In Martham, Mariam et Lazarum
Εις Μαρθαν και Μαριαν και Λαζαρον, και Ἠλιαν τον προφητην.
61.701
Ὅσοι της ∆εσποτικης αναστασεως ερωτα φερετε, της αρτιως αναγνωσθεισης
μαρτυριας το φιλοχριστον μυρον γνησιως υποδεξασθε. Ἤδη γαρ Μαρια μυριζει, και
η Ἐκκλησια ευωδιαζεται· ηδη το αλαβαστρον κενουται, και το θυσιαστηριον
θυμηδιας πληρουται. Μαρια μυριζει, Μαρθα διακονει, και ο εκ νεκρων τωι Κυριωι
συνανακειται. Ἔντιμον γαρ το των ανδρων γενος, οτι ανηρ κατ' εικονα Θεου
εγενετο, η δε γυνη εκ της εικονος του ανδρος, τον μεν ανδρα δοξαζουσα, τον δε
Χριστον ου χαρακτηριζουσα. Και τις τουτων μαρτυς, ινα μη μεμψιν καρπωσωμεθα;
Ἄκουε του Παυλου βοωντος· Ἀνηρ μεν γαρ ουκ οφειλει την κεφαλην
κατακαλυπτεσθαι, εικων και δοξα Θεου υπαρχων· γυνη δε δοξα ανδρος εστι. Γυνη δε
δοξα του ιδιου ανδρος· ου γαρ των αλλοτριων ου δια την αρχαιαν
ματαιοσυμβουλιαν, αλλα δια την τελευταιαν γνησιαν τεκνογονιαν. Αυτη γαρ την
γυναικα της καταρας απηλλαξεν η γνησια τεκνογονια. Και τις τουτων μαρτυς; Ὁ
αυτος Ἀποστολος βοων· Ὁ Ἀδαμ ουκ ηπατηθη, ηδε γυνη απατηθεισα εν παραβασει
γεγονε. Σωθησεται δε παλιν δια τεκνογονιας. Ὁραις οτι δια της τεκνογονιας σωζεται
η γυνη; ουχ οτι Ευα τον Καιν εξεβρασεν, αλλ' οτι η ενδοξος Παρθενος τον Ἰησουν
εκυοφορησε. Μαρια τοινυν μυριζει, Μαρθα διακονει, και ο Λαζαρος τωι Κυριωι
συνανακειται, καθως αρτιως ηκουσας. Μαρια την Ἐκκλησιαν εικονογραφει·
ανεκλιπες γαρ της Ἐκκλησιας το μυρον. Μαρθα δε την συναγωγην υποδεικνυει·
ολιγοπιστος γαρ, και των επιγειων φιλη· Λαζαρος το σκηπτρον της αναστασεως
βασταζει, ως ηκουσας αρτιως του ευαγγελιστου βοωντος· Ἦλθεν ο Ἰησους εις
Βηθανιαν, οπου ην Λαζαρος, ον ηγειρεν εκ νεκρων.
Ἐποιησαν ουν αυτωι δειπνον εκει, και η Μαρθα διηκονει· ο δε Λαζαρος εις ην
των ανακειμενων αυτωι. Ἡ ουν Μαρια λαβουσα λιτραν μυρου ναρδου πιστικης
πολυτιμου, ηλειψε τους ποδας του Ἰησου, και ταις θριξιν αυτης εξεμαξεν· η δε οικια
ολη επλησθη εκ της οσμης του μυρου. 61.702.40 Ειδες γυναικος εργασιαν, και πως
την Ἐκκλησιαν προεικονογραφησεν; Ἡ Μαρια τας πολλας των γυναικων
απεσοβησεν εκ της κακεργασιας αυτων, και εδιδαξε λιτραν μυρου βασταζειν, και μη
κεφαλην Βαπτιστου αποτεμνειν· τον Κυριον μυριζειν, και μη τωι Ἰουδαι συγκλεπτειν·
τας τριχας εκλυειν, και μη τας αμαρτιας συσφιγγειν· αδελφην Λαζαρου
προσαγορευεσθαι, και μη θυγατερα του διαβολου φημιζεσθαι. Ταυτα μοι δια την
συναγωγην Ἰουδαιων ειρηται, την τον Κυριον μη μυρισασαν, αλλ' οξος και χολην
ποτισασαν, την αιματων φιλην, την αει εναντιως του ∆εσποτου Χριστου
διαπραττομενην, την σπουδαζουσαν τον Λαζαρον θανατωσαι, ον ηγειρεν εκ νεκρων.
