In illud: Memor fui dei
Εις το, "Ἐμνησθην του Θεου και ηυφρανθην."
61.689
Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην, ο μελωιδος εμαρτυρησατο ∆αυΐδ. Ουκ
εξ οικειας φυσεως εμαρτυρατο, αλλ' εξ αγιου Πνευματος του Θεου εκελαδησεν· ουχ
απλως εμνημονευσεν, αλλα και σοφως ο ∆αυιδ ελιτανευσεν· ουκ απο χειλεων μονον
εμεμνητο, αλλα και η καρδια εδιδαξεν· ουκ εν νυκτι η ημεραι επελανθανετο ο ∆αυιδ,
αλλα και ταυτα αιτων κατα πασαν ωραν εμεμνητο.
Και ινα μαθηις οτι αληθειαν και ου ψευδος διαγραφομεν, απ' αυτης της
εγγραφου ιστοριας τας μελωδιας του αγιου Πνευματος τρυγησωμεν. Ἐμνησθην του
Θεου, και ηυφρανθην, ειπεν ο ∆αυΐδ. Και ει θελεις γνωναι αληθως, οτι και εν νυκτι
και εν ημεραι εμεμνητο ο ∆αυιδ του Θεου, και μνημονευων ηυφραινετο, μετα πολλης
φιληκοΐας προσεχε τα λεγομενα· Ἐμνησθην εν νυκτι του ονοματος σου, Κυριε· και,
Μνησθησομαι του ονοματος σου εν πασηι γενεαι και γενεαι· Μεσονυκτιον εξεγειρομην
του εξομολογησασθαι σοι, Κυριε· Ἐν τοις ορθροις εμελετων εις σε. Ἑσπερας και πρωι
και μεσημβριας διηγησομαι και απαγγελω· Ὁ Θεος, ο Θεος μου, προς σε ορθριζω. Και
παλιν, Του αναγγελλειν τωι πρωι το ελεος σου, και την αληθειαν σου κατα νυκτα.
Ὁραις οτι ουκ εστιν ωρα αργη, εν ηι επελανθανετο; ουχ εωθινη, η νυκτερινη. Ει γε
θελεις μαθειν αληθως, οτι ουχ απλως εμνημονευσε του Θεου ο ∆αυιδ, αλλα μετα
συνοχης καρδιας, ακουε· Ἐκ βαθεων εκεκραξα σοι, Κυριε· Κυριε, εξομολογησομαι σοι
εν ευθυτητι καρδιας. Και ινα πασων των ωρων περας επαγηι ο ∆αυιδ, ειτα λεγει· Ὡς
ηγαπησα τον νομον σου, Κυριε! ολην την ημεραν μελετη μου εστιν. Ἰδου ως ολην
την ημεραν μελετων τα λογια Κυριου, και μεμνημενος του Θεου παρ' εκαστα, ποιας
απελαβε χαριτος αξιωμα; αρα επι γης τας αμοιβας εκολπωσατο; Οιμαι και αυτον
διαπρεποντα και βασιλευοντα επιγειως· ωδε τους εχθρους υποταττοντα, κακει τοις
αγγελοις επιταττοντα· ωδε της επιγειου βασιλειας την πορφυραν φορεσαντα, και
εκει της εν ουρανωι βασιλειας την δοξαν απαστραψαντα· ωδε της ευφωνιας τας
φωνας καταλαμψαντα του αγιου Πνευματος, κακει της παναρετου σοφιας τας
μαρμαρυγας καταυγασαντα.
Και ταυτα μεν μερικως υπογραφομεν. Τουτων δε παντων το κρειττον
εκληρωσατο. Ὡς γαρ ειδε το Πνευμα το αγιον συνεχως τον Θεον παρα του ∆αυιδ
υμνουμενον επι γης, λοιπον εις ουρανους το αγιον Πνευμα εχωρησεν εις πρεσβειαν
λεγον· Κυριε, εφ' εκαστης ο ∆αυιδ μνημονευει σου, και μνημονευων ευφραινεται·
και αυτος αυτου μνησθητι, Κυριε, Θεος ημων, και λεγει· Μνησθητι, Κυριε, του ∆αυιδ
και πασης της πραοτητος αυτου. Λοιπον αποκρινεται ο φιλανθρωπος Θεος· Ἐπειδη
συνεχως και συνετως μνημονευει μου ο ∆αυιδ, καγω επι παντων κηρυξω την εμην
προς εκεινον διαθεσιν και αγαπην· υπερ αγιους και αγγελους και δυναμεις αυτον
μεγαλυνω επι της γης. Τι λεγων; 61.690 Ευρον ∆αυιδ τον δουλον μου, ανδρα κατα
την καρδιαν μου· και, Πρωτοτοκον θησομαι αυτον, υψηλον παρα τοις βασιλευσι της
γης· και, Τον θρονον αυτου ως τας ημερας του ουρανου. Τουτο δε ειπων εαυτον
εδειγματισεν ο ∆αυΐδ. Ὁραις οτι μεγα κερδος γινεται του ανθρωπου το μνημονευειν
του Θεου; Ἐμνησθην του Θεου, ειπεν ο ∆αυιδ, και ηυφρανθη η καρδια μου. Αι μεν
γαρ αλλαι ευφρασιαι δια του στοματος εισερχονται, και δια του αφεδρωνος
μεθοδευονται· η δε του Θεου ευφρασια, ως πηγη, μελιῤρυτα ρηματα την καρδιαν
ευφραινει, ωστε λεγειν τον τοιουτον· Ὡς γλυκεα τωι λαρυγγι μου τα λογια σου; υπερ
μελι τωι στοματι μου. Ὁ γαρ του Θεου μνημονευων, παντα τα αγαθα της ευφροσυνης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εχει εν τηι καρδιαι φωλευοντα· εκει πηγη βρυουσα αγαθα, εκει μελι και κηριον και
λυχνος απτομενος, εκει θησαυρος κρυπτομενος της αγιας Τριαδος. Λοιπον ο Πατηρ
και ο Υιος και το αγιον Πνευμα ερχονται, και μονην παρ' αυτωι λαμβανουσι, και
λοιπον ουκ ετι γινεται ανθρωπος κατηχουμενος, αλλ' αγγελος θεοφορουμενος.
Ἐπειδη ουν τοιαυτης χαριτος κατηξιωται ο ανθρωπος, και τοιαυτης ευφρασιας
απολαυσας ηυφραινετο ο ∆αυιδ, και ημεις της του Θεου ευφρασιας απολαυοντες,
συνεχως μνημονευσωμεν του Θεου, ινα των αυτου αγαθων απολαυσωμεν. Φερε ουν
της παρουσιας του Σωτηρος τας αρετας μεταλλευσωμεν, και την επιγειον αυτου
παρουσιαν ως στηλην παναρετον ανυμνησωμεν· επειδη ηκουσα παρα της γλωττης
των παρανομων Ἰουδαιων βλασφημιας τεκμηρια, και επειδη απιστουσι τας Γραφας,
ας αναξιως αναγινωσκουσι, και ου γινωσκουσι το μυστηριον. Το γαρ οτι εκ
παρθενου ετεχθη ο Κυριος, εν αυτωι σκανδαλιζονται, φησιν, οι αθλιοι και
παμπονηροι.
