In novam dominicam et in apostolum Thomam
ΝΟΘΑ. ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΑΙΝΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗΝ Και εις τον αποστολον Θωμαν.
63.927
Ἥκω το περιλειφθεν οφλημα καταβαλειν επειγομενος. Ει γαρ και πενης
ειμι, αλλα την ευγνωμοσυνην υμων εκβιαζομαι. Ὑπεσχομην υποδεικνυναι του
Θωμα την απιστιαν· και δη παρειμι ταυτην αποδωσων υμιν· προθυμουμαι γαρ τας
πρωτας οφειλας πρωτον αποτιννυειν, ινα μη τοις επισυναγομενοις τοκοις
κατασχεθω. Συμπραξατε ουν μοι προς την του χρεους καταβολην, και καθικετευσατε
τον Θωμαν, ινα την αγιαν αυτου δεξιαν την αψαμενην της του ∆εσποτου πλευρας
τοις εμοις χειλεσιν επιθεις, νευρωσηι μου την γλωτταν προς την εξηγησιν των
ποθουμενων υμιν. Ἐγω δε ταις πρεσβειαις του αποστολου και μαρτυρος Θωμα
θαῤρων, κηρυττω την προτεραν αμφιβολιαν αυτου, και την δευτεραν ομολογιαν,
της Ἐκκλησιας ημων κρηπιδα τυγχανουσαν και θεμελιον. Εισελθοντος του Σωτηρος
προς τους εαυτου μαθητας κεκλεισμενων των θυρων, και παλιν εξελθοντος ωσπερ
εισηλθεν, ο Θωομας απελιμπανετο μονος.
Ἦν δε και τουτο θειας οικονομιας εργον, ωστε τον χωρισμον του μαθητου
προξενον γενεσθαι πλειονος ασφαλειας και βεβαιοτητος. Ει γαρ παρην ο Θωμας, ουκ
αν παντως αμφεβαλλεν· ει δε μη αμφεβαλλεν, ουκ αν περιεργως εζητησεν· ει δε μη
εζητησεν, ουκ αν εψηλαφησεν· ει δε μη εψηλαφησεν, ουκ αν Κυριον και Θεον
ανηγορευσεν· ει δε μη Κυριον και Θεον τον Χριστον απεκαλεσεν, ουκ αν ημεις ουτως
αυτον ανυμνειν εδιδαχθημεν. Ὥστε και μη παρων ο Θωμας ημας προς την αληθειαν
εποδηγησε, και παραγενομενος υστερον βεβαιοτερους περι την πιστιν εποιησεν.
Ἔλεγον τοινυν οι μαθηται τωι Θωμαι τελευταιον επεισελθοντι, Ἑωρακαμεν τον
Κυριον, εωρακαμεν τον ειποντα, Ἐγω ειμι το φως του κοσμου· εωρακαμεν τον
ειποντα, Ἐγω ειμι η αναστασις και η ζωη και η αληθειαι· και των λογων την
αληθειαν ευρομεν τοις πραγμασι λαμπουσαν· εωρακαμεν τον ειποντα, Μετα τρεις
ημερας εγειρομαι· και την αναστασιν ιδοντες, τον ανασταντα προσεκυνησαμεν·
ηκουσαμεν αυτου προς ημας ειποντος, Ειρηνη υμιν, και την ζαλην της λυπης προς
γαληνης ευφροσυνην ετρεψαμεν· εθεασαμεθα τας χειρας αυτου τας υποδεξαμενας
τας των ηλων ακμας, εθεασαμεθα τας χειρας τας καταβοωσας της λυσσης των
θεομαχων κυνων, εθεασαμεθα τας χειρας τας υφανασας την αφθαρσιαν ημιν,
εθεασαμεθα και την πλευραν την παντος κηρυκος λαμπροτερον βοωσαν την
ευσπλαγχνιαν του πληγεντος· αυτην εθεασαμεθα την πλευραν, ην υμνουσιν
αγγελοι, και σεβουσιν οι πιστευοντες, και δαιμονες φριττουσιν. Ὑπεδεξαμεθα και
φυσημα θειον εκ του θειου στοματος αυτου, φυσημα πνευματικον, φυσημα πασης
χαριτος χορηγον. Ἐχειροτονηθημεν εκ του ∆εσποτου δεσποται της των
πλημμεληματων αφεσεως· εγενομεθα και κυριοι της των αμαρτωλων κρισεως,
τοιουτον ρημα παρ' αυτου δεξαμενοι συνθημα· Ἄν τινων αφητε τας αμαρτιας,
αφιενται αυτοις· αν τινων κρατητε, κεκρατηνται. Τα
οιουτων λογων κατετρυφησαμεν του Σωτηρος, τοιουτων δωρεων
απηλαυσαμεν· ου γαρ ενην ημας μη πλουτισθηναι πλουσιου περιτυχοντας ∆εσποτου·
συ δε μο 63.928 νος πτωχος εμεινας μη παρων. Τι ουν προς αυτους ο Θωμας;
Ἑωρακατε τον Κυριον; καλως. Ουκουν ον εθεασασθε, μειζονως σεβεσθε· ον
κατωπτευσατε, κηρυττοντες διαγινεσθε. Ἐγω δε Ἐαν μη ιδω εν ταις χερσιν αυτου
τον τυπον των ηλων, και βαλω τον δακτυλον μου εις τον τυπον των ηλων, και
βαλω την χειρα μου εις την πλευραν αυτου, ου μη πιστευσω. Ἀλλ' υμεις ουκ αν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

επιστευσατε, ει μη πρωτον εθεασασθε· ουτω καγω, εαν μη ιδω, ου πιστευσω.
