In illud: Pater meus usque modo operatur
ΟΜΙΛΙΑ Θʹ.
63.511
Του αυτου, περι του μη δειν εις ιπποδρομιας μηδε εις θεατρα
αναβαινειν. Και λυπησας αυτους, ειτα τηι συναξει τηι μετ' εκεινην την
κυριακην παραχωρησας ειπειν επισκοπωι απο Γαλατιας αφιγμενωι, και
σιγησας, και εν τουτωι λυπησας, ταυτην ειρηκε την ομιλιαν εν τηι μεγαληι
εκκλησιαι εις το, Ὁ Πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι.
αʹ. Σφοδρα καθηψαμην υμων πρυην περι θεατρων και ιπποδρομιας
διαλεχθεις· δια τουτο χαιρω και ευφραινομαι κατα την αποστολικην φωνην την
λεγουσαν· Και τις εστιν ο ευφραινων με, ει μη ο λυπουμενος εξ εμου; Πολυν γαρ ορω
καρπον απο της λυπης βλαστανοντα ταυτης. Ἐπει και τα φαρμακα τα διορθουντα τα
ελκη προτερον δακνει τα τραυματα, και τοτε απαλλαττει της σηπεδονος· ουτω και ο
λογος καθικνουμενος ακροατου, αρχην ποιειται διορθωσεως. Καθαπερ γαρ επι των
σωματων των ημετερων η μεν απαξ νεκρωθεισα σαρξ ου τομης, ου φαρμακων, ου
καυτηρος αισθανεται· διοπερ ουδ' αν μυρια γενηται, προς υγιειαν επανελθειν
δυναται, την αρχην και την υποθεσιν της θεραπειας απολεσασα· η δε αισθανομενη
και σιδηριου και πυρος και φαρμακων, ταχεως αν προς το υγιαινειν επανελθοι· ουτω
δη και επι των ψυχων, αι μεν αναλγητως διακειμεναι ουκ αν ραιδιως μεταβληθειεν,
αι δε ειδυιαι και αισχυνεσθαι και ερυθριαιν και αλγειν και οδυνασθαι εν ταις
επιτιμησεσι, μεγιστην ημιν παρεχουσιν αποδειξιν του ταχεως αποστησεσθαι της
κακιας.
∆ιο δη και ο μακαριος Παυλος, ταυτα ειδως, τους μεν λυπηθεντας σφοδρα
απεδεχετο, και εχαιρεν επι αυτοις, των δε ουχ ουτω διακειμενων απεγινωσκε λεγων·
Οιτινες απηλγηκοτες εαυτους παρεδωκαν τηι ασελγειαι εις εργασιαν ακαθαρσιας
απασης εν πλεονεξιαι. Ὁ γαρ ουκ ειδως αλγειν πως αν διορθωθειη ποτε, πλην ει μη
προτερον τουτο αυτο μαθοι; Ἐπει ουν τουτο υμιν κατωρθωται, σφοδρα θαῤρουμεν
υπερ της υμετερας αγαπης· ει γαρ μια διαλεξις ουτως εδακε, και εις τοσαυτην
αγωνιαν κατεστησεν, ως και αθυμειν και θορυβεισθαι και ταραττεσθαι, ευδηλον οτι
δευτερα και τριτη προσγενομενη, πασης απαλλαξει της αῤρωστιας. Και ινα μαθητε
οτι ου κολακευων υμας λεγω ταυτα, δι' ων τηι προτεραιαι επεδειξασθε, δια τουτων
εμαρτυρησατε τοις παρ' ημων ειρημενοις αληθειαν. Και γαρ οι ουτω δηχθεντες, οι
ουτως οδυνηθεντες, οι ουτως αλγησαντες και αθυμησαντες, επιουσης της κυριακης
της μετ' εκεινην λαμπροτερον ημιν το θεατρον εποιησατε, και πλειονα τον
συλλογον και μειζονα την προθυμιαν, και παντες ητε μετεωροι, καθαπερ νεοττοι
χελιδονων της καλιας εκκρεμαμενοι, και προς ημετεραν κεχηνοτες γλωτταν.
