Quod frequenter conveniendum sit
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ, ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ὁμιλια λεχθεισα εν τωι
μαρτυριωι τωι επι τηι παλαιαι πετραι, ολιγων συλλεγεντων δια τον
χειμωνα· εις το δειν συνεχως συναγεσθαι, και μη απαγορευειν την
σωτηριαν εν αμαρτημασιν οντας, αλλα μετανοιαν επιδεικνυσθαι.
63.461 Τι τουτο; την πολιν απασαν παρειναι δεον σημερον, ουδε το
πολλοστον ημιν απηντηκε του συλλογου μερος; Ταχα ο πηλος αιτιος και ο υετος;
Ἄπαγε· ουχ ο πηλος, αλλ' η ραιθυμος και η αναπεπτωκυια γνωμη. Τινα γαρ αν εχοιεν
συγγνωμην οι απολειφθεντες, οπου γε οι μεν μαρτυρες και αυτης της ζωης
κατεφρονησαν, αυτοι δε υπερ του παραγενεσθαι ουδε πηλου κατετολμησαν; Πως
μακαρισω τους παραγενομενους υμας; πως ταλανισω τους απολειφθεντας εκεινους,
δια τε την απολειψιν, δια τε την αιτιαν της απολειψεως; Ευδηλον γαρ οτι βιωτικαις
προσηλωμενοι φροντισι, και τον απαντα λυμαινομενον των χρηματων ερωτα
σφοδροτερον εν εαυτοις αναπτοντες, της καλης ταυτης απελειφθησαν εορτης. Ἀλλ'
ει και μη παρεισιν, αναγκαιον και προς αποντας διαλεχθηναι· ευδηλον γαρ οτι δι'
υμων ταυτα ακουσονται των παροντων· μεχρι ποτε των χρηματων η λυσσα; μεχρι
τινος η μηδεποτε σβεννυμενη καμινος παντα επεισι και καταφλεγει; ουκ ιστε οτι
αυτη η φλοξ εκεινο τικτει το ασβεστον πυρ; αυτη η τηκεδων εκεινον γενναι τον
σκωληκα τον ιοβολον; Ει δε καταφρονεις γεεννης, και ου διασειει σου την διανοιαν
ταυτα τα ρηματα δια το μελλειν ετι την κολασιν· καν τα παροντα πειθετω σε. Ουκ
εγνωτε οιον τον καρπον η φιλοχρηματια πρωην επεδειξατο; ου προ των οφθαλμων
υμων εστι τα υπομνηματα; ουκ εναυλος της τοσαυτης καταστροφης η αποδειξις;
Πασα η πολις ημιν των λειψανων του ναυαγιου εκεινου εμπεπλησται· και
οπουπερ αν απελθηις, ωσπερ πλοιου μεγαλου καταποντισθεντος, ο μεν την σανιδα, ο
δε την κωπην, ο δε το ιστιον, ο δε μερος τι των αγωγιμων διασωσαντες εχουσι και
περιφερουσιν· ουτω δη και του πρωην εντευθεν επενεχθεντος σεισμου, ο μεν την
οικιαν, ο δε τους αγρους, ο δε τα ανδραποδα, ο δε το αργυριον, ο δε το χρυσιον
διανειμαμενοι, πλατειαν της συμφορας την οψιν ειργασαντο, και πανταχου του
κλονου τα υπομνηματα διασπαρηναι παρεσκευασαν. Και ο μεν νυκτας αΰπνους
διατελεσας, και μυριους πονους και κινδυνους υπομεινας, και αμαρτηματα τοσαυτα
συναγαγων απο της τοιαυτης πλεονεξιας, αοικος, απολις προς την υπεροριαν φυγας
γεγονε, και της αναγκαιας απορει τροφης· και καθ' εκαστην ημεραν τον περι των
εσχατων κινδυνον επικρεμαμενον οραι, ξιφη και δημιους και βαραθρα
φανταζομενος, μυριων θανατων χαλεπωτεραν ζωην ζων· ετεροι δε τοις εκεινου
κτημασιν εντρυφωσι, και οι προ τουτου κολακευοντες αυτον, επιβουλευουσι νυν.
