Encomium in sanctum Joannem evangelistam
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἰωαννου του Χρυσοστομου εγκωμιον εις τον
αγιον Ἰωαννην τον Ευαγγελιστην.
Παλιν ημιν εξ ουρανου επεδημησεν ο μεγας και μονος θεολογος Ἰωαννης·
παλιν Θεον Λογον ανακηρυττει και την οικουμενην απασαν εις ουρανους
αναβλεπειν παρασκευαζει. Ἰωαννης ημιν σημερον εξ ουρανων επεδημησεν, ο αλιευς
ο ριψας την σαγηνην και λαβων το ευαγγελιον, Ἰωαννης, ο αφεις τον καλαμον και
μεταχειρισαμενος τον λογον, Ἰωαννης, ο Μωυσεως υψηλοτερα δογματα την
οικουμενην διδαξας. Ὁ μεν γαρ ελεγεν· εν αρχηι εποιησεν ο Θεος τον 666 ουρανον
και την γην· ουτος δε τα κτισματα καταλιπων επι τον δημιουργον αναβαινει. Ἐν
αρχηι ην ο Λογος και ο Λογος ην προς τον Θεον και Θεος ην ο Λογος, Λογος
ενυποστατος, Λογος εν υστεροις καιροις φανερωθεις και την οικουμενην διασωσας,
Λογος της του Πατρος ουσιας απαραλλακτος.
Ὥσπερ γαρ ο εν εμοι λογος μετα της ουσιας εις την της ψυχης μετα δε το
προενσχεθηναι δια στοματος και λαβειν ενδυμα την φωνην ουκετι λοιπον εις εμε
μονον αποκεκρυπται αλλα και πασι λοιπον γνωριζεται, ουτως και ο μονογενης ων
εν τωι Θεωι και της ουσιας ων του Πατρος εμεινεν εν αρχηι γνωριζομενος, μετα δε το
ενδυθηναι την σαρκα ουτω πασι λοιπον καταδηλος γινεται. Ὥσπερ γαρ ο λογος, ο
φορεσας την φωνην γνωριμος πασι καθισταται, ουτως ο Θεος Λογος, φορεσας την
σαρκα, πασιν ανθρωποις απεκαλυπτετο δια της σαρκος. Τας δε εικονας ταυτας ου δια
την του Θεου φυσιν λαμβανομεν· ανεξιχνιαστος γαρ και απερινοητος και
ακαταληπτος και ανεξερευνητος η φυσις εκεινη· ει γαρ τα κριματα του Θεου
ανεξιχνιαστοι αι οδοι αυτου, πως τολμαι τις ερευνησαι την φυσιν εκεινην την
ακαταληπτον; Ἀλλ' ανθρωπινας εικονας λαμβανομεν δια την ημετεραν ασθενειαν,
ει δυνηθωμεν καν εκ μερους κατανοησαι των επουρανιων θαυματων την εικονα.
Τουτο γαρ και ο αποστολος λεγων εγνωριζεν ημιν, οτι εκ μερους γινωσκομεν και εκ
μερους προφητευομεν. ∆ια τουτο εκ των επιγειων και των ανθρωπινων μερικην την
ανω γνωσιν σπουδαζομεν λαμβανειν. Ἀλλ' ωσπερ ουκ εστι τον λογον απο της ψυχης
διατεμειν αλλ' εστι της αυτης ουσιας εν τηι ψυχηι μενων και μετα ταυτης αδιαστατως
νοουμενος και ου τεμνομενος, αλλ' εκ της αυτης ουσιας και εκ της αυτης θεοτητος
ων του Πατρος, εκ των πατρικων θησαυρων προελθων, κατηλθε σαρκα
περιβαλλομενος και πασι τα της δωρεας θαυματα χαριζομενος.
