De jejunio, de Davide
Περι νηστειας, και εις τον ∆αυιδ, και περι πρεσβυτερων, και εις τον Ἰωσηφ,
και κατα Ναυατου.
62.759
Καθολικον ημιν, και ου μερικον μελος υπαγορευων ο μακαριος ∆αυιδ, επηλθε
ψαλλειν· Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι καρδιαι μου· διηγησομαι παντα τα
θαυμασια σου. Ὢ της ευλαβειας του μακαριου ∆αυιδ, του πταισαντος, και μη
καταφρονησαντος! Ει γαρ και ως ανθρωπος ολισθησας επεσεν, αλλ' ομως ως ανθρωπος
εξωμολογησατο. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι καρδιαι μου. Ει μη γαρ σοι
εξομολογησωμαι, των αμαρτιων ουκ απαλλαττομαι. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι
καρδιαι μου. Ει μη γαρ σοι εξομολογησωμαι, ως χιων ου λευκανθησομαι.
Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε. Ει μη γαρ σοι εξομολογησωμαι, ο διαβολος την
φονομοιχειαν παιζων ου μεθισταται. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε. Ει μη γαρ σοι
εξομολογησωμαι, εις την προτεραν τιμην ουκ επανερχομαι. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε.
Ει μη γαρ σοι εξομολογησωμαι, πατηρ σου κατα σαρκα ακουειν ου δυναμαι.
Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε. Ει μη γαρ σοι εξομολογησωμαι, το Πνευμα το αγιον ουδεν
υπαγορευει μοι, και ουδεις τον πεντηκοστον ψαλμον εκμαθειν ανεχεται. Ἁρμοζει δε ενι
εκαστωι των προσερχομενων τωι αγιωι βαπτισματι λεγειν τα του μακαριου ∆αυιδ,
Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι καρδιαι μου. Ει μη γαρ σοι εξομολογησωμαι, τον
παλαιον ανθρωπον ουκ αποδυομαι. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε. Ει μη γαρ σοι
εξομολογησωμαι, τον νεον ανθρωπον ουκ ενδυομαι. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε. Ει μη
γαρ σοι εξομολογησωμαι, ουκ αν τηι των πιστων ποιμνηι συναριθμηθησομαι.
Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι καρδιαι μου. Ἐπεισθην γαρ σου λεγοντος, μη
αισχυνθηις εξομολογησαι τας αμαρτιας σου. Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν οληι καρδιαι
μου.
Ἤκουσα γαρ σου λεγοντος, Ουκ ηλθον καλεσαι δικαιους, αλλα αμαρτωλους εις
μετανοιαν. Ευκαιρον δε και τα του μακαριου Παυλου λεξαι ρηματα. Ποια ταυτα; Νυν
καιρος ευπροσδεκτος. Ποιος καιρος; ο της νηστειας καλλωπισμος. Ποιος καιρος; ο της
φιλοπτωχιας φωτισμος. Ποιος καιρος; ο της μετανοιας πορισμος. Νυν καιρος
ευπροσδεκτος, νυν ημερα σωτηριας. Τα αυτα δη ταυτα και ο Ἐκκλησιαστης γραφων
λεγει· Καιρος του κλαυσαι την αμαρτιαν, και καιρος του γελασαι τηι σωτηριαι. Γελασαι,
ου καταγελασαι· αλλο γαρ γελως προπετης, και αλλο γελως επωφελης. Και οτι ου
ψευδομαι ταυτα λεγων, εξ αυτων των θειων Γραφων λαμβανε την αποδειξιν. Περι μεν
