In filium viduae
Εις τον Υιον της Χηρας.
61.789
"Και εγενετο καθεξης, επορευετο ο Ἰησους εις πολιν καλουμενην Ναιν, και
συνεπορευοντο αυτωι οι μαθηται αυτου ικανοι, και οχλος πολυς. Ὡς δε ηγγισε τηι
πυληι της πολεως, και ιδου εξεκομιζετο τεθνηκως υιος μονογενης τηι μητρι αυτου,
και αυτη ην χηρα." Ὅλα τα παθη, ελεεινα, και πολλης συμπαθειας 61.790 μεστα.
Μονογενους υιου απολυθεντος της παρουσης ζωης, η γλυκυτατη μητηρ εβοα, οτι
Προσηγοριας μονης γεγενημαι μητηρ, ηστινος τας επι τωι τοκετωι ωδινας ετρυγησεν
ο θανατος. Ἕνα βοτρυν ειχεν η αμπελος, και τουτον η ζαλη του θανατου συνετριψε·
μιαν βακτηριαν εκεκτητο, και ταυτην ο κοινος ανειλετο θα 61.791 νατος.
Ἀχαρακωτον υπηρχε το γυναιον, και της βακτηριας εστερητο· αβιωτον εθεωρει τον
βιον. Λοιπον ουδε την τυχουσαν ειχε παραμυθιαν, υιον τον μονογενη απολεσασα.
∆ιπλωι τωι πονωι συνειχετο· απαραμυθητον ειχε το αλγημα· ουδεις επικουφισαι την
οδυνην ηδυνατο· ποταμηδον κατα των παρειων εῤρει τα δακρυα, και αφορητον η
γυνη το πενθος εκεκτητο. Κατενοει την του παιδος ωραιοτητα· τηι στοργηι τα
σπλαγχνα της διανοιας ετεμνετο. Και αυτη χηρα το παν γεγονε, το παντων
βαρυτατον, το παντων ελεεινοτερον· και του ανδρος, και του μονογενους εστερητο.
Ὄντως ελεεινον το της χηρας ονομα, οικτου πεπληρωμενον, δακρυων
μεμεστωμενον, συμπαθειας εχομενον.
Ουδεις των βλεποντων απενθητος εμεινεν· εστενον παντων τα σπλαγχνα·
ουχ ευρισκον πρωτον τινα πενθησαι, τον τεθνηκοτα παιδα, η την ζωσαν χηραν. Ἀλλ'
εσφαλην την χηραν ζωσαν προσειπων· ποια γαρ χηρα ζωην ζηι; καν γαρ δοκηι ζηιν
(προς τα παροντα λεγω, ουχι δε προς τα μελλοντα), τεθνηκε. Χηρα γαρ εν τοις
παρουσιν ει μεν ευπορος ην, μικρον πως κλεπτεται την οδυνην, αλειφει την
προσδοκιαν, θεραπευεται το τραυμα, και κουφιζεται το αλγος, νευρουται τηι
καρποφοριαι και βραχυ τι πολλακις καθευδει. Ει γαρ και πολλα τα λυπουντα, και οι
διαρπαζοντες αυτην ετοιμοι, αλλ' ομως της πενιας απουσης, ελαφροτερον το βαρυ.
