In sanctum pascha
ΕΙΣ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ ΛΟΓΟΣ.
52.765
αʹ. Ευκαιρον σημερον απαντας ημας αναβοησαι το παρα του μακαριου ∆αυιδ
ειρημενον· Τις λαλησει τας δυναστειας του Κυριου, ακουστας ποιησει πασας τας
αινεσεις αυτου; Ἰδου γαρ ημιν παρα γεγονεν η ποθεινη και σωτηριος εορτη, η
αναστασιμος ημερα του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, η της ει ρηνης υποθεσις, η της
καταλλαγης αφορμη, η των πολεμων αναιρεσις, η του θανατου καταλυσις, η του
52.766 διαβολου ηττα. Σημερον ανθρωποι τοις αγγελοις αν εμιγησαν, και οι σωμα
περικειμενοι μετα των ασωματων δυναμεων λοιπον τας υμνωιδιας αναφερουσι.
Σημερον καταλυεται του διαβολου η τυραννις· σημε ρον τα δεσμα του θανατου
ελυθη, του ᾅδου το νικος ηφανισται· σημερον ευκαιρον παλιν ειπειν την προ
φητικην εκεινην φωνην· Που σου, θανατε, το κεν τρον; που σου, ᾅδη, το νικος;
Σημερον τας χαλκας 52.767 πυλας συνεθλασεν ο ∆εσποτης ημων Χριστος, και αυτο
του θανατου το προσωπον ηφανισε.
Τι δε λεγω το προσωπον; Αυτου την προσηγοριαν μετεβαλεν· ουκ ετι γαρ
θανατος λεγεται, αλλα κοιμησις και υπνος· προ μεν γαρ της Χριστου παρουσιας, και
της του σταυρου οικονομιας, και αυτο του θανατου το ονο μα φοβερον ετυγχανε. Και
γαρ ο πρωτος ανθρωπος γενομενος αντι μεγαλου επιτιμιου τουτο κατεδικα ζετο
ακουων· Ἧ δ' αν ημεραι φαγηι, θανατωι απο θανηι. Και ο μακαριος δε Ἰωβ τουτωι τωι
ονοματι αυ τον προσηγορευσε, λεγων· Θανατος ανδρι αναπαυ σις. Και ο προφητης
∆αυιδ ελεγε· Θανατος αμαρ τωλων πονηρος. Ου μονον δε θανατος εκαλειτο η
διαλυσις της ψυχης απο του σωματος, αλλα και ᾅδης. Ἄκουε γαρ του μεν
πατριαρχου Ἰακωβ λεγοντος· Καταξετε το γηρας μου μετα λυπης εις ᾅδου· του δε
προφητου παλιν· Ἔχανεν ο ᾅδης το στομα αυτου· και παλιν ετερου προφητου
λεγοντος· Ῥυ σεται με εξ ᾅδου κατωτατου· και πολλαχου ευρη σεις επι της Παλαιας
θανατον και ᾅδην καλουμενην την εντευθεν μεταστασιν. Ἐπειδη δε Χριστος ο Θεος
ημων θυσια προσηνεχθη, και τα της αναστασεως προεχωρησε, περιηρε δε τας
προσηγοριας αυτας ο φιλανθρωπος ∆εσποτης, και καινην και ξενην πολι τειαν εις
τον βιον εισηγαγε τον ημετερον· αντι γαρ θανατου λοιπον κοιμησις και υπνος
λεγεται η εντευθεν μεταστασις. Και ποθεν τουτο δηλον; Ἄκουε αυτου του Χριστου
λεγοντος· Λαζαρος ο φιλος ημων κε κοιμηται, αλλα πορευομαι εξυπνισαι αυτον.
Ὥσπερ γαρ ημιν ευκολον τον καθευδοντα διυπνισαι και διεγειραι, ουτω και τωι
κοινωι παντων ημων ∆ε σποτηι το αναστησαι. Και επειδη καινον ην και ξενον το παρ'
αυτου ειρημενον, ουδε οι μαθηται συνηκαν το λεχθεν, μεχρις οτου συγκαταβαινων
αυτων τηι ασθε νειαι, φανερωτερον αυτο ειρηκε.