Ειτα επειδη αδελφον ημετερον απο Γαλατιας αφικομενον, και δι' αυτον της
εκκλησιας τον νομον τον τους ξενους ουτως υποδεχεσθαι κελευοντα, και δια την
λαμπραν πολιαν τιμωντες, παρεχωρησαμεν αυτωι του λογου, καταβοωντες
ανεχωρειτε, δεινοπαθουντες, ως μακρον χρονον λιμον υπομειναντες, και την
ημε63.512 τεραν ποθουντες γλωτταν την τεμουσαν, την επιτιμησασαν, την
καθικομενην, την οδυνησασαν· ταυτον ποιουντες, οιον αν ει παιδιον τυπτομενον,
επιτιμωμενον, μηδε ουτως αποσταιη της μητρος, αλλα κλαυθμυριζομενον εποιτο,
των ιματιων της μητρος εκ πλαγιων εχομενον, και επισυρομενον αυτηι μετα των
οδυρμων. ∆ια ταυτα σκιρτω και πετομαι υπο της ηδονης, και μακαριον εμαυτον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ειναι φημι εν τοσουτοις ερασταις αγωνιζομενος, ουτως εκκρεμαμενους υμας εχων
της ημετερας γλωττης. Τουτο εμοι της ακτινος ταυτης γλυκυτερον, τουτο φωτος
ηδιον, τουτο ζωη, το ουτως ευγνωμονων επιτυγχανειν ακροατων, ουχ απλως
κροτησαι, αλλα διορθωθηναι βουλομενων, επιτιμωμενων, και μη αποσκιρτωντων,
αλλα προς τον επιτιμωντα καταφευγοντων. ∆ια δη τουτο και αυτος μετα πλειονος
της προθυμιας της προς υμας απτομαι διαλεξεως, και τα λειψανα των πρυην υμιν
ειρημενων αποδουναι βουλομαι σημερον, την επιτιμησιν νυν αφεις, ινα μη παλιν
τοις ραιθυμοις εγκαλουντες, τους σπουδαιους ζημιωσωμεν, ολοκληρον την διαλεξιν
εις τον εκεινων αναλισκοντες ελεγχον.
Ει γαρ και μηδεν παρ' ημων ειρητο, ικανον το χθες γενομενον και τους
σφοδρα μεμηνοτας και λυσσωντας περι την ιπποδρομιαν αποστησαι της ακαιρου
ταυτης επιθυμιας. Και γαρ τραγωιδιας την πολιν ημιν ενεπλησεν ο φονος ο χθες εν
τηι ιπποδρομιαι συμβας, χορους γυναικων περιεστησε, κωκυτων πολλων την αγοραν
επληρωσε, του δια των αρματων αποτμηθεντος ουτως ελεεινως δια μεσου
φερομενου του δημου. Ουτος γαρ, ως εγνων, τηι επιουσηι μελλων γαμηλιους
λαμπαδας αναπτειν, των πασταδων υφανθεισων και των προς τον γαμον
ηυτρεπισμενων απαντων, υπο την ταξιν την του επαρχου τελων εν τωι σταδιωι κατω
διατρεχων, επελθοντων των ηνιοχων και προς αλληλους φιλονεικουντων, μεσος
αποληφθεις, τον βιαιον τουτον και ελεεινον υπεμεινε θανατον, την κεφαλην μετα
των ακρων αποτμηθεις.
