Fragmenta in libros Regum
ΕΚ ΤΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΕΙΣ ΤΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ
ΒΙΒΛΟΥΣ ΒΙΒΛΟΣ Αʹ.
69.680
Και ελαβε Σαμουηλ αρνα γαλαθηνον ενα. Κυριλλου αρχιεπισκοπου
Ἀλεξανδρειας. Ὁραις οπως μεσιτην ομου και της σωτηριας πρυτανιν εποιειτο
Χριστον; και το επ' αυτωι μυστηριον, οπλον οιαπερ αῤραγες, ταις των αλλοφυλων
εφοδοις αντανιστας σεσωκε τον Ἰσραηλ; Ἄρνα γαρ γαλαθηνον εθυσεν εις τυπον
Χριστου, και παλαι βοωντος δια φωνης προφητων· Ἐγω δε ως αρνιον ακακον
αγομενον του θυεσθαι, ουκ εγνων.
Ἐπιτηρει δε οπως της θυσιας η δυναμις ετοιμοτερον προς την επικουριαν τοις
επι τοις καμνουσιν αποτετελεκεν τον Πατερα. Κατεβροντησεν γαρ των δι' εναντιας
μεγα τι και εξαισιον· και τοις προσαγουσι την θυσιαν μισθον εδιδου την σωτηριαν
εις τυπον μυστηριου του κατα Χριστον. Και νυν καταστησον εφ' ημας βασιλεα.
{Κυριλλου.} Ἀπεφοιτησε μεν ο Ἰσραηλ του βασιλευεσθαι παρα Θεου δια προφητων·
εκαλεσατο δε βασιλεα ανθρωπον. Ταυτηι τοι και απωλισθε της 69.681 εντολης·
πρωτος γαρ Σολομων προσεκυνησε τοις Βααλειμ· ειτα μετ' αυτον Ἱεροβοαμ τας
δαμαλεις ανεστησεν. Και ειπεν Κυριος προς Σαμουηλ· Ἄκουε της φωνης αυτων,
κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Ἐχοντων ευ των πραγματων αυτοις, και εν ταξει τηι παναριστηι
κειμενων, πικρα καθ' εαυτων οι δειλαιοι πεφρονηκασιν. Ἀποσειομενοι δε ωσπερ της
υπο Θεωι βασιλειας τον ζυγον, προσηιεσαν λεγοντες τωι μακαριωι Σαμουηλ·
Καταστησον εφ' ημας βασιλεα δικαζειν ημας, και τα εξης·
Ειτα του μακαριου Σαμουηλ τα δικαιωματα του βασιλεως καταγγελλοντος
αυτοις, και πολλοις αγαν καταπτοουντος δειμασιν, αφισταντος δε και μαλα γοργως
των ουτω σαθρων και ανοσιων σκεμματων, ουδεν ηττον επεφυοντο λεγοντες· Ουχι,
αλλ' η βασιλεια εσται εφ' ημας. Και ειπεν ο Σαουλ τωι παιδαριωι, κ.τ.λ. Και τι οισομεν;
κ.τ.λ. {Κυριλλου, εκτου κατα Ματθαιον.} Προσπεφυκεν αει τοις ωφελουμενοις,
ηγουν υπο των τυχοντων ηδιστων μετεσχηκοσιν, ανταποτιννυναι θελειν τας κατα
δυναμιν αμοιβας, και ταις ισοσταθμοις ηγουν και ετι και μειζοσιν κατευφραινειν
τιμαις· και αποδειξιν της ευγνωμοσυνης την εν τουτοις αει πως επιτηδευουσι
προθυμιαν, οισπερ αν αγαθος και ευγνωμων ενυπαρχοι τροπος. Και εκει ην εν των
παιδαριων του Σαουλ. Και ονομα αυτωι ∆ωηκ. {Κυριλλου.} Γεγονεν ανηρ τις
Ἰδουμαιος το γενος, ωι ονομα ∆ωηκ. Ουτος απεστρεφετο παρα τοις δορυφοροις του
μακαριου ∆αβιδ, και ην κτηνοτροφος, πλην ανηρ πικρος και βαρβαρος και
ουδαμοθεν εχων το γνησιον. Περιετυγχανε δε λαθρα τωι Σαουλ, και απηγγελλεν
αυτωι τας σκεψεις και παντα τα βουλευματα· επηγγελλετο δε κατα καιρους και
παραδωσειν αυτον. Και δηποτε θεασαμενος τον μακαριον ∆αβιδ εισελθοντα εις τον
οικον του Θεου, οτε τους αρτους της προθεσεως εφαγεν, και περιτυχων τωι Ἀβιμελεχ
τωι ιερει, απηγγελλε τωι Σαουλ, οτι μετ' ολιγων εστι παντελως, και δυναται ραιδιως
αυτον λαβειν επελθων, και ευκολως χειρωσασθαι. Ουκουν προδεδωκε μεν ο ∆ωηκ
απαγγειλας τωι Σαουλ, οτι συντετυχηκε τωι Ἀβιμελεχ εν τωι οικωι του Θεου· διεσωζε
δε τον προφητην ο των ολων ∆εσποτης, και της εκεινου δυστροπιας ματαιον εποιει
το εγχειρημα.

