De confessione pretiosae crucis
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΟΣ Περι του μη επαισχυνεσθαι ομολογειν τον τιμιον
σταυρον, και ως δι' αυτου εσωσεν ημας ο Χριστος, και δει εν αυτωι
καυχασθαι, και περι αρετης, και οπως εφιεται της σωτηριας της
ημετερας, και περι ελεημοσυνης.
52.841
αʹ. Τουτο εστιν, αδελφοι, το σημειον οπερ ο ∆εσποτης πασιν υπεσχετο
δωσειν, λεγων· Γενεα πονηρα και μοιχαλις σημειον επιζητει, και σημειον ου
δοθησεται αυτηι, ει μη το σημειον Ἰωνα του προφητου· τον σταυρον λεγων, και τον
θανατον, και την ταφην, και την αναστασιν. Και παλιν ετερως δηλων του σταυρου
την ισχυν, ελεγεν· Ὅταν υψωσητε τον Υιον του ανθρωπου, τοτε γνωσεσθε οτι εγω
ειμι. Ὅταν σταυρωσητε με, φησι, και νομισητε περιγενεσθαι μου, τοτε μαλιστα
εισεσθε μου την ισχυν. Και καλως ειπεν ο Χριστος.
Μετα γαρ το σταυρωθηναι Χριστον τα Ἰουδαικα εθη επαυσαντο, το κηρυγμα
ηνθησε, προς τα περατα της οικουμενης εξεταθη ο λογος· και γη και θαλασσα, και
οικουμενη και αοικητος, την δυναμιν αυτου διαπαντος ανακηρυττουσι. Μηδεις
τοινυν αισχυνεσθω τα σεμνα της σωτηριας ημιν συμβολα, και το κεφαλαιον των
αγαθων, δι' ο και ζωμεν και δι' ο εσμεν· αλλ' ως στεφανον, ουτω περιφερωμεν τον
σταυρον του Χριστου. Και γαρ παντα δι' αυτου τελειται τα καθ' ημας· καν
αναγεννηθηναι δεηι, σταυρος παραγινεται· καν τραφηναι την μυστικην εκεινην
τροφην, καν χειροτονηθηναι, καν οτιουν ετερον ποιησαι, πανταχου το της νικης
ημων παρισταται συμβολον. ∆ια τουτο και εν οικιαις, και επι των τοιχων, και επι
των θυρων, και επι του μετωπου, και επι της διανοιας, μετα πολλης επιγραφομεν
αυτον της σπουδης. Της γαρ υπερ ημων σωτηριας, και της ελευθεριας της κοινης, και
της επιεικειας ημων του ∆εσποτου, τουτο εστι το σημειον· Ὡς προβατον γαρ επι
σφαγην ηχθη. Ὅταν τοινυν σφραγιζηι, εννοει πασαν του σταυρου την υποθεσιν, και
σβεσον θυμον, και τα λοιπα παντα παθη· οταν σφραγιζηι, πολλης εμπλησον το
μετωπον παῤρησιας, ελευθεραν την ψυχην ποιησον. Ἴστε δε παντως ποια εστι τα
ελευθεριαν ημιν παρεχοντα.
∆ιο και Παυλος εις τουτο εναγων ημας, εις την ελευθεριαν λεγω την
προσηκουσαν ημιν, ουτως ανηγαγε, του σταυρου και του αιματος αναμνησας του
∆εσποτικου· Τιμης γαρ, φησι, ηγορασθητε· μη γινεσθε δουλοι ανθρωπων. Ἐννοησον,
φησι, την υπερ σου καταβληθεισαν τιμην, και ουδενος ανθρωπων εσηι δουλος· τιμην
το αιμα λεγων το δια σταυρου. Ου γαρ απλως τωι δακτυλωι εγχαραττειν αυτον δει,
αλλα προτερον τηι προαιρεσει μετα πολλης της πιστεως, και ουτως εντυπουν αυτον
τηι οψει. Ουδεις εγγυς σου στηναι δυνησεται των ακαθαρτων δαιμονων, ορων την
μαχαιραν εν ηι την πληγην ελαβεν, ορων το ξιφος εν ωι την καιριαν εδεξατο. Ει γαρ
ημεις τοπους ορωντες εν οις αποτε52.842 μνονται οι καταδικοι, φριττομεν,
εννοησον τι πεισεται ο διαβολος, το οπλον ορων δι' ου πασαν αυτου την δυναμιν
ελυσεν ο Χριστος, και την του δρακοντος απετεμε κεφαλην.