βʹ. Ειδες της ιπποδρομιας τον καρπον; Και τι προς ημας τους ανω
καθημενους, φησι; Προς υμας μεν ουν μαλιστα· ει γαρ μη υμεις σπουδην εποιεισθε
συντρεχειν, ουκ αν τα κατω τελουμενα εγινετο. Ἀλλ' ινα μη παλιν φορτικωτερον
ποιησω τον λογον και αναξανω το ελκος, καταλιπων υμων τωι συνειδοτι ταυτα, τα
λειπομενα των πρυην υμιν ειρημενων αποδουναι πειρασομαι. Τινα ουν ην τα
πρυην ειρημενα; Ἔλεγον οτι θεμελιος ο Χριστος κεκληται ως φερων απαντα και
συγκρατων και διαβασταζων· τουτο νυν εξ αποστολικης ετερας ρησεως αποδειξαι
βουλομαι. Ουτος γαρ ο εκεινα ειρηκως, ερμηνευων εκεινην την λεξιν, φησιν· Ὃς ων
απαυγασμα της δοξης και χαρακτηρ της υποστασεως αυτου, φερων τε τα παντα τωι
ρηματι της δυναμεως αυτου, δι' εαυτου καθαρισμον ποιησαμενος, εκαθισεν εν δεξιαι
της μεγαλωσυνης εν υψηλοις. Τι εστι, Φερων; Ἡνιοχων, κυβερνων, οικονομων,
διακρατων, συγκρα63.513 των, διαβασταζων. Ου γαρ δη μονον εκ του μη οντος εις το
ειναι απαντα παρηγαγεν, αλλα και γενομενων προνοει καθαπερ ο γεγεννηκως
αυτον Πατηρ. ∆ιο και τουτο δηλων ελεγεν· Ὁ Πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω
εργαζομαι. ∆ιο και μαλλον εζητουν αυτον οι Ἰουδαιοι αποκτειναι, ου μονον οτι ελυε
το σαββατον, αλλ' οτι και Πατερα αυτου ελεγε τον Θεον, ισον εαυτον ποιων τωι Θεωι.
Που νυν οι των αιρετικων παιδες, οι κατα της εαυτων μαινομενοι σωτηριας, και της
ισοτητος αποσχιζοντες αυτον της προς τον Πατερα; ακουετωσαν του ευαγγελιστου
την φωνην (οταν δε τον ευαγγελιστην ειπω, τον Χριστον λεγω τον κινουντα αυτου
την ψυχην)· ακουετωσαν, και εντραπητωσαν, και παυσασθωσαν τοιαυτα μαινομενοι.
Και γαρ οι Ἰουδαιοι δια τουτο αυτον εδιωκον, οτι ισον εαυτον ελεγε· και ουτοι δια
τουτο απαγχονιζονται, οτι ταυτην αναφερομεν αυτωι την ευφημιαν παρ' αυτου
παιδευθεντες. Ἀλλ' ουκ αυτου, φησιν, ουδε του ευαγγελιστου αυτη η ψηφος ην,
αλλα των Ἰουδαιων.
Μαλιστα μεν, ει και των Ἰουδαιων ην, και τουτο σου μεγιστον εγκλημα και
εσχατη κατηγορια, οτι απερ οι αγνωμονες Ἰουδαιοι συνειδον απο των ρηματων
κατασκευαζομενα, ταυτα αυτος εθελοκωφων ουχ οραις. Ου γαρ δη οικοθεν αυτα
εισηγον, αλλ' αφ' ων ο Χριστος ελεγε συλλογιζομενος αυτους. Και ινα μαθηις οτι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ουδε Ἰουδαιων εστιν η λεξις αυτη, αλλα του ευαγγελιστου και ψηφος και ρησις
(οταν δε ειπω του ευαγγελιστου, του Χριστου λεγω του κινουντος αυτου την
διανοιαν), αυτα τα ρηματα εξεταζε. Ὁ Πατηρ μου. Ου παντι που δηλον και τωι
σφοδρα ανοητωι, οτι δια τουτο ειπεν, Ὁ Πατηρ μου, ινα ιδιον αυτου αποφηνηι; Το δε
επαγαγειν παλιν, Ἐργαζεται, καγω εργαζομαι, αρα ουκ ισοτητα εστι
κατασκευαζοντος; Ουδε γαρ ειπεν, Ἐργαζεται εκεινος, εγω δε υπουργω· Ἐργαζεται
εκεινος, εγω δε υπηρετουμαι· αλλ', Ἐκεινος εργαζεται, καγω εργαζομαι. Ὁραις πως
ουκ Ἰουδαιων ην αποφασις, αλλα των εκεινου ρηματων κατασκευη το λεγομενον; Ει
γαρ Ἰουδαιων ην πεπλανημενη τις υπονοια και ψηφος το ισον αυτον ποιειν τωι Θεωι,
και αυτος μεν ουκ εβουλετο τουτο υποπτευεσθαι, οι δε Ἰουδαιοι μη βουλομενου
τουτο αυτου υπωπτευον, ετερα υπονοουντες παρ' ο αυτος κατασκευασαι εβουλετο·
ουκ αν αυτο ειασεν ουτως αδιορθωτον ο ευαγγελιστης, αλλ' επεσημηνατο αν και
ειπεν αυτο σαφως. Και γαρ εθος αυτοις τουτο ποιειν, και αυτοις και τωι Ἰησου· και
τουτο εξ ενος και δευτερου παραδειγματος πειρασομαι υμιν ποιησαι δηλον, οτι οταν
ειπηι τι ο Χριστος, και ετερως μεν αυτο ειπηι αυτος, ετερως δε υποπτευσωσιν οι
Ἰουδαιοι, διορθουται ο ευαγγελιστης.
