In sanctum Barlaam martyrem
ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΜΑΡΤΥΡΑ ΒΑΡΛΑΑΜ
50.675
αʹ. Συνεκαλεσεν ημας εις την ιεραν ταυτην εορτην και πανηγυριν ο μακαριος
Βαρλααμ, ουχ ινα αυτον επαινεσωμεν, αλλ' ινα αυτον ζηλωσωμεν· ουχ ινα ακροαται
γενωμεθα των εγκωμιων, αλλ' ινα μιμηται γενωμεθα των αυτου κατορθωματων.
Ἐπι μεν ουν των βιωτικων πραγματων, ουκ αν ελοιντο ποτε οι προς τας μεγαλας
αναβαινοντες αρχας ετερους κοινω νους της αυτης προεδριας ιδειν· φθονος γαρ εκει
και βασκανια διακοπτουσι την αγαπην· επι δε των πνευ ματικων ουχ ουτως, αλλα
τουναντιον απαν· τοτε γαρ μαλιστα της οικειας τιμης αισθησιν λαμβανουσιν οι
μαρτυρες, οταν τους συνδουλους τους εαυτων προς την των ιδιων αγαθων
κοινωνιαν φθασαντας ιδωσιν. Ὥστε ει τις βουλεται επαινειν μαρτυρας, μιμεισθω
μαρτυρας· ει τις βουλεται εγκωμιαζειν τους αθλητας 50.676.30 της ευσεβειας,
ζηλουτω τον εκεινων πονον· τουτο τοις μαρτυσιν ουκ ελαττω των οικειων
κατορθωματων οι σει την ηδονην.
Και ινα μαθηις οτι τοτε μαλιστα αι σθανονται των οικειων αγαθων, οταν ημας
ιδωσιν εν ασφαλειαι οντας, και μεγιστην τιμην το πραγμα ηγουνται, ακουσον του
Παυλου λεγοντος· Νυν ζωμεν, εαν υμεις στηκητε εν Κυριωι. Και ο Μωυσης δε προ
τουτου προς τον Θεον ελεγεν· Ει μεν αφηις αυ τοις την αμαρτιαν, αφες· ει δε μη, καμε
εξαλει ψον εκ της βιβλου ης εγραψας· ουκ αισθανομαι της ανω τιμης δια την τουτων
δυσπραγιαν, φησι· σωμα τος γαρ εστιν ακολουθια των πιστων το πληρωμα· τι τοινυν
οφελος την κεφαλην στεφανουσθαι, των ποδων κολαζομενων; 50.677 Και πως
δυνατον, φησι, μιμησασθαι μαρτυρας νυν; ουδε γαρ εστι διωγμου καιρος. Οιδα καγω·
διωγμου μεν καιρος ουκ εστιν, αλλα μαρτυριου καιρος εστι· παλαισματων τοιουτων
ουκ εστι καιρος, αλλα στεφα νων καιρος εστι· ου διωκουσιν ανθρωποι, αλλα διω
κουσι δαιμονες· ουκ ελαυνει τυραννος, αλλ' ελαυνει διαβολος, τυραννων παντων
χαλεπωτερος· ουχ οραις ανθρακας προκειμενους, αλλ' οραις φλογα επιθυμιας
αναπτομενην. Κατεπατησαν εκεινοι τους ανθρακας, καταπατησον συ της φυσεως
την πυραν· επυκτευσαν εκεινοι προς θηρια, χαλινωσον συ τον θυμον, το ανημερον
και ατιθασσον θηριον· εστησαν εκεινοι προς οδυνας αφορητους, περιγενου συ των
ατοπων και πονηρων λογισμων των βρυοντων εν τηι καρδιαι σου· ουτω μιμησηι
μαρτυρας. Νυν γαρ ουκ εστιν ημιν η παλη προς αιμα και σαρκα, αλλα προς τας
αρχας, προς τας εξουσιας, προς τους κοσμοκρατορας του σκοτους τουτου, προς τα
πνευματικα της πονηριας.