Ταυτα ουν ουχ 63.462 ικανα και τον σφοδρα αναισθητον σωφρονιζειν; Ἀλλα μετα
τοσαυτην πληγην, μετα τοσουτον χειμωνα, μετα τοσαυτην καταστροφην, μετα
τοσαυτην μεταβολην και τηλικαυτην, την προ των οφθαλμων φαινομενην, την προ
τριακοντα ουδ' ολως γεγενημενην ημερων, παλιν ταυτα μαινεσθε; και ποιαν αν
σχοιητε συγγνωμην, η τινα απολογιαν; Και ου μαινεσθε μονον, αλλ' ουδε
παραγινεσθε, ινα αυτο τουτο μαθητε.
Ὥσπερ γαρ προς παροντας τους αποντας διαλεγομαι, πολληι τηι αθυμιαι
κεκαρωμενος, οτι ου τωι φοβωι των μελλοντων, ου τηι πειραι των παροντων γινονται
βελτιους· αλλ' αρπαζοντες, πλεονεκτουντες, ωσπερ εν τινι κοπριαι σκωληκες, τωι
φορυτωι των φροντιδων τουτων απειλημμενοι και εγκατορωρυγμενοι, ουδε απαξ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

της εβδομαδος παραγινεσθαι σπουδαζουσιν, ινα καν αυτο τουτο μαθωσιν ενθα εισιν.
Ὥσπερ γαρ οι φρενιτιδι κατεχομενοι αυτοι μεν ουκ αν δυναιντο συνιδειν εν οις
εισιν, ιατρων δε δεονται των της μανιας αυτους απαλλαξοντων· ουτω δη και οι τηι
χαλεπηι λυσσηι των χρηματων κατεχομενοι, ετερων δεονται διδασκαλων, ινα καν οτι
λυσσωσι μαθωσι. ∆ια τουτο μαλιστα αυτων δεομαι και παρακαλω και ικετευω
απανταιν προς ημας, και τα απο του λογου δεχεσθαι φαρμακα. Ουκ εστι μοι σιδηριον
ηκονημενον, αλλ' εστι λογος σιδηρου τομωτερος· ουκ εστι πυρ, ουδε φαρμακον
δακνον, αλλ' εστι ρηματα πυρος θερμοτερα, και ανωδυνον επαγοντα την ιατρειαν.
βʹ. Τινος ουν ενεκεν αποπηδαις, ειπε μοι, και ουδε την αυτην επιδεικνυσαι
περι την ψυχην προνοιαν, οσην εχεις περι την σαρκα φειδω; Ἐκεινης μεν γαρ κακως
διακειμενης και χρηματα δαπαναις, καν δανεισασθαι δεηι, παντα υποθεμενος
αναλισκεις· και ιατροις, καν τεμειν βουληθωσι, καν καυσαι, μετα πολλης προθυμιας
παρεχεις το σωμα ποιειν οπερ αν εθελωσι· της δε ψυχης πηγας σκωληκων εχουσης,
ουκ απανταις ακουσομενος, ειπε μοι, λογου την σηπεδονα εκκαθαροντος· και ταυτα
ουτε χρηματα εχων καταβαλειν, ουτε τοσαυτην οδυνην υπομειναι· αλλ' εξεδωκας
σαυτον απωλειαι παντελει; και που ταυτα αξια συγγνωμης; Ει μεν γαρ ελεγον, Ὁ
πλεονεκτων, ο αρπαζων, ο πορνευων, ο μοιχευων μη απαντατω εις εκκλησιαν, και
ηλαυνον και εδιωκον απαντας τους εν αμαρτημασι· μαλιστα μεν ουδε τοτε ην τις
απολογια· εδει γαρ εκκαθαρθεντα απανταιν· νυνι δε ουδε τουτο λεγω, αλλα καν
πορνευσηις, καν μοιχευηις, καν αρπαζηις, καν πλεονεκτηις, απαντησον εις εκκλησιαν,
ινα 63.463 μαθηις μηκετι τοιαυτα ποιειν· ελκω παντας και επισπωμαι, και τα δικτυα
του λογου πανταχοθεν απλωσας, ουχι τους υγιαινοντας, αλλα και τους νοσουντας
ενταυθα ζωγρησαι επιθυμω.
