In operarios undecimae horae
Του αυτου Ἰωαννου του Χρυσοστομου εις τους περι την ενδεκατην
ωραν
Ἐκ δυο φυσεων ο θεος, ψυχης λεγω και σωματος, τον ανθρωπον
κατεσκευασεν. Ἑκατεροις δε προς θεραπειαν παρεσχεν τα προσφορα· τωι μεν σωματι
ιατρους εμπειρους και ποικιλα κατασκευασματα φαρμακων· τηι δε ψυχηι
διδασκαλους σοφους και των θειων γραφων βοηθηματα. Πολυ δε το διαλλαττον
εκατερου του πραγματος. Τοσουτωι γαρ τεχνης κρειττον εστιν <η γραφη>, οσωιπερ αν
και του γηγενους σωματος η εξ ουρανων δοθεισα ψυχη. Ὁ τοινυν το σωμα παθων εις
τα των ιατρων εργαστηρια παραγινεται, προ του λογου το χρημα δεικνυς, ινα
αγορασηι υγειαν την αδηλον. Ἄδηλον δε ειρηκα, επειδη πολλακις και οι ιατροι
βουλονται και ου δυνανται.
Ου γαρ δεσποται της φυσεως. Και ο αρρωστος το παθος φυγειν αγωνιζεται,
και η ποθουμενη υγεια ουκ ερχεται μη δεξαμενη του δεσποτου την κελευσιν. Θεου
γαρ μη επινευοντος εκατερων απρακτος η σπουδη. Ὁ δε εις την εκκλησιαν
παραγενομενος, ινα την πολυτρωτον ταις αμαρτιαις θεραπευσηι ψυχην, ουκ αστοχει
της οικειας προθεσεως. Ου χρηματα επινοει προς την των ιατρων τουτων
δυσωπησιν. Ου γαρ καπηλευονται του Χριστου τα χαρισματα. Αυτου γαρ ακουουσιν
λεγοντος· «δωρεαν ελαβετε, δωρεαν δοτε», και αναργυρον παρεχουσιν εκαστωι την
ιασιν. Θεραπευουσι γουν και ουκ αποτυγχανουσιν, επειδη συνεργει αυτοις αυτος ο
την εξουσιαν εχων Χριστος. Ὢ της παραδοξου των θεραπευομενων οξυτητος! Ὢ της
αφραστου του θεραπευοντος αγαθοτητος! Ἔρχεται τις ενταυθα μυριαις ψηφοις
απεγνωσμενος, ηδη βλεπων <εαυτον> εις αυτον τον του θανατου βυθον· και λαβων
της χαριτος το λουτρον, ευθυς υγιαινων και ευρωστος επανερχεται, ανακαινισθεις
ως αετος ευγενης, την προτεραν του βιου απεκδυσαμενος παλαιοτητα. Ἕτερος μετα
το βαπτισμα παλιν εις τα της σαρκος κατολισθησας παθηματα και μολυνας το της
χαριτος ενδυμα, και την της ψυχης ελευθεριαν τηι της αμαρτιας δουλειαι
ανταλλαξαμενος, ηδονων δε ακολαστων γενομενος παιγνιον, μηδενος ειδους
φαυλοτητος αποσχομενος, εις το της εκκλησιας θεραπευτηριον παραγινεται,
ανανευσαι ως ο τελωνης εις ουρανον μη τολμων, εχων των πεπραγμενων
κατηγορον την οικειαν συνειδησιν, ηδη προθεωρων την φοβεραν επι του κριτου των
απαντων <συναγωγην>, την οξυτατην των βιβλων αναπτυξιν, τα εκαστου
σαλπιζομενα αμαρτηματα, το της γεεννης σφοδρον και ασβεστον πυρ, τον παμφαγον
και ατελευτητον σκωληκα, τον αμειδη και πο λυστενακτον ταρταρον, τον φρικτον
των οδοντων τρισμον, τον των κολαζομενων απαυστον κωκυτον, του εξωτατου
σκοτους την απαραμυθητον βασανον.