Ἐπιμεινον, ω Θωμα, τωι τοιουτωι ποθωι, σπουδαιως επιμεινον, ινα σου βλεποντος εγω
βεβαιωθω την ψυχην· επιμεινον, ζητων τον ειποντα, Ζητειτε και ευρησετε· μη
παρελθηις απλως ερευνων, εαν μη ευρησηις ον ζητεις θησαυρον· επιμεινον κρουων
την θυραν της αναντιῤρητου γνωσεως. εως αν υπανοιξη σοι ταυτην ο ειπων·
Κρουετε, και ανοιγησεται υμιν. Φιλω σου την διχονοιαν των λογισμων, ως πασαν
διχονοιαν τεμνουσαν· αγαπω σου τον φιλομαθη τροπον, ως πασαν φιλονεικιαν
εκκοπτοντα· ηδεως ακουω σου πολλακις λεγοντος· Ἐαν μη ιδω εν ταις χερσιν αυτου
τον τυπον των ηλων, ου μη πιστευσω.
Σου γαρ απιστουντος, εγω πιστευειν διδασκομαι· σου τηι δικελληι της γλωττης
ορυττοντος τας του θειου σωματος αρουρας, εγω τον καρπον απονως θεριζω και
σωρευω προς εμαυτον. Ἐαν μη ιδω τουτοις μου τοις οφθαλμοις τους εν ταις αγιαις
αυτου χερσιν αυλακας, ους ηροτριασαν οι δυσσεβεις, ουδαμως τοις υμετεροις
συνθησομαι ρημασιν· εαν μη βαλω τουτον μου τον δακτυλον εις τα κοιλωματα των
ηλων, ουκ αν το υμετερον Ευαγγελιον παραδεξωμαι· εαν μη κρατησω ταυτηι μου τηι
χειρι την πλευραν εκεινην, την ανυποπτον μαρτυρα της αναστασεως, ουκ αν τωι
υμετερωι πιστευσοιμι δογματι. Ἅπας γαρ λογος κεκτημενος την απο παντων
πραγματων συνηγοριαν, ισχυρος υπαρχει και βεβαιος· πασα δε φωνη της απο των
εργων μαρτυριας εστερημενη, εστιν εξιτηλος, εκ των χειλεων εις τον αερα χεομενη.
Μελλω κηρυττειν τοις ανθρωποις του διδασκαλου τα θαυματα· πως ουν α μη
παρελαβον τοις οφθαλμοις, ταυτα τοις λογοις εξειπω; πως πεισω τους απιστους
πιστευσαι, οις ουτε αυτος τεως παρηκολουθησα; Ειπω τοις Ἰουδαιοις και τοις
Ἕλλησιν, οτι Σταυρουμενον μεν τον εμον ∆εσποτην τεθεαμαι, ανασταντα δε ουκ
ειδον, αλλ' ηκουσα; και τις ου γελασει μου την φωνην; τις ου διαπτυσει το κηρυγμα;
Ἕτερον γαρ εστιν ακοη, και ετερον οψις· και ετερον εστι λογων απαγγελια, και αλλο
πραγματων θεα και πειρα. Ουτως αμφιβολον κεκτημενου την γνωσιν του Θωμα,
μεθ' ημερας οκτω παλιν ο ∆εσποτης προς τους εαυτου μαθητας συνηθροισμενους
ομου παρεγενετο. Ἀφηκε τον Θωμαν εν ταις μεσαις ημεραις κατηχηθηναι πρωτον
υπο των εταιρων αυτου, συνεχωρησεν αυτον εκκαηναι τωι διψει της θεας αυτου· και
της ψυχης αυτου σφοδρως αναφλεχθεισης τωι ποθωι της οψεως, τοτε λοιπον
ευκαιρως ο ποθουμενος τον ποθουντα κατελαβεν.
