In illud: Filius ex se nihil facit
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ Ἐν τηι
μεγαληι εκκλησιαι, προειρηκοτος (επισκοπου) ολιγα εις το Ευαγγελιον,
εις το, "Ουδεποτε αφ' εαυτου ποιει ο Υιος ουδεν, εαν μη τι βλεπηι τον
Πατερα ποιουντα."
56.247
αʹ. Ὢ της βιας, ω της τυραννιδος. Πεπληρωμενην την φιαλην εχων ο
διδασκαλος προειρηκως, ακροις τοις χειλεσιν γευσασθαι ημας επηγαγε το πομα·
τουτο δε πεποιηκεν, ου δι' ενδειαν διδασκαλιας· και γαρ και πηγης ουκ ελαττον
βρυειν ειωθεν· αλλ', ωσπερ εφθην ειπων, της υμετερας αγαπης φανερων την
τυραννιδα, ην περι την ημετεραν σμικροτητα επιδεικνυσθαι μεμελετηκατε· δια
τουτο ταχεως εσιγησεν, και τον λογον κατεκλεισε, τηι επιθυμιαι τηι υμετεραι
χαρισασθαι βουλομενος, και ολοκληρου του οφληματος ημας υπευθυνους καθιστας.
Ἐπει ουν και αυτος ημιν τωι λογωι παρεχωρησεν, και υμας εκκρεμαμενους ορω της
γλωττης της ημετερας, αναγκη λοιπον αποδυσασθαι προς τα παλαισματα· αλλα
συναρασθε μοι, και χειρα ορεξατε, ταις ευχαις διεγειροντες ημων την γλωσσαν, και
τηι συνεσει της ακροασεως ευκολον εργαζομενοι την διδασκαλιαν.
Ἐπει και ο προφητης ου θαυμαστον ζητει μονον συμβουλον, αλλα και
συνετον ακροατην. Ου γαρ ο τυχων ημιν αγων προκειται σημερον, αλλα πολλων
δεομενος ευχων, πολλης δε αγρυπνιας της των ακροωμενων, πολλης δε σπουδης
του λεγοντος, ινα και λεχθηι μετα ακριβειας τα λεγομενα, και φυτευθηι μετα
ασφαλειας εν τηι διανοιαι της υμετερας αγαπης. Ου γαρ ακουσαι βουλομαι μονον
υμας, αλλα και παιδευθηναι· ου μαθειν μονον, αλλα και διδασκειν· ουκ αυτους
δεχεσθαι μονον, αλλα και εις ετερους διαβιβαζειν. Ουτω γαρ ημιν λαμπροτερον
εσται το θεατρον, και πλειων ο συλλογος, οταν υμεις δι' ων ακουετε και ετερους
επαναγειν δυνησησθε. Τηι μεν ουν προτεραι συναξει ταυτην εις μεσον αγαγων την
ρησιν την ευαγγελικην την λεγουσαν, Ὁ Πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω
εργαζομαι, και δειξας εντευθεν την προς τον γεγεννηκοτα ισοτητα, οπερ και προ
τουτου απεφηνατο ο ευαγγελιστης λεγων, ∆ια τουτο μαλλον εδιωκον αυτον, ου
μονον οτι ελυσε το σαββατον, αλλ' οτι και Πατερα ιδιον ελεγε τον Θεον, ισον εαυτον
ποιων τωι Θεωι, ουτω τον λογον κατελυσα.
Σημερον δε τα παρα των αιρετικων ημιν προς ταυτα αντεπαγομενα
αναγκαιον διαλυσαι. Ει γαρ και εν φιλοις αγωνιζομεθα, αλλα τοσαυτηι δει κεχρησθαι
τηι ακριβειαι, ωστε πανταχοθεν ανεξαπατητον ειναι τον λογον και αχειρωτον, και ει
εν 56.248 μεσοις τοις εχθροις γενοιτο. Ὅπερ γαρ εφθην ειπων, ουχι ακουειν
βουλομαι μονον υμας, αλλα και ετερους παιδευειν. ∆ιο δη μετα ακριβειας απασης
περιθειναι υμιν οπλα εσπουδακα τα πνευματικα, ωστε μηδαμου φανηναι μελος
γυμνον, μηδε καιριαν δεξασθαι πληγην. Και γαρ οπλων ταξιν ημιν ο λογος επεχει,
φραττων μεν ομου τους οικειους, βαλλων δε τους εναντιους· βαλλων ουχ ινα
κατενεγκηι, αλλα κειμενους αναστησηι. Τοιουτον γαρ της μαχης ταυτης το ειδος· επι
τηι σωτηριαι των πολεμουντων τροπαιον ιστησιν. Ἵν' ουν τουτο γενηται, συντεινατε
μοι την διανοιαν, πασαν εκβαλλοντες φροντιδα βιωτικην, διαναστησατε την
γνωμην, οξυδερκες παρεχετε μοι το ομμα. Μητε ο πλουσιος υπο της ραιθυμιας
χαυνουσθω, μητε ο πενης υπο της φροντιδος της πενιας πιεζεσθω· αλλα πασαν
ταυτην εκβαλλοντες του βιου την ανωμαλιαν, ακροατην παρεσκευασμενον εκαστος
εαυτον παρεχετω· ου γαρ τα τυχοντα ημιν τα προκειμενα νυν. Και δια τουτο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

συνεχως ταυτα παραγγελλω, επειδη οιδα το βαθος ο βαδιουμεθα. Ἀλλα μη
θορυβηθηις βαθος ακουσας· του γαρ Πνευματος χειραγωγουντος, ουκ εχει ζοφον τα
υδατα, αλλα πολλη εσται η ευκολια· μονον εαν ταυτην βαδιζητε την οδον ην εγω
κελευω. Και μη θορυβηθητε, μηδε ταραττησθε. Και γαρ τα κινουμενα σημερον εν
αρχηι μεν ταραττει τον ακροατην τον μη προσεχοντα, και εις αποριαν εμβαλλει· ει δε
το τελος εκδεξαιτο, την προσηκουσαν ιδων λυσιν, λευκης απολαυσεται γαληνης, και
εις λιμενα ακυμαντον την εαυτου ψυχην ορμησαι δυνησεται. Ἵν' ουν ταυτα γενηται,
μη θορυβηθητε, μηδε ταρασσεσθε, αλλ' επεσθε την οδον μετα μακροθυμιας απασης
και καρτεριας, ην η του λογου διδασκαλια δεικνυσιν. Τινα ουν εστι τα παρ' αυτων
ημιν αντεπαγομενα; Ου δυναται ο Υιος, φησιν, αφ' εαυτου ουδεν, εαν μη τι βλεπηι
τον Πατερα ποιουντα. Καιτοι ταυτα η Γραφη ειρηκεν. Τινος ουν ενεκεν παρ' αυτων
ταυτα αντεπαγεται; Ουχ ως ειρηται παρα της Γραφης, ουτως επαγεται. Τι γαρ εκ
τουτου, φησιν, κατασκευαζειν βουλονται; Ὁραις πως ανετρεψε, φησιν, ο Υιος του
Θεου την υπονοιαν εκεινην την της ισοτητος; Ἐπειδη γαρ οι Ἰουδαιοι, φησι, τουτο
υπωπτευον, οτι ισον εαυτον ποιει τωι Θεωι, δια τουτο αντεπηγαγε λεγων· Ου δυναται
ο Υιος αφ' εαυτου ποιειν ουδεν.
