In sanctum Romanum
ΕΓΚΩΜΙΟΝ Εις τον αγιον μαρτυρα Ῥωμανον αʹ.
50.605
αʹ. Παλιν μαρτυρων μνημη, και παλιν εορτη, και, πανηγυρις πνευματικη.
Ἔκαμον εκεινοι, και χαιρομεν ημεις· επαλαισαν εκεινοι, και ημεις αγαλλομεθα·
εκεινων ο στεφανος, και κοινον το κλεος, μαλλον δε της Ἐκκλησιας απασης η δοξα.
Και πως αν τουτο γενοιτο; φησιν. Ὅτι μερη και μελη ημων εισιν οι μαρτυρες. Ειτε δε
πασχει εν μελος, συμπασχει παντα 50.606 τα μελη· ειτε δοξαζεται εν μελος, συγχαιρει
παντα τα μελη. Ἡ κεφαλη στεφανουται, και το λοιπον σωμα αγαλλεται· εις
Ὀλυμπιονικης γινεται, και ολοκληρος δημος ευφραινεται, και μετα πολλης αυτον
δεχεται της ευφημιας. Ει δε επι των Ὀλυμπιακων αγωνων οι μηδεν εις τους ιδρωτας
εκεινους εισενεγκοντες τοσαυτην καρπουνται την ηδονην, πολλωι μαλλον επι των
της ευσεβειας αθλητων τουτο γενοιτ' αν. Ποδες εσμεν ημεις, οι μαρτυρες κεφαλη·
αλλ' ου δυναται ειπειν η κεφαλη τοις ποσι, Χρειαν υμων ουκ εχω. 50.607 Ἔνδοξα τα
μελη, αλλ' η υπεροχη της δοξης ου ποιει της προ τα λοιπα μερη συναφειας
αλλοτριωσιν· ταυτηι γαρ μαλιστα ενδοξα γινεται, οταν την προς ημας συναφειαν μη
διακρουσηται· επει και οφθαλμος, του λοιπου παντος σωματος λαμπροτερος ων,
τοτε την οικειαν διατηρει δοξαν, οταν μη του λοιπου σωματος αποσχιζηται. Και τι
λεγω περι μαρτυρων; Ει γαρ ο ∆εσποτης αυτων ουκ επηισχυνθη γενεσθαι ημων
κεφαλη, πολλωι μαλλον αυτοι μελη ημων ειναι ουκ επαισχυνονται· αγαπην γαρ
εχουσιν εῤριζωμενην, η δε αγαπη τα διεστηκοτα συναπτειν και συνδειν ειωθε, και
περι της αξιας ουκ ακριβολογειται. Ὥσπερ ουν αυτοι συναλγουσιν ημων τοις
αμαρτημασιν, ουτως ημεις συγχαιρομεν αυτων τοις κατορθωμασιν. Ουτω και
Παυλος εκελευσε ποιειν λεγων, Χαιρειν μετα χαιροντων, και κλαιειν μετα
κλαιοντων. Ἀλλα το μεν κλαιειν μετα κλαιοντων ευκολον, το δε χαιρειν μετα
χαιροντων ου σφοδρα ραιδιον· ραιον γαρ τοις εν συμφοραις ουσι συναλγουμεν, η τοις
ευδοκιμουσι συνηδομεθα. Ἐκει μεν γαρ αυτη της συμφορας η φυσις και τον λιθον
ικανη προς συμπαθειαν επικαμψαι· ενταυθα δε επι της ευπραγιας ο φθονος και η
βασκανια τον μη σφοδρα φιλοσοφουντα ουκ αφιησι γενεσθαι κοινωνον της ηδονης.
Ὥσπερ γαρ η αγαπη τα διηιρημενα συναγει και συνδει, ουτως η βασκανια τα
ηνωμενα διαιρει. ∆ιο παρακαλω, μελετησωμεν συγχαιρειν τοις ευδοκιμουσιν, ινα
και φθονου και βασκανιας την ψυχην εκκαθαρωμεν· ουδεν γαρ ουτως απελαυνει το
νοσημα τουτο το χαλεπον και δυσιατον, ως το συνηδεσθαι τοις εν αρετηι βιουσιν.
