In sanctum pascha
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἰωαννου αρχιεπισκοπου
Κωνσταντινουπολεως του Χρυσοστομου λογος εις το αγιον πασχα
Νικαι και μονη η οψις της εορτης πασαν εγκωμιων πλοκην και πας επαινος τηι
αξιαι απολιμπανεται· οσον γαρ αν ο λογος αναλαβοι αγωνα και ολον εαυτον κινησει
προς τα εγκωμια, ουδεν ειπειν προς αξιαν δυνησεται. Ὥσπερ δε ο απειρος υπαρχων
θαλασσης οταν αχανες και μεγα θεασηται πελαγος προ της αρχης τωι πλειστωι φοβωι
νεκρουται και προς μονην την οψιν εκλυεται και αλλοιουται τωι προσωπωι επιβηναι
και νωτα θαλαττης ασπασασθαι, ουτως και ημεις θεωρουντες της θεοτητος το
πελαγος ουτε αψασθαι των εγκωμιων τολμωμεν, ινα μη μικρα και ευτελη εξ
αμαθιας φθεγξωμεθα. Κρεισσον γαρ εστι σιωπωντα τιμαν η υβριζειν φθεγγομενον· η
μεν γαρ σιωπη επιγινωσκουσα την οικειαν αμαθιαν αξιουται συγγνωμης, η δε
προπετης πραγματεια ουδεν αξιον του προκειμενου ερευγομενη και ασυγγνωστος
εστι και εαυτην εστηλιτευσεν.
Ὅμως επειδη ο θεος δια πληθος οικτιρμων και την περι ημας ευσπλαγχνιαν
ου κατ' αξιαν επιζητει αλλα την εκαστου προθεσιν αποδεχεται, λεγωμεν οσα
δυναμεθα. Ἡ γαρ εορτη της θεικης εστι φιλανθρωπιας τεκμηριον και βοαι πατρος και
υιου και αγιου πνευματος την νοητην αγαθοτητα· δι' ης ο μονογενης τον κοσμον
απολλυμενον εσωσε και τον εξορισθεντα ανεκαλεσατο ανθρωπον, δι' ης τον
δουλωθεντα Ἀδαμ ηλευθερωσεν, δι' ης την κακως εκταθεισαν κατα του ξυλου
δεξιαν της Ευας ιασατο, δι' ης τας του ᾅδου πυλας ανεωιξε συντριψας μοχλους
παραβασεως και δαιμονων αμεταβλητον πατησας ωμοτητα και τους πυλωρους
καταπληξας. Ὡς γαρ εθεασαντο εις την του ᾅδου φρουραν παραγενομενον τον
βασιλεα επτηξαν ισχυρως· αυτος ο ᾅδης τωι τρομωι εκλονειτο και τους
κατοιχομενους κατηπειγε και μετα σπουδης εβιαζετο.
Πασαι αι μυριαδες των εγκατακλειστων εκεκινηντο καινοτερον θεαμα
θεασασθαι επειγομεναι και προσπιπτουσαι συμφωνως ικετευον προβαλλομεναι την
διαβολικην ωμοτητα και αγριοτητα αυτου και ομοφωνως πρεσβευουσαι
προσεπιπτον. Ὅθεν πασαν την αιχμαλωσιαν ο βασιλευς απεσωσε και τα οικεια
δεσποτικως ελευθεροι δημιουργηματα. Αυτος ο θανατος κατηισχυνετο κατεχειν τον
εν νεκροις ελευθερον μη δυναμενος· κατεπιε γαρ τους πολλους και τον σωτηρα
πεψαι μη δυναμενος διεφθαρη. Κατεπιεν ως ανθρωπον, εξεμεσε δε ουχ ως
ανθρωπον, παντας γαρ τωι ενι συνεξεμεσεν. Ἐθεασατο γαρ σωμα ενδεδυμενον και
ενεπηδη σεν, ελαβε δε την πειραν της δυναμεως και φριξας απεπηδησεν. Ἐν ταφωι
δια Ἰουδαιων κατεκλεισε και νενικηκεναι τουτον ενομισε και υψουτο και
εκηρυσσετο· ως δε ειδε τον ταφον ανεωιγμενον και του αποθανοντος, ως ενομισε,
σωματος την αναστασιν θεικην γενομενην και του νεκρωθεντος την ανικητον
δυναμιν, την ισχυν παρελυετο και το οικειον τελος ο δειλαιος δεδοικως εβοα· Οιμοι,
ως εοικεν, ηλθεν ο εμε καταλυων και την εμην βασιλειαν πορθων.
Πολλοι ηλθοσαν προς με και ουδενα θεασαμενος εδειλιασα, πολλους
εθανατωσα και ουδεις αντεσχε μοι. Νυν ο δυνατος ουχ υφισταμαι, ο υψηλος
τεταπεινωμαι, ο κραταιος παραλελυμαι, ο καυχωμενος εδαφιζομαι, αορατως
συνεχομαι, ου φερω του παροντος την δυναμιν· ο ορωμενος φοβερος
ευκαταφρονητος πελω, ο νοουμενος δυνατος παρα πασι καταγελαστος υπαρχω.
