De beato Philogonio
Εις τον μακαριον Φιλογονιον γενομενον απο δικολογου επισκοπον, και
οτι του προνοειν των κοινηι συμφεροντων ουδεν ισον εις ευδοκιμησιν
παρα τωι Θεωι, και οτι το ραιθυμως προσιεναι τοις θειοις μυστηριοις
κολασιν αφορητον εχει, καν απαξ του ενιαυτου τουτο τολμησωμεν.
Ἐλεχθη δε προ πεντε ημερων της Χριστου γεννησεως.
Λογος εκτος.
48.747
αʹ. Ἐγω μεν και τημερον παρεσκευαζομην προς τα των αιρετικων
παλαισματα αποδυσασθαι, και το λειπομενον υμιν αποδουναι του χρεους· αλλ', η του
μακαριου Φιλογονιου ημερα, ου την εορτην αγομεν νυν, προς την των εκεινου
κατορθωματων διηγησιν την γλωτταν ημων εκαλεσε. Και δει πειθεσθαι παντως. Ει
γαρ ο κακολογων πατερα η μητερα θα 48.748 νατωι τελευται, ευδηλον οτι ο ευλογων
ζωης απολαυσεται παντως, και ει τους φυσικους γονεις τοσαυτης παρ' ημων
απολαυειν ευνοιας χρη, πολλωι μαλλον τους πνευματικους, και μαλιστα οταν τους
μεν κατοιχομενους ο επαινος μηδεν ποιηι λαμπροτερους, τους δε συνιοντας ημας και
τους λεγοντας και τους ακουοντας βελτιους εργαζηται. Ὁ μεν γαρ εις τον ουρανον
αναβας, ουδεν αν δεοιτο της ανθρωπινης 48.749 ευφημιας προς μειζονα και
μακαριωτεραν ληξιν απελθων· ημεις δε οι τεως ενταυθα στρεφομενοι, και πολλης
πανταχοθεν παρακλησεως χρηιζοντες, των εγκωμιων δεομεθα των εκεινου, ινα εις
τον αυτον ζηλον διαναστωμεν.
∆ια τουτο και τις σοφος παραινει λεγων· Μνημη δικαιου μετ' εγκωμιων· ουχ
ως των απελθοντων, αλλ' ως των εγκωμιαζοντων ταυτηι τα μεγιστα ωφελουμενων.
Ἐπει ουν τοσουτον το κερδος ημιν εκ του πραγματος, πειθωμεθα και μη
αντιλεγωμεν· και γαρ ο καιρος προς την τοιαυτην διηγησιν επιτηδειος. Σημερον γαρ
ο μακαριος προς την αταραχον μετεταξατο ζωην, και το σκαφος ωρμισεν ενθα
ναυαγιον υποπτευσαι ουκ ενι λοιπον, ουδε αθυμιαν τινα και οδυνην. Και τι
θαυμαστον ει καθαρον εκεινο το χωριον αθυμιας εστιν, οπου γε ανθρωποις τοις ετι
ζωσι διαλεγομενος ο Παυλος φησι· Παντοτε χαιρετε, αδιαλειπτως προσευχεσθε; Ει δε
ενταυθα οπου νοσοι, και επηρειαι, και αωροι θανατοι, και συκοφαντιαι, και φθονοι,
και αθυμιαι, και οργαι, και επιθυμιαι πονηραι, και μυριαι επιβουλαι, και καθημεριναι
φροντιδες, και συνεχη και επαλληλα τα κακα μυριας παντοθεν επαγοντα λυπας,
εφησεν ο Παυλος δυνατον ειναι παντοτε χαιρειν, ει τις μικρον εκ του κλυδωνιου
των βιωτικων πραγματων ανακυψας, τον εαυτου καλως ρυθμισειε βιον, πολλωι
μαλλον μετα την εντευθεν αποδημιαν τουτου ραιδιον επιτυχειν του καλου, οτε
ταυτα παντα ανηιρηται, και αῤρωστιαι και παθη και αμαρτηματων υποθεσις, οτε το
εμον και το σον ουκ εστι, το ψυχρον τουτο ρημα, και παντα εις την ζωην ημων
εισαγον τα δεινα, και τους μυριους γεννησαν πολεμους. ∆ιο μαλιστα μακαριζω τον
αγιον τουτον, οτι ει και μετεταξατο και πολιν αφηκε την παρ' ημιν, αλλ' εις ετεραν
ανεβη πολιν την του Θεου, και καταλιπων την Ἐκκλησιαν ταυτην, εις εκεινην τελει
την των πρωτοτοκων των απογεγραμμενων εν ουρανοις, και τας εορτας ταυτας
αφεις, προς την των αγγελων μετεστη πανηγυριν.
