Oratio in ascensionem domini
Του αγιου Ἀθανασιου αρχιεπισκοπου Ἀλεξανδρειας εις την αναληψιν
του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου
Ὁ εν αρχηι προ των αιωνων προς τον Θεον Θεος Λογος, των ημετερων
ψυχων το λυτρον, του διαβολου ο πολεμος, της οικουμενης η ελευθερια· ο παντα
λογωι τεκταινομενος προς το ημας εις την αυτου αξιαν χαριτι αναγαγειν· ο
πεπτωκοτας ημας δια την αμαρτιαν εγειρας τωι υποκυψαι προς ημας δια της
ενανθρωπησεως· ο θανατωθεντας ημας δια την παρακοην αναγεννησας δια της
αυτου προς ημας επιδημιας και τον πατερα μη καταλειψας· ο την γην πατησας και
τους ουρανους ηνικα ων συν ημιν σωματικως πληρων εαυτου· ο παντα γενομενος
οσα ημεις χωρις αμαρτιας και μεινας ατρεπτος· ο μηδεν παθειν δι' ημας
παραιτησαμενος, ινα ημας εις απαθειαν αγαγηι· ο σταυρωι προσηλωθεις και τα του
παραδεισου κλειθρα αναπετασας· ουτος ο την προς τον διαβολον παλην δι' ημας
αναδεξαμενος και της αμαρτιας θλασας το κεντρον και των Ἰουδαιων τεφρωσας το
φρονημα της τε ιεροσυνης αυτων κενωσας τα μεγαλεια και τον ναον αυτων
εριπωσας μετα το βεβηλων αρξαι χειρων την διαθηκην παυσας, την λατρειαν στησας
και τα εθνη προσκαλεσαμενος· ο τον θανατον καταργησας και γην ουρανον ποιησας
τηι των αγγελικων πολιτευματων διαγωγηι προσηλωσας τε το καθ' ημων της
αμαρτιας χειρογραφον τωι σταυρωι και υποχειριους γεναμενους τηι αμαρτιαι εις
υιοθεσιαν ανακαλεσαμενος ημας δια της του Πνευματος οικονομιας. Σημερον
ανηλθεν οθεν ουκ απελειφθη.
Μη σκιαν υπογραφηις την οικονομιαν, μη φαντασμα ηγησηι την σωτηριαν, μη
σκιαν 127 ειπηις την αληθειαν· ηκουσας οτι κατηλθεν. Ουτως νοησον· κατηλθεν
ενταυθα και τους ουρανους εαυτου ουκ εκενωσεν, επειδη γαρ απεριγραπτος ην την
φυσιν, πληροι δε τον ουρανον και την γην κατα το προφητικον λογιον. Και παρα
Μαριαι ην και παρα τωι πατρι και παρα Πιλατωι και παρ' αγγελοις και εν ουρανωι, εν
ᾅδηι και εν γηι και εν αερι· Θεος γαρ ην και ηνιοχος των απαντων. Ἦλθεν οπου ην,
ανηλθεν οθεν ουκ απελειφθη. Ἐν τωι κοσμωι ην· αρα ουν εν τωι κοσμωι ων τηι θεοτητι
πως ηλθεν εις τον κοσμον; Ἀλλ' επειδη εν τωι κοσμωι ων τηι θεοτητι σωματικως ουχ
ορατο, αναλαμβανει το σωμα ινα δια του σωματος ως εκ κατοπτρου ορωντες τον
Θεον παιδαγωγηθωμεν εις ευσεβειαν. Ἀντιστρεψωμεν τον λογον· αρα ουν και εν γηι
ων εις ουρανους ην; ανηλθεν οπου ην; Ἀλλα ου μαχεσθαι μοι προκειται, ουδε γαρ δει
παραμειξαι πολεμον τηι ειρηνηι. Συνχορευσαι τωι υπερ ημων σημερον νενικηκοτι
παραγενωμεθα, ανιοντι τοινυν αυτωι εις ουρανους παντες ακολουθησωμεν, ριψωμεν
τα σωματικα, αποταξωμεθα ταις ηδοναις, ολοι γενωμεθα πνευματα ινα
ακολουθησαντες αυτωι ακουσωμεν των επουρανιων δυναμεων λεγουσων· Ἄρατε
πυλας, οι αρχοντες υμων, και επαρθητε, πυλαι αιωνιοι, και εισελευσεται ο βασιλευς
της δοξης. Και προς τας ερωτωσας· Τις εστιν ουτος ο βασιλευς της δοξης;,
αντιφθεγξωμεθα οι πεπειραμενοι της ευεργεσιας και ειπωμεν οι ελευθερωθεντες οτι
