De regressu
Του αυτου, Ιωαννου του Χρυσοστομου οτε ηλθεν απο Ἀσιας
1 Μωυσης ο μεγας, ο του Θεου θεραπων, το κεφαλαιον των προφητων, ο της
θαλασσης οδοιπορος, ο του αερος ηνιοχος, ο του μαννα τραπεζοποιος, ο ριφεις παρα
της τεκουσης και σωθεις παρα της πολεμουσης (εξεθηκεν μεν γαρ αυτον η μητηρ,
ανειλατο δε αυτον η Αιγυπτια και εθρεψεν), ο εν Αιγυπτωι τρεφομενος και εν
ουρανωι πολιτευομενος, ο τοιουτον και τηλικουτον κατα των Αιγυπτιων τροπαιον
στησας, ο θαλασσαν πηξας και πετραν διαρρηξας και ως φιλος διαλεγομενος τωι
Θεωι·
2 Ὁ τοσουτος και τηλικουτος, ινα τεσσαρακοντα μονον ημερας καταλιπηι τον
εαυτου λαον, ευρεν αυτους στασιαζοντας και παρανομουντας. Ἐγω δε, ουτε
τεσσαρακοντα ημερας, αλλα και πεντηκοντα και εκατον και πλειους, ευρον υμας και
συγκεκροτημενους και φιλοσοφιαν και μειζονα την ευσεβειαν επιδεικνυμενους·
αλλ' επειδη λαος ουτος εκεινου σωφρονεστερος.
3 ∆ια δη τουτο εκεινος κατελθων κατηγοριας επλεκεν προς τον Ἀαρων· εγω
δε παραγενομενος εγκωμια υφαινω και στεφανους συντιθημι· Ὅπου γαρ παραβασις
εγκληματα, οπου δε κατορθωματα επαινοι και στεφανοι. ∆ια τουτο ει και πολυν
εποιησα χρονον εξω, αλλ' ομως εθαρρουν υμων τηι γνωμηι, τηι αγαπηι, τηι πιστει, τηι
ευνοιαι, οτι ᾔδειν την γυναικα μου την ωρμασμενην σωφρονουσαν.
4 Ουτω και επι των εξωθεν γινεται πραγματων· και γαρ ανηρ, οταν μεν
ακολαστον εχηι γυναικα, ουδε προκυπτειν αυτην της οικιας συγχωρει· ει δε (f. 389)
ποτε και αναγκασθηι αποδημησαι, επειγεται ταχεως επανελθειν, καθαπερ κεντρωι
τινι τηι υποψιαι νυττομενος. Ὁ δε σωφρονα εχων, εξω διαγει, αρκουντα επιτροπον
ασφαλειας τον τροπον καταλιπων της γυναικος.
5 Τουτο εγω και Μωυσης επαθομεν· εκεινος μεν γαρ, επειδη ακολαστον
γυναικα την συναγωγην κατελιπεν, κατεπειγει αυτον ο Θεος· «Ἀναστα, καταβα,
ηνομησεν γαρ ο λαος». Ἐγω δε ουδεν τοιουτον επιταγμα εδεξαμην, αλλα μετα
αδειας τα ησθενηκοτα εθεραπευον· «Ου γαρ χρειαν εχουσιν οι υγιαινοντες ιατρου,
αλλ' οι κακως εχοντες».
6 Ἀλλ' ει και απελειφθην υμων, ου δια υπεροψιαν, αλλα δια τον υμετερον
πλουτον. Τα γαρ δι' εμου, μαλλον δε δια της χαριτος κατορθωθεντα υμετερος
στεφανος γινεται. Και δια τουτο χαιρω και σκιρτω και πετομαι υπο της ηδονης.
Χαιρω μεν, ερμηνευσαι δε το μεγεθος της χαρας ου δυναμαι. Τι ουν ινα γενηται, πως
ινα μαθητε το μεγεθος της χαρας; Το συνειδος υμων εις μαρτυριαν καλω· αφ' ων γαρ
υμεις πασχετε εμε θεωμενοι, οιδατε τα ημετερα οια εστιν, απο της θεωριας της
οψεως πειθομενοι.