βʹ. Ἆρα μη ματην ειπον, οτι θορυβειν υμας εχει τα ρηματα, και εκ προοιμιων
λεγομενα διαταραττειν τον ακροατην; Ἀλλ' αναμεινατε, και οψεσθε τοις οικειοις
αυτους αναλισκομενους οπλοις. Μαλιστα μεν γαρ ουκ ην Ἰουδαιων υπονοια το
λεγομενον· ο και εν τηι προτεραι 56.249 διαλεξει μετα πασης απεδειξαμεν της
σαφηνειας· απερ ινα μη παλιν ανακινωμεν, εκει παραπεμψαντες τον ακροατην, το
νυν επαγομενον διαλυσαι πειρασομεθα, δεικνυντες οτι ουκ ανατρεπων την
υπονοιαν εκεινην, ταυτα λεγει, αλλα μετα πολλης ακριβειας ιστων και βεβαιων, και
της προς τον γεγενηκοτα εγγυτητος, και πολλης γνησιοτητος και συναφειας και
ομονοιας αποδειξιν ημιν παρεχων.
Ουτω γαρ θαῤρω τωι ειρημενωι, οτι ταυτην μαλιστα φημι την ρησιν αποδειξιν
ειναι της προς τον Πατερα συγγενειας αυτου, και του κατα την ουσιαν
απαραλλακτου. Μηδε ταραττεσθε υπο των λογισμων των αιρετικων. Ουδε γαρ τα
ξιφη τα εν τοις τοιχοις γεγραμμενα, ουδε τα δορατα, ουδε αι αιχμαι θορυβειν
δυναιντ' αν πολεμιους, φοβερον και οξυ βλεποντας. Ὅπερ γαρ αν ηι, σκια τις εστι και
εικων, ου πραγματων αληθεια. Τοιουτοι των αιρετικων οι λογισμοι, ους ινα
διελεγξωμεν, πλησιον ταυτης γενωμεθα της ρησεως, συνεχως αυτην
περιστρεφοντες, και τεως αυτους ερωμεθα, πως βουλονται ερμηνευειν την ρησιν. Ου
γαρ αρκει μονον η αναγνωσις. Ει γαρ ηρκει η αναγνωσις, τινος ενεκεν ο Φιλιππος
προς τον ευνουχον ελεγεν, Ἆρα γε γινωσκεις α αναγινωσκεις; Ὅθεν αναγινωσκων
εκεινος, ουδεν ᾔδει των εγκειμενων· διο και ελεγε· ∆εομαι σου, περι τινος ο
προφητης λεγει, περι εαυτου, η περι ετερου; Ει ηρκει η αναγνωσις, πως οι Ἰουδαιοι
την Παλαιαν αναγινωσκοντες, και τα περι της γεννησεως του Χριστου, και των
σημειων, και των θαυματων, και τοπον, και καιρον, και σταυρον, και ταφον, και
αναστασιν, και αναληψιν, και την εκ δεξιων καθεδραν, και την του Πνευματος
καθοδον, και την των αποστολων συνεκδρομην, και την της συναγωγης εκβολην,
και την της Ἐκκλησιας ευγενειαν, ουδεπω και σημερον επιστευσαν; Ουκ αρα αρκει η
αναγνωσις, εαν μη προσηι και η γνωσις.
