In illud: Sufficit tibi gratia mea
Εις το, "Ἀρκει σοι η χαρις μου· η γαρ δυναμις μου εν ασθενειαι
τελειουται."
59.507
αʹ. Ὅτε τον παναρμονιον τουτονι κοσμον εξ αρχης επλαττεν ο Θεος, θαυματα
επι θαυμασιν ειργασατο, ου νομωι φυσεως δουλευων, αλλ' εξουσιαι δυναμεως παντα
τεκταινομενος. Οιον τι λεγω· Ἐν αρχηι εποιησεν ο Θεος τον ουρανον και την γην.
Ειδες ταξιν και ακολουθιαν; Προτερον τον οροφον, και τοτε το εδαφος. Ὅπερ γαρ
ειπον, ου νομωι φυσεως εδουλευεν, ουδε ταξει τεχνης, αλλ' εξουσιαι δυναμεως.
Ειστηκει η στεγη, και το εδαφος ουκ εφαινετο· η γαρ δυναμις του εργαζομενου
παντα διεκρατει. Ἐρωτησον τον αιρετικον· Ειπε μοι, πως η στεγη εγενετο, και το
εδαφος ουχ υπεκειτο; ειπε μοι τον λογισμον, ειπε μοι τον τροπον. Ἀλλα σιγαις, και
πιστει σεαυτωι παραχωρεις.
Ποιας αξιος ει συγγνωμης, τα μεν κοσμικα και επιγεια τηι πιστει σεαυτωι
παραχωρων, τα δε θεια και επουρανια περιεργαζομενος και πολυπραγμονων;
Ἐποιησε τον ουρανον και την γην· εποιησε την γην εδαφος, και υδατα αυτηι
υπεθηκεν. Ειδες θεμελιον του οικοδομηματος; Ἄνωθεν γη, και κατωθεν υδατα.
Καιτοι γε οι οικοδομοι ετερως εργαζονται· εξαντλουσι τα υδατα, και τοτε τον
θεμελιον καταβαλλονται. Ὁ δε Θεος επανω των υδατων εθηκε τον θεμελιον, ινα μη
την δυναμιν του θεμελιου, αλλα την εξ 59.508 ουσιαν του εργαζομενου θαυμασηις.
Ἀλλ' οπερ ελεγον, προσεχετε μετα ακριβειας· φιλοσοφων γαρ απτομαι λογων. Ὅτε
δε τον παναρμονιον τουτονι κοσμον ειργαζετο, τα μεν αλλα παντα απο μοναδικης
εποιησεν ουσιας. Καν ασαφης ηι ο λογος, ποιησω αυτον σαφεστερον, εαν προσεχητε·
Τα μεν αλλα παντα απο μοναδικης εποιησεν ουσιας, τα ανω και τα κατω (και γαρ
κοσμος εκεινος, και κοσμος ουτος· δυο ουτοι κοσμοι)· αλλ' εκαστος των γενομενων,
απο μοναδικης ουν ουσιας. Οιον τι λεγω· Τα ανω παντα ασωματα, τα κατω παντα
σωματα, τα ανω νοερα, τα κατω αισθητα· τα ανω αορατα, τα κατω ορατα. Παντα
σωματα τα κατω, και ουρανος, και ηλιος, και σεληνη, και γη, και θαλαττα, και
δενδρα, και φυτα, και βοες, και προβατα, και ιπποι· παντα ορωμενα, παντα αισθητα,
παντα σωματα, παντα αφηι υποβαλλομενα, και οψει ορωμενα. Τα ανω παντα αορατα,
νοερα, αγγελοι, αρχαγγελοι, θρονοι, κυριοτητες, αρχαι, εξουσιαι, δυναμεις, τα
Χερουβιμ, τα Σεραφιμ. Ουτε εκεινα ορατα, ουτε ταυτα αορατα· ουτε εκεινα σωματα,
ουτε ταυτα ασωματα, αλλα και ταυτα σωματα, και εκεινα ασωματα· παντα εκ
μοναδικης εγενετο ουσιας, και τα κατω, και τα ανω· και τα μεν απο σωματων, τα δε
59.509 εξ ασωματων, τα μεν σωματα, τα δε ασωματα. Μονος ο ανθρωπος εκ διπλης
εγενετο ουσιας, της μεν βελτιονος, της δε χειρονος, ψυχης τε και σωματος· η μεν γαρ
εστιν αορατος και νοερα, η ψυχη· το δε σωμα αισθητον και ορατον. Τινος ουν ενεκεν
οι μεν δυο κοσμοι ουτοι απο μοναδικης εγενοντο ουσιας, και ουτε ανω σωματα, ουτε
κατω ασωματα· ανθρωπος δε μονος απο ασωματου και σωματος συνεστηκεν;
Ἀκουσατε την αιτιαν, και μαθετε του εργαζομενου την σοφιαν. Ἐπειδη γαρ δυο
κοσμοι ησαν ουτοι τηι ουσιαι διεστηκοτες, ο μεν ασωματος, ο δε ενσωματος· ο μεν
αορατος, ο δε ορατος· ο μεν νοερος ο ανω, ο δε αισθητος ο κατω· ινα μη η διαφορα
των εργων διαφορους δημιουργους εισαγαγηι, και μη λεγηται, οτι αλλος τα ανω
εποιησε, και αλλος τα κατω, διπλουν ζωον εν τωι κοσμωι εθηκεν ανακηρυττειν και
των ανω και των κατω την δημιουργιαν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

∆ιπλους κοσμος ανθρωπος, και των ανω το συγγενες εχων την ψυχην, και
των κατω το σωμα, συνδεσμος τις και γεφυρα, ενα δημιουργον εχων, τον τα ανω και
τα κατω εργασαμενον· και καθαπερ παρθενος, εμπεπλεκται η ψυχη εν μεσωι τωι
σωματι. Ἐπει ουν διπλη γεγονεν η ουσια, διπλη αυτης και η χρεια. Προσεχε μετα
ακριβειας τωι λογωι· διπλη αυτης και η χρεια. Ἔστι σωμα, και εστι ψυχη. Ὥρισε τωι
σωματι τροφην, και τηι ψυχηι λογον· τρεφεται το σωμα αρτωι, τρεφεται και η ψυχη τωι
λογωι· εχει ενδυμα το σωμα, ιματια· εχει ενδυμα και η ψυχη, την αρετην. Παρεστη η
βασιλισσα εκ δεξιων σου εν ιματισμωι διαχρυσωι περιβεβλημενη, πεποικιλμενη· ου
περι αισθητων ιματιων λεγουσα η Γραφη, αλλα περι των της αρετης. Πασα γαρ η
δοξα της θυγατρος του βασιλεως εσωθεν εν κροσσωτοις χρυσοις. Τι ουν; ∆ιπλους ο
ανθρωπος, και διπλη η ουσια· και δειται η ψυχη λογου διδασκοντος, νοουντος,
απωθουμενου τα παθη, διορθουντος τα τραυματα.
