In Eliam prophetam
Εις τον προφητην Ἠλιαν, Λογος.
56.583
αʹ. Προτερον μεν των Ἰουδαιων ο δημος τηι των προφητων εκαλλωπιζετο
κτησει, και προφητικον υπηρχε γεωργιον· νυν δε και ταυτην αυτην παρα της
Ἐκκλησιας αφηιρηται την καυχησιν. Ἰδου γαρ των προφητων παρ' ημιν και τα
σωματα. Ου γαρ επρεπον ακαρπωι λαωι προφητικοι γεωργοι· ουχ ηρμοσε
παρακατεχειν προφητας τοις τον δι' αυτων προφητευθεντα σταυρωσασιν, αντι
νεκρων ους παρ' εκεινοις ανεστησεν, αντι τυφλων ους παρ' αυτοις ωμματωσεν, αντι
πεινωντων ους παρ' εκεινοις διεθρεψεν, αντι της βιας, ην δι' αυτους ο των ολων
∆εσποτης Θεος τωι μακαριωι προσηγαγεν Ἠλιαι, λυσαι την κατ' αυτων αποφασιν τον
προφητην βιαζομενος. Ἄγει γαρ με προς Ἠλιαν ο προλαβων παιδευτης. Ὁμακαριος
Ἠλιας ιδων τον των Ἰουδαιων λαον της του Θεου καταστρηνιωντα φιλανθρωπιας,
και τον μεν Θεον της εκεινων θεομαχιας ανεχομενον διηνεκως, εκεινους δε τηι
μακροθυμιαι προς ραιθυμιαν παιδοτριβουμενους αει, επινοει τι τοιουτον κατα της του
Θεου περι αυτους αγαθοτητος· αποφαινεται κατ' αυτων.
Ειτα ειδως οτι τον των δικαιων ζηλον δυσωπειται Θεος, βουλομενος τους
Ἰουδαιους κολασαι, και φοβουμενος την θειαν χρηστοτητα μικροις δακρυσιν ευθυς
θεραπευομενην, αποφαινεται κατ' αυτων τιμωριαν, και ορκωι την τιμωριαν δεσμει,
ινα τον ορκον Θεος δυσωπουμενος, μη λυσηι την κατ' εκεινων αποφασιν. Ἀγαθος,
φησι, περι αυτους ο Θεος, και μικροις παρ' αυτων θεραπευεται δακρυσι, ταυτα δε
τουτους εις ειδωλολατρειαν παιδοτριβει. Ζηι Κυριος, φησιν, ουκ εσται τα ετη ταυτα
δροσος και υετος. Ειτα, ως του Θεου προς αυτον αντιφθεγγομενου· Τι ουν, αν
κολακευθω παρ' εκεινων δια μετανοιας, Ἠλια, αν δακρυα προσφεροντας εκεινους
θεασωμαι, αν επι τας πλημμελειας μετανοουντας, ευθυς μη δωσω υετον; Ου, ζηι
Κυριος, ει μη δια στοματος μου. Ου, ζηι Κυριος. Ἐκεινοι, φησιν, ειδωλοις
προσηλωνται, εγω δε κατα της σης ομνυω θεοτητος. ∆ειξον μου τον ορκον τον κατα
σου δυνατον, ινα και δια τουτου μαθωσι την των ειδωλων ασθενειαν. Ου, ζηι Κυριος,
ουκ εσται, φησι, τα ετη ταυτα δροσος και υετος, ει μη δια λογου στοματος μου. Ουχ,
οταν, φησι, σοι δοξηι, λυσεις την τιμωριαν (σοι γαρ αει δοκει το φιλανθρωπευεσθαι),
αλλ' οταν περι αυτων ικετευσω, οταν εμου κριναντος, οταν αρκουσαν επιδειξωνται
την της ψυχης μεταμελειαν. Ἠδεσθη την προφητικην αποφασιν ο Θεος, ετιμησεν
ορκον τον εις αυτον.
