Fragmenta in epistulas catholicas
64.1040 IN EPISTOLAM S. JACOBI.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ.
Πασαν χαραν ηγησασθε, αδελφοι μου, οταν πειρασμοις περιπεσητε ποικιλοις.
∆εσμος γαρ τις εστιν η θλιψις αῤραγης, αγαπης αυξησις, κατανυξεως και ευλαβειας
υποθεσις. Ἄκουε γαρ του λεγοντος, Ει προσερχηι δουλευειν τωι Κυριωι, ετοιμασον την
ψυχην σου εις πειρασμον. Και ο Χριστος δε παλιν ελεγεν, Ἐν τωι κοσμωι θλιψιν εχετε·
αλλα θαρσειτε. Και παλιν, Στενη και τεθλιμμενη η οδος. Ὁραις πανταχου την θλιψιν
επαινουμενην, πανταχου παραλαμβανομενην ως αναγκαιαν ουσαν ημιν. Ει γαρ εν
τοις εξωθεν αγωσιν ουδεις αν ταυτης χωρις στεφανον λαβοι, ει μη και πονοις και
σιτιων παρατηρησει και νομου διαιτηι και αγρυπνιαις, και μυριοις ετεροις εαυτον
οχυρωσηι, πολλωι μαλλον ενταυθα. Μακαριος ανηρ ος υπομενει πειρασμον, οτι
δοκιμος γενομενος ληψεται τον στεφανον της ζωης, ον επηγγειλατο ο Κυριος τοις
αγαπωσιν αυτον.
Αυταρκως προτρεψαμενος υφιστασθαι τους πειρασμους μετα χαρας, ινα
εγγενηται δοκιμον εργον και υπομονη τελεια· τελειουται δε ταυτα καθ' εαυτα, και
μη δι' αλλο πραττομενα· δι' ετερας παραινεσεως πειθειν επιχειρει κατορθουν τα
προκειμενα· δι' επαγγελιαν μακαριον ειναι λεγων τον πειρασμον υπομενοντα.
Γενησεται γαρ ουτως αθλητικως αγων τον αγωνα, δοκιμος ανηρ δια παντων
γεγυμνασμενος. Ουτω δε αναφανεντι εκ των σκυθρωπων, δοθησεται στεφανος ζωης
ευτρεπισθεις υπο του Θεου τοις αυτον αγαπωσιν. Ουτως ο τωι υπομενειν πειρασμον,
καταφρονων επιπονων και αυτου του θανατου, στεφανον της αιωνιου ζωης
αποληψεται. Ζητεις, τις η υλη ου ητοιμασεν ο Θεος στεφανου ζωης τοις αγαπωσιν
αυτον; εστιν «α ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν αυτον,» α δια μεγεθος θειοτητος,
οψει και ακοηι ουχ υποκειται, ουδε επι ψιλην νοησιν ανθρωπου αναβεβηκεν. Ειτα η
επιθυμια συλλαβουσα, τικτει αμαρτιαν· η δε αμαρτια αποτελεσθεισα, αποκυει
θανατον. Ἐν μεν γαρ τωι πραττειν την αμαρτιαν υπο της ηδονης μεθυοντες, ουχ
ουτως αισθανομεθα. Ἐπειδαν δε γενηται και λαβηι τελος τοτε δη μαλιστα της 64.1041
ηδονης σβεσθεισης απασης, το πικρον της εννοιας επεισερχεται κεντρον, απεναντιας
ταις ωδινουσαις γυναιξιν. Ἐπ' εκεινων μεν γαρ προ του τοκου, πολυς ο πονος και
ωδινες δριμειαι επικοπτουσι ταις αλγηδοσιν αυτας· μετα δε τον τοκον ανεσις, τωι
βρεφει της οδυνης συνεξελθουσης.
Ἐνταυθα δε ουχ ουτως· αλλ' εως μεν αν ωδινωμεν και συλλαμβανωμεν τα
διεφθαρμενα νοηματα, ευφραινομεθα και χαιρομεν· επειδαν δε αποτεκωμεν το
πονηρον παιδιον την αμαρτιαν, τοτε το αισχος του τεχθεντος ιδοντες, οδυνωμεθα,
τοτε διακοπτομεθα των ωδινουσων γυναικων χαλεπωτερον. ∆ιο παρακαλω μη
δεχεσθαι μεν μαλιστα παρα την αρχην επιθυμιαν διεφθαρμενην· ει δε και εδεξαμεθα,
αποπνιγειν ενδον τα σπερματα. Ει δε και μεχρι τουτου ραιθυμησωμεν, εξελθουσαν εις
εργον την αμαρτιαν αποκτειναι παλιν δι' εξομολογησεως και δακρυων, δια του
κατηγορειν εαυτου· ουδεν γαρ ουτως ολεθριον αμαρτιας, ως κατηγορια και
καταγνωσις. Θρησκεια καθαρα και αμιαντος παρα Θεωι και Πατρι αυτη εστιν,
επισκεπτεσθαι ορφανους και χηρας εν τηι θλιψει αυτων, ασπιλον εαυτον τηρειν απο
του κοσμου.