Μη τοινυν την αισθητην μονον προσεχωμεν τραπεζαν, αλλα και την νοεραν
υμιν παραθωμεν απο των Παυλου ρηματων την εστιασιν υμιν εργαζομενοι, και τον
σκηνοποιον εις μεσον αγοντες, τον ιδιωτην, τον αμαθη, τον της οικουμενης
διδασκαλον, τον τοις δαιμοσι φοβερον, τον νοσηματα ελαυνοντα, τον ανω και κατω
περιτρεχοντα, τον εις παραδεισον ελθοντα, τον εις τριτον ανελθοντα ουρανον, τον
εν τηι τεχνηι τοσαυτην εχοντα την χαριν, τον ου παρα της τεχνης διακωλυομενον,
αλλ' επιτηδευμα μεταχειριζοντα, και λαμποντα τοις κατορθωμασιν. Ἄγωμεν αυτον
εις το μεσον· ου γαρ λαμβανω αυτου κορον των εγκωμιων. Ἐραστης αυτου ειμι του
καλλους· ου γαρ εστι σωματικον, ινα σηπηται, αλλα πνευματικον μηδεποτε
μαραινομενον. Το σωμα διελυθη, και η μορφη λαμπει υπερ τον ηλιον. Ὁ ηλιος ανω
τρεχει, Παυλος κατω αντιτρεχει· ο μεν αισθητον φαινων φως, ο δε νοερον εις τας
ψυχας εισαγων· ο μεν εν νυκτι παραχωρων, ο δε και εν νυκτι λαμπων. Ἔλαβε
βασιλεας, και ευσεβειας ενεπλησεν· ελαβε γυναικας, και ανδρων ανδρειοτερας
κατεστησεν· ελαβε νεους, και γεγηρακοτων συνετωτερους κατεσκευασεν· εκατεραν
φυσιν, πασαν ηλικιαν κατωρθωσεν ο σμιλην εχων, ο δερματα ραπτων· ου γαρ
παυσομαι συνεχως αυτου λεγων την τεχνην.
Νυμφη παρεσκευασμενη, βασιλεων σεμνοτερος, πλουσιων ευπορωτερος,
στρατιωτων δυνατωτερος, τειχων ασφαλεστερος· λυρα η γλωσσα, μελιτος
γλυκυτερος, θαλασσης βαθυτερος, ουρανου υψηλοτερος, πυρος θερμοτερος, σιδηρου
τομωτερος· Θεου την χαριν εχων, ναος του Θεου, στομα του Χριστου, λυρα του
Πνευματος, των κατηχουμενων κηρυξ, των πιστων παιδοτριβης, πανταχου
περιερχομενος, τειχος μηδεποτε καταπιπτον, επιστολαι την οικουμενην νικωσαι και
την κιβωτον. βʹ. Καθαπερ γαρ Νωε σανιδας ραψας κιβωτον ειργασατο, ουτω και
Παυλος επιστολας γραψας κατεσκευασε κιβωτον νοεραν· αυτη εκεινης βελτιων. Ἡ
μεν γαρ ελαμβανε τα αλογα, και ετηρει τα αλογα· αυτη δε λαμβανει τα αλογα, και
μεταβαλλει. Οιον τι λεγω· Εισηλθεν εις την κιβωτον λυκος, και εξηλθε λυκος·
εισηλθεν εις τας Παυλου επιστολας λυκος, και εξηλθε προβατον· εισηλθε μαγος, και
διωρθωθη· εισηλθεν υπατος, και βελτιων εγενετο. Και εκεινη μεν η κιβωτος τον
Νωε διεσωσε μονον μετα δυο η τριων ονοματων· αυτη δε η κιβωτος την οικουμενην
εσαγηνευσε. Πανταχου πλεει καθ' εκαστην ημεραν, και αι σανιδες ου διαλυονται· ου
γαρ πισ 59.510 σηι, αλλα Πνευματι εισι κεχρισμεναι. Ἀπηλθεν ο Νωε εξ αυτης, και
αυτη πλεει· απεθανε Παυλος, και η κιβωτος ζηι· καθ' εκαστην ημεραν σαγηνευει, και
ου καταποντιζεται· εχει γαρ του κυβερνητου της οικουμενης την χαριν αυτην
κατεχουσαν. Ἐπει ουν τοιαυται αι επιστολαι, τοιαυται αι σανιδες, τοιαυτη η
σωτηρια, φερε δη την γλωτταν ενταυθα αφησωμεν, μιαν λεξιν υμιν ερμηνευοντες,
και πασαν την ομιλιαν εις ταυτην αναλισκοντες.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Τοιαυτη γαρ η των Γραφων περιουσια. Καθημενος γαρ και ακουων αυτου
λεγοντος, οτι ηρπαγη εις τριτον ουρανον, και ηκουσεν αῤρητα ρηματα, α ουκ εξον
ανθρωπωι ειπειν· ειτα προιοντος και λεγοντος· Ἐν τηι υπερβοληι των αποκαλυψεων
ινα μη υπεραιρωμαι, εδοθη μοι σκολοψ τηι σαρκι, αγγελος Σαταν, ινα με κολαφιζηι·
εφοβηθην, μη τις των ακουοντων αγνοων το νοημα, απλουστερως σκανδαλισθηι,
αναγκην εποιησαμην ταυτην εις μεσον την ρησιν αγαγειν, και διαψηλαφησαι ουτως.
Ειτε γαρ ηγνοει τις, σαφες εσται· ειτε μη, γνωριμωτερον και ευληπτον εσται· ο μεν
γαρ ειδως, αναμνησθησεται· ο δε μη ειδως, μαθησεται. Και γαρ πολλων ηκουσα το
νοημα αγνοουντων και λεγοντων, οτι παρεδοθη τωι Σαταναι ο Παυλος. Τι λεγεις, ειπε
μοι; Παρεδοθη, φησι, τωι Σαταναι, ινα την κεφαλην αυτου πληξηι· και κεφαλαλγιαν
αυτωι ενεβαλεν ο διαβολος.
