In sanctum Lucianum martyrem
ΟΜΙΛΙΑ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΗ.
Εις τον αγιον μαρτυρα Λουκιανον.
50.519
αʹ. Ὅπερ χθες εδεδοικειν εξεβη, και τελος ελαβε νυν, 50.520 και της εορτης
απελθουσης, και το πληθος ημιν συν 50.521 απεδημησε, και ελαττων ημιν ο
συλλογος γεγονε. Και ᾔδειν μεν τουτο συμβησομενον παντως· ου μην δε δια τουτο
της παραινεσεως απεστην· ει γαρ και μη παντες επεισθησαν οι χθες ακουσαντες,
αλλ' ουδε παντες ηπειθησαν· ου μικρον δε τουτο εις παραμυθιας λογον ημιν· διοπερ
ουδε σημερον αποστησομαι ταυτης της συμβουλης· ει γαρ και μη δι' ημων, αλλα γε
δι' υμων παντως ακουσονται τα λεγομενα. Τις γαρ δυνη θειη σιγηι την τοσαυτην
αυτων ραιθυμιαν ενεγκειν, η μεταδουναι συγγνωμης και απολογιας αυτοις, οι δια
τοσουτου χρονου την μητερα ιδοντες, και των εν αυτηι καλων απολαυσαντες
απεστησαν, και ουκ ηνεσχοντο το δευτερον επιστρεψαι παλιν, ουδε την του Νωε
περιστεραν, αλλα τον κορακα εμιμησαντο, και ταυτα του κλυδωνιου μενοντος ετι,
και του χειμωνος εκεινου, και χαλεπωτερας καθ' εκαστην ημεραν εγειρομενης
ζαλης, και της αγιας ταυτης κιβωτου προκειμενης εν μεσωι, και παντας καλουσης,
και προς εαυτην επι σπωμενης, και πολλην τοις καταφευγουσι παρεχου σης την
ασφαλειαν; Ου γαρ υδατων, ουδε κυματων εμβολας, αλλα των αλογωτατων παθων
τας συνεχεις αποκρουεται επαναστασεις, και φθονον αναιρει, και απονοιαν
καταστελλει.
Ουτε γαρ ο πλουσιος ενταυθα του πενητος υπεριδειν δυνησεται, ακουων
παρα των θειων Γραφων, οτι Πασα σαρξ χορτος, και πασα δοξα ανθρωπου ως ανθος
χορτου· ουτε ο πενης πλουτουντα ετερον ιδων βασκανιαι αλωσεται, ακουων και
αυτος ετερου προφητου λεγοντος· Μη φοβου, οταν πλουτησηι ανθρωπος, η οταν
πληθυνθηι η δοξα του οικου αυτου· οτι ουκ εν τωι αποθνησκειν αυτον ληψεται τα
παντα, ουδε συγκαταβησεται αυτωι η δοξα αυτου. Τοιαυτη γαρ της ευποριας ταυ της
η φυσις· ου συμμεθισταται τοις εχουσιν, ου συν αποδημει τοις κεκτημενοις, ου
παρισταται κρινομε νοις εκει και ευθυνας υπεχουσιν, αλλ' υπο του θανατου
διακοπτεται παντως· πολλους δε και προ του θανατου κατελιπεν· απιστος η χρησις,
αβεβαιος η απολαυσις, επικινδυνος η κτησις. Ἀλλ' ου τα της αρετης τοιαυτα, και τα
της ελεημοσυνης· αλλ' εστιν ασυλος ουτος ο θησαυρος. Ποθεν τουτο δηλον; Ὁ περι
του πλουτου τουτου φιλοσοφησας και ειπων, οτι Ου συγκαταβη σεται αυτωι η δοξα
αυτου οπισω αυτου, ουτος και περι των της ελεημοσυνης θησαυρων, των αει μενον
των και μηδεποτε συλωμενων, επαιδευσεν ημας ουτως ειπων· Ἐσκορπισεν, εδωκε
τοις πενησιν· η δι καιοσυνη αυτου μενει εις τον αιωνα. Τι τουτου παραδοξοτερον
γενοιτ' αν; Τα συλλεγομενα απολ λυνται, και τα σκορπιζομενα μενει, και μαλα
εικοτως. Τα μεν γαρ ο Θεος υποδεχεται, εκ δε της του Θεου χειρος ουδεις αρπαζειν
δυναται· τα δε εν ανθρωπινοις αποτιθεται θησαυροις· ενθα πολλαις υποκειται ταις