Κυριος κραταιος και δυνατος· Κυριος δυνατος εν πολεμωι, αυτος εστιν ο βασιλευς της
δοξης. Ουδεν σεσιωπηται της εις ημας σωτηριας τοις προφηταις, ουδεν τεταμιευται
εν απορρητοις. Παντα οσα εμελλεν πασχειν υπερ ημων ο Χριστος, ταυτα
προανετυπωσεν προφητικαις φωναις, ινα οταν ελθηι προς ημας ο Θεος και παθηι τα
ανθρωπων μη ξενισθωμεν οι προακουσαντες. Γεννασθαι εμελλεν ως ανθρωπος και
φησιν Ἡσαΐας ο προφητης· Ἰδου η παρθενος εν γαστρι λημψεται και τεξεται υιον 128
και καλεσουσιν το ονομα αυτου Ἰμμανουηλ. Προωμιλησεν τωι προφητηι το θαυμα.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Σταυρουσθαι εμελλεν και φησιν ο αυτος Ἡσαΐας ως προβατον επι σφαγην ηχθη και
ως αμνος εναντιον του κειραντος αυτον αφωνος και τα εξης. Ἔχεις και εν τουτωι το
πραον και την εξουσιαν και το υπερ ημων παθητικον και πασαν ομου συνδεδεμενην
εις εν θαυμα την οικονομιαν. Ῥαπιζεσθαι και μαστιγουσθαι εμελλεν και φησιν παλιν
ο αυτος· Τον νωτον μου δεδωκα εις μαστιγας, τας δε σιαγονας μου εις ραπισματα.
Προσηλουσθαι εμελλεν ξυλωι και προανεφωνησεν δια του προφητου ∆αβιδ λεγων·
Ὤρυξαν χειρας μου και ποδας. ∆ιψησας εμελλεν πινειν οξος και φησιν δια του
∆αβιδ· Ἔδωκαν εις το βρωμα μου χολην και εις την διψαν μου εποτισαν με οξος.
Ἀνιεναι εμελλε εις ουρανους επι τα ιδια, επι τα πατρωια, ει και παντα αυτου ην και
αυτος παντα πληροι. Πλην επι την αυτωι πρεπουσαν ληξιν ανιων επειδη εμελλεν και
ταυτην υπερ ημων υπομενειν την μυσταγωγιαν, φησιν δια Ἡσαΐου του προφητου·
Τις ουτος ο παραγινομενος εξ Ἐδωμ;. Μικρον δε ανασχου, αγαπητε, ινα της
παρουσης πανηγυρεως ειπω σοι την υποθεσιν, διδαξω δε σε πως πανηγυριζειν ουχ
ως μη ειδοτα, αλλ' ως ειδοτα.
Ὑπομιμνησκω ινα ακριβεστερον σε διηγημασιν επιστησω, ινα ειλικρινως
προσκυνηις του πεπονθοτος υπερ σου την δυναμιν. Ἐπειδη εις ουρανους ανιεναι
εμελλεν παντα υπομεινας δι' ημας. Ἀνηιει δε ουχ ως κατηλθεν· κατηλθεν γαρ
ασωματος, ανερχεται μετα σωματος ουκετι τα του σωματος πασχων·
συγκεκραμμενως δε, ασυγχυτως εις τηι της θεοτητος δυναμει. Ἐπειδη ουν ανιει εις
ουρανους επι τοις εξαισιοις πραγμασιν ξενιζομεναι αι ουρανιοι δυναμεις φασιν· Τις
ουτος ο παραγινομενος εξ Ἐδωμ; Τις απο γης εις ουρανους ανερχεται; Ουδεις ουτως
κατηλθεν ανωθεν. Ἡμεις τοιουτον δεχεσθαι ου μεμελετηκαμεν σωμα· ουκ αεροπορει
ανθρωπος, ουκ ουρανοπορει. Τις ουτος ο παραγινομενος εξ Ἐδωμ;. Τις απο γης εις
ουρανους ανερχεται; Ἐδωμ γαρ ερμηνευεται γη. Τις, φασιν, ο τεμνων τας
αιθεροπορους πυλας; Τις ο κρειττων στοιχειων γινομενος; Τις ο μεταβαλων την
φυσιν; Τις το γεωδες εις ουρανους αναγει; Τις τον αιχμαλωτον ηλευθερωσεν Ἀδαμ;
Εικονα ορωμεν ουρανοβατουσαν, ξενιζομεθα επι τοις γιγνομενοις. 129 Τις ουτος ο
παραγινομενος εξ Ἐδωμ;. Ἀπορουντων ο λογος, ουκ ειδοτων η εννοια. Ἔλαθεν ο
υιος του Θεου, την καθοδον ουκ ανεκοινωσατο αγγελοις, ουκ ανεκοινωσατο
δυναμεσιν· κατηλθεν λαθων την παρουσιαν, ινα θριαμβευσηι λαθραι τον τυραννον.
