De pseudoprophetis
Λογος περι ψευδοπροφητων, και ψευδοδιδασκαλων, και αθεων αιρετικων,
και περι σημειων της συντελειας του αιωνος τουτου. Ἐῤρηθη δε μελλοντος
αυτου εκδημειν απο του σωματος.
59.553
αʹ. Ὀδυνηρος ο λογος, καθοτι και εσχατος, ως μοι δεδηλωται, αλλα και πολλης
χαρας γεμων. Ὀδυνηρος μεν, οτι ουκ ετι λαλησω προς υμας· πολλης δε χαρας γεμων,
οτι εφεστηκεν μου ο καιρος εις το αναλυσαι, και συν Χριστωι ειναι με· και καθως ειπεν
ο Κυριος, Ουκετι λαλησω μεθ' υμων. Ἔτι δε νυν λαλησω εν οδυνηι καρδιας περι των
ψευδοπροφητων, και ψευδοδιδασκαλων, και αθεων αιρετικων, περι ων ο Ἀποστολος
ελεγε· Πονηροι ανθρωποι και γοητες προκοψουσιν επι το χειρον, πλανωντες και
πλανωμενοι· περι ων πολλακις υμας υπεμνησα. Πολλους γαρ λογους εποιησαμην
χαριτι Χριστου, ως και επιστασθε φιλοθεοι· και σχεδον εν εκαστωι λογωι περι τουτων
υπεμνησαμεν, ει αρα μεμνησθε των χθες ειρημενων· οιδα δε οτι μεμνησθε, και μαλιστα
οι φιλοπονοι, και φιλοβιβλοι, και φιλοχριστοι. Ὁ γαρ φιλοβιβλος δικαιως αν εκληθη
φιλοχριστος, κατα το ειρημενον υπο του ∆εσποτου, οτι Ὁ αγαπων με, τους λογους μου
τηρει· Ὁ αγαπων με, αγαπηθησεται υπο του Πατρος μου. Ὁ αγαπων με, εν τωι νομωι
μελετησει ημερας και νυκτος· δηλονοτι εν Ευαγγελιωι και εν ταις λοιπαις Γραφαις. Ὁ
γαρ τοιουτος ανεξαλειπτον εχει εν τηι καρδιαι αυτου την του Θεου μνημην·
απεκδεχομενος αυτον εκ των ουρανων, αει τηρει την ωραν της αυτου παρουσιας.
Παντοτε εν χερσιν αυτου κατεχων τας ιερας βιβλους, ουκ επιλησεται εκεινων των
φοβερων βιβλιων, περι ων γεγραπται· Κριτηριον εκαθισε, και βιβλοι ηνευχθησαν. Ὅρα
ποσον κερδος εστι του ερευναιν τας Γραφας, καθως πολλακις ηκουσατε. Τι δε εστιν, ο
λεγομεν; Ὅτι ουδεν ελειπεν, ουδε παρεσιωπησε των συμφεροντων ημιν η θεια Γραφη,
αλλα πανταχου κραζει, δια τε προφητων και αποστολων, προαναφωνουσα και
προασφαλιζομενη εκαστον ως μητηρ
φιλοτεκνος τα ιδια τεκνα φιλουσα,
προμαρτυρειται· και υπομιμνησκει περι των παρωιχηκοτων και περι των
59.554
ενεστωτων, και περι των μελλοντων, μηδεν παριδουσα, ως προειρηται, των ημιν
συμφεροντων· και τουτο ουκ εν κρυπτωι λαλουσα, ουδε μικροφωνουσα, αλλα πανταχου
πονωι και δυναμει κραζουσα δια τε νομου, και προφητων, και αποστολων, και αυτου του
∆εσποτου. ∆ια μεν γαρ Ἡσαΐου του προφητου λεγει· Ἀναβοησον εν ισχυι, και μη φεισηι,
ως σαλπιγγα υψωσον την φωνην σου· και παλιν λεγει, Ἐπ' ορος υψηλον αναβηθι ο
ευαγγελιζομενος Σιων· και προιων λεγει, Ὑψωσατε, μη φοβεισθε. Και παλιν ∆αυιδ
λεγει· Ἐκοπιασα κραζων, εβραγχιασεν ο λαρυγξ μου. Ἰωαννης δε ο θεολογος εν τηι
καθολικηι αυτου Ἐπιστοληι λεγει· Βλεπετε εαυτους. Παυλος δε τι; Βλεπετε πως
περιπατειτε· ο δε Κυριος, Ἐγω παῤρησιαι ελαλησα τωι κοσμωι, και εν κρυπτωι ελαλησα
ουδεν. Και αλλαχου ο Ευαγγελιστης περι αυτου, οτι Ἕστηκε, και εκραξεν λεγων· Ἐαν
τις διψαι, ερχεσθω προς με, και πινετω. Ὁραις ποσος αγων, ποση σπουδη, πως παῤρησιαι
κραζει, και ουδεις ο συνιων; Και παλιν ο μακαριος Παυλος λεγει· Βλεπετε τους κυνας,
βλεπετε τους κακους εργατας, Βλεπετε την κατατομην. Βλεπετε πως περιπατειτε, οτι
αι ημεραι πονηραι εισι. Και Ἰωαννης· Βλεπετε εαυτους, ινα μη απολεσητε α ειργασασθε,
οτι πολλοι πλανοι εξηλθον εις τον κοσμον. Και πολλα εστι τοιαυτα εν ταις θειαις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Γραφαις Παλαιας τε και Καινης ∆ιαθηκης, βοωντα και διυπνιζοντα ημας εκ της
ραιθυμιας ημων. Ἡμεις δε το εναντιον ποιουμεν, καθως ειπεν Ἡσαΐας ο προφητης, οτι
Τοις ωσιν αυτων βαρεως ηκουσαν, και τους οφθαλμους αυτων εκαμμυσαν. Ὢ ποσων
και πηλικων γραμματων ακουοντες ου συνιουμεν! Ὅθεν και αναπολογητοι εσομεθα εν
τηι ημεραι της διαγνωσεως, οταν ελθηι ο φωτιζων τα κρυπτα του σκοτους, και φανερων
τας βουλας των καρδιων οταν το κριτηριον καθισηι, και βιβλοι 59.555 ανοιχθωσιν, ας
νυν χλευαζομεν ακουοντες, και ου παραδεχομεθα. Ἕκαστος γαρ ημων τηι ιδιαι οδωι
επλανηθημεν, καταλειποντες την ευθειαν οδον, και εγενομεθα ως το απ' αρχης, οτε
ουκ ηρχες ημιν, Κυριε. Και αληθως εις ημας επληρωθη η προφητεια ∆αυιδ λεγουσα· Και
εμιγησαν εν τοις εθνεσι, και εμαθον τα εργα αυτων. ∆ια τουτο εσμεν ταπεινοι εν πασηι
τηι γηι δια τας αμαρτιας ημων, και εις ημας κατηντησε τα τελη των αιωνων, ως
γεγραπται· και οι ποιμενες λυκοι, και τα προβατα συντετριμμενα· και ο λιμος επι
θυραις, ου λιμος αρτου και διψα υδατος, αλλα λιμος του ακουσαι λογον Θεου. Μηδεις
ουν των ελπιζοντων επι Κυριον απογινωσκετω. Μη ουν αθυμειτε, προορωντες παντοτε
τον ειποντα, οτι Μεθ' υμων ειμι.
βʹ. Θαρσειτε ουν· ου γαρ λιμοκτονησει Κυριος ψυχας δικαιων. Περι τουτου του
λιμου λεγει ο Κυριος δια του προφητου· Και εσται εν ταις ημεραις εκειναις, επαγω
λιμον επι την γην· ου λιμον αρτου, ουδε διψαν υδατος, αλλα λιμον του ακουσαι λογον
Θεου. Και περιδραμουνται απο ανατολων εως δυσμων, ζητουντες τον λογον Κυριου.
Ὁραις, οτι ου περι αρτου λεγει; Θεος γαρ ου περι του αρτου ελεγεν. Ὢ λιμου δεινου, και
ψυχοφθορου, και βλαβερου! ω λιμου της αιωνιου κολασεως προξενου! Ουτος ο λιμος
εστιν ο χορηγος παντος πονηρου πραγματος· ουτος ο λιμος, ο αιτιος παντος κακου.
Τουτον τον λιμον προθεωρησας ο προφητης ∆αυιδ ερχομενον παρεκαλει τον Θεον,
λεγων· Ὁ Θεος μου, μη παρασιωπησηις απ' εμου. Και περι των σπουδαιων πιστων
προεφητευσε λεγων· Ῥυσασθαι εκ του θανατου τας ψυχας αυτων, και διαθρεψαι αυτους
εν λιμωι. Και αλλαχου λεγει· Και εν ημεραις λιμου χορτασθησονται· και παλιν,
Ἐλεημων και οικτιρμων ο Κυριος τροφην εδωκεν τοις φοβουσιν αυτον.
Ταυτα ειπεν ο ∆αυιδ περι των ερευνωντων τας Γραφας, οτι ου πεινασουσιν.
Ἐρευνησωμεν τας Γραφας, αδελφοι, ινα μη πεινασωμεν ελθοντος του ψυχοφθορου
λιμου· ερευνησωμεν, ινα μη πλανηθωμεν, και περιφερωμεθα παντι ανεμωι. ∆ιο φησιν ο
Κυριος προς τους αμελουντας· Πλανασθε, μη νοουντες τας Γραφας. Ἀληθως γαρ οι
τοιουτοι πλανωνται. Ποθεν γαρ ο ψυχοκτονος επηλθεν λιμος; ουχι εκ του μη ερευναιν
τας Γραφας; Ὢ ποσων αγαθων εαυτους απεστερησαμεν, καταλιποντες τας θειας
Γραφας! δεσποτικον γαρ το προσταγμα. Ἐρευνησον εμπονως, ερευνησον και ζητησον,
και ευρησεις πολυν τον ανεικαστον πλουτον, και θησαυρον κεκρυμμενον εν τωι αγρωι·
νοησεις την θειαν Γραφην. Ἐρευνησον, και ευρησεις, και ευρων, παντα οσα εχεις
πωλησον, και αγορασον τον αγρον εκεινον, την καλην γνωσιν των αγιων Γραφων, εν
αις κεκρυπται ο Υιος, η αληθινη Σοφια του Πατρος· ον ευρων, μακαριος εσηι, καθως
γεγραπται, οτι Μακαριος ανθρωπος, ος ευρεν σοφιαν. Ἐρευνησον, αγαπητε, καν
πλουσιος τυγχανηις η πενης, ειτε δουλος, ειτε ελευθερος, ειτε αῤρην, ειτε θηλυ.
Ἐρευνατε τας Γραφας. Ἡ γαρ θεια Γραφη ταμιειον εστι παντος αγαθου. Ἀλλ' επι το
προκειμενον επανελθωμεν· περι γαρ συντελειας ο λογος, και περι ψευδοπροφητων, και
ψευδοδιδασκαλων, και περι αθεων αιρετικων, χειμαῤρων δικην επικλυσαντων
πανταχου, και πλανωντων πολλους. Και ποθεν τουτο συμβεβηκεν; ∆ηλον οτι εκ της
αγνωσιας και απειριας των προισταμενων· οπου γαρ απειρια ποιμενων, εκει προβατων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

απωλεια.