Τουτο εστιν, ωι εξισουσθαι δυναμεθα τωι Θεωι τωι ελεειν και οικτειρειν. Ὅταν
ουν τουτο μη εχωμεν, του παντος απεστερημεθα. Ουκ ειπεν, Ἐαν νηστευσητε ομοιοι
εστε τωι Πατρι υμων· ουδεν γαρ τουτων παρα Θεον, ουδε εργαζεται τι τουτων ο Θεος,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

αλλα τι; Γινεσθε οικτιρμονες ως ο Πατηρ υμων ο εν τοις ουρανοις. Τουτο Θεου
εργον. Ἐαν ουν τουτο μη εχηις, τι εχεις; Ἔλεον θελω, φησι, και ου θυσιαν.
ΚΕΦΑΛ. Βʹ.
Ἀδελφοι μου, μη εν προσωποληψιαις εχετε την πιστιν του Κυριου ημων
Ἰησου Χριστου της δοξης. Τινος ενεκεν συ μεγα φρονεις, φησιν; Ἢ διατι παλιν
ετερος εαυτον εξευτελιζει; Ουχι σωμα εσμεν απαντες εν, και μεγαλοι και μικροι;
Ὅταν ουν κατα το κεφαλαιον εν ωμεν και αλληλων μελη, τι τηι απονοιαι αυχιζεις
σαυτον; τι αισχυνηι τον αδελφον; Ὥσπερ γαρ εκεινος σου μελος, ουτω κακεινου συ,
και πολλη κατα τουτο η ομοτιμια. Ου διεκριθητε εν εαυτοις και εγενεσθε κριται
διαλογισμων πονηρων; Το αυτο εις αλληλους φρονουντες. Παρεγενετο ο πενης·
γενου κατ' αυτον τωι φρονηματι· μη μειζονα καταβαληις ογκον δια τον πλουτον· ουκ
εστι πενης και πλουσιος εν Χριστωι.
Μη τοινυν επαισχυνηις δια την εξωθεν περιβολην, αλλα αποδεξαι δια την
ενδον πιστιν. Ἀκουσατε, αδελφοι μου αγαπητοι, ουχ ο Θεος εξελεξατο τους πτωχους
του κοσμου, πλου 64.1044 σιους εν πιστει, και κληρονομους της βασιλειας ης
επηγγειλατο τοις αγαπωσιν αυτον; υμεις δε ητιμασατε τον πτωχον. Ἡμεις δε ως τα
μεγιστα ηδικημενοι ουτω τους προσαιτουντας υβριζομεν, αποστρεφομεθα· ου διδους
τι και λυπεις; Νουθετειτε, ειπεν ο Παυλος, ως αδελφους, ουχ υβριζετε ως εχθρους· ο
τον αδελφον αυτου νουθετων, ου δημοσιαι τουτο ποιει· ουκ εκπομπευει την υβριν,
αλλ' ιδιαι και μετα πολλης προσοχης, και αλγων και δακνομενος δακρυων και
οδυρομενος. Ἀπο αδελφικης τοινυν παρεχομεν της διανοιας, απο αδελφικης
νουθετουμεν της προαιρεσεως, μη ως αλγουντες επι τωι διδοναι, αλλ' ως αλγουντες
επι τωι εκεινον παραβαινειν την εντολην επι το κερδος. Ει γαρ μετα το δουναι
υβριζεις, λυμαινηι τηι της δοσεως ηδονηι. Ὅταν δε μητε δωις και υβρισηις, ποσον ουκ
ειργασω κακον τον αθλιον εκεινον και ταλαιπωρον; Προσηλθεν ως ελεησομενος
παρα σου, λαβων δε καιριαν την πληγην απηλθε, και μαλλον εδακρυσεν. Ὅταν γαρ
αναγκαζηται δια την ενδειαν προσαιτειν, δια δε το προσαιτειν υβριζεται, ορα ποση
τωι υβριζοντι η τιμωρια. Παροξυνει τον ποιησαντα αυτον· ειπερ γαρ μοι αυτος αυτον
αφηκε πενεσθαι δια σε, ινα συ εχηις θεραπευειν αυτον, και συ τον δια σε πενομενον
υβριζεις, ποσης αγνωμοσυνης ταυτα; ποσης αχαριστιας τουτο το εργον! Ουχ οι
πλουσιοι καταδυναστευουσιν υμων, και αυτοι ελκουσιν υμας εις κριτηρια; ουκ αυτοι
βλασφημουσι το καλον ονομα το επικληθεν εφ' υμας; Φερετε γενναιως τας
πλεονεξιας. Ἑαυτους αναιρουσιν εκεινοι, ουχ υμας.