Ουκ ην καιρος δορυφοριας, ατιμιας ην χρειας, ινα μη μαθωσιν οι υπηρεται· δια τουτο
σιωπαι ο δεσποτης. Ἐπει ουν την καθοδον ουκ εθεασαντο αι ανω δυναμεις, επι τηι
ανοδωι ξενιζονται θαυμα καινον και πραγμα ξενον παρα την φυσιν
τελεσιουργουμενον ορωσαι και φασιν προς αλληλους· Τις ουτος ο παραγινομενος εξ
Ἐδωμ, ερυθημα ιματιων αυτου εκ Βοσορ;. Βοσορ παλιν ερμηνευεται σαρξ· το ουν
ερυθημα ιματιων αυτου εκ Βοσορ, εκ σαρκος εστιν. Ποιον αρα ερυθημα; Ἦ το αιμα το
εκ της πλευρας αυτου εξελθον. Τηρει γαρ, ως πολλακις ειρηκαμεν, την πλευραν και
το αιμα τοις Ἰουδαιοις, ινα μη εν δοξηι ορωντες αρνησονται τον σταυρον και
ειπωσιν· τουτον ημεις ουκ εσταυρωσαμεν. ∆ια τουτο και το αιμα και τα ιχνη της
τετρωμενης πλευρας δεικνυει, ινα εντρεψηι εκεινους εν καιρωι της βασιλειας αυτου.
Ἐρυθημα ιματιων αυτου εκ Βοσορ, ωραιος εν στοληι βιαιαι. Βιαια δε ερμηνευεται
δυναμις, παρα δε τοις αλλοις ερμηνευεται πανυ και λιαν και μαλιστα. Ὡραιος ουν
φησιν εν στοληι πανυ, επειδη γαρ την ημετεραν αδοξιαν αναδεξαμενος δια της των
παθηματων δοξης ηλευθερωσεν τους καταδεδουλωμενους τηι αισχυνηι και εις
ελευθεριαν ανεκαλεσατο.
Ὅτι μεν ην εν ατιμιαι φησιν ο προφητης· Ειδαμεν αυτον και ουκ ειχεν ειδος
ουτε καλλος, αλλα το ειδος αυτου ατιμον εκλειπον παρα τους υιους των ανθρωπων.
Ἐν γαρ εμπτυσμασιν γεγονεν, εν αισχυνηι, εν χλευηι, εν πεινηι, εν διψηι, εν
δικαστηριοις, εν ευθυναις, εν δημοις Ἰουδαιων, εν απειλαις, εν γελωτι, εν υβρεσιν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εν διωγμοις, εν συκοφαντιαις και αναγκαις, ποτε μεν απο της Γαλιλαιας εις την
Ἰουδαιαν μετανισταμενος, ποτε δε απο της Ἰουδαιας εις την Καισαριαν διωκομενος·
εν τουτοις ων αληθως ουκ ειχεν ειδος ουτε καλλος. Ἐπειδη δε ταυτα νενικηκεν και
δια τουτων εξελθων εδειξεν αυτου την θεοτητα ανυβριστον, επειδη εν τοις παθεσιν
εμεινεν απαθης και εν ταις υβρεσιν ανυβριστος και εν τηι 130 πεινηι παντων τροφευς
και εν τοις διωγμοις παντων σωτηρ και εν ταις αναγκαις παντων ελευθερωτης,
επειδη τον ακανθωδη στεφανον περιελων εξ ημων τεθηκεν επι την των πιστων
κεφαλην στεφανον εκ λιθου τιμιου παντων των αισχρων εκεινων πεπατημενων,
της δοξης αναδραμουσης επι τον Ἀδαμ, φασιν αι αγγελικαι δυναμεις· ωραιος εν
στοληι βιαιαι.
