In omnes sanctos
Ἰωαννου αρχιεπισκοπου Κωνσταντινουπολεως του Χρυσοστομου
εγκωμιον εις τους αγιους παντας.
∆ευτε σημερον, αδελφοι, των αγιων μαρτυρων την μνημην φαιδρως
πανηγυρισωμεν. ∆ευτε κοινωνησωμεν αυτης της επουρανιου χαριτος· μαρτυρες γαρ
της εν παραδεισωι προδοσιας απολογια, της σφαλεισης ιλαστηρια φυσεως, της
προσκρουσασης ανθρωποτητος δωρα, του γενους του σαλευθεντος υπογραφαι, της
του λησταρχου διορυγης προμαχιονες, της των πιστων ελπιδος ενεχυρα, καρτεριας
θεογραφοι πινακες, μυστικαι χριστιανισμου βελοθηκαι, τοξα του προσταυρωθεντος
απορρητα, ισχυροι της ευσεβειας βραχιονες, δενδρα μετα τομην ανθηροτερα, ριζαι
μετα φθοραν ευθαλεστεραι, κεχωσμενα τοις δαιμοσι δικτυα· ουχ ουτω ταις αρουραις
εμπεριπατουντες στρουθοι τοις κεχωσμενοις συλλαμβανονται βροχοις ως ταις
φυλαις των αγιων μαρτυρων εμβοσκωμενοι δαιμονες τηι κεχωσμενηι περιπυρουντες
τεφραι και πασχουσι του Καιν παρομοιον· ους γαρ εσφαξαν φριττουσιν, ως εκεινος
εσφαγμενον τον Ἄβελ.
Ἐπειδη και δαιμονες εισιν εν τωι αερι τουτωι βαρβαροι και αγριοι και
πολεμους εγειροντες αει και της ειρηνης εχθροι, αντεκατεστησεν αυτοις τα
στρατοπεδα των αγγελων, ινα φαινομενοι μονον αυτους καταστελλωσιν, ινα την
ειρηνην ημιν αει πρυτανευωσι. Και ινα μαθηις οτι αγγελοι ειρηνης εισιν, ακουσον εν
ταις ευχαις αει λεγοντων και διακονων· τον αγγελον της ειρηνης αιτησατε. Ὁραις οτι
και αγγελοι παρεισι και μαρτυρες .... της πανηγυρεως ταυτης των αγιων παντων.
Πλουτον κερδαινουσιν οι μαρτυρες αθανασιας προξενον· δοξης εκεινης επετυχον, ης
η βασιλεια αιωνιος ολον εις ουρανους τον της ζωης θησαυρον αποθεμενοι· τοιαυτη
γαρ των αγιων η νικη ως υπερ των αθανατων αγαθων ελεσθαι και θανατον.
Ἐξεοντο τουτων τοις βασανοις οι σαρκες, αλλ' ο της ψυχης σκοπος αναλγητος
εμενεν· εκοπτοντο τα μελη τοις ξιφεσιν, αλλ' ο προς ουρανον ουκ ετεμνετο ποθος ....
θηριων οδοντες διεσπαραττον σπλαγχνα, αλλα τον της καρδιας ευσεβη λογισμον
ουκ απεσπασαν. Ὄντως ασπις και θωραξ ταις ψυχαις των μαρτυρων τα σωματα·
ταυτα γαρ και μονα τοις των τυραννων τιτρωσκεται βελεσιν· οις γαρ ο της πιστεως
καλος στρατιωτης πειθων τα μελη δεχεσθαι βελη προσιεται γυμνον τωι πολεμωι το
σωμα και νικην εργαζεται, εν οις νικασθαι νομιζεται· νενικηται γαρ διαβολος των
μαρτυρων αικισας τα σωματα. Και τουτου αποδειξις των λειψανων η δυναμις
αορατωι πληγηι φυγαδευουσα δαιμονας. Ταυτα τους μαρτυρας δο 304 ξαζει τα
τροπαια· ταυτα τους ουτω θανηναι θελησαντας αθανατως εδειξε ζησαντας· ταυτα
των αγγελων αι στρατιαι μακαριζουσι ταυτα η κτισις ενεχυρα κατεχει πανταχου
σωτηριας.