Τουτο ολον; τον διδασκαλον της οικουμενης, τον παραδεισου πολιτην, τον
ναον του Χριστου, οπερ εφην, την λυραν του Πνευματος, το σκευος της εκλογης, τον
την οικουμενην διαδραμοντα, τον τας ακανθας των αμαρτηματων ανασπασαντα,
τον τα σπερματα της ευσεβειας εμβαλοντα, τον εν γηι τρεχοντα, τον εν θαλασσηι
αγωνιζομενον, τον νυχθημερον εν τωι βυθωι πεποιηκοτα, τον εν δεσμωτηριοις
στεφανουμενον, τον εν δικαστηριωι τροπαιον στησαντα, τον πασαν επιδραμοντα την
οικουμενην, τον αυπνον εκεινον, ου τα ιματια νοσους εφυγαδευσεν, ου η ζωη
θανατον δραπετευειν παρεσκευασε, τουτον υποχειριον ο διαβολος ειχε; Και μην το
εναντιον ακουω ποιουντα. Ἐπορνευσε τις παρα Κορινθιοις· ηκουσεν ο Παυλος, και τι
φησι; Και υμεις πεφυσιωμενοι εστε, και ουχι μαλλον επενθησατε, ινα εξαρθηι εκ του
μεσου υμων ο το εργον τουτο ποιησας. Ἐγω μεν γαρ ως απων τωι σωματι, παρων δε
τωι πνευματι, ηδη κεκρικα ως παρων τον ουτω τουτο κατεργασαμενον, εν τωι
ονοματι του Κυριου συναχθεντων υμων απαντων, και του εμου πνευματος, συν τηι
δυναμει του Κυριου Ἰησου Χριστου, παραδουναι τον τοιουτον τωι Σαταναι εις
ολεθρον της σαρκος, ινα το πνευμα σωθηι εν τηι ημεραι του Κυριου Ἰησου. Ἐννοησον
εξουσιαν Παυλου· τον πεπορνευκοτα παρεδωκε τωι Σαταναι, ινα πληξηι αυτον ο
Σατανας, ινα η κολασις αυτωι αυτη καθαρσιον γενηται του αμαρτηματος. Ὅτι γαρ
τουτο εγενετο, εν τηι δευτεραι επιστοληι λεγει· Κυρωσατε εις αυτον αγαπην, ινα μη
πλεονεκτηθωμεν υπο του Σατανα. Συ παρεδωκας τωι Σαταναι, και συ λεγεις. Ἵνα μη
πλεονεκτηθωμεν υπο του Σατανα; Ου γαρ οιδε, φησι, μετρον ο Σατανας. Παρεδωκα
οτε εδει, απολαμβανω οτε χρη· παρεδωκα ως δημιωι τωι Σαταναι, ινα μονον
αποσμηχθηι ο ημετερος ανθρωπος· λαβωμεν αυτον. Ἐαν γαρ επι πλειον αφωμεν
αυτον, πλεονεκτουμεθα υπο του Σατανα· ου γαρ οιδε μετρον ο Σατανας. Παρεδωκα,
ινα διορθωσηται εαυτον· εαν δε αφωμεν αυτον, αποκτενει αυτον ως τον Ἰουδα[ν].
∆ια τουτο λεγει· Κυρωσατε εις αυτον αγαπην, ινα μη πλεονεκτηθωμεν υπο του
Σατανα. Τι καλλιστα ειπεν; Ουκετι του Σατανα εστιν· ου γαρ εν πορνειαι εστιν, αλλ'
εν μετανοιαι· μη ουν το εμον λαβηι εκεινος. Ὅτε ην εκεινου, εδωκα αυτωι, ινα εμον
γενηται το εκεινου. Ὢ σοφια Παυλου! δια του λυκου το προβατον εσωσε· δια του
πειρατου τον ναυτην ναυαγησαντα ανιμησατο· δια του πολεμιου τον στρατιωτην εις
ταξιν επανηγαγεν. Ἀντι φαρμακου πικρου κεχρημαι τηι του διαβολου πληγηι. Ει
μονον παιδευσει, αφισταμαι αυτου.
Κολαζετω εκεινος, ινα αισθηται τι ειργασατο ο πεπορνευκως. Ὅταν
αποσμηξηι το αμαρτημα, οταν αποσμηξηι την σηπεδονα, και εκκαθαρηι το τραυμα,
τοτε ισχυρα δεικνυται η ψυχη. Ουκ αφιημι το χρυσιον εν τωι πυρι· ινα μη φρυγηι,
ανιμωμαι αυτο. Τουτο γαρ εστι του σοφου, ειδεναι το μετρον, ποσον δουναι τωι πυρι,
και ποσον λαμβανειν. Ἵνα μη πλεονεκτηθωμεν υπο του Σατανα. Ου γαρ αυτου τα
νοηματα 59.511 αγνοουμεν. Ὁ τοινυν τα νοηματα αυτου επισταμενος, ο τοσαυτην
εχων εξουσιαν, ως και ορους αυτωι τιθεναι και χρονου και μετρου· χρονου μεν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αρπαζων παρ' αυτου αυτον· μετρου δε, παραδιδους τον τοιουτον τωι Σαταναι εις
ολεθρον της σαρκος. Ἐπειδη γαρ ακορεστον το θηριον, και ουδεποτε λαμβανει
πλησμονην απο των ημετερων σαρκων, ινα μη καθαπαξ αποκτεινηι αυτον, δια τουτο
λεγει, Εις ολεθρον της σαρκος, ινα μη της ψυχης αυτου αψηται· οπερ ο Θεος λεγει τωι
Ἰωβ, Ἄπελθε, πληξον αυτου την σαρκα, της δε ψυχης αυτου μη αψηι, και ορους
τιθησι τωι διαβολωι ο Θεος. Ουτω και ο δουλος του Θεου, τηι δυναμει του Θεου τον
∆εσποτην μιμουμενος, αποφασιν αυτωι διδωσιν, ην υπερβηναι ο διαβολος ουκ
ετολμησεν. Ει γαρ υπερεβη, προς Παυλον ισχυσεν· επει και τοτε, οτε ην εν τωι
δεσμωτηριωι, τοιουτον τι εργασασθαι εβουληθη ο διαβολος. Ἐπειδη γαρ το
δεσμωτηριον εσαλευθη, επειδη τα δεσμα ελυθη, επειδη ο δεσμοφυλαξ εξυπνος
εγενετο, ελαβε μαχαιραν, ινα ανεληι εαυτον, του διαβολου κατεπειγοντος
αναιρεθηναι αυτον. Ἐπειδη γαρ ενδον ην ο ποιμην, ινα μη το προβατον σωθηι, ηλθεν
ο λυκος θηριαλωτον ποιησαι το προβατον.
Ἀλλ' ο ποιμην, καιτοι δεδεμενος, κατεσχε, λεγων· Μηδεν ποιησηις σαυτωι
κακον. Ὢ φιλανθρωπια ποιμενος! δεδεται, και τον δησαντα ελεει· αφηκε τα εαυτου,
και τα εκεινου μεριμναι. Μηδεν ποιησηις σεαυτωι κακον. Ὁραις τας θυρας ανεωιγμενας,
αλλ' εγω ευγνωμων οικετης· ηνεωιγμεναι αι θυραι, αλλα μενω ενδον· εως αν σε
διασωσω, ουκ εξερχομαι. ∆ια τουτο εισηλθον, ινα λυσας σε των σειρων, απαλλαξω
σε αμαρτηματων. Συ εδησας, εγω λυω, Μηδεν ποιησηις σαυτωι κακον· παντες γαρ
εσμεν ενθαδε. Τι ουν; Ὁ λυκος ειστηκει βουλομενος αποκτειναι, το ξιφος ωθων κατα
του δεσμοφυλακος· ο ποιμην εβοησεν· ηκουσεν ο λυκος, αφηκε το προβατον.
