De nativitate Joannis Baptistae
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἰωαννου αρχιεπισκοπου Κωνσταντινουπολεως
του Χρυσοστομου εις το γενεθλιον του αγιου Ἰωαννου του προδρομου και
βαπτιστου.
Ἀπαραιτητος σημερον της διδασκαλιας ο λογος, εχει γαρ Ἰωαννην τον
βαπτιστην η εξηγησις, την ασιγητον της ερημου φωνην· εγω γαρ φησι φωνη βοωντος εν
τηι ερημωι. Ὅπου δε φωνης αγεται μνημη, αναγκαιως η των λογων τιμη κεχρεωστηται.
Ἀλλα ποιαν ημεις τωι δικαιωι τουτωι τιμην αποτισωμεν; Κυκλουμεθα πανταχοθεν τοις
αυτου κατορθωμασιν· ευαγγελιζεται γαρ ετι κυοφορουμενος, θαυματουργει παραυτικα
τικτομενος, προκοπτει εν ταις ερημοις ασκουμενος, τρεφεται τωι πνευματι προαγομενος,
μεσιτευει νομωι και χαριτι, κηρυττει μετανοιας το βαπτισμα, βαπτιζει τον δεσποτην
παραγενομενον, θεωρει βαπτιζων και της τριαδος την χαριν, μαρτυρει τηι αληθειαι βοων,
υποδεικνυσι τον προφητευθεντα δεσποτην, ομολογει τον εαυτου ισχυροτερον, οδηγει
προς αυτον τους πιστευοντας, εκεινον διδοναι κηρυττει το τελος, προσαγει λαους τους
διψωντας αυτον επιγινωσκειν, δεσποτην τρεχων μηνυει, αυτωι προστρεχειν επειγει,
εκδιδασκει το συμφερον τους οχλους, νουθετει και βαπτιζομενους τελωνας, ελεγχει και
τον Ἡρωδην παρανομουντα, δεχεται και μακαριζομενον τελος. Ποιοις ταυτα
θαυμασωμεν λογοις; Ποιαν εν τουτοις κινησωμεν γλωτταν; Τι τουτων παραλιπωμεν, τι
και ειπειν περι τουτων ισχυσωμεν; Ποια τουτους ελπις διεγειρει; Μεγα γαρ των
εγκωμιων το πλατος, μεγα των κατορθωματων το πελαγος. Ἐκπληττει και μονη τους
λεγοντας των πραγματων η μνημη, δειλιαν εντιθησι τηι ψυχηι του θαυμαζοντος. Ἀλλ'
ελθηι και νυν Ζαχαριας ο πατηρ του δικαιου, ο και την σιωπην κατακριθεις και δια
τουτον φθεγξαμενος. Ἐκεινος ημιν τα κατ' αυτον διηγησεται· ειπηι πως εφθεγξατο
κατασχεθεισης της γλωττης, πως ελαλησε χαλινωθεντος του στοματος, πως Ἰωαννης
γενναται και η του αγγελου αποφασις λυεται, πως η τιμωρια επαγεται και η θεραπεια
παρεχεται. Και, ει δοκει, επ' αυτην λοιπον ελθωμεν του θαυματος την εξηγησιν εχουσαν
του δικαιου την συλληψιν. Ὁ γαρ ευαγγελιστης συντομον αυτου τε του Ζαχαριου και
Ἐλισαβετ της γυναικος αυτου εισαγων το κηρυγμα, προτερον μεν τας προσηγοριας
αυτων και την φυσιν και την αξιαν σημαινει, ειτα πολιτειας επαινον και τροπον επαγει,
εν ωι και της σιωπης την κατακρισιν δεικνυσι και της ευγλωττιας την χαριν γνωριζει.
