De petitione matris filiorum Zebedaei
Εις τα υπολοιπα κατα αιρετικων, και περι κρισεως και ελεημοσυνης, και εις
την αιτησιν της μητρος των υιων Ζεβεδαιου.
Λογος ογδοος.
48.767
αʹ. Ἐκ πολεμου χθες επανηλθομεν, εκ πολεμου και μαχης αιρετικης, ηιμαγμενα
τα οπλα εχοντες, το ξιφος του λογου πεφοινιγμενον, ου σωματα καταβαλοντες, αλλα
λογισμους ανελοντες και Παν υψωμα επαιρομενον κατα της γνωσεως του Θεου,
Τοιουτον γαρ της μαχης ταυτης το ειδος· διο και τοιαυτη των οπλων η φυσις· απερ
αμφοτερα διδασκων ο μακαριος Παυλος ελεγε· Τα γαρ οπλα της στρατειας ημων ου
σαρκικα, αλλα δυνατα τωι 48.768 Θεωι προς καθαιρεσιν οχυρωματων, λογισμους
καθαιρουντα και παν υψωμα επαιρομενον κατα της γνωσεως του Θεου. Ἔδει μεν ουν
τοις απολειφθεισιν ειπειν τα πτωματα τα χθες γενομενα, και διηγησασθαι την
παραταξιν, την συμβολην, την νικην, τα τροπαια· αλλ' ινα μη ραιθυμοτερους υμας
ποιησωμεν, ταυτα παραδραμοντες, ωστε τηι ζημιαι τους απολειφθεντας υμας δηχθεντας
σπουδαιοτερους γενεσθαι, παλιν των εξης αψομεθα σημερον· ει δε τις σπουδαιος και
διεγηγερμενος ηι, παρα των παραγενομενων εισεται τα λεχθεντα ημιν τηι χθες ημεραι.
Και γαρ τοσαυτην ημιν οι ακροαται την προθυμιαν επεδειξαντο, ως παντα λαβοντες
οικαδε αναχωρησαι, και μηδεν αφειναι 48.769 διαῤρυηναι των ειρημενων. Ἐκεινα μεν
ουν παρ' εκεινων εισεσθε· α δε σημερον αναγκαιον ειπειν, ταυτα ημεις ερουμεν υμιν,
την αντιθεσιν, ην οι των αιρετικων παιδες αντεπηγαγον, εις μεσον προθεντες. Τις ουν
εστιν αυτη; Ἐπειδη πρωην περι της του Μονογενους εξουσιας διελεγομεθα, δεικνυντες
ισην ουσαν την εξουσιαν του γεγεννηκοτος αυτον Πατρος, και πολυν υπερ τουτων
αναλωσαμεν λογον, πληγεντες τοις ειρημενοις εκεινοι, φωνην τινα ευαγγελικην,
ετερως μεν ειρημενην, ετερως δε παρ' αυτων υποπτευθεισαν ειρησθαι, ταυτην
αντεπηγαγον λεγοντες· και μην γεγραπται· Το δε καθισαι εκ δεξιων μου και εξ
ευωνυμων ουκ εστιν εμον δουναι, αλλ' οις ητοιμασται υπο του Πατρος μου. Ἐγω δε
οπερ αει παρακαλω την υμετεραν αγαπην, τουτο και σημερον παραινω και συμβουλευω,
μη απλως επιεναι τα γραμματα, αλλα διερευνασθαι τα νοηματα· ει γαρ τις απλως ταις
λεξεσι παρακαθοιτο, και μηδεν πλεον των γεγραμμενων επιζητοιη, πολλα αμαρτησεται.
Και γαρ και πτερυγας τα γραμματα εχειν φησι τον Θεον, του προφητου λεγοντος, οτι Ἐν
σκεπηι των πτερυγων σου σκεπασεις με, αλλ' ου παρα τουτο πτερωτην φησομεν ειναι
την νοεραν εκεινην και ανωλεθρον ουσιαν.
Ει γαρ επ' ανθρωπων ουκ ενι τουτο ειπειν, πολλωι μαλλον επι της ακηρατου και
αορατου και ακαταληπτου φυσεως εκεινης. Τι ουν εστιν απο των πτερυγων νοητεον
ημιν; Την βοηθειαν, την ασφαλειαν, την σκεπην, την συμμαχιαν, το αχειρωτον της
βοηθειας. Παλιν υπνουν αυτον φασιν αι Γραφαι ουτω λεγουσαι· Ἀναστηθι, ινατι υπνοις,
Κυριε; ουχ ινα τον Θεον καθευδειν υποπτευωμεν· τουτο γαρ εσχατης ανοιας· αλλα τωι
ονοματι του υπνου την μακροθυμιαν και την ανεξικακιαν ημιν εμφαινουσαι. Ἕτερος δε
προφητης φησι· Μη εσηι ως ανθρωπος υπνων; Ὁραις οτι πολλης ημιν της συνεσεως χρεια
τον θησαυρον διερευνωμενοις των θειων Γραφων; ως εαν απλως και εικη και ως ετυχεν
ακουωμεν των λεγομενων, ου μονον τα ατοπα εκεινα εψεται, αλλα και πολλη μαχη εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

τοις ειρημενοις φανειται. Ὁ μεν γαρ υπνουν αυτον φησιν, ο δε μη υπνουν· αλλ'
αμφοτερα αληθη, αν την προσηκουσαν εννοιαν εκλαβηις. Ὁ μεν γαρ λεγων αυτον
υπνουν την επιτασιν της μακροθυμιας ενδεικνυται, ο δε λεγων μη υπνουν, το ακηρατον
της φυσεως ημιν εμφαινει. Ἐπει ουν πολλης συνεσεως ημιν χρεια, μηδε τουτο απλως
εκλαβωμεν το ειρημενον, το Ουκ εστιν εμον δουναι, αλλ' οις ητοιμασται υπο του
Πατρος μου. Ου γαρ εξουσιας αναιρεσις τουτο, ουδε αυθεντιας ακρωτηριασμος, αλλα
κηδεμονιας πολλης αποδειξις και σοφιας και προνοιας της υπερ του γενους του
ημετερου. Ὅτι γαρ κυριος εστι και κολαζειν και τιμαιν, ακουσον τι φησιν αυτος ο ταυτα
λεγων· Ὅταν ελθηι, φησιν, ο Υιος του ανθρωπου εν τηι δοξηι του Πατρος αυτου, στησει τα
προβατα εκ δεξιων, και τα εριφια εξ ευωνυμων, και ερει τοις εκ δεξιων αυτου· ∆ευτε, οι
ευλογημενοι του Πατρος μου, κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν απο
καταβολης κοσμου. Ἐπεινασα γαρ, και εδωκατε μοι φαγειν· εδιψησα, και εποτισατε με.
