Adversus ebriosos et de resurrectione domini nostri Jesu Christi
ΚΑΤΑ ΜΕΘΥΟΝΤΩΝ, Και εις την αναστασιν, λογος λεχθεις τηι αγιαι και
μεγαληι Κυριακηι του Πασχα.
50.433
αʹ. Ἀπεθεμεθα της νηστειας το φορτιον, αλλα μη αποθωμεθα της νηστειας
τον καρπον· εστι γαρ φορτιον αποθεσθαι νηστειας, και καρπον δρεπεσθαι νηστειας.
Παρηλθεν ο πονος των αγωνων, αλλα μη παρελθηι η σπουδη των κατορθωματων·
απηλθεν η νηστεια, αλλα μενετω η ευλαβεια· μαλλον δε ουδε η νηστεια απηλθεν.
Ἀλλα μη φοβηθητε· τουτο γαρ ειπον ουχι ετεραν υμιν κηρυσσων Τεσσαρακοστην,
αλλα την αυτην υμιν αρετην καταγγελλων. Παρηλθεν η νηστεια η σωματικη, αλλ'
ου παρηλθεν η νηστεια η πνευματικη· αυτη βελτιων εκεινης, κακεινη δια ταυτην
εγενετο. Ὥσπερ, οτε ενηστευετε, ελεγον υμιν οτι εστι νηστευοντα μη νηστευειν,
ουτω και νυν λεγω οτι εστι μη νηστευοντα νηστευειν. Ταχα αινιγμα ειναι δοκει το
λεγομενον, αλλ' εγω την λυσιν επαγω τωι ζητηματι· Πως εστι νηστευοντα μη
νηστευειν; Ὅταν τις βρωματων μεν απεχηται, αμαρτηματων δε μη απεχηται. Πως
εστι μη νηστευοντα νηστευειν; Ὅταν τις τροφης μεν απολαυηι, αμαρτιας δε μη
γευηται. Αυτη βελτιων εκεινης η νηστεια, ου βελτιων δε μονον, αλλα και
κουφοτερα· επ' εκεινης της νηστειας ασθενειαν προεβαλλοντο πολλοι σωματικην,
κνησμον χαλεπον. Ψωρας εμπεπλησμαι, φησιν, αλουσιαν ουχ υπομενω, η υδροποσια
με διαφθειρει, λαχανων απογευεσθαι ου δυναμαι. Πολλα τοιαυτα ηκουον τοτε
λεγοντων πολλων· επι της νηστειας ταυτης ουδεν τοιουτον εστιν ειπειν. Ἀπολαυε
λουτρων, μετεχε τραπεζης, οινοποσιαι κεχρησο συμμετρωι, καν κρεων απογευεσθαι
μελληις, ο κωλυων ουδεις· παντων απολαυσον, μονον αμαρτιας αποστηθι. Ειδες πως
πασιν αυτη ραιδια η νηστεια; Ουκ εστι σωματος ασθενειαν προβαλλεσθαι· της ψυχης
καθαρον εστι το κατορθωμα. Ἔστι και μη πινοντα οινον, μεθυειν, και πινοντα οινον
σωφρονειν· και οτι εστιν ανευ οινου μεθη, ακουσον του προφητου λεγοντος· Ουαι οι
μεθυοντες ανευ οινου· και πως εστιν ανευ οινου μεθυειν; Ὅταν το ακρατον των
παθων μη κερασηις ευσεβει λογισμωι. Ἔστι και πινοντα οινον μη μεθυειν· και ει μη
τουτο ην, ουκ αν τουτο επεταξεν ο Παυλος τωι Τιμοθεωι γραφων ουτως· Οινωι ολιγωι
χρω δια τον στομαχον σου και τας πυκνας σου ασθενειας. Μεθη γαρ ουδεν ετερον
εστιν αλλ' η εκστασις των κατα φυσιν φρενων, παρατροπη λογισμων, ερημια
διανοιας, πενια συνεσεως. Ταυτα δε ουχ η μεθη ποιει μονη η εξ οινου, αλλα και μεθη
η εξ οργης και επιθυμιας ατοπου. Καθαπερ γαρ πυρετον 50.434 μεν ποιει αγρυπνια,
ποιει δε κοπος, ποιει δε αθυμια, ποιει δε χυμος διεφθαρμενος, και διαφορος μεν η
υποθεσις, εν δε το παθος και το νοσημα· ουτω και επι τουτων· ποιει μεν οινος μεθην,
ποιει δε επιθυμια, ποιει δε χυμος διεφθαρμενος, και διαφορος μεν η υποθεσις, εν δε
το παθος και το νοσημα. Ἀπεχωμεθα μεθης· ου λεγω απεχωμεθα οινου, αλλ'
απεχωμεθα μεθης· ουκ οινος ποιει μεθην· κτισμα γαρ εστι Θεου, Θεου δε κτισμα
ουδεν ποιει πονηρον, αλλα προαιρεσις πονηρα ποιει μεθην. Και οτι εστι και αλλως
μεθυειν ουχι οινωι μονωι, ακουσον τι φησιν ο Παυλος· Μη μεθυσκεσθε οινωι· δεικνυς
οτι εστι και αλλως μεθυσκεσθαι· Μη μεθυσκεσθε οινωι, εν ωι εστιν ασωτια.