Και ακουε των ευαγγελικων ρηματων· Ουκ ην φησιν αυτοις τεκνον. Νυν ου
μονον εγω την τουτων ατεκνιαν ορω, αλλα και την αρχαιαν εικονα των δικαιων
γινωσκω, Ἀβρααμ λεγω και Σαρρας. Ἀλλα μανθανω και στειρωσιν τικτουσαν, ετεραν
παιδοποιΐαν χαριτος και φυσεως, ξενον τεκνογονιας μυστηριον. Ουτος γαρ και της
επαγγελιας ο τροπος ταυτης· Ὤφθη φησιν αγγελος εστως εκ δεξιων του θυσιαστηριου
του θυμιαματος. Ἀξιοπιστος της οπτασιας ο τοπος, αληθειαν δεικνυς και ου πλανην την
θεαν. Ἀλλ' εταραχθη φησι Ζαχαριας ιδων και φοβος επεπεσεν επ' αυτον. Ὦ δειλια, το
της απιστιας προοιμιον, το της γνωμης σαθρον, της ψυχης το ευολισθον. Ὅπερ αυτος ο
αγγελος διορθουμενος εφη· Μη φοβου, Ζαχαρια, διοτι εισηκουσθη η δεησις σου.
Ἐκβαλλει τον φοβον και αντεισαγει τον ποθον· ειπων γαρ το μη φοβου ουκ εσιωπησεν,
αλλα και της ευχης το κερδος εμηνυσεν. Εισηκουσθη φησιν η δεησις σου. Και ποια η
δεησις; Ἡ της λευιτικης φυλης αυτου αυξησις. Ἡ γυνη σου γαρ φησιν Ἐλισαβετ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γεννησει υιον και καλεσεις το ονομα αυτου Ἰωαννην. Καλον της επαγγελιας το κτημα,
μεγα της οπτασιας το δωρον. Ἀληθως Ἀβραμιαιον το καυχημα· ως γαρ εκεινωι
προειρηται της Σαρρας η συλληψις, ουτως και τουτωι προκατηγγελται της Ἐλισαβετ η
κυησις. Ἀλλ' η μεν προρρησις ιση, ουκ ιση δε των πραγματων η ταξις· του γαρ Ἀβρααμ
μηδεν εκ της επαγγελιας πεπονθοτος δεινον, αφωνος μετα τον ευαγγελισμον Ζαχαριας
ευρισκεται μη τωι αγγελωι πιστευσας και σιωπην την τιμωριαν δεξαμενος.
Ἰδου γαρ εσηι φησι σιωπων και μη δυναμενος λαλησαι αχρι ης ημερας γενηται
ταυτα, ανθ' ων ουκ επιστευσας τοις λογοις μου. Ἀνενδοτος η δικη τωι πλημμελησαντι,
ανυπερθετος η της τιμωριας οργη. Ουκ εδει γαρ αληθως απιστηθηναι τον αγγελον, ου το
θυσιαστηριον ευκαταφρονητον εχειν, ου τον καιρον του θυμιαματος καιρον απατης
λογισασθαι, – ο γαρ αγγελος αυτωι θυμιωντι ωφθη –, ου της του Ἀβρααμ ιστοριας
επιλελησθαι. Και τοτε στειρα και ποτε γηρας παιδοποιει, ευπειστα πανταχου τα
λεγομενα εδειχθη· ειχε γαρ της τοιαυτης τεκνογονιας το θαυμα ου μονον στειραν αλλα
και παρθενον τικτειν παραδοξως. Και ην το απιστον εις πιστιν προγυμναζομενον, το
αδυνατον ως δυνατον εθιζομενον· ενθεν γαρ και επι της στειρας νυν απιστια κολαζεται,
ινα η επι της παρθενου θαυματουργια μη αμφιβαλληται. Ἔσηι φησι σιωπων και μη
δυναμενος λαλησαι. Ὢ της φιλανθρωπου τιμωριας διορθωσιν μαλλον εργασαμενης την
κολασιν. Αυτην γαρ ο αγγελος την σφαλεισαν φωνην σωφρονιζει, αυτην χαλινοι την
τολμησασαν γλωτταν. Ἦν γαρ φησι διανευων και εμεινε κωφος. Καλως και το εμεινεν ο
ευαγγελιστης συνεγραψατο· περιεμενε γαρ η σιωπη την τικτομενην φωνην, ο Ζαχαριας
τον Ἰωαννην, ο πρεσβυτης τον παιδα, ο ιερευς τον προφητην. Ἀμελει το βρεφος
τικτεται και η φωνη του πατρος επανισταται. Ἐρωτωμενος γαρ φησιν ο Ζαχαριας τι αν
θεληι το παιδιον καλεισθαι, ᾔτησε πινακιδιον και εγραψε λεγων· Ἰωαννης εστι το ονομα