επιβουλαις, ενθα πολυς ο φθονος και η βασκανια. Μη τοινυν αμεληις, αγαπητε, της
εν ταυθα διατριβης· καν γαρ τις αθυμια ενοχληι, ενταυθα φυγαδευεται· καν
φροντιδες βιωτικαι, δραπετευουσι· καν αλογα παθη, σβεννυται· απο δε της αγο ρας,
και των θεατρων, και των αλλων συλλογων των εξωθεν πολλας επισυρομενοι
φροντιδας, και αθυμιας, και ψυχης νοσους, οικαδε αναχωρουμεν. Ἂν ενταυθα
διατριβηις συνεχως, και απερ ελαβες 50.522 εξωθεν κακα αποθησηι παντως· αν δε
αποπηδαις και φευγηις και απερ εκτησω παρα των θειων Γραφων αγαθα απολεις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

παντως, κατα μικρον εκ των εξω συνεδριων και διαλεξεων υποσυρομενης σου της
ευποριας. Και οτι ταυτα εστιν αληθη, ανα χωρουντες εντευθεν σπουδασατε τους
σημερον απο λειφθεντας ιδειν, και οψεσθε ποσον το μεσον της υμετερας ευθυμιας
και της εκεινων αθυμιας. Ουχ ουτως εστι νυμφη καλη και επιχαρις εν πασταδι
καθημενη, ως εστι ψυχη θαυμαστη και ενδοξος εν Ἐκκλησιαι φαινομενη, μυρων
πνεουσα πνευματικων. Ὁ γαρ ενταυθα μετα πιστεως και σπουδης παραγι νομενος,
μυριους λαβων απεισι θησαυρους· καν ανοιξηι το στομα μονον, πασης ευωδιας
ευθεως και πλουτου πνευματικου τους συγγινομενους ενεπλησε καν μυρια
προσπεσηι δεινα, παντα οισει ραιδιως, ικανην αφορμην απο των θειων Γραφων
υπομονης και φιλοσοφιας εντευθεν λαβων. Και καθαπερ ο διηνεκως επι της πετρας
εστως των κυματων καταγελαι, ουτως ο συναξεως απολαυων διηνεκους, και τοις
θειοις αρδευομενος λογοις, καθαπερ επι πε τρας της ορθης των πραγματων κρισεως
στησας εαυ τον, ουδενι των ανθρωπινων αλωσεται, ανωτερον της των βιωτικων
πραγματων καταστησας εαυτον επιδρο μης· ουκ απο συμβουλης δε μονον, αλλα και
απο ευχης, και απο πατρικης ευλογιας, και απο κοινης συνοδου, και απο της των
αδελφων αγαπης, και εξ ετερων μυριων πολλην ωφελειαν και ψυχαγωγιαν
καρπωσαμενος, ουτως ανεχωρησε, μυρια οικαδε φερων αγαθα. Ὅρα ουν ποσης μεν
υμεις σημερον απολαυσεσθε της ευλογιας, ποσην δε υποστησονται εκεινοι την
ζημιαν. Ὑμεις μεν γαρ μαρτυρων μισθον λαμβανοντες απελευσεσθε· εκεινοι δε προς
τωι του κερδους αποστερηθηναι τουτου, και ετεραν υποστησον ται ζημιαν, εκ των
ανονητων διατριβων πολυν φρον τιδων επισυρομενοι φορυτον. Ὥσπερ γαρ ο δεχο
μενος προφητην εις ονομα προφητου, μισθον προφητου ληψεται, και ο δεχομενος
δικαιον εις ονομα δικαιου, μισθον δικαιου ληψεται· ουτως ο δεχομενος μαρτυρα εις
ονομα μαρτυρος, μισθον μαρτυρος ληψεται· υποδοχη δε μαρτυρος το συνελθειν εις
την εκεινου μνημην, το κοινωνησαι της διηγησεως των αθλων, το θαυμασαι τα
γεγενημενα, το ζηλωσαι την αρετην, το εις ετερους εξενεγκειν τας ανδραγαθιας τας
εκεινου· ταυτα των μαρτυρων τα ξενια· ουτω τους αγιους τουτους τις υποδεχεται,
καθαπερ ουν και υμεις τημερον πεποιηκατε.