Ὢ της ανοιας! ω των παρα φυσιν παρανομων! ποια γραφη, η ποιος προφητης
ου σαλπιζει του Κυριου ταυτας τας χαριτας; Πρωτος την Παρθενον ο Σολομων
εμακαρισεν, ο της μεγαλης σοφιας ηνιοχος, λεγων· Μακαρια η στειρα η αμιαντος,
ητις ουκ εγνω κοιτην εν παραπτωματι. Στειραν γαρ λεγει προ του επισκηνωσαι το
Πνευμα το αγιον, και προ του ανθησαι τον ηλιον. Ουκ εγνω κοιτην εν παραπτωματι,
οτι μετα ανδρος ουχ ωμιλησεν. Ὅτε δε ηκουσε περι της αμιαντου στειρας Ἡσαΐας ο
τιμιος, ευθυς του σοφου το ρητον εσπαργανωσε, και τωι αυτωι εμελυδησε· Συ, φησιν,
ειπας στειραν αμιαντον· καγω λεγω· Ευφρανθητι, στειρα η ου τικτουσα. Ἕως γαρ
νυν ουκ ετεκες· απο του νυν ευφρανθητι, οτι ον ου χωρουσιν οι ουρανοι, δεξασθαι
κατηξιωσαι. Ὡς δε οι δυο μαρτυρες ταυτα εκηρυττον, εζητουν και αλλον ετερον
μιξαι εις το μυστηριον, ινα επι τριων μαρτυρων σταθηι ασφαλες το ζητουμενον. Ὡς
δε ταυτα διενοουντο, εκατεροι ευρον ∆αυιδ της μελωιδιας τον ρητορα, και
υπομιμνησκουσιν αυτον της οικονομιας τα μελλοντα. Ὡς δε ηκουσε το μυστηριον,
σαλπιγγος φωνην αντεφω 61.691 νησεν· Ἰδου εκατεροι περι της στειρας ειρηκατε·
δια τι ουκ ειρηκατε περι της ενδοξου κυησεως; Ευθεως νοησας Ἡσαΐας το φρονιμον,
αντιβαλλει τοις ρημασιν· Ἰδου η παρθενος εν γαστρι ληψεται, και τεξεται· υιον. Και
ο Σολομων εδευτερωσεν· Ἕξει καρπον εν επισκοπηι ψυχων. Ταυτα ακουσας ∆αυιδ
εφησε προς αυτους· Ἰδου ειρηκατε οτι τεξεται· εν ποιωι τοπωι; εν πολει, η εν ερημωι η
εν χωραι; Λεγουσι προς αυτον· Συ περι του τοπου και της πολεως ερμηνευσον·
περισσοτερας γαρ χαριτος ηξιωσαι. Τοτε ∆αυιδ, του Πνευματος ειποντος αυτωι την
ενεργειαν, μεγαλοφωνωι κραυγηι εστηλιτευσε το μυστηριον· Ὑμεις, φησιν, εν κρυφηι
δονιτευετε, εγω υψηληι τηι φωνηι ανυμνησω την κυησιν· Ἰδου ηκουσαμεν αυτην εν
Ἐφραθαι, ηυραμεν αυτην εν τοις πεδιοις του δρυμου.
Και συνεις επι τουτοις τοις δογμασιν, οτι βαθυ το αινιγμα, εζωγραφησεν·
Ἰδου ηκουσαμεν αυτην εν Ἐφραθαι, ηυραμεν αυτην εν τοις πεδιοις του δρυμου·
τουτεστιν, εν Βηθλεεμ· Ἐφραθα γαρ ονομαζεται. Ἠκουσαμεν αυτην εν Ἐφραθαι, οτι
εγκυος εστιν· εκει γαρ εξηλθεν η ακοη, οτι εγκυος εστιν η Παρθενος. Τοτε δε
ηυραμεν αυτην εν τοις πεδιοις του δρυμου, εις το σπηλαιον, οπου το φως
εφανερωσεν. Ὧδε ηκουσαμεν αυτην εγκυον, ωδε περι ανδρος ακοην εδεξαμεθα· εκει
μητερα του Κυριου ηυρηκαμεν. Ἰδου εκ των σων τρεις σοι παρεστησαμεν μαρτυρας
την δοξαν της Παρθενου κηρυττοντας· ουχ οτι μονον τουτους ευρηκαμεν· απαντες
γαρ αυτον οι προφηται εωρακοτες ελπιζουσιν· αλλ' επι τριων μαρτυρων εσταναι το
δικαιον. Ἐγω δε επι των τριων ου τρακτευω· αλλα δος μοι ενα πιστοτατον μαρτυρα
λεγοντα ψευδεσθαι το μυστηριον, η εξ ανδρος αποκυησαι την Παρθενον· η τουτο
αποδειξον, επιστρεψας ως Θεοτοκον προσκυνησον. Ἢ δειξον τον Σωτηρα εν ταφωι
και σορωι κατεχομενον, η εγω σοι δεικνυω εν δεξιαι του Πατρος καθεζομενον. Ου γαρ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εξ αλλοφυλων, αλλ' εκ του σου γενους προσφερω τον μαρτυρα λεγοντα· Ειπεν ο
Κυριος τωι Κυριωι μου· Καθου εκ δεξιων μου, εως αν θω τους εχθρους σου υποποδιον
των ποδων σου. Περι των Ἰουδαιων λεγει· ου γαρ αλλος εστιν εχθρος, ει μη ο
σταυρον αρνουμενος. Ἀλλ' εγω εασας την θεομαχον συναγωγην, προς την
θεοπνευστον Ἐκκλησιαν συνερωμαι. Ἐαν σοι ειπηι Ἰουδαιος, Ειπε πως εγεννησεν η
παρθενος διχα ανδρος, ειπε αυτωι και συ· Πως ετεκε την Ευαν ο Ἀδαμ διχα γυναικος;
Πως ετεκεν η παρθενος διχα σπορας; πως εξηνθησεν η γη διχα σπερματος; Πως
εγεννησεν η παρθενος; πως εβρυσεν η παρθενος το υδωρ η ακροτομος; Πως ετεκεν η
παρθενος; ειπε πως του Ἀαρων η ραβδος εβλαστησε;
Πως ετεκεν η παρθενος; ειπε πως ουρανοθεν το μαννα; πως επληθυνετο η
υδρια; πως εκ της ριζης Ἰεσσαι εβλαστησε το ανθος; πως Ἐλισσαιου το ελαιον
εβρυσεν εις τους κεραμους; Πως εγεννησεν η παρθενος; ειπε, πως επι Γεδεων ο
ποκος απελυσε δροσον; ειπε, πως επι του Σαμψων το οστεον εβρυσε το υδωρ; ειπε,
πως εφυλαξεν η καμινος τους παιδας; ειπε, πως επι Μανωε ανηφθη η πετρα διχα
υλης; ειπε, πως εκαιετο η βατος, και ου κατεκαιετο; ειπε, πως ου κατεφλεχθη Ἠλιας
εν τωι αρματι τωι πυρινωι; ειπε, πως ο Μωυσης εισηλθεν εις τον γνοφον, και παλιν
εξηλθε; Πως εγεννησεν η παρθενος; πως Ἡσαΐας τον Κυριον καθημενον επι θρονου
υψηλου και επηρμενου εθεασατο; ειπε, πως ∆ανιηλ εφανερωσε το κεκρυμμενον
ενυπνιον τωι Ναβουχοδονοσωρ; πως Ἰεζεκιηλ εφ' αρματος Χερουβιμ καθημενον ειδε
τον αορατον; Πως ετεκεν η παρθενος; πως Ἱερεμιας εκ μητρας ηγιασθη προφητης;