Θαυμασιως εν βραχει ρηματι πασαν της μεθης την κατηγοριαν ειπε. Τι εστι, Μη
μεθυσκεσθε οινωι, εν ωι εστιν ασωτια; Ἀσωτους των νεων εκεινους καλουμεν, τους
πατρωιον διαδεξαμενους κληρον, και παντα αθροον εκφορουντας, και μη
λογιζομενους, τινι χρη δουναι, και ποτε δουναι, αλλ' απλως, και ιματια, και χρυσιον,
και αργυριον, και παντα τον πατρωιον πλουτον διανεμοντας εις πορνας και λαγνους.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Τοιουτον εστιν η μεθη· ωσπερ ασωτον λαβουσα νεον την διανοιαν των μεθυοντων,
και αιχμαλωτισασα τον λογισμον, απασαν ημων την ουσιαν των νοηματων
απερισκεπτως και χωρις τινος ακριβειας εκχεειν καταναγκαζει. Ὁ μεθυων ουκ οιδε
τι μεν ειπειν χρη, τι δε σιγησαι, αλλ' αθυρωτον αυτου το στομα διηνεκως· μοχλος
ουκ επικειται, ουδε θυρα τοις χειλεσιν· ο μεθυων ουκ οιδεν οικονομησαι τους
λογους αυτου εν κρισει, ουκ οιδε διαθειναι τον πλουτον της διανοιας, ουκ οιδε τα
μεν αποθεσθαι, τα δε αναλωσαι, αλλα παντα εκεινα δαπανη και εξοδος. Ἑκουσιος
μανια μεθη, προδοσια λογισμων· μεθη συμφορα καταγελωμενη, νοσημα
χλευαζομενον, δαιμων αυθαιρετος, και παραφροσυνης χαλεπωτερα.
βʹ. Βουλει μαθειν πως ο μεθυων και του δαιμονωντος εστι χειρων; Τον
δαιμονωντα παντες ελεουμεν, τουτον δε μισουμεν· εκεινωι συναλγουμεν, τουτωι δε
οργιζομεθα και αγανακτουμεν. Τι δηποτε; Ἐκεινωι μεν επηρεια, τουτωι δε ραιθυμια το
παθος· εκεινωι επιβουλη εχθρων, τουτωι δε επιβουλη λογισμων· και τοιαυτα πασχει
τωι δαιμονωντι ο μεθυων, ομοιως περιφερεται, ομοιως εξεστηκεν, ομοιως
καταπιπτει, ομοιως διαστρεφει τας κορας, ομοιως σπαιρει κειμενος επι της γης·
αφρον εκ του στοματος προΐεται, 50.435 και ουτως εκχει σιελον σεσηποτα, και
δυσωδιας εμπεπλησται το στομα αφορητου. Φιλοις αηδης ο τοιουτος, εχθροις
καταγελαστος, οικεταις ευκαταφρονητος, γυναικι ατερπης, πασι φορτικος, των
αλογων αυτων ατερπεστερος. Τα αλογα μεχρι τοτε πινει εως αν διψηι, και τηι χρειαι
την επιθυμιαν ιστησιν· ουτος δε τηι ακολασιαι παρερχεται την επιθυμιαν, και γεγονε
των αλογων αλογωτερος· και το δη χαλεπωτερον, οτι νοσημα τοσουτων γεμον
κακων και τοσαυτας εχον συμφορας ουδε εγκλημα ειναι νομιζεται· αλλ' εν ταις των
πλουτουντων τραπεζαις αμιλλα και αγων υπερ της ασχημοσυνης γινεται ταυτης, και
φιλονεικουσι μειζονως προς αλληλους, τις εαυτον παραδειγματισει, τις πλειονα
παρασχηι γελωτα, τις μαλλον διαλυσει τα νευρα, τις μαλλον καταλυσει την δυναμιν,
τις τον κοινον ∆εσποτην παροξυνει πλεον· και εστιν ιδειν σταδιον και αμιλλαν
διαβολικην. Ὁ μεθυων των νεκρων αθλιωτερος· εκεινος μεν γαρ αναισθητος κειται,
και προς τα καλα και προς τα κακα ανενεργητος· ουτος δε προς την των κακων
εργασιαν εστιν επιτηδειος· και καθαπερ εν μνηματι τωι σωματι την ψυχην
κατορυξας, νεκρον περιφερει το σωμα. Ειδες πως του δαιμονωντος εστιν
αθλιωτερος; πως των νεκρων αναισθητοτερος; Βουλει το παντων τουτων μειζον
ειπω και χαλεπωτερον; Μεθυων ανθρωπος εις βασιλειαν ουρανων εισελθειν ου
δυναται· τις ταυτα φησι; Παυλος. Μη πλανασθε· ουτε πορνοι, ουτε ειδωλολατραι,