γαρ του προπετως γελωντος, ακουσον της Σοφιας λεγουσης· Ἄφρων εν γελωτι πρασσει
κακα· περι δε του συνετως γελωντος και επωφελως, ακουε του Ἰωβ λεγοντος· Παν
δωρον ασεβους ου ληψεται, αληθινον δε στομα εκπλησει γελωτος. Καλως ουν ελεγεν ο
Ἐκκλησιαστης· Καιρος του κλαυσαι, και καιρος του γελασαι. Καιρος του κλαυσαι την
αμαρτιαν, και καιρος του ευφρανθηναι τηι δικαιοσυνηι· 62.760 ∆ικαιος γαρ Κυριος, και
δικαιοσυνας ηγαπησε. Καιρος του ρηξαι την εχθραν, και καιρος του συναψαι την
αγαπην· πειθομενοι τωι μακαριωι Παυλωι τωι λεγοντι, Ὁ ηλιος μη επιδυετω επι τωι
παροργισμωι υμων. Καιρος του εκριζωσαι την ασεβειαν, και καιρος του φυτευσαι την
ευσεβειαν. Ταυτα δε παντα και ο Κυριος ημων εμφαινων Ἱερεμιαι τωι προφητηι περι της
ακανθοβλαστου των Ἰουδαιων χωρας ελεγε προς αυτον· Ἰδου καθιστημι σε σημερον
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εκριζουν και φυτευειν, ανασκαπτειν και ανοικοδομειν· εκριζουν την πολυθεΐαν, και
φυτευειν την μοναρχιαν· ανασκαπτειν και ανοικοδομειν· ανασκαπτειν τα Ἑλληνικα
σεβασματα, και ανοικοδομειν τα μαρτυρικα ευκτηρια. Το δε, Σημερον καθιστημι σε, μη
εν ωρισμενηι ημεραι λαμβανε, αλλα το εις αει και παντοτε, καθως φησιν ο μακαριος
Παυλος· Σημερον εαν της φωνης αυτου ακουσητε, μη σκληρυνητε τας καρδιας υμων, ως
εν τωι παραπικρασμωι, αντι του, Ἧ δ' αν ημεραι ακουσητε του Κυριου λεγοντος,
Μετανοειτε· ηγγικε γαρ η βασιλεια των ουρανων· Μη σκληρυνητε τας καρδιας υμων, ως
οι λεγομενοι Καθαροι.
Ταυτα δε ου μονον προ του βαπτισματος και εν τωι νομωι, αλλα και μετα το
βαπτισμα και εν τηι χαριτι. Αυτα γαρ ταυτα ο ∆εσποτης Χριστος τοις εαυτου μαθηταις εν
ετεραις λεξεσι παραδιδους ελεγεν· Ἀμην, αμην λεγω υμιν, οσα εαν δησητε επι της γης,
εσται δεδεμενα εν τωι ουρανωι· και ουχ απλως λεξεων τινων, αλλα πραγματων ενοχους
εποιησε τους εαυτου μαθητας, του λυειν και δεσμειν. Βλεψατε προ παντων εις τον
μακαριον Πετρον, πως εδεσμευσε θανατωι τους συμφωνησαντας τωι ψευδει, Ἀνανιαν και
Σαπφειραν· πως δε ελυσε την συμφοραν του εκ γενετης κυλλου αθροον, ποδας αυτωι
χαρισαμενος. Τι ερουσι προς ταυτα οι Καθαροι, των καθαρωτερων, και πασης
ακαθαρσιας ακαθαρτοτεροι; Ουδεις γαρ καθαρος απο ρυπου, ουδ' αν μια ημερα η ζωη
αυτου επι γης. Τι ουν ερουσι προς ταυτα οι πολλοι, οι τον κενοδοξον λογισμον εχοντες,
οι τολμωντες λεγειν μεματαιωμενωι στοματι· Ἐγω εχω τωιδε τωι πρεσβυτερωι
προσελθειν, και εξομολογησασθαι αυτωι τας αμαρτιας μου, τωι πολλακις πλειονα μου
πταισαντι; πως δυναται ουτος, ανθρωπος υπαρχων και αμαρτωλος, τας εμας αμαρτιας
εξαλειψαι; Τοιαυτα προφασιζονται οι εν αμαρτιαις και εν υπεροψιαι υψουντες εαυτους.
