των τοιουτων
προσωπον αναλαβων εθριαμβευσεν αυτων την νοσον λεγων· Ἐγω δε ειπα εν τηι ευθηνιαι
μου, Ου μη σαλευθω εις τον αιωνα. Ναι, αρτον ουκ εδωκας δια το μη γνωρισαι σε τον
δεδωκοτα Θεον· καν υπο στεγην δια τι μη υπεδεχου; και τουτο γαρ μισθος μεγας εστιν· η
ασθενουντα μη επεσκεψου; ου γαρ μη παρειδον τα βηματα σου· η εν φυλακηι με οντα, ου
παρεγενου, και εχαρισω λογον των παρακλησεων; και ου μη απωλεσας τον μισθον σου·
η και περιεβαλες με γυμνητευοντα· η διψωντα εποτισας ποτηριον υδατος; ποσην
ανταποδοσιν ανεληψω παρ' εμου; Ὑμεις δε ταυτα παντα δυναμενοι ποιησαι, ουκ
εποιησατε, Ἀλλ' εματαιωθητε εν διαλογισμοις, και εσκοτισθη η ασυνετος υμων καρδια,
και εστερησατε εαυτους την ζωην την αιωνιον, και εναυαγησατε ναυαγιον μη εχον
διορθωσιν.
Τι λοιπον ειπω προς υμας; αρα το, ∆ευτε; Ἀλλα τηι απηνειαι ου προσαρμοζει
τοιαυτη φωνη· το γαρ, ∆ευτε οι ευλογημενοι, αλλοις εδοθη. Παντες ουν οι εκ δεξιων
μου παρισταμενοι ταυτης της φωνης ηξιωθησαν, ταυτην την δοξαν εκληρονομησαν,
60.688 ταυτην την ευφροσυνην εκερδησαν, ταυτην την βασιλειαν ηρπασαν οι
ελεημονες, οι ευσπλαγχνοι. Εις τας αιωνιους γαρ μονας απηνεις κληρονομιαν ουκ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

εχουσιν, εις το εμον παλατιον ασπλαγχνος ουκ εισερχεται, εις τον ουρανιον παστον
ανελεημων ουκ αξιουται, εις τας ανω μονας αμεταδοτος ου κατοικει· αλλα μονοι οι
ελεημονες, μονοι οι ευσπλαγχνοι, οι ξενοδοχοι, οι ορφανοτροφοι, χηρων και αδυνατων
οι επισκεπτηται, οι των καταπονουμενων αντιληπτορες, οι των θλιβομενων προσταται,
οι των χειμαζομενων παρεδροι, των ενδεομενων οι ευφοροι, των απηλπισμενων οι
παρηγοροι, των νοσουντων οι διακονοι, των κακοπαθουντων οι παραμοναριοι, των
πενθουντων οι παραμυθητορες, των ολιγοψυχων οι παρακλητορες, οι των εν πικραις
δουλειαις πατερες, οι των εν περιστασει βοηθοι, οι των εν αναγκαις προθυμοι, οι των
δεδεμενων συνδεδεμενοι, οι των πλανωμενων οδηγοι, οι των γυμνων σκεπασται, οι
των χρεωστουντων πληρωται· και ινα συντομως ειπω, οι παντων των ενδεομενων και
αιτουντων οικονομοι, οι τοιουτοι του εμου παλατιου οικητορες, και των αιωνιων
αγαθων κληρονομοι. Των τοιουτων εστιν οικητηριον η ανω πολις· περι των τοιουτων
παρεκαλεσα τον Πατερα μου, οτι Θελω, Πατερ, ινα, οπου ειμι εγω, και αυτοι εισιν, ινα
θεωρωσι την δοξαν μου· προς τους τοιουτους ειπον, και αει λεγω· Ὑμεις φιλοι μου εστε.
Προς υμας δε αρα τι ειπω· αρα ελεησω; Ἀλλ' ουχ ορω εν υμιν καρπον ελεους. Ἆρα
οικτειρησω; Ἀλλ' ου βλεπω εν υμιν σπλαγχνα οικτιρμων. Ἆρα συγχωρησω; Ἀλλα μειζον
της αφεσεως το σφαλμα. Ου γαρ μονον τα σπλαγχνα εκλεισατε αιτουντος μου αρτον,
αλλα και α περιεβαλομην ρακη ηρπαξατε και εγυμνωσατε με· και τον αρτον, ον μοι
αλλος ελεημων εδωκεν, εκ του στοματος μου ηρπαξατε. Ποσακις ηλθον εις την θυραν
σου, και ειδον τραπεζαν πεπληθυμμενην, και ογκον βρωματων, και κυνας πολλους
τρεφομενους, και επι κλινων ανακειμενους· και επ' εμοι τας θυρας απεκλεισατε και
απεπεμψατε ατιμον, και ουδε καν ως ενα των κυναριων, κλασματος αρτου ηξιωσατε;
ποσακις του καλυβιου με εξηλασατε παγετου επικειμενου, και τους ιππους υμων
ενωικισατε, και ουκ ενεθυμηθητε, οτι ου δια κυνας και ιππους εγω εσταυρωθην, και το
αιμα μου εξεχεα; Των κτηνων αντεχεσθε, των κυνων φροντιζετε, των ιππων
επιμελεισθε, και τα εμα μελη, τους πτωχους και αδυνατους φθειρομενους λιμωι και
διψει και παγετωι ορωντες, γελατε και βδελυσσεσθε, και τας οψεις αποστρεφεσθε, και
μαλιστα τους υπο της ιερας νοσου κατακειμενους; ων τα μελη προ του θανατου τηι γηι
παραδιδοται, ων τα σωματα τοις πολλοις σκοτεινα και βδελυκτα νομιζονται· αλλ' η
ψυχη εκλαμψει ως ο ηλιος.
Ὑμεις δε ετρυφησατε, εσπαταλησατε, επι της γης απελαβετε τα αγαθα εν τηι ζωηι
υμων. Νυν δε τι ειπω προς υμας; αρα ουκ ηκουσατε, οτι κρισις ητοιμασται η μελλουσα
τοις μη ποιησασιν ελεος; Ναι, ουκ ηλεησατε, αλλα τηι ασπλαγχνιαι εδουλευσατε. ∆ια τι
και οπερ ειχεν ο πτωχος αφηρπασατε; Ἄρα ο μη ελεων κολαζεται διοτι ου μετεδωκεν· ο
δε καταπονων και αρπαζων τα αλλων, τι παθειται; Ἆρα τι ειπω προς την απανθρωπον
υμων προαιρεσιν; Ὁρω γαρ μειζον της αφεσεως το σφαλμα· υπερ πασαν ιατρειαν το
τραυμα κατεσκευασται· η αποτυχια υμων παραμυθιαν ουκ εχει, το ναυαγιον υμων
αδιορθωτον, η πληγη αθεραπευτος, η νοσος ανιατος, τα παραπτωματα υμων απαρτι
ασυγχωρητα. Ουκ ετι γαρ μετανοια, ουκ ετι παρακλησις ισχυει, ουκ ετι δακρυων οφελος
εγκληματων απο του νυν εμου ουκ εμνημονευσατε· των αποστολων ουκ ηκουσατε, τας
αγιας μου Γραφας εβδελυξασθε, πεινωντα με ουκ ηλεησατε· ακουσατε λοιπον την
οδυνηραν και αρμοζουσαν φωνην, ην υμων η ασπλαγχνια προεξενησε· Πορευεσθε απ'
εμου, οι κατηραμενοι, εις το πυρ το αιωνιον.
δʹ. Ειδετε αποφασιν χαλεπην και οδυνηραν; ειδετε αποτυχιαν μη εχουσαν
παντελως παραμυθιαν; ειδετε ζημιαν την υπερ πασαν ζημιαν, ηκουσατε την φρικτην
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

