Psalmum 50 (homilia 1) [Sp.]
ΟΜΙΛΙΑ Εις επιγραφην του νʹ ψαλμου, και περι μετανοιας ∆αυιδ, και
περι της του Ουριου.
55.565
αʹ. Οι ζωγραφοι μιμουνται τηι τεχνηι την φυσιν, και κεραννυντες τα χρωματα,
γραφουσι τας εικονας των ορωμενων σωματων, και ποιουσιν ανθρωπους, και
αλογα, και δενδρα, και πολεμους, και μαχας, και αιματων χει μαῤρους, και δορατα,
και θωρακας, και ασπιδας, και βασιλεις, και ιδιωτας, και θρονον βασιλικον, και βασι
λεα καθημενον, και βαρβαρον υποκειμενον, και αιχμην ηκονημενην, και ποταμους
ρεοντας, και πεδια ποικιλα, και απλως απαντα τα ορωμενα δια της τεχνης μιμουμε
νοι, παρεχουσι θεωριαν τοις βλεπουσιν. Ουτω δη και οι προφηται ζωγραφοι τινες
εισιν αρετης και κακιας. Γρα φουσι γαρ και ουτοι τωι λογωι τον αμαρτωλον, τον δι
καιον, τον μετανοουντα, τον εστωτα, τον πιπτοντα, τον εγειρομενον, τον
σαλευομενον. Και καθαπερ οι ζωγραφοι ποιουσι πολεμους και σφαγας, ουτω και
ουτοι ποιουσιν αμαρτιαν ποτε μεν επιουσαν, ποτε δε καταβαλλομενην, και δαιμονας
παλιν, νυν μεν πολεμουντας, νυν δε πο λεμουμενους, και διαβολον ποτε μεν
επιβουλευοντα, ποτε δε και νικωμενον.
Ἐπει ουν τοιαυτη αυτων η τεχνη, μετα ακριβειας αυτην καταμαθωμεν. Τους
μεν γαρ των ζωγραφων πινακας ορωντες, ουδεν κερδαινοντες απερ χομεθα. Τι γαρ
μοι οφελος βασιλεως και υπατου εικονα δειν; Βασιλευς γαρ γενεσθαι ουτε δυναμαι,
ουτε βουλο μαι. Τι μοι ουν οφελος της θεωριας, ης την επιθυμιαν ουκ εχω, ης καν
επιθυμησω, κολαζομαι; Τι μοι το οφε λος ανθρωπον ιδειν πλουτουντα; Καν πενης ω,
φθονω· καν πλουσιος ω, βασκαινομαι. Παλιν τα αυτα πασχων, και οδυρομαι. Ἄφες
εκεινας τας εικονας, και βλεπε ταυτην την θεωριαν. Ἐαν ιδω υπατον, τι προς εμε;
Ἐαν ιδω αμαρτωλον καταπεσοντα, και παλιν ανα σταντα, η θεωρια διδασκαλιας
υποθεσις μοι γινεται. Ἐαν ιδω δικαιον εστωτα, η θεωρια προς φιλοσοφιαν
χειραγωγει με. Ἀπο της θεωριας μανθανω την μα χην, και παιδευομαι την νικην.
Ἐαν ιδω δικαιον υποσκε λιζομενον, παλιν σοφωτερος υπο της θεωριας γινομαι.
Ταυτα δε μοι παντα ουχ απλως ουδε εικη ειρηται, αλλ' επειδη του ψαλμου του
σημερον αναγνωσθεντος η εικων εις ταυτην ημας αγει της διδασκαλιας την
υποθεσιν. Τι γαρ φησιν ο προφητης; Ἐλεησον με, ο Θεος, κατα το μεγα ελεος σου· και
κατα το πληθος των οικτιρμων σου εξαλειψον το ανομημα μου. Αυτη η εικων. Τον
γαρ ψαλμον εικονα καλω. Βλεπω γαρ διαφορα προσωπα εν τωι ψαλμωι· αμαρτιαν
επιουσαν και σφαττομενην, με τανοιαν παρεστωσαν και συμμαχουσαν Θεωι,
φιλανθρω πιαν ανωθεν λαμπουσαν, φιλοσοφιαν παρεχουσαν, και πολλας εχουσαν
δακρυων πηγας εξ ομολογησεως.
Ταυτα τα προσωπα της εικονος. Ἀλλα πριν του ψαλμου αρξω μαι, αναγκαιον
αυτου την επιγραφην ακριβεστερον υμιν διηγησασθαι. Ὥσπερ γαρ αι εικονες
επιγραφας εχουσιν, 55.566 ουτω και επι των ψαλμων. Και γαρ αι εικονες ανω
εστωσαι, κατω εχουσι φοινικιδας σανιδας, τις ο βασι λευς, και τινος, και ποιον
πολεμον κατωρθωσεν· επι δε του ψαλμου ανωθεν η επιγραφη εγκειται, τις η υποθε
σις, και τις η διδασκαλια, και τις η ριζα, και τινος ενεκεν ο ψαλμος ειρηται. Παρεχετε
μοι μετα ακριβειας την ακοην τωι λογωι. Ου γαρ περι των τυχοντων ημιν εστιν η
διηγησις. Ψαλμος τωι ∆αυιδ, εν τωι εισελθειν προς αυτον Ναθαν τον προφητην, οτε
εισηλθε προς Βηρσαβεε την γυναικα του Ουριου. Αυτη η επιγραφη. Μαθωμεν τοινυν
τις εστιν ο Ναθαν, και τις η Βηρσαβεε. Τις αρα εστιν η γυνη του Ουριου; και ποτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εισηλθε προς αυτην ο προφητης; και τινος ενεκεν τον ψαλμον τουτον εγραψεν; Ου
γαρ απαν τες οι ψαλμοι εις τον ∆αυιδ ειρημενοι εισιν. Ἅπαντες μεν γαρ παρ' αυτου,
ου παντες δε εις αυτον ειρηνται. Ου γαρ τα οικεια παθη διηγησατο μονον, αλλα και
τας αλλοτριας συμφορας ετραγυδησεν. Οιον, Ἐπι των πο ταμων Βαβυλωνος, εκει
εκαθισαμεν και εκλαυσα μεν· ευδηλον οτι ου περι αυτου ο ψαλμος ειρηται· ουτε γαρ
εις Βαβυλωνα απηλθεν, ουτε ειδε γην βαρβαρων, ουτε εκαθισεν εις αλλοτριαν γην
και εκλαυσεν· αλλα τα παθη των Ἰουδαιων διηγειται. Παλιν οταν λεγηι· Ὤρυξαν
χειρας μου και ποδας μου, εξηριθμησαν παντα τα οστα μου· ου το εαυτου παθος
εξηγειται, αλλα τον σταυρον, την θυσιαν της οικουμενης εκηρυττε, την επι σωτηριαι
του γενους του ημετερου. Εικων γαρ εστι ποι κιλην εχουσα διδασκαλιαν. Ποτε μεν
ουν τα εαυτου, ποτε δε τα αλλοτρια διηγειται. Ἐπει ουν ο ψαλμος ουτος και τα
αλλοτρια διηγειται, δια τουτο, Ὅτε εισηλθε προς αυτον Ναθαν ο προφητης,
επιγεγραπται. Ὥστε η επι γραφη ου συγχωρει ημιν ληθαργησαι, ουδε αλλαχου πε
ριφερειν την διανοιαν· αλλ' εστηκε τα τοιαυτα προστατ των και διδασκων, διδασκει
δε και ετερα νοηματα, απερ ημιν η επιγραφη λεγει.
βʹ. Ἀλλα προσεχετε μετα ακριβειας, οι τε δικαιοι, οι τε αμαρτωλοι. Ἑκατερωι
γαρ τωι μερει χρησιμος ο ψαλμος· τωι μεν δικαιωι, ινα μη ηι ραιθυμος· τωι δε
αμαρτωλωι, ινα μη απογινωσκηι της εαυτου σωτηριας. Ἀμφοτερα γαρ δυσεπιληπτα.
