In sanctum pascha
Του αυτου λογος εις το αγιον Πασχα. Ευλογησον· πατερ.
Πασα μεν ημερα φαιδρα και περιβλεπτος, η δε της αναστασεως πασων
φαιδροτερα καθεστηκεν. Ἐν ηι το μεν απληστον του θανα του κεχαλινωται στομα, οι
θνητοι δε ως αδρανη λοιπον και προσ καιρον γελωσι τον θανατον, μαλλον δε και
ευεργετην οι καλως βιουντες ευρισκουσιν. Ἀποτεμων γαρ ημας της οδυνηρας ταυτης
και προσκαιρου ζωης εις αταλαιπωρητον διαγωγην και μακαριαν παραπεμπει
καταστασιν, ενθα "απεδρα οδυνη, λυπη και στεναγμος" εις απολαυσιν ανεκλαλητον
και τρυφην ακαταληπτον, "α οφθαλμος ουκ ειδεν και ους ουκ ηκουσεν και επι
καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη". Ἄκων ουν ευεργετης των ανθρωπων ο θανατος και
εχθρος επιτηδειος, αλλ' ευχρηστος μεν ημιν, εαυτωι δε πολεμιος· εν ωι γαρ αυξει τα
ημε τερα, καταλυσει τα ιδια.
Λυσις γαρ θανατου το τους τελευτωντας εις ατελευτητον αθανασιαν χωρειν.
Και τις αυτο(ν) εις την αντιστρο φον ταυτην περιηνεγκεν τεχνην ινα λοιπον
ευεργετηι και βλαπτων χαριζηται; Ὁ την της αναστασεως επαγγελιαν εκφωνησας τωι
κοσμωι· "λυσατε τον ναον τουτον και εν τρισιν ημεραις εγερω αυτον." "Λυ σατε τον
ναον τουτον", ουχ ον αι υμετεραι χειρες ανεστησαν, αλλ' ον εγω κτισας εμαυτωι
περιεθηκα· αυτος γαρ πεσων αναστησεται, ο δε υμετερος ισταμενος πεσειται· "Ἀμην
γαρ λεγω υμιν· ου μη μεινηι λιθος επι λιθον." "Λυσατε τον ναον τουτον και εν τρισιν
ημε ραις εγερω αυτον". Ουκ ειπεν· εγερει αυτον ο Πατηρ, ινα μη Ἄρειος επιπηδησηι
τωι λογωι αλλ'· Ἐγω εγερω αυτον· εγω δι' εμαυτου αυ θεντω ου κελευομενος. ∆ια τι
δε μη παραχρημα, αλλα μετα τρεις ημερας; Ἐρωταις δια τι μη παραχρημα ανισταται,
αλλα μετα τρεις ημερας· Ἵνα μη του προφητου Ἰωνα τον τυπον παραλυσηι.
"Ὥσπεργαρ ην Ἰωνας εν τηι κοιλιαι του κητους τρεις ημερας και τρεις νυκτας, ουτως
εσται και ο Υιος του ανθρωπου εν τηι καρδιαι της γης τρεις ημερας και τρεις νυκτας".
Ἥλιος γαρ διασκεδαζει γνοφον, διω κει δε νυκτα φωτοφορος ημερα· την δε νυκτα
της αγνωσιας η λευκο χιτων της αναστασεως εκαλυψεν ημερα. Παντα χαρας και
φαιδρο τητος γεμει. Πασης δε φαιδρυνομενης της κτισεως πενθηρη μονον τον
διαβολον βλεπω. Ἡ γαρ ημετερα χαρα των δαιμονων εστιν συμ φορα. Πενθει δε αρα
ο διαβολος· ∆ια τι; Ὅτι και τον Ἀδαμ απωλεσεν και τον ληιστην ουκ εκρατησεν, οτι
και το καθ' ημων χειρογραφον ηρπαγη και το υπερ ημων τροπαιον εφυτευθη
σταυρος κατα δαιμο νων τροπαιον νικηφορον. Σταυρος δενδρον αειθαλες καθ'
εκαστην ημεραν μαραινων τον διαβολον.