Ὑμας μεν αποστερουσι χρηματων, εαυτους δε γυμνουσι της ευνοιας του Θεου
και της βοηθειας· ο δε εκεινης στερηθεις καν απαντα περιβαληται της οικουμενης
τον πλουτον, παντων εστι πενεστερος. Ουτως λαλειτε και ουτως ποιειτε, ως δια
νομου ελευθεριας μελλοντες κρινεσθαι. Βελτιον γαρ τοις ρημασιν υμας φοβησαι, ινα
μη τοις πραγμασιν αλγησητε. Κατακαυχαται ελεον κρισεως. Ἡ ελεημοσυνη τεχνη τις
αριστη εστι και προστατις των εργαζομενων αυτην. Φιλη γαρ του Θεου εστι, και αει
πλησιον εστηκεν αυτου, υπερ ων αν βουληται ευκολως αιτουσα χαριν, μονον αν μη
αδικηται παρ' ημων· αδικειται δε, οταν εξ αρπαγης αυτων εργαζωμεθα, ως εαν ηι
καθαρα, πολλην τοις αναπεμπουσιν αυτην διδωσι την παῤρησιαν· και υπερ
προσκεκρουκοτων δειται, τοσαυτη αυτης η ισχυς, και υπερ ημαρτηκοτων· αυτη
διαῤρηγνυσι τα δεσμα, λυει το σκοτος, σβεννυσι το πυρ, θανατοι τον σκωληκα,
απελαυνει τον των οδοντων βρυγμον· 64.1045 ταυτηι μετα πολλης αδειας ανοιγονται
των ουρανων αι πυλαι. –Και μετ' ολιγα· Βασιλισσα γαρ οντως εστιν ομοιως
ανθρωπους ποιουσα Θεωι· Ἔσεσθε γαρ, φησιν, οικτιρμονες, ως ο Πατηρ υμων ο εν
τοις ουρανοις· υποπτερος εστι και κουφη, πτερυγας εχουσα χρυσας· πτησιν εχουσα
πανυ τερπουσαν τους αγγελους.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ἐκει Πτερυγες περιστερας περιηργυρωμεναι, και μεταφρενα αυτης εν
χλωροτητι χρυσιου. Καθαπερ περιστερα τις χρυση και ζωσα πετεται· ομμα προσηνες
εχουσα, οφθαλμον ημερον· ουδεν οφθαλμου εκεινου βελτιον. Καλος εστιν ο ταως,
αλλα προς εκεινην κολοιος· ουτως η ορνις αυτη καλη τις εστι και θαυμαστη. Ἄνω
δια παντος οραι· πολληι του Θεου τηι δοξηι περιστοιχιζεται. Παρθενος εστι πτερυγας
εχουσα χρυσας, περιεσταλμενη, λευκον εχουσα προσωπον, ημερον. Ὑποπτερος εστι
και κουφη, παρα τον θρονον εστωσα τον βασιλικον. Ὅταν κρινωμεθα, αφνω
εφισταται και φαινεται, και εξαιρειται της κολασεως ημας, ταις αυτης πτερυξι
περιβαλλουσα, ταυτην θελει ο Θεος η θυσιας. Ουτω και η πιστις, εαν μη εχηι εργα,
νεκρα εστι καθ' εαυτην. Ἀλλ' ερει τις, Συ πιστιν εχεις, καγω εργα εχω, δειξον μοι την
πιστιν σου εκ των εργων σου· καγω δειξω σοι εκ των εργων μου την πιστιν μου. Συ
πιστευεις οτι ο Θεος εις εστι, καλως ποιεις· και τα δαιμονια πιστευουσι, και
φρισσουσι. Καν γαρ εις τον Πατερα και εις τον Υιον ορθως τις πιστευηι, και εις το
Πνευμα το αγιον, βιον δε μη εχηι ορθον, ουδεν αυτωι κερδος της πιστεως εις
σωτηριαν. Ουκουν οταν λεγηι, Και αυτη γαρ εστιν η αιωνιος ζωη, ινα γινωσκωσι σε
τον μονον αληθινον Θεον, μη νομισωμεν ημιν αρκειν εις σωτηριαν το λεγομενον·
δει γαρ ημας και βιου και πολιτειας καθαρωτατης.
Μεγα μεν πιστις και σωτηριον, και ταυτης ανευ ουκ ενι σωθηναι ποτε· αλλ'
ουκ αρκει καθ' εαυτην τουτο εργασασθαι. Ἀλλα δει και πολιτειας ορθης· ωστε δια
τουτο και Παυλος τοις ηδη των μυστηριων καταξιωθεισι, παραινει λεγων·
Σπουδασωμεν εισελθειν εις την καταπαυσιν εκεινην· σπουδασωμεν, φησιν, ως ουκ
αρκουσης της πιστεως, αλλ' οφειλοντος προτεθηναι και του βιου, και πολλην την
σπουδην γινεσθαι. ∆ει γαρ οντως και πολλης σπουδης ωστε εισελθειν εις τον
ουρανον. Ει γαρ γης ου κατηξιωθησαν οι τοσαυτα ταλαιπωρηθεντες εν τηι ερημωι,
και γης τυχειν ουκ ηδυνηθησαν, επει εγογγυσαν, και επειδη επορνευσαν, πως τον
ουρανον ημεις καταξιωσηθομεθα αδιαφορως ζωντες και ραιθυμως; ∆ει τοινυν ημιν
πολλης σπουδης. Και παλιν. Πιστις χωρις των εργων νεκρα εστιν. Εικοτως· ωσπερ
γαρ σωμα καλον και ευανθες, οταν ισχυν μη εχηι, αλλα τοις εζωγραφημενοις ηι
προσεοικος, ουτω πιστις ορθη χωρις εργων.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ.
Μη πολλοι διδασκαλοι γινεσθε, αδελφοι μου· ειδοτες οτι μειζον κριμα
ληψομεθα. Ἐπειδη το διδασκειν ανευ του ποιειν ου μονον κερδος ουδεν, αλλα και
ζημιαν πολλην και κατακρισιν φερει τωι μετα τοσαυτης απροσεξιας διοικουντι τον
βιον τον εαυτου, την φιλονεικιαν των μη βουλομενων εργαζεσθαι εκκοπτων, το
διδασκειν απειπε τοις ανευ εργου διδασκουσι, κριμα μεγα επιτιθεις. Ὁ γαρ τα μη
οντα κατακριτος, ωσπερ και τελειος, ο μη πταιων εν εργωι και λογωι της διδασκαλιας,
και δυνατος και ολον το σωμα χαλιναγωγησαι.
