In sanctos Petrum et Heliam
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΠΕΤΡΟΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ Και Ἠλιαν τον προφητην.
50.725
αʹ. Ὀλιγοι ημιν σημερον οι παραγενομενοι· αρα τι το αιτιον; Μνημην
μαρτυρων επιτελουμεν, και ου δεις ημιν απηντησεν· αρα το διαστημα της οδου εις
ραιθυμιαν ενεβαλε; μαλλον δε ου το διαστημα της οδου, αλλ' η ραιθυμια αυτους
ενεποδισεν. Ὥσπερ γαρ τον σπουδαιον και διεγηγερμενον τηι προαιρεσει ουδεν
δυναται κωλυσαι, ουτω δη τον ραιθυμον και ανα πεπτωκοτα παντα δυναται
κωλυσαι. Οι μαρτυρες το ιδιον αιμα εξεχεαν υπερ της αληθειας, συ δε ουδε βραχειας
οδου καταφρονεις; Ἐκεινοι την κε φαλην απεθεντο δια τον Χριστον, συ δε ουδε εξω
της πολεως απαντησαι θελεις δια τον ∆εσποτην; ο ∆εσποτης δια σε απεθανε, και συ
δι' αυτον οκνεις; μνημη μαρτυρων, και συ ραιθυμεις και αναπεπτω κας; ∆εον εστι σε
παραγενεσθαι, και ιδειν τον δια βολον ηττωμενον, και μαρτυρα νικωντα, και Θεον
δοξαζομενον, και Ἐκκλησιαν στεφανουμενην. Ἀλλ' η προφασις αυτων αυτη·
Ἁμαρτωλος ειμι, φησι, και ου δυναμαι απαντησαι. Αυτο γαρ τουτο οτι αμαρ τωλος ει,
απαντησον ινα μη εκπεσηις της δικαιο συνης.
Τις δε των ανθρωπων ανευ αμαρτιας, ειπε μοι; Ἀλλα δια τουτο θυσια και
Ἐκκλησια, δια τουτο ευχαι και νηστειαι, επειδη πολλα τα τραυματα της ψυχης· δια
τουτο και τα φαρμακα κατ' αυτων ευρην ται, και προς εκαστον των τραυματων της
ψυχης καταλληλον φαρμακον κατεσκευασθη. Ἔχεις Ἐκκλησιαν θυσιας
επιφερομενην, ευχας Πατερων, Πνευματος αγιου χορηγιαν, μαρτυρων μνημας,
συναθροι σμον αγιων, και πολλα τοιαυτα δυναμενα σε απο αμαρτιας ανακαλεσασθαι
εις δικαιοσυνην· ουκ απην 50.726 τησας εις ευχην μαρτυρων, ποιαν εχεις
συγγνωμην; Ουδεν των δεινων εν τωι μεσωι, και ενεποδισθης της προς τους μαρτυρας
ομονοιας; Ἀλλα φροντις σε βιω τικη εκρατησεν; Ἔτι μειζον το εγκλημα. Μικραν
ωραν ουκ εδανεισας τωι Θεωι, ινα λαβηις ολοκληρον ημεραν; Ἁμαρτωλος ειμι, φησι,
και ου δυναμαι. Ἐπειδη αμαρτωλος ει, δια τουτο εισελθε· η ουκ οιδας, οτι και αυτοι
οι τωι θυσιαστηριωι παρεδρευοντες αμαρ τιαις εισι προσηλωμενοι; Σαρκας γαρ εισιν
ενδεδυ μενοι, και αιματι συμπεπλεγμενοι, [και οστεοις εισι συνδεδεμενοι, και αυτοι
ημεις, οι επι του θρο νου καθεζομενοι και διδασκοντες, αμαρτιαις συμπε πλεγμεθα.
Ἀλλ' ουκ απογινωσκομεν της του Θεου φιλανθρωπιας, ουδε απανθρωπιαν αυτωι
περιαπτομεν· παντες γαρ ανθρωποι εσμεν εκ των αυτων συμπε πλεγμενοι·] και ου
παραιτουμεθα την διδασκαλιαν, εις το πελαγος αφορωντες της του Θεου φιλανθρω
πιας. Και υμεις αμαρτησαντες εαν εισελθητε, ουτοσουτον το εγκλημα· υπο γαρ
διδασκαλιαν εστε· ημεις δε οσωι μαλλον τωι αξιωματι υπερεχομεν, τοσουτωι και τωι
εγκληματι υποκειμεθα· αλλο γαρ εστι τον δι δασκομενον αμαρτανειν, και αλλο τον
διδασκοντα· αλλ' ομως ου παραιτουμεθα τουτο, ινα μη προφασει ταπεινοφροσυνης
εις ραιθυμιαν εμπεσωμεν.