Τουτον ημιν τον θησαυρον σημερον ανεκαλυψεν Ἰωαννης, ο ιχθυων
αφωνοτερος και ρητορων φιλοσοφων απορραψας στοματα. 667 Ἐν αρχηι ην ο Λογος
και ο Λογος ην προς τον Θεον και Θεος ην ο Λογος. Ουδαμου το ουκ ην αλλα
πανταχου το ην, ουδαμου το εποιησεν αλλα πανταχου το ην, μετα το ην τοτε το
εποιησεν, ουκ επι του δημιουργου αλλ' επι των κτισματων. Και ινα μαθηις πως το ην
και πως το εποιησεν, εγω λεγω υμεις αριθμειτε. Ἐν αρχηι ην ο Λογος και ο Λογος ην
προς τον Θεον και Θεος ην ο Λογος. Ουδαμου το ουκ ην αλλα πανταχου το ην· ουτος
ην εν αρχηι προς τον Θεον· ιδου τεταρτον εμνημονευσε του Λογου και ουδε απαξ ειπε
το εγενετο. Τι ουν μετα ταυτα; παντα δι' αυτου εγενετο· ουκ ειπεν ενταυθα ην· διατι;
οτι περι των κτισματων ην ο λογος· παντα δι' αυτου εγενετο. Ἐγενετο· και ουκ ειπε
το ην αλλα το εγενετο· παντα δι' αυτου εγενετο και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν.
Παλιν το εγενετο· οπου περι Θεου το ην, οπου περι των κτισματων το εγενετο. Ἐν
αρχηι ην ο Λογος· εντευθεν και ο Πατηρ κατα την Παλαιαν ∆ιαθηκην εγνωριζετο.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Ὅτε γαρ ειπεν αυτωι Μωυσης· εαν ειπωσι μοι υιοι Ἰσραηλ, τις ο αποστειλας σε
προς ημας, τι ερω προς αυτους; και ειπεν ο Θεος· εγω ειμι ο ων, ο ων απεσταλκε με
προς υμας ο Πατηρ ο ων, ο Υιος εν αρχηι ην. Ει δε τις φιλονεικει λεγων, οτι ουκ εστι
το αυτο επι Πατρος και επι του Χριστου, επι γαρ του Πατρος ο ων εγω ειμι επι δε του
Υιου το εν αρχηι ην, ουκ εστι δε το αυτο το ων και το ην, δεικνυμι και την αυτην
προσηγοριαν και του μονογενους· ακουσον του ευαγγελιστου λεγοντος· ο μονογενης
Υιος ο ων εις τον κολπον του Πατρος. Ἰδου μιαν εχει φωνην ευαγγελιου εις το ο ων.
Και παλιν ο αποστολος· ων οι πατερες και εξ ων ο Χριστος το κατα σαρκα, ο ων επι
παντων Θεος ευλογητος. Ειδες οπως σε ασφαλιζεται Ἰωαννης, το ην επι του Θεου
τεθεικως το δε εγενετο επι των κτισματων; ουτε γαρ τωι Θεωι πρεπει το εγενετο, ουτε
τηι κτισει το ην. 725 Ἐν αρχηι ην ο Λογος και ο Λογος ην προς τον Θεον και Θεος ην ο
Λογος· ουτος ην εν αρχηι προς τον Θεον. Παντα δι' αυτου εγενετο και χωρις αυτου
εγενετο ουδε εν. Ὅτε το εγενετο επι τα κτισματα καταβαινει, οτε το ην επι τον
δημιουργον αναβαινει. Και παλιν ζωη ην· παλιν αναβαινει προς τον δημιουργον·
κλιμακα πολλων σημερον μυστηριων πεπληρωμενην φερει. Ὅτε αναβαινει προς τον
Θεον, το ην ανακηρυττει, οτε καταβαινει προς τα κτισματα, το εγενετο λαμβανει.
Ὅτε αναβαινει προς τον Θεον, αποτιθεται το εγενετο και λαμβανει το ην. Ὥσπερ
προς βασιλεα τις ερχομενος μετα στολης εισερχεται, μεθ' ης αξιον εστιν ιδειν
βασιλεα, προς δε ιδιωτην εαν εισερχηται, μετα ιδιωτικων ενδυματων εισερχεται,
ουτω και ο ευαγγελιστης, οτε αναβαινει προς τον Θεον, μετ' εκεινης αναβαινει της
λεξεως της πρεπουσης Θεωι· εν αρχηι ην ο Λογος· οτε καταβαινει προς την κτισιν
μετα της δουλικης λεξεως καταβαινει· παντα δι' αυτου εγενετο και χωρις αυτου
εγενετο ουδε εν ο γεγονεν· εν αυτωι ζωη ην και η ζωη ην το φως των ανθρωπων· και
παλιν· ην το φως το αληθινον, ο φωτιζει παντα ανθρωπον ερχομενον εις τον
κοσμον.