Πυρ εστιν η επιθυμια της φυσεως, πυρ ασβεστον και διηνεκες· κυων εστι
λυττων και μεμηνως, καν μυριακις αυτον διακρουσηι, μυριακις επιπηδαι, και ουκ
αφισταται· χαλεπη μεν η των ανθρακων φλοξ, αλλ' αυτη δεινοτερα, η της επιθυμιας·
ουδεποτε εχομεν εκεχειριαν του πολεμου τουτου, ουδεποτε εχομεν ανακωχην κατα
τον παροντα βιον, αλλα διηνεκης ο αγων, ινα και λαμπρος ο στε φανος γενηται. ∆ια
τουτο ημας αει Παυλος καθοπλι ζει, επειδη αει πολεμου καιρος, επειδη αει γρηγορει
ο εχθρος. Βουλει μαθειν, οτι πυρος ουκ ελαττον η επιθυμια καιει; Ἄκουσον του
Σολομωντος λεγοντος, Περιπατησει τις επ' ανθρακων πυρος, τους δε ποδας ου
κατακαυσει; ουτως ο εισερχομενος εις την γυναικα του πλησιον αυτου, και πας ο
απτο μενος αυτης, ουκ αθωωθησεται. Ὁραις οτι φυσις επιθυμιας αμιλλαται φυσει
πυρος; Ὥσπερ γαρ αδυ νατον πυρος απτομενον μη δεξασθαι εμπρησμον, ου τω πυρος
οξυτερον των ευμορφων οψεων η θεωρια της ακολαστως βλεπουσης επιλαμβανεται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ψυχης· και καθαπερ υλη τις ευπρηστος, ουτω τα λαμπρα των σωματων τοις των
ασελγων υποκειται οφθαλμοις. ∆ιο χρη μη παρεχειν τωι πυρι της επιθυμιας τροφην
την εξωθεν θεωριαν, αλλα περιστελλειν αυτο πανταχοθεν και κατασβεννυναι
λογισμοις ευσεβεσι, χαλινουντας προσω φερομενον τον εμπρησμον, και μη συγχω
ρουντας αυτωι περιτρεπειν το στεῤρον της διανοιας της ημετερας. Και πασα δε ηδονη
εν τωι καιρωι της επικρατησεως των παθων πυρος σφοδροτερον καιειν ειωθε την
διανοιαν, ει μη τις γενναιως μεθ' υπομο νης και πιστεως ανταγωνιζοιτο προς
εκαστον των παθων· ον τροπον ο μακαριος και γενναιος αθλητης του Χριστου
Βαρλααμ εποιησεν επι της εαυτου χει ρος, ολοκληρον εν τηι δεξιαι πυραν βασταζων,
και προς την οδυνην ουκ ενδιδους, αλλα των ανδριαντων απαθεστερον διακειμενος,
μαλλον δε ηλγει μεν, και επασχε· σωμα γαρ ην το υποκειμενον, και ου σιδη ρος·
αλγων δε και πασχων την των ασωματων δυνα μεων εν σωματι θνητωι φιλοσοφιαν
επεδεικνυτο.
βʹ. Ἀλλα γαρ ανωθεν αυτου το μαρτυριον διηγησο μαι ωστε σαφεστεραν
γενεσθαι την ιστοριαν· συ δε μοι σκοπει του διαβολου την κακουργιαν. Των αγιων
τους μεν ηγαγεν επι τηγανα, τους δε εις λεβητας 50.678 ενεβαλε του πυρος
σφοδροτερον ζεοντας· και των μεν τας πλευρας κατεξαινε, τους δε εις πελαγος κατ
εποντισεν, αλλους θηριοις παρεδωκεν, ετερους εις κα μινον εισηγαγε, και των μεν
εξεμοχλευσε τα αρθρα, των δε τας δορας ετι ζωντων απεσυρεν, ετερων τοις σωμασιν
ηιμαγμενοις υπεθηκεν ανθρακας, και οι σπινθηρες επεπηδων τοις ελκεσι, θηριου
παντος δρι μυτερον τα τραυματα δακνοντες· αλλοις αλλας επε νοει χαλεπωτερας
τιμωριας. Ἐπει ουν ειδεν απαντα ταυτα καταγελασθεντα, και τους ταυτα παθοντας
μετα πολλης της περιουσιας κρατησαντας, και τοις μετ' αυτους ερχομενοις επι τα
αυτα παλαισματα με γιστην του θαῤρειν υποθεσιν γενομενους, τι ποιει; Καινον
επινοει τροπον επιβουλης, ινα το αμελετητον και αηθες της τιμωριας καταβαληι το
φρονημα του μαρτυρος. Το μεν γαρ ακουσθεν και νοηθεν, καν αφορητον ηι, τηι
προσδοκιαι μελετηθεν ευκαταφρονη τον γινεται· το δε αμελετητον, καν κουφον ηι,
παντων εστιν αφορητοτερον.