βʹ. Μη τοινυν επαισχυνθηις τοσουτον αγαθον, ινα σε μη επαισχυνθηι ο
Χριστος, οταν ερχηται μετα της δοξης αυτου, και το σημειον εμπροσθεν φαινηται,
λαμπον υπερ την ακτινα του ηλιου. Και γαρ φανησεται ο σταυρος τοτε φωνην αφιεις
δια της οψεως, και προς την οικουμενην απασαν απολογουμενος υπερ του ∆εσποτου,
και δεικνυς, οτι ουδεν ενελιπε των εις αυτους ηκοντων. Τουτο το σημειον και επι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

των προγονων ημων θυρας ανεωιξε κεκλεισμενας, τουτο δηλητηρια εσβεσε
φαρμακα, τουτο κωνειου δυναμιν εξελυσε, τουτο θηριων δηγματα ιοβολων ιασατο.
Ει γαρ ᾅδου πυλας ανεωιξε, και ουρανων αψιδας ανεπετασε, και παραδεισου εισοδον
ανεκαινισε, και του διαβολου τα νευρα εξεκοψε, τι θαυμαστον, ει φαρμακων
δηλητηριων και θηριων, και των αλλων των τοιουτων περιγινεται; Τουτο τοινυν
εγκολαψον τηι διανοιαι τηι σηι, και την σωτηριαν περιπτυξαι των ημετερων ψυχων.
Ουτος γαρ ο σταυρος την οικουμενην επεστρεψε, την πλανην εξηλασε, την αληθειαν
επανηγαγε, την γην ουρανον εποιησε, τους ανθρωπους αγγελους ειργασατο. ∆ια
τουτο οι δαιμονες ουκ ετι φοβεροι, αλλ' ευκαταφρονητοι· ουδε ο θανατος, θανατος,
αλλ' υπνος. ∆ια τουτο παντα εῤριπται χαμαι και πεπατηται τα πολεμουντα ημιν. Ἂν
τοινυν ειπηι σοι τις, Τον εσταυρωμενον προσκυνεις; ειπε φαιδραι τηι φωνηι, και
γεγηθοτι προσωπωι, Και προσκυνω, και ου παυσομαι ποτε προσκυνων· καν γελασηι,
δακρυσον αυτον, οτι μαινεται. Ευχαριστησον τωι ∆εσποτηι, οτι τοιαυτα ημας
ευεργετησεν, α μηδε μαθειν δυναται τις χωρις της ανωθεν αποκαλυψεως. ∆ια γαρ
τουτο και ουτος γελαι, οτι Ὁ Ψυχικος ανθρωπος ου δεχεται τα του Πνευματος· επει
και τα παιδια τουτο πασχει, οταν τι των μεγαλων ιδηι και θαυμαστων· καν εις
μυστηρια παιδιον εισαγαγηις, γελασεται. Τουτοις δη και Ἕλληνες εοικασι τοις
παιδιοις, μαλλον δε και τουτων εισιν ατελεστεροι, διο και αθλιωτεροι, οτι ουκ εν
αωρωι ηλικιαι, αλλ' εν τελειαι τα των παιδιων πασχουσιν, οθεν ουδε συγγνωμης αξιοι