ειπε, πως τα νεκρα του προφητου οστα τον νεκρον ηγειραν τοτε; ειπε, πως η Ἐρυθρα
επετρωθη ραβδωι; ειπε, πως ο Ἰορδανης ανεποδισε το ρευμα; ειπε, πως τα δενδρα
τους καρπους εγκυμονουσιν; ειπε, πως η αμπελος φερει τον βοτρυν; ειπε, πως
εγεννησεν η νυξ την ημεραν; Πως εγεννησεν η παρθενος; ειπε, πως ο φωστηρ του
ηλιου θερμαινει τον κοσμον, ειπε, πως ο ουρανος τους αστερας εκφαινει; Και επι
τουτων εισι μυστηρια αῤρητα, κεκρυμμενα και ακαταληπτα εν ουρανοις. Ει ταυτα
μοι ερμηνευσηις ο των Ἰουδαιων εκσκεπτωρ, οιδα οτι καταλαμβανεις και την κυησιν
της Παρθενου. Ἀλλα συ αλλοτριος ει κακεινων και τουτων των μυστηριων· ημεις δε
και ταυτα φιλοφρονουμεν, κακεινα πιστευομεν. Ἑρμηνευσον τους προφητας, και
βλεπε της παρουσιας τους ρητορας. Στε 61.692 φανουσθω το κηρυγμα. Ὅσα εποιησε
και επαθε, ταυτα οι προλαβοντες προ τοσουτων γενεων εζωγραφησαν. Πρωτος
ικετευει ∆αυΐδ· Κυριε, κλινον ουρανους, και καταβηθι. Και επιτυχων της αιτησεως,
ευαγγελιζεται και λεγει· Ἔκλινεν ουρανους, και κατεβη. Και επειδη ως παιδιον ειχε
φανηναι, λεγει Ἡσαΐας. Παιδιον εγεννηθη ημιν. Ὅτι δε εμελλεν αιρειν αυτον η
μητηρ αυτου και φευγειν εις Αιγυπτον, Ἰδου ο Κυριος καθηται επι νεφελης κουφης,
και ηξει εις Αιγυπτον, και σεισθησεται τα χειροποιητα Αιγυπτου. Νεφελην κουφην
εικοτως ο λογος την Παρθενον εκαλεσεν, οτι ανθρωποποιου σπερματος βαρος ουκ
εδεξατο. Ὅτι δε ημελλεν εν Ἰορδανηι βαπτιζεσθαι, λεγει Ἱερεμιας· Πως ποιησηις εν
φρυαγματι του Ἰορδανου;
Και τι κατ' ειδος αριθμουμεν; Φερε δη ολας ομου τας προφητειας εις ενα
φωστηρα συνεχομενος. Περι της ερμηνειας Γαβριηλ λεγει· Ἰδου αποστελλω τον
αγγελον μου προ προσωπου σου, ος κατασκευασει την οδον σου εμπροσθεν σου. Και
περι της του Χριστου απαντης και του Βαπτιστου ∆αυιδ λεγει· Ἔλεος και αληθεια
συνηντησαν· και περι του ασπασμου της Ἐλισαβετ προς την αγιαν και αγνην
Θεοτοκον, ∆ικαιοσυνη και ειρηνη κατεφιλησαν. Και παλιν περι του Ἰωαννου και
περι του Κυριου λεγει· Ἀληθεια εκ της γης ανετειλεν, και δικαιοσυνη εκ του ουρανου
διεκυψε. Και περι των αποστολων λεγει· Ἐγω ειπα· Θεοι εστε. Και περι της μαρτυριας
της ανωθεν ∆αυιδ λεγει· Υιος μου ει συ, εγω σημερον γεγεννηκα σε. Και περι των
νοσουντων λεγει· Ἀπεστειλε τον λογον αυτου και ιασατο αυτους· και περι των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αμαρτωλων λεγει· Αυτος τας αμαρτιας ημων φερει· και περι των εγερθεντων
νεκρων, Ἀναστησονται οι νεκροι· και περι των κατεχομενων ψυχων, Και οι εν
σκοτει καθημενοι, φως ανετειλεν υμιν. Και περι του Καιαφα και Ἡρωδου λεγει·
Ἄρχοντες λαων συνηχθησαν μετα του Ἀβρααμ· και περι του Ἰουδα, Ὁ εσθιων αρτους
μου εμεγαλυνεν επ' εμε πτερνισμον· και περι της συναγωγης των Ἰουδαιων και
αρχιερεων, Ἥξει Κυριος εις κρισιν μετα των πρεσβυτερων του λαου· και περι του
σταυρου· ∆ευτε και εμβαλωμεν ξυλον εις τον αρτον αυτου· και περι του ληιστου του
εκ δεξιων, ∆εξια Κυριου εποιησε δυναμιν· και περι του ταφου· Ἔθεντο με εν λακκωι
κατωτατωι· και περι του στεφανου του εξ ακανθων, Ἡ αμπελος μου αντι βοτρυων
ακανθας εβλαστησε· και περι του πειρασθηναι υπο του Πονηρου, Ἐχθρος ωνειδισε
τον Κυριον· και περι του κληθηναι Υιον ανθρωπου, Και επι Υιον ον εκραταιωσας
εαυτωι· και περι της ταφης αυτου, Και δωσω τους πονηρους αντι της ταφης αυτου·
και περι της αναστασεως του Κυριου, Ἐξεγερθητι, ινα τι υπνοις, Κυριε; και περι της
αναληψεως αυτου· Ἀνεβη ο Θεος εν αλαλαγμωι· και περι της ανω καθεδρας, Καθου
εκ δεξιων μου. Και τι πολλα λεγω; Ὅλας γαρ τας προφητειας ουδε οι ρητορες
εξαγγελλουσι τας περι της χαριτος του Χριστου ᾀδομενας. Θελεις γνωναι καλης
ιστοριας ασφαλειαν; οτι περι την Καινην ∆ιαθηκην η Παλαια εζωγραφησε, και τα
ωδε οικονομουμενα, εκει σκιογραφουμενα;
Βλεπε μοι αυτον εκει εις την σκηνην του Ἀβρααμ μετα δυο αγγελων
παραγενομενον, και ωδε μετα δωδεκα μαθητων εις τον οικον Ζακχαιου
εισερχομενον. Βλεπε μοι αυτον εκει δυο αδελφους εις ιερωσυνην καλεσαντα, και
ωδε δυο αδελφους εις αποστολην εκλεξαμενον· Μωυσης και Ἀαρων εν τοις ιερευσιν
αυτου, και Πετρος και Ἀνδρεας εν τοις αποστολοις αυτου. Βλεπε μοι αυτον εκει τον
υιον της χηρας δια Ἠλιου εγειραντα, και ωδε της χηρας τον μονογενη δι' εαυτου
εγειραντα· εκει δι' Ἑλισαιου τον Νεεμαν καθαρισθεντα, και ωδε δι' εαυτου τον
λεπρον απολουοντα· εκει την Μαριαμ αδελφην των αγιων προφητων εμβιβαζοντα,
και ωδε την αυτην προσηγοριαν αδελφης των αγιων αποστολων επονομασαντα·
εκει εκ των προφητων τεσσαρας μεγαλυναντα, και ωδε τον αριθμον τεσσαρας
ευαγγελιστας σεμνυνοντα.