Και ο της οικουμε νης δε διδασκαλος ο μακαριος Παυλος, γραφων Θεσ
σαλονικευσι φησιν· Ου θελω υμας αγνοειν περι των κεκοιμημενων, ινα μη λυπησθε,
ως και οι λοιποι οι μη εχοντες ελπιδα. Και παλιν αλλαχου· Ἄρα οι κοιμηθεντες εν
Χριστωι, απωλοντο. Και παλιν· Ἡμεις οι ζωντες, οι περιλειπομενοι, ου μη φθα σωμεν
τους κοιμηθεντας. Και ετερωθι παλιν· Ει γαρ πιστευομεν, οτι Ἰησους απεθανε, και
ανεστη, ουτω και ο Θεος τους κοιμηθεντας αξει συν αυτωι.
βʹ. Ειδες πανταχου λοιπον κοιμησιν και υπνον τον θα νατον καλουμενον; και
τον προ τουτου φοβερον εχοντα το προσωπον, νυν ευκαταφρονητον μετα την
αναστα σιν γινομενον; Ειδες λαμπρον της αναστασεως το τροπαιον; ∆ια ταυτην ημιν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

τα μυρια αγαθα εισενη νεκται· δια ταυτην η των δαιμονων απατη κατελυθη· δια
ταυτην καταγελωμεν θανατου· δια ταυτην υπερορωμεν της παρουσης ζωης· δια
ταυτην προς την των μελλοντων επιθυμιαν επειγομεθα· δια ταυτην, σωμα
περικειμενοι, ουδεν ελαττον των ασω ματων εχομεν, εαν βουλωμεθα. Σημερον
ημων τα λαμπρα νικητηρια γεγονε· σημερον ημων ο ∆εσπο της το κατα του θανατου
τροπαιον στησας, και του διαβολου την τυραννιδα καταλυσας, την δια της ανα
στασεως οδον εις σωτηριαν εχαρισατο. Παντες τοινυν χαιρωμεν, σκιρτωμεν,
αγαλλωμεθα. Ει γαρ και ο ∆εσποτης ημων ενικησε και το τροπαιον εστησεν, αλλα
κοινη και ημων η ευφροσυνη και η χαρα.
∆ια γαρ την ημετεραν σωτηριαν παντα ειργασατο· και δι' ων ημας
κατεπαλαισεν ο διαβολος, δια τουτων 52.768 αυτου περιεγενετο ο Χριστος. Αυτα τα
οπλα ελαβε, και τουτοις αυτον κατηγωνισατο· και πως, ακουε. Παρθενος και ξυλον
και θανατος της ημετερας ηττης γεγονε τα συμβολα. Και γαρ παρθενος ην η Ευα·
ουδεπω γαρ ανδρα εγινωσκεν, οτε την αγαπην υπ εμεινε· ξυλον ην το δενδρον·
θανατος το επιτιμιον το κατα του Ἀδαμ. Ειδες πως παρθενος και ξυλον και θανατος
γεγονεν ημιν της ηττης τα συμβολα; Ὅρα τοινυν πως και της νικης αυτα παλιν
γεγονε παραι τια. Ἀντι της Ευας η Μαρια· αντι του ξυλου του ειδεναι γνωστον καλου
και πονηρου, το ξυλον του σταυρου· αντι του θανατου του Ἀδαμ, ο ∆εσποτικος
θανατος. Ειδες δι' ων ενικησε, δια τουτων αυτον ητ τωμενον; Περι το δενδρον
κατηγωνισατο τον Ἀδαμ ο διαβολος· περι τον σταυρον κατεπαλαισε τον διαβο λον ο
Χριστος. Κακεινο μεν το ξυλον εις ᾅδην επεμπε, τουτο δε το ξυλον, το του σταυρου,
και τους απελ θοντας εκ του ᾅδου παλιν ανεκαλειτο· κακεινο μεν καθαπερ
αιχμαλωτον και γυμνον εκρυπτε τον ηττη θεντα, τουτο δε τον νικητην γυμνον
προσηλωμενον εφ' υψηλου πασιν εδεικνυ. Και θανατος ο μεν και τους μετ' αυτον
κατεκρινεν· ο δε και τους προ αυτου ανεστησεν αληθως. Τις λαλησει τας δυναστειας
του Κυριου, ακουστας ποιησει πασας τας αινε σεις αυτου; Ἀπο θανατου γεγοναμεν
αθανατοι, απο πτωσεως ανεστημεν, απο ηττηματος κατεστημεν νι κηται.