Συνειχετο τοινυν ο των ολων ∆εσποτης, και τον προφητην αιδουμενος, και
τον λαον τωι λιμωι κολαζομενον ελεων. Τι ουν ποιει; Συγκολαζει τωι λαωι τον
προφητην, ινα τηι του λιμου και αυτος συνεχομενος τιμωριαι βουλευσηται τι περι της
αποφασεως της ενορκου φιλανθρωπον· και συγκολαζει μεν τωι λαωι τον προφητην,
επικουφιζει δε τωι προφητηι την τιμωριαν, ουδε αυτην την της φιλανθρωπιας οδον
ανευ της σοφιας ποιουμενος. Τρεφει γαρ τον προφητην δια πετεινων μισοτεκνων·
μισοτεκνος γαρ ο κοραξ γονευς, και α τικτει μη τρεφων. Τουτο γουν ο προφητης
∆αυιδ αινιττομενος ελεγε· Και τοις νεοσσοις των κορακων τοις επικαλουμενοις
αυτον. Ἐπειδη γαρ οι νεοσσοι των κορακων, μαλλον δε παντες νεοσσοι προς την της
τροφης της οικειας συλλογην ασθενουσιν, εχουσι δε τους γονεας παιδοτροφουντας,
απεστερηνται δε τουτου οι νεοσσοι των κορακων, ομως δε διαμενει των κορακων το
γενος παρα των γονεων μη διατρεφομενον, δεικνυς την του Θεου φιλανθρωπιαν ο
∆αυιδ, ανατιθησι την εκεινων διατροφην τωι Θεωι. Κεχηνοτες γαρ εις αερα των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

κορακων οι νεοσσοι, και παρα των γονεων μη τρεφομενοι, εχουσιν αυτοι ζωα μικρα
τινα την θειαν επιπεμπουσαν προνοιαν διακονουμενα, και ουτως εκ του αερος
εκεινα δεχομενοι, προς αυξησιν τρεφονται. ∆ια τουτο φησι· Τοις νεοσσοις των
κορακων τοις επικαλουμενοις αυτον.
Ἐπειδη τοινυν μισοτεκνιαν ο Ἠλιας κατα Ἰουδαιων ως τεκνων αχρηστων
ανελαβε, δια μισοτεκνων πατερων πρεσβευεται προς αυτον ο Θεος, μονονουχι τουτο
προς τον Ἠλιαν σεσιγημενως βοων· Μη τοσαυτη παρα σοι κατα Ἰουδαιων
μισοτεκνια, οση τοις κοραξι κατα των νεοσσων των οικειων; Ἀλλ' ορα νυν
μεταβεβλημενους τους κορακας· ορα την εκει 56.584 νων, ω Ἠλια, φιλανθρωπιαν· οι
περι τους οικειους απανθρωποι νεοσσους, σου γινονται ξενοδοχοι φιλοτιμοι.
Ἄτοπον εστιν, ω Ἠλια, τους μεν κορακας μεσιτας γινεσθαι προς σε της παρ' εμου
φιλανθρωπιας, σε δε μεσιτην τοις Ἰουδαιοις μη γινεσθαι της παρ' εμου κατ' αυτων
τιμωριας. Αιδεσθητι την των κορακων μεταβολην, και γενου περι τους Ἰουδαιους
χρηστος· εγω γαρ τιμω σου μεν την αποφασιν, κακεινους δε κολαζομενους οικτειρω.
