Homiliarum incertarum fragmenta
461
̓Ανοηταινουσι δε και οι λεγοντες τον Υιον ετεροφυα και αλλοτριον της του
Θεου και Πατρος ουσιας· αμηχανον γαρ τον εκ Θεου κατα φυσιν, κτιστον ειναι και
γενητον· ει γαρ παν ο πεφυκε τικτειν, ομοουσιον εαυτωι γενναι, γεγεννηκε δε κατα
αληθειαν τον Υιον ο Πατηρ, παντως που και ομοουσιον εαυτωι γεγεννηκεν. η γαρ
ουκ ατοπον εξ ανθρωπου μεν ουχ ετεροειδες τικτεσθαι ζωιον, και μην εκ βοος γε και
ιππου· τικτει γαρ εκαστον το κατα φυσιν ομοιον εαυτωι· την δε γε 462 θειαν και
ανωτατω φυσιν, μηδε εν τουτοις ειναι νομιζειν εν οις εστιν η κτισις; ουκουν ει
κτισμα το γεννηθεν, κτιστος αρα και ο τεκων· αλλ' εστιν αγενητος ο Πατηρ, ου γαρ
γεγονε παρα τινος, αγενητος αρα και ο Υιος· και ει χαρακτηρ εστι της υποστασεως
του γεγεννηκοτος, Θεος δε κατα αληθειαν εστιν ο τεκων, Θεος αρα και ο χαρακτηρ
αυτου· χαρακτηριζει γαρ, Θεον μεν Θεος, κτισιν δε κτισις. ωσπερ γαρ ει τις βουλοιτο
την γενητην και πεποιημενην κτισιν καταδειξαι τισιν, ου δυναται λεγειν Ορα μοι
την της θεοτητος φυσιν, και εκ ταυτης νοησεις εκεινην· οφθησεται γαρ αμαθης ο
τουτο λεγων· ου γαρ η της θεοτητος φυσις εφ' εαυτηι καταδειξει την γενητην ουσιαν·
ουτως ει τις βουλοιτο την ακτιστον φυσιν ιδειν, ουκ αν ιδοι ταυτην ως εν εικονι τηι
κτισει· διο ελεγε τωι Φιλιππωι ο Κυριος " ̔Ο εωρακως εμε "εωρακε τον Πατερα·"
φυσικη δε παντως η ομοιοτης Υιωι προς τον Πατερα και ουσιωδης ο χαρακτηρ.
VI. ̔Οραις οτι Θεος χριεται παρα Θεου; οτε γαρ γεγονεν ανθρωπος μεμενηκως
οπερ ην, τοτε και καθ' ημας ανθρωπινως χριεται προς αποστολην· χριεται γαρ η
ανθρωποτης τωι θειωι Πνευματι, ουκ ενεργειται καθαπερ επι των ψιλων ανθρωπων,
οιον προφητων πατριαρχων· χρισις δε εστιν οιον ολη του χριοντος η παρουσια·
χριεται δε ο Υιος οτε εις την οικουμενην εισηχθη, τουτεστιν οτε εσαρκωθη· τοτε γαρ
εκοινωνησε τηι κτισει, ενωσας εαυτωι το κτιστον, και χρισας την ανθρωποτητα τηι
θεοτητι, ωστε ποιησαι τα αμφοτερα εν.
463 VII. ̔Ο πολλους υιους εις δοξαν αγαγων ουκ αν ολισθησειε του ειναι κατα
αληθειαν Υιος· ου γαρ ημελησε του ειναι ο εστιν, οπερ ουκ ην γεγονως, μενει δε
Κυριος εν τηι του δουλου μορφηι.