Τι ουν ειπω πρωτον; περι της συντελειας ημων; η των αθεων αιρετικων
στηλιτευσω τα βεβηλα δογματα; Ει καιρος ην, ειχον αν θριαμβευσαι και δημοσιευσαι
αυτων τα βεβηλα δογματα, και τα αθεσμα πραγματα· αλλα μεγας εστιν ο αγων, και
πολυς ο λογος, τα τουτων γυμνωσαι και θριαμβευσαι ακαθαρτα δογματα. Πλην προς το
παρον αναγκαιον εστι παραστησαι εκ των αγιων Γραφων τουτους ως εχθρους του
Χριστου, και λυκους της αυτου ποιμνης, πανταχου ελαυνομενους, και εκβαλλομενους
των Χριστου προβατων. ∆ιο και λυκοι δικαιως εκληθησαν υπο των προφητων, και
αυτου του ∆εσποτου, και των μακαριων αποστολων· και ου μονον λυκοι, αλλα και
λοιμοι, και ασεβεις, και αντιδικοι, και εχθροι, και επιβουλοι, και βλασφημοι, και
υποκριται, και κλεπται, και ληισται, και βδελυκτοι, και ψευδοπροφηται, και
ψευδοδιδασκαλοι, και οδηγοι τυφλοι, και πλανηται, και πονηροι, και αντιχριστοι, και
σκανδαλα, και υιοι του πονηρου, και ζιζανια, και αθεοι, και πνευματομαχοι, οι
βλασφημησαντες το 59.556 Πνευμα της χαριτος· οις ουκ αφεθησεται ουτε εν τωι νυν
αιωνι, ουτε εν τωι μελλοντι· ∆ι' ους η οδος της αληθειας βλασφημηθησεται. Προς δε
τουτοις και τεκνα του πονηρου διαβολου, καθως φησιν ο θεολογος· Φανερα εστι τα
τεκνα του διαβολου. ∆ει ουν πρωτον περι τουτων ασχοληθηναι, και τοτε περι της
συντελειας λαλησαι. Ἐπει ουν εις ημας τα τελη των αιωνων εφθασεν, ως λεγει ο
Ἀποστολος, και ανεστησαν οι χαλεποι καιροι, και η ανομια επληθυνθη, και η αγαπη
των πολλων εψυγη, και οι πλανωντες πολλοι, και οι πλανωμενοι πλειονες· φερε ουν
αναπτυξωμεν τας ιερας βιβλους, εν αις ευροντες την οδον της αληθειας, βαδιζωμεν,
ανατρεχοντες επι τα αγια ορη, προφητας λεγω και αποστολους, οπως μη πλανηθωμεν,
και Περιφερωμεθα εν παντι ανεμωι της διδασκαλιας, εν τηι κυβειαι των ανθρωπων, εν
πανουργιαι προς την μεθοδειαν της πλανης. Μη κατω μεινωμεν, αλλα συνανελθωμεν
τοις αγιοις μαθηταις επι το ορος το μακαριον, και ακουσωμεν του ημετερου ποιμενος
λεγοντος· Βλεπετε μη πλανηθητε· Βλεπετε μη τις υμας πλανησηι· πανταχου βλεπετε. Και
Ἰωαννης ομοια λεγει· Ἵνα μη απολεσητε α ειργασασθε· και Παυλος, Βλεπετε τους κυνας·
Βλεπετε πως περιπατειτε. Το δε, Βλεπετε, και Βλεπετε, ουδεν ετερον εστιν, ει μη προς
υμετεραν ασφαλειαν ειρημενον περι των πλανωντων τωι κωδιωι, και τον λυκον
υποκρυπτοντων και απατωντων τους αμελεστερους. Πανυ δε αναγκαιως πανταχου
ειρηται εν ταις Γραφαις, το, Βλεπετε, και Ὁρατε, και Γρηγορειτε, και Προσεχετε, ου
μονον εαυτοις, αλλα και παντι τωι ποιμνιωι. Ουδεν γαρ παρεσιωπησε των ημιν
συμφεροντων η θεια Γραφη.
γʹ. Ἐμοι δε δακρυειν επερχεται, οταν ακουσω απο της ημετερας Ἐκκλησιας
τινας λεγοντας, μη ειρησθαι ταυτα εν ταις θειαις Γραφαις· και τουτο ου μονον παρα
λαικων, αλλα και παρα των δοκουντων ειναι ποιμενων, και τοπους επεχοντων
αποστολων και προφητων, αλλ' ου τροπους· προς ους ευκαιρον ειπειν· Ουαι υμιν, οι
οδηγοι τυφλοι, και αμαθεις, και αστηρικτοι· οι ιματιων καλλωπισται, και ουχι βιβλιων·
οι καταλιποντες τον λογον του Θεου, και τηι γαστρι διακονουντες· Ὧν ο Θεος η κοιλια,
και η δοξα εν τηι αισχυνηι· οι το γαλα και το εριον και τα κρεα της ποιμνης
καταχρωμενοι, περι δε των προβατων ου φροντιζοντες; Πως ουν εκφευξεσθε
τηλικαυτης αμελησαντες σωτηριας; Ἐγω υπαρθεις τωι λογωι εις μεσον προσθησω
περισσοτερας μαρτυριας, αποδεικνυων εκ των αγιων Γραφων, Ευαγγελιων τε και
προφητων και αποστολων, του Χριστου χορηγουντος, πως εμφραττηι στομα λαλουντων
αδικα, των δε ποθουντων τον λογον φωτισθηι η καρδια. Ἀρξωμεθα δε ποθεν, η εκ του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ειποντος· Ἐγω ειμι η αρχη και το τελος; Ἐπιστησατω δε εκαστος τον νουν εαυτου,
αποθεμενος πασαν βιωτικην μεριμναν. Ειπεν ο Κυριος· Βλεπετε, μη πλανηθητε. Πολλοι
γαρ επι τωι ονοματι μου ελευσονται λεγοντες, οτι Ἐγω ειμι ο Χριστος· και πολλους
πλανησουσι. Και παλιν· Προσεχετε εαυτοις απο των ψευδοπροφητων, οιτινες ερχονται
προς υμας εν ενδυμασι προβατων, εσωθεν δε εισι λυκοι αρπαγες· αλλ' απο των καρπων
αυτων επιγνωσεσθε αυτους, φησι· τουτεστι, απο των λογων, εκ της ψευδοπροφητειας,
εκ της υποκρισεως αυτων, εκ της κακοδοξιας αυτων, εκ της βλασφημιας αυτων
επιγνωσεσθε αυτους. Ου γαρ δυναται δενδρον σαπρον ποιειν καρπους καλους. Παν γαρ
δενδρον εκ του ιδιου καρπου επιγινωσκεται. Ουτω και υμεις τους τοιουτους εκ των
καρπων των ιδιων επιγνωσεσθε· και επιγνοντες, μη παραλαμβανετε αυτους εις οικιαν,
μη υποκαμψητε, μη αξιωσητε λογου, μη βαλητε τους μαργαριτας υμων εμπροσθεν
αυτων· αλλα προσεχετε απο της ζυμης αυτων, ηγουν της αιρεσεως αυτων.
Μηδεις εξ υμων αποκακησηι, η παρεργως ακουσηι· Θεος γαρ ο λαλων. Ἀκουσατε,
οι ποιμενες, τας φωνας του Ἀρχιποιμενος· ακουσατε, πως αποκαλυπτει και θριαμβευει
εις τους κρυφιους λυκους· ακουσατε και προσεχετε και εαυτοις, και παντι τωι ποιμνιωι.
Βλεπετε τους κυνας, βλεπετε τους κλεπτας. Ὁ γαρ μη εισερχομενος δια της θυρας εις
την αυλην των προβατων, αλλ' αναβαινων αλλαχοθεν, κλεπτης εστι και ληιστης. Και
παλιν περι αυτων λεγει· Ὁ μη ων μετ' εμου, κατ' εμου εστι. Και παλιν προς αυτους
ελεγεν· Ὑμεις εκ του πατρος του διαβολου εστε. Ουαι υμιν, οτι κλειετε την βασιλειαν
των ουρανων.
59.557 υμεις γαρ ουκ εισερχεσθε, ουδε τους εισερχομενους αφιετε
εισελθειν. Και αλλαχου παλιν· Ὑμεις ουκ εστε εκ των προβατων των εμων. Ὁραις πως
πανταχου ο
∆εσποτης στηλιτευει και θριαμβευει τους ασεβεις, οπως ημεις μη
πλανηθωμεν; Ὢ της αφραστου συγκαταβασεως· ω της ανεικαστου αγαθοτητος. Τι
ανταποδωσομεν τωι Κυριωι περι παντων τουτων; τι απολογησομεθα τωι αρχιποιμενι; Ὦ
ποιμενες και συμποιμενες· ιδου γαρ
ολιγα εκ των πολλων. Πως πανταχου
ασφαλιζομενος ο ∆εσποτης δια των αχραντων Ευαγγελιων βοαι· Βλεπετε, γρηγορειτε,
προσεχετε, σπουδασατε, αγωνισασθε; Και ου μονον δια των Ευαγγελιων βοαι, αλλα και
δια των θεοφορων προφητων, και των θεολογων μαθητων τα ομοια φθεγγεται· εν
πασι γαρ αυτοις λαλει ως βουλεται· και μαρτυρει μοι ο Παυλος λεγων· Του εν εμοι
λαλουντος Χριστου. ∆ευρο τοινυν παραγαγωμεν εις μεσον τους θεολογους, και
ακουσωμεν εξ αυτων τι περι αιρετικων παραγγελουσιν ημιν. Ειπε, μακαριε Πετρε, ον
εμακαρισεν ο Κυριος Θεος ημων Ἰησους Χριστος· ειπε ημιν περι των πλανωντων και
μελλοντων πλαναιν την του Χριστου ποιμνην, ην σοι παρεδωκε και επιστευσεν ο
αρχιποιμην και επισκοπος των ψυχων ημων· ειπε, οσα σοι το Πνευμα το αγιον
εχορηγησεν, και στηριξον σου την ποιμνην· δειξον ημιν τους κρυφιους λυκους, καθως ο
καθηγητης σου Χριστος ο Κυριος. Πετρος ειπε· Τουτο πρωτον γινωσκετε, οτι ελευσονται
επ' εσχατων των ημερων εμπαικται, κατα τας ιδιας επιθυμιας πορευομενοι. Και παλιν
λεγει· Και εν υμιν εσονται ψευδοδιδασκαλοι, οιτινες παρεισαξουσιν αιρεσεις απωλειας,
και τον αγορασαντα αυτους ∆εσποτην αρνουμενοι. Και πολλοι εξακολουθησουσιν
αυτων ταις ασελγειαις· οις το κριμα ουκ αργει, και η απωλεια αυτων ου νυσταζει·
καταρας τεκνα, καταλειποντες την ευθειαν οδον. Ταυτα Πετρος εφθεγξατο, Πετρος ο
μακαριος αληθως, Πετρος της πιστεως η πετρα, εφ' ης ωικοδομησεν ο Χριστος την
Ἐκκλησιαν, Πετρος ο τας κλεις των ουρανων κατεχων, Πετρος ο κατα κυματων
πεζευσας, ο θερμος εραστης του ∆εσποτου Χριστου, ο τον Σιμωνα τον μαγον εν τηι
Ῥωμηι ριψας, ως κορυφαιος και πρωτοστατης τον πρωτον ληιστην και μαθητην του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

διαβολου εν ταις αιρεσεσιν. Ἰωαννης ειπεν· Φανερα εστι τα τεκνα του διαβολου. Ὁραις,
πως εν πασι τουτοις ο Χριστος λαλει; Και γαρ εν Ευαγγελιοις τα ομοια ειπε προς
αυτους, οτι Ὑμεις εκ του πατρος υμων του διαβολου εστε. Οιδα πολλους λεγοντας, οτι
και αυτους ο Θεος επλασεν χωρις γαρ Θεου, λεγοντες, εγενετο ουδεν, μη νοουντες μητε
α λεγουσι, μητε περι ων διαβεβαιουνται. Ὅτι με γαρ ο Θεος εκτισε, συμφημι καγω· αλλ'
εκτισεν επ' εργοις αγαθοις, ινα εν αυτοις επακολουθησωμεν, και γενωμεθα τεκνα του
Θεου δια της ορθης πιστεως.