Ἔστω τοινυν καινος ο αγων, εστω ξενον το μηχανημα, ινα το καινον και
παραδοξον θορυβησαν τον αθλητην υποσκελισηι ραιδιως. Τι ουν ποιει; Ἐξαγει τον
αγιον απο του δεσμωτηριου δεδε μενον. Και γαρ και τουτο της εκεινου κακουργιας
ην, το μη ευθεως εκ προοιμιων χαλεπα προσαγαγειν τα μηχανηματα, μηδε τας
φρικτας επαγαγειν τιμω ριας, αλλ' απο των ελαττονων ακροβολιζεσθαι· τι δη ποτε;
Ἵνα αν μεν ηττηθωσιν οι αγωνιζομενοι, αι σχρα αυτων η ηττα γενηται, οτι μηδε
προς τα μικρα αντεστησαν· αν δε περιγενωνται και νικησωσιν, εν τοις ελαττοσι
προκαταβληθεισης αυτοις της δυναμεως ευχειρωτοι γενωνται προς τα μειζονα. ∆ια
τουτο προσηγαγε τα ελαττονα προτερον, ινα καν εληι, καν μη εληι, μη αποτυχηι· αν
μεν γαρ ελω, φησι, κατεγε λασα· αν δε μη ελω, ασθενεστερους εποιησα προς τα
μελλοντα. Ἐξαγει τοινυν αυτον απο του δεσμωτη ριου· ο δε εξηιει καθαπερ αθλητης
γενναιος εν παλαι στραι πολυν γυμνασαμενος χρονον· παλαιστρα γαρ τωι μαρτυρι το
δεσμωτηριον ην, κακει κατ' ιδιαν τωι Θεωι διαλεγομενος παρ' εκεινου τα παλαισματα
εμανθανεν απαντα· οπου γαρ δεσμα τοιαυτα, εκει και ο Χριστος παρεστιν. Ἐξηιει
τοινυν ισχυροτερος γενομενος τηι μακροτεραι του δεσμωτηριου διατριβηι· εξελθοντα
δε αυτον εις μεσον αγαγων ο διαβολος δια των υπηρετουμενων αυ του τηι
παρανομιαι, ου προσεδησε τωι ξυλωι, ου περι εστησε δημιους· εωρα γαρ αυτον τουτων
επιθυμουν τα, και παλαι αυτα προμελετησαντα· αλλα ξενον τι και καινον, και
μηδεποτε ελπισθεν μηχανημα προσ αγει τωι πυργωι, ραιδιως εμποιειν δυναμενον την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

κα ταπτωσιν· τουτο γαρ εστιν αυτωι το σπουδαζομενον επι παντων υποσκελιζειν
μαλλον η οδυναιν τους αγιους.
Τι τοινυν εστι το μηχανημα; Την χειρα κελευσαντες υπτιαν εκτειναι υπερανω
του βωμου, επεθηκαν αν θρακας και λιβανωτον τηι χειρι, ινα εαν αλγησηι, και
περιτρεψηι την χειρα, θυσιαν αυτωι και παραβασιν το πραγμα λογισωνται. Ειδες πως
κακουργος ο διαβολος, Ἀλλ' ορα πως ο δρασσομενος τους σοφους εν τηι παν ουργιαι
αυτων ακυρα εποιησεν αυτου τα μηχανηματα, 50.679 και το της επιβουλης
επιτεταμενον και το της κακ ουργιας ποικιλον προσθηκην και πλεονασμον πλειο νος
δοξης παρεσκευασε γενεσθαι τωι μαρτυρι. Ὅταν γαρ μυρια κακουργησας ο
ανταγωνιστης, ειτα ηττηθεις απελθηι, τοτε λαμπροτερος γινεται της ευσεβειας ο
αθλητης· οπερ και ενταυθα συνεβαινεν. Ἔμενε γαρ ο μακαριος Βαρλααμ ακλινη και
απεριτρεπτον τηρων την χειρα, καθαπερ απο σιδηρου συγκειμενην εχων· καιτοι ει
παρετραπη η χειρ, ουδ' ουτως ην εγ κλημα του μαρτυρος.