βʹ. Χθες μεν ουν ο ∆εσποτης ημων υδατι εβαπτισατο, σημερον δε ο δουλος
αιματι βαπτιζεται· χθες ηνευχθη σαν ουρανου πυλαι, σημερον κατεπατηθησαν ᾅδου
πυ λαι. Και μη θαυμασητε, ει βαπτισμα το μαρτυριον εκαλεσα· και γαρ και ενταυθα
το Πνευμα μετα πολ λης εφιπταται της δαψιλειας, και αμαρτηματων αναι ρεσις και
ψυχης γινεται καθαρμος θαυμαστος τις και παραδοξος· και ωσπερ οι βαπτιζομενοι
τοις υδα σιν, ουτως οι μαρτυρουντες τωι ιδιωι λουονται αιματι· 50.523 ο δη και επι
τουτου γεγενηται. Ἀλλα γαρ προ της σφαγης αναγκαιον ειπειν του διαβολου την
πανουρ γιαν. Συνιδων γαρ εκεινος οτι πασης τιμωριας και κολασεως ειδους
κατεγελασε, και ουτε καμινον αν αψας, ουτε βαραθρον ορυξας, ουτε τροχον
ευτρεπισας, ουτε εις ξυλον αναγαγων, ουτε εις κρημνους ριψας, ουτε εις θηριων
οδοντας εμβαλων ισχυσε περιγενεσθαι της του αγιου φιλοσοφιας, ετερον επενοησε
χαλεπω τερον τροπον, και περιηιει ζητων τιμωριαν ευρειν, ωστε την αυτην ομου και
δριμυτατην γενεσθαι και μακροτατην. Ἐπειδη γαρ των κολασεων αι μεν αφο ρητοι
ταχιστην παρεχουσι την απαλλαγην, αι δε επιμηκεστεραι υποτεμνονται την οδυνην,
εσπουδασεν ευρειν κολασιν ομου τε τα αμφοτερα εχουσαν, και μηκος και
υπερβολην οδυνης ανηκεστον, ινα και τηι σφοδροτητι και τωι πληθει του χρονου το
στεῤρον καταβαληι της αυτου διανοιας. Και τι ποιει; Λιμωι τον αγιον παραδιδωσι
τουτον· συ δε λιμον ακουσας μη παρελθηις απλως το λεγο μενον· απαντων γαρ
θανατων ουτος εστι χαλεπω τατος. Και μαρτυρες οι πειραν ειληφοτες· μη γαρ δη
ημεις πειραν λαβοιμεν· καλως γαρ εδιδαχθημεν ευχεσθαι, μη εισελθειν εις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

πειρασμον. Καθαπερ γαρ δημιος τις τοις σπλαγχνοις ενδον καθημενος απαντα
καταξαινει τα μελη, πυρος παντος και θηριου σφο δροτερον κατεσθιων παντοθεν το
σωμα, διηνεκη τινα και αῤρητον παρεχων οδυνην. Και ινα μαθηις οσον εστι λιμος,
και τεκνων απεγευσαντο μητερες πολλακις, την του κακου τουτου βιαν ουκ
ενεγκουσαι· και ταυτην την συμφοραν τραγωιδων ο προφητης ελεγε· Χειρες
γυναικων οικτιρμονων ηψησαν τα τεκνα αυτων. Ους ετεκον μητερες κατησθιον, και
των γεννηθεντων παιδιων η τεκουσα γαστηρ εγενετο ταφος, και φυσεως εκρατησεν
ο λιμος· μαλλον δε ου φυσεως μονον, αλλα και της προαιρεσεως· της δε του αγιου
τουτου γενναιοτητος ουκ εκρατησε. Τις ουκ αν εκπλαγειη ταυτα ακουσας; Καιτοι τι
φυσεως δυ νατωτερον; τι δε προαιρεσεως οξυῤρεπεστερον; Ἀλλ' ινα μαθηις, οτι του
φοβου του Θεου ουδεν ισχυροτερον, προαιρεσις φυσεως ευτονωτερα εφανη, και
μητερας μεν ηλεγξε, και ωδινων επιλαθεσθαι εποιησε, τον δε αγιον τουτον
υποσκελισαι ουκ ισχυ σεν, ουδε περιεγενετο της φιλοσοφιας η κολασις, ουδε της
ανδρειας εκρατησεν η τιμωρια· αλλ' εμενεν αδαμαντος παντος ισχυροτερος, ταις
αγαθαις εντρυ φων ελπισι, και τηι των αγωνων εγκαλλωπιζομενος υποθεσει, ικανην
παραμυθιαν εχων των αθλων την αφορμην, μαλιστα καθ' εκαστην ακουων Παυλου
λε γοντος· Ἐν λιμωι και διψηι, εν ψυχει και γυμνοτητι· και παλιν, Ἄχρι της αρτι ωρας
και πεινωμεν, και διψωμεν, και γυμνητευομεν, και κολαφιζο μεθα· ᾔδει γαρ, ᾔδει
σαφως, οτι Ουκ επ' αρτωι μονωι ζησεται ανθρωπος, αλλ' εν παντι ρηματι εκπο
ρευομενωι δια στοματος Θεου. Ὡς δε ειδεν ο μιαρος δαιμων ουκ ενδιδοντα τηι
τοσαυτηι του πραγματος αναγκηι, ετι χαλεπωτεραν εποιει την βασανον. Και γαρ
ειδωλοθυτα λαβων, και την τραπεζαν τουτων
50.524 εμπλησας, προ των
οφθαλμων αυτου τεθηναι παρ εσκευασεν, ινα το της εξουσιας ετοιμον εκλυσηι της
προθυμιας την ευτονιαν.