Ταυτα λεγω καθ' εκαστην ημεραν· ελθε και θεραπευου μετ' εμου· και γαρ εγω
ιατρευων χρειαν εχω φαρμακων· ανθρωπος γαρ ειμι και της αυτης σοι φυσεως
υποκειμενος παθεσι, και δεομαι ρηματων των τον ατακτον δεσμον χαλινουντων·
ουδε απραγμονα ζω βιον και ησυχιον και αταραχον, αλλ' εχω και αυτος θορυβους
επιθυμιας και ταραχας κυματων. Και τι δει λεγειν εμε και τον δεινα, οπου γε ο των
ουρανων αψαμενος Παυλος και αυτος πολλης εδειτο της θεραπειας; Και τουτο αυτο
δηλον ημιν εποιησεν, οτι εδειτο, και ουδε αυτος απραγμονα εζη βιον, αλλα πολλα
ειχε παλαισματα· διο και ελεγεν· Ὑποπιαζω μου το σωμα και δουλαγωγω, μη πως
αλλοις κηρυξας, αυτος αδοκιμος γενωμαι. Ὑπεπιαζε δε το εξανισταμενον, και
εδουλαγωγει το αφηνιασαι βουλομενον· διο και αλλοις παρηινει λεγων· Ὁ δοκων
εσταναι βλεπετω μη πεσηι.
Ει δε ο Παυλος ουκ απελαυε γαληνης, αλλ' ωσπερ οι πελαγει φερομενοι,
πολλα πανταχοθεν εωρα διεγειρομενα κυματα· τις τολμησει λεγειν, οτι ου δειται
διορθωσεως και θεραπειας και διηνεκους αγρυπνιας; Ἐλθε τοινυν και θεραπευου
μετ' εμου του διδασκαλου. Ει δε υγιης ει, και δια τουτο παραγινου, ινα υγιεστερος
γενηι· ο γαρ λογος τους τε εχοντας νοσηματα απαλλαττει της αῤρωστιας, τους τε ουκ
εχοντας ασφαλεστερους καθιστησι, διορθωτικος τε ων των γενομενων, και
προφυλακτικος των ουδεπω συμβαντων. Ει δε μη τουτο εχεις το αμαρτημα, αλλ'
ετερον εχεις· Τις γαρ καυχησεται αγνην εχειν καρδιαν; η τις παῤρησιασεται καθαρος
ειναι απο αμαρτιας; Μη τοινυν, επειδη ημαρτες, αισχυνθηις παραγενεσθαι, αλλα δι'
αυτο μεν ουν τουτο απαντησον. Ουδεις γαρ λεγει· Ἐπειδη ελκος εχω, ουκ επιζητω
τον ιατρον, αλλ' ουδε καταδεχομαι φαρμακον· αλλα δι' αυτο μεν ουν τουτο μαλιστα
και τους ιατρευοντας και των φαρμακων την δυναμιν επιζητειν αναγκαιον. Ἴσμεν
γαρ και ημεις συγγινωσκειν, ατε και αυτοι ετεροις αμαρτημασιν οντες υπευθυνοι.
∆ια γαρ τουτο και ο Θεος ουκ αγγελους εδωκεν ημιν διδασκαλους, ουδε τον Γαβριηλ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ανωθεν κατενεγκων επεστησεν αυτου ταις αγελαις, αλλ' απ' αυτου του ποιμνιου
αναλαμβανων ποιει ποιμενας, απ' αυτων των προβατων τον αγελαρχην, ινα
συγγνωμονικος ηι τοις αρχομενοις, και την οικειαν ασθενειαν εννοων, μη επαιρηται
κατα των ποιμαινομενων, αλλ' εχηι χαλινον και ταπεινοφροσυνης υποθεσιν του
οικειου συνειδοτος την αναγκην. Και οτι ου στοχασμος τα ειρημενα, ακουσον
Παυλου ταυτα γραφοντος και φιλοσοφουντος· τοις γαρ Ἑβραιοις επιστελλων, ουτως
εφη· Πας γαρ αρχιερευς εξ ανθρωπων λαμβανομενος, υπερ ανθρωπων καθισταται,
ωστε προσφερειν δωρα και θυσιας, μετριοπαθειν δυναμενος τοις αγνοουσι και
πλανωμενοις, επει και αυτος περικειται ασθενειαν· και δια ταυτην οφειλει, καθως
περι του λαου, ουτω και περι εαυτου προσφερειν περι αμαρτιων. Ειδες πως αριστα
την αιτιαν ημιν ειρηκε, δι' ην ουκ αγγελοι ουδε αρχαγγελοι, αλλ' ανθρωποι ταις
Ἐκκλησιαις εφεστηκασιν, ινα δυνωνται συναλγειν τοις ομογενεσι, το των οικειων
αμαρτηματων συνειδος μεγιστον διδασκαλιον ταπεινοφροσυνης εχοντες; Και γαρ
και αυτος περικειται, φησιν, ασθενειαν, και δια ταυτην οφειλει, καθως περι του
λαου, ουτω και περι εαυτου προσφερειν περι αμαρτιων. Τουτο γουν και νυν γινεται·
και γαρ τηι ιεραι ταυτηι τραπεζηι παρεστωτες, και την φρικτην θυσιαν αναφεροντες,
ωσπερ υπερ των του 63.464 λαου πλημμεληματων αιτουμεν γενεσθαι συγχωρησιν,
ουτω και υπερ των ημετερων αυτων παρακαλουμεν και δεομεθα και ικετευομεν και
υπερ απαντων την θυσιαν αναφερομεν ......