Ὅ τε γαρ δικαιος ραιθυμησας καταβαλλε ται, ο τε αμαρτωλος απογνους ουκ
ανισταται. Ἵνα ουν μητε ουτος εν πτωματι μεινηι, μητε εκεινος εις πτωμα καταπεσηι,
εκατερωι τωι μερει σωτηριωδης αυτη διδοται του μελωιδου τουτου η ψαλμωιδια.
Μελλω γουν λεγειν αμαρτημα του προφητου μεγα και χαλεπον. Ἀλλα μηδεις ημων
καταγινωσκετω. Ἡ γαρ του Θεου φιλανθρω πια του κοινου γενους των ανθρωπων
προνοιαν ποιου μενη, τα τε κατορθωματα των αγιων, και τα αμαρτη 55.567 ματα εις
φαρμακα μετεβαλλεν, ινα τα των αλλων τραυ ματα ετεροις φαρμακα γενηται, και το
του δικαιου ναυ αγιον τωι αμαρτωλωι λιμην καταστηι. Ὅταν γαρ ο δικαιος αμαρτηι,
ουκετι απογινωσκω της εμαυτου σωτηριας· οταν ιδω, οτι απο των ουρανων
κατηνεχθη, το εκεινου πτωμα εμοι υποθεσις αναστασεως γινεται.
∆ια γαρ τουτο και η του Πνευματος χαρις ου μονον των κατορθωματων των
δικαιων εμνημονευσεν, αλλα και των αμαρτηματων. Ου γαρ εκεινων
προεμνημονευσε μονον, αλλα και των μετα ταυτα γινομενων. Θελω τοινυν δειξαι
τουτον τον γεν ναιον ανδρα τρωθεντα, πεσοντα, ανασταντα, παλαισαντα,
ηττηθεντα, νικησαντα, στεφανωθεντα. Ου γαρ δεικνυμι αυτον κειμενον εν τωι
πτωματι μονον, αλλα και εγερθεν τα, ινα εκατερωθεν συ κερδανηις, ινα, οταν
αμαρτηις, μη απογνωις, αλλα παραυτα επι την αναστασιν δραμηις· μηδε ειπηις· Οιμοι
απωλομην, εμοιχευσα, επορνευσα, εφονευσα. Ἔχεις γαρ σωτηριας λιμενα
διακρουομενον την αμαρ τιαν. Ὅταν γαρ ιδηις τον τοιουτον δεξαμενον τραυματα και
διασπαραττομενον, ευθεως επι την μετανοιαν τρεχε, και παῤρησιαζου δακρυων
πηγας εκχεων, ινα δια της εκεινου μετανοιας ακριβεστερον την εαυτου σωτηριαν
μαθηις. Οιον τι λεγω· Πολλοι πολλακις περιεπεσον, και ανδρες και γυναικες, χαλεπωι
νοσηματι και ανιατωι. ∆α κρυα εξεχυθη, φαρμακα εδαπανηθη, ιατρικη ηπορησε
τεχνη, καλλος ανηλωθη, το σωμα απηγορευται Περιερ χεται λοιπον η γυνη· Που
απελθω; τι ποιησω; Χρηματα ανηλωσα, ιατρους εκαλεσα, φαρμακα ανηλωθη· μενει
το νοσημα, ουκ ιαθη το ελκος.
Πολλακις συνεβη τινα των επισκεπτομενων ειπειν· Καγω τοιουτωι παθει περι
επεσον, και ο δεινα, η η δεινα περιεθηκαν μοι φαρμα κον, και απηλλαξαν με της
οδυνης. Ειτα παρακαλει· ∆ειξον μοι την γυναικα. Ἄπελθε επι τον στενωπον. Ουτω
δη και νυν, επειδη εμοιχευσε, και φονον εποιησε, το δε ελκος χαλεπον, δεικνυμι σοι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

πως εθεραπευθη, και ποιον φαρμακον επεθηκεν. Και ου λεγω· Ἄπελθε επι τον
στενωπον, ερωτησον τονδε, η τηνδε. Ου χρεια καματου, ου χρεια πονου, ουτε
υπερβηναι σε προθυρων αναγ καιον, αλλ' ενταυθα εστωτα δεξασθαι σε το φαρμακον.
Μονον προσεχε τοις λεγομενοις. Ἀναγκη γαρ τον λογον εισαγαγειν, και τον χρονον
ειπειν, καθ' ον ημαρτε, και τον τοπον, και το προσωπον, και την μετανοιαν, και την
διορθωσιν, και το φαρμακον, ινα παντα μαθοντες μετα ακριβειας, ουτως απελθητε.
Ουτος τοινυν ο ∆αυΐδ, νεος ων και μειρακιον κομιδηι, και πατρος ασημου, και τηι γηι
προσεχων και τοις ποι μνιοις, πολεις μεν εφυγε και χωρας και θορυβους, εν δε τηι
ερημιαι την φιλοσοφιαν επεδεικνυτο, ουδεν κοινον εχων μετα των βιωτικων
πραγματων, αλλ' εκ πρωτης ηλικιας τηι συντροφωι της αρετης ησυχιαι συζων, και
καθαπερ εν λιμενι εν τηι ερημωι καθημενος, τηι των προβατων επιστασιαι την
βασιλειαν των ουρανων εμελε τησεν. Ουτος τοινυν νεος ην, κομιδηι μειρακιον, νεος
μεν τηι ηλικιαι, πεπολιωμενος δε τηι διανοιαι· και το ατελες της ηλικιας ουδεν
ενεποδιζε τηι τοσαυτηι αρετηι· αλλα νεος ων σφοδρα ενικα ου δυναμει σωματος, αλλα
δυναμει πι στεως. Ἀλλα προσεχε μετα ακριβειας τωι λογωι· Ἐδεησε ποτε γενεσθαι
βασιλεα τοις Ἰουδαιοις, επειδη ο πρωτος γενομενος αναξιος ην. Πεμπει ο Θεος τον
Σαμουηλ ευθεως προς τον πατερα αυτου.
Ἐλθοντος τοινυν του Σα μουηλ προς τον Ἰεσσαι τον πατερα ∆αυιδ, το παιδιον
ην εν τοις ποιμνιοις, μικρον πανυ. Ου παυομαι συνεχως την νεοτητα λεγων, ινα
μηδεις μητε νεον διαβαλληι, μητε γεροντα εγκωμιαζηι. Ουτε γαρ η πολια αρετη, ουτε
η νεοτης κακια. Πολλοι και εν νεοτητι φιλοσοφιαν επεδει ξαντο, και πολλοι και εν
γηρει υπεσκελισθησαν. Και γαρ οι τρεις παιδες εν τωι πυρι ησαν, και την φλογα
εσβεσαν. Και ο ∆ανιηλ δωδεκαετης ων, τους λεοντας προβατα εποιησεν, ου την
φυσιν αυτων μεταβαλων, αλλα την θηριωδιαν αυτων τηι πιστει χαλινωσας· και τους
55.568 ασυνετους πρεσβυτερους διελεγξας, κριτης του Ἰσραηλ αναδεικνυται. Και
Στεφανος ο των διακονων προκριτος, πληρης χαριτος, και δυναμεως εκ νεοτητος
πλησθεις, τωι δημωι τωι Ἑβραικωι διελεγετο· Παυλος δε γεγηρακως ην και
πεπολιωμενος, και το μεν προτερον σκυλευτης των Ἐκκλησιων γεγονε, αλλα μετα
ταυτα το βραβειον της πιστεως ηρπασε, και προβατον γεγονεν αγαθοτη τος.