ουτε μοιχοι, ουτε μαλακοι, ουτε αρσενοκοιται, ουτε κλεπται, ουτε πλεονεκται, ου
μεθυσοι, ου λοιδοροι, ουχ αρπαγες βασιλειαν Θεου κληρονομησουσιν. Ἤκουσας εις
ποιον αυτον εταξε χορον; Μετα των ηταιρηκοτων, μετα των πορνευσαντων, μετα
των ειδωλολατρων, μετα των μοιχων, μετα των λοιδορων, μετα των πλεονεκτων,
μετα των αρπαγων. Τι ουν, φησιν; ο μεθυων και ο ηταιρηκως το αυτο; ο μεθυων και
ο ειδωλολατρης το αυτο; Μη μοι λεγε ταυτα, ανθρωπε· νομους ανεγνων θειους, εμε
τας ευθυνας μη απαιτει· Παυλον ερωτησον, και αυτος αποκρινεται. Ει μεν γαρ συν
αυτοις η μη μετ' αυτων καταταττεται τηι κολασει, ουκ εχω λεγειν· οτι δε και ομοιως
τωι ειδωλολατρηι της βασιλειας των ουρανων εκπιπτει, τουτο σφοδρα αν
διισχυρισαιμην· τουτου δε ομολογουμενου, τι λοιπον εμε ευθυνας απαιτεις του
μετρου της αμαρτιας; Ὅταν γαρ εξω μεινηι των θυρων, οταν εκπεσηι της βασιλειας,
οταν ερημος γενηται της σωτηριας, οταν εις την κολασιν αιωνιον παραπεμφθηι· τι
μοι μετρα αμαρτηματων και ζυγα και σταθμια προτεινεις; Ὄντως, αγαπητοι, δεινον
η μεθη και χαλεπον πανυ. Ου προς υμας λεγω· μη γενοιτο· πανυ γαρ πεπεισμαι, οτι
καθαρα υμων η ψυχη του νοσηματος και του παθους τουτου, και τεκμηριον της
υγειας η ενταυθα διατριβη, η μετα σπουδης συνοδος, η νηφουσα ακροασις· ουδεις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

γαρ οινωι μεθυων επιθυμειν θειων λογιων δυναται. Μη μεθυσκεσθε οινωι εν ωι εστιν
ασωτια· αλλα πληρουσθε εν Πνευματι. Αυτη η καλη μεθη· καρωσον σου την ψυχην
τωι Πνευματι, ινα μη καρωσηις τηι μεθηι· προκαταλαβε την διανοιαν και τους
λογισμους, ινα μη ευρηι χωραν εκεινο το παθος το αναισχυντον. ∆ια τουτο ουκ ειπε,
Μετεχετε Πνευματος, αλλα Πλη 50.436 ρουσθε Πνευματος. Ἕως ανω την διανοιαν
καθαπερ ποτηριον του Πνευματος πληρωσον, ινα μηδεν εμβαλειν δυνηθηι λοιπον ο
διαβολος· ου γαρ απλως δει μετεχειν λοιπον του Πνευματος, αλλα πληρουσθαι
Πνευματος, ψαλμοις, υμνοις, ωιδαις πνευματικαις, ων επληρωθητε σημερον. ∆ια
τουτο θαῤρω περι της σωφροσυνης υμων. Ἔστιν ημιν ποτηριον μεθης καλον, εστι
ποτηριον μεθης σωφροσυνην ποιουν, ου παραλυσιν. Ποιον δε τουτο; Το ποτηριον το
πνευματικον, το ποτηριον το αχραντον του αιματος του ∆εσποτικου. Ἐκεινο ου ποιει
μεθην, εκεινο ου ποιει παραλυσιν· ου γαρ παραλυει δυναμιν, αλλ' εγειρει δυναμιν·
εκεινο ου καταλυει τα νευρα, αλλα τονοι τα νευρα· εκεινο γαρ νηψιν ποιει, εκεινο
αιδεσιμον αγγελοις, φοβερον δαιμοσι, τιμιον τοις ανθρωποις, επεραστον τωι
∆εσποτηι. Ὁραις πως φησιν ο ∆αυιδ περι του ποτηριου τουτου του πνευματικου του εν
τηι τραπεζηι ταυτηι κειμενου; Ἡτοιμασας ενωπιον μου τραπεζαν, εξ εναντιας των
θλιβοντων με· ελιπανας εν ελαιωι την κεφαλην μου, και το ποτηριον σου μεθυσκον
ωσει κρατιστον. Ἵνα γαρ μη ακουσας μεθης ονομα φοβηθηις ευθεως, και νομισηις
ασθενειας ειναι ποιητικον, επηγαγεν οτι κρατιστον εστι και ισχυρον. Καινος τροπος
μεθης, ισχυν εντιθησιν, εγκρατη ποιει και δυνατον· απο γαρ της πετρας εῤρευσε της
πνευματικης· ουκ εστι παρατροπη λογισμων, αλλα προσθηκη λογισμων
πνευματικων.