VIII. Νοοιτο δ' αν προς ημων ο παραπλησιως ημιν μετεσχηκως αιματος και
σαρκος, ως ετερος ων παρ' ημας κατα φυσιν· ου γαρ τοι φαιη τις αν ανθρωπωι
πρεπειν το ανθρωποτητος μετασχειν· ο γαρ εστι κατα φυσιν, πως αν τις νοοιτο
λαβων ως ετερον ων τι παρ'οπερ εστι; τι δε εστι. Παραπλησιως "μετεσχε των
αυτων," η εκεινο που παντως, οτι γεγονε καθ' ημας εν αιματι και σαρκι, σωμα
λαβων εκ της αγιας παρθενου, ουκ αψυχον, καθαπερ εδοξε τισι των αιρετικων,
εψυχωμενον δε ψυχηι λογικηι· και ουτω προηλθεν ανθρωπος εκ γυναικος, ουκ
ολιγωρησας του ειναι Θεος, αλλα και εν προσληψει σαρκος, μεμενηκως οπερ ην αει;
επειδη δε βαθυς ο λογος, προσεχε διεγηγερμενωι νοι πως ημεις κεκοινωνηκαμεν
αιματος και σαρκος· ετεροφυης μεν γαρ η ψυχη προς αιμα και σαρκα, αλλ' εις
ανθρωπον ενα δι' αμφοιν συντεθειμεθα, ταις του πλασαντος ημας ευτεχνιαις, εις
αφραστον τινα συνδεδραμηκοτων ενοτητα των αλληλοις εναντιων κατα την φυσιν.
βουλει καθα φησιν ̔Ησαιας, μετρησωμεν "τηι χειρι "το υδωρ, και τον ουρανον
σπιθαμηι, και πασαν την γην "δρακι;" βουλει τα υπερ ημας ιδωμεν εκ των καθ' ημας;
ουκουν παραθεντες εις παραδειγμα βραχυ τον εκ ψυχης και σωματος ανθρωπον,
αναπηδησωμεν εις εννοιας τας επι Χριστωι· ενωσιν αληθη γενεσθαι φαμεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

προσλαβοντος του 464 Λογου το ανθρωπινον· ιδιον γαρ εποιησατο το σωμα το εκ της
αγιας παρθενου, ιδιον δε ωσανει λεγοιτο τυχον και ημων εκαστου το αυτου· και
τουτο οιμαι δηλουν το γενεσθαι σαρκα αυτον, ου κατα τροπην η μεταστασιν·
ατρεπτος γαρ η θεια φυσις· αλλ' οτι τηι θειαι γραφηι συνηθες πως αει και ολον εσθ'οτε
τον ανθρωπον, τον εκ ψυχης δη λεγω και σωματος, και ως απο μονης καταδηλουν
της σαρκος, οιον εστι το " ̓Εκχεω απο του πνευματος μου επι πασαν σαρκα." ενα
τοινυν ομολογουμεν Υιον, γεννηθεντα μεν θεικως εκ Πατρος, καθονοειται και εστι
Λογος, αποτεχθεντα δε τον αυτον εκ γυναικος κατα σαρκα· νοηθησεται γαρ ουτω,
κεκοινωνηκως αιματος και σαρκος παραπλησιως ημιν, ινα δια του οικειου θανατου
καταργησηι τον διαβολον, ου "φθονωι θανατος εις τον κοσμον εισηλθε·" ριζα γαρ
ωσπερ ζωης ο Χριστου γεγονε θανατος, και φθορας αναιρεσις, και αμαρτιας
αποτροπη και περας οργης· γεγοναμεν επαρατοι, και υπο θανατου δικην εν Αδαμ,
̓
αλλα κεχρηματικεν ο Λογος, ο μη ειδως αμαρτιαν, υιος ̓Αδαμ, και λελυται δι' αυτου
της του πρωτου παραβασεως τα εγκληματα· ωφθη γαρ η ανθρωπου φυσις εν Χριστωι
υγιως εχουσα το απλημμελες, τουτο σεσωκε τους επι γης.
IX. Ουκ αυτηι μεντοι τηι του Λογου φυσει, το ̓Αρχιερεα κεκλησθαι και τα
τοιαδε των ονοματων, αλλα τηι μετα σαρκος οικονομιαι και μετροις τοις καθ' ημας.