Ὁμοιως δε, καθαπερ το πριν, των θυρων κεκλεισμενων, τουτο πεποιηκε, και
παλιν, καθαπερ και προτερον, ειπεν αυτοις, Ειρηνη 63.929 υμιν, ινα και του
πραγματος και του θαυματος ηι ταυτοτης, και των αποστολων την επαγγελιαν
βεβαιωσηι, και παραστησηι της δευτερας αυτου επελευσεως το ακριβες. Ειτα λεγει τωι
Θωμαι· Φερε τον δακτυλον σου ωδε, και ιδε τας χειρας μου. Ὢ φιλανθρωπιας
απεραντου υψος! ω συγκαταβασεως αμετρητου πελαγος! Ουκ ανεμεινε την
προσοδον του μαθητου, ου περιεμεινε τον δεομενον προσελθειν και δεηθηναι και
τυχειν ων εβουλετο, ουκ απεστερησεν αυτον ουδε προς βραχυ της ευχης, αλλ' αυτος
ο ερωμενος τον εραστην προς τον ποθουμενον εβιαζεν, αυτος τηι φωνηι τον
δακτυλον του ποθουντος προς αυτον επεσπασατο, αυτος τηι ∆εσποτικηι γλωττηι την
δουλικην δεξιαν ειλκυσεν ειπων προς αυτον· Φερε τον δακτυλον σου ωδε, και ιδε
τας χειρας μου. Ἤκουσα, Θωμα, μη παρων ως ανθρωπος, αλλα παρων ως Θεος, απερ
ελαλησας προς τους σους αδελφους· παρημην υμιν τηι θεοτητι, κεχωρισμενος υμων
τηι ανθρωποτητι. Θελεις υπομνησω σοι των ειρημενων πρωην ρηματων; ουκ ειπας,
Ἐαν μη ιδω εν ταις χερσιν αυτου τον τυπον των ηλων, και βαλω τον δακτυλον μου
εις τον τοπον των ηλων, και βαλω την χειρα μου εις την πλευραν αυτου, ου μη
πιστευσω; ου ταυτα τα ρηματα δια των σων εῤρυη χειλεων; ου ταυτα τα ρηματα
τυγχανει των σων λογισμων; ∆ια ταυτα παλιν εληλυθα, δι' απερ αμφιβαλλεις· τουτο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

δευτερον επλησιασα, δι' απερ επιθυμεις, αφιγμαι. Και νυν δια σε τον ενα
παρεγενομην προς σε, ο δια το πλανωμενον προβατον κατελθων εκ των ουρανων,
και τους ουρανους μη καταλιπων. Μη τοινυν αισχυνθηις μαθειν α ποθεις, μη
εντραπηις περιεργασασθαι απερ επιζητεις· μη παραιτησηι τον σον δακτυλον επιβαλειν
ταυταις μου ταις χερσιν. Ἀνεχομαι και δακτυλου περιεργου, ως ηνεσχομην των
ηλων· υπομενω του φιλουντος την περιεργιαν, ως υπεμεινα την των μισουντων
επηρειαν· σταυρουμενος υπο των εχθρων ουκ ηγανακτησα, και παρα σου
ερευνωμενος ουχ υποισω, Φερε τον δακτυλον σου ωδε, και ιδε τας χειρας μου τας
τραυματισθεισας υπερ υμων, ινα θεραπευθωσιν οι μωλωπες των υμετερων ψυχων·
ιδε τας χειρας μου, και λογισαι κατα σαυτον, ποτερον εκεινος ειμι ο σταυρωθεις
εκων, η αλλος τις παρ' εκεινον· ιδε τας χειρας μου, ας εχειν αφηκα της Ἰουδαικης
μανιας τα συμβολα, ιν' οταν συνηθως αναισχυντησωσιν οι Ἰουδαιοι κατα την
ημεραν της κρισεως, και ειπωσι προς με, Ἡμεις σε ουκ εσταυρωσαμεν ∆εσποτα,
υποδειξω τοις πολεμιοις τας χειρας εν τουτωι τωι σχηματι, και τηι οψει
καταισχυνωμαι τα προσωπα των Ἰουδαιων.