γʹ. Ταυτην μεθυωμεν την μεθην· εκεινης δε απεχωμεθα, ινα μη
καταισχυνωμεν την παρουσαν εορτην· εορτη γαρ η παρουσα ουχι της γης μονον,
αλλα και του ουρανου. Σημερον εν γηι χαρα, σημερον εν ουρανωι χαρα· ει γαρ ενος
αμαρτωλου επιστρεφοντος, χαρα επι γης και ουρανου, πολλωι μαλλον της
οικουμενης απασης εξαρπασθεισης των χειρων του διαβολου χαρα εσται εν ουρανωι.
Νυν σκιρτωσιν αγγελοι, νυν χαιρουσιν αρχαγγελοι, νυν τα Χερουβιμ και τα Σεραφιμ
μεθ' ημων εορταζει την παρουσαν εορτην· ουκ επαισχυνονται τους συνδουλους,
αλλα συγχαιρουσι τοις ημετεροις αγαθοις. Ει γαρ ημετερα η χαρις η παρα του
∆εσποτου, αλλα κοινη και εκεινων η ηδονη. Και τι λεγω τους συνδουλους; Αυτος ο
∆εσποτης αυτων τε και ημων ουκ επαισχυνεται συνεορταζειν. Και τι χρη λεγειν, οτι
ουκ επαισχυνεται; Ἐπιθυμιαι, φησιν, επεθυμησα το Πασχα τουτο μεθ' υμων φαγειν· ει
δε το Πασχα επεθυμησεν ημιν συνεορτασαι, δηλον οτι και την αναστασιν. Ὅταν ουν
αγγελοι χαιρωσι, και αρχαγγελοι, και πασων των ουρανιων δυναμεων ο ∆εσποτης
ημιν συνεορταζηι, τις λειπεται λοιπον εις αθυμιαν λογος; Μηδεις πενης εστω
κατηφης δια την πενιαν· εορτη γαρ αυτη πνευματικη· μηδεις πλουσιος επαιρεσθω
δια τον πλουτον· ουδεν γαρ απο των χρηματων εις την ηδονην της εορτης
εισενεγκειν δυναται ταυτης. Ἐπι μεν γαρ των εξωθεν εορτων των βιωτικων, ενθα
πολυς ακρατος, ενθα τραπεζα πληθουσα και αδηφαγια, ενθα ασχημοσυνη, και γελως,
ενθα πασα πομπη 50.437 Σατανικη, εικοτως ο μεν πενης κατηφης, ο δε πλουσιος εν
φαιδροτητι· τι δηποτε; Ὅτι ο μεν πλουσιος δαψιλη παρατιθεται τραπεζαν, και
μαλλον απολαυει τρυφης, ο δε πενης απο της πενιας κωλυεται· την αυτην
φιλοτιμιαν επιδειξασθαι· ενταυθα δε ουδεν τοιουτον· μια τραπεζα και τωι πλουσιωι
και τωι πενητι, καν πλουσιος τις ηι, ουδεν τηι τραπεζηι προσθειναι δυναται· καν πενης,
ουδεν ελαττον παρα της πενιας τα της κοινωνιας διακεισεται· θεια γαρ εστιν η χαρις·
και τι θαυμαζεις ει πλουσιωι και πενητι; Αυτωι γαρ τωι βασιλει τωι το διαδημα
περικειμενωι, τωι την αλουργιδα εχοντι, τωι την εξουσιαν εγκεχειρισμενωι της γης,
εκεινωι τωι βασιλει, και τωι πτωχωι τωι προς την ελεημοσυνην καθεζομενωι μια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

τραπεζα προκειται. Τοιαυτα τα δωρα τα ∆εσποτικα· ου τοις αξιωμασι διαιρει την
κοινωνιαν, αλλα τηι προαιρεσει και τηι διανοιαι. Ὅταν γαρ ιδηις εν εκκλησιαι πενητα
πλουσιωι παρεστωτα, ιδιωτηι αρχοντα ευτελη τωι υπερεχοντι, τον εξω τρεμοντα την
δυναστειαν, εσω αδεως συμπαρεστωτα τηι δυναστειαι, νοησον τι εστι, Τοτε
συμβοσκηθησεται λυκος μετα αρνων. Λυκον τοινυν καλει η Γραφη τον πλουσιον,
αρνιον τον πτωχον. Και ποθεν τουτο, οτι Κοινωνησει λυκος αρνιωι, ον τροπον
πλουσιος μετα πτωχου; Προσεχε ακριβως. Ἕστηκε πολλακις πλουσιος και πενης εν
εκκλησιαι· κατελαβεν η ωρα των θειων μυστηριων· εξωθειται ο πλουσιος ως
αμυητος, ισταται δε ο πενης εντος των ουρανιων σκηνων, και ουκ αγανακτει ο
πλουσιος· οιδε γαρ εαυτον αλλοτριον των θειων μυστηριων. Ἀλλ' ω της θειας
χαριτος! ου μονον ομοτιμια υπαρχει εν τηι εκκλησιαι δια την του Θεου χαριν, αλλα
και ηνικα ιστανται, πολλακις ο πενης τον πλουσιον πρωτευει εν τηι ευσεβειαι, και
ουδεν ωφελησεν ο πλουτος τον εχοντα εκτος ευσεβειας, ουδε πενια τον πιστον