γʹ. Μη μοι τον πλεονεκτην, και τον γαστρος δουλον, και τον προδεδωκοτα τηι
πονηριαι της φυσεως την ευγενειαν εις μεσον αγαγηις, αλλα τουτον και τους κατ'
εκεινον ανδρας, τους το αρχετυπον διατηρουντας, και τον χαρακτηρα τον βασιλικον
ου λυμαινομενους, και τοτε εισηι τι ποτε εστιν ανθρωπος. Και γαρ και ουτος
ανθρωπος ην, και απο γυναικος ετεχθη, και γαλακτι ετραφη, και γην ᾤκησε, και
αερα ανεπνευσε, και παντα κοινα αυτωι ην προς ημας, κοινα τα της φυσεως· αλλ'
επειδη τα της προαιρεσεως εξαιρετα γεγονε, δια ταυτα και ταυτης χαριτος εξελαμψε.
Καιτοι ουδε χρηματα αυτωι παρην, ου γενους περιφανεια, ου πατριδος μεγεθος, ου
λογων δεινοτης, ου γλωττα ηκονημενη, ουκ ανδραποδων αγελαι, ουκ ευνουχων
εσμος, ουκ οικια χρυσοροφος, ουχ ιματια σηρικα, ου τραπεζα τρυφην εχουσα, ουκ
αλλο τι των δοκουντων ειναι πολλοις μακαριστων, αλλα πενια η εσχατη· ουδε γαρ
της αναγκαιας ηυπορει τροφης, αλλα χηρας γυναικος, και ταυτα Σιδωνιας,
προσαιτης εγινετο, χειρα προτεινων, και αρτον αιτων· και σπηλαιον ην αυτωι το
οικημα, και δερμα το ιματιον, και η τραπεζα γη, και προγονοι ασημοι τε και
ανωνυμοι, και πατρις ευτελης, και βιος αγροικωδης.
Ἀλλ' ομως ουδεν τουτων εγενετο κωλυμα τωι ανδρι προς ευδοκιμησιν, αλλα
και βασιλεων απαντων ευπορωτερος ην, και φιλοσοφων απαντων και ρητορων
σοφωτερος, και των τα διαδηματα εχοντων περιφανεστερος, και μαλλον ευπατριδης
των τας βασιλικας κεκτημενων πολεις· την γαρ οικουμενην ειχε πατριδα, μαλλον δε
και αυτη αυτωι μικρα πολις ην, και βοαι Παυλος λεγων· Περιηλθον εν μηλωταις, εν
αιγειοις δερμασιν· ων ουκ ην αξιος ο κοσμος. Και γαρ εις την ανω πολιν ετελει, ης
τεχνιτης και δημιουργος ο Θεος. ∆ια τουτο σοι πενητα και αγροικον παρηγαγον
ευδοκιμουντα, ινα μηδεμιαν εχηις προφασιν. Ει μεν γαρ πλουσιον παρηγαγον και
σοφον, ηδυνασο λεγειν, οτι δη Ἐμε η πενια και η αμαθια κωλυει γενεσθαι τοιουτον·
νυνι δε εις ουδεμιαν προφασιν τοιαυτην εχεις καταφυγειν· και γαρ και πενης ην
εκεινος, παντων ανθρωπων πενεστερος, και την ερημον ᾤκει, και εκ προγονων
ασημος και εκ πατριδος και απο των αλλων απαντων. Ἀλλ' ομως υπερ τον ηλιον
ελαμψε και τοτε και νυν, και οσην ηλιος εφοραι γην, τοσαυτην επεισιν αυτου η δοξα,
καιτοι προ τοσουτου χρονου γεγονοτος· αλλ' ουκ εσβεσε του χρονου το πληθος
αυτου την μνημην· και μαλα εικοτως. Τοιουτον γαρ η αρετη, πραγμα αθανατον, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

υπερ τον ηλιον λαμπον. Ἀλλ', οπερ εφθην ειπων (ου γαρ δει της υποθεσεως
επιλαθεσθαι εις το πελαγος εξενεχθεντας των εγκωμιων του προφητου), και ουτος
δεικνυσι τα επι του Μωυσεως ειρημενα. Ἐπειδη γαρ εικος ην υπο των
κατορθωματων αυτον επαρθεντα, ου σφοδρα ειναι τοις πολλοις συγγνωμονικον,
ορα τι ποιει ο Θεος· Ἀφιησιν αυτον γυμνωθηναι της παρ' αυτου χαριτος, ωστε
δειχθηναι αυτου την ασθενειαν· μαλλον δε προτερον αναγκαιον δειξαι πως ου
σφοδρα ην συγγνωμονικος. Ἐπειδη γαρ εκλεισε τον ουρανον, και την γην εποιησεν