αυτου. Ὁ μη πιστευσας του αγγελου τοις λογοις νυν ηναγκασθη την οπτασιαν εγγραφως
κηρυττειν· ο μη δεξαμενος τοτε ακοηι τα ρηθεντα νυν νομοθετει και τηι χειρι τα
γινομενα. Ὅθεν φησιν εθαυμασαν παντες· ανευχθη γαρ το στομα αυτου παραχρημα και
η γλωσσα και ελαλει ευλογων τον θεον. Ὢ του ξενου θαυματος. Ὄνομα γραφεται
τεκνου και στομα του πατρος κωφον διανοιγεται, Ἰωαννης καλειται και του καλουντος
η γλωσσα ρυθμιζεται. Ὁραις ως ου διημαρτομεν απαραιτητον ειποντες και ημεις την
παρουσαν εξηγησιν. Ἰδου αυτο του δικαιου το ονομα και στομα σιωπων διανοιγει και
γλωσσαν δυσκινητον διεγειρει. Ουτως γαρ και δεικνυται βοωσα η του Ἰωαννου φωνη,
οτι και αυτο το ονομα φωνης ενεργεια δεικνυται. Ἐγω φησι φωνη βοωντος εν τηι
ερημωι· ετοιμασατε την οδον κυριου, ευθειας ποιειτε τας τριβους αυτου. Ὢ του
θαυματος. Λογος επιδημει και φωνη προκηρυττει, δεσποτης ερχεται και δουλος
προαποστελλεται, βασιλευς παραγινεται και στρατιωτης προετοιμαζεται. Ἀλλα τι νυν
προλαβων το της ερημου κηρυγμα λεγω εχων ετεραν ξενην τινα και μεγαλην των
προοιμιων φωνην; Ἔργα εστι πρωτα ρηματων ανωτερα. Ἔτι γαρ οικων ο βαπτιστης εν
τηι γαστρι της μητρος, ετι τοις της φυσεως δεσμοις κατεχομενος, ετι τοις μητρικοις
σπαργανοις ενειλημενος, σκιρτηματι την του δεσποτου βοαι παρουσιαν. Ἐγενετο γαρ
φησιν ως ηκουσε τον ασπασμον της Μαριας η Ἐλισαβετ, εσκιρτησε το βρεφος εν τηι
κοιλιαι αυτης. Βλεπε του μυστηριου το ξενον· ουπω γενναται το βρεφος και εν τηι κοιλιαι
αυτης τωι σκιρτηματι φθεγγεται, ουπω βοαν συγχωρειται και δι' εργων ακουεται, ουπω
μανθανει τον βιον και τον θεον προκηρυττει, ουπω γινωσκει την κτισιν και τον
δημιουργον προμηνυει, ουπω βλεπει το φως και γνωριζει τον ηλιον, ουπω τικτεται και
προτρεχειν επειγεται.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ου γαρ φερει παροντος του δεσποτου κατεχεσθαι, ου περιμενει του τοκου τους
ορους, ου τον καιρον του κηρυγματος, αλλα ρηξαι φιλονεικει και το της γαστρος
δεσμωτηριον, προμηνυσαι σπουδαζει τον δεσποτην ερχομενον. «Ὁ λυων» φησι «τους
δεσμους παρεγενετο, και τι εγω δεδεμενος κατεχομαι; Ἦλθεν ο τωι λογωι κατασκευαζων
τα συμπαντα, και τι ετι εγω περιμενω τους νομους της φυσεως;» «Ἐξελθω» φησι,
«προδραμω, κηρυξω, βοησω· Ἴδε ο αμνος του θεου ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου».
Ἀλλα τι τωι θερμωι ζηλωι του βρεφους και ο ημετερος σημερον συνεκτεινεται λογος;
Ἐπισχωμεν δε, ει δοκει, νυν τεως και την γλωσσαν αρκουντως μετα του βρεφους
σκιρτησασαν. Καλον γαρ συμμετρειν και τωι καιρωι την εξηγησιν και εντρυφαν μεν ηδη
τοις οπωσουν ειρημενοις, περιμενειν δε συν θεωι και την των καθεξης θεωριαν. Ουτε
γαρ τους ορους του τοκου ο βαπτιστης εβιασατο τωι σκιρτηματι, αλλ' εμεινε και αυτος
τον προσηκοντα χρονον, ειδως οτι και τουτον δι' ημας μετ' αυτον ο δεσποτης πληρωσει·
ωι πρεπει η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