δʹ. Ἀλλ' επι το προκειμενον επανελθωμεν. Ἰωαννης λεγει· Και νυν αντιχριστοι
πολλοι γεγονασι· και παλιν, Βλεπετε εαυτους, ινα μη απολεσητε α ειργασασθε· οτι
πολλοι πλανοι εις τον κοσμον εξηλθον. Ἀγαπητοι, μη παντι πνευματι πιστευετε, αλλα
δοκιμαζετε τα πνευματα ει απο του Θεου εστιν· οτι πολλοι ψευδοπροφηται εις τον
κοσμον εισεληλυθασι. Και παλιν λεγει· Ει τις ερχεται προς υμας, και ταυτην την
διδαχην ου φερει μεθ' εαυτου, μη λαμβανετε αυτον εις οικιαν, και Χαιρειν αυτωι μη
λεγετε. Ὁ γαρ λεγων αυτωι χαιρειν, κοινωνει τοις εργοις αυτου τοις πονηροις. Και
παλιν, Πας ο παραβαινων, και μη μενων εν τηι διδαχηι του Χριστου, Θεον ουκ εχει.
Ταυτα Ἰωαννης ημιν παραινει, Ἰωαννης ο υιος τηςβροντης, ο υπερ παντας αγιους
ηγαπημενος, ο στηριξας την απο περατων εως περατων της οικουμενης Ἐκκλησιαν, και
εμφραξας τα των αιρετικων στοματα τηι θεολογιαι. Ἰακωβος ειπεν· Ὃς εαν δοκηι φιλος
αυτων ειναι, εχθρος του Θεου καθισταται. Ἀκουσατε, παντες 59.558 οι τοις αιρετικοις
συνεσθιοντες, οδυνηραν αποφασιν· οτι του Χριστου εχθροι εστε. Ουδε γαρ ο τοις
εχθροις του βασιλεως συμφιλιαζων, δυναται του βασιλεως φιλος ειναι· αλλ' ουδε ζωης
αξιουται, αλλα συν τοις εχθροις απολειται, και τα χειρονα υπομενει. Ἰουδας Ἰακωβου
ειπεν· Παρεισεδυσαν τινες ανθρωποι οι εκπαλαι προγεγραμμενοι εις τουτο το κριμα,
ασεβεις, την του Θεου ημων χαριν μετατιθεντες εις ασελγειαν, και τον μονον
∆εσποτην και Κυριον Ἰησουν Χριστον αρνουμενοι.
Και παλιν λεγει· Ἐπ' εσχατων των χρονων εσονται εμπαικται, κατα τας ιδιας
επιθυμιας αυτων πορευομενοι των ασεβειων. Ουτοι εισι οι αφοβως εαυτους
ποιμαινοντες, νεφελαι ανυδροι, παντι ανεμωι περιφερομεναι, αστερες πλανηται, οις ο
ζοφος του σκοτους εις αιωνας τετηρηται. Ταυτα και πλειονα τουτων παραινει ημας
Ἰουδας ο καλος. ∆ευρο λοιπον, Παυλε, το σκευος της εκλογης, ειπε ημιν και αυτος
κατα την χαριν την δοθεισαν σοι παρα του Θεου, ειπε ημιν περι του ενεστωτος
πονηρου αιωνος· φανερωσον τους κρυφιους λυκους, θριαμβευσον και στηλιτευσον
τους κλεπτας της αγιας ποιμνης του Θεου. Παυλος ειπεν· Οιδα οτι εισελευσονται μετα
την αφιξιν μου λυκοι βαρεις εις υμας, μη φειδομενοι του ποιμνιου. Ὁραις πανταχου
τους θεολογους συμφωνουντας τωι ∆ιδασκαλωι περι των αθεων αιρετικων, κυνας
αυτους και λυκους προσαγορευοντας; καθως και αλλαχου φησιν ο Παυλος· Βλεπετε
τους κυνας, βλεπετε τους κακους εργατας, βλεπετε την κατατομην. Βλεπετε μη τις υμας
εσται ο συλαγωγων δια της φιλοσοφιας και κενης απατης. Βλεπετε ακριβως πως
περιπατειτε, οτι αι ημεραι πονηραι εισι. Τις εξει απολογιαν αμελειας, ακουων τας
τοσαυτας παραγγελιας; Και αλλαχου παλιν· Μη παραδεχεσθε αιρετικον ανθρωπον μετα
μιαν και δευτεραν νουθεσιαν· και παλιν, ∆ιδαχαις ποικιλαις και ξεναις μη
παραφερεσθε· και παλιν, Αιρετικοι ανθρωποι προκοψουσιν επι το χειρον, πλανωντες
και πλανωμενοι· και αλλαχου, Τοις μεμιασμενοις και απιστοις ουδεν καθαρον.
Ἀκουσατε παλιν, οι τας αγαπας μετ' αυτων ποιουντες· πως φυγητε απο της οργης της
επερχομενης εφ' υμας, οι τουτοις συμμιαινομενοι εν βρωσει, εν πομασι; πως τολματε
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

προσελθειν τοις θειοις μυστηριοις και φρικτοις του Χριστου; η ουκ ηκουσατε του
μακαριου Παυλου βοωντος, οτι Ου δυνασθε ποτηριον Κυριου πιειν, και ποτηριον
δαιμονων· ου δυνασθε τραπεζης Κυριου μετεχειν, και τραπεζης δαιμονιων.
Ἐξελθετε εκ μεσου αυτων, και ακαθαρτου μη απτεσθε. Ἆρα δυσωπησωμεν υμας;
η εις κενον κοπιωμεν και εις αερα λαλουμεν; Πλην δια τους θελοντας και
σπουδαζοντας ακουειν τον λογον και ποιειν, ουκ αποκνησω, ουκ αποστησομεν των
ρηματων Παυλου, αλλα παλιν ταυτα ερω· ακουσατε, Μη γινεσθε ετεροζυγουντες
απιστοις. Τις γαρ κοινωνια φωτι προς σκοτος; Που εισιν οι θρασυστομοι, οι λεγοντες,
μη ειρησθαι ταυτα εν ταις θειαις Γραφαις· Ὧν ο Θεος η κοιλια, και η δοξα εν τηι
αισχυνηι αυτων, οι τα επιγεια φρονουντες; Ταυτα ο Παυλος παρακαλει και διδασκει και
παραινει, Παυλος, το σκευος της εκλογης, το ερκιον της Ἐκκλησιας, ο πολυαθλος και
γενναιος, Παυλος η θεοφθογγος λυρα, ο Χριστου κηρυξ, ο συγγραφευς των δογματων, η
σαλπιγξ του Λογου, ο ρητωρ της ευσεβειας, η των εθνων σαγηνη. Και οι μεν μακαριοι
θεολογοι ταυτα και πλειονα τουτων περι αθεων και απιστων εφθεγξαντο· οι δε
προφηται προηγουμενοι εκπαλαι τα ομοια εφθεγξαντο· αναγκαιον γαρ και τουτους εις
μεσον αγαγειν. Ειπεν ο προφητης ∆αυΐδ· Ουκ εστιν εν στοματι αυτων αληθεια. Και
παλιν λεγει· Κυριε, ουχι τους μισουντας σε εμισησα, και επι τους εχθρους σου
εξετηκομην; Τελειον μισος εμισουν αυτους, και εις εχθρους εγενοντο μοι. Και ο
Σολομων λεγει, οτι ∆υσσεβουντες υποκρινονται ευσεβειαν. Και παλιν λεγει· Υιε, μη σε
59.559 πλανησωσιν ανδρες ασεβεις, μηδε πορευθηις εν οδωι μετ' αυτων. Ἡσαΐας δε ο
προφητης, μαλλον δε ο Κυριος δια του προφητου λεγει· Υιους εγεννησα, και υψωσα,
αυτοι δε με ηθετησαν· και παλιν, Ουκ εστι χαιρειν τοις ασεβεσι, λεγει Κυριος.