αγονον, και λιμος ην, λιμος απαντων ο πικροτατος, και αναλωτο υδατα, και
εξηρανθη βοτανη πασα, και επελιπον ποταμοι, και φοβερον της γης το προσωπον ην,
θανατον απειλουν, και παντα ο λιμος 63.465 επιων επενεμετο, θανατον επαγων τον
οικτιστον· ουδε ουτως ενεδιδου, αλλ' απελθων επι κορυφης ορους εκαθητο, τηι
χαλεπηι ταυτηι τηκεδονι των Ἰουδαιων τον δημον παραδους.
Ἀλλ' ο φιλανθρωπος Θεος, και η αφατος αγαθοτης, ουκ ηνειχετο της
αυστηροτητος ταυτης· αλλ' επειδη αυτος αυτον οικοθεν παρακαλεσαι ουκ ηβουληθη
λυσαι το δεινον, αυτος τε αυ παλιν χωρις εκεινου τουτο ποιησαι ουκ ηθελεν, ορα τι
γινεται· προτερον αυτωι κοινουται, και τοτε αφιησι τον υετον. Ειδες Θεου και εν
τουτωι αγαθοτητα και φιλανθρωπιαν και εις τον αγιον τιμην; Ουδε γαρ προτερον
αφηκε τας ηνιας των ομβρων, εως οτε αυτωι διελεχθη και ειπε το μελλον εσεσθαι,
και κηρυκα αυτον της μελλουσης ευποριας απεστειλεν. Ἐπειδη γαρ δι' αυτου τα
σκυθρωπα γεγονεν, ηβουληθη και των χρηστων αυτον αγγελον γενεσθαι και
καταγαγων απο του ορους, επεμψεν απαγγελλοντα πανταχου της γης εκεινης την
των ομβρων παρουσιαν και την του λιμου λυσιν. Ἀλλ' ομως κατενεχθεντος δη του
υετου, και εν βραχειαι καιρου ροπηι της ευθηνιας επανελθουσης, αγαγων τους ιερεις
του Βααλ τους τετρακοσιους, και τους τετρακοσιους ογδοηκοντα, κατεσφαξε, και
χειμαῤρους αφηκεν αιματων.
δʹ. Τι ουν ταυτα προς την προκειμενην υποθεσιν; Μη θορυβηθηις, αγαπητε·
προς γαρ αυτο βαδιουμαι λοιπον το περας των ειρημενων. Ἐπειδη γαρ την λαμπαδα
κατηνεγκεν εκεινην, και την νικην ηρατο, και λαμπρον το τροπαιον εστησε, και την
σφαγην των ιερεων ειργασατο, απηιει χαιρων, και μεγα φρονων επι τοις
γεγενημενοις. Ἀπεστειλε προς αυτον η γυνη του Ἀχααβ, πορνιδιον ευτελες και
ευκαταφρονητον, λεγουσα· Ταδε ποιησειαν μοι οι θεοι, και ταδε προσθειησαν, εαν
μη θω την ψυχην σου αυριον ως ενος των ιερεων τουτων. Και εφοβηθη, και εφυγεν
οδον ημερων τεσσαρακοντα. Τι ουν; η ουρανομηκης εκεινη ψυχη, ο του κοσμου
παντος υπερορων, ο λιμου τοσουτου καταφρονησας, και βασιλεως ουτω τυραννικου
κατεξαναστας, ο κλεισας τον ουρανον και ανοιξας, ο νυν μεν υετον, νυν δε λαμπαδα
κατενεγκων, ο τας αναγκας της φυσεως καταπατησας, ο ακαταπληκτος, ο πανταχου
θαῤρων· ουτος αθροον, μετα τοσαυτα κατορθωματα, μετα τηλικαυτην παῤρησιαν,
μιας κορης πορνευομενης απειλην ουκ ηνεγκε την δια ρηματων, αλλα λοιπον φυγας
και απολις γινεται, και δραπετευει προς την ερημον, και τεσσαρακοντα ημερων οδον
αναχωρει. Τι ποτε αρα το αιτιον; Ἐγυμνωσεν αυτον ο Θεος της χαριτος, και εδειχθη
της φυσεως η ασθενεια· εδειξε τον προφητην, εδειξε και τον ανθρωπον, ινα
μαθωσιν, οτι και τα γενομενα τοτε της χαριτος γεγονεν εργον. Ταυτα δε εποιει
συγγνωμονικον τε αυτον κατασκευαζων τοις πολλοις, και την εκ των
κατορθωματων εγγινομενην απονοιαν υποτεμνομενος και κωλυων. Ὅτι γαρ μεγαλα
περι εαυτου εφρονει και εφανταζετο, και των αλλων απαντων κατεξανιστατο,
αυτον υμιν τουτον παρεξομαι μαρτυρα.