Ὅτι γαρ και πολις ανω και Ἐκκλησια και πανηγυρις εστιν, ακουσον του
Παυλου λεγοντος· Προσεληλυθατε πολει Θεου ζωντος Ἱερουσαλημ επουρανιωι και
Ἐκκλησιαι πρωτοτοκων απογεγραμμενων εν ουρανοις, και μυριασιν αγγελων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

πανηγυρει. Ου δια το πληθος δε των ανω δυναμεων μονον, αλλα και δια την των
αγαθων αφθονιαν, και την διηνεκη χαραν και ευφροσυνην, πανηγυριν τα εκει παντα
καλει· Πανηγυριν γαρ ουδεν ετερον ποιειν ειωθεν, αλλ' η το πληθος των
συνειλεγμενων, και η δαψιλεια των ωνιων, οταν πυροι και κριθαι και παντοδαπα
γεννηματων ειδη, και προβατων ποιμνια, και βοων αγελαι. και ιματια, και ετερα
τοιαυτα εισαγηται, των μεν πωλουντων, των δε αγοραζοντων. Και τι τουτων εστιν
εν τοις ουρανοις, φησι; Τουτων μεν ουδεν, τα δε τουτων πολλωι σεμνοτερα. Ου γαρ
πυροι και κριθαι και γεννηματων ειδη, αλλ' ο καρπος εκει πανταχου του πνευματος,
αγαπη και χαρα και ευφροσυνη και ειρηνη και αγαθωσυνη και πραοτης μετα πολλης
της δαψιλειας· ου προβατων ποιμνια και βοων αγελαι, αλλα πνευματα 48.750
δικαιων τετελειωμενων, και ψυχων αρεται, και τροπων κατορθωματα πανταχου
των ουρανων εστιν ιδειν· ουχ ιματια και επιβληματα, αλλα στεφανους χρυσου
παντος τιμιωτερους και βραβεια και επαθλα και τα μυρια τοις κατορθουσιν
αποκειμενα αγαθα. Και το πληθος των συνιοντων πολλωι σεμνοτερον τε και πλεον·
ου γαρ εξ αστικων τε και επιχωριων εστιν ανδρων, αλλ' ενθα μυριαδες αγγελων,
εκει χιλιαδες αρχαγγελων, αλλαχου συμμορια προφητων, ετερωθι μαρτυρων χοροι,
αποστολων ταγματα, συλλογοι δικαιων, των ευηρεστηκοτων απαντων δημοι
διαφοροι. Ὄντως θαυμαστη τις εστιν η πανηγυρις, και το δη παντων μειζον, οτι εν
μεσηι τηι πανηγυρει στρεφεται τουτων απαντων ο βασιλευς· ειπων γαρ, Μυριασιν
αγγελων πανηγυρει, επηγαγε, Και κριτηι Θεωι παντων. Τις ποτε ειδε εν πανηγυρει
βασιλεα παραγινομενον; Ἐνταυθα μεν ουδεις ειδε ποτε, εκει δε διηνεκως οι
παροντες ορωσιν ως αυτοις ιδειν δυνατον, και παροντα και τηι της ιδιας δοξης
λαμπροτητι κοσμουντα τους συνιοντας απαντας. Και αυται μεν αι πανηγυρεις της
ημερας μεσουσης πολλακις καταλυονται, εκεινη δε ουχ ουτως. Ου γαρ περιοδους
μηνων, ουδε κυκλους ενιαυτων, ουδε ημερων αριθμον αναμενει, αλλ' εστηκε
διηνεκως, και τα εν αυτηι παντα αγαθα περας ουκ εχει, τελος ουκ οιδεν, ου γηραιν
ουδε μαραινεσθαι δυναται· αλλ' εστιν αγηρω και αθανατα. Ουδεις εκει θορυβος
καθαπερ ενταυθα, ουδεμια ταραχη, αλλα πολυς ο κοσμος παντων μετα της
προσηκουσης ευταξιας, ωσπερ εν κιθαραι τινι, μετα ρυθμου την παναρμονιον
μελωιδιαν και πασης ηδιω μουσικης τωι ∆εσποτηι της κτισεως εκατερας
αναπεμποντων, και της ψυχης εκει καθαπερ εν ιεροις αδυτοις και θειοις τισι
μυστηριοις την θειαν τελουμενης μυσταγωγιαν.