εʹ. Ἆρα αρκει ταυτα; η παραγαγω εις μεσον και παντας τους προφητας; Ἀλλα
αρκει και ταυτα προς τους ακουειν θελοντας. Ὁ γαρ τοις ειρημενοις μη προσεχων, ουδε
τοις πλειοσι πεισθησεται. Ἀλλ' ετι μικρον ενδιατριψωμεν τοις του προφητου ∆αυιδ
ρημασι, και ιδωμεν πως στηλιτευει και θριαμβευει τον κεκρυμμενον αυτοις δολον, και
λεγει· Ουκ εστιν εν στοματι αυτων αληθεια· η καρδια αυτων ματαια, και τα εξης. Ὅρα
δε την του προφητου συνεσιν, πως δημοσιευει και αποκαλυπτει θριαμβευων τους
κακοδοξους, ινα μη ημεις πλανηθωμεν. Ἀκουσατε οι ορθοδοξοι, και τοις αιρετικοις μη
συγκαταβαινετε· ακουσατε ποιμενες, και φριξατε, και μη σιγησατε, αλλα κηρυξατε τον
λογον· μη δοτε τοπον τωι διαβολωι, μη δοτε θηραν τοις λυκοις. Μιμησασθε τον
μακαριον αποστολον Πετρον, πως εν τηι Ῥωμηι του τρισκαταρατου Σιμωνος
βλασφημουντος, και λεγοντος εαυτον ειναι την δυναμιν του Θεου, ουτε καν προς ωραν
εσιωπησεν, η ανεβαλλετο, αλλ' ελεγξας, και ψευστην αυτον αποδειξας, και ληιστην και
αντιθεον, ριψας αυτον τηι απωλειαι παρεδωκεν;
Ὁμοιως δε και τον τουτου υιον, μαλλον δε του διαβολου, Μοντανον, τον
μιαρον και ακαθαρτον και αθεον, μετα των δυο μοιχαλιδων, σπουδηι πολληι ο
Ἀποστολος ελεγξας, και αντιθεον αποδειξας και ψευδοχριστον και ψευδοπροφητην,
εφιμωσε, και ενεφραξε το μιαρον αυτου στομα εν τωι ονοματι του Χριστου, μη
μακροθυμησας, μη αναβαλλομενος επι τηι τουτου βλασφημιαι. Ουτως ουν ποιειτε και
υμεις, ποιμενες, και μη συγκοινωνειτε τοις εργοις τοις ακαθαρτοις του σκοτους·
μαλλον δε και ελεγχετε, ωσπερ και οι αποστολοι και ο θεοπατωρ ∆αυιδ περι αυτων
πολλους μοχθους κατεβαλετο, και πολλους αγωνας,
ελεγχων και επιτιμων,
στηλιτευων αυτους και τωι Θεωι εντυγχανων κατ' αυτων, και λεγων· Ἕως ποτε
αμαρτωλοι, Κυριε, εως ποτε αμαρτωλοι καυχησονται; ∆ιασκορπισον αυτους εν τηι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

δυναμει σου. ∆ος αυτοις, Κυριε, κατα τα εργα αυτων, οτι ου συνηκαν εις τα εργα σου,
Κυριε. Κυριε, εν τηι πολει σου την εικονα αυτων εξουδενωσεις. Και παλιν παρακαλει ο
∆αυιδ δεησεις προσαγων τωι ∆εσποτηι, οπως αυτος δι' εαυτου κατελθων ποιησηι το
αιτημα αυτου, βοων και λεγων· Κυριε, κλινον ουρανους, και καταβηθι· Κυριε μη
χρονισηις. Ταχυ προκαταλαβετωσαν ημας οι οικτιρμοι σου, Κυριε. Και τι ο φιλανθρωπος
Θεος, ο παντας ανθρωπους θελων σωθηναι, και εις επιγνωσιν αληθειας ελθειν, οτι
εγγυς εστι πασι τοις επικαλουμενοις αυτον εν αληθειαι; Ου παρηκουσεν ουδε υπερειδε
την δεησιν των αγιων, αλλ' Ἔκλινεν ουρανους, και κατεβη, και παντα ωικονομησε
προς σωτηριαν του γενους ημων, και παντα υπεδειξε ποιων και διδασκων. Ειτα θελων
διδαξαι, ινα οι μελλοντες προΐστασθαι των Ἐκκλησιων, ουτως εκδιωκωσι τους
αιρετικους, εποιησεν φραγελλιον εκ σχοινιων, και εισελθων παντας εξεβαλεν εκ του
ιερου, και απωσατο, και εξεδιωξε, λεγων· Ὁ οικος μου, οικος προσευχης εστιν· υμεις δε
αυτον εποιησατε σπηλαιον ληιστων. Ἀκουσατε οι προισταμενοι των Ἐκκλησιων. Ὑμιν
γαρ υπεδειξε το καλον, ινα εξακολουθησητε τοις ιχνεσιν αυτου, προσεχοντες
πανταχοθεν ακριβως, και τους λυκους εκδιωκοντες, και την ποιμνην φυλαττοντες.
Ειτα εκβαλων εξω παντας, δηλονοτι τους τα εναντια φρονουντας, τελος δε και την
ερημωσιν αυτων και αφανισμον προειπων, την μελλουσαν εσεσθαι κατα γενεαν και
γενεαν τοις τα εναντια φρονουσι λεγων· Ἰδου αφιεται ο οικος υμων ερημος. Ὅρα πως
οι λογοι εργον εγενοντο· οι γαρ εχθροι και επιβουλοι της Ἐκκλησιας, ηγουν οι
αιρετικοι, καθ' εκαστην γενεαν τηι απωλειαι παραδιδονται, κατα τον λογον του Κυριου,
ον ειρηκεν, οτι Πασα φυτεια, ην ουκ εφυτευσεν ο Πατηρ μου, εκριζωθησεται· ο και
γεγονεν. Αυτος γαρ πρωτος τουτο εποιησεν και υπεδειξε· μετα δε την αυτου εις
ουρανους αναληψιν οι μακαριοι αποστολοι παρεταξαντο κατ' αυτων. Μετα δε τουτους,
τα θεια τουτων διδαγματα και οι της Ἐκκλησιας διδασκαλοι, και αι κατα καιρους
γενομεναι αγιαι συνοδοι τουτους αμετανοητως εχοντας εκριζωσαντες, τηι απωλειαι
παρεδωκαν κατα το γεγραμ 59.560 μενον, οτι Ἀπολεις παντας τους λαλουντας το
ψευδος. Ουκουν παντες εξελιπον και απωλοντο δια την ανομιαν αυτων. Που γαρ εισιν
οι ποτε την Ἐκκλησιαν πολεμησαντες, βασιλεις και δυνασται και σοφοι; ουχι
διεσκορπισθησαν και απωλοντο, και εγενοντο εις ουδεν;
ςʹ. Που γαρ το γαυριαμα και η θρασυτης των Ἰουδαιων; που Σιμων ο μαγος ο
πρωτος εν αιρεσει, ο μαθητης του αντιχριστου και προδρομος; που το κακον τουτου
γεννημα, και της τουτου μανιας και ασελγειας διαδοχος Μοντανος, ο των κακων
εξαρχος μετα των δυο μοιχαλιδων, και τα τουτων λεγομενα μυστηρια, τα βαθειας
σιωπης αξια, τα βδελυκτα και ακαθαρτα, περι ων και ο Ἀποστολος ελεγεν· Τα γαρ
κρυφηι γινομενα υπ' αυτων, αισχρον εστι και λεγειν; Που Μαρκιων, που Ουαλης, που
Μανης, που Βασιλιδης, που Νερων, που Ἰουλιανος, που Ἄρειος, που Νεστοριος, που
παντες οι αντιτασσομενοι τηι αληθειαι, περι ων εβοα η Ἐκκλησια, οτι Ἐκυκλωσαν με
κυνες πολλοι; Ουχι παντες απωλοντο; ∆ιεσκορπισθησαν γαρ δια την βλασφημιαν
αυτων, και εξεδιωχθησαν ως λυκοι. Ευρον γαρ τους ανταγωνιστας και γενναιους
πολεμιστας και οντως ποιμενας, τους προισταμενους τοτε των Ἐκκλησιων μακαριους
ανδρας.
Ἀλλα πολυ το διαφορον ορω των τοτε ποιμενων παρα των νυν. Ἐκεινοι
πολεμισται, ουτοι φυγαδες· εκεινοι βιβλιων καλλωπισται και δογματων, ουτοι ιματιων
και γελγων. Ουτοι ως μισθωτοι αφιεισι τα προβατα, και φευγουσιν· εκεινοι την ψυχην
αυτων εθηκαν υπερ των προβατων, μιμησαμενοι τον ποιμενα τον καλον. Ὢ των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

μακαριων αυτων ανδρων, ων τα ονοματα εν βιβλιωι ζωης· ους εφριξαν δαιμονες, και
ετρομαξαν αιρετικοι· και Ἐφραγη στομα λαλουντων αδικα. Φθεγξομαι τοινυν καγω
παραπλησια τωι ∆αυιδ, ος αποδυρομενος ελεγε· Που εισι τα ελεη σου τα αρχαια, Κυριε;
Ειπω καγω εν δακρυσι· Που εστιν ο μακαριος χορος εκεινος των επισκοπων και
διδασκαλων, οιτινες ελαμψαν ως φωστηρες εν κοσμωι, λογον ζωης επεχοντες; Τι δε
κωλυει και εις μεσον τουτους παραγαγειν, καν επι πολλων ολιγους; και γαρ το
μνημονευσαι αυτους αγιασμος εστι της ψυχης. Που Ευοδιος η ευωδια της Ἐκκλησιας,
και των αγιων αποστολων διαδοχος και μιμητης; που Ἰγνατιος το του Θεου
οικητηριον; που ο ∆ιονυσιος το πετεινον του ουρανου; που Ἱππολυτος ο γλυκυτατος
και ευνουστατος; που Βασιλειος ο μεγας, και μικρου δειν των αποστολων ισοῤροπος;
που Ἀθανασιος ο αγιος, και πλεονεκτης των αρετων; που Γρηγοριος ο δευτερος
θεολογος, και αηττητος στρατιωτης του Χριστου, και ο τουτου συνωνυμος; που Ἐφραιμ
ο πολυς, η παραμυθια των αθυμουντων, η παιδαγωγια των νεων, η χειραγωγια των
μετανοουντων, η κατα των αιρετικων ρομφαια, το δοχειον του Πνευματος, το σκευος
των αρετων; Ὁραις ποσον το μεσον, και ποση διαφορα εκεινων των μακαριων και
αγιων ανδρων παρα των νυν; Οιδα και αλλους θεοφορους διδασκαλους, αλλα αρκει
προς το παρον τεως. Ἐκεινοι την ψυχην αυτων, καθως προειρηται, εθηκαν υπερ των
προβατων· ουτοι δε αφεντες τα προβατα εφυγον· εκεινοι δυνατοι και εν λογωι και εν
εργωι· ουτοι δε και εν χρημασι και εν κτημασι και ιππων και ημιονων, και αρουρων και
ποιμνιων, και μαγειρων και λαμπρας τραπεζης. Πολυς ο λογος εν αυτοις περι τουτων
καθ' εκαστην ημεραν και νυκτα· περι δε της λογικης ποιμνης λογος ουδεις, περι ης
λογον απαιτηθησονται εν τηι μεγαληι ημεραι της κρισεως. Ειτα εαν τις ερωτησηι αυτους
περι βιβλιων, αποκρινονται λεγοντες· Πτωχος ειμι, και ουκ ευπορω βιβλια κτησασθαι.
Ειτα προσερχονται ουχ ως πτωχοι, αλλ' ιματια φορουντες εκστιλβα, βαλαντια
κεκτημενοι αδρα, και τραχηλους ως παρασιτων ταυρων, μαθητων πληθος επισυρομενοι,
μαλλον δε μαγειρων· τα μεν αισχρον εστι και λεγειν, εκ του περισσου γαρ πλουτου
συνεισακτους εκτησαντο προφασει ανδραποδων. Ὢ βαθειας αισχυνης· ω της κακης
ευποριας! ω πικρας φιλαργυριας! ω της απληρωτου γαστρος! Λοιπον εκειθεν
σκανδαλα, ψιθυρισμοι, ονειδη, λοιδορισμοι, θορυβοι. Ειτα εγκαλουμενοι αποκρινονται·
Ουκ αδικω τινα, εξουσιαν εχω των εμων χρηματων. Ειτα εαν τις αθεων αιρετικων
παραφρονηι λαλων διεστραμμενα, ο αντιλεγων ουδεις, ο πολεμων ουδαμου· παντες
πτωχοι τοτε γινονται, παντες σιωπητικοι, παντες φυγαδες. Ὢ της κακης ριζης παντων
των κακων της φιλαρ 59.561 γυριας! Ἐκ του πλουτου βουλεσθε σωθηναι; Ἀλλ'
Ευκοπωτερον εστι καμηλον δια τρυμαλιδος ραφιδος εισελθειν, η πλουσιον εις
βασιλειαν του Θεου. Τρυφωντες, μεθυοντες, και μετεωριζομενοι βουλεσθε νικαιν τας
αιρεσεις; Ἀλλ' ουαι υμιν, οι τρυφωντες και μετεωριζομενοι, εν χρυσωι και ιματιοις
ποικιλοις καλλωπιζομενοι· πως αλλοις δειξετε την καλην πτωχειαν του Χριστου, του
δι' ημας πτωχευσαντος, του εντειλαμενου τοις μαθηταις αυτου μη εχειν χαλκον εν ταις
ζωναις. Ὄντως πλανασθε, μη νοουντες τας Γραφας. Ουκ ακουετε του
Κυριου
λεγοντος, οτι Μακαριοι οι πτωχοι· και παλιν, Ουαι υμιν τοις πλουσιοις· και, Μη
θησαυριζετε επι της γης. Ὁ πλουτος υμων επληθυνθη, και ο λογος υμων εξελειπε· τα
ιματια υμων σητοβρωτα γεγονασι· περι ων λογον δωσετε τωι αρχιποιμενι Χριστωι. Ου
γαρ αγνοειτε, οτι εκαστος ημων περι εαυτου λογον δωσει τωι Θεωι· υμεις δε και υπερ
εαυτων και υπερ των προβατων, αρχιερεις και ιερεις, και διακονοι, εκαστος καθως
επιστευθη. Ἀλλ' ορατε, μη επιλαθεσθε των ταλαντων. Προσεχετε εαυτοις και παντι τωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

ποιμνιωι· Βλεπετε μη απολειψηι προβατον εκ της ποιμνης. Τουτο γαρ εστε γινωσκοντες,
οτι εαν εν προβατον απολειψηι γενομενον θηριαλωτον εξ υμετερας αμελειας, παντα
τον βιον υμων κατελυσεν· το γαρ αιμα αυτου εκ των χειρων υμων απαιτησει ο Κριτης.