Ἄκουσον γουν πως ο Παυλος εν εκατεροις τουτοις εστιν ακρος· Τις, φησιν, ασθενει,
και ουκ ασθενω; τις σκανδαλιζεται, και ουκ εγω πυρουμαι; Ουκ ειπε, και ουκ εγω
λυπουμαι, αλλ', ουκ εγω πυρουμαι, τηι προσηγοριαι, της πυρωσεως την επιτασιν της
οδυνης ημιν παραστησαι βουλομενος.
Και παλιν ετεροις γραφων, Χωρις ημων εβασιλευσατε, φησιν· και οφελον γε
εβασιλευσατε, ινα και ημεις υμιν συμβασιλευσωμεν· και παλιν· Νυν ζωμεν, εαν υμεις
στηκητε εν Κυριωι. Ὅρα πως περισπουδαστος ην αυτωι των αδελφων η ευδοκιμησις,
ος ουτε ζηιν ενομιζεν, εκεινων μη σωζομενων. Ἄνθρωπος εις τριτον αρπαγεις
ουρανον, και εις παραδεισον απενεχθεις, και μυστηριων κοινωνησας αποῤρητων,
και τοσαυτης προς τον Θεον απολαυσας παῤρησιας, ου σφοδρα αισθησιν εκεινων
ελαμβανε των αγαθων, ει μη και τους αδελφους ειδε συν αυτωι διασωζομενους. Οιδε
γαρ, οιδε σαφως, οτι αγαπης ουδεν ουτε μειζον ουτε ισον εστιν, ουδε αυτο το
μαρτυριον, ο παντων εστι κεφαλαιον των αγαθων· και πως, ακουσον. Ἀγαπη μεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γαρ και χωρις μαρτυριου ποιει μαθητας του Χριστου, μαρτυριον δε χωρις αγαπης ουκ
αν ισχυσειε τουτο εργασασθαι. Ποθεν τουτο δηλον; Ἀπ' αυτων των του Χριστου
ρηματων· προς γαρ τους μαθητας ελεγεν· Ἐν τουτωι γνωσονται παντες, οτι μαθηται
μου εστε, εαν αγαπατε αλληλους. Ἰδου αγαπη χωρις μαρτυριου μαθητας ποιει.
50.608 Ὅτι δε μαρτυριον χωρις αγαπης ου μονον μαθητας ου ποιει, αλλ' ουδε ωφελει
τι τον υπομενοντα, ακουσον Παυλου λεγοντος· Ἐαν παραδω το σωμα μου, ινα
καυθησωμαι, αγαπην δε μη εχω, ουδεν ωφελουμαι.
βʹ. ∆ια τουτο μαλιστα τον αγιον τουτον φιλω τον σημερον ημας
συναγαγοντα, τον μακαριον Ῥωμανον, οτι μετα του μαρτυριου πολλην την αγαπην
επεδειξατο, διο και την γλωτταν εξεκοπτετο την αγιαν. Και γαρ και τουτο αξιον
εξετασαι, τι δη ποτε ουκ επι βασανους και κολασεις και τιμωριας ηγαγεν αυτον ο
διαβολος, αλλα την γλωτταν απετεμεν· ου γαρ εικη τουτο εποιησεν, αλλα μετα
πολλης της πονηριας· και γαρ κακουργον εστι το θηριον, και παντα κατα της
ημετερας σωτηριας πραγματευεται και κινει. Φερε ουν εξετασωμεν, τι δηποτε επι
την εκκοπην της γλωττης εχωρησε, μικρον γουν ανωτερω τον λογον αγαγοντες·
ουτω γαρ εισομεθα και την του Θεου φιλανθρωπιαν, και την του μαρτυρος
υπομονην, και την του διαβολου κακουργιαν· και την μεν του Θεου φιλανθρωπιαν
μαθοντες ευχαριστησομεν τωι ∆εσποτηι, την δε του μαρτυρος υπομονην γνοντες
μιμησομεθα τον συνδουλον, την δε του διαβολου κακουργιαν καταμαθοντες,
αποστραφησομεθα τον εχθρον. ∆ια γαρ τουτο ημιν εδωκεν ο Θεος ειδεναι αυτου τας