ΒΙΒΛΟΣ Βʹ.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Και εῤρεθη τωι ∆αβιδ Ουκ εισελευσηι ωδε, οτι αντεστησαν οι τυφλοι και
χωλοι. {Κυριλλου.} Ουκουν τωι μεν μακαριωι ∆αβιδ οι απο τε της Ἱερουσαλημ, ητοι
της Ἰεβους, αντεστησαν τυφλοι και χωλοι· και τουτο πεποιηκοτες, οικτρως
διολωλασι· κατελαβετο γαρ αυτην. Ἀντεστησαν τωι παντων Σωτηρι Χριστωι κατα τον
της επιδημιας αυτου καιρον οι της Ἱερουσαλημ οικητορες χωλοι και τυφλοι· ου γαρ
ᾔδεσαν ορθοποδειν· αλλ' ουδε το θειον εις νουν εδεξαντο φως οι την πιστιν ου
προσιεμενοι, Γραμματεις δε μαλιστα και Φαρισαιοι. Και απεστειλεν ∆αβιδ αγγελους,
και ελαβεν αυτην, και εισηλθε προς αυτην. {Κυριλλου.} Μη ταραχθηις ετοιμως περι
των αγιων, ει γεγονασιν εν παροραμασιν εσθ' οτε και αυτοι· και γαρ εστιν αληθες οτι
και οι σφοδρα γενναιοτατοι των στρατιωτων, οι επ' ανδρειαι σωματων και ευτεχνιαι
τεθαυμασμενοι, πληττονται μεν εσθ' οτε μαχομενοι, πλην ου καταπιπτουσιν. Ἄλλως
τε χρηναι γαρ υπολαμβανω προσεπενεγκειν τοις ειρημενοις και τουτο· Μονωι
τετηρηται τωι φιλανθρωπωι Σωτηρι Χριστωι, το μη παθειν αμαρτιαν· οτι Θεος κατα
φυσιν ων, γεγονε σαρξ.
∆ια τουτο και αυτος ελεγε περι εαυτου· Ἔρχεται ο αρχων του αιωνος τουτου,
και εν εμοι ευρησει ουδεν· Και μετ' ολιγα· Και ταυτα φημι περι της αμαρτιας του
∆αβιδ οτε εισηλθε προς την Βερσαβεε την του Ουριου γαμετην. Προσηκει δε απασι
της ιστοριας ο λογος· ει γαρ και ησθενησεν ως ανθρωπος, και τι των αδοκητων
ευρισκεται πεπονθως, αλλ' εδειξεν ως τα των αγιων πταισματα ταχειαν εχει την
επανορθωσιν. Και ειπε ∆αβιδ τωι Ναθαν· Ἡμαρτηκα τωι Κυριωι. {Κυριλλου, εκ της εις
τον νʹ ψαλμον.} Ἐνταυθα μοι θαυμαζε τον μακαριον ∆αβιδ· ..., τεθρηνηκεν υπερ της
αμαρτιας. Και γε ο υιος σου ο τεχθεις σοι, θανατωι αποθανειται. {Κυριλλου, εκ του εις
ψαλτηριον υπομνηματος, ρητου προκειμενου.} Κυριε, μη τωι θυμωι σου ελεγξηις με.