Ὡς ουν ειδεν ο Θεος τον Ἠλιαν ουκ ενδιδοντα, συστελλει παλιν την δια των
κορακων τροφην, προς καταλλαγας αυτον βιαζομενος, ινα τωι λιμωι βιασθεις την
αποφασιν καν δι' εαυτου λυσηι. Ὁ δε και των κορακων συσταλεντων ηνειχετο·
Λιμωξω, φησι, μονον τους δυσσεβουντας ιδω κολαζομενους· απολοιτο μου το σωμα
μετα τουτων λιμωι κολαζομενον. Ἐκλειπουσης τοινυν της δια των κορακων τροφης,
και χρονου διελθοντος πολλου, παλιν συσχεθεις ο Ἠλιας εφ' ετερον μεθισταται
τοπον, και τωι λιμωι συνθλιβομενος απεισι, και γινεται ικετης εθνικης, και ταυτης
χηρας και πενομενης. Και βουλομενος δε αυτον ο Θεος γενεσθαι φιλανθρωποτερον,
επειδη τοτε τοις Ἰουδαιοις απειρητο η μετα εθνων συνουσια, προλαμβανων
προκαταγγελλει το γενησομενον· Ἀναστηθι, φησιν, εντευθεν, και απελθε εις
Σαρεφθα της Σιδωνιας, και εντελουμαι εκει χηρα γυναικι εθνικηι του διατρεφειν σε·
ινα ακουσας το, Ἐθνικηι, μυσαζηται την τροφην, και παρακαλεσηι τον Θεον εις
χορηγιαν των ομβρων. Ὁ δε ουδε προς ταυτην την φωνην εχαυνουτο, αλλ' ετρεχε
προς την της εθνικης διατροφην· και το δη μειζον, παρασκευαζει την χηραν ο Θεος
ευθυς αυτωι πεινωντι λαλησαι ρηματα σκληρα, πανταχοθεν αυτον εις χρηστοτητα
συνελαυνων.
Τι ουν η εθνικη προς αυτον; Ζηι Κυριος ο Θεος σου. Και ποθεν τηι εθνικηι το
ειπειν, Ζηι Κυριος ο Θεος σου; Προλαβων ο Θεος δεικνυσι τον προφητην τηι χηραι κατ'
οπτασιαν· τουτο γαρ εστιν ο τωι προφητηι ο Θεος επεβοα· Ἐντελουμαι εκει χηραι
γυναικι του διαθρεψαι σε. Ἔδειξεν ο Θεος προλαβων τηι γυναικι του προφητου το
σχημα, την μορφην, την ηλικιαν, την μελλουσαν αιτησιν. Ὅθεν μετα το παραστηναι
τον προφητην, υπεμνησθη της οπτασιας η χηρα· ειδεν αυτον τοιουτον, οιος αυτηι
κατ' οπτασιαν εφανη. Ἐντευθεν ουν γνουσα θειαν ειναι την αποκαλυψιν, ευθυς
επισταντι τωι προφητηι [εβοα] και αιτησαντι τροφην, εβοα· Ζηι Κυριος ο Θεος σου· ουκ
εστι μοι εγκρυφιας, αλλ' η δραξ αλευρου εν τηι υδριαι, και ολιγον ελαιον εν τωι
καμψακηι· και εισελθουσα ποιησω ταυτην εμαυτηι και τοις τεκνοις μου, και
φαγουμεθα και αποθανουμεθα. Ευθυς απογνωσεως η δοσεως ρηματα. Ουκ εστι μοι
εγκρυφιας, αλλ' η δραξ αλευρου· ταυτην εισελθουσα ποιησω εμαυτηι και τοις τεκνοις
μου, και φαγουμεθα και αποθανουμεθα. Ουδεν ημιν, φησι, το περιλειπομενον
ετερον, της δρακος δαπανηθεισης, η θανατος. Ἤρξατο τι πασχειν προς την φωνην ο
Ἠλιας. Ἐμου, φησι, πλειονι αυτη παγκρατιαζει λιμωι· εγω καν μονος πεινω, αυτη δε
μετα των τεκνων λιμωττει. Μη γενωμαι προξενος τηι ξενοδοχωι θανατου. Τι ουν;
Ὥσπερ ειπον, χαυνουται προς την φωνην, αρχεται λοιπον φιλανθρωπιας εν εαυτωι
περιφερειν μελετην· Ουκ εκλειψει, φησιν, ο καμψακης του ελαιου, ουδε η υδρια του
αλευρου, εως του δουναι Κυριον υετον επι της γης. Ἤδη μικρον την των ομβρων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

υποφθεγγεται δοσιν. Πριν τωι λιμωι δαμασθηναι, ουκ επετρεπε Θεωι την περι τους