Και τις αρα πιστικωτερος; ο Κυριος εγειρων, η εκεινοι αποκτεινοντες; Ὡς αρτιως
ηκουσας του ευαγγελιστου λεγοντος· Ἔγνω οχλος πολυς των Ἰουδαιων, οτι εκει
εστιν Ἰησους· και ηλθον ου δια τον Ἰησουν μονον, αλλ' ινα και τον Λαζαρον ιδωσιν,
ον ηγειρεν εκ νεκρων· οτι πολλοι δι' αυτον υπηγον των Ἰουδαιων, και επιστευον εις
τον Ἰησουν.
Ειδες την των Ἰουδαιων συναγωγην, πως ανθρωποκτονος, προφητοκτονος,
ωστε εις Κυριοκτονιαν ελασαι; ηι και αυτος ο Κυριος αυτοπροσωπως ως φιλοφονωι
και ληιστρικηι ελεγεν· Ἱερουσαλημ, Ἱερουσαλημ, η αποκτεινουσα τους προφητας, και
λιθοβολουσα τους απεσταλμενους προς αυτην, εως ποτε φονευσηι, και ουκ
επιστρεφεις; Μεθηι μεθυεις μη οινοποτουσα, η αιματων φιλη. Και ινα μαθηις, οτι ου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

κομπος τα ρηματα, ακουε του Κυριου λεγοντος δια του προφητου· Ἀκουσατε ταυτα
παντα οι ηγουμενοι οικου Ἰακωβ, και οι καταλοιποι του Ἰσραηλ, οι βδελυσσομενοι
κριμα, και παντα τα ορθα διαστρεφοντες, οι οικοδομουντες Σιων εν αιμασι, και
Ἱερουσαλημ εν αδικιαις· και παλιν· Ἐαν εκτεινητε τας χειρας υμων προς με,
αποστρεψω το προσωπον μου αφ' υμων· και εαν πληθυνητε την δεησιν, ουκ
εισακουσομαι· αι γαρ χειρες υμων αιματος πληρεις; Τι ουν ο ευαγγελιστης; Προ εξ
ημερων του 61.703 πασχα ηλθεν ο Ἰησους εις Βηθανιαν. Ὁ εις Βηθανιαν ελθων
Κυριος, αυτος και ωδε παρεστιν· ωδε γαρ κυριως Βηθανια ο παρων οικος ονομαζεται
επει Βηθανια οικος ειρηνης λεγεται, οικος δε ειρηνης ο παρων του Κυριου οικος, εις
ον ημεις οικητορες καθ' εκαστην ημεραν προς τον οικοδεσποτην βοωμεν· ∆οξα εν
υψιστοις Θεωι, και επι γης ειρηνη, εν ανθρωποις ευδοκια. Ὁ εις Βηθανιαν ελθων,
αυτος και ωδε παραγινεται· παραγινεται δε ουχ ως μη παρων, αλλ' ως ων, και
παρων, και ερχομενος.
Ταυτην την του Κυριου ελευσιν και ο προφητης προθεωρησας ελεγεν· Ἰδου
Κυριος μετα ισχυος ερχεται, ο βραχιων αυτου μετα κυριας. Ἰδου Κυριος μετα ισχυος
ερχεται. Ἀληθης ο λογος, Μετα ισχυος ο Κυριος ερχεται. Πως μετα ισχυος; Ὡς τον
ᾅδην σκυλευσας, ως τον Λαζαρον της αναστασεως γευσας, ως μυριας ευεργεσιας τον
κοσμον εμπλησας. Ἰδου Κυριος μετα ισχυος ερχεται. Τις γαρ ισχυροτερος του
ειποντος, Λαζαρε, δευρο εξω; Ἰδου Κυριος μετα ισχυος ερχεται. Ἔρχεται ο μη απων·
ηκουσας γαρ, Ἐξελθωμεν εις απαντησιν του παροντος και ερχομενου, ου γην
βαδιζοντες τηι των ποδων μεταστασει, αλλα τας ψυχας καθαιροντες τηι των τροπων
βελτιωσει. Ἐξελθωμεν εις απαντησιν του παροντος ευχαριστουντες· ποιησωμεν ο
εποιησεν η αδελφη Μωυσεως· δραστικωτερας εκεινης φωνας βαλωμεν, επειδη και
χαλεπωτερος του Φαραω ο τηι λιμνηι του υδατος καταποντισθεις διαβολος.
