In illud: Dominus regnavit et in illud: Dies diei dicit verbum
Του αυτου εις τον ϛϛʹ ψαλμον· "ο κυριος εβασιλευσεν, αγαλλιασθω η γη
και ευφρανθητωσαν νησοι πολλαι", τουτεστιν ο ανθρωπος και η
εκκλησια. Και εις το "ημερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα"
1 Ευφροσυνης ει μη γαρ τι γεγονει αγαθον, ουκ αν προφηται ανεφθεγγοντο
"ο κυριος εβασιλευσεν". Ἀλλ' επειδη βασιλευσαντος του Χριστου η αμαρτια λελυται,
ο διαβολος ᾔσχυνται, δαιμονες πεφευγασιν, τα κεντρα του θανατου κατεκλασθησαν,
οποτε κεκλεισμενος τωι Ἀδαμ παραδεισος ηνεωικται, αι ακανθαι των αμαρτηματων
ημων εξηρανθησαν, ο τριβολος μου εξεριζωθη, και τριπλοκος χαρις της κεφαλης
μου επετεθη, λελυται μου η αρχαια καταρα, ουκετι εγω φοβουμαι ακουων "γη ει και
εις γην απελευσηι"· εν γαρ τωι βαπτισματι την γην απεθεμην και ουρανον
ενεδυσαμην, και λοιπον ακουω· "ουρανος ει και εις ουρανους απελευσηι· ο κυριος
εβασιλευσεν αγαλλιασθω η γη και ευφρανθητωσαν νησοι πολλαι." Ουκετι
υποχθονια κειμαι, ουκετι εν τοις αδυτοις εκεινοις και σκοτεινοις και αφεγγεσιν
ταμειοις και περιβολοις του διαβολου εν τωι Ἅδηι κατεχομαι· δει με λοιπον νεφελαις
επιβηναι και ουρανον αναδραμειν δια της του βασιλευσαντος Χριστου χαριτος. Ουκ
αμαρτυρος ο λογος· "αρπαγησομεθα γαρ εν νεφελαις, Παυλος βοαι, εις απαντησιν του
κυριου, και ουτως παντοτε συν κυριωι εσομεθα."· "Ὁ κυριος εβασιλευσεν
αγαλλιασθω η γη, και ευφρανθητωσαν νησοι πολλαι." Ουκετι Ευα φοβειται τον
Ἀδαμ ονειδιζοντα· εν γαρ Μαριαμ το ταυτης ηττημα ανασεσωσται· και ουκετι
φοβουμαι τον οφιν τον καμπυλα διαβαινοντα, τον αλλαχοσε την κεφαλην
αποκλινοντα, ουκετι φοβουμαι αυτου το ιοβολον δηγμα· ου γαρ ειμι λοιπον γη αλλ'
αλας, τωι γαρ οφει ειπεν ο κυριος καταρασαμενος· "γην φαγηι πασας τας ημερας της
ζωης σου." Προ της παρουσιας του Χριστου γη ημην εσθιομενη απο οφεως, ελθων δε
ο κυριος εις αλας με μετεβαλεν. Μαθετε, αγαπητοι, πως το αλας γινεται ινα σεαυτον
εν εκεινωι τωι πραγματι καταμαθηις· αλας τοινυν εξ υδατος και πνευματος γινεται και
ημας τοινυν εξ υδατος και πνευματος ανεγεννησεν.
2 "Ὁ κυριος εβασιλευσεν αγαλλιασθω η γη και ευφρανθητωσαν νησοι
πολλαι." ∆ιατι δε ου πασαι αλλα πολλαι; αι πολλαι των ορθοδοξων εκκλησιαι· αι δε
πιστεως ορθης αμοιρουσαι, αι αιρετικων εκκλησιαι εισιν· πως ουν ευφρανθωσιν, τον
βασιλεα Χριστον ποικιλως υβριζουσαι; Ειη δε κακεινας εκκλησιας λεγειν, αγαπητοι,
και μη αλωπεκων καταγωγια, εν οις εισιν αλωπεκες ου τηι της φυσεως μεταβοληι
αλλα της γνωμης μετατροπηι.