Ει γαρ ταυτα διδασκει, και την πιστιν οριζεται λογων ορθων μετα εργων
λαμπρων συμφωνων τηι πιστει· δηλονοτι ολον εαυτου χαλιναγωγει το σωμα,
μηδεμιαν φιλιαν προς τον κοσμον εχειν αυτο εων. Ουτω και η γλωσσα μικρον μελος
εστι και μεγαλαυχει· ιδου ολιγον πυρ ηλικην υλην αναπτει· και η γλωσσα πυρ, ο
κοσμος της αδικιας. Ουκουν πλεον της γλωσσης φυλαττε την κορην· ιππος εστι
βασιλικος η γλωσσα, Ἂν μεν ουν επιθηις αυτηι χαλινον και διδαξηις βαδιζειν ευρυθμα,
επαναπαυεται αυτηι και επικαθιειται ο βασιλευς· αν δε αχαλινωτον αφηις φερεσθαι
και σκιρταιν, του διαβολου και των δαιμονων οχημα γινεται. Την δε γλωσσαν ουδεις
δυναται ανθρωπων δαμασαι· ακατασχετον κακον, μεστη ιου θανατηφορου. Μαχαιρα
εστιν η γλωσσα ηκονημενη. Ἀλλα μη ετεροις επαγωμεν τραυματα· αλλα τας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ημετερας σηπεδονας αποτεμωμεν. Σοφος και επιστημων εν υμιν δειξατω εκ της
καλης αναστροφης τα εργα αυτου, εν πραΰτητι σοφιας. Ἐκκαθαιρομεν τον ρυπον
απο των της ψυχης ωτων. Καθαπερ γαρ ρυπος και πηλος τα ωτα της σαρκος, ουτω
και τα βιωτικα διηγηματα και παχεα, και τα περι τοκων και δανεισματων, ρυπου
παντος χαλεπωτερον εμφραττει της διανοιας την ακοην, μαλλον δε ουκ εμφραττει
μονον, αλλα και ακαθαρτον ποιει.

ΚΕΦΑΛ. ∆ʹ.
Ἐγγισατε τωι Θεωι, και εγγιει υμιν· καθαρισατε χειρας, αμαρτωλοι, και
αγνισατε καρδιας, διψυχοι. Ταλαιπωρησατε και πενθησατε· ο γελως υμων εις πενθος
μεταστραφητω, και η χαρα εις κατηφειαν. Ὁ γαρ μετα το αμαρτανειν μετανοιαι
χρωμενος, ου πενθους αλλα μακαρισμων εστιν αξιος, επι τον των δικαιων χορον·
Λεγε γαρ συ τας αμαρτιας σου πρωτος, ινα δικαιωθηις. Ει δε 64.1049 μετα το
αμαρτανειν αναισχυντει, ουχ ουτως επι τωι πεσειν εστιν ελεεινος ως επι τωι κεισθαι
πεσων. Ει δε το μη μετανοειν εφ' αμαρτημασι χαλεπον, το και πεφυσησθαι επι τοις
αμαρτημασι ποιας κολασεως εστιν αξιον; Ει γαρ ο επι τοις κατορθωμασιν
επαιρομενος ακαθαρτος εστιν, ο επι αμαρτημασι τουτο πασχων ποιας τευξεται
συγγνωμης;

ΚΕΦΑΛ. Εʹ.
Ἄγε νυν, οι πλουσιοι, κλαυσατε ολολυζοντες επι ταις ταλαιπωριαις υμων
ταις επερχομεναις. Ὁ πλουτος υμων σεσηπε, και τα ιματια υμων σητοβρωτα γεγονεν·
ο χρυσος υμων και ο αργυρος κατιωται. Ἁψωμεθα της οδου της στενης· μεχρι ποτε
τρυφη; μεχρι ποτε ανεσις; ουκ ενεπλησθημεν ραιθυμουντες, γελωντες,
αναβαλλομενοι; ου τα αυτα παλιν εσται τραπεζα και κορος και πολυτελεια και
χρηματα και κτησις και οικοδομαι; Και τι το κερδος; θανατος· και τι το τελος; τεφρα
και κονις, σοροι και σκωληκες.
Ἐτρυφησατε επι της γης, και εσπαταλησατε· εθρεψατε τας καρδιας υμων ως
εν ημεραι σφαγης. Τι ουν; κεκωλυται η τρυφη; και σφοδρα. ∆ιατι ουν εις μεταληψιν
εκτισται; οτι και αρτον εκτισε, και κεκωλυται η αμετρια· οτι και οινον εκτισε, και
κεκωλυται η αμετρια. Ουχ ως ακαθαρτον τοινυν την τροφην παραιτεισθαι κελευει,
αλλ' ως εκλυουσαν δια της αμετριας την ψυχην. Παν γαρ κτισμα Θεου καλον, φησι,
και ουδεν αποβλητον μετα ευχαριστιας λαμβανομενον. Μακροθυμησατε και υμεις,
στηριξατε τας καρδιας υμων, οτι η παρουσια του Κυριου ηγγικε. Μακροθυμιαν προς
αλληλους, υπομονην προς τους εξω. Μακροθυμει γαρ τις προς εκεινους, ους
δυνατον και αμυνασθαι· υπομενει δε ους ου δυναται αμυνασθαι· δια τουτο επι μεν
Θεου ουδεποτε υπομονη λεγεται, μακροθυμια δε πολλαχου. Ει ουν και ενταυθα
δοκουσιν εγκαταλελειφθαι, αλλ' ομως εκει πολλης απολαυσουσι της δοξης. Ὅταν δε
ιδωσιν οι μεγαλα φυσωντες τους μαστιζομενους υπ' αυτων, τους
καταφρονουμενους, τους καταγελωμενους τουτους εγγυς οντας Θεου, τοτε
θρηνησουσι και ολολυξουσιν, οταν τους οικτρους και ταλαιπωρους και μυρια
παθοντας δεινα και πιστευσαντας, εις τοσαυτην αγηι λαμπροτητα. Προ παντων δε,
αδελφοι μου, μη ομνυετε, μητε τον ουρανον, μητε την γην, μητε αλλον τινα ορκον.