Ἀλλ', ω ανθρωπε, ο σαυτωι επιβουλευων τοις αλαζοσι και απατηλοις σου ρημασιν, ο
Θεον παραπικραινων δια της ανοιας σου και υψηλοφροσυνης· μη γαρ ανθρωπωι
προσερχηι, η ανθρωπος αφιησι σου τας αμαρτιας; τωι ∆εσποτηι και βασιλει των απαντων
Θεωι προσερχηι, τωι δια του ιερεως συγχωρουντι σοι τα πλημμεληματα. Μεσιτης γαρ, ουκ
αυθεντης υπαρχει ο ιερευς. Τι τοινυν κρινεις και βδελυττηι, ον ο Θεος ου κατακρινει; Το
τιμιον αυτου σωμα μελιζει, και το αχραντον αυτου αιμα ιερουργει. Ἕως εστιν 62.761
ιερευς, και ο Θεος συγχωρει αυτωι ιερουργειν, μη παραιτησηι παρ' αυτου λαβειν την
δωρεαν· ου γαρ αυτος παρεχει σοι την αφεσιν των αμαρτιων, αλλ' ο μεγας αρχιερευς
Χριστος, ο πιστευσας αυτωι την ιερωσυνην. Ὅτι δε ου μονον εν τηι χαριτι, αλλα και προ
της χαριτος ο Θεος τοις ανθρωποις την σωτηριαν δι' ανθρωπου εποιειτο (τουτου χαριν ο
∆εσποτης ημων ενηνθρωπησεν, ο μεσιτης Θεου και ανθρωπων)· οιδατε ακριβως την
ιστοριαν κατα τον μακαριον ∆αυιδ τον αρτιως ειρηκοτα, Ἐξομολογησομαι σοι, Κυριε, εν
οληι καρδιαι μου, πως ο αυτος φονωι και μοιχειαι περιπεσων, τοις ακροις κακοις, εμενεν
ανεξομολογητος. Τι ουν ποιει ο Θεος, ινα και τουτον προς μετανοιαν ελασηι, και τους
μετεπειτα ποιησηι την μετανοιαν ασπαζεσθαι; Πεμπει προς αυτον Ναθαν τον προφητην,
εν αλλοτριωι προσωπωι τα κατ' αυτου εξαγγελλοντα. Ἐλθων γαρ, φησιν, ο μνημονευθεις
προφητης προς τον ∆αυιδ εφη· Βασιλευ, εχω σοι τι ειπειν. Ὁ δε ∆αυιδ, Λεγε. Και ο
προφητης Ναθαν· Ἄνθρωπος τις ην πλουσιος, εχων ποιμνια και βουκολια πολλα·
ανθρωπος δε τις ην πενης εχων αμναδα μιαν, ητις εκ της τραπεζης αυτου ησθιε, και εκ
του ποτηριου αυτου επινε, και εν τωι κολπωι αυτου εκαθευδε· πλουσιον τον ∆αυιδ
καλων, πενητα τον Ουριαν. Τι ουν; Ἦλθε, φησι, ξενος προς τον πλουσιον. Τις ο ξενος; Ὁ
λογισμος της επιθυμιας, ο εμβαλλων ημας εις κολασιν. Ἦλθε ξενος προς τον πλουσιον·
και ο πλουσιος φειδομενος των οικειων προβατων, πεμψας ελαβε την αμναδα του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

πενητος, και κατεσφαξεν αυτην τωι ξενωι. Τουτο ακουσας ο βασιλευς ∆αυιδ, ει και τηι
αμαρτιαι ην περιπεσων, αλλ' ομως το δικαιον ημφιεστο· του γαρ σωματος η αμαρτια, της
δε ψυχης το κατορθωμα. Ὅθεν αποκριθεις εν θυμωι εφη, Ζηι Κυριος, αξιος θανατου ο
ποιησας τουτο, και την αμναδα αποτισει επταπλασιον.
