In quatriduanum Lazarum
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟΝ ΛΑΖΑΡΟΝ
50.641
Πρωην υμιν, αγαπητοι, τον πολυανθη του εαρος διαπλεκοντες στεφανον, και
την ωραν του ετους κα θαπερ εν πινακι των λογων χαρακτηριζοντες, ου μο νον
αλση θαλλοντα και λειμωνας αναβλαστανοντας και αυρας προς αναβιωσιν
κατεπειγομενας ενεδει κνυμεν, αλλα και την ημετεραν φυσιν κατα τον και ρον
τουτον τα της αναστασεως δεδεγμενην απεφαινο μεν συμβολα, και προσφορον τινα
τωι καιρωι ζητουν τες υποθεσιν, τον αναζησαντα Λαζαρον ειλκυσαμεν. Ἀλλα προς
την υποσχεσιν διαρκεσαι μη δυνηθεντες, κατα το πρωτον εγχειρημα τον λογον
συνεπεραναμεν· και προ παντων επιζητησαντες, τινος χαριν υπο των λοιπων
ευαγγελιστων ο Λαζαρος σιγηθεις, Ἰωαννηι μονωι συγγεγραπται, ελεγομεν, οτι την
υποψιαν πλα σματος προυποτεμνομενον το Πνευμα το αγιον συν εχωρησε τοις
ευαγγελισταις εκ συνοδου τε και συμ φωνιας τα του Σωτηρος αναγεγραφηκεναι τα
θαυμα τα, αλλα και παραλιπειν αλλον αλλο τι παρεσκευα σεν, εναργες τεκμηριον
ποιουμενον, το μη κακουρ γως, μηδε εκ παρασκευης, μηδε εκ συνθηματος. μηδε προς
χαριν αυτοις συγγεγραφθαι τα ευαγγελια, και ωστε παντα, οταν το φαινομενον
ελλειψηι, την απε ριεργον αληθειαν σαφηνιζειν.
Ἀλλα του των ικανως τοτε προκατασκευασθεντων ημιν, σκοπη σωμεν τις η
κατα τον Λαζαρον θαυματουργια τοις ευαγγελισταις ευκαιρος χρεια. Πολλα προς
τους 50.642 μαθητας πολλακις περι του παθους διαλεχθεις ο Σω τηρ, ναρκωντας
εωρα, και προς τοιαυτην ακοην υπο φριττοντας, και ασθενειας μαλλον η οικονομιας
το προμηνυομενον παθος υπολαμβανοντας, και ανθρω πινοις ετι λογισμοις
ριπιζομενους και τρεμοντας. ∆ια τουτο ηδη του παθους πλησιαζοντος, και του
σταυρου μελλοντος πηγνυσθαι, ανιστησιν αποθανοντα τον Λαζαρον, ινα εργωι
διδαξηι τους μαθητευομενους, ως ουκ ασθενειας ο σταυρος και ο θανατος, ινα πεισηι
τους παροντας, οτι θανατωι μεν επιταττει, και ψυχην ανακαλειται των γηΐνων
απολυθεισαν δεσμων.
Σκοπωι δε τινι τον εκουσιον υφισταται θανατον, και ταχα δε προδιαγραφων
εν τωι Λαζαρωι την μετα τρεις ημερας αναστασιν, και τηι συντομωι προθεσμιαι της υπο
γην διατριβης τους μικροψυχους παραμυθησαμενος, και εν προθυροις του σταυρου
τον φοβον αναγκαιως των μαθητων υπεκλυων, και δεικνυς οτι το τωι ετερωι παρ'
αυτου χαρισθεν και αυτωι παρ' εαυτου ραιδιως υπαρξει, δια αυτων των εργων
αμφιβαλλοντας νου θετων, και τοιουτωι τροπωι φωνας τοις πραγμασιν περιαπτων,
και δι' ων εποιει σχεδον ταυτα φθεγγο μενος· ουδαμου την αναληφθεισαν
ανθρωποτητα της θειας ενεργειας αμικτον απολελοιπα, αλλα νυν μεν ως ανθρωπος,
νυν δε ως Θεος εγω, τηι μεν φυσιν υποδεικνυς, τηι δε την οικονομιαν πιστουμενος,
και διδασκων τα μεν ταπεινοτερα προσαπτειν τηι ανθρω 50.643 ποτητι, ανατιθεναι δε
τα υψηλοτερα τηι θεοτητι, και δια της ανισου ταυτης των εργων κρασεως την αν ισον
των φυσεων ενωσιν ερμηνευων, και δια της κατα των παθων εξουσιας δηλοποιων
των παθων το αυθαι ρετον, εχαλινωσα την φυσιν ως Θεος, επι τεσσαρα κοντα