γʹ. Μη ουν τον νεον διαβαλλε, μηδε τον γεγηρακοτα επαινει. Ουτε γαρ εν τηι
διαφοραι της ηλικιας η αρετη και η κακια, αλλ' εν τηι διαφοραι της γνωμης· καν ηις
νηφαλιος, ουδεν σε καταβλαπτει το αωρον της ηλικιας· καν ηις ραιθυμος, ουδε[ν] σε
ωφελησει το γηρας. Πολια γαρ ου τριχες λευκαι, αλλα ψυχης αρετη. Ουτος τοινυν
νεος ων ωριμον τον καρπον της αρετης εκεκτητο. Ἦλθεν ο Σαμουηλ προς τον
Ἰεσσαι, ου πλημμυραν σωματων περιβεβλημενος, αλλα το κερας, ενθα ην το ελαιον
το αγιον, εχων. Και τι φησιν; Ἔπεμψε με ο Θεος ποιησαι βασιλεα εκ των υιων σου. Ὁ
Ἰεσσαι ακουσας βασιλεα, νομισας εκεινωι επιτηδειον ειναι το αξιωμα, αγει τον πρω
τον υιον. Παραγε αυτον, φησιν· ουκ ευδοκησεν ο Θεος εν αυτωι. Τον δευτερον· ουδε
ουτος. Τον τριτον, τον τε ταρτον, τον πεμπτον. Ἀνηλωθη ο χορος των παιδων, και ο
ζητουμενος ουχ ευρισκετο.
Λεγει αυτωι· Ἔχεις αλ λον; Ἠσχυνθη ο πατηρ. Ἔχω ενα, φησι, μικροτερον και
ευτελη, ποιμενα. Βασιλεα ζητεις μικρον και ευτελη ποιη σαι; Ἄνθρωπος εξουθενει,
αλλ' ο Θεος στεφανοι. Ου γαρ ως οψεται ανθρωπος, οψεται Θεος· ανθρωπος εις
προσωπον, ο δε Θεος εις καρδιαν. Μη γαρ πολυσαρ κιαν ζητουμεν; Ψυχης ευγενειαν
επιποθουμεν. Προσεχε μετα ακριβειας τωι λογωι. Ουκ ειπεν αυτωι ο Θεος, Ἄπελθε,
χρισον μοι τον ∆αυΐδ· αλλ', Ἄπελθε, χρισον μοι ενα των υιων Ἰεσσαι. Και δια τι
απορει; και δια τι ου λεγει το ονομα; Ἵνα μη παθηι ∆αυιδ, οπερ επαθεν Ἰωσηφ.
Ὥσπερ γαρ μαθοντες εκεινοι τον ζητουμενον αυτων βασιλεα, επεβουλευσαν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

επολεμησαν, επωλησαν· ουτω δεος ην, μη και ουτοι τουτο εργασωνται. Ὥστε η
αγνοια ασφαλειας μητηρ εγενετο. Ειστηκει ο προφητης απο ρων· ∆ος μοι ενα των
υιων σου. Ουκ εχω, φησιν, αλλα παιδιον μικρον ποιμαινον τα προβατα. Ουχ ουτως
οψε ται ανθρωπος, ως οψεται Θεος. Που εισιν οι καλλωπιζομενοι επ' ευμορφιαι
οψεως; Μη μοι λεγε ευμορφιαν σωματος, αλλα βλεπε το καλλος της διανοιας. Τι γαρ
εστιν ευμορφος γυνη; Ταφος κεκονια μενος, εαν μη σωφρονηι. Καλλος δε εστι
βαραθρον ορω ρυγμενον, ετεροις δε δηλητηριον κατεσκευασμενον, εαν μη
σωφρονηι· η νοσωι μαραινεται και θανατωι διακοπτε ται· το δε καλλος της ψυχης
αθανατον μενει και ακηλι δωτον, αλλα τοτε μαλλον την οικειαν ωραιοτητα επιδει
κνυται, οταν παυσηι τα παθη, και εν γαληνηι γενηται ο νους. Ἐαν ουν ιδηις ανδρα, η
γυναικα καλην, μη θαυμα σηις.
Ἐπει και αι δρυες εις υψος ανατεταμεναι καρπον ουκ εχουσιν ανθρωποις
χρησιμον, αλογοις δε μονον· η δε αμπελος χαμαι κειμενη ωριμον εχει καρπον
βοτρυων. Τι ουν βουλει, αμπελον εχειν, η δρυν; ∆ηλον οτι αμπε λον· η γαρ δρυς εν
υψει εστωσα θηριων αλογων εχει τροφην τον καρπον. Τι μελιττης ευτελεστερον; τι
δε ταωνος ωραιοτερον; Ἀλλα τι βελτιον, μελιττα, η ταων; ∆ηλον οτι μελιττα. Ἄνελε
ταωνα, και ουδεν εβλα ψας· ανελε μελιτταν, και χωλευει πολλα. Ἦλθε τοινυν ο
∆αυιδ, εκχειται το ελαιον, και χριεται ψηφωι Θεου, διακονιαι δε ανθρωπου. Ἐπεθηκεν
αυτωι το κερας, και αντι πορφυριδος και διαδηματος εγενετο αυτωι. Και απηλθεν
εχων την βασιλειαν, ου θωρακα, ουκ ασπιδα περιβεβλημενος, ουδε δορατα, αλλ'
εχων αυτην την του Θεου ψηφον, την παντων δυνατωτεραν. Ουτος δη και πολεμου
καλουντος, και των πραγματων τεταραγμενων, και των βαρβαρων επικειμενων τοις
Ἰουδαιοις, απηλθεν ιδειν την παραταξιν και τον βαρβαρον προσκαλουμενον εις
μονομαχιαν. Και ουδεις ετολμα προπηδησαι και εξελθειν. Ἦλθεν ο ∆αυιδ, ειδεν
αστραπτοντα, και αφο ρητον οντα τον πολεμιον, και παντας κατεπτηχοτας. Ὁ
ποιμην εν τωι πολεμωι, και οι εν πολεμωι μεμελετηκοτες ουδε την φωνην εφερον του
πολεμιου· ο δε δενδρεσι και 55.569 σκιαις και πηγαις προσομιλων, επι ταις οψεσιν
αυτου ειστηκει, και λεγει· Τις ο απεριτμητος ουτος, ος ωνειδισε παραταξιν Θεου
ζωντος; Και λεγουσι προς αυτον· Ποθεν σοι η απονοια αυτη; Ὁ δε· Ουκ απονοια,
αλλα πιστις· ουχ υπερηφανιαν, αλλ' ευσεβειαν κεκτη μαι· θωρακα ουχ οπλιζομαι,
αλλα πιστιν ενδεδυμαι· ου σκοπω εκεινου το μεγεθος, αλλα την ερημιαν της δια
νοιας· ου βλεπω οτι μεγα το πλοιον, αλλ' οτι κυβερνητην ουκ εχει. Ου δεδοικα αυτον
(εχθρος γαρ εστι του Θεου), καν μυριακις δυνατος ηι. ∆ια γαρ την ανωθεν ροπην
παντων ασθενεστερος εστιν ο απεριτμητος ουτος. Ποιοις οπλοις θαῤρεις, ω ∆αυΐδ;
Ου σαρκικοις, αλλα πνευμα τικοις.
Τα γαρ οπλα ημων ου σαρκικα, αλλα πνευ ματικα. Και πως, οτι συ μικρος και
ασθενης ει; Ἀλλα μεγας ο ∆εσποτης. Ευτελες το οπλον· αλλ' ο πεμψας ισχυρος.
Θαλασσαν εποιησε ξηραν, πετραν διεῤρηξε, τα στοιχεια μετεβαλε· πολλωι μαλλον
ενος ανδρος περιγινε ται.
