Oratio de epiphania
Ἰωαννου επισκοπου Κωνσταντινουπολεως εις τα θεοφανια.
1 ∆ιχηι μοι της ψυχης μεριζομενης αισθανομαι· η μεν γαρ σημερινη των
ευαγγελιων αναγνωσις το των φυσεων αινιττομενη διπλουν προς εαυτην συγκαλει·
ο δε παρα του προλαβοντος γεγενημενος υμνος εις την των επιφανιων ευφημιαν
ανθελκει. ∆ευρο δη και ημεις τωι προλαβοντι τον εις την των επιφανιων ημεραν
κοινωνησωμεν υμνον. Ει γαρ παρηλθεν της εορτης η ημερα, αλλα της εορτης ου
παρηλθεν ευεργεσια.
2 Ἦν μεν ουν και η των γενεθλιων ημερα θεοπρεπους επιφανειας μεστη,
αλλα τοις Ἰουδαιων απορρητος πληθεσι και δημων ουκ εμφανης οφθαλμοις. Φημηι
γαρ ο τεχθεις εγνωριζετο μονηι ην η των μαγων εγεννησεν αφιξις, και αυτων ως επ'
αγνωστωι τωι τοκωι πυνθανομενων· Που εστιν ο τεχθεις βασιλευς των Ἰουδαιων; ∆ια
τουτο και αστηρ το του βρεφους αυθις αυτοις εδακτυλοδεικτει χωριον, ως ουκ οντος
εμφανους του τεχθεντος. Συνεφερε γαρ τωι τοκωι το αγνωστον και πρωτον γε δια τον
Ἡρυδου θυμον· ειπερ το βρεφος γνωριζομενον ηυρε, του της οικονομιας αν
προανεσφαξε τελους.
3 Ἐν δε τοις επιφανιοις πανδημος του τεχθεντος η θεα και γνωσις
εμφανεστερα και <εκ> ταυτης το των επιφανιων επωνυμον ονομα, οτι βραχεσι
προτερον γνωριζομενος επιφανης τοτε γεγενηται πληθεσιν, ολης μεν της
Ἰηρουσαλημ τωι βαπτιστηι συμπαρ ουσης, ολης δε της Ἰουδαιας προς αυτον
κενωθεισης, ολης δε της Ἰορδανου χωρας προς αυτον δραμουσης. Ἐξεπορευετο γαρ,
φησιν, η Ἰεροσολυμα και πασα η Ἰουδαια και πασα η περιχωρος του Ἰορδανου και
εβαπτιζοντο υπ' αυτου εξομολογουμενοι τας αμαρτιας αυτων.
4 Μεταξυ δε ο δεσποτης ᾔει τηι κοινηι του πληθους κεχρημενος προσοδωι και
τωι Ἰωαννηι μη γνωριζομενος. Ἐγω γαρ, φησιν, ουκ ᾔδειν αυτον, αλλ' ο πεμψας με
βαπτιζειν εν υδατι, εκεινος μοι ειπεν. Ἡ του Πνευματος δε χαρις της του βαπτιστου
λαθραιως αψαμενη καρδιας την του παροντος αξιαν εμηνυσε. ∆εξαμενος δε της
δεσποτικης παρουσιας Ἰωαννης την γνωσιν, την χειρα συστειλας, την κεφαλην
υπετιθει· αφεις τον βαπτιζοντα, την του βαπτιζομενου μετελαμβανε ταξιν. ∆ιαλεξις
εντευθεν ετικτετο, κρυπτοντος μεν Ἰωαννου την χειρα, εγκειμενου δε του Χριστου
τωι βαπτισματι, του μεν λεγοντος Βαπτισον, του δε αντιλεγοντος, του μεν
φριττοντος την αφην, του δεσποτου δε θαρρειν επιταττοντος. Ὁ των λογων δε
χρονος το προς το βαπτισμα σπευδον ενεποδιζε πληθος. Ἐμποδιζομενοι δε την
αιτιαν εζητουν, ζητουντες δε και μακραν κεχυμενοι παρα τον Ἰωαννην συνετρεχον,
συντρεχοντες δε απαντες των λαλουμενων εγγυθεν κατηκουον.
5 Και πρωτον γε των Ἰωαννου φωνων πεπληρωμενων εκπληξεως· Ἐγω
χρειαν εχω υπο σου βαπτισθηναι, και συ ερχηι προς με. Ἀποθου, φησι, προς εμε του
βαπτιζομενου το σχημα· αφες την του καθαρθηναι δεομενου προσποιησιν. α
χαριζεσθαι πεφυκας, μη πλαττου δανειζεσθαι· σον πλουτος ως εν τουτοις μη
σχηματιζου πενομενος. Ουκ εχω σου παροντος δεξιαν προς το βαπτιζειν χρησει αλλα
του βαπτισθηναι κεφαλην δεομενην. Ουκ οιδα νιπτειν ακτινας ηλιακας· ου γαρ
πεφυκεν ηλιος παρα λυχνου φωτιζεσθαι· πηλος ου σμηχει πηγην.
