Commentarii in Joannem (additamenta)
1 Jo 10, 17 Ἐπειδη ως θεος ειδως τας ενθυμησεις των Ἰουδαιων εωρα δε
αυτους καταγελωντας εφ' οις ελεγεν υπεραποθνηισκειν των προβατων, δεικνυσιν
αυτους εκ των λεγομενων τοσουτον οντας ασεβεις ως και καταγελαν εκεινων απερ
πανυ αγαπαι ο θεος και πατηρ, επειδη και ουτως εωρα αθολωτον μενουσαν εν τωι
σαρκωθεντι εαυτου υιωι και εκλαμπουσαν της εαυτου φυσεως την εικονα δια το
ατρεπτον. εως ωδε το ϛʹ βιβλιον του αγιου Κυριλλου.
2 Jo 10, 20–21 Ἄλλοι ελεγον· ταυτα τα ρηματα ουκ εστι δαιμονιζομενου και
τα εξης. απο μεν της των λογων ποιοτητος ορθην οριζονται την ψηφον· και γαρ ην
μανιας ειπειν τουτον λεγοντα, οτι τεθνηξεται μεν αοκνως και προκινδυνευσει
προθυμως των ιδιων προβατων ο ποιμην ο καλος, φευξεται δε και προς μονην
αποπηξας του λυκου την θεαν ο μισθωτος και ουκ ων ποιμην, οτι δαιμονιον εχει και
μαινεται. τι αυτου ακουετε;
3 Jo 10, 26 Ἀρχη ευπειθειας η οικειοτης· οικειοι γαρ ημας η πιστις τωι θεωι
και σοφους αποτελει η οικειωσις, ουτοι δε σοφοι ου τα λυσιτελουντα προς σωτηριαν
δεχομενοι μαθηματα. αλλοτριους δε αυτους λεγων σημαινει, οτι προβατα αυτου
ησαν και οι εξ εθνων μελλοντες πιστευειν και ηπειλει αυτοις την μεταναστασιν ην
επι τα εθνη, ινα καν δια της απειλης φοβησηι αυτους τα δεοντα φρονειν. 4 Jo 10, 29
∆ιδους α ειχεν ως φυσει θεος ως ανθρωπος λαμβανων και εις την ιδιαν ανακομιζων
δοξαν αυτος υφ' εαυτου και προς τουτο ιων.
5 Jo 10, 31 3 Ει γαρ μη εμαρτυρουν τα εργα τοις εμοις λογοις, οις ειπον λεγων
εμαυτον ισον ειναι τωι πατρι, ουκ αν ημελλετε αγανακτειν εφ' οις ειπον εμαυτον
φυσει θεον, ει μη παντα τα εργα μου εδεικνυ με θεον φυσει· ει γαρ εβλασφημησα,
φησιν, ειρηκως εμαυτον θεον, εικος υμας εννοειν, οτι δι' ων εποιησα μειζονως
φαινομαι θεος και δια τουτο φονευσαι με ζητειτε.
6 Jo 10, 36 Ὁ μονογενης και των αλλων απαντων αγιαστικος, οσα τηι του
αγιαζεσθαι μετουσιαι προς αγιασμον αναβαινει. αγιαζεσθαι δε λεγεται τι παρα τηι θειαι
γραφηι κατα πολλους τροπους. ηγιασθη τοινυν τουτ' εστι προεχειρισθη προς
αποστολην εν κοσμωι δια το σωσαι τους εν αυτωι η το ηγιασθαι τι το προς θυσιαν
αφωρισθαι νοησεις· εις γαρ υπερ παντων απεθανεν ευδοκιαι του θεου και πατρος. η
δια αγιον τον εαυτου αποτελεσαι ναον· ου γαρ ην κατα φυσιν ιδιαν η σαρξ αγια
, αλλα του ενωθεντος αυτηι λογου δεξαμενη τον αγιασμον ηγιασθη και κατα τουτο
ως οιμαι τουτο φησιν.