βʹ. Προς ταυτην ουν την μακαριαν και αγηρω ληξιν μετεστη σημερον ο
μακαριος Φιλογονιος. Τις ουν αν γενοιτο λογος εφαμιλλος ανθρωπωι τωι τοσαυτης
ευκληριας αξιωθεντι; Ουκ εστιν ουδεις. Τι ουν, ειπε μοι, σιγησομεν δια τουτο; και
τινος ενεκεν συνεληλυθαμεν; Ἀλλ' ερουμεν οτι ου δυνησομεθα του μεγεθους
εφικεσθαι των εργων; ∆ι' αυτο μεν ουν τουτο αναγκαιον ειπειν, επει και τουτο
μεγιστον εγκωμιου μερος, οταν μη δυνηθηι τοις εργοις παρισωθηναι τα ρηματα· ων
γαρ υπερ φυσιν θνητην τα κατορθωματα, ευδηλον οτι και υπερ ανθρωπινην
γλωτταν τα εγκωμια. Ου μην δια τουτο διακρουσεται τα ημετερα, αλλα τον αυτον
μιμησεται ∆εσποτην· και γαρ εκεινος τηι χηραι δυο μονους οβολους καταβαλουσηι, ου
δυο μονων οβολων μισθον εδωκεν. Τι δηποτε; Ὅτι ου τηι ποσοτητι των χρηματων,
αλλα τωι πλουτωι της διανοιας προσειχεν. Ἂν μεν γαρ τα χρηματα εξετασηις, πολλη η
πενια· αν δε την προαιρεσιν αναπτυξηις, αφατον της μεγαλοψυχιας οψει τον
θησαυρον. Ὥστε ει και μικρα τα ημετερα και ευτελη, αλλ' απερ εχομεν· και ει
μεγαλοψυχιας αποδεει του γενναιου και δικαιου Φιλογονιου, αλλ' ομως και τουτο
της μεγαλοψυχιας αυτου μεγιστον δειγμα αν ειη, το μηδε τα μικρα διωθεισθαι, αλλα
48.751 ταυτο τοις πλουτουσι ποιειν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Και γαρ εκεινοι παρα των πενητων μικρα λαβοντες ων ουδεν δεονται, τα
παρ' εαυτων προστιθεασιν, αντιδωρουμενοι τους απερ ειχον εισενεγκοντας. Ουτω δη
και ουτος λαβων παρ' ημων ευφημιαν ρηματων, ης ουδεν δειται, αντιδωσει την δια
των εργων ευλογιαν ημιν, ης αει χρηιζομεν. Ποθεν ουν ημιν αρκτεον των εγκωμιων;
Ποθεν αλλοθεν η απο της αρχης, ην η του Πνευματος ενεχειρισεν αυτωι χαρις. Αι μεν
γαρ εξωθεν αρχαι ουκ αν γενοιντο παντως της των πιστευομενων αυτας αρετης
αποδειξις, αλλα πολλακις και κακιας εισι κατηγοροι. Τινος ενεκεν; Ὅτι και
προστασιαι φιλων και περιδρομαι και κολακειαι, και πολλα ετερα τουτων
αισχροτερα τας τοιαυτας αρχας προξενειν ειωθεν· οταν δε ο Θεος χειροτονηι και
ψηφιζηται, και η χειρ εκεινη της αγιας απτηται κεφαλης, αδεκαστος η ψηφος,
ανυποπτος η κρισις, αναμφισβητητος του χειροτονουμενου γενοιτ' αν αποδειξις το
του χειροτονουντος αξιωμα. Ὅτι δε εκεινον ο Θεος εχειροτονησε, και απ' αυτου του
τροπου δηλον
. Ἐκ μεσης γαρ της αγορας αρπασθεις, επι τον θρονον ηγετο τουτον· ουτω
σεμνον και λαμπρον τον προτερον επεδειξατο βιον, και γυναικα εχων και θυγατερα,
και εν δικαστηριωι στρεφομενος· ουτως υπερ τον ηλιον ελαμψεν, ως ευθεως εκειθεν
ταυτης αξιος φανηναι της αρχης, και απο βηματος δικαστικου επι βημα ηγετο ιερον.