Ἔλαβεν ο ποιμην θηριαλωτον μελλον γενεσθαι. Και τι ποιησω, φησιν, ινα σωθω;
Βαπτισθητι εις το ονομα Χριστου. Βαβαι, πως ευκολος η σωτηρια, αφατος η
φιλανθρωπια! Τον δεσμοφυλακα εσωσεν ο δεσμωτης, το δεσμωτηριον εκκλησιαν
ειργασατο. Ποτε, φησι, βαπτισθω ινα σωθω; Ἡ φυλακη ου κωλυει, ο τοπος ουκ
εμποδιζει· χαρις εστιν η ου τοπου δεομενη, ου καιρου χρηιζουσα· γενεσθω και το
δεσμωτηριον εκκλησια.
γʹ. Ὢ πως ουδε ουτος ουδαμου της τεχνης της εαυτου επελαθετο! αλλα
πανταχου ηλιευε, και εν δικαστηριωι, και εν θαλασσηι, και εν νησωι, και εν γηι, και εν
ερημωι, και εν οικουμενηι. Ὁ μεν γαρ αλιευς, εαν μη ιδηι θαλατταν, ουχ απλοι τα
δικτυα. Ἐπειδη δε ουτος ουκ αισθητος, αλλα νοερος, και εν πλοιωι ηλιευε, και εν
ορει, και εν πηγαις, και εν οδοις, και εν λειμωσι, και εν ποταμοις, και ουδεις τοπος
κωλυμα εγενετο τηι τεχνηι Ἀλλ' οπερ ελεγον· καν γαρ πολλας ποιησωμαι τας
διεξοδους, του ζητηματος ουκ αποστησομαι. Τι ουν εστιν; Ὁ τοινυν τοσαυτην εχων
εξουσιαν, ως επιταττειν τωι διαβολωι, και ορους αυτωι τιθεναι, και μετρον του
σκαμματος· ουτος τωι διαβολωι παραδιδοται; Ουκ ηκουσας του Χριστου λεγοντος, οτι
Πατειτε Ἐπανω οφεων, και σκορπιων, και επι πασαν την δυναμιν του εχθρου; τι ουν
εστι το ειρημενον, Ἐδοθη σκολοψ τηι σαρκι μου, αγγελος Σαταν, ινα με κολαφιζηι;
Ὅλη η αγνοια ως επι πολυ εντευθεν γινεται τοις πολλοις, εκ του μη ειδεναι τα
ιδιωματα των λεξεων, μηδε τας ερμηνειας αυτων. Το, κολαφιζειν, τινες επι κεφαλης
ελαβον μονον· κολαφισμος δε λεγεται κακωσις, ταπεινωσις. Ἐκολαφισεν αυτον
εχθρος αυτου, Ἐταπεινωσε· Τοδε το πραγμα, εκολαφισεν, αντι του, Ἐταπεινωσεν· ου
μονον γαρ επι κεφαλης λεγεται. Και αυτος κεχρηται τηι λεξει παλιν. Ἐπειδη γαρ
ιδιωτης ην, τηι συνηθει λεξει κεχρηται εις παραστασιν των νοηματων. Μεχρι της
αρτι ωρας και πεινωμεν, και διψωμεν, και γυμνητευομεν, και κολαφιζομεθα, και
επηρεαζομεθα παρα των εχθρων, επιβουλευομεθα, κωλυομεθα, εμποδιζομεθα,
αδικουμεθα, τουτεστι, Κολαφιζομεθα, κακουχουμεθα, μαστιγουμεθα, δεινα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

πασχομεν, εν δεσμωτηριωι εμβαλλομεθα, απαγομεθα, εξοριζομεθα, λιμωι
παραδιδομεθα.
Ὅλην ουν ταυτην την κακωσιν κολαφισμον εκαλεσε και ταπεινωσιν.
Προσεχε, και μη παραδραμηις αυτο· χρειαν εχω της ερμηνειας εν τωι καιρωι. Τι ουν;
Σαφως παρεξωμεν. Κατεχε την ερμηνειαν ην ειπον σοι, προσεχε τοις λεγομενοις. Ὁ
τοινυν κολαφισμος, τουτεστιν, η ταπεινωσις η παρα των εχθρων γινομενη, ειτε δια
δεσμωτηριου, ειτε δι' απαγωγης, ειτε δια δικαστηριου, ειτε δια λιμου, ειτε δια
οιουδηποτε 59.512 πραγματος. Τι ουν εστιν, Ἐν τηι υπερβοληι των αποκαλυψεων ινα
μη υπεραιρωμαι, εδοθη σκολοψ τηι σαρκι μου, αγγελος Σαταν, ινα με κολαφιζηι· υπερ
τουτου τρις τον Κυριον παρεκαλεσα, και ειπε μοι· Ἀρκει σοι η χαρις μου· η γαρ
δυναμις μου εν ασθενειαι τελειουται; Προσεχε τις εστιν ουτος ο αγγελος του Σαταν.
Ου γαρ ειπεν, Ἐδοθη μοι Σατανας αγγελος, αλλ', Ἄγγελος Σαταν. Ἔθος τηι Γραφηι, ο
πολλακις μεν ειρηται, λεχθησεται δε και νυν· Τα γαρ αυτα λεγειν εμοι μεν ουκ
οκνηρον, υμιν δε ασφαλες· διδασκω γαρ, ουκ επιδειξιν παρεχομαι λογων· φυτευω,
ουχ απλως παρερχομαι.
Ουκ ειμι οδοιπορος, αλλα σπορον καταβαλλω. Ὁ μεν γαρ οδοιπορος τρεχει,
ινα την οδον ανυσηι· ο δε σπορον καταβαλλων σκαπτει, ειτα καταβαλλει τον κοκκον,
ειτα επαγει την γην, και εν τωι βαθει τιθησιν, ινα μη γυμνον προκειμενον το σπερμα
γενηται προβολον τοις ανωθεν ορνεοις. Ὅπερ ουν ο γεωργος επι των σπερματων,
τουτο εγω επι των νοηματων. Ὥσπερ γαρ επι των σπερματων εισι κορακες, ουτως
επι των νοηματων εισι δαιμονες και διαβολοι, και φροντιδες βιωτικαι. ∆ια τουτο
αυτο περιστελλω, ινα εξελθων τηι φροντιδι τηι βιωτικηι μη λαβηι του διαβολου. Ἐαν
μεν γαρ απλωσω αυτο, αρπαζεται· εαν δε εν τωι βαθει θω, διαφυλαττεται. Ου γαρ
χρεια καιρου, αλλα γνωμης· ου χρεια υετου, αλλα προθυμιας. Μετα προθυμιας
ακουσον, μετα σπουδης περιστειλον· και ουδεις αυτο αρπασαι δυναται.