Ἀσπασωμεν ουν τα της νικης συμβολα, ου τυμπανα χειροκρατουμενα, αλλα και βαΐα
φοινικων βλαστηματα· βοησωμεν μετα των ομοπιστων αδελφων, απερ αρτιως
ηκουσαμεν· Ὡσαννα, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου, ο βασιλευς του
Ἰσραηλ. Ταυτην την βασιλικην του Κυριου ελευσιν Ἡσαΐας ο προφητης
προθεωρησας ελεγε, καθως προειπον· Ἰδου Κυριος μετα ισχυος ερχεται, ως νεκρους
εγειρας· και ουχ απλως νεκρους, αλλα σεσηποτας, διαῤρυεντας, ιχωροστατησαντας,
τριχορυησαντας, τεταρταιον τον Λαζαρον εκ των ταφων αναστησας, ως ηκουες του
ευαγγελιστου λεγοντος· Προ εξ ημερων του Πασχα ηλθεν ο Ἰησους εις Βηθανιαν,
οπου ην Λαζαρος, ον ηγειρεν εκ νεκρων. Τι τοιουτον Μωυσης εποιησεν, οιον ο
∆εσποτης ημων Χριστος; Μωυσης μεν εθανατωσεν· ου γαρ εζωοποιησεν.
Αισχυνεσθωσαν λοιπον Ἰουδαιων παιδες, οι τον Μωυσην εγκωμιαζοντες, και τον
∆εσποτην Χριστον λοιδορουντες. Ἀλλ' ευθεως Ἰουδαιος παρεκπηδαι λεγων· Και παρ'
ημιν ουκ ανεστη νεκρος; ουκ ηγειρεν Ἠλιας ο προφητης τον της Σαρεπτιας χηρας
υιον; ανθρωπος δε ο Ἠλιας.
Πως ουν επι του διδασκαλου υμων μεγαλοφρονειτε, θεοδυναμιαν αυτωι
μαρτυρουντες, διοτι ηγειρε Λαζαρον εκ νεκρων; Τι λεγεις, ω Ἰουδαιε; συγκρινεις τον
Ἠλιαν, και τον ∆εσποτην Χριστον; Ἄλλο παιδεια δουλικη, και αλλο εξουσια θεικη.
Ει μη γαρ εγνως πρωτον τον τροπον της νεκρεγερσιας, ου μη συνιδηις τον λογον της
θεικης εξουσιας. Ἄκουε συνετως· ο επι του Ἠλια νεκρος, ο υιος της Σαρεπτιας χηρας,
ει και θανατωι παρεδοθη, αλλ' ομως ου δια την φυσικην εκλειψιν, αλλα δια παιδειαν
και θλιψιν του Ἠλια, προς το καμφθηναι τον Ἠλιαν εκ της σκληροκαρδιας εις
συμπαθειαν. Ὀργισθεις γαρ ποτε ο Ἠλιας, καθως ιστε σαφως, τωι οικωι Ἀχααβ, και τωι
Ἰσραηλιτικωι λαωι δια την παρανομιαν της Ἰεζαβελ, μεθ' ορκου απεφηνατο λεγων·
Ζηι Κυριος ο Θεος, ει εσται τα ετη ταυτα δροσος, η υετος επι γης, ει μη δια στοματος
μου. Ταυτηι τηι ανυδρωι αποφασει του Ἠλια ο των ολων Θεος ουκ ηρεσθη, πληροι δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

την του δουλου αποφασιν. Ἤθελε γαρ αυτον τον δησαντα τας νεφελας τηι στειρωσει
των πλουτιαιων υετων, θαττον λυθηναι την συμφοραν της ανυδριας. Ὁ δε Ἠλιας ου
προσεθετο τηι διαλλαγηι. Ἄλλως γαρ ο Θεος σπλαγχνιζεται, και αλλως ανθρωπος
σκληρυνεται. Ὁ Κυριος ουν επι τηι σκληριαι του δουλου ηθελε παρακαλεσαι τον
δουλον, ινα δανεισηι τηι γηι υετον δια του λογου. Ἀνοικειον γαρ τωι Θεωι ην ανθρωπον