Ταυτα παντα ενταυθα παραγινομενωι, ενθυμουμενωι και φοβουμενωι και
τρεμοντι, ευθυς Χριστος ο φιλανθρωπος δεσποτης προυπανται, ως ο πατηρ τωι
καταφαγοντι την ουσιαν την πατρικην υιωι, και λογοις ευσπλαγχνιας και
χρηστοτητος γαληνιαι του χειμαζομενου τον κλυδωνα. Τι λεγων; «Ἄνθρωπε,
αθυμεις; Τι ως αβοηθητος καταφερεις τον λογισμον; Τι πεσων εναπομενεις τωι
πτωματι [ναυαγουντι και αμετανοητα νοσουντι] ασθενων; «Μη ο πιπτων ουκ
ανισταται; η ο αποστρεφων ουκ επιστρεφει;» Πολλα ειργασω κακα και αναριθμητα
επραξας αμαρτηματα. Ἀλλ' ου νικαι σου το πληθος των παραπτωματων την τεχνην
του ιατρου. Φιλανθρωπος, φησι, λιαν ειμι. Ἀγαθος γαρ εξ αγαθου φυσει γεγεννημαι.
Ει αμαρτησας μετανοεις, ουκ οργιζομαι την επιστροφην δυσωπουμενος. Ει
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

συγχωρησιν πλημμεληματων ζητεις, ουκ επεξερχομαι την ευγνωμοσυνην
απεκδεχομενος. Ου τα πεπραγμενα διερευνω, αλλα αμνηστιας καλυπτω χειρι.
Μονον γνησιαν επιδειξαι την μετανοιαν, και πλουσιαν δεξαι μου των οικτιρμων την
απολαυσιν. Μονον μη στηκε εν τηι αγοραι των κακων ολην την ημεραν της ζωης σου
αργος· αλλα δευρο μετανοησας τα εργα σου, εις τον αμπελωνα των προσταγματων
μου, και ληψηι παρ' εμου τον της δικαιοσυνης μισθον». Σπευδει γαρ ο λογος
αποδουναι το δανειον ο πρωην καλαμωι γλωσσης εχειρογραφησεν, ειποντος του
σωτηρος τοις μαθηταις· «Ὁμοια εστιν η βασιλεια των ουρανων ανθρωπωι
οικοδεσποτηι, οστις εξηλθεν αμα πρωι μισθωσασθαι εργατας εις τον αμπελωνα
αυτου. Συμφωνησας δε αυτοις εκ δηναριου την ημεραν, απεστειλεν αυτους εις τον
αμπελωνα αυτου. Ἐξελθων δε περι τριτην ωραν ειδεν αλλους εν τηι αγοραι εστωτας
αργους, και εκεινοις ειπεν· Ὑπαγετε και υμεις εις τον αμπελωνα, και ο εαν ηι δικαιον
δωσω υμιν. Ἐξελθων δε περι την εκτην και την εννατην ωραν εποιησεν ωσαυτως.
Περι δε την ενδεκατην ωραν εξελθων ευρεν αλλους εστωτας αργους, και φησιν προς
αυτους· Τι ωδε εστηκατε ολην την ημεραν αργοι; Λεγουσιν· Ὅτι ουδεις ημας
εμισθωσατο.
Λεγει αυτοις· Ὑπαγετε εργαζεσθαι εις τον αμπελωνα, και ο εαν ηι δικαιον
ληψεσθε. Ὀψιας δε γενομενης ειπεν ο κυριος του αμπελωνος τωι επιτροπωι αυτου·
Καλεσον τους εργατας και αποδος αυτοις τον μισθον». Αυτη μεν ουν εστιν η του
σωτηρος παραβολη. Ἡμεις δε συνετως τα λεγομενα ερευνησομεν, ινα και τον
ασυγχυτον της πιστεως ευρωμεν θησαυρον, και μαθωμεν τις μεν ο τουτου
οικοδεσποτης, τις δε ο αμπελων και τις ο μισθος, και τινες αι ωραι και <η> ημερα, και
τινες οι εργαται και τις ο επιτροπος. Οικος μεν ουν ο κοσμος εστιν. Ὁ δε
οικοδεσποτης αυτος ο Χριστος ο ποιησας τον κοσμον και παντα τα εν αυτωι.