μηχανας, ινα μειζονως αυτον μισησαντες ευκολωτερον αυτου περιγενωμεθα. Ὅτι
γαρ δυνατον ειδεναι αυτου τα νοηματα, ακουσον τι φησιν ο Παυλος περι του
πεπορνευκοτος· Κορινθιοις γαρ επιστελλων ουτω πως φησι· Κυρωσατε εις αυτον
αγαπην, ινα μη πλεονεκτηθωμεν υπο του Σατανα· ου γαρ αυτου τα νοηματα
αγνοουμεν. Τις ουν η αιτια, δι' ην την γλωτταν εξεκοψε; Μικρον ανωθεν ανασχεσθε
μου διηγουμενου. Πολεμος ανεῤριπισθη ποτε κατα των Ἐκκλησιων χαλεπος, ουχι
βαρβαρων επιδραμοντων τας πολεις, ουδε αλλογενων τινων, αλλ' αυτων των
δοκουντων προεσταναι της καθ' ημας οικουμενης, και βαρβαρων, και πολεμιων, και
τυραννων απαντων απηνεστερον και ωμοτερον κεχρημενων τοις υπηκοοις. Ου γαρ
υπερ ελευθεριας, και πατριδος, και χρηματων, και της παρουσης ζωης ο κινδυνος ην
τοτε, αλλ' υπερ βασιλειας ουρανων, και των αποκειμενων αγαθων, υπερ αθανατου
ζωης, υπερ ομολογιας της εις τον Χριστον.
Και καινος τις αιχμαλωσιας επενοειτο τροπος· ου γαρ της ενταυθα πολεως
εξεβαλλον, αλλα της ανω Ἱερουσαλημ της ελευθερας επεχειρουν αποστερειν, και
την ψυχην εκαστον καταθυειν ηναγκαζον επι των βωμων, και τον οικειον ∆εσποτην
εξομνυσθαι, και τηι των δαιμονων υποκυπτειν τυραννιδι, και τους λυμεωνας και
εχθρους της σωτηριας της ημετερας θεραπευειν δαιμονας· ο μυριων θανατων και
πασης γεεννης χαλεπωτερον ην και αφορητοτερον ταις φιλοχριστοις ψυχαις. Τοτε
δη πολλων υποβρυχιων γινομενων, και του χειμωνος αιρομενου, και πολλων
ναυαγουντων, ο μακαριος ουτος Ῥωμανος παρελθων εις μεσους ουκ εσκοπησεν
ευθεως, οπως εαυτον επιδωι τοις κινδυνοις, αλλα προτερον τους πεφοβημενους, τους
αναπεπτωκοτας, τους την οικειαν προδοντας σωτηριαν συνηγε, παρεθαῤρυνεν,
αναμαχεσασθαι παρεσκευαζε, τους μεν καταπεσοντας ανορθων, τους δε εστωτας
ασφαλιζομενος ευχαις, και παραινεσεσι, και συμβουλαις, περι των μελλοντων,
50.609 περι των παροντων πραγματων πολλα φιλοσοφων, δεικνυς το προσκαιρον
τουτων, το διηνεκες εκεινων, αντιτιθεις τοις πονοις τα επαθλα, ταις βασανοις τους
στεφανους, ταις αλγηδοσι τα βραβεια, διδασκων τις μεν η παρουσα ζωη, τις δε η
μελλουσα, και ποσον εκατερας το μεσον, και οτι παντως αποθανειν αναγκη· καν γαρ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

μη τουτωι τωι τροπωι καταλυσωμεν την ζωην, τωι νομωι της φυσεως παντως
αναγκαζομενοι μικρον γουν υστερον των σωματων αποστησομεθα τουτων. Ταυτα
δη και τα τουτοις εοικοτα παραινων ανωρθωσε τας παρειμενας χειρας, εστηριξε τα
παραλελυμενα γονατα, τους φυγαδας επανηγαγε, την δειλιαν εξεβαλε, την αγωνιαν