6 Τουτων παρα του βαπτιστου λεγομενων, το των λογων εγγυθεν
ακροωμενον πληθος προς αλληλους ως εικος υπελαλει· Τις ουτος ον ουτος ο
βαπτιστης υποφριττει; Τις ουτος προς ον αμαρτωλου ταξιν ο βαπτιστης επιδεικνυται;
Τις ουτος ο τον τοσουτον τηι παρουσιαι φοβων; Ὡς εννομον επιστημονα φριττει. Πως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ουν Φαρισαιους και Σαδδουκαιους τα του νομου κεφαλαια βαπτιζειν ουκ εφριξεν;
Ὡς πολιτειας εργατην υψηλης κατεπλαγη, και τις αν υψηλοτερον επιδειξαιτο βιον
του βοτανων ακριδας εσθιοντος και συζωντος ερημοις; Ἀλλ' ουδε τα φαινομενα
τουτωι των Ἰωαννου σεμνοτερα· εσθης ημερος τουτωι, τριχινος δε τωι Ἰωαννηι χιτων·
προσωπον τουτωι σκληραγωγιας ελευθερον, αυχμηρα δε τωι Ἰωαννηι η μορφη. Ποθεν
ουν η τουτου τουτωι φοβερα παρουσια;
7 Ταυτα τουτων προς τουτους κακεινων προς εκεινους και αλλων προς
αλλους εκπληττομενων, ενδιδωσι βιασθεις ο Ἰωαννης. Ἡ βια δε και του τοις δημοις
απορου την αποριαν διελυεν. Ἐμανθανον γαρ δια των εν τωι βαπτισματι ρηθεντων ο
βαπτισθεις ποταπος. Και διαβολωι λεγειν ου συνεχωρει· ∆ικαιος μεν εφανη και
πραξεων μεν καθαρος ακαθαρτων, αλλ' υπερηφανος ακρος. Τηι γαρ προσουσηι
δικαιοσυνηι θαρρων, περιτομης ουκ επληρωσε νομον, θυσιων ου προσηγαγε δωρα,
την εις τον ναον διεπτυσεν αφιξιν, μωσαικων ουκ εφηψατο βιβλων, το παρα
Ἰωαννου παρεπεμψατο βαπτισμα.
8 ∆ια τουτο περιτομηι συγκατεβαινε, θυσιας προσηγε, διαλεξεις εν τωι ναωι
συνεκροτει, μωσαικας υπο ταις παντων ακοαις ανεγινωσκε βιβλους, του παρα
Ἰωαννου πασιν εκοινωνει βαπτισματος, νιπτων τα υδατα μαλλον η παρ' εκεινων
νιπτομενος. Ἔφερε δε ομως της χρειας το προσχημα, ωστε μηδεν αυτωι των
ανθρωπινων παραλελειφθαι δικαιων. Ἐπειδῂ γαρ υπερ της φυσεως επολιτευσατο
πασης, ολην φυλακην των εντολων χρεωστουσης, ερχεται δια πασης επιμελως
εντολης, ινα μηδεν των της φυσεως αναποδοτον υπολειπηται χρεος και παλιν
καταλειπηι τιμωριας την φυσιν χρεωστριαν.
9 Και ταυτα διδασκων τον βαπτιστην ο δεσποτης εβοα· Ἄφες αρτι· ουτως γαρ
πρεπον εστιν ημιν πληρωσαι πασαν δικαιοσυνην. Ἄφες αρτι· αωρον μοι νυν
δοξολογιαν προσφερεις· ουκ εν καιρωι μοι γυμνοις το αξιωμα εκλαχισ... τωι διαβολωι
μη θελω το της θεοτητος μοι κεκρυμμενον μυστηριον. Ουκ εαις αυτον ως ενι μοι των
εξ Ἀδαμ προσελθοντα παρα της συνημμενης μοι σοφως καταρραγηναι θεοτητος,
φυγαδευεις την θηραν.
10 Ἄφες αρτι· εσται μου της δοξολογιας καιρος· ηξει της εις εμε θεολογιας ο
χρονος. Νυν δε πρεπον εστιν ημιν πασαν πληρωσαι δικαιοσυνην. Προσωπον νυν της
των ανθρωπων ανα δεδειγμαι φυσεως. Ὑπερ του καταχρεου πολιτευομαι γενους·
αποδουναι τα παρ' εκεινων ηλθον χρεωστουμενα τεως, ουκ απολαβειν νυν τα τηι
θεοτητι μοι παρ' αυτων χρεωστουμενα. Ἀμνος τοις των ανθρωπων επεδημησα
γενεσι, θυσια κατα το φαινομενον μετα μικρον θυομενη. Ἀνθρωπινης μοι νυν ο
καιρος πολιτειας, ου της θειας εις εμαυτον λατρειας απαιτησις. Ἄφες αρτι, ουτως
γαρ πρεπον εστιν ημιν πληρωσαι πασαν δικαιοσυνην.