7 Ει γαρ εμου του ενος ανδρος παρουσια τοσουτον δημον τοσαυτης ηδονης
ενεπλησεν, τοσουτων ανδρων οψις ποθουμενων ποιαν ηδονην ουκ ανεργασηται
ψυχηι τηι εμηι; Και ο μεν Ἰακωβ ενα υιον θεασαμενος τον Ἰωσηφ εχαιρε και
ανεζωπυρηθη ο γερων, εγω δε ουχ ενα αλλα μυριαδας κατ' εκεινον ορων και δημον
ολοκληρον.
8 ∆ια ταυτα χαιρω οτι απελαβον τον παραδεισον τον εμον, παραδεισον
εκεινου του παραδεισου βελτιονα. Ἐκει γαρ οφις ην επιβουλευων, ενταυθα δε
Χριστος μυσθαγωγων· εκει Ευα απατωσα, ενταυθα η εκκλησια στεφανουσα· εκει
Ἀδαμ απατωμενος, ενταυθα δημος ανακηρυττομενος· εκει δενδρα διαφορα, ενταυθα
χαρισματα ποικιλα και πνευματικα. Ἐν τωι παραδεισωι δενδρα μαραινομενα, εν τηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

εκκλησιαι δενδρα μηδεποτε καρπον αναβαλλοντα (f. 389v)· Και το θαυμαστον, ο
παραδεισος ου τηρει τα φυτα μονον αλλα και μεταβαλλει τα φυτα. Ἐαν ευρω
ακανθαν, αμπελωνα εργαζομαι, εαν ευρω αγριελαιαν, ελαιαν απεργαζομαι. Τοιαυτη
γαρ της γης ταυτης η φυσις.
9 ∆ια ταυτα χαιρω και σκιρτω· ου μην επειδη χαιρω, παραλειπω την
απολογιαν. Ἐπειδη γαρ ημας ηρεν του τοσουτου χρονου το μηκος, δεξασθε μου την
απολογιαν, αγαπητοι. Ει δουλον επεμψατε που, επανελθοντα ουκ αν απηιτησατε
ευθυνας; Που διετριβες, που τοσουτον χρονον ανηλωσας; Και εγω δουλος ειμι της
υμετερας αγαπης· ηγορασατε με ουκ αργυριον καταβαλοντες, αλλ' αγαπην
επιδειξαμενοι· χαιρω τηι δουλειαι ταυτηι και μηδεποτε λυθειην. Αυτη γαρ η δουλεια
διαδηματος βελτιων, αυτη η δουλεια βασιλειαν ουρανων προξενει, αυτη η δουλεια
ελευθεριας αμεινων, αυτη η δουλεια εν τωι βηματι εκεινωι θρονον μοι κατασκευαζει,
αυτη η δουλεια ουκ αναγκης, αλλα γνωμης.
10 Τις γαρ ουκ αν ηδεως δουλευσειεν υμιν ουτω μανικοις ουσιν ερασταις; ει
και λιθινην ειχον ψυχην, κηρου αυτην εποιησατε μαλακωτεραν· τι ειπω τον ποθον
ον επεδειξασθε, την μανιαν την χθες και την λυτταν, τας βοας τας εν τηι αγοραι,
ηγιασατε τον αερα, εκκληισιαν την πολιν εποιησατε· ετιμωμην εγω και ο Θεος
εδεχετο· αιρετικοι κατηισχυνοντο, η εκκλησια εστεφανουτο, υμεις ανεκηρυττεσθε.
Ἐκκλησιας γαρ ευημερια οταν η ριζα τοις κλαδοις ηι συνδεδεμενη, οταν ο ποιμην
τοις προβατοις συναυλιζηται.
11 Ἦλθον και εδεξαμην ευαγγελια. Ποια; Ὅτι αιρετικους κατεπατησατε, τους
παρανομησαντας εις το βαπτισμα διηλεγξατε. Μη τι ματην ελεγον οτι σωφρων η
γυνη αποντος του ανδρος τους μοιχους διηλεγξεν, ου παροντος του ποιμενος τους
λυκους απηλασεν, χωρις του κυβερνητου οι ναυται το πλοιον διεσωσαν, χωρις του
στρατηγου οι στρατιωται το τροπαιον εστησαν, χωρις του διδασκαλου (f. 390) οι
μαθηται, χωρις του πατρος τα τεκνα, μαλλον δε ου χωρις. Τα γαρ υμετερα
κατορθωματα εμος στεφανος, εμον καυχημα.