Και τουτο κατα θειαν διοικησιν γεγονε, το τους ιε ρεις και αυτους αμαρτιαις
υποπεσειν. Και ακουσον πως εστιν· Οι διδασκαλοι αυτοι και οι ιερεις, ει μη
ημαρτανον, μηδε υπεκειντο τοις παθεσι του βιου, απανθρωποι ημελλον ειναι περι
τους αλλους και ασυγγνωστοι· αλλα δια τουτο και αυτους τους ιερεις παθεσι
δουλευειν παρεσκευασε, και τους αρχοντας, 50.727 ινα εξ ων αυτοι πασχουσι, και
τοις αλλοις συγγνωμην διδωσι. Και αει ουτως διυκησεν ο Θεος, και ου μονον νυν,
αλλα και παλαι, και οις εμελλεν εμπι στευειν την Ἐκκλησιαν και τον λαον, τουτους
συν εχωρησεν αμαρτιαι υποπεσειν, ινα εκ των οικειων πταισματων φιλανθρωποι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γενωνται περι τους αλ λους. Ει γαρ μη ημαρτανον αυτοι, ουδεμιαν συγ γνωμην ειχον
δουναι τοις αμαρτανουσιν, αλλ' απαν θρωποι γενομενοι παντας εκθεριζειν ειχον της
Ἐκ κλησιας. Ὅτι δε ταυτα τουτον εχει τον τροπον, και τουτο ου στοχαζομενος λεγω,
φερε εξ αυτης της θεωριας ειπωμεν· Πετρος εμελλε πιστευεσθαι τας κλεις της
Ἐκκλησιας, μαλλον δε και επιστευθη τας κλεις των ουρανων, και ημελλε
πιστευεσθαι το πλη θος του λαου. Τι γαρ φησι προς αυτον ο ∆εσποτης; Ὃ εαν δησηις
επι της γης, εσται δεδεμενον εν τοις ουρανοις, και ο εαν λυσηις επι της γης, εσται
λελυμενον εν τοις ουρανοις. Ἦν μεν ουν ο Πετρος ηρεμα πως και αποτομος· ει δε και
εσχε το αν αμαρτητον, ποιαν αν συγγνωμην οι παρ' αυτου διδα σκομενοι ελαμβανον;
Ἀλλα δια τουτο πραγματευεται η θεια χαρις αμαρτηματι τινι περιπεσειν αυτον, ινα
εξ ων αυτος επαθε, φιλανθρωπος γενηται περι τους αλλους. Και βλεπε τινα
συγχωρει περιπεσειν αμαρ τιαι· Πετρον εκεινον, την κορυφην των αποστολων, την
κρηπιδα την ασαλευτον, την πετραν την αῤραγη, τον πρωτον της Ἐκκλησιας, τον
λιμενα τον ακατα μαχητον, τον πυργον τον ασαλευτον. Πετρος εκεινος ο λεγων τωι
Χριστωι· Καν δεηι με συν σοι αποθα νειν, ου μη σε απαρνησομαι· Πετρος ο εκ θειας
αποκαλυψεως την αληθειαν ομολογησας· Συ ει ο Χριστος ο Υιος του Θεου του
ζωντος· ουτος εισελ θων εν τηι νυκτι εκεινηι ηι παρεδοθη ο Χριστος, και στας επι της
πυρκαιας θερμαινομενος, και τις, φησι, κορη προσελθουσα λεγει αυτωι, Και συ χθες
μετα του ανθρωπου τουτου ης· ο δε Πετρος· Ουκ οιδα τον ανθρωπον τουτον. Ἄρτι
ελεγες· Καν δεηι με συν σοι αποθανειν· νυν αρνηι και λεγεις, Ουκ οιδα τον ανθρωπον
τουτον; Ὦ Πετρε, τουτο εστιν ολον ο επηγγειλω; ουπω βασανους, ουπω μαστιγας
ειδως, αλλ' απλως μικρας κορης ρημα ακουσας, εις αρνησιν εχωρησας. Ἀρνηι, Πετρε;
ουπω βασανιστηρια, ουπω μαστιγες, ουπω πληγαι, ουπω θυμοι, ουπω αρχον τες,
ουπω ξιφη ηκονημενα, ουπω διαταγματα κειμενα, ουπω βασιλεις απειλουντες, ουπω
θανατοι προσδοκωμενοι, ουπω φυλακαι και κρημνοι και θα λασσα, ουπω ουδεν των
τοιουτων, και ηδη ηρνησω, Ουκ οιδα τον ανθρωπον; Παλιν η κορη προς αυ τον· Και
συ χθες μετα του ανθρωπου τουτου ης. Ὁ δε προς αυτην· Ουκ οιδα τον ανθρωπον ον
λε γεις. Τις εστιν ο λεγων σοι, οτι αρνηι; Ουδεις των αναγκαιων, αλλα γυνη, και αυτη
θυρωρος, απεῤριμμενη, αιχμαλωτος, μηδενος λογου αξια, αυτη λεγει, και συ
αρνησαι; Ὢ καινων πραγματων! κορη τον Πετρον εκεινον, πορνη προσελθουσα του
Πετρου την πιστιν εταραξε· Πετρος, ο στυλος, ο προ βολος, ουκ εβαστασεν απειλην
κορης, αλλα μονον ελαλησε, και ο στυλος εσαλευθη, και αυτος ο προ βολος
εχειμαζετο Τινα ειδες, Πετρε, οτι αρνηι; κορην ευτελη, και ευκαταφρονητον
θυρωρον· ταυτα ειδες και αρνηι; Παλιν ουν το τριτον· Και συ χθες μετα του
ανθρωπου τουτου ης· ομως ηρνησατο 50.728 το τριτον. Και ουτω λοιπον εμβλεψας ο
Ἰησους εις αναμνησιν αυτον ηνεγκε των λεχθεντων· ο δε συνιεις ηρξατο κλαιειν και
μετανοειν επι τηι αμαρτιαι.
Ἀλλ' ομως ο φιλανθρωπος συνεχωρησεν αυτωι την αμαρ τιαν· ᾔδει γαρ οτι
ως ανθρωπος ανθρωπινον τι υπ εστη· αλλ', ως προειπον, δια τουτο ωικονομηθη. και
τωι Πετρωι συνεχωρηθη αμαρτησαι, επειδη εμελλε πι στευεσθαι λαον πολυν, ινα μη
αποτομος ων και ανα μαρτητος, ασυγγνωστος εις τους ιδιους αδελφους ηι. Ὑπεπεσεν
αμαρτιαι, ινα εννοων το ιδιον αμαρτημα και το του ∆εσποτου συγχωρημα, συγχω
ρησηι και τοις αλλοις φιλανθρωπιας χαριν κατα διοικησιν θειαν Θεωι αρμοζουσαν.
Αυτος γαρ συνεχω ρηθη αμαρτησαι ο την Ἐκκλησιαν μελλων πι στευεσθαι, ο στυλος
των Ἐκκλησιων, ο λιμην της πιστεως, Πετρος ο διδασκαλος της οικουμενης συν
εχωρηθη αμαρτησαι, ινα η συγχωρησις τουτου υπο θεσις φιλανθρωπιας τοις αλλοις
γενηται. Ταυτα δε μοι δια τι ειρηται; Ὅτι και ημεις οι ιερεις οι επι θρονου καθημενοι
και διδασκοντες, αμαρτιαις συνδε δεμεθα.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

∆ια τουτο γαρ ουκ αγγελος, ουτε αρχαγγε λος επιστευθη ιερατευειν
(αναμαρτητοι γαρ εισιν), ινα μη δια αποτομιαν τους αμαρτανοντας του λαου αθροον
κεραυνοβολωσιν· αλλα ανθρωπος εξ ανθρωπου επιστευθη τον θρονον τουτον, και
αυτος ηδονηι και αμαρτιαι συνδεδεμενος, ινα οταν λαβηι τινα αμαρ τανοντα, εκ των
οικειων πλημμεληματων φιλαν θρωποτερος γενηται προς εκεινον τον
αμαρτησαντα. Ει γαρ ην αγγελος ιερευς, και ελαβε τινα πορνευ σαντα, ευθυς ανηιρει
αυτον, αυτος τωι παθει τουτωι ου συμπεπλεγμενος. ∆ια τουτο ει ελαβεν αγγελος την
εξουσιαν του ιερατευειν, ουκ εδιδασκεν, αλλ' ευ θεως ανηιρει δια το εκεινον μη ειναι
τοιουτον, εις ορ γην αυτον εφερε κατα του τοιουτου. Ἀλλα δια τουτο ανθρωπος
επιστευθη, ειδως τα πλημμεληματα εαυ του, και εκ πειρας εχων, ινα συγγινωσκηι
τοις αμαρ τανουσι, και μη κινηται δια της οργης, και σχο λαζηι η Ἐκκλησια δια της
συναγωγης.