Και τοτε μεν ανθρωποις συνηγορει κατα ανθρωπων επιβουλευοντων, τους
αδικουμενους των αδικουντων ισχυροτερους ποιων· ενταυθα δε ελθων, ανθρωποις
συνηγορει κατα δαιμονων των επηρεαζοντων. Ἡλικον δε εστι δειγμα αρετης το
παρα της του Θεου χαριτος τοσαυτης αξιωθηναι της αρχης, ακουσον αναστας ο
Χριστος τωι Πετρωι τι φησιν; Ἐπειδη γαρ αυτον ηρωτησε· Πετρε, φιλεις με; ειποντος
δε εκεινου, Συ, Κυριε, οιδας οτι φιλω σε, ουκ ειπεν ο Χριστος· ριψον τα χρηματα,
νηστειαν ασκησον, σκληραγωγιαν, νεκρους αναστησον, δαιμονας απελασον, ουδεν
ουτε τουτων, ουτε των σημειων των αλλων, ουτε των κατορθωματων εις μεσον
ηγαγεν· αλλα παντα εκεινα παραδραμων, Ει φιλεις με, φησι, ποιμαινε τα προβατα
μου. Τουτο δε ελεγεν, ου μονον της εις αυτον αγαπης το μεγιστον ημιν σημειον
επιδειξαι βουλομενος, αλλα και της φιλιας, ην περι τα προβατα επιδεικνυται, ηδη
τουτο της εις αυτον ευνοιας μεγιστον δειγμα πεποιηται, μονονουχι λεγων, ο τα
προβατα μου φιλων, εμε φιλει. Ἴδε γουν οσα υπεμεινε δια την ποιμνην ταυτην ο
Χριστος· ανθρωπος εγενετο, δουλου μορφην ανελαβεν, ενεπτυσθη, εῤραπισθη·
τελευταιον ουδε θανατον παρηιτησατο, και θανατον τον επονειδιστον· εν σταυρωι
γαρ το αιμα εξεχεεν. Ὥστε ει τις ευδοκιμειν βουλοιτο παρ' αυτωι, τουτων
επιμελεισθω των προβατων, το κοινη συμφερον ζητειτω, των αδελφων κηδεσθω
των εαυτου· ουδεν γαρ τουτου τωι Θεωι προτιμοτερον κατορθωμα· δια τουτο και
αλλαχου φησι· Σιμων, Σιμων, ᾔτησεν ο Σατανας σινιασαι σε ως τον σιτον· καγω
εδεηθην περι σου, ινα μη εκλειπηι η πιστις σου. Τινα ουν ταυτης της κηδεμονιας και
της προνοιας αποδιδως μοι την αμοιβην; αρα ποιαν αμοιβην ζητει; Την αυτην
ταυτην παλιν· Και συ γαρ, φησι, ποτε επιστρεψας στηριξον τους αδελφους σου. Ουτω
και ο Παυλος φησι· Μιμηται μου γινεσθε, 48.752 καθως καγω Χριστου. Πως εγενου
Χριστου μιμητης; Παντα πασιν αρεσκων, και μη ζητων το εμαυτου συμφερον, αλλα
το των πολλων, ινα σωθωσι. Και αλλαχου φησι· Και γαρ ο Χριστος ουχ εαυτωι
ηρεσκεν, αλλα τοις πολλοις. Και ουδεν ουτω γνωρισμα και χαρακτηρ γενοιτ' αν του
πιστου και τον Χριστον φιλουντος, ως το των αδελφων κηδεσθαι, και της σωτηριας
επιμελεισθαι της εκεινων.
γʹ. Ταυτα και μοναχοι παντες ακουετωσαν, και οι τας των ορων
κατειληφοτες κορυφας, και οι δια παντων σταυρωσαντες εαυτους τωι κοσμωι, ινα
κατα δυναμιν την εαυτων τους των Ἐκκλησιων προεστωτας συγκροτωσιν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αλειφωσιν ευχαις, ομονοιαι, αγαπηι· ειδοτες ως ει μη τους προβεβλημενους παρα της
του Θεου χαριτος, και τοσουτων φροντιδας αναδεδεγμενους συγκροτοιεν παντι
τροπωι και ποῤρωθεν καθημενοι, το κεφαλαιον αυτοις απολωλε του βιου, και η πασα
ηκρωτηριασθη σοφια. Ἀλλ' οτι μεν της περι τον Χριστον φιλιας μεγιστον τουτο
δειγμα, εντευθεν δηλον· ιδωμεν δε και πως την επισκοπην ταυτην διυκησε· μαλλον
δε ου δει λογου λοιπον ενταυθα, ουδε της ημετερας φωνης, της υμετερας σπουδης
αυτο τουτο δηλουσης. Ὥσπερ γαρ εις αμπελωνα τις εισελθων, και τας αμπελους
ιδων κομωσας τοις φυλλοις, τωι καρπωι βριθομενας, θριγκοις και φραγμοις παντοθεν
τετειχισμενας, ουδεν δεησεται λογου τινος και αποδειξεως ετερας, ωστε μαθειν του
αμπελουργου και του γηπονου την αρετην· ουτω δη και ενταυθα, εισελθων τις και
τας πνευματικας ταυτας αμπελους ιδων, και τον καρπον τον υμετερον, ουδενος
δεησεται λογου και διδασκαλιας, ωστε μαθειν τον υμων προεστωτα· καθαπερ ουν
και ο Παυλος φησιν· Ἡ επιστολη ημων υμεις εστε, εγγεγραμμενη και
αναγινωσκομενη.
