De sancta Droside martyre
ΕΓΚΩΜΙΟΝ Εις την αγιαν μεγαλομαρτυρα ∆ροσιδα, και εις το μεμνησθαι
θανατου
αʹ. Οι φιλοπονοι των ποιμενων, επειδαν δια μακρου χειμωνος ιδωσι λαμπραν
ακτινα, και θερμοτεραν γενομενην ημεραν, της μανδρας εξαγαγοντες τα προβατα, προς
τας συνηθεις αγουσι νομας· τουτους και ο καλος ποιμην ουτος μιμουμενος, την ιεραν
ταυτην αγελην, και την πνευματικην του Χριστου ποιμνην προς τας των αγιων νομας
ηγαγε ταυτας τας πνευματικας. Κορεννυνται μεν επι της φατνης εστωτα τα προβατα·
αλλ' επειδαν εξω γενηται των σηκων, πλειονα απο των πεδιων καρπουνται την
ωφελειαν, μετα πολλης της τερψεως κατακυπτοντα, και την ποαν δια των οδοντων
αποκειροντα, καθαρον τε αερα αναπνεοντα, και προς ακτινα βλεποντα διειδη και
φαιδραν, παρα λιμνας και πηγας σκιρτωντα και ποταμους· φερει δε αυτοις και η γη τινα
τερψιν τοις ανθεσι καλλωπιζομενη παντοθεν. Ουκ επ' εκεινων δε μονον, αλλα και εφ'
ημων τουτο πολλην εχει την ωφελειαν. Πληρης μεν γαρ ημιν και ενδον η τραπεζα των
πνευματικων εδεσματων παρεκειτο, αλλ' η προς τους αγιους εξοδος τουτους εχει τινα
και ψυχαγωγιαν και κερδος της ψυχαγωγιας ουκ ελαττον, ουκ επειδη καθαρον τον αερα
αναπνεομεν, αλλ' επειδη προς τα των γενναιων τουτων κατορθωματα βλεπομεν· ου
παρα ποταμους υδατων, αλλα παρα ποταμους χαρισματων σκιρτωντες· ου
κατακυπτοντες, και ποαν κειροντες τοις οδουσιν, αλλα μαρτυρων αρετας αναλεγομενοι·
ουχι γην ορωντες καλλωπιζομενην ανθεσιν, αλλα σωματα βλεποντες χαρισμασι
βρυοντα πνευματικοις. Ἕκαστον μεν ουν των μαρτυριων παρεχει τοις συλλεγομενοις
κερδος ου μικρον, μαλιστα δε απαντων τουτο· ομου τε γαρ επεβη τις των προθυρων, και
πληθος ευθεως ταφων πανταχοθεν προσπιπτει τοις οφθαλμοις, και οπου περ αν ιδηι,
λαρνακας και μνηματα και θηκας οραι των κατοιχομενων.
Ου μικρον δη ημιν εις φιλοσοφιας μερος αυτη συντελει των ταφων η θεωρια. Ἡ
γαρ ψυχη δια της οψεως ταυτης, καν ραιθυμος ηι, ταχεως συστελλεται, καν σπουδαια και
διεγηγερμενη, σπουδαιοτερα γινεται· καν αποδυρηται τις πενιαν, απο της οψεως ταυ
50.684 της ευθεως παραμυθιαν δεχεται, καν επι πλουτωι μεγα φρονηι, ταπεινουται και
καταστελλεται. Ἡ γαρ των ταφων οψις εκαστον των ορωντων τα περι της τελευτης της
εαυτου και ακοντα φιλοσοφειν αναγκαζει, και πειθει μηδεν των παροντων νομιζειν
ειναι βεβαιον, μη λυπηρον, μη χρηστον· ο δε ταυτα πεισθεις ου ραιδιως αλωσεται τηι της
αμαρτιας παγιδι. ∆ια τουτο και σοφος τις παραινει λεγων· Ἐν πασι τοις λογοις σου
μιμνησκου τα εσχατα σου, και εις τον αιωνα μη αμαρτηις· και ετερος δε τις συνωδα
τουτωι φθεγγεται συμβουλευων ουτως· Ἑτοιμαζε εις την εξοδον τα εργα σου, και
παρασκευαζου προς την οδον· ου περι της αισθητης οδου διαλεγομενος, αλλα περι της
εντευθεν αποδημιας. Ἂν γαρ διηνεκως και καθ' εκαστην ημεραν το της τελευτης
προβλεπωμεν αδηλον, ου ταχεως αμαρτησομεθα· ουτε γαρ τα λαμπρα του βιου φυσησαι,
ουτε τα λυπηρα καθελειν ημας και θορυβησαι δυνησεται αδηλον εκατερα το τελος
εχοντα.