Και μη μοι τις μεμψηται τινος ενεκεν την προφητικην ταυτην εξερχομαι νυν
ρησιν λεγων· μη γαρ τουτο προανηγορευται νυν, μη γαρ τουτο αναγνωσθη νυν, μη
γαρ Ἠσαΐου επηκουσαμεν νυν. Μηδεις μεμψηται, αγαπητοι· μηδεις φιλολοιδορος
φανηι, ει μεν γαρ εξω της πανηγυρεως ειλκυσατο διηγημα και αλλην υποθεσιν
μελωιδωι· μεμψασθαι ως ακαιρον και φλυαρον, ει δε διηγημα προφητικον εις ταυτην
αρμοττον την πανηγυριν ευκαιρως υμιν παρηγαγον. ∆εξασθε πειθανως και
προσδεξασθε ευμενως και εγχρονισατε μοι μικρον και δειξω υμιν και αγγελους
μανθανοντας τις ο ανελθων και Χριστον παλιν συμπεριφερομενον δουλοις και της
ημετερας σωτηριας διηγουμενον το μυστηριον. Τι ουν φησιν ο προφητης; Τις ουτος
ο παραγινομενος εξ Ἐδωμ, ερυθημα ιματιων αυτου εκ Βοσορ, ωραιος εν στοληι
βιαιαι;. Ταυτα μεν υπο των αγγελων, υπο των ανω δυναμεων· προς δε ταυτα ο
Χριστος ουδε γαρ εστιν υπεροπτης, οιδεν και δουλοις συμπεριφερεσθαι, οιδεν και
οικεταις ερωτωσιν αποκρινεσθαι Τις ουτος ο παραγινομενος εξ Ἐδωμ; αποκρινεται
εφεξης και λεγει· Μετα ισχυος εγω διαλεγομαι δικαιοσυνην και κρισιν σωτηριου. Ὢ
της καλης και δεσποτικης φωνης ω της αληθειας της εκεινωι μονωι πρεπουσης Μετα
ισχυος, φησιν, εγω διαλεγομαι δικαιοσυνην και κρισιν σωτηριου. Θελεις μαθειν
ισχυν; Σταυρουμενος ενικα· ιδου, ισχυς. ∆εδεμενος εδουλαγωγει· ιδου, ισχυς.
Κρατειται ως ανθρωπος· ιδου, ισχυς. Ει δε και την δικαιοσυνην θελεις μαθειν, μαθε.
131 Ἔλαβεν σε ο διαβολος ουκ οντα αυτου, ηλασεν σε πολυν χρονον ου πλασας σε
περι ορη και ναπας, επτοησεν σε, ζυγον σοι επεθηκεν ουκ ων σου δεσποτης· ηλθεν ο
αληθινος ποιμην, απεσπασεν σε απο του λυκου, εποιησεν μετα σου δικαιοσυνην και
λοιπον πεπληρωται· Μετα ισχυος εγω διαλεγομαι δικαιοσυνην και κρισιν σωτηριου.
Ουχ οσον δε τα ημετερα κατορθωματα, ουδε γαρ ημεις ευπραγησαντες
επεισαμεν ενανθρωπησαι τον Θεον. Ουχ ημετερα δικαιοσυνη κατηγαγεν αυτον επι
γης, αλλ' η του τυραννου παρανομια, ινα μαθηι ο τυραννος τα αλλοτρια μη
δεσμευειν προβατα. Μετα ισχυος, φησιν, εγω διαλεγομαι δικαιοσυνην και κρισιν
σωτηριου. Την πραξιν λεγει, την αξιαν σιωπαι. Ἐρωτηθεις γαρ Τις ουτος ου λεγει οτι
εγω ειμι ο δεσποτης υμων, αλλα εσιωπησεν τουτο εκ των εργων θελων γνωριζεσθαι.