εζημιωσε παρεστωτα αυτον μετα θαῤρους τωι αγιωι θυσιαστηριωι. Ταυτα δε λεγω,
αγαπητοι, περι των κατηχουμενων, και ου περι των απλως πλουσιων. Ἐννοησον,
αγαπητε, πως υποχωρει της εκκλησιας δεσποτης, και παρεδρευει τοις μυστηριοις
πιστος οικετης· αναχωρει δεσποινα, και μενει η θεραπαινα· Προσωπον γαρ
ανθρωπου Θεος ου λαμβανει. Ουκ εστι τοινυν εν τηι Ἐκκλησιαι δουλος και ελευθερος·
αλλ' εκεινον οιδε δουλον η Γραφη τον τηι αμαρτιαι δεδουλωμενον. Ὁ γαρ ποιων,
φησι, την αμαρτιαν, δουλος εστι της αμαρτιας· και εκεινον οιδεν ελευθερον τον υπο
της θειας χαριτος ηλευθερωμενον. Μετα της αυτης παῤρησιας και ο βασιλευς και ο
πενης προς την τραπεζαν ερχονται ταυτην, μετα της αυτης τιμης, πολλακις δε ο
πενης και μετα πλειονος τιμης· τι δηποτε; Ὅτι ο μεν βασιλευς μυριοις
εμπεπλεγμενος πραγμασιν, ωσπερ ναυς πανταχοθεν περιῤραντιζεται, και πολλα
προστριβεται αμαρτηματα· ο δε πενης υπερ αναγκαιας φροντιζων μονον τροφης, και
τον απραγμονα και ησυχιον επανηιρημενος βιον, ηρεμων, ωσπερ εν λιμενι
καθημενος μετα πολλης της ασφαλειας τηι τραπεζηι προσερχεται. Παλιν εν ταις
εορταις ταις εξωθεν ο μεν πενης εν κατηφειαι, ο δε πλουσιος εν φαιδροτητι, ου δια
την τραπεζαν μονον, αλλα και δια τα ιματια· οπερ γαρ επι της τραπεζης πασχουσι,
τουτο και επι των ιματιων υπομενουσιν. Ὅταν γαρ ιδηι ο πενης τον ευπορον και
πολυτελεστεραν περιβεβλημενον στολην, πληττε 50.438 ται, και ταλανιζει παρα
παντας εαυτον. Ἐνταυθα δε και αυτη η ενδεια ανηιρηται· εν γαρ παρα πασιν εστιν
ιματιον, το λουτρον το σωτηριον· Ὅσοι γαρ, φησιν, εις Χριστον εβαπτισθητε,
Χριστον ενεδυσασθε. Μη τοινυν καταισχυνωμεν την εορτην ταυτην τηι μεθηι· και γαρ
ο ∆εσποτης ημων πλουσιους και πενητας ομοιως ετιμησε, και δουλους και δεσποτας·
αλλα αμειψωμεθα τον ∆εσποτην της περι ημας ευνοιας· αμοιβη δε αριστη, πολιτεια
καθαρα, και ψυχη νηφουσα. Αυτη η εορτη και η πανηγυρις ου χρηματων δειται, ουδε
δαπανης, αλλα προαιρεσεως και διανοιας αριστης· τοιαυτα γαρ ενταυθα τα ωνια.
Ουδεν σωματικον ενταυθα πωλειται, αλλα ακροασις θειων λογιων, ευχαι Πατερων,
ευλογιαι ιερεων, ομονοια, και ειρηνη και συμφωνια, πνευματικα τα δωρα,
πνευματικος ο μισθος. Ἑορτασωμεν την εορτην ταυτην την μεγιστην και λαμπραν,
εν ηι ανεστη ο Κυριος· εορτασωμεν δε αυτην φαιδρως ομου και θεοσεβως· ανεστη γαρ
ο Κυριος, και την οικουμενην εαυτωι συνανεστησεν· αυτος μεν ανεστη, του θανατου
τα δεσμα διαῤρηξας. Ἥμαρτεν Ἀδαμ και απεθανεν· αλλ' ουχ ημαρτεν ο Χριστος, και
απεθανε. Καινον και παραδοξον τουτο· εκεινος ημαρτε, και απεθανεν, ουτος ουχ
ημαρτε, και απεθανε· δια τις Ἵνα ο αμαρτων και αποθανων δια του μη αμαρτοντος
μεν, αποθανοντος δε, δυνηθηι του θανατου τας λαβας αποδυσασθαι. Ουτω και επι
χρηματων γινεται· Ὀφειλει τις πολλακις, και ουκ εχων καταβαλειν κατεχεται εν
δεσμοις· αλλος ουκ οφειλων, δυναμενος δε καταβαλειν, καταθεις, απελυσε τον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

υπευθυνον· ουτω και επι του Ἀδαμ γεγονεν· Ὤφειλεν ο Ἀδαμ, κατειχετο υπο
τουδιαβολου, αλλ' ουκ ειχε καταβαλειν· ουκ ωφειλεν ο Χριστος, ουδε κατειχετο υπο
του διαβολου, αλλ' ηδυνατο καταθειναι το χρεος. Ἦλθε, κατεβαλε θανατον υπερ του
κατεχομενου υπο του διαβολου, ινα εκεινον απολυσηι.