Ὑπερβαινει τον νομον ο ∆αυΐδ· ο νομος γαρ τετραπλασιονα κελευει· ουτος δε
επταπλασιονα κελευει. Ὁ δε Ναθαν προς αυτον· Συ ει, βασιλευ, ο ταυτα πεποιηκως. Ειτα
ο ∆αυιδ συνετος υπαρχων, και ευλαβειαι συζησας, ουκ απεχρησατο τωι βασιλικωι
αξιωματι, ουκ ετυραννησε τον ελεγχοντα, καιπερ δυναμενος· ουκ ειπε, Τις ει συ, ο
τολμησας επι παντων ονειδισαι με; ᾔδει γαρ σαφως, οτι ει και βασιλευς εστιν επιγειος,
αλλ' ομως βασιλευεται υπο του βασιλεως των ανω δυναμεων. Ὡς μονον γαρ ηκουσε
την φωνην του προφητου, οτι Συ ει, βασιλευ, ευθεως εξομολογησατο· Ἡμαρτηκα τωι
Κυριωι. Ὁ δε Ναθαν, Και Κυριος αφειλε το αμαρτημα σου, ου μη αποθανηις. Ὦ Ναθαν, τι
ετολμησας αποφηνασθαι; μελλεις γαρ υπο Ναυατου εγκαλεισθαι του υψηλοφρονος. Τωι
Θεωι ημαρτεν ο ∆αυιδ, αυτωι και εξωμολογησατο· και ποθεν οιδας, ει συγχωρησιν
ελαβεν, οτι συ αφειλες το αμαρτημα; πρωτον μαθε, και τοτε μεταδος της αμαρτιας την
λυσιν. Ὁ δε Ναθαν φησιν· Ἐμοι ενεχειρισεν ο Θεος τελειαν την του ∆αυιδ περιοδειαν
ποιησασθαι. Ει γαρ ουκ εβουλετο δι' εμου αυτωι συγχωρησαι, ουκ αν απεσταλκε με προς
αυτον. Τις εγκαλει ιατρωι περιοδευοντι ανθρωπωι νοσουντι, και ουκ ευχαριστει και
αμοιβας αποδιδωσι; Σαφως τοινυν αποδεδεικται, οτιπερ ου μονον εν τηι χαριτι, αλλα και
προ της χαριτος δι' ανθρωπων ο Θεος τοις ανθρωποις συνεχωρει τα αμαρτηματα.
Χρησωμεθα δε και μετριωι υποδειγματι προς σαφηνειαν των λεγομενων· Ὑποθου μοι, ω
ανθρωπε ο της μετανοιας αντιπαλος, τινα ανθρωπον σφαλεντα επι τινι εγκληματι, και
καταδικηι υπο αρχοντος βληθεντα και μελλοντα αυτον η εν εξοριαι, η εν αλληι τινι
τιμωριαι, παραπεμπεσθαι· μη ουτος ο τηι καταδικηι φρουρουμενος, δι' εαυτου προεισι, και
τον αρχοντα παρακαλει της συμφορας εκεινης απαλλαγηναι; ουχι τον μεσιτην ιχνευσας
και ζητησας, τον λεγομενον, ινα σαφεστερον ειπω, δομεστικον, δι' αυτου την σωτηριαν
πρυτανευεται, και της κρισεως την ψηφον σπουδαζει ακυρωσαι, και του αρχοντος τον
θυμον εις επιεικειαν μεταποιησαι; Ει επι των σωματικων τιμωριων ευταξια τοσαυτη και
παρακλησις, επι των πνευματικων ουχι μαλλον υψηλοτερα γενησεται μεσιτεια και
βοηθειας χρεια; Ὥστε, ανθρωπε, ει δια τουτο ου βουλει προσελθειν τηι μετανοιαι, οτι
ανθρωπος εστιν ο ιερευς αμαρτωλος, μηδε βαπτισθηις· ανθρωπος γαρ εστιν ο βαπτιζων·
μηδε κοινωνησηις· ανθρωπος γαρ εστιν ο τον αμνον του Θεου μελιζων. Ει δε ταυτα
πιστιν εχει, κακεινο πιστει καταδεξαι. Ὅρα μη αλλα φυλαττων, και αλλα
αποβαλλομενος, εις κριμα 62.762 εμπεσηις. Ουτω γαρ σκελιζει ημας το πονηρον θηριον ο