11 Και ην ιδειν ευθεως θεωριαν φρικωδη. Ἔψαυε μεν της του δεσποτου
κεφαλης Ἰωαννης συν τρομωι. Ἄνωθεν των ουρανων ανοιχθεντων κατεσκοπουν το
γινομενον αγγελοι, Πνευματος δε χαρις εν ειδει περιστερας την του δεσποτου
κεφαλην προσφοιτωσα την Ἰωαννου δεξιαν παρωθειτο. Ἑστηκει δε το πληθος
απορουν επι πλειον και το· Τις εστιν ουτος υπ' οδοντας λαλουντες. Ειτα ωσπερ
αποκρινομενον το θειον τοις πληθεσι· Τις εστιν ουτος μετ' αλληλων ζητειτε. Ουτος
εστιν ο υιος μου ο αγαπητος εν ωι ηυδοκησα.
12 Ἐπελαθεσθε του κοπου και προς τον δεσποτικον μετεχαλκευθητε ποθον
και τα του Παυλου μικρον ενηλλαγμενως βοατε· Καμνω, ουκετι εγω, ισχυει δε εν
εμοι Χριστος. Ἀλλ' επι την δεσποτικην φωνην αναδραμωμεν· Τις εστιν ουτος μετ'
αλληλων ζητειτε. Ουτος εστιν ο υιος μου ο αγαπητος εν ωι ηυδοκησα. Βοαι την εις τον
υιον ο γεννητωρ φιλοστοργιαν ινα μαθωμεν την του κτιστου περι τον κοσμον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

διαθεσιν, οτι τον τοιουτον υιον υπερ τοιουτων επιδεδωκε δουλων, υπερ μισουμενων
τον ποθεινον, υπερ προσκρουσαντων τον αναμαρτητον, υπερ αδοξων τον ενδοξον.
13 Ὅρα γαρ την δοξαν και παρ' αυτα <τα> της σαρκος ταπεινα, τα της σαρκος
ου της θειας ουσιας, καν αγανακτωσι τινες. Ουκετι γαρ λεγω· καν αγανακτωσι
πολλοι· οι γαρ πολλοι προς ολιγους μετεστησαν. Τα της σαρκος ουν, ωσπερ εφην,
ταπεινα ου της θειας ουσιας. Θεοτητος γαρ αταπεινωτος φυσις ην ειχεν αχωριστως
συμμενειν του δεσποτου το σωμα· και ταυτα τα της σαρκος ταπεινα δοξης ειχε της
ακρας αναμεστα. Ἐτικτετο νη πιος, αλλ' ην τηι των τοκων υπερ ανθρωπον φυσει. Ου
γαρ ην αυτωι γαμος αλλα τοκος, παρθενος μητηρ. Ἐπι φατνης γεννηθεις ερριπτειτο,
αλλ' εχορευον την γεννησιν αγγελοι· εσπαργανουτο ρακεσιν, αλλ' εκ Περσιδος εν
σπαργανοις υπεδεχετο δωρα· εφυγε την Ἡρυδου δολοφονιαν, αλλ' εις αυτον δια
μαγων προπαιξας· του παρα Ἰωαννου πασι εκοινωνει βαπτισματος, αλλα τηι του
βαπτιζοντος προσκυνουμενος γλωσσηι.
14 Ἐπιπρασκετο τωι Ἰσραηλ παρα Ἰουδα, αλλ' η πρασις τον πρατην
διεπωλησε βροχωι· ακανθινωι κατεστεφθη στεφανωι, αλλ' εσχε της του παντος
βασιλειας δι' εκεινου διαδημα· σταυρωι παρεδιδοτο, αλλ' απεστρεφε σταυρουμενος
ηλιον· συνανηρτατο ληιστης, αλλ' εν αυτωι τωι σταυρωι μετεβαλλε ληιστην εις
αποστολον. Συνεκλειετο ταφωι, αλλ' εκ των ταφων τους νεκρους ανεπτερου·
επολιορκειτο νεκρος, αλλ' ελυε σεισμωι τους φυλαττοντας· τριημερος παρ' ᾅδηι
κατειχετο, αλλ' εν τωι τριημερωι την αιωνιαν τωι ᾅδηι κατεσκευαζε ητταν. Καν τα
αδοξα λεγηι τις, τωι τοιαυτα κατα σαρκα δι' ημας πεπονθοτι το χαριστηριον πλειστον·
καν την των ενδοξων αριθμηι τις διηγησιν τηι της δοξης αξιαι το της προσκυνησεως
αυτωι περισσοτερον σεβας.
15 Τωι μεν ουν δεσποτηι χαριστηριον παντες κοινον προσαγαγωμεν την του
μακαριου Παυλου φωνην· Χαρις τωι θεωι επι τηι ανεκδιηγητωι αυτου δωρεαι. Ὑπερ δε
του φιλοχριστου βασιλεως αιτησωμεν παρα του των ολων δεσποτου Χριστου δελτου
μεν αυτωι πολυετους δοθηναι υπατειας, λαβειν δε και αυτον τηι παρ' αυτωι βοηθειαι
εφ' υιωι βαπτιζομενωι και την του κοσμου μετ' αυτου διοικουντι βασιλειαν ειπειν
προς απασαν την οικουμενην· Ουτος εστιν ο υιος μου αγαπητος, αυτου ακουετε. Ἐν
Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