Ὅπου ο Λογος ην, οπου ζωη ην, οπου το φως ην, οπου τα κτισματα εγενετο.
Ἐγενετο ανθρωπος απεσταλμενος παρα Θεου, ονομα αυτου Ἰ726 ωαννης. Ἀλλα
τολμωσιν ειπειν τινες των αιρετικων· ην ποτε ο Πατηρ, οτε ουκ ην ο Υιος. Ποσον δε
εστι το μεσον αυτων ειπε μοι· χρονος ην το μεσον. Ἀλλ' ο Υιος και καιρους και τους
χρονους και τους αιωνας εποιησε· παντα δι' αυτου εγενετο. Ἄκουσον Παυλου
λεγοντος· πολυτροπως και πολυμερως παλαι ο Θεος λαλησας τοις πατρασιν ημων,
επ' εσχατου των ημερων ελαλησεν ημιν εν Χριστωι Ἰησου, ον εθηκε κληρονομον
παντων, δι' ου και τους αιωνας εποιησε· πως ουν αιων η χρονος προ του
πεποιηκοτος τους αιωνας; Ἄκουσον τοιγαρουν και προφητου λεγοντος· ο υπαρχων
προ των αιωνων. Ὁ αποστολος λεγει· οτι δι' αυτου εποιησε τους αιωνας· ο
ευαγγελιστης· παντα δι' αυτου εγενετο· ο προφητης· ο υπαρχων προ των αιωνων·
και παλιν ο αποστολος ειτε αρχαι, ειτε εξουσιαι, ειτε θρονοι, ειτε κυριοτητες· παντα
δι' αυτου και εις αυτον εκτισται και αυτος εστι προ παντων· και συ τολμαις ειπειν, οτι
ην ο Πατηρ, οτε ουκ ην ο Υιος; αλλα της τολμης ταυτης ευθυνας εχουσι παρασχειν εν
ημεραι κρισεως. Καλει γαρ εν ημεραι κρισεως και Ἰωαννην και τους λεγοντας το ην
και τους λεγοντας· το ουκ ην· διατι; επειδηπερ ο Πατηρ ουδενα κρινει, αλλα την
κρισιν πασαν δεδωκε τωι Υιωι, ινα παντες τιμωσι τον Υιον καθως τιμωσι Πατερα.
Καλει ουν εν ημεραι κρισεως και τους λεγοντας το ην και το ουκ ην. Ἐξερχεται το
χειρογραφον εκαστου. Συ τι ειπας; αναγνωθι την ομολογιαν. Ἐγω ειπον το ην. Ουτος
τι; ουτος ειπε το ουκ ην.