Χηρα δε πενιχρα λιμην δακρυων, και φρεαρ πειρασμων, ατειχιστος πολις, ανυδρος
πηγη, μητηρ στεναγμου, ευφροσυνης παρασιτος, οικοδεσποινα πενιας, αφοριας
ψηφιστρια, λιμου παροικος, οδυνης υφαντρια, βακτηρια συντετριμμενη, χαλεπον
απαντημα, πικρον συνοικεσιον, ακαλλωπιστον αγαλμα, ηρημωμενη στηλη, αῤριζον
δενδρον, αφωτιστος ομιχλη, εκκλησιας προθυρον, ποικιλων ευχων επινοητρια, κατ'
εχθρων πεπαῤρησιασμενη, κατηγορος κατ' αυτων· και ως ανδρι, τωι Θεωι καταβοωσα,
και εκδικον ετοιμοτατην εχουσα του Θεου την οργην εκδικησιν, σχιζουσα τους
ουρανους ταις προς Θεον επιτυχιαις, πεπικραμμενη καρδιαι· τυπτουσα το στηθος,
ωσπερ δημιος, ει μη ταχυ ευροι του Θεου την βοηθειαν, εις εκδικησιν των
επιβαινοντων αυτηι εις αδικιαν. Και η ατεκνος, επι γης πενιχρα, απροστατευτος,
κινει τον Θεον συν πασαις αυτου ταις επουρανιαις ∆υναμεσιν, εις οργην και
αγανακτησιν των ου θελοντων πειθεσθαι, κριτην ειναι τον Θεον χηρων και
ορφανων. Ει δε συμβηι αυτηι παιδα προσειναι, μικρον πως τερπεται τηι ηλικιαι, και
κλεπτεται τηι προσδοκιαι, νευρουται τηι καρποφοριαι. Βλεπει τον κλαδον, και την
ριζαν ασπαζεται· τον βοτρυν κρατει, και τον φυτευσαντα φιλει· εχει το μερος, και το
ολον λογιζεται· τωι ζωντι συμπλεκεται, και τον νεκρον ου βδελυσσεται· τον
χαρακτηρα του παιδος κατανοει, και την εικονα του πατρος εσοπτριζεται. Και εως
μεν περιεστι το παιδαριον γαληνοτερον η χηρα κυματιζεται εν τηι του βιου τρικυμιαι·
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ει δε συμβηι και τον παιδα ζωσης της μητρος αποθανειν, και τηι μεν μητρι
συνταξασθαι, τωι δε πατρι προσρυηναι, οπερ πεπονθεν η παρουσα χηρα, πασαν υφ' εν
αναδεχεται την οδυνην.
Μονον γαρ τεθνηκεν ο μονογενης υιος της μνημονευθεισης χηρας, την
στολην του πενθους ημφιεσμενη, ηρξατο προπετη φθεγγεσθαι ρηματα, και ως
ακριτωι τωι οντι εδικαζετο, βλασφημους λογους προσαγουσα· ως βιαν υπομενουσα
διελεγετο, λεγουσα· Ἆρα ο υιος μου μονος τον κοσμον εβαρησεν; Ἄλλοι
στενοχωρουνται επι παιδοποιιαις, καμου της μονης ο μονος απεσπασθη; Ἐγω η
ατονος ζω, και ο ανηρ τεθνηκεν αμα και ο υιος. Που λοιπον παραινεσει με τις; τις δε
με περιβλεψεται; Ἐδοκουν καν μικραν παῤρησιαν δι' αυτον κεκτησθαι· ηρκει γαρ μοι
μονον μητερα ακουειν. Ὑπομαζιον μοι αυτον ο πατηρ ανευ χρηματων εγκατελιπε·
καγω η απροστατευτος χηρα χειρας εις εργον ερεισασα, τουτον επιμελως εθρεψα·
διπλας και τριπλας αυτωι στολας πεποιηκα, μισθους τοις παιδευσασιν αυτον απλως
εχορηγησα· και νυν, οτε τον τρυγητον των αγαθων προσεδοκησα, τοτε την χαλαζαν
των πειρασμων δεδεγμαι. Ὢ της οδυνης! Ἀλλ' ευρον τι πραξω· συνθαπτομαι τωι υιωι
μου· πληροφορω τους φθονησαντας μοι· συγγενεις με κατησθιον ως ανδρειον παιδα
κεκτημενην. Συγχωρησατε μοι, παντες οι βασκαινοντες μοι την ευπαιδιαν· ηδη γαρ
εγω του γνησιου μου παιδος προκαταλαμβανω τον ταφον· εμοι γαρ λοιπον το ζηιν
καταγελαστον.
