In illud: Simile est regnum caelorum grano sinapis
Ζʹ. Του αυτου εις το, " ̔Ομοια εστιν η βασιλεια των ουρανων κοκκωι
σιναπεως."
64.21
Τι μειζον βασιλειας ουρανων, και τι μικροτερον κοκκου σιναπεως; πως την
αμετρητον βασιλειαν των ουρανων τωι ευμετρητωι και βραχυτατωι κοκκωι σινα πεως
παρεικασεν; Ἀλλ' εαν εννοησωμεν τις εστιν η των ουρανων βασιλεια, και τις εστιν ο
κοκκος του σιναπεως, ευρησομεν πως καλως και ευφυως εκαστον εκαστωι
παρεικασται. Τις εστιν η των ουρανων βασι λεια, η παντως Χριστος; λεγει γαρ περι
εαυτου· Ἰδου η βασιλεια των ουρανων εντος υμων εστιν. Τι δε μει 64.22 ζον Χριστου
κατα την θεοτητα; ως εστι του προφητου ακουσαι λεγοντος· Ουτος ο Θεος ημων, ου
λογισθησε ται ετερος προς αυτον.
Ἐξευρε πασαν οδον επιστη μης, και εδωκεν Ἰακωβ τωι παιδι αυτου και
Ἰσραηλ τωι ηγαπημενωι υπ' αυτου. Μετα ταυτα επι της γης ωφθη, και τοις ανθρωποις
συνανεστραφη. Λεγει περι αυτου και Ἡσαΐας, ομογνωμονι φωνηι χρησαμενος. Τι γαρ
φησιν; Ἐκοπιασεν Αιγυπτος και αι εμποριαι των Αιθιοπων, και οι Σαβαειν ανδρες
υψηλοι επι σε δια 64.23 βησονται, και σοι εσονται δουλοι, και οπισω σου
ακολουθησουσι δεδεμενοι χειροπεδαις και προσκυνη σουσι σοι, οτι εν σοι Κυριος ο
Θεος, και ουκ εστι Θεος πλην σου. Συ γαρ ει ο Θεος, και ουκ ᾔδειμεν, Θεος του
Ἰσραηλ Σωτηρ. Την αυτην δυναμιν εχουσαν φωνην και ο μακαριος Πετρος ρηγνυσι
λεγων· Ἀδελφοι· και γαρ ουκ εστιν ετερον ονομα, φησιν, υπο τον ουρανον, εν ωι δει
σωθηναι ημας. Τι δε βραχυ τερον Χριστου κατα την οικονομιαν της σαρκωσεως, ος
γεγενηται και αγγελων μικροτερος και ανθρωπων; Ἄκουε του ∆αυιδ λεγοντος πως
αγγελων γεγονε βρα χυτερος· Τις εστιν ανθρωπος, οτι μιμνησκηι αυτου, η υιος
ανθρωπου, οτι επισκεπτηι αυτον; ηλαττω σας αυτον βραχυ τι παρ' αγγελους. Ὅτι δε
περι Χριστου λεγει ταυτα ∆αυιδ, Παυλος σοι ερμηνευει λε γων· Τον δε βραχυ τι παρ'
αγγελους ηλαττωμενον βλεπομεν Ἰησουν, δια το παθημα του θανατου. Ουτω και
ανθρωπων γεγονεν βραχυτερος.
Τι γαρ φησιν Ἡσαΐας; Ειδομεν αυτον, και ουκ ειχεν ειδος ουτε καλλος, αλλα
το ειδος αυτου ατιμον και εκλειπον παρα παντας υιους των ανθρωπων· δια τουτο
και σκωληκα εαυτον προσηγορευσεν. Τι γαρ φησιν; Ἐγω δε ειμι σκωληξ και ουκ
ανθρωπος. Και εν τωι Ἡσαΐαι ο Πατηρ προς αυτον· Μη φοβου σκωληξ Ἰακωβ. Ειτα και
της αοιδιμου αυτου τελευτης μεμνημενος ελεγε· Και το καταλειμμα σου σκωληξ.