γʹ. Ἐνταυθα μοι μετα ακριβειας προσεχετε παντες, ινα μαθητε, οτι ει και
περιετραπη η δεξια, ουκ ην ηττα το γενομενον· τι δηποτε; Ὅτι καθαπερ επι των τας
πλευρας καταξαινομενων η και ετερως πως βα σανιζομενων κρινομεν, ουτω και
ενταυθα δικαζειν χρη. Ἂν μεν γαρ ενδωσι και θυσωσι, το εγκλημα της ασθενειας
αυτων γινεται, οτι τας οδυνας ουκ ενεγκον τες εθυσαν· αν δε εγκαρτερησαντες ταις
βασανοις αλ γησωσι μεν εφ' οις πασχωσι, μη προδωσι δε την ευ σεβειαν, ουδεις
αυτους υπερ των αλγηδονων αιτιαται τουτων, αλλα δια τουτο μειζονως αυτους
αποδεχομεθα, και θαυμαζομεν, οτι και οδυνηθεντες υπεμειναν, και ουκ ηρνησαντο.
Και ενταυθα τοινυν, ει μεν ουκ ενεγ κων ο μακαριος Βαρλααμ το καιεσθαι
υπεσχετο θυειν, ηττηθη· ει δε αυτου μη ενδιδοντος περιετραπη η χειρ, ουκ εστιν
εγκλημα τουτο της γνωμης του μαρ τυρος· ου γαρ της προαιρεσεως ασθενουσης,
αλλα της των νευρων φυσεως κατα τον ιδιον τονον, και ακοντος της χειρος του
αγιου καμπτομενης, υπο του πυρος τουτο συνεβαινεν. Ὥσπερ γαρ τοις ξαινομε νοις
τας πλευρας ουκ εγκαλουμεν, οτι διασχιζεται αυτων η σαρξ· μαλλον δε ινα
εγγυτερον αγαγω το παραδειγμα· ωσπερ τοις πυρεττουσι και σπωμενοις ουδεις αν
μεμφοιτο καμπτομενων αυτοις των χειρων· ου γαρ της εκεινων βλακειας εστι το
γινομενον, αλλα της φλογος του νοσηματος την νοτιδα αναλισκουσης και
συνελκουσης παρα φυσιν λοιπον των νευρων την ακολουθιαν· ουτως ουδε τον
αγιον τουτον αν τις εμεμψατο της χειρος περιτραπεισης. Ει γαρ πυρετος και ακοντος
του καμνοντος συνελκειν τα μελη πεφυκε και διαστρεφειν, πολλωι μαλλον ανθρακες
επικειμενοι δεξιαι, και μη ενδοντος του μαρτυρος τουτο αν ειργασαντο. Ἀλλ' ομως
ουκ ειργασαντο, ινα εκ περιουσιας μαθηις, οτι Θεου χαρις ην η συμπαρουσα και
αλειφουσα τον αθλητην, και το της φυσεως ελατ τωμα διορθουμενη· ουτε αυτη τα
εαυτης επαθε κατα τουτο, αλλ' ως εξ αδαμαντος πεπηγυια η χειρ εκεινη, ουτως
απεριτρεπτος εμενεν. Τις τοτε ορων ουκ αν εθαυμασε; τις ουκ αν εφριξε; ∆ιεκυπτον
ανωθεν αγ γελοι, εθεωρουν αρχαγγελοι· λαμπρον ην το θεατρον, και υπερβαινον
οντως την ανθρωπινην φυσιν. Τις γαρ ουκ αν επεθυμησεν ιδειν ανθρωπον
αγωνιζομενον, και ου πασχοντα τα των ανθρωπων; τον αυτον θυσιαστη ριον, και
ιερειον, και ιερεα γινομενον; ∆ιο και διπλους ο καπνος ανηιει, ο μεν του λιβανωτου
απτομενου, ο δε της σαρκος τηκομενης· και ην ο καπνος ουτος εκει νου
προσηνεστερος, αυτη δε η ευωδια εκεινης βελ 50.680 τιων.