Ὁσακις γαρ οραι, που την ζωην περιε πειρεν, τοσαυτακις μαραινεται
βαλλομενος σφοδρως τηι της θλι ψεως λογχηι, οτι και την ζωην ουκ εφονευσεν και
τον θανατον δια της ζωης εθανατωσεν. Κρατησας γαρ ο θανατος την ζωην ενεκρωθη
και οι νεκροι την ζωην ιδοντες ανεστησαν. "Τα αρχαια παρηλθεν, γεγονε τα παντα
καινα". Ἔπεσεν ο πρωτος Ἀδαμ, ο δευτερος ρηγνυσιν. Κατω γαρ ρηγνυσιν, ον
ανωθεν ερριψεν. Την Ευαν εσκε λισεν, παρα Μαριας σκελιζεται. Ευχαριστει τωι ξυλωι
της παραβα σεως, θρηνησει τωι σταυρωι κολαζομενος. Ἐν τωι παραδεισωι κεκρα τηκεν,
εν τωι Ἅιδηι κεκρατηται. Ἐν τωι παραδεισωι μη κρατων ετυραννησεν, αλλ' εν τωι Ἅιδηι
κρατων απεστερηται. Ὃν ουκ ειχεν προτερον ελαβεν, αλλ' υστερον, ον κατειχεν
απωλεσεν. Χαιρων εδρα μεν και θρηνων ανεχωρει. "Τα αρχαια παρηλθεν, γεγονεν
τα παντα καινα." Τον Ἀδαμ ουκετι κλειει παραδεισος, του ληιστου τας θυρας
ανοιξαντος. Ἐκδικει την Ευαν η Μαρια. Ου γαρ εκεινη τας εν τολας ουκ εφυλαξεν,
τουτον αυτη γαστρι περιελαβεν· και ον ουρα νος ουκ εχωρησεν, ουκ εστενοχωρησεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

η γαστηρ της παρθενου. Και ο τον ουρανον επικρεμασας τωι κοσμωι, ευτελους
απεκρεματο ξυλου, ινα ξυλωι πλανησηι τον δια ξυλου τον Ἀδαμ απατησαντα. Φιλαν
θρωπωι τοινυν προσφευγωμεν ∆εσποτηι υπερ του πεπονθοτος δι' ημας. Μη φυγωμεν
τα παθη· "Συμπασχομεν γαρ ινα και συνδοξασθωμεν." Ἡ αναστασις ανεστη και
χαρας η κτισις πεπληρωται. Ὁ γαρ κηρυξ της αναστασεως πρωτος εν εαυτωι την
αναστασιν εδειξεν.
Ει γαρ λογωι μεν εκηρυξεν, εργωι δε μη υπεδειξεν, ουκ αν επιστευσαν οι λογον
μεν ακουοντες, εργον δε μη θεωρουντες. Τι ουν ο της αναστα σεως υπενοησεν
κηρυξ; Ὡς ιατρος αριστος πρωτος απογευεται του φαρμακου, ινα οι δεομενοι της
ιατρειας ανενδοιαστως λοιπον το κη ρυγμα δεξωνται. Πρωτος ουν ο ∆εσποτης "εκ
νεκρων· Ἀπαρχη των κεκοιμημενων" ο Χριστος. Και μηδεις εκεινο λεγετω· Και μην
ευρισκομεν αλλους προ αυτου ανασταντας· Ἠλιας ο θεσβιτης τον υιον της
Σαραφθειας προ της ενανθρωπησεως του Σωτηρος ανεστησεν. Ἐλισ σαιος ομοιως
τον υιον της Σουμανιτιδος. Πως ουν· "Ἀπαρχη των κε κοιμημενων Χριστος; Το
πλεον λεγω· Αυτος ο ∆εσποτης Χριστος προ εαυτου τετραημερον νεκρον τον
Λαζαρον ηγειρεν. Πως "απαρχη των κεκοιμημενων Χριστος; Ὃ λεγομεν επι του
Λαζαρου, λεγομεν επι παν των των προ αυτου ανασταντων. Ἀνεστη μεν ο Λαζαρος
προ του ∆εσπο του Χριστου· αλλ' ανεστη Λαζαρος, ινα παλιν αποθανηι. Προς ολιγον
αναλαμβανει του ζην, ινα υπερετησηι τωι θαυματι και παλιν υπο την θα νατικην
αποφασιν γενηται. Ει δε "απαρχη των κεκοιμημενων Χριστος," ουκετι προς δευτερον
εχωρησε θανατον, αλλα χωρισας εαυτον καθαπαξ του σωματος, οπερ ην εξ αρχης,
αθανατος εμεινεν.
