De Lazaro et divite
Εις τον Λαζαρον και εις τον πλουσιον, ομιλια ʹ.
59.591
αʹ. Μεγιστον εστι διδασκαλειον το της Ἐκκλησιας σταδιον, πλουσιων
παιδευτηριον, πενητων καταφυγιον. Φερε τοινυν, αγαπητοι, επειδηπερ εν τωι σκαμματι
της διδασκαλιας εστηκαμεν, τοις του προλαβοντος διδαγμασιν εξακολουθησαντες, τα
αρτιως ειρημενα εν χερσι λαβοντες, πασιν υμιν τας παρ' ημων οφειλομενας ψεκαδας
59.592 του λογου δροσισωμεν. Ἦν δε ημιν το αναγνωσμα διηγουμενον πλουσιου και
πενητος πολιτειαν· πλουσιου μεν τον βιον τηι τρυφηι βεβαπτισμενον, πενητος δε τον
βιον τηι πτωχειαι κατεστιγμενον. Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος, και ενεδιδυσκετο
πορφυραν και βυσσον, ευφραινο 59.593 μενος καθ' ημεραν λαμπρως. Πτωχος δε τις ην
Λαζαρος ονοματι, ος εβεβλητο προς τον πυλωνα του πλουσιου ηλκωμενος, και
επιθυμων απο των πιπτοντων ψιχιων της τραπεζης του πλουσιου μεταλαβειν· και
ουδεις εδιδου αυτωι, αλλα και οι κυνες ερχομενοι ελειχον τα ελκη αυτου. Ἀναγκαιον
τοινυν διηγησασθαι, αγαπητοι, τα κατα μερος, ιν' ωσπερ οι πλωτηρες εκ της των
προπλεοντων πειρας φυγωμεν και ημεις τας υφαλους των ναυαγιων πετρας· ιν' οι μεν
πλουσιοι εκ της του προλαβοντος πλουσιου τιμωριας εαυτους σωφρονισωσιν, οι δε
πενητες τας εαυτων ελπιδας εν Λαζαρωι ορωντες προλαμπουσας προθυμως τον δρομον
της θλιψεως διεκδραμωσιν. Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος. Ἄνθρωπος τις. Ου τετιμηται τηι
του ονοματος προσηγοριαι, ωσπερ ο δικαιος Ἰωβ. Ἄνθρωπος τις ην εν χωραι τηι Αυσιτιδι,
ωι ονομα Ἰωβ. Τουτου δε παρασεσιωπηται το ονομα· ο γαρ ακαρπος εστερηται και του
ονοματος δικαιων γαρ και τα ονοματα εν βιβλωι ζωης, αμαρτωλων δε εξαλειφθησεται,
μονον εχων το κοινον της φυσεως ονομα το ανθρωπος· τουτο γαρ παντων κοινον το
ονομα. Ἀλλα κοινον μεν ειχε το ονομα, ιδιαζουσαν δε της κακιας την ωμοτητα.
Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος. Συγγενης μεν του πενητος Λαζαρου κατα την του σωματος
φυσιν, ξενος δε της εν Χριστωι κληρονομιας δια την της προαιρεσεως μοχθηριαν.
Ἄνθρωπος τις ην. Ἄνθρωπος μεν ην τωι σχηματι, τωι δε φρονηματι θηριον μονοφαγον.
Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος. Πλουσιος εν κτημασι, πλουσιος εν εγκλημασι, πλουσιος εν
χαλκωι, πλουσιος εν ιωι αμαρτιας· αργυρωι περιλαμπομενος, αλλ' αμαρτιαις
συσκοτιζομενος· πλουσιος εν χρυσωι, αλλα πτωχος εν Χριστωι· εσθητα εχων πολλην,
αλλα γυμνην εχων την ψυχην· πολυτελη εσθητα φυλασσων, και σητας εκτρεφων
πολλους. Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος. Πλουτωι κομων, ανθος δικαιοσυνης ουκ εχων·
δενδρον φθινοπωρινον, ακαρπον, δις αποθανον. Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος, και
ενεδιδυσκετο πορφυραν και βυσσον. Πορφυραν μεν ειχε το ενδυμα, της βασιλειας δε του
Θεου απεῤριπτο, πορφυραν ειχεν, ου τωι αιματι του Χριστου εῤραντισμενην, αλλ' εξ
αιματος κοχλιου θαλασσης βεβαμμενην· ου βασιλειαν ουρανων μνηστευομενην αυτωι,
αλλα φοβεραν φλογα γεεννης αυτωι προλαμπουσαν. Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος, και
ενεδιδυσκετο βυσσον και πορφυραν, ευφραινομενος καθ' ημεραν λαμπρως.