Και ταυτο συνεβαινεν οπερ και επι της βατου· καθαπερ γαρ εκεινη η βατος
εκαιετο, και ου κατεκαιετο, ουτω και ενταυθα εκαιετο μεν η δεξια, ου κατεφλεγετο
δε η ψυχη· εδαπανατο το σωμα, και ουκ ανηλουτο η πιστις· απηγορευεν η σαρξ, και
ουκ απηγορευεν η προθυμια· και οι μεν ανθρακες το με σον της χειρος διατρησαντες
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εξεπιπτον κατω, η δε ανδρεια της ψυχης ου διεπιπτεν· αλλ' η μεν χειρ ανηλωτο και
εῤρυη· σαρξ γαρ ην, και ουκ αδαμας· η δε ψυχη ετεραν επεζητει χειρα παλιν, ωστε
και εν εκεινηι την καρτεριαν επιδειξασθαι. Και καθαπερ στρατιωτης γενναιος εις
πολεμιους εισελθων, και κατακοψας την φαλαγγα των ανταγωνιζομενων αυτωι,
διακλασας το ξιφος τηι πυκνοτητι των επαλληλων πληγων, ειτα επιστραφεις ετερον
επιζητει, δια το μηδεπω κορον ειληφεναι της των πολεμιων σφαγης· ουτω δη και η
ψυχη του μακαριου Βαρλααμ την χειρα αναλωσασα εν τωι κατακοπτειν τας
φαλαγγας των δαιμονων, ετεραν επεζητει δεξιαν παλιν, ωστε και εν εκεινηι την
προθυμιαν επιδειξασθαι. Μη γαρ μοι τουτο ειπηις, οτι μιαν εξεδωκε χειρα μονον·
αλλα τουτο προ εκεινου εννοει, οτι ο την χειρα προδους, ουτος και την κεφαλην
εξεδωκεν αν, και τας πλευρας πρου θηκε, και πυρι, και θηριοις, και πελαγει, και κρη
μνωι, και σταυρωι, και τροχωι, και προς πασας τας ακουσθεισας ποτε τιμωριας
παρεταξατο, και παντα επαθεν, ει και μη τηι πειραι, αλλα τηι προθεσει. Ου γαρ προς
ωρισμενας κολασεις απαντωσιν οι μαρτυ ρες, αλλα προς αοριστους αποδυονται
τιμωριας· ου γαρ εισι κυριοι της γνωμης των τυραννων, ουδε ορους αυτοις και μετρα
τιμωριων τιθεασιν· αλλ' οσα αν αυτους η απανθρωπος και θηριωδης εκεινων γνω
μη διαθειναι επιθυμησηι κακα, τοσαυτα εισερχονται πεισομενοι· πλην αν μη μεταξυ
το σωμα απαγορευ σαν απληρωτον εν τωι μεσωι καταλιπηι την των τυ ραννων
επιθυμιαν. Ἐμαραινετο τοινυν η σαρξ, και η προαιρεσις προθυμοτερα εγινετο,
αυτους τους ανθρα κας παρερχομενη τηι λαμπροτητι, και μαλλον αυτων
αποστιλβουσα· πνευματικον γαρ ενδον ανεκαιετο πυρ πολυ του πυρος τουτου
φλογωδεστερον.
∆ια τουτο εκεινος της εξωθεν ουκ ηισθανετο φλογος, επειδη το ενδον αυτον
εκαιε πυρ το διαπυρον και διακαες της αγαπης του Χριστου. δʹ. Ταυτα μη μονον
ακουωμεν, αγαπητοι, αλλα και μιμωμεθα. Ὅπερ γαρ εξ αρχης ελεγον, και νυν λε γω·
μη μεχρι της παρουσης ωρας θαυμαζεσθω ο μαρτυς μονον, αλλα και οικαδε απιων
εκαστος επαγε σθω τον αγιον, και εις την οικιαν εισαγετω την εαυ του, μαλλον δε
εις την εαυτου καρδιαν δια της των ειρημενων μνημης. Ὑποδεξαι αυτον, ως
προειρηται, και στησον επι της καρδιας της σης την χειρα εχοντα εκτεταμενην·
υποδεξαι τον στεφανιτην, και μηδεποτε αφηις εξελθειν της διανοιας της σης. ∆ια
τουτο υμας και παρα τας θηκας των αγιων μαρτυρων ηγαγομεν, ινα και απο της
οψεως λαβητε τινα παρακλησιν αρετης, και προς τον αυτον επαποδυσησθε ζηλον.