Ὥσπερ γαρ εαν τις τρεφηται μεν, μη πεπτηι δε, ου ζησεται ποτε· ουτως εαν τις
αναγινωσκηι μεν, ου γινωσκηι δε μηδεν των εγκειμενων, ουκ επιτευξεται της
αληθειας. Μη τοινυν μοι παρεχετε την ρησιν την ευαγγελικην, αλλα και
ερμηνευσατε αυτην. Τουτο δε απαιτω παρ' εκεινων, ιν' οταν τα σαθρα αυτων
καταλυσω νοηματα, τοτε καταβαλω της αληθειας τον θεμελιον. Ουτω και οικοδομοι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ποιουσιν, ου προτερον την κρηπιδα καταβαλλονται των οικηματων, εως αν τα
σεσαθρωμενα ανελωσιν, ινα μετα ασφαλειας οικοδομωσιν. Τουτους δη και ημεις
μιμησωμεθα. Ειπε ουν, ου δυναται ο Υιος ποιειν αφ' εαυτου καθολου ουδεν; Ουδε
γαρ ειπεν, οτι ανθρωπους μεν δυναται ποιειν, αγγελους δε ου δυναται· ουδε
αγγελους μεν δυναται, αρχαγγελους δε ου δυναται· αλλ' ειπεν, οτι ουδεν. Ουκουν
ασθενειας το ρημα; ει γε μη δυναται, κατα την υπονοιαν την σην, και βιας και
αναγκης επιτεταμενης· ει γε αφ' εαυτου ουδεν ποιει, αλλ' οσα αν βλεπηι τον Πατερα
ποιουντα. Ἰδου και διδασκαλιας υστερον προσγενομενης, απερ απαντα αλλοτρια της
ακηρατου και ανωλεθρου ουσιας εκεινης της αφραστου και αῤρητου και
ακαταληπτου. Και τι λεγω περι του Χριστου;
Ουδε γαρ περι εμου του μικρου και ευτελους, και απο γης γενομενου,
δυνατον τουτο λεγεσθαι, οτι ου δυναμαι εγω αφ' εαυτου ποιειν ουδεν· ουδε περι σου,
ουτε περι αλλου ουδενος ανθρωπων. Ει γαρ τουτο αληθες, εικη γεεννα, και κολασις,
και τιμωρια· εικη στεφανοι, και επαθλα, και αγαθα. Ουδε γαρ εκεινα υποστησομεθα
αμαρτα 56.250 νοντες, ουδε τουτων απολαυσομεν κατορθουντες, ει γε μηδεν αφ'
εαυτων πραττομεν. Τα γαρ επαθλα ου τοις πραγμασιν απλως, αλλα τηι γνωμηι
αποκεινται. Οιον τι λεγω· οταν τις αφ' εαυτου καλον εργαζηται, τοτε στεφανουται
και ανακηρυττεται, ουχ απλως οταν εργαζηται, αλλα μετα γνωμης και προαιρεσεως.
Και ινα μαθητε οτι ταυτα εστιν αληθη· Εισιν ευνουχοι, φησιν, οιτινες ευνουχισθησαν
παρα των ανθρωπων· και εισιν ευνουχοι, οιτινες ευνουχισαν εαυτους δια την
βασιλειαν των ουρανων. Ευνουχους ενταυθα φησιν ου τους τα μελη κοψαντας,
αλλα τους τον πονηρον λογισμον και ασελγειας γεμοντα αποτεμοντας, ου σιδηραι
μαχαιραι, αλλα λογισμωι και φιλοσοφιαι, και τηι του Θεου βοηθειαι χρησαμενους εις
τουτο. Ἰδου δυο ευνουχοι, οι μεν εξ ανθρωπων αποτμηθεντες τα μελη, οι δε
ευλαβειαι αποκοψαντες τον πονηρον λογισμον. Ἀλλ' ομως ει και διαφορως
ευνουχισθησαν, ομοιως αμφοτεροι γυναικων απεχονται μιξεως. Το ομοιως δε ειπον,
ου κατα γνωμην, αλλα κατα την του πραγματος φυσιν. Ουδε γαρ ευνουχος δυναιτ'
αν συγγενεσθαι γυναικι, ουτε ο μοναχος ο ευνουχισας εαυτον. Και το μεν πραγμα εν,
το δε τελος ουχ εν. ∆ια τουτο περι μεν εκεινων ειπων οτι ευνουχισθησαν υπο των
ανθρωπων, ουδεν αυτοις δια τουτο εθηκεν επαθλον· φυσεως γαρ, ου γαρ ασκησεως
το πραγμα ην. Τουτους δε εις μεσον αγαγων, τηι βασιλειαι αυτους εστεφανωσεν,
ειπων, ∆ια την βασιλειαν των ουρανων. Καιτοι ουτε ουτος μιγνυται γυναικι, ουτε
εκεινος· αλλ' ο μεν υπο της αναγκης δεδεμενος, ο δε τηι προαιρεσει το πραγμα
κατορθωσας, και αφ' εαυτου τουτο εργασαμενος και ανυσας.
Ειτα οι μεν ανθρωποι αφ' εαυτων δυνανται τοιαυτα πραττειν, και ποιειν, και
φιλοσοφειν, και φθεγγεσθαι, και μυρια ετερα εργαζεσθαι· ο δε των αγγελων
∆εσποτης ου δυνησεται ου μικρον ου μεγα ποιειν αφ' εαυτου; Και τις ταυτα ανεξεται;
Ουκ ακουεις Παυλου λεγοντος, οτι Ἐν μεγαληι οικιαι ουκ εστι μονον σκευη χρυσα και
αργυρα, αλλα και ξυλινα και οστρακινα· και α μεν εις τιμην, α δε εις ατιμιαν. Ἐαν
ουν τις εκκαθαρηι εαυτον εκ τουτων, εσται σκευος εις τιμην ηγιασμενον τωι ∆εσποτηι.
γʹ. Ὁραις και τουτους αφ' εαυτων διορθουμενους; Τουτο γαρ εστιν· Ἐαν τις
εαυτον εκκαθαρηι. Τι ουν εστι το ειρημενον; Ει προς οικειους μονον ο λογος ημιν ην,
ηδη και την λυσιν αν επηγαγον· επειδη δε προς εχθρους και πολεμιους, ετι τα
εκεινων καθελειν αναγκαιον· παλιν την ρησιν εις μεσον αγαγοντες, ουτως ταυτην
ποιησωμεν σαφη. Ὅτι μεν γαρ ημιν δυνατον αφ' εαυτων και ποιειν και λεγειν,
ικανως ο λογος απεδειξεν. Ει γαρ μη τουτο ην, ουκ αν εστεφανωθημεν
κατορθουντες. Ἐρωτητεον δε παλιν τον αιρετικον· τι εστιν, Ἐαν μη τι βλεπηι τον
Πατερα ποιουντα, ου δυναται αφ' εαυτου ποιειν ουδεν; Ἀπο γαρ της ρησεως ταυτης,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

λεγω, ου της ερμηνειας· μαλλον δε ουδε απο της ρησεως, αλλ' απο της
διεστραμμενης των αιρετικων ερμηνειας, αναγκη διπλην τινα επεισαγεσθαι κτισιν.