Και ινα μαθηις τουτο σαφως, ακουσον αυτου του Ἰωαννου αυτο τουτο δηλον
ποιουντος. Ἐπειδη γαρ εισηλθεν εις τον ναον του Θεου, και τους κολλυβιστας
εξεβαλε φραγελλιον ποιησας, και ελεγεν· Μη ποιειτε τον οικον του Πατρος μου
οικον εμποριου· προσελθοντες οι Γραμματεις και οι Φαρισαιοι ελεγον· Τι σημειον
δεικνυεις ημιν, οτι ταυτα ποιεις; Τι ουν αυτος; Λυσατε τον ναον τουτον, και εγω εν
τρισιν ημεραις εγερω αυτον· περι του σωματος του εαυτου λεγων. Ἀλλ' εκεινοι αυτο
ου συνειδον, αλλα τι φασι; Τεσσαρακοντα και εξ ετεσιν ωικοδομηθη ο ναος ουτος, και
συ εν τρισιν ημεραις εγερεις αυτον; περι του ναου του Ἰουδαικου του δια λιθων
κατεσκευασμενου λεγοντες· εκεινος γαρ τεσσαρακοντα και εξ ετεσιν ωικοδομηθη
μετα την επανοδον απο Βαβυλωνος, διακωλυομενων των 63.514 οικοδομουντων
υπο της βαρβαρικης επιβουλης, και χρονου τριβομενου πολλου ουτος ο ναος
απηρτιζετο. Ἐπει ουν ο Ἰησους περι του σωματος του εαυτου ελεγεν, τον σταυρον
δηλων και την αναστασιν· τουτο γαρ εστι το, Λυσατε τον ναον τουτον, και εν τρισιν
ημεραις εγερω αυτον· εκεινοι δε περι του ναου του Ἰουδαικου υπωπτευον· οθεν και
ελεγον· Τεσσαρακοντα και εξ ετεσιν ωικοδομηθη ο ναος ουτος, και συ εν τρισιν
ημεραις εγερεις αυτον; ορα πως ου παρεδραμεν αυτο ο ευαγγελιστης, αλλ' επηγαγε
την διορθωσιν, λεγων· Ἐκεινος δε ελεγε περι του ναου του σωματος αυτου. Ουδε γαρ
ειπε, Λυσατε το σωμα τουτο, αλλα, Τον ναον, ινα δειξηι τον Θεον τον οικουντα
ενοικ.? λυσατε τον ναον τον πολλωι βελτιονα του Ἰουδαικου. Ὁ μεν γαρ ειχε τον
νομον, ο δε τον νομοθετην· ο μεν το γραμμα το αποκτεινον, ο δε το πνευμα το
ζωοποιουν· ο μεν την ραβδον την Ἀαρων, ο δε την ραβδον Ἰεσσαι.