∆εικνυσι γαρ την πηγην ο ποταμος, και ο καρπος την ριζαν. Ἐχρην μεν ουν
ειπειν και τον καιρον, καθ' ονπερ την αρχην ενεχειρισθη ταυτην· ουδε γαρ τουτο
μικρον εις εγκωμιου μερος, αλλα και σφοδρα ικανον δειξαι του ανδρος την αρετην.
Πολλη γαρ η δυσκολια τοτε ην, αρτι του διωγμου παυσαμενου, και των λειψανων
ετι μενοντων της χαλεπωτατης ζαλης εκεινης, και πολλης των πραγματων
διορθωσεως δεομενων. Και τουτοις εχρην προσθειναι παλιν, ως η των αιρετικων
αιρεσις επ' αυτου την αρχην λαβουσα ενεκοπτετο, της εκεινου σοφιας παντα
προορωσης· αλλ' ομως εφ' ετεραν αναγκαιαν υποθεσιν ο λογος ημιν επειγεται. ∆ια
τουτο τωι κοινωι πατρι και ζηλωτηι του μακαριου Φιλογονιου ταυτα καταλιποντες
ειπειν, ατε ακριβεστερον ημων ειδοτι τα αρχαια παντα, προς ετεραν δημηγοριας
οδον βαδιουμεθα. Και γαρ εορτη μελλει προσελαυνειν, η πασων των εορτων
σεμνοτατη και φρικωδεστατη, ην ουκ αν τις αμαρτοι μητροπολιν πασων των εορτων
προσειπων.
Τις δε εστιν αυτη; Ἡ κατα σαρκα του Χριστου γεννησις. δʹ. Ἀπο γαρ ταυτης τα
Θεοφανια, και το Πασχα το ιερον, και η Ἀναληψις, και η Πεντηκοστη την αρχην και
την υποθεσιν ελαβον. Ει γαρ μη ετεχθη κατα σαρκα ο Χριστος, ουκ αν εβαπτισθη,
οπερ εστι τα Θεοφανια· ουκ αν εσταυρωθη, οπερ εστι το Πασχα· ουκ 48.753 αν το
Πνευμα κατεπεμψεν, οπερ εστιν η Πεντηκοστη. Ὥστε εντευθεν, ωσπερ απο τινος
πηγης, ποταμοι διαφοροι ρυεντες, αυται ετεχθησαν ημιν αι εορται. Ου κατα τουτο δε
μονον δικαια ταυτης αν ειη της προεδριας απολαυειν η ημερα, αλλ' οτι και το εν
αυτηι γενομενον των αλλων απαντων πολυ φρικωδεστερον εστι. Το μεν γαρ
ανθρωπον γενομενον τον Χριστον αποθανειν, της ακολουθιας λοιπον ην· ει γαρ και
αμαρτιαν ουκ εποιησεν, αλλα θνητον σωμα ανελαβε· και ην μεν και τουτο
θαυμαστον· το δε Θεον οντα, ανθρωπον θελησαι γενεσθαι και ανασχεσθαι καταβηναι
τοσουτον, οσον ουδε διανοια δεξασθαι δυναται, τουτο εστι το φρικωδεστατον και
εκπληξεως γεμον. Ὃ δη και Παυλος θαυμαζων ελεγεν· Και ομολογουμενως μεγα
εστι το της ευσεβειας μυστηριον. Ποιον μεγα; Θεος εφανερωθη εν σαρκι. Και παλιν
αλλαχου· Ου γαρ αγγελων επιλαμβανεται ο Θεος, αλλα σπερματος Ἀβρααμ
επιλαμβανεται· οθεν ωφειλε κατα παντα τοις αδελφοις ομοιωθηναι. ∆ια τουτο
μαλιστα ασπαζομαι την ημεραν ταυτην και φιλω, και τον ερωτα εις μεσον
προτιθημι, ινα κοινωνους υμας ποιησω του φιλτρου· δια τουτο δεομαι παντων υμων
και αντιβολω μετα πασης σπουδης και προθυμιας παραγενεσθαι, την οικιαν εκαστον
κενωσαντα την εαυτου, ινα ιδωμεν τον ∆εσποτην ημων επι της φατνης κειμενον,
εσπαργανωμενον, το φρικτον εκεινο και παραδοξον θεαμα. Ποια γαρ ημιν απολογια,
ποια δε συγγνωμη, οταν αυτος μεν εκ των ουρανων δι' ημας καταβαινηι, ημεις δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

μηδε εκ της οικιας προς αυτον ερχωμεθα; οταν μαγοι μεν, ανθρωποι βαρβαροι και
αλλοφυλοι, εκ Περσιδος τρεχωσιν, ωστε αυτον ιδειν επι της φατνης κειμενον· συ δε