Μετα ισχυος εγω διαλεγομαι δικαιοσυνην και κρισιν σωτηριου. Και σιωπαι τεως
ταυτα ειρηκως και αντιφθεγγεται παλιν ο των αγγελων χορος και φησιν προς αυτον·
∆ια τι σου ερυθρα τα ιματια και τα ενδυματα σου ως απο πατητου ληνου πληρους
καταπεπατημενης. Και ινα μη τις νομισηι τα ημετερα ρηματα πεπλασθαι η εκ πολλων
προφητειων συνειληφθαι ημιν φωνας, εν μιαι σελιδι ευρησει ταυτα ηρτημενα. ∆ιο
και μιαν εχει την ακολουθιαν ως ηρμοσμενον σωμα παρα Ἠσαΐαι τωι προφητηι. Και τι
ερει; Τα τελη αναγνωθι, ο φιλομαθης και σπουδαιος, και ευρησεις ως ουκ απο
πολλων προφητειων ταυτα συνελεξαμεν, αλλα μιαν ακολουθιαν λαβοντες
διεσαφηνισαμεν. Ειτα προς αυτον, ως εφην, οι αγγελοι· ∆ια τι σου ερυθρα τα ιματια
και τα ενδυματα σου ως απο πατητου ληνου πληρους καταπεπατημενης. Ἐρυθρα τα
ιματια βλεπομεν, βουλομεθα την αιτιαν μαθειν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ἐπειδη γαρ ερωτηθεις τις ει εσιωπησας την ουσιαν σου, εταμιευσω την αξιαν
και παθος ημιν εκηρυξας και κρισιν και δικαιοσυνην ανηγγειλας. Ἐασαντες λοιπον
ημεις 132 μανθανειν εκεινα, ισως γαρ υπερ τας ημετερας εστιν ακοας α βλεπομεν,
φησιν, θελομεν ερωταν· ∆ια τι σου ερυθρα τα ιματια;. Ουδε εις καιρος αργος τωι
σωτηρι· επι γης ων υπερ ημων πασχει, εις ουρανους ανιων αγγελους διδασκει. ∆ια τι
σου ερυθρα τα ιματια και τα ενδυματα σου ως απο πατητου ληνου. Ευγενης ακριβεια
του προφητου, μαλλον δε της παντα γινωσκουσης δυναμεως του αγιου πνευματος.
Ουδε γαρ Ἠσαΐα επιγραφω το τοιουτο, ουδε αυτου ρηματα δεχομαι· κιθαραν δε
αυτον υποτιθεμενος εννοω τον εν αυτωι μουσουργουντα Θεον και δεχομαι δια
Ἠσαΐου τα του πνευματος και εννοω Θεον δι' ανθρωπου λαλουντα. Ἀλλ' ισως ερει
τις παλιν· τι ουν αγνοει το πνευμα ∆ια τι σου ερυθρα τα ιματια; Ἆρα αρμοττει τωι
πνευματι η φωνη η αυτη; Ουκ οιδεν το πνευμα τα εν Χριστωι; ουκ οιδεν το πνευμα τι
πεπονθεν ο υιος; ουκ οιδεν το πνευμα τι υπερ ημων υπεμεινεν; Τινος ουν ενεκεν
ερωται το πνευμα; Ἐρωται ταυτα ου δηλουμενης αγνοιας, λαλει γαρ το πνευμα δια
των προφητων.
Λαλει ουχ ως εξ ενος προσωπου, αλλα προς τας υποκειμενας υποθεσεις
αρμοττει τον λογον. Και οτι ταυτα ουτως εχει, μικρον ανασχου, αγαπητε, και δεχου
τουτων τας αποδειξεις. Ευρησεις γαρ εν τοις προφητικοις λογοις και εκ προσωπου
του πατρος φωνας και εκ προσωπου του υιου και εκ προσωπου του αγιου πνευματος
και εκ προσωπου των αγγελων και εκ προσωπου του προφητου και εκ προσωπου
των Ἰουδαιων και ου δη που ταυτα παντα αναρτησεις επι τον Θεον τα λεγομενα·
ουδε γαρ επειδη το πνευμα φθεγγεται, αναγκασθησει ταυτα παντα αναγαγειν επι την
του αγιου πνευματος ουσιαν. Ἐκ προσωπου γουν του πατρος φησιν· Ἐγω σημερον
γεγεννηκα σε· αιτησαι παρ' εμου και δωσω σοι εθνη την 133 κληρονομιαν σου και
την κατασχεσιν σου τα περατα της γης. Λαλει ο προφητης εν πνευματι, αλλ' ου
αρμοττει τωι πνευματι το λογιον, αλλα τωι πατρι· ουχ ως του αγιου πνευματος
αλλοτριουμενου, αλλ' ως του πνευματος εκ προσωπου του πατρος φθεγγομενου.