Τοις δε εξ ευωνυμων ερει· Πορευεσθε απ' εμου, οι κατηραμενοι, εις το πυρ το
ητοιμασμενον τωι διαβολωι και τοις αγγελοις αυτου. Ἐπεινασα γαρ, και ουκ 48.770
εδωκατε μοι φαγειν· εδιψησα, και ουκ εποτισατε με· ξενος ημην, και ου συνηγαγετε με.
Ειδες κρισιν απηρτισμενην, και πως και τιμαι και κολαζει, και στεφανοι και τιμωρειται,
και τους μεν εις την βασιλειαν εισαγει, τους δε εις την γεενναν αποπεμπει;
βʹ. Σκοπει δε και ενταυθα την πολλην περι ημας αυτου κηδεμονιαν. Τοις μεν γαρ
στεφανουμενοις οτε διελεγετο, ∆ευτε, φησιν, οι ευλογημενοι του Πατρος μου,
κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν προ καταβολης κοσμου· τοις δε
κολαζομενοις ουκ ειπε· Πορευεσθε απ' εμου, οι κατηραμενοι, εις το πυρ το
ητοιμασμενον υμιν, αλλα Το ητοιμασμενον τωι διαβολωι. Την μεν γαρ βασιλειαν
ανθρωποις ητοιμασα, την δε γεενναν ουκ ανθρωποις, φησιν, αλλα τωι διαβολωι και τοις
αγγελοις τοις εκεινου παρεσκευασα. Ει δε υμεις τοιουτον επεδειξασθε βιον, ως αξιοι
γενεσθαι της κολασεως και της τιμωριας, εαυτοις αν ειητε τουτο λογιζεσθαι δικαιοι. Και
σκοπει το προς φιλανθρωπιαν επιῤρεπες· ουπω γαρ των αγωνιστων γενομενων, οι
στεφανοι προητοιμασθησαν, και τα βραβεια προπαρεσκευασθησαν. Κληρονομησατε γαρ,
φησι, την βασιλειαν την ητοιμασμενην υμιν προ καταβολης κοσμου. Και επι της
παραβολης δε των δεκα παρθενων το τοιουτον ιδοι τις αν· επειδη γαρ εμελλε
παραγινεσθαι ο νυμφιος, λεγουσιν αι μωραι ταις φρονιμοις· ∆οτε ημιν απο του ελαιου
υμων. Αι δε προς αυτας· Μηποτε ουκ αρκεσηι ημιν και υμιν· ου περι ελαιου ενταυθα και
πυρος διαλεγομενη η Γραφη, αλλα περι παρθενιας και φιλανθρωπιας, και την μεν
παρθενιαν εν ταξει πυρος, την δε ελεημοσυνην εν ταξει ελαιου τιθησι, δεικνυσα οτι
σφοδρα δειται φιλανθρωπιας η παρθενια, και ανευ ταυτης σωθηναι ουκ ενι. Τινες δε οι
το ελαιον τουτο πωλουντες; Τινες αλλοι αλλ' η οι πενητες; ου γαρ λαμβανουσι μαλλον
η διδοασι. Μη δη νομιζε την ελεημοσυνην αναλωμα ειναι, αλλα προσοδον, μηδε
δαπανην, αλλα πραγματειαν· μειζονα γαρ λαμβανεις η διδως. ∆ιδως αρτον, και
λαμβανεις ζωην αιωνιον· διδως ιματιον, και λαμβανεις αφθαρσιας περιβολαιον· διδως
κοινωνιαν στεγης, και λαμβανεις βασιλειαν ουρανων· παρεχεις τα απολλυμενα, και
δεχηι τα διηνεκως μενοντα.