δʹ. Ειδες της αναστασεως τα κατορθωματα; ∆ιπλουν απεθανομεν ημεις
θανατον, ουκουν διπλην προσδοκησωμεν την αναστασιν. Αυτος απλουν απεθανε
θανατον· δια τουτο και απλην ανεστη αναστασιν· πως; Ἐγω λεγω· Ἀπεθανεν ο Ἀδαμ
και τωι σωματι, καιτηι ψυχηι· απεθανε και τηι αμαρτιαι και τηι φυσει· Ἧ αν ημεραι
φαγητε απο του ξυλου, θανατωι αποθανεισθε. Και μην ουκ αυτηι τηι ημεραι απεθανε τηι
φυσει, αλλα τηι αμαρτιαι απεθανεν· εκεινος ο θανατος της ψυχης, ουτος ο θανατος
του σωματος. Ὅταν δε ακουσηις οτι θανατος ψυχης, μη νομισηις ψυχην αποθνησκειν·
αθανατος γαρ εστι· θανατος δε ψυχης, αμαρτια και κολασις αιωνια. ∆ια τουτο και ο
Χριστος φησι, Μη φοβηθητε απο των αποκτεινοντων το σωμα, την δε ψυχην μη
δυναμενων αποκτειναι· φοβηθητε δε μαλλον τον δυναμενον και ψυχην και σωμα
απολεσαι εν γεεννηι· το δε απολλυμενον υφεστηκε μεν, εξω δε της οψεως του
απολεσαντος εστιν. Ἀλλ' οπερ ελεγον, εφ' ημων διπλους ο θανατος· ουκουν και την
αναστασιν διπλην γενεσθαι δει. Ἐπι του Χριστου απλους ο θανατος· ου γαρ 50.439
ημαρτεν ο Χριστος· αλλα και αυτος ο απλους θανατος δι' ημας· ου γαρ ωφειλε τον
θανατον εκεινος· ου γαρ ην υπευθυνος αμαρτιαι, διο ουδε θανατου· δια τουτο εκεινος
μεν ανεστη την αναστασιν την απο του απλου θανατου· ημεις δε διπλουν
αποθανοντες θανατον, διπλην και την αναστασιν ανισταμεθα· μιαν μεν ανεστημεν
τεως την απο της αμαρτιας· συνεταφημεν γαρ αυτωι εν τωι βαπτισματι, και
συνηγερθημεν αυτωι δια του βαπτισματος. Μια αυτη αναστασις απαλλαγη
αμαρτηματων· δευτερα δε αναστασις η του σωματος· εδωκε την μειζονα, προσδοκα
και την ελαττονα· αυτη γαρ πολυ μειζων εκεινης· πολυ γαρ μειζον αμαρτιων
απαλλαγηναι, η σωμα ιδειν ανισταμενον. ∆ια τουτο επεσε το σωμα, επειδη ημαρτεν·
ουκουν ει αρχη του πεσειν η αμαρτια, αρχη του αναστηναι το απαλλαγηναι της
αμαρτιας. Ἀνεστημεν λοιπον την μειζονα αναστασιν, τον χαλεπον θανατον της
αμαρτιας ριψαντες, και αποδυσαμενοι το παλαιον ιματιον· μη τοινυν υπερ της
ελαττονος απαγορευσωμεν. Ταυτην και ημεις παλαι την αναστασιν ανεστημεν, οτε
εβαπτισθημεν· και οι την του βαπτισματος δε νυν εσπεραν καταξιωθεντες, τα καλα
ταυτα αρνια. Προ της χθες ο Χριστος εσταυρωθη, αλλ' ανεστη τηι παρελθουσηι νυκτι·
και ουτοι προ της χθες υπο της αμαρτιας κατειχοντο, αλλα συνανεστησαν· εκεινος
σωματι απεθανε, και σωματι ανεστη· ουτοι αμαρτιαι ησαν τεθνηκοτες, και απο
αμαρτιων ανεστησαν ελευθερωθεντες. Ἡ μεν ουν γη κατα τον καιρον τουτον του
εαρος ροδα και ια και τα αλλα ημιν εκδιδωσιν ανθη· τα δε υδατα της γης ημιν
τερπνοτερον λειμωνα εδειξε. Μη θαυμασηις ει απο των υδατων εβλαστησαν ανθη·
ουδε η γη κατα την οικειαν φυσιν, αλλα κατα το επιταγμα του ∆εσποτου την