και φερε πρωτον εκεινο ζητησωμεν, τις ην ο δυναμενος μεν και εξουσιαν εχων
επιλαβεσθαι αγγελων, ει τουτο χρησιμον ην, ουκ επιλαβομενος δε μαλλον εκεινων,
"αλλα σπερματος ̔Αβρααμ;" ειμεν ουν 465 οι ονται τινες περι ανθρωπου ταυτα
λεγεσθαι κοινου, πως ενεδεχετο τον ουπω γεγεννημενον μηδε υπαρχοντα, φυσεως
επιλαβεσθαι της των αγιων αγγελων, ειπερ ηθελε τουτο δραν, αλλ' εκεινο μεν ου
πεποιηκοτα, επιλαβομενον δε μαλλον σπερματος ̔Αβρααμ; αλλως τε, κακεινο γαρ
οιμαι κατιδειν αναγκαιον, το λεγειν ανθρωπον ανθρωποτητος επιλαβεσθαι,
ασυνετον παντελως. ουκουν ο εξω της ανθρωπου φυσεως ων ως Θεος,
επιλαμβανεται σπερματος ̔Αβρααμ· σωμα γαρ ου τω λαβων εμψυχον τε και εννουν
εκ της αγιας και θεοτοκου Μαριας, ωμοιωθη τοις αδελφοις κατα παντα, τουτεστιν
ημιν· τοτε γεγονεν εφ' ημας αρχιερευς ελεημων, και προς γε τουτωι πιστος. πως ουν
γεγονεν, ακολουθον ιδειν· ου γαρ ην ελεημων και πριν γενηται καθ' ημας; ουκ ην
αγαθος ως εξ αγαθου Πατρος, αλλ' οτε γεγονεν ανθρωπος, τοτε και ελεημων;
προεκοψεν ουν ο εκ Θεου Πατρος Λογος, και κρειττων εαυτου γεγονεν, οτε
σπερματος ̔Αβρααμ επελαβετο· ουκουν οπερ ουκ ην εγενετο, και ωφεληται μαλλον
γενομενος ανθρωπος· πως ουν ατρεπτος ετι κατα φυσιν, ει γεγονεν οπερ ουκ ην; πως
μεμενηκεν ο αυτος; που δε κεκενωκε και καθηκεν εαυτον εις ταπεινωσιν, ει γεγονεν
εαυτου καλλιων; αλλ' ουχ ουτω ταυτ' εχει, μη γενοιτο· ην γαρ ελεημων και εστιν
αει· και επειδη τουτο εστιν, επελαβετο σπερματος ̔Αβρααμ, ιν' εις ημας ιερευς
ελεημων γενηται· και τινα τροπον, ερω· ουκ ην εν νομωι δικαιωθηναι τον
ανθρωπον, ουκ ην παραβηναι την δοθεισαν εντολην, και μη δικας υποσχειν
παραχρημα και μεχρι θανατου· πιστωσεται δε γραφων ο Παυλος " ̓Αθετησας τις
νομον Μωυσεως "χωρις οικτιρμων επι δυσιν η τρισιν μαρτυσιν αποθνησκει." ι να
τοινυν απαλλαξηι ημας της εν νομωι δικης και αρας και αποτομιας, κεχρηματικεν
ημων ιερευς, ου δικας αιτων των ημαρτημενων, ουκ ενοχους τηι κρισει καθιστας
τους εξ 466 ασθενειας ανθρωπινης πεπλημμεληκοτας· δικαιων δε μαλλον τηι πιστει
και εγκληματων ανιεις και αγιους αποφαινων και της εαυτου φυσεως κοινωνους,
ουτω τε συναπτων δι' εαυτου τωι Θεωι και Πατρι· ελεημων γαρ αρχιερευς εις ημας
γεγονεν ο Χριστος, ουκετι ταις νομικαις αποτομιαις κρατειν επιτρεπων, ανιεις δε
μαλλον των αρχαιων αιτιαματων τους ησθενηκοτας· πιστος δε, οτι μονιμος και
διηνεκης, και αξιοχρεως εις πιστιν των επηγγελμενων, και απαραβατον εχων την
ιερωσυνην· ελεημων τοινυν και πιστος, τουτεστιν αει μενων γεγονεν ιερευς οτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

σπερματος ̔Αβρααμ επελαβετο, Θεος ων ο Λογος, και εν μορφηι και ισοτητι του