Καιτοι ταυτα ακουσας παρα του προφητου, ... μαλλον η συγγινωσκεσθαι. Και ελαβε
τον στεφανον Μολχομ του βασιλεως. {Κυριλλου.} Παρεταξατο μεν προς τους υιους
Ἀμμων, και τους ταις εκεινων απονοιαις συνησπισκοτας τους απο γεας φημι της
Συρων· νενικηκε δε, και ειλε μεν αυτους κατα κρατος· λαβων δε τον στεφανον του
Μολχωμ, ειτα λιθον εν αυτωι παμμεγεθη και πολυτιμον ευρων, ενεδησε τωι ιδιωι
στεφανωι. Και ∆αβιδ ανεβαινε κλαιων και την κεφαλην επικεκαλυμμενος.
{Κυριλλου.} Ἐπειδη συνεβη προ του πολεμου του 69.685 προς Ἀβεσσαλωμ, την
αμαρτιαν γενεσθαι παρα του μακαριου ∆αβιδ, την εις Ουριαν φημι, θρυλος ην ανα
πασαν, ως επος ειπειν, την Ἰουδαιων χωραν, και υποψιαν τινες ουκ απιθανως
εχοντες περι αυτου· ᾤοντο γαρ αυτον των εις Ουριαν πλημμεληματων πραττεσθαι
δικας· και εν προσκρουσει δε γεγονοτα τηι παρα Θεωι, τοις εθελουσι κᾆτα δη ουν
ευαλωτον εσεσθαι, και πανταχου νοσουντα το αναλκι. ∆ιασκεδασον δη την βουλην
Ἀχιτοφελ. {Κυριλλου.} ∆ιασκεδασον, φησι, την βουλην Ἀχιτοφελ, Κυριε ο Θεος μου.
Ἦν γαρ ο Ἀχιτοφελ βαθυς και πικρος και πολυγνωμων, και οδους ανευρειν ικανος
εφ' εκαστωι πραγματι, και προς γε τουτο στρατηγικωτατος. Ἐδεδιει τοινυν μαλιστα
των αλλων τον Ἀχιτοφελ, δια το πικρας εισφερειν αει γνωμας, και το ειδεναι
στρατηγειν. Και ιδου εις απαντην αυτωι Χουσι. {Κυριλλου.} Ἔνα υπαρχοντα των
εαυτου φιλων τον Χουσι, πειθει προσποιησασθαι την αποστασιν την απ' αυτου, και
το προσκεκλησθαι θελειν τον Ἀβεσσαλωμ, ινα ταις του Ἀχιτοφελ λεληθοτως
μαχηται συμβουλαις ο δη και γεγονεν. Και ουτως ελεγε Σεμει εν τωι καταρασθαι
αυτον. {Κυριλλου.} Ὑβρισας Σεμει και πικραις αυτον μονονουχι κατασφενδονησας
φωναις, ουδεν υπ' αυτου τωι τηνικαδε παθων απηλλαττετο· ει και δυσχερεις μετα
τουτο και τας αυτωι πρεπουσας εκτετικε δικας· πλην οτι διεκαρτερησεν ο ∆αβιδ, και
παρατρυνοντων αυτον πολλων, του παντος αξιαν ηγειτο την σιωπην, εκ πολλης
αγαν και αξιαγαστου συνεσεως.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ἐνενοει γαρ οτι δια τοι του προσκεκρουσθαι Θεωι, δεδοται πως εις μαστιγας,
και μοιραν ειναι κατελογιζετο της πληγης, τους παρα τινων ονειδισμους τωθασμους
τε και γελωτας. Ἔνθα γαρ αποστροφη Θεου και εγκαταλειψις, καν γουν η μετρια
γενοιτο κατα τινος, εκει που παντως εσται καταλυπειν ειωθοτα πολλα και πικρα.