Πως και τινι τροπωι; Ἐαν μη τι βλεπηι, φησι, τον Πατερα ποιουντα, ου δυναται ποιειν.
Ουκουν αναγκη πασα ειναι μεν εργα του Πατρος απηρτισμενα, ειναι δε και ετερα του
Υιου, α προς εκεινα βλεπων κατεσκευασεν και αυτος. Ἐαν γαρ μη τι βλεπηι ποιουντα,
ου ποιει, φησιν.
Ἵνα ουν 56.251 ιδηι, αναγκη ειναι τα εργα. Τι ουν; ειπε μοι· ενα ηλιον ορωμεν,
μη δυο δειξαι μοι δυνησηι, ινα τον μεν του Πατρος, τον δε του Υιου υποπτευσω; και
σεληνας δυο, και γην, και θαλατταν; ουτω και τα αλλα παντα; Ἀλλ' ουκ αν εχοις
ειπειν· εις γαρ εστιν ο ηλιος. Πως ουν, εαν μη τι βλεπηι ποιουντα αυτον, ου ποιει;
Τινος εργον ειναι βουλει τον ηλιον; του Πατρος; Που ουν ο του Υιου; Ἀλλα του Υιου;
Που ουν ο του Πατρος, ον ιδων ουτος, αλλον τοιουτον εποιησεν; Πως δε εκεινο
στησεται το, Παντα δι' αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν; Ει γαρ παντα
δι' αυτου, ποιον αν εχοι καιρον αυτη η διαιρεσις; Ὁραις τα των λογισμων; πως
εαυτους περιπειρετε, και εαυτο ελεγχει το ψευδος; Ἰδου την ερμηνειαν αυτων εις
μεσον αγαγων, πως εδειξα αυτην υφ' εαυτης βαλλομενην. Ἐγω δε κακεινο ηδεως αν
εροιμην· τις ο την σαρκα αναλαβων την ημετεραν, και εις μητραν ελθων
παρθενικην; ο Πατηρ η ο Υιος; ειπε. Ου παντι που δηλον, οτι ο μονογενης Υιος του
Θεου; Και γαρ ο Παυλος ουτως φησιν· Τουτο φρονεισθω εν υμιν, ο και εν Χριστωι
Ἰησου, ος εν μορφηι Θεου υπαρχων ουχ αρπαγμον ηγησατο το ειναι ισα Θεωι, αλλ'
εαυτον εκενωσε μορφην δουλου λαβων.
Και, Ἐξαπεστειλεν ο Θεος τον Υιον αυτου τον μονογενη, γενομενον εκ
γυναικος, γενομενον υπο νομον. Και πασα Γραφη, ειτε παλαια, ειτε καινη, τουτων
εμπεπλησται των μαρτυριων· και τα πραγματα βοαι, οτι ο Μονογενης εσαρκωθη, ουχ
ο Πατηρ. Ποτερον ουν ιδων τον Πατερα σαρκωθεντα ο Υιος εσαρκωθη; [Ου γαρ αν
εσαρκωθη], ει μη θεασαμενος αυτον. Ου γαρ δυναται αφ' εαυτου ποιειν ουδεν, εαν
μη τι βλεπηι τον Πατερα ποιουντα. Ποτε αν ιδοιμι τουτο εργασαμενον τον Πατερα;
Ουκ αν εχοις ειπειν. Και μητε μικρον ειναι νομισηις το γεγενημενον. Το γαρ
κεφαλαιον της σωτηριας ημων η σαρκωσις εστι του Μονογενους, η συγκαταβασις
αυτου. Πριν η γαρ γενεσθαι ανθρωπον, τα της κακιας ετυραννει, και βαθυτατη νυξ
παντα κατειχεν, και πανταχου βωμοι και ναοι τοις ειδωλοις, και κνισσαι, και
καπνος, και αιματων χειμαῤροι, ουκ απο προβατων και βοων μονον, αλλα και απο
ανθρωπων ρεοντες. Ἔθυσαν γαρ τους υιους αυτων και τας θυγατερας αυτων τοις
δαιμονιοις· και ταυτα ο δημος ο προφητας εχων, ο νομου μετασχων, ο θεοπτιας
απολαυσας, ο τοσουτοις εντραφεις θαυμασιν.
Ει δε ουτοι τοιουτοι, εννοησον τα λοιπα μερη της οικουμενης πως διεκειντο,
υπο δαιμονων βακχευομενοι, υπο κακιας τυραννουμενοι, τοις παθημασι πασιν
υποκλινομενοι, ξυλα θεραπευοντες, λιθους προσκυνουντες, ορη, και βουνους, και
ναπας, και δενδρα, και λιμνας, και πηγας, και ποταμους. Και τι δει τα των αλλων
λεγειν; Ἀπο γαρ των εν Ἰουδαιοις κακων οψομαι την εν τοις αλλοις υπερβολην.
Ἵπποι θηλυμανεις εγενοντο, εκαστος επι την γυναικα του πλησιον εχρεμετιζον.
Ἔγνω βους τον κτησαμενον, και ονος την φατνην του κυριου αυτου, Ἰσραηλ δε με
ουκ εγνω. Κυνες ενεοι ου δυναμενοι υλακτειν. Ὄψις πορνης εγενετο σοι,
απηνηισχυντησας προς παντας Ουκ εστιν ο συνιων, 56.252 ουκ εστιν ο εκζητων τον
Θεον· παντες εξεκλιναν, αμα ηχρειωθησαν. Παλιν ετερος· Ματην [αργυροκοπος]
αργυροκοπει· αι πονηριαι αυτων ουκ ετακησαν. Ἕτερος παλιν· Ἀρα, και ψευδος, και
κλοπη, και φονος, και μοιχεια κεχυται επι της γης, και αιματα εφ' αιμασι μισγουσιν.