Πατρος· τι τοινυν συκοφαντουσι την αληθειαν; τι παραιτουνται τον Υιον του ειναι ο
εστι, δια την εις ημας αγαπην;
X. ̓Αλλα γαρ οι χριστομαχοι τα εκ πανουργιας ευρηματα πανταχοθεν εαυτοις
συλλεγοντες εις επικουριαν, και αυτας τας θειας συκοφαντουσι γραφας· και δη φασι
τον μακαριον Παυλον, αποστολον και αρχιερεα καλεσαι τον ̓Ιησουν· αποστολη δε,
φασι, και ιερωσυνη λειτουργιας εισι τροποι· και γουν απεσταλησαν μεν οι μαθηται,
ιερατευσε δε ̓Ααρων και οι υιοι αυτου· και ειπερ εν τουτοις εστι φασι το του Υιου
μετρον, πως ομοουσιος ειναι δυναται τωι Θεωι και Πατρι; ω πολλης δυστροπιας·
αποπροσποιουνται το ειδεναι την αληθειαν, και σκοπος αυτοις μηδεν υγιες φρονειν
η λεγειν· ομολογουντες γαρ μεθ' ημων, οτι καιπερ υπαρχων εν μορφηι του Θεου και
Πατρος ο Υιος, κεκενωκεν εαυτον εκων, ουκ επαινουσι της μετα σαρκος οικονομιας
το μυστηριον, ακουοντες δε του αποστολου λεγοντος " ̓Αρχιερεα και αποστολον
̓Ιησουν·" ουκ εισδεχονται κατα νουν οτι467 γεγονως καθ' ημας ο Μονογενης,
ωνομασται τοτε και ̓Ιησους δια της του αγγελου φωνης· τοτε κεχρηματικε και
αποστολος και αρχιερευς. ουκουν η αρνεισθωσαν εναργως οτι γεγονε σαρξ ο Λογος,
τουτεστιν ανθρωπος, εμψυχωμενον τε και εννουν σωμα λαβων, και τοτε παντα τα
περι αυτου γεγραμμενα περιαγετωσαν εις τον οικειον σκοπον· η ει φοβουνται το
αρνεισθαι το μυστηριον, θαυμαζετωσαν μεθ' ημων τον δι' ημας εν τοις καθ' ημας
γεγονοτα, μεμενηκοτα δε και ουτω Θεον· τοτε γαρ το της κενωσεως
πολυπραγμονουντες μετρον, τον αυτον ευρησουσι και αποστολον ανθρωπινως, και
κηρυσσομενον θεικως παρα των απεσταλμενων· τινα γαρ εκηρυττον τοις εθνεσιν οι
μακαριοι μαθηται, και τουτο ως Θεον αληθινον; αρ'ουχι τον κυριον ημων ̓Ιησουν
τον Χριστον; ουκ αποστολον δια το ανθρωπινον; ουκ αυτον οντα Θεον, οτι Λογος ην
του Πατρος; πως αυτον αρχιερεα γεγονοτα θεωρησομεν; αρα κατα τον ̓Ααρων; αρα
κατα τον Μωσεως νομον, τους εξ αγελης αμνους καταθυοντα τωι Θεωι; αρα τρυγονας
προσαγοντα και περιστερας και σεμιδαλιν ελαιοβραχη; καιτοι των τοιουτων ουδεν
πεπραχεν ο ̓Εμμανουηλ· ιερατευει γαρ υπερ νομον· αυτος ην το θυμα, ο αμνος ο
αληθινος, ο αυτος ο αμωμος τε και ακακος αρχιερευς, ουχ υπερ ιδιων
πλημμεληματων ιερουργων, κρεισσων γαρ ην αμαρτιας ως Θεος, αλλ' ινα λυσηι την
αμαρτιαν του κοσμου· γεγονε τοινυν αυτος της ιδιας προσφορας ιερουργος· ου γαρ
εδει κοινον ανθρωπον την υπερ της του κοσμου ζωης θυσιαν προσενεγκειν. Αλλως
δε τι φησιν ο μακαριος Παυλος, δοκιμασωμεν ακριβεστερον "Κατανοησατε τον
αποστολον και αρχιερεα "της ομολογιας ημων, τουτεστι το ρημα της πιστεως
ο "κηρυσσομεν·" τι τοινυν ιερουργει εαυτωι και τωι Πατρι; 468 "Πιστευομεν γαρ εις
ενα Θεον Πατερα παντοκρατορα, παν"των ορατων τε και αορατων ποιητην και εις