3 Ἐαν προσελθηι Ευνομιος η Ἄρειος η Μακεδονιος τωι Χριστωι μου κυριωι, και
ειπηι αυτωι· "ακολουθησω σοι οπου εαν απελθηις"· προσφορως αυτωι και αρμοζοντως
αντιφθεγγεται λεγων· "αι αλωπεκες φωλεους εχουσιν και τα πετεινα του ουρανου
κατασκηνωσεις, ο δε υιος του ανθρωπου ουκ εχει που την κεφαλην κλινηι." Περι
τουτων λεγει ο εκκλησιαστης· "πιασατε μοι αλωπεκας μικρους αφανιζοντας
αμπελωνας." Μικροι αλωπεκες εισιν οι αιρετικων μαθηται, οιτινες ενδυνοντες εν
ταις εκκλησιαις ημων τους δικην βοτρυων εξεχοντας τωι χριστοφορωι αμπελωνι
πιστους τηι διδασκαλιαι λυμαινονται· "φθειρουσιν γαρ ηθη χρηστα ομιλιαι κακαι." "Ὁ
κυριος ουν εβασιλευσεν αγαλλιασθω η γη, ευφρανθητωσαν νησοι πολλαι."

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

4 Ειτα το εξης· "Νεφελη και γνοφος κυκλωι αυτου." Ἡ νεφελη τους Ἑβραιους
εξερχομενους ποτε εκ της Αιγυπτου εσκεπαζεν, τας μεν του ηλιου καυσωνιζουσας
ακτινας αναχαιτιζουσα, ταις δε ιδιαις αυγαις αυτην φωταγωγουσα. Ει δε θελεις
τρανοτερον ιδειν την νεφελην αυτην, αναβηθι εις το ορος μετα Χριστου και Πετρου
και Ἰακωβου και Ἰωαννου και οψηι εκει την νεφελην φωτεινην επισκιαζουσαν και
φωνην εκ της νεφελης εξερχομενην και λεγουσαν· "ουτος εστιν ο υιος μου ο
αγαπητος εν ωι ηυδοκησα, ακουετε αυτου." Τι δε εστιν το· "νεφελη κυκλωι αυτου";
αλλο νεφελη και αλλο γνοφος. Νεφελη γαρ εστιν εκ φωτοειδους αερος φεγγοβολον
και λεπτοτατον υφασμα. Γνοφος δε εστιν αχλυωδης, και ομιχλωδης σκοτασμος. Πως
ουν νεφελη και γνοφος κυκλωι αυτου. Και προεταξεν την νεφελην και τοτε τον
γνοφον. Πρωτον γαρ η νεφελοτης (θεοτης?) και τοτε η ανθρωποτης. Νεφελη ουν
ειπεν ινα δια της νεφελης το θεοειδες αυτου και φωτοφορον της θεοτητος
ενδειξηται καλλος· γνοφον δε ειπεν ινα δια του γνοφου το ανθρωπινον σημανηι
καλυμμα· τουτωι τωι γνοφωι την εαυτου πορειαν ο θεου λογος εκρυψεν. 5 Ἄκουε γαρ
του προφητου λεγοντος· "ανθρακες ανηφθησαν απ' αυτου, και εκλινεν ουρανους και
κατεβη, και γνοφος υπο τους ποδας αυτου." Ποδας δε Θεου ειπεν ινα την επι γης
πορειαν αυτου μηνυσηι. "Ἄνθρακες ανηφθησαν απ' αυτου και εκλινεν ουρανους και
κατεβη, και γνοφος υπο τους ποδας αυτου." Ἔκρυψεν δε την πορειαν της θεοτητος
αυτου τωι καλυμματι της σαρκος, ινα μη ταις αντικειμεναις δυναμεσιν γνωσθηι η
πολυποικιλος αυτου της σοφιας οδος. "Ει γαρ εγνωσαν ουκ αν τον κυριον της δοξης
εσταυρωσαν." Καθως και ο προφητης λεγει· "εν τηι θαλασσηι η οδος σου και αι τριβοι
σου εν υδασιν πολλοις, και τα ιχνη σου ου γνωσθησονται." Και τα μεν ιχνη αυτου ου
γνωσθησονται, λεγει ο προφητης, την δε της θεοτητος αυτου γεννησιν Ευνομιος
εξιχνιαζειν τολμαι.