Τι ουν εαν απαιτηι τις ορκον, και αναγκην επαγηι; Ὁ του Θεου φοβος της αναγκης
εστω δυνατωτερος.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ἐπει ει μελλει τας τοιαυτας προβαλλεσθαι προφασεις, ουδεν φυλαξεις των
επιταχθεντων. Καιτοιγε επι των νομων των ανθρωπινων ουδαμου τουτο τολμαις
προβαλεσθαι, ουδε ειπειν, αλλ' εκων 64.1052 και ακων καταδεχηι τα γεγραμμενα.
Ἄλλως δε ουδε αναγκην υποστησηι ποτε· ο γαρ των εμπροσθεν μακαρισμων
ακουσας, και τοιουτον εαυτον παρασκευασας, οιον επεταξεν ο Χριστος, ουδεμιαν
παρ' ουδενος υποστησεται τοιαυτην αναγκην, αιδεσιμος ων παρα πασι και σεμνος. Τι
εστι το περιττον του ναι, και του ου; Ὁ ορκος ουκ επι το επιορκειν· εκεινο γαρ ουδεις
δειται μαθειν, οτι εκ του πονηρου εστι και περιττον, αλλ' εναντιον· το δε περιττον
και το πλεον ο ορκος εστιν. Ἠλιας ανθρωπος ην ομοιοπαθης ημιν, και προσευχηι
προσηυξατο του μη βρεξαι, και ουκ εβρεξεν επι της γης ενιαυτους τρεις και μηνας εξ·
και παλιν προσηυξατο, και ο ουρανος υετον εδωκε, και η γη εβλαστησε τον καρπον
αυτης. Ἵνα καν ουτω τωι λιμωι τηκομενοι επι τον ∆ημιουργον φθασωσιν· ινα ο λιμος
υποθεσις αυτοις σωτηριας γενηται. Ουδεν γαρ, φησι, δυναται παιδευσαι, ει μη λιμος,
ινα καν ουτω παιδευομενοι, επι τον παντων Κτιστην χωρησωσι.
–Και μετ' ολιγα· Ἐξηλθεν ο λογος του προφητου, και ευθυς ο αηρ μετεβληθη,
ο ουρανος χαλκους εγενετο, ου την φυσιν μεταβαλων, αλλα την ενεργειαν
χαλινωσας. Ευθυς τα στοιχεια μετεσχηματιζετο. Ἐνεπεσεν ο λογος του προφητου
καθαπερ πυρετος λαβρος εις τας λαγονας της γης, και παντα ευθυς εξηραινετο, και
παντα ηρημουτο, και ηφανιζετο. Ἀδελφοι μου, εαν τις εν υμιν πλανηθηι απο της
οδου της αληθειας, και επιστρεψηι τις αυτον, γινωσκετω οτι ο επιστρεψας
αμαρτωλον εκ πλανης οδου αυτου, σωσει ψυχην αυτου εκ θανατου, και καλυψει
πληθος αμαρτιων. Και πως χρη επιστρεφειν; καθαπερ επι των γεωργων τα σπερματα,
καταβαλλεται μεν απαξ, ου μενει δε διαπαντος, αλλα πολλης δειται της κατασκευης.
Καν μη την γην αναμοχλευσαντες περιστειλωσι τα καταβαλλομενα, τοις ορνισιν
εσπειραν και τοις σπερμολογοις ορνεοις πασιν. Ουτω και ημεις, αν μη τηι συνεχει
μνημηι τα καταβληθεντα περιστειλωμεν· και γαρ ο διαβολος εξαρπαζει, και η
ημετερα ραιθυμια απολλυσι. Και ο ηλιος ξηραινει, και υετος επικλυζει, και ακανθαι
πνιγουσι. Ὥστε ουκ αρκει μονον απαξ καταβαλλοντα απηλλαχθαι, αλλα πολλης
δειται προσεδρειας, αποσοβουν τα πετεινα του ουρανου, τας ακανθας εκκοπτοντα, τα
πετρωδη γης πληρουντα πολλης· πασαν λυμην κωλυοντα και αποτειχιζοντα και
αναιρουντα. Ἀλλ' επι μεν της γης το παν του γεωργου γινεται· αψυχος γαρ εκεινη
υποκειται, προς το παθειν ετοιμος ουσα μονον· επι δε ταυτης της γης της
πνευματικης ουδαμως. Ου των διδασκαλων εστι το παν, αλλ' ει μη το πλεον, το γουν
ημισυ των μαθητων. Ἡμων μεν ουν εστι καταβαλλειν τον σπορον, υμων δε ποιειν
τα λεγομενα.