Ἔδει γαρ αυτον καθαπερ αλιεα σοφον τωι αστραπτοντι αγκιστρωι της θεοτητος
περιθειναι τον σκωληκα της σαρκος και χαλασαι εις τον βυθον του βιου τουτου, και
ουτω τον δρακοντα αγκι στρευσαι, ινα και οντως το γεγραμμενον εν τωι Ἰωβ
πληρωθηι· Ἄξεις δε δρακοντα εν αγκιστρωι; Ὁμοια ουν εστιν η βασιλεια των
ουρανων κοκκωι σινα πεως. Ἐρει ουν τις των ακουοντων· πως ο αυτος βα σιλεια
ουρανων και κοκκος γεγενηται, και μεγας και μικρος προς αυτον; Ὅτι δι' υπερβολην
ευσπλαγχνιας περι το ιδιον πλασμα τοις πασι τα παντα γεγενηται, ινα τους παντας
κερδησηι. Θεος ην, ως ουν και εστι και εσται δια την ιδιαν φυσιν, και ανθρωπος
γεγενηται δια την ημετεραν σωτηριαν.
Ὦ βαθος πλουτου και σο φιας και γνωσεως Θεου! ως ανεξερευνητα τα κρι
ματα αυτου, και ανεξιχνιαστοι αι οδοι αυτου! Ὦ κοκκος, δι' ου γεγενηται κοσμος, δι'
ου σκοτος εσκε δασται και Ἐκκλησια κεκαινηται! Ουτος ο κοκκος επι του σταυρου
κρεμασθεις τοσουτον εσχεν ισχυος μεγε θος, ωστε και δεδεμενον αυτον οντα, ρηματι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

μονον τον ληιστην απο του ξυλου αρπασαι, και εις παραδεισου τρυφην κυλισαι·
ουτος ο κοκκος την πλευραν λογχηι νυχθεις, ποτον αθανασιας τοις διψωσιν
επηγασεν· ουτος ο κοκκος του σιναπεως απο του ξυλου κατενεχθεις και εις κηπον
τεθεις, πασαν την υπουρανιον τοις κλαδοις εσκεπασεν· ουτος ο κοκκος του σιναπεως
εν κηπωι τε θεις, και τας εαυτου ριζας εις ᾅδην εκπεμψας, και τας εκει ψυχας
συλλαβομενος, εν τριημερωι εις ουρανον ανεκομιζεν· ουτος ο κοκκος του σιναπεως
επι ξυλου συντριβεις τον αντιδικον ημων οφιν δριμυξας εσκο τωσε, και τον ᾅδην
εξυπνισας εις τον οθεν απελειπετο τοπον παλιν απεστρεψεν. Ὁμοια ουν η βασιλεια
των ουρανων κοκκωι σιναπεως, ον λαβων ανθρωπος εσπειρεν εν τωι ιδιωι κηπωι.
Σπειρον τουτον τον κοκκον του σιναπεως εν τωι κηπωι της ψυχης σου, ινα λεγηις και
συ· Ἐξεγειρον, βοῤρα, και ερχου, νοτε, διαπνευσον κηπον μου, και ρευσατωσαν
αρωματα μου.