Τι ουν ελεγον εθος τηι Γραφηι; Τα ονοματα πολλαχου απο των τροπων
τιθεναι, και μη απο της προσηγοριας εκεινης καλειν τον ανθρωπον, αφ' ης εθηκαν οι
γονεις απ' αρχης· αλλα απο της προσηγοριας εκεινης, αφ' ης η κακια η η αρετη
διδωσιν. Οιον τι λεγω· Ἐαν ιδηι τινα αναισχυντον, κυνα αυτον καλει, ου τωι ιδιωι
ονοματι, αλλα τωι ονοματι της κακιας· εαν ιδηι τινα αρπαγα, λυκον αυτον καλει, ου
τωι ονοματι των γονεων, αλλα τηι πονηριαι της προσηγοριας· εαν ιδηι ετερον πονηρου
ανθρωπου εργα πραττοντα, απ' εκεινου του ονοματος αυτον καλει. Ἀλλ' ινα μη
απλως αυτο αποφαινωμαι, και αποδειξιν παρεχω των λεγομενων, μαρτυρας υμιν
εισαγαγειν βουλομαι. Ὅρασις ην ειδεν Ἡσαΐας υιος Ἀμως, κατα της Ἰουδαιας, και
κατατης Ἱερουσαλημ. Ἐνταυθα προσεχετε, Κατα της Ἰουδαιας, και κατα της
Ἱερουσαλημ. Ἄκουε, ουρανε, και ενωτιζου, γη, οτι Κυριος ελαλησεν· Υιους
εγεννησα, και υψωσα, αυτοι δε με ηθετησαν. Ἔγνω βους τον κτησαμενον, και ονος
την φατνην του κυριου αυτου· Ἰσραηλ δε με ουκ εγνω, και ο λαος με ου συνηκεν.
Ουαι εθνος αμαρτωλον! Τισι ταυτα; Τοις Ἰουδαιοις. Λαος πληρης αμαρτιων. Λεγει
αυτων τας παρανομιας, τας αμαρτιας, το αδιορθωτον, την τυραννιδα, την τιμωριαν.
Ἀρχομενος ειπε, Κατα της Ἰουδαιας, και κατα Ἱερουσαλημ· και παλιν λεγει,
Ἀκουσατε λογον Κυριου, αρχοντες Σοδομων· προσεχετε νομον Θεου, ο λαος
Γομοῤρας. Τι μοι πληθος των θυσιων υμων; λεγει Κυριος. Πληρης ειμι
ολοκαυτωματων κριων, και στεαρ αρνων και αιμα ταυρων και τραγων ου βουλομαι.
Ἐαν προσφερητε μοι σεμιδαλιν, ματαιον θυμιαμα, βδελυγμα μοι εστι. Τας νουμηνιας
υμων και τα σαββατα μισει η ψυχη μου. Ποια σαββατα μεμισηκε; ποιας νουμηνιας;
ποια θυμιαματα; ποιους ταυρους; ποια προβατα; Σοδομηνοι ουδεν τουτων ᾔδεισαν·
οι εν Σοδομοις προ Μωυσεως εγενοντο. Σοδομηνοι προ του Ἀβρααμ ησαν, Σοδομηνοι
απο Λωτ ησαν, Σοδομηνοι απωλοντο. Σοδομηνοις διαλεγεται τοις καυθεισι, τοις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

απολωλοσιν; Ἐνταυθα ειπε, Κατα Ἰουδαιας, και κατα Ἱερουσαλημ· ηλθεν επι
Σοδομα· εδωκε δικην. Τινι διαλεγεται; Ἀνακολουθα τα ειρημενα, εαν μη ιδηις την
ερμηνειαν των λεξεων· εαν δε μαθηις, ευρισκεις την ακολουθιαν. Ου γαρ Σοδομηνοις
διαλεγεται, αλλα Ἰουδαιοις, Σοδομηνους αυτους καλων.
Ἐπειδη τον τροπον αυτων εκληρονομησαν, και το ονομα αυτοις επιτιθησι.
Σοδομηνοι, οι τα εκεινων ακουοντες. Παλιν αλλαχου· Κυνες ενεοι οι Ἰουδαιοι, ου
δυναμενοι υλακτειν· ουκ επειδη εις κυνα μετεπεσαν την φυσιν, αλλ' επειδη εις
κυνας την προαιρεσιν. Ἰωαννης ο της ερημου πολιτης, το φρονημα το υψηλον, η
γνωμη η αχειρωτος, ο κατω βαδιζων, και της ουρανιας αψιδος απτομενος, ο της
στειρας καρπος, η της αφωνιας του πατρος λυσις, η φωνη του αφωνου, ο εν τηι
ερημωι βοων, εν τηι μητραι (η γαρ μητρα ερημος, στειρα γαρ ην), ο διπλους κηρυξ,
καταφρονων παιδων, κατεξανιστα 59.513 μενος των ορωμενων, ηλθε προς
Ἰουδαιους, και λεγει αυτοις· Ὄφεις, γεννηματα εχιδνων· ουκ επειδη οφεις ησαν την
φυσιν, αλλ' επειδη δολεροι την προαιρεσιν. Ἄλλος παλιν προφητης· Ἵπποι
θηλυμανεις εγενοντο· εκαστος προς την γυναικα του πλησιον αυτου εχρεμετιζεν.
Ἵπποις ουν διαλεγεται; Ουχι, αλλα τοις ασελγεσι, τοις ακολαστοις ανθρωποις. Αυτος
ο Χριστος τοις Ἰουδαιοις· Ὑμεις υιοι του διαβολου εστε. Τεκνα ουν του διαβολου, και
την φυσιν ειχον του διαβολου; Ουχι, αλλα την προαιρεσιν εμιμησαντο, και το ονομα
αυτου ελαβον. Και λεγει ερμηνευων αυτο· Ὑμεις υιοι του διαβολου εστε, και τας
επιθυμιας του πατρος υμων θελετε ποιειν· εκεινος ανθρωποκτονος εστιν απ' αρχης
Κατεχετε τον κανονα, οτι κυνες οι αναισχυντοι, οτι λυκοι οι αρπαγες, οτι οφεις οι
δολεροι, οτι ασπιδες οι υπουλοι, ονοι οι ανοητοι, ιπποι θηλυμανεις οι ασελγεις και
ακολαστοι, κορωναι οι ακαθαρτοι, Σοδομηνοι οι τα εκεινων ζηλουντες, οι τας
πραξεις εκεινων μιμουμενοι. Ἡ τοινυν φυσις ουκ εστι πονηρα, αλλ' η γνωμη εστιν η
διεφθαρμενη.
Κατεχετε μετα ακριβειας· προσεχετε, οτι τα ονοματα απο των τροπων
τιθενται, και αι προσηγοριαι απο της γνωμης. Και τουτο ουκ εν τηι Γραφηι, αλλα και
εν τηι συνηθειαι τηι κοινηι. Ἐαν ιδωμεν σημερον ανθρωπον ημερον, λεγομεν·
Προβατον ο ανθρωπος· εαν ιδωμεν τινα αναισχυντουντα, λεγομεν, Μη γαρ
ανθρωπος; κυων εστιν· εαν ιδωμεν δολερον, Ὄφις ο ανθρωπος. Ὁραις οτι και η κοινη
συνηθεια τουτον οιδε τον νομον; Ἐαν ιδωμεν πολλαις πονηριαις γεμοντα
ανθρωπον, λεγομεν· Σατανας· ουκ επειδη Σατανας, ουδε κατα την φυσιν κοινωνος
αυτου εστιν, αλλα τηι γνωμηι, επειδη ζηλοι κατα ανθρωπινην δυναμιν τα εκεινου.