παρακαλεσαι· διο και ως Θεος αλλην μετηλθε πραγματειαν. Ποιαν ταυτην; Ἄκουε
συνετως· της αβροχιας τοινυν επιτεινομενης, επι ετη τρια και μηνας εξ ουκ ωγκωθη
προς ομβρων τοκον νεφελη. Ἤρξατο ουν ο Ἠλιας ολιγωρειν τηι διψηι, αλλ' ομως
εκαρτερει βασταζων την ενδειαν, εκ φιλονεικιας τουτο ποιων· ηθελε γαρ και αυτος
εκτριβηναι, η διαλλαγηναι τωι οικωι Ἀχααβ. Τι ουν ο Κυριος; Σοφι 61.704 ζεται τον
ιδιον δουλον, ου παρακαλων, αλλα λεγων· Ἀναστηθι εντευθεν, και πορευθητι εις
τον χειμαῤρουν Χοῤραθ του επι προσωπου του Ἰορδανου, και πιεσαι υδωρ εκ του
χειμαῤρου, και τοις κοραξιν εντελουμαι του διατρεφειν σε εκει. Ταυτα δε εφη ο
Κυριος, ουχ ινα θρεψηι τον Ἠλιαν, αλλ' ινα υβρισηι· ουχ ινα τιμησηι, αλλ' ινα δια της
εφυβριστου τροφης εις συμπαθειαν αυτον ελκυσηι.
Ἀνοικειον γαρ ην τον προφητην δια κορακων τραφηναι, και κρεοφορον
αυτωι τραπεζαν παρατεθηναι τωι εξ αρχης ασκητικους πονους διατεμοντι. Ἴσχυε γαρ
ο Κυριος η δια περιστερων θρεψαι τον δικαιον, η δια της του μαννα δοσεως, καθ'
ομοιοτητα των υιων Ἰσραηλ, η παραπλησιως τωι ∆ανιηλ φακοφορον ανδρα τον
Ἀμβακουμ παραστησαι· ισχυεν ο Κυριος τον Ἠλιαν σεμνως διαθρεψαι, επειδη και εν
αλληι καθοδωι σεμνως αυτον διεθρεψεν. Ἡνικα γαρ αλλοτε Ἠλιας φευγων την
Ἰεζαβελ ερημον κατελαβε, και εν τηι ερημωι εκαθευδε συν πολλωι τωι λιμωι και τηι
διψηι, οτι πολλη η της φυγης οδος, τιθησιν ουν ο Κυριος προς κεφαλην αυτου αρτον
και υδωρ, και αυθις νυττει την πλευραν αυτου, και ουκ αλλο μερος. ∆ια τι; Ἄκουε
συνετως· την πλευραν αυτου νυττει, επειδη απειλην πλευρας εφυγε. Και προς αυτον
ο Κυριος· Ἠλια, αναστηθι, και φαγε και πιε, οτι πολλη απο σου η οδος. Ἀναστας δε ο
Ἠλιας και φαγων και πιων, επορευθη εν τηι ισχυι της βρωσεως εκεινης
τεσσαρακοντα ημερας και τεσσαρακοντα νυκτας, ουχ ως πεινων, αλλ' ως
εμπεπλησμενος. Τοιαυτη γαρ η θεοδωρητος βρωσις. Ὁ εκεισε τοινυν γνησιως
διαθρεψας, ισχυσε και εν τωι παροντι ουρανοθεν αυτον διαθρεψαι· αλλα παριστησιν
αυτωι ανοικειον τραπεζαν, οπως δια της εφυβριστου τροφης καμφθηι προς
συμπαθειαν και οικτον. Ὁ δε εμενεν ακαμπης. ∆εον γαρ τον Ἠλιαν ακουσαντα του
Κυριου λεγοντος· Πιεσαι εκ του χειμαῤρου, και τοις κοραξιν εντελουμαι του
διατρεφειν σε εκει, προσπεσειν, ικετευσαι, και ειπειν, Μηδαμως, Κυριε· ουδεποτε
εισηλθεν εις το στομα μου παν κοινον και ακαθαρτον· κορακας μοι παρισταις τους
επιβουλους του Νωε; κρεοφορον τραπεζαν ευτρεπιζεις ως εθνικωι και αλλοφυλωι,