Και γαρ πολλακις ο σημερον ζων ουδε μεχρι της εσπερας μενει. Ἔνδον μεν ουν
εν τηι πολει ενδιατριβοντας ου σφοδρα εικος τα τοιαυτα μελεταιν και φιλοσοφειν·
εξελθοντας εξω τειχων, και προς τους ταφους τουτους ελθοντας, και το πληθος των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

κατοιχομενων θεασαμενους, αναγκη πασα και εκοντας και ακοντας τουτους απο της
οψεως δεξασθαι τους λογισμους, και δεξαμενους υψηλοτερους γενεσθαι, και της προς
τα βιωτικα πραγματα συμπαθειας απαλλαγηναι. Ου μονον δε λογισμους τοιουτους
δεξομεθα, αλλα και προς την αιωνιον ημων πατριδα σπευδειν και παρασκευαζεσθαι
αρκουσαν παρακλησιν εξομεν, και παντα προς την αποδημιαν την εκει τα καθ' ημας
ευτρεπιζειν, ειδοτας οπερ αν ενταυθα των ημετερων καταλιπωμεν, ζημιαν ημιν οισειν
καταλειφθεν. Καθαπερ γαρ οδοιπορος μακραν οδευων οδον και προς την πατριδα
επειγομενος την εαυτου, οπερ αν εν τωι πανδοχειωι καταλιπηι, παντως απωλεσε, και
εζημιωται· ουτω δη και ημεις οσα ενταυθα των ημετερων αφεντες απελθωμεν,
εζημιωμεθα παντα· διο χρη τα μεν μεθ' εαυτων, τα δε 50.685 προ εαυτων παραπεμπειν
εκει. Ὁδος γαρ ο παρων βιος εστι, και ουδεν στασιμον εχει, αλλα και τα λυπηρα αυτου
και τα χρηστα παροδευομεν. ∆ια δη τουτο μαλιστα παντων τουτι φιλω το χωριον, οτι
ουκ εν συναξει μονον, αλλα και συναξεως χωρις πολλακις ενταυθα αφικνουμενος,
τουτων συνεχως εμνησθην των λογων, των οφθαλμων μου τους ταφους εν ερημιαι
πολληι μεθ' ησυχιας περισκοπουντων, και την ψυχην προς τους κατοιχομενους και την
εκει παραπεμποντων καταστασιν.
βʹ. ∆ια δη ταυτα και τον γενναιον τουτον θαυμαζω πατερα, οτι γαληνης ημερας
επιλαβομενος ενταυθα ημας εξηγαγε, προηγουμενης δε και οδηγουσης της μακαριας
∆ροσιδος, ης την μνημην επιτελουμεν. Και γαρ προς τοις ειρημενοις ετερον τι μειζον
απο του τοπου κερδος εστι καρπωσασθαι. Ὅταν γαρ τας αλλας παραδραμοντες
λαρνακας επι τας των μαρτυρων θηκας ελθωμεν, υψηλοτερον ημιν το φρονημα γινεται,
ευτονωτερα η ψυχη, μειζων η προθυμια, θερμοτερα η πιστις. Ἐπειδαν ουν τους πονους
και τους αγωνας και τα επαθλα και τα βραβεια και τους στεφανους των αγιων
αναλογισωμεθα τουτων, παλιν ετεραν μειζονα προφασιν ταπεινοφροσυνης ευρισκομεν.
Καν γαρ μεγαλα τις ηι κατωρθωκως, ουδεν ηγησεται μεγα πεποιηκεναι, αυτου
την αρετην τοις εκεινων παλαισμασι· καν μηδεν ηι μεγα και αγαθον ειργασμενος, ουκ
απογνωσεται της εαυτου σωτηριας, προς αρετης μεταβολην απο της ανδρειας τουτων
λαβων παρακλησιν, και προς εαυτον εννοησας, οτι συμβησεται ποτε και αυτον ισως της
του Θεου φιλανθρωπιας καταξιουσης, τοιαυτα αλλεσθαι αλματα, και αθροον προς τον
ουρανον αναβηναι, και της μεγιστης εκεινης παῤρησιας επιτυχειν· και ταυτα και ετερα
πολλωι πλειονα τουτων εντευθεν εστι φιλοσοφησαντας απελθειν. Μαρτυρων γαρ
θανατος, πιστων εστι παρακλησις, Ἐκκλησιων παῤρησια, Χριστιανισμου συστασις,
θανατου καταλυσις, αναστασεως αποδειξις, δαιμονων γελως, διαβολου κατηγορια,
φιλοσοφιας διδασκαλια, παραινεσις της υπεροψιας των παροντων πραγματων, και της
των μελλοντων επιθυμιας οδος, παραμυθια των κατεχοντων ημας δεινων, και
υπομονης προφασις, καρτεριας αφορμη, και παντων των αγαθων ριζα, και πηγη, και
μητηρ· και ει βουλεσθε τουτων εκαστον αποδειξομεν, και ερουμεν πως εστι πιστων
παρακλησις, Ἐκκλησιων παῤρησια, αναστασεως αποδειξις, και τα λοιπα απαντα, απερ
ειπον νυν. Ὅταν ουν προς Ἕλληνας ημιν αγωνες κινωνται και μαχαι περι δογματων,
και διαβαλλωσιν ημων την πιστιν, μετα των αλλων και τουτο προβαλλωμεθα προς
εκεινους, των μαρτυρων φημι τον θανατον, λεγοντες· Τις τουτους επεισε της παρουσης
καταφρονησαι ζωης; Ει γαρ απεθανεν ο Χριστος και ουκ ανεστη, τις τα υπερ φυσιν
ταυτα κατωρθωσεν; Ὅτι γαρ ουκ ανθρωπινης δυναμεως μυριαδας τοσαυτας εκ
τοσουτου χρονου ουκ ανδρων μονον, αλλα και γυναικων και παρθενων απειρογαμων
και παιδιων μικρων πειθειν 50.686 υπεροραν της παρουσης ζωης, και κατατολμαιν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

θηριων, καταγελαιν πυρος, καταπατειν απαν ειδος κολασεως και τιμωριας, και προς την
μελλουσαν επειγεσθαι ζωην, ουδε των ημετερων ελεγχων δεησονται, αλλ' εαυτους
ερουνται, και ικανην αποδειξιν ληψονται των λεγομενων.