Ὅτι Κυριος ειπεν αυτωι καταρασθαι τον ∆αβιδ. {Κυριλλου.} Τουτου μεμνηται εν τωι
ληʹ ψαλμωι· φησιν, Ὄνειδος αφρονι εδωκας με. Και ειπεν Ἀχιτοφελ προς
Ἀβεσσαλωμ, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Ὁ μεν Ἀβεσσαλωμ φευγοντα τον πατερα διωκειν
ηθελε· και οτι χρη τουτο πραττεσθαι, νεανικως συνεβουλευεν Ἀχιτοφελ. Ὁ δε γε
Χουσι πιθανως αυτον αφιστας της του πατρος αγριοτητος επιδειν, ουχ απλως
ευθυδρομησαι προς τουτο, προετοιμασασθαι δε μαλλον την αρκουσαν χειρα, και
στρατιωτων οχλον συνενεγκειν, δια το ειναι δυνατον και εμπειροπολεμον και των
οτι μαλιστα μαχιμωτατων τον μακαριον ∆αβιδ. Και ελαβεν η γυνη και διεπετασε το
επικαλυμμα, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Ουκουν καν δι' ανθρωπων εσθ' οτε συμβαινηι τινα
χρηστα, μη εκεινοις μαλλον 69.688 ευχαριστωμεν, αλλα Θεωι τωι δι' αυτων τα
θυμηρη χαρισαμενωι. Και Ἀχιτοφελ ειδεν οτι ουκ εγενηθη η βουλη αυτου.
{Κυριλλου.} Κεκρατηκε μεν η του Χουσι γνωμη· λυπηθεις δε προς τουτο λιαν ο
Ἀχιτοφελ, βροχωι κατελυσε τον βιον, αυτος καθ' εαυτου δικαιαν ψηφον εξενεγκων.
Και εκλαυσε, και ουτως ειπεν, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Πεπολεμηκε μεν τωι μακαριωι ∆αβιδ
ο Ἀβεσσαλωμ, και αδοκητως τα της δυσμενειας οπλα κεκινηκε κατα του φυσαντος ο
νεανιας· εαλω δε και απολωλε. Πλην ουκ επεγαννυτο παθοντι τον θανατον ο πατηρ,
αλλ' εθρηνησεν ως υιον.

ΒΙΒΛΟΣ Γʹ.
Και ο βασιλευς ∆αβιδ πρεσβυτερος προβεβηκως ημεραις. {Κυριλλου.}
Ἀφορητους μεν αγωνας διενεγκων, κατευμεγεθησας δε των εχθρων, και αχειρωτος
γεγονως τοις επιβουλευουσιν αυτωι. Κεκρατηκε γαρ ουκ αλλοφυλων μονον, ουδε
τας των αιμοβορων βαρβαρων ετρεψατο φαλαγγας, αλλα γαρ και τους κατα καιρον
ανταιροντας και τους τοις ανταιρουσιν αυτωι συνασπιζοντας. Και δωσεις τωι δουλωι
σου καρδιαν ακουειν και διακρινειν τον λαον σου εν δικαιοσυνηι. {Κυριλλου.} Χρη
γαρ ειναι σοφους και των συμφεροντων επιστημονας, τους εθελοντας δουλευειν
Θεωι, και νωι διεγηγερμενους προς τους χρωμενους, και διαδιδρασκειν εθελοντας του
παροντος βιου τον κλυδωνα. Ὥσπερ γαρ τα πλοια πηδαλιων μεν οντων αυτοις, κατ'
ευθυ φερεται του σκοπου, και τας των κυματων διαφευγει προσβολας, καν αγριαινηι
ποτε κατ' αυτων η θαλασσα· πηδαλιων δε ουκ οντων, τηιδε κακεισε διαῤριπτεται
ραιδιως, και καταμεθυει ταις πλαναις, και λιθοις και πετραις προσβαλλοντα
συνθραυεται· ουτω και ανθρωπου ψυχη, αγαθαις μεν φρεσι διοικουμενη,
διαφευξεται ραιδιως τον χειμαζοντα Σαταναν· απρακτους δε ουτως αποφαινει και
τας των επιβουλευοντων αυτηι κακουργιας. Καρδια δε ουκ εχουσα σοφιαν, χαλεπον
υπομενει το ναυαγιον.