Οιμοι, τι ποιησω; Πως ηπατηθην. Ἐτεχθη ως ανθρωπος, επ' αγκαλων περιηνεχθη ως
ανθρωπος, μαζοις υπεβληθη ως ανθρωπος, επεινασεν ως ανθρωπος, εδιψησεν ως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ανθρωπος, εμαστιχθη ως ανθρωπος, ενεπτυσθη ως ανθρωπος, εσταυρωθη ως
ανθρωπος, ενεπαιχθη ως ανθρωπος, οξος εποτισθη ως ανθρωπος, απεθανεν ως
ανθρωπος, εταφη ως ανθρωπος, ανεστη ως θεος ουχ ως ανθρωπος. Πως ευρεθη θεος
αυτεγερτος; Ἔπαθε πολλα παρα πολλων και ουδενα τουτων ημυνατο, ητιμασθη
παρα των δουλων και ουδενα τουτων ελυμηνατο. Ἰουδαιοι εβοων και ελεγον· Ουχ
ουτος εστιν ο του τεκτονος υιος, και παλιν· ∆αιμονιον εχει και μαινεται, τι αυτου
ακουετε, και παλιν· Σαμαρειτης ει συ και δαιμονιον εχεις· και· ουδενι κακον αντι
κακου απεδωκεν. Ταυτα μου την αφροσυνην ηπατησεν, ταυτα με τον αθλιον
εχλευασεν, δια τουτων ηγκιστρευθην, δια τουτων εδελεασθην. Παντα υπομειναι δια
του σωματος κατεδεξατο· ει ποτε της θεοτητος υπεδειξε μεγεθος, οξεσι ποσιν
ιπταμενος αορατως υπεστρεφον. Συνεσκιαζε πολλακις παθημασι και ουκ εφερον
αυτου την αχωρητον δυναμιν· οθεν πολλακις θεασαμενος της θεοτητος τα τεκμηρια
εβοων και ελεγον δια των επομενων μοι πονηρων δαιμονων· ∆εομαι σου μη με
βασανισηις, και παλιν· Τι ημιν και σοι, υιε του θεου; ηλθες προ καιρου βασανισαι
ημας.
Ἀλλ' ως ηκουον βοωντος· Περιλυπος εστιν η ψυχη μου εως θανατου, και· νυν
η ψυχη μου τεταρακται, ως εθεασαμην αγωνιωντα και προς τον εαυτου πατερα
βοωντα· Πατερ, ει δυνατον εστι παρελθετω απ' εμου το ποτηριον τουτο, επεπηδησα
παλιν κοινον λογισαμενος ειναι ανθρωπον. Ὡς δε εοικεν, δι' εμε ουτως εφθεγγετο,
ινα με δελεασηι και απατησας εμε τον υπ' εμου απατηθεντα λυτρωσηται ανθρωπον.
Ουκ εγνων δε ο δειλαιος· εδει με αυτου ακουσαντα· Μη φοβηθητε απο των
αποκτενοντων το σωμα την δε ψυχην μη δυναμενων αποκτειναι, εξ αυτων των
πραγματων ερευναν την αληθειαν. Ὁ γαρ μη φοβεισθαι ανθρωπωι συμβουλευων τον
θανατον, πως αυτος φοβωι του θανατου συνειχετο; Ἀλλα θανατωσας εθανατωθην,
σταυρωσας εστηλιτευθην, ηλους χαλκευσας περιεπαρην, ακανθας πλεξας
ετραυματισθην, χολην προσκομισας πικρως εθανατωθην, χλανιδα ενδυσας
συνεποδισθην. Ἐπει ουν της τοιαυτης ευφροσυνης η ημερα πεπληρωται, αυτη η
ημερα ην εποιησεν ο κυριος, αγαλλιασωμεθα και ευφρανθωμεν εν αυτηι. Αυτη η
ημερα ην εποιησεν ο κυριος· αυτος γαρ εποιησε την ημεραν και δια της αναστασεως
της ιδιας εφαιδρυνεν αυτην. Ὁ γαρ δημιουργος της ημερας και τον αριθμον των
ημερων κατεδεξατο δια της σαρκος και μησι και ωραις και ενιαυτοις δουλευσαι, ον ο
μακαριος Ἰωαννης ο ευαγγελιστης εκηρυσσε λεγων· Ἐν αρχηι ην ο λογος και ο λογος
ην προς τον θεον και θεος ην ο λογος. Ἰωαννη, πως υψωσας σου τον νουν, πως
εκορυφωσας σου τον λογισμον, πως υπερεβης την φυσιν, πως επατησας τον
ουρανον, πως παρηλθες ταξεις αγγελων και αρχαγγελων και αυτας τας ανω
δυναμεις και χοροστασιας, πως αυτωι τωι θρονωι τωι αγιωι ηγγισας, πως δε κακεινον
παρεδραμες και εθεασω τον εν αρχηι οντα οντως υιον θεου λογον; Τις σε, Ἰωαννη,
ταυτην την φωνην εδιδαξεν;
Πως λεγειν τα αρρητα κατετολμησας; Πως τον υιον λογον ωνομασας; Ουδεις
αλλος ταυτα εφθεγξατο. Και παντως Ἰωαννης ερει οτι ουκ ειμι εγω ο λαλων, αλλα
το πνευμα το αγιον το λαλουν εν εμοι. Αυτο παρεσκευασε μη λεγειν εν αρχηι ο υιος
εγεννηθη, επειδη φιλοπραγμονες υπαρχουσιν οι κακως φρονουντες και
περιεργαζονται τους λογους και τρακτευουσι τα ρηματα. Και ημελλον ακουσαντες
οτι εν αρχηι ο υιος εγεννηθη τον τροπον της γεννησεως συνταττειν και πως και ποτε
και παθητην υπολαμβανειν την γεννησιν. ∆ια τουτο και την αμφιβολιαν αυτων της
ψυχης εξοριζει και την παθητικην διασκεδαζει υπονοιαν λεγων· Ἐν αρχηι ην ο λογος.
Ὥσπερ δε εκ του νου απαθως ο λογος προερχεται και ουτε τον γεννησαντα μειοι και
αυτος προερχεται τελειος, ουτως και ο υιος του θεου τελειος εξ ολου γεγεννηται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

μητε τον πατερα μειωσας και αυτος εχων την τελειοτητα του πατρος· αυτωι η δοξα
εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