γʹ. Παλιν αλλαχου το επι των αρτων θαυμα ποιησαντι απαρας συν αυτοις,
διεβαινεν εις το περαν, και ελεγε τοις μαθηταις· Προσεχετε απο της ζυμης των
Φαρισαιων και Σαδδουκαιων. Οι δε ζυμην ακουσαντες, περι αρτων υπωπτευον·
αυτος δε ου περι αρτων ελεγεν, αλλα περι της διδασκαλιας των Φαρισαιων. Ἐπει γαρ
αλλως μεν αυτος ειπεν, αλλως δε υπωπτευσαν εκεινοι, ορα πως διορθουται αυτο,
λεγων· Ουτως ακμην και υμεις ασυνετοι εστε; ου μεμνησθε τους πεντε αρτους και
ποσους κοφινους ελαβετε, και τους επτα αρτους και ποσας σπυριδας ελαβετε; πως ου
νοειτε οτι ου περι αρτων ειπον υμιν, αλλα περι της διδασκαλιας των Φαρισαιων,
ωστε προσεχειν; Ὁραις πως και επι του ναου ο ευαγγελιστης και ενταυθα αυτος των
πεπλανημενων διορθουται την υπονοιαν; Ουτω τοινυν και επι του ισον εαυτον
ποιειν τωι Θεωι, ει αυτος μεν ουκ εποιει εαυτον ισον τωι Θεωι, οι δε Ἰουδαιοι τουτο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

υπωπτευον απο των ειρημενων, διωρθωσεν αν την υπονοιαν ταυτην ο
ευαγγελιστης, και ειπεν οτι Ἰουδαιοι μεν ισον εαυτον ενομιζον αυτον ποιειν τωι Θεωι,
αυτος δε ουκ εποιει τουτο ουδε κατεσκευαζεν. Ἵνα δε απ' αυτων των ρηματων
μαθηις, οτι τουτο μαλιστα εβουλετο πηγνυναι εν ταις των ανθρωπων διανοιαις,
ανωτερω τον λογον αγαγωμεν και μαθωμεν τι ποτε εγκαλουμενος ταυτα
απελογειτο. Τι ποτ' ουν ην οπερ ενεκαλειτο; Ὅτι εν σαββατωι εργα εποιει· ∆ια τουτο,
φησιν, εδιωκον αυτον οι Ἰουδαιοι, οτι ταυτα εποιει εν σαββατωι. Ποια δη ταυτα; Ὅτι
τον παραλυτικον εσφιγξε, και εκελευσε αυτωι την κλινην λαβειν και απελθειν εις
τον οικον. ∆ιο και ερωτωντες αυτον ελεγον, τις ειη ο επιταξας αυτωι ταυτα ποιειν εν
σαββατωι· ο δε εφη, Ὁ ποιησας με υγιη, εκεινος μοι ειπεν· Ἆρον την κλινην σου και
υπαγε εις τον οικον σου. Προς ταυτα δυσχεραινοντες, εδιωκον αυτον, οτι ταυτα
επεταξεν εν σαββατωι, οπερ εδοκει νομου παραβασις και λυσις. Τι ουν
απολογουμενος ο Χριστος λεγει; Ὁ Πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι.
Καιτοι γε πολλα ετερα ενην ειπειν, ει γε απολογησασθαι εβουλετο μονον, αλλα μη
δειξαι την ισοτητα. Πολλακις γαρ ελυθη το σαββατον, και πρωτον μεν επι της
πολεως της Ἱεριχουντιων.