Ἐξ ου γαρ ο Χριστος παρεγενετο, γεγονασι μεν απιστοι βασιλεις, γεγονασι δε και
πιστοι, αλλα των μεν απιστων οι πλειους επι βαραθρα, και πυρας, και κρημνους, και
πελαγη, και θηριων μανιαν, και πολυτροπους κολασεις, και τιμωριας τους πιστους
ηγον, παντι τροπωι την πιστιν αναμοχλευοντες της εκεινων ψυχης, και ουδεν ηνυσαν,
αλλα καταγελασθεντες απηλθον, των μεν πιστευοντων παντι τροπωι κοπτομενων, της
πιστεως δε αυξομενης μειζονως. Ευσεβης δε βασιλευς ουδεις ουδεποτε ανδρα απιστον
κολασαι και τιμωρησασθαι ειλετο, καταναγκαζων αποστηναι της πλανης. Ἀλλ' ομως
και ουτως αυτοματως καταῤρει και απολλυται, ινα μαθηις και της αληθειας την ισχυν,
και του ψευδους την ασθενειαν, του μεν αυτοματως και μηδενος ενοχλουντος
απολλυμενου, της δε δια των κωλυοντων αυξομενης και προς υψος αιρομενης αφατον·
το δε αιτιον, οτι και ζηι και ενεργει ταις των μαρτυρων ψυχαις ο Χριστος. Ὅταν ουν
λεγωσιν, οτι ουκ ανεστη, ταυτα αυτους ερωτωμεν· Και τις ταυτα κατωρθωσεν; ο νεκρος,
ειπε μοι; Ἀλλα τοσουτοι γεγονασι νεκροι, και ουδεις τοιαυτα ειργασατο. Ἀλλα μαγος και
γοης ην; Ἀλλα πολλοι και μαγοι και γοητες και πλανοι γεγενηνται, και παντες
σεσιγηνται, και λειψανον αυτων ουκ εστιν ουδαμου, αλλα συναπεσβεσθη τηι ζωηι και τα
της μαγγανειας αυτοις· τα δε του Χριστου καθ' εκαστην αυξεται την ημεραν, και μαλα
εικοτως· ου γαρ γοητειαι εγινετο τα γινομενα, αλλα θειαι δυναμει, δια τουτο ουδε
καταλυεται. Μαλλον δε ουκ απο τουτου της δυναμεως αποδειξιν ποιουμαι μονον οτι
αυξεται, αλλ' οτι και επ' αγαθωι, και τηι της ημετερας ζωης σωτηριαι. Μετα γαρ την
εκεινου παρουσιαν εκ θηριων ανθρωποι γεγονασιν οι την γην οικουντες, μαλλον δε εξ
ανθρωπων αγγελοι παντες, οι μετ' αληθειας αυτωι προσεχοντες. Ἀλλ' ηπατηθησαν και
παρελογισθησαν οι μαρτυρες, φησι, και δια τουτο της παρουσης κατεφρονησαν ζωης.
Ειτα οι προτεροι τους δευτερους ουκ ανεπεισαν, ουδε οι δευτεροι τους τριτους, αλλ' οσωι
προηιει τα των διωγμων, τοσουτωι και τουτο επεδιδου το κατορθωμα, και ουδεις, εν
ουτω μακρωι χρονωι, την απατην συνειδε.
Και που ταυτα λογον αν εχοι; Ει δε ηπατηντο, πως την κονιν αυτων δεδοικασιν
οι δαιμονες; πως και τους ταφους φευγουσιν; ουδε γαρ επειδη νεκρους φοβουνται
δαιμονες, τουτο πασχουσιν. Ἰδου γαρ μυριοι νεκροι πανταχου της γης, κακεινοις μεν
προσεδρευουσι, και πολλους αν ιδηι τις δαιμονωντας εν ερημιαις διατριβοντας και
ταφοις· ενθα δε των μαρτυρων οστα κατορωρυκται, ως απο πυρος τινος και κολασεως
αφορητου φευγουσι, την ενδον μαστιζουσαν αυτους δυναμιν μετα λαμπρας
ανακηρυττοντες φωνης.
γʹ. Ἀλλ' εντευθεν μεν, οτι της ασθενειας των δαιμονων ελεγχος ο των
μαρτυρων εστι θανατος, αποδεδεικται· οτι δε και της αναισθησιας αυτων εστι κατηγορια
το πραγμα, δηλον εκειθεν. Ὅταν γαρ ουτοι μεν, οι μαρτυρες λεγω, σωματι και φυσικαις
αναγκαις υποκειμενοι, και πολυν οδυνων οχλον και αλγηδονων εχοντες περιεστωτα,
και τον επικηρον ζωντες βιον, και διατριβοντες επι γης, ουτω φαινωνται της παρουσης
υπερορωντες ζωης δια την περι τον πεποιηκοτα αυτοις Θεον αγαπην· εκεινοι δε και
σαρκος απηλλαγμενοι και πασης ταυτης οδυνης και αλγηδονος ουτω φαινωνται
εξυβρικοτες, και αγνωμονες περι τον ευεργετην γεγενημενοι, ποιαν εξουσιν απολογιαν;
τινα συγγνωμην; Ουδεμιαν ουδαμοθεν, της τουτων αρετης την εκεινων κακιαν εκ
πολλου του περιοντος κατακρινουσης. Ου γαρ δη μονον ανθρωπους ανθρωποι, οι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

σπουδαιοτεροι τους ραιθυμοτερους κατακρινουσιν, αλλ' ηδη και αυτους τους δαιμονας η
τουτων καταδικαζει σπουδη. Και ταυτα Παυλος εδηλωσε λεγων· Ουκ οιδατε οτι
αγγελους κρινουμεν; μητι γε βιωτικα; τους του διαβολου λεγων αγγελους, τους
αποστατας. Και πως κρινουμεν αυτους, φησιν; Ουχι καθημενοι και ευθυνας αυτους
απαιτουντες, αλλα δι' ημετερας σπουδης την εκεινων κατακρινοντες ραιθυμιαν.