Παλιν εκ προσωπου του υιου ∆ιεμερισαντο τα ιματια μου εαυτοις και επι τον
ιματισμον μου εβαλον κληρον. Μη αρμοττει ταυτα τωι πνευματι, μη τα ιματια του
πνευματος διεμερισαντο εαυτοις, μη του πνευματος τους χιτωνας κατεκοψαν· αλλα
φθεγγεται εκ προσωπου του υιου το πνευμα. Φθεγγεται παλιν εξ ιδιου προσωπου
οταν λεγηι. Ἀφορισατε δη μοι τον Σαυλον και τον Βαρναβαν εις το εργον ο
προσκεκλημαι αυτους. Ἰδου εκ προσωπου του πνευματος και ου δη που αρμοττει τωι
πατρι η τωι υιωι η φωνη.
Ἀκουσαντες γαρ ημεις οτι το πνευμα το αγιον ειρηκεν το· Ἀφορισατε μοι
Σαυλον και Βαρναβαν εις το εργον ο προσκεκλημαι αυτους, επι το αγιον πνευμα
αναφερομεν των ρητων την δυναμιν ουκ αλλοτριουντες το λογιον πατρος και υιου,
αλλα διδοντες τωι χωριωι το αρμοττον προσωπον. Παλιν εκ προσωπου του προφητου·
Ἰδου γαρ εν ανομιαις συνεληφθην και εν αμαρτιαις εκισσησεν με η μητηρ μου. Ἄρα
ουκ εν πνευματι ειπεν, μη τωι πνευματι αρμοττει η φωνη, μη εν ανομιαις συνεληφθη
και εν αμαρτιαις εκισσησεν η μητηρ. Ὥσπερ δε ενταυθα ακουεις ∆αβιδ, νοεις δε δια
του πνευματος του αγιου φθεγγεσθαι τον προφητην, ουτως και ενταυθα οταν
ακουσηις ∆ια τι σου ερυθρα τα ιματια και τα ενδυματα σου ως απο πατητου ληνου;,
νοησον δια του πνευματος λεγεσθαι εκ προσωπου των αγγελων. ∆ια τι σου ερυθρα
τα ιματια και τα ενδυματα σου ως απο πατητου ληνου πληρους καταπεπατημενης;.
Ἀποκρινεται ουν ο Χριστος και φησιν· Ληνον επατησα μονωτατος. Ἀληθων ληνον
επατησεν ο Χριστος, ληνον των ημετερων παθων, ληνος των ημετερων κακων·
εκεινους γαρ συνετριψεν τους βοτρυας και 134 αλλας ληνους ηγειρεν. Ὑπερ τουτων
ο ∆αβιδ ψαλλει και λεγει· Ὡς αγαπητα τα σκηνωματα σου Κυριε των δυναμεων. Και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

επειδη ουτος ημιν ο ψαλμος αρτιως ανεγνωσθη, εννοησον, αγαπητε, μαλλον δε μαθε
παρ' ημων, ει σοι δοκει, ως ταυτην εχει ο ψαλμος την επιγραφην· Ψαλμος υπερ των
ληνων. Ἐκεινην τοινυν, ως εφην, την των εναντιων ληνον παυσας αλλην
επουρανιον ημιν ηγειρεν. Ἀλλ' επαναλαβωμεν το ρητον. Τι ουν φησιν ο Χριστος;
Ληνον επατησα μονωτατος. Τις γαρ αλλος υπερ ημων πεπονθεν; Μη Παυλος
εσταυρωθη υπερ ημων, η εις το ονομα Παυλου εβαπτισθημεν;. Μονος εσταυρωθη
υπερ ημων ο Χριστος ο υιος του Θεου, μονος υπερ ημων πεπονθεν, μονος ημας
εσωσεν· Ληνον επατησα μονωτατος. Μη παλιν, ω αγαπητε, εξω βαληις τον πατερα
της οικονομιας, μηδ' αυπαλιν το πνευμα το αγιον, μη ειπηις οτι ουκ ᾔδει ο πατηρ οτι
πασχει ο υιος. Ἀλλα και ᾔδει και προεωρα και συνηυδοκει, ου συνεπασχεν δε, ουδε
το πνευμα· ο γαρ υιος μονος αναδεξατο την οικονομιαν υπερ ημων. Ἀλλ' ουδε αυτος
φυσικως πεπονθεν τηι θεοτητι, αλλ' ανεδεξατο μεν υπερ ημων της οικονομιας εις
εαυτον τα παθη· ουκ επαθεν δε επειδη Θεος υπηρχεν. Ληνον, φησιν, επατησα
μονωτατος και των εθνων ουκ ην ανηρ μετ' εμου. Ου προφητης, ου δικαιος, ου
πατριαρχης, ουχ οσιος.