απηλασε, θαρσος ενεθηκεν, αντι δειλων προθυμους εποιησεν, αντι δορκαδων και
ελαφων λεοντας απειργασατο πολλης πνεοντας της ισχυος, συνεκροτησε του
Χριστου το στρατοπεδον, την αισχυνην την παρ' ημιν εις τας των πολεμιων
μετηνεγκε κεφαλας. Ἰδων τοινυν ο διαβολος αθροαν μεταβολην γεγενημενην, και
τους χθες και πρυην δεδοικοτας αυτον και τρεμοντας, νυν καταγελωντας αυτου και
κατατολμωντας, επαποδυομενους τοις κινδυνοις, επιπηδωντας τοις κολαστηριοις,
και γνους τον αιτιον, παντας αφεις, κατ' εκεινου λοιπον επνευσεν ολος, πασαν την
δυναμιν αυτου και την μανιαν κατα της μακαριας ταυτης κινων κεφαλης. Και τι
ποιει; Σκοπειτε την κακουργιαν. Ουκ ηγαγεν αυτον επι βασανους, ουκ απετεμεν
αυτου την κεφαλην· εδιδαξε γαρ αυτον ο παρελθων χρονος, οτι παντα ταυτα εικη
και ματην εγινετο. Ου γαρ μονον ουκ ενεκοψε των πεπιστευκοτων την προθυμιαν,
αλλα και επετεινε πλεον, και μειζω και θερμοτεραν αυτην εποιησεν.
Ἄνθρακας υπεστορεσα, φησιν, οι δε ως επι ροδα ετρεχον· πυρ ανηψα, οι δε
ως εις πηγας υδατων ψυχρων εαυτους εῤριψαν· κατεξανα τας πλευρας, και βαθειας
ανετεμον αυλακας, και κατηγαγον ρυακας αιματων, οι δε ως χρυσιωι παντοθεν
περιῤρεομενοι, ουτως εκαλλωπιζοντο· τοις κρημνοις εῤριψα, και εις πελαγος
κατεποντισα, οι δε ουχ ως εις βυθον καταβαινοντες, αλλ' ως εις αυτον αναβαινοντες
τον ουρανον, ουτω διεκειντο σκιρτωντες, και αγαλλομενοι, και ωσπερ εν ιεραι πομπηι
χορευοντες, και εν λειμωνι παιζοντες χλοερωι, ουτω τας τιμωριας εκαστος ηρπαζον,
ουχ ως τιμωριας, αλλ' ως ανθη λαμβανοντες εαρινα, και στεφανουμενοι, και τηι της
οικειας προθυμιας υπερβοληι τας εμας προεφθανον τιμωριας. Τι τοινυν αν ειη
πρακτεον, φησιν; Ἀποτεμω τουτου την κεφαλην; Ἀλλ' οπερ ευχεται, τουτο γινεται,
και μειζονα λαμβανουσιν οι μαθηται την δια των εργων παραινεσιν· και γαρ
παρηινεσεν, οτι μαρτυρων θανατος ουκ εστι θανατος, αλλα ζωη περας ουκ εχουσα,
και μαλιστα γε υπερ ταυτης παντα υπομενειν χρη, και οτι δει καταφρονειν τελευτης.
Ἂν τοινυν αποτεμω την κεφαλην, και γενναιως ενεγκηι το συμβαν, δια των εργων
αυτους παιδευσει σαφεστερον, οτι ουτω θανατου δει καταφρονειν, και μαλλον
αυτων ανορθωσει τα φρονηματα, και πλειονα αυτοις εμπνευσει τελευτησας την
προθυμιαν. ∆ια τουτο την γλωτταν απετεμεν, ινα αποστερηθεντες της φωνης, ης
απηλαυον οι του μαρτυρος μαθηται, και της συμβουλης εκπεσοντες, και της
παραινεσεως ερη 50.610 μωθεντες, δειλοτεροι γενωνται, και προς την προτεραν
αγωνιαν επανελθωσιν, ουκ εχοντες τον επαλειφοντα, ουδε τον διεγειροντα και
καθοπλιζοντα.