Ὅπερ ουν και αυτο δηλων ελεγε· Και ει εν υμιν κρινεται ο κοσμος· ουκ ειπεν εφ'
υμων, αλλα δι' υμων. Ὥσπερ οταν λεγηι· Ἄνδρες Νινευῗται αναστησονται, και
κατακρινουσι την γενεαν ταυτην, ουχ ως των Νινευιτων λογον απαιτουντων τους τοτε
απιστουντας των Ἰουδαιων, αλλ' ως της εκεινων πιστεως την τουτων απιστιαν
καταδικαζουσης. Ἔστι και εις αρετην μεγιστα απονασθαι και εις υπεροψιαν των
παροντων πραγματων απο των μαρτυρων. Ὅταν γαρ ιδηις τουτους απασης
καταφρονουντας της ζωης, καν απαντων αναισθητοτερος ηις και νωθροτατος,
υψηλοτατον δεξηι φρονημα, και καταγελασηι τρυφης, υπεροψει χρηματων, και
επιθυμησεις της εκει διατριβης· καν εν αῤρωστιαις ηις, εις υπομονην αφορμην ληψηι
μεγιστην, τα των μαρτυρων παθηματα· καν πενιαι πιεζηι, καν οτιουν ετερον των
χαλεπωτατων, προς το μεγεθος των εκεινοις επαχθεισων βασανων βλεπων αρκουσαν
εξεις παραμυθιαν των κατειληφοτων απαντων δεινων. ∆ια τουτο μαλιστα φιλω των
μαρτυρων τας μνημας, και φιλω και ασπαζομαι, πασας μεν, μαλιστα δε οταν γυναικες
αγωνιζομεναι τυχωσιν. Ὅσωι γαρ το σκευος ασθενεστερον, τοσουτωι μειζων η χαρις,
τοσουτωι λαμπροτερον το τροπαιον, τοσουτωι περιφανεστερα η νικη, ου δια την
ασθενειαν της φυσεως των αθλητων, αλλ' οτι και οις εκρατησεν ο εχθρος, τουτοις εαλω
νυν. ∆ια παρθενου γουν απεκτεινε πρωην τον Ἀδαμ ο διαβολος, δια παρθενου μετα
ταυτα κατηγωνισατο τον διαβολον ο Χριστος, και το ξιφος οπερ ην ηκονημενον αυτωι
καθ' ημων, τουτο την του δρακοντος απετεμε κεφαλην, οπερ και επι του ∆αυιδ γεγονε.
Καθαπερ γαρ τοτε του Γολιαθ την κεφαλην ο δικαιος εκεινος αυτωι τωι βαρβαρικωι ξιφει
δραμων απεκοψεν, ουτω δη και νυν· δια γυναικος εκρατησε, δια γυναικος ηττηται.
Τουτο οπλον ην αυτωι προτερον, τουτο νυν γεγονεν αυτωι σφαγης οργανον, τουτο
σκευος ακαταγωνιστον. Ἥμαρτεν η προτερα και απεθανεν, απεθανεν αυτη, ινα μη
αμαρτηι· εκεινη τοτε ψυχρας υποσχεσεως ελπιδι 50.688 φυσηθεισα τους του Θεου νομους
κατεπατησεν· αυτη και της παρουσης κατεφρονησε ζωης, ωστε μη την εις τον ευεργετην
εξομοσασθαι πιστιν.
Τις ουν αν γενοιτο λοιπον ανδρασι μαλακιζομενοις απολογια, τις δε συγγνωμη,
οταν γυναικες ανδριζωνται; οταν ουτω γενναιως προς τους της ευσεβειας αγωνας
αποδυωνται; Ουτε γαρ φυσις, ουτε ηλικια, ουτε αλλο ουδεν εμποδισαι δυναιτ' αν, οταν
προθυμια παρηι, και ζηλος, και πεπυρωμενη πιστις· και δια τουτων απαντων την του
Θεου χαριν επισπασωμεθα, ο δη και επι της μακαριας ταυτης γεγονε. Και γαρ ασθενες ην
αυτηι το σωμα, και ευεπηρεαστος η φυσις, και ατελεστερα η ηλικια, αλλα παντων
τουτων την ασθενειαν επελθουσα η χαρις απεκρυψεν, επειδη προθυμιαν ευρεν αυτη
γενναιαν, και πιστιν αδιακριτον, και ψυχην προς κινδυνους παρεσκευασμενην.
δʹ. Ου γαρ εστιν, ουκ εστιν ουδεν δυνατωτερον του μετα σπουδης πολλης τον
φοβον του Θεου εχοντος εῤριζωμενον, αλλα καν πυρ, καν σιδηρος, καν θηρια, καν
οτιουν ετερον απειληται, παντων υπεροραι μετα πολλης της ευκολιας, καθαπερ ουν και
η μακαρια αυτη ∆ροσις. Ἐπειδη γαρ ηψε την πυραν ο τυραννος· ουδε γαρ επι βαραθρον
αυτην ηγαγεν, ουδε την κεφαλην απετεμεν, ινα μη το συντομον της τιμωριας
ευκολωτερον αυτηι ποιησηι τον αθλον, αλλα το φρονημα αυτης καταπληξαι βουλομενος,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

και την αδουλωτον ψυχην χειρωσασθαι τηι της πυρας οψει, εις μεσον ταυτην ενεβαλεν·
επειδη τοινυν την πυραν ανηψε, και η καμινος ανεκαιετο, και προς υψος ᾔρετο μεγα,
ταυτα βλεπουσα η μακαρια μαρτυς ανηπτετο και αυτη τηι προθυμιαι, και ανεζει τωι πυρι
του Χριστου ποθου, των τριων αναμνησθεισα παιδων, και λογισαμενη προς εαυτην, οτι
κοινωνει τοις αθλοις εκεινοις, και τους αυτους επιφερεται στεφανους αυτοις. Και
καθαπερ οι μεμηνοτες ουδεν των ορωμενων βλεπουσιν ως εστιν, αλλα καν ξιφος
ηκονημενον ιδωσι, κυβιστωσιν ευκολως, καν πυραν, καν βαραθρον, καν κρημνον, καν
πελαγος, καν οτιουν ετερον, αδεως κατα παντων εαυτους αφιασιν· ουτω δη και αυτη
μανεισα μανιαν ουχι τοιαυτην, μη γενοιτο! αλλ' ετεραν πασης σωφροσυνης σεμνοτεραν,
και τωι του Χριστου βαφεισα ποθωι ουδεν των ορωμενων εωρα, αλλα προς τον ουρανον
μεταταξαμενη και την ψυχην εκει μεταθεισα παντων κατεγελα των δεινων, και το πυρ
ουχι πυρ, αλλα δροσον ειναι ενομιζε.