Ἐπειδη γαρ ηλθε προς αυτον ο Θεος, και ηρωτα την αιτιαν της αυτοθι
διατριβης, λεγων· Τι σοι ωδε, Ἠλια; και, Τι σοι ωδε; ηρωτα, ου μαθειν θελων, αλλα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ημιν εκκαλυψαι τα αποῤρητα της διανοιας αυτου βουλομενος· επει και την
Χαναναιαν ο Χριστος οτε ηρωτα, ουχ ινα μαθηι, αλλ' ινα ημας διδαξηι τον θησαυρον
τον εναποκειμενον αυτηι της πιστεως· ερωται τοινυν αυτον, τι δηποτε αφιγμενος ειη
τοσαυτην οδον, και καταλιπων πολεις και δημους, την ερημον ασπαζεται, ουχ ινα
αυτος μαθηι, (πως γαρ ο παντα ειδως;) αλλ' ινα ημας διδαξηι δια της 63.466
αποκρισεως εκεινου τα αποῤρητα της διανοιας αυτου, και οτι εικοτως αφηκεν αυτον
υπο του φοβου διασεισθηναι, και εις δειλιαν εμπεσειν· αφηκεν, ουκ ωθησε·
συνεχωρησεν, ουκ ενηργησεν, αλλ' εγυμνωσεν αυτον μονον, και ηλεγχθη· επειδη
ουν ειπεν, Τι σοι ωδε, Ἠλια; ακουσωμεν τι φησι· Τα θυσιαστηρια σου κατεσκαψαν,
και τους προφητας σου απεκτειναν· καγω υπελειφθην μονος, και ζητουσι την ψυχην
μου. Ὁραις οτι παντας ενομιζεν απολωλεναι, και μονον αυτον υπολελειφθαι, και
μετ' αυτον ουδενα ειναι ετερον· οπερ αυτον κατα μικρον εις απονοιαν αγαγειν
ηδυνατο. ∆ια δη τουτο ο Θεος τουτον εξαιρων αυτου τον λογισμον τον
πεπλανημενον, φησι· Κατελιπον εμαυτωι επτακισχιλιους ανδρας, οιτινες ουκ
εκαμψαν γονυ τωι Βααλ. Ἐπει ουν και ηνικα τον αυχμον επηγαγε, παρεμενεν
επιτεινων την κολασιν, και μετα ταυτα περι εαυτου μεγαλα εφανταζετο, ατε δη
μονος ων επι της γης τοιουτος· αφιησιν αυτον αισθεσθαι την οικειαν ασθενειαν,
διδασκων το πληθος των διασωθεντων, δι' αμφοτερων τουτων καθαιρων αυτου την
διανοιαν, και πειθων μετριαζειν πανταχου, και συγγνωμικον ειναι, και τωι ζηλωι
κεραννυναι φιλανθρωπιαν.