Ἑκαστη γαρ λοιπον της οικουμενης πολις και χωρα προστατας ευρισκεται
τους μαρτυρας κατεχουσα· οσον γαρ αυτοις ταις τιμαις ευσεβουντες τρεχομεν,
τοσουτον αυτοις εν απασι κηδεμονας ευρισκομεν. Τιμη δε μαρτυρι η της πολιτειας
ορθοτης, το προς τον Θεον ευσυνειδητον· διδασκαλοι γαρ ημων ευσεβειας και
πολιται οι μαρτυρες Χριστον εχοντες οδηγον χαρις τωι φιλανθρωπωι δεσποτηι, το και
τηι γηι δεδοκοτι θησαυρους τους αγιους Παντας· εν αυτηι γαρ επετεθη των ουρανων
τα κειμηλια, οι τιμιοι μαργαριται, το χρυσιον το δοκιμον, τα σκευη τα εκλεκτα·
ταυτα γαρ εστι των μαρτυρων τα λειψανα και τεως ο ουρανος τηι γηι παρεχωρησε
συγχωρων ευλογεισθαι των ανθρωπων τον βιον· εκει γαρ η καταθυμιος διαμονη
των μαρτυρων, εκει των αγωνων η περιποθητος ανεσις, εκει οι της νικης πολυτιμοι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

στεφανοι. Και ταυτα μεν ο ουρανος φυλαττειν προστετακται περιμενων αυτων εκει
την απολαυσιν, κατεχει δε τουτους τεως η γη. Ὁ ουρανος δε και .... παρεληφθη
φαιδροτητος. Ἔσχε λαμπαδας πυρος τους αστερας, εσχε πληθος αγιων η γη, ως
εκεινος αγγελων εχει δοξολογουντας. Ουτοι οι μακαριοι μαρτυρες δια Χριστον
κολασθεντες, στρεβλωθεντες, θηριοις παραδοθεντες, πυρι και ξιφει αναλωθεντες
νυν δορυφορουνται, τιμωνται, δοξαζονται, εν ουρανοις βασιλευουσι, τον Θεον
δυσωπουσιν, αμαρτωλοις βοηθουσι, την οικουμενην φυλαττουσι, πολεις αγιαζουσιν,
ερημους πολιζουσιν, ευλογουσι τας χωρας, λαους συγκροτουσι, βαρβαρους
αποστρεφουσι .... λειψανοις μεριζομενης. ∆ηλον δε τουτο εκ της κατατεθεισης
σημερον κιβωτου εχουσης το μαννα, κιβωτου της αλλοφυλους νικωσης, κιβωτου
της ασφαλεστερας του Νωε· η μεν γαρ επανω των υδατων νηχομενη διεσωζετο, η δε
εν αυτωι τωι θανατωι φερομενη λυτρουται· δια γαρ τουτο και εν τοις κολποις αυτη
της γης καταχωννυται ψυχαγωγουσα και τους εν Ἅδηι βυθιζομενους ανθρωπους.
Τοιουτος σημερον ο ημετερος θησαυρος, τοιουτον ο οικος των μαρτυρων εδεξατο
πλουτον, τοιαυτην ο τοπος εκτησατο χαριν.