δʹ. Ἦλθε τοινυν προς τους ανδρας, και λεγει αυτοις· Τι δοθησεται τωι ανδρι
τωι αιροντι την κεφαλην αυτου; Περι μισθων διαλεγεται, ουχ ινα λαβηι μισθον, αλλ'
ινα τουτους εις πιστιν αγαγηι. Τι ουν οι αδελφοι; Παλιν φθονος. πα λιν βασκανια.
Ἐπι τι αφηκας τα μικρα προβατα εκεινα; Ἡμεις οιδαμεν την υπερηφανιαν και την
κακιαν της καρδιας σου. Ὢ φθονος παθων πεπληρωμενος, πυρ μη σβεννυμε νον! Και
γαρ καθαπερ σκωληξ το εριον διεσθιει, ουτω και ο φθονος τον μεν φθονουντα
διατηκει, τον δε φθο νουμενον λαμπροτερον κατασκευαζει. Ουτω και επι του Ἰωσηφ
και των αδελφων αυτου εγενετο. Οι μεν γαρ φθονησαντες απο ελευθεριας εις
δουλειαν καθισταντο· ο δε φθονηθεις βασιλευς εγενετο. Παλιν ουν οι αδελφοι·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ἡμεις οιδαμεν την υπερηφανιαν και την κακιαν της καρδιας σου, οτι ενεκα του ιδειν
σε τον πολεμον κατεβης. Τι εφθονησαν; τι εβασκηναν; Λογον ηκουσαν, ρηματων
ευημεριαν ουκ ηνεγκαν. Ἀλλα τι ουτος ο σοφος ανηρ; Ἀπεστη απ' αυτων
υποτεμνομενος το ελκος, και απηλθεν εις το ετερον μερος του πολεμου, και λεγει· Τι
εσται τωι ανθρωπωι τωι αιροντι την κεφαλην αυτου; και εισηγαγον αυτον προς τον
βασιλεα. Ειδε τοινυν τον βασιλεα καθημενον, κατεπτηχοτα, δεδοικοτα, τρεμοντα,
και λεγει προς αυτον· Ἵνα τι συνεπεσε το προσωπον του κυριου μου, και εν τηι
ευημεριαι την δουλειαν ομολογει; Τις εστιν ουτος; ουχι πορευσομαι, και αφελω την
κεφα λην αυτου; Τι ουν ο βασιλευς; Και πως δυνασαι, οτι παιδαριον ει μικρον, ουτος
δε ανηρ πολεμιστης εκ νεο τητος αυτου; Μη βλεπε τα ορωμενα, αλλα τα νοουμενα·
μη ιδηις, οτι μικρος τωι ειδει, αλλ' οτι μεγας τωι φρονη ματι. Τι ουν ινα γινηται;
Ἀπιστει ο βασιλευς· αναγ καζεται ο ∆αυιδ λοιπον αυτωι τα κατορθωματα αυ του
λεγειν. Ἐγω, φησι, παιδιον ημην μικρον παρα την ποιμνην του πατρος μου· και οτε
ηλθε λεων, η αρκτος, και ελαμβανον προβατα εκ της ποιμνης, εξεπορευομην οπισω
αυτων, και εξεσπασα εκ του στοματος αυτων, και ανειλον τον λεοντα και την
αρκτον· και εσται ουτος ως εν τουτων των θηριων, οτι ωνειδισε παραταξιν Θεου
ζωντος. Και ειπεν ο Σαουλ προς τον ∆αυΐδ· Πορευου, ο Κυριος μετα σου. Και εδωκεν
αυτωι οπλα, και ουκ εδυνατο αυτα ο ∆αυιδ βαστασαι. ∆ια τι; Ου συγχωρει τουτο ο
Θεος, ινα γυμνος νικησηι, ινα μη τα οπλα μερισηται την νικην των κατορ θωματων,
ινα μη λεγηι ο βασιλευς, οτι Τα οπλα μου ενι κησαν. Ῥιπτει τα οπλα, και ενδυεται την
πιστιν· εξερ χεται γυμνος, και τεθωρακισμενος την ευλαβειαν· εξερ χεται ποιμην,
και ου στρατιωτης· αφιησι βολον, ου τηι φυσει του σωματος θαῤρων, αλλα τηι
δυναμει της πι στεως την νικην απηνεγκατο· εδραμεν, ελαβεν αυτου το 55.570 ξιφος,
απετεμεν αυτου την κεφαλην.
Και επληρωθη το γεγραμμενον· Ἐν τοις εργοις των χειρων αυτου συνεληφθη
ο αμαρτωλος. Παλιν φθονος, παλιν βασκα νια. Συνεχως ανορυττω την πηγην, ωστε
αυτον ευρειν τον οφθαλμον. Ουτος τοινυν ο τοιουτος και τηλικουτος ανηρ, περι ου
φησιν ο Θεος· Ευρον ∆αυιδ τον του Ἰεσσαι, ανδρα κατα την καρδιαν μου. Ὢ
εγκωμιον υψηλον! ω αποδειξις αρετης! Ὁ ∆εσποτης αυτου λεγει· Ευρον ∆αυιδ τον
του Ἰεσσαι, ανδρα κατα την καρδιαν μου. Ουτος τοινυν ο των θηριων περιγε
νομενος, ο τον Γολιαθ αποκτεινας, ο τον λεοντα πνιξας, ο την αρκτον κρατησας, ο εν
νεοτητι πεπολιωμενος, ο μικρος τωι σωματι και υψηλος τωι πνευματι, ο εν τηι
βασιλικηι στοληι ακριβειαν μοναζοντων επιδειξαμενος· ελουε γαρ, ουκ απο
μαργαριτων, αλλ' απο δακρυων καθ' εκαστην νυκτα βρεχων την στρωμνην αυτου.
Οι μεν γαρ νυν ανθρωποι και εν ημεραι καθευδουσιν, εκεινος δε και εν νυκτι
εμμεριμνος ην. ∆ια τι εν νυκτι; Ἐπειδη εν ημεραι βασιλευς ων υπο μυριων
περιηντλειτο πραγμα των· εν δε νυκτι καθαπερ εν λιμενι διαγων, τοτε μονος μονωι
τωι Θεωι διελεγετο, και πηγας δακρυων εξεχεε, και ελουε την στρωμνην εαυτου.
