Catechesis ultima ad baptizandos
Του αυτου προς τους μελλοντας φωτιζεσθαι κατηχησις εσχατη. Λογος γʹ.
Ἐσχατη της κατηχησεως η σημερον ημερα· διο και ο παντων εσχατος εις την
εσχατην αφιγμαι· αφιγμαι δε εσχατος απαγγελλων υμιν, οτι μετα δυο ημερας ο
νυμφιος ερχεται. αλλα διαναστητε και τας λαμπαδας αναψατε και φαιδρωι τωι φωτι
τον βασιλεα των ουρανων υποδεξασθε. αναστητε και γρηγορησατε· ου γαρ εν ημεραι,
αλλα μεσον των νυκτων ο νυμφιος 167 προς υμας ερχεται· και γαρ της νυμφαγωγιας
τουτο το εθος, εν εσπεραι βαθειαι τας νυμφας παραδιδοσθαι τοις νυμφιοις. αλλα μη
παραδραμητε απλως το ρημα ακουσαντες, οτι νυμφιος ερχεται· μεγα γαρ οντως και
πολλης γεμον φιλανθρωπιας. ουχι την φυσιν των ανθρωπων προς αυτον απελθειν
εκελευσεν, αλλ' αυτος προς ημας παρεγενετο· και γαρ ουτως γαμων ο νομος, τον
νυμφιον ερχεσθαι προς την νυμφην, καν ο μεν ευπορωτατος ηι, η δε ευτελης και
απερριμμενη. αλλ' επ' ανθρωπων μεν ουδεν θαυμαστον τουτο γινεσθαι· καν γαρ της
αξιας πολυ το διαφορον ηι, αλλα της φυσεως ουδεν εστι το μεσον· καν γαρ ευπορος ο
νυμφιος, πτωχη δε η νυμφη και ευτελης, αλλα της αυτης αμφοτεροι φυσεως. επι δε
του Χριστου και της Ἐκκλησιας το θαυμα εστιν, οτι θεος ων και της μακαριας και
ακηρατου ουσιας εκεινης ιστε δε οσον το μεσον θεου προς ανθρωπους κατηξιωσε
προς την ημετεραν φυσιν ελθειν· και τον πατρωιον οικον αφεις ου τηι μεταβασει,
αλλα τηι κατα την σαρκα οικονομιαι προς την νυμφην εδραμε. τουτο γουν και αυτος ο
μακαριος Παυλος ειδως και θαυμασας της κηδεμονιας και της τιμης την υπερβολην
ανεκραγε μεγα και ειπεν· "αντι τουτου καταλειψει ανθρωπος τον πατερα αυτου και
την μητερα αυτου, και προσκολληθησεται προς την γυναικα αυτου. το μυστηριον
τουτο μεγα εστιν· εγω δε λεγω εις Χριστον και εις την εκκλησιαν".
Και τι θαυμαστον, ει προς την νυμφην ηλθεν, οπου γε και την ψυχην θειναι
υπερ αυτης ου παρηιτησατο; καιτοι γε ουδεις νυμφιος υπερ νυμφης ψυχην εθηκεν·
ουδεις γαρ, ουδεις εραστης, καν σφοδρα ηι μανικος, ουτω της ερωμενης περικαιεται
της εαυτου, ως ο θεος της σωτηριας των ημετερων εφιεται ψυχων. "καν
εμπτυσθηναι δεηι", φησιν, "καν ραπισθηναι, καν εις αυτον αναβηναι τον σταυρον,
ουδε σταυρωθηναι παραιτησομαι, ωστε την νυμφην λαβειν". ταυτα δε επασχε και
υπεμεινεν ουχι το καλλος αυτης θαυμασας· ουδεν γαρ ταυτης αισχροτερον ουδε
ατερπεστερον ην προ τουτου. ακουσον γουν, πως ο Παυλος την αμορφιαν αυτης και
την αισχροτητα διαγραφει· "ημεν γαρ ποτε και ημεις 168 ανοητοι, απειθεις,
πλανωμενοι, δουλευοντες επιθυμιαις και ηδοναις ποικιλαις, στυγητοι, μισουντες
αλληλους". αλληλους εμισουμεν τοσαυτη της κακιας ην η υπερβολη, ο δε θεος ημας
τους αλληλους μισουντας ουκ εμισησεν, αλλα τους εν αισχροτητι τοσαυτηι, τους εν
αμορφιαι οντας ψυχης, τουτους διεσωσε. και ελθων και ευρων την μελλουσαν αυτωι
νυμφαγωγεισθαι γυμνην και ασχημονουσαν ιματιον αυτην περιεβαλε καθαρον και
ου την λαμπροτητα και την δοξαν ουδεις ου λογος ου νους παραστησαι δυνησεται.