Ἐνταυθα της αγιωσυνης λοιπον το μυρον πηγαζει, ενταυθα της των παθων
θεραπειας διοδευει τα ρειθρα, ενθεν οι οχετοι των ιασεων ρεουσιν, ενθεν πολις
ευφραινεται πεινωσα, ενθεν ποιμνια διψωντα κορεννυται, ενθεν λαος συντρεχων
αγιαζεται, ενθεν Χριστος σπλαγχνιζεται δοξαζομενος. Ἐννοησον οσοι και μαρ 305
τυριου στεφανον ανεδησαντο· οι μεν γαρ εμαστιχθησαν, οι δε εις δεσμωτηριον
ενεκλεισθησαν, οι δε αλυσεσι περιεκειντο, οι δε πατριδος εξεπεσαν, οι δε ουσιαν
απεβαλον, οι δε προς την υπεροριαν μετωικισθησαν, οι δε εσφαγησαν, οι μεν και τηι
πειραι, οι δε και τηι γνωμηι· και γαρ δορατων γυμνουμενων και ξιφων ηκονημενων
και απειλων καθ' εκαστην ημεραν γιγνομενων και των εν αρχαις θυμου πνεοντων
και φωνων επανατεινομενων μυρια ειδη και κολασεων και τιμωριων ουκ ειξαν
ουδε ενεδωκαν, αλλ' εστησαν επι της πετρας ακινητοι παντα ποιησαι και παθειν
αιρουμενοι ωστε μη κοινωνησαι τηι παρανομιαι των τα τοιαυτα τετολμηκοτων, ουκ
ανδρες μονον, αλλα και γυναικες· και γαρ και γυναικες προς τον αγωνα απεδυσαντο
τουτον και ανδρων πολλαχου μαλλον ηνδρισαντο. Ου γυναικες δε μονον, αλλα και
νεοι και μειρακια κομιδη, ων γενοιτο .... ωι η δοξα συν τωι πατρι και τωι αγιωι
πνευματι νυν και αει και εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.
338 Εικοτως αγωνιω τοις της δειλιας δεσμοις συνεχομενος, πως εμπλησω το
διψος της υμετερας φιληκοΐας, ποιαν προθησω του λογου την τραπεζαν, τις γενωμαι
λαον τοσουτον δεξιουμενος, ωι μονος Χριστος επαρκεσει προς εστιασιν. επι θυραις
λοιπον η του κοσμου χαρα, πλησιαζει ο λιμην της δεσποτικης αναστασεως. παλιν
θορυβειται 339 των Ἰουδαιων το αλογιστον εθνος, παλιν κατα του ποιμενος
υλακτουσιν οι κυνες, παλιν κατα του δεσποτου στασιαζουσιν οι δουλοι, παλιν
βουλευονται κατα του φωτος οι του σκοτους εργαται, παλιν Ἰουδας μελεται την
παρανομον πρασιν, παλιν ετοιμαζουσιν οι Ἰουδαιοι αργυρια, ινα τωι ᾅδηι
παραπεμψωσι τον εν νεκροις ελευθερον και μαθωσιν αιχμαλωτιζομενον θανατον,
ινα τιναχθωσι ταφοι και νεκροι πτερωθωσι προς εγερσιν, παλιν μαθητης πιπρασκει,
νομομαθεις δε αγοραζουσι και ληιστης επι σταυρου θεολογει. Ἀλλα της του προδοτου
φωνης μνημονευσωμεν· «τι μοι θελετε δουναι», φησιν, «καγω υμιν παραδωσω
αυτον». τι [σοι] θελουσι δουναι, Ἰουδα; το της αγχονης σχοινιον, το εξωτερον
σκοτος, της βασιλειας την αλλοτριωσιν, τον χωρισμον των αγιων, το ανεγερτον
πτωμα, ταυτα σοι εκ του συναλλαγματος του προς Ἰουδαιους τα κερδη. [«τι μοι
θελετε δουναι;»] τι σοι δυνανται δουναι τοιουτον οσον μελλεις απολειν, παμπονηρε;
ινατι δε ουτως ολιγου πιπρασκεις τον ουρανου και γης αρχιτεκτονα, τον εν παλαμηι
τα συμπαντα φεροντα; οτε τον δεσποτην σου εθεασω τιμωμενον, συ το πολυτιμητον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