γʹ. Ταυτα του σταυρου τα κατορθωματα, ταυτα της αναστασεως μεγιστη
αποδειξις. Σημερον αγγελοι σκιρτωσι, και πασαι αι ουρανιαι δυναμεις αγαλλον ται,
συνηδομεναι επι τηι σωτηριαι του κοινου γενους των ανθρωπων.
Ει γαρ επι ενι αμαρτωλωι μετανοουντι χαρα γινεται εν ουρανωι και επι γης,
πολλωι μαλλον επι τηι σωτηριαι της οικουμενης. Σημερον την ανθρω πειαν φυσιν, της
του διαβολου τυραννιδος ελευθερω σας, προς την προτεραν ευγενειαν επανηγαγεν.
Ὅταν γαρ ιδω την απαρχην την εμην ουτω του θανατου περιγεγενημενην, ουκ ετι
δεδοικα, ουκ ετι φριττω τον πολεμον· ουδε προς την ασθενειαν ορω την εμαυ του,
αλλ' εννοω του μελλοντος μοι συμμαχειν την αφατον δυναμιν. Ὁ γαρ της του
θανατου τυραννιδος περιγενομενος, και πασαν αυτου την ισχυν αφελομε νος, τι
λοιπον ουκ εργασεται περι το ομογενες, και ου την μορφην αναλαβειν δια πολλην
φιλανθρωπιαν κατηξιωσε, και δια ταυτης την προς τον διαβολον παλην ποιησασθαι;
Σημερον χαρα πανταχου της οικουμενης και ευφροσυνη πνευματικη. Σημερον και
των αγγελων ο δημος και πασων των ανω δυναμεων ο χορος δια την των
ανθρωπων σωτηριαν αγαλλονται.
Ἐννοησον τοινυν, αγαπητε, χαρας μεγεθος, οτι και αι ανω δυναμεις ημιν
συνεορταζουσι· συγχαιρουσι γαρ τοις ημετεροις αγαθοις. Και γαρ ει και ημετερα η
χαρις η παρα του ∆εσποτου, αλλα και εκεινων η ηδονη. ∆ια τουτο ουκ
επαισχυνονται ημιν συνεορτα σαι. Και τι λεγω, οτι οι συνδουλοι ημιν ουκ επαισχυ
νονται συνεορτασαι; Αυτος ο ∆εσποτης αυτων τε και ημων ουκ επαισχυνεται ημιν
συνεορτασαι. Τι δε ειπον, ουκ επαισχυνεται; Και επιθυμει συνεορτασαι ημιν. Ποθεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

τουτο δηλον; Ἄκουε αυτου λεγοντος· Ἐπιθυμιαι επεθυμησα τουτο το Πασχα φαγειν
μεθ' υμων· ει δε το Πασχα επεθυμησε φαγειν, και συνεορτασαι δηλονοτι. Ὅταν ουν
ιδηις μη μονον αγγελους και παν των των ουρανιων δυναμεων τον δημον, αλλα και
αυτον τον ∆εσποτην των αγγελων ημιν συνεορταζοντα, 52.769 τι σοι λειπεται
λοιπον εις ευφροσυνης λογον; Μηδεις τοινυν εστω κατηφης σημερον δια την
πενιαν· εορτη γαρ εστι πνευματικη. Μηδεις πλουσιος επαιρεσθω δια τον πλουτον·
ουδε γαρ απο των χρηματων εισενεγκειν εις την εορτην ταυτην δυναται. Ἐπι μεν
γαρ των εξωθεν εορτων, των βιωτικων λεγω, ενθα πολλη η φαντασια και της
εξωθεν περιβολης, και της εν τηι τραπεζηι πολυτε λειας, εικοτως εκει ο μεν πενης εν
αθυμιαι και κατ ηφειαι εσται, ο δε πλουσιος εν ηδονηι και φαιδροτητι. Τι δηποτε; Ὅτι ο
μεν λαμπραν εσθητα περιβαλλεται, και πλουσιωτεραν παρατιθεται την τραπεζαν· ο
δε πενης υπο της πενιας κωλυεται την αυτην φιλοτι μιαν επιδειξασθαι. Ἐνταυθα δε
ουδεν τοιουτον, αλλα πασα αυτη η ανωμαλια εκποδων, μια δε τραπεζα και πλουσιωι
και πενητι, και δουλωι και ελευθερωι.