Και πως αν δυναμαι ελεειν, πενης, φησιν, ων; Μαλιστα οταν πενης ηις, τοτε
δυνασαι ελεειν. Ὁ μεν γαρ πλουτων μεθυων τηι περιουσιαι των χρηματων, και πυρετον
χαλεπωτατον πυρεττων, και ακορεστον εχων ερωτα, πλειονα ποιειν τα οντα βουλεται·
ο δε πενης ταυτης απηλλαγμενος της νοσου, και της αῤρωστιας καθαρευων,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ευκολωτερον εκ των οντων προησεται. Ου γαρ τα μετρα της ουσιας, αλλα τα μετρα της
γνωμης την ελεημοσυνην εργαζεσθαι πεφυκεν· επει και η χηρα εκεινη τοτε δυο
κατεβαλεν οβολους, και τους τωι πλουτωι κομωντας υπερηκοντισε, και η ετερα χηρα εν
δρακι αλευρου και ολιγωι ελαιωι την ουρανομηκη ψυχην εκεινην εξενοδοχησε, και
ουδεμιαι τουτων γεγονεν η πενια κωλυμα. Μη δη προφασιζου περιττα και ανονητα· ου
γαρ περιουσιαν εισφορας απαιτει, αλλα πλουτον προαιρεσεως· ος ουκ απο του μετρου
των δεδομενων, αλλ' απο της προθυμιας των παρεχοντων δεικνυται. 48.771 Πενης ει,
και παντων ανθρωπων πενεστερος; αλλ' ουκ ει της χηρας εκεινης πτωχοτερος, η τους
πλουτουντας εκ πολλου του περιοντος υπερηκοντισεν. Ἀλλα και αυτης απορεις της
αναγκαιας τροφης; αλλ' ουκ ει της Σιδωνιας απορωτερος, η προς αυτον ελθουσα του
λιμου τον πυθμενα, του θανατου προσδοκωμενου λοιπον, και χορου παιδων
περιεστωτος, ουδε ουτως εφεισατο των οντων, αλλα δια της επιτεταμενης πενιας
πλουτον αφατον επριατο, αλωνα την χειρα και ληνον την υδριαν εργασαμενη, εξ
ολιγων πολλα πηγαζειν παρασκευασασα. Ἀλλ' επι το προκειμενον ιωμεν, ινα μη
συνεχεις τας παρεκτροπας ποιωμεθα. Ἐπειδη ουν εμελλεν ο νυμφιος ερχεσθαι, ταυτα
προς αλληλας αι παρθενοι διελεγοντο. Ἐκειναι δε προς τους πωλουντας επεμπον αυτας·
αλλ' ουκ ην καιρος ουκετι λοιπον αγοραζειν ελαιον· εικοτως.
Οι γαρ πωλουντες εν τωι παροντι βιωι μονον εισι· μετα δε την εντευθεν
αποδημιαν και το λυθηναι το θεατρον ουκ εστι λοιπον φαρμακον τοις γεγενημενοις
ευρειν, ουδε συγγνωμην και απολογιαν, αλλ' αναγκη λοιπον κολαζεσθαι· οπερ και τοτε
γεγονεν. Ἐπειδη γαρ ηλθεν ο νυμφιος, αι μεν εισηλθον λαμπρας εχουσαι τας λαμπαδας,
αι δε, υστερησασαι της εισοδου, τας θυρας επατασσον του νυμφωνος, και το φοβερον
ρημα εκεινο ηκουον· Ὑπαγετε, ουκ οιδα υμας. Ειδες αυτον παλιν και τιμωντα και
κολαζοντα, και στεφανουντα και τιμωρουντα, και δεχομενον και αποπεμποντα, και
εκατερου του μερους της κρισεως οντα κυριον; Τουτο και επι του αμπελωνος, τουτο και
επι των πεντε και δυο ταλαντων, και του ενος ιδοι τις αν· τους μεν γαρ απεδεξατο, και
εισηγαγεν επι πλειοσι, τον δε εκελευσε δεθεντα εξω βαλλεσθαι εις το σκοτος το
εξωτερον.
γʹ. Ἀλλα τις αυτων ο δριμυς λογος, μαλλον δε πολλης ανοιας γεμων; εχειν μεν
εξουσιαν και κολαζειν και στεφανουν, και τιμωρεισθαι και αμοιβας διδοναι, αλλα την
ανωτατω προεδριαν, φησι, και την υψηλοτατην τιμην, ταυτην εφησεν ουκ ειναι αυτου
δουναι· Τι ουν εαν μαθηις οτι ουδεν εστιν υπεξηιρημενον αυτου της ψηφου, αποθησηι
ποτε την ακαιρον ταυτην φιλονεικιαν; Ουκουν αυτου παλιν ακουε λεγοντος· Ὁ Πατηρ
ου κρινει ουδενα, αλλα πασαν την κρισιν δεδωκε τωι Υιωι. Ει τοινυν πασαν εχει την
κρισιν, ουδεν υπεξηιρηται της ψηφου· ο γαρ πασαν εχων την κρισιν, κυριος εστι παντας
και τιμωρεισθαι και στεφανουν. Το δε, εδωκεν, ενταυθα μη ανθρωπινως ακουσηις,
αγαπητε· ου γαρ ουκ εχοντι εδωκεν, ουδε ατελη εγεννησεν, ουδε υστερον αυτωι
προσεγενετο, αλλα το, εδωκε, τοιουτον εστι, τοιουτον αυτον εγεννησε, τελειον,
απηρτισμενον. Ταυτηι δε κεχρηται τηι λεξει, ινα μη δυο γεννητους νομισηις θεους, αλλ'