γʹ. Και σκοπει μοι την κακουργιαν. Ἡρωδης μεν απετεμε την κεφαλην
Ἰωαννου· ουτος δε ουχι την κεφαλην, αλλα την γλωτταν μονην. Τι δηποτε; ∆ια
πολλην κακουργιαν και σκαιοτητα. Ἂν αποτεμω την κεφαλην, φησι, και αποθανηι,
απελευσεται ουχ ορων την απωλειαν των εαυτου αδελφων· εγω δε αυτον βουλομαι
στησαι μαρτυρα των πτωματων και της συμφορας των οικειων στρατιωτων, ιν', υπο
της οδυνης αγχηται καταπιπτοντας μεν ορων, χειρα δε ορεγειν μη δυναμενος, και το
συμβουλευσαι ταυτα απερ και προτερον ουκ εχων, της φωνης μετα της γλωττης
εκκοπεισης. Ἀλλ' ο δρασσομενος τους σοφους εν τηι πανουργιαι αυτων, το σοφισμα
τουτο εις την εκεινου περιετρεψε κεφαλην, και ου μονον συμβουλης ουκ
απεστερησεν, αλλα και πλειονος αυτους εποιησεν απολαυσαι παραινεσεως, και
πνευματικωτερας μετασχειν διδασκαλιας. Ἐπειδη γαρ τουτο εκρατησε, καλειται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

λοιπον επι την τομην ο ιατρος, και δημιος αντι ιατρου γιγνεται, ουχι το νενοσηκος
διορθουμενος μελος, αλλα το υγιαινον διαφθειρων· και την γλωτταν εξελων, ουκ
ισχυσεν αυτηι συνεξελειν και την φωνην· αλλ' η μεν της σαρκος εξεκοπτετο γλωττα,
η δε της χαριτος εφιπτατο τωι στοματι του μακαριου· και η μεν φυσις το οικειον
ηφιει μελος, του σιδηρου τουτο καταναγκαζοντος, η δε χαρις συνεκπεσειν αυτηι την
φωνην ουκ ειασεν· οθεν λοιπον πνευματικωτερας απηλαυον οι μαθηται
διδασκαλιας, ουκ ανθρωπινηι φωνηι καθαπερ τα προτερα ακουοντες, αλλα θειαι τινι,
και πνευματικηι, και μειζονι της φυσεως της ημετερας· και παντες συνετρεχον,
ανωθεν αγγελοι, κατωθεν ανθρωποι, εκαστος χωρις γλωττης στομα ιδειν
επιθυμουντες, και ακουσαι φθεγγομενου ουτως.
Και γαρ ην οντως θαυμαστον και παραδοξον στομα ανευ γλωττης
φθεγγομενον, πολλην μεν τωι διαβολωι φερον αισχυνην, πολλην δε τωι μαρτυρι
δοξαν, μεγαλην δε τοις μαθηταις παρακλησιν και υπομονης υποθεσιν. Και γαρ εθος
τωι Θεωι τοιουτον ανωθεν και εξ αρχης, απερ αν καθ' ημων ο διαβολος ραψηι, ταυτα
εις την εκεινου τρεπειν κεφαλην, και υπερ της ημετερας κατασκευαζειν σωτηριας.
Σκοπει δε· εξεβαλεν εκεινος του παραδεισου τον ανθρωπον, και ανεωιξεν αυτωι τον
ουρανον ο Θεος· απηλασεν αυτον εκεινος της αρχης της εν τηι γηι, και εδωκεν αυτωι
την βασιλειαν των ουρανων ο Θεος, και εν τωι θρονωι τωι βασιλικωι την φυσιν
ενιδρυσε την ημετεραν. Ουτως αει μειζονα διδωσιν αγαθα, ων ο διαβολος
αποστερειν επιχειρει. Ποιει δε τουτο, εκεινον τε οκνηροτερον εν ταις καθ' ημων
κατασκευαζων επιβουλαις, ημας δε παιδευων μηδεποτε αυτου δεδοικεναι τα
μηχανηματα· ο δη και ενταυθα γεγονεν επι του μαρτυρος. Ἧς γαρ προσεδοκησε
φωνης αποστερησειν αυτον, πολλωι μειζονα και σεμνοτεραν αυτωι εχαρισατο ο Θεος.