∆ια τουτο εγω την πυραν εκεινην, και πηγην υδατων καθαρωτατην, και βαφην
τινα θαυμασιαν, και χωνευτηριον καλω. Και γαρ καθαπερ εν χωνευτηριωι χρυσος, ουτω
και της μακαριας εκεινης η ψυχη δια της πυρας ταυτης καθαρωτερα εγινετο.
Κατετηκοντο μεν γαρ σαρκες, και οστα συνεφρυγετο, και κατεκαιετο νευρα, και ο του
σωματος ιχωρ πανταχοθεν κατεῤρει· της ψυχης δε η πιστις στεῤροτερα και φαιδροτερα
εγινετο. Κακεινοι μεν ταυτα ορωντες ενομιζον αυτην απολλυσθαι, αυτη δε
εξεκαθαιρετο μαλλον, και καθαπερ το χρυσιον ο μεν ιδιωτης εστως και ορων τηκομενον
και καταῤρεον και αναμιγνυμενον τηι τεφραι, απολωλεναι και διεφθαρθαι νομιζει, ο δε
τεχνιτης και ακριβως ταυτα επισταμενος οιδεν οτι ταυτηι 50.689 καθαρωτερον γινεται,
και μετα πυρωσιν αυτο παντοθεν ανασπαι λαμπρον συλλεγων· ουτω δη και επ' εκεινης
οι μεν απιστοι τηκομενην αυτης την σαρκα ορωντες και καταῤρεουσαν, ενομιζον
τεφραν γινεσθαι και κονιν, οι δε πιστοι σφοδρα ακριβως ᾔδεσαν, οτι τηκομενη πασαν
αποτιθεται κηλιδα, και λαμπροτερα ανεισιν αφθαρσιαν απολαβουσα.
Και εν αυτηι τηι πυραι, προ της αναστασεως, ουχ ως ετυχεν εκρατει των
αντικειμενων δυναμεων· αι γαρ σαρκες λυθεισαι τωι πυρι, και ψοφον αποτελουσαι, μετα
πολλης αυτας της περιουσιας ετρεποντο. Και καθαπερ στρατιωτης γενναιος οπλα χαλκα
περιθεις εαυτωι, και αυτωι τωι ψοφωι των οπλων τους δειλοτερους καταπληττει των
αντιπαλων· ουτω δη και τοτε η μακαρια ∆ροσις τωι ψοφωι του δερματος τας δυναμεις
εκεινας εφυγαδευε, και ου τουτωι μονωι τωι τροπωι, αλλα και ετερωι παλιν ουκ ελαττονι
τουτου. Ὁμου τε γαρ επεβαινε της πυρας, και καπνος ανελθων εις υψος και τον αερα
κατασχων, τους κατα αερα δαιμονας πετομενους απεπνιγεν απαντας, τον διαβολον
απηλαυνεν, αυτου του αερος την φυσιν απεσμηχεν. Ἐπειδη γαρ εμολυνετο καπνωι τωι
των ειδωλων, * αντανιη καπνος ετερος την εξ εκεινων εγγινομενην αυτωι κηλιδα
καθαιρων. Και η πηγης δε εικων αρμοσειεν αν εκεινηι τηι πυραι. Καθαπερ γαρ εν τηι πηγηι
ιματιον αποδυσαμενη, και το σωμα φαιδρυνουσα, ουτως εν εκεινηι τηι φλογι την σαρκα
την εαυτης ιματιου παντος ευκολωτερον αποθεμενη και την ψυχην λαμπρυνουσα, προς
τον νυμφιον ηπειγετο δαιδουχουντων αγγελων αυτην. Ει γαρ τον Λαζαρον εκεινον τον
ηλκωμενον αγγελοι προς τους κολπους απηγαγον του Ἀβρααμ, πολλωι μαλλον ταυτην
δορυφορουντες απηιεσαν καθαπερ εκ τινος ιερας πασταδος και νυμφικου θαλαμου της
καμινου παραλαβοντες αυτην, και προς τον ανω νυμφωνα αναγοντες. Τινος δε ενεκεν
και βαφην εκεινην εκαλεσα την πυραν;
Ὅτι καθαπερ εν βαφηι τινι θαυμαστηι πορφυρα γενομενη βασιλικη προς τον ανω
βασιλεα επεμπετο, και μετα πολλης της παῤρησιας των ουρανιων αψιδων επεβαινεν,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αυτου του Χριστου αορατωι χειρι την αγιαν της μαρτυρος κατεχοντος κεφαλην, και
καθαπερ εν υδατι βαπτιζοντος αυτην τωι πυρι. Ὢ θαυμαστης πυρας! οιον ειχεν ενδον
θησαυρον την κονιν εκεινην και την τεφραν παντος χρυσιου τιμιωτεραν, παντων
μυρων ευωδεστεραν, παντων λιθων τιμαλφεστεραν! Ὅσα γαρ ουκ ισχυει πλουτος και
χρυσιον, τοσαυτα ισχυει μαρτυρων λειψανα. Χρυσιον μεν γαρ ουτε νοσον απηλασε
πωποτε, ουτε θανατον εφυγαδευσε, μαρτυρων δε οστα αμφοτερα ταυτα ειργασατο, τα
μεν επι των προγονων των ημετερων, τα δε και εφ' ημων. Και ταυτα ουχ ημεις μονον,
αλλα και οι προ της παρουσιας του Χριστου γενομενοι δικαιοι μετα ακριβειας ισασι
φιλοσοφειν, οτε παντων εξελθοντων Αιγυπτου, και των μεν χρυσιον, των δε αργυριον
επιφερομενων, ο Μωσης αντι πλουτου παντος τα του Ἰωσηφ οστα λαβων επεφερετο,
θησαυρον μεγιστον και μυριων γεμοντα αγαθων μεθ' εαυτου κομιζων οικαδε.