ημερας παρατεινας την ασιτιαν, επεινασα δε μετα ταυτα, και εκοπωθην ως
ανθρωπος· αλλ' ως Θεος θαλατταν λυττωσαν εκοιμησα· επειραθην ως ανθρωπος υπο
του διαβολου, αλλ' ως Θεος επιτα γματι δαιμονας απηλασα· μελλω πασχειν υπερ αν
θρωπων ως ανθρωπος, αλλ' ινα μη ασθενειας υπολα βητε το γινομενον, προ του
θανατον επελθειν ανακα λουμαι τον υπο του θανατου κρατουμενον, και την της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

θεοτητος ενεργειαν προμηνυσας, τοτε της αν θρωποτητος το αρχαιον οφλημα
καταβαλλω, και διαλυσας τα δεσμα, τοτε δεσμουμαι, και δια των πραγματων αυτων
[επιδεικνυμι] οτι εξουσιαν εχω θειναι την ψυχην μου, και εξουσιαν εχω παλιν
λαβειν αυτην. Αυτη του Σωτηρος η δια των εργων διδασκα λια· ει γαρ μη τουτο ην,
μηδε λογωι τινι την κατα τον Λαζαρον θαυματουργιαν εταμιευετο, ουκ αν δη που
προαγγελθεισης αυτωι κατα την οδον της ασθε νειας του Λαζαρου· Ἀπεστειλαν γαρ,
φησιν, αδελ φαι αυτου προς τον Κυριον λεγουσαι, Ἴδε ον φι λεις ασθενει· ουκ αν ουν
τι τοιουτον ακουσας επι πολυ ανεβαλετο, αλλ' ωσπερ επι του εκατονταρχου και της
Συροφοινικισσης εποιησεν, και του μεν απον τος τον παιδα, της δε απουσης την
θυγατερα διεσω σεν· ουτως αν και επι της Μαρθας περι αδελφου δη λουσης ως
ασθενει πεποιηκεν.
Νυν δε εξεπιτη δες αναμενει τον θανατον, και ενδιατριβει η παρολ κη, και
την παρουσιαν εκ προνοιας υπερτιθεται, ινα την κατα του θανατου νικην προ της
του θανατου παλης ενδειξηται· και τρεις μεν ημερας υπερτιθε ται, προς ελεγχον της
ακριβους τελευτης. Ἰουδαιων δε παροντων ανοιγει τον ταφον, ινα κηρυκας του θαυ
ματος εργασηται τους ελαυνοντας· δι' ευχης δε και της του Πατρος επικλησεως
εγειρει τον Λαζαρον, ινα μη δοξηι τοις του δημιουργου αντιταττεσθαι νομοις. Και
βλεπε μοι το παραδοξον· ουκ ειπεν, Λαζαρε, αναζησον, αλλα τι; Λαζαρε, δευρο εξω,
ινα διδαξηι τους παροντας ως ουτος εκεινος ο καλων τα μη οντα ως οντα, ινα δειξηι
τοις παρουσιν ως ουτος εκεινος ο Θεος ζωντων και ου νεκρων, ινα εν καιρωι το απαρ
εμποδιστον του θειου προσταγματος επιδειξηται, και αναμνησηι τους περιεστωτας
του λεγοντος· Γενη θητω στερεωμα· Συναχθητω τα υδατα εις συν αγωγην μιαν·
Βλαστησατω η γη βοτανην χορτου· Ἐξαγαγετω τα υδατα ερπετα ψυχων ζωσων·
Λαζαρε, δευρο εξω· και τουτο προς μειζω και βεβαιοτεραν πιστιν των
συνδραμοντων, ινα η μεν στολη και τα δεσμα τηι νεκροτητι μαρτυρησηι· η δε
ανυπερθετος υπακοη, και ο ανεμποδιστος φοβος την δεσποτικην αυθεντιαν κηρυξηι
Λαζαρε, δευρο εξω· και ο διαλελυμενος ωρθουτο, και ο σεσηπως ηισθανετο· ο νεκρος
υπηκουεν, και ο δεσμωτης ετρεχεν, και ο θρηνουμενος εσκιρτα. ∆ια τι δε κραυγηι
κεχρηται προς το παρον ο Σωτηρ; φησιν γαρ ο ευαγγελιστης, Ταυτα ειπων, φωνηι
μεγαληι εκραυγασεν, Λαζαρε, δευρο εξω. Και δια της βοης ταχα την μελλουσαν
προυποτυπωσας αναστασιν· Σαλπισει γαρ, φησιν, και οι νεκροι αναστησονται. Πολλα
ετι εχων λεγειν, επι την προκειμενην υποθεσιν ελκομαι, και απο ταφου προς ταφον
με ελθειν αναγκαζομαι.