βʹ. Τι δε μεχρι Πετρου εστως την υποθεσιν ταυτην τοιαυτην ειρηκα, και ουκ
ανερχομαι μικρωι τωι λογωι επι αλλο προσωπον; Φερε μοι εις το μεσον· λεγω δη
Ἠλιαν, τον προφητην εκεινον, τον επιγειον αγγε λον και επουρανιον ανθρωπον,
τον χαμαι βαδιζοντα και τα ουρανια ηνιοχουντα, τον τριπηχυν ανθρωπον και
υψηλοβατουντα, και εις αυτας αναπετασθεντα του ουρανου τας αψιδας, τον των
υδατων ταμιαν, ου η γλωττα θησαυρος εγενετο των υδατων και κλεις των ουρανων·
ο πενης και πλουσιος, ο ιδιωτης και φιλοσοφος· πενης μεν, οτι μηδεν εκεκτητο,
πλουσιος δε, οτι τα νεφη του υετου εν τηι γλωττηι κατειχε. Και αυτος αποτομος ην
περι τους αμαρτανοντας ουτως ως ευξασθαι ποτε υετον μη δουναι· και τι λεγει; Ζηι
Κυριος, φησιν, ει εσται υετος επι της γης, ει μη δια στοματος μου. Τι ποιεις, Ἠλια; τι
αποφαινηι; καν ευξαι τον ∆εσποτην, και ουτω πληρωσον τον λογον· Ζηι Κυριος, ει
εσται υε τος, ει μη δια στοματος μου.
Που εισιν οι αιρετικοι οι λεγοντες, οτι ο Υιος του Θεου ευχεται; Ἄθλιε και
ταλαιπωρε και αναισχυντε· Ἠλιας αποφαινεται, και ο Υιος ευχεται; ο δουλος
κελευει, και ο ∆εσποτης παρακαλει; ουδε ως τωι Ἠλιαι χαριζηι αυτωι την τι 50.729 μην;
ου θελεις ως τωι δουλωι ουτω και τωι ∆εσποτηι την ισομοιριαν χαρισασθαι; Ουκ
ευχεται εκεινος, ου δε παρακαλει, αλλα λογον αληθειας προεβαλε, και τον ουρανον
εκλεισεν. Ευξαι πρωτον, Ἠλια. Ἀλλα τι Ἠλιας; Οιδα τον εμον ∆εσποτην, οτι
υπακουει μου· απο γαρ ζηλου τουτο ποιω. Ὢ καινων και παραδοξων πραγματων!
ειδες ∆εσποτην υπο ευνοιας δουλου νενι κημενον; Και γαρ ο Ἠλιας απο ζηλου
πολλου τουτο εποιησεν. Ἔβλεπε γαρ πολλα ατοπα γινομενα· εβλεπε πορνειαν μετα
πολλης της κακιας πολιτευομενην. Νυξ γαρ ην, δι' ο και κατειχε την οικουμενην
απασαν· νεφελη πυκνοτατη εκαλυπτε τα συμπαντα. Παντες γαρ προεκοπτον επι το
κακον· οικουμενικον ην ναυα γιον, ουχ υδατων, αλλα ασελγειας· σωφροσυνη εκ
ποδων, και ακολασια επομπευετο· αρετη εδιωκετο, και κακια ενηβρυνετο· βουνοι
και ορη, και ναπαι, και οδοι, και ταμεια και ο αηρ εμολυνετο· ο ηλιος εκα πνιζετο, η
γη εμιαινετο, ο ουρανος εξουθενειτο, η κτισις, πασα ενοσει απο ειδωλολατρειας· ως
εν νυκτι παντες περιεπατουν, ουδενι προσεχοντες των κτισμα των, λιθον εβλεπον,
και ως θεον προσεκυνουν· ξυλον εβλεπον, και τουτο ομοιως θεον ενομιζον. Νυξ
αυτους ειχε πυκνοτατη· τον κτιστην εβλεπον, και τοις κτι σμασι προσεκυνουν.
Ἠλιας μονος ην τον λυχνον εχων της αρετης, καθαπερ επι κορυφης ορους της φιλο
σοφιας καθεζομενος και ασκων, μονος μεν εχων τον λυχνον της ευσεβειας, ουδενα
δε ωφελει το φωτισμα δια το καρωι αυτους κατακεισθαι, και ειδωλολατρειαι αυτους
κατεχεσθαι.
Ἐμαινετο ουν ο Ἠλιας, επριζετο, ωδυρετο, ρηματα ελαλει, ουδεις ηκουε·
παρεκα λει, ουδεις ηνεσχετο· λοιπον απο ζηλου προσαγαγειν αυτους θελει και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

παιδευσαι, ινα καν ουτω τωι λιμωι τηκομενοι επι τον ∆ημιουργον τηι ευχηι φθασωσιν,
ινα ο λιμος υποθεσις αυτοις γενηται ευσεβειας. Ἀλλ' ου δεν δυναται αυτους, φησι,
παιδευσαι ο λιμος· ουτω γαρ πανταχοθεν στενουμενοι επι τον παντων κτιστην
χωρησουσι. Τι ουν Ἠλιας; Ζηι, φησι, Κυριος, ει εσται υετος, ει μη δια στοματος μου.
