Epistula ad Caesarium
Ἰωαννου του Χρυσοστομου εκ της προς Καισαριον επιστολης μετα την
δευτεραν αυτου εξοριαν
1.1 Και φησειας παντως εκ πλανης προς το κρειττον εληλυθεναι και χαριν
ομολογειν τοις την θαυμαστην εκεινην προσκομισασι βιβλον, ην αριστην τα
καλλιστα σου αποκαλουσι γραμματα, ως τηλαυγως διαγορευουσαν συνδρομην
ουσιωδη και μειξιν θεσπεσιαν γεγενησθαι θεοτητος τε και σαρκος μιαν τε εντευθεν
αποτελεσθηναι φυσιν. Τουτο, θαυμασιε, του παραφρονος Ἀπολλιναριου το ατοπημα,
αυτη των εισαγοντων κρασιν και συναλοιφην η δυσσεβεστατη αιρεσις. 1.2 Ἐκ της
αυτης επιστολησ Χριστον δε οταν ειπηις, συνηψας εκατερα. Ὅθεν και παθητος
λεγοιτο αν ο αυτος και απαθης· παθητος μεν σαρκι, απαθης δε θεοτητι. Ταυτα δε και
επι υιου και Ἰησου και Κυριου κατηγορειται· κοινα γαρ ταυτα και δεικτικα των δυο
ουσιων τα ονοματα. 1.3 Ἐκ της αυτης επιστολησ Ουτω κανταυθα της θειας
ενιδρυμενης τωι σωματι φυσεως ενα υιον, εν προσωπον τα συναμφοτερα απετελεσε,
γνωριζομενον μεντοι ασυγχυτωι αδιαιρετωι λογωι, ουκ εν μιαι μονηι φυσει, αλλ' εν
δυσι τελειαις· Ἐπι γαρ μιας πως το ασυγχυτον; πως το αδιαιρετον; πως η ενωσις
λεχθειη ποτε; Ἑαυτηι γαρ την μιαν ενουσθαι η συγχεισθαι η διαιρεισθαι αδυνατον.
Ποιος ουν ᾅδης εξηρευξατο μιαν επι του Χριστου λεγειν φυσιν; 1.4 Και προς τωι τελει
της αυτης επιστολησ Τουτων τας κενοφωνιας εκκλινοντες, αγαπητε, εις το
προκειμενον επανελθωμεν. Ευσεβες και λιαν ευσεβες τον θανατωι περιβληθεντα
Χριστον ομολογειν εν θεοτητι τελειον και εν ανθρωποτητι τελειον, ενα υιον
μονογενη, ου διαιρουμενον εις υιων δυαδα, φεροντα δε ομως εν εαυτωι των
αχωριστων δυο φυσεων ασυγχυτους τας ιδιοτητας, ουκ αλλον και αλλον, μη
γενοιτο, αλλ' ενα και τον αυτον Κυριον Ἰησουν Χριστον, Θεον Λογον, σαρκα
ημφιεσμενον και αυτην ουκ αψυχον και ανουν, ως ο δυσσεβης Ἀπολλιναριος ειπεν.
Τουτοις τοινυν προσχωμεν. Φυγωμεν τους διαιρουντας· ει γαρ και διττη η φυσις,
αλλ' ουν αδιαιρετος και απαρασπαστος η ενωσις εν ενι της υιοτητος ομολογουμενη
προσωπωι και μιαι υποστασει. Φυγωμεν τους μιαν φυσιν μετα την ενωσιν
τερατευομενους· τηι γαρ της μιας επινοιαι τωι απαθει Θεωι παθος προσαπτειν
επειγονται την οικονομιαν αρνουμενοι.