πως ειπω; ως ιματιον εαυτον ημιν περιεβαλεν· "οσοι γαρ εις Χριστον εβαπτισθητε,
Χριστον ενεδυσασθε". τουτο το ιματιον ανωθεν ιδων προφητικοις οφθαλμοις ο
∆αυιδ εβοα και ελεγε· "παρεστη η βασιλισσα εκ δεξιων σου". βασιλισσα αθροον
γεγονεν η πτωχη και απερριμμενη και πλησιον εστηκε του βασιλεως, και καθαπερ
νυμφιον και νυμφην εν ιεραι πασταδι εστωτας ουτω δεικνυσι την Ἐκκλησιαν και τον
Χριστον ο προφητης· "εν ιματισμωι διαχρυσωι περιβεβλημενη, πεποικιλμενη". ιδου
και το ιματιον ειπε σοι· ειτα, ινα μη χρυσον ακουσας προς τα αισθητα καταπεσηις,
αναγει σου την διανοιαν και παραπεμπει προς την των νοητων θεωριαν επαγων και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

λεγων· "πασα η δοξα της θυγατρος του βασιλεως εσωθεν". βουλει και τα υποδηματα
αυτης ιδειν; ουδε ταυτα απο αισθητης υλης εστιν ερραμμενα, ουδε απο κοινων
συγκειμενα δερματων, αλλ' απο ευαγγελιου και ειρηνης· "υποδησασθε" γαρ φησι
"τους ποδας υμων εν ετοιμασιαι του ευαγγελιου της ειρηνης". θελεις σοι δειξω και
την οψιν της νυμφης αυτην απαστραπτουσαν και καλλος αμηχανον εχουσαν, πολυ
μεν περι αυτην πληθος αγγελων, αρχαγγελων; πλην αλλ' επιλαβωμεθα της χειρος
του νυμφαγωγου Παυλου, ος το πληθος διατεμων εισαγαγειν ημας προς αυτην
δυνησεται. τι ουν ουτος φησιν; "οι ανδρες, αγαπατε τας εαυτων γυναικας, καθως και
ο Χριστος ηγαπησε την Ἐκκλησιαν και παρεδωκεν εαυτον υπερ αυτης, ινα αυτην
αγιασηι καθαρισας τωι λουτρωι του υδατος εν ρηματι". ειδες αυτης το σωμα καθαρον
και φαιδρον; ειδες ωραιαν υπερ τας ηλιακας αστραπτουσαν ακτινας· 169 ειτα επαγει,
"ινα ηι αγια και αμωμος, μη εχουσα σπιλον η ρυτιδα η τι των τοιουτων". ειδες αυτο
της νεοτητος το ανθος, αυτην της ηλικιας την ακμην; βουλει και το ονομα αυτης
μαθειν; πιστη καλειται και αγια. "Παυλος" γαρ φησιν "αποστολος Χριστου Ἰησου
τοις αγιοις τοις ουσιν εν Ἐφεσωι και πιστοις εν Χριστωι Ἰησου".