εισιν. Ἀλλ' ημεις λαμπραι τηι φωνηι μεγα βοωντες και υψηλον, κραζωμεν και
λεγωμεν, καν παντες παρωσιν Ἕλληνες, μετα πλειονος της παῤρησιας ειπωμεν, οτι
Το καυχημα ημων ο σταυρος, και το κεφαλαιον των αγαθων απαντων, και η
παῤρησια και ο στεφανος απας. Ἐβουλομην δυνασθαι και μετα Παυλου λεγειν, οτι
Ἐμοι κοσμος εσταυρωται, καγω τωι κοσμωι· αλλ' ου δυναμαι, ποικιλοις παθεσι
κατεχομενος. ∆ιο παραινω και υμιν και προ γε υμων εμαυτωι σταυρωθηναι τωι
κοσμωι, και μηδεν κοινον εχειν προς την γην, αλλα της ανω πατριδος εραιν, και
52.843 της εκειθεν δοξης, και των αιωνιων αγαθων· και γαρ στρατιωται βασιλεως
εσμεν ουρανιου, και οπλα ενδεδυμεθα πνευματικα. Τι τοινυν καπηλων και αγυρτων,
μαλλον δε σκωληκων βιον μεταχειριζομεν; Ὅπου γαρ βασιλευς, εκει και τον
στρατιωτην ειναι δει. Και γαρ στρατιωται γεγοναμεν, ου των μακραν, αλλα των
εγγυς. Ὁ μεν γαρ επι γης βασιλευς ουκ αν ανασχοιτο παντας ειναι εν τοις βασιλειοις,
ουδε παρα τας αυτου πλευρας· ο δε των ουρανων, απαντας εγγυς ειναι βουλεται του
θρονου του βασιλικου. Και πως δυνατον ενταυθα οντας, φησι, παρ' εκεινον εσταναι
τον θρονον; Ὅτι και Παυλος επι γης ων, οπου τα Σεραφιμ ην, οπου τα Χερουβιμ, και
εγγυτερω ουτος του Χριστου, η ουτοι οι ασπιδηφοροι του βασιλεως. Ουτοι μεν γαρ
πολλαχου τας οψεις περιφερουσιν· εκεινον δε ουδεν εφανταζεν, ουδε περιειλκεν,
αλλα πασαν την διανοιαν προς τον βασιλεα και Κυριον τεταμενην ειχεν.
γʹ. Ὥστε εαν βουληθωμεν, δυνατον και ημιν τουτο. Ει μεν γαρ τοπωι
διειστηκει, καλως αν ηπορεις· ει δε πανταχου παρεστι, τωι σπουδαζοντι και
συντεταμενωι πλησιον εστι. ∆ια τουτο και ο προφητης ελεγεν, Ου φοβηθησομαι
κακα, οτι συ μετ' εμου ει. Και αυτος παλιν ο Θεος· Θεος εγγιζων εγω ειμι, και ου Θεος
ποῤρω. Ὥσπερ ουν αι αμαρτιαι διιστωσιν ημας αυτου, ουτως και αι δικαιοσυναι
συναγουσιν ημας προς αυτον. Ἔτι γαρ λαλουντος σου, φησιν, ερω, Ἰδου παρειμι.