Ὅτε γαρ προσεβαλον τοις τειχεσιν, επτα ημερας εκελευοντο σαλπιγγας
μεταχειριζομενοι περιιεναι τα τειχη, και ουτως κατηνεχθη η 63.515 πολις. Ὅτι δε εν
ταις επτα ημεραις, οθεν αν ποιησωμεθα την αρχην, αναγκη το σαββατον εμπεσειν,
παντι που δηλον. Ὅθεν δηλον, οτι ελυθη το σαββατον. Παλιν περιτεμνεσθαι
εκελευεν ανθρωπον τηι ογδοηι ημεραι· αναγκη και ενταυθα παλιν το σαββατον
λυεσθαι· τον γαρ εν σαββατωι τεχθεντα αναγκη τωι ετερωι σαββατωι περιτμηθηναι. Οι
δε ιερεις και μετα πλειονος της περιουσιας αυτο ελυον, και παλιν θυσιαν εν σαββατωι
κελευομενοι αναφερειν· οπου δε θυσια, και εκδερειν και καιειν, και επιτιθεναι
θυσιαστηριωι, και υδροφορειν, και ξυλα διακλαιν, και τεφραν εκφερειν, και ετερα
πλειονα ποιειν αναγκη ην, και δια τουτο το σαββατον λυεσθαι. Μετα τουτων και η
κτισις αυτη το σαββατον ελυε· και γαρ ηλιος εργαζεται εν σαββατωι, και σεληνη
τρεχει, και ο ποικιλος των αστρων φαινει χορος, και ανεμοι πνεουσι, και πηγαι
βρυουσι, και ποταμοι ρεουσι, και θαλαττα κινειται, και σπερματα αναδιδοται και
φυτα, και η γη τικτει και τα αλογα απαντα, ετι δε και το των ανθρωπων γενος.
Ουδεποτε γαρ, γυναικος κυουσης εν σαββατωι, η φυσις ανεμεινε τον νομον, και
εξεδεξατο παρελθειν το σαββατον, και τοτε λυθηναι τας ωδινας, αλλα ειργαζετο το
εαυτης εργον και σαββατου οντος. Και αι ανω δε δυναμεις υπηρετουνται εν
σαββατωι, και ου διαλιμπανουσι την διακονιαν την εαυτων πληρουσαι. Τινος ουν
ενεκεν, ειπε μοι, τοσαυτας εχων απολογιας αφορμας, ουδεμιαι τουτων κεχρηται,
ουδε λεγει, Τι μοι εγκαλειτε, οτι λυω το σαββατον; και γαρ οι ιερεις εν Ἱεριχουντι
ελυσαν, και οι εν τωι ιερωι λυουσι· τι μοι εγκαλειτε, οτι λυω σαββατον; και γαρ ηλιος
λυει και σεληνη και αστερες και πασα η κτισις, και η ανω και η κατω· αλλα παντα
ταυτα αφεις, επι τον Πατερα ηλθεν, λεγων· Ὁ Πατηρ μου εργαζεται, καγω εργαζομαι.
Ου γαρ δη απολογησασθαι εβουλετο μονον, αλλα και την ισοτιμιαν δειξαι. ∆ια τουτο
ουκ ειπεν, Ἐργαζομαι, και γαρ η κτισις εργαζεται· ου γαρ ην της κτισεως· αλλ',
Ἐργαζομαι, και γαρ ο Πατηρ εργαζεται.
Της γαρ ουσιας εκεινης ην και της εξουσιας. δʹ. ∆ια τουτο ουχ ως της κτισεως
ων απολογειται, αλλ' ως εκεινου γεννημα γνησιον. Και ινα μαθηις οτι ου στοχασμος
τα ειρημενα, ελυσαν ποτε και οι μαθηται το σαββατον τιλλοντες σταχυας και
εσθιοντες, και εγκαλουντων των Ἰουδαιων και λεγοντων· Ουχ οραις εν σαββατωι τι
ουτοι ποιουσιν; ουδαμου του Πατρος εμνησθη εκει, αλλα τι φησιν; Ουκ ανεγνωτε τι
εποιησε ∆αυιδ, οτε επεινασε; πως εισηλθε, και τους αρτους της προθεσεως εφαγεν,
ους ουκ εξον αυτωι ην φαγειν και τοις μετ' αυτου; ουκ ανεγνωτε οτι οι ιερεις εν τωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ιερωι το σαββατον βεβηλουσι, και αναιτιοι εισιν; Ὁραις πως, οτε μεν υπερ των