Ἐκει δωδεκα προφητας ετερους ετυπωσε, και ωδε δωδεκα τον αριθμον
αποστολους εκαλεσεν· εκει τοις μεγαλοις προφηταις υπουργους ανεδειξε, και ωδε
τοις αποστολοις εβδομηκοντα. Θαδδαιος ετυγχανε τοινυν ο θεραπευσας τον
Ἄβγαρον. Ἐκει Ἰησους ο του Ναυη τους βασιλεις της Παλαιστινης επαιδευσεν, ωδε
Ἰησους ο αληθινος Θεος τους βασιλεις της οικουμενης εδοξασεν· εκει δωδεκα 61.693
πηγαι εν Ἐδεμ βρυουσιν, ωδε δωδεκα μαθηται εκ του ηλιου της δικαιοσυνης
βαπτισμα πηγαζουσιν· εκει εβδομηκοντα στελεχη φοινικων εδειχθησαν, ωδε
εβδομηκοντα μαθηται των αποστολων εβλαστησαν· εκει το πικρανθεν υδωρ ξυλον
εγλυκανε, και ωδε το πικροτατον των αμαρτιων εις γλυκειαν χαρισματων πηγην
του σταυρου το ξυλον μετεβαλεν· εκει η σκηνη του μαρτυριου ηγιασθη, ωδε η σκηνη
του παστοφοριου εδοξασθη· εκει ∆αυιδ εμελυδησε τους υμνους, και ωδε Παυλος
εκελαδησε τας διδασκαλιας· εκει Ἠλιας εκ των προφητων ανεδειχθη παρθενος, και
ωδε ομοιως Ἰωαννης εκ των αποστολων παρθενος· εκει Ἠλιας εν τωι αρματι
εκαθησε τωι πυρινωι, και ωδε Ἰωαννης επι το στηθος ανεπεσε του Κυριου· Ὁ γαρ Θεος
ημων πυρ καταναλισκον εστιν. Ἐκει τρεις ανεδειχθησαν μεγαλοι, εχοντες του
Σωτηρος το ονομα, της ενδοξου Τριαδος δηλουντες τον χαρακτηρα, οι τρεις αγιοι
δυνατοι. Ου γαρ απλως ησαν των τυχοντων, ουδε των αγεννων, Ἰησους ο του
Ἰωσεδεκ ο μεγας εν ιερευσιν· επειτα οι τρεις αξιοπιστοι μαρτυρες τον υπογραμμον
σεμνυνουσι της αγιας Τριαδος. Ἕλκεται δε μου αληθως η διανοια και εις ετερα
εκπηδησαι, εις σωτηριον πιστιν. Ου γαρ αφισταμαι του προφητου λεγοντος·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην· ον η παναρετος Σοφια εν τοις αισμασιν
ανακηρυττει· Ἐξεγειρου, βοῤρα, και ερχου, νοτε, διαπνευσον κηπον μου, και
ρευσατωσαν αρωματα.
Ἄρα τις εστιν ο βοῤρας, η ο νοτος; η τις εστιν ο κηπος; η τινα τα εν τωι κηπωι
φυτα; η τινα τα αρωματα τα ρεοντα; Ἐγω τουτο ειναι οιμαι, ως ερμηνευει η Γραφη,
βοῤραν ειναι την αγιαν Παρθενον, νοτον τον Σωτηρα του κοσμου, φυτα τους αγιους
μαρτυρας και αποστολους, πηγην αρδουσαν τον κηπον το βαπτισμα του Σωτηρος,
φυλακα του κηπου του σταυρου την σφραγιδα, αρωματα ειναι τα ιαματα και τα
χαρισματα του Σωτηρος. Τουτο ουν εστιν· Ἐξεγειρου, βοῤρα, τουτεστιν, η Παρθενος
εκ της Γαλιλαιας· και ερχου, νοτε· δευρο, Χριστε, εκ του ουρανου απο μεσημβριας,
και εμπνευσον εις την αγιαν Παρθενον· διαπνευσον εις τον κοσμον, και εξεγειρον
τους αγιους μαρτυρας, και αποστολους, και ρευσατωσαν τα αρωματα επι τους
ασθενεις και πεπλανημενους.
Ταυτα τα αρωματα εις διαφορους πηγνυται χαριτας, και γινεται τοις
ασθενουσιν υγιειας τεκμηριον, τοις πεπλανημενοις επιστροφης ελεγχος, τοις
αμαρτωλοις μετανοιας συνηγορος, τοις δικαιοις ευρωστιας βοηθημα. Πως ουν
επαξιως υμνησωμεν των ιαματων τα ιαματα, την ζωοποιον ελπιδα, την επιγειον
ζωην, την ουρανιον σωτηριαν; Πως εμυριζετο η γη, οτε ταυτα εῤρεον τα αρωματα;
πως δε παλιν η γη εφερε τα ιδια θυμιαματα; και τωι ∆εσποτηι μετα φοβου
προσφερουσα ελεγε· Συ, φησι, ∆εσποτα, παρεχεις τα ουρανια αρωματα, καγω τα
επιγεια των θυμιαματων προσφερω τηι σηι θεοτητι· συ, ∆εσποτα, μυριζεις μου τα
νωτα τοις αγιοις σου και παναχραντοις ιχνεσι, καγω μυρα σκιρτωσα προσφερω σοι.
Ειτα επ' αμφοτεροις τουτοις τοις απασιν ευφραινομενη η γη προς την συνδουλον
απασαν κτισιν εβοα· ∆ευτε, συναχθητε παντες οι εγγονοι μου, και ιδετε επι γης τον
εν ουρανοις δοξαζομενον· δευτε, βλεπετε εν αγκαλαις γυναικος βασταζομενον τον
επι των Χερουβιμ καθεζομενον· δευτε, ιδετε γαλακτοτροφουμενον, τον
εποχετευοντα γαλα ταις θηλειαις· δευτε, ιδετε εν γαστρι Παρθενου χωρουμενον, τον
εν ουρανοις μη χωρουμενον· δευτε, ιδετε παρα μητρος τροφην λαμβανοντα, τον τα
περατα διατρεφοντα· δευτε, ιδετε διδασκαλοις παραδιδομενον, τον διδασκαλους
παιδευοντα· δευτε, ιδετε υπο ανθρωπων πειραζομενον, τον υπο αγγελων
δοξαζομενον· δευτε, ιδετε εις τον οικον Ζακχαιου εισερχομενον, τον υπερανω των
ουρανων καθεζομενον· δευτε, βλεπετε μετα της Χαναναιας διαλεγομενον τον υπο
της Χερουβικης λειτουργιας ανυμνουμενον· δευτε, ιδετε υπο γυναικος αμαρτωλου
συνερχομενον τον εν δεξιαι του Πατρος καθεζομενον· δευτε, ιδετε τον υπο της
ασθενουσης γυναικος τοις κρασπεδοις ψαυομενον, τον υπο της ασωματου φυσεως
των δυναμεων προσκυνουμενον· δευτε, ιδετε γεννηθεντα ως ανθρωπον, τον
υπαρχοντα των αιωνων ποιητην· δευτε, ιδετε νηπιαζοντα τον προ καταβολης
κοσμου υπαρχοντα· δευτε, ιδετε, υπο αρχιερεων πειραζομενον, τον υπο αγγελων
δορυφορουμενον· δευτε, ολα τα κτισματα τον κτισαντα βλεποντα· και ως εστιν
61.694 η ζωη επι γης, παντες ζησατε· δευτε, παντες θεοφορηθητε· δευτε, μικροι μετα
των μεγαλων συνελθετε, οι πενητες μετα των πλουσιων, οι δουλοι μετα των
κυριων, οι αμαρτωλοι μετα των δικαιων, τα ερπετα και τα τετραποδα μετα των
πετεινων, και βλεπετε τον την ζωην χαρισαμενον.