ασκητικοις εθεσιν εξ αρχης προσεντραφεντι; εδει ταυτα παρακλητικως τον Ἠλιαν
προσενεγκαι τα ρηματα. Ἀλλ' ουδεν τουτων ο Ἠλιας· ᾔδει γαρ, οτι εαν αιτιασηται
την ανοικειον τραπεζαν, ερει προς αυτον ο Κυριος· Τι λεγεις, ω Ἠλια; ου καταδεχηι
πιειν ρυπαρον υδωρ, υετον μη εασας κατελθειν; επυρακτωσας γαρ την γην του
Ἰσραηλ· ουκ εστιν ευρειν σταγονα υδατος εν φρεατι, ουτε εν πηγηι νοτιδα. Ὃ ουν
εποιησας, καταδεξαι. Ου προσδεχηι κρεοφορον κορακων τροφην; Ουκ εστιν ευρειν
αρτον, ουδε σταχυν, ουδε χλοηφορον λαχανον, μηποτε ομβρου μητε δροσου
πεσουσης επι της γης τηι σηι του στοματος κλειθρωσει· ουδεν εστιν ευρειν, ει μη κρεα
μονα, και ταυτα νεκριμαια, των ζωων τελευτησαντων τηι εκλειψει των τροφων. Τι
ουν ου προσδεχηι την τραπεζαν των σων καματων; Ὅπως ουν μηδεν τουτων ακουσηι
ο Ἠλιας, κατεδεξατο την ανοικειον τραπεζαν.
Ειλατο γαρ μαλλον ανομβριαν βαστασαι πολυχρονιον, η τον ομβροφορον
δανεισαι λογον. Τι ουν ο πανσοφος Κυριος; Ὡς ειδεν αυτον προσμενοντα τηι σκληριαι,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αλλην πραγματειαν μετερχεται ισχυροτεραν της πρωτης. Ποιαν ταυτην· Ξηραινει
τον ποταμον, συστελλει τους κορακας, βαλλει φωνην προς αυτον· Πορευου εις
Σαρεπτα της Σιδωνιας· ιδου εντελουμαι γυναικι χηραι του διατρεφειν σε εκει. Ὁραις
πως εσπευδεν εις συμπαθειαν αυτον κλιναι ο Κυριος; Ου γαρ απεστειλεν αυτον εις
οικον αρχοντικον, η εις βασιλικον, η εις ευπορον τινα γυναικα, αλλα προς χηραν
ενδεομενην, οπως καν ουτω καμφθηι προς συμπαθειαν. Ὁ δε και ουτως ακαμπης
εμενε. ∆εον γαρ αυτον ακουσαντα του Κυριου λεγοντος· Πορευθητι εις Σαρεπτα της
Σιδωνιας· ιδου εντελουμαι γυναικι χηραι του διατρεφειν σε εκει, προσπεσειν, βοησαι,
ικετευσαι, και ειπειν, Μη καταγαγηις με εις ταπεινωσιν, ω ∆εσποτα· Σιδωνιοις με
παραπεμπεις, και γυναικι χηραι παρενοχλειν με προσταττεις, ης ο αρτος δακρυων
πεπληρωμενος, η τραπεζα στεναγμων αναμεστος, η κλινη καταρας προσκεφαλαιον
εχουσα; αλλ' ουδεν τουτων ο Ἠλιας. Ἔγνω γαρ οτι, εαν παραιτησηται της χηρας την
τραπεζαν, ερει προς αυτον ο Κυριος· Τι λεγεις, ω Ἠλια; παραιτηι της χηρας την 61.705
τραπεζαν, ο πασαν την γην Ἰσραηλ στειρευειν παρασκευασας, χηραν αυτην
εργασαμενος, στειραν και ατεκνον, καρπους μη τικτουσαν, και συ παραιτηι της χηρας
την τραπεζαν; Ὅπως ουν μηδεν τουτων ακουσηι ο Ἠλιας, ευθεως εστειλατο την επι
Σιδωνιους αποδημιαν, εν ευφροσυνηι, η οδυνηι ποριζομενος. Ἄκουσον δε προς ταυτα.