Ἴδε τας χειρας μου και την αληθειαν της εμης αναστασεως· μη νομισηις
φαντασιαν ειναι τινα. Κρατησον ταυτας τας χειρας, ως ομηρους της υμετερας
αναγεννησεως· κρατησον ταυτας τας χειρας, ως ενεχυρα της εκ των μνηματων
επαναδυσεως· κρατησον ταυτας τας χειρας, αγκυραν του εν τωι ᾅδηι βυθου. Μη
φοβηθηις μηδενα χειμωνα βιωτικον, μη φριξηις μηδεμιαν ζαλην κοσμικην, μη
φοβηθηις τας των εναντιων ανεμων πνοας, μη φροντισηις των καταιγιδων και των
σπιλαδων της των πολεμιων θαλασσης. Πλεε θαῤρων του βιου το πελαγος, πλεε
κατεχων την αγκυραν του πνευματος, πλεε προσεχων ως λιμενι τωι ουρανωι, πλεε
φοβουμενος μονον της εμης αρνησεως το ναυαγιον· γελα τον θανατον ως νεκρον,
παιζε την φθοραν ως ανισχυρον, ασπαζου την δι' εμε τελευτην ως αρχην ενδοτερας
ζωης, και φερε την χειρα σου, και βαλε εις την πλευραν μου· αντλησον δια της σης
χειρος εκ της ζωηφορου μου κρηνης το ποθουμενον πομα, και το διψος παραμυθησαι
το σον. Φερε την χειρα σου, και βαλε εις την πλευραν μου· εισαγαγε την σην δεξιαν
εις το ιατρειον της φυσεως, και εκβαλε το φαρμακον της σης προαιρεσεως· φερω
χειρος φιλουσης επιβολην, ο δεξαμενος λογχηι πληγην. Φερε την χειρα σου, και βαλε
εις την πλευραν μου, ινα εχηις υπερ αυτης αγωνιζεσθαι, ινα εχηις λεγειν προς τους
αντιφθεγγομενους τηι αληθειαι, οτι μετα την αναστασιν ειδες με και κατεμαθες και
εψηλαφησας με ακριβως. Φερε την 63.930 χειρα σου, και βαλε εις την πλευραν μου·
δια σε γαρ ταυτην ουτω κατελιπον, ο των αλλων τα σωματα και τας ψυχας
ιασαμενος, προειδως ως Θεος, οτι θελησεις αυτην ουτως ιδειν, ινα συ του παθους της
εμης σαρκος τους τυπους ιδων, της σης ψυχης θεραπευσηις το παθος. Φερε την χειρα
σου, και βαλε εις την πλευραν μου, ην ουτως, ως βλεπεις, εφυλαξα, ιν', οταν
παραγενωμαι παλιν εκ των ουρανων, και καθισω κριτης ζωντων και νεκρων, ιδωσιν
οι Ἰουδαιοι της κακης αυτων εργασιας αντιπροσωπα τα εργα φαινομενα, και
αυτοκατακριτοι γενωνται. Και μη γινου απιστος, αλλα πιστος. Κακον η απιστια,
βυθιζει τον νουν. Ἡ πιστις μετεωριζει τουτον εις ουρανον· η απιστια τυφλοι την
ψυχην· η πιστις φωτιζει τους λογισμους· η απιστια και τα ορατα παροραι· η πιστις και
τα αορατα καθοραι· ο απιστος πανταπασιν αγνοει.