ινα ειδηις και την ριζαν και τον καρπον· ουχ ινα υστερον αυτωι προσγεγενησθαι νομισηις
τουτο. Και γαρ ερωτωμενος αλλαχου, Ουκουν βασιλευς ει συ; ουκ ειπεν, οτι Ἔλαβον την
βασιλειαν· ουκ ειπεν, οτι προσεγενετο αυτωι υστερον η βασιλεια· αλλ', οτι Ἐγω εις τουτο
γεγεννημαι. Ει βασιλευς απηρτισμενος εγεννηθη, ευδηλον οτι και κριτης και δικαστης·
βασιλεως γαρ 48.772 μαλιστα το κρινειν, και δικαζειν, και τιμαιν, και τιμωρεισθαι. Και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ετερωθεν δε τουτο ιδοι τις αν, οτι και τας ανω τιμας κυριος αυτος εστι διδοναι. Ὅταν
γαρ παραγαγωμεν εις το μεσον τον παντων ανθρωπων αμεινω, και δειξωμεν τουτον υπ'
αυτου στεφανουμενον, ποια λοιπον υπολειφθησεται προφασις υμιν; Τις ουν απαντων
ανθρωπων αμεινων;
Τις δε ετερος αλλ' η ο σκηνοποιος εκεινος, ο της οικουμενης διδασκαλος, ο γην
και θαλασσαν καθαπερ υποπτερος περιδραμων, το σκευος της εκλογης, ο νυμφαγωγος
του Χριστου, ο της Ἐκκλησιας φυτουργος, ο σοφος αρχιτεκτων, ο κηρυξ, ο δρομευς, ο
αγωνιστης, ο στρατιωτης, ο παιδοτριβης, ο πανταχου της οικουμενης υπομνηματα της
οικειας αρετης καταλιπων, ο προ της αναστασεως εις τριτον αρπαγεις ουρανον, ο εις
παραδεισον απενεχθεις, ο αποῤρητων κοινωνησας τωι Θεωι μυστηριων, ο τοιαυτα
ακουσας και λαλησας, α ανθρωπινηι φυσει λαλησαι ουκ ενι, ο και χαριτος πλειονος
απολαυσας, και μειζονα κοπον επιδειξαμενος; Ὅτι δε πλειον απαντων εκαμεν, ακουσον
αυτου λεγοντος, οτι Περισσοτερον αυτων παντων εκοπιασα. Ει δε περισσοτερον παντων
εκαμε, περισσοτερον και στεφανουται· Ἕκαστος γαρ τον ιδιον μισθον ληψεται κατα τον
ιδιον κοπον. Ει τοινυν μειζονα των αποστολων λαμβανει στεφανον των δε αποστολων
ισος ουδεις γεγονεν, ουτος δε κακεινων μειζων, ευδηλον οτι της ανωτατω απολαυσεται
τιμης και προεδριας. Τις ουν εστιν ο αυτον στεφανων; Ἄκουσον αυτου λεγοντος· Τον
αγωνα τον καλον ηγωνισμαι, τον δρομον τετελεκα, την πιστιν τετηρηκα· λοιπον
αποκειται μοι ο της δικαιοσυνης στεφανος, ον αποδωσει μοι ο Κυριος εν εκεινηι τηι
ημεραι ο δικαιος κριτης. Ὁ Πατηρ ου κρινει ουδενα, αλλα πασαν την κρισιν δεδωκε τωι
Υιωι. Ουκ εντευθεν δε τουτο μονον δηλον, αλλα και εκ των εξης· Ου μονον δε εμοι, αλλα
και πασι τοις ηγαπηκοσι την επιφανειαν αυτου. Τινος δε εστιν η επιφανεια; ακουσον
αυτου λεγοντος, Ἐπεφανη η χαρις του Θεου, η σωτηριος πασιν ανθρωποις, παιδευουσα
ημας, ινα αρνησαμενοι την ασεβειαν και τας κοσμικας επιθυμιας, σωφρονως και
δικαιως και ευσεβως ζησωμεν εν τωι νυν αιωνι, προσδεχομενοι την μακαριαν ελπιδα,
και επιφανειαν της δοξης του μεγαλου Θεου και Σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου.
δʹ. Ἀλλ' η μεν προς τους αιρετικους ημιν μαχη τελος εχει, και το τροπαιον
εστησαμεν, και την νικην λαμπραν ηραμεθα, εκ των ειρημενων απαντων αποδειξαντες,
οτι κυριος και τιμαιν και κολαζειν εστι, πασαν τε την κρισιν εχων, και τον απαντων
αμεινω στεφανων και ανακηρυττων, και εν ταις παραβολαις εκειναις εκατερα αυτος
εργαζομενος. ∆ει δε λοιπον και τον θορυβον των αδελφων εκβαλειν, και διδαξαι τινος
ενεκεν ουτως ειρηκεν, οτι Ουκ εστιν εμον τουτο δουναι· και γαρ οιμαι πολλους
επαπορειν τοις ειρημενοις. Ἵν' ουν και την αποριαν λυσωμεν, και τον θορυβον της
ψυχης κατευνασωμεν, συντεινατε μοι την διανοιαν, παρασκευασατε μοι την γνωμην·
και γαρ πλειονος μοι πονου δει νυν. Ου γαρ εστιν ισον πολεμειν και διδασκειν, βαλλειν
τον εχθρον, και διορθουσθαι τον οικειον, αλλα πλειονος μοι χρεια ενταυθα 48.773 της
σπουδης, ωστε μη παριδειν το μερος χωλευον, μηδε τινα θορυβουμενον παραδραμειν.