Ξενισθεις ο Ἠλιας υπο της χηρας ευρεν αδαπανητον τραπεζαν, γνησιαν, αρμοδιον,
ασκητικην, υδωρ και ελαιον και αλευρον, και δυο ξυλαρια. Τι γαρ ουν; δυο ξυλαρια
μονα ειχεν η χηρα; Ναι. Πως; Ἄκουσον, και ερω σοι.
Αυτη η μνημονευθεισα χηρα εικονα της Ἐκκλησιας εφερε· διο προς αυτην
αποστελλεται ο προφητης. Εισελθων τοιγαρουν ο προφητης εις τον οικον της χηρας·
ευρεν ως αληθως της Ἐκκλησιας ημων την ενθηκην· ευρεν υδωρ και ελαιον και
αλευρον, και δυο ξυλαρια· υδωρ, το βαπτισμα· ελαιον, το χρισμα· αλευρον, ο αρτος·
δυο ξυλαρια, του σταυρου το κατορθωμα. Ἦν δε και προς την χηραν βοησας ο Ἠλιας·
Ὁ καμψακης του ελαιου ουκ ελαττονησει, και η υδρια του αλευρου ουκ εκλειψει.
Ἀνελλιπες γαρ η χαρις της ορθοδοξου πιστεως. Ευρων τοιγαρουν ο Ἠλιας την
αδαπανον τραπεζαν της χηρας, ηυφρανθη, ηγαλλιασατο, λεγων προς εαυτον· Ὧδε
διαξω του λοιπου, ωδε τον απαντα μου χρονον διατριβω· αρμοδιον γαρ την
τραπεζαν ευρον, ουδεις μοι λογος τωι οικωι Ἀχααβ, και τωι λαωι Ἰσραηλ, και τηι μανιαι
της Ἰεζαβελ· εχετωσαν κληρονομιαν, την αβροχιαν· εγω γαρ των ενταυθα ουδ' ολως
χωριζομαι. Ταυτα λεγων ο Ἠλιας προς εαυτον ευφραντικως λογιζομενος, μη
συνειδως, ως ανθρωπος, οτι εν τηι ευφρασιαι την οδυνην εμελλεν ευρισκειν. Ἴστε
παντες, πως η χηρα δυο παιδας εχουσα γνησιους και ομοκοιλιους, ορθρου της κλινης
διεγερθεισα, θεωρει τον ενα αυτης υιον θανατωι παραδοθεντα. Ει δε πεφυκε χηραν
επιτηδευειν επι τεκνωι αῤρενι τελειωι τελευτωντι, ουδεις υμων αγνοει· ενδοξοτεραν
γαρ ηγειται την του τεκνου ζωην υπερ παντα τον πλουτον του κοσμου. Ου γαρ
προσετεθη κατα το ειωθος τωι νεκρωι η γυνη, ουτε εκηδευσεν, ουτε προς την εξοδον
ησχοληθη· αλλα καταλιπουσα αυτης τον νεκρον, του Ἠλια καθηψατο, κρατουσα,
περιαγουσα, οχλοποιουσα, κραζουσα επι παντων· Τι εμοι και σοι, ανθρωπε του Θεου;
ηλθες προς με του αναμνησαι τας αμαρτιας μου, και θανατωσαι τον υιον μου.
Τουτεστι, Συ αυτον εθανατωσας. Ειδες πως η ευφροσυνη του Ἠλια εις οδυνην
μετηλθεν; Ὡς φονευς κατειχετο· ουτω γαρ ελεγεν η χηρα, Τι εμοι και σοι, ανθρωπε
του Θεου; Εισηλθες προς με του αναμνησαι τας αμαρτιας μου, θανατωσαι τον υιον
μου. Συ αυτον εθανατωσας· η ση εισοδος παρεσκευασε τουτο.