Ἀμπελων αυτου εστιν νομοι, προσταγματα, δικαιωματα, κριματα. «Ἐξελθων αμα
πρωΐ», εν τηι του κοσμου αρχηι, εμισθωσατο εις τον αμπελωνα αυτου Ἄβελ τον
ευσεβη, Ἑνωχ τον ευαρεστον, Νωε τον δικαιον και παντας τους μεχρι του
κατακλυσμου ζησαντας ευσεβως. «Συμφωνησας αυτοις εκ δηναριου την ημεραν».
∆ηναριον εστιν η βασιλεια των ουρανων, η τους βασιλικους χαρακτηρας εχουσα
πατρος τε και υιου και αγιου πνευματος. Ἡμεραν δε λεγει την εκαστου εν τωι κοσμωι
τουτωι ζωην. «Ἐξελθων περι την τριτην ωραν» εμισθωσατο Ἀβρααμ τον πιστοτατον,
Λωτ τον φιλοξενον, Ἰσαακ τον εγκρατη, Ἰακωβ τον καρτεροψυχον, τους δωδεκα
πατριαρχας και παντας τους μεχρι Μωυσεως θεοσεβησαντας. «Ἐξελθων περι την
εκτην και εννατην ωραν» απεστειλεν εις τον αμπελωνα τον Μωυσην, τον Ἀαρων,
τον του Ναυη Ἰησουν, τον Σαμουηλ, τον ∆αυιδ, τους λοιπους προφητας και παντας
τους μεχρι της οικονομιας ευαρεστησαντας.
«Περι δε την ενδεκατην ωραν εξελθων» και τωι κοσμωι επιδημησας μετα
σαρκος και λεγων· «Ἐγω παρα του πατρος εξηλθον και εληλυθα εις τον κοσμον»,
ειδεν παντας τους εθνικους «εστωτας αργους». Ἑνδεκατην ωραν λεγει το τελος του
αιωνος τουτου και των καιρων, περι ης Ἰωαννης φησιν· «Παιδια, εσχατη ωρα εστιν».
Περι ταυτην την ωραν «ειδεν αυτους», ως εφην, «αργους εστωτας, και λεγει αυτοις·
Τι ωδε εστηκατε ολην την ημεραν αργοι; Οι δε λεγουσιν· Ὅτι ουδεις ημας
εμισθωσατο», ου πατερες, ου πατριαρχαι, ου Μωυσης ο νομοθετης, ουκ Ἠσαΐας ο
θεολογος, ουκ Ἰερεμιας ο συμπαθης, ουδεις των λοιπων προφητων ημας
εμισθωσατο, ουδεις ημιν τον αμπελωνα των σων δικαιωματων υπεδειξεν. Ὢ της
θεικης φιλανθρωπιας και αγαθοτητος! Τοις μεν γαρ περι την τριτην και την εκτην
ωραν και την εννατην εστωσιν εν τηι αγοραι αργοις ουκ εγκαλει· «Τι εστηκατε
αργοι;» ∆ια τι; Ἐπει εχοντες πατερας, πατριαρχας, προφητας, οδηγους, διδασκαλους
προς την εργασιαν των δεσποτικων εντολων, ουκ ηδυναντο λεγειν· «Ὅτι ουδεις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ημας εμισθωσατο». Τοις δε εθνικοις εγκαλει λεγων· «Τι εστηκατε ολην την ημεραν
αργοι;», ινα την ετοιμοτατην και ευαρμοστον αυτων απολογιαν ως εργασιαν
δεξαμενος, το αυθαιρετον και γνησιον της υπακοης αυτων φανερωσηι δικαιωμα. Και
τι φησιν; «Ὑπαγετε και υμεις εις τον αμπελωνα, και ο εαν ηι δικαιον ληψεσθε. Ὀψιας
δε γενομενης», της του κοσμου συντελειας, «λεγει ο κυριος του αμπελωνος τωι
επιτροπωι αυτου ...» Τις ο επιτροπος; Ὁ παρακλητος, το πνευμα το αγιον, ο τα
δεσποτικα διανεμων χαρισματα. Ἔχεις ασυγχυτον τον της πιστεως θησαυρον;
Ἀσφαλιζου αυτον. Μη πλανηθηις ως πολλοι, και τον επιτροπον οικοδεσποτην
ομολογησηις ποτε. «Λεγει ο κυριος του αμπελωνος τωι επιτροπωι αυτου· Καλεσον τους
εργατας και αποδος αυτοις τον μισθον». Ὢ του θαυματος! ∆ι' εαυτου τον μισθον
συνεφωνησεν, δι' εαυτου τους εργατας εις τον αμπελωνα απεστειλεν, και τον μισθον
τοις εργαταις αποδουναι τωι επιτροπωι παρακελευεται, ινα και την εαυτου φανερωσηι
υπεροχην και την ασυγχυτον ταξιν δειξηι του πνευματος. «Ἀποδος αυτοις τον
μισθον», εκεινον ον εγω συνεφωνησα, «αρξαμενος απο των εσχατων εως των
πρωτων», ινα μητε εν αυτηι τηι αποδοσει ως εσχατοι μελλωσιν αθυμειν και τοις
λογισμοις ταλαντευεσθαι.