Και ηρεσεν ενωπιον Κυριου, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Και ηρεσε, φησιν, ενωπιον
Κυριου οτι ηιτησατο Σολομων το ρημα τουτο· επηινεθη μεν ου μετριως, ηξιωθη δε του
χαρισματος. Κατενευσε γαρ αυτωι πλουσιοδωρος ων ο των ολων ∆εσποτης· επινευει
γαρ ο Θεος προθυμως τοις αιτουσι καλως. ∆ωρον γαρ αληθως εξαιρετον παρα Θεου
σοφια τε εστι και συνεσις· τοις ουτω λαμπροις ξενιοις καταφαιδρυνεται και αυτη
των αγγελων η φυσις, και των ανω και εν ουρανοις πνευματων η μακαρια πληθυς.
Τι γαρ αν γενοιτο κτημα ψυχης ετερον παρα τουτο; Ἆρα χρυσος και αργυρος; Ἀλλα
τουτο εστιν ουδεν προς ημας, οτι και προσκαιρα εστι και παραλυομενα και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ευαποβλητα παντελως, και ουδεν ωφελειν ισχυοντα 69.689 την ανθρωπου ψυχην.
Κτημα δη ουν τιμιον τε και επεραστον αληθως τηι ανθρωπου ψυχηι σοφια και γνωσις,
η περι Θεου δηλονοτι. Και α ουκ ηιτησω δεδωκα σοι, και πλουτον, κ.τ.λ. {Κυριλλου.}
∆ιδασκων ημας τινα μεν αιτειν χρη, τινα δε ως εν προσθηκης μερει λαμβανειν·
αιτησαντι γαρ καλως την σοφιαν, μετα δουναι ταυτην, ταλλα παντα προστεθεικεν.
Ἐπειπερ αυτος εστιν ο εν Ευαγγελιοις ειπων· Ζητειτε πρωτον την βασιλειαν του
Θεου, και την δικαιοσυνην αυτου, και ταυτα παντα προστεθησεται υμιν. Του ειναι
τους οφθαλμους σου ηνεωιγμενους εις τον οικον τουτον. {Κυριλλου.} Και εστωσαν,
φησιν, οι οφθαλμοι σου, και τα ωτα σου ηνεωιγμενα. Ει δε μοριων, ητοι μελων, η
θεια μεμνηται Γραφη προς ημας λαλουσα περι του Θεου, ιστεον οτι εξ ων ισμεν τε
και πεφυκαμεν ειναι προς ημας διαλεγεται· ου γαρ ην ετερως ημας νοειν δυνασθαι
τα περι Θεου. Αιτια τοινυν και προφασις αληθως του σωματικως περι Θεου τους
προς ημας ποιεισθαι λογους την θεοπνευστον Γραφην, και νου και γλωττης εν ημιν
η πτωχεια· αῤρητα γαρ παντελως τα περι αυτου. Και ουκ ην συνιεναι τι των
αναγκαιων δυνασθαι τους εν απτοις και παχεσιν οντας σωμασιν, ει μη εν ταξει
παραδειγματων τα εαυτων δεχομενοι μελη, μολις ουτως ανιμεν εις εννοιας ισχνας
τας περι Θεου. Ἡ δε βασιλισσα Σαβα, κ.τ.λ. Κυριλλου, εκ του εις τον κατα Λουκαν.
Γυνη βαρβαρος, μακρων αυτην ειργοντων διαστηματων, οκνου γεγονε κρειττων,
ουχ ινα χρηματων ποιησηται συλλογην, αλλ' ινα ακουσηι την σοφιαν Σολομωντος,
παραβολας λαλουντος και αινιγματα, και ανθρωπινων ηθων υπογραφοντος καλλη
τε και ψογους. Τοτε ωικοδομησε Σολομων υψηλον τωι Χαμως ειδωλωι Μωαβ.