Ταυτα της χηρας βοησασης και οδυνωμενης, ευθεως παραγενομενος 61.792 ο
ποιητης ημων Χριστος ο Θεος, και δων αυτην, ο τα παντα προορων Θεος, ο και προ
του ποιησαι τα παντα σαφως επισταμενος· Προ του γαρ πλασαι σε εν κοιλιαι,
επισταμαι σε, και προ του εξελθειν εκ μητρας, ηγιακα σε· ο πατηρ των ορφανων, και
κριτης των χηρων, ο τα δακρυα εις ευφροσυνην μεταποιων, ο την της πολεως Ναιν
πυλην εκκλησιαν ποιησας, και την κλινην του νεκρου θυσιαστηριον αποδειξας.
Ὅπου γαρ αναστασεως δωρον, εκει θυσιαστηριου κοσμος· και οπου του Θεου Λογου
αι χειρες εκτεινονται, εκει της αναστασεως το μετρον εκτετελεσται. Το γαρ εξοδιον
γεγονεν ιερουργειον, και η εκκομιδη γεγονεν εισκομιδη. Τι γαρ φησιν ο
Ευαγγελιστης; Ἰδων δε αυτην ο Ἰησους· τουτεστιν, ο Σωτηρ, και ο Θεος Λογος, ο
Χριστος, εσπλαγχνισθη, ιδων αυτην. Τι ιδων; Χηραν ατεκνον, ανανδρον γηραλεαν,
κυρτιζουσαν, γοεραν, κομην ελκυσασαν, κονει την κεφαλην καταπασσουσαν, τους
βαρυωπεις οφθαλμους εκτυφλωττουσαν, απρεπη στολην διαῤρηξασαν, το
πολυστενακτον στηθος τυπτουσαν, και βοαιν μηκετι ισχυουσαν, φρενηρη λοιπον
γενομενην. Ἐν τουτοις ιδων αυτην ο Ἰησους, εσπλαγχνισθη επ' αυτηι, και
προσελθων ειπεν αυτηι· Μη κλαιε. Ἡ δε περι το πενθος ασχολουμενη, ειλικρινως μη
κατανοησασα τον παραγενομενον, το πενθος αποσεισαμενη, προς τον Κυριον
ανταποκριθεισα ειπε· Μη κλαιειν λεγεις μοι; και τινα μοι παραμυθιαν προσοισεις
λοιπον; καν γαρ τον κοσμον ολον κινησηις εις εμην παρακλησιν, ουδεμιαν μοι
δειξεις παρακλησιν. Της γαρ μητρικης παρακλησεως τι υιου υπαρχει γλυκυτερον;
και μαλιστα, οτε χηραι υπαρχουσι, και μονογενεσιν υιοις επαγγελλονται. Πως ουν
μη κλαιειν λεγεις μοι; Τον υιον μου οι ξενοι πενθουσι, καγω μη κλαυσω; Οι λιθοι
στεναζουσι, καγω σιωπησω;
Ἡ ελπις μου εστερηται, η ζωη μου εξελιπεν, η παῤρησια μου σεσυληται,
ανελπιστον εμαυτης θεωρω τον βιον, και γυμνη πασης ελπιδος ειμι. Ἐθερισε μου την
προσδοκιαν ο θανατος· απορον με πανταχοθεν κατεστησεν· εμε κατελιπε, κακεινον
μεθωδευσεν· αφηκε την ριζαν, και τον κλαδον απετεμεν· εφεισατο του πρεμνου, και
τον ωραιον εμαρανεν ορπηκα· την παλαιαν κατελιπε, και τον νεον εξετεμεν. Ουκ
εχω τινα θεασωμαι. Ει μεν γαρ ετερον ειχον υιον, εδυναμην το πενθος ζυγοστατειν,
και τηι οψει του ζωντος του θανοντος τον πονον αποκουφιζειν· νυν δε ουδεν μοι
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καλον υπολελειπται, πασης ευφροσυνης εστερημαι. Ἔβλεπον την εικονα του παιδος,
και εθεωρουν τον αρχαιοτυπον αυτου πατερα· τουτον εχουσα, εις εκεινον