Λεγει γαρ που· Οι φιλοι μου και οι πλησιον μου εξ εναντιας μου ηγγισαν και
εστησαν. Ληνον επατησα μονωτατος. Ἐμακρυνας γαρ, φησιν, τους γνωστους μου απ'
εμου και των εθνων ουκ ην ανηρ μετ' εμου. Θελεις μαθειν οτι ουδεις ην των εθνων
μετ' αυτου; Ἐννοησον τον καιρον του παθους· οτε γαρ ο Χριστος εσταυρουτο, Πετρος
135και Ἰωαννης και οι αλλοι αφεντες αυτον εφυγον και παλιν επι την των ιχθυων
αλειαν ετρεχον. Μη ην τις των εθνων μετ' αυτου. Ληνον επατησε μονωτατος και
των εθνων ουκ ην ανηρ μετ' εμου. Ἴσχυσα, φησιν, προς την παλην μονος, ισχυσα
προς την νικην μονος, αλλα και μονωτατος νικησας. Τοις εμοις δωρουμαι την νικην·
ει γαρ και κατα προαιρεσιν ησαν εχθροι, αλλ' ουν γε κατ' ουσιαν εμον εργον
υπηρχον. Ληνον επατησα μονωτατος και των εθνων ουκ ην ανηρ μετ' εμου και
κατεπατησα αυτους εν τωι θυμωι μου και τα εξης. Και ευθυς επαγει την αιτιαν του
πατησαι την ληνον και τινος ενεκεν επατησεν και φησιν· Ἡμερα γαρ ανταποδοσεως
ηλθεν αυτοις. Ἐμακροθυμησα, φησιν, τωι διαβολωι πολυν χρονον, ηνεσχομην αυτου
τυραννουντος, ειδον μου το εργον συντετριμμενον και εφερον. Ἀλλ' επειδη εφθασεν
η ημερα της ανταποδοσεως, επειδη επι τοις τοσουτοις αμαρτημασιν των εμων
πλασματων ιλεως γενεσθαι ηυδοκησα, επειδη ηλεησα τον Ἀδαμ υβρισαντα με,
επεστη ο καιρος και παντας τους δαιμονας ως βοτρυας συναγαγων εις εν μονος
αυτων την ληνον επατησα, και των εθνων ουκ ην ανηρ μετ' εμου. Και τι μετα ταυτα
ημερα ανταποδοσεως ην; Προς ταυτα αινιγμα λαβουσαι αι ουρανιοι δυναμεις και
αισθομεναι μυστηριωδως τινα εστιν α φθεγγεται προς αυτας ο δεσποτης, μαλλον δε
δια της του αγιου πνευματος ενεργειας φωταγωγηθεισαι προς ταυτην την αληθειαν,
αποκρινονται προς ταυτα και φασιν· Τον ελεον Κυριου εμνησθην. Οιδα γαρ, φασιν,
τι ελεγεν ο Κυριος δια των λοιπων προφητων, τι επηγγειλατο τωι Ἀδαμ· οιδα τι
ελεγεν τοτε. Ἐπηγγειλατο ερχεσθαι επι γης και πασχειν ως ανθρωπος τα ανθρωπων.