Ευκαιρος δε αρα και ο του Λαζαρου ταφος ταφοις εξετασθεις· ουκ ακαιρος, ως
εοικεν, και ο των γυναικων θανατος επ' αυτον τον ταφον εορταζομενος. Ταφος εκει,
και ταφος ενταυθα· αλλ' ο μεν του Λαζαρου ταφος ανοιγομενος την του Χριστου
δυναμιν εμφανιζει, ο δε των γυναικων ταφος κεκλεισμενος και ενεργων την του
Σωτηρος χαριν κηρυττει· εκει νεκρος υπερ φυσιν τον ταφον εκτρεχων, ενταυθα
γυναικες παρα φυσιν τοις ταφοις προστρεχουσιν· εκει θειας δυναμεως σημειον,
ενταυθα προαιρεσεως γενναιας τεκμηριον· εκει Λαζαρος ..... τας του θανατου .....
ευθαρσως επισταται· εκει μετα τον θανατον αναβιωσις, και ενταυθα ζωη· εκει
θανατος βιαιως ληιστευεται, ενταυθα θανατος προδηλως πατειται· εκεινον ο θανατος
δανεισας τωι βιωι παλιν δια του ταχους ανελαβεν· μαλλον δε, φησιν, Ἔλαβον
γυναικες εξ αναστασεως τους νεκρους αυτων, τουτο Θεου κε-λευσαντος· αυται δε
απο προσκαιρου ζωης προς ζωην απεραντον μετεπηδησαν, μητηρ και θυγατερες, αι
σημερον ημας συναθροισασαι· μητηρ ευσεβης ωδινα υπενεγκουσα, θυγατερες
ωδινων απειραστοι, μητηρ λυσασα παρθενιαν εις γενεσιν παρθενων, μητηρ αγνειας
ωδινασα, μητηρ κατα φυσικον νομον παρθενους γεννησασα.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ὁ πανταχου τοις ευσεβεσιν επιστρατευων τυραννος, ο των βαρβαρικων
φονων προς το εμφυλιον αιμα μεταστρεφων το ξιφος, τυραννος Χριστον ελαυνων
τον ου βλεπομενον, τυραννος δια της ποιμνης οιομενος τον ποιμενα πορθειν,
τυραννος εις ουρανον τοξευειν επιχειρων, τυραννος την Χριστου βασιλειαν
πλατυνομενην ζηλοτυπων· τυραννος ην ο διωκων ανηρ και μονοζυξ, απροοδοι
θυγατερες αι συναγωνιζομεναι. Χρηματα διηρπαζετο, πατρις απελιμπανετο· ειλκον
ασεβεις στρατιωται τας της σωφροσυνης τε και κοσμιοτητος εραστας, τοιχωρυχοι
την του νοητου Ναβουχοδονοσορ εικονα προσκυνειν αναγκαζοντες. Ἀλλ' οπερ η
Βαβυλωνια καμινος επι της των μαρτυρων τριαδος εργαζεται, και σωματος τε και
ψυχης τα δεσμα διαλυσασα, ελευθερας αφηκεν εις ουρανον πετασθαι τας ψυχας.
Ὄφις δε αρχομενος ο την Ευαν εν παραδεισωι διωξας, ο τοις απλοις και ακακοις
σοφιστευσας ηθεσιν, ουτος τον ποταμον ιδων λυθρου κολυμβηθραν γενομενον, και
θειωι Πνευματι το ρειθρον ανακιρνωμενον, αχρι του ποταμου τας μακαριας διωξας,
τοις πυρι πνευματικωι κερασθεισιν υδασιν ανεκρουετο, και περιστρεφων εαυτωι το
κομψον, του αρχαιου μηχανηματος την ζημιαν εθρηνει, και τας πριν ευαπατητους τε
και ευπτοητους γυναικας, ταυτας κατα του θανατου σοβαρως νεανιευομενας εωρα,
και ην ετηρει πτερνισαι πτερναν, ταυτην απο γης εις ουρανον αλλομενην εβλεπεν.
Ἀλλ' ικανως και ταις τροπαιοφοροις εμπανηγυρισαντες γυναιξιν, και το
χρησιμον πανταχου τηι υποθεσει κερασαντες, και ταφον παλαιον νεαρωι ταφωι
κοσμησαντες, και παραλογον αναβιωσιν καρτερικωι θανατωι συῤραψαντες, και
ανδρασι τε και γυναιξιν υποδειγματα προς αρετην τε και ευσεβειαν υποθεμενοι, και
θανατον αοιδιμον και αναστασιν ζηλωτην επιδειξαντες, ευχαριστησωμεν ζωης και
θανατου εξουσιαν εχοντι Χριστωι· ωι η δοξα και το κρατος αμα τωι Πατρι συν τωι αγιωι
και ζωο-ποιωι Πνευματι, εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