Τις εδιδαξε σε λεγειν το ουκ ην; Ἰωαννης· συ αυτον εδιδαξας λεγειν το ουκ
ην; εγω ουχι δεσποτα· αλλα τι; εν αρχηι ην ο Λογος και ο Λογος ην προς τον Θεον και
Θεος ην ο Λογος· και ουτος ην εν αρχηι· πανταχου ην και ουδαμου το ουκ ην· απο
λογισμων ανθρωπινων· τι ετερον συ ωμολογησας; εγω, φησιν, οτι ισος· εκεινος τι;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

οτι ανομοιος· συ δε που μεμαθηκας οτι ισος; τις εδιδαξε σε; ο ευαγγελιστης ειπων·
δια τουτο φησιν εδιωκον τον Σωτηρα, οτι ου μονον κατελυε το σαββατον αλλα και
πα727 τερα εαυτου ελεγε τον Θεον, ομοιον εαυτον τωι Θεωι ποιων. Τουτο μεν και ο
αποστολος εδιδαξε· τι ειπων; ουχ αρπαγμον ηγησατο το ειναι ισα Θεωι, αλλ' εαυτον
εκενωσε. Ποθεν ουν αυτος εμαθε το ανομοιος; απο λογισμων ανθρωπινων. Συ δε
παλιν τι ωμολογησας; εγω, οτι ωσπερ εργαζεται ο Υιος· τις εδιδαξε σε; ο
ευαγγελιστης· τι ειπων; ωσπερ ο Πατηρ εγειρει τους νεκρους και ζωοποιει ουτως και
ο Υιος ους θελει ζωοποιει· τι ουν παλιν ωμολογησας; οτι ομοιος εστι κατα παντα τωι
Πατρι· τις ειπεν; ο ευαγγελιστης· ο εωρακως εμε εωρακε τον Πατερα. Ἐκεινος τι
ειπεν; οτι κτισμα ο Υιος. Τις σε εδιδαξεν; ουδεις· αλλα απο λογισμων ανθρωπινων·
τα βλασφημα ιδε ταυτα τοις αιρετικοις εναντια τολμωσι βαπτισαι εκτος της
παραγγελιας του Χριστου· πορευθεντες μαθητευσατε παντα τα εθνη βαπτιζοντες
αυτους εις το ονομα του Πατρος και του Υιου και του αγιου Πνευματος· μη τολμωσιν
αιρετικοι βαπτισαι εις το ονομα του Πατρος και του Υιου και του ανομοιου, αλλα
γινεται χωλον αυτων το βαπτισμα· αλλ' ημεις μιαν ομολογιαν εχοντες εν βαπτισμα
παραλαμβανομεν της αγιας Τριαδος αδιαστατως αγιαζομενον.
Ταυτην τοιγαρουν την κρηπιδα της πιστεως παρακαλω παντας υμας βεβαιως
κατεχειν και μηδαμου επι του μονογενους λαμβανειν η το εγενετο η το ουκ ην·
ταυτα γαρ κατωθεν της αφραστου και ανεκδιηγητου του μονογενους ουσιας· διατι;
οτι εν αρχηι ην, της δε αρχης ταυτης ουδεν εστιν αρχικωτερον. Ὅσον γαρ εαν
αναβηις, οσον γε εαν υπερακοντισθηις, οσον εαν εκτανθηις, υπερ την αρχην εκεινην
ευρισκεις και ουχ υπερ την αρχην· εν αρχηι ην ο Λογος και μηδεν υπεραναβηις, ουτε
γαρ δυνασαι· αλλ' εννοησον τον μακαριον Ἰωαννην, οπως την σωματικην αλιειαν
καταλιπων δια των ρηματων τουτων πασαν την οικουμενην εις σωτηριαν
εσαγηνευσεν. Ἐν αρχηι ην ο Λογος. Ποσοι τυραννοι εφιλονεικησαν την φωνην
ταυτην καταλυσαι και ουκ 728 ηδυνηθησαν; ηλθεν ανεμος, επνευσε, τα κυματα
προσερρηξε τηι οικοδομηι τουτεστι τηι πιστει και ου κατεπεσε· πυργος γαρ ην
ωικοδομημενος επι την πετραν, πανταχοθεν περικρουομενος και μηδεπω
καταπιπτων.
Ἐπι της πετρας ταυτης οικοδομησω μου την εκκλησιαν και πυλαι Ἅδου ου
κατισχυσουσιν αυτης. Ἐπανεστησαν βασιλεις, επανεστησαν τυραννοι, γεγονασι κατα
χριστιανων πολεμοι· τυραννοι και θεομαχοι πολλακις ενερρηξαν κατα των
χριστιανων την τυραννιδα αλλ' ουκ ηδυνηθησαν μιαν τριχα εξαλειψαι του
ευαγγελιου. Ἐν αρχηι ην ο Λογος· ου τωι αιωνι συμπαραπεμπομενος· παντας νικων,
παντας παιδευων και τωι αιωνι συνεκτεινομενος Λογος, την γην ουρανον
εργαζομενος και πολλους υιους τωι Πατρι κατα χαριν προσενεγκας ωι πρεπει δοξα,
τιμη, κρατος, μεγαλωσυνη και μεγαλοπρεπεια συν τωι, αναρχωι Πατρι και ζωοποιωι
αυτου Πνευματι, νυν και αει και εις τους αιωνας των αιωνων· Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