ενα κυριον "̓Ιησουν Χριστον τον αυτου Υιον." ουκουν οι λεγοντες οτι γεγονεν
ιερευς, δια τε τουτο σκανδαλιζομενοι, διδασκετωσαν ημας ποιος ιερευς εαυτωι
ποιειται την ιερουργιαν, εαυτωι προσφερει την θυσιαν; ποιος ιερευς εν ισηι ταξει και
εν δοξηι φαινεται τωι παρ' αυτου δεχομενωι την λειτουργιαν; αλλα καιτοι γεγονως
αρχιερευς ο Υιος δια το ανθρωπινον, εαυτωι προσκεκομικε, και δι' εαυτου τωι Πατρι
την ομολογιαν ημων, και εν τοις της θεοτητος οραται θρονοις· και πιστωσεται
γραφων ο Παυλος "Κεφαλαιον δε επι τοις ειρημενοις, "τοιουτον εχομεν αρχιερεα ος
εκαθισεν εν δεξιαι του θρονου "της μεγαλωσυνης εν τοις ουρανοις, των αγιων
λειτουργος, "και της σκηνης της αληθινης ην επηξεν ο Κυριος και ουκ "ανθρωπος."
ουκουν ιερατευει μεν ανθρωπινως οτι γεγονεν ανθρωπος, συνεδρευει δε θεικως οτι
μεμενηκε Λογος.
XI. Θεον μεντοι ζωντα φησι τον Χριστον, ου παντη τε και παντως
αφιστανται των της αληθειας δογματων αποπηδωντες τινες· αλλα τι φησιν ο αυτου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

μαθητης; " ̔Ως ουν "παρελαβετε τον Χριστον ̓Ιησουν Κυριον, εν αυτωι περιπατειτε."
παρελαβομεν δε ζωντα Θεον και Κυριον αληθως τον Χριστον.
470 XIII. Τουτους προανετυπου μεν ο νομος, προεκηρυξαν δε και προφηται.
γεγραπται γουν εν Μωσαικωι βιβλιωι "Και ληψεσθε σεμιδαλιν και ποιησετε αυτην
δωδεκα αρτους και επιθησετε αυτους δυο θεματα επι την τραπεζαν την καθαραν
εναντι Κυριου και επιθησετε επι το θεμα λιβανον και αλας και εσονται εις αρτους εις
αναμνησιν προκειμενα τωι Κυριωι." αρτος μεν γαρ ο εξ ουρανου κατελθων και ζωην
διδους τωι κοσμωι, τις αν ετερος ει η παρα τον των ολων Σωτηρα Χριστον; κατα
μιμησιν δε την προς αυτον, αρτοι κεκληνται και οι μακαριοι μαθηται· μετοχοι γαρ
γεγονοτες του τρεφοντος ημας εις ζωην αιωνιον, τρεφουσι και αυτοι δια των ιδιων
συγγραμματων τους πεινωντας και διψωντας την δικαιοσυνην. ωσπερ δε φως
υπαρχων το αληθινον ο Σωτηρ, φως ωνομασε και τους μαθητας· " ̔Υμεις γαρ εστε το
φως "του κοσμου·" ουτως και αυτος ων ο αρτος της ζωης εχαρισατο τοις εαυτου
μαθηταις το εν ταξει νοεισθαι των αρτων. και μοι βλεπε του νομου το ευτεχνες·
επιθησετε γαρ φησιν επι τους αρτους λιβανον και αλας· και ο μεν λιβανος ευωδιας
εστι συμβολον· οι δε αλες, συνεσεως και φρενων. ενυπηρχον δε ακρως αμφοτερα
τοις αγιοις αποστολοις. 471 ευωδης γαρ ην ο βιος αυτοις· και γουν εφασκον οτι
"Χριστου "ευωδια εσμεν τωι Θεωι," ησαν δε προς τουτωι και πανσυνετοι· διο και
ηκουον " ̔Υμεις εστε το αλας της γης." ακουω δε και του προφητου ∆αυειδ
ψαλλοντος τε και λεγοντος περι αυτων " ̓Εκει Βενιαμιν νεωτερος εν εκστασει,
αρχοντες Ιουδα "ηγεμονες αυτων, αρχοντες Ζαβουλων, αρχοντες Νεφθαλειμ."