ομβρους φιλανθρωπιαν, αλλ' ελεγεν· Ουκ εσται τα ετη ταυτα δροσος η υετος επι της
γης, ει μη δια λογου στοματος μου. Νυν δε επιτρεπει, και ηδη το της λυσεως
υπαγορευει προοιμιον, αλλ' υπηγορευε μεν, ουπω δε προσηγε την αιτησιν. Τι ουν η
της φιλανθρωπιας πηγη; Παλιν αυτωι τριτην μηχανην φιλανθρωπιας προσαγει·
κελευει γαρ την ψυχην του της χηρας παιδιου μεταστηναι του σωματος. Τιμων μεν
γαρ τον προφητην, την ευλογιαν ουκ ελυεν, ουδε επιλειψαι τον καμψακην εποιει,
ωστε προς αναγκην αυτον συνελαθηναι φιλανθρωπιας. Ἦν γαρ υβρις τωι προφητηι,
ει τα της ευλογιας ανετραπη της παρ' αυτου· και της εθνικης δε χηρας τουτο την
πιστιν κατεβλαπτεν, ως απο συντυχιας της ευλογιας 56.585 επιτυχουσης μικρον. ∆ια
τουτο ο Θεος την μεν ευλογιαν ουκ ανατρεπει, τριτην δε προσαγει μηχανην τωι
προφητηι· ποιει γαρ το της χηρας αποθανειν παιδιον, τον προφητην εις αναγκην
ωθων της προς αυτον αξιωσεως. Ἡ γαρ χηρα, τεθνηκοτος του τεκνου, περιεστη τον
προφητην συν δακρυσιν. Ειθε, φησι, λιμωι προαπολωλειν, και προ της σης ευλογιας
αποτεθνηκειν, η του υιου εγεγονειν θεατις τεθνεωτος. Ἠσχυνετο το συμβαν ο
προφητης· Ουτοι, φησι τηι χηραι, της εις εμε ξενοδοχιας οι μισθοι; Προ της εμης
δεξιωσεως, ευτεκνος· μετα την δεξιωσιν την εμην περι τεκνον το φιλουμενον παρ'
αυτηι θρηνωιδια.
Αισχυνομενος το συμβαν ο Ἠλιας, και καθ' εαυτον περιστρεφων το πραγμα,
ᾔσθετο τεχνην ουσαν του παντων ∆εσποτου το γεγενημενον, ᾔσθετο την τεχνην την
θειαν. Και τι φησιν; Οιμοι, Κυριε, ο μαρτυς της χηρας, μεθ' ης εγω κατοικω μετ'
αυτης! Τι δε εστιν ο βουλεται λεγειν; Παρα σου, φησιν, η περι της γυναικος προς με
μαρτυρια· συ, φησιν, ειπας· Ἐντελουμαι γυναικι χηραι του διαθρεψαι σε, παντως τηι
της γυναικος μαρτυρων ως ευσεβει προαιρεσει. Προς ταυτην εξ εκεινων με των
τοπων μετεστησας, και ην τετιμηκας τηι παρα σου μαρτυριαι, ταυτην νυν τωι του
τεκνου τιμωρηι θανατωι; Οιμοι, Κυριε, ο μαρτυς της χηρας, μεθ' ης εγω κατοικω μετ'
αυτης, συ εθανατωσας τον υιον αυτης! Ουκ εστι, φησι, το συμβαν της φυσεως
θανατος· της τεχνης της σης το γεγενημενον, μηχανασαι κατ' εμου φιλανθρωπιας
αναγκην, ιν' οταν ειπω προς σε, Κυριε, τον υιον της χηρας τον νενεκρωμενον
ελεησον, αντιφθεγξηι και συ προς με· Τον υιον μου τον Ἰσραηλ ελεησον. Προς
φιλανθρωπιαν ωθεις με· αισθανομαι σου των τεχνασματων, ω ∆εσποτα, ινα οταν
ειπω σοι, Τον υιον της χηρας τον τεθνεωτα διασωσον, αντιφθεγξηι και αυτος προς με·
Τον Ἰσραηλ συ τωι λιμωι νενεκρωμενον κατοικτειρον. Αιτεις με χαριν, ανταιτηθητι
χαριν· λυσον του λιμου την αποφασιν, και λυω του θανατου την ψηφον. Ὡς ουν
ειδεν ο Θεος Ἠλιαν, πολλοις εκδαμασθεντα, και γεγενημενον φιλανθρωποτερον,
τοτε λοιπον προσαγει φανερωτερον προς αυτον της φιλανθρωπιας τους λογους, ως
ουκετι λοιπον την της τιμωριας λυσιν λογιζομενον υβριν. Πορευθητι, φησι.