Οι καιροι του χειμωνος και του φθινοπωρου αλλαγητε, και παρα φυσιν
καρποφορησατε, και τας επικαρπιας εαυτων προσκομισατε τωι εγκυμωσαντι υμων
τους καρπους· παντα ποιησατε, και μυρισατε την θεοτητα· η τα υμετερα προσαγαγετε
θυμιαματα, η παρ' εκεινου τρυγησατε τα αρωματα. Ὡς δε εν πασι τουτοις παρωραθη
τοις εγγονοις η γη, ιδου παντα, καθως ειπε, συνετρεχον, και οι ερημοι τοποι
εβλαστησαν, και πολλην ευωδιαν εδειξαντο· ινα την προφητειαν Ἡσαΐου τελεσωσι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

την μελωιδησασαν· Ἀγαλλιασθω η ερημος, και ανθειτω ως κρινον, και υλοχαρησει
και ευωδιασει τα ερημα του Ἰορδανου. Τουτων ουτω πραττομενων καλως, λοιπον
και η θαλασσα αυτη επεθυμησε της ευωδιας απολαυειν, και ηρξατο δημοσιευειν
εαυτην, και τηι γηι λεγουσα αντεβαλεν· Και μοι λοιπον τον Κυριον παραχωρησον· μη
γαρ μονον σος εστιν ο ∆εσποτης, οτι ολης αυτου παρεδεξω της θεοτητος την χαριν·
παρακαλεσον αυτον ελθειν προς με, μηποτε εγω ερχομενη προς αυτον, ολον σου
εξαφανισω το προσωπον. Ει μη γαρ επεγνων αυτον, και εδεδοικειν τον εμε
σφραγισαντα και πεδησαντα αλυτοις δεσμοις, παλαι αν ελθουσα εκαμψα σου τα
περατα. Ἢ ουκ εγνως, οτι προτιμοτερα και προγενεστερα σου κεχωρηκα; προ του
γαρ σε φανηναι, εγω εν ταις αβυσσοις εχορευον. Ἀποδος μοι τον ∆εσποτην τον ιδιον,
καθως ο προφητης ειπεν· Ὅτι αυτου εστιν η θαλασσα, και αυτος εποιησεν αυτην· και
τοτε επηγαγε· Και την ξηραν αι χειρες αυτου επλασαν. Συ ουν υστερον επλασθης.
Ἐξηραμμενη, μητηρ κονιορτου, ακορεστε, και ταφε νεκρων, αιματων, δολιων και
αμαρτηματων οικος, τι τυραννεις την πρεσβυτιδα σου, και μονη κατεχεις τον
Κυριον; Ἀποδος μοι λοιπον αυτον, ινα πληρωθηι το ειρημενον, Ἐν τηι θαλασσηι αι
οδοι σου· αποδος μοι τον ιδιον πλαστουργον, ινα και τους εμους κολπους πληρωσηι
εν χαριτι. Και ουτω συνεχομενη παρα της θαλασσης η γη τωι αυτου νευματι,
κοσμοφυσωσα επομπευε λεγουσα· Μη γαρ σου χειρων υπαρχω, ερεομενη, και
κεχαυνωμενη, και αστατουσα, και συριζουσα, επικρορυητε και χολερας, ποας ηνιοχε,
και αχρησιμευτε βιου, αλμυροναματε και δυσοδοχυτε, πορειαις ανεπιβατε,
καταιγιδος συμφυλε, τετραχυμμενη τοις λαιλαψιν· ει οισθα, ως συ εφης προτιμοτερα
ειναι, εν σοι πρωτον αν εσκηνωσεν ο ∆εσποτης· νυν δε τουτου φαινεται μου το
αξιωμα, οτι σου υπαρχω υπερεχουσα, εξοτι εν εμοι πρωτον τας ακτινας απελυσε της
θεοτητος.
Τοσουτον σου προτιμοτερα καθεστηκα, οσον εγω μητηρ ανθρωπων, και συ
ερπετων· εγω της αγιας Παρθενου μητηρ ειμι, ητις τον ∆εσποτην εξηνθησε· συ δε του
πονηρου δρακοντος, οστις εμπαιζει τα ζωα σου· εγω ειμι μητηρ προφητων και
αποστολων και αγιων ανδρων· συ δε αγριων και πονηρων μητηρ ερπετων, και
δυσπλοουντων φθορα· εγω παραδεισος και επικαρπιος εχουσα ανθη και αρωματα, συ
δε ανεμους και λιμενας και αταξιας. Ει ην εν εμοι του κατεχειν τον Κυριον, ουκ αν
παραγενεσθαι αυτον προς σε παρεχωρησα. Ὡς δε, των τηνικαυτα αντιπραττοντων
των στοιχειων τοις νευμασιν, ο παντα πληρων, και παντα οικονομων Κυριος προς
αυτην την θαλασσαν παραγινεται, τοις αγιοις ιχνεσι δοξασαι και τιμησαι των
υδατων την ηπειρον βουλομενος, λοιπον η θαλασσα τους κολπους απλωσασα μετα
πολλης χαρας τον Κυριον υπεδεξατο λεγουσα· ∆ευτε, παντα τα ζωα τα μικρα μετα
των μεγαλων, συνελθετε τα εν τοις βαθεσιν, επαναπλευσατε τον εξ αρχης υμας
ενθρονιασαντα, και το ζηιν υμιν χαρισαμενον· παντα τα εναντια του χειμωνος
φιμωθητε πνευματα, και του παροντος φριξατε την θεοτητα· πασαι αι καταιγιδες,
λαιλαπες, ησυχασατε της δυναστειας το μεγεθος· παντες οι ανεμοι και χειμωνες
συσταλητε, και παντα τα κυματα ηρεμησατε και γαληνιασατε, και τον Κυριον της
ζωης και του θανατου μετα χαρας υποδεξασθε.