Ουκουν τα ονοματα απο των τροπων. Ὅταν ουν ακουσηις και Παυλου λεγοντος,
Ἐδοθη σκολοψ τηι σαρκι μου, αγγελος Σαταν, μη τον διαβολον νομιζε, αλλα τους τα
διαβολου εργαζομενους, τους Ἕλληνας, τους Ἰουδαιους, τους δαιμονας· οιος τοτε
δαιμων αγγελος Σαταν, Ἀλεξανδρος ο χαλκευς πολλα μοι κακα ενεδειξατο. Ἄγγελος
Σαταν· τα γαρ του Σατανα επραττεν. Οιοι ησαν οι εμβαλοντες αυτον εις το
δεσμωτηριον, οιοι ησαν οι μαστιζοντες αυτον. Ἀνθρωπους ουν αγγελους του
Σατανα, τους τα του Σατανα εργαζομενους, τους εκκοπτοντας το Ευαγγελιον, τους
εμποδιζοντας το κηρυγμα, τους μαστιζοντας αυτον, τους ελαυνοντας. Προσεχε· ολον
ελυθη το νοημα.
δʹ. Προσεχετε μετα ακριβειας, ινα ειδητε και τον λεγοντα καμνοντα, και
Παυλον ανθρωπινα πασχοντα. Ἐπειδη γαρ ο Χριστος ανεβη, και το κηρυγμα αυτοις
ενεχειρισε και την πρεσβειαν την καλην. Ὁ γαρ Χριστος πρεσβευτης ηλθε προς ημας
παρα του Πατρος αποσταλεις πρεσβευσαι ειρηνην. Πολεμος γαρ ην ανθρωποις προς
τον Θεον· και επεμψε πρεσβευτην, ου δουλον, αλλα Υιον. Ὢ κηδεμονια του
αποσταλεντος! ω φιλανθρωπια του αποστειλαντος! Ἀποστειλαντος και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

αποσταλεντος οταν ακουσηις, μη τοπου νομιζε μεταβασιν, αλλ' οικονομιας
συγκαταβασιν. Ει γαρ και μεθ' ημων ην, αλλα και παρα τωι Πατρι ην. Και Παυλος
λεγει· Ὑπερ Χριστου πρεσβευομεν, ως του Θεου παρακαλουντος δι' ημων·
καταλλαγητε τωι Θεωι. Ὑπερ Χριστου πρεσβευεις; Πανυ. Και που ο πρεσβευτης;
Ἀπηλθε. Που απηλθε; Προς τον Πατερα. ∆ια τι; Βλεπε πραγματα καινοτερα. Ἐπι των
ανθρωπινων πραγματων οταν εθνος προς εθνος πρεσβευηι, ο πρεσβευτης αδειας
απολαυει τωι νομωι της πρεσβειας· εαν δε παθοι τι ο πρεσβευτης, πολεμος κινειται
μεγας μεταξυ των εθνων. Ἐπι του Θεου το εναντιον εγενετο. Ἦλθε παρα του Πατρος
προς ανθρωπους, εσφαγη ο πρεσβευτης, και τοτε γεγονεν ειρηνη. Ἀλλ' οι πρεσβεις
ερχομενοι δωρα φερουσι, και δωρα λαμβανουσι.
Τι ουν; ποιον ηλθε φερων δωρον εμοι, και το δωρον παραδοξον; Ὡς και ο
πρεσβευτης παραδοξος, και το δωρον παραδοξον. Το αιμα αυτου ηλθε φερων δωρον,
το σωμα αυτου ηλθε φερων δωρον. Και τι παρ' εμου ελαβε δωρον; Πιστιν. Και τις
ταυτης μοι εδωκε χαριν; Ἐπιστευσα εγω, εχαρισατο εκεινος, ελυθη η εχθρα. Ειδες
πραγματων ευκολιαν; ειδες καταλλαγης ταχος; Ὁ πρεσβευτης επειδαν ελθηι προς
εθνος, ου καταξιοι αγοραιωι η τινι των πενητων διαλεχθηναι, αλλ' ευθυς ορθριος
προς βασιλεα εισερχεται. Ουτος ο πρεσβευτης ηλθε, και ευθεως πορνηι διελεχθη,
ληιστηι, και μαγωι, και τελωνηι.
Ειδες πρεσβευτου φιλανθρωπιαν; Ου γαρ προς ενα και δευτερον ηλθεν, αλλα
προς την κοινην φυσιν· και ηλθε το ιματιον το εμον περιβεβλημενος, 59.514 ινα μη
γυμνηι τηι θεοτητι παραγενομενος σοβησηι την θηραν· αλλ' ηλθε προς ανθρωπον ως
ανθρωπος. Ἐπειδη τοινυν ηλθεν, ανηγαγεν ημων την απαρχην, και καλεσας τους
αποστολους, την πρεσβειαν αυτοις ενεχειρισε· Λαβετε την πρεσβειαν. Ἡμεις πως
δυναμεθα, δεομαι σου; Λαβετε Πνευμα αγιον. Συ εσφαγης, και ημεις τι εχομεν
παθειν; Λαβετε Πνευμα αγιον, και, Ἐγω μεθ' υμων ειμι, Μεθ' υμων, οτι πρεσβευω· ου
γαρ εγκατελιπον υμας. Ἐπειδη τοινυν ανεβη, και την πρεσβειαν αυτοις ενεχειρισε.