Καν πλουσιος ηις, ουδεν πλεοναζεις του πενητος· καν πε νης ηις, ουδεν
ελαττον εξεις του πλουσιου, ουδε δια την πενιαν ελαττουται σου τα της ευωχιας της
πνευ ματικης· θεια γαρ εστιν η χαρις, και ουκ ειδε προσ ωπων διαφοραν. Και τι λεγω,
πλουσιωι και πενητι η αυτη τραπεζα προκειται; Και αυτωι τωι το διαδημα
περικειμενωι, και την αλουργιδα εχοντι, τωι την εξου σιαν της οικουμενης
ανηιρημενωι, και τωι πτωχωι τωι προς την ελεημοσυνην καθημενωι, μια τραπεζα προ
κειται. Τοιαυτα γαρ τα δωρα τα πνευματικα· ου τοις αξιωμασι διαιρει την κοινωνιαν,
αλλα τηι προαι ρεσει και τηι γνωμηι. Μετα της αυτης παῤρησιας και τιμης και ο
βασιλευς και ο πτωχος προς την απολαυ σιν και κοινωνιαν των θειων τουτων
μυστηριων ορ μωσι. Και τι λεγω, μετα της αυτης τιμης; Πολλακις ο πενης μετα
πλειονος της παῤρησιας. Τι δηποτε; Ὅτι ο μεν βασιλευς κυκλουμενος πραγματων
φρον τισι, και υπο πολλων περιστασεων περιστοιχιζομε νος, ωσπερ εν πελαγει
τυγχανων, ουτω πανταχοθεν υπο των επαλληλων κυματων περιῤραντιζεται, και
πολλα προστριβεται τα αμαρτηματα· ο δε πε νης, παντων τουτων απηλλαγμενος, και
υπερ της αναγκαιας μονης φροντιζων τροφης, και τον απρα γμονα και ησυχιον βιον
μετιων, ωσπερ εν λιμενι και γαληνηι καθημενος, μετα πολλης της ευλαβειας τηι
τραπεζηι προσεισι.
δʹ. Και ου τουτο μονον, αλλα και εξ ετερων πολλων αθυμιαι διαφοροι
τικτονται τοις περι τας βιωτικας εορτας ησχολημενοις. Παλιν γαρ εκει μεν πενης εν
κατηφειαι, ο δε πλουσιος εν φαιδροτητι, ου δια την τραπεζαν μονην, και την
πολυτελειαν, αλλα και δια τα ιματια τα φαιδρα, και της εσθητος την φαντασιαν.
Ὅπερ γουν επι της τραπεζης πασχουσι, τουτο και επι των ιματιων υπομενουσιν.