των ασπλαγχνων αποδημιαν; ηκουσατε το κατοικητηριον των μη ελεουντων; εγνωτε
που εκπεμπονται οι απηνεις; εμαθετε εις ποιαν χωραν μακραν αποδημουσιν οι
καταπονουντες και θλιβοντες τους αδυνατους; Βουλεσθε παλιν ακουσαι εις ποιαν
αναπαυσιν και τρυφην απερχονται· Εις το πυρ το ητοιμασμενον τωι διαβολωι και τοις
60.689 αγγελοις αυτου. Ἄσπλαγχνοι, φριξατε και ενδυσασθε σπλαγχνα οικτιρμων·
ανελεημονες τρομαξατε και μαθετε ελεειν, τυραννοι ιλιγγιασατε και παυσασθε απο των
πονηριων υμων· αρπαγες, πτηξατε και επι αρπαγμα μη επιποθητε. Παντες εννοωμεν την
φοβεραν ωραν του λογοθετου, και εκαστος αποστρεψωμεν απο της οδου ημων της
πονηρας· μιμησωμεθα τους Νινευΐτας, και γενωμεθα ετοιμοι, ως ο Κυριος ενετειλατο.
Ειχον αν ειπειν και φανερωσαι και περι τους εν ασωτιαι τους χιτωνας μολυναντας, και
μετ' αισχυνης του βασιλικου γαμου και της χαρας εκεινης και δοξης εκβαλλομενους εις
το σκοτος το εξωτερον, οπου ο κλαυθμος και ο βρυγμος των οδοντων. Ἀλλ'
αποδωσωμεν τεως τα περι των ασπλαγχνων τα ακολουθα· ετι γαρ υπολειπεται η περι
αυτων τραγωιδια. Και γαρ και αι πεντε μωραι παρθενοι παρα της αυτης ασπλαγχνιας
απεκλεισθησαν, ουχι δε δια την παρθενιαν· παρθενοι γαρ ετυγχανον· ου δια νηστειαν,
ου δι' αγρυπνιαν ουδε δια ψαλμωιδιας υστερησιν, ου δια σκληραγωγιας η τηξεως
σωματος ελλειψιν· παντα γαρ ταυτα κατωρθωσαν εν πολλωι αγωνι, και κοπους πολλους
επεδειξαντο, και το βαρος της ημερας και τον καυσωνα εβαστασαν· αλλα δι'
ασπλαγχνιαν.
Αυτη γαρ η μητηρ παντων των κακων, η γεννητρια του μισους, η τον Θεον και
Πατερα παροξυνουσα, η το Πνευμα το αγιον αποδιωκουσα. Ἀσπλαγχνια, η τον Χριστον,
τον πραον και γαληνον και της ειρηνης χορηγον και αοργητον ως οργιζομενον
αποδεικνυουσα κατα το γεγραμμενον· Τοτε λαλησει προς αυτους εν οργηι αυτου. Τοτε,
ποτε; ∆ηλονοτι οταν μετα πολλης θλιψεως και λυπης λαλησει προ αυτους, Πορευεσθε
απ' εμου, οι κατηραμενοι. Ειδες οιων αγαθων προξενος η ασπλαγχνια γινεται; Ταυτης
γαρ καρπος μισαδελφια, ταυτης γεωργημα φιλαργυρια, ταυτης η θεραπεια το
αμεταδοτον, ταυτης η πανηγυρις Θεου θλιψιν πεπληρωκε, ταυτης η αποθηκη απηνειας
μεστη, εν τηι ταυτης αγοραι παντα ευθηνα, αστοχια δε και λιμος ελεους Θεου και
ευσπλαγχνιας και φιλανθρωπιας· ταυτης οικητορες οι εξ ευωνυμων, ταυτης μαθητης ο
ασπλαγχνος πλουσιος, ο τον ποτε πτωχον Λαζαρον προς τον πυλωνα αυτου
παρακειμενον βδελυσσομενος· ταυτης φιλαι και μαθητριαι αι πεντε μωραι παρθενοι,
ταυτης οι πολιται παν ειδος πωλουσι και αγοραζουσι χωρις ελεους και αγαπης· οθεν και
ακουσονται το, Ουκ οιδα υμας. Ταυτης οι κληρονομοι ακουσονται το, Πορευεσθε απ'
εμου· ταυτης οι εμποροι παντα κεκτηνται χωρις της του Θεου φιλανθρωπιας· ωσπερ και
αι προειρημεναι μωραι παρθενοι παντα κατωρθωσαν, παρθενιαν, νηστειαν, ψαλμωιδιαν,
αγρυπνιαν, εγκρατειαν, χαμαικοιτιαν, ξηροφαγιαν, προσευχην, αλουσιαν, κοπους και
ιδρωτας πολλους, σιωπην· επι πασι δε τουτοις προσελαβοντο δεινον κτημα και
ολεθριον, την μισοθεον ασπλαγχνιαν, ητις πασας αυτων τας προειρημενας αρετας και
ιδρωτας ανονητους απεδειξεν.
Ὢ ασπλαγχνια μισαδελφε και μισοθεε· ω ασπλαγχνια οργης Θεου αποθηκη· ω
ασπλαγχνια κατοικητηριον εχον το πυρ το εξωτερον, οπου ο κλαυθμος και ο βρυγμος
των οδοντων. Ειδες κτημα μικρον μεν φαινομενον και αφανιζον πολλας και μεγαλας
αρετας και κατορθωματα; Πιστευσατε μοι, αδελφοι, εμφοβος ειμι και εντρομος, εννοων
πως το εν εκεινο παθος παντα εκεινα τα κατορθωματα ανονητα και απροσδεκτα
απεδειξεν, και τους αγωνιστας αγνωριστους εποιησεν· ηκουσαν γαρ το, Ἀμην λεγω
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

υμιν, ουκ οιδα υμας. Τις δε η δυναμις του ρητου; Ουχ οτι ηγνοει ο ειδως τα παντα πριν
γενεσεως αυτων, αλλ' οτι ου δι' αυτον ησαν οι αγωνες και οι κοποι αυτων, αλλα προς
επιδειξιν ανθρωπων, και ου κατα αγαπην Θεου. Ὅθεν και την ασπλαγχνιαν συμβουλον
παραλαβουσαι, εστερηθησαν ου μονον του επουρανιου νυμφιου, αλλα και της
ακορεστου θεας του ωραιοτατου παραδεισου. Ἔνθα γαρ χωρις αγαπης τι επιτελειται,
εκει ο Χριστος ουκ εχει που την κεφαλην κλιναι. Και λοιπον η ασπλαγχνια αδειαν
ευρουσα και τοπον αφυλακτον σπουδαιως εμπηδησασα, κατακρατει και κυριευει του
τοπου, εκδιωκει την αγαπην, φυγαδευει την συμπαθειαν, εξοριζει το ελεος, της ειρηνης
τον αγγελον αναγκαζει υποχωρησαι και λοιπον στερηθεις ο τοπος της εκ Θεου αγαπης
και του ελεους, γινεται ο οικος ερημος και κατοικητηριον παντος παθους και πνευματος
ακαθαρτου, και γινεται γη 60.690 αλλοτρια και γη επιλελησμενη, ενθα Θεος ου
γινωσκεται. ∆ιο ακουουσι το, Ουκ οιδα υμας. Ὢ του δεινου θηριου τουτου· ποιον
καρπον της αμπελου διεφθειρε και ουκ ενεπλησθη; Αυτη γαρ ολον το πληθος των εξ
ευωνυμων κατεπιε, προξενος γενομενη του πυρος του αιωνιου· αυτη τον τοπον
ευρουσα ταις διανοιαις των πεντε μωρων παρθενων, και ιδιας μαθητριας ποιησασα, και
τας θυρας του νυμφωνος κλεισασα, αγνωριστους αυτας του νυμφιου παρεσκευασεν. Ὢ
κακιστον και αχορταστον θηριον· ποσους κατεπιε, ποσους ηφανισε, ποσους εφονευσε,
ποσους κατεκαυσεν εκεινωι τωι πυρι; Ἀλλ' ουχι τοις ευσπλαγχνοις και ελεημοσιν, μη
γενοιτο· καυχαται γαρ ο ελεημων, κρισεως μη πτοουμενος· Ἡ γαρ τελεια αγαπη εξω
βαλλει τον φοβον· αλλα τωι διαβολωι ητοιμασται κατα την αθανατον φωνην του Κυριου,
και τοις αγγελοις αυτου. Ἐγω δε λεγω, και τοις μαθηταις αυτου, περι ων προ μικρου
διηγησαμεθα των τε εξ ευωνυμων και των μωρων παρθενων. Ουτοι παντες και εως
τελους οι τα ομοια πραττοντες, μαθηται αυτου τυγχανουσιν.
Αυτη και τον πλουσιον εκεινον μαθητην λαβουσα, προεξενησεν αυτωι τον τοπον
εκεινον της βασανου, ενθα καταφλεγομενος, υψηλας ηφιει φωνας λεγων, Ὀδυνωμαι εν
τηι φλογι ταυτηι· τοιαυτας γαρ δωρεας χαριζεται η ασπλαγχνια τοις αγαπωσιν αυτην.
Αυτη γαρ και το χασμα εκεινο το εξαισιον ωρυξε προ προσωπου αυτου, ινα μη ισχυσας
ποτε περασηι εις τον τοπον ανεσεως, και ευρησηι αναπαυσιν· αυτη γαρ ορυκτης των
λακκων και δημιουργος τυγχανει· αλλην γαρ τεχνην το θηριον τουτο ουκ επισταται.
Ουαι σοι, ασπλαγχνια, και τοις μαθηταις σου· ουαι σοι, απηνεια, και τοις κτητορσι σου· τι
σοι το οφελος τοσουτον πληθος ανθρωπων αποχωρισαι απο του Θεου; Ἄκουε δηθεν και
της ασπλαγχνιας αποκρινομενης· Ἐμον εργον εστιν ορυσσειν βοτρους, θυρας κλειειν,
σπιλουν χιτωνας, κλειειν σπλαγχνα του μη ελεειν· εμον κερδος, κτησασθαι πολλους
φιλους και απολεσαι· εμη χαρα, περισσοτερους ποιησαι μαθητας, και τωι ᾅδηι
παραπεμψαι· οτε οι εξ ευωνυμων κατηισχυμμενοι παρειστηκασιν ονειδιζομενοι και
εγκαλουμενοι, τοτε εγω εχορευον· και οτε εξεπεμποντο εις το πυρ το αιωνιον, οπερ εγω
αυτοις προεξενησα, εγω εσκιρτουν· οτε οδυρομενοι απηρχοντο τους οδοντας τριζοντες
και υπο δαιμονων ωθουμενοι, εγω ημην συνωθουσα και συγχαιρουσα· και οτε αι δεκα
παρθενοι ητοιμαζοντο απαντησαι τωι νυμφιωι, εγω εκυκλουν αυτας, και τας μεν πεντε
ουκ ισχυσα αποστησαι· πολλους γαρ πενητας και πτωχους και αδυνατους ειχον κυκλωι
αυτων και τηρουντας αυτας και μετα αγγελων· εθεωρουν δε και δεξιαν Κυριου
σκεπουσαν αυτας, και εφριττον· τας δε λοιπας πεντε ευρουσα γυμνας απο της του Θεου
αγαπης, εποιησα αυτας μαθητριας μου, και επεισα αυτας μη αγορασαι ελαιον, και εσβεσα
τας λαμπαδας αυτων τηι ασπλαγχνιαι, και εσκοτισα τας καρδιας αυτων, και λοιπον μη
εχουσαι φως εστερηθησαν της εισοδου. Αι δε αλλαι πεντε ετοιμαι ουσαι συνεισηλθον τωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