εφανταζομην· ουδεποτε χηραν εμαυτην ενομισα. Ὁ γαρ εξ εκεινου τας συμφορας μοι
επεκουφιζε, και πλεον με του ανδρος ο εξ εμου τεχθεις εθεραπευσε, και λυπουμενη
τουτον ειχον παρακλησιν. Ει ποτε αθυμια τον λογισμον μου περιεσχε, περιελαμβανε
με· και περιπτυσσομενος, καταφιλων, λογοις παιδικοις τερπων με, την νεφελην της
αθυμιας ηφανιζε· και λεγεις μοι, Μη κλαιε τον υιον σου; τις ει συ ο τα τοιαυτα μοι
παραινων; Τινες δε του οχλου προσελθοντες ειπον προς αυτην· Τι τολμαις, ω γυναι,
τωι Θεωι αντιλεγειν; Ὁ Κυριος παρεστιν; αυτος σοι διαλεγεται· προσελθε, δεηθητι,
ικετευσον· ου γαρ εστιν απρακτος αυτου η παρουσια. Ἡ δε τους οφθαλμους
εκμαξασα, και την εσθητα εαυτης περιστειλασα, και το στηθος καλυψασα, προσεπεσε
τοις ιχνεσι του ∆εσποτου, και αποκριθεισα τωι Κυριωι εφη· ∆ος μοι τον παιδα, και
λαμβανω την συμβουλιαν σου· και γαρ εν παλαιοτητι φυσεως εξεταζομαι· βλεπω
γαρ την Σαῤραν, και τρυγω τας ελπιδας. Και προσελθουσα τοις ποσι του Ἰησου,
ελεγε· Συγγνωθι τηι προπετειαι της δουλης σου, ∆εσποτα, και τοις λογοις τοις
βαπτισθεισιν εν τωι πενθει μου. Ου γαρ αγνοεις μητρος οδυνην εν λυπηι τεκνων·
τουτο γαρ σον προσταγμα. Ἐπ' ελπισιν ετρεφον τουτον. Τον ανδρα εζημιωθην, καν
τον παιδα μοι χαρισαι· ψυχαγωγησον μου το γηρας· ηδη γαρ εκλειπω. Ου λεγω ως η
Μαρθα Ει ης ωδε, ουκ αν απεθανε μου ο αδελφος· αρτι γαρ και παρων την ψυχην
αυτου βασταζεις, και απιεναι δοκων ουκ απολειπηι τινος. Μικρον, ∆εσποτα,
συγχωρησον τηι δουληι σου. Συ τον Λαζαρον εκλαυσας, ον τηι σηι δυναμει ηγειρας εκ
νεκρων· καγω τον υιον μου μη κλαυσω; Και προσελθων ο Ἰησους ηψατο της σορου,
ο απτομενος των ορεων, και καπνιζονται. Οι δε βασταζοντες, εστησαν. Και ειπε·
Νεανισκε, αναστηθι· αναλαβε φρονημα νεανι 61.793 σκου, και τον θανατον
καταπατησον. Σοι λεγω, εγερθητι· μη βραδυνηις προς την αναστασιν· Ἐγω γαρ ειμι η
ζωη και η αναστασις. Ἐκαλεσα τον Λαζαρον εκ ταφου, και ουτος ευθεως εξηλατο
του μνηματος, ως τεταρτην ημεραν κατασαπεις εν τωι μνηματι, και πολλα των
σπλαγχνων υπο των σκωληκων πεπορθημενος. Ἀλλ' η φωνη της ζωης τον νεκρον
οσφρανασα εις ευοσμιαν την των σαρκων ανεχαλκευσε λυσιν, και γεγονε μητρα του
κειμενου το μνημα. Σοι δε προσφατως ο θανατος εμεθοδευσε· σοι λεγω, μη βραδυνηις
προς την αναστασιν· Ἐγω γαρ ειμι η αναστασις. Νεκρος υπηρχεν ο θεωρουμενος, και
ως ακουοντι τωι τεθνεωτι διελεγετο ο Κυριος. Ποτε νεκρος ακουει; Και τι φησιν ο
∆εσποτης; Σοι λεγω, εγερθητι· και ευθεως ανεκαθισεν ο νεκρος· ωστε οι θεωρουντες
οχλοι εγενοντο ωσει νεκροι, πρωτον μεν δια την απιστιαν, δευτερον δια την
αληθειαν.