Ὅταν ουν ιδηι τον πλουσιον ο πενης πολυτελεστεραν περιβεβλημενον στολην,
επληγη τηι οδυνηι, εταλανισεν εαυτον, μυρια επηρασατο. Ἐνταυθα δε και αυτη η
αθυμια ανηιρη ται· εν γαρ απασιν εστιν ιματιον το ενδυμα το σω τηριον· και βοαι
Παυλος λεγων· Ὅσοι εις Χριστον εβαπτισθητε, Χριστον ενεδυσασθε. Μη τοινυν
καταισχυνωμεν την τοιαυτην εορτην, παρακαλω, αλλα αξιον φρονημα των
δεδωρημενων ημιν παρα της του Χριστου χαριτος αναλαβωμεν. Μη μεθηι και
αδηφαγιαι εαυτους εκδωσωμεν, αλλ' εννοησαντες του ημετερου ∆εσποτου την
φιλοτιμιαν, και οτι και πλουσιους και πενητας ομοιως ετιμησε και δουλους και
ελευθερους, και εις παντας κοινην την δωρεαν εξεχεεν, αμειψω μεθα τον ευεργετην
της περι ημας ευνοιας· αμοιβη δε αρκουσα πολιτεια αρεσκουσα, και ψυχη νηφουσα
52.770 και διεγηγερμενη. Αυτη η εορτη και πανηγυρις ου χρηματων δειται, ου
δαπανης, αλλα προαιρεσεως μο νης και διανοιας καθαρας.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ουδεν σωματικον εστιν εντευθεν ωνησασθαι, αλλα παντα πνευματικα· ακροα
σιν θειων λογιων, ευχας Πατερων, ευλογιας ιερεων, των θειων και αποῤρητων
μυστηριων την κοινωνιαν, ειρηνην και ομονοιαν, και πνευματικα δωρα και αξια της
του δωρουμενου φιλοτιμιας. Ἑορτασωμεν τοινυν την εορτην ταυτην εν ηι ανεστη ο
Κυριος. Ἀνεστη γαρ, και την οικουμενην εαυτωι συνανεστησε. Και αυτος μεν ανεστη,
τα δεσμα του θανατου διαῤρηξας· ημας δε ανεστησε, τας σειρας των ημετερων αμαρ
τιων διαλυσας. Ἥμαρτεν ο Ἀδαμ, και απεθανεν· ουχ ημαρτεν ο Χριστος, και
απεθανε. Καινον και παραδοξον· εκεινος ημαρτε, και απεθανεν· ουτος ουχ ημαρτε,
και απεθανε. Τινος ενεκεν, και δια τι; Ἵνα ο αμαρτων και αποθανων, δια του μη
αμαρτοντος και αποθανοντος δυνηθηι των θανατου δεσμων ελευθε ρωθηναι. Ουτω
πολλακις και επι των τα χρηματα οφειλοντων γινεται· οφειλει τις τινι αργυριον, και
ουκ εχει καταβαλειν, και δια τουτο κατεχεται· αλλος ουκ οφειλων, δυναμενος δε
καταβαλειν, καταθεις απελυσε τον υπευθυνον. Ουτω και επι του Ἀδαμ γεγονε, και
επι του Χριστου. Ὤφειλεν ο Ἀδαμ τον θανατον, και κατειχετο υπο του διαβολου· ουκ
ωφειλεν ο Χριστος, ουδε κατειχετο· ηλθε δε και κατεβαλε τον θανατον υπερ του
κατεχομενου, ινα εκεινον απολυσηι των του θανατου δεσμων. Ειδες της αναστασεως
τα κατορθωματα; ειδες του ∆εσποτου την φιλανθρωπιαν; ειδες μεγεθος κηδεμονιας;
Μη τοινυν αγνωμονες γινωμεθα περι τον ουτως ευεργετην, μηδε επειδη η
νηστεια παρηλθε, ραιθυμοτεροι καταστωμεν· αλλα νυν μαλλον η προτερον πλειονα
της ψυχης ποιωμεθα την επιμελειαν, ινα μη της σαρκος πιαινομενης, αυτη
ασθενεστερα γενηται, ινα μη της δουλης φροντιζοντες, της δεσποινης καταμελωμεν.
Τι γαρ οφελος, ειπε μοι, υπερ την χρειαν διαῤρηγνυσθαι, και την συμμετριαν
υπερβαινειν; Τουτο και το σωμα λυμαινεται, και της ψυχης την ευγενειαν
προδιδωσιν. Ἀλλα της αυταρκειας και της χρειας γενωμεθα, ινα και ψυχηι και
σωματι το προσηκον αποπληρωσωμεν, ινα μη τα απο της νηστειας συλλεγεντα
αθροον απαντα εκχεωμεν. Μη γαρ κωλυω απολαυειν τροφης και ανιεσθαι; Ου
κωλυω τουτο, αλλα παραινω της χρειας γινεσθαι, και την πολλην τρυφην
εκκοπτειν, και μη το μετρον υπερβαινοντας, λυμαινεσθαι της ψυχης την υγειαν.