νυμφιωι· και εγω εκλεισα τας θυρας, και τας εμας πεντε ου συνεχωρησα εισελθειν. Ἐμον
γαρ εργον εστι κλειειν θυρας εμπροσθεν των ανθρωπων και μη εαιν εισελθειν εις
εκεινην την αιωνιον ζωην. Ὅσους πεισω γενεσθαι μου μαθητας, και διδαξω μη
αγοραζειν ελαιον, εκει ου δυνανται εισελθειν, ουδε χωρισθηναι εξ εμου.
εʹ. Ὢ του δεινου τουτου και χαλεπου θηριου, ινα και παλιν ειπω, ποσον πληθος
ηπατησε μη ελεειν, ποιησαν αυτους υιους γεεννης. Ἀκουσατε ανελεημονες οι τα
σπλαγχνα κλειοντες απο των χρειαν εχοντων· ακουσατε, οι αμεταδοτοι και κακοποιοι·
ωσπερ γαρ οι μη ελεουντες της ασπλαγχνιας τυγχανουσι μαθηται, ουτω και οι
θλιβοντες και κακοποιουντες, οι ζημιουντες, οι τυπτοντες, οι φυλακιζοντες, και
μαλιστα αναιτιους, οι εκδυοντες, οι αρπαζοντες, οι καταδουλουντες αδελφους
ελευθερους, οι λιμοκτονουντες τους εαυτων δουλους και γυμνους καταλιμπανοντες και
αφειδως τυπτοντες, οι εκ χηρων και ορφανων αδικως αρπαζοντες και πλουτουντες·
παντες ουτοι της ασπλαγχνιας τεκνα και μαθηται τυγχανουσιν. Ὁ Θεος γαρ ο
ευσπλαγχνος και ελεημων περι των υποδικων και αναξιων τιμωριας εκελευσεν
αφιεναι. Οι αναιτιους καταπονουντες, τι παθωσιν; Ἀκουσατε, οι αμεταδοτοι, τινος φιλοι
τυγχανοντες ου γινωσκετε· ακουσατε, ασπλαγχνοι, τινος μαθηται γνωμηι γεγονατε·
60.691 ακουσατε, οι τυραννουντες και καταπονουντες αδελφους, τινος υπηρεται και
υπουργοι τυγχανετε, και μαθοντες οποιαν αναπαυσιν και δωρεαν ητοιμασεν υμιν
εκειθεν, ποταμους, λακκους, και χασματα, και σκοτος εξωτερον, και βρυγμον οδοντων,
και ετερα ομοια, φριξατε, τρομαξατε, ιλιγγιασατε· και καταλιποντες ταυτην την
αναισχυντον και μισοθεον και μισαδελφον ασπλαγχνιαν γενωμεθα μαθηται του
ευσπλαγχνου και ελεημονος Θεου του παντων ελεουντος και παντα συγχωρουντος.
Ὅσοι μαθηται και φιλοι εστε της ασπλαγχνιας, ενδυσασθε σπλαγχνα οικτιρμων· ως
καιρον εχομεν, μαθωμεν ελεειν και συμπαθειν, μαθωμεν συγχωρειν· οι ποτε
τυραννησαντες, παυσασθε, και μηδενα διασεισητε, και αρκησθε τοις οψωνιοις υμων· οι
τα μαλακα φρονουντες και την ασπλαγχνιαν, ενδυσασθε σπλαγχνα οικτιρμων, καθως
κελευει ο Χριστος δια του στοματος Παυλου· οι τας μεγιστας οικιας οικοδομουντες, και
συναγοντες εκει απαντα τα νομιζομενα αγαθα δια χειρων και ιδρωτων των πενητων
ασιτειαι και αμισθιαι, μνημονευσατε τι ηκουσεν ο προ υμων αχορταστος πλουσιος ο
κακοσυμβουλος, αποδυρομενος δικην πενητος απεγνωσμενου, και λεγοντος, Τι ποιησω,
οτι ουκ εχω πλατυτερας αποθηκας; Τουτου την εκ Θεου ελθουσαν αποφασιν εις μνημην
ελθοντες, ανοιξατε τους θησαυρους υμων, και δοτε ελεημοσυνην· ποιησατε εαυτοις
θησαυρον ανεκλιπον εν τωι ουρανωι, καθως προστασσει ο Κυριος. Οι τον εμπαικτην
πλουτον εκ τοκου και εξ αδικιας συλλεξαντες, ποιησατε εαυτοις φιλους εκ του μαμωνα,
καθως παρακελευεται ο ∆εσποτης, ινα οταν εκλιπητε, δεξωνται υμας εις τας αιωνιας
σκηνας· οι αδικουντες, εννοησατε παντες του ποιουντος κριμα τοις αδικουμενοις και
φριξατε· οι μισθους μισθωτων αποστερουντες, μνησθητε του λεγοντος, Ὁ αποστερων
μισθον μισθωτου, ως ο εκχεων αιμα· και οτι ο απεστερημενος αφ' υμων κραζει, Και αι
βοαι των αμησαντων τας χωρας υμων εις τα ωτα Κυριου Σαβαωθ εισεληλυθε.
Οι τυπτοντες αδελφους, παυσασθε, μαλλον δε αρξασθε τυπτειν τα εαυτων
προσωπα, μνημονευοντες το αφορητον κριμα των ραπισαντων τον αναμαρτητον
Κυριον, ετι δε και του φλαγελλωσαντος τουτον, και στεναξατε, οτι πολλακις εν τωι
τυπτομενωι αδελφωι εγκρυπτεται ο Χριστος ραπιζομενος παλιν και υπο σου. Και γαρ οι
παρ' ημων ραπιζομενοι τον Χριστον ενδεδυνται, καθως φησιν ο Ἀποστολος, οτι Ὅσοι
εις Χριστον εβαπτισθητε, Χριστον ενεδυσασθε, δι' ων και απεθανε, μεθ' ων και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