εʹ. Ει δε βουλει και επι της Καινης αυτα ταυτα ιδειν, παλιν σοι τους
κορυφαιους και πυργους και προβολους, και τα κεφαλαια των εν τηι Καινηι εις μεσον
αγαγειν πειρασομεθα. Ὥσπερ Μωυσεα και Ἠλιαν, ουτω Παυλον και Πετρον επι της
Καινης δεικνυνται. Καθαπερ γαρ τουτων εκατερος ο μεν Αιγυπτιου ενος, ο δε πορνης
μιας απειλην δεισαντες εφυγαδευθησαν· ουτω δη και Πετρος η κρηπις, ο θεμελιος, ο
στυλος, μετα μυρια παραγγελματα, μετα τα τοσαυτα θαυματα, μετα την τοσαυτην
φιλοσοφιαν, ουδε βασιλιδος, ουδε ανδρος, αλλα θυρωρου κορης απειλην εδεισε· και
ην του προτερου πολλωι χαλεπωτερον. Οι μεν γαρ δεισαντες εφυγον μονον, ουτος δε
και πτωμα επεσε χαλεπωτατον, οπερ απαντες ισασιν· επειδη γαρ εγυμνωθη της
χαριτος, εδειχθη και η τουτου ασθενεια, ερημη γενομενη της του Θεου κηδεμονιας.
Ἀφηκε δε ο Θεος αυτον πεσειν, επειδη και τουτον εμελλεν αρχοντα ποιειν της
οικουμενης απασης· ινα των οικειων αναμιμνησκομενος πτωματων, των εφεξης
γινομενων συγγινωσκηι τοις υποσκελιζομενοις.
Και οτι ου στοχασμος τα ειρημενα, ακουσον αυτου λεγοντος του Χριστου·
Σιμων, Σιμων, ποσακις εζητησεν ο Σατανας σινιασαι σε ως τον σιτον· καγω εδεηθην
περι σου, ινα μη εκλιπηι η πιστις σου. Και συ ποτε επιστρεψας, στηριξον τους
αδελφους σου. Ταυτην μοι δος την αμοιβην, φησι, της περι σε βοηθειας· ει γαρ μη
της εμης απελαυες προνοιας, ουκ αν ηρκεσας καθ' εαυτον ενεγκειν εκεινου την
εφοδον. Ἐννοων τοινυν τα σα, γινου και τοις αλλοις συγγνωμονικος· το γαρ,
Στηριξον, τουτο εστιν αινιττομενου· τους σαλευομενους στηριξον συγκαταβαινων,
χειρα ορεγων, φιλανθρωπιαν επιδεικνυμενος πολλην. Και ο Παυλος ο λεοντος
παντος θρασυτερος ων, η ακαταπληκτος ψυχη, το αυτο τουτο επαθε. Και ορα πως
δεικνυσιν εαυτον συνεχως δεομενον των της ταπεινοφροσυνης φαρμακων·
Κορινθιοις γαρ επιστελλων φησιν· Ου θελω δε υμας αγνοειν, αδελφοι, περι της
θλιψεως ημων της γενομενης ημιν εν τηι Ἀσιαι, οτι καθ' υπερβολην εβαρηθημεν υπερ
δυναμιν· αλλ' αυτοι εν εαυτοις το αποκριμα του θανατου 63.467 εσχηκαμεν, ινα μη
πεποιθοτες ωμεν εφ' εαυτοις, αλλ' επι τωι Θεωι τωι εγειροντι τους νεκρους, ος εκ
τηλικουτων θανατων εῤρυσατο ημας. Ἠλπικαμεν δε οτι και ρυσεται.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Ἀπεγνωσθημεν, φησιν, ου προσεδοκησαμεν ζησεσθαι, αλλ' εν εαυτοις ελογισαμεθα,
οτι παντως αποθανουμεθα· τουτο γαρ εστιν, Αυτοι εν εαυτοις το αποκριμα του
θανατου εσχηκαμεν· τουτο ημιν τα πραγματα απεκρινατο, οτι απολουμεθα παντως.