Ουδε γαρ ηδονης λοιπον απολαυσεται ο τοιουτος υπερβας της χρειας τους ορους· και
τουτο μαλιστα ισασιν ακριβως οι δια της πειρας αυτης ελθοντες· και μυρια εντευθεν
εαυτοις τεκοντες νοσηματων ειδη, και πολλην την αηδιαν υπομειναντες. Ἀλλ' οτι
μεν πεισθησεσθε ταις ημετεραις παραινεσεσιν ουκ αμφιβαλλω· οιδα γαρ υμων το
πειθηνιον.
εʹ. Και δια τουτο ενταυθα την περι τουτου στησας παραινεσιν, προς τους
κατα την νυκτα την φωτοφορον ταυτην καταξιωθεντας της του θειου βαπτισματος
δωρεας τρεψαι βουλομαι τον λογον, τα καλα ταυτα της Ἐκκλησιας φυτα, τα ανθη τα
πνευματικα, τους νεους του Χριστου στρατιωτας. Προ της χθες ο ∆εσποτης εν
σταυρωι ετυγχανεν, αλλ' ανεστη νυν· ουτω και ουτοι, προ της χθες υπο της αμαρτιας
κατειχοντο, αλλα νυν συνανεστησαν τωι Χριστωι· εκεινος σωματι απεθανε και
ανεστη, ουτοι αμαρτιαι ησαν τεθνηκοτες, και απο αμαρτιας ανεστησαν. Ἡ μεν 52.771
ουν γη κατα τον καιρον τουτον του εαρος ροδα και ια και αλλα ημιν εκδιδωσιν
ανθη· τα μεντοι υδατα σημερον της γης τερπνοτερον ημιν λειμωνα ανεδειξε. Και μη
θαυμασηις, αγαπητε, ει απο των υδατων λειμωνες ανθων ανεδειχθησαν· ουδε γαρ εξ
αρχης η γη κατα την οικειαν φυσιν την βλαστην εξεδωκε των βοτανων, αλλα τωι
επιταγματι εικουσα του ∆εσποτου, Και τα υδατα δε τοτε ζωα εξεδωκε κινουμενα,
επειδη ηκουσεν· Ἐξαγαγετω τα υδατα ερπετα ψυχων ζωσων· και το επιταγμα εργον
εγενετο· η αψυχος ουσια εμψυχα ζωα εξεβαλεν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ουτω και νυν το αυτο επιταγμα παντα ειργασατο. Τοτε ειπεν· Ἐξαγαγετω τα
υδατα ερπετα ψυχων ζωσων· νυν δε ουχι ερπετα, αλλα πνευματικα χαρισματα
ανεδωκε. Τοτε ιχθυας αλογους εξηγαγε τα υδατα· νυν δε ιχθυας λογικους και
πνευματικους ημιν απετεκεν υπο των αποστολων αλιευθεντας. ∆ευτε γαρ, φησιν,
οπισω μου, και ποιησω υμας αλιεις ανθρωπων. Καινος οντως της αλειας ταυτης ο
τροπος. Οι γαρ αλιευοντες εκ των υδατων εκβαλλουσι τους ιχθυας, και νεκρουσι τα
αλιευομενα· ημεις δε εις τα υδατα εμβαλλομεν, και ζωογονουνται οι αλιευομενοι.
Ἦν μεν ποτε και επι των Ἰουδαιων κολυμβηθρα υδατος· αλλα μαθε τι ισχυσεν, ινα
γνωις ακριβως την πτωχειαν την Ἰουδαικην, και ειδεναι εχηις τον πλουτον τον
ημετερον. Κατηρχετο εκει, φησιν, αγγελος, και εταρασσε το υδωρ, και ο πρωτος
καταβαινων μετα την ταραχην απηλαυε της θεραπειας. Κατηλθεν ο των αγγελων
∆εσποτης εις τα Ἰορδανεια ρειθρα, και αγιασας των υδατων την φυσιν πασαν την
οικουμενην εθεραπευσε. ∆ια τουτο εκει μεν μετα τον πρωτον ο καταβας ουκ ετι
εθεραπευετο· Ἰουδαιοις γαρ εδιδοτο η χαρις τοις ασθενουσι, τοις χαμαι συρομενοις·
ενταυθα δε μετα τον πρωτον ο δευτερος κατεισι, μετα τον δευτερον ο τριτος και
τεταρτος· καν μυριους ειπηις, καν την οικουμενην απασαν εμβαληις εις τα ναματα
ταυτα τα πνευματικα, ουκ αναλισκεται η χαρις, ου δαπαναται η δωρεα, ου ρυπουται
τα ναματα, ουκ ελαττουται η φιλοτιμια. Ειδες μεγεθος δωρεας; Ἀκουετε οι σημερον
και κατα την νυκτα ταυτην εις την ανω Ἱερουσαλημ πολιτογραφηθεντες, και αξιαν
του μεγεθους των δωρεων την φυλακην επιδειξασθε, ινα και δαψιλεστεραν την
χαριν επισπασησθε· η γαρ επι τοις ηδη υπηργμενοις ευγνωμοσυνη την φιλοτιμιαν
εκκαλειται 52.772 του ∆εσποτου.