ζʹ. Ἀνανηψατε ουν λοιπον, κηρυξατε τον λογον, αποῤριψατε πασαν βιωτικην
μεριμναν, βλεπετε ακριβως πως περιπατειτε· Βλεπετε τους κυνας. Παλιν το βλεπετε
λεγω, και λεγων ου παυομαι. Βλεπετε τους κλεπτας, βλεπετε οτι πολλοι πλανοι
εξηλθον εις τον κοσμον. Ἀγρυπνειτε και νηφετε, οι το δεσποτικον χαρισμα
καταπιστευθεντες, και γρηγορειτε, και την ωραν της φοβερας παρουσιας του ∆εσποτου
τηρειτε, οταν ερχηται συναραι λογον μεθ' υμων, οις επιστευσε τα ταλαντα. Ταυτα
τοινυν κατα νουν εχοντες, ω αγαπητοι, Ποιμανατε το εν υμιν ποιμνιον του Θεου, ως
λεγει ο Ἀποστολος, μη αναγκαστικως, αλλ' εκουσιως, μηδε αισχροκερδως, αλλα
προθυμως, μηδε ως κατακυριευοντες του κληρου, αλλα τυποι γενομενοι του ποιμνιου.
Και φανερωθεντος του αρχιποιμενος κομισεσθε τον αμαραντινον της δοξης στεφανον.
Παλιν ουν ταυτα ερω· ακουσατε, ιερεις Κυριου, Βασιλεις της γης, και παντες λαοι,
αρχοντες και παντες κριται γης· νεανισκοι και παρθενοι, πρεσβυτεροι μετα νεωτερων.
Ἐνωτισασθε, παντες οι κατοικουντες την οικουμενην, οι μικροι και μεγαλοι,
ειτε αρσεν ειτε θηλυ, Ἐπι τωι αυτωι πλουσιος και πενης· προσεχετε τοις λεγομενοις,
παρακαλω· βουλομαι γαρ αποδειξαι και πληροφορησαι υμας εκ των αγιων Γραφων, οτι
ου παντες οι λεγομενοι Χριστιανοι, Χριστιανοι εισιν, αλλα μονον το ονομα καλουμενοι
Χριστιανοι φρεναπατωνται επι τηι ψιληι προσηγοριαι. Τωι μεν λογωι Χριστιανοι πολλοι,
τωι δε τροπωι ολιγοι και σπανιοι· τωι σχηματι ως Χριστιανοι και ως Χριστου μαθηται,
τωι δε τροπωι προδοται· τωι λογωι ευσεβεις και ευσπλαγχνοι, τωι δε τροπωι ασεβεις και
ανελεημονες· τηι προσηγοριαι Χριστιανοι, τοις δε εργοις εθνικοι, καθως προειπεν ο
προφητης ∆αυιδ, οτι Ἐμιγησαν εν τοις εθνεσι, και εμαθον τα εργα αυτων. Και αληθως
εν ημιν επληρωθη η προφητεια αυτη. Ποταποι Χριστιανοι Ἰουδαικοις και Ἐλληνικοις
προσεχοντεςμυθοις, και γενεαλογιαις, και μαντειαις, και αστρολογιαις, και
φαρμακειαις, και φυλακτηριοις· και παρατηρησεις ημερων και ενιαυτων, κληδονισμους
και ονειρα, και ορνεων φωνας· και εν πηγαις λυχνους απτοντες και απολουομενοι, και
συναντηματα παρατηρουμενοι, και ειδωλοθυτον εσθιοντες, και αιμα πνικτων και
θηριαλωτων, και ορνεοπατακτα, και πολλα ετερα τουτων ομοια; Πως Χριστιανοι
ευρεθωσιν οι τοιαυτα πρασσοντες; ποιαι δε παῤρησιαι τολμωσιν εαυτους ονομαζειν
Χριστιανους; πως δε τολμωσι προσελθειν τοις θειοις μυστηριοις οι χειρονες των
Ἑλληνων υπαρχοντες; Παλιν ακουσατε, ποταποι Χριστιανοι οι τα των εθνων σχηματα
ποιουντες, αφανισμον προσωπων, η επιφωνησεις, η ορχησεις, η κροτους χειρων, η
στολισμον γυναικων εν ανδρασι; Τοις τα τοιαυτα πραττουσι ουδεν οφελος το λεγεσθαι
αυτους Χριστιανους.
Ὥσπερ γαρ η κορη η παρθενος, εως οτε 59.562 φυλασσει την παρθενιαν αυτης,
ευλογως και αξιως παρθενος καλειται, και εστιν· επαν δε απατηθηι υπο τινος, και
φθαρηι, και την παρθενιαν απολεσηι, ουκ ετι παρθενος εστιν· ουτω και ο καλουμενος
Χριστιανος εαν τας συνθηκας παραβηι, και τας επαγγελιας καταπατησηι, και τον λογον
του Ευαγγελιου αθετησηι, και τα των εθνων πραττηι, ουδεν οφελος το καλεισθαι αυτον
Χριστιανον, καθως προειρηται. Συνετε ουν απαντες, αγαπητοι, οτι δι' ολιγων ρηματων
απασιν εκεινοις απεταξαμεθα λεγοντες· αποτασσομαι τωι Σαταναι, και πασι τοις εργοις
αυτου. Ἐννοησον τι ειπες, Πασι τοις εργοις αυτου· βλεπε τινι συνεθου, ουκ αγγελωι, ου
βασιλει επιγειωι, ουκ αρχοντι του αιωνος τουτου, αλλα τωι Βασιλει των βασιλευοντων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

και Ἄρχοντι των αρχοντων· αυτωι συνεθου και ωμολογησας, και συνεταξω επι πολλων
μαρτυρων· λοιπον εν τηι χειρι αυτου και συ και οι λογοι σου. Το λοιπον προσδεχου
αυτον ερχομενον εκ των ουρανων επιφερομενον σου το γραμματειον, τα ρηματα εκ του
στοματος σου επι αγγελων και ανθρωπων. Ὅρα, αδελφε, και φυλαξον του λοιπου απο
των εθνικων πραγματων. Ἀκουσατε του Ἀποστολου λεγοντος· Τουτο ουν λεγω, και
μαρτυρομαι εν Κυριωι, μηκετι υμας περιπατειν, καθως και τα λοιπα εθνη περιπατει εν
ματαιοτητι του νου αυτων, εσκοτισμενοι τηι διανοιαι. Ὑμεις δε ουχ ουτως εμαθετε τον
Χριστον. Προσεχετε τοις λεγομενοις, αγαπητοι, και μη συναναμιγνυσθε τοις τοιαυτα
πραττουσι. Πολλοι γαρ εισι της απωλειας μαθηται, και ετι πληθυνθησονται. Βλεπετε,
οτι αι ημεραι πονηραι εισι, και ο καιρος τους ιδιους υπηρετας προχειριζεται.
ηʹ. Και μη θαυμασηις, εαν οι ποιμενες λυκοι γινωνται. Προς γαρ επισκοπους και
πρεσβυτερους διαλεγομενος
Παυλος ο αποστολος ελεγεν, οτι Ἐξ υμων αυτων
αναστησονται ανδρες λαλουντες διεστραμμενα. Ὥστε μηδεις πλανατω υμας, εχων
εξωθεν σχημα αγγελικον, και εσωθεν διαβολικον. ∆ια τουτο ο Ἰησους ελεγεν·
Βλεπετε, μη τις υμας πλανησηι. Καγω δε παλιν τα ομοια ερω· βλεπετε μη τις υμας
πλανησηι, μητε απο των εσωθεν, μητε απο των εξωθεν, μη επισκοπος, μη πρεσβυτερος,
μη διακονος, μη αναγνωστης, η τις εαν ηι λαλων διεστραμμενα· Οιτινες ερχονται προς
υμας εν ενδυμασι προβατων, εσωθεν δε εισι λυκοι αρπαγες· οιτινες εχουσιν μορφωσιν
ευσεβειας, την δε δυναμιν αυτης ηρνημενοι. Ὑμεις δε, αγαπητοι, μη πλανηθητε, αλλ'
ως παρελαβετε τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον, εν αυτωι περιπατειτε· και ο Θεος της
ειρηνης εσται μεθ' υμων. Και περι μεν τουτων ενταυθα αποδωσω τον λογον· μικρα δε
διαλεχθεις περι σημειων της συντελειας, καταπαυσω. Ὅταν δε αρξωμαι λαλειν περι της
συντελειας, φρικη μοι επερχεται, και εξισταμαι. Παντα μεν τα του Κυριου θαυμαστα,
μεγαλα και φοβερα και ενδοξα· το δε τελος της συντελειας και το της δευτερας αυτου
παρουσιας μυστηριον, υπερ λογον και νουν και εννοιαν, υπερβαινει πασαν διηγησιν,
και καταπληττει πασαν ακοην. Μεγας δε αγων και πολυς ποθος των μαθητων, ακουειν
παρα του διδασκαλου σημεια περι της συντελειας.
Ὡς γαρ πολλακις ηκουσατε του Ευαγγελιου λεγοντος, οτι Καθημενου του Ἰησου
επι του ορους των Ἐλαιων, προσηλθον αυτωι μαθηται αυτου κατ' ιδιαν λεγοντες· Ειπε
ημιν, τι το σημειον της σης παρουσιας, και της συντελειας του αιωνος. Ὅρα το σοφον
και συνετον των μαθητων. Ὅταν μεγα τι εβουλοντο ερωταιν, ου παντες αυτωι
προσερχονται, αλλα κατ' ιδιαν, και φασιν· Ειπε ημιν, ∆εσποτα, και το, ειπε ημιν, αγαθε·
ειπε ημιν, καρδιογνωστα· ειπε ημιν, ο γινωσκων τα εσχατα και τα αρχαια· ειπε ημιν, ο
ειδως τα παντα πριν γενεσεως αυτων· ειπε ημιν, ο ποιητης των αιωνων· ειπε ημιν, ο
Πατηρ του μελλοντος αιωνος· ειπε ημιν, Τι το σημειον της σης παρουσιας και
συντελειας του αιωνος, οταν μελληις ερχεσθαι κριναι ζωντας και νεκρους πασης της
οικουμενης· οταν καταργησηις πασαν αρχην και πασαν εξουσιαν και δυναμιν· οταν
καμφθηι σοι παν γονυ επουρανιων, και επιγειων και καταχθονιων· Ειπε ημιν, τι το
σημειον της παρουσιας σου, οπως και ημεις διδαξωμεν παντα τα εθνη την παραδοξον
σου παρουσιαν. Ὁ δε Κυριος ειπεν αυτοις· Βλεπετε, μη πλανηθητε· πολλοι γαρ
ελευσονται επι τωι ονοματι μου, λεγοντες, οτι Ἐγω ειμι ο Χριστος.