Ἕτερος παλιν· Ει αλλαξει Αιθιοψ το δερμα αυτου, και παρδαλις τα ποικιλματα
αυτης, και ο λαος ουτος δυνησεται ποιησαι κρισιν, μεμαθηκως κακα. Ἕτερος παλιν·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Οιμοι ψυχη, οτι απολωλεν ευλαβης απο της γης, και ο κατορθων εν ανθρωποις ουχ
υπαρχει· παντες εις αιματα δικαζουσιν. Ὁ Θεος παλιν· Μεμισηκα, απωσμαι τας
εορτας υμων, και ου μη οσφρανθω θυσιας εν ταις πανηγυρεσιν υμων. Ὁ Ἡλιας· Τα
θυσιαστηρια σου κατεσκαψαν, και τους προφητας σου απεκτειναν· και υπελειφθην
εγω μονος, και ζητουσι την ψυχην μου. Παλιν ο Θεος· Ἐγκατελιπον τον οικον μου,
αφηκα την κληρονομιαν μου, εδωκα την ηγαπημενην ψυχην μου εις χειρας εχθρων
αυτης. Ὁ ∆αυιδ παλιν· Ἔθυσαν τους υιους αυτων, και τας θυγατερας αυτων τοις
δαιμονιοις, και εξεχεαν αιμα αθωιον, αιμα υιων αυτων και θυγατερων. δʹ. Ειδες
κακιας τυραννιδα; Κυνες εγενοντο και ιπποι, και ονων αλογωτεροι, και βοων
αναισθητοτεροι, και εις αυτην την φυσιν εμανησαν. Ἀλλα μετα την σαρκωσιν του
Χριστου τι φησιν η Γραφη; Πατερ ημων, ο εν τοις ουρανοις. Και προ μεν τουτου
ελεγεν η Γραφη· Πορευθητι προς τον μυρμηκα, ω οκνηρε· μετα δε ταυτα και
υιοθεσιας ηξιωθημεν, και εις τον ουρανον απεγραφημεν, και μετα των αγγελων
χορευομεν, και της μελωδιας αυτοις κοινωνουμεν, και προς ασωματους δυναμεις
την αμιλλαν εθεμεθα. Και ανηιρηνται βουνοι, και κατεσκαφησαν ναοι. Και ο λιθος
εφανη λιθος, και το ξυλον, ξυλον, και τα δενδρα, δενδρα, και αι πηγαι, πηγαι.
Ἐπειδη γαρ ο της δικαιοσυνης ηλιος ελαμψεν, εδειξε των πραγματων την
φυσιν, ην πριν επεκαλυπτεν η της πλανης νυξ, και το βαθυ της αγνωσιας σκοτος,
συγχεον την οψιν των απατωμενων. Ἀλλ' επειδη διεσκεδασε την πυκνην νεφελην
της πλανης η ακτις η του ηλιου της δικαιοσυνης, πανταχου φως και ημερα, λαμπρα
και σταθηρα μεσημβρια. Και οι μητερας γαμουντες Περσαι παρθενιαν ασκουσι νυν.
Και οι τους υιους αγνοουντες τους εαυτων και σφαττοντες, παντων γεγονασιν
ημερωτεροι και πραοτεροι. Οι λυκοι προς την των προβατων μετεστησαν ημεροτητα·
μαλλον δε και οι λυκων χειρους. Λυκος γαρ ουκ αγνοει την φυσιν, αλλ' επιγινωσκει
το τεχθεν· ανθρωποι δε και τουτων εγενοντο αγριωτεροι. Ἀλλα μετα την σαρκωσιν
του Μονογενους και την οικονομιαν, εκβαλοντες την θηριωδιαν, προς την οικειαν
επανηλθον ευγενειαν· μαλλον δε προς την των αγγελων ανεβησαν αρετην. Και προ
τουτου μεν αι πολεις ησαν ασεβειας πεπλησμεναι, σημερον δε και η ερημος
φιλοσοφει, και καλυβαι μοναχων εν ορεσι και ναπαις, αγγελων μιμουμενων
πολιτειαν, και τον παροντα αποδυσαμενοι βιον.
Τι γαρ δει της των λογων κατασκευης, των πραγματων βοωντων, και ηλιου
φανερωτερον δεικνυντων τα αγαθα, α μετα την ωδινα της Παρθενου την θαυμαστην
εκεινην, και πνευματικην, και την οικονομιαν, και την σαρκωσιν, την οικουμενην
κατελαβεν απασαν; Ἀλλ' ομως τοσουτον και τηλικουτον κατορθωμα αφ' εαυτου
πεποιηκεν· και βοαι Παυλος λεγων· 56.253 Ὃς εν μορφηι Θεου υπαρχων, ουχ
αρπαγμον ηγησατο το ειναι ισα Θεωι, αλλ' εαυτον εκενωσε, μορφην δουλου λαβων.
Ἀκουεις, αιρετικε, οτι εαυτον εκενωσε; Και παλιν αλλαχου· Καθως και ο Χριστος
ηγαπησεν ημας, και παρεδωκεν εαυτον υπερ ημων προσφοραν και θυσιαν τωι Θεωι
εις οσμην ευωδιας. Ὃς και εσταυρωθη αφ' εαυτου, και εσφαγη αφ' εαυτου· διο και
αυτος ελεγεν· Ἐξουσιαν εχω θειναι την ψυχην μου, και εξουσιαν εχω παλιν λαβειν
αυτην. Ουδεις αιρει αυτην απ' εμου· εγω τιθημι αυτην αφ' εαυτου. Τι λεγεις ενταυθα,
ω αιρετικε, ο παραγων την ρησιν την ευαγγελικην την λεγουσαν, Ουδεν δυναται αφ'
εαυτου ο Υιος; Ἰδου αυτος φησιν· Ἐγω αυτην τιθημι αφ' εαυτου, και λαμβανω αυτην
αφ' εαυτου. Ου μικρον δε το ειρημενον, αλλα και σφοδρα μεγα. Και περι του Πατρος
ειρηται, οτι θανατου και ζωης εξουσιαν εχει. Ὁραις πως εισω των δικτυων εξεβης; Τι
γαρ προς ταυτην ερεις την ρησιν; Ἐγω τιθημι αυτην αφ' εαυτου, και λαμβανω αυτην
αφ' εαυτου. Πως ουν εφης, οτι ουδεν ποιει αφ' εαυτου; Ἀλλ', οπερ εφην, ει μεν προς
αιρετικους ημιν ο λογος, αφεις αν αυτους εις αποριαν και δεσμωσας, ουτως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

απεπηδησα, αρκουσαν λαβων την νικην και λαμπρον το τροπαιον, και μεγιστην
παρασχομενος της ανοιας αυτων αποδειξιν.