64.1053 IN PRIMAM S. PETRI EPISTOLAM.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ.
Ὀλιγον αρτι, ει δεον εστι, λυπηθεντας εν ποικιλοις πειρασμοις, ινα το
δοκιμιον υμων της πιστεως πολυ τιμιωτερον χρυσιου του απολλυμενου, δια πυρος
δε δοκιμαζομενου, ευρεθηι εις επαινον και δοξαν, και τιμην εν αποκαλυψει Ἰησου
Χριστου· ον ουκ ειδοτες αγαπατε. Οι δικαιοι θλιβονται, ινα στεφανωθωσιν· οι
αμαρτωλοι, ινα των αμαρτιων δικην εκτισωσιν. Ου παντες δε οι αμαρτωλοι δικην
ενταυθα τιννυουσιν, ινα μη τηι αναστασει οι πολλοι απιστησωσιν· ου παντες οι
δικαιοι θλιβονται, ινα μη την κακιαν επαινετην ειναι νομισηις, και μισησηις την
αρετην. Ειδοτες οτι ου φθαρτοις, αργυριωι η χρυσιωι, ελυτρωθητε εκ της ματαιας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

υμων αναστροφης πατροπαραδοτου, αλλα τιμιωι αιματι ως αμνου αμωμου και
ασπιλου Χριστου, προεγνωσμενου μεν προ καταβολης κοσμου, φανερωθεντος δε, επ'
εσχατου των χρονων δι' υμας τους δι' αυτου πιστευοντας εις Θεον. Κτισμα εσμεν του
Θεου, αλλα δια την αμαρτιαν γεγοναμεν του διαβολου· ειτα γεγονοτας ημας του
διαβολου, εξωνειται ο Σωτηρ τωι εαυτου αιματι, τουτεστι το, Τιμης ηγορασθητε.
Ἠγορασθημεν γαρ τιμιωι αιματι. Ὥσπερ γαρ οικοδεσποτης σεμνος και καλος, οικετην
μοχθηρον πολλα αμαρτηματα εχοντα, μη κρινας αξιον της εαυτου καλης οικιας και
της εαυτου διαιτης αποδοιτο τινι, ινα αυτον παιδευσηι.
Ειτα εαν ιδηι αυτον κεκολασμενον υπο πονηρωι δεσποτηι και λεγοντα,
Πορευομαι προς τον δεσποτην μου τον προτερον, οτι καλως μοι ην τοτε η νυν·
διδωσιν αυτωι παλιν την τιμην, και εξαγοραζει αυτον, ινα γενηται λαος περιουσιος.
Ουτως ουν και ημας ανακταται ο Θεος. Και πως εσμεν αυτου ιδια και ουκ ιδια; ως
μεν δημιουργηματα, ιδια, ως δε δια το ημαρτηκεναι γενομενα αλλοτρια, ουκ ιδια· μη
νομισηις οτι ιδιος ει του Θεου· εαν ηις αμαρτωλος· ο διαβολος γαρ σε κταται· εκεινου
ει κτημα. Ἄνθρωπος της αμαρτιας, υιος της απωλειας, εκεινος αγοραζει σε, ου τιμιωι
αιματι, αλλα ατιμωι· αμαρτιαι γαρ αγοραζει· αγοραζει πορνειαι· ακαθαρτος γαρ εστιν.
Ἀγοραζει φονωι· μιαιφονος γαρ εστιν· Ἀνθρωποκτονος γαρ ην απ' αρχης, και εν τηι
αληθειαι ουχ εστηκε, και ταυτα αυτου εστι τα νομισματα.

ΚΕΦΑΛ. Βʹ.
Ἀπειθουσι δε, λιθον ον απεδοκιμασαν οι οικο64.1056 δομουντες, ουτος
εγενηθη εις κεφαλην γωνιας, και λιθος προσκομματος και πετρα σκανδαλου. Τουτο
το ρητον εις τον Χριστον αναφερεται· και γαρ αυτος εν Ευαγγελιοις ταυτην παραγει
την προφητειαν λεγων, Ουδεποτε ανεγνωτε, λιθον ον απεδοκιμασαν οι
οικοδομουντες, ουτος εγενηθη εις κεφαλην γωνιας; –Και μετ' ολιγα· Λιθον ον
απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες· τους Ἰουδαιους λεγει, τους Γραμματεις, τους
Φαρισαιους, οτι απεδοκιμαζον αυτον λεγοντες, Ὅτι Σαμαρειτης ει, και δαιμονιον
εχεις· και παλιν, Ουτος ουκ εστιν εκ του Θεου, αλλα πλαναι τον οχλον.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ.
Και χειλη αυτου του μη λαλησαι δολον. ∆ολος δε εστι το ψευδος, και απατη
και συκοφαντια, και διαβολαι το αληθες ουκ εχουσαι· φιλα δε πως ταυτι τωι της
αληθειας εχθρωι, τουτεστι τωι Σαταναι, τωι του ψευδους πατρι· Ψευστης γαρ εστι, καθα
φησιν ο Σωτηρ, και εν τηι αληθειαι ουχ εστηκε. Παραιτητεον δε τοις αγιοις τα εκεινου
αρπαγημαια μαλλον τα Θεου, ος εστιν αληθεια. Ἐκκλινατω απο κακου, και
ποιησατω αγαθον. Ου γαρ εν ημιν το μηδ' ολως εις νουν δεξασθαι τι των τοιουτων·
προσπιπτουσι γαρ αυτωι τοιαυται πως εννοιαι πλειστακις· αλλ' ειπερ τις ειη σοφος,
αποφερεται μεν αυτων, τοις δε αμεινοσι και πολυ λιαν εχουσι το επωφελες
χαριζεται τας ροπας· τουτο εστιν, οιμαι, το, Ἔκκλινον απο κακου.