Ἐξηλθεν ο λογος του προφητου, και ευθεως ο αηρ μετεβληθη, ο ουρανος χαλκος
εγενετο, ου την φυσιν μεταβαλων, αλλα την ενεργειαν χαλινωθεις· ευθυς τα
στοιχεια μετεσχηματιζετο. Ἐνεπεσεν ο λογος του προφητου, καθαπερ πυρετος, εις
τας λαγονας της γης, και παν τα ευθυς εξηραινετο, παντα ερημουτο, παντα εξηφα
νιζετο· εβλεπον ευθεως βοτανας ξηραινομενας, και φυτα, και δενδρα καρπιμα και
ακαρπα, τα εν πε διοις, τα παρα θαλασσαν· παντα αθροως ξηραινο μενα, πασαν
εμψυχον ηλικιαν αφανιζομενην, οδυρμον παιδιων και κλαυθμον μητερων, και
απογνωσιαν πολ λην. Εις λογος του προφητου εξηλθε, και βλεπε ποσα ειργασατο.
Παντα τοινυν απεθνησκον, τα θηρια, τα κτηνη, τα παιδια, οι ανθρωποι, τα ζωα, τα πε
τεινα απαντα· οικουμενικον ναυαγιον ην, και η συμ φορα πασαν ομου κατελαβε την
γην· ουδεις ανεσωζε το, αλλα παντες απο της αβροχιας απεθνησκον, τα φυτα
εξηραινετο, πηγαι, ποταμοι, λιμναι, και παντα απλως απωλοντο. Οικουμενικον
ναυαγιον κατειχε πασαν την οικουμενην, ου δι' υδατος, αλλα δι' αβροχιας· ο
ουρανος εδεδετο, και λοιπον επειχετο, και την φυσιν ολην μετεβαλλε. Παντα ουν
απεθανε θεηλατωι οργηι και απωλετο· ουκ εμελε δε τωι Ἠλιαι περι ου δενος· εμεθυε
γαρ τωι ζηλωι.
Πασα ουν αωρος ηλικια ετελευτα. Τι ποιεις, Ἠλια; εστω, οι νεα 50.730 νισκοι
ημαρτον· τι τα παιδια παιδευονται; εστω, οι ανθρωποι ημαρτον, τι τα κτηνη
συναποθνησκουσι; τοσαυτην ασπλαγχνιαν περιβεβλησαι; ουδενος σοι μελει περι των
ανθρωπων· ου γυναικα εχεις, ου παιδιον· καταφρονεις των απολλυμενων. Τι ουν ο
Θεος προς αυτον; Ἄπελθε, φησιν, επι τωι ποταμωι Χοῤραθ, και εντελουμαι κοραξι του
διατρεφειν σε εκει. Παλιν αν ηδεως εροιμην τον Ἰουδαιον εις με σον αγαγων, ινα
δειξω αυτωι οτι ο νομος τα του νο μου ανετρεπε, και αυτος εις εαυτον ουτε το
στασιμον, ουτε το ορθιον ειχεν· ου γαρ ην αληθεια, αλλα σκια· εκεινα σκια, ταυτα
αληθεια· εκεινα τυπος, ταυτα πραγματα. Ὃν σεβηι Ἠλιαν, ον προσδοκαις ερχεσθαι,
περι ου πολυν εχεις τον λογον, και προφητην αυτον καλεις, ουτος πως υπο κορακος
ετρεφετο; ο γαρ κοραξ κατα τον νομον ακαθαρτος, και ουτως ο νομος διηγορευσεν
ακαθαρτον ειναι τον κορακα. Και πως ουν ο προφητης ετρεφετο υπο του ακαθαρτου
κορα κος; ει γαρ ο νομος ακαθαρτον τον κορακα ελεγε, παντως ο εκ του κορακος
τρεφομενος ακαθαρτος αν ειη. Ἀλλα τουτο ουκ ην, απαγε, μη γενοιτο! αλλ' ο Ἠλιας
υπο κορακος ετρεφετο, ουδεν ακαθαρτον των υπο Κυριου κτισθεντων νομιζων. Ειτα
εκειθεν, επει δη χρονος διηλθε, και λοιπον ο ποταμος εξηρανθη, εγειρει τον
προφητην εις τροφην. Ἄπελθε, φησιν, εις Σαρεφθα της Σιδωνιας, και εντελουμαι γυ
ναικι χηραι του διατρεφειν σε εκει· τουτο δε κατα τινα οικονομιαν ο Θεος εποιει.
Ἐπειδη γαρ ουκ ᾔδει Ἠλιας τα γινομενα (εν ενι γαρ τοπωι εκαθεζετο, ουκ εβλεπε την
οικουμενικην συμφοραν, πως παντα εξη ρανθη, πως αι λιμναι, πως οι ποταμοι, πως
τα φυτα, πως τα δενδρα, πως τα αωρα, πως τα ωριμα, πως τα εγκαρπα, πως τα
ακαρπα, πως τα παρα πηγαις, τα παρα λιμναις των υδατων, την αλωσιν των πτηνων,
των κτηνων, των αλλων απαντων, των παιδιων τον θανατον, των μητερων τους
ολολυ γμους, την οικουμενικην εκεινην συμφοραν), εγει ρει αυτον ο Θεος, και ποιει
αυτον απειρον γην οδευ σαι εκειθεν εως Σιδωνος, ινα καν ουτως ιδων Ἠλιας τα
γινομενα, αξιωσηι τον ∆εσποτην αυτου δουναι υετον. Πεμπει ουν αυτον δια τουτο
την μακραν οδον εκεινην, ουχ ως μη δυναμενος αυτον εκει τρεφειν ο Θεος, αλλ' ως
θελων επιδειξαι τωι Ἠλιαι την συμφοραν, ινα αξιωσηι αυτον περι βροχης. Ἠδυνατο
μεν γαρ και αυτος χωρις τουτου, αλλ' ουκ ηθελησεν υβριζειν τον ιδιον οικετην, των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

μεν κακων εκεινον εασας ειναι προξενον, των δε αγαθων εαυτον· αλλ' εξεδεχετο
την του δουλου παρακλησιν. Ειτα ουδε ου τως εκεινος εκαμπτετο, αλλα απονοιαι τινι
κεχρη μενος ουτως εβαδιζε την οδον, ασπλαγχνιαν περιβε βλημενος, ουδενος λογον
ποιουμενος· ωσπερ ειπον γαρ απο ζηλου εμεθυε.
Τι απονενοησαι, Ἠλιαι; τι τοσαυτην ενεδυσω απανθρωπιαν; εκδεξαι ολιγον,
και ελεγχθησηι και αυτος υπο αμαρτιαν ων. ∆ια την αμαρτιαν των ενοικουντων
αυχμον εκαλεσας, και ου ρανον εκλεισας, και γην εχαλινωσας, και τον δρομον της
φυσεως εκρατησας, και ουδε αξιωσαι βουλει περι των γεγενημενων; μετ' ου πολυ
και αυτος ελεγχθησηι υπο αμαρτιαν ων, και φιλανθρωπιας τυχων παρα του
∆εσποτου σου, ινα φιλανθρωποτερος γενηι περι τους συνδουλους σου.