Ουτος τοινυν ο τοσουτος και τηλικουτος ανηρ, ο Πνευματος χαριν επισπασαμενος, ο
εν ηλικιαι νεοτητος πεπολιωμενος, ο της αψιδος των ου ρανων αψαμενος, ο της
ανωθεν απολαυσας δωρεας και χαριτος, ο πολεμους καταλυσας, ο μυρια
κατορθωματα κατα του διαβολου επιδειξαμενος, μετα σωφροσυνην, μετα επιεικειαν,
μετα σεμνοτητα, οτε κατεσχε την βασι λειαν, οτε μυριους ενικησε πολεμιους, οτε
εθνη υπεταξεν, οτε ειρηνη πανταχοθεν, ραιθυμοτερος εγενετο, ινα μα θητε ποσων
αγαθων προξενος η θλιψις, και ποσων κακων η ανεσις. Και ποτε; Ἐν μεσημβριαι
μεσηι. Μετα αριστον αναστας απο της στιβαδος περιεπατει, και ειδε γυναικα γυμνην,
λουομενην, καλην και ευμορφον σφο δρα. Ἀλλα ουκ εγκλημα το καλλος· το γαρ
καλλος Θεου δωρον. Ειδε γυναικα λουομενην εν υπερυωι, γυναικα στρατιωτου,
καλην, ωραιαν. Ειδεν, επτερωθη τωι ομ ματι, εδεξατο το βελος.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εʹ. Ἀκουετωσαν οι περιεργοι, οι τα αλλοτρια περιερ γαζομενοι και
καταμανθανοντες καλλη. Ἀκουετωσαν οι περι τα θεατρα μεμηνοτες, οι λεγοντες·
Θεωρουμεν μεν, ουδεν δε βλαπτομεθα. Ὁ ∆αυιδ εβλαβη, και συ ου βλα πτηι; Ἐκεινος
ενικηθη, και σοι εχω θαῤρησαι; Ὁ τοσαυτην εχων Πνευματος χαριν, βελος εδεξατο·
και συ ατρωτος διαμενεις εν τηι των ατοπων θεωριαι; Καιτοι εκεινος ουκ ειδε πορνην,
αλλα σωφρονα γυναικα και σεμνην· και ουκ εν θεατρωι, αλλ' εν οικιαι· συ δε εν θεα
τρωι, οπου και ο τοπος κολαζει ψυχην· οπου ου βλεπεις μονον, αλλα και ακουεις
ρηματων αισχρων, και βλεπεις στολην πορνικην και αισματα διαβολικα· και
πανταχοθεν πληττεται σου η διανοια· τηι οψει αφ' ων ειδες· τηι ακοηι, αφ' ων ακουεις·
τηι ρινι, αφ' ων οσφραι νηι. Τοσαυται φθοραι, τοσαυτα βαραθρα, και εχω σοι
θαῤρησαι, οτι ου γινηι θηριαλωτος; Μη γαρ λιθος ει; μη γαρ σιδηρος ει; Ἅνθρωπος ει,
τηι κοινηι της φυσεως ασθενειαι υποκειμενος. Πυρ κρατεις, και ου καιηι; και πως εχει
λογον; Θες λυχνον εις χορτον, και δυνασαι μοι ειπειν, οτι ου καιεται ο χορτος; Ὅπερ
εστιν ο χορτος, τουτο και η ημετερα φυσις. Ειδεν αυτην λουομενην γυ μνην, εαλω
τωι καλλει, εδεξατο το βελος, ελαβε το τραυ μα, επεμψεν επ' αυτην· και ως μονον
ηλθε προς αυτον, ειργασατο την παρανομιαν, επληρωσε την επιθυμιαν. Κελευει
αυτην απελθειν εις την ιδιαν οικιαν. Ταυτα δε λεγων και εις μεσον φερω τον
τετραυματισμενον, ινα οι περιεστωτες ιδητε παντες, πως θεραπευεται. Και γαρ
ιατρος χειρουργων εχει τους περιεστωτας παντας, ινα βλεπωσι πως τηι τεχνηι νικαι
την νοσον· πολλωι μαλλον προφητου χειρουργουμενου παντας χρη συνδραμειν, ινα
55.571 ιδωμεν πως οφειλομεν απαλλαγηναι της σηπεδονος και των σκωληκων.
Χαλεπον το αμαρτημα· επιθυμια επληρωθη, η αμαρτια απηρτισθη, ο θεραπευων ουκ
ην. Συνελαβεν η γυνη. Τεως ενομιζε λανθανειν τον ανδρα αυτης ο βασιλευς. Ει γαρ
και προφητης ην, αλλ' ολως η επιθυμια αυτον εσκοτισε. Συνελαβεν η γυνη, εγκυος
εγενετο· δρομαια επι τον βασιλεα ερχεται. Βασιλευ, απωλομην. Τι εχεις; Ἔγκυος
ειμι. Ὁ καρπος της αμαρτιας εβλαστησε· την κατηγοριαν εν τηι μητραι βασταζω· ο
ελεγχος ηυξηθη του αμαρτηματος· οικοθεν εχω την αποδειξιν. Ἐαν ελθηι και ιδηι ο
ανηρ μου, τι εχω ειπειν; η τι λαλησω; Ἐννοησον ποσον κακον η αμαρτια. Ὁ βασιλευς
τον στρατιωτην φοβειται. Ου γαρ εστι δουλος, ει μη ο ποιων την αμαρτιαν. ∆ιαδημα
περιεβεβλητο, και εδεδοικει το ονειδος. Ουχι συ βασιλευς; ου ξιφους εξουσιαν εχεις;
Ναι, αλλα και χαλεπον αμαρτημα εποιησα. Ὢ αμαρτια δειλιας μητηρ !ω ατιμιας
ελεγχος! ω σιωπης υποθε σις! ∆εδοικα, τρεμω, οτι με κατηισχυνας· ενδον εχω τον
ελεγχον. Ἐαν ελθηι ο ανηρ μου, τι ειπω; τι λαλησω; Ευρησει με εγκυον, και φονευσει
ενδον εχουσαν τον ελεγ χον της αμαρτιας. Βλεπεις το ναυαγιον μεμελετημενον;
οραις ποσον κακον η αμαρτια; Τι ουν ο βασιλευς; Ἁμαρ τιαν επι αμαρτιαν προστιθησι.
∆ει γαρ πλατυναι τον λογον του διηγηματος. Ἦλθεν Ουριας ο ανηρ αυτης απο του
πολεμου, και εισηλθεν ο Ουριας προς τον βασιλεα. Και λεγει αυτωι ο βασιλευς· Τι
εστιν, Ουρια; πως ο πο λεμος; Λεγει· Καλως· νενικηκαμεν. Ἤκουσεν ο βασιλευς, οτι ο
στρατιωτης ενικησε, και αυτος ηττηθη· ο στρατιωτης τον πολεμον υπεταξε, και ο
βασιλευς υπο της ηδονης ηττηθη· ο στρατιωτης του πολεμου περιεγε νετο, αυτος δε
υπο της αμαρτιας κατεβεβλητο· ο στρα τιωτης ελεγε την νικην, αυτος δε υπο
αισχυνης ουδε την ητταν ειπειν ετολμα. Νενικηκαμεν, φησι, και περιεγενο μεθα. Ἐν
αποριαι ην ο βασιλευς, ουκ ᾔσθετο της νικης του πολεμου δια την αισχυνην της
ηττης, ης αυτος ητ τηθη. Λεγει τωι στρατιωτηι· Ὕπαγε εις τον οικον σου· λουσαι, και
απολαυσον τραπεζης, και απολαυσον της γυναικος σου. ∆ια τι; Ἵνα συσκιασηι το
ελκος, ινα εξ αυτου νομισθηι το παιδιον τικτεσθαι. Ὁ δε ακοιμητος οφθαλμος ου
συνεχωρησε τουτο γενεσθαι, φειδομενος του τετραυματισμενου. Τι ουν ο
στρατιωτης φησι; Και πως δυναμαι καταλιπειν σε, και τρυφαιν; Ἰσραηλ εν τωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

πολεμωι, ο αρχιστρατηγος εν τηι παραταξει, η κιβωτος του Κυριου εν τηι παρεμβοληι·
και εγω απελευσομαι εις τον οικον μου, και μελλω τρυφαιν; Ταυτα ελεγεν αγνοων ο
στρατιωτης. Ὄνειδος δε εγενετο τωι βασιλει, οτι ο μεν στρατιωτης ουδε την οικιαν
αυτου ηβουληθη ιδειν ελθων εκ του πολεμου, ο δε βασιλευς τοιαυτα ην
παρανομησας, ωστε αναγκην επιφερειν τωι ιδιωι στρατιω τηι προς το θεασασθαι την
ιδιαν γυναικα, ινα δυνηθηι το ιδιον τραυμα καλυψαι. Ἀπηλθεν επι τον πολεμον, και
ετεχθη το παιδιον. Τι ουν ποιει; Ἐπειδη ουκ εδυνατο συσκιασαι το ελκος, γραφει τωι
στρατηγωι του πολεμου· Λαβων τον Ουριαν στησον εις το κραταιον μερος του πο
λεμου. ∆ια τι; Ὥστε αυτον αναιρεθηναι. Και εγχειριζει αυτωι την επιστολην. Ὢ της
ασελγειας! εις οσην ωμο τητα τον πραοτατον εκεινον η αμαρτια προηγαγε! Την
μαχαιραν καθ' εαυτου εβασταζεν ο ηδικημενος, και επι στολην εφερεν αιματος
γεμουσαν, και απηιει. ∆ει γαρ επιτεμειν. Τι ουν γινεται; Ἐν τωι πολεμωι επεσεν,
εσφαγη. Ἰδου δυο αμαρτηματα, μοιχεια και φονος. Ὁ φονος καρπος της μοιχειας
εγενετο.