μυρον κατα της φοβερας αυτου κεφαλης εκχεομενον ειδες και της φιλοτιμιας του
γυναιου καταγινωσκων εβοας· «εις τι η απωλεια αυτη;» «διατι τουτο το μυρον ουκ
επραθη τριακοσιων δηναριων και εδοθη πτωχοις;» και το μεν μυρον το εκ διαφορων
ειδων κατασκευαζομενον και εν τεχνηι τινι μυρεψουμενον τριακοσιων διετιμησας
δηναριων, το δε αληθινον μυρον το οσφραινον νεκρους την αναστασιν τριακοντα
δηναριων πιπρασκεις; ουκ οιδας τι πωλεις, Ἰουδα. εσκοτωσε σε της φιλαργυριας η
μεθη. ποτε δε εγνως δεσποτην παρα δουλου πωλουμενον, ποτε δε εμαθες πιπρασκειν
φως και αγοραζειν σκοτος; ινατι δε της αγαπης ενυβρισας το γνωρισμα, ινατι δε
φιληματι την προδοσιαν εργαζηι; καλως σε στηλιτευων πορρωθεν ο προφητης 340
εβοα· «ου αρας το στομα αυτου γεμει και πικριας και δολου, υπο την γλωσσαν αυτου
κοπος και πονος·» «ωσει ξυρον ηκονημενον εποιησας δολον»· και κατεφιλεις τον
δεσποτην σου. προσελθε, φιλησον· ανεχεται ο σωτηρ μακροθυμως, ου το δυσωδες
του σου φιληματος αποστρεφομενος, αλλ' ην εδωκε σοι εκ των σων χειλεων
ανακαλουμενος χρεωφειληματος χαριν.
ω ποσον η φιλαργυρια δεινον. δια ταυτης ο μαθητης αποστολικης
απορραγεις σειρας, του πνιγμου το σχοινιον κληρονομει και αξιον δεικνυει της
αγχονης τον λαιμον, δι' ου προηλθε της προδοσιας τα ρηματα. ω πηλικον νηψις
αγαθον. δια ταυτης γαρ ο ληιστης επηδησεν απο σταυρου εις παραδεισον· ως γαρ ειδε
τον δεσποτην εν μεσωι κρεμαμενον και πασαν την κτισιν κραδαινομενην τωι φοβωι
και ηλιον μεν εν χαλεπωι κατακαλυπτομενον πενθει, της ημερας δε το φως
υποφευγον, τα στοιχεια την ταξιν αρνουμενα, ρηγνυμενας τας πετρας–ως απαντα
ταυτα εθεασατο, ειτα το συνειδος αναγνους το οικειον και συλληιστου τας πραξεις
ουκ αγνοων, την κτισιν ως ειδε τηιδε κακεισε φερομενην και τρεμουσαν, τον εν μεσωι
δεσποτην των τρεμοντων εγνωρισε και γνωρισας ευθυς ανεβοησε· «μνησθητι μου,
κυριε, οταν ελθηις εν τηι βασιλειαι σου.» οντως γοργος ο ληιστης της ενδεκατης ωρας
εργατης· ολον γαρ το της ημερας του βιου ανεπληρωσεν εργον, ηι εμισθωθη ωραι
προθυμως ειργασατο. ουκ ωκλασε τηι πιστει, ουκ απειδεν εις τας υβρεις, εις τας
πληγας ουκ απεβληψε, τα των Ἰουδαιων ονειδη παρεκρουσατο, ελαβε την κτισιν
διδασκαλον και τον της κτισεως δεσποτην γνωρισας αξιαν εδωκε την προσκυνησιν.
Τι ουν προς ταυτα ο των μισθων αποδοτης, ο φιλοτιμος εν ταις ευεργεσιαις
Χριστος; του ληιστου το μελλον ζητησαντος αυτος ανυπερθετον την χαριν επεδειξεν·
εκεινου γαρ ειρηκοτος· «μνησθητι μου, κυριε, οταν ελθηις εν τηι βασιλειαι σου», ο
δεσποτης ευθυς απεκρινατο λεγων· «αμην, λεγω σοι, σημερον μετ' εμου εσηι εν τωι
παρα 341 δεισωι.» αληθης η λεγουσα γραφη· «ετι λαλουντος σου ερω· ιδου παρειμι.»
αυτωι τωι Χριστωι η δοξα συν πατρι και αγιωι πνευματι εις τους αιωνας των αιωνων.
αμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