Πρεσβειας του Θεου προς τον δουλον ρηματα· αυτος δι' εαυτου ο Θεος περι
φιλανθρωπιας προς τον δουλον πρεσβευει. Πορευθητι, φησιν. Ἐπειδη εγενου, φησι,
φιλανθρωποτερος, 56.586 δεξαι μου και της φιλανθρωπιας τους λογους· επειδη με
ταις της φιλανθρωπιας ωδισι συνεχομενον εγνως, ακουε μου λοιπον φανερωτερον.
Ὠδινω της τιμωριας την λυσιν, επειγομαι προς χορηγιαν καταλλαγων, αισχυνομαι
των κολαζομενων τα δακρυα.
Παντες αμαρτωλοι, ω προφητα, κρατουσι μου φιλανθρωπιας χειρογραφον·
μη με ποιησηις παρ' αυτοις ψευδολογον φανηναι. Ἄκουε δε και των του γραμματειου
φωνων, ασπερ οιδας και αυτος· Ου βουλομαι τον θανατον του αμαρτωλου, ως το
επιστρεψαι και ζηιν αυτον. Ὑπεταξεν ο Ἠλιας τα ωτα, υπεθηκε την ψυχην τοις παρα
του Θεου λαλουμενοις. Πορευθητι, φησι, και οφθητι τωι Ἀχααβ. Ου
καταλλασσομενος χωρις σου καταλλασσομαι· συ παρασχου τοις κολαζομενοις την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

χαριν. Ἐγω λαθρα προς σε υπερ εκεινων πρεσβευομαι συ δε γενου των καταλλαγων
χορηγος φανερος. Πορευθητι, και οφθητι τωι Ἀχααβ, και δωσω υετον επι της γης. Συ
τας καταλλαγας καταμηνυσον, συ την των ομβρον χορηγιαν αποφηναι· εγω δε ταις
σαις αποφασεσιν υπογραφω. Ἔτρεχεν ουν και ακων και εκων ο Ἠλιας, και τους
ομβρους ευηγγελιζετο· αλλα παλιν την αυτων ασεβειαν θεασαμενος, εμελετα τινα
τιμωριας κατ' αυτων αποφασιν λυπηραν. Τι ουν ο Θεος; Ὁρων αυτον μη χωρουντα
προς φιλανθρωπιαν την των πταιοντων, χωριζει τον Ἠλιαν της μετα των
αμαρτωλων κατοικησεως. Ἐγω, φησιν, ω Ἠλια, οιδα σου τον ζηλον, δυσωπουμαι
σου την πολιτειαν· ελεω δε και τους αμαρτωλους, ηνικα αν υπερ το μετρον
κολαζωνται· συ δε δεινος ει εκδικος της ευσεβειας, το δε των ανθρωπων γενος
συνεχως πλημμελουν.
Χωριζω τοινυν υμας της μετ' αλληλων κατοικησεως. Ἀναβηθι ως εις
ουρανον, φερειν αμαρτωλους μη δυναμενος· εγω δε επιδημησω τηι γηι. Ἂν επι πολυ,
φησι, συμμενηις αμαρτωλοις, εκτριβησεται εκεινο των ανθρωπων το γενος, παρα σου
συνεχως κολαζομενον. Τι ουν; Μεταστηθι ως εις ουρανους, ω Ἠλια· ου δυναται γαρ
πυρ συνοικειν καλαμηι. ∆ιδωμι σοι συνοικουντας αναμαρτητους· τοις των αγγελων
σε συγκατοικιζω χοροις.
Μεταστηθι συ προς τον ουρανον· εγω δε αμαρτωλοις ενδημησω, ο φερειν επι
των ωμων το πεπλανημενον δυναμενος προβατον, ο λεγων προς παντας τους
αμαρτωλους· ∆ευτε προς με, παντες οι κοπιωντες, εγω ου κολασω υμας, αλλ'
αναπαυσω υμας. Αυτωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