7 Jo 10, 37–38 Λεγει δε και κατα Ἀρειανων και οτι ουκ εστιν ομοιον τουτο τωι
προς τους μαθητας ειρημενωι· και γαρ ο κυριος ειπων προς αυτους εαν εντολας μου
τηρησητε, μενειτε εν τηι αγαπηι μου, καθως καγω τας εντολας του πατρος τετηρηκα
και μενω αυτου εν τηι αγαπηι ερμηνευων, οτι εκεινος μενει εν τηι αγαπηι του Χριστου
ο ποιων τας αυτου εντολας, οπερ ουκ αναγει εις ομοουσιοτητα του υιου τους
μαθητας δυναμενους και απογενεσθαι δια του μηκετι θελειν ποιειν τας αυτου
εντολας, ει και ο υιος ατρεπτως ποιει το τωι πατρι δοκουν ως θεος φυσει
, ει και ως ανθρωπος προς την ημων ωφελειαν ταυτα φησιν, ινα μιμησωμεθα αυτον
καθως δυνατον. το ουν θελειν και μη θελειν ουκ εν ουσιαις και φυσεως λογωι
νοουμεν, αλλ' εν προαιρεσει, οπερ εστιν επι των μαθητων, ου μην επι υιωι· εκ γαρ
των οντων τωι υιωι φυσικων αγαθων νοουμεν, οτι ομοουσιος εστι τωι πατρι, ου μην
εξ εκεινων απερ εν ημιν γινεται και απογινεται.
8 Jo 10, 39 Ἐξηγειται ο ευαγγελιστης και το των Ἰουδαιων σκληρον των
επι τοσουτοις αγαθοις λογοις μη μαλαχθεντων, αλλα ζητουντων αυτον πιασαι και
αποκτειναι και του σωτηρος την ισχυν. ως θεος ων φυσει μαινομενους απεφυγεν εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

μεσωι ων των εκεινων χειρων· τουτο γαρ ως θαυμαζων ο ευαγγελιστης ειπεν, δι' ων
σημαινει, οτι ευκολως εκ μεσου των φονωντων διαφευγων ακινδυνως ουτος ουκ αν
εαλω ποτε, ει μη εκων.
9 Jo 11, 1 ∆ια ουν την των γυναικων αγαπην αξιος ην και ο τουτων αδελφος
υπο του Χριστου αγαπασθαι οπου γε και αυτον ηγαπα σφοδρα.
10 Jo 11, 11–12 Πως ουκ αλογον αυτους πιστευειν, οτι δια το εξυπνισαι αυτον
εκει παραγινεται. διο και λεγουσιν· ει κεκοιμηται, σωθησεται. ου περι υπνου
νομιζουσιν λεγειν αυτον ουδε περι θανατου, αλλα αινιγμα νομιζουσι τι αυτον
λεγειν, επει πως πεντε και δεκα σταδια πορευομενου αυτου ουκ αν εφθασεν
εξυπνισαι.
11 Jo 11, 25 Ἐπει ουν ο Χριστος εωρα αυτην ου νοουσαν σαφως τα παρ'
εαυτου σαφηνιζων φησιν· εγω ειμι η ζωη αντι του ου δει σε παρα αλλου με αιτειν
ουδε ελπιζειν μετα χρονους μακρους εσεσθαι του σου αδελφου την αναστασιν·
παρειμι γαρ εγω ο προς τουτο καλων. ζωη δε εστι κατα φυσιν ο υιος ο παντα προς το
ειναι καλων και ανιστων μεν απαντας ιδιαι δυναμει, ανιστων δε ουχ απλως, αλλα
προς ζωην· δια γαρ τουτο και παρεζευξε τωι της αναστασεως ονοματι την ζωην.
σημειωτεον δε, οτι ζωην εαυτον ο κυριος καλει, ου μην ζωιον ως τινες ασεβως
ετολμησαν ειπειν επ' αυτου τουτο· αλλη γαρ διαφορα ζυου και ζωης· το μεν γαρ
ζωιον δεκτικον εστι ζωης, η δε ζωη παρεκτικη του ζην ωσπερ η σοφια και ο σοφος. ο
μεν λαμβανει, η δε διδωσιν.
12 Jo 11, 25 3 Ὥσπερ γαρ οι παλαι αγιοι ουκετι εφθησαν τηι αναστασει και ταις
τιμαις, αλλα ανεμειναν ημας, ουτω και τους πιστους δει αναμειναι την κοινην
αναστασιν, ινα και <συν> τοις παλαι αγιοις απαντες αναστωσιν. ως εκεινοι εμειναν
δι' ημας μη λαβοντες τας εποφειλομενας τιμας δια το κοινηι απολαυσαι παντας,
ουτω και ημεις μονοι ουκ απολαυομεν της αναστασεως, ινα συν τοις παλαι αγιοις
ανασταντες αμα τυχωμεν του αγαθου.
13 Jo 11, 33 Ἔοικε γαρ εννοησαι το εν ψαλμοις ειρημενον· εντειλαι, ο θεος,
τηι δυναμει σου, δυναμωσον, ο θεος, τουτο, ο κατειργασω εν ημιν θεοπρεπως
νοουντες το εντειλαι, ει και λεγεται φωναις ανθρωπιναις εκ των καθ' ημας αναγων
ημας εις εννοιαν την υπερ ημας.