12 Ἀλλ' επεθυμουμεν, φησιν, το πασχα μετα σου ποιησαι. Ἀπολογουμαι, ει
και τα μαλιστα ελυσατε την οργην τηι οψει. Ει γαρ πατηρ ασωτον υιον δεξαμενος
κατηλλαγη και ουκ απηιτησεν αυτον ευθυνας αλλ' ευθεως περιεπλακη, πολλωι
μαλλον τα τεκνα πατερα δεξαμενα.
13 Ἀλλ' εβουλομεθα, φησιν, το πασχα μετα σου ποιησαι. Ἀλλ' ομως και υπερ
τουτου απολογησομαι. Το πασχα εβουλεσθε μετ' εμου ποιησαι; Ου κωλυεσθε·
ποιησατε μετ' εμου σημερον το πασχα. ∆υο ουν πασχα ποιησωμεν; Ου, αλλ' εν και το
αυτο πολλακις. Ὥσπερ γαρ ο ηλιος αει ανατελλει και ου βλεπομεν πολλους ηλιους
αλλ' εστιν εις καθημεραν ανατελλων, ουτω και το πασχα αει τελειται και εν εστιν
αει επι τελουμενον.
14 Ουχ οια τα ιουδαικα τοιαυτα και τα ημετερα· ου δουλευω τοπωι, ουχ
υποκειμαι καιρων αναγκηι. «Ὁσακις γαρ αν εσθιητε τον αρτον τουτον και το
ποτηριον τουτο πινητε, τον θανατον του Κυριου καταγγελλετε». Καταγγειλωμεν και
σημερον τον θανατον του Χριστου. Ἀλλα τοτε εορτη και σημερον εορτη. Ὅπου γαρ
αγαπη εορτη. Ὅπουαπελαβετε πατερα, τεκνα, εορτη. Και γαρ εκεινη η εορτη αγαπης
εστιν. «Ουτως γαρ ηγαπησεν ο Θεος τον κοσμον ωστε τον υιον αυτου τον μονογενη
εδωκεν υπερ ημων».
15 Ἀλλα πολλοι και εβαπτισθησαν μη παροντος σου. Και τι τουτο; Ουδεν
ελαττον εχει η χαρις, ου χωλευει η δωρεα. Παροντος εμου ουκ εβαπτισθησαν, αλλα
παροντος του Χριστου εβαπτισθησαν. Μη γαρ ανθρωπος εστιν ο βαπτιζων;
ανθρωπος την δεξιαν δανειζει, Θεος την χειρα κινει· μη αμφιβαλλε περι της χαριτος,
αγαπητε. ∆ια τι; Ἐγω λεγω· το βαπτισμα δωρον εστιν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

16 Προσεχετε μετα ακριβειας τωι λογωι. Ὥσπερ εαν πραξηις δεησιν και λαβηις
αυτην υπογεγραμμενην, ου περιεργαζηι εις ποιον καλαμον εγραψεν ο βασιλευς, ουδε
εις ποιον χαρτην ουδε εις ποιον μελανα(̣f. 390v) αλλ' εν μονον ζητεις ει ο βασιλευς
υπεγραψεν, ουτω και επι του βαπτισματος χαρτης το συνειδος, καλαμος η γλωσσα
του ιερεως, χειρ εστιν του Πνευματος η χαρις. Ειτε ουν δι' εμου, ειτε ουν δι' εκεινου,
η αυτη χειρ γραφει.
17 Ἡμεις υπηρεται εσμεν, ουκ αυθενται· και Παυλος υπηρετης εστιν· «Ουτω,
φησιν, ημας ανθρωπος λογιζεσθω ως υπηρετας Χριστου και οικονομους μυστηριων
Θεου». «Τι γαρ εχεις ο ουκ ελαβες;» ει τι εχω, ελαβον· ει και ελαβον, ουκ εμον, αλλα
του δεδωκοτος το δωρον· μη τοινυν, αμφιβαλλε αγαπητε. Ἡ χαρις απηρτισμενη, ο
τοπος ουκ εκωλυσεν, ειτε εν πλοιωι· ο Φιλιππος εν οδωι εβαπτισεν, ο Παυλος εν
δεσμωτηριωι, ο Χριστος τον ληιστην εις παραδεισον εισηγαγεν.