Και γαρ στρατιωτην ανιστησι μεν και ακοη αριστεως· πολλωι δε πλεον οψις και
θεωρια, και μαλιστα οταν εις αυτην του αριστεως την σκηνην εισελθων ιδηι το ξιφος
ηιμαγμενον, την κεφαλην του πολεμιου κειμενην, 50.681 τα λαφυρα ανω κρεμαμενα,
το αιμα νεαρον των χει ρων αποσταζον παρα του το τροπαιον στησαντος, πανταχου
δορατα και ασπιδας και τοξα και την αλλην απασαν παντευχιαν κειμενην. ∆ια τουτο
και ημεις ενταυθα συνεληλυθαμεν. Σκηνη γαρ εστι στρατιωτικη των μαρτυρων ο
ταφος· καν ανοιξηις τους της πιστεως οφθαλμους, οψει τον θωρακα της δικαιοσυνης
ενταυθα κειμενον, τον θυρεον της πιστεως, την περικεφαλαιαν του σωτηριου, την
κνημιδα του Ευαγγελιου, την μαχαιραν του Πνευματος, αυτην του διαβολου την
κεφαλην απεῤριμμενην χαμαι. Ὅταν γαρ ιδηις δαι μονωντα ανθρωπον παρα τον
ταφον του μαρτυρος κειμενον υπτιον, και σπαρασσοντα εαυτον πολλακις, ουδεν
ετερον αλλ' η την κεφαλην του Πονηρου τετμη μενην οραις. Ἔτι γαρ και νυν
παρακειται ταυτα τα οπλα τοις του Χριστου στρατιωταις, και καθαπερ τους αριστεας
μετα των οπλων θαπτουσιν οι βασιλεις, ουτω και ο Χριστος εποιησε, και μετα των
οπλων αυτους εθαψεν, ινα και προ της αναστασεως δειξηι πασαν την δοξαν, και την
δυναμιν των αγιων. Μαθε τοινυν την παντευχιαν αυτων την πνευματικην, και
μεγιστα κερδανας αναχωρησεις εντευθεν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Πολυς και σοι πολεμος προς τον διαβολον, αγαπητε, πολυς, και μεγας, και
διηνεκης. Μαθε τοινυν τα παλαισματα, ινα μιμησηι τας νικας· καταγελασον πλουτου,
και χρηματων, και της αλλης απασης του βιου φαντασιας· μη μακαρισηις τους
πλουτουντας, αλλα μακαρισον τους μαρτυρουντας, μη τους εν τρυφηι, αλλα τους εν
τηγανοις· μη τους εν τραπεζηι πολυτελει, αλλα τους εν λεβητι ζεοντι· μη τους εν
βαλανειοις καθημερινοις, αλλα τους εν καμι νοις χαλεπαις· μη τους μυρων οζοντας,
αλλα τους καπνον και κνισσαν απο της σαρκος οπτωμενης αφιεν τας. Αυτη η ευωδια
εκεινης βελτιων και λυσιτελε στερα· εκεινη μεν γαρ επι κολασιν απαγει τους κε
χρημενους αυτηι, αυτη δε επι βραβεια και στεφανους τους ανω. Και ινα μαθηις, οτι
πονηρον η τρυφη, και μυρων αλοιφη, και μεθη, και οινος αμετριαν εχων, και
πολυτελης τραπεζα, ακουσον τι φησιν ο προφη της· Ουαι οι καθευδοντες επι κλινων
ελεφαντι νων, και κατασπαταλωντες επι ταις στρωμναις αυτων· οι εσθιοντες
εριφους εκ ποιμνιων, και μοσχαρια εκ βουκολιων γαλαθηνα· οι πινοντες τον
διυλισμενον οινον, και τα πρωτα μυρα χριο μενοι.