14 Jo 11, 33 Την κατα του θανατου δριμειαν απειλην εμβριμησιν εκαλεσεν ο
ευαγγελιστης.
15 Jo 11, 38 Ὥσπερ ουν, οτε ο Χριστος επι το του Λαζαρου μνημειον
προεισιν, γεγραπται, οτι Ἰησους εμβριμωμενος εαυτωι ερχεται εις το μνημειον,
ουτως ουν επ' αυτου νοουμεν την εμβριμησιν την οιονει μετα κινησεως της κατ'
εξουσιαν θελησιν.
16 Jo 11, 43–44 Θεοπρεπες και βασιλικον το κελευσμα. δια δε τουτο κραζει
παρα το συνηθες εαυτωι ο σωτηρ, ινα δια του επι Λαζαρου τυπου την καθολου
αναστασιν προδιατυπωσηι, ποιωι μελλει γινεσθαι τροπωι της σαλπιγγος μεγα τι
ηχουσης και δυναμει θεου των νεκρων εγειρομενων. ουκ ευχεται δε ωδε ουδε λεγει
ταδε λεγει κυριος, ινα μη εν οικετου ταξει νοηται, αλλ' εξουσιαστικως ως θεος καλει
τον νεκρον απο του μνηματος. ο δε ευθεως εξηλθεν, επειπερ θεωι επιταττοντι
αντιτεινον ουδεν, ινα δειξηι, οτι εν ατομωι και εν ριπηι οφθαλμου μελλει και η
παντων γενεσθαι αναστασις, καθως και επι Λαζαρου γεγονεν. δεδεμενος δε εξεισι
προς πληροφοριαν των ορωντων ολον αποσυζων το των νεκρων σχημα, ινα μη
τινες ειπωσι μηδε ολως τεθναναι τον Λαζαρον.
17 Jo 12, 31 Ἄφθαρτοι γεγονοτες οι ανθρωποι ουτω δοξαν τωι θεωι
αναμαρτητοι ζητουσιν. πως δει νοειν το ειρημενον και ουτως αυτων νοι γεγονασιν
και παθων αλλοτριοι μονοις προσανεχοντες τοις αγαθοις; επειδη δε εαλω πας ο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

κοσμος και υπεδυ τον της δουλειας ζυγον λατρευων τηι κτισει και εδεσποζετο
τυραννουμενος υπο του σατανα ταις των παθων πλεονεξιαις, εισηγαγεν ο θεος τον
νομον δια των αγιων ανδρων ολιγον ημιν της θεογνωσιας επιλαμψας το φως.
επειδη δε δυσηκοοι οντες οι πολλοι ουκ επειθοντο δια την συνεχουσαν πλανην, ου
μονης εχρηιζομεν της παρα των αγιων συμβουλης, αλλα και της ανωθεν ευμενειας
και χαριτος ευκολως επι το αμεινον ημας μετατιθεισης. ηγουντο οι αγιοι υπερ των
εθνων και ειδωλολατρων τους υπο του διαβολου αδικηθεντας και της ευθειας οδου
αποπλανηθεντας καθαπερ εκ βιας. ην γαρ τοτε δυνατος και δυσκαταγωνιστος τοις
ανθισταμενοις θεου δικαζοντος ελευθερωθηναι· ως γαρ δικαιος ειχεν ελεησαι και
τουτους ως ασθενεις και υπο της αφορητου πλεονεξιας συντετριμμενους και τον
ωμως επελθοντα τοις ασθενεστεροις τιμωρησασθαι. ο ουν Χριστος η του θεου και
πατρος δικαιοσυνη φανεις ηγαγεν ημας εις το φως της θεογνωσιας δια της πιστεως
δικαιωσας ημας. ο ουν της του Χριστου παρουσιας καιρος παρουσαν ηδη την επι τοις
εθνεσι κρισιν και δικην εδεικνυεν· εμελλον γαρ απαλλαττεσθαι της του διαβολου
πλεονεξιας δικαιως αυτους ελεουντος του Χριστου του δικαιου κριτου. και τουτο
σημαινει ο λογος· ου γαρ νυν ο κοσμος κατακρινεται, οτε του δικαιουσθαι παρην ο
καιρος· ουτω γαρ νοουντες κακεινωι τωι λογωι ουκ αντιμαχομεθα τωι λεγοντι· ου γαρ
απεστειλεν ο θεος τον υιον εις τον κοσμον, ινα κρινηι τον κοσμον, αλλ' ινα σωθηι ο
κοσμος δι' αυτου· ουδε γαρ, ως φασι τινες, ωδε τους σταυρωσαντας τον κυριον