Λεγω γαρ, αλλα μη θορυβεισθε προς τα λεγομενα, μηδε ταραττεσθε· ου μονον γαρ του
Υιου φημι μη ειναι, αλλ' ουδε του Πατρος· και μεγαληι ταυτα βοω τηι φωνηι, και
σαλπιγγος λαμπροτερον, οτι ουκ εστιν αυτου δουναι, ουτε αυτου, ουτε του Πατρος. Ει
γαρ αυτου ην, και του Πατρος ην· ει του Πατρος ην, και αυτου ην. ∆ια τουτο και αυτος
ουκ ειπεν απλως, ουκ εστιν εμον δουναι, αλλα τι;
Ουκ εστιν εμον δουναι, αλλ' οις ητοιμασται. ∆εικνυσιν οτι ουτε αυτου, ουτε του
Πατρος, αλλ' ετερων τινων. Τι ουν εστι το ειρημενον; Οιμαι γαρ υμιν ηυξησθαι τον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

θορυβον, και πλειονα γενεσθαι την αποριαν, και εναγωνιους ειναι· αλλα μη δεισητε· ου
γαρ αποστησομαι, εως αν επαγαγω την λυσιν. Μικρον δε ανασχεσθε ανωτερω τον λογον
αναγοντος· ου γαρ ετερως μετα σαφηνειας απαντα υμων παρακαταθεσθαι τηι γνωμηι
δυνατον. Τι ποτ' ουν εστι το ειρημενον; Ἡ μητηρ των υιων Ζεβεδαιου, Ἰακωβου και
Ἰωαννου, αναχωρουντι προς τα Ἱεροσολυμα τωι Ἰησου προσηλθε μετα των παιδων
λεγουσα, Ειπε ινα οι δυο υιοι μου καθισωσιν εις εκ δεξιων σου, και εις εξ ευωνυμων σου.
Ἕτερος δε ευαγγελιστης φησιν, οτι οι παιδες ταυτα ηιτουντο παρα του Χριστου. Ἀλλ'
ουκ εστι διαφωνια ουδε γαρ ταυτα δει τα μικρα παρατρεχειν· αλλα την μητερα
προβαλλομενοι, επειδη ειπεν εκεινη και θυραν ηνοιξε, και αυτοι την ικετηριαν
προσηγαγον, ουκ ειδοτες μεν απερ ελεγον, λεγοντες δε ομως. Ει γαρ και αποστολοι
ησαν, αλλ' ατελεστερον ετι διεκειντο, καθαπερ νεοττοι ως εν καλιαι πλανωμενοι,
ουδεπω του πτερου παγεντος αυτοις.
Και τουτο μαλιστα υμας αναγκαιον ειδεναι, οτι προ του σταυρου εν πολληι ησαν
αγνοιαι· διο και επιτιμων αυτοις ελεγεν· Ἀκμην και υμεις ασυνετοι εστε; ουπω νοειτε
ουδε συνιετε, οτι ου περι των αρτων ειπον υμιν προσεχειν απο της ζυμης των
Φαρισαιων; Και παλιν, Πολλα εχω λεγειν υμιν, αλλ' ου δυνασθε βασταζειν αρτι. Ου
μονον δε ηγνοουν τα υψηλοτερα, αλλα και α ηκουον απεβαλλον απο φοβου και δειλιας
πολλακις· οπερ ονειδιζων αυτοις ελεγεν· Ουδεις εξ υμων ερωται με, Που υπαγεις; αλλ'
οτι ταυτα ειπον υμιν, η λυπη πεπληρωκεν υμων την καρδιαν. Και παλιν, Ἐκεινος υμας
αναμνησει παντα, και διδαξει υμας, περι του Παρακλητου λεγων. Ουκ αν δε ειπεν,
αναμνησει, ει μη πολλα των ειρημενων εξεβαλον. Ταυτα δε μοι ουχ απλως ειρηται, αλλ'
επειδη φαινεται Πετρος, νυν μεν απηρτισμενην ομολογιαν ομολογων, νυν δε παντων
επιλελησμενος.
Ὁ γαρ ειπων, Συ ει ο Χριστος ο Υιος του Θεου του ζωντος, και μακαρισθεις επι
τουτοις, τοιουτον ημαρτε μετα μικρον, ως Σατανας προσαγορευθηναι· λεγει γαρ, Ὕπαγε
οπισω μου, Σατανα· σκανδαλον μου ει, οτι ου φρονεις τα του Θεου, αλλα τα των
ανθρωπων. Τι γενοιτ' αν ατελεστερον του τα αυτου μη φρονουντος, αλλα τα των
ανθρωπων; Ἐπειδη γαρ περι σταυρου αυτωι διελεγετο και αναστασεως, ουκ ειδως των
λεγομενων το βαθος, ουδε των δογματων το αποῤρητον, ουδε την μελλουσαν τηι
οικουμενηι σωτηριαν καταλαμβανειν, 48.774 λαβων αυτον κατ' ιδιαν ελεγεν· Ἵλεως σοι
γινου, Κυριε· ου μη εσται σοι τουτο. Ὁραις πως ουδε περι αναστασεως ουδεν ᾔδεισαν
σαφες; Και τουτο αυτο ο Ευαγγελιστης επισημαινομενος ελεγεν· Ουδεπω γαρ ᾔδεισαν,
οτι δει αυτον εκ νεκρων αναστηναι. Οι δε, ταυτα ουκ επισταμενοι, πολλωι μαλλον τα
αλλα ηγνοουν· οιον τα περι βασιλειας της ανω, και της απαρχης της ημετερας, και της
αναληψεως της εις τον ουρανον, και χθαμαλοι τινες ησαν ετι, ουδεπω δυναμενοι
υψηλα πετεσθαι.