Ταυτα ορωμεν οψεσιν· Τον ελεον Κυριου εμνησθην. Ταυτα περι της σημερον
Ἠσαΐας κραζει ο 136 προφητης, ταυτην την ημεραν μυσταγωγει, επειδη γαρ αι
κατωτεραι δυναμεις ουτως αποκαλυφθεισαι ελεγον· Τις ουτος ο παραγινομενος εξ
Ἐδωμ, ερυθημα ιματιων αυτου εκ Βοσορ. Μετα ταυτην την εξετασιν και μετα τας
λοιπας ανεξετασεις, μετα ταυτην την ακριβειαν των ρηματων και μετα την πολλην
σαφηνειαν των μυστηριων, μετα το μηδεν σιωπησαι τον Χριστον εκραυγαζον κατα
τον ∆αβιδ· Ἄρατε πυλας, οι αρχοντες υμων, και επαρθητε, πυλαι αιωνιοι, και
εισελευσεται ο βασιλευς της δοξης. Ἀπεκριθησαν αυταις αι ανωτεραι δυναμεις και
λεγουσιν· Τις ουτος ο αναβαινων και δια τι, φασιν, βοατε Ἄρατε πυλας, οι αρχοντες
υμων, και επαρθητε, πυλαι αιωνιοι, και εισελευσεται ο βασιλευς της δοξης. Ταυτα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ακουσασαι αι εγγυς δυναμεις λεγουσι· Κυριος κραταιος και δυνατος, Κυριος δυνατος
εν πολεμωι. Ταξεις γαρ εισιν και εν ασωματοις και ακολουθιαι εν αυταις πολλαι· και
ου παντες αγγελοι, ου παντες θρονοι, ου παντες κυριοτητες, αλλα και υπερβεβηκοτα
εστι ταγματα και υπερβεβηκυιαι δυναμεις.
Ἐπει ουν ανταποκρισιν της ερωτησεως ελαβον αι ανωτεραι δυναμεις φασιν·
Ἔγνωμεν τις εστιν ουτος ο βασιλευς της δοξης. Ἐπειδη γαρ εμαθον τις ο αναβαινων
ουκετι χρειαν εχουσιν ερμηνειας, ουκετι λογων χρειαν εχουσι μακρων, αλλα
λεγουσιν· Κυριος των δυναμεων, αυτος εστιν ο βασιλευς της δοξης. Μεχρις ενταυθα
συνηκολουθησα τωι δεσποτηι ατονον εχων προς τα εκεινα το πτερον της διανοιας.
Ειθε δε, ει ην δυναμις μοι, και εις το ορος αυτωι συνανελθειν της θειας οπτασιας, ινα
ιδω τον Ἰησουν, επειδη ο κολλωμενος τωι Κυριωι, φησιν, εν πνευμα εστιν, και ημιν δε
απεκαλυψεν ο Θεος δια του πνευματος αυτου. Συνανελθωμεν τοινυν τωι Χριστωι εις
ουρανον, αδελφοι· μη μεινωμεν επι γης, μη παλιν γεωδη φρονησωμεν, μη παλιν
περι επιθυμιας, μη παλιν περι αρπαγας, μη παλιν περι 137φιλοχρηματειας· μη
επαρθηις, επει και συ εξ ουρανου πιπτεις ως η αστραπη. Μη γενοιτο δε τουτο παθειν
τον τωι Χριστωι ακολουθουντα. Πεπεισμεθα γαρ περι υμων, αγαπητοι, τα κρειττονα
και εχομεν σωτηριας, ει και ουτω λαλουμεν.
Ταυτα δε λεγομεν προς την υμων ασφαλειαν, καθως λεγει ο αποστολος· Ἐμοι
μεν το λεγειν ουκ οκνηρον, υμιν δε το ασφαλες. Γενοιτο δε παντας ημας αμεμπτως
ακολουθησαι τωι Χριστωι και τυχειν της βασιλειας αυτου· αυτωι η δοξα εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην. Του αυτου εξ ομιλιας ρηθεισης εν τηι Κυρινου εκκλησιαι,
τρισκαιδεκατηι του φαμενωθ μηνος κατ' Αιγυπτιους, εν ηι το του Ἠσαΐου ρητον
ερμηνευει το φασκον· Κατεπιεν ο θανατος ισχυσας και παλιν αφειλεν ο θεος παν
δακρυον απο παντος προσωπου.
Ὁ μεν γαρ των ολων θεος, ατε δη ζωη και ζωοποιος υπαρχων, αφθαρτον επι
γης ζωιον ηθελησεν ειναι τον ανθρωπον, ει <και> φυσεως εστι φθαρτης. Ὁ δε,
επειπερ ην πονηρος και βασκανος, επεβουλευσε τωι γενει, αντεταττετο τηι βουλησει
του δημιουργου, κατεκομισε πανουργως εις παρακοην, ειδως οτι πεσειται δι' αυτης
εις θανατον.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