ο Χριστιανος μηδε μικρον διαστημα υπομενηις, ωστε της μακαριας ταυτης απολαυσαι
θεωριας; Και γαρ, αν μετα πιστεως παραγενωμεθα, παντως αυτον οψομεθα επι της
φατνης κειμενον· η γαρ τραπεζα αυτη ταξιν της φατνης πληροι. Και γαρ και ενταυθα
κεισεται το σωμα το δεσποτικον, ουχι εσπαργανωμενον, καθαπερ τοτε, αλλα
Πνευματι πανταχοθεν αγιωι περιστελλομενον. Ἴσασιν οι μεμυημενοι τα λεγομενα. Οι
μεν ουν μαγοι προσεκυνησαν μονον· συ δε, αν μετα καθαρου προσελθηις συνειδοτος,
και λαβειν σοι αυτο συγχωρησομεν και απελθειν οικαδε. Προσιθι τοινυν και συ δωρα
προσαγων, μη τοιαυτα οια εκεινοι, αλλα πολλωι σεμνοτερα. Προσηνεγκαν εκεινοι
χρυσον· προσενεγκε συ σωφροσυνην και αρετην· προσηνεγκαν εκεινοι λιβανωτον·
προσενεγκε συ ευχας καθαρας, τα θυμιαματα τα πνευματικα· προσηνεγκαν εκεινοι
σμυρναν· προσενεγκε συ ταπεινοφροσυνην και τεταπεινωμενην καρδιαν και
ελεημοσυνην. Ἂν μετα τουτων προσελθηις των δωρων, μετα αδειας απολαυσηι
πολλης της ιερας ταυτης τραπεζης. Και γαρ εγω δια τουτο τουτους κινω τους λογους
νυν, επειδη οιδα οτι παντως πολλοι κατ' εκεινην προσελευσονται την ημεραν, και
επιπεσουνται τηι πνευματικηι ταυτηι θυσιαι. Ἵνα ουν μηδε επι κακωι, μηδε επι κριματι
της ημετερας ψυχης τουτο ποιωμεν, αλλα επι σωτηριαι, εντευθεν ηδη
προδιαμαρτυρομαι και παρακαλω, παντι τροπωι καθαραντας εαυτους ουτω προσιεναι
τοις ιεροις μυστηριοις.
δʹ. Και μη μοι λεγετω τις, αισχυνης γεμω, αμαρτη 48.754 ματων εχω το
συνειδος πεπληρωμενον, φορτιον επιφερομαι βαρυτατον· ικανη γαρ των πεντε
ημερων τουτων η προθεσμια, εαν νηφηις και προσευχηι και αγρυπνηις, το πολυ των
αμαρτηματων υποτεμνεσθαι. Μη γαρ οτι βραχυς ο χρονος ιδηις, αλλ' εκεινο
σκοπησον, οτι φιλανθρωπος ο ∆εσποτης· επειδη και Νινευῗται εν τρισιν ημεραις
τοσαυτην οργην απεκρουσαντο, και ουδεν ενεποδισεν η του καιρου στενοχωρια,
αλλ' ισχυσεν η της ψυχης προθυμια της φιλανθρωπιας επιλαβομενης του ∆εσποτου
το παν εργασασθαι. Και η πορνη δε εν βραχειαι καιρου ροπηι προσελθουσα τωι Χριστωι,
τα ονειδη παντα απενιψατο, και των Ἰουδαιων εγκαλουντων, οτι προσηκατο και
μετεδωκεν αυτηι παῤρησιας τοσαυτης ο Χριστος, τους μεν επεστομισεν, εκεινην δε
παντων απαλλαξας των κακων, και της σπουδης αποδεξαμενος, ουτως απεπεμψε. Τι
δηποτε; Ὅτι μετα θερμης διανοιας και πεπυρωμενης ψυχης και ζεουσης προσηλθε
πιστεως, και των αγιων και ιερων εκεινων ηψατο ποδων, τους βοστρυχους λυσασα,
πηγας δακρυων εκ των οφθαλμων αφεισα, το μυρον κενωσασα. ∆ι' ων γαρ
εγοητευσε τους ανθρωπους, δια τουτων τα φαρμακα της μετανοιας κατεσκευασε· δι'
ων ανεπτερωσε τας των ακολαστων οψεις, δια τουτων εδακρυσε· δια των
πλοκαμων, δι' ων υπεσκελισεν εις αμαρτιαν πολλους, δια τουτων τους ποδας
απεμαξε του Χριστου· δια του μυρου, δι' ου πολλους εδελεασε, δια τουτου τους
ποδας εκεινου ηλειψε. Και συ τοινυν δι' ων παρωξυνας τον Θεον, δια τουτων ιλεων
ποιησον παλιν.