ραπιζεται. Ἆρα ταυτα ακουων ου φριττεις, ου τρεμεις, ου παυηι τυπτειν τους
συνδουλους; αρα ταυτα ακουων, ουκ εναρκησε σου η χειρ; Ἐγω και μονον λαλων
εντρομος ειμι· συ δε ο ποιων ταυτα, αρα ποιου θηριου γνωμην κεκτησαι, οτι
αδυσωπητος εμεινας; αρα ουν εν ωι μετρεις, ουκ αντιμετρηθησεται σοι; Λοιπον καν
μικρον παυσαι απο της ματαιοτητος, ινα μη Θησαυρισηις εαυτωι οργην εν ημεραι οργης
και αποκαλυψεως και δικαιοκρισιας Θεου· ος αποδωσει εκαστωι κατα τα εργα αυτου.
Ἀλλα παλιν μικρον αναλαβων υπομνησω εκαστον ως εν κεφαλαιωι τα δεοντα. Οι
απηνεις πλουσιοι οι ευφραινομενοι καθ' ημεραν, μνησθητε του ανελεημονος εκεινου
πλουσιου, ον ουκ αφιησιν η ασπλαγχνια διαβηναι και ιδειν εκεινο το χασμα, οπερ
ωρυξεν αυτωι η ασπλαγχνια, και φριξατε· οι επι μονηι παρθενιαι εγκαυχωμενοι και τηι
απηνειαι πεπληρωμενοι, μη επιλαθεσθε των μωρων παρθενων· οι τα σπλαγχνα
κλειοντες απο των χρηιζοντων, αει εννοειτε των παρισταμενων εξ ευωνυμων, και μετ'
αισχυνης πολλης κατω νευοντων, και ακουοντων της οδυνηρας εκεινης φωνης, το,
Πορευεσθε απ' εμου, οι κατηραμενοι, εις το πυρ το αιωνιον, και φριξατε· οι αρπαζοντες
τα αλλοτρια, ακουετε του λαλουντος δια στοματος των αγιων, Χειρι χειρας εμβαλων
αδικως, ουκ ατιμωρητος εσται· και παλιν, Ἐγω Κυριος μισων αρπαγμα εξ αδικιας· και
αλλαχου, Ἐπι αρπαγμα μη επιποθειτε. Οι ορφανους και χηρας θλιβοντες, ενθυμηθητε
τις ο τουτων προστατης και εκδικος· Θεος γαρ, ειπεν ο ∆αυιδ, ο πατηρ των ορφανων και
κριτης των χηρων οι κατεπαιρομενοι παρθενοι των μιγαδων, μνησθητε του ειποντος
Χριστου δια στοματος Παυλου, Τιμιος ο γαμος, και η κοιτη αμιαντος. Οι δε τον ναον του
Θεου εν πορνειαι φθειροντες, ακουσατε του αυτου παλιν λεγοντος· Πορνους και μοιχους
60.692 κρινει ο Θεος. Οι εν δολωι φιλουντες, ακουσατε και μη επιλαθεσθε του δολιου
φιληματος του παραδωσαντος Ἰουδα τον Ἰησουν· οι κλεπται, ακουσατε τι περι υμων ο
Κυριος προς τον προφητην Ζαχαριαν ελαλησεν· λεγει ουν Τι συ οραις, Ζαχαρια; Και
ειπον· ∆ρεπανον πετομενον· μηκος αυτωι πηχεων εικοσι, και πλατος αυτωι πηχεων δεκα.
Και ειπεν Κυριος· Αυτη η αρα η εκπορευομενη επι προσωπον της γης· διοτι πας κλεπτης
εκ τουτου εκδικηθησεται εως θανατου· και εισελευσεται εις τον οικον του κλεπτου, και
εις τον οικον του ομνυοντος το ονομα του Θεου εν ψευδει, και καταλυσει εν τωι μεσωι
του οικου αυτου, και συντελεσει αυτον, και τα ξυλα αυτου, και τους λιθους αυτου.
Ἆρα αρκει ταυτα, ω κλεπται, του παυσασθαι του χαλεπου δρομου; η προσενεγκω
και ετερα θεια ρηματα αποτρεποντα και κατακρινοντα υμας και εκφοβουντα προς
επιστροφην; Ἀκουσατε ουν και του Ἀποστολου λεγοντος· Ὁ κλεπτης μηκετι κλεπτετω,
αλλα κοπιατω εργαζομενος το αγαθον ταις ιδιαις χερσιν, ινα εχηι μεταδιδοναι και τωι
χρειαν εχοντι· και παλιν, οτι Κλεπται βασιλειαν Θεου ου κληρονομησουσιν. Και αρκει
λοιπον τα ειρημενα περι των κλεπτων, ει βουλοιντο. Οι μνησικακοι, ακουσατε του
αποστολου Πετρου κραζοντος· Μη αποδιδοντες κακον αντι κακου, η λοιδοριαν αντι
λοιδοριας· αλλ' αποθεμενοι πασαν κακιαν, και πασαν καταλαλιαν, ως αρτιγεννητα
βρεφη βιωσατε. Ει ποτε νικηθεις και χαυνωθεις μισησηις ανθρωπον, μη τολμησηις ειπειν,
οτι Ἀγαπω τον Θεον· αρκετον γαρ σου το βαρος, και το κατακριμα της μισαδελφιας, η
βαρυτερα απασων των βαρηματων· και μη επαγηις εαυτωι ψευδος· Ὁ γαρ τον αδελφον
αυτου μισων, και λεγων, οτι Ἀγαπω τον Θεον, ψευστης εστιν, καθως γεγραπται. Οι
φιλαργυροι, εννοησατε τι φιλειτε, του Ἀποστολου βοωντος· ει δε και τουτο ου κατεχετε,
δευτε ακουσατε, και διηγησομαι υμιν, οποιον κακον φιλειτε· Ῥιζα παντων των κακων η
φιλαργυρια. Ἀγνοειτε το ποθουμενον παρ' υμων θηριον και ψυχοφθορον; Ουδεις
φιλοχρυσος γεγονε ποτε φιλανθρωπος, ο δε μη φιλανθρωπος ουδε φιλοχριστος.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

ʹ. Ἐννοησατε οποια εστιν αναιδης και αναισχυντος. Ουκ ενετραπη εις τον τιμιον
εκεινον και μακαριον χορον των αποστολων, ον και οι δαιμονες φριττουσιν, ων και αι
σκιαι παθων φυγαδευτηρια, ων τα χρωτα νοσηματα ιωντο, ων υπο τους ποδας παντα τα
εθνη και βασιλεις και δυνασται και σοφοι υπεταγησαν. Ἀλλ' ομως η αναιδης
επεπηδησεν ωσπερ ληιστης και ως λεων ωρυομενος, και αφηρπασε τον αποστολον, αλλ'
εκ των δωδεκα των εκλεκτων, των λογαδων και κορυφαιων, ουκ αμοιρον της Χριστου
ευλογιας και δωρεας παρα τοις ενδεκα, ουδε των χαρισματων· αφθονος γαρ ων ο
διδασκαλος, ωσπερ τους λοιπους κακεινον ετιμησεν, και παρεσχετο χαρισμα των
ιαματων και την κατα του αλλοτριου εξουσιαν. Ἀλλα και τους ποδας αυτου τους κατα
του ∆ιδασκαλου τρεχοντας οικειαις χερσιν, ωσπερ και των λοιπων μαθητων, ενιψεν ο
αγαθος και ανεξικακος Κυριος. Ὁποιαν λοιπον δοκεις δυναμιν εχειν λαβοντα την
εξουσιαν παρα του Θεου και ∆εσποτου των ολων κατα δαιμονων και παντοιων παθων;
Ἐγω λεγω· παντων των βασιλεων και δυναστων υπερισχυειν τουτο, και πασης εξουσιας
φοβερωτερον ειναι. Και λοιπον ενθυμηθητε, ω φιλαργυροι, ει τον τοιουτον και
τηλικουτον στρατιωτην ως γυμνον και αβοηθητον κατεπονησε και ελαβεν ως
αιχμαλωτον, τι λοιπον παθωμεν ημεις οι μηδεν κατορθωμα αρετης κεκτημενοι; Και τι
λεγω περι αποστολων και μαθητων; Αυτον τον Κυριον και ∆εσποτην των ολων ουκ
ηιδεσθη, αλλα και επ' αυτον τας χειρας επεβαλε, και τον απρατον επρασε, και τον πασης
δοξης και τιμης υπαρχοντα αξιον ητιμασε, και ωι καμπτει παν γονυ, εῤραπισε, και ωι
φρικηι προσκυνουσιν ουρανιαι στρατιαι, ενεπτυσε· και, ινα το μειζον ειπω, τον αρχηγον
της ζωης, τον τα παντα ζωοποιουντα απεκτεινε.
Λοιπον μηδεις καυχασθω εν ανθρωποις, μηδεις ενδυναμουσθω επι τηι ιδιαι
ματαιοτητι· μη τις θαῤρειτω, οτι Παθος ου νικαι με ποτε· εις πολλα γαρ νικαι σε, και
νικητης ειναι δοκεις; τον αποστολον του Χριστου ενικησε, και συ καταφρονεις; τον
κορυφαιον ηιχμαλωτευσε, και συ αμεριμνεις και μεγαλαυχεις; Ὅρα ουν ο δοκων 60.693
εσταναι, μη πεσηις. Βουλει δειξω σοι εν ποσοις πραγμασι νικασαι και ου συνιεις; Βουλει
απογυμνωσω σοι οσα εκ του πονηρου ποιεις, και ως αναιτιος διαγεις; Ἄκουε· ωμοσας το
φοβερον ονομα του Θεου, οπερ ουδε οι αγγελοι τολμωσι· τουτο εκ του πονηρου εστιν,
ως ο Κυριος εδηλωσεν· εψευσω, ηττημα εστιν· ελοιδορησας, ηττηθης· χρηματα
απεθηκας του αδελφου σου, μαλλον δε του Χριστου λιμωττοντος και γυμνητευοντος·
ενικηθης νικην χαλεπην και αναπολογητον, την προξενον του εσχατου εκεινου και
φοβερου εγκληματος· Ἐπεινασα, και ουκ εδωκατε μοι φαγειν, και τα ακολουθα· και το
χαλεπωτερον, οτι και τον αδελφον του Χριστου βοωντα ουκ ηλεησας· και μετα μικρον
παντα ομου καταλιπων, πορευσηι οθεν ουκ αναλυσεις, αλλ' εναριθμιος εσηι μετα των
ακουοντων· Πορευεσθε απ' εμου, οι κατηραμενοι, και τα εξης. Ειδες εν ποιοις νενικησαι,
και ου συνιεις; ειδες ποσων παραπτωματων υπευθυνος ει, και ως νικητης και αναιτιος
εν αμελειαι διαγεις, ηττημενος και νενικημενος και δειλαιος; Ουκ ηκουσας το
γεγραμμενον, οτι Ὁ νικων κληρονομησει τα αιωνια αγαθα, απερ εν τηι Ἀποκαλυψει
Ἰωαννης εδηλωσε και διηγησατο, απερ ειδεν πραγματα, χαραν απληρωτον, ευφροσυνην
ακηρατον, διαγωγην μετα του ∆εσποτου των ολων και παντων των αγιων αγγελων και
αρχαγγελων· και ετερα πολλα και θαυμαστα διηγησαμενος τελος επηγαγε λεγων· Ὁ
νικων κληρονομησει ταυτα. Την νικην προειπαμεν, ει κατεχετε· δια δε τους
ραιθυμοτερους και παλιν ειπωμεν ποιαν λεγει νικην. Νικην, ην ο Κυριος ημων ενικησε
και εδιδαξε λεγων· Θαρσειτε, εγω νενικηκα τον κοσμον. Ἤκουσας οποιαν λεγει νικην;
Ὁ νικων κληρονομησει χαραν. Ὢ μακαριας κληρονομιας, ω κληρος πασης χαρας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