Ἀλλα το ονομα της νυμφης ακουσας ανεμνησα εμαυτον οφληματος παλαιου·
και γαρ ημην υποσχομενος υμιν, τινος ενεκεν πιστοι λεγομεθα. τινος ουν ενεκεν
λεγομεθα; πραγματα επιστευθημεν οι πιστοι, απερ οι του σωματος ημων οφθαλμοι
ιδειν ου δυνανται· ουτως εστι μεγαλα και φρικωδη και την φυσιν υπερβαινει την
ημετεραν. ουτε γαρ λογισμος ευρειν ουτε λογος ανθρωπινος ερμηνευσαι αυτα
δυνησεται, μονη δε η της πιστεως οιδεν αυτα διδασκαλια καλως. δια τουτο διπλους
ημιν εποιησεν οφθαλμους ο θεος, τους μεν της σαρκος, τους δε της πιστεως. οταν
εισελθηις εις την ιεραν μυσταγωγιαν, οι μεν οφθαλμοι της σαρκος το υδωρ ορωσιν, οι
δε οφθαλμοι της πιστεως το πνευμα βλεπουσι· κακεινοι μεν το σωμα θεωρουσι
βαπτιζομενον, ουτοι δε τον παλαιον ανθρωπον θαπτομενον· εκεινοι την σαρκα
λουομενην, ουτοι την ψυχην καθαιρομενην· εκεινοι το σωμα αναβαινον απο των
υδατων, ουτοι τον καινον ανθρωπον και αποστιλβοντα βλεπουσιν αναβαινοντα απο
της ιερας ταυτης καθαρσεως. κακεινοι μεν τον ιερεα βλεπουσιν ανωθεν επιτιθεντα
την χειρα την δεξιαν και της κεφαλης απτομενον, ουτοι δε τον αρχιερεα τον μεγαν
εκ των ουρανων θεωρουσι την δεξιαν την αορατον εκτεινοντα και της κεφαλης
απτομενον· ου γαρ ανθρωπος εστιν ο τοτε βαπτιζων, αλλ' αυτος ο μονογενης του
θεου παις. και οπερ επι της δεσποτικης εγενετο σαρκος, τουτο και επι της ημετερας
γινεται· καθαπερ γαρ εκεινην τωι μεν δοκειν Ἰωαννης απο της κεφαλης κατειχεν, ο
δε θεος λογος εις τα Ἰορδανεια ρειθρα κατηγε και εβαπτιζε και ανωθεν η πατρικη
φωνη λεγουσα, "ουτος εστιν ο υιος μου ο αγαπητος", ουτω και το πνευμα το αγιον
δια της επιφοιτησεως. 170 τουτο και επι της σης γινεται σαρκος· εις γαρ ονομα
πατρος και υιου και αγιου πνευματος το βαπτισμα γινεται. δια τουτο και Ἰωαννης
ελεγε παιδευων ημας, οτι ουκ ανθρωπος ημας βαπτιζει, αλλ' ο θεος· "οπισω μου
ερχεται ο ισχυροτερος μου, ου ουκ ειμι ικανος λυσαι τον ιμαντα του υποδηματος
αυτου. αυτος υμας βαπτισει εν πνευματι αγιωι και πυρι". δια τουτο και ο ιερευς
βαπτιζων ου λεγει "Βαπτιζω τον δεινα", αλλα "Βαπτιζεται ο δεινα εις το ονομα του
πατρος και του υιου και του αγιου πνευματος", δεικνυς οτι ουκ αυτος εστιν ο
βαπτιζων, αλλ' ο πατηρ και ο υιος και το πνευμα το αγιον, ων και το ονομα
επικεκληται. δια τουτο και η σημερον ημων απαγγελια πιστις λεγεται, και ουδεν
ετερον υμιν επιτρεπομεν ειπειν προτερον, εως αν ειπητε οτι "Πιστευω". το ρημα
τουτο θεμελιος ασειστος, οικοδομην εχων ανωθεν ασαλευτον. δια τουτο και Παυλος
φησι· "πιστευσαι γαρ δει τον προσερχομενον τωι θεωι, οτι εστι". δια τουτο και συ
προσερχομενος τωι θεωι πρωτον πιστευεις και τοτε τουτο φθεγγει το ρημα· εαν γαρ
μη τουτο ηι, ουδεν των αλλων ουτε ειπειν ουτε νοησαι δυνασαι. και ινα την αρρητον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εκεινην και αμαρτυρον παραλειπω γεννησιν, ταυτην την κατω γενομενην, ης
πολλοι μαρτυρες εγενοντο, παραγαγων εις μεσον δι' αυτης σε των πραγματων της
αποδειξεως πιστωσομαι, οτι πιστεως ανευ ου δυνατον ουδε ταυτην καταδεξασθαι
ποτε. ο αχωρητος, ο παντα συνεχων και διακρατων, εις μητραν ηλθε παρθενικην·
πως, ειπε μοι, και τινι τροπωι; αποδειξαι μεν ουκ εστιν· αν δε επι την πιστιν ελθηις,
εκεινη σε πληροφορησαι δυνησεται· τα γαρ υπερβαινοντα των ημετερων λογισμων
την ασθενειαν τηι της πιστεως επιτρεπειν διδασκαλιαι χρη. τουτον τον τροπον της
γεννησεως ουτε Ματθαιος οιδεν αυτος ο γραψας. οτι μεν γαρ "ευρεθη εν γαστρι
εχουσα εκ πνευματος αγιου" ειπεν, τον δε τροπον ουκ εδιδαξεν. ουτε Γαβριηλ
επισταται, και γαρ και εκεινος τουτο φησι μονον· "πνευμα αγιον επελευσεται επι σε
και δυναμις υψιστου επισκιασει σοι". το δε πως και τινι τροπωι ουδε αυτος επισταται.