{Κυριλλου.} Και τι αν γενοιτο των ουτως εκτοπων πλημμεληματων το
δυσαχθεστερον, τιμης και αγαπης της εις ενα και φυσει Θεον αξιωμα ταις των
δαιμονιων απονεμειν αγελαις, μαλλον δε λιθοις αναπλαττειν και ξυλοις, και
τουτοις οικοδομειν ναους; Και ωργισθη Κυριος επι Σολομων, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Τι δε
ην αρα το ενταλθεν αυτωι τε και πασι τοις υπο τον νομον ανδρασι μη κηδευειν
αλλογενεσιν; Ἔφη γαρ, οτι Την θυγατερα σου ου δωσεις τωι υιωι αυτου· και την
θυγατερα αυτου ου ληψηι τωι υιωι σου. Ἀποστησει γαρ τον υιον σου απ' εμου, και
πορευθεις λατρευσει θεοις ετεροις. Ἀμνημονησας τοινυν της τοιαυτης εντολης, ταις
των αλλοφυλων συνεπλεκετο θυγατρασιν. Ἐπειδη τοινυν, φησι, δι' ουδενος
εποιησας λογου την δοθεισαν εντολην, κατολισθησας προς αποστασιν τοις των
αλλοφυλων λελατρευκας θεοις, και δουλην εμην την κτισιν ουσαν 69.692 ειδως, την
εμην και μονην πρεπωδεστατην εκνενεμηκας αυτηι τιμην τε και δοξαν, καγω την
σην διαῤρηξω βασιλειαν, και δωσω αυτην τωι δουλωι σου, ιν' ο πεποιηκας, μαθηις εξ
αυτου του συμβεβηκοτος.
Ἐπειδη γαρ ταις εις γυναικας επιθυμιαις ηττωμενος, καιτοι σοφος ων αγαν ο
Σολομων, μονονουχι και οσον ηκεν ειπειν εις εγχειρηματων δυναμιν, την του Θεου
βασιλειαν διεῤρηξεν, ειδωλοις αναπτων την αυτωι μονωι πρεπωδεστατην τιμην τε
και δοξαν· ταυτηιτοι και μαλα εικοτως διαῤρηγνυναι Θεος επηπειλει την βασιλειαν
αυτου, τοις ισοις αντιλυπων, κατα το εν προφητηι γεγραμμενον Ἰεζεκιηλ· Καθως
εποιησας, ουτως εσται σοι· το ανταποδομα σου ανταποδοθησεται σοι εις κεφαλην
σου. Και εβουλευσατο ο βασιλευς και επορευθη και εποιησε δυο δαμαλεις.9
{Κυριλλου} Προξενος [cod. προξενον] ολεθρου γεγονε τοις εξ Ἰσραηλ Ἱεροβοαμ, το
ανθελεσθαι την των ανθρωπων βασιλειαν δεικνυς, και αποφοιτησαι του
βασιλευεσθαι παρα Θεου δια προφητων. Ἰδου γαρ ο Ἱεροβοαμ εμε τον ∆εσποτην
παρωργισε καινοτομησας δαμαλεις, και το εμον αυταις αξιωμα περιθεις. Και παλιν·
Ἐπενοησεν εν αρχαις Ἱεροβοαμ τας δαμαλεις, και πληρουν εκελευσεν επ' αυταις τα
νενομισμενα, την τωι Θεωι πρεπουσαν δοξαν τοις ιδιοις ευρεμασιν αναπτων ο
δειλαιος· ιν' εχοι μεν αυτος την βασιλειαν ασφαλως, αποστερει δε ωσπερ των ιδιων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Θεον [ξοδ. Θεος]. Και αμπελων εις ην τωι Ναβουθαι. {Κυριλλου.} Ἀμπελωνα νοειν
τον Ἰσραηλ Ἡσαΐας ημιν υποτιθεται. Ἀλλ' οι τουτου ηγουμενοι, ων φερει