Παρωξυνας αυτον δια χρηματων αρπαγης; δια τουτων αυτον καταλλαξον,
και τα αρπαγεντα αποδους τοις ηδικημενοις, και ετερα τουτοις προσεπιδους, ειπε
κατα τον Ζακχαιον· αποδιδωμι τετραπλασιονα ων ηρπασα παντων. Παρωξυνας δια
γλωττης και λοιδοριας υβρισας πολλους; εξιλεωσαι δια γλωττης παλιν, ευχας
καθαρας αναπεμπων, ευλογων τους λοιδορουντας, εγκωμιαζων τους κακως
λεγοντας, χαριν ομολογων τοις αδικουσι. Ταυτα ουχ ημερων δειται, ουδε ενιαυτων
πολλων, αλλα προαιρεσεως μονης, και εν μιαι κατορθουται ημεραι. Ἀποστηθι της
πονηριας, επιλαβου της αρετης, παυσαι της κακιας, και υποσχου μηκετι ταυτα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ποιειν, και αρκει σοι τουτο εις απολογιαν. Ἐγω διαμαρτυρομαι και εγγυωμαι, οτι
των αμαρτανοντων ημων εκαστος, αν αποστας των προτερων κακων υποσχηται τωι
Θεωι μετα αληθειας μηκετι αυτων αψασθαι, ουδεν ετερον ο Θεος ζητησει προς
απολογιαν μειζονα. Φιλανθρωπος γαρ εστι και ελεημων, και καθαπερ η ωδινουσα
επιθυμει τεκειν, ουτω και αυτος επιθυμει τον ελεον εκχειν τον εαυτου· αλλ' αι
αμαρτιαι αι ημετεραι τουτο διακοπτουσιν. Ἀνελωμεν τοινυν το τειχιον, και εντευθεν
ηδη της εορτης αρξωμεθα, τας πεντε ημερας ταυτας πασιν αποταξαμενοι· εῤρετω
δικαστηρια, εῤρετω βουλευτηρια, οιμωζετω βιωτικα πραγματα και συμβολαια και
συναλλαγματα· την ψυχην μου βουλομαι σωσαι. Τι ωφελειται ανθρωπος, εαν τον
κοσμον ολον κερδανηι, την δε ψυχην αυτου ζημιωθηι· Ἐξηλθον απο Περσιδος οι
μαγοι· εξελθε συ των βιωτικων πραγματων, και προς τον Ἰησουν οδευσον· ουκ
48.755 εστι πολυ το μεσον, αν εθελωμεν. Ου γαρ πελαγος αναγκη διαπερασαι, ουδε
ορων υπερβηναι κορυφας, αλλ' οικοι καθημενον, ευλαβειαν επιδεικνυμενον και
πολλην την κατανυξιν, εστιν ιδειν απαν καταλυσαι το τειχιον, ανελειν το κωλυμα,
συστειλαι της οδου το μηκος· Θεος γαρ εγγιζων εγω ειμι, φησι, και ου Θεος
ποῤρωθεν· και, Ἐγγυς Κυριος πασι τοις επικαλουμενοις αυτον εν αληθειαι. Νυν δε εις
τοσουτο ανοιας και καταφρονησεως πολλοι των πιστων εληλακασιν, ως και μυριων
γεμοντες κακων, και μηδεμιαν ολως εαυτων επιμελειαν ποιουμενοι, απλως και ως
ετυχεν εν ταις εορταις τηι τραπεζηι ταυτηι προσερχονται, ουκ ειδοτες οτι καιρος
κοινωνιας ουχ εορτη και πανηγυρις, αλλα συνειδος καθαρον και βιος εγκληματων
απηλλαγμενος.