διαβολος, και θελει ημας εμβαλειν εις την γεενναν δια πολυτροπων αυτου
μηχανηματων. Γεγραπται εν τωι νομωι, Ἄρχοντα του λαου σου ουκ ερεις κακως. Ει ουν
αρχοντα σοι δεδωκε τον ιερεα ο βασιλευς των βασιλευοντων, τι αποβαλλεις αυτον και
ταλανιζεις; μη δυνασαι τωι επιγειωι βασιλει παρισταμενος διδοντι αξιαν αρχοντι,
κωλυσαι και ειπειν αυτωι· Ουκ εστιν αξιος της αρχης ταυτης γενεσθαι; Ει ουν εκεινον ου
δυνασαι κωλυσαι, ον θελει και ον βουλεται δοξασαι, πως τολμαις το δεσποτικον
κελευσμα κωλυθηναι επι του ιερεως, οτι αμαρτωλος εστιν; ουχι ∆αυιδ ο προφητης
μοιχειαι και φονωι περιεπεσεν, ως προειπον; ουχι Πετρος αρνησαμενος τον διδασκαλον
τρις, αμαρτιαι και αρνησει υπεπεσεν; ουχι Παυλος εδιωξε την Ἐκκλησιαν του Θεου, ως
ουδεις αλλος; Ἀλλ' ο φιλανθρωπος ∆εσποτης τουτους εξελεξατο και εδοξασεν, ινα συ
τινα των της Ἐκκλησιας αρχοντων μη εξουδενωσηις μηδε κρινηις. Ὁ γαρ ιερευς
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

βαπτιζων και προσφερων την αναιμακτον θυσιαν, τας χειρας κιχραι προς το
προκειμενον· το δε αγιον Πνευμα ταυτα αγιαζει και μεγαλυνει. ∆ιο και ενταυθα
μετανοουντος σου και εξομολογουμενου, ουδεν ετερον, η την γλωτταν κιχραι, και ο
Θεος την σωτηριαν σοι και την αφεσιν παρεχει. Και ει ταυτα τουτον εχει τον τροπον, και
ει οιον τε εστι μετα το βαπτισμα δια μετανοιας σωθηναι, δια τι ο αποστολος Πετρος τον
Ἀνανιαν και την Σαπφειραν παραυτα εθανατωσε, και ουχι δια μετανοιας αυτους
ανεκαλεσατο; Προσεχε ακριβως. Ουχι ο μακαριος Πετρος απεκρυψε την εμπλαστρον της
μετανοιας· αλλ' αυτοι οι τωι τοιουτωι πτωματι περιπεσοντες, ουκ επεζητησαν την
μετανοητικην προσφορον εμπλαστρον· αλλα τηι του διαβολου παραινεσει συναπωλοντο
και τοις χρημασι. Τοτε γαρ μετανοια, ουχ οτε τηι φωνηι τιμαται, αλλ' οτε τηι πραξει
γνωριζεται. Ἔστι γαρ μετανοια απο ψυχης προβαλλομενη, και εστι μετανοια
επιπολαιως γινομενη· οθεν οι μεν σωζονται, οι δε κατακρινονται. Μετενοησεν ο
μακαριος Πετρος, και ο αθλιος Ἰουδας· αλλ' ο μεν Πετρος γνησιως μετανοησας και
δακρυσας και την αρνησιν δια των δακρυων αποπλυνας, εις την προτεραν τιμην παλιν
επανηλθεν· ο δε Ἰουδας παρεργον ειργασατο την μετανοιαν. Ει γαρ και τα αργυρια
προσεῤριψε τοις Ἰουδαιοις, και ειπεν, Ἥμαρτον παραδους αιμα αθωον, αλλ' ομως ουκ
εστεναξεν, ουκ εδακρυσεν, ουκ αξια της μετανοιας επραξεν, αλλα μονον αγχονην
πλεξας, τον διαβολον επληροφορησε. Τι ουν Σιμων ο μαγος; βαπτισθεις και σκελισθεις,
και υπο Πετρου κατακριθεις ως χρηματα προσενεγκας, ινα την ακαπηλευτον δωρεαν