εʹ. Ἅτε ουν τοιαυτην εχοντες εννοιαν, και προσδοκωντες οτι ευθεως απαντησει
αυτωι η βασιλεια εν Ἱεροσολυμοις ταυτης γαρ ουδεν πλεον ᾔδεισαν· οπερ ουν και ετερος
επισημαινεται Ευαγγελιστης λεγων, οτι ενομιζον ηδη παραγινεσθαι αυτου την
βασιλειαν, ανθρωπινην τινα αυτην υποπτευοντες, και προσδοκωντες επι τουτο αυτον
χωρειν, αλλ' ουκ επι σταυρον και θανατον· και γαρ μυριακις ακουοντες, σαφως ειδεναι
ουκ ειχον· επει ουν τετρανωμενην μεν των δογματων ουδεπω ακριβειαν εκεκτηντο,
ενομιζον δε αυτον επι βασιλειαν χωρειν την αισθητην ταυτην, και βασιλευειν εν
Ἱεροσολυμοις, απολαβοντες αυτον επι της οδου, ως καιρον επιτηδειον εχειν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

νομισαντες, ταυτην αιτουσι την αιτησιν. Ἀποῤρηξαντες γαρ εαυτους του χορου των
μαθητων, και εις εαυτους το παν περιστησαντες, αξιουσιν υπερ προεδριας και του
πρωτοι γενεσθαι των αλλων, νομιζοντες ηδη τα πραγματα ειληφεναι τελος, και το παν
κατωρθωσθαι, και στεφανων ειναι λοιπον και αμοιβων καιρον· οπερ και αυτο της
εσχατης αγνοιας ην. Και οτι ου στοχασμος ταυτα εστιν, ουδε λογων πιθανοτητες, παρ'
αυτου του Ἰησου, του τα αποῤρητα επισταμενου, την αποδειξιν υμιν επαγαγω. Ἐπειδη
γαρ ταυτα ᾔτησαν, ακουσον τι φησι προς αυτους· Ουκ οιδατε τι αιτεισθε. Τι ταυτης
σαφεστερον της αποδειξεως; Ὁραις οτι ουκ ᾔδεισαν οπερ ηιτουντο, περι στεφανων και
αμοιβων και προεδριας και τιμης αυτωι διαλεγομενοι, ουδεπω των αγωνων ουδε αρχην
ειληφοτων; ∆υο τοινυν αινιττεται δια του λεγειν· Ουκ οιδατε τι αιτεισθε, εν μεν οτι περι
βασιλειας διαλεγονται, ης ουδεις ην τωι Χριστωι λογος· ου γαρ δη περι ταυτης επηγγελτο
της κατω και της αισθητης· ετερον δε οτι προεδριαν ζητουντες ηδη και τιμας τας
ανωτατω, και των ετερων βουλομενοι λαμπροτεροι φανηναι και περιφανεστεροι, ουδε
εν καιρωι ταυτα ζητουσιν, αλλα και σφοδρα ακαιρως. Ὁ γαρ καιρος εκεινος ουχι
στεφανων, ουδε επαθλων, αλλ' αγωνισματων και παλαισματων και πονων και ιδρωτων
και σκαμματων και πολεμων. Ὃ ουν λεγει, τοιουτον εστιν· Ουκ οιδατε τι αιτεισθε, περι
τουτων μοι διαλεγομενοι, ουδεπω καμοντες, ουδε αποδυσαμενοι προς τους αγωνας, ετι
της οικουμενης αδιορθωτου μενουσης, της ασεβειας επικρατουσης, των ανθρωπων
απαντων 48.775 απολωλοτων· ουδεπω της βαλβιδος εξεπηδησατε· ουδεπω προς τα
παλαισματα απεδυσασθε. ∆υνασθε πιειν το ποτηριον ο εγω μελλω πινειν, και το
βαπτισμα ο εγω βαπτιζομαι βαπτισθηναι; ποτηριον ενταυθα και βαπτισμα καλων τον
σταυρον τον εαυτου και τον θανατον· ποτηριον μεν, επειδη μεθ' ηδονης αυτον επηιει,
βαπτισμα δε, οτι δι' αυτου την οικουμενην εκαθηρεν· ου δια τουτο δε μονον, αλλα και
δια την ευκολιαν της αναστασεως.