18 Χαιρω δια ταυτα και ευφραινομαι και τας ευχας τας υμετερας απαιτω μεθ'
ων απηλθον, μεθ' ων και επανηλθον. Ἐκοινωνησα μεν πελαγει αλλ' εν πελαγει
γαληνην εποιησεν η υμετερα αγαπη. Ουκ εισηλθον εις πλοιον χωρις υμων, ου
κατεβην εις πανδοχειον χωρις υμων, ουκ επεβην πολει η εκκλησιαι χωρις υμων,
αλλα καν κεχωρισμενος ημην τωι σωματι, συνδεδεμενος τηι αγαπηι.
19 Ἔβλεπον την εκκλησιαν και εν πελαγει ασαλευτον· τοιουτον γαρ η
αγαπη, ουκ οιδεν στενοχωρεισθαι· εισηιειν εις εκκλησιαν, παρειστηκειν θυσιαστηριωι
και δι' ολου της υμετερας εκκλησιας εμεμνημην, ευχας αναφερων και ελεγον· Κυριε,
την εμπιστευθεισαν μοι εκκλησιαν εχε εν παρακαταθηκηι· ου παρειμι εγω, αλλα
παρει συ, ο εκει με αγαγων και τηι του Θεου χαριτι πλεον ου ᾔτησα εγενετο. Ἐγω
ᾔτησα ινα διατηρησηι, αυτος και επλεονασεν· μαρτυρει το παρον πληθος, τοσαυται
κομωσαι αμπελοι και ουδαμου ακανθα, και τοσαυτα προβατα και ουδαμου λυκος· ει
δε που λυκος, μεταβαλλεται και γινεται προβατον· αυτος υμας διετηρησεν, αυτος εμε
επανηγαγεν, αι ευχαι αι υμετεραι την αρρωστιαν μου διωρθωσαν· τουτο εγω λεγω
εκαστης ημερας.
20 Ἡ αποδημια η εμη την πολιν υμων εστεφανωσεν· οτι ηγαπατε και προ
τουτου δηλον, αλλ' ου πασιν ευδηλον, ο αγαπων (̣f. 391) ᾔδει μονος, ο δε χωρισμος
ηλεγξεν την αγαπην. Ἀει ποτε ερχομενοι εν τηι Ἀσιαι απηγγειλον ημιν· ανηψας την
πολιν. Καιτοι η αγαπη μαραινεται τωι χρονωι, η δε υμετερα αγαπη ηυξηθη, ου ληθην
υπεμεινεν, αλλα πλεον επυρωθη. Ἀλλ' αξιω και παροντα με ομοιως φιλειν· ουτος
μου θησαυρος, ουτος μου πλουτος, δια τουτο τας ευχας τας υμετερας ζητω· αι ευχαι
αι υμετεραι τειχος εμοι και ασφαλεια.
21 Μη μοι λεγε· εγω λαικος· πως ευξομαι υπερ ιερεως; Ἄκουε της γραφης
λεγουσης· «προσευχη δε ην εκτενης γινομενη υπο της εκκλησιας» και ελυθη τα
δεσμα Πετρου· Παυλου δε την σιωπην ελυσεν ευχη· λεοντας εχαλινωσεν ευχη· το
κητος εφιμωσεν ευχη· παραδεισον ηνοιξεν ευχη· ευχη ουρανιου αψιδας ανεπετασεν·
ευχη Κορνηλιου τους ουρανους διεπετασεν· ευχη τον τελωνην δικαιον ειργασατο.
22 Ταυτην αιτουμαι παρ' υμων την ασφαλειαν, υπερ ταυτης χαριν αιτω, ινα ο
Θεος τας ευχας τας υμετερας δεξαμενος και των παροντων και των μελλοντων
αγαθων την αφθονιαν υμιν χαρισηται εν Χριστωι Ἰησου, ωι η δοξα εις τους αιωνας.
Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