πεπληρωμενος. Πολλων αγωνων, αδελφοι, χρεια, πολλων ιδρωτων, πολλων δακρυων
και πολλης δεησεως και εγκαρδιου ταπεινωσεως. Ποιωι τροπωι χρησωμεθα; ποιαν
τεχνην επινοησωμεν; ποιαν εφευρωμεν μεθοδον, ινα μη εκπεσωμεν εκεινα τα
σημαινομενα αγαθα, απερ απεκαλυφθη τωι μακαριωι Ἰωαννηι; τινα ερωτησωμεν και
διδαξει ημας τον τροπον, πως δυνηθωμεν κληρονομοι γενεσθαι των ανεκφωνητων
εκεινων αγαθων, Ὧν ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν αυτον; Ὁ διδασκων ανθρωπον
γνωσιν Κυριος, αυτος διδαξει ημας τον τροπον, πως δει νικαιν τον κοσμον.
Προσελθωμεν αυτωι αναιδως, και ερωτησωμεν ειλικρινως· μιμησωμεθα τον τιμιον
χορον εκεινον των αποστολων, και καθως εκεινοι προσελθοντες επηρωτησαν αυτον
περι συντελειας και περι παντων, και εμαθον παρα της αληθειας την αληθειαν·
προσελθωμεν αυτωι και νυν, ει και αναξιοι και ευτελεις τυγχανομεν, και ποῤρω της των
αποστολων αξιας.
Ου γαρ εστι μακραν, ουδε διεστηκε των εν αληθειαι ζητουντων αυτον, καθως ο
προφητης λεγει· Ἐγγυς Κυριος πασι τοις επικαλουμενοις αυτον εν αληθειαι. Ειπε ημιν,
Κυριε, ειπε ημιν, πως δει νικησαι τον κοσμον· Κυριε, διδαξον ημας ποιειν το θελημα
σου. Κυριε, οδηγησον ημας εν τηι οδωι σου, μηποτε καταπιετω ημας ο βυθος του πονηρου
τουτου αιωνος· Κυριε, Κυριε, μη εγκαταλιπηις ημας· Κυριε, εκτος σου αλλον ουκ
οιδαμεν· ελεησον ημας, οτι ασθενεις εσμεν· Κυριε, μη αφησηις ημας ορφανους·
∆ιδασκαλε αγαθε, τι ποιησαντες ζωην αιωνιον κληρονομησομεν; Προς ταυτα
ακουσωμεν τι αποκριθησεται και λαλησει· ∆ευτε οπισω μου, τοις ιχνεσι μου
ακολουθησατε, μιμηται μου γινεσθε, πτωχευσατε εκουσιως, ινα πλουτησητε τον τροπον
της εμης νικης. Ἀκουσατε του αποστολου διηγουμενου και λεγοντος· ∆ι' ημας
επτωχευσε πλουσιος ων. Ἐταπεινωσεν εαυτον γενομενος υπηκοος μεχρι θανατου. Ουτω
και πας ο βουλομενος νικησαι, ταπεινουσθω· οφειλει μεν και υπερ εμε ως δουλος· ει δε
μη, καν ως εγω ∆εσποτης· υπομενετω διωγμους, υβρεις, ατιμιας, ραπισματα,
εμπτυσματα. Ουτως ο βιων μετα ορθης ομολογιας νικαι τον κοσμον, και κληρονομει
εκεινα τα υπο Ἰωαννου μηνυθεντα, απερ αγγελοι επιθυμουσι θεασασθαι. Ὄντως ουδεν
ισχυροτερον του πτωχευοντος δια τον Κυριον· ουδεις ουτω φοβερος τοις δαιμοσιν, ως ο
ταπεινοφρων· ο βουλομενος νικησαι τον κοσμον και τα εν κοσμωι και τον υψηλοφρονα
και υπερηφανον, τας εντολας μου φυλαξει, καθως εγω του Πατρος μου τετηρηκα,
γενομενος υπηκοος μεχρι θανατου, καταδεξαμενος υβρεις και ατιμιας, ραπισματα
60.694 και εμπτυσματα· και ουτω νικαι τον κοσμον. Ουτος ο τροπος εφοβησε και
εξενευρωσε τον διαβολον, και κατεκλασε αυτου τους οδοντας, και συνετριψεν αυτου
την ισχυν και το ματαιον αυτου κρατος· εν τουτωι καυχασθω ο καυχωμενος καθως
γεγραπται· Καυχασθω αδελφος ο ταπεινος εν τωι υψει αυτου· ουτος γαρ ο νικων τον
κοσμον. Ὁραις της ταπεινοφροσυνης το υψος, βλεπεις της πτωχειας το νικος; ειδες
αηττητον παραταξιν του ταπεινου τηι καρδιαι; Ὢ πτωχεια πλουσιωτερα παντων των
βασιλεων· ω ταπεινοφροσυνη δυνατωτερα γιγαντων· ω ταπεινωσις και υπακοη, οπλον
και βελος κατα του πονηρου. Ὄντως ματην ταρασσεται πας ανθρωπος, χωρις του
τροπου τουτου νικησαι βουλομενος. Μη πλανω, ανθρωπε, ουδεις Χριστου ισχυροτερος·
αλλ' αυτος ουτως παρεταξατο και ενικησε, διδαξας ημας τροπον νικης αηττητον· τωι
τροπωι τουτωι κατεβαλε τον υπερηφανον, τηι τεχνηι ταυτηι κατεβαλε τον ειποντα, Ἔσομαι
ομοιος τωι Ὑψιστωι· ταυτηι τηι μεθοδειαι ενικησε τον κοσμον και του κοσμοκρατορος
κατεκλασε τους οδοντας, διωκομενος, επιβουλευομενος, υβριζομενος, εμπτυομενος.
Ὁραις το αηττητον οπλον; οραις την νικην και την τεχνην; βλεπεις το ανικητον κρατος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

της κατα Θεον πτωχειας; ειδες πως φοβερος υπαρχει τοις δαιμοσιν ο την
ταπεινοφροσυνην ενδεδυμενος; Του μεν Κυριου, καθως προειρηται, μιμητης εστι, των
αγγελων ποθητος, τοις αποστολοις τιμιος, τοις μαρτυσι συναριθμιος, τοις δαιμοσι
φοβερος, του κοσμου νικητης, των αιωνιων και αφθαρτων αγαθων κληρονομος.
Τουτου ουδεποτε φοβος απτεται, τουτον πας λεγεων δαιμονων υποχωρει και πτησσει,
βλεποντες εν αυτωι τον του κοσμου νικητην Χριστον καταπατησαντα αυτους, και
καθελοντα αυτων το ματαιον κρατος.
ζʹ. Λοιπον, τεκνια, τον τροπον μαθοντες και την τεχνην διδαχθεντες, μη
αμελησωμεν, αλλα μιμησωμεθα τον Κυριον ημων, και δια της ταπεινωσεως και των
αρετων ομοιωθωμεν αυτωι, και νικησωμεν του Κυριου συνεργουντος· και μαλιστα
επιθυμηται των αγαθων εκεινων, περι ων πολλακις ηκουσατε, μη οκνησωμεν, μη
δωμεν υπνον τοις οφθαλμοις ημων, μη νικηθωμεν υπο του δεινου κοσμοκρατορος,
μηποτε ειπηι, οτι Ἴσχυσα προς αυτον. Ὅρα ουν, αγαπητε, μη επινυσταξηις σοις
βλεφαροις· ορα ουν μη νυσταξηι ο φυλασσων σε· κυκλωι οι ασεβεις περιπατουσι· Ὁ
αντιδικος υμων διαβολος ως λεων ωρυομενος ζητει τινα καταπιηι. Ταυτα ειδοτες,
τεκνια, διεγειρωμεν εαυτους, ετοιμασθωμεν προς πολεμους, και παλιν μετα μικρον
ετοιμοι γενωμεθα προς απολογιαν. Ἕως ποτε ου προσεχομεν τοις λογοις του Κυριου
λεγοντος, Γινεσθε ετοιμοι, δηλονοτι προς την εντευθεν αποδημιαν; Ειτα του κριτου τοτε
ανοιγοντος τας βιβλους, ουκ αλλας ξενας, ας ουκ εγνωμεν, αλλα ταυτας, ας
περιφερομεν και καθ' εκαστην αναγινωσκομεν και ακουομεν, δεικνυουσας ημιν κατα
πασαν αιτιαν την ασφαλη και πασης εντολης εργασιαν· τι δη αποκριθωμεν; πως δη
λαθωμεν τους παρ' ημων διωχθεντας, και Ἑτερους περιφρονηθεντας και πολλα δεινα
παθοντας, μαλιστα δε πλησιον του κριτου παρεστωτας και βοωντας, εκδικησον, Κυριε,
ημας λοιπον· Θεος γαρ εκδικησεων υπαρχεις, ∆εσποτα. Τι λοιπον εδει ποιησαι; ειπατε, ει
τι οιδατε ως γαρ ο λογος απεδειξεν, αδυνατον τας χειρας του κριτου διαφυγειν· και οτι
ουδεν αυτον λανθανει εγνωμεν· οτι και ο ᾅδης γυμνος φανησεται, και παντα γυμνα τοις
οφθαλμοις αυτου, οιδαμεν, και οτι παν εργον και πασα πραξις, καν τε αγαθη καν τε
φαυλη, ειτε μικρα ειτε μεγαλη, εις μεσον του θεατρου εκεινου επι αγγελων και πασων
δυναμεων και πασης πνοης αναγινωσκεται ανθρωπινης. Και τουτο εδιδαχθημεν, οτι
Τοτε γενησεται ο επαινος εκαστωι απο Θεου, και οτι εκαστος το ιδιον φορτιον βασταξει
μεμαθηκαμεν, και οτι οι ετοιμοι εισερχονται μετ' αυτου εις τας αιωνιους σκηνας
επιστωθημεν, και οτι τοις ραιθυμοις η θυρα αποκεκλεισται ουκ ελαθεν· ινα το
φοβερωτερον ειπω, οτι τελος αι κολασεις ουκ εχουσιν, αλλ' εις απειρους αιωνας
παρατεινουσιν, εδηλωθη ημιν· και οτι παντες γυμνοι παραστησομεθα τωι βηματι του
Χριστου, ινα κομισηται εκαστος ει τι επραξεν, και τουτο ηκουσαμεν· και οτι η κρισις
ανελεος, ουκ ηπιστησαμεν· και οτι ερχεται κριναι ζωντας και νεκρους και αποδουναι
εκαστωι κατα τα εργα αυτου, καθ' εκαστην επι στοματος φερομεν· και οτι πας αμαρτησας
60.695 και αμελησας της μετανοιας, εις κολασιν αιωνιον εκπεμπεται, παντες οιδαμεν.
Ταυτα παντα ασφαλως επισταμενοι, πως ου τρεμομεν; πως ουκ οδυρομεθα; πως
ου διεγειρομεν αλληλους, και συμβουλευομεθα βουλην σωζουσαν και αρεσκουσαν Θεωι;
∆ευτε ουν ομου, παντες οι πιστοι και φιλοθεοι, δευτε, συμφωνιαι συναχθωμεν ει και τα
περατα ολα συναχθηναι επι το αυτο αδυνατον, αλλα χωραν προς χωραν· ει δε και τουτο
δυσκολον, καν πολις και τα περιχωρα αυτης· και συνερχομενων πολλων, ανακρινωμεν
αλληλους περι των φοβερων εκεινων κριτηριων· αρξωμεθα και ιδωμεν ει ετοιμοι
εσμεν, ιδωμεν περι εκαστου σφαλματος, οποιον κριμα εγγραπτον ο Κυριος εποιησεν.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