δουλων ποιειται τον λο63.516 γον, τους δουλους εις μεσον φερει, τον ∆αυιδ και τους
ιερεας· οτε δε υπερ εαυτου, τον Πατερα; Ει δε που και ετεραις κεχρηται απολογιαις,
ως οταν λεγηι· Ει περιτομην λαμβανει ανθρωπος, εμοι χολατε, οτι ολον ανθρωπον
υγιη εποιησαμην εν σαββατωι; και παλιν· Τις εξ υμων εστιν, ος ου λυει το προβατον
αυτου και τον βουν; ουδεν θαυμαστον· ου γαρ παντα ως Θεος, αλλ' εστιν οπου και
ως ανθρωπος διαλεγεται, επειδη και Θεος και ανθρωπος ην. Ἐνταυθα μεντοι προς
την αξιαν την εαυτου φθεγγεται λεγων· Ὁ Πατηρ μου εως αρτι εργαζεται καγω
εργαζομαι. ∆ια τουτο φησιν ο ευαγγελιστης, Ἐδιωκον αυτον οι Ἰουδαιοι, ου μονον
οτι ελυε το σαββατον, αλλ' οτι και Πατερα ιδιον ελεγε τον Θεον, ισον εαυτον ποιων
τωι Θεωι. Ἐγω δε κακεινο ηδεως αν εροιμην τον αιρετικον· Πατερα ιδιον ελεγε τον
Θεον, η ουκ ελεγε; της Ἰουδαικης υπονοιας τουτο ην, η της αποφασεως του Χριστου;
καν γαρ μυριακις αναισχυντηι, παρα της αληθειας ελεγχεται. Ἔλεγεν, οτι Ὁ Πατηρ
μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι· ελυε το σαββατον η ουκ ελυεν; Ευδηλον
οτι ελυεν· Ἐργαζομαι. φησι, κακεινος εργαζεται.
Ουκουν ουδετερον τουτων της υπονοιας ην της Ἰουδαικης, αλλα της του
Χριστου κατασκευης τε και αποφασεως, και το λυειν το σαββατον, και το Πατερα
ιδιον λεγειν τον Θεον. Πως ουν, ταυτα λεγων της αποφασεως ειναι του Χριστου,
εκεινο της των Ἰουδαιων υπονοιας λεγεις, εφεξης κειμενον και συνημμενον τουτωι,
και ομοιως απηγγελμενον παρα του ευαγγελιστου; Παντα γαρ ταυτα απαγγελια του
ευαγγελιστου εστιν, ερμηνευοντος τα παρα του Χριστου ειρημενα. ∆ιο και Ἰουδαιων
εγκαλουντων ελεγεν, οτι εδιωκον αυτον, ου μονον οτι ελυε το σαββατον, αλλ' οτι
και Πατερα εαυτου ελεγε τον Θεον, ισον εαυτον ποιων τωι Θεωι. Ἀλλ' ο μεν κατα των
αιρετικων ελεγχος αρκουν εχει το τελος· ει δε βουλεσθε και την εργασιαν μαθειν τις
ποτε εστιν ην ο Πατηρ εργαζεται, και ην ο Υιος, την προνοιαν ειποιμι αν των οντων,
την διακρατησιν, την κηδεμονιαν. Τα μεν γαρ φαινομενα παντα εν εξ ημεραις
γεγονε· Και κατεπαυσεν ο Θεος εν τηι ημεραι τηι εβδομηι· η δε προνοια αυτων ουκ
επαυσατο. Ταυτην τοινυν την προνοιαν εργασιαν καλει ο Χριστος, λεγων· Ὁ Πατηρ
μου εργαζεται, καγω εργαζομαι, προνοων, κηδομενος, διακρατων, φησι, συνεχων,
ουδεν αφιεις διαῤρυηναι. ∆εξαμενοι τοιγαρουν των ορθων δογματων την αποδειξιν
και εκ των ειρημενων, ακριβη πολιτειαν και συμβαινουσαν τοις δογμασι
προσθωμεν· επειδηπερ ουκ αρκει προς σωτηριαν ημιν μονη η των ορθων δογματων
γνωσις, αλλα δει και πολιτειας αριστης, ινα δια παντων δοξαν αναπεμψαντες τωι
Θεωι επιτυχωμεν των επηγγελμενων αγαθων· ωι η δοξα και το κρατος εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