βλαστην εκδιδωσιν. Ἐξεδωκε και εν αρχηι των υδατων η φυσις ζωα κινουμενα·
Ἐξαγαγετω γαρ, φησι, τα υδατα ερπετα ψυχων ζωσων, και το επιταγμα εργον
εγενετο, και η αψυχος εκεινη ουσια εμψυχα ζωα εξεφερεν· ουτω και νυν, εξαγαγετω
τα υδατα, ουχι ερπετα ψυχων ζωσων, αλλα πνευματικα χαρισματα. Ἐξηγαγε τοτε τα
υδατα ιχθυας αλογους και αφωνους, εξεβαλε νυν ιχθυας λογικους και
πνευματικους, ιχθυας υπο των αποστολων αλιευθεντας· ∆ευτε γαρ, φησι, και ποιησω
υμας αλιεις ανθρωπων· ταυτην ελεγε την αλιειαν τοτε. Καινος οντως της αλιειας ο
τροπος· οι αλιευοντες εκ των υδατων εκβαλλουσιν, ημεις εις τα υδατα ενεβαλλομεν,
και ουτως ηλιευσαμεν. Ἦν ποτε και επι των Ἰουδαιων κολυμβηθρα· μαθε τι ισχυσεν
η κολυμβηθρα εκεινη, ινα μαθηις την πτωχειαν την Ἰουδαικην, ινα μαθηις τον
πλουτον της Ἐκκλησιας. Κολυμβηθρα υδατων ην, και κατηρχετο αγγελος εκει, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εταρασσε τα υδατα· ειτα μετα την ταραχην του υδατος επεβαινεν εις ασθενων και
εθεραπευετο· εις μονος του ενιαυτου εθεραπευετο, και ευθεως ανηλουτο η χαρις, ου
δια την πτωχειαν του διδοντος, αλλα δια την ασθενειαν των λαμβανοντων.
Κατεβαινεν αγγελος τοινυν εις την κολυμβηθραν, και εταρασσε το υδωρ, και εις
εθεραπευετο· κατηλθεν ο των αγγελων ∆εσπο 50.440 της εις τον Ἰορδανην, και
εταραξε το υδωρ, και την οικουμενην απασαν εθεραπευσε. ∆ια τουτο εκει μεν μετα
τον πρωτον ο δευτερος κατελθων ουκ εθεραπευετο· Ἰουδαιοις γαρ εδιδοτο η χαρις
τοις ασθενεσι, τοις πτωχοις· ενταυθα δε μετα τον πρωτον ο δευτερος, μετα τον
δευτερον ο τριτος, μετα τον τριτον ο τεταρτος, καν δεκα, καν εικοσι, καν εκατον,
καν μυριους, καν την οικουμενην απασαν εμβαληις εις την κολυμβηθραν, ουκ
αναλισκεται η χαρις· ου δαπαναται η δωρεα· ου ρυπουται τα ναματα. Καινος
καθαρσεως τροπος· ου γαρ εστι σωματικος· επι μεν γαρ των σωματων οταν πλειονας
αποπλυνηι τα ναματα, πλειονα την κηλιδα δεχεται· ενταυθα δε οσωι πλυνει πλειονας,
τοσουτωι καθαρωτερα γινεται. εʹ. Ειδες μεγεθος δωρεας; ∆ιατηρησον το μεγεθος της
δωρεας ταυτης, ω ανθρωπε. Ουκ εξεστι σοι αδιαφορως ζηιν· νομον σαυτωι θες μετα
ακριβειας απασης· αγων εστι και παλαισματα· ο δε αγωνιζομενος παντα
εγκρατευεται. Ειπω σοι τροπον ενα αριστον και ασφαλη κατορθωματων; Τα
αδιαφορα μεν ειναι δοκουντα, τικτοντα δε αμαρτιας, εκβαλωμεν της διανοιας. Ἔστι
γαρ των πραγματων τα μεν αμαρτηματα, τα δε ουχ αμαρτηματα, αμαρτηματων δε
αιτια· οιον γελως μεν αμαρτημα ουκ εστι φυσει, γινεται δε αμαρτημα προενεχθεις
επι πλεον· απο γαρ γελωτος ευτραπελια, απο ευτραπελιας αισχρολογια, απο
αισχρολογιας αισχρα πραγματα, απο πραγματων αισχρων κολασεις και τιμωριαι.