Ἐπειδη δε ουκ επιστομισαι βουλομαι τους εναντιους μονον, αλλα και
παιδευσαι τους μεθ' ημων οντας, και σοφισαι τα μελη τα ημετερα, ουκ ενταυθα
καταλυσω τον λογον, αλλα περαιτερω χωρησαι πειρασομαι, ετερον παλιν δειξας
εργον το ελεγχον αυτων την αναισχυντον αντιλογιαν. Τι γαρ φησιν; Ὁ Πατηρ ου
κρινει ουδενα, αλλα παντας ο Υιος. εʹ. Ἐρωτω ουν τον αιρετικον, ει ουδενα κρινει ο
Πατηρ, ο δε Υιος κρινει, πως κρινει; Ει γαρ μηδεν δυναται ποιειν αφ' εαυτου, εαν μη
τι βλεπηι τον Πατερα ποιουντα, ο δε Πατηρ ου κρινει, αυτος δε παντας κρινει, πως ο
μη ειδε δυναται ποιησαι; Και μηδε τουτο απλως παραδραμηις· ουδε γαρ τουτο μικρον,
αλλα μεγιστης δυναμεως. Ἐννοησον γαρ ηλικον εστι, τους απο Ἀδαμ μεχρι της
συντελειας γενομενους Ἕλληνας, Ἰουδαιους, αιρετικους, τους εν τηι ορθοδοξωι
πιστει διαμαρτοντας, παντας αγαγειν εν τηι ημεραι εκεινηι, και παντων τα αποῤρητα
εις μεσον εξαγαγειν τα πραγματα, τα ρηματα, τους δολους, τας επιβουλας, τα
αποῤρητα της διανοιας, ου μαρτυριων φερομενων, ουκ ελεγχων, ουκ εικονων, ουκ
αποδειξεων, ουκ αλλων των τοιουτων ουδενος, αλλα τηι οικειαι δυναμει προς τον
ελεγχον κεχρημενων.
Ἀλλ' ομως τοσουτον και τηλικουτον κατορθωμα αυτος ποιει, ου προτερον
τον Πατερα ιδων, και ουτω μιμησαμενος· ο Πατηρ γαρ ου κρινει ουδενα. Ὅρα δε
αυτον και αλλαχου παντα μετ' εξουσιας εργαζομενον, εν τε τοις θαυμασι και ταις
νομοθεσιαις, και τοις αλλοις απασιν. Ἐπειδη γαρ ανηλθεν εις το ορος, και την
καινην εμελλε διδοναι διαθηκην, φησιν· Ἠκουσατε οτι εῤρεθη τοις αρχαιοις, Ου
φονευσεις· ος δ' αν φονευσηι, ενοχος εσται τηι κρισει· ος δ' αν ειπηι, Μωρε, ενοχος
εσται εν τηι γεεννηι του πυρος. Ἐγω δε λεγω υμιν, οτι πας ο οργιζομενος τωι αδελφωι
αυτου εικη, ενοχος εσται τηι κρισει. Ἠκουσατε οτι εῤρεθη, Ὀφθαλμον αντι
οφθαλμου, και οδοντα αντι οδοντος. Ἐγω δε 56.254 λεγω, μη αντιστηναι τωι πονηρωι,
αλλ' οστις σε ραπισει επι την δεξιαν σιαγονα, στρεψον αυτωι και την αλλην. Τι τουτο;
ο μηδεν αφ' εαυτου ποιων και τα του Πατρος διορθουται, και την νομοθεσιαν επι το
βελτιον αγει; Ὅταν δε ειπω, διορθουται, μηδεν βλασφημον υποπτευσηις, ως του
Πατρος ατονωτερου οντος. Ει γαρ και η νομοθεσια ελαττων, αλλ' ου παρα τον Θεον,
αλλα παρα τους δεξαμενους τον νομον. Ἀλλα και η Παλαια του Μονογενους, και η
Καινη του Πατρος. Πως ουν, ειπε μοι, ουδεν αφ' εαυτου ποιει, τηι Παλαιαι προστιθεις,
ο τοσαυτην επιδεικνυμενος εξουσιαν; Ἆρα τι γενοιτ' αν αιρετικων ασθενεστερον;
Ἰουδαιοι μεν γαρ εξεπληττοντο, οτι ταυτα εδιδασκεν αυτους Ὡς εξουσιαν εχων, και
ουχ ως οι γραμματεις και οι Φαρισαιοι· Ἰουδαιοι εξουσιαν αυτωι μαρτυρουσιν· ουτοι
δε ουδεν αφ' εαυτου δυνασθαι μαρτυρουσι. Και ουκ ειπαν, ως εξουσιαν εχων, αλλ',
Ὡς εξουσιαν εχων.