εʹ. Ἀλλ' ισως ειποι τις αν· Και τινος ενεκεν εξ 50.690 Αιγυπτου μετεφερετο εις
Παλαιστινην; εν γαρ μαρτυρων μνημηι τα τοιαυτα μαλιστα εξεταζειν αναγκη. Και γαρ
πολλοι περι ταφης ακριβολογουμενοι, και τοις προσηκουσιν επισκηπτοντες, οπως καν
αλλαχου τυχωσι τελευτησαντες, οικοι κομισαντες εκεινοι αυτους κατορυξωσιν, ειτα επι
μικροψυχιαι δια τουτο παρ' ημων σκωπτομενοι, ταυτην ημιν προεβαλλοντο την
ιστοριαν, και λεγοντων ημων οτι ουδεν διαφερει, αν τε οικοι τις, αν τε επι της
αλλοτριας τυχηι ταφης, ελεγον· Ουκουν τινος ενεκεν, ει μηδεν διαφερει, απο της
Αιγυπτου τα οστα λαβων του Ἰωσηφ εις την Παλαιστινην εκομισεν ο Μωσης; Ἐγω δε
και μειζον ερω, οτι ου μονον ο Μωσης ελαβεν, αλλ' οτι κακεινος τελευτων ενετειλατο.
Το γαρ δη μειζον τουτο εστιν· Ἐπισκοπηι γαρ, φησιν, επισκεψαι υμας ο Θεος, και
ανοισετε τα οστα μου. Τινος ουν ενεκεν κακεινος ειπε, και ουτος επηκουσε; και γαρ
αξιον ζητησεως το λεγομενον. Τι λεγεις; ο πατριαρχης ο καταφρονησας και της
παρουσης ζωης και παντων υπεριδων, ου ουκ ην αξιος ο κοσμος, ο ξενος και
παρεπιδημος, ο τα εν ουρανοις καθ' εκαστην φανταζομενος την ημεραν, ο προς την ανω
βλεπων Ἱερουσαλημ, ουτος ηνικα μεν εζη δια τον του Θεου φοβον και της πατριδος και
της ελευθεριας εξεπεσε, και δεσμωτηριον ᾤκησε, και ουκ επεστραφη προς τας
επιβουλας εκεινας· επειδη δε εμελλε τελευταιν, ουτω μικρολογειται, ως τοσαυτην
ποιησασθαι σπουδην υπερ της των οστων μετακομιδης, και εκ τοσουτου διαστηματος
κελευει τα λειψανα αναγεσθαι; Και τις αν ταυτα ειποι; τι γαρ το κερδος ην, η ποιον το
οφελος τωι κατοιχομενωι απο της των οστων μεταθεσεως; Τινος ουν ενεκεν επεσκηψεν;
Ουχι των οστων φροντιζων, αλλ' εστι μεν ειπειν, οτι και των Αιγυπτιων την ασεβειαν
δεδοικως.
Ἐπειδη γαρ πολλα και μεγαλα ειργασατο αγαθα, και τροφευς αυτων και
προστατης εγενετο, και του λιμου παραμυθιαν ευρε μεγιστην, και α μηδενι γεγονε δηλα,
ταυτα πρωτος και μονος ανεπτυξε, και εις μεσον ηγαγε, και τα ονειρατα διαλυσας ου
μονον προεδηλωσε τον λιμον, αλλα και φαρμακον ικανον αυτωι προαπεθετο, ουτω και
τα ταμεια της Αιγυπτου πληρωσας, ως μηδενα αυτου της παρουσιας αισθεσθαι· ιν' ουν
μη θεος νομιζηται μετα τελευτην δια το της ευεργεσιας μεγεθος, των βαρβαρων
εκεινων ευκολως εξ ανθρωπων ποιουντων θεους, πασης ασεβειας αναιρων υποθεσιν,
εκελευσεν απενεχθηναι οικαδε τα οστα. Μια μεν ουν αυτη προφασις· εστι δε και ετεραν
ειπειν αναμφισβητητον· και γαρ απο των Γραφων αυτην πιστωσασθαι ενι. Ποιαν δη
ταυτην; Ἤδει παρα του πατρος ακουσας, εκεινου παρα του παππου λογον εις αυτον
κατενεχθεντα μαθοντος, οτι πολλα ετη δουλωσονται και κακωσουσιν αυτους οι
Αιγυπτιοι. Ἔσται γαρ το σπερμα σου παροικον εν γηι αλλοτριαι, και δουλωσουσιν αυτο,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

και κακωσουσιν ετη τετρακοσια, ο Θεος προς τον Ἀβρααμ ελεγεν. Ἵν' ουν μη προς το
μηκος απαγορευσαντες του χρονου, και την ταλαιπωριαν ου φεροντες απογνωσι προς
την επανοδον, και αναπεσωσι, μεγιστον αυτοις ενεχυρον ελπιδος διδους προειπεν περι
της ανακομιδης των οστων, ιν' εκεινοι προς εαυτους λογιζομενοι, οτι ει μη σφοδρα και
μετα 50.691 ακριβειας εαυτον ο δικαιος πεπεικως ην, οτι Παντες επανηξομεν, ουκ αν
περι των οστων ενετειλατο, αναμφισβητητον εχωσιν αποδειξιν και ελπιδα βεβαιαν της
εις την ενεγκουσαν επανοδου. Και οτι τουτο εστιν αληθες, και δια τουτο προειπε περι
των οστων αυτου, ουχ υπερ ταφης φροντιζων, αλλα την απιστιαν αυτων διορθουμενος,
ακουσον τι φησιν ο Παυλος· Πιστει Ἰωσηφ τελευτων περι της εξοδου των υιων Ἰσραηλ
εμνημονευσε, και περι των οστεων αυτου ενετειλατο. Τι εστι, Πιστει; Ἀντι του προεωρα
τα μακροις υστερον συμβησομενα χρονοις, και οτι παντως οι εγγονοι αποληψονται την
οικειαν.