Ἰουδαιους κοσμον καλει, τους υπερ των εις Χριστον τολμηματων απαιτηθεντας
δικην· ο γαρ του Χριστου θανατος την πασαν ανθρωποτητα δικαιοι. διο ουτω
μαλλον ακολουθον νοειν. ακολουθως ουν τηι νοησει ταυτηι εσται η κρισις κατα του
τον κοσμον ηδικηκοτος, ου μην κατα του του κοσμου την αδικιαν υπομειναντος. και
ο επι το σωσαι ημας ελθων πρεποντως μαλλον τουτο ετελεσε τον αδικησαντα
τιμωρησαμενος, τον δε αδικηθεντα ελεησας· ορος αυτης ενεστωσης κρισεως το
εκβληθηναι εξω τον αρχοντα του κοσμου τουτου. αρχοντα δε αυτον καλει ου κυριως
οντα τουτο· μονος γαρ των απαντων βασιλευς ο θεος, αλλ' οτι υπο ασυνεσιας οι
ανθρωποι αρχοντα εαυτων τουτον επεγραψαντο. εσχεν ουν την προσηγοριαν εκ του
συμβεβηκοτος· ουτω γαρ και η αμαρτια λεγεται των ασεβων βεβασιλευκεναι καιπερ
ασυστατον τι ουσα, εξ ων πραττοντες οι αμαρτωλοι δοκουσιν εαυτους ταυτηι
καθυποταττειν. η της αρχης ουν εκβαλλεται καταρραγεισης αυτου της ισχυος η το
εξω δηλοι την κολασιν και την εις ᾅδου βαδισιν· εκει γαρ ο διαβολος εκβληθεις
δικαιως επειπερ ου μονον τοις ανθρωποις επολεμησεν, αλλα και τωι παντων θεωι
Ἰησου. διο και παλαι απειρος ων δεσμων και κολασεως νυν δικας των τολμηματων
απηιτειτο ως εις ακρον απασης δυσσεβειας ελθων.
18 Jo 12, 37–38 Πολλα λεγει τα κατα των Ἰουδαιων εγκληματα· πολλα γαρ
σημεια ουκ εδυσωπησαν αυτους, αλλα τροπον τινα ατρεπτοι ησαν τηι σκληροκαρδιαι
ουδενος ελλειψαντος των εις επανορθωσιν. ει δε και δυσωπηθεντες οι Ἰουδαιοι
επιστευσαν, αλλ' ουν αδυνατον ην ψευσασθαι το πνευμα το αγιον το δια του
προφητου Ἠσαΐου λαλησαν περι της αυτων απιστιας· ουτε γαρ τοις προφηταις
επιστευσαν ουτε γνωριμος γεγονε τοις Ἰουδαιοις ο Χριστος, η δυναμις και ο βραχιων
του πατρος. υπερβολικως δε ειπεν το ουδεις δια το ολιγους εκ πολλων σεσωισθαι.
θελων δε αυτων την αμετρον δυστροπιαν ελεγξαι ο ευαγγελιστης προσεθηκε και το
εμπροσθεν αυτων δεικνυς, οτι ουδε οις εωρων επιστευον.
19 Jo 12, 38 Βραχιων του θεου του πατρος ο υιος εστιν.
Jo 12, 41 Ἐξ ων ωδε δηλοι τον υιον τοσαυτην εχοντα δοξαν, ην ειδεν
Ἠσαΐας, δηλον, οτι ουδεμια διαφορα πατρος και υιου· ου γαρ εστι τι πλειον
ανθρωπον δυνασθαι θεωρησαι ουδε ετερον τι λεγει τουτου μειζον η γραφη· τα γαρ
Σεραφιμ, α ειδεν Ἠσαΐας υπο τον του θεου θρονον, υπερανω εστι και εντιμοτερα των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αγγελων παντων. το δε του θρονου σημαινει την του δεσποτου φυσιν η το εν ταξει
τηι βασιλικηι καθεζεσθαι παρεστωτων των εν σχηματι δουλειας της κτισεως.
21 Jo 12, 44 Ὃ λεγει, τοιουτον εστιν. ο δυναμενος επιγνωναι τις ο δια της
σαρκος επιδημων και της νοητης και καλλιονος επιλαμβανομενος θεωριας ουτος
ευρισκει μεν αληθως εμε. ευρισκει δε εν τηι προς εμε πιστει την εις τον πατερα.
ομοιον ουν, ωσει ελεγεν ουκ εις ανθρωπον πιστευει ο πιστευων εις εμε, αλλ' εις θεου
δυναμιν, εν ηι <ο> πατηρ γινωσκεται και πιστευεται.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