̓
σχεδον γαρ εξ απασης φυλης της εξ ̓Ισραηλ απολεκτοι γεγονασιν οι μακαριοι
μαθηται και φωστηρες ησαν οικουμενικοι λογον ζωης επισχοντες· και το γε
παραδοξον· ευγλωττιαν μεν γαρ εχουσι λαμπραν οι των ελληνων σοφοι και
ευστομουσιν αγαν· οι δε γε του Σωτηρος ημων μαθηται, ανθρωποι γεγονασι
χειροτεχναι και θαλασσουργοι και ιχθυοθηραι, ου κομπον εχοντες λογων, ου λεξεων
ευποριαν δεδοκιμασμενων· αλλ' ιδιωται μεν τωι λογωι, πλουσιοι δε τηι γνωσει. και
σεσιγηται μεν τα ελληνων γραμματα και η των λεξεων ευκομπια, κατακρατει δε της
υπ' ουρανον των ευαγγελικων κηρυγματων η δυναμις. τουτων διαμεμνηται Θεος
και δια φωνης ̔Ιερεμιου λεγων περι του παντων εχθρου, φημι δη του σατανα "Ουαι ο
πληθυνων αυτωι τα ουκ οντα "αυτου και βαρυνων τον κλοιον αυτου στιβαρως, ο τι
εξαιφνης αναστησονται οι δακνοντες αυτον και εκνηψουσιν οι "επιβουλοι σου και
εσηι εις διαρπαγην αυτοις." απαντας μεν τους επι γης ανθρωπους ουκ οντας αυτου
συνηγαγεν ο σατανας και ιδιους απεφηνε προσκυνητας καταβαρυνων αυτου τον
κλοιον· αλλ' εξενηψαν οι διαρπαζοντες αυτου τα σκευη· εθηρευσε γαρ της
αποστολικης μυσταγωγιας το δικτυον απαντας τους πεπλανημενους και
προσεκομισαν τωι Θεωι την υπ' ουρανον.
472 XIV. ∆ιανεμει και νυν ο Σωτηρ ταλαντα τοις ιδιοις οικεταις κατα γε την
εν ευαγγελιοις παραβολην· ουκουν απλωσατε τας καρδιας και υποδεξασθε
χαιροντες· "∆οκιμοι γενεσθε τραπεζιται·" εμπορευσασθε το δοθεν επιστημονως·
πολυπλασιασατε ταις επιεικειαις, μεγα και αγιοπρεπες το καυχημα και τους της
γνησιοτητος επαινους προξενει, και τι τουτο λεγω, το ετι μειζον αφεις; ουρανου
πολιτην εργαζεται, εις βασιλειαν αναφερει, αυτωι συνδοξαζεσθαι ποιει τωι παντων
ημων Σωτηρι Χριστωι. ιδωμεν δε τουτο και εξ αυτων των ευαγγελικων γραμματων·
ο τα πεντε ταλαντα λαβων παρα του οικοδεσποτου, προσεργασαμενος δε και ετερα
πεντε, τι προσερχεται λεγων; "Κυριε, πεντε ταλαντα μοι εδωκας, ιδε εποιησα αλλα
"πεντε." ορας οσον εστι της φιλοπονιας το καυχημα; και τι προς αυτον εφη Χριστος;
"Ευ δουλε αγαθε και πιστε, "επι ολιγα ης πιστος, επι πολλων σε καταστησω, εισελθε
"εις την χαραν του κυριου σου." τι τουτου το μειζον εις δοξαν; τι το αιρετωτερον εις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ευημεριαν; επαινοι παρα Χριστου και ψηφος δεσποτικη στεφανουσα τον
φιλεργησαντα, πιστον ονομαζει τον καρποφορησαντα νοητως· μη γαρ τωι ∆εσποτηι
το κερδος προσηνεγκε; μη γαρ χρηιζει τινος εν τοις καθ' εαυτον; αυτος εστι το
παντων πληρωμα και ως ο πανσοφος ̓Ιωαννης φησιν ̓Εκ του πληρωματος αυτου