Ουτως εκαστος γνωρισας το ιδιον σφαλμα, και το αυτου κατακριμα, διορθωσεται
πριν λυθηναι την πανηγυριν και φθασθηι αδιορθωτος. Ει γαρ βασιλευς τα χρεωστουμενα
ου παραχωρει, αλλα κατα ακριβειαν ανυει, και πας αρχων τα οφειλοντα απαιτει, ποσωι
μαλλον ο δικαιος κριτης παντα απαιτησει τα οφειληματα ημων; ∆ια τουτο παρακαλω
την εν Χριστωι αγαπην υμων, μηδεις απελθηι εντευθεν χρεος επιφερομενος. Ὧδε ενι
τροπος απολογιας· εχεις πολλους τροπους· πολλαι γαρ οδοι βιου. Ει γαρ τα σφαλματα
πολλα, πολλωι μαλλον ελεος του Θεου· οπερ και πολλακις υμιν διηγησαμεν, ει και
ανεκδιηγητον εστι, και παλιν υπομνησω την εν Χριστωι αγαπην υμων· αλλα νουνεχως
ακουσωμεν μετα φοβου Κυριου και πολλων δακρυων. Οι ραιθυμοι νηψωμεν, οι
νυσταζοντες εξυπνισωμεν, οι εν πειρασμοις πασαν την μεριμναν επιῤριψωμεν επι τον
Κυριον, καθως γεγραπται, οτι αυτωι μελει περι ημων. Συναγαγωμεν ωδε τον νουν, και
ακουσωμεν τροπους χρηστους, τροπους σωτηριας, τεχνας ψυχωφελεις, μεθοδον
επιστροφης και μετανοιας, και συντομον θειον λογον και διδασκαλιαν ανοθευτον·
μονον, καθως προειπον, συντεινατε μοι την διανοιαν, και μηδεις νωθρως και ραιθυμως
ακουσηι· τον γαρ τροπον ον μελλω λεγειν, παν ειδος σφαλματος αναμιμνησκει παντας
τους παρατυγχανοντας, οπως εκαστος ημων το ιδιον γνωρισας σφαλμα, δακρυσηι,
στεναξηι, το σφαλμα διορθωσαμενος, ετοιμασηι εαυτον προς απολογιαν.
Εις αναμνησιν παλιν βουλομαι υμας αγαγειν των σκυθρωπων και φρικτων
κολασεων, καθως και εν αρχηι του λογου πεποιηκα· ταυτα γαρ ειποντες, εβλαψαμεν
ουδεν, αλλα μαλλον και μεγαλως ωφελησαμεν· ρανις γαρ ενδελεχουσα κοιλαινει
πετραν, καθως γεγραπται. Ποθεν ουν αρξωμαι; ποιον δε σφαλμα, η ποιον νοσημα
προσαγαγω, ινα και την αρμοζουσαν τηι νοσωι ιασιν επαγαγω; Παντως το πρωτον κακον.
Και ποιον αρα εστι τουτο; ∆ηλονοτι υπερηφανια, ητις επι γης ανωθεν κατεσπασε τον
εωσφορον. Λοιπον ακουε εν πρωτοις, υπερηφανε· συ μνησθητι του γεγραμμενου· Ὁ
Θεος υπερηφανοις αντιτασσεται, και μακραν απο σου την δεινην ταυτην αῤρωστιαν
ποιησον, ινα μη αντιτασσομενον ευρησηις τον Θεον· μνησθητι του πεσοντος επι γης
ανωθεν, και αντι της μετα Θεου διαγωγης και των λοιπων συλλειτουργων αγγελων,
τοις καταχθονιοις κατοικουντος εν σκοτεινοις και εν τηι απωλειαι· εννοων αει τον
Κυριον της δοξης πλουσιον οντα, πως επτωχευσεν. Μνησθητι τας κατ' αυτου επιβουλας
και συκοφαντιας τα τε ραπισματα, και φριξας ταπεινωθητι, ινα σωθηις και υψωθηις εν
καιρωι επισκοπης· εγγυς γαρ Κυριος τοις συντετριμμενοις τηι καρδιαι· και οτι ο ταπεινων
εαυτον υψωθησεται. Οι δε εν πορνειαις πλανηθεντες, αποστητωσαν, και μηδεποτε
πλανηθητωσαν, αλλα μνημονευετωσαν του Ἀποστολου κραζοντος, οτι Πορνους και
μοιχους κρινει ο Θεος· και, οτι Παν αμαρτημα, ο εαν ποιησηι ανθρωπος, εκτος του
σωματος εστιν· ο δε πορνευων, εις το ιδιον σωμα αμαρτανει· και, οτι Πορνοι βασιλειαν
Θεου ου κληρονομησουσιν. Μη επιλαθεσθε δε και του μολυναντος εν πορνειαι την
νυμφικην στολην και μετ' αισχυνης του βασιλικου γαμου εκβληθεντος, και Μετανοειτε·
ηγγικεν γαρ η βασιλεια των ουρανων.
Οι μοιχοι, φριξατε την θειαν φωνην την λεγουσαν, Μη μοιχευσεις· και του
Ἀποστολου βοωντος, Πορνους και μοιχους κρινει ο Θεος. Μνησθητε δε και του
Σολομωντος λεγοντος, Ὁ δε μοιχος δι' ενδειαν φρενων απωλειαν τηι εαυτου ψυχηι
περιποιειται. Ἀκουσατε δε του Κυριου προς την μοιχαλιδα βοωντος, Ἄπελθε, και μηκετι
αμαρτανε. Και συντομως, Μετανοησατε· ακουσατε του Ἀποστολου 60.696 κηρυσσοντος,
οτι Ἀποκαλυπτεται γαρ οργη του Θεου απ' ουρανου επι πασαν ασεβειαν και αδικιαν
ανθρωπων. Οι εν αρσεσιν αρσενες την ασχημοσυνην κατεργαζομενοι, τρομαξατε και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16