Ου γαρ υστερον αυτωι η εξουσια προσεγενετο, αλλ' απηρτισμενη η εξουσια
εγενηθη ουδενος προσδεομενη. ∆ιο και ελεγε περι βασιλειας ερωτωμενος· Ἐγω εις
τουτο γεγεννημαι. Παλιν προσηνεχθη αυτωι παραλυτικος, και φησιν, επειδη τα
αμαρτηματα αυτου ιασεν· Ἵνα δε ειδητε, οτι εξουσιαν εχει ο Υιος του ανθρωπου
αφιεναι αμαρτιας επι της γης, λεγει αυτωι· Ἆρον την κλινην, και υπαγε εις τον οικον
σου. Οι οχλοι ελεγον οτι ως εξουσιαν εχων παντα ποιει· αυτος δε, οτι Ἐξουσιαν εχει
ο Υιος του ανθρωπου αφιεναι αμαρτιας επι της γης· και, Ἐξουσιαν εχω θειναι την
ψυχην μου, και εξουσιαν εχω λαβειν αυτην. Νομοθετει μετα εξουσιας, αμαρτηματα
λυει μετα εξουσιας, θανατου και ζωης εξουσιαν εχει, και πως λεγεις, οτι αφ' εαυτου
ποιει ουδεν; Ἆρα τι γενοιτο της νικης ταυτης σαφεστερον; ϛʹ. Ἀλλ' ει βουλεσθε
λοιπον, των αιρετικων απαλλαγεντες, την λυσιν επαγωμεν τοις ειρημενοις,
προτερον εκεινο υμας διδαξαντες, οτι το, Ου δυναται, επι Θεου λεγομενον, ουκ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ασθενειας, αλλα δυναμεως εστιν αποδειξις. Ει δε καινον το ειρημενον, αλλ' ομως
παρεξομεθα την αποδειξιν σαφη. Ἐαν ειπω, οτι ου δυνατον αμαρτησαι τον Θεον, ουκ
ασθενειας αυτου κατηγορω, αλλα μεγιστην αυτωι μαρτυρω δυναμιν. Ἐαν ειπω, οτι
ου δυνατον ψευσασθαι τον Θεον, και παλιν το αυτο αποδεικνυμι. Καθαπερ και ο
Παυλος ελεγεν· Ει υπομενομεν, και συμβασιλευσομεν· ει απιστουμεν, εκεινος πιστος
μενει· αρνησασθαι γαρ εαυτον ου δυναται. Ὁραις το, Ου δυναται, δυναμεως σημειον
ον; Και τι λεγω περι Θεου; Ἐπι γαρ των υλων τουτων των αισθητων γυμναζω τον
λογον. Ἐαν ειπω, οτι ο αδαμας ου δυναται διασπασθηναι, αρα ασθενειαν αυτωι δια
του, ου δυναται, η δυναμιν αυτωι μαρτυρω μεγιστην; Ὅταν ουν ακουσηις, οτι ου
δυναται ο Θεος αμαρτειν, ουδε δυναται ψευσασθαι, ουδε δυναται αρνησασθαι
εαυτον, μη ασθενειαν νομισηις εκ του μη δυνασθαι λεγεσθαι, αλλα μεγιστην σφοδρα
δυναμιν, οτι ανεπιδεκτος αυτου η ουσια πονηριας πασης, αβατος, καθαρα, ανωτερα.
Ἐπει ουν τουτο διευκρινηται, φερε δη επι το προκειμενον αγαγωμεν του λογου την
γυμνασιαν. Ου δυναται ο Υιος αφ' εαυτου ποιειν ουδεν. Τι ουν εστι το, Ἀφ' εαυτου;
Ἐαν γαρ τουτο μαθητε μετα 56.255 ακριβειας, τοτε εισεσθε αυτου την πολλην
εγγυτητα την προς τον γεγεννηκοτα, το απαραλλακτον της ουσιας, το τοιαυτης
αυτον ειναι ουσιας, οιας και ο Πατηρ. Τι ουν εστι το, Ου δυναται αφ' εαυτου; Ἴδιον τι
παρα τον Πατερα ποιειν, ου δυναται ξενον και κεχωρισμενον παρα τον Πατερα
ποιειν, ουδε ηλλοτριωμενον τι ποιησαι, ουδε αλλο τι παρ' ο ποιει ο Πατηρ· α γαρ
εκεινος ποιει, ταυτα και ουτος ποιει. Το ουν, Ἀφ' εαυτου ου δυναται ποιειν, ουκ
ελευθεριας αναιρεσις, ουδε εξουσιας αφανισμος, αλλ' ομονοιας αποδειξις, και
συμφωνιας μαρτυρια, και ακριβους εγγυτητος, και απαραλλαξιας σημειον. Ἐπειδη
γαρ το σαββατον ελυσε, και παρανομιαν αυτωι ενεκαλουν λεγοντες· Ἄλλα μεν ο
Θεος επεταξεν, αλλα δε συ ποιεις· ταυτην εμφραττων αυτων την αναισχυντιαν
λεγει· Ουκ εστιν υπ' εμου αλλο τι γεγενημενον παρα το γενομενον υπο του Πατρος·
ουδε εναντιος αυτου ειμι και πολεμιος.
Ει δε μη ουτως ειπεν, αλλ' ανθρωπινωτερον και παχυτερον τον λογον
εσχηματιζεν, εννοησον οτι προς Ἰουδαιους διελεγετο, τους αντιθεον αυτον
νομιζοντας. ∆ια τοι τουτο και ταχεως επηγαγεν, ινα μηδεις μηδεν τοιουτον
υποπτευσηι· Τα γαρ εργα, α εκεινος ποιει, ταυτα και ο Υιος ομοιως ποιει. Ει δε μηδεν
αφ' εαυτου ποιει, πως ομοιως ποιει; Ου γαρ το ποιησαι μεγα· τουτο γαρ και οι
αποστολοι εποιουν, νεκρους ηγειρον, λεπρους εκαθηρον, αλλ' ουχ Ὁμοιως ως αυτος.