"παντες ημεις ελαβομεν." αλλ' οταν ημεις εαυτους κερδανωμεν, προσωφελωμεν δε
και ετερους, τοτε χαιρει Χριστος, πλουτον ηγειται την ημων ευδοκιμησιν· και το ετι
μειζον ερω· τροφην ωσπερ ποιειται το πραγμα. οτι δε εστιν αληθες ο φημι, παλιν εκ
των ευαγγελικων μαθησηι γραμματων. νενουθετηκε μεν γαρ την εκ Σαμαρειας
γυναικα· ειτα λεγουσης εκεινης " Οτε ελθηι Μεσιας απαγγελει ημιν 473 "παντα,"
εαυτον εμφανη κατεστησε λεγων " ̓Εγω ειμι ο "λαλων σοι." και το μεν γυναιον
δρομωι συντεινεται και την Σαμαρειτων μεμυσταγωγηκε πολιν· ειδως δε Χριστος οτι
πολλοι πιστευσουσιν επ' αυτον, τοις αγιοις εφασκε μαθηταις " ̓Εγω βρωσιν εχω
φαγειν ην υμεις ουκ οιδατε," τρεφει γαρ ωσπερ την ημερωτατην φυσιν των
απολωλοτων η σωτηρια. ̔Ο μεν ουν γνησιος οικετης· αναβησομαι γαρ αυθις επι τον
του λογου σκοπον· τον της επιεικειας ανεδησατο στεφανον, εισκεκομισται γαρ εις
την χαραν του ιδιου δεσποτου· ο δε γε λαβων το ταλαντον, ειτα γεγονως οκνηρος,
προσεργασαμενος δε παντελως ουδεν, κατακρυψας δε μαλλον εις γην αυτο, ταις
εσχαταις περιπεπτωκε δικαις. φυγωμεν τοινυν την μιμησιν, αποπεμψωμεθα της
εαυτων διανοιας τον ακερδη και επαρατον οκνον, τον επ' αγαθοις δηλονοτι
σπουδασμασι, μη εις αργιαν την δοθεισαν ημιν παρα Χριστου καταχωσωμεν χαριν.
φησι που δια φωνης ̔Ησαιου ο των ολων Θεος " ̔Ιερεις λαλησατε εις την καρδιαν
̔Ιερουσαλημ·" τι δε ει ο μεν διδασκων τους ωφελειν ειωθοτας εξυφαινοι λογους τοις
ακροωμενοις, οι δε ουκ εις νουν και καρδιαν αποτιθενται την μυσταγωγιαν, αλλ'
επικροτησαντες μονον και γυμνοις επαινοις αμειψαμενοι τον μυσταγωγον, αγευστοι
των ιερων απομενουσι διδαγματων; αρα οκνησαι προσηκει τον μυσταγωγον; ειτα
ποιους ευρησει λογους επι του θειου βηματος τους επικουρουντας αυτωι οταν
αιτιασηται των ακροωμενων το ραιθυμον και ευαφορμον ειπηι δια τουτο τον οκνον;
κατακριθησεται γαρ μαλλον ως εστιν ιδειν εκ της ευαγγελικης παραβολης· ο γαρ τοι
το ταλαντον λαβων παρα του οικοδεσποτου, κατεχωσε μεν εις γην αυτο και
απολυπλασιαστον εχων προσεκομιζε λεγων "Κυριε ιδε εχεις το σον." αρ' ου ν
επηινεθη και γερων ηξιωται, η κατεδικασθη μαλλον 474 ως οκνηρος; " Εδει σε γαρ,
φησι, καταβαλειν το αργυριον "μου τοις τραπεζιταις, καγω ελθων εκομισαμην αν το
εμον "συν τοκωι." ουκουν ως τραπεζιταις υμιν επιστημοσι το δεσποτικον αργυριον
εξοδιαζω εγω· υμεις δε λαβοντες, εις νουν αποθεσθε το δοθεν και εις το βαθος της
εαυτων καρδιας κρυψατε, ευ ειδοτες οτι τα εις γην πεμπομενα των σπερματων
εγχωννυμενα μεν ταις βωλοις καρποφορει, τα δε ακαταχωστα διαρπαζεται.