Ευφραινομενος, ουχ ως οι δικαιοι εν Κυριωι δικαιων γαρ ευφροσυνη μνημη Θεου, ως
μαρτυρει μοι ∆αυιδ λεγων· Ἐμνησθην του Θεου, και ηυφρανθην, αλλ' ην
ευφραινομενος εν μεθαις, εν ασωτιαις, εν κραιπαλαις, εν αταξιαις, ουδεν απεοικως
χοιροις εν βορβορωι κυλινδουμενοις. Πτωχος δε τις ην Λαζαρος. Ειπε του πενητος το
ονομα, τιμων τον πτωχον δια της του ονοματος προσηγοριας. Πτωχος δε τις ην
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Λαζαρος, ος εβεβλητο προς τον πυλωνα αυτου, τηι τρικυμιαι της πτωχειας σφοδρως
κλονουμενος, αλλα μετ' ου πολυ εις τον ευδιον κολπον του Ἀβρααμ υπ' αγγελων
δορυφορουμενος. Πτωχος δε τις ην Λαζαρος, ος προς τον πυλωνα του πλουσιου
εβεβλητο ηλκωμενος. Ὢ ποσοις κακοις ο πτωχος συνειχετο! υπο της βαρυτατης πενιας,
ωσπερ υπο χαλαζης βιαιας εκολαφιζετο· υπο των αναζεουσων φλυκταινων, ωσπερ υπο
ανθρακων σπινθηροβολων διησθιετο· πανταχοθεν χειμαῤροι αυτωι θλιψεως
προσηῤρασσοντο, το σωμα διαλυοντες, την καρδιαν συνθρυπτοντες· ουδεμια αυτωι
ανεσις γαληνης ηυρισκετο. Ἔξωθεν μαχαι εσωθεν φοβοι. Ἔξωθεν γαρ το σωμα υπο των
φλυκταινων εδαμαζετο, και εσωθεν η καρδια υπο των απαραιτητων φροντιδων
διησθιετο. Ου χωρα αυτωι σιτοφορος σπερμα αρτου προσεφερεν, ουκ αμπελος αυτωι
βοτρυν γλυκυῤρωγον προσεκομιζεν, ου δενδρον οπωρας ηδιστον καρπον αυτωι
εγεωργει, ουδ' αλλο τι των γεηρων προς την της πενιας παραμυθιαν ην. Πως γαρ, ωι
ουδε σπιθαμη γης αροσιμου τοπος υπηρχεν, ουτε πηχυαιον εδαφος εις κατοικησιν, αλλ'
αιθριος εβεβλητο επι της κοπριας; Κοπρος αυτωι και εν νυκτι και εν ημεραι περιβολαιον
ην, θαλπουσα μεν εν τωι χειμωνι εκ μερους, εν δε τωι θερει δεινως κατακαιουσα.
Κατεστιγμενον ειχε το σωμα τοις τραυμασιν, αδρανες προς γεωργιαν, αχρηστον προς
οδοιποριαν και εμποριαν, και προς τας αλλας 59.594 των χρειων αφορμας ανεπιτηδειον.
Πανταχοθεν αυτωι απορια, πανταχοθεν στενωσις· στεναγμοι αυτωι προ δακρυων
επι τηι καρδιαι τριβολων δικην εφυοντο· οχετοι δακρυων επι παρειων αυτωι εφεροντο τηι
συνεχει των δακρυων ρυμηι αυλακιζομεναι· θανατον εν τοις υπνοις εμελετα, θανατον
μετα τον υπνον περιεβλεπετο, και ουδαμου ευρισκεν. Πονων γαρ και φροντιδων
μακρων ως λυτηριον επεζητει τον θανατον, ουδεν απεοικως τωι πολυαθλωι Ἰωβ. Και γαρ
εκεινος απωλεσας τα χρηματα, τα βουκολια, τα κτηματα, τελευταιον γυμνος το σωμα
τοις σκωληξι συνειλημμενος, επι της κοπριας εβεβλητο, και θανατον επεθυμει. Τι γαρ
ελεγε; Ἵνα τι δεδοται τοις εν πικριαι φως, ζωη δε ταις εν οδυναις ψυχαις; Οι ιμειρονται
του θανατου, και ου τυγχανουσιν, ανορυττοντες αυτον ωσπερ θησαυρον· περιχαρεις δε
εγενοντο, εαν κατατυχωσι· θανατος γαρ ανδρι αναπαυσις. Ἀλλα και επεθυμει, φησιν,
απο των ψιχιων των πιπτοντων απο της τραπεζης του πλουσιου χορτασθηναι, και
ουδεις εδιδου αυτωι. Ὢ βιου αλλοκοτου! ο μεν πλουσιος εν τωι πολυφορτωι ρευματι της
τρυφης καταρδευομενος εμεθυεν, ο δε πενης μηδεμιαν εχων ευποριας ικμαδα, τωι
καυσωνι της πενιας εμαραινετο.