πραγματευσηται, ου την μετανοιαν ᾔτησεν; ουχι ο μακαριος Πετρος απεκρινατο λεγων·
Μετανοησον απο της κακιας σου ταυτης, και δεηθητι του Κυριου; ∆ια τι, φησι, τωι
Ἀνανιαι και τηι Σαπφειραι ουκ ειπε τα ρηματα ταυτα, Μετανοησατε απο της κακιας υμων;
Προσεχε ακριβως. Ου παιζεται η του Πνευματος χαρις. Ὁ Ἀνανιας γαρ και η
Σαπφειρα ελεγχομενοι υπο του Πετρου, και ακουοντες παρ' αυτου, Τι οτι συνεφωνηθη
υμιν πειρασαι το Πνευμα Κυριου; ουχ ωμολογησαν την εαυτων αμαρτιαν, ου
προσεπεσαν, ουκ εδεηθησαν, ουκ ειπον, οτι Ὡς ανθρωποι εσφαλημεν, αλλα τι;
Ἐλεγχομενοι υπ' αυτου αντετιθουν τοις αυτου ρημασι, πειρωμενοι αυτον κρυπτειν, μη
συνιεντες ως ου παιζεται το Πνευμα το αγιον. Ὅθεν παραυτα ο μακαριος Πετρος
παροξυνθεις, αρμοζουσαν αυτοις εξηνεγκε την αποφασιν. Ὁ δε γε Σιμων ακουσας παρα
του αποστολου Πετρου, Το αργυριον σου συν σοι ειη εις απωλειαν, οτι την δωρεαν
ενομισας δια χρηματων κτασθαι, ουκ ηγανακτησεν, ουκ αφηνιασεν, ουκ απεπηδησε,
καιτοι πονηρος ων· αλλα τας υβρεις και τας επισκηψεις, ως αντιδοτους αιτιας,
δεξαμενος, ου μονον τωι Πετρωι, αλλα και πασι τοις αποστολοις προπεσων ελεγε·
∆εηθητε υμεις υπερ εμου προς τον Θεον, οπως μηδεν επελθηι επ' εμε, ων ειρηκατε
κακων. Μεγαλως, φησιν, ημαρτον· ου τολμω δι' εαυτου τον Θεον εξιλεωσασθαι· υμεις
οι μεσιται υπερ εμου πρεσβευσατε. Καλως ουν ελεγεν ο Ἐκκλησιαστης, Καιρος του
κλαυσαι, και καιρος του γελασαι· καιρος του κλαυσαι τους τα ανιατα νοσουντας, και
καιρος του γελασαι τους την μετανοιαν αγαπωντας. Ουτω γαρ εκλαυσεν ο μεγας
Ἰωσηφ, οιονει τωι προφητικωι βλεμματι προσπεισθεις τωι μακαριωι ∆αυιδ τωι λεγοντι· Οι
σπειροντες εν δακρυσιν, εν αγαλλιασει θεριουσιν. Ἔσπειρεν 62.763 ουν και Ἰωσηφ τα
δακρυα της φιλαδελφιας, και εθερισε τον στεφανον της βασιλειας. Ἴστε γαρ παντες
σαφως, ως, μετα τον παραδοξον εκεινον αναγνωρισμον, θεασαμενος Ἰωσηφ τους
εαυτου αδελφους, προσονειδισαι ουκ ηθελησε. Ποιοι γαρ αδελφοι οι την δωδεκασειρον
αλυσιν της αδελφοτητος, οσον το επ' αυτοις, διαῤρηξαντες; Ὅμως ο Ἰωσηφ τας θλιψεις
εις αντιληψεις μεταχλευασας, επι τον τραχηλον των αδελφων εκλαυσεν επ' αυτοις. ∆ια
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

τι δε επι τον τραχηλον, ουχι δε επι αλλο μερος; Ἀναγκαιως επι τους τραχηλους αυτων
εκλαυσε, τους αποβαλοντας τον ζυγον της φιλαδελφιας. Ειδες πραοτητα και ευλαβειαν
ανδρος; Ἀλλα φασι τινες περι του Ἰωσηφ, ως απο αναγκης συσχεθεις και εν ξενοις
τοποις αυλιζομενος, και μη εχων ανθρωπινην βοηθειαν, η τον προστατευοντα, τουτου
χαριν την πραοτητα και την ταπεινοφροσυνην επεδειξατο.