Ου γαρ ουτως αλισκομεθα μη φαινομενων των δελεαζοντων πραγματων, ως
προ των οφθαλμων κειμενων· επει και της γυναικων επιθυμιας ευκολωτερον αν τις
κρατησειε μη βλεπων γυναικα ευμορφον, η συνεχως εις αυτην ατενιζων. Ἀλλ'
ομως και ταυτης εκρατησε της ενεδρας ο δι καιος, και οπερ ενομιζεν ο διαβολος
εκλυσειν αυτου την ανδρειαν, τουτο μαλιστα αυτον ηλειψε προς τους αγωνας· ου
γαρ μονον ουδεν επαθεν απο της οψεως των ειδωλοθυτων, αλλα και μαλλον αυτα
απεστρε φετο και εμισει· και οπερ επι των εχθρων πασχομεν, οσωιπερ αν αυτους
εμβλεψωμεν, τοσουτωι μαλλον αυτους μισουμεν και αποστρεφομεθα, τουτο και
εκεινος επι της μιαρας εκεινης επασχε θυσιας τοτε· μαλλον γαρ αυτην ορων
εβδελυττετο και απεπηδα, και η συνεχης οψις μαλλον αυτον εις μισος και απο
τροπην των προκειμενων ενεβαλλε· και του λιμου μεγα ενδοθεν εμβοωντος, και
των προκειμενων κε λευοντος εφαπτεσθαι, ο του Θεου φοβος τας χειρας ανεστελλε,
και της φυσεως αυτης επιλαθεσθαι παρ εσκευαζε· και τραπεζαν ορων μιαραν και
εναγη, τραπεζης εμνησθη ετερας της φρικωδους και Πνευ ματος γεμουσης, και
ουτως επυρουτο, ως ελεσθαι παντα υποστηναι και παθειν, η των μιαρων εκεινων
απογευσασθαι εδεσματων. Ἀνεμνησθη και της τρα πεζης εκεινης των τριων παιδων,
οι νεοι ληφθεντες, και πασης ερημοι προστασιας οντες, εν αλλοτριαι γηι και
βαρβαρωι χωραι τοσαυτην επεδειξαντο φιλοσο φιαν, ως μεχρι νυν αιδεσθαι την
ανδρειαν αυτων. Και οι μεν Ἰουδαιοι και την οικειαν εχοντες γην ησεβη σαν, και εν
τωι ναωι διατριβοντες ειδωλολατρουν· οι δε νεοι εκεινοι εις την βαρβαρικην
απενεχθεντες γην, ενθα ειδωλα και πασης ασεβειας υποθεσις, την πα τρυαν
διετελεσαν φυλαττοντες πολιτειαν. Ει τοινυν οι αιχμαλωτοι, και δουλοι, και νεοι
προ της χαριτος τοσαυτην επεδειξαντο φιλοσοφιαν, φησι, ποιας αν ειημεν ημεις
συγγνωμης αξιοι, μηδε προς την αυτην εκεινοις αρετην φθασαι δυνηθεντες;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

γʹ. Ταυτα δη παντα λογιζομενος κατεγελα της του διαβολου πονηριας,
κατεφρονει της κακουρ γιας, και προς ουδεν ενεδιδου των ορωμενων. Ὡς δ' ουν
ειδεν ουδεν αυτωι τι πλεον γενομενον ο μιαρος εκεινος, αγει παλιν αυτον εις το
δικαστηριον, και βασανιζων συνεχεις επηγε πευσεις· ο δε προς εκα στην πευσιν
απεκρινατο, οτι Χριστιανος ειμι, μονον. και λεγοντος του δημιου· Ποιας ει πατριδος;
Χρι στιανος ειμι, φησι· Τι εχεις επιτηδευμα; Χριστιανος ειμι· Τινας προγονους; ο δε
προς απαντα ελεγεν, οτι Χριστιανος ειμι· ενι τουτωι και ψιλωι τωι ρηματι του
διαβολου πληττων την κεφαλην, και συνεχη και επαλληλα τα τραυματα αυτωι
παρεχων. Καιτοι γε και της εξωθεν παιδευσεως μετεσχεν, αλλ' ᾔδει σαφως οτι εν
τοις τοιουτοις αγωσιν ου ρητορειας χρεια, αλλα πιστεως· ου δεινοτητος λογου, αλλα
φιλοθεου ψυχης· αρκει ρημα εν, φησιν, απασαν του διαβολου τρεψαι την φαλαγγα.