Τις αναγγελει μοι σημερον, οτι πελαγοβατην εχω επιβατην τον Κυριον;
Μεγαλυνθειην απο της σημερον, οτι Χερουβικη εγενομην καθεδρα, και Σεραφικας
στιβαδας ανελαβον· οτι τον εκει καθεζομενον ωδε εχω βαδιζοντα· τον επι πτερυγων
ανεμων ιπταμενον, εν ταις νησοις εχω στελλο 61.695 μενον· τον επανω τοσουτων
υψηλων και μετεωρων στερεωματων υψουμενον, επι της εμης αγλαιστου χωρας
τουτον εχω πεζευοντα. Νυν ουκ ετι προσαγορευομαι θαλασσα, αλλα κολυμβηθρα
ουρανιος· νυν εγενομην λυχνος, σφοδρα αστραπτουσα, ουρανιος· νυν εγενομην
πηγη ιαματα βρυουσα· νυν εγενομην ηλιος, ακτινας αυγαζουσα· νυν εγενομην
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ουρανος μαρμαρυγας αποβαλλων, ου τα της φυσεως υποβαλλουσα, αλλα ναματα της
χαριτος βρυουσα. Ὡς δε πασα η κτισις ηγαλλετο, ομου και γη και τα υπ' ουρανον
εφαιδρυνοντο χαριτι. Οι γαρ πεπλανημενοι επεστρεφον, οι αμαρτωλοι μετενοουν, οι
ασεβεις ευσεβουν, οι νοσουντες υγιειαν μετελαμβανον, οι νεκροι εις ζωην
εργαστηριον, οι ζωντες εις θεοτητος προσωπον. Ὡς δε οι δαιμονες εδιωκοντο, και η
νοσος εμαραινετο, και ο θανατος κατηισχυνετο λοιπον και οι εν τωι ᾅδηι υπο του
εχθρου κατεχομενοι ακοην περι αυτου δεξαμενοι, ιδειν την δοξαν εσπουδαζον, και
λυθηναι των δεσμων ικετευον. Ὡς δε ειδεν ο της απωλειας προαγετης και αρχων
του σκοτους τα ωδε αυτον κατορθωσαντα, και ετοιμον πορθησαι τα του ᾅδου
βασιλεια, προς τους εκει φρουρουντας ο Πονηρος ηυτομολησε δαιμονας λεγων· οτι
Ὑποκατω της γης ερχεται ο υποκατω του ουρανου σωφρονησας, τα περατα ερχεται
σκυλευσαι, και αιχμαλωτευσαι ημων τα ταμιεια τα αδηλα.
Ἀποκριθεντες δε λεγουσι προς αυτον οι αλαστορες· Και τις εστι σου
ισχυροτερος; ουκ ελεγες, Ουκ εστι μου δυνατωτερος ο εμοι αντιταττομενος; Νυν
εδειλιασας παρ' εκεινου λωφουμενος; Τεως πειρασον πολεμησαι· θαρσησον, και
ευρησεις αυτον κατα παντα ηττωμενον. Ὁ δε, Ἐπειρασα, φησι, και εδοκιμασα, και
παντοθεν μου τας δυναστειας εκρατησεν· εις την ερημον αυτον επολεμησα, και
ερημον με παντοθεν απεδειξεν. Ουτε προς τους μαθητας αυτου ισχυσα· την αυτην
γαρ δοξαν κακεινους υστερησεν. Οι δε προς αυτον· Τεως εισελθε εσωθεν, και τας
χαλκας πυλας αποκλεισον, και τους σιδηρους μοχλους καθειρξωμεθα, και τα βελη
ημων ευτρεπισωμεν. Ταυτα και τα τοιαυτα κραζοντων των πονηρων, ιδου δη και ο
Κυριος μετα πυροφορων στρατιων παραγινεται. Ἀνοιξατε μοι πυλας, οι των
δαιμονων αρχοντες· εισελευσεται γαρ ο βασιλευς της δοξης. Οι δε ενδοθεν
υπαρχοντες ετολμων, και αποκρινοντες· Τις εστιν ουτος ο βασιλευς της δοξης,
Κυριος κραταιος και δυνατος εν πολεμωι. Ὁ δε στρατηγος των δαιμονων ελεγεν
αυτοις ενδοθεν· Ουκ ειπον υμιν, οτι κραταιος εστι και δυνατος εν πολεμωι, και
ισχυρος εν ισχυι; Οι δε αγγελοι επεσπουδαζον· Ἄρατε πυλας, πριν αυτας
συντριψωμεν, και τους μοχλους κατεαξωμεν· μετ' ειρηνης ανοιξατε, πριν μετ' οργης
εισελθωμεν. Ἄρατε πυλας, οι αρχοντες του ᾅδου, και εισελευσεται ο βασιλευς της
δοξης. Οι δε φοβωι συνεχομενοι ως αμφεβαλλον ρημασι· Τις εστιν ουτος ο βασιλευς
της δοξης; αυτοι απεκριναντο· Κυριος εστι των δυναμεων, των ανω και των κατω
∆εσποτης. Και ως εστασιαζον, μη ανοιγοντες τρομωι παιδευομενοι, νευματι της
θεοτητος ευθεως αι πυλαι συνετριβησαν, και οι μοχλοι κατεαγησαν, και επληρωθη
της προφητειας το κηρυγμα το προ τοσουτων γενεων σαλπιζομενον, οτι Συνετριψε
πυλας χαλκας, και μοχλους σιδηρους συνεθλασεν. Ειτα εν αποριαι γενομενοι οι της
λοιδοριας εργαται, ειπαν οι ανομοι. Ἔχοντες τα βελη και τας ρομφαιας,
εφορμησωμεν αυτωι. Ὁ δε τας πυλας συγκλασας, κακεινους συνετριψε, και επληρωσε
τας δυο κηρυττουσας προφητειας· Κυριος συντριβων πολεμους, Κυριος ονομα αυτωι.
Ἐκει συνετριψε τα κρατη των τοξων, οπλον και ρομφαιαν και πολεμον. Ὡς δε ειδον
οι κατακλειστοι το φως της αιδιου ζωης, ανεβοησαν λεγοντες· Φωτιζεις συ
θαυμαστως απο ορεων αιωνιων. Ὄρεα εκαλουν τα του ᾅδου στερεωματα.
Ἐταραχθησαν παντες οι ασυνετοι τηι καρδιαι· τουτεστιν, εξεστησαν οι διαβολικοι
αρχοντες· Ὕπνωσαν υπνον αυτων, και ουχ ευρον ουδεν. Ἀπενεκρωθησαν γαρ υπο
του Κυριου, και α ειχον εν ταις χερσιν αυτων απωλεσαν, και ουχ ευρον ουδεν. Ἀπο
επιτιμησεως σου, ο Θεος Ἰακωβ, ενυσταξαν οι επιβεβηκοτες τοις ιπποις. Ἵππους
λεγει τας ψυχας των κατεχομενων, και επιβατας τους πονηρους δαιμονας, δαιμονας
τους ανελεημονως παιδευοντας τας των ανθρωπων ψυχας. Ἐνυσταξαν και
απενεκρωθησαν. Τοτε ως ειδον των ψυχων την σωτηριαν, και την ιδιαν απωλειαν,
την 61.696 αυτων ελευθεριαν, και την εαυτων δουλειαν, αυτους απολυομενους, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

εαυτους αλυτοις δεσμοις κατεχομενους, ανεβοησαν μετα ισχυρας κραυγης· Συ
φοβερος ει, και τις αντιστησεται σοι κατα προσωπον;
Μαστιγουντας ψυχας εκ του ουρανου ηκοντισας κρισιν εφ' ημας δικαιαν· ου
γαρ εκρινομεν δικαιως· δια τουτο κρινομεθα, δια τουτο φειδους ου τυγχανομεν.