Προσεχε ουν ο ταυτα λεγων· αυτος γαρ ο Ἰωσηφ απο διαθεσεως οικειας την
πατρικην ευλαβειαν περιεθετο του Ἰωσηφ μνημη, και φωτος παρουσια. Ὁ γαρ του
φωτος ∆εσποτης Χριστος εκ του σκοτους της φυλακης τουτον ηλευθερωσε. ∆ιο
περιττολογεις, ανθρωπε, ου δικαιολογεις, ο λεγων οτι ο Ἰωσηφ απο αναγκης υπηρχεν
ευλαβης και ανεξικακος. Ουτω γαρ προ νομου υπηρχε φιλοθεος ο Ἰωσηφ και νομου
τηρητης, οτι και κολακευομενος παρα της εαυτου δεσποινης, εμυσαττετο της μοιχειας
το δραμα. Μη γαρ τοτε νομος ην δοθεις, ο κελευων, Μη μοιχευσηις, μη κλεψηις, μη
ψευδομαρτυρησηις; ουχι αυτος εαυτου νομος γινομενος, και φυσικωι κριτηριωι
προσπλακεις εφυγε γυμνος εξ αυτης, ινα την δεσποτικην μη μολυνηι κοιτην; ουχι η
τουτου δεσποινα παρεκαλει αυτον αναιδως, και δελτους ελευθεριας αυτωι δωσειν
υπισχνειτο, και παντων των αυτης δεσποτην καταστησειν, ει συγκαταθηται τωι
σπουδαζομενωι; ουχι οσον εκεινη προετρεχε, τοσουτον ουτος εκαμπτε, κατα την του
Κυριου φωνην εαυτον ευνουχισας, ου ξιφει, αλλα πιστει; ουχι ταυτα τα ρηματα ελεγε
προς αυτην ο δικαιος· Ει ο Κυριος μου, δεσποινα, ου γινωσκει τι των εν τωι οικωι αυτου,
αλλα παντα ενεπιστευσεν εν τηι χειρι μου, και ουδεν υφαιρειται απ' εμου, πλην σου, δια
το σε γυναικα αυτου ειναι, και πως ποιησω το πονηρον τουτο αμαρτημα ενωπιον του
Θεου; μη γαρ ου παρεστιν ωδε ο των πατερων μου Θεος; μη γαρ αλλος εν τηι Χανααν
Θεος, και αλλος εν Αιγυπτωι, ει και υμεις αγνοειτε; μη γαρ ουκ εστιν εποπτικη τις
δυναμις η θεωρουσα τον αδικουντα τον πελας; μη γαρ, του ανδρος σου εξω
τυγχανοντος, και ο Θεος μου συναπεδημησεν; Ὁ σος ανηρ, γυναι, εμος δεσποτης ων,
πασαν την υπαρξιν αυτου επιστευσεν εν τηι χειρι μου, καγω την πλευραν αυτου συλησω;
ενα ενι συνεζευξε· μη γαρ μιαν πολλοις, η ενι πολλας; Ἡσυχασον, δεσποινα· οιδα γαρ
τον υφαπτοντα σε κατ' εμου. Ου συ 62.764 με πολεμεις, αλλ' ο τους αδελφους μου κατ'
εμου οπλισας διαβολος. Ἅπαξ γαρ του πατρος με αλλοτριωσας, σπευδει και του Θεου
αποστησαι· ανω και κατω κυκλοι, οπως ξενον με των ονειρων ποιησηι. Ἡσυχασον
τοινυν· αμεινον γαρ ονομα, και μη πραγμα βασταζειν μοιχου. Ἐαν σοι μη πεισθω, το
σωμα μαστιζομαι· εαν δε του Θεου μου παρακουσω, το συναμφοτερον κολασθησομαι.