∆ια τι γαρ μη κατεπηδησεν, αλλ' ανεκαθισεν; Ὅπως αν ανεπισκιαστον την
αναστασιν θεωρησωσιν οι παντες, και μη φαντασια γνωρισθηι το γινομενον.
Μονονουχι λεγων προς αυτους· Ἐγω υμας πληροφορω τους ακηκοοτας, οτι εκεινος
αυτος εστιν ο προς βραχυ αποθανων. Και εκτεινας την χειρα ο Ἰησους, επελαβετο
του τεθνεωτος, και εδωκεν αυτον ζωντα τηι μητρι αυτου. Ἡ δε λαβουσα τον υιον,
υπο χαρας και απιστιας συνειχετο· χαιρουσα μεν επι τηι του παιδος αναστασει·
απιστουσα δε τηι διανοιαι των πραγματων. Μετα σπουδης το γυναιον ακριβως τον
υιον κατενοει, ταις χερσιν εψηλαφα, οφθαλμων θεσεις διερευνωσα, οσφρησεως,
χειλεων, μετωπου, και του παντος προσωπου την διατυπωσιν· ειτα τας χειρας και
τους ποδας, και απλως ειπειν, ολον το σωμα· και προς εαυτην διελογιζετο λεγουσα·
Ἆρα, φησι, μηποτε πλα 61.794 νωμαι; μη αλλον υπερ αλλου κρατω; μη προς
παραμυθιαν την εμην, και την του πενθους υποστολην, και προς του αλγους
υπερβολην του υιου μου τον θανατον εσοφισατο; και ξενον τινα ως οικειον
παρεδωκεν Ἰησους, την εμην οδυνην επικουφισαι βουλομενος; Ουδενα του
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

γενομενου κεκτημαι μαρτυρα· ουκ ειδον τουτο ποτε, ουκ αλλος των συν εμοι
τεθεαται· ουδεποτε επι κλινης ωφθη νεκρος εγηγερμενος. Αυτον δε τον υιον
λαβουσα, διελεγετο λεγουσα· Λεγε μοι, φησι, και μη δειλιασηις, ει συ αυτος υπαρχεις
ο υιος μου· ειπε, γινωσκεις με; γνωριζεις με τις ειμι; οιδας ει εγω ειμι η τεκουσα σε;
Ἐπιγινωσκω τους χαρακτηρας, αλλ' ου πιστευω τωι πραγματι· βοαι ο οφθαλμος,
υπογραφει η κορη, κηρυττει τα βλεφαρα, η ακοη συμφωνει, μαρτυρει το της
οσφρησεως διατετυπωμενον μεσοτοιχον, τα χειλη πληροφορει, αυτη η ηλικια
προτρεπεται. Κινησον γλωσσαν, ω φιλτατε, ειπε μοι τα του βιου τεκμηρια. Ἡ χαρα
μοι χειμωνα μοι εκινησε· βλεπω σε, και συνεχομαι· εγω σε επ' αγκαλαις εβαστασα,
εγω μαζοις εμοις εθηλασα βραχυν οντα. Λεγε μοι, τεκνον μου, συ υπαρχεις ο υιος
μου; και μη δειλιασηις με.
Ἀλλ' ως επι πασι τουτοις την πληροφοριαν εδεξατο, και η πενθησασα
υπεστρεψε χαιρουσα, και η θρηνουσα δοξαζουσα τον Θεον, τηι δεξιαι χειρι τον παιδα
κατεχουσα, και δια της πολεως προς παντας πορευομενη βοωσα μεγαληι τηι φωνηι·
Μεγαλυνατε τον Κυριον συν εμοι, και υψωσωμεν το ονομα αυτου επι το αυτο· οτι
τον εμον νεκρωθεντα ανεστησεν, οτι την παλαιαν αμπελον εχαρακωσε, και την μη
μητερα παλιν μητερα εποιησε, και πηγας δακρυων εξεκοψε· και δοξασατε το ονομα
αυτου εις τους αιωνας· οτι αυτωι πρεπει δοξα εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