6 "Και εκλινεν ουρανους και κατεβη, και γνοφος υπο τους ποδας αυτου, και
επεβη επι χερουβιμ και επετασθη, επετασθη επι πτερυγων ανεμων." Ουχ οτι
πτερυγας εχει ο Κυριος και πεταται, αλλ' ειπεν ο προφητης το επετασθη, ινα την
ταχειαν και οξειαν απ' ουρανων εις την γην καταδρομην του θεου Λογου δηλωσηι.
"Και επεβη επι χερουβιμ και επετασθη. Ἐπετασθη επι πτερυγων ανεμων." Τινες εισιν
η παντως οι αγγελοι; "Ὁ ποιων γαρ τους αγγελους αυτου πνευματα, και τους
λειτουργους αυτου πυρος φλογα." Ἀλλ' επειδη ειπον τον γνοφον αχλυωδη και
ομιχλωδη, σκοτασμον αχλυωδη ινα μη τις νομισηι μυθον λεγειν και μη πραγμα,
αυτος ο προφητης μαρτυρησατω· "και επεβη επι χερουβιμ και επετασθη, επετασθη
επι πτερυγων ανεμων."
7 Και "εθετο σκοτος αποκρυφην αυτου", η παντως το σωμα. Ὅτι δε το
σκηνωμα του σωματος λεγει σκοτος, ο εξης στιχος του ψαλμου σε διδαξατω. Μετα
γαρ το ειπειν "και εθετο σκοτος αποκρυφην αυτου", επηγαγεν λεγων· "κυκλωι αυτου
η σκηνη αυτου." Ειδες αυτου την νεφελην; εγνως αυτου τον γνοφον; εγνως τι εστιν
γνοφος; νυν λυε την πολυθρυλλητον ερμηνειαν εκεινην, την παρα πολλοις μεν
ρηθεισαν, ουκ αληθως δε ερμηνευθεισαν· "ημερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα· και νυξ
νυκτι αναγγελλει γνωσιν. Και εθετο σκοτος αποκρυφην αυτου." "Το σκοτος, φησιν η
γραφη, ο θεος εκαλεσεν νυκτα", νυξ μεν ην εις τα εθνη· την νυκτα ουν ενεδυσατο ο
κυριος· το ημετερον σκηνος εφορεσεν.
8 "Ἡμερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα." Ὁ πατηρ τωι υιωι· καθο φως εστιν ημερα
και ο υιος. "Ἐγω γαρ ειμι το φως του κοσμου"· "ημερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα".
Ἔγγισον τωι Ἰορδανηι, κακει οψηι πως η ανωθεν ημερα τηι κατω εστηκυιαι "ερευγεται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ρημα"· λεγει γαρ ουτως· "ουτος γαρ εστιν ο υιος μου ο αγαπητος εν ωι ηυδοκησα."
Ἀλλ' ινα μη νομισηις οτι ο προφητης το πνευμα το αγιον παρελειπεν ειρηκως·
"ημερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα", μανθανε, αγαπητε, οτι την τριαδα ωμολογησεν·
ημερα γαρ ο πατηρ· ημερα ο υιος· ρημα το εν μεσωι τωι αερι εν ειδει περιστερας
διιπταμενον πνευμα. Ὅτι δε ρημα το πνευμα το αγιον μαρτυρησατω Παυλος·
"λαβετε την μαχαιραν του αγιου πνευματος· ο εστιν ρημα θεου."
9 "Ἡμερα τηι ημεραι ερευγεται ρημα, και νυξ νυκτι αναγγελλει γνωσιν."
"Νεφελη γαρ και γνοφος κυκλωι αυτου." Ἡμερα ο αυτος και νυξ ο αυτος, και θεος
και ανθρωπος· Ἡμερα κατα θεοτητα, Νυξ κατα την ανθρωποτητα· οσον γαρ εν
συγκρισει της θεοτητος νυξ εστιν η ανθρωποτης. Τουτο γαρ εστιν· "εθετο σκοτος
αποκρυφην αυτου." "Το δε σκοτος εκαλεσεν νυκτα." "Νυξ νυκτι αναγγελλει
γνωσιν." Χριστος κατα την ανθρωποτητα νυκτι πασηι τηι γηι, τουτεστιν τηι
ανθρωποτητι, αναγγελλει την περι πατρος και εαυτου και αγιου πνευματος γνωσιν.
Αυτωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