Ὥσπερ γαρ ο βαπτιζομενος υδατι, μετα πολλης ανισταται της ευκολιας, ουδεν
υπο της φυσεως των υδατων κωλυομενος· ουτω και αυτος εις θανατον καταβας, μετα
πλειονος ανεβη της ευκολιας· δια τουτο βαπτισμα αυτο καλει. Ὃ δε λεγει, τοιουτον
εστι· δυνασθε σφαγηναι και αποθανειν; τουτων γαρ ο καιρος νυν, θανατων και
κινδυνων και πονων. Λεγουσιν εκεινοι, ∆υναμεθα, ουδε ειδοτες τι ποτε ην το
λεγομενον, αλλα τηι ελπιδι της αποληψεως υπισχνουμενοι. Λεγει προς αυτους· Το μεν
ποτηριον πιεσθε, και το βαπτισμα, ο εγω βαπτιζομαι, βαπτισθησεσθε· τον θανατον ουτω
λεγων· και γαρ Ἰακωβος απετμηθη μαχαιραι, και Ἰωαννης πολλακις απεθανε. Το δε
καθισαι εκ δεξιων μου, και εξ ευωνυμων μου, ουκ εστιν εμον δουναι, αλλ' οις
ητοιμασται. Ὃ δε λεγει, τοιουτον εστιν· Ἀποθανεισθε μεν, και σφαγησεσθε, και
μαρτυριωι τιμηθησεσθε· το μεντοι πρωτους γενεσθαι, ουκ εστιν εμον δουναι, αλλα των
αγωνιζομενων λαβειν, δια πλειονος της σπουδης, δια μειζονος της προθυμιας. Ἵνα δε ο
λεγω γενηται σαφεστερον, υποθωμεθα ειναι τινα αγωνοθετην· ειτα μητερα αθλητας
εχουσαν δυο παιδας, προσελθειν μετα των παιδων αυτης τωι αγωνοθετηι, και λεγειν·
ειπε ινα ουτοι οι δυο υιοι μου τον στεφανον λαβωσι· τι τοινυν αυτος αποκρινειται; Το
αυτο δη τουτο, οτι ουκ εστιν εμον δουναι· αγωνοθετης ειμι, ου χαριτι βραβευων, ουδε
ικετηριαι και δεησει των προσιοντων, αλλα τωι τελει των πραγματων. Τουτο γαρ
μαλιστα αγωνοθετου, το μη απλως και ως ετυχε διδοναι τα βραβεια, αλλ' ανδρειαν
τιμωντα. Τουτο δη και ο Χριστος ποιει· ουκ εξαιρων τα της ουσιας, ουτως ειπεν, αλλα
τουτο δηλων, οτι ουκ αυτου μονου εστι δουναι, αλλα και των αγωνιζομενων λαβειν. Ει
γαρ αυτου μονου ην, παντες ανθρωποι αν εσωθησαν, και εις επιγνωσιν αληθειας ηλθον·
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ει αυτου μονου ην, ουκ αν εγενοντο διαφοροι τιμαι· παντας γαρ αυτος εποιησε, και
παντων ομοιως κηδεται. Ὅτι δε εισι διαφοροι τιμαι, ακουε Παυλου τουτο δηλουντος και
λεγοντος· Ἄλλη δοξα ηλιου, και αλλη δοξα σεληνης, και αλλη δοξα αστερων· αστηρ γαρ
αστερος διαφερει εν δοξηι. Και παλιν, Ει τις εποικοδομει επι τον θεμελιον τουτον
χρυσον, αργυρον, λιθους τιμιους. Το ποικιλον γαρ της αρετης εμφαινων ο Παυλος, ουτω
τον λογον διεσκευασε.
Ταυτα δε ελεγε, δεικνυς οτι ουκ εστι καθευδοντας και ρεγχοντας εισελθειν εις
την βασιλειαν των ουρανων, αλλα δια πολλων θλιψεων δει λαβειν τα βραβεια εκεινα.
Ἐπειδη γαρ δια το πολλης απολαυειν φιλιας και παῤρησιας ενομιζον οτι και των ετερων
προτι 48.776 μηθησονται, ινα μη ταυτα υποπτευοντες ραιθυμοτεροι γενωνται, ταυτης
απαγων αυτους της υπονοιας, φησιν· Ουκ εστιν εμον δουναι, αλλ' υμων, ει
βουληθειητε, λαβειν· ινα πλειονα επιδειξησθε προθυμιαν, ινα μειζονα πονον, ινα
πολλην την σπουδην· τοις γαρ εργοις τιθημι τους στεφανους, και τοις πονοις τας τιμας,
και τωι ιδρωτι τα βραβεια· αυτη παρ' εμοι συστασις αριστη, η απο των εργων αποδειξις.
ʹ. Ὁραις, πως ου ματην ελεγον, οτι ουτε αυτου εστιν, ουτε του Πατρος, αλλα των
αγωνιζομενων και πονουντων και ταλαιπωρουμενων; ∆ια δη τουτο και τηι Ἱερουσαλημ
ελεγε· Ποσακις ηθελησα επισυναγαγειν τα τεκνα υμων, ον τροπον ορνις τα νοσσια
εαυτης, και ουκ ηθελησατε; ιδου αφιεται ο οικος υμων ερημος. Ὁραις οτι των
ραιθυμουντων και αναπεπτωκοτων και υπτιων κειμενων ουκ ενι τινα σωθηναι ποτε; Ἐκ
τουτου και ετερον τι μανθανομεν αποῤρητον, οτι ουκ αρκει ουδε μαρτυριον την
ανωτατω δουναι τιμην και την υψηλοτατην προεδριαν. Ἰδου γουν τουτοις προειπεν, οτι
μαρτυρησουσι μεν, ου παντως δε των πρωτειων τευξονται· εισι γαρ τινες οι και μειζονα
δυναμενοι επιδειξασθαι.