Τινος ενεκεν συνεχωρησε μεχρι τοσουτων κινδυνων ελθειν ημας ο Θεος; Ἵνα μη
πεποιθοτες ωμεν εφ' εαυτοις, φησιν, αλλ' επι τωι Θεωι τωι εγειροντι τους νεκρους. Ὃ
δε λεγει, τοιουτον εστιν· Ἵνα μη μεγα φρονωμεν, ινα μη επαιρωμεθα τοις
κατορθωμασιν. Ὃ και προιων σαφεστερον λεγει, παλιν ουτω γραφων; επειδη γαρ
ειπε την εις ουρανον αρπαγην, την εις παραδεισον εισοδον, την των αποῤρητων
ρηματων εκεινων κοινωνιαν, επηγαγε· Και τηι υπερβοληι των αποκαλυψεων ινα μη
υπεραιρωμαι, εδοθη μοι σκολοψ τηι σαρκι, αγγελος Σαταν, ινα με κολαφιζηι· τους
θλιβοντας ενταυθα αινιττομενος και επηρεαζοντας, και εις δεσμωτηριον αυτον
εμβαλλοντας· τουτων γαρ εκαστον Σαταναν καλει. Συνεχωρηθην δε πειρασμους,
φησιν, υπομενειν, ινα η απονοια μου καταστελληται, και μετριαζειν μαθω. ∆ια δη
τουτο και παρακαλεσας τον Θεον, ουκ ετυχον της αιτησεως· αλλ' εμεινα διηνεκως
επιβουλευομενος, φαρμακον ταπεινοφροσυνης την θλιψιν εχων. Και ο προ τουτου
δε βιος ο προ της επιστροφης ικανος ην αυτον σωφρονισαι. Ὁ γαρ παρα τους ποδας
Γαμαλιηλου καθημενος, ο κατα ακριβειαν του πατρυου νομου ζων, ο ζηλωτης των
πατρικων παραδοσεων, ο τους προφητας ανελιττων καθ' εκαστην ημεραν, ο τωι
νομωι συντραφεις, ουτος παραγενομενον τον Χριστον, και θαυματα εργαζομενον, και
ταυτα διαλεγομενον, και τα απο Γραφων παρατιθεντα και ερμηνευοντα, ουκ
εδεξατο, αλλα και σταυρωθεντα και ανα 63.468 σταντα εδιωκε, και μυριαις χερσι τον
εκεινου μαθητην εβαλλε, και ταις Ἐκκλησιαις επολεμει, και λυκου παντος
θηριωδεστερος ην· και εως οτε φως ελαμψεν ανωθεν, και φωνη ηνεχθη προς την
αληθειαν αυτον ελκουσα, οικοθεν συνιδειν ουκ ηδυνηθη το δεον. ∆ιο και αυτος
συνεχως επι των επιστολων ταυτα στρεφει, κατω κυπτων και εγκαλυπτομενος επι
τοις ηδη γεγενημενοις· και Τιμοθεωι δε γραφων ελεγε· Χαριν εχω τωι ενδυναμωσαντι
με Χριστωι, οτι πιστον με ηγησατο θεμενος εις διακονιαν, τον προτερον οντα
βλασφημον και διωκτην και υβριστην· αλλ' ηλεηθην, οτι αγνοων εποιησα εν
απιστιαι. Και παλιν, ∆ια τουτο ηλεηθην, ινα εν εμοι πρωτωι ενδειξηται ο Θεος την
πασαν μακροθυμιαν προς υποτυπωσιν των μελλοντων πιστευειν επ' αυτωι εις ζωην
αιωνιον. Και Κορινθιοις δε γραφων ελεγεν· Ὃς ουκ ειμι ικανος καλεισθαι
αποστολος, οτι εδιωξα την Ἐκκλησιαν.
ςʹ. Ταυτα δε παντα εγινετο, και ηφιει αυτους ο Θεος γυμνους της αυτου
χαριτος, ινα, οταν διδαχθωσιν αυτων την ασθενειαν, και πως ουδεν ανθρωπος
αμοιρων της ανωθεν ροπης, επι τον δικαστικον αναβαντες θρονον, και δημαγωγοι
γενομενοι και αρχοντες, πολλην την φιλανθρωπιαν, πολλην την συγκαταβασιν,
πολλην την συγγνωμην περι τους αρχομενους επιδεικνυνται. ∆ιο και γραφων ελεγε
Γαλαταις· Ἀδελφοι, εαν και προληφθηι ανθρωπος εν τινι παραπτωματι, υμεις οι
πνευματικοι καταρτιζετε τον τοιουτον, σκοπων σεαυτον, μη και συ πειρασθηις. Ταυτ'
ουν ειδοτες τους τε αφηνιωντας ελκωμεν, τοις τε αμαρτανουσι συγγνωμονικοι
γινωμεθα, πολλην τε την φιλανθρωπιαν επιδειξωμεθα μετα των του Θεου νομων·
ινα και αυτοι πολλης απολαυσωμεν της συγγνωμης εν οις αμαρτανομεν, χαριτι και
φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, δι' ου και μεθ' ου τωι Πατρι η δοξα,
αμα τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