Ποιος πατηρ ουτως αν υπακουσειε ποτε τοις εγγονοις; ποια μητηρ ουτως εστι
παρεσκευασμενη και διηνεκως εστηκυια, ει ποτε καλεσειεν αυτην τα παιδια; Ουκ
εστιν ουδεις, ου πατηρ, ου μητηρ. Ἀλλ' ο Θεος εστηκε διηνεκως αναμενων, ει τις
ποτε καλεσειεν αυτον των οικετων, και ουδεποτε καλεσαντων ημων ως δει,
παρηκουσε.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

∆ια τουτο φησιν, Ἔτι λαλουντος σου· ουκ αναμενω σε πληρωσαι, και ευθεως
υπακουσω. Καλεσωμεν τοινυν αυτον, ως κληθηναι βουλεται. Πως δε βουλεται; Λυε,
φησι, παντα συνδεσμον αδικιας, διαλυε στραγγαλιας βιαιων συναλλαγματων, πασαν
συγγραφην αδικον διασπα. ∆ιαθρυπτε πεινωντι τον αρτον σου, και πτωχους
αστεγους εισαγαγε εις τον οικον σου. Ἐαν ιδηις γυμνον, περιβαλε, και απο των
οικειων του σπερματος σου ουχ υπεροψει. Τοτε ραγησεται πρωιμον το φως σου, και
τα ιαματα σου ταχυ ανατελει, και προπορευσεται εμπροσθεν σου η δικαιοσυνη σου,
και η δοξα του Θεου περιστελει σε. Τοτε επικαλεσαι με, και εισακουσομαι σου, ετι
λαλουντος σου, ερω, ιδου παρειμι. Και τις ταυτα παντα δυναται ποιησαι, φησι; Τις δε
ου δυναται, ειπε μοι; Τι γαρ δυσχερες των ειρημενων; τι δε εργωδες; τι δε ου ραιδιον;
Ουτω γαρ εστιν ουχι δυνατα μονον, αλλα και ευκολα, οτι πολλοι και το μετρον
υπερηκοντισαν, ουκ αδικα γραμματεια διασπασαντες μονον, αλλα και τα οντα
αποδυσαμενοι παντα· ου στεγηι και τραπεζηι τους πτωχους υποδεχομενοι, αλλα και
τωι του σωματος ιδρωτι καμνοντες, ωστε αυτους διαθρεψαι, ου συγγενεις μονον,
αλλα και εχθρους ευεργετουντες. Τι δε ολως και δυσκολον των ειρημενων; Ουδε γαρ
ειπεν, Ὑπερβηθι το ορος, διαβηθι το πελαγος, διασκαψον γης πλεθρα τοσα και τοσα,
ασιτος διαμενε, σακκον περιβαλου· αλλα, Μεταδος της οικιας, μεταδος του αρτου, τα
αδικως κειμενα γραμματεια διαῤρηξον.
Τι τουτων ευκολωτερον, ειπε μοι; Ει δε και δυσκολα ειναι νομιζεις, σκοπει
μοι και τα επαθλα, και εσται σοι ραιδια παντα. Καθαπερ γαρ οι βασιλεις εν ταις
ιπποδρομιαις προ των αγωνιζομενων στεφανους και 52.844 ιματια και βραβεια
τιθεασιν· ουτω δη και ο Χριστος, εν μεσωι τιθησι τωι σταδιωι τα επαθλα, καθαπερ δια
πολλων χειρων των του προφητου ρηματων εκτεινων αυτα. Και οι μεν βασιλεις, ατε
ανθρωποι οντες, και ευποριαν δαπανωμενην εχοντες, και φιλοτιμιαν
αναλισκομενην, τα ολιγα πολλα φιλοτιμουνται δειξαι· διο και εν εκαστον εκαστωι
των διακονων εγχειριζοντες, ουτως υπαγουσιν εις το μεσον. Ὁ δε βασιλευς ο
ημετερος τουναντιον, παντα ομου συμφορησας, επειδη σφοδρα εστιν ευπορος, και
ουδεν προς επιδειξιν ποιει, ουτως εις μεσον προτιθησιν απερ εκταθεντα απειρα
εσται, και πολλων δεησεται των κατεχουσων χειρων. Και ινα μαθηις τουτο, εκαστον
αυτων περισκοπησον μετα ακριβειας. Τοτε ραγησεται, φησι, πρωιμον το φως σου.