ςʹ. Ταυτα δε λεγω δια τους αμαρτωλους και πολλα εαυ τοις συνειδοτας κακα,
ινα ακουοντες μη απογινωσκωσι της εαυτων σωτηριας. Γεγραπται γαρ· Ου
φονευσεις, ου μοιχευσεις. Τας γαρ δυο ταυτας πρωτας εντολας παρ εβη. Ἐμοιχευσε.
και τοτε εφονευσε τον ηδικημενον. Χα λεπον το ελκος, μεγα το τραυμα. Ἐπει ουν ο
Ουριας απελθων εις τον πολεμον εσφαγη, και ευθεως εσκιρτησεν 55.572 η αμαρτια η
συνεσκιασμενη, τοτε λοιπον απηλθε προς αυτον Ναθαν ο προφητης. Ἀπηρτισθη η
επιθυμια, επλη ρωθη η παρανομια, ανηιρητο ο ηδικημενος. Ὁ προφητης προφητην
ελεγχει. ∆ια τι; Καιτοι ο ∆αυιδ προφητης ην· πως ουν εαυτον ου θεραπευει; Ὥσπερ
ουν οι ιατροι, οτε νοσουσι, χρηιζουσιν ετερων ιατρων, και η αῤρωστια την τεχνην
λυμαινεται· ουτω δη και ενταυθα προφητης εκεινος, προφητης ουτος. Ἀλλ' εκεινος
ουκ εν κλινηι κειμενος, αλλ' εν αμαρτιαι διαγινομενος. Λεγουσιν αυτωι· Ναθαν ο
προφητης εξω. Λεγει· Εισελθηι. Εισερχεται ο προφητης. Ὁραι αυτον καθεζομενον μετα
λαμπηδονος πολλης και τυφου του βασιλικου. Και τι φησι; ∆ικην εχω, βασιλευ.
ακουσον μου. Ὢ σοφιας ια τρου! Εισηλθε σιδηριον λαβων, ινα τεμηι το ελκος· αλλ'
ου δεικνυσι τωι νοσουντι, ινα μη στερηθηι της ιατρειας· κρυπτει ενδον, ουχ υπο το
ιματιον. αλλ' υπο το δραμα της διηγησεως. Ευθεως γαρ εισελθων ουκ ειπεν αυτωι· Ὦ
παρανομε, ω βεβηλε, ω μοιχε, ω ανδροφονε· ου γυ μνοι τον ελεγχον, ουδε χωρις
προσωπειου την παῤρη σιαν· αλλα τον σιδηρον εγκεκρυμμενον φερει και λεγει·
∆ικην εχω, βασιλευ, ακουσον μου.
Τι ουν ο βασιλευς; Ειπε την δικην. Ὁ δε λεγει· Ἄνθρωπος τις ην
πλουσιος·ουτος ειχε ποιμνια και βουκολια πολλα· ανθρωπος δε τις ην πενης. ∆υο
ανθρωποι, Ουριας και ∆αυΐδ. Μανθανε τα προσωπεια εν τηι αληθειαι. Ὁ μεν πενης
ουκ ειχεν ει μη μιαν αμναδα (την μοιχευθεισαν γυναικα λεγει), ητις απο της
τραπεζης αυτου ησθιε, και απο του ποτηριου αυτου επινε, και εν τωι κολπωι αυτου
εκαθευδεν. Ὁρας την πενιαν φιλοστοργιας υποθεσιν εχουσαν; Ἐπι μεν γαρ των
πλουτουντων πολυς ο τυφος· επι δε των πενη των η γυνη υπηρετις γινεται και
διακονος, και τικτει παιδιον, και γινεται αυτη και μητηρ και τροφος. Ἐπι δε των
πλουτουντων ουχ ουτως αλλα τικτει παιδιον, και διδωσιν αυτο εξω, και την
φιλοστοργιαν διατεμνει ο τυ φος. Τικτει η μητηρ, και ου γινεται τροφος. Αισχυνεται
γαρ γενεσθαι τροφος η γενομενη μητηρ. Ὁ δε Χριστος ουχ ουτως. Ἐγεννησε γαρ
ημας, και αυτος τροφευς ημων εγενετο. ∆ια τουτο και αντι βρωματων την ιδιαν
σαρκα ημας εθρεψε, και αντι ποματος το ιδιον αυτου αιμα ημας εποτισεν. Ἡ ουν
αμνας εν τωι κολπωι αυτου εκαθευ δεν. Ηυξηθη η τραγωιδια τηι διηγησει της
φιλοστοργιας. Ἦλθε τοινυν ξενος ανθρωπος προς τον πλουσιον εκεινον. Τις ο ξενος;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

Ἡ επιθυμια. Ἵνα ουν δειξηι αυτου την σεμνοτητα, ξενον τηι μεθοδωι την επιθυμιαν
εκαλεσεν. Ου δεποτε γαρ αλλοτριον γαμον διωρυξεν. ουδε αδι κοις εθεασατο τοις
οφθαλμοις· αλλα τρωθεις δη εις εκει νην την γυναικα την σεμνοτητα απωλεσε, και
μικρον ραιθυμησας εξεπεσε του προσηκοντος Ἦλθεν ο ξενος, η επιθυμια η
ακολαστος, η θηριωδης εκεινη ηλθε προς αυ τον. Ξενος προς τον πλουσιον εκεινον
ηλθε, και ουκ ελα βεν απο των ποιμνιων και βουκολιων αυτου· αλλ' επεμψε και
ελαβε την αμναδα εκεινην, την εν τωι κολπωι του πενητος καθευδουσαν, και απο της
τραπεζης αυτου εσθιουσαν. Τι ουν; Ὠργισθη ο βασιλευς.
Ἐνομιζε γαρ αλλοτριαν δικην δικαζειν. Ὠργισθη ο βασιλευς, και το δικαιον
εξεφωνησε μετα πολλης της λαμπροτητος. Ου γαρ ην φιλοστοργια η λυμαινομενη το
δικαιον. Ῥομφαιαι, φησιν, αποθανειται, και την αμναδα τετραπλασιον απο τισει.
Ὑπερ τον νομον κελευει. Ὁ γαρ νομος κελευει τον κλεπτοντα τετραπλασιονα
αποδιδοναι· αυτος δε υπερβε βηκε τον νομον· κελευει γαρ και αυτον αναιρεθηναι,
και εν τετραπλωι αποτισαι. Ἐξηνεγκε την ψηφον, και την καταδικην απηρτισε.
Ῥιπτει ουν το προσωπειον ο προ φητης, και λεγει· Συ ει, βασιλευ. Ὢ τομη, ου ξιφει
τε μνουσα την αισθησιν της οδυνης, αλλ' εν τηι συντομιαι του ελεγχου! Ὅτε γαρ εδει,
υπεκρινατο το δραμα· οτε δε χρεια ην του ελεγχου, ευθεως εδωκε και απετεμεν, ου
πολλην οδυνην εργασαμενος· Συ ει, βασιλευ. Τι ουν αυ τος; Ἡμαρτηκα τωι Κυριωι.