∆ια τι γαρ αυτοις ευκρατος ο πλους του βιου εν τηι προς αλληλους κοινωνιαι ου
γεγενηται; ∆ια τι; Ἵνα ο μεν πενης λαμπρους τους στεφανους της υπομονης υποδεξηται,
ο δε πλουσιος της αποτεθηριωμενης ψυχης τους ομφακας τοις οικειοις οδουσι
μασησηται. Ἀλλα και οι κυνες, φησιν, ερχομενοι απελειχον τα ελκη αυτου.
Ευγενεστεροι οι κυνες του πλουσιου, αγαθωτεροι της εκεινου απανθρωπιας. Ἐκεινου
μηδεποτε ψεκαδα ελαιου δροσισαντος τωι πενητι, οι κυνες την ακμην των οδοντων τηι
φιλανθρωπιαι πραΰναντες, απαληι τηι γλωσσηι αυτον εθεραπευον, ως αν πασαν ρυπαριαν
και παντα ιχωρα των τραυματων αυτου αποσμηχοντες· και τα αγρια ελκη τηι λειοτητι
της γλωττης τιθασσευοντες, τους πονους των τραυματων αυτου υπεκλεπτον ηρεμα. Ὁ
δε γε πλουσιος ουδε ομμα ιλαρον εχαρισατο τωι πενητι πωποτε, ουδε λογον καν
ακαρπον, ου ρακος αυτωι επεῤριψεν, ου σιτων λειψανον, ουκ οβολον ενα υπο ιου
δεδαπανημενον, ουκ αρτον, ου κλασμα αρτου υπ' ευρωτος διεφθαρμενον, αλλα παντα
εν τηι αυτου γαστρι, ωσπερ εν πανδοχειωι, δια της του φαρυγγος χωνης ενεῤριπτεν.
βʹ. Ἀλλα τι; Οια εκαστου τα οψωνια, τοιαυται και αι ανταποδοσεις. Συνεβη δε,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

φησιν, αποθανειν τον πενητα, και απενεχθηναι υπο των αγγελων εις τους κολπους του
Ἀβρααμ. Μολις ποτε ο πενης απο της ζαλωδους πενιας ρυσθεις, εις τον ευδιον λιμενα
του Ἀβρααμ απεπλευσεν. Ἐγενετο γαρ, φησιν, αποθανειν τον Λαζαρον, και απενεχθηναι
υπο των αγγελων εις τους κολπους του Ἀβρααμ. Ὁραις, πως η πενια μετα την εντευθεν
εξοδον δορυφορους αγγελους εχει; Συνεβη δε και τον πλουσιον αποθανειν και ταφηναι.
Ευθυς επι του πλουσιου τετακται η ταφη, κατα το υπο του ∆αυιδ λεγομενον· Και οι
ταφοι αυτων οικιαι αυτων εις τον αιωνα. ∆ια τουτο λεγεται σοι· Πτωχε, Μη φοβου, οταν
πλουτησηι ανθρωπος, οτι ουκ εν τωι αποθνησκειν αυτον ληψεται τα παντα, ουδε
συγκαταβησεται εαυτωι η δοξα αυτου. Ἐνταυθα γαρ παντα καταλιμπανει, τους δουλους,
τους υπασπιστας, τους υπηρετας, τους παρασιτους, τους κολακας, τα οχηματα, τους
χρυσοχαλινους ιππους, τα βαλανεια, τα χωρια, τους χρυσωροφους οικους, τα
εψηφωμενα εδαφη, την βασιλειαν, την εξουσιαν, την δεσποτειαν, παντα ενταυθα
καταλιμπανει, και γυμνος απερχεται. Και υπαρχων εν τωι ᾅδηι, Ἐπαρας τους οφθαλμους.