γʹ. Σημερον δε υπερ των αυτων δια τουτο εξηλθον τον λογον ειπειν, οτι δια
τουτο ουκ εγενετο αγγελος ιερευς, αλλ' ανθρωπος εξ ανθρωπου, ινα μη παρα
αναμαρτητου αναιρωνται οι αμαρτανοντες. Ει γαρ αγγελος ην μη αμαρτανων ο
ιερευς, τους αμαρτα νοντας παραχρημα αν εκολαζεν, αλλα δια τουτο αν θρωπος
γεγονεν, ινα συγγινωσκηι τωι ομοιοπαθει, υπομνησιν λαμβανων εκ των ιδιων παθων
τοις ομο φυλοις. Ειτα παρηγαγομεν, οτι και τους μεγαλους, οις εμελλε πιστευειν
λαον πολυν, συνεχωρησεν αμαρ τιαι υποπεσειν, και συγγνωμην αυτοις δουναι ινα
μετα ταυτα και αυτοι εξ ων επαιδευθησαν φιλαν θρωποτεροι γενωνται. Και Πετρον
παρηγαγον τον τοιουτον αποστολον, συγχωρηθεντα μεν αμαρτησαι, μετανοιαι δε
εξαλειψαντα την αμαρτιαν τηι του Θεου φιλανθρωπιαι ∆ευρο δη και επι τον Ἠλιαν
επανελ θωμεν, και δειξωμεν αυτου το πελαγος των κατορ θωματων, οτι Θεος μεν
ηθελησε φιλανθρωπευσασθαι, Ἠλιας δε ουκ εφιλανθρωπευσατο· και ηθελε δουναι
υετον, αλλ' εζητει αξιωσιν παρα του δουλου. Τι ουν; Παρηλθεν ο Ἠλιας ολην την
οδον, και ηλθεν εις Σαρεφθα της Σιδωνιας, και ειδε γυναικα χηραν τινα
ξυλευομενην. Ἀλλ' ομως βλεπε του Ἠλιου την φιλοσο-φιαν και την πιστιν. Παλιν
αλλο πελαγος αυτον δι εδεξατο αρετης. Ουκ ειπε τωι Θεωι· Προς τινα με πεμπεις;
τοσου τους με ποιεις κινδυνους υπομειναι, και προς χηραν με πεμπεις εις εσχατον
λιμον; μη γαρ ουκ εισιν αλ λοι ανδρες ευπορωτεροι, δυναμενοι την πενιαν μου
παραμυθησασθαι; αλλα τοσαυτην γην βαδιζω, ινα προς χηραν απαντησω, εις αυτην
την συμφοραν των κακων, και ου μονον χηραν, αλλα και πενιχραν; Ἐννοησον πως
ουδεν τουτων ειπεν ο θεραπων· εθαῤ ρει γαρ τωι εαυτου ∆εσποτηι τωι εκ των
αδυνατων δυνατα ποιουντι. Ἄπελθε, φησιν, εις Σαρεφθα της Σιδωνος, και ιδου μια
χηρα ξυλευομενη. Τι ουν επιβαινεις ετι, Ἠλια; τι δε προστρεχεις τηι χηραι; ειδες τα
προπυλαια της πενιας, μη ερωτα τα παθη της μετριοτητος· ειδες την εισοδον της
πενιας, μη δεν ερωτα περι των ενδον. Που επεισερχηι, Ἠλια; ειδες ξυλευομενην, και
τραφηναι ζητεις παρ' αυτης; Ἀλλ' ομως εχων ενεχυρον του ∆εσποτου τον λογον,
απηιει διαλεγομενος τηι χηραι. Και τι φησι; ∆ος μοι μικρον υδωρ, ινα πιω.
Ὁραις σοφιαν του Ἠλιου; πως ουκ ευθεως επι το ισχυροτερον απηλ θεν, αλλ'
επι το ευτελεστερον; ουκ ειπε, ∆ος μοι αρτον, αλλα ∆ος μοι υδωρ. Πρωτον υδωρ
ζητει, στο χαζομενος, οτι αν ευπορησηι υδατος, δυναται και αρτου ευπορησαι. ∆ος
μοι, φησι, μικρον υδωρ· Ἀπελθουσα δε η χηρα ηνεγκεν αυτωι, και επιε· και ουτω
θαρσησας φησι· Ληψηι δη μοι και ψωμον αρ του, και φαγομαι. Ἡ δε ειπε προς αυτον·
Ζηι Κυ ριος, ει εστι μοι εγκρυφιας, αλλ' η οσον δραξ αλευρου εν τηι υδριαι, και ολιγον
ελαιον εν τωι καμψακηι, ο ποιησομεν και φαγομεθα εγω τε και τα παιδια μου, και
αποθανουμεθα. Τι ουν ο Ἠλιας; Ἄπελθε, φησι, και ποιησον μοι εγκρυφιαν κατα
μονας, και φαγω, και ουτω ποιησεις τοις τεκνοις σου, και φαγονται.