2.t Του Χρυσοστομου εκ της προς Καισαριον μοναζοντα επιστολης 2.1 Ποιος
ᾅδης ηρευξατο μιαν επι Χριστου φυσιν λεγειν μετα την ενωσιν; Ἢ γαρ την θειαν
κρατουντες την ανθρωπινην αρνουνται, φημι την ημετεραν σωτηριαν· η την
ανθρωπινην κατεχοντες της θειας φυσεως ποιουνται την αρνησιν. Ἐπιλεγετωσαν
ποια απωλεσε το ιδιον. Ει γαρ ετι ερρωται η ενωσις, παντως και τα της ενωσεως
ιδιωματα συζεσθαι αναγκη. Ἐπει ουχ ενωσις τουτο, αλλα συγχυσις και αφανισμος
των φυσεων. Ουκ εν μιαι γουν μονηι τηι φυσει ο Χ(ριστος), αλλ' εν δυσι τελειαις. Ἐπι
γαρ μιας που το ασυγχυτον; Που το αδιαιρετον; Που η ενωσις; Ἑαυτηι γαρ ενουσθαι η
διαιρεισθαι αδυνατον. 2.2 Του αυτου Ἑρμηνευοντες δε οι αγιοι την τε διαιρεσιν και
την διαφοραν λεγουσι· διαιρεσις εστι το μη διαμπαξ, ητοι διολου, τα υποκειμενα
τεμνουσα και ιδιαι και ανα μερος καθ' εαυτα υφεστωτα και αλληλων κεχωρισμενα
τιθεισα, διαφορα δε λογος, καθ' ον αλληλων διαφερει τα υποκειμενα, τουτεστι το
ειναι την σαρκα τηι φυσει και τηι ουσιαι, οπερ εστι και το ειναι παλιν τον Θεον λογον
τηι φυσει και τηι ουσιαι, οπερ εστι. 3.t Του Χρυσοστομου προς Καισαριον 3.1 Και εστιν
ευσεβες τον θανατωι περιβληθεντα Χριστον ομολογειν εν θεοτητι τελειον, ενα υιον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

μονογενη ου διαιρουμενον εις υιων δυαδα, φεροντα δε ομως εν εαυτωι των
αχωριστων δυο φυσεων ασυγχυτους τας ιδιοτητας, ουκ αλλον και αλλον, μη
γενοιτο, αλλ' ενα και τον αυτον Κυριον Ἰησουν, Θεον Λογον, σαρκα ημφιεσμενον,
και ταυτην ουκ αψυχον και ανουν, ως ο δυσσεβης ειπεν Ἀπολλιναριος. Ει δε τισιν
αδυνατον δοκει εν ενι δυο ειναι τινα και αμα μεν κατεχεσθαι αμα δε σταυρουσθαι
και το εν τουτων υπομενειν την υβριν, ανθρωπινωι υποδειγματι υποδειξαι τουτο
πειρασομαι. Ἡ βασιλικη πορφυρα εριον ην· τουτωι μιγεν της κογχυλης το αιμα,
χροιαν πορφυρεαν αυτωι παρεσχεν. Ὅτε ουν ενηθετο τοις δακτυλοις και εκλωθετο,
στημων γενομενον δηλονοτι, το εριον και ουχ η βαφη την στρεψιν υπεμενεν,
ομοιως και τωι εριωι τον ανθρωπον τηι πορφυρεαι χροιαι τον Θεον Λογον, ος ηνωτο εν
τωι παθει και τωι σταυρωι. Ἀλλα τωι παθει παντελως ουχ υπεπεσε. Παλιν εστω
δενδρον, εχον εν εαυτωι την ακτινα του ηλιου· εν τωι ουν τεμνεσθαι τουτο
θεωρουμεν οτι ο πληττων σιδηρος πρωτος κατα της εν εαυτωι ακτινος ανωθεν
φερεται. Και η ακτις πρωτη πριν η το δενδρον πληγηναι την πληγην υποδεχομενη
φαινεται. Ὥσπερ ουν η λαμπηδων καιτοι εκει ουσα ου τεμνεται, ουτε διακοπτεται,
ουτω και η θεοτης ουτε χωρισθηναι ηδυνατο ουτε τμηθηναι και παθειν, η δε σαρξ τωι
παθει υπεπεσεν, η και τμηθηναι και παθειν ηδυνατο ως εκει το δενδρον.
 

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