Ἆρα και ημιν τοις εσχατοις τον συμφωνηθεντα τοις πρωτοις δωσει μισθον;
«Και ελθοντες οι εσχατοι ελαβον ανα δηναριον. Ἐλθοντες δε και οι πρωτοι,
ενομισαν οτι πλειονα ληψονται· και ελαβον και αυτοι ανα δηναριον, και εγογγυζον
κατα του οικοδεσποτου». Ου κατα του επιτροπου. Ἀκριβως γαρ ηπισταντο οτι ουκ
εχει εξουσιαν ο επιτροπος η προσθηκην η μειωσιν ποιησαι τωι συμφωνηθεντι μισθωι.
«Ἐγογγυζον κατα του οικοδεσποτου· Ὅτι αυτοι οι εσχατοι μιαν ωραν ειργασαντο,
και ισους ημιν αυτους εποιησας τοις βαστασασι το βαρος της ημερας και τον
καυσωνα». Βαρος της ημερας λεγουσιν την βαρυτατην εν τωι νομωι διαγωγην, και
τον καυσωνα την αυστηριαν την νομικην. «Ὁ δε προς ενα των γογγυζοντων φησιν·
Ἑταιρε, ουκ αδικω σε» (Ἑταιρον σε φημι δια την κοινωνιαν του σωματος). «Ουχι
δηναριου συνεφωνησας μοι; Ἆρον το σον και υπαγε. Θελω δε τουτωι δουναι ως και
σοι». Σοι αποδιδωμι επειδη χρεωστω σοι μισθον. Τουτωι δε διδωμι· χαριτι γαρ εστιν
σεσωσμενος και ου μισθωι. Ἐξερχεται και νυν δια των προφητικων και αποστολικων
και ευαγγελικων κηρυγματων παντας εις τον πνευματικον αμπελωνα μισθουμενος.
«Ἐξερχεται αμα πρωΐ», εν τηι ηλικιαι της νηπιοτητος. «Ἐξερχεται περι την ωραν την
τριτην», εν τηι ακμηι της εκαστου νεοτητος. «Ἐξερχεται περι ωραν εκτην και
εννατην», εν τηι μεσοτητι και παρακμηι της ηλικιας. «Ἐξερχεται περι την ενδεκατην
ωραν», εν αυτωι τωι γηρει και τωι τελει της εκαστου ζωης. Προτρεπεται σε καν την
μιαν ωραν εις τον αμπελωνα εργασασθαι, ινα αιωνιον σοι βασιλειαν χαρισηται και
αναπαυσιν πολλην.
Τοιγαρουν την σπ[ουδην] και την προθυμιαν οψεποτε αναλαβε, ω[στε] τον
πεπαλαιωμενον σο[ν] μυριορραφον και κατα[ρρυ]πον και βαρυτατον χιτωνα των
αμαρτηματων δια του βαπτισματος η δια της μετανοιας απορριψον, και ως αετος
[ανακαι]νισθεις την νεοτητα, [αρ]πασον την δεσποτικην προτροπην πριν αρπαγηις
παρα αγγελων εις ᾅδην. ∆ακρυσι και στεναγμοις και ελεημοσυναις τον κριτην των
απαντων προς οικτον επικαμψον, τον βοωντα και λεγοντα· «Ἐαν επιστραφεις
στεναξηις, σωθησηι». Ου βραδυνω, ου μελλω, ουχ υπερτιθημι. «Ἔτι λαλουντος σου
ερω· Ἰδου εγω παρειμι». Αυτωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. ΑΜΗΝ.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