171 Ἀλλα τον μεν περι πιστεως λογον τωι διδασκαλωι παραχωρησομεν, και
ημιν δε δυνατον εν ετερωι καιρωι προς υμας ειπειν, οταν πολλοι των αμυητων
παρωσιν· α δε αναγκη μονους ακουσαι υμας νυν και ου δυνατον εκεινων
αναμεμιγμενων υμιν ειπειν, ταυτα τημερον αναγκαιον ειπειν. τινα ουν εστι ταυτα;
μετα την αυριον τηι Παρασκευηι, ωραι ενατηι, αναγκη τινα υμας απαιτηθηναι ρηματα
και συνθηκας θεσθαι προς τον δεσποτην. ουχ απλως δε υμας ουδε την ημεραν ουδε
την ωραν ανεμνησα ταυτην· αλλα εστι και απο τουτων μαθειν τι μυστικον. και γαρ
τηι Παρασκευηι, ενατηι ωραι, ο ληιστης εις τον παραδεισον εισηλθε και το σκοτος
κατελυθη το απο της εκτης ωρας εως της ενατης, και το αισθητον και το νοητον φως
τοτε υπερ της οικουμενης ανηνεχθη θυσια· τοτε γαρ φησιν ο Χριστος· "πατερ, εις
χειρας σου παραθησομαι το πνευμα μου". τοτε τον ηλιον της δικαιοσυνης ιδων απο
του σταυρου λαμποντα ο αισθητος ουτος ηλιος τας ακτινας απεστρεψεν. οταν ουν
μελληις εισαγεσθαι και συ κατα την ενατην ωραν, αναμιμνησκου και συ του
μεγεθους των κατορθωματων και τας δωρεας αριθμει ταυτας παρα σαυτωι, και ουκ
εσηι λοιπον επι της γης, αλλα διαναστησηι και των ουρανων αυτων επιληψηι τηι ψυχηι.