Ἐνθυμηθητι, εις οσον βαθος υπηρχεν πλουσιος, εις δε οιον υψος ο πενης. Και επαρας,
φησι, τους οφθαλμους αυτου ο πλουσιος, ειδε τον Ἀβρααμ, και Λαζαρον εν τοις κολποις
αυτου. ∆ια τι γαρ μη ο Λαζαρος ειδε τον πλουσιον; Ἐπειδη ο εν τωι φωτι τυγχανων τον
εν τωι σκοτει οντα ου βλεπει, αλλ' ο εν τωι σκοτει τον εν τωι φωτι οντα οραι. Και ειπε·
Πατερ Ἀβρααμ, ελεησον με. Ἄρτι λεγεις, Ἐλεησον,οτε καιρος ελεους ουκ εστιν. Ουκ
ηκουσας του λεγοντος, Ἀνιλεως η κρισις τωι μη ποιησαντι ελεος; Νυν μετανοεις, οτε ουκ
εστιν εξομολογησις. Ουκ ηκουσας του 59.595 ∆αυιδ λεγοντος, Ἐν δε τωι ᾅδηι τις
εξομολογησεται σοι; Ἐλεησον με, και πεμψον Λαζαρον. Λαζαρον νυν γνωριζεις; νυν
επιγινωσκεις τον επι της κοπριας οντα, ον ποτε ισα των κυνων τιμαιν ουκ ηβουλου;
Ἔκλεισας τα σου σπλαγχνα αυτωι εν τωι βιωι της ευποριας· κλειω μου καγω νυν τους
κολπους της ανεσεως εν τωι καιρωι της τιμωριας. Ουκ ηκουσας του Θεου σοι βοωντος δια
των προφητων παντων και λεγοντος· Ἔλεος και κριμα φυλασσον, και εγγιζε τωι Θεωι
σου, διοτι ελεος θελω υπερ θυσιαν; και, Μακαριοι οι ελεημονες, οτι αυτοι ελεηθησονται;
και παλιν, Ὁ ελεων πτωχον, δανειζει Θεωι; Ὅπου ουν εσπειρας, εκει ζητει και θερισαι·
οπου εδανεισας, εκει και απαιτει.
Συ δε ελεημοσυνης σπερμα ουκ εῤριψας πωποτε, ουτε δια της εις τον πενητα
ελεημοσυνης Θεωι εδανεισας, αλλα παντα τηι εαυτου γαστρι εθησαυρισας. Ὅπου εσχες
τον θησαυρον σου, εκει εχε και την καρδιαν σου. Ἐλεησον με, και πεμψον Λαζαρον, ινα
την ακμην του δακτυλου αυτωι βαψηι υδατος, και καταψυξηι μου την γλωσσαν, οτι
δεινως οδυνωμαι εν τηι φλογι ταυτηι. Την γλωσσαν κολαζεται, δι' ης την τροφην
ελαμβανε· ρανιδα εζητει υδατος, επειδη καν ποτηριον ψυχρου υδατος εις ονομα 59.596
μαθητου πωποτε διψωντι ου μετεδωκεν. Ει κοινωνον εν τωι βιωι των σων αγαθων
εκτησω τον Λαζαρον, νυν αν την βασιλειαν συν αυτωι εμερισω· ει συνηκας επι τον
πενητα, νυν αν εῤρυσθης της πονηρας κρισεως. Μακαριος γαρ ο συνιων επι πτωχον και
πενητα· εν ημεραι πονηραι ρυσεται αυτον ο Κυριος. Ἐξομαλισον εκεινο το χαος το
πολυφλεγες τηι πλουσιαι των χρηματων σου εις τους πενητας καταβοληι· δροσισον νυν
το ελεος, και εσβεσας την καμινον· θρεψον ορφανους, και απεκτεινας τους ακοιμητους
σκωληκας· στειλον δακρυον χηρας, και απεσμηξας σου την ψυχην του πενθους των
αμαρτηματων.
∆ια τουτο γαρ σοι ταυτα ανεγνωσται, ινα μη τοις αυτοις ιχνεσι του ανελεημονος
πλουσιου επιβας, εις την αυτην τιμωριαν της γεεννης εμπεσηις. Συ δε ο πενης μη
ολιγωρει, μηδε αποκαμηις εν τηι τρικυμιαι της πενιας κλονουμενος. Ἀποβλεπε προς τον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Λαζαρον τον λαμπροτατον· εκει εχε τεταμενον το ομμα και νυκτωρ και μεθ' ημεραν· ινα
τωι οιακι της υπομονης κυβερνων σου την ζωην εις τον αυτον λιμενα της αναπαυσεως
φθασηις, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