Και τι θαυμαζεις, ει και αυτος ο βασιλευς ο Πατηρ πρεσβευει; Ὑπερ Χριστου
πρεσβευομεν, ως του Θεου παρακαλουντος δι' ημων. Ὁ υβρισθεις παρακαλει. Ἵνα τι;
Καταλλαγητε τωι Θεωι. Ὢ φιλανθρωπια! ω αγαθοτης αφατος! Ἐπειδη τοινυν ανεβη,
και την πρεσβειαν τοις αποστολοις ενεχειρισε· τα δε πραγματα ην αδιορθωτα, και η
οικουμενη ακανθων εγεμε, και ασεβεια ετυραννει, και η κακια εκρατει, και βωμοι
ανηπτοντο, και κνισσα εμολυνε, και αιματα εξεχειτο, και φυσις επατειτο, και ωδινες
κατεφρονουντο, και νομοι και θεσμοι καινοι παρελυοντο, και θυγατερας αυτων και
υιους αυτων τοις δαιμονιοις εθυον· και τα αλλα παντα ησαν πανηγυρεις, και
ρητορων χοροι, και φιλοσοφων συλλογοι, και δαιμονων βακχειαι, και διαβολου
δυναμις, και ξιφη ηκονημενα, και πανταχου κρημνοι, και πανταχου σκοπελοι, και
συνηθεια η κρατουσα, και ωδινες πατερων, και η προγονων ασεβεια, οδον ηδονης
εχουσα, και νομοι βασιλεων διεφθαρμενοι, και δουλοι και δεσποται, και αρχοντες
και ιδιωται, και πλουσιοι και πενητες, παντες ασεβειαι συμπεπλεγμενοι, και πολλα
εχοντες τα μηχανηματα· οι δε αποστολοι παντες ησαν δωδεκα, μαλλον δε ενδεκα· ο
γαρ εις θηριαλωτος γεγονεν· ησαν ουν ενδεκα. Ὁ τοινυν Παυλος ου λογων δυναμιν
κεκτημενος, ου χρηματων περιουσιαν εχων, ου γλωτταν ηκονημενην, ου πατριδος
μεγεθος, ου γενους περιφανειαν, ου σωματος ισχυν, γυμνος, μεμονωμενος, ιχθυων
αφωνοτερος, ασημος εξ ασημων, ιδιωτης, αμαθης, και περιηρχετο σπειρων κατα την
οικουμενην τα σπερματα της ευσεβειας, και παντες αντεπιπτον· και ο μεν
ενεβαλ[λ]ε, και εμαστιγου· ο δε ελαμβανε, και εις δεσμωτηριον ειλκεν· ο δε
ελαμβανε, και εις τηγανα ενεβαλλεν, ο δε εσκανδαλιζε· και μυριοι πολεμοι. Ἔξωθεν
μαχαι, εσωθεν φοβοι. ∆ιακονοι Χριστου εισι; Παραφρονων λαλω, υπερ εγω· εν
κοποις περισσοτερως, εν πληγαις υπερβαλλοντως, εν φυλακαις περισσοτερως, εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

θανατοις πολλακις· τεσσαρακοντα παρα μιαν ελαβον, τρις εῤραβδισθην, τρις
εναυαγησα, νυχθημερον εν τωι βυθωι πεποιηκα, οδοιποριαις πολλακις, κινδυνοις
ποταμων, κινδυνοις ληιστων, κινδυνοις εκ γενους, κινδυνοις εξ εθνων, κινδυνοις εν
πολει, κινδυνοις εν ερημιαι, κινδυνοις εν θαλασσηι, κινδυνοις εν ψευδαδελφοις, εν
κοπωι και μοχθωι, εν αγρυπνιαις πολλακις, εν λιμωι και διψει, εν νηστειαις πολλακις,
εν ψυχει και γυμνοτητι, χωρις των παρεκτος, επισυστασις μου η καθ' ημεραν, η
μεριμνα πασων των Ἐκκλησιων.
Τις ασθενει, και ουκ ασθενω; τις σκανδαλιζεται, και ουκ εγω πυρουμαι; Ὁ
αδελφος επιπτεν, ουτος ηλγει· εχθρος επεβουλευ[σ]εν, ουτος επασχεν. Οιδας τουτο,
οτι απεστραφησαν με παντες οι εν τηι Ἀσιαι. Παλιν· Τεκνια μου, ους παλιν ωδινω,
αχρις ου μορφωθηι Χριστος εν υμιν. Που ημελλεν αρκειν τοις εξω, τοις εσω, ταις
μαστιξι, ταις λυπαις, τηι θαλασσηι, τοις κινδυνοις, τοις δεσμωτηριοις, ταις απαγωγαις,
τηγανοις, επιβουλαις, δημοις, βασιλευσιν, οικειοις, αλλοτριοις, ψευδαδελφοις
επιβουλευουσιν, αδελφοις ασθενουσιν, αλλοτριοις απερχομενοις, τοις οικειοις, τοις
σκελιζομενοις; που ηρκει το σωμα; που ηρκει η ψυχη; Ἅλυσιν περιεκειτο,
δεσμωτηριον ᾤκει, επιστολας εγραφεν· ενθεν εξεβαλλετο, εκειθεν επεβουλευετο·
ενθεν αγγελοι Σαταν, εκειθεν αγγελος Σαταν, πολλοι αγγελοι του Σαταν, οι μεν εις
δεσμωτηριον, οι δε εις δικαστηρια.
Ουκ ηρκει, απωλλυτο, η ψυχη διεκοπτετο. Τους κυνας ουχ εωρα, και
εδακνετο, επεβουλευετο πανταχοθεν. Προσερχεται τωι Θεωι, και λεγει αυτωι· ∆εομαι
σου, αναπνευσω μικρον. Που αρκεσω; Ὁ αγγελος του Σαταν βαλλει με, οι εχθροι, οι
επιβουλοι, οι Ἕλληνες, οι Ἰουδαιοι, ψευδαδελφοι, ασθενεις αδελφοι· ωδινω, και
γινεται εκτρωμα· ου γεννω; και αλλοι επιβουλευουσι· σημερον εις δεσμωτηριον, εις
θαλασσαν αυριον, μετ' αυτα εις πελαγος, ειτα εις λιμον, εις διψαν, εις γυμνοτητα, εις
τηγανα, εις καμι 59.515 νους, εις οδους. Που αρκεσω; Μια ψυχη, εν σωμα. ∆εομαι
σου, ανες μοι, ινα μη κολαφιζωμαι. Ουδεν αυτωι ο Θεος απεκρινατο. Προσηλθεν
αυτωι δευτερον· Ἄνες μοι, δεομαι σου, αναπνευσω μικρον· ανθρωπος ειμι εις, και την
οικουμενην μοι ενεχειρισας· ανθρωπος ειμι εις, και παντες πανταχοθεν βαλλουσι
βελη. Προσηλθεν αυτωι απαξ, και λεγει αυτωι· ∆εομαι σου, ανες μοι, ινα μη
κολαφιζωμαι. Ουδεν αυτωι απεκρινατο ο Θεος. Προσηλθεν αυτωι δευτερον ναυτιων·
καθαπερ γαρ παγκρατιαστης μυριους εχων δακνοντας και βαλλοντας την κεφαλην.
Ουκ απεκρινατο αυτωι το δευτερον. Προσηλθεν αυτωι το τριτον· τοτε αυτωι
απεκρινατο. ∆ια τι η αναβολη; Ἵνα συ παιδευθηις εκ πρωτης μη αναχωρειν· ινα συ
παιδευθηις, καν αιτησηις τι των ασυμφορων, και το εναντιον λαβηις, μη λυπηθηναι.
Αιτεις πολλακις, ο νομιζεις συμφερειν, ου συμφερει δε. Ὁ Θεος ου τοις δακρυσι σου
προσεχει, αλλα τηι δυστυχιαι. Ἐπει και παιδιον πολλακις αιτει παρα της μητρος
αρτον· αλλ' ει τι βλαβερον, ο ου δει αιτησαι, ου διδωσιν η μητηρ, ουτε τηι οδυνηι
προσεχει, αλλα τηι ωφελειαι. Και ιατρωι παρενοχλει συνεχως ο πυρεττων
προσδοθηναι αυτωι ψυχρον, και ου διδωσιν ο ιατρος· ου γαρ τηι προς το παρον
βλαπτουσηι επιθυμιαι προσεχει, αλλα τηι προς το μελλον λυσιτελουσηι υγειαι. Ουτω και
ο Παυλος συμφερον ουκ ᾔδει αιτησαι.