Τι ποιεις, Ἠλια; εστω, αρτον 50.732 θελεις, τι και καταμονας και εν πρωτοις
ζητεις; ου γαρ οφειλεις ευχαριστησαι, ινα μετα των τεκνων φα γηις; συ θελεις φαγειν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

μονος, και λιμωι τα τεκνα πνιξαι; [Πνιξαι ου θελω, αλλ' ευεργετησαι θελω·] οιδα την
αφθονιαν του εμου ∆εσποτου. Ἀλλ' ομως η χηρα ουκ εταραχθη ουδε ενενοησε τι
τοιουτον ατο πημα, ουτε ειπε· Συ ει ο τον λιμον τουτον ποιησας, και εν τοις
λειψανοις του λιμου διατραφηναι θελεις παρ' εμου; ουτε ειπεν, οτι Τοσουτον
κοσμον παρ ηλθες, και προς εμε ηλθες λιμωι καταφθειραι τα παι δια μου, αυτος
αιτιος του λιμου γενομενος; αλλ' Ἀβραμιαια τις γενομενη η γυνη εισελθουσα
εποιησε κατα το ρημα του προφητου, και ην ιδειν του Ἀβρααμ μαλλον την χηραν
φιλοξενεστεραν. Ἐκεινος μεν γαρ ευπορος ων, εξενισεν αγγελους· αυτη δε εκ λιμου
προσδοκωσα θανατον, εξενισε τον προφητην. Και ην ιδειν την φυσιν
καταφρονουμενην, και φιλοξενιαν τιμωμενην· ην ιδειν σπλαγχνα ριπτομενα, και
προ φητην δεχομενον· ολοκληρον δημον τεκνων ταφον ειργασατο· οσον γαρ εις
προαιρεσιν της χηρας, εκεινα τετελευτηκασιν, οσον δε δια την του Θεου φιλανθρω
πιαν, εζων και εκρατυνοντο. Ουκ οιδα πως εγκω μιασω την χηραν· πως τεκνων
κατεφρονησεν και φιλοξενιαν εποιησε, πως η φυσις αυτη ου κατεναρ κησε, πως η
μητρα ουκ ηλλοιωθη, πως τα σπλαγχνα ου διελυθη βλεποντα δημον ολοκληρον
τεκνων υπο λιμου μελλοντα φθειρεσθαι. Ἀλλ' ανωτερω παντων εγενετο, και τον
προφητην εξενισεν. Ὡς ελαβε δη ο προφητης, και εφαγε, λοιπον τας αμοιβας
αποδιδω σιν· εσπειρε φιλοξενιαν η χηρα, και ευθυς τον στα χυν κομωντα της
φιλοξενιας εθερισε. Τι γαρ φησι προς αυτην Ἠλιας; Ζηι Κυριος, η υδρια του αλευ ρου
ουκ εκλειψει, και ο καμψακης του ελαιου ουκ ελαττονησει. Και εγενετο η δεξια της
χηρας ληνος, και η αριστερα αλων, και δραγματα εν αναγκηι τον καρπον παρεχοντα,
και δια του λογου του προφητου την χηραν διατρεφοντα. Ληνος και αλων εγενετο η
οικια της χηρας· ου βροχη, ουχ υετος, ουκ εαρ, ου θερος, ου καυμα, ουκ ανεμων
αναγκαι, ου καιρων αλλαγαι, αλλα μονον εις λογος προελθων, και αυτος απο της
οικειας γνωμης εξενεχθεις, χορηγει την αφθονιαν τηι χηραι. Ειτα εκειθεν, ινα
συντεμω τον λογον, απηλθε προς Ἀχααβ τον βασιλεα. Λεγω νυν αυτου τα
κατορθωματα, ινα εαν ιδης αυτον αμαρ τησαντα, μαθηις την του Θεου χαριν εχουσαν
φιλανθρωπιαν. Τι ουν προς αυτον ο Ἀχααβ; Συ ει ο δια στρεφων τον Ἰσραηλ; Ὁ δε
προς αυτον· Ουχι, αλλα συ και ο οικος του πατρος σου. Ειδες παῤ ρησιαν προφητου,
πως τον βασιλεα ηλεγξεν; Ειτα οτε εν τωι ορει εκαθεζετο, και ηλθε προς αυτον πεν
τηκονταρχος λεγων· Ἄνθρωπε του Θεου, καταβηθι, ο βασιλευς σε καλει· ο δε προς
αυτον· Και ει εγω ανθρωπος του Θεου, καταβητω πυρ εκ του ουρανου, και
καταφαγετω σε και τους πεντηκοντα σου.
Ειτα εκ δευτερου αλλος πεντηκονταρχος φησιν· Ἄνθρωπε του Θεου,
καταβηθι, ο βασιλευς χρειαν σου εχει. Και τι προς αυτον ο Ἠλιας; Και ει εγω
ανθρωπος του Θεου, καταβητω πυρ εκ του ουρα νου, και καταφαγετω σε και τους
πεντηκοντα σου. Ειτα παλιν οτε ηλθεν εις συμβολην της ευχης 50.733 εκαλεσε τους
ιερεις της Βααλ της αισχυνης λεγων, Ευξωμεθα, και ειπε· Ποιησατε υμεις θυσιαστη
ριον καταμονας, και εκλεξατε δυο βοας, και επι θετε ξυλα κατα τον ενα βουν, και
πυρ μη επιθετε, καγω ποιησω ουτω· και επικαλεισθε εν ονοματι θεων υμων, καγω εν
ονοματι του Θεου μου, και εσται, ος αν θεος επακουσηι εν πυρι, ουτος Θεος αληθινος.
Ειτα εποιησαν οι ιερεις της αισχυνης θυ σιαστηριον, και ηρξαντο επικαλεισθαι την
Βααλ λε γοντες· Ἐπακουσον ημων, Βααλ, επακουσον ημων. Ὡς δε πολλης ευχης
γενομενης ουδεις ην ο επ ακουων (Ουκ ην γαρ φωνη, και ουκ ην ακροασις), ειτα
εξεδεχετο ο Ἠλιας μακροθυμων ευχομενων εκεινων· ως δε ειδεν οτι πολλη μεν
αυτων η διατασις, ουδεις δε ο υπακουων, κωμωιδει αυτους λεγων· Βοησατε μεγα, μη
ποτε καθευδηι η θεος υμων. Ειτα ως μεσημβρια γεγονε, και προεκοψεν η ωρα, λεγει
αυτοις· Μεταστητε απο του νυν, ινα ποιησω καγω το ολοκαυτωμα μου· και εποιησε
θυσιαστηριον, και επεθηκε τα ξυλα, και ειπε· Φερετε υδωρ κυκλωι του θυσιαστηριου,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

και εφερον· ∆ισσωσατε, και εδισσωσαν· Τρισσωσατε, και ετρισσωσαν. Ἀλλ' ορα και
τουτο δια τι ποιει ο Ἠλιας. Ἐπειδη εθος τηι πλανηι τηι αληθειαι τα ιδια προσαπτειν,
οπερ αι γυναι κες αι πορναι ποιουσι, και προλαμβανουσι, και τας ελευθερας πορνας
καλουσιν, ινα μη εχωσιν εκειναι τι ανθυβρισωσιν. Ἀλλ' ομως Ἠλιας και εν τουτωι
σοφιζεται· δια τι; αλλ' ο μελλω λεγειν, θεατης αυτος γεγονα· Ἐν τοις βωμοις των
ειδωλων οπαι εισι κατωθεν του θυσια στηριου, και εστι τις λακκος κατωθεν αφανης,
και κατερχονται οι της πλανης εργαται εν τωι λακκωι, και ουτω ταις οπαις εκειναις
κατωθεν το πυρ ανω εκφυσωσιν εις την θυσιαν, ως πολλους απατασθαι, και νομιζειν
ουρανιον ειναι το πυρ. Ἵνα ουν μη και ο Ἠλιας τοιουτον τι υπονοηθηι ποιειν, επεχεε
το υδωρ, ινα την οπην το υδωρ ελεγξηι· αναγκηι γαρ οπου οπην ευρισκει το υδωρ, ου
στηκει, αλλα κατερχεται. Ἐν επλησεν ουν το θυσιαστηριον, και ευχεται λεγων·
Ἐπακουσον μου, Κυριε, εν πυρι σημερον· επηκουσας μου εν υδατι, επακουσον μου
και εν πυρι. Και ιδου, καλεσαντος αυτου, εν ταχει πυρ κατεβη εκ του ουρανου, και
κατεφαγε την θυσιαν, και τους λιθους, και το υδωρ εξελειξε το πυρ. Και τι φησι τωι
λαωι; Συλλαβετε τους ιερεις της αισχυ νης· μηδεις σωθητω εξ αυτων· και ελαβον, και
ανειλον αυτους, τετρακοσιους τε και πεντηκοντα ιε ρεις της Βααλ, και τετρακοσιους
των υψηλων.