Βλεπετε, μη τις υμας πλανησηι· οτι ο καιρος εγγυς εστι. Ὅπερ νυν ημεις
θεωρουμεν τοις οφθαλμοις ημων,
59.563 τοτε ειπεν, Ὅτι καιρος εγγυς εστι· νυν
εστηκε, και παντες θεωρουμεν. Ὁραις, ποση σπουδη του ∆εσποτου περι
ψευδοδιδασκαλων και αιρετικων του απογυμνωσαι, και δειξαι ημιν τον κεκρυμμενον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

εν αυτοις δολον; ∆ιο και προ των σημειων εν τηι ερωτησει των μαθητων, τουτους
προηγαγεν ως λυκους της ποιμνης και του Ἀντιχριστου προδρομους· ειτα προειπε τα
ακολουθα, πολεμους και ακαταστασιας, εθνος επι εθνος, και βασιλειαν επι βασιλειαν·
απερ ορωντες νυν, ου συνιεμεν, βλεποντες κατα τοπους πολεμους, και λιμους, και
φοβητρα, και σημεια απο του ουρανου, και τα λοιπα απερ ειρηκεν, τα πλειστα ορωντες,
ου συνιεμεν. Τοτε, φησι, σκανδαλισθησονται πολλοι, και αλληλους παραδωσουσι. Και
που νυν ουκ εστι προδοσια; ουχι παντες σχεδον κατ' αλληλων γεγονασι, και μισουσιν
αλληλους; Και τουτο πεπληρωται, καθως ορωμεν. Ουχι παντες κατ' αλληλων
γεγονασιν, εθνος επι εθνος, βασιλεια επι βασιλειαν, αρχοντες κατα των ομοιων,
επισκοποι κατα επισκοπων, πρεσβυτεροι κατα πρεσβυτερων, και διακονοι κατα
διακονων, αναγνωσται κατ' αλληλων, λαικοι κατα λαικων; ∆ια γαρ το πληθυνθηναι
την ανομιαν, ψυγησεται η αγαπη των πολλων. ∆ια τουτο προειπεν ο ∆εσποτης·
Ἐρευνατε τας Γραφας, και, Ου μη πλανηθητε. Ἕτερον δε παλιν σημειον προεθηκεν
λεγων· Και κηρυχθησεται τουτο το Ευαγγελιον εν οληι τηι οικουμενηι εις μαρτυριον πασι
τοις εθνεσι. Και τοτε προσδεχου το τελος, προσδοκα ιδειν βδελυγμα της ερημωσεως,
τον υιον της απωλειας, δι' ον γενησεται θλιψις πολλη και μεγαλη, οια ου γεγονεν απ'
αρχης του κοσμου. Και παλιν λεγει· Ἐγερθησονται ψευδοχριστοι και ψευδοπροφηται,
και δωσουσι σημεια και τερατα, ωστε, ει δυνατον, πλανησαι και τους εκλεκτους. Ὅρα
δε, πως ανω και
κατω τους ψευδοπροφητας και ψευδοδιδασκαλους και
ψευδαποστολους του Ἀντιχριστου υιου της απωλειας, οιτινες δια των ακαθαρτων
πνευματων προχειριζομενοι, και υπ' αυτων ενεργουμενοι, προδρομοι γινονται του
Ἀντιχριστου και αντικειμενου· και δια των ιδιων δογματων απατησουσι, και
ετοιμασουσι λαον επιτηδειον προς υποδοχην του υιου της απωλειας.
θʹ. ∆ια τουτο η θεια Γραφη, αδελφοι, ανω και κατω κραζει οτι πολλοι πλανοι
εξηλθον εις τον κοσμον. ∆ια τουτο και ο ∆εσποτης επηγαγε το, Ἰδου προειρηκα υμιν.
Νοειν δε ημας χρη τον νουν εκαστης λεξεως. Ἰδου προειρηκα υμιν· τουτεστιν, απαρτι
προφασιν ουκ εχετε. Ἰδου προειρηκα υμιν· εαν πλανησωσι τινα εξ υμων, ασυγγνωστος
εσται. Ἰδου προειρηκα υμιν· ευλογον προφασιν ουδεις εχει. Ἰδου προειρηκα υμιν
παντα· Βλεπετε, μη πλανηθητε. Ὁρατε, μη αλλον ψευδοχριστον δεξησθε αντι εμου του
αληθινου. Πολλοι γαρ ελευσονται εν τωι ονοματι μου, λεγοντες· οτι Ἐγω ειμι ο Χριστος,
και πολλους πλανησουσι· και, Ὁ καιρος εγγυς εστι. Μη ουν πορευθητε οπισω αυτων.
Ὁρατε, ποσος ο λογος εν αγιαις Γραφαις περι των τοιουτων. ∆ια τουτο πολλακις υμας
υπεμνησα περι των αθεων αιρετικων, και τανυν παρακαλω, του μη συγκαταβηναι
αυτοις εν τινι πραγματι, μη εν βρωμασιν, η εν πομασιν, η φιλιαι η σχεσει, η αγαπηι η
ειρηνηι.
Ὁ γαρ εν τουτοις απατωμενος, και συγκαταβαινων αυτοις, αλλοτριον εαυτον
καθιστησι της καθολικης Ἐκκλησιας. Ὁ δε αληθινος και αδολος μαθητης του Θεου μετα
παῤρησιας κραζει· Ει τις υμας ευαγγελιζεται παρ' ο παρελαβετε, αναθεμα εστω· και τα
του ∆αυιδ ψαλλει· Κυριε, ουχι τους μισουντας σε εμισουν, και επι τους εχθρους σου
εξετηκομην; τελειον μισος εμισουν αυτους. Φριξατε και τρομαξατε οι τας αγαπας μετ'
αυτων ποιουντες, και διορθωσασθε, ινα μη απολησθε ταις ασεβειαις αυτων. Ἁρμοζει δε
και ενταυθα το, Ἰδου προειρηκα υμιν. Ἀλλ' επι το προκειμενον επανελθωμεν, τα περι
της συντελειας αναπληρουντες. Και ινα συντομως ειπω· τα προειρημενα σημεια
επληρωθησαν· λοιπον χρη ετοιμον ειναι και παρεσκευασμενον, και μη πολυπραγμονειν
πλειον των γεγραμμενων. Πολλοι αμαθεις και αστηρικτοι γεγονασιν οι στρεβλουντες
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

τας θειας Γραφας· ορα δε συ, μη πιστευσηις αυτοις. Πολλη κακια, πολλη πονηρια
εκκεχυται επι της γης, πολλα σκανδαλα· Βλεπε δε συ, μη απατηθηις· μη εκκλινηις εις τα
δεξια, μηδε εις τα αριστερα, αλλ' οδωι βασιλικηι βαδιζε. Ἔχεις πολλους πιστους,
αγαπητε, ει και μη επι γης, αλλ' εν ουρανωι, μεθ' ων παντοτε συνειναι σπευσον. Ἔχεις
εκει πανηγυρεις αγγελων, εχεις πατριαρχας, προφητας, απο
59.564 στολους,
ευαγγελιστας· εχεις μαρτυρας, οσιους ομολογητας, και τους εν μοναχικωι βιωι
διαπρεψαντας, πληθος πολυ, ων τα ονοματα εν βιβλιωι ζωης. Τουτους ποθησον, τουτους
μιμησαι, τουτων μη χωριζου, τουτων την μνημην εν τηι καρδιαι σου εχε νυκτος και
ημερας, παντοτε εν ταις χερσι σου τας τουτων βιβλους κατεχων αναγινωσκε, οπως
ευρηις πολλην ωφελειαν. Γινου εμπορος λογου δικαιοσυνης, ινα δυνηι τους
αντιλεγοντας ελεγχειν, και τοις μυθολογοις επιτιμαιν, και τους αιρετικους επιστομιζειν,
και τους παραπιπτοντας νουθετειν και επιστρεφειν. Ἐρευνα τας θειας Γραφας, ινα οταν
ιδηις ακαταστασιαν και συγχυσιν, μη καταπεσηις, αλλ' επι την θειαν Γραφην καταφυγηις.
Ὅρα δε, μη χαυνωθηις, μηδε σαλευθηις απο του νοος σου. Ὅταν ιδηις πολλους
ασυνετουντας, μη ξενιζου· δει ταυτα γενεσθαι. Ὅταν ιδηις πολλους ψευδοπροφητας,
υπομνησθητι του
∆εσποτου λεγοντος, οτι Ἐγερθησονται ψευδοχριστοι και
ψευδοπροφηται. Ὅταν πλανολογους, υπομνησθητι του προφητου λεγοντος· Ουαι τοις
γραφουσι πονηριαν. Ὅταν ιδηις τους ευλαβεις και πιστους και σοφους
εξουδενουμενους, τους δε εναγεις και αλαζονας και προδοτας και πορνους
προχειριζομενους, υπομνησθητι του Ἀποστολου λεγοντος, οτι Πονηροι ανθρωποι και
γοητες προκοψουσιν επι το χειρον, πλανωντες και πλανωμενοι. Ὅταν ιδηις την αγιαν
Γραφην βδελυχθεισαν υπο των ειναι δοκουντων Χριστιανων, και τους λαλουντας τον
λογον του Θεου μισηθεντας, υπομνησθητι του Κυριου ειποντος· Ει ο κοσμος υμας μισει,
γινωσκετε, οτι εμε πρωτον υμων μεμισηκεν. Ει εμε εδιωξαν, και υμας διωξουσιν. Ὅταν
ιδηις λαους επισυντρεχοντας προς τους μυθολογους και φυλακτογραφους, και
γενεαλογιας, και μαντειας, και διδασκαλιας δαιμονων, και επερωτησεις πνευματων
ακαθαρτων, μη θορυβηθηις, μηδε καταπεσηις. Καν εκ των δοκουντων ειναι ποιμενων
εαν ιδηις ταυτα πρασσοντας, μη απογνωσηις, αλλα δακρυσας υπομνησθητι του
Ἀποστολου λεγοντος, οτι Ἐν υστεροις καιροις αποστησονται τινες της πιστεως,
προσεχοντες πνευμασι πλανης, και διδασκαλιαις δαιμονων ακαθαρτων. Και παλιν
λεγει· Ἔσται καιρος, οτε της υγιαινουσης διδασκαλιας ουκ ανεξονται, αλλα κατα τας
ιδιας επιθυμιας επισωρευσουσι εαυτοις διδασκαλους, κλυθομενοι την ακοην· και απο
μεν της αληθειας την ακοην αποστρεψουσιν, επι δε τους μυθους εκτραπησονται.