Ποιαν ημεις συγγνωμην εχομεν· ει μεν απονοηθεις προσηλθεν αυτωι, λεγει
αυτωι· Ἀναπνευσω μικρον, ανεθω των κινδυνων, δος μοι αδειαν μικραν· μονος ειμι,
και την οικουμενην μοι ενεχειρισας. Ἅπαξ προσηλθεν αυτωι, και ουδεν ειπε·
δευτερον προσηλθε, τριτον προσηλθεν· Ὑπερ τουτου τρις τον Κυριον παρεκαλεσα.
Ἵνα τι; Ἵνα αποστηι απ' εμου ο αγγελος του Σαταν, οι αντικειμενοι. Τι εστιν; Ἵνα
απραγμονως το κηρυγμα κηρυξω, ινα μη εχω επιβουλον, ινα μη εχω εχθρον, ινα μη
μαστιγες, ινα μη κινδυνοι, ινα μη δεσμωτηρια, ινα μη απαγωγαι, ινα μη γυμνοτης.
Τουτωι προσερχομαι, τουτο παρακαλω. Ἔκαμ[ν]ον, επονησα, εταλαιπωρηθην,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

πανταχοθεν εβληθην. Τι ουν αυτωι λεγει ο Θεος, ειπε μοι; Ὁ Θεος ουκ επενευσε τηι
αιτησει αυτου, ουκ εδωκεν οπερ ᾔτει· αλλ' ειπεν· Ἀρκει σοι η χαρις μου· η γαρ
δυναμις μου εν ασθενειαι τελειουται. Ἀρκει σοι η χαρις μου. Ταυτα βλεπεις, α
πασχεις· α ποιεις, ου βλεπεις· α ποιουσιν εις σε οι εχθροι, βλεπεις· α ποιω εγω εις σε,
ου βλεπεις. Μαστιζουσι σε εκεινοι, εγω χαριν διδωμι. Εισηλθες εις το δεσμωτηριον, η
ουκ εισηλθες; Εισηλθον· δεομαι σου. Ειδες εκει αγγελον Σαταν, η ουκ ειδες; Ειδον
τον εμβαλλοντα με.
Ἔδησε σε, η ουκ εδησε; τι εποιησα εγω; ουκ εσεισα τους τοιχους; ουκ ηνοιξα
τας θυρας; ουκ ελυσα τα δεσμα; ουκ ηγαγον σοι αιχμαλωτον τον δεσμοφυλακα; μη τι
σε εβλαψεν αγγελος του Σαταν; ουκ ωφε 59.516 λησε σε η παρ' εμου χαρις; ου
λαμπροτερον το σημειον εποιησεν; Ἀρκει σοι η χαρις μου. Και ταυτα και εκεινα
ζητεις; Ου θελεις μαστιγας· πως ζητεις σημεια; ου θελεις κινδυνους· πως ζητεις
θαυματα; Ὅτε μαστιζηι, βλεπεις· οτε νεκρον εγειρεις, ου βλεπεις; οτε εῤραγη σου τα
ιματια, ειδες· οτε τα ρηματα σου νοσηματα δραπετευσαι εποιησεν, ουκ ειδες; οτε
ηλθες εις το δικαστηριον δεδεμενος, ειδες· οτε ειπε σοι ο Φηστος, Ἐν ολιγωι με
πειθεις Χριστιανον γενεσθαι, ουκ ειδες; Ἀρκει σοι η χαρις μου. Μεγα οπλον ελαβες,
Πνευματος δυναμιν νικωσαν τας επιβουλας, λαμπροτερον σε εργαζομενην. Τι
θελεις; μηδεν πασχειν; Και πως εδεικνυτο μου η δυναμις; Ἐδεικνυτο μεν, ουχ ουτω
δε ως νυν. Πως; Ἐπειδη γαρ ο Παυλος και δια τουτο ηλγει· Ουαι μοι! βασιλειας κηρυξ
ειμι, του Χριστου μαθητης ειμι, αθανατα επαγγελλομαι πραγματα· και μαστιζομαι,
υβριζομαι, αγομαι· μη αθυμει δια τουτο· ταυτα σε λαμπροτερον ποιει· ει μη επασχες
ταυτα, ουκ ης ουτω περιφανης. Εισηλθες, εις την φυλακην. Ει μη εδεθης, αλλ'
εισηλθες απλως, κατειχε σε και εξηγαγε· νυν δε ης δεδεμενος, και ελυσε σε δεθεντα.
Οι ποδες εν τωι ξυλωι, και η χαρις τους τοιχους εσαλευσε. Ταυτα λεγω, ινα μηδεις
μηδε ταις περι ημας επιβουλαις ξενιζηται.
Ταυτα λεγομεν, ου Παυλωι εαυτους παρισουντες (ουχ ουτω μαινομεθα), αλλ'
ινα δειξωμεν, οτι και εις ταπεινους ο Θεος το αυτο εμβαλλει. Ἀρκει σοι η χαρις μου.
Ουκ εξεβληθημεν. Που η χαρις; Πλειων ο επαινος γεγονεν, ου μυριοι εχθροι
επεβουλευσαν. Που η χαρις; Πλειονες ερασται κατεστησαν, ουχ υμων με εζητουν
χωρησαι. Που η χαρις; Και Ἰουδαιους μοι προσεθηκαν. Ἀρκει σοι η χαρις μου· η γαρ
δυναμις μου εν ασθενειαι τελειουται. Μηδεποτε ξενιζου θλιψιν· συγκεκληρωται τωι
Ευαγγελιωι θλιψις. Ἀρκει σοι η χαρις μου· η γαρ δυναμις μου εν ασθενειαι τελειουται.
Πως μαστιζηι, και απαλλαττεις τους μαστιζοντας; επιβουλευηι, και περιγινηι των
επιβουλευοντων; Ἡ γαρ δυναμις μου εν ασθενειαι τελειουται. Ὃ ουν ο Παυλος
ηκουσε, τουτο θελεις; τουτο αρκει σοι;
Ἵνα μαστιζωμαι, ατιμαζωμαι, υβριζωμαι, τουτο θελω. ∆ιο ευδοκω εν
ασθενειαις, εν υβρεσιν, εν διωγμωι. Ὢ ευγνωμοσυνη οικετου! Προσηλθεν αυτωι
αξιων απαλλαγηναι των θλιψεων· επειδη δε ηκουσεν, οτι ο ∆εσποτης αυτου ου θελει
μονον, αλλα και βουλεται το εναντιον, Τουτο σοι δοκει, ινα θλιβωμαι, και εγω τουτο
βουλομαι, και υπερ τουτου χαριν εχω. Ουκ ειπε, Θελω, μονον, αλλ', Ἀρεσκομαι,
βουλομαι, επιθυμω μαστιζεσθαι, ελαυνεσθαι, στενοχωρεισθαι. ∆ιο ευδοκω εν
ασθενειαις, εν υβρεσιν, εν διωγμοις, εν αναγκαις, εν στενοχωριαις. ∆ια τι· Ἵνα
επισκηνωσηι επ' εμε η δυναμις του Χριστου, ωι η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων.
Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9