Ὁραις και εν τηι νοσωι την ευγενειαν της ψυχης; Ουκ ειπε προς αυτον· Ὦ αθλιε και
ταλαιπωρε, ουτε φανερως ελεγξαι εβουληθη. Τι ουν λεγει ο βασιλευς; Ἡμαρτηκα τωι
Κυριωι Τι δε ο προ 55.573 φητης; Και Κυριος αφειλε το αμαρτημα σου. Ὀξεια η
μετανοια· αλλ' οξυτερα η συγχωρησις. Λεγε συ τας ανομιας σου, φησι, πρωτος, ινα
δικαιωθηις. ∆ια πρα γματων ημαρτες, και δια ρηματων μετανοει. ζʹ. Ταυτα λεγω, ινα
ακουσωσιν οι αμαρτωλοι και οι εμπεπτωκοτες αμαρτημασι, και μη απογινωσκωσι
της εαυτων σωτηριας. Ἡμαρτηκα, φησι, τωι Κυριωι. Και Κυριος αφειλε το αμαρτημα
σου. Συ μεν ειπας· Ῥομφαια πεσειται επ' αυτον· αλλα εγω, Συ ουκ αποθανηι. Ειδες
πως ελυσεν ο Θεος την δικην του προφητου; Λεγε συ τας ανομιας σου πρωτος, ινα
δικαιωθηις. Ἀλλ' επι την αρχην αναδραμωμεν. Ψαλμος τωι ∆αυιδ, οτε εισηλθε προς
αυτον Ναθαν ο προφητης.
Ἐνταυθα δεικνυται αυτου η ευγνωμοσυνη και συγχωρησις. Ἰδε ουν, εμαθες
πως εθεραπευθη, και ποιον φαρμακον εδε ξατο, Ὅταν δε ο Θεος δικαιοι, τις
κατακρινει; Ου γαρ ειπεν, οτι Ἐγω συγχωρω, αλλ', οτι Κυριος αφειλε το αμαρτημα
σου. Ἔτεμε το ελκος, διωρθωσατο το τραυ μα. Ου μη αποθανηις, φησι. Ταυτα ειπων
απηλθε. Θελω δε δειξαι λοιπον και την τουτου ευγνωμοσυνην, και την της διανοιας
διορθωσιν, ποιαν ελαβε συγχωρησιν του αμαρτηματος, ποιαν ευρεν αφεσιν του
πλημμελη ματος. Και γαρ οτε ηλθεν Ουριας απο της συμμαχιας, και την νικην του
πολεμου τωι βασιλει εμηνυσε, βουλο μενος ο βασιλευς τον ανδρα λαθειν τον
ηδικημενον, οτι εμοιχευσεν εις την γυναικα αυτου, τοσαυτην εθετο σπουδην του
κρυψαι την αμαρτιαν, οτι και φονον συν επλεξε τηι μοιχειαι· και μετα ταυτα γεγονε
φιλοσοφος απο της μετανοιας, ο αποκρυπτων προτερον το αμαρτημα το εαυτου εις
μετανοιαν ηλθε· και μετα την συγχωρη σιν την απο της του Θεου επινευσεως
γενομενην, μετα το ελθειν τον προφητην, και ειπειν, οτι Κυριος αφειλε το αμαρτημα
σου, ου μη αποθανηις, ου μονον ου κρυ πτει το παθος, αλλα και μετα ταυτα πασαις
ταις γενεαις ευδηλον κατεστησε, και ψαλμον εγραψεν, ινα και οι μετα ταυτα
μαθωσι, ποσην τραγωιδιαν εχει το παθος. Ἐπειδη γαρ ηλθεν η μετανοια, εκομισε την
παῤρησιαν. Ἐγω εσωθην, φησι· δια τι μη σωζονται και αλλοι δια του εμου
διηγηματος; Ὁ Θεος μοι συνεχωρησε. ∆ια τουτο γραφω ταυτα, ινα και το ελκος
μαθωσι και το φαρμακον. Ου φοβουμαι την αισχυνην, επειδη επιθυμω της εμαυ του
σωτηριας. Ουτω και Παυλος ποιει· τα αφεθεντα αυτωι αμαρτηματα στηλιτευει, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

λεγει· Χαριν εχω τωι ενδυνα μωσαντι με Χριστωι, οτι με πιστον ηγησατο· τον προ
τερον οντα βλασφημον και διωκτην και υβριστην, νυν πιστον ηγησατο. ∆ια τουτο
εμαυτον στηλιτευω, ινα εαν τις ηι βλασφημος αφορητος, ιδηι οτι εχει ελπιδα σω
τηριας.
Και συ, ω ∆αυιδ, επειδη εμοιχευσας και φονον εποιησας, και συγχωρησιν
παρα Θεου ελαβες, δια τουτο στηλιτευεις σαυτον; Ναι, φησιν, ινα εαν τις ηι μοιχος
και ανδροφονος, μαθηι πως δυναται σωτηριας τυχειν. ∆ια τουτο αποτιθεται την
αμαρτιαν, και την μετανοιαν εδεξατο. Τουτο ουν μονον εστι το ζητουμενον, οτι ευδη
λον πασιν εποιησε, και διωρθωθη. Ἢ και αλλο τι; Ναι, και αλλο· και πως, εγω λεγω.
Ὥσπερ γαρ ηκουσατε, οτι η μετανοια πολλην εχει την συγχωρησιν, και μεγαλην και
πολλην κομιζει ημιν την παῤρησιαν· ουτω κακεινο υμας μαθειν αναγκαιον, οτι και ο
πολλας αμαρτιας περιβεβλημενος, πολλην αισχυνην κεκτηται, και ου μο νον
αρκειται τηι μετανοιαι, αλλα δεδοικε και τρεμει το μηκετι τοις αυτοις περιπεσειν.
Θελω τοινυν δειξαι, οτι ου μονον γνωριζει σοι ο ψαλμος τον αμαρτανοντα, αλλα και
τον μετανοουντα. Και τουτο υμιν ερω, ινα μηδεις εαυτωι μετα την μετανοιαν
θαῤρησηι, αλλα μαλλον ακρι βεστερον την εαυτου σωτηριαν εν τωι λιμενι καταστησηι.
Θελω ουν δειξαι αυτον, οτι ιαθη, και βελτιων εαυτου εγενετο, και δυνατωτερος και
ισχυροτερος. Πως ουν πα λιν μετα την επιθυμιαν ταυτην περιεπεσεν ετερωι νοση
ματι; Παλιν πολεμος, παλιν αμαρτια, παλιν μαχη, πα λιν παγκρατιον, παλιν αυτωι
επηλθεν η επιθυμια, παλιν πολεμος συγκεκροτηται, πολεμος χαλεπος, και στρατο
55.574 πεδα εστηκε.
Πηγη δε ην εν τοις τοποις εκεινοις. Και πολεμου οντος σφοδρου, ειδεν αυτην
ο ∆αυιδ, και εις δι ψαν κατηνεχθη χαλεπωτατην· επεθυμησε τοινυν πιειν. Παλιν
επιθυμια, αλλ' ου κεκωλυμενη· τοτε μεν σωμα τος, νυν δε υδατος. Ἐπεθυμησε πιειν,
εφλεγετο υπο της διψης, και λεγει· ∆ιψω, απολλυμαι. Τινες ουν των βου λομενων
αυτον θεραπευσαι απηλθον, και ηνεγκαν αυτωι υδωρ εις το αιμα αυτων, και δια των
πολεμιων εκομι σαν το υδωρ. Ὡς δε ηνεχθη το υδωρ, ενενοησεν ο βασι λευς, τι
εποιησεν, οτι εν τωι πολεμωι εκεινωι την διψαν αυτου ου κατεσχε. Και τι εποιησε;
Λαβων το υδωρ ουκ επιεν, αλλ' εσπεισε τωι Θεωι. Ου γαρ υδωρ εδοκει ειναι, αλλ'
αιμα, ου τηι φυσει προσεχων, αλλα τηι γνωμηι. Ὁραις ουν πως παιδευθεις υπο της
προτερας επιθυμιας, υστε ρον σωφρονεστερος εγενετο; Ὁ σωματων επιθυμων,
υδατος ουκ επιθυμει· μαλλον δε επεθυμει, εκρατει δε. Ου γαρ λεγω, οτι εκτος ην της
επιθυμιας, αλλα τηι φιλο σοφιαι περιεγενετο της επιθυμιας, και ουχ ηψατο.