Και καθαπερ τον ουδεν εαυτωι συνειδοτα φαυλον καθ' εκαστην δει προσιεναι
την ημεραν, ουτω τον εν αμαρτημασι προκατειλημμενον, και μη μετανοουντα ουδε
εν εορτηι προσιεναι ασφαλες. Ου γαρ δη το απαξ του ενιαυτου προσελθειν
απαλλαττει των εγκληματων ημας, αν αναξιως προσιωμεν, αλλ' αυτο δη τουτο
μειζονως καταδικαζει, οτι απαξ προσιοντες, ουδε τοτε καθαρως προσιεμεν. ∆ια
τουτο παρακαλω παντας υμας μη απλως δια την της εορτης αναγκην των θειων
απτεσθαι μυστηριων· αλλ' ει ποτε μελλοιτε της αγιας ταυτης μεθεξειν προσφορας,
προ πολλων ημερων εαυτους διακαθαιρειν δια μετανοιας και ευχης και
ελεημοσυνης και της περι τα πνευματικα σχολης, και μη παλιν επιστρεφεσθαι
καθαπερ κυων επι τον ιδιον εμετον. Πως γαρ ουκ ατοπον των μεν σωματικων
τοσαυτην ποιεισθαι την επιμελειαν, ωστε εορτης παραγουσης, προ πολλων ημερων
και ιματιον εκ των κιβωτιων το καλλιστον ανελομενους προευτρεπιζειν, και
υποδηματα ωνεισθαι, και τραπεζηι δαψιλεστεραι κεχρησθαι, και πολλους παντοθεν
προσεπινοειν πορους, και παντι τροπωι φαιδρυνειν εαυτον και καλλωπιζειν· της δε
ψυχης ημελημενης, ρυπωσης, αυχμωσης, λιμωι διαφθειρομενης, ακαθαρτου
μενουσης μηδενα ποιεισθαι λογον, αλλα το μεν σωμα καλλωπιζοντα εισαγειν
ενταυθα, εκεινην δε γυμνην και ασχημονουσαν περιοραιν; Καιτοι τουτο μεν ο
συνδουλος οραι, και βλαβος ουδεν καν οπωσουν δια 48.756 κειμενον ηι, εκεινην δε ο
∆εσποτης, και μεγιστην επαγει κολασιν της αμελειας. Ουκ ιστε οτι πυρος αυτη γεμει
η τραπεζα πνευματικου, και καθαπερ αι πηγαι φυσιν υδατος αναβλυζουσιν, ουτω και
αυτη φλογα τινα εχει αῤρητον;
Μη τοινυν προσελθηις καλαμην εχων, μη ξυλα και χορτον, ινα μη πλειονα
τον εμπρησμον εργασηι, και κατακαυσηις την μεταλαμβανουσαν ψυχην· αλλ' εχων
λιθους τιμιους, χρυσον, αργυρον, ινα καθαρωτεραν ποιησηις την υλην, ινα πολλην
λαβων την εμποριαν, απελθηις. Ει τι πονηρον, εξορισον, φυγαδευσον απο της ψυχης
σου. Ἔχει τις εχθρον, και τα μεγαλα ηδικηται; καταλυετω την εχθραν,
καταστελλετω την διανοιαν φλεγμαινουσαν, οιδουσαν, ινα μηδεις ενδον θορυβος ηι
μηδε ταραχη. Βασιλεα γαρ υποδεχεσθαι μελλεις δια της κοινωνιας· βασιλεως δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

επιβαινοντος τηι ψυχηι, πολλην ειναι δει την γαληνην, πολλην την ησυχιαν, βαθειαν
των λογισμων την ειρηνην. Ἀλλα μεγαλα ηδικησαι. και ου φερεις αφειναι την
οργην; τι τοινυν σαυτον πολλωι μειζονα αδικεις και χαλεπωτερα; Ου γαρ τοιαυτα σε
διαθησεται ο εχθρος οσαπερ αν ποιηι, οια συ σαυτον μη καταλλαττομενος προς
εκεινον, αλλα τους του Θεου καταπατων νομους. Ὕβρισε σε εκεινος; δια τουτο ουν
συ τον Θεον υβριζεις, ειπε μοι; Το γαρ μη καταλλαττεσθαι τωι λελυπηκοτι, ουκ
εκεινον εστιν αμυνομενου τοσουτον, οσον τον Θεον υβριζοντος τον ταυτα
νομοθετησαντα. Μη τοινυν προς τον συνδουλον ιδηις, μηδε προς το μεγεθος των
αδικηματων εκεινου· αλλα τον Θεον και τον εκεινου φοβον εις νουν βαλλομενος,
εκεινο σκοπησον, οτι οσωι αν μειζονα πασχηις βιαν κατα ψυχην, μετα μυρια κακα
αναγκαζομενος καταλλαττεσθαι τωι λελυπηκοτι, τοσουτωι πλειονος απολαυσηι της
τιμης παρα του ταυτα κελευσαντος Θεου· και καθαπερ αυτον μετα πολλης υποδεχηι
της τιμης ενταυθα, ουτω και αυτος μετα πολλης υποδεξεται σε της δοξης εκει,
μυριοπλασιους αποδιδους σοι της υποκοης ταυτης τας αμοιβας· ων γενοιτο παντας
ημας επιτυχειν χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι
Πατρι δοξα, τιμη, κρατος και προσκυνησις, αμα τωι αγιωι Πνευματι, εις τους αιωνας
των αιωνων. Ἀμην.  

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7