Ἵν' ουν τουτο ενδειξηται, αμφοτερα ταυτα προειπε, και ην ιδειν θαυμαστον και
παραδοξον επι της εξοδου πραγμα των οστων επιφερομενων. Ὁ γαρ καταγαγων αυτους
εις Αιγυπτον Ἰωσηφ, αυτος αυτων και ανιοντων προηγειτο παλιν, εις υπομονην
αλειφων και την των μελλοντων ελπιδα. Ὁρωντες γαρ εκεινοι τα λειψανα προ των
οφθαλμων, ειτα εντευθεν αναμιμνησκομενοι της ιστοριας απασης εκεινης, και
αναλογιζομενοι προς εαυτους, οτι παρα των αδελφων επεβουλευθη, οτι εις λακκον
εῤριφη, οτι περι των εσχατων εκινδυνευσεν, οτι δεσμωτηριον ᾤκησε, και τα αλλα δη
παντα τα συμβεβηκοτα αυτωι· ειτα, οτι μετ' εκεινα παντα βασιλευς εγενετο και της
Αιγυπτου πρωτος, και τοσουτων κηδεμων και προστατης, ικανας ειχον ελπιδας υπερ της
απαλλαγης των αει καταλαμβανοντων αυτους δεινων, παιδευομενοι δια των οστων του
δικαιου, οτι ουδεις των επι τον Θεον πιστευσαντων, και την παρ' εκεινου συμμαχιαν
αναμειναντων εγκατελειφθη ποτε. Καν γαρ λυπηρα τινα και αβουλητα μεσολαβηι τας
υποσχεσεις, και μεταξυ παρεμπιπτηι, του τε τελους ουδεποτε εκκρουσαι δυνησεται τους
ελπιζοντας, αλλ' εκβησεται παντως εκεινο το προῤρηθεν κατα την ανωθεν ψηφον,
λαμπροτερους ποιουν τους μεθ' υπομονης αναμενοντας τα παρα του Θεου θεσπισθεντα
απαντα. ∆ια ταυτα περι των οστων αυτου ενετειλατο.
ʹ. Μη τοινυν επι τοσουτον υπερ της οικοι ταφης ακριβολογωμεθα, μηδε θανατον
τρεμωμεν, αλλα αμαρτιαν. Ου γαρ θανατος αμαρτιαν ετεκεν, αλλα αμαρτια θανατον
ημιν εγεννησε· θανατος δε αμαρτιας γεγονε φαρμακον. Ὅτι γαρ ου χρη θανατον
δεδοικεναι, αλλα αμαρτιαν, ακουσον τι φησιν ο προφητης· Τιμιος εναντιον Κυριου ο
θανατος των οσιων αυτου· και αλλαχου, Θανατος αμαρτωλων πονηρος. Ὁραις οτι οι μεν
προσεχοντες εαυτοις και καρπωσασθαι τα μεγιστα απ' αυτου δυνανται, οι δε ημελημενοι
και ραιθυμουντες, ουτοι εισιν οι το πραγμα εν ταξει καταδικης δεχομενοι; Ουχ απλως δε
ουδε τουτον κινω τον λογον, αλλ' επειδη πολλων πολλακις ακουω λεγοντων περι
θανατου τροπων, και τους μεν ουκ οντας επονειδιστους αισχυνομενων, τους δε
μεγιστης οντας κατηγοριας αξιους ου διαβαλλοντων, τουτου χαριν και τουτον
βουλομαι διευκρινησαι τον λογον τημερον. Ευκαιρος γαρ και ουτος εν μαρτυρων ημεραι
της φιλοσοφιας ο τροπος. Πολλων γαρ ηκουσα λεγοντων, κυνος ατιμοτερον ο δεινα
τετελευτηκεν επ' αλλοτριας, ουδενος των επιτηδειων παροντος, ουτε τηι γηι
παραδιδοντος, αλλα μολις ολιγων γειτονων αλληλους συγκαλουντων, εξ ερανου τινος
περισταλεις, ουτω παρεδοθη ταφηι. Ἵν' ουν μη ταυτα ημας λυπηι, αναγκαιον και ταυτην
50.692 διορθωσασθαι την υπονοιαν. Ου γαρ εστι τουτο κυνος αθλιωτερον αποθανειν,
ανθρωπε, αλλα κυνος αθλιωτερον αποθανειν εστι το εν αμαρτιαι αποθανειν, ου το επ'
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

αλλοτριας καταλυσαι τον βιον. Μη γαρ μοι τουτον ειπηις τον επι της κλινης της
διαχρυσου φερομενον, τον της πολεως προπεμπουσης απασης, τον των δημων
ευφημουντων, τον ιματια σηρικα και διαχρυσα μετα πολλης εχοντα επεστοιβασμενα της
αφθονιας· τουτο γαρ ουδεν ετερον εστι, αλλ' η δαψιλεστεραν τωι σκωληκι παραθειναι
τραπεζαν. Μη τοινυν τουτον μοι δειξηις, αλλα δειξον μοι τουτον αυτον τον μετα
τοσαυτης προπεμπομενον τιμης κατα την ημεραν εκεινην, οταν ο Χριστος εφ' υψηλου
προκαθεζηται του βηματος, εισαγομενον, καλουμενον, ευθυνας απαιτουμενον, ων
ειπεν, ων επραξεν, ων ενενοησε.