Ουκ εξεστι σοι, αγαπητε, λοιπον αδιαφορως ζηιν· αλλα θες σαυτωι νομους και
κανονας, ωστε μετα ακριβειας απαντα διαπραττεσθαι, και πολλην την φυλακην και
περι τα αδιαφορα νομιζομενα ειναι επιδεικνυσθαι. Ἀγων γαρ εστι και παλη πας ο
παρων βιος, και τους εν τωι σταδιωι τουτωι της αρετης απαξ εισελθοντας προσηκει
παντα εγκρατευεσθαι· Πας γαρ ο αγωνιζομενος παντα εγκρατευεται. Ουχ οραις εν
τοις γυμνικοις αγωσιν οπως πολλην ποιουνται την εαυτων επιμελειαν οι προς
ανθρωπους την παλην αναδεχομενοι, και μετα ποσης εγκρατειας την του σωματος
ασκησιν επιδεικνυνται; Ουτω δη ενταυθα. Ἐπειδη ου προς ανθρωπους ημιν εστιν η
παλη, αλλα προς τα πνευματικα της πονηριας, και η ασκησις ημων και η εγκρατεια
πνευματικη εστω· επειδη και τα οπλα ημων, απερ ημας ενεδυσεν ο ∆εσποτης,
πνευματικα τυγχανει. Ἐχετω τοινυν και οφθαλμος ορους και κανονας, ωστε μη
απλως επιπηδαιν πασι τοις προσπιπτουσι· και η γλωσσα τειχιον εχετω, ωστε μη
προτρεχειν της διανοιας. ∆ια γαρ τουτο και οι οδοντες και τα χειλη προς την της
γλωττης ασφαλειαν δεδημιουργηται, ινα μηδεποτε απλως αναπετασασα τας θυρας η
γλωσσα εξιηι, αλλ' επειδαν καλως τα καθ' εαυτην διαθηι, τοτε μετα πασης ευκοσμιας
προΐηι, και τοιαυτα προφερηι ρηματα, ινα δωι χαριν τοις ακουουσι, κακεινα
φθεγγηται, α προς οικοδομην συντεινει των ακουοντων. Και τον ατακτον δε γελωτα
παντη εκκλινειν δει, και το βαδισμα ηρεμον εχειν και ησυχιον, και την στολην
κατεσταλμενην, και δια παντων απαξαπλως ρυθμιζεσθαι προσηκει τον
απογραψαμενον εις το της αρετης σταδιον· η γαρ των μελων των εξωθεν ευταξια
εικων τις εστι της εν τηι ψυχηι καταστασεως.
ςʹ. Ἐαν εις τοιαυτην συνηθειαν εκ προοιμιων εαυτους καταστησωμεν, οδωι
βαδιζοντες λοιπον μετ' ευκολιας, την αρετην απασαν διανυσομεν, και ουδε πολλου
πονου δεησομεθα, και πολλην επισπασομεθα την ανωθεν ροπην. Ουτω γαρ
δυνησομεθα και τα κυματα του παροντος βιου μετα ασφαλειας διαδραμειν, και των
του διαβολου παγιδων ανωτεροι κατασταντες, των αιωνιων αγαθων επιτυχειν,
χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι αμα τωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αγιωι Πνευματι δοξα, κρατος, τιμη, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων.
Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