Ἤκουσε ταυτα Ἰεζαβελ η γυνη του Ἀχααβ τα γεγενημενα, και πεμπει προς
τον Ἠλιαν λεγουσα· Ταδε ποιησα τωσαν μοι οι θεοι, και ταδε προσθειησαν μοι, ει μη
αυριον θησω την ψυχην σου ως την ψυχην ενος αυτων· και ακουσας Ἠλιας εφυγε.
Που Ἠλιας ο τοσουτος και τηλικουτος; σκοπος γαρ μοι δειξαι, οτι αμαρτιαι υπεπεσε·
λεγω την αμαρτιαν ου κατ ηγορων του δικαιου, αλλ' υποθεσιν σωτηριας πραγμα
τευομενος, ιν' οταν ιδηις εκεινους αμαρτησαντας, μη απογνοντας δε εαυτων, αλλα
της του Θεου φιλανθρω πιας τυχοντας, συ εαν αμαρτησηις, περισσοτεραν ελπιζηις την
σωτηριαν. Ἐπειδη ειπεν Ἰεζαβελ, Ταδε ποιησαιεν μοι οι θεοι, και ταδε προσθειησαν
μοι, ει μη αυριον θησω την ψυχην σου ως την ψυχην 50.734 ενος εξ αυτων, ηκουσεν
Ἠλιας, και εφυγεν οδον ημερων τεσσαρακοντα. Ὢ δειλιας υπερβολη! γυναικος
ηκουσε ρημα, και τεσσαρακοντα ημερας οδωι βαδιζων εφυγεν· ου μιαν ημεραν, ου
δευτεραν, ου τριτην, αλλ' αμα τε ο λογος της γυναικος εισηλθεν εις τον προφητην,
και απο της δειλιας ουκ οιδε τι επραττε, τοσαυτην φυγην απερχομενος.
Τι εστι σοι, Ἠλια; συ ει ο τον ουρανον κλεισας, και την βροχην χαλινωσας, ο
τωι αερι επιταξας, και το πυρ ανωθεν καλε σας, ο σφαξας τους ιερεις, ο ειπων τωι
βασιλει Ἀχααβ· Συ ει ο διαστρεφων τον Ἰσραηλ, και ο οικος του πατρος σου· ο ειπων·
Ζηι Κυριος, ει εσται υετος, ει μη δια στοματος μου· ο την οικιαν της χηρας αλωνα και
δραγματα ποιησας, [ο τοις στοιχειοις επι ταξας, λογον πορνης ηκουσας, και εφυγες,
και μια γυνη αιχμαλωτον απαγει; Αι δυο ακροπολεις υπο γυναικος ηλεγχθησαν·
Πετρος κορην εφοβηθη, και ουτος την Ἰεζαβελ· τοις αυτοις περιεπεσον αμαρτη μασι.
Και εφυγεν Ἠλιας οδον ημερων τεσσαρακοντα. Που εστιν ο ζηλος σου, Ἠλια, οτε
ελεγες, Ζηι Κυριος, ει εσται υετος, ει μη δια στοματος μου; οτε τον βασιλεα ηλεγχες,]
οτε το πυρ εκαλεσας; τοσαυτα εποιησας, και μιας γυναικος λογον ουκ εβαστασας;
Που εστιν ο τονος σου, οτε ουκ ηθελες τον σον ∆εσποτην αξιωσαι, ινα δωι υετον επι
της γης; ελεγε γαρ σοι δι' εναργων αποδειξεων· Ἀξιωσον με δυναμενον και ανευ σου
δουναι, αλλ' ουκ ηθελησα, ινα ωσπερ των κακων εγενου προξενος, ουτω και των
αγαθων αρχων γενηι. Ειργασω γαρ, Ἠλια, εργον ασπλαγχνιας μεστον· ο δε Θεος
ηλεει την συμφοραν, οτι παντων αυ τος κτιστης, και παντων δημιουργος· ομοιως δε
παν των κηδεμων, και ηθελησε σου χαυνωσαι την απ ανθρωπιαν, και συ επεμενες
αυτηι. Ἔλεγε σοι· Ἐγω οιδα την συμφοραν την γινομενην, οιδα τους κλαυθμους των
μητερων, οιδα των παιδιων τους ολολυγμους· βλεπω την γην, ην εποιησα,
αφανιζομενην, και θελω φιλανθρωπευσασθαι, αλλ' ου θελω σε υβρισαι, και ανευ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

γνωμης σης υετον πεμψαι, ινα μη των κακων μεν συ αιτιος ηις, των δε καλων ξενος,
αλλα τιμω σε. Ὢ ∆εσποτου φιλανθρωπια ευνοιαι δουλου νενικημενη! Ἀλλ' ομως
πολλην αυτος ειχεν απονοιαν ως αναμαρτητος· νυν δε εδειχθη και αυτος αμαρτιαι
υποπεπτωκως, του Θεου συγχωρησαντος και επινοουντος, ινα εξ ων αυτος
φιλανθρωπιας ετυχε, και αυτος ηι προς τους αλλους μη απανθρωπος. Και εφυγε,
φησιν, Ἠλιας οδον ημερων τεσσαρακοντα. Που εστι τα ρηματα εκεινα α προς τους
πεντηκονταρχους ειπων, κατεβησε πυρ, και τουτους κατεκαυσε; Θελων ουν δειξαι ο
Θεος, οτι και οτε εποιει τα θαυματα, ουκ αυ τος ην ο εργαζομενος, αλλ' η του Θεου
δυναμις, και βλεπε τι γινεται. Ὅτε ο Θεος ενηργει, και βασιλεις επιπτον και αρχοντες
και δημοι· οτε Θεος απεστη, και γυνη φοβερα επεστη· απεστη ο Θεος, και ηλεγχθη η
φυσις. Ἀλλ' ομως μετα το φυγειν Ἠλιαν ημερας τεσσαρακοντα, ηλθε και εκαθευδεν
εν τοπωι τινι, και ερχεται προς αυτον ο Θεος, ο ∆εσποτης προς τον 50.735 δουλον, ο
κηδεμων και φιλανθρωπος· και τι φησιν; ειδως μεν δια τι ηλθεν εκει, ομως δε
ερωτων· Τι ωδε, Ἠλια; και τι συ ωδε; αινιττομενος αυτου την φυγην, αντι του.