ιʹ. Ὅταν ιδηις αριστα πολυτελη, και δειπνα, και τρυφην, και απατην, και
θορυβον, και ατακτους φωνας, υπομνησθητι του Κυριου λεγοντος· Ουαι οι
εμπεπλησμενοι, οτι πεινασετε· ουαι οι γελωντες νυν, οτι πενθησετε. Ὅταν ιδηις
χορευοντας, και παιζοντας, και τα αισματα των δαιμονων καταλεγοντας, στεναξον, και
δακρυσας υπομνησθητι του ∆αυιδ λεγοντος· Ουκ εγνωσαν ουδε συνηκαν, εν σκοτει
διαπορευονται· και του προφητου Ἡσαΐου λεγοντος· Ουαι οι εγειρομενοι το πρωι, και
το σικερα διωκοντες, οι μενοντες οψε, μετα κιθαρων, και ψαλτηριων, και τυμπανων,
και αυλων, τον οινον πινοντες· τα δε εργα του Θεου ου βλεπουσι, και τα εργα των
χειρων αυτου ου κατανοουσι. Και απλως παν σκανδαλον θεωρων γινομενον,
υπομνησθητι του ∆εσποτου λεγοντος· Ουαι τωι κοσμωι απο των σκανδαλων· ανενδεκτον
δε εστι μη ελθειν τα σκανδαλα· ουαι δε δι' ου ερχεται. Ἀλλα τι φασιν οι βαρυκαρδιοι, οι
ζητουντες το ψευδος; ουκ εστι κακον, λεγοντες, το μετεωριζεσθαι· τι γαρ βλαπτει η
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

κιθαρα και τα λοιπα οργανα; Ὢ εσχατης ανοιας· ω της πονηρας επινοιας του διαβολου.
Γενεα πονηρα και μοιχαλις, ταυτα Κυριωι ανταποδοτε; Ὁ αχραντος ∆εσποτης πανταχου
ενετειλατο, μητε ολως μετεωριζεσθαι Χριστιανον, και συ λεγεις, τι βλαπτει ταυτα;
Ουαι οι λεγοντες το πικρον γλυκυ· ουαι οι τιθεντες το σκοτος φως. Ειπατωσαν δε ημιν
οι απαιδευτοι, εκ ποιας ιερας Γραφης παραστησαι δυνανται, οτι χρη τον Χριστιανον
ποιειν ταυτα τα σχηματα; ποια βιβλος των αγιων, ποια Ευαγγελια εδιδαξεν ουτως
ασχημονειν τους Χριστιανους; Ἰδου η καθολικη και αποστολικη Ἐκκλησια απο
ανατολων ηλιου μεχρι δυσμων, και απο περατων της οικουμενης κραζει, και διδασκει,
και παραινει, δια τε νομου, και προφητων. και αποστολων, και αυτου του ∆εσποτου,
και ουδαμου
59.565 τις ευρεν, οτι επετραπη Χριστιανος ποιειν ταυτα τα σχηματα.
Ποσοι βασιλεις και δυνασται, και σοφοι, και ευγενεις, και ενδοξοι, και νομικοι, και
δουλοι και ελευθεροι, και πτωχοι και πλουσιοι, και πρεσβυται και νεοι; τις εκ τουτων
παντων δυναται αποδειξαι η παραστησαι περι τουτων, οτι επετραπη ο Χριστιανος
κιθαριζειν, η ορχεισθαι, η αλλο τι τοιουτον ποιειν, ων προειρηκαμεν; Ουδεις δυναται
παραστησαι. Μηδεις πλανατω υμας· ουκ εστι ταυτα Χριστιανων· ταυτα αλλοτρια εισι
της καθολικης Ἐκκλησιας· ταυτα παντα τα εθνη του κοσμου ποιουσι. Μηδεις, αδελφοι
μου, πλανατω υμας· οσοι εν τουτοις εναγεσθε, της χαριτος εξεπεσατε· Χριστος ουδεν
υμας ωφελησει. Ἐπανελθωμεν δε παλιν επι την πρωτην και καλην ομολογιαν, εις ην
εκληθημεν, ενωπιον πολλων μαρτυρων, επι αγγελων και ανθρωπων και του κτιστου
των ολων· αυτος γαρ το γραμματειον της ομολογιας ημων κατεχει εν ουρανωι,
αποδουναι εκαστωι καθως επραξε και εφυλαξε την ομολογιαν. Ἑκαστου γαρ ημων
γεγραμμεναι εισι, και αι συνθηκαι, και η του διαβολου αποταγη και προς Χριστον
συνταγη, και τα εργα ημων και αι πραξεις, και οι λογοι, και τα ενθυμηματα, και οι
μετεωρισμοι, και τα γελοια· και παντα γεγραμμενα εχων ερχεται ο Χριστος. Λοιπον ουν
τι βουλει; ψευσασθαι αυτωι; Ἀλλ' ουκ εστι δυνατον· εν γαρ χειρι αυτου και συ και οι
λογοι σου.
Ἀλλα βουλει κρυπτεσθαι; Ἀλλ' ουκ εστι δυνατον, επειδη εν χειρι αυτου τα
περατα της γης, Και ουκ εστι κτισις αφανης ενωπιον αυτου· παντα δε γυμνα και
τετραχηλισμενα τοις οφθαλμοις αυτου, και ου κρυβησηι απο προσωπου αυτου. Ἐαν εις
τον ουρανον αναβηις, αυτος εκει εστιν· εαν καταβηις εις την αβυσσον, εκει παρεστι.
Γεγραπται γαρ, οτι Παντα, οσα εθελησεν ο Κυριος εποιησεν εν τωι ουρανωι και εν τηι γηι,
εν ταις θαλασσαις, και εν πασαις ταις αβυσσοις. Τι ουν ποιησωμεν, αδελφοι; Στενα ημιν
πανταχοθεν· Αυτος γαρ γινωσκει τα κρυφια της καρδιας και νεφρους. Φυγειν ουκ εστιν·
ου γαρ εστιν ος εξελειται εκ των χειρων αυτου. Κρυβηναι αδυνατον· κατεχει γαρ τον
γυρον της γης, και τους κατοικουντας εν αυτηι, ωσει ακριδας. Ἀντιστηναι ουκ ενι,
καθως γεγραπται, οτι Συ φοβερος ει, και τις αντιστησεται σοι; Αυτος γαρ δεσποζει των
επουρανιων και επιγειων και καταχθονιων, ο μελλων καταργειν πασαν αρχην και
εξουσιαν και δυναμιν. Ἀπολογια ουκ ενι, ουδε αφορμη, ουτε εννοια. ∆ια τουτο απο
περατων της γης εως περατων η θεια Γραφη βοαι, και παραινει, και ελεγχει, και
νουθετει, και διαμαρτυρεται, και απειλει. ∆ιο φησιν ο ∆εσποτης ημων· Ὁ αθετων με,
και μη λαμβανων τα ρηματα μου, εγω ου κρινω αυτον· ο λογος, ον ελαλησα, κρινει
αυτον εν τηι εσχατηι ημεραι. Και παλιν λεγει· Ει μη ηλθον και ελαλησα αυτοις, αμαρτιαν
ουκ ειχον· νυν δε προφασιν ουκ εχουσι περι της αμαρτιας αυτων. Ἠκουσατε, οτι ουδεις
προφασιν εχει. Ὄντως, αδελφοι, στενα ημιν πανταχοθεν.
ιαʹ. Ἀλλα παντως τις αποκρινεται, οτι Ἰδου ικανως καθηψω ημων δια του λογου,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

και τα σκυθρωπα υπεδειξας, και τας κολασεις υπεμνησας, και τας τιμωριας διεγραψω,
και περισσως κατεπληξας και εφοβησας. Και οιδα αληθως, οτι ουτως εστιν· και οιδα, οτι
εκαστος υμων περι εαυτου λογον αποδωσει τωι Θεωι, και εκαστος θερισει ο εσπειρεν,
και εκαστος το ιδιον φορτιον βαστασει. Ἀλλ' ως ταυτα απηγγειλας, και εις μεσον
ηγαγες, και κατεπληξας και εφοβησας, υποδειξον ημιν λοιπον και της σωτηριας τον
τροπον, δος και της πληγης την ιασιν· ωσπερ ειπες τα καταπληκτικα, ειπε και τα
χαροποια. Ἰδου σωθηναι θελω, τι ποιησω; πως σωθω; ποιωι τροπωι χρησομαι; προς τινα
καταφευξομαι; Πολλα γαρ ημαρτον, και εν εργοις και εν λογοις, και εκουσιως και
ακουσιως, και εν νυκτι και εν ημεραι, και κατα πασαν ωραν. Τι ουν ποιησω; πως σωθω;
προς τινα καταφευξομαι; Ἐγω σοι λεγω προς τινα καταφυγηις. Ὁ μακαριος ∆αυιδ
υπεδειξε προς τινα δει καταφυγειν, ειπων· Ὁ Θεος ημων καταφυγη και δυναμις. Τουτο
υπεδειξεν και Ἰωαννης, ο μειζων παντων των προφητων, λεγων· Ἴδε ο αμνος του
Θεου, ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου. Τουτο απηγγειλε και ο αγγελος, λεγων· Αυτος
γαρ σωσει τον λαον αυτου απο των αμαρτιων αυτων· και παλιν ο προφητης ∆αυιδ
λεγει· Κυριε, προς σε κατεφυγον. Προς τουτον και συ καταφυγε τον ειποντα· Ουκ ηλθον
καλεσαι δικαιους, αλλα αμαρτωλους· τον ειποντα, Ου χρειαν εχουσιν οι υγιαινοντες
59.566 ιατρου, αλλ' οι κακως εχοντες· τον ειποντα, Μετανοειτε· ηγγικε γαρ η βασιλεια
των ουρανων· τον λεγοντα, ∆ευτε παντες προς με οι κοπιωντες και πεφορτισμενοι,
καγω αναπαυσω υμας· τον ειποντα, Ἐξουσιαν εχει ο Υιος του ανθρωπου επι της γης
αφιεναι αμαρτιας· τον λεγοντα, οτι Τον ερχομενον προς με, ου μη εκβαλω εξω· τον
ειποντα δια του προφητου, Ζω εγω, οτι ου βουλομαι τον θανατον του αμαρτωλου, ως
το επιστρεψαι και ζηιν αυτον· τον ειποντα, οτι Ποιησει την εκδικησιν των βοωντων προς
αυτον νυκτος και ημερας· τον ειποντα, Χαρα γινεται εν τωι ουρανωι επι ενι αμαρτωλωι
μετανοουντι.