Μη ευρες τον παιδα μου ασθενουντα; μη ηῤρωστησεν ημεραν μιαν; η ση
εισοδος τον θανατον του υιου μου παρεσχε. Τι μοι αλευρον εχαρισω, του εσθιοντος
μη παροντος; δος μοι τον υιον μου· συ αυτον εθανατωσας κληρονομησαι τον οικον
μου βουλομενος. ∆εξαι συ το αλευρον, και δος μοι τον υιον μου. Ἐμε σιτευεις, και το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

τεκνον μου φονευεις; μετα ιδιων λιμωξω, και μη μετα ξενων πλουτησω. Τι εμοι και
σοι, ω ανθρωπε του Θεου; εισηλθες προς με του αναμνησαι τας αμαρτιας μου, και
θανατωσαι τον υιον μου. Συ τον υιον μου εθανατωσας, σκληρος μοι τις φαινηι· ουκ
εστιν η εισοδος σου ειθεια; Τι διαπραξω, απαγγειλον μοι. Μη εφυγες τον Θεον σου;
μη τα του Ἰωνα διεπραξω πραγματα. Τραχυς τις μοι φαινηι. Πυρ πνεεις, φονον ορεγηι,
αβροχιαν βασταζεις, πεντηκονταρχας κατακαιεις· εγνωσθη μοι γαρ ουν τα κατα σε.
Ουκ αρκει σοι οτι τους ομοφυλους σου επνιξας, αλλα και ωδε παραγεγονας τα ομοια
διαπραξασθαι; Πολλους επαιξας, εμε δε ου παιξεις· δος μοι τον υιον μου. Τι ουν ο
Ἠλιας; Συνεκαμφθη ευθεως· εγνω γαρ του Κυριου το σφυγμα. ∆ιο μεγα στεναξας ως
ηττηθεις, εβοησε λεγων· Οιμοι, Κυριε, ο μαρτυς της χηρας, μεθ' ης εγω οικω μετ'
αυτης, συ εκακωσας του θανα 61.706 τωσαι τον υιον αυτης· σον το εργον· επεγνω
γαρ, ∆εσποτα. Ἰδου υπο χηρας βιαζομαι· αει γαρ σκληροταταις γυναιξι παραπεμπεις
με. Την Ἰεζαβελ εφυγα, και εις ταυτην περιεπεσα. Πολλους πειρασμους υπεμεινα,
ταυτης δε την γλωτταν βαστασαι ου δυναμαι. Συ ει ο ειρηκως μοι, ∆εσποτα·
Πορευθητι εις Σαρεπτα της Σιδωνιας· ιδου εντελουμαι γυναικι χηραι του διατρεφειν
σε εκει. Και ιδου διαστρεφει· ου γαρ διατρεφει. Ὡς φονευς κατεχομαι· και καλως
κατεχομαι· ανθηρος γαρ ην ο παις εν τηι εισοδωι μου· πως ουν αθρους θανατωι
παρεδοθη, ουκ οιδα.
Λυτρωσαι με, Κυριε, της οχλησεως ταυτης· θεατρον μοι περιεστησεν,
αισχυνην μοι περιεθηκε, θλιψιν μοι πολλην επηγαγε. ∆ος την ψυχην, και παρεχω
την βροχην· πληροφορησον την χηραν, και αρδευω την χωραν· δος του παιδος την
παλαιβιωσιν, και κινω την γλωτταν προς ομβροδοσιαν. Ταυτα μεντοι δια την
προῤρηθεισαν του Λαζαρου νεκρεγερσιαν, και την των Ἰουδαιων αντιλογιαν, οτι
αλλως ∆εσποτης αυθεντει, και αλλως δουλος εγειρει. Ἠλιας ηγειρε νεκρον, αλλ'
ομως ουκ ηυθεντησεν· ωδυνηθη γαρ πολλα και εθλιβη και στενωσει περιεπεσε. ∆ιο
εβοησεν εν προσευχηι λεγων· Οιμοι! Ὅπου δε το, οιμοι· εκει οδυνη ψυχης. Ουτω γαρ
και αλλαχου ευρησεις τον προφητην οδυρομενον και λεγοντα· Οιμοι! οτι
κατελειφθην ως συναγων καλαμην εν αμητωι, και ως επιφυλλιδα εν τρυγητωι· και
παλιν ετερος προφητης, Οιμοι, οιμοι εις ημεραν! οτι εγγυς η ημερα Κυριου, και αυτη
ως ταλαιπωρια· και παλιν αλλος, Οιμοι! οτι απολωλεν απο της γης. Πανταχου οδυνη
το Οιμοι. Ουτω και Ἠλιας ενταυθα· Οιμοι, Κυριε, ο μαρτυς της χηρας, συ εκακωσας
του θανατωσαι τον υιον αυτης. Και ενεφυσησε τωι παιδαριωι τριτον. Ὅρα ουν
ενταυθα, πως εν τωι νομωι της χαριτος το μυστηριον εικονογραφειται. Το γαρ,
Ἐνεφυσησε τριτον, της αδιαιρετου Τριαδος την εισοδον παρισται. Και επεκαλεσατο
τον Θεον, και ειπεν· Ἐπιστραφητω δη, Κυριε, η ψυχη του παιδαριου εις αυτον. Και
εγενετο ουτω.