Ἀνιλεως γαρ η κτισις τωι μη ποιησαντι ελεον. Κατεκλεισεν αυτους εις τα ταμιεια του
ᾅδου, υπο οσμης δρακοντων κολαζομενους, δησας αυτους δεσμοις αλυτοις. Λαβων
δε τας ψυχας πασας συνηξεν ο Κυριος, και την προφητειαν Ἱερεμιου επληρωσε.
Συνηγαγε περδιξ α ουκ ετεκεν. ας γαρ ο εχθρος κατηγαγεν εις τον ᾅδην, ταυτας ο
Κυριος συνηγαγεν· ας εκει ετεκεν ο διαβολος, μαλλον δε διεσκορπισε, ταυτας
συνηγαγεν ο Χριστος. Ἀναστητε, ειπεν ο Κυριος, και αναβωμεν εις τον ουρανον.
Τουτο δε ολον γεγονε πληρουν της προφητειας το αινιγμα, Ἀναστητε, και αναβωμεν
εις το ορος· τουτεστιν, εις την ουρανιον Ἱερουσαλημ. Αι κατω πυλαι ηνοιγησαν,
μαλλον δε συνετριβησαν· αναγκη λοιπον ανοιγηναι και τας ανω πυλας των
ουρανων· και γαρ και οι ανω πυλωροι αγνοουντες εκωλυον. Ὡς γαρ κατηλθεν, ουκ
εγνωσαν· δια τουτο ανερχομενον αυτον ουκ εγνωρισαν, και τεως τρακτευειν
επεχειρουν (ειχε γαρ μεθ' εαυτου τας ψυχας ο Κυριος, ας ελυτρωσατο, και τον
ληιστην, μαλλον δε μαθητην), λεγοντες· Τις εστιν ο μετα τοσαυτης παραταξεως
ερχομενος; Οι δε προαγαγοντες αγγελοι εσημαινον της θεοτητος το αξιωμα. Οι δε
ουκ ηπειγοντο, αγνοιαι τρυχομενοι· Και ει ο Κυριος εστιν ανερχομενος, πως ουκ
εγνωμεν αυτον κατερχομενον; μη γαρ και αλλοτε ου κατεβη, και την κιβωτον
διεταξατο επι του Νωε; επι του Ἀβρααμ εις την σκηνην παρεγενετο, επι του Ἰακωβ
εν τηι κλιμακι, επι του Ἰωβ δια λαιλαπος και νεφους ωμιλησεν, επι του Μωυσεως εις
το ορος Σινα, επι Ἰησου εις Ἱεριχω, επιἨλια εις το σπηλαιον. Και ουκ εστι γενεα,
οπου ου κατεβη, και ουκ ελαθεν ημας.
Και νυν, ως λεγεται, ει ο Κυριος παρεστιν ανερχομενος, πως ουκ εγνωμεν
αυτον κατερχομενον; Ἀπεκριθησαν οι προαγοντες· Αυτος εστιν ο τοτε κατερχομενος·
ινα μη γνωρισθηι ανερχομενος, δουλικην εικονα εφορησεν, ινα μη γνωτε δεσποτικην
μεγαλοπρεπειαν. Και μαθετε ∆εσποτικον μυστηριον, και σοφισμα Κυριακον, και μη
κωλυσητε φιλανθρωπιας προθεσιν. Ει γαρ εγνωκατε αυτον εν ταπεινωσει πολληι
κατερχομενον χαριν του πλασματος, εκωλυετε την καταβασιν και απεστερειτε της
σωτηριας τον ανθρωπον, και διχα της ανω βασιλειας λοφουμενον. Νυν ανοιξατε,
γονυπετησατε. Ειτα αποκρινονται και αυτοι· Ει μη φωνης αυτου θειας ακουσωμεν,
ουκ αν τας θυρας ανοιξοιμεν. Ουδεις γαρ διαβαινει ενθεν ακαθαρτος. Αυτη γαρ,
φησιν, η πυλη του Κυριου· δικαιοι εισελευσονται εν αυτηι. Τοτε ο Κυριος φωνηι τιμιαι
ελαλησεν· Ἐγω ειμι ο ζητουμενος, ανοιξατε μοι πυλας δικαιοσυνης· εισελθων εν
αυταις εξομολογησομαι τωι Κυριωι· τουτεστιν, α επραξα και πεπονθα, οσα εποιησα
καλα και απειληφα κακα. Ἀπαγγελω των δικαιων τα τεκμηρια, των ιασεων τα
χαρισματα, των πραξεων τα κατορθωματα. Ἀνοιξατε μοι πυλας δικαιοσυνης·
εισελθων εν αυταις εξομολογησομαι τωι Κυριωι. Τοτε γνοντες του αχραντου φωνην
∆εσποτικην, οι τας πυλας κατεχοντες, μετα φοβου εις προσκυνησιν εξηλθοσαν· Ουκ
οιδαμεν σε, ∆εσποτα, κατερχομενον, προσκυνουμεν σε ανερχομενον. Ειτα αυτος
παρερχομενος αναντιῤρητως, και οι ακολουθοι. Οι δε τους οπισθεν εισερχομενους
εκωλυον λεγοντες· Αυται αι πυλαι του Κυριου· δικαιοι εισελευσονται εν αυταις· μη
και αδικοι; ωδε μοιχοι και τελωναι και αρπαγες; ινα τι τουτο πραττεται παρα της σης
αγιοτητος; Ταυτας τας πυλας συ εκυρωσας, συ πυλωρους ημας κατεστησας, συ νομον
ημιν εδογματισας, οτι Αυται αι πυλαι του Κυριου· δικαιοι εισελευσονται εν αυταις.
Ουχι λελεκται περι σου, οτι Προσταγμα εθετο, και ου παρελευσεται; Ειπας γαρ,
Μονοι δικαιοι εισελευσονται· μη και αδικοι; ωδε μοιχοι και τελωναι προσαγονται,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

ωδε μαγοι και ληισται και αρπαγες εισερχονται; Καν πρωτον δικαιους εισαγαγε, και
κατοπιν αμαρτωλους χειραγωγησον.