Ει δε επι της παλαιας διαθηκης ταυτα απ ηγορευτο, πολλωι μαλλον επι της
χαριτος, ενθα πλειων η φιλοσοφια. Ταυτα μοι και προς ανδρας, και προς γυναικας
ειρηται· κοινον γαρ το σταδιον· ου διηιρηται το στρατοπεδον του Χριστου δια την
φυσιν, αλλ' εις εστιν ο συλλογος· δυνανται και γυναικες ενδυσασθαι θωρακα, και
ασπιδα προβαλεσθαι, και βελος αφειναι, και εν μαρτυριου καιρωι, και εν ετερωι δε
τοιουτωι πολλην απαιτουντι παῤρησιαν. Και καθαπερ τοξοτης αριστος ευστοχως το
βελος απο της νευρας αφιεις, απασαν συνταραττει των πολεμιων την ταξιν, ουτω
50.682 και οι αγιοι μαρτυρες, και παντες δε οι της αληθειας αγωνισται, οι
ανταγωνιζομενοι προς τας μεθοδειας του διαβολου, ωσπερ απο τινος νευρας της
γλωττης τα ρηματα αφιασιν ευστοχως· και ταυτα ωσπερ βελη πετομενα δια του
αερος, εις τας αορατους των δαιμονων εμπιπτοντα φαλαγγας, πασαν αυτων
συνταραττει την παραταξιν· οπερ ουν και επι του μακαριου Βαρλααμ τουτου
γεγονεν· απο ψιλων γαρ ρηματων ωσπερ απο βελων πετομενων συνεχεε το του
διαβολου στρατοπεδον. Ταυτην και ημεις μιμησωμεθα την ευστοχιαν. Ουχ ορατε
τους απο των θεατρων καταβαινοντας μαλακωτερους γινομενους; το δε αιτιον, οτι
μετα σπουδης τοις εκει γινομενοις προσεχουσι· και γαρ οφθαλμων περιστροφας, και
χειρων περιδονησεις, και ποδων κυκλους, και παντων των εν τηι διαστροφηι του
λυγισθεντος σωματος φανεντων ειδωλων τους τυπους εναποθεμενοι ταις ψυχαις
ουτως απερχονται. Πως ουν ουκ ατοπον εκεινους μεν επι λυμηι της εαυτων ψυχης
τοσαυτην επιδεικνυσθαι προνοιαν, και μνημην ενδιαθετον εχειν των εκει
γινομενων· ημας δε απο της ενταυθα μιμησεως μελλοντας τοις αγγελοις
παρισουσθαι, μηδε την ισην εκεινοις συνεισφερειν σπουδην περι την των ειρημενων
φυλακην; Μη, δεομαι και αντιβολω, μη ουτω της οικειας καταμελωμεν σωτηριας,
αλλ' εναποθωμεθα τους μαρτυρας απαντες ταις εαυτων διανοιαις, μετα των
τηγανων, μετα των λεβητων, μετα των αλλων τιμωριων· και καθαπερ οι ζωγραφοι
την εικονα πολλακις καπνωι και αιθαληι και χρονωι μακρωι γενομενην αμαυροτεραν
αποσμηχουσιν· ουτω και συ ποιησον, αγαπητε, την μνημην των αγιων μαρτυρων·
επειδαν εισιουσαι βιωτικαι φροντιδες αμαυρωσωσι την διανοιαν σου, αποσμηξον δια
της των μαρτυρων μνημης. Ἂν γαρ ταυτην εχηις εν τηι ψυχηι σου την μνημην, ου
θαυμασεις πλουτον, ου πενιαν δακρυσεις, ουκ επαινεσεις δοξαν και δυναστειαν,
ουδεν ολως των ανθρωπινων, ου των φαιδρων μεγα τι υπολαβηις ειναι, ου των
λυπηρων αφορητον· αλλα παντων εκεινων ανωτερος γενομενος, εξεις διδασκαλιαν
αρετης διηνεκη της εικονος ταυτης την θεωριαν. Ὁ γαρ στρατιωτας ορων καθ'
εκαστην ημεραν εν πολεμοις και μαχαις ανδριζομενους, ουκ επιθυμησει τρυφης
ποτε, ου θαυμασεται τον υγρον και διαλελυμενον βιον, αλλα τον σκληρον, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

ευτονον, και εναγωνιον. Ποια γαρ κοινωνια μεθηι και μαχηι; γαστριζεσθαι και
ανδριζεσθαι; μυροις και οπλοις; πολεμωι και κωμοις; Στρατιωτης ει του Χριστου,
αγαπητε, οπλιζου, μη καλλωπιζου· αθλητης ει γενναιος, ανδριζου, μη ωραΐζου.
Ουτω μιμησωμεθα τους αγιους τουτους, ουτω τιμησωμεν τους αριστεας, τους
στεφανιτας, τους Θεου φιλους, και βαδισαντες την αυτην αυτοις οδον των αυτων
αυτοις στεφανων επιτευξομεθα· ων γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και
φιλαν-θρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι δοξα αμα τωι αγιωι
Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