Και τουτο δηλων ελεγε· Το μεν ποτηριον μου πιεσθε, και το βαπτισμα ο εγω
βαπτιζομαι βαπτισθησεσθε· το δε εκ δεξιων καθισαι, και εξ ευωνυμων, ουκ εστιν εμον
δουναι· ουχ οτι καθιζει, αλλα το μειζονος απολαυσαι τιμης, το των πρωτειων επιτυχειν,
το ανωτερω παντων γενεσθαι, τουτο εστι, φησιν· το τοινυν καθισαι εκ δεξιων και εξ
ευωνυμων, συγκαταβαινων αυτοις επι τηι υπονοιαι φησιν. Ἐκεινοι γαρ τα πρωτα
εζητουν, και το των αλλων απαντων μειζους φανηναι. Τουτο ουν αυτο, φησι, το των
αλλων υμας μειζους φανηναι, και παντων ανωτερους, ουκ εστιν απο τουτου μονου
λαβειν· αποθανεισθε μεν γαρ· το δε της ανωτατω τιμης απολαυσαι ουκ εστιν εμον
δουναι, αλλ' εκεινοις οις ητοιμασται. Και τισιν ητοιμασται; ειπε μοι. Ἴδωμεν τινες ουτοι
οι μακαριοι, και τρισμακαριοι, και των λαμπρων εκεινων απολαυοντες στεφανων. Τινες
ουν εισιν ουτοι, και τι ποιησαντες ουτω φανουνται λαμπροι; Ἄκουσον αυτου λεγοντος·
επειδη γαρ ηγανακτησαν οι δεκα περι των δυο, οτι δη αποῤραγεντες του χορου, την
ανωτατω τιμην εις εαυτους περιστησαι εβουλοντο, ορα πως και εκεινων διορθουται το
παθος και τουτων. Καλεσας γαρ αυτους φησιν· Οι αρχοντες των εθνων κατακυριευουσιν
αυτων, και οι μεγαλοι αυτων κατεξουσιαζουσιν αυτων· παρα δε υμιν ουκ εσται ουτως,
αλλ' ο θελων εν υμιν ειναι πρωτος, γενεσθω παντων εσχατος.
Ὁραις οτι τουτο εβουλοντο, το πρωτοι γενεσθαι και μειζους και ανωτεροι, και, ως
αν ειποι τις, αρχοντες αυτων; ∆ια δη τουτο προς τουτο ισταμενος, και τα αποῤρητα
αυτων εις μεσον εξαγων ελεγεν· Ὁ θελων εν υμιν ειναι πρωτος, εστω παντων διακονος.
Ει προεδριας ερατε, φησι, και της ανωτατω τιμης, τα εσχατα διωκετε, το παντων
ευτελεστεροι ειναι, το παντων ταπεινοτεροι, το παντων μικροτεροι, το μετα τους
αλλους εαυτους ταττειν. Αυτη γαρ η αρετη εκεινην διδωσι την τιμην. Και το παραδειγμα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

εγγυθεν, και μετα πολλης της περιουσιας. Ου γαρ ηλθεν ο Υιος του ανθρωπου διακο
48.777 νηθηναι, αλλα διακονησαι, και δουναι την ψυχην αυτου λυτρον αντι πολλων.
Ὅτι γαρ τουτο ποιει λαμπρους και επισημους, ορατε επ' εμου, φησι, το πραγμα
συμβαινον, τωι μη δεομενωι τιμης μηδε δοξης· αλλ' ομως και εγω τα μυρια αγαθα δια
τουτου κατορθω. Πριν η μεν γαρ λαβειν αυτον την σαρκα, και ταπεινωσαι εαυτον,
παντα απολωλει και διεφθαρτο· επειδη δε και εταπεινωσεν εαυτον, παντα εις υψος
ανηγαγε, καταραν ηφανισε, θανατον εσβεσε, παραδεισον ηνοιξεν, αμαρτιαν ενεκρωσεν,
ουρανου αψιδας ανεπετασε, την απαρχην ημων εις ουρανον ανηγαγε, την οικουμενην
ευσεβειας επληρωσε, την πλανην απηλασε, την αληθειαν επανηγαγε, την απαρχην
ημων εις θρονον ανεβιβασε βασιλικον, τα μυρια αγαθα ειργασατο, α μητε εγω, μητε
παντες ανθρωποι δυναιντ' αν τωι λογωι παραστησαι. Και πριν η μεν ταπεινωσαι εαυτον,
αγγελοι μονον αυτον εγινωσκον· επειδη δε εταπεινωσεν εαυτον, απασα η των
ανθρωπων φυσις επεγνω αυτον. Ὅρα πως η ταπεινωσις ουκ ελαττωσιν ειργασατο, αλλα
μυρια κερδη, μυρια κατορθωματα, και μειζον αυτου την δοξαν διαλαμψαι εποιησεν. Ει
δ' επι του Θεου του ανενδεους και μηδενος προσδεο48.778 μενου το ταπεινωθηναι
τοσουτον αγαθον, και πλειους αυτωι τους οικετας προσηγαγε, και την βασιλειαν
επετεινε, τι δεδοικας αυτος, μη απο του ταπεινωθηναι ελαττωθηις; Τοτε υψηλοτερος
εσηι, τοτε μεγας, τοτε λαμπρος, τοτε περιφανης, οταν σεαυτον εξευτελισηις οταν μη των
πρωτειων εραις, οταν ελαττωθηναι καταδεξηι και σφαγηναι και κινδυνευσαι· οταν την
διακονιαν των πολλων μεταδιωξηις και την θεραπειαν και την κηδεμονιαν, και υπερ
τουτου παντα και ποιησαι και παθειν ηις παρεσκευασμενος.
Ταυτα ουν εννοουντες, αγαπητοι, διωκωμεν ταπεινοφροσυνην μετα πολλης της
προθυμιας, και οταν υβριζωμεθα και καταπτυωμεθα, και τα εσχατα παντα υπομενωμεν,
και ατιμαζωμεθα και καταφρονωμεθα, παντα μεθ' ηδονης φερωμεν. Ουδεν γαρ ουτω
ποιειν υψος ειωθε και δοξαν και τιμην, και μεγαν δεικνυναι, ως η της ταπεινοφροσυνης
αρετη· ην γενοιτο μετα ακριβειας κατορθουντας ημας των επηγγελμενων τυχειν
αγαθων, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου δοξα και
τιμη και προσκυνησις τωι Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας
των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