Προς τουτον καταφευγε μετανοων και δακρυων. Μετανοησον, και μη
διακριθηις· μετανοησον, και μη αθυμησηις, μηδε απογνωσηις σεαυτον εχοντα σωτηριας
φαρμακα. Ἐν ουρανωι χαρα γινεται σου μετανοουντος, και συ ραιθυμεις; αγγελοι
σκιρτωσι, και συ νυσταζεις; δια σε παραγεγονεν ο ιατρος των ψυχων, και συ το τραυμα
κρυπτεις; αυτος κραζει· επιστραφητε προς με, υιοι ανθρωπων, δευτε προς με· και συ ου
σπουδαζεις; αυτος κραζει· Ουκ ηλθον καλεσαι δικαιους, αλλ' αμαρτωλους εις
μετανοιαν. Ὢ φιλανθρωπια ∆εσποτου ανεικαστος! Ουκ ηλθον καλεσαι δικαιους, φησιν,
αλλα αμαρτωλους. Θαρσει ουν, αμαρτωλε, και μη αθυμησηις. Σε γαρ ηλθε καλεσαι ο
ποιμην ο καλος· δια σε εκλινεν ουρανους, και κατεβη, λεγων· ∆ευτε προς με, παντες οι
πεφορτισμενοι. Ου γαρ ηλθον καλεσαι δικαιους, αλλα αμαρτωλους. Ὅρα δε μη
χαυνωθηις επι τωι λογωι, ακουων την αυτου αφατον φιλανθρωπιαν· ου γαρ μονον την
κλησιν ψιλην ειρηκεν, αλλα προσεθηκε το, Εις μετανοιαν. Ου γαρ ηλθον, φησι,
καλεσαι δικαιους, αλλα αμαρτωλους εις μετανοιαν· ουκ εις γελοια, αλλ' εις δακρυα·
ουκ εις αισχρολογιαν, αλλ' εις δοξολογιαν· ουκ εις αριστα και δειπνα και μεθην, αλλ'
εις νηστειαν και αγρυπνιαν και δακρυα· ουκ εις χορευματα και κιθαρισμους και
καταλεγματα, αλλ' εις πενθος και θλιψιν και στενοχωριαν, λεγων· Μακαριοι οι
πενθουντες και κλαιοντες, δηλονοτι, τας αμαρτιας αυτων. Ἄρξαι ουν του μετανοειν·
βαλε την αρχην μονον, και ο Θεος των μετανοουντων συνεργησει, και ενισχυει σε, και
ευρησεις χαριν πολλην, και γενησεται εν σοι υπερ μελι και κηριον. Πολλαι οδοι βιου,
καθως γεγραπται, και πολλοι τροποι της σωτηριας. Οιωι τροπωι θελεις, σωθητι, μονον
σωθητι. Ἐαν εχηις, ελεησον· ει δε ουκ εχεις, ου ζητει ο Θεος. Ουκ εχεις αρτον, ουκ εχεις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

ιματιον. Κλινον τα γονατα, τυψον το στηθος, καταγαγε τα δακρυα, στεναξον, πενθησον,
εκτεινον τας χειρας σου εις τον ουρανον, αρον το ομμα σον προς τον ∆εσποτην,
νηστευσον, αγρυπνησον. Ταυτα εχει πας ανθρωπος, και αρνησασθαι ου δυναται· ταυτα
σπουδασον προσαγειν τωι Θεωι παντοτε. Ἀλλα και ταυτα μετα σκοπου και διακρισεως
δει ποιειν, ινα μη εις ανονητα τρεχηις, και εις κενον κοπιαις.
ιβʹ. Ταυτας ουν τας αρετας ποιων, και τωι Θεωι προσφερων την μετανοιαν,
τηρησον ακριβως και ερευνησον, μηποτε εχηις εχθραν κατα τινος, και ο σκοπος σου αμα
εις κενον γενηται· αλλα καθως ειπεν ο αποστολος Παυλος, Μετα φοβου και τρομου
την εαυτων σωτηριαν εργαζομενοι, και τηρουντες την του Χριστου εντολην την
λεγουσαν· Ἐαν αφητε τοις ανθρωποις τα παραπτωματα αυτων, αφησει και ο Πατηρ
υμων ο ουρανιος τα παραπτωματα υμων. Ἐαν ουν προσευχηι τωι Θεωι εν οληι καρδιαι,
και ου χλευαζων και μετεωριζομενος, τηρησον αυτου την εντολην ταυτην, και αφες, ει
τι εχεις κατα τινος. Βουλει αφεθηναι σοι τα ιδια παραπτωματα; Ἄφες και συ τα του
πλησιον. Ἐαν δε συ ουκ αφιηις τα του αδελφου παραπτωματα, ουδε τα σα αφησει ο
∆εσποτης· ειπε γαρ, οτι Ἐαν μη αφησητε τοις ανθρωποις τα παραπτωματα αυτων, ουδε
ο Πατηρ υμων ο ουρανιος αφησει τα υμετερα. Και οιδαμεν παντες, οτι ου ψευδεται·
αψευδης γαρ εστι, και πιστος εν πασι τοις λογοις αυτου. Γινου ουν ετοιμος
προσδεχομενος καθ' εκαστην ημεραν τον απαιτουντα την ψυχην σου. Μη σημερον
μετανοησηις, και αυριον επιλαθηι· μη σημερον κλαυσηις, και αυριον χορευσηις· μη
σημερον νηστευσηις, και αυριον μεθυων προελθηις, περιφερομενος υπο πολλων· μη
σημερον αγρυπνησηις, και αυριον αναπεσηις· αλλα την σωτηριαν σου μεριμνησον, ινα
στεφανωθηις. Μη νοθευσηις την αρετην, μη περιφυγηις τον κοπον, ινα μη στερηθηις των
στεφανων. Μισησον πασαν χαραν του κοσμου τουτου, και την δοξαν αυτου. Και ειπε
μετα του 59.567 ∆αυΐδ· Ἀδικιαν εμισησα και εβδελυξαμην, τον δε νομον σου ηγαπησα·
και, Ἐκ πασης οδου πονηρας εκωλυσα τους ποδας μου. Ὤμοσα και εστησα του
φυλαξασθαι τας εντολας σου. Σπουδασον ουν παντοτε ετοιμος ειναι, ινα οταν ελθηι ο
απαιτων την ψυχην, ευρηι σε ετοιμον εν τηι μετανοιαι· καγω εγγυωμαι σοι, οτι ου μη σε
χωρισηι των σωζομενων. Τηρησον αει την του Κυριου εντολην, το, Γρηγορειτε και
προσευχεσθε, ινα μη εισελθητε εις πειρασμον. Και παλιν λεγει· Γενεσθε ετοιμοι, οτι ηι
ωραι ου δοκειτε, ο Υιος του ανθρωπου ερχεται. Ἄκουσον και του Ἀποστολου λεγοντος·
Ἀδιαλειπτως προσευχεσθε. Νοειτε τι εστι το, Ἀδιαλειπτως· τουτεστι, παντοτε, εν παντι
καιρωι, και εν νυκτι και εν ημεραι, και εσπερας και πρωι και μεσημβριας, και κατα πασαν
ωραν, και εργαζομενος και οδευων, και ποιμαινων και αροτριων, και κοιμωμενος και
ανισταμενος. Μη αναμεινηις Κυριακην, η εορτην, η τοπου διαφοραν. Ου γαρ εν τοπωι
περιγραφεται το Θειον· Ἐν γαρ χειρι αυτου τα περατα της γης. ∆ια τουτο και ο
προφητης ∆αυιδ καθ' εκαστην ημεραν και νυκτα προσευχομενος, ουκ ανεμενεν ημεραν,
ουδε τοπου διαφοραν, αλλα δακρυων ελεγε, και παραινων την εαυτου ψυχην· Ἐν παντι
τοπωι της δεσποτειας αυτου ευλογει η ψυχη μου Κυριον. Και συ, αγαπητε, μη αναμενηις
ωραν, η ημεραν, η τοπου διαφοραν· αλλα καθως προειρηται, εν παντι τοπωι, και εν οικωι
σου προσευχου, και εν τηι εκκλησιαι γενομενος προσευχου, και οπου δ' αν τυγχανηις,
προσευχου, εν παντι τοπωι της δεσποτειας Θεου. Ἐνωτισασθε, παντες οι κατοικουντες
την οικουμενην, επι το αυτο πλουσιος και πενης, ειτε αρσεν, ειτε θηλυ, ειτε μιγαδες,
νεανισκοι και παρθενοι, πρεσβυται και νεοι, βασιλεις της γης, και παντες κριται γης,
ακουσατε το γεγραμμενον· Ὁ καιρος συνεσταλμενος εστιν, ινα και οι εχοντες γυναικας,
ως μη εχοντες ωσιν. Ἀρνησωμεθα
Την ασεβειαν και τας κοσμικας επιθυμιας,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

σωφρονως και δικαιως και ευσεβως ζησωμεν εν τωι νυν αιωνι, και εν τωι μελλοντι
προσδεχομενοι 59.568 την μακαριαν ελπιδα, και επιφανειαν της δοξης του μεγαλου
Θεου και Σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου. Μεμνησθε μου παντοτε, αδελφοι, και
κρατειτε τας παραδοσεις, ας παρελαβετε παρα των μακαριων ανδρων, προφητων τε και
αποστολων, και του ∆εσποτου των ολων. Ὑποδειγμα δε της κακοπαθειας και
μακροθυμιας εχετε τους προφητας, της υπομονης τον Ἰωβ, της σωφροσυνης τον Ἰωσηφ,
της διακρισεως τον ∆ανιηλ, της αγαπης τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον, ος εδωκεν
εαυτον υπερ ημων, της μετανοιας τον θεοπατορα ∆αυιδ εχετε. Ουτος γαρ τυπος
μετανοιας ημιν γεγονε, παραινων ημιν, και παρακαλων, και λεγων, ∆ευτε τεκνα.
ακουσατε μου· καγω υμιν υποδειξω τον τροπον της μετανοιας· επειδη καγω ποτε
εσκανδαλισθην, αλλα δια της μετανοιας ανεστην· και γινωσκω την του ∆εσποτου
φιλανθρωπιαν· οιδα πως γνησιως τους μετανοουντας, υπτιαις χερσιν υποδεχεται·
αδυνατον γαρ τον εμον ∆εσποτην ψευσασθαι. Ἤκουσα γαρ αυτου λεγοντος· Τα
εκπορευομενα δια των χειλεων μου ου μη αθετησω. Ὁ ουρανος γαρ και η γη
παρελευσονται, οι δε λογοι μου ου μη παρελθωσιν. Ἅπαξ ωμοσα εν τωι αγιωι μου. Ζω
εγω, ος ου βουλομαι τον θανατον του αμαρτωλου. Ἠκουσατε, οτι καθ' εαυτου ωμοσεν ο
φιλανθρωπος.
∆ια τουτο προτρεπομαι παντας· ∆ευτε, τεκνα, ακουσατε μου· και ως καιρον
εχομεν, οξυποδησωμεν, πριν ελθειν ημεραν Κυριου την μεγαλην· Προφθασωμεν το
προσωπον αυτου εν ομολογησει. ∆ευτε, προσκυνησωμεν και προσπεσωμεν εναντιον
Κυριου του ποιησαντος ημας. Ὅτι αυτος εποιησεν ημας, αυτος Οικτειρησαι ημας, και
ευλογησαι ημας, επιφαναι το προσωπον αυτου εφ' ημας και ελεησαι ημας· αυτος γαρ
εστιν ο Θεος των μετανοουντων, αυτος προσδεχεται ημας μετανοουντας, αυτος και
ποιμανει ημας· αυτωι η δοξα και το κρατος και πασα ευχαριστια, τωι Πατρι και τωι Υιωι
και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16