Ἔφυγες που εστιν η παῤρησια εκεινη; Ἵνα μαθηις, μη σαυτωι θαῤρειν. Τι ωδε, Ἠλια;
και τι συ ωδε; Ἀλλ' ομως ο Ἠλιας αποκρινεται, αλλα μεν εχων εν τηι γνωμηι, αλλα δε
λε γων. Τι γαρ ο Ἠλιας προς ταυτα; Κυριε, τους προφητας σου απεκτειναν, και τα
θυσιαστηρια σου κατεσκαψαν, καγω υπελειφθην μονος, και ζη τουσι την ψυχην μου
λαβειν αυτην. Τι ουν προς αυτον ο Θεος; ευθυς αυτον ελεγχει. Ου δια τουτο εφυγες,
φησιν, Ἠλια· ου γαρ συ μονος ει ο μη προσκυνησας τηι Βααλ· ειτα επαγει ελεγχων
αυτον· Κατελιπον εμαυτωι επτακισχιλιους ανδρας, οιτινες ουκ εκαμψαν γονυ τηι
Βααλ.
Ἤλεγξε τοινυν αυτον, οτι ου δια τουτο εφυγεν, αλλα δια τον της γυναικος
φοβον ανεχομενος· και μια γυνη τον τοιουτον και τηλικουτον ανδρα δραπετην και
φυγαδα εποιησεν, ινα μαθηις, Ἠλια, οταν τι παραδοξον ποιηις, μη σαυτωι επιγραφειν,
αλλα τηι του Θεου δυναμει. Ειδες πως οτε απεστη η χαρις, ηλεγχθη η φυσις; Ἔφυγεν
Ἠλιας οδον ημερων τεσσαρακοντα. Ὢ φοβου επιτασις! ω δειλιας υπερβολη! ου μιαν
εφυγεν ημεραν, ου δευτεραν, ου τριτην, αλλα τεσσαρακοντα ημερας, και αυτος τας
πανερημους κατελαβεν, ου τροφην εχων, ου σιτηρεσιον επαγομενος· μεθυων γαρ
απο του φοβου, τουτων ουκ εφροντιζεν, αλλα τας αοικητους εδιωκεν. Εισηλθεν ο
λογος της γυναικος εις τον προφητην, και καθαπερ ζεφυρος σφοδρως εμπεσων εις
ιστιον τηι ρυμηι την ολκαδα αποπεμπει· ουτως ο λογος της γυναικος εισελθων εις τον
προφητην, μετα πολλης ρυμης αυτον εις την ερημον εξεπεμψε. Που 50.736 εστιν,
Ἠλια, τα της παῤρησιας εκεινης; που το στομα το φοβερον; που η γλωττα η ηνιοχος
των ομβρων· που ο εκατεροις επιταττων τοις στοιχειοις, ποτε μεν ουρανον κλειων,
ποτε δε πυρ καλων επι την θυσιαν; Ἀλλ' ομως, ως προειπον, ταυτα εποιει της
χαριτος ενεργουσης· διο και ελεγχεται υπο Θεου. Ὁραις πως μικρωι αμαρτηματι
συνεχωρηθη πεσειν ινα ολοκληρον χιτωνα φιλανθρωπιας ενδυσηται; Λοιπον, Ἠλια,
επαιδευθης, γενου φιλανθρωπος ως ο ∆εσποτης σου, εξ ων επαιδευθης, εξ ων εμαθες
παρα του ∆εσποτου σου. Ειδες πως συνεχωρησεν ο Θεος μικρωι αμαρτηματι
περιπεσειν τους στυλους εκεινους, τους προβολους, τους πυργους; ινα μη τωι εαυτων
αναμαρτητωι παντας απο της Ἐκκλησιας εκκοψωσιν· ινα οταν ιδωσι τινα
αμαρτησαντα, και θελωσιν ασπλαγχνιαν ενδειξασθαι εις αυτον, αναμνησθωσι της
εαυτων αμαρτιας, και της αυτης αυτωι μεταδωσωσι φιλανθρωπιας, ης και αυτοι
τετυχηκασι παρα του ∆εσποτου. Ταυτα ειρηκαμεν ου των δικαιων κατηγορουντες,
αλλ' υμιν οδον σωτηριας προκαταρτιζοντες, ινα οταν αμαρτησητε, μη απογνωσητε
της εαυτων σωτηριας τηι μνημηι των πεπλημμεληκοτων δικαιων, και τηι μετανοιαι
της τιμης μη ελαττωθεντων.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

Ειπομεν δε αυτων πρωτον τας αρετας, και τοτε εισηγαγομεν τα αμαρτηματα.
Και συ τοινυν, ει και αμαρτωλος ει, μη απολειφθηις της εκκλησιας· καν δικαιος ηις,
μη απολειφθηις, ινα εναυλον εχων των Γραφων την γνωσιν δικαιος διαμενηις,
μεμνημενος τα περι της βασιλειας των ουρανων, και των αγαθων εκεινων ων
ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν αυτον· οτι αυτωι πρεπει η δοξα συν τωι Υιωι και τωι
αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9