Ἄνελε ουν την ριζαν ανωθεν, ινα ανεληις ολον το νοσημα· εαν γαρ τα αδιαφορα
φυλαττωμεθα, ουδεποτε εις τα κεκωλυμενα εμπεσουμεθα. Ουτω και γυναικας ιδειν
αδιαφορον ειναι δοκει πολλοις, αλλ' απο τουτου επιθυμια ακολαστος τικτεται, εκ
της επιθυμιας πορνεια, απο πορνειας παλιν κολασις και τιμωρια. Ουτω δε τρυφαιν
ουδεν δεινον ειναι δοκει, αλλ' εντευθεν μεθη και τα εκ της μεθης μυρια κακα.
Ἀνελωμεν τοινυν πανταχου τας αρχας των αμαρτηματων. ∆ια τουτο συνεχους
απολαυετε διδασκαλιας καθ' ημεραν· δια τουτο επτα ημερας εφεξης συναξιν
επιτελουμεν, την πνευματικην υμιν παρατιθεμενοι τραπεζαν, ποιουντες υμας
απολαυειν θειων λογιων, αλειφοντες υμας καθ' εκαστην ημεραν, καθοπλιζοντες
υμας κατα του διαβολου· αγριωτερον γαρ νυν επιτιθεται· οσωι μειζων η δωρεα,
τοσουτωι μειζων και ο πολεμος. Ει γαρ εν τωι παραδεισωι ενα ο διαβολος ιδων ουκ
ηνεγκεν, εν τωι ουρανωι τοσουτους ορων πως οισει, ειπε μοι; Ἐξηγριανας το θηριον,
αλλα μη φοβηθηις· μειζονα δυναμιν ελαβες, μαχαιραν ηκονημενην· εκεινηι κεντησον
τον οφιν. ∆ια τουτο ο Θεος αφηκεν αυτον αγριωθηναι κατα σου, ινα δια της πειρας
αυτης μαθηις της ισχυος της σης την δυναμιν. Και καθαπερ παιδοτριβης αριστος τινα
ρυπωντα, εκνενευρισμενον αθλητην, ημελημενον λαβων, αλειψας, γυμνασας, εις
ευσαρκιαν αγαγων, ουκ αφιησιν ησυχαζειν λοιπον, αλλ' εις τους αγωνας κατιεναι
κελευει, ινα αυτον διδαξηι δια της πειρας οσην ενεθηκεν αυτωι δυναμιν· ουτω και ο
Χριστος εποιησεν. Ἠδυνατο μεν γαρ εχθρον εκ του μεσου λαβειν· αλλ' ινα συ μαθηις
της χαριτος την υπερβολην, της πνευματικης δυναμεως το μεγεθος, ην ελαβες εκ
του βαπτισματος, αφιησιν 50.441 αυτον συμπλεκεσθαι, πολλας σοι των στεφανων
παρεχων τας υποθεσεις. ∆ια τουτο επτα ημερας εφεξης απολαυετε διδασκαλιας,
ωστε ακριβως μαθειν τα παλαισματα. Ἄλλως δε και γαμος εστι πνευματικος τα
γινομενα· επι δε γαμων εως επτα ημερων αι πασταδες εστηκασι. ∆ια τουτο και ημεις
επτα ημερας υμιν ενομοθετησαμεν ενταυθα προς τας ιερας εσταναι πασταδας. Ἀλλ'
εκει μεν μετα τας επτα ημερας λυονται, ενταυθα δε αν θεληις δια παντος επι της
ιερας ιστασαι πασταδος· και επι μεν των εξωθεν γαμων η νυμφη μετα προτερον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

μηνα η και δευτερον ουκ εστιν ουτως επεραστος τωι νυμφιωι· ενταυθα δε ουχ ουτως·
αλλ' οσωι ο χρονος προεισι, τοσουτωι θερμοτεροι οι ερωτες του νυμφιου, τοσουτωι
γνησιωτεραι αι περιπλοκαι, τοσουτωι πνευματικωτερα η συνουσια, εαν νηφωμεν.
Παλιν επι των σωματων μετα νεοτητα γηρας· ενταυθα μετα γηρας νεοτης, και
νεοτης ουδε 50.442 ποτε τελος εχουσα, εαν θελωμεν. Μεγαλη η χαρις, αλλ' εσται
μειζων, εαν θελωμεν· και ο Παυλος μεγας ην οτε εβαπτιζετο, αλλα πολλωι μειζων
εγενετο μετα ταυτα, οτε εκηρυσσε, συνεχυνε τους Ἰουδαιους· μετα ταυτα εις
παραδεισον ηρπαγη· εις τριτον ανηλθεν ουρανον. Ὥστε εξεστι και ημιν, εαν
θελωμεν, αυξησαι, και την δοθεισαν ημιν χαριν μεγαλυναι δια του βαπτισματος·
αυξεται δε δι' εργων αγαθων, και λαμπροτερα γινεται και φαιδροτερον ημιν παρεχει
το φως. Καν τουτο γενηται, μετα πολλης της παῤρησιας εις τον νυμφωνα
συνελευσομεθα τωι νυμφιωι, και των αγαθων απολαυσομεν των αποκειμενων τοις
αγαπωσιν αυτον· ων γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του
Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι δοξα και
προσκυνησις εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7