δει τοινυν εισαχθεντας υμας τοτε κοινηι παντας και γαρ και τουτο παρατηρει, οτι
παντα κοινηι διδοται πασιν υμιν, ινα μητε ο πλουσιος υπεριδηι του πενητος, μητε ο
πενης ελαττον εχειν τι του πλουσιου νομιζηι· εν γαρ Χριστωι Ἰησου ουτε αρσεν ουτε
θηλυ, ου Σκυθης, ου Βαρβαρος, ουκ Ἰουδαιος, ουχ Ἕλλην· ουχ ηλικιας δε μονον και
φυσεως, αλλα και αξιας πασης ανωμαλια ανηιρηται· εν πασιν αξιωμα, μια δωρεα, εις
αδελφοτητος ημιν συνδεσμος, η αυτη χαρις, δει τοινυν εισαχθεντας υμας τοτε κοινηι
κλιναι γονυ παντας, ουκ ορθους εσταναι, και τας χειρας ανατειναντας εις τον
ουρανον ευχαριστησαι τωι θεωι της δωρεας ενεκεν ταυτης. επι γονυ δε οι ιεροι
κελευουσι κεισθαι νομοι, ωστε και δια του σχηματος ομολογησαι την δεσποτειαν. οτι
γαρ το γονυ καμψαι των την δουλειαν ομολογουντων εστιν, ακουσον τι φησιν ο
Παυλος· οτι "αυτωι καμψει παν γονυ επουρανιων και 172 επιγειων και
καταχθονιων". κλιναντας ουν τα γονατα κελευουσι λεγειν μυσταγωγουντες ταυτα
τα ρηματα· "Ἀποτασσομαι σοι. Σατανα". ∆ακρυσαι μοι νυν επηλθε και συνεχυθην
την διανοιαν και πικρον εστεναξα. τινος ενεκεν ανεμνησθην της ιερας εσπερας
εκεινης, καθ' ην την μακαριαν ταυτην κατηξιωθην αφειναι φωνην, καθ' ην επι την
φρικωδη και αγιαν μυσταγωγιαν ηγομην; ανεμνησθην της τοτε καθαροτητος και
των αμαρτηματων, οσα μετ' εκεινην εις την παρουσαν ημεραν συνελεξα. καθαπερ
ουν γυναικων οσαι περ αν απο πλουτου και ευποριας εις πτωχειαν την εσχατην
κατενεχθωσιν, ορωσαι κορας ετερας νυμφευομενας και ευποροις διδομενας
νυμφιοις και πολλης απολαυουσας τιμης και μετα θεραπειας και πομπης
απαγομενας αλγουσι και οδυνωνται, ου τοις αλλοτριοις φθονουσαι καλοις, αλλ' εν
ταις ετερων ευπραγιαις ακριβεστερον τας εαυτων καταμανθανουσαι συμφορας,
τοιουτον δη τι και αυτος πεπονθα νυν. αλλ' ινα μη τα εμαυτου διηγουμενος κακα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

νυν επι το σκυθρωποτερον τον λογον αγαγω, φερε προς υμας επανελθωμεν παλιν.
"Ἀποτασσομαι σοι, Σατανα". τι γεγονε; τι το ξενον και παραδοξον; ο δεδοικως, ο
τρεμων κατεξανεστης του τυραννου; καταφρονεις αυτου της ωμοτητος; τις σε εις
τοσαυτην απονοιαν επηρε; ποθεν σοι το θαρρειν εγενετο; "Ὅπλον εχω", φησιν,
"ισχυρον". ποιον οπλον, ποιαν συμμαχιαν; ειπε μοι. "Συντασσομαι σοι, Χριστε",
φησι· "δια τουτο θαρρω και κατεξανισταμαι· ισχυραν γαρ εχω καταφυγην. αυτη με
του δαιμονος εποιησεν ανωτερον, τον προ τουτου δεδοικοτα και τρεμοντα. δια τουτο
ουχι αυτωι μονωι, αλλα και πασηι αυτου αποτασσομαι τηι πομπηι". πομπη δε διαβολου
παν ειδος αμαρτιας εστι, θεατρα παρανομιας, ιπποδρομιαι, συνεδρια γελωτος και
αισχρολογιας γεμοντα· πομπη διαβολου οιωνισμοι και μαντειαι, κληδονες και
παρατηρησεις καιρων, και συμβολα και περιαπτα και επωιδαι. θαυμαστον περιαπτον
ο σταυρος εχει και μεγιστην επωιδην, και μακαρια η ψυχη η λεγουσα το ονομα Ἰησου
Χριστου του σταυρωθεντος· τουτο καλεσον 173 και παν νοσημα φευξεται, πασα
επιβουλη παραχωρησει σοι σατανικη. τουτων ουν μεμνησο των ρηματων· αυται αι
συνθηκαι προς τον νυμφιον εισι. καθαπερ γαρ επι των γαμων τα των εδνων και της
φερνης αναγκη συντελεισθαι γραμματεια, ουτω και νυν προ των γαμων γινεται·
γυμνην σε ευρε και πτωχην και ασχημονουσαν, και ου παρεδραμε· της προαιρεσεως
σου γαρ δειται μονης. αντι προικος τοινυν ταυτα εισενεγκε τα ρηματα και μεγαν
ηγησεται πλουτον ο Χριστος, αν ταυτα φυλαττηις δια παντος· πλουτος γαρ εκεινου
των ημετερων ψυχων η σωτηρια. ακουσον, πως φησιν ο Παυλος· "πλουτων εις
παντας και επι παντας τους επικαλουμενους αυτον".