ΚΕΦΑΛ. ∆ʹ.
Φιλοξενος εις αλληλους, ανευ γογγυσμων. Ει ως τον Χριστον δεχηι, μηδεν
γογγυσηις μηδε επαισχυνθηις, μαλλον δε και σεμνυνου επι τωι πραγματι· ει δε μη ως
τον Χριστον δεχηι, μηδε δεξηι, Ὁ δεχομενος υμας, φησιν, εμε δεχεται. Ἐαν μη ουτως
δεχηι, ουδε μισθον εχεις. Ἀνθρωπους παριοντας οδιτας, ως ενομιζεν, ο Ἀβρααμ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

υπεδεχετο· και ου παντα τοις οικεταις επεταττεν, αλλα και τηι γυναικι τα αλευρα
φυρειν επεταττε, καιτοι τιηʹ εχων οικογενεις. Ἀλλ' αυτος εβουλετο τον μισθον εχειν
μετα της γαμετης· ου της δαπανης μονον, αλλα και της διακονιας· ουτω δει
φιλοξενιαν επιδεικνυσθαι, δι' εαυτων παντα πραττοντας, ινα ημεις αγιαζωμεθα.
ΚΕΦΑΛ. Εʹ. Ποιμανατε το εν υμιν ποιμνιον του Θεου, μηδ' ως κατακυριευοντες των
κληρων. Φησι γαρ ο Χριστος· Ὁ θελων εν υμιν ειναι πρωτος εσται υμιν διακονος· ος
γαρ ταπεινωσει εαυτον ουτος υψωθησεται. Τι λεγεις; εαν ταπεινωσω εμαυτον, τοτε
υψηλος εσομαι; Ναι, φησι· τοιαυτη γαρ η εμη δυναμις δια των εναντιων τα εναντια
παρεχειν ευπορος ειμι και ευμηχανος· μη δεισηις· τωι εμωι θεληματι η των πραγματων
ακολουθει φυσις· ουκ εγω τηι φυσει επομαι.
Ταπεινωθητε ουν υπο την κραταιαν χειρα του Θεου, ινα υμας υψωσηι εν
καιρωι. Ουχ απλως το υψωσει, αλλ' εν καιρωι προσεθηκε· διδασκων αυτους εκεινην
αναμενειν την οντως εν τωι μελλοντι αιωνι υψωσιν. Ειρηνη υμιν πασι τοις εν
Χριστωι. Ἀμην. Ὅρα πως οταν τα πρακτεα υπαγορευηι, επισημαινεται αυτα τηι ευχηι·
καθαπερ σημαντρα των αποτεθεντων τιθεις την ειρηνην.

IN SECUNDAM S. PETRI EPISTOLAM.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ.
Χαρις υμιν και ειρηνη πληθυνθειη εν επιγνωσει του Θεου, και Ἰησου Χριστου
του Κυριου ημων. Ουδεν γαρ ταυτης ισον· δια τουτο ευχομεθα και λεγομεν αιτουντες
τον αγγελον της ειρηνης· και πανταχου ειρηνην αιτουμεν εν ταις εκκλησιαις,
ειρηνην εν ταις ευχαις, εν ταις λιταις, εν ταις προσρησεσι. Και απαξαπλως και δις και
τρις και πολλακις αυτην διδωσιν ο της Ἐκκλησιας προεστως, Ειρηνη υμιν. ∆ιατι; Ὅτι
αυτη μητηρ παντων εστι των αγαθων· αυτη της χαρας η υποστασις. ∆ια τουτο και ο
Χριστος εισιουσιν εις τας οικιας τοις αποστολοις τουτο λεγειν προσεταξεν ευθεως,
καθαπερ συμβολον των αγαθων· Εισερχομενοι γαρ, φησιν, εις τας οικιας λεγετε·
Ειρηνη υμιν. Ταυτης γαρ ουκ ουσης, παντα περιττα· και ο Χριστος τοις μαθηταις
ελεγεν, Ειρηνην την εμην διδωμι υμιν.
Αυτη τηι αγαπηι προοδοποιει. Και αυτο δε τουτο σπουδην πασαν
παρεισενεγκαντες, επιχορηγησατε εν τηι πιστει υμων την αρετην, εν δε τηι αρετηι την
γνωσιν, εν δε τηι γνωσει την εγκρατειαν, εν δε τηι εγκρατειαι την υπομονην, εν δε τηι
υπομονηι την ευσεβειαν, εν δε τηι ευσεβειαι την φιλαδελφιαν, εν δε τηι φιλαδελφιαι
την αγαπην. Ταυτα ποια, η τα προειρημενα; Ἀρετη, γνωσις, εγκρατεια, υπομονη,
ευσεβεια, φιλαδελφια, αγαπη, ατινα ημιν ου μονον παρειναι δει, αλλα και
πλεοναζειν. Ει γαρ η παρουσια ωφελει, πολλωι μαλλον η περιουσια. Τις δε η εξ
αυτων ωφελεια, η το παῤρησιαν εχειν εν τηι ημεραι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου;
Λεγει δε την δευτεραν αυτου παρουσιαν· οτε ερχεται κριναι ζωντας και νεκρους.