Ἔγνω γαρ τον λεγοντα· Φοβηθητε τον δυναμενον και ψυχην και σωμα απολεσαι. Ταυτα
ειρηται προς αποδειξιν της πραοτητος και ανεξικακιας του σωφρονος Ἰωσηφ. Ἄκουε δε
αυτου και την αλλην πραγματειαν. Ἴστε γαρ παντες σαφως, οτι συκοφαντιαι της
Αιγυπτιας την φυλακην οικησας, ψηφωι δε θειας προνοιας της Αιγυπτου βασιλευσας, και
ηδη λοιπον των ονειρων αυτου, μαλλον δε των αποκαλυψεων, την εκβασιν
επιδεικνυντων, και των αδελφων αυτου κατελθοντων εις την Αιγυπτον δια την των
αναγκαιων σπανιν, θεασαμενος τουτους ο Ἰωσηφ, και γε βασιλευς υπαρχων, και πασης
της Αιγυπτου δεσποζων, ουκ εγυμνωσε ξιφος, ουκ εν φυλακηι κατεκλεισεν, ου λιμωι
κατετηξεν, ου πληγας επεθηκε, ουχ ως θηρας τους μη ελεησαντας εαυτον κατενοησεν,
ουχ υπεμνησθη του χιτωνος τον διασπαραγμον, ου του λακκου τον βοθυνον, ου της
δουλειας το ονικον, ου του φθονου τον τυφον, ου της μισαδελφιας τον καπνον, ου της
πατρικης ζημιας τον φορτον, ου του ομομητριου αδελφου Βενιαμιν την αλλοτριωσιν·
αλλα παντα τα λυπουντα εκποδων ποιησας, απειλην μετα πραοτητος συζευξας,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αφορμην εζητει πως αναγνωρισθηι τοις αδελφοις. Μονον γαρ εθεασατο τουτους, και τον
ομομητριον αδελφον Βενιαμιν, τον ακακον, τον ακεραιον, τον εσχατον της πατρικης
αμπελου βοτρυν, τον αγευστον της μισαδελφιας, τον αδελφον και τηι φυσει και τηι
γνωμηι, ευθεως περιχαρεσι δακρυσι τας παρειας νοτισας, ανεβοησε λεγων· Ἐγω ειμι
Ἰωσηφ ο υμετερος αδελφος· νυν δε μη σκληρον υμιν φανητω. Ὢ των ξενων
πραγματων! ο ανευθυνος ως υπευθυνος απολογειται. Ἐγω ειμι Ἰωσηφ, ω αδελφοι. Ει μη
ακοντες προσεκυνησατε, ψευδη μου τα ονειρατα· ει μη ανωρθωθη το εμον δραγμα,
καλως το δρεπανον της μισαδελφιας ωξυνατε.
Μαθετε καν ουτως, ω αδελφοι, οτι πας ο ελπιζων επι Κυριον ου καταισχυνεται.
Λιτου με χιτωνος εστερησατε· ιδε, πορφυραν περιβεβλημαι· εν λακκωι με εχωσατε· ιδε,
εν αρματι χρυσοκολλητωι εποχουμαι· ως δουλον επωλησατε· ιδε, βασιλευς
αναδεδειγμαι· φυλακην ᾤκησα· ιδε, εν βασιλειοις αναστρεφομαι· κλοιον εφορεσα· ιδε,
διαδημα εκ λιθων τιμιων περικειμαι. Ευκαιρον ουν ειπειν αληθως τα του μακαριου
Παυλου· Τοις αγαπωσι τον Θεον παντα συνεργει εις αγαθον, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι
ημων, ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