Μαρτυρησον ω Παυλε τωι λεγομενωι· "Χριστος γαρ εγερθεις εκ νεκρων ουκετι
αποθνησκει· θανατος αυτου ουκετι κυριευει· ο γαρ απεθανεν, τηι αμαρτιαι απε θανεν
εφαπαξ, ο δε ζηι, ζηι τωι Θεωι." Την ουν τελειαν αναστασιν Χριστος επεδειξατο
πρωτος. ∆ια τουτο· "απαρχη των κεκοιμημε νων" Χριστος, ινα απερ επηγγειλατο
τοις λογοις, ταυτα πληρωσηι τοις εργοις. Ἂν μη γαρ προυπαρξηι θανατος, ουκ εστιν
αναστασις· αν μη προλαβηι το παθος, ουκ εστιν ιατρεια. Χριστος δε τον δια σταυρου
θανατον υπομεινας, τας ψυχικας ημων εθεραπευσεν νοσους, τους ψυχοφθορους
δαιμονας απηλασεν. Ἐκεινο λεγετω· Ει Θεος, πως εσταυρωθη; πως ασωματος φυσις
σωματικην υπεμεινεν οδυνην; πως η παντοδυναμος εξουσια πειραν εδεξατο
θανατου; Τι ουν ερουμεν προς ταυτα; Ουχ η θεοτης εσταυρωθη, αλλα το περιβολαιον
της θεοτητος. Σταυρουμενου δε του σωματος, η θεοτης ητιμαζετο. Ὁ γαρ το ιματιον
σχισας, τον ενδεδυμενον υβριζει· ο την βασιλικην κατακοψας πορφυραν, τον
βασιλεα προς οργην ερεθιζει. Και τοτε μεν αυτον εσταυρωσαν οι Ἰουδαιοι· νυν δε οι
των Χριστιανων αυτον ανασταυρουσι πρωτοθρονοι. Ὁ γαρ αναχρισας τον Χριστον
ανεσταυρωσεν. "Εις γαρ Κυριος, μια πιστις, εν βαπτισμα." Ἐπι γαρ τωι βαπτισματι το
χρισμα. Πως ουν ο χρισθεις μεχρι νυν ως αχριστος ανεχρισθη; Το γαρ περιττον
χρισμα τον Χριστιανον εποιησεν αχριστον και σαυτου γεγονας ως Ἰουδας προδοτης,
δια χρυσον τον Χριστον αρνησαμενος.
∆ιο και η του Ἰουδα περιμενει σε σχοινος. ∆ει σε γαρ τα εκεινου φρονουντα
πληρωσαι την εσχατην εκεινου. Ἀλλα πανταχοθεν τον περι της αναστασεως
συλλεγοντες λογον και βιον αξιον των δογματων επιδειξωμεθα, ινα κρειττονων και
ακηρατων αγαθων επιτυχωμεν των και νουν και (τον) λογον υπερβαινοντων ων
γενοιτο παντας ημας επιτυχειν χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, ωι η δοξα και το κρατος νυν και αει και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