Μετα δε τα ρηματα ταυτα, μετα την αποταγην του διαβολου, μετα την
συνταγην την προς τον Χριστον, ατε οικειους γεγενημενους λοιπον και ουδεν
κοινον εχοντας προς εκεινον, ευθεως, σφραγιζεσθαι κελευει και επι του μετωπου
διδωσι σοι τον σταυρον. επειδη γαρ εικος το θηριον εκεινο ταυτα ακουσαν τα ρηματα
αγριωθηναι μαλλον αναισχυντον γαρ εστι και αυτηι βουλεται επιπηδησαι τηι οψει,
δια του χρισματος εντυπων σου τωι προσωπωι τον σταυρον απασαν αυτου
καταστελλει την μανιαν· ου γαρ τολμησει προς τοιαυτην αντιβλεψαι λοιπον οψιν,
αλλ' ωσπερ ακτινας ορων εκπηδωσας εκειθεν, ουτως αποτυφλωθεις τους
οφθαλμους απεισιν. εντυπουται δε ο σταυρος δια του χρισματος· το δε χρισμα τουτο
ελαιον ομου και μυρον εστι, μυρον μεν ως νυμφην, ελαιον δε ως αθλητην. και οτι
παλιν ουκ ανθρωπος, αλλ' αυτος σε χριει ο θεος δια της του ιερεως χειρος, ακουσον
του Παυλου λεγοντος· "ο δε βεβαιων ημας συν υμιν εις Χριστον και χρισας ημας,
θεος". επειδαν δε τουτο το αλειμμα αλειψηι παντα τα μελη, μετα αδειας τον
δρακοντα κατεχειν δυνασαι και ουδεν πεισηι δεινον. Μετα την χρισιν τοινυν ταυτην
επι την κολυμβηθραν των αγιων υδατων λειπεται ελθειν. τοτε αποδυσας σε το
ιματιον ο ιερευς, αυτος σε καταγει επι τα ναματα. τινος ουν ενεκεν γυμνον;
αναμιμνησκει σε της προτερας γυμνοτητος, οτε ης εν τωι παρα174 δεισωι και ουκ
ηισχυνου· "ησαν" γαρ φησιν "Ἀδαμ και Ευα γυμνοι και ουκ ηισχυνοντο", εως ελαβον
το της αμαρτιας ιματιον, το πολλης γεμον αισχυνης. μη τοινυν μηδε ενταυθα
αισχυνου· πολυ γαρ του παραδεισου βελτιων η κολυμβηθρα. ουκ εστιν ενταυθα οφις,
αλλα Χριστος εστιν ενταυθα μυσταγωγων σε προς την εξ υδατος και πνευματος
αναγεννησιν. ουκ εστιν ενταυθα δενδρα καλα και ωραια ιδειν, αλλ' εστιν ενταυθα
χαρισματα πνευματικα. ουκ εστιν ενταυθα ξυλον γνωστον καλου και πονηρου, ουδε
νομος και εντολαι, αλλα χαρις και δωρεαι. "αμαρτια γαρ υμων ου κυριευσει· ου γαρ
εστε υπο νομον, αλλ' υπο χαριν". Ἀλλ' επειδη μετα τοσαυτης ηδονης ηκουσατε των
ειρημενων, μιαν υμας αιτησω της ηδονης αμοιβην, ην και παρα την αρχην υμας
ᾔτησα. οταν εις την κολυμβηθραν καταβητε των υδατων εκεινων, μνησθητε μου της
ευτελειας. τουτο και πρωην ημων εδεηθην, οτε και του Ἰωσηφ ανεμνησα, ος προς
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

τον αρχιοινοχοον ελεγε· "μνησθητι μου, οταν ευ σοι γενηται". καγω προς υμας παρα
την αρχην ειπον· "μνησθητε μου, οταν ευ υμιν γενηται". νυνι δε ου λεγω "μνησθητε
μου, οταν ευ υμιν γενηται", αλλα μνησθητε μου, επειδη ευ υμιν εγενετο. κακεινος