Ἐαν εχηις τουτον τον κοκκον του σιναπεως εν τωι κηπωι της ψυχης σου, ερει
και σοι ο προφητης· Και εσται ως κηπος μεθυων, και ως πηγη ης μη εξελιπεν υδωρ·
εαν εχηις τουτον τον κοκκον εν τωι κηπωι της ψυχης σου, και του μυρου αυτου
μεταλαβηις, λεγεται και σοι· Ὀσμη ιματιων σου ως οσμη λιβανου· τουτεστι των
σαρκικων σου οσμη ως οσμη λιβανου. Κηπος κε κλεισμενος, πηγη εσφραγισμενη, αι
αποστολαι σου. Ουτος ο κοκκος του σιναπεως επι ξυλου συντριβεις, και ζυμη
γεγονως υπο της παντεχνου και αθανατου σοφιας, μιγεις εις σατα τρια αλευρου,
τουτεστιν εις ψυχην και σωμα και πνευμα, την πασαν ανθρωποτητα εις μιαν πιστιν
εζυμωσε. Τουτου του μυστηριου την εικονα Ἀβρααμ και η τουτου συνευνος Σαῤρα,
οικουν τες εν τηι σκηνηι υπο την δρυν της Μαμβρη, οικειαις χερσιν εζωγραφησαν.
Ἀναγκαζομεθα γαρ, αγα πητοι, παρεκβαινειν τον λογον· τις ο Ἀβρααμ, τις η Σαῤρα,
τις η δρυς, τις η σκηνη, η τινες οι εγκρυ 64.24 φιαι, δια τι εκει τρια μετρα σεμιδαλεως
και ωδε αλευρου, αναγκαιον δι' ακριβειας διελθειν τον λογον.
Τις αν ειη Ἀβρααμ; ερμηνευεται, πατηρ εκλεκτος πληθους. Τις δε αν ειη
πατηρ εκλεκτος, ει μη ο Θεος; περι ου, Εις πασαν την γην εξηλθεν ο φθογγος αυτου,
και εις τα περατα της οικουμενης τα ρηματα αυτου. Τι δε η Σαῤρα; ερμηνευεται,
αρχουσα και ηγεμονις. Τις δ' αν ειη αρχουσα και ηγεμονευουσα ημας, ει μη παντως η
του Πατρος σοφια; η τις η σκηνη υπο την δρυν την Μαμβρη; παντως η Ἐκκλησια υπο
του σταυρου σκεπομενη. Τηι δρυι παρεικασται ο σταυρος δια το ισχυρον ειναι το
ξυλον και ανενδοτον. Τι τα τρια μετρα της σεμιδαλεως; η παντως καθως προειπον η
ανθρωποτης, η εκ ψυχης και πνευματος και σωματος συγκειμενη. Ουτω γαρ
εδιδαξεν ημας ο Ἀποστολος λεγων· Ὁ δε Θεος φυλαξει υμων το σωμα, και την
ψυχην, και το πνευμα.
Λαμβανει ουν η του Θεου σοφια Σαῤρα, ηγεμονισσα η αρχουσα, λαμβανει
σωμα, ψυχην και πνευμα, και εγκρυπτει τωι πυρι, τουτεστι τηι ασβεστωι θεοτητι
λαμπαδουχουσα, και ποιει τρεις εγκρυφιας, τουτεστιν εν τωι κρυπτωι της σαρκος
ημων, την εις Πατερα, Υιον και αγιον Πνευμα ομολογιαν. Ἁρμοζοντως υμιν,
αγαπητοι, ανεγνωσθη το Ευαγγελιον. Κοκκος σιναπεως, και ζυμη· η ζυμη εις αρτους
μεταλλευεται, ο κοκκος εις λαχανα· αρτοι δε και λαχανα εφοδια νηστειων, εφ' ας ο
Ἰησους ο Κυριος ημας οδηγησειεν αμεμπτως, τον της νηστειας δρομον
εκπληρουντας. Ὁμοια εστιν η βασιλεια των ουρανων κοκκωι σιναπεως. Ουκ αλλως
πως δυνησομεθα νοησαι την δυναμιν της παραβολης, εαν μη πρωτον την ουσιαν,
την χροαν και το μεγεθος κατανοησωμεν. Ἔστι γαρ το σιναπι μεγεθει μεν μικρον,
σπαρεν δε και φυομενον υπερβαλλει πασαν λαχανων αυξησιν, και τωι υψει