Μεγα δε και υπερβαλλον αγαθον αληθως το παῤρησιαν εχειν επι του θειου και
φοβερου βηματος. Ὧ γαρ μη παρεστι ταυτα, τυφλος εστι, μυωπαζων. Ταυτ' ουν
ακουοντες, παντοθεν εαυτους τειχιζωμεν και προσεχωμεν τοις λεγομενοις, και
εαυτους 64.1060 εκκαθαρωμεν των βιωτικων.
Ἂν δε τα μεν ποιωμεν, τα δε αμελωμεν, ουδεν ημιν εσται πλεον· αν γαρ μη
ουτως, αλλ' εκεινως απολλυμεθα. Τι γαρ διαφερει αν μη δια πλουτου, αλλα δια
ραιθυμιας, αν μη δια ραιθυμιας, αλλ' ανανδρειας διαφθαρωμεν; επει και ο γεωργος,
αν τε ουτως αν τε εκεινως απολεσηι τον σπορον, ομοιως πενθει.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Και πολεις Σοδομων και Γομοῤρας τεφρωσας καταστροφηι
κατεκρινεν, υποδειγμα μελλοντων ασεβειν τεθεικως. Βουλει την αιτιαν μαθειν δι'
ην τοτε ταυτα εγενετο; εν ην αμαρτημα μεν χαλεπον και επαρατον· πλην αλλ' εν
παισιν επεμενοντο οι τοτε· και δια τουτο ταυτην εδοσαν την δικην. Ἔλεγξιν δε
εσχεν ιδιας παρανομιας· υποζυγιον αφωνον, εν ανθρωπου φωνηι φθεγξαμενον,
εκωλυσε την του προφητου παραφρονιαν. Ει εις ονον ενηργησε και εις ματην η του
Θεου χαρις, δι' οικονομιαν και την των Ἰσραηλιτων ωφελειαν, ευδηλον οτι εις ημας
παραιτησεται ενεργειν, αλλ' ανεξεται και τουτο δι' ημας.

IN PRIMAM S. JOANNIS EPISTOLAM.
ΚΕΦΑΛ. Γʹ.
Ὁ ποιων την αμαρτιαν εκ του διαβολου εστιν· οτι απ' αρχης ο διαβολος
αμαρτανει· εις τουτο εφανερωθη ο Υιος του Θεου, ινα λυσηι τα εργα του διαβολου.
Ἐπειπερ προ παντων τραπεις ο διαβολος εν τωι αμαρτανειν γεγονεν, εξ αυτου
χρηματιζει πας ο αμαρτητικως ενεργων. Προαρχεται γαρ εν τωι αμαρτανοντι δι'
υπερβολην πονηρων λογισμων, ως επι του Ἰουδα. Ἀλλ' ερει τις οτι γινεται ο
διαβολος εν τοις αμαρτανουσι των προ αυτου ημαρτηκοτων εν τωι διδοναι αυτωι
τοπον. Προς ο λεκτεον ταυτον ειναι το ποιειν την αμαρτιαν τωι αμαρτανειν, εν τωι
διδοναι τοπον τωι διαβολωι. ∆ιδωσι γαρ αυτωι τοπον επιθυμιαι υπαχθεις μετα το
δεξασθαι αυτον· πρακτικως επιτελων την αμαρτιαν.
Τουτο γαρ σημαινει το ποιειν αυτην· ευ δε και το ειπειν, ποιων, αλλ' ου,
ποιησας· του μετανοησαντος ουκετι οντος εκ του διαβολου, αλλα μονου του
ενεργουντος αυτην ετι. Ουτω γαρ και της αμαρτιας δουλος εστιν ο ποιων, αλλ' ουχ ο
ποιησας αυτην. Πως γαρ, Ὁ ποιων την αμαρτιαν, φησι, δουλος αυτης εστιν; Ὃς δ' αν
εχηι τον βιον του κοσμου, και θεωρει τον αδελφον αυτου χρειαν εχοντα, και κλεισηι
τα σπλαγχνα αυτου, πως η αγαπη του Θεου μενει εν αυτωι; 64.1061 Ὅταν ιδηις
πενητα, μη παραδραμηις, αλλ' ευθεως εννοησον τις αν ης, ει συ εκεινος· τι ουκ αν
ηθελησας παντας σοι ποιειν; Τεκνια, μη αγαπωμεν λογωι μηδε γλωσσηι, αλλ' εργωι
και αληθειαι. Ου γαρ αρκει προστηναι, αλλα μετα δαψιλειας και γνωμης αλυπου
τουτο δει ποιειν· μαλλον δε ου μετα αλυπου μονον, αλλα μετα φαιδρας και
χαιρουσης ψυχης.

ΚΕΦΑΛ. ∆ʹ.
Ὁ μη αγαπων, ουκ εγνω τον Θεον, οτι ο Θεος αγαπη εστι. Ἀγαπην ποιαν
φησι; Την ειλικρινη, ου την μεχρι ρηματων, αλλα την απο διαθεσεως και γνωμης,
και του συναλγειν εκ καθαρας καρδιας. Ἔστι γαρ αγαπη και η των πονηρων· οιον
ληισται ληιστας φιλουσι, και ανδροφονοι ανδροφονους. Ἀλλ' ουκ εστι τουτο απο
συνειδησεως αγαθης, αλλ' απο κακης.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