XV. Πλην εσπουδασεν ο Κυριος μητε δι' ολου φανερωσαι την εαυτου θεοτητα
μητε εις το παντελες αποκρυψαι, το μεν δια τους τοτε, το δε δια τους μετα ταυτα·
ωστε δειξαι και της θεοτητος αυτου και της ανθρωποτητος τρανας τας ενεργειας, ινα
μητε η θεια δυναμις αμβλυνθηι μητε η ανθρωπινη φυσις απιστηθηι. επειδη γαρ
εμελλεν αιρεσις ανακυπτειν η λεγουσα οτι φαντασμα ην το σωμα και εξ ουρανου
κατηλθεν· ου γαρ αν ελαβε του φθαρτου σωματος σαρκα η αφθαρτος φυσις, ουδ' αν
κατεδεξατο ρυπον η μολυσμον η σπιλον· ινα πιστωσηται ο Θεος των ανθρωπων το
γενος ο τι τουτο εγενετο ο εσμεν, μενων ο ην, δια τουτο συνεχωρησε τηι σαρκι
πασχειν τα ιδια, και εδειξε διπλην την ενεργειαν, πασχων μεν ως ανθρωπος,
ενεργων δε ως Θεος ο αυτος· ου γαρ αλλος και αλλος, ει και αλλως και αλλως. Του
αγιου Κυριλλου εις το Πατερ εις χειρας σου παρατιθημι το πνευμα μου. Μεγα παλιν
και εξαιρετον κατορθωμα ταις ημετεραις ψυχαις δια του παντων ημων Σωτηρος
Χριστου. επειδη γαρ δεδικαιωμεθα δια της πιστεως της εις αυτον και εν αυτωι το 475
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

απλημμελες η ανθρωπου φυσις ευρεθη πλουτησασα, και κεκαινοτομηκεν ημιν το
μηκετι μεν εις αι δου τρεχειν τας των σωματων απαλλαττομενας ψυχας καθα και
πρωην, πεμπεσθαι δε μαλλον εις χειρας Θεου ζωντος. και τουτο ειδως ο αγιος εφη
Στεφανος "Κυριε ̓Ιησου δεξαι το πνευμα "μου·" και ο μακαριος δε γραφει Πετρος
" Ωστε και "πασχοντες κατα θελημα του Θεου πιστωι κτιστηι παρατι"θεσθωσαν τας
εαυτων ψυχας."
469 XII. Κυριλλου εν ομιλιαι επιγεγραμμενηι εις το Ευθεως δε μετα την θλιψιν
των ημερων εκεινων ο ηλιος σκοτισθησεται και η σεληνη ου δωσει το φεγγος αυτης
και οι αστερες πεσουνται εκ του ουρανου· περι δε της ημερας εκεινης και της ωρας
ουδεις οιδεν. ̓Αλλ' οταν και τουτο λεγηι, ου παντως εαυτον σημαινει· ουτε γαρ
προσεθηκεν ακριβως Ουδε ο Υιος του Θεου, αλλ' απολελυμενως Ουδε ο υιος φησιν·
ινα τοιουτον τι νοηις· εσπουδαζον κατα ακριβειαν παντα μανθανειν οι μαθηται, και
επεχειρουν ινα ου τως ειπω και αυτα περιεργαζεσθαι τα βαθη του Κυριου. αλλ' ην το
πραγμα λιαν υπερ αυτους. ινα τοινυν μη απαγορευσας την εξηγησιν ως ηβουλοντο
μαθειν, δοξηι πως λυπειν τους γνησιευοντας, επεσκιασμενως φησι "Περι δε της
ημερας εκεινης η της ωρας, ουδεις οιδεν, ουδε "οι αγγελοι, ουδε ο υιος, ει μη ο
πατηρ·" ινα νοηις ουτως· ει και κεκληται προς υιοθεσιαν ο ανθρωπος και υιος
ανεδειχθη νεος, αλλα μη ζητειτω τα υπερ φυσιν, μηδε αξιουτω μαθειν απερ μηδε
τοις αγγελοις απεκαλυψεν ο Πατηρ· ειδε αγγελος ουκ οιδεν, ουδε ανθρωπος εισεται
καν ει κεκληται προς υιοθεσιαν.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