Fragmenta in libros Regum 69.692.31 to Fragmenta in libros
Regum
τυπον ο Ἀχααβ, επεθυμουν αυτον εχειν, αλλ' ουκ επειθον καταπροδουναι
σφισιν τον του πατρος εξαιρετον αμπελωνα, ινα και εις κηπον αυτον λαχανιας
μετασκευασωσι, διδασκοντες διδασκαλιας ενταλματα ανθρωπων, και ποτιζοντες
αυτον ανατροπην θολεραν. Ειτα τι δεδρακεν η θεομισητος Ἰεζαβελ, τουτεστιν η των
Ἰουδαιων Συναγωγη, ταις των ηγουμενων συνδραμουσα λυπαις; ∆ολωι μετεισι τον
δικαιον Ναβουθαι, τουτεστι τον ερχομενον. Ἀνηιρηται γαρ συκοφαντουμενος ο
Ἐμμανουηλ. Θεος ορεων Θεος Ἰσραηλ. {Κυριλλου.} Ὤοντο γαρ οτι νενικηκασιν οι εξ
Ἰσραηλ, μονοις τοις ορεσιν η και εν τοις βουνοις δυναμενου σωζειν Θεου· ηττημεθα
δη ουν, φησιν, οτι Θεος ορεων Θεος Ἰσραηλ· ει δε δη γενοιτο συνελθειν εις μαχην εν
πεδιοις εψιλωμενοις, περιεσομεθα παντως, ατονουντος εν κοιλασι του Θεου Ἰσραηλ.
Ἑλληνικης δε ταυτα φρενοβλαβειας εγκληματα, και των ουκ ειδοτων τον αληθη και
κατα φυσιν Θεον αθυροστομια δεινη. Ουκουν ηγανακτει κατα των αλλοφυλων και
σφοδρα εικοτως ο παντα ισχυων Θεος, οτι και 69.693 νικωντες, ως εφην, τον
Ἰσραηλ, τοις ιδιοις θεοις ανηπτον τα χαριστηρια, ληρουντες ᾤοντο και αυτου
κρατησαι Θεου. Και ευρισκει ανθρωπον αλλον, και ειπε· Παταξον με. {Κυριλλου.}
Ἀκουεις οπως ο παταξαι τον προφητην παραιτουμενος, ελεεινως ανηιρεθη, δεινωι
θηριωι περιπεσων; Καιτοι πως ουκ αληθες ειπειν ως ην ευλαβειας καρπος το
καταπαιειν μη αποτολμαιν αγιον και προφητην; Ἀλλ' εν λογωι Κυριου και
δυσδιαφυκτον εγκλημα γεγονεν παρακοη. Ουτως δυσδιαφυκτον εγκλημα το ποιειν
τι παρα το δοκουν τωι Θεωι η το μη αμελ[λ]ητι ποιειν τα παρ' αυτου προσταττομενα
Ουκουν αναγκαιον οκνου τε διχα και μελλησμου αποπεραινεσθαι προς ημων, οπερ
αν ανδανοι Θεωι. Το δε ετερον τι παρα τουτο δραιν, η και ελεσθαι φρονειν, υπεροψιας
εγκλημα φερει· μονον γαρ ουχι και επιτιμαιν εγνωκασιν οι τοιοιδε λοιπον, ως ουκ
ορθως εσθ' οτε βουλευσαμενωι Θεωι.

ΒΙΒΛΟΣ ∆ʹ.
Και νυν ελαβες το αργυριον, κ.τ.λ. {Κυριλλου.} Τουτο και ο Χριστος εν τοις
αγιοις Ευαγγελιοις φησι· Μη βαστασητε βαλαντιον μηδε πηραν η υποδηματα, και
μηδενα κατα την οδον ασπασησθε. Χρη γαρ ευθειαι ορμηι επι το εργον χωρειν, και
μηδε ευλογουντα αντευλογειν· ζημια γαρ της σπουδης η προς ετερους απονευσις, και
τον τοις κηρυγμασι πρεποντα καιρον εικη δαπαναιν ουκ επ' αναγκαιοις πραγμασι,
μηδε χαριζεσθαι φιλιαις τον ανωφελη μελλησμον.