Ἆρα ου δοκει σοι εν τι ειναι δωρον; Ἀλλ' ουκ εστιν εν. Και γαρ πολλα ενδον εχει, και
στεφανους και βραβεια, και ετερα επαθλα, και ει βουλεσθε, λυσαντες δειξομεν τον
πλουτον απαντα καθως ημιν οιον τε επιδειξαι, μονον μη αποκαμητε. Και πρωτον
μαθωμεν, τι εστι, Ῥαγησεται. Το ταχυ και δαψιλες ημιν εμφαινει, και πως σφοδρα
εφιεται της ημετερας σωτηριας, και πως ωδινει τα αγαθα αυτα προελθειν, και
επειγεται· και ουδεν εσται το κωλυον την αφατον ρυμην. ∆ι' ων απαντων την
δαψιλειαν αυτων ενδεικνυται, και το απειρον της περιουσιας. Τι δε εστι Πρωιμον,
Τουτεστιν, ου μετα το εν τοις πειρασμοις γενεσθαι, ουδε μετα την των κακων
εφοδον, αλλα προ φανηναι.
Καθαπερ γαρ επι των καρπων λεγομεν πρωιμον το προ του καιρου φανεν,
ουτω και ενταυθα το ταχυ παλιν εμφαινων, ουτως ειπεν, ωσπερ ανω ελεγεν, Ἔτι
λαλουντος σου, ερω, Ἰδου παρειμι. Ποιον δε λεγει φως, και τι ποτε εστι τουτο, Το
φως; Ου τουτο το αισθητον, αλλ' ετερον πολλωι βελτιον, ο τον ουρανον ημιν
δεικνυσι, τους αγγελους, τους αρχαγγελους, τα Χερουβιμ, τα Σεραφιμ, τους θρονους,
τας κυριοτητας, τας αρχας, τας εξουσιας, το στρατοπεδον απαν, τας πολεις τας
βασιλικας, τας σκηνας. Ἂν γαρ του φωτος εκεινου καταξιωθηις, και ταυτα οψει, και
απαλλαγησηι γεεννης, και του σκωληκος του ιοβολου, και των βρυγμων των
οδοντων, και των δεσμων των οδυνηρων, και της στενοχωριας, και της θλιψεως,
και του σκοτους του αφεγγους, και του διχοτομηθηναι, και των ποταμων του πυρος,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

και της καταρας, και των της οδυνης χωριων, και απελευσηι, ενθα απεδρα οδυνη και
λυπη, ενθα πολλη η χαρα, και ειρηνη, και αγαπη, και τρυφη και ευφροσυνη· ενθα
ζωη αιωνιος, και δοξα αῤρητος, και καλλος αφραστον· ενθα αιωνιοι σκηναι, και η
δοξα του βασιλεως η αποῤρητος, και τα αγαθα εκεινα, α οφθαλμος ουκ ειδε, και ους
ουκ ηκουσε, και επι καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη· ενθα ο νυμφων ο πνευματικος
και αι πασταδες των ουρανων, και αι παρθενοι αι τας φαιδρας εχουσαι λαμπαδας,
και οι το ενδυμα του γαμου εχοντες· ενθα παλατια υπαρχει του ∆εσποτου, και τα
ταμιεια τα βασιλικα. Ειδες ηλικα τα επαθλα, και οσα δια μιας ρησεως επεδειξατο, και
πως παντα συνεφορησεν; Ουτω και των εξης ρησεων εκαστην αναπτυξαντες,
πολλην ευρησομεν την περιουσιαν και πελαγος αχανες.
Μη ουν αναβαλωμεθα, και οκνησωμεν ελεειν τους δεομενους· μη,
παρακαλω· αλλα καν παντα ριψαι δεηι, καν εις πυρ εμβληθηναι, καν ξιφους
κατατολμησαι, καν κατα μαχαιρων αλλεσθαι, καν οτιουν παθειν· παντα φερωμεν
ευκολως, ινα του ενδυματος επιτυχωμεν της βασιλειας των ουρανων, και της δοξης
εκεινης της αῤρητου· ης γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του
Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων.
Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