ηʹ. Ταυτα παραινω δια τους πορνευοντας. Ἠρασθης πορνης; επορνευσας;
θελεις μετανοησαι; Μη προσθηις τηι αμαρτιαι αμαρτιαν, και μη μοι ειπηις· Πως δυναμαι
μη πορνευσαι; Ἐγω σοι λεγω πως δυνασαι. Ἡ επιθυμια σε φλεγει; Ἀλλ' εχεις
γυναικα· και ει ουκ εχεις, λαβε, ινα εχηις μετα ασφαλειας ηδονην. Ἀλλ' ου δυναμαι
κρατησαι. Ἀλλα ραιθυμιας ταυτα εστιν. Ὅταν γαρ ενεγκω σοι αλλον μη εχοντα
γυναικα, σωφρονουντα δε, ποιαν εχεις συ απολογιαν, η ποιαν συγγνωμην; Ἐκεινος
εν τωι πελαγει ουχ υπομενει ναυαγιον, και συ εν τωι λιμενι υπομενεις την πτωσιν;
Ἔχεις γυναικα, και πορνευεις, μαλλον δε μοιχευεις; Και πως περιγενωμαι του
ελκους; φησιν. Ἀπολαυε της γυναικος σου. Ἀπολαυσω της γυναικος; Πανυ.
Ἐννοησον τι λεγει ο μακαριος Παυλος· ∆ια δε τας πορνειας εκαστος την εαυτου
γυναικα εχετω, και εκαστη τον ιδιον ανδρα. Ἡ γυνη του ιδιου σω ματος ουκ
εξουσιαζει, αλλ' ο ανηρ· ομοιως δε και ο ανηρ του ιδιου σωματος ουκ εξουσιαζει,
αλλ' η γυνη. Ἐαν ουν καλεσηι σε πορνη, εννοησον το ρημα κατα σεαυ τον, και ειπε,
οτι Ὁ ανηρ του ιδιου σωματος ουκ εξουσιαζει, αλλ' η γυνη· και το ρημα γραφε εν τηι
καρδιαι σου, και ειπε τηι πορνηι· Τι με καλεις; ουκ εστι το σωμα εμον, αλλα της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

γυναικος μου· ου τολμω ουν το αλλοτριον προδουναι. Την προικα αυτης ου τολμω
μειωσαι, ουδε τα πραγματα αυτης τολμω δαπανησαι, και το σωμα τολμησαι εχω
μιαναι; Πως; Ου δυναμαι. Ειπε τηι πορνηι· Τι με καλεις; ουκ εγγισεις αυτωι· τουτο γαρ
ουκ εστιν εμον, αλλοτριον εστι. Μη γαρ της πορνης εστι το σωμα; Ἐγω σωμα πορνης
ου δεχομαι· τουτο της γυναικος μου εστι. Φοβηθητι τον Χριστον, και ειπε, οτι το
σωμα ημων μελη Χριστου εστιν. Ἀκουετωσαν τουτο και αι γυναικες, και
εννοειτωσαν, που αυτας εκαλεσεν ο Χριστος, οτι παντως εν αγιασμωι, και
λεγετωσαν, οτι Ἡ γυνη του ιδιου σωματος ουκ εξουσιαζει, αλλ' ο ανηρ. Ἐννοησον
την Παυλου σοφιαν τι λεγει.
Ἐπειδη πολλοι εγκρατευονται, και εχουσι σεμνας και σωφρονας γυναικας,
και παρα το δοκουν εγκρατευονται, και γινε ται η τουτων φιλοσοφια μοιχειας
υποθεσις, δια τουτο λεγει· Ἕκαστος απολαυετω της ιδιας γυναικος. Και ουκ
αισχυνεται, αλλ' εισερχεται, και καθεζεται εις την ευνην νυκτα και ημεραν, και
κατεχει τον ανδρα και την γυ ναικα, και ουτω συναπτει, και κραζει και βοαι· Μη
αποστερειτε αλληλους, ει μη τι αν εκ συμφωνου. Ἐγκρατευηι, και ου θελεις
καθευδησαι μετα του ανδρος σου, εκεινος δε ουκ απολαυει σου; Ἀπερχεται και
αμαρτανει, και λοιπον η αμαρτια εκεινου τηι σηι εγκρα τειαι λογιζεται. Βελτιον μετα
σου αυτον καθευδειν, η μετα της πορνης. Ἡ απολαυσις σου ου κεκωλυται· η δε
εκεινης κεκωλυται.
Μετα σου εαν καθευδησηι, ουκ εστιν εγκλημα· μετ' εκεινης εαν καθευδησηι,
απωλεσας σου τα μελη. Καθεζεται ουν σχεδον εις την ευνην του ανδρος και της
γυναικος, και κραζει· Μη αποστερειτε αλλη λους, ει μη τι αν εκ συμφωνου. ∆ια
τουτο ελαβες 55.575 ανδρα, δια τουτο και συ ελαβες γυναικα, ινα σωφρονητε. Θελεις
εγκρατευεσθαι; Πεισον και τον ανδρα σου, ινα δυο ωσι στεφανοι, σωφροσυνη και
ομονοια· ινα μη ηι σωφροσυνη και μαχη, ινα μη ηι ειρηνη και πολεμος. Ὅταν γαρ συ
εγκρατευηι, εκεινος δε υπο επιθυμιας φλε γηται, λεγει δε ο Παυλος, Μη πορνευσηις,
ευθεως θορυ βειται, κυματουται. Μη αποστερητε αλληλους, ει μη τι αν εκ
συμφωνου. Και γαρ οπου ειρηνη, εκει παντα τα αγαθα· οπου ειρηνη, και σοφρωσυνη
λαμπει· οπου ομονοια, και εγκρατεια στεφανουται· οπου δε πολεμος, και η
σωφροσυνη υποτεμνεται. Μη ουν αποστερειτε αλληλους, ει μη τι αν εκ συμφωνου.
Και γαρ παντα νυμφαγωγον νικαι Παυλος, ο νυμφαγωγος της οικουμε νης. ∆ια τουτο
ουκ αισχυνεται λεγων· Τιμιος ο γαμος εν πασι, και η κοιτη αμιαντος. Και γαρ ο
∆εσποτης αυτου εις γαμον παρεγενετο, τηι εαυτου παρουσιαι τον γαμον τιμων, και
δωρα προσηνεγκε.
Το γαρ υδωρ εις οινον μετεβαλε. ∆ραμε ουν οσον βουλει· οταν δε ατονησηις,
λαβε φαρμακον την συνουσιαν, ινα μη πειρασηι υμας ο Σατανας. Ἕκαστος ουν την
εαυτου γυναικα εχετω. Τρια γαρ εστι ταυτα· παρθενια, γαμος, πορνεια. Ὁ γαμος
μεσος, η πορνεια κατω, η παρθενια ανω. Παρθενια στεφανον εχει, ο γαμος επαινον
συμμετρον, πορνεια κολασιν και τιμωριαν. Βλεπε ουν πως εγκρατευηι, ει δυνασαι
την ασθενειαν του σωματος ενεγκαι, και μη θελε υπερ το μετρον αναβηναι, ινα μη
υπερ το μετρον καταβηις.
Ὥσπερ ουν ο μελλων κολυμβαιν, εις τοσουτον εισερχεται, οταν δυναται
εξελθειν· οταν δε εισερχηται, εννοει ποσον οφειλει εξελθειν· ουτω και συ τοσουτον
σωφρονησον, οσον δυνηι υπομειναι, ινα μη παρα το μετρον καταβηις. Και υπερ
τουτων απαντων ευχαριστησωμεν τωι Χριστωι, οτι αυτωι η δοξα και το κρατος, συν
τωι Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10