πριν τον Κριτην παραγενεσθαι, και μαλιστα παρα φυσιν τολμησαντες, λογιζομενοι πως
αι κολασεις τους τοιουτους διαδεξονται, εαν μη εμπονως κατα αναλογιαν του
πταισματος μετανοησωσι. Μνημονευετε του Ἀποστολου βοωντος, οτι Ἄδικοι βασιλειαν
Θεου ου κληρονομησουσιν, ουτε πορνοι ουτε μοιχοι ουτε μαλακοι ουτε αρσενοκοιται
βασιλειαν Θεου ου κληρονομησουσι. Και εκ ποιας αιτιας εις το χαλεπον τουτο πτωμα
κατεῤραγησαν; ειπε, Παυλε. ∆ιοτι, φησιν, Ουκ εδοκιμασαν εχειν τον Θεον εν επιγνωσει,
παρεδωκεν αυτους ο Θεος εν ταις επιθυμιαις των καρδιων αυτων εις ακαθαρσιαν του
ατιμαζεσθαι τα σωματα αυτων εν αυτοις. Ειδες την αιτιαν του δεινου πτωματος; ∆ια
τουτο παραινει ο αυτος αποστολος μη ειναι ημας επιθυμητας κακων, μηδε δουλους
παθων· Ὧ γαρ τις ηττηται, τουτωι και δεδουλωται. ∆ια τουτο δει παντοτε προσευχεσθαι,
παντοτε δακρυειν και θρηνειν, οπως ρυσηται ημας ο Κυριος εκ του κακου φρονηματος
του σωματος του θανατου τουτου· και επιθυμησωμεν καν ποτε τα οντως επιθυμητα
εκεινα, εις α και αγγελοι επιθυμουσι παρακυψαι.
ηʹ. Ταυτα και ημεις ποθησωμεν, και σπουδασωμεν μετανοησαι, και δια της
μετανοιας παλιν ασπιλοι γενεσθαι, καθως και προ του καταπεσειν. Τοιουτον γαρ εστι το
ειδος και η δυναμις του τιμιου κτηματος της μετανοιας· εις την πρωτην τιμην, ην ειχε
προ του σφαλματος, αποκαθισται παλιν τον μετανοουντα. Τολμω ειπειν, οτι και
υψηλοτεροι τινες γεγονασι. Πολλα κοπιασαντες, και περισσοτερως δακρυσαντες,
απεπλυναν την δυσωδιαν της αμαρτιας κατα τον λεγοντα· Πλυνεις με, και υπερ χιονα
λευκανθησομαι. Σπουδης δε πολλης χρεια, οτι ηι ωραι ουκ οιδαμεν, ο απαιτων αρπασει,
και ουδεις ο ρυομενος. Ὅθεν η θεια φωνη απαυστως βοαι, Γινεσθε ετοιμοι. Ὁ κρινειν
λαχων, φευγε του κρινειν, του Κυριου λεγοντος, Μη κρινετε· και μη παραιτου παλιν
διακαταπονουμενον, αλλα του Κυριου μνημονευε του λεγοντος· Μη κρινετε κατ' οψιν,
αλλα την δικαιαν κρισιν κρινατε· και παλιν· Μη καταδικασητε, και ου μη
καταδικασθητε. Ει δε τον ετερον κρινων συ τα αυτα πρασσεις, ουκ εκφευξεις το κριμα
του Θεου.
Ἄκουε του Ἀποστολου επιπληττοντος τους τοιουτους και λεγοντος· ∆ιο
αναπολογητος ει, ανθρωπε, ο κρινων τους τοιαυτα πρασσοντας, και ποιων αυτα· εν ωι
γαρ κρινεις τον ετερον, εαυτον κατακρινεις. Ὁ ουν διδασκων ετερον, σεαυτον ου
διδασκεις; ο κηρυσσων μη κλεπτειν, κλεπτεις; ο λεγων μη μοιχευειν, μοιχευεις; Ἔκβαλε
πρωτον την δοκον εκ του οφθαλμου σου, καθως εφη ο Κυριος· Ἐν ωι γαρ, φησι, κριματι
κρινετε, κριθησεσθε. Ὅρα ουν ο κρινων, μη λαβηις δωρα επ' αθωοις· γεγραπται γαρ· Ουαι
οι δικαιουντες τον ασεβη ενεκεν δωρων, και το δικαιον του δικαιου αιροντες. Ει τις ουν
των δικαστων και κριτων ευροι εαυτον ενοχον εν τουτοις, σπουδασηι δια μετανοιας
εαυτον ανεγκλητον ποιησαι· ιδου γαρ ο κριτης των κριτων προ των θυρων εστηκε.
Μηκετι ουν αλληλους κρινωμεν, αλλ' αλληλους αγαπησωμεν, αλληλοις βοηθησωμεν,
υπερ αλληλων ευξωμεθα, οπως ιαθωμεν απεντευθεν χαριτι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου.
Ει τις τωι θυμωι και τηι οργηι δεδουλωται, ακουε του Ἀποστολου λεγοντος· Πασα
πικρια και θυμος και οργη αρθητω αφ' υμων· και παλιν· Ὀργη ανδρος δικαιοσυνην Θεου
ου κατεργαζεται· και παλιν, Ἀποθεσθε οργην, θυμον, κακιαν, βλασφημιαν,
αισχρολογιαν εκ του στοματος υμων. Προηγουμενως δε ακουε και του προφητου
παραινουντος σε· Παυσαι απο οργης, και εγκαταλειπε θυμον. Ειτα και ο Σολομων φησιν·
Ἀνδρι θυμωδει μη συναυλιζου. Ὁ γαρ τοιουτος ουκ εστι δουλος Θεου, αλλα του
κατεχοντος αυτον παθους, καθως γεγραπται· Ὧ γαρ ηττηται, τουτωι και δεδουλωται. Και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17

δια ταχους την οργην αναῤριψαντες, εμπονως μετανοησατε, ινα μη αρπαγεντες
απενεχθητε εις τον τοπον εκεινον, ενθα συναγονται τα της οργης τεκνα, εξ ου
ρυσθειημεν χαριτι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου. Οι γαστριμαργοι και
κατασπαταλωντες, 60.697 ακουσατε του Κυριου κραζοντος μετα απειλης· Ουαι οι
εμπεπλησμενοι, οτι πεινασουσι· και του προφητου λεγοντος· Ἔφαγεν Ἰακωβ και
ενεπλησθη, και εγκατελιπε Θεον τον ποιησαντα αυτον. Ὁραις ως και του Θεου
χωριζονται οι τρυφωντες, περι ων και ο Ἀποστολος αθεους αποδεικνυς ελεγεν· Ὧν ο
θεος η κοιλια, και η δοξα εν τηι αισχυνηι αυτων, οι τα επιγεια φρονουντες. Ἄκουε παλιν
του Θεου πως προασφαλιζεται πασι δια Μωυσεως, και λεγει· Προσεχε σεαυτωι, μη ποτε
φαγων και εμπλησθεις επιλαθηι Κυριου του Θεου σου· και σπουδαιως καταλιπων την
τρυφην την μητερα παντων των παθων και πασης δυσωδιας, επιλαβου της ευωδιας,
ηγουν της εγκρατειας, τον καρπον του αγιου Πνευματος, καθως ο Ἀποστολος εδιδαξε·
και προσεχε σεαυτωι, ινα μη ακουσηις και συ, καθως ο σπαταληστης εκεινος πλουσιος, ο
και μισοπτωχος, οτι Ἀπελαβες τα αγαθα σου εν τηι ζωηι σου· και αντεχου της μετανοιας,
του κεφαλαιου της σωτηριας ημων, οτι ουκ οιδαμεν την ημεραν ουδε την ωραν, εν ηι ο
Κυριος ημων ερχεται. Οι εν μεθαις ηττωμενοι, και της ακηρατου βασιλειας των
ουρανων εαυτους αποσχοινιζοντες ιδιαι γνωμηι, ακουσατε του προφητου κηρυσσοντος·
Ουαι οι μεθυοντες· και του Ἀποστολου λεγοντος, οτι Μεθυσοι βασιλειαν Θεου ου
κληρονομησουσι· και παλιν παραγγελλοντος, Μη μεθυσκεσθε οινωι εν ωι εστιν ασωτια,
και καταλιποντες τον οινον, μαλλον δε την μεθην την εξω αποκλειουσαν της βασιλειας,
επιποθησατε εκεινον τον οινον, ον ο Θεος εκ των αγιων Γραφων εκερασεν ημιν κατα
τον προφητην, οινον κατανυξεως· ον οι πιοντες, εν κατανυξει μετανοησατε
δακρυοντες· γλυκεα γαρ τα ρηματα του Κυριου.
Οι εν σαρκι πεποιθοτες και επι ιδιαι ματαιοτητι, ακουσατε του Θεου δια στοματος
των αγιων βοωντος· Πασα σαρξ χορτος, και πασα δοξα ανθρωπου ως ανθος χορτου· και
παλιν, Στηριζων σαρκα βραχιονος αυτου, οτι ματαια σωτηρια ανθρωπου. ∆ια τουτο και
ο Ἀποστολος γραφει· Ἵνα μη πεποιθοτες ωμεν εφ' εαυτοις, αλλ' επι τωι Θεωι, καθως ο
προφητης τα ομοια λεγει· Ἀγαθον πεποιθεναι επι Κυριον, η πεποιθεναι επ' ανθρωπον.
Και μετανοησατε· ερχεται γαρ ο κριτης ο απροσωποληπτος καταργησαι πασαν αρχην και
εξουσιαν και δυναμιν· ουδεν γαρ αυτου ισχυροτερον. Οι τα περιεργα επιτηδευοντες
λαθροφονευται, οι του τοπου των φονεων κληρονομοι, οι κρυφιοι λυκοι, οι σαρκικοι
δαιμονες, οι των καταχθονιων οικητορες, οι του αιωνιου σκοτους υιοι και του ασβεστου
πυρος τεκνα, ακουσατε τι διηγειται ο αγιος ευαγγελιστης Λουκας περι των τοιουτων εν
ταις Πραξεσι των αποστολων λεγων· Πολλοι δε των τα περιεργα πραξαντων,
συνενεγκαντες τας βιβλους, κατεκαιον ενωπιον παντων, και συνεψηφισαντο τας τιμας
αυτων, και ευρον αργυριου μυριαδας πεντε. Ειδες υπακοην οξειαν και σωτηριαν
συντομον; ειδες πως επληθυνθησαν αι ασθενειαι αυτων; Ἀλλα το ταχος της υπακοης
παντα κατωρθωσε. Και υμεις οι τα ομοια πλανωμενοι, και γνωμηι απατωμενοι,
καταπτυσαντες την τοιαυτην χαλεπην και απανθρωπον απατην, και ως απο οφεως
αποφυγοντες, σπουδασατε αξιαν μετανοιαν επιδειξασθαι, πριν φθασηι ημιν η
ανυποστατος κατα των τοιουτων απειλη και οιμωγη· ο γαρ καιρος εγγυς, και μη
αμελητε. Οι το δυσιατον νοσουντες παθος, τον φθονον λεγω και βασκανιαν, μνησθητε
των φθονερων εκεινων των ακουσαντων· Ἑταιρε, ουκ αδικω σε, αρον το σον, και
υπαγε. Που αρα; ∆ηλονοτι εις το σκοτος το εξωτερον. Και αποῤριψαντες την τοιαυτην
αῤρωστιαν, μετανοησατε· Φοβερον γαρ το εμπεσειν εις χειρας Θεου ζωντος. Οι τας θειας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