Τι λεγεις, ω Ἰουδαιε; μητι τοιουτον ο Κυριος, οιον Ἠλιας; μητι τοιουτον
Ἠλιας, οιον ο Κυριος; μη εκλινεν ο Κυριος γονυ; μη επλατυνε την προσευχην; Αυτωι
γαρ πασα προσευχη αναπεμπεται· φωνην αφηκε μονον, Λαζαρε, δευρο εξω, ως
δεσποτης δουλον καλων. Τι ουν; εξηλθεν ως δουλος υπακουσας δεσποτηι; Ἐξηλθεν,
ουκ εβραδυνεν, ουκ ανεμεινεν ο ᾅδης, ουκ εστασιασεν ο θανατος, ουκ ανεβαλοντο αι
κατω δυναμεις· αλλα μαλλον κατεπλαγησαν. Ὁ γαρ ᾅδης εχων τον Λαζαρον ηδη
τεσσαρας ημερας εν τοις ιδιοις χωριοις πανταχοθεν διαλυθεντα, ως αγομφωτον
σκαφος, λοιπον αμεριμνος ην· αι κατω δυναμεις ουκ ειχον εννοιαν, ως Λαζαρος των
καταχθονιων ανασπασθησεται λοιπον. Ὡς δε αθροον η ∆εσποτικη φωνη εν τωι ταφωι
κατελθουσα συν φωτισμωι πολλωι ηρξατο θαττον τας μεν τριχας του Λαζαρου
αντιφυτευειν τηι κεφαληι, τον μυελον ενθηκιαζειν τηι κενοτητι των καλαμων, των δε
φλεβων την μεστωσιν προς ζωτικον κατευθυνειν αιμα, κατεπλαγησαν αι κατω
δυναμεις προς αλληλας βοωσαι· Τις ουτος ο καλων; τις ουτος ο αυθεντων; τις ο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αναπλαττων διαλελυμενον χουν; τις ο εξυπνιζων νεκρον ως εξ υπνου; τις ο
αδαμαντινας πυλας διαῤρησσων; τις ο βοων, Λαζαρε, δευρο εξω; η φωνη μεν
ανθρωποφθογγος, και η δυναμις θεοδυναμος. Τις ο καλων; ουκ εστιν ανθρωπος· το
μεν σχημα ανθρωπου, η δε φωνη Θεου. Προπεμψωμεν Λαζαρον, οξεως αυτον
αναφορησωμεν, μη κατελθηι ωδε ο καλων αυτον, μη βραδυνοντος τουτου ωδε
κατελθηι ο καλων. Ἤρξαντο σαλευεσθαι οι νεκροι και κινεισθαι. Ἕνα ζημιωθωμεν,
φησι, και μη απαντας απολεσωμεν.
Ουτως ο Λαζαρος εξεπηδησεν εκ του κολπου του ᾅδου αινων και ευλογων
και δοξαζων τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον. Ἐνταυθα τον λογον σφραγισωμεν·
τα βαΐα των φοινικων αναλεγομενοι εις απαντησιν του Κυριου εξελθωμεν βοωντες
και λεγοντες· Ὡσαννα, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου. Αυτωι η δοξα
και το κρατος εις τους αιωνας.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