μεν ελεγε· "μνησθητι, οτι ουδεν εποιησα κακον". εγω δε λεγω· μνησθητε μου, οτι
πολλα και πονηρα εποιησα κακα. πολλη παρρησια προς τον βασιλεα νυν υμιν απασι·
κοινους υμας πεμπομεν πρεσβεις υπερ της φυσεως των ανθρωπων· ου χρυσουν
στεφανον αυτωι προσφερετε, αλλα πιστεως στεφανον· μετα πολλης υμας δεξεται
ευνοιας. δεηθητε τοινυν υπερ της κοινης απαντων μητρος, ωστε ασαλευτον ειναι
αυτην και ασειστον· και υπερ του αρχιερεως, δι' ου των χειρων και της φωνης των
αγαθων τουτων τυγχανετε. υπερ των συνεδρευοντων ημιν ιερεων πολλα αυτωι
διαλεχθητε, υπερ του ανθρωπειου γενους, ωστε μη ημιν χρηματων λοιπαδας αλλα
αμαρτηματων αφειναι. κοινα γενεσθω τα κατορθωματα· πολλη γαρ παρρησια προς
τον δεσποτην υμιν και απο φιληματος υμας δεξεται.
175 Ἀλλ' επειδη φιληματος εμνησθην, βουλομαι και περι τουτου νυν υμιν
ειπειν. επειδαν μελλωμεν της ιερας απτεσθαι τραπεζης, φιλειν αλληλους
κελευομεθα και ασπαζεσθαι ασπασμον αγιον. τινος ενεκεν; επειδη τοις σωμασιν
εσμεν διηιρημενοι, τας ψυχας αλληλαις συμπλεκομεν κατ' εκεινον τον καιρον δια
του φιληματος, ωστε γενεσθαι τον συλλογον ημων τοιουτον, οιος ην εκεινος ο
αποστολικος, οτε παντων των πιστευοντων ην η καρδια και η ψυχη μια. ουτως γαρ
δει προσιεναι τοις ιεροις μυστηριοις συνδεδεμενους αλληλοις. ακουσον, τι φησιν ο
Χριστος· "εαν προσφερηις το δωρον σου επι το θυσιαστηριον κακει μνησθηις, οτι ο
αδελφος σου εχει τι κατα σου, υπαγε πρωτον διαλλαγηθι τωι αδελφωι σου και τοτε
προσφερε το δωρον σου". ουκ ειπε "προτερον προσενεγκε", αλλα "προτερον
διαλλαγηθι και τοτε προσενεγκε". δια τουτο και ημεις, του δωρου προκειμενου,
προτερον αλληλοις καταλλαττομενοι τοτε τηι θυσιαι προσερχομεθα. εστι δε και
ετερος μυστικος λογος του φιληματος τουτου. ναους ημας εποιησε του Χριστου το
πνευμα το αγιον. φιλουντες ουν αλληλων τα στοματα, τα προθυρα του ναου
καταφιλουμεν. μηδεις τοινυν μετα συνειδοτος πονηρου, μετα υπουλου διανοιας
τουτο ποιειτω· αγιον γαρ εστι το φιλημα· "ασπασασθε" γαρ φησιν "αλληλους εν
φιληματι αγιωι". τουτων παντων μεμνημενοι ταυτα δια παντος διατηρωμεν, την
συνταγην, την αποταγην, την παρρησιαν, ην νυν ημιν ο δεσποτης χαριζεται, και
ακηλιδωτον και ακεραιον διαφυλαξωμεν, ινα μετα πολλης της δοξης απαντησωμεν
τωι βασιλει των ουρανων και καταξιωθωμεν εν νεφελαις αρπαγηναι και φανηναι
της βασιλειας των ουρανων αξιοι· ης γενοιτο παντας ημας επιτυχειν χαριτι και
φιλανθρωπιαι του κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η δοξα εις τους αιωνας. αμην.
 

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