Τοτε γαρ ουδεις αυτωι τουτου του πληθους παραστησεται, ουδε εξαιρησεται της
κολασεως αυτον και της τιμωριας, ουδε παραστησονται αι βοαι αυται και αι ευφημιαι,
αλλα κατω κυπτων, απαῤρησιαστος, αισχυνομενος επι ταις των πραγματων κατηγοριαις
απαχθησεται ελκομενος υπο των πονηρων δυναμεων επι τας αθανατους κολασεις μετα
του χαλεπωτατου των οδοντων βρυγμου, ανονητα λοιπον θρηνων και κοπτομενος εκ
των αφορητων οδυνων. Και τα μεν εκει τοιαυτα, ου μην ουδε τα ενταυθα ανεκτα. Μετα
γαρ τας ευφημιας τας εν τωι μεσωι τας ωνητας εκεινας, η εκ φοβου τινος γινομενας,
παντων ακουσει κατηγορουντων και εν αμφοδοις και εν αγοραι, και εν οικιαι και εν
καπηλειοις, και εν ετεροις εργαστηριοις, και εν οδωι και εν χωραι, και πανταχου των
οδευοντων εκαστου προς τον πλησιον μετα πολλου του φοβου διηγουμενου και
λεγοντος, οια αυτον διαδεξεται κακα, οιαι απαντησονται τιμωριαι, οιαι νυν αναμενουσι
βασανοι. Τι το κερδος αυτωι γεγονε της παρουσης ζωης; τι το πλεον απο της πλεονεξιας
εκαρπωσατο; Ἑτεροις τα χρηματα καταλιπων απηλθεν, αυτος δε τα αμαρτηματα λαβων
κατορωρυκται, και πολλοι πανταχοθεν κατηγοροι τοις ηδικημενοις συναλγουντες, και
οι μηδεν πεπονθοτες δεινον. Ὥσπερ γαρ και επι των ευεργετουμενων, και οι μηδεν
παθοντες συνηδονται τοις παθουσι, και τον ευ ποιησαντα επαινουσιν· ουτως επι των
επηρεαζομενων και οι μηδεν ηδικημενοι συναλγουσι τοις κακως πεπονθοσι, και τον
ποιησαντα κακιζουσι. ∆ια τουτο φησι· Θανατος αμαρτωλων πονηρος, και δια τας
ενταυθα κατηγοριας, και δια τας εκει κολασεις. Ουτος τοινυν εστιν ο κυνος ατιμοτερον
τελευτων, αλλ' επι των δικαιων ουχ ουτως· αλλα καν εν ερημιαι, καν μηδενος
περιστελλοντος, καν μηδενος παροντος καταλυσηι την ζωην, ικανον ενταφιον λαβων
απεισι, την προς τον Θεον παῤρησιαν· θαυμαστην εχει την εκφοραν, αγγελων
παροντων, και ψυχην οδηγουντων, καθαπερ ουν εφθην αποδειξας επι του Λαζαρου,
μυριους επαινετας καταλιμπανων της εαυτου ζωης· καν παιδας καταλιπηι, παντες οι την
πολιν οικουντες προσταται και κηδεμονες αυτων εσονται, της προς τον πατερα ευνοιας
αυτους αμειβομενοι.
Ὁ δε εν αμαρτιαις και πλεονεξιαις τετελευτηκως, καν αφεις παιδας απελθηι,
κληρονομους της οικειας απεχθειας 50.693 ειασε, και μεταξυ πολεμιων αφηκε; καν
απαις τελευτησηι τον βιον, δια των οικοδομηματων, δια των αλλων κτηματων, απερ εξ
αρπαγης και πλεονεξιας εσχεν, αθανατον εαυτου καταλιμπανει την κατηγοριαν. Ἀλλ'
ουχ ο δικαιος ουτως, αλλα και απελθων κερδαινει τα μεγιστα, τηι της οικειας αρετης
μνημηι τους ζωντας απαντας ωφελων, και βελτιους ποιων, ωσπερ ουν ο πονηρος και
ταυτηι κολαζεται. Ουδε γαρ ζωντες μονον, αλλα και αποθανοντες πολλους
παραβλαπτουσι της οικειας πλεονεξιας ελεγχους πανταχου καταλιμπανοντες. Ταυτ' ουν
ειδοτες, μη τους εν αλλοτριαι, αλλα τους εν αμαρτιαις τελευτωντας ταλανιζωμεν, μηδε
τους επι της οικιας, και τους επι της κλινης, αλλα τους μετ' αρετης απιοντας
μακαριζωμεν, και αρετης μεν επιμελωμεθα, κακιαν δε φευ50.694 γωμεν. Ἡ μεν γαρ και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

ζωντας και απελθοντας ωφελει, αυτη δε εκατερωθεν παραβλαπτει, καταισχυνουσα τε
τουτους και εις τιμωριας απαγουσα αθανατους. Ὁ δε Θεος ο και την μακαριαν ταυτην
την σημερον ημας συναγαγουσαν και αποδυσασθαι και παλαισαι και νικησαι και
στεφανωθηναι καταξιωσας, καταξιωσειε και ημας κοινηι παντας και εν εκεινηι τηι ημεραι
τον παροντα βιον εξανυσαντας μετα των αυτου προσταγματων και νομων δυνηθηναι
παρα τας σκηνας της αγιας ταυτης ελθειν, και των αθανατων αγαθων απολαυσαι· ων
γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι δοξα, αμα τωι αγιωι Πνευματι, εις τους αιωνας. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9