Ἔσθ' οτε παντας τουτους εισαγεις· δηλον οτι μετενοησαν· τουτον δε τον
ληιστην δια τι προ παντων εισαγεις εις τα ανω βασιλεια; που μετεγνω, που
μετενοησεν; ου μιαν ημεραν εν τηι ζωηι αυτου δι 61.697 επραξατο, ουτε τι καλον
πεπραχε πωποτε· αλλ' ουδε ωραν μιαν εχωρησεν εις μετανοιαν. Ἰδου τα αμαρτηματα
αυτου εγγραφως κατεχομεν, α μεν εν μετανοιαι ουκ εξηλειψε, και προηγετην αυτον
εις τον παραδεισον απαντων των δικαιων εισφερεις; Ὁ δε Σωτηρ, Ζητειτε αυτου,
φησι, την αμαρτιαν, ην εγω προ παντων εξηλειψα; Ἀργησει αυτου των
αμαρτηματων το εγγραφον, οτι η πιστις αυτου απηλειψεν αυτο. Λυεσθω των
αδικηματων αυτου η συγγραφη τηι καληι ομολογιαι. Ου μετενοησε προ καιρου, αλλα
συνηκεν εις τον καιρον· προ του θανατου διχα πιστεως υπηρχε γυμνος, εν τωι
θανατωι η πιστις αυτου της θαλασσης των πλημμυρηματων ενικησεν· εν καιρωι
ανεσεως ουκ εγνω, αλλ' εν καιρωι αναγκης επεγνω το δικαιον. Ὅτε οι μαθηται μου
απεφυγον με, ουτος προσεφυγε μοι· οτε Πετρος ελεγεν, Ουκ οιδα τον ανθρωπον, τοτε
ουτος βασιλεα ουρανων ωμολογησεν· οτε ιερεις εθανατουν με, τοτε ουτος ζωης
εκαλεσε Κυριον. Ἐμοι το εργον της μετανοιας τετελεσται, του την προθεσιν
βλεποντος και το προθυμον· εμοι της υπομονης το δικαιωμα πεπρακται, του εις το
αγαθον την καρδιαν κλιναντος.
∆ια της πλευρας Ἀδαμ τον παραδεισον απεκλεισεν, ουτος εν τηι ομολογιαι
ανοιγει τον υπο της φλογινης ρομφαιας πυλωνα φρουρουμενον. Μη ζητησατε αυτου
την αμαρτιαν, ην ουχ ευρησετε. ∆ια τουτο ∆αυιδ προ τοσουτων γενεων
προεφητευσε· Ζητηθησεται η αμαρτια αυτου, και ου μη ευρεθηι. Λοιπον ο Σωτηρ
ανηλθε, νικησας πασαν εξουσιαν και δυναμιν, και πασαι αι στρατιαι των αγγελων
απηντησαν, και ως ∆εσποτηι προσεκυνησαν, και πασα Χερουβικη ταξις και Σεραφικη
λειτουργιαι προσεκυνησεν αυτωι και τωι Πατρι τωι γεννησαντι. Και οσα τε Πατρι
προσελαβετο και της εκ δεξιων καθεδρας εκαθισεν ο μηποτε γυμνωσας τους
πατρικους κολπους. Ει γαρ και κατηλθεν επι γης δια φιλανθρωπιαν, αλλ' ουν του
θρονου ουδαμως κατελειφθη· ει και γεγονεν ανθρωπος τελειος οικονομικως,
ουδαμως εκστασιν υπεμεινε της οικειας φυσικης θεοτητος. Ου γαρ εκ προκοπης
ανθρωπου γεγονε Θεος ο Χριστος, μη γενοιτο, αλλα Θεος ων γεγονεν ανθρωπος, ινα
τον ανθρωπον σωσηι. ∆ιο ουκ ανθρωπον αποθεωθεντα κηρυττομεν, αλλα Θεον
ενανθρωπησαντα ομολογουμεν· καθως ο θεσπεσιος εφησε Παυλος· ∆ιο πασα αρχη
και εξουσια υπεταγησαν αυτωι, ως οντι προ πασης κτισεως, μαλλον δε ποιητην της
κτισεως, και συνδεσποζοντα και συμβασιλευοντα τωι αχραντωι αυτου Πατρι, και τωι
ζωοποιωι Πνευματι εις τους αιω 61.698 νας. Ἀμην. Αυτος γαρ εστιν ο μελλων κριναι
την οικουμενην, και την υπ' ουρανον πασαν, και αποδουναι εκαστωι καθ' α επραξε.
Τις ουν της φιλανθρωπιας λαλησει τον ελεον, η της δυναστειας αυτου το μεγεθος;
τις αυτου της αγαθοτητος εκφρασει την συνεσιν, η της δυναμεως την μεγαλειοτητα;
τις της ευσπλαγχνιας αυτου τους οικτιρμους διηγησεται, η εξιχνιασει της υπερβολης
το αξιωμα; οτι μη καταλιπων τα ανω, δι' ημας επι γης κατηλθεν· οτι τας αρχας και
τας εξουσιας λαθων, εις αχραντον Παρθενου μητραν εχωρησεν· αγγελων και
αρχαγγελων ελαθε χορους, και δουλου μορφην ενεδυσατο, ινα σωσηι τον κατ' εικονα
ανθρωπον φθορας και θανατου· και απεθανε τηι σαρκι, ινα ημας της αθανατου
φυσεως αυτου κοινωνους απεργασηται.
Και τι ανταποδωσομεν αυτωι περι παντων ων ανταπεδωκεν ημιν; ποιας
ευχαριστιας, η ικεσιας; Ουδ' αν παντα ημων τα μελη φωνας αναλαβωσι, και αι τριχες
ημων λαλιας εξαγωσι, και παν το οργανον ημων μελωιδιας πληρωθηι, επαξιως
ανυμνησαι δυνηθωμεν την αυτου προς ημας γενομενην συγκαταβασεως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

ευσπλαγχνιαν και μεγαλειοτητα. Ἀλλ' οσον χωρουμεν, ανυμνουμεν τον μονον
υπεραγιον, προῤρησιν εκπληρουντες, το, Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην. ∆ια
ταυτης γαρ περιοδου διηλθον τα του Σωτηρος μεγαλα και παραδοξα θαυματα, ινα
καθ' εκαστην μνημονευων ευφραινωμαι· ει γε αξιως τηι μνημηι εχωρησαμεν, καθως
επρεπεν. Ἀλλ' ειτε προφασει, ειτε αληθειαι Θεος καταγγελθηι· διο μετα του προφητου
λεγωμεν· Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην. Ὁ δε Θεος των δυναμεων, ο
φιλανθρωπιαν και πολλην αγαθοτητα αναδειξαμενος, ημων την ασθενειαν και τας
ευχας προσδεχομενος χαριτι, και εις κρειττονα αγαθην προνοιαν αγαγων, αυτος
ημων τηρησει την ψυχην ακηλιδωτον, το σωμα ασπιλον, το πνευμα αρυπωτον, την
ζωην ανεπηρεαστον φυλαξειε, την πιστιν ασυλωτον, την φιλαδελφιαν ανυβριστον,
την παρθενιαν αμωμητον, την φιλιαν αθρυλλητον, την αγαπην ανυποκριτον, την
αρετην ακλυδωνιστον, την δικαιοσυνην ανεμποδιστον, την πιστιν καρπουμενην.
Τας πυλας ημιν του παραδεισου αναπετασειε, και φλογινην ρομφαιαν κατασβεσειε,
και την θυραν της βασιλειας ανοιξειε, και την ακηρατον απολαυσιν ευτρεπισειε, και
εκ δεξιων στησειε, και τηι δεξιαι στεφανωσειε τηι φιλανθρωπιαι της αυτου
αγαθοτητος· οτι αυτωι πρεπει δοξα, τωι Πατρι και τωι Υιωι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν
και αει και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10