υπερφερον, και τωι πληθει των κλαδων υπερνικαι τα αλλα, και τηι των φυλλων
πολυπληθιαι· εστι γαρ σκιας εργαστικον, ως και ορνεα εφιπταμενα δυνασθαι
εφιζανειν επ' αυτο, και αναπαυεσθαι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ἔστι δε και τηι γευσει πανυ καλον, και τηι ποιοτητι θερμαντικον, και των
ενδον ιατικον. Του δε αλλου μεν ουδενος πετεινου βρωμα γινεται, μονον δε
ανθρωπου. Και εξωθεν μεν εστι πυῤρον, εσωθεν δε φαινεται λευκον. Και αυτη μεν η
του λαχανου φυσις, και του σπερματος εγκωμιον. Ει δε μετ' ακριβειας εξετασαι
θελησωμεν ευροιμεν αν την παραβολην αρμοζουσαν επ' αυτου του Σωτηρος. Ουτος
γαρ εστιν ο μικρος μεν τηι οψει· ουτος ο βραχυς εν κοσμωι, και εν ουρανωι μεγας·
ουτος και υιος ανθρωπου και Θεος, ων δε υιος Θεου, ουτος ο αναριθμητος, ο αΐδιος·
ουτος ο αορατος, ο επουρανιος, ο υπο μονων πιστων ανθρωπων εσθιομενος· ουτος ο
συντριβεις, και μετα το παθος γενομενος λευκος ως γαλα· ουτος ο μειζων παντων
λαχανων των αλλων· ουτος ο αδιαιρετος του Πατρος Λογος· ουτος εις ον τα πετεινα
του ουρανου κατασκηνοι, τουτεστι προφηται και αποστολοι και παντες κλητοι·
ουτος ο τα της ψυχης παθη δια της ιδιας αυτου θερμοτητος ανακαθαιρων, υφ' ον
δροσιζομεθα, υφ' ον εκ του κοσμικου καυσωνος σκεπομεθα· ουτος ο δια θανατου εις
γην σπαρεις, κακει καρποφορησας, τριημερος τους αγιους αναστησας εκ της των
νεκρων ταφης· ουτος ο δι' αναστασεως μειζων παντος προφητου φανεις· ουτος ο τηι
του Πατρος αποῤροιαι σωζων τα παντα· ουτος ο απο γης ανθησας εις ουρανους, ο εν
τωι ιδιωι αγρωι σπαρεις, ο εν τωι κοσμωι και τους επ' αυτωι πιστευοντας προσαγων τωι
Πατρι. Ὦ ζωης σπερμα υπο Θεου Πατρος εις γην σπαρεν! ω αθανασιας φυτον τους
υπο σου τρεφομενους εις Θεον καταλλασσων! ω δενδρον υψηλον, υπο μονου Πατρος
γεωργουμενον!
Τουτο το δενδρον εκ πατρικης ανετειλε καρδιας· τουτο το φυτον εν ουρανοις
μεν τας ριζας εχει, φανεν δε εν κοσμωι υπο ανθρωπων τρυγαται. Ὦ φυτεια οφθεισα
εις γην, και εις ουρανους ανθησασα! ω σπερμα μικρον μεν οραθεν, παρα δε τωι Πατρι
μειζω των απαντων! Τουτο το φυτον και τοις εις ᾅδου ανετειλε νεκροις· τουτου ο
καρπος αναστασις ανθρωπων γεγονε· τουτο τωι θανατωι θανατηφορον κατηνεγκε
βελος· τουτωι ταρταρου τοιχοι κλιναντες δυσκαμπες γονυ προσεκυνησαν· τουτου οι
κλαδοι παντα τον κοσμον εσκεπασαν· τουτο υπο αγιου 64.25 Πνευματος κινειται·
τουτου ουχ απτεται καυσων· υπο τουτωι τωι φυτωι ευφραινου και χορευε μετ'
αγγελων, 64.26 δοξαζων τον Πατερα και τον Υιον και το αγιον Πνευμα, νυν και αει,
και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