Ου γαρ ην ισον μετα γλωττης φθεγγεσθαι, και χωρις γλωττης· το μεν γαρ ακολουθον
ην, και κοινον απασι, το δε υπερ την φυσιν, και αυτου ιδιον εγενετο μονου. Καιτοι
και ει αφωνος εστη μετα την της γλωττης εκκοπην ο μαρτυς, και ουτως αυτωι τα των
αγωνων πεπληρωτο, και ο στεφανος απηρτιστο· ηττα γαρ μεγιστη και σαφης
αποδειξις ην το την γλωτταν τεμειν. Ει γαρ μη 50.611 εφοβου την γλωτταν, ω μιαρε
και παμμιαρε, τινος ενεκεν αυτην απετεμες; τινος ενεκεν ουκ αφηκας των
παλαισματων την υποθεσιν, αλλ' απεκλεισας το σταδιον; Ὥσπερ αν ει τις
παγκρατιαζειν μελλων, ειτα πληγας αφατους λαβων, και μη δυναμενος αντιστηναι
λοιπον, κελευσειεν εκκοπηναι του ανταγωνιστου τας χειρας, και ουτως αυτον παιοι,
ου χρεια λοιπον ετερας αποδειξεως προς το την νικην τωι τας χειρας εκκοπεντι
ψηφισασθαι· ουτω δη και επι του μαρτυρος σαφεστερα παντων αποδειξις η της
γλωττης εκκοπη γεγονε της κατα του διαβολου νικης. Ει γαρ και θνητη ην η γλωττα,
αλλ' επειδη αθανατα τραυματα δεδωκε τωι διαβολωι, δια τουτο κατ' εκεινης επνευσεν
ολος, εαυτον μεν εις μειζονα καθιστων αισχυνην, τωι δε μαρτυρι λαμπροτερον ποιων
τον στεφανον. Ὥσπερ γαρ θαυμαστον χωρις ριζης δενδρον ιδειν, και χωρις πηγης
ποταμον· ουτω και χωρις γλωττης φωνην.
δʹ. Που νυν εισιν οι τηι των σωματων αναστασει διαπιστουντες; Ἰδου η φωνη
και απεθανε και ανεστη, και εν μιαι καιρου ροπηι ταυτα αμφοτερα γεγονε. Καιτοι
τουτο της των σωματων αναστασεως πολλωι μειζον εστιν· εκει μεν γαρ η φυσις των
σωματων υποκειται, η συνθεσις δε διαλελυται μονον· ενταυθα δε αυτη η υποθεσις
της φωνης ανηιρητο, αλλ' ομως λαμπροτερα παλιν εγιγνετο. Καιτοι γε αυλου τας
γλωττιδας αν αφεληις, αχρηστον λοιπον κειται το οργανον· αλλ' ουχ ουτως ο αυλος
ο πνευματικος, αλλα και την γλωτταν αφαιρεθεις ου μονον ουκ ην αφωνος, αλλα
και εμμελεστερον και μυστικωτερον ηφιει μελος, και μετα πλειονος της εκπληξεως.
Και επι κιθαρας δε παλιν, αν το πληκτρον τις εξαρπασηι μονον, αργος ο τεχνιτης,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

αχρηστος η τεχνη, ματαιον το οργανον γιγνεται· ενταυθα δε ουδεν τοιουτον, αλλα
τουναντιον απαν.