Και δοκει μεν τοις ουκ ακριβως εξεταζουσιν ανακολουθος ειναι η αποκρισις· ει δε τις
50.525 τον νουν επιστησειε, και εκ ταυτης οψεται του μαρτυρος την σοφιαν. Ὁ γαρ
ειπων, οτι Χριστιανος ειμι, και πατριδα, και γενος, και επιτηδευμα, και παντα
εδηλωσε· πως, εγω λεγω· Ὁ Χριστιανος ουκ εχει πολιν επι της γης, αλλα την ανω
Ἱερουσαλημ· Ἡ γαρ ανω Ἱερουσαλημ, φησιν, ελευθερα εστιν, ητις εστι μητηρ ημων.
Ὁ Χριστιανος ουκ εχει γηινον επιτηδευμα, αλλ' εις την ανω πολιτειαν τελει· Ἡμων
γαρ, φησι, το πολιτευμα εν ουρανοις υπαρχει· ο Χριστιανος συγγενεις εχει τους
αγιους απαντας και συμπολιτας· Συμπολιται γαρ εσμεν των αγιων, φησι, και οικειοι
του Θεου.
Ὥστε ενι ρηματι, και τις ειη, και ποθεν, και τινων, και τι πραττων διατελοιη,
μετα ακριβειας εδιδαξε. Και μετα ταυτης της φωνης τον βιον κατελυσε, και απηλθε
σωαν τωι Χριστωι την παρακαταθηκην κομιζων, και τοις μετα ταυτα δι' ων επαθε
παραινων ενιστασθαι, και μηδεν δεδοικεναι, αλλ' η αμαρτιαν και αρνησιν μονον.
Ταυτ' ουν και ημεις ειδοτες εν καιρωι της ειρηνης τα του πολεμου μελετωμεν, ιν'
επισταντος του πολεμου λαμπρον και ημεις στησωμεν τροπαιον. Κατεφρονησεν
εκεινος λιμου, καταφρονησωμεν και ημεις τρυφης, και της γαστρος την τυραννιδα
καθελωμεν, ινα αν καιρος επιστηι τοσαυτην παρ' ημων την αν 50.526 δρειαν
επιζητων, προγυμνασθεντες εν τοις ελαττοσι, λαμπροι φανωμεν επι των
σκαμματων. Ἐπι αρχοντων και βασιλεων επαῤρησιασατο εκεινος· τουτο και ημεις
ποιωμεν νυν, καν εν συλλογοις Ἑλληνων πλουτουντων και περιφανων
συνεδρευωμεν, μετα παῤρησιας την πιστιν ομολογωμεν· καταγελωμεν της εκεινων
πλανης. Καν επιχειρωσι τα μεν αυτων σεμνυνειν, τα δε ημετερα καθαιρειν, μη
σιγωμεν, μηδε πραως φερωμεν, αλλ' εκκαλυπτοντες αυτων την ασχημοσυνην,
απαντα μετα πολλης της σοφιας και της παῤρησιας τα των Χριστιανων ανυμνωμεν·
και καθαπερ ο βασιλευς το διαδημα επι της κεφαλης, ουτω και ημεις την ομολογιαν
πανταχου της πιστεως περιφερωμεν.
Ου γαρ ουτως εκεινον ο στεφανος, ως ημας η πιστις και η ταυτης ομολογια
καλλωπιζειν ειωθε· μη δια ρηματων δε μονον, αλλα και δια των πραγματων αυτων
τουτο ποιωμεν, και βιον αξιον της ομολογιας δια παντων επιδεικνυμενοι, ινα μη
καταισχυνωμεν τα δογματα εν τηι των εργων φαυλοτητι, αλλα δια παντων τον
∆εσποτην ημων δοξαζοντες απολαυσωμεν και της ενταυθα και της εκει τιμης· ης
γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, δι' ου και μεθ' ου τωι Πατρι δοξα, κρατος και τιμη, αμα τωι αγιωι και
ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