Μη γινου απιστος, αλλα πιστος· αποδιωξον το νεφος της απιστιας, και θεασαι
τας καθαρας ακτινας της πιστεως. Γενου και δια παντων αποστολος της εμης
θεοτητος αξιος· γενου τοιουτος, οιον ειναι χρη τον εμοι συντυχοντα και τυχοντα
τουτων, ωνπερ τετυχηκας. Ὁμοιως τοις αλλοις αποστολοις εκληθης, ομοιως αυτοις
ετιμηθης, ομοιως αυτοις καθοπλισθητι· ομοιως αυτοις απερ ειδον τεθεασαι, ομοιως
αυτοις εθαῤρηθης, ως φιλος, ολον μου το μυστηριον· ομοιως αυτοις κηρυττε την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εμην δυναμιν. Μη παλιν ειπηις μετα το απαξ ιδειν· Ἐαν μη παλιν ιδω εν ταις χερσιν
αυτου τον τυπον των ηλων, ου μη πιστευσω. Ἕως ειμι μεθ' υμων, ως βουλει,
πολυπραγμονησον· εως εχεις παρισταμενην σοι την ουρανιον αμπελον, παντας τους
κλαδους αυτης και τους βοτρυας ερευνησον. Ἀνελευσομαι γαρ εις ουρανους, οθεν
ηλθον εις γην, ανελευσομαι οπου ειμι, ανελευσομαι τηι ανθρωποτητι οθεν
συγκατεβην υμιν τηι θεοτητι, ανελευσομαι μετα τουτου του σωματος, ο χωρις τουτου
εκδημησας εκειθεν, και μεινας εκει· ανελευσομαι μετα της υμετερας φυσεως προς
τον πατρωιον κολπον, Ὁ ων εν τοις κολποις του πατρος· ηνυσα γαρ το εργον, δι' ο
την οδον ταυτην πεποιημαι.
Ἁψαμενος τοινυν ο Θωμας των ∆εσποτικων χειρων και της θειας πλευρας,
και μεστος γενομενος δειλιας ομου και περιχαρειας εκ της θεας ων επεθυμησε, προς
υμνωιδιαν ευθεως την γλωτταν κινει, βοων προς τον Κυριον· Ὁ Κυριος μου, και ο
Θεος μου· συ ει Κυριος και Θεος, συ ει και ανθρωπος και φιλανθρωπος, συ ει ξενος
και παραδοξος της φυσεως ιατρος· ου τεμνεις σιδηρωι τα παθη, ου καιεις πυρι τα
ελκη, ουκ ερανιζηι παρα βοτανων την των φαρμακων ισχυν, ουκ επιδεσμευεις
επιδεσμοις ορατοις τα καμνοντα ελκη· εχεις οικτιρμων επιδεσμους αορατους,
αορατως τα διαλελυμενα συσφιγγοντας· εχεις λογον σιδηρου τομωτερον, εχεις ρημα
πυρος δυνατωτερον, εχεις νευμα φαρμακου προσηνεστερον. Ὡς δημιουργος απονως
αγιαζεις το ποιημα, ως πλαστης μεταπλαττεις ακαματως τα πλασματα. Συ λεπραν
απεξεσας, ως ηθελησας, συ χωλους δρομαιους ανεδειξας, συ παραλυτους βασταζειν
τας εαυτων κλινας εποιησας, συ τυφλους εκ γενετης απονιψασθαι τον ζοφον
εκελευσας, συ τους δαιμονας εκ των σων ποιηματων εξωρισας, συ παρα των εχθρων
εκρατηθης βουλομενος, συ θελων παρα των Ἰουδαιων παντα κατα σαρκα πεπονθας
δι' εμε, Ὁ Κυριος μου, και ο Θεος μου.
Ἐπεγνων τον εμον ∆εσποτην, επεγνων τον εμον αλιεα και φυλακα, επεγνων
τον εμον βασιλεα και κυριον, Ὁ Κυριος μου, και ο Θεος μου. Πιστευω σου, ∆εσποτα,
τηι οικονομιαι, πιστευω σου τηι συγκαταβασει, πιστευω σου τηι προσληψει της εμης
αρχης, πιστευω σου τον προσκυνουμενον σταυρον, πιστευω σου τοις παθημασι της
σαρκος, πιστευω σου τωι τριημερωι θανατωι, πιστευω σου τηι αναστασει· λοιπον ουκ
ετι πολυπραγμονω· πιστευω, ουκετι λογοθετω· πιστευω, ουκετι ζυγοστατω· πιστευω,
ουκετι περιεργαζομαι· πιστευω τοις εμοις οφθαλμοις, πιστευω τηι εμηι δεξιαι.
Ἔμαθον αφ' ων ειδον μη λογοθετειν· εμαθον αφ' ων εψηλαφησα
προσκυνειν, μη ζυγομαχειν· ενα Κυριον και Θεον επισταμαι, τον ∆εσποτην Χριστον,
ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