Ἀλλα πως εκεινοι; Τι ημιν προσεχετε, ως ιδιαι δυναμει η εξουσιαι πεποιηκοσι του
περιπατειν αυτον; Πως δε Ἰησους; Ἵνα ειδητε, οτι εξουσιαν εχει ο Υιος του
ανθρωπου αφιεναι αμαρτιας επι της γης· και παλιν επι της των νεκρων αναστασεως·
Ὥσπερ ο Πατηρ εγειρει τους νεκρους και ζωοποιει, ουτως και ο Υιος ους θελει
ζωοποιει. Καιτοι ηρκει το, Ουτως· αλλ' εκ περιουσιας την αναισχυντιαν των
φιλονεικειν βουλομενων αναστελλων, και το, Θελει, προσεθηκε, δηλον οτι μετ'
εξουσιας απασης. ∆ια τουτο φησι· Τα γαρ εργα, α εκεινος ποιει· ουκ ειπε, τοιαυτα και
ο Υιος ποιει, αλλ' αυτα εκεινα ο Υιος ποιει. Παντα γαρ δι' αυτου εγενετο, και χωρις
αυτου εγενετο ουδε εν. Ὁραις πως συνωθει τον λογον εις ακριβη τινα ενοτητα και
συναφειαν και εγγυτητα, ου τοιαυτα λεγων, αλλ', Αυτα, και, Ὁμοιως, λεγων, ως
Πατηρ; ∆ια δη τουτο και εν τηι συγκαταβασει του λογου σχηματιζων αυτον, και εκει
μετα ασφαλειας πολλης εχρησατο τηι ρησει. Ου γαρ ειπεν, εαν μη τι διδασκηται παρα
του Πατρος, ινα μη μαθητευοντα αυτον εισαγαγηις· ουδε ειπεν, εαν μη τι κελευηται,
ινα μη της των δουλων ταξεως υποπτευσηις· αλλα, Ἂν μη τι βλεπηι τον Πατερα
ποιουντα. Και τουτο δε αυτο πολλης προς τον Πατερα εγγυτητος, και ουτως
ειρημενον. Ει γαρ δυναται τον 56.256 Πατερα οραιν εργαζομενον, και ειδεναι πως
εργαζηται, της αυτης εστιν ουσιας.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

Πολλακις γαρ και εμπροσθεν απεδειξαμεν, οτι ουσιαν ουδεις ιδειν δυναται
μετα ακριβειας, ουδε γνωναι σαφως, εαν μη της αυτης φυσεως ηι. Ἄγγελον γουν
γυμνηι τηι ουσιαι παραγενομενον ανθρωπος ιδειν ουκ ηδυνηθη, και ταυτα πολληι
αρετηι κεκοσμημενος ο ∆ανιηλ. ∆ια δη τουτο ως εξαιρετον τουτο ον αυτου της
φυσεως ετιθει λεγων· Θεον ουδεις εωρακε πωποτε· ο μονογενης Υιος, ο ων εις τον
κολπον του Πατρος, εκεινος εξηγησατο. Και παλιν· Ουχ οτι τον Πατερα τις εωρακεν,
ει μη ο ων παρα του Θεου, αυτος εωρακε τον Πατερα. Καιτοι πολλοι ειδον και αλλοι,
προφηται, και πατριαρχαι, και δικαιοι, και αγγελοι· αλλα την ακριβη λεγει γνωσιν.
Ου μην τουτο ερουμεν, οτι βλεπων αυτον τοτε ποιει· επει το, Παντα δι' αυτου
εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν, πως αν εχοι λογον; και το, Τα εργα, α
εκεινος ποιει, ταυτα και ο Υιος ομοιως ποιει; Ει γαρ ομοιως ποιει, πως βλεπων αυτον
προτερον τοτε ποιει; Ἀναγκη γαρ εσται κατα τον σον λογον, και τον Πατερα
βλεποντα ετερον εργαζομενον ουτως ποιειν· οπερ εσχατης μανιας και ανοιας εστιν.
Ἀλλ' ινα μη τα ασθενη ταυτα διελεγχοντες και ατοπα, μηκυνωμεν τον λογον, εκεινο
ερουμεν· οτι επειδη προς Ἰουδαιους ο λογος ην αυτωι, τους αντιθεον αυτον ειναι
λεγοντας και πολεμιον τωι νομοθετηι, και απο των γινομενων τουτο συλλεγοντας,
δια τουτο ουτως εσχηματισε τον λογον ανθρωπινωτερον και παχυτερον, τωι συνετωι
ακροατηι καταλιμπανων ειδεναι την θεοπρεπη εννοιαν, και τους παχυτερον τι
εννοουντας διορθουμενος· διο εφησε· Τα γαρ εργα α εκεινος ποιει, ταυτα και ο Υιος
ομοιως ποιει.
Ου γαρ δη αναμενει τον Πατερα ιδειν εργαζομενον, και τοτε ποιει, ουδε
μαθητειας δειται· αλλ' οραι μεν αυτου την ουσιαν, και οιδεν αυτην σαφως· Καθαπερ
γαρ γινωσκει με, φησιν, ο Πατηρ, καγω γινωσκω τον Πατερα· εργαζεται δε απαντα
και δημιουργει μετ' εξουσιας της αυτωι προσηκουσης, μετα συνεσεως και σοφιας της
αυτωι συγκεκληρωμενης, ου δεομενος μανθανειν, ου δεομενος ιδειν. Πως γαρ
απηκριβωμενη εικων προς τον γεγεννηκοτα ων και ομοιως παντα εκεινωι ποιων, και
μετα της αυτης δυναμεως; Περι γαρ δυναμεως διαλεγομενος ταυτα επηγαγε λεγων·
Ἐγω και ο Πατηρ εν εσμεν.
Ταυτα ουν απαντα ειδοτες και αποσυλλεξαντες τα ειρημενα, αποστρεφωμεθα
των αιρετικων τους συλλογους, εχωμεθα δε διηνεκως της ορθης πιστεως, και βιον
ακριβη και πολιτειαν τοις δογμασιν ισην επιδειξωμεθα, ινα των μελλοντων
επιτυχωμεν αγαθων, χαριτι και οικτιρμοις του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η
δοξα, και το κρατος, αμα τωι Πατρι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