18

Γραφας εξουθενουντες, και το αγιον Πνευμα ενυβριζοντες το λαλησαν δια στοματος
των εν τηι Παλαιαι και Καινηι ∆ιαθηκηι, τι ποιησετε εν τηι φρικτηι εκεινηι ωραι, οταν το
κριτηριον καθισηι, και ανοιχθωσιν αι βιβλοι, ας νυν βδελυσσεσθε και αποστρεφεσθε; που
φυγητε; που κρυβησεσθε απο προσωπου του λαλησαντος πασαν θειαν Γραφην, και
πασαν ιεραν βιβλον συνταξαντος; Ουαι και απωλεια καταληψεται υμας, ειμη ταχεως
αναλαβησθε θρηνον και οδυρμον, και δυσωπησητε ον παρωξυνατε, παρακλητον Θεον.
Ουκ ακουετε του Κυριου λεγοντος, Ἐρευνατε τας Γραφας; Ουκ ακουετε πως
πεπλανημενους εκαλεσε τους μη ειδοτας τας Γραφας; Ἀκουσατε του Ἀποστολου
θεοπνευστον αυτην καλουντος και ωφελιμον, και λογον υγιαινοντα τε 60.698 και
ιατρευοντα, και ιερα Γραμματα καλουντος, και νομον ελευθεριας. Ἀκουσατε παλιν πως
δια του Σολομωντος το αγιον Πνευμα ασεβεις υμας εκαλεσε, λεγον· Σοφιαν δε και
παιδειαν ασεβεις εξουθενησουσι.
θʹ. Ταυτα ακουοντες, μετανοησατε και ετοιμαζεσθε προς απολογιαν, πριν ελθειν
την ημεραν Κυριου. Και ινα συνελων τα παντα ειπω, πας ανθρωπος, οστις εαν μη
σπουδασηι απεντευθεν διορθωσασθαι, αλλ' ετι χρηιζων οτι Ἀποκαλυπτεται οργη Θεου
απ' ουρανου, ουχι διορθωσεως, αποδημησηι, ο τοιουτος και προσδοκατω. επι τηνδε
αμαρτιαν η τηνδε, αλλ' επι πασαν ασεβειαν και αδικιαν ανθρωπου, ανδρων τε και
γυναικων. Ου γαρ εστι διαστολη· παντες γαρ ημαρτομεν. ∆ια τουτο ο ιερος Ἀποστολος
κατα την χαριν την δοθεισαν αυτωι και περι γυναικων εγραψε λεγων· Γυναικας σεμνας,
διακονους πιστας εν πασι. ∆ιδασκειν δε γυναικι ουκ επιτρεπω, ουδε διαυθεντειν του
ανδρος, αλλ' ειναι εν ησυχιαι, οικουρους, καλοδιδασκαλους, Ἵνα σωφρονιζωσι τας νεας
φιλανδρους ειναι, μη οινωι πολλωι δεδουλωμενας. Και περι χηρων εγραψεν ουτω· Χηρας
τιμα, τας οντως χηρας. Ἥτις προσμενει ταις δεησεσι και ταις προσευχαις, Ει
ετεκνοτροφησεν, ει εξενοδοχησεν, ει αγιων ποδας ενιψεν, ει θλιβομενοις επηρκεσεν, ει
παντι εργωι αγαθωι επηκολουθησε. Και περι πρεσβυτερων τε και πρεσβυτιδων ελαλησε
το αγιον Πνευμα δια στοματος των αγιων, και περι δουλων τε και δεσποτων διεταξατο,
και περι βασιλεων ειπε, και περι στρατιωτων ελαλησε, και περι επισκοπων ετυπωσε, και
ουδεν των συμφεροντων παρεδραμεν· επειδη, καθως εφη, Ἐπι πασαν ασεβειαν και
αδικιαν μικρων τε και μεγαλων αποκαλυπτεται οργη απ' ουρανου.
Παντα υπεμνησα τηι υμετεραι αγαπηι, ινα ειδητε παντα τα προσταγματα, και πασα
αρχη και εξουσια και πασα ηλικια μαθηι την βουλην του Θεου και το θελημα, και την
φοβεραν αυτου απ' ουρανου παρουσιαν, και τας φοβερας κολασεις, και τον οδυνηρον
εκεινον χωρισμον, και σπουδασηι εκαστος τον εαυτου βιον διορθωσασθαι, και εαυτον
ετοιμασαι προς απολογιαν, και μη τηι ραιθυμιαι εαυτον παραδωι, και αποτυχηι των
ανεκφωνητων και αιωνιων αγαθων. Ὅρα ουν, ω ραιθυμε συ, μη εμμεινηις τηι ραιθυμιαι,
μη νικω υπο της απατης και ηδονης. Βλεπε μη δια του πλουτου της χρηστοτητος του
Θεου και της ανοχης και της μακροθυμιας καταφρονηις, και θησαυρισηις σεαυτωι οργην,
καθως λεγει ο Ἀποστολος, εν ημεραι οργης. Ἐπιστρεψον λοιπον, νηψον, γρηγορησον·
αρκετος γαρ ο παρελθων καιρος· εν τηι απατηι και φιληδονιαι σου μη επιμεινηις, μη
εμβαθυνηις εν τηι αδικιαι σου. Ουχ οραις τον αγγελον ακολουθουντα και γραφοντα σου
τας πραξεις; ουκ οιδας, οτι κατα την σκληροτητα σου και επιμονην το ελκος μειζον
γινεται, και βαρυτερον γραφεται, και οργη πλεον εξαπτεται; ουκ οιδας, οτι το
κατεργαζεσθαι το κακον, δυσεξαλειπτον καθισταται, ωσπερ εν πινακι χαρακτηρες οι μεν
κουφοτερως εναποκειμενοι ευχερως καταλεαινονται, οι δε δια βαθους δυσεξαλειπτοι
ευρισκονται; Ὅρα ουν μη περιφρονησηις του μελλοντος σε κρινειν· ορα ουν μη
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

19

επιμενων, μειζω της αφεσεως κατασκευασηις σοι την ανομιαν. ∆ια τουτο περι παντα
προησφαλισατο πασι το παρακλητον και αγαθον Πνευμα, και παντα υπεμνησε, και πως
ο πορνος εκ του βασιλικου γαμου μετ' αισχυνης εκβαλλεται, πως δε και αι πεντε μωραι
παρθενοι δια απηνειαν εξω απεκλεισθησαν της ουρανιου χαρας, πως ο πλουσιος εκεινος
δια τρυφην και την ανηλεον αυτου γνωμην εν τωι τοπωι εκεινωι της βασανου ελαχεν.
Ὁμοιως και ο ετερος πλουσιος, ο τας αποθηκας εκτεινων και συναγων πολλα και
κερδαινων ουδεν, αφρων δικαιως ηκουσεν.
Ουκ αγνοειτε δε τι και οι εξ ευωνυμων δια αμεταδοτον ηκουσαν. Τον δε
κλεπτην ο Κυριος φονεα εκαλεσε λεγων, Ὁ κλεπτης ουκ ερχεται, ει μη ινα κλεψηι και
θυσηι και απολεσηι. Ταυτα και τα τοιαυτα δια στοματος των αγιων το αγιον Πνευμα
ελαλησε, καγω δε υπεμνησα· και επι πασι τουτοις ο Ἀποστολος κραζει λεγων· Βλεπετε
μη παραιτησησθε τον λαλουντα. Και αρκεσει τεως υμιν τα ειρημενα, και μαλιστα τοις
σπουδαιοτεροις, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου του παντα
κατα τον προειρηκοτα καιρον οικονομησαντος εις την ημων σωτηριαν, και
προσκαλουμενου εις την αιωνιον αυτου βασι60.699 λειαν, ευχαις δε των
μνημονευθεντων αγιων, ωι η δοξα και το κρατος αμα τωι Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι
60.700 ως ην εν αρχηι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

20