Και γαρ ην κιθαρα το στομα, ην πληκτρον η γλωττα, τεχνιτης δε η ψυχη, και
τεχνη η ομολογια· αλλ' ομως αφαιρεθεντος του πληκτρου, της γλωσσης λεγω, ουτε
ο τεχνιτης, ουτε η τεχνη, ουτε το οργανον αχρηστον γεγονεν, αλλα παντα την
οικειαν δυναμιν επεδεικνυτο. Τις ταυτα εποιησε; τις ταυτα επεδειξε τα θαυμαστα και
παραδοξα; Ὁ Θεος ο ποιων θαυμασια μονος, περι ου φησιν ο ∆αυιδ, Κυριε ο Κυριος
ημων, ως θαυμαστον το ονομα σου εν πασηι τηι γηι· οτι επηρθη η μεγαλοπρεπεια σου
υπερανω των ουρανων· εκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων κατηρτισω αινον. Τοτε
μεν ουν εκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων, νυν δε εκ στοματος αγλωτ 50.612
των· τοτε φυσις αωρος; νυν δε στομα ερημον· απαλη τοτε η ριζα επι των παιδων ην,
αλλ' ο καρπος απηρτισμενος· ενταυθα δε και αυτη η ριζα ανηιρητο, και η του καρπου
γενεσις ουκ εκωλυετο· καρπος γαρ γλωττης φωνη. Θαυμαστοτερα τα υστερα των
προτερων. Και γαρ ινα ταυτα μη απιστηται, δια τουτο εκεινα προεδραμεν, ινα εν
τουτοις μη θορυβωμεθα, της διανοιας ημων εν εκεινοις προεθισθεισης ∆ια τουτο,
ταυτα απηντησεν, ινα εκεινα τα αφανη και τα παλαια απο των φανερων και νεωστι
γενομενων πιστευηται. Ουτω ποτε και η ραβδος Ἀαρων εβλαστησεν, ωσπερ
εβλαστησε το στομα του μαρτυρος νυν. Ἀλλα τινος ενεκεν εβλαστησεν η ραβδος
Ἀαρων τοτε; Ἐπειδη ο ιερευς ητιμαζετο. Τινος δε ενεκεν εβλαστησε νυν το στομα
του μαρτυρος; Ἐπειδη ο μεγας αρχιερευς εβλασφημειτο Ἰησους ο Χριστος. Ὅρα ποση
του θαυματος και συγγενεια και υπεροχη. Καθαπερ γαρ εκεινη η ραβδος ουχ
ηνωμενη ριζηι, ουδε ελκουσα τας απο της γης νοτιδας, αλλ' ερημος της χορηγιας
ουσα της εκειθεν, και την καρπογονον απολεσασα δυναμιν, εξαιφνης καρπον
εδειξεν· ουτω δη και ενταυθα η φωνη της ριζης αποστερηθεισα, και την εκ του
οργανου δυναμιν ουκ εχουσα, εν ξηρωι και αγονωι στοματι εξαιφνης εβλαστησεν. Ἐν
τουτωι μεν η συγγενεια, εν ετερωι δε η υπεροχη· πολυ γαρ εκατερου του καρπου το
μεσον. Ὁ μεν γαρ αισθητος ην, ο δε πνευματικος, και τους ουρανους ανοιγων αυτους
τωι την φωνην ταυτην αποτεκοντι τοτε.
Ὑπερ δη τουτων απαντων συγχαιρωμεν τωι μαρτυρι, δοξαζωμεν τον ταυτα
θαυματουργουντα Θεον, μιμησωμεθα την υπομονην του συνδουλου,
ευχαριστησωμεν υπερ της χαριτος τωι ∆εσποτηι, λαβωμεν εκ των ειρημενων ικανην
εν τοις πειρασμοις παρακλησιν, και την δυναμιν του πεποιηκοτος ημας Θεου και την
κηδεμονιαν καταπλαγεντες, τα παρ' εαυτων παντα εισφερωμεν, και τα παρ' αυτου
παντως εψεται. Καν ανθρωποι, καν δαιμονες, καν αυτος ο διαβολος ημιν πυκτευηι,
πλεον ουδεν εσται τοις πολεμουσιν ημιν· μονον αν την οικειαν επιδειξωμεθα
προθυμιαν, και οσα παρ' ημων εισενεχθηναι χρη παντα εισενεγκωμεν. Ουτω γαρ την
παρα του Θεου ροπην επισπασομεθα ενταυθα, και κατα την μελλουσαν ζωην πολλης
απολαυσομεν δοξης και σωτηριας· ης γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και
φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι, αμα τωι αγιωι
Πνευματι, δοξα, τιμη και κρατος, εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