Fragmenta in libros Regum 69.693.31 to Fragmenta in libros
Regum
Και εκληρονομησαν την Σαμαρειαν. {Κυριλλου.} Ουτοι δη ουν οι κληρον
ελοντες την Σαμαρειτων κατωικηκοτες γην, και τεκνων που ταχα γεγονασι πατερες·
και τοις Ἰουδαιων ηθεσι προσνενευκασι, τας των λεοντων εφοδους
κατοῤρωδησαντες. Ἐξ αυτων γεγονασι Σαρασαρ τε και Ἀρβεσεσερ, ος και ωνομασται
βασιλευς, δια τοι τουτον καθηγεισθαι το τηνικαδε των εν Σαμαρειαι μετωικισθεντων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εκ της Περσων. Ἐβασιλευσεν Ἐζεκιας υιος Ἀχαζ βασιλεως Ἰουδα. {Κυριλλου.}
Προβεβηκε δε δοξης τε και ομου ισχυος εις τουτο, ως κατακρατησαι των εθνων των
προσοικουντων την Ἰουδαιαν, και μην και δασμους επιθειναι πολλους. Και μετ'
ολιγα· Ειτα πεπονθε τι των ανθρωπινων· απο γαρ τοι της αγαν τρυφης, και τηι της
ευκλειας υπεροχηι νενικημενος, τροπον τινα πεφρονηκεν υψηλα, και τηι της
υπεροψιας νοσωι κεκρατημενος, και αυτου του θειου κατεξανεστη νομου. Ὠηθη γαρ
δειν και τοις της θειας ιερωσυνης αυχημασιν εαυτον στεφανουν. Ἐπεχειρησε γαρ εις
τον θειον εισελασαι νεων, αυτος δε δι' εαυτου θυμιαιν τωι 69.696 Θεωι, και πληρουν
εννομως τα νενομισμενα. Ταυτης ενεκα της αιτιας λελεπρωται παραχρημα, και ην
ατιμωτατος· μιαρος γαρ κατα τον νομον ο τωι της λεπρας παθει κατισχημενος. Που
εστιν ο Θεος Αιμαθ; κ.τ.λ. Ὅτι εξειλαντο Σαμαρειαν εκ χειρος μου; {Κυριλλου.} Ὠηθη
γαρ ισως ο βαρβαρος εχων μετα του φρονηματος και την γλωτταν, οτι καθ' ενα των
ψευδωνυμων θεων εστιν ο γης τε και ουρανου δεσποτης και των ολων γενεσιουργος
και Κυριος· εθος δη ειναι τοις ουκ ειδοσι Θεον κατακερτομειν εσθ' οτε την των
αγιων ελπιδα· και οτι ουκ αν ρυσθειεν παρα Θεου λεγειν αποτολμαιν. Ουκ ηγνοησε
δε, οτι τους μεν ψευδωνυμους θεους αι ανθρωπων ειργασαντο χειρες· ο δε φυσει τε
και αληθως, υπ' ουδενος πεποιηται, παρηγαγε δε μαλλον αυτος εις υπαρξιν τα ουκ
οντα ποτε.Ἥλω ουν Σαμαρεια, Θεου συστελλοντος την επικουριαν. Και, ως εφην
φθασας, καν μηδεις των παρ' Ἕλλησι λεγομενων θεων σεσωκε την εαυτου, τουτο
προς Θεον ουδεν, τον αληθως και φυσει οντα και μεγαν. Οι μεν γαρ εκ τεχνης
ανθρωπινης διελαχον το καν γουν ορασθαι μονον ο δε κατεξουσιαζει των ολων, των
δυναμεων υπαρχων Κυριος. ∆ιεῤρηξε τα ιματια αυτου. {Κυριλλου.} Ὁραις οπως,
αμελησας των καθ' εαυτον, λυπειται δια Θεον, και ζητει την εκδικησιν; ∆ιεῤρηξε,
φησι, τα ιματια αυτου, και περιεβαλετο σακκον, και εισηλθεν εις τον οικον Κυριου

Και ποια Fragmenta in libros Regum 69.696.30 to Fragmenta in
libros Regum
τις ην η προφασις του περιῤρηγνυσθαι τα αμφια; Ἔθος ην Ἰουδαιοις επι ταις
κατα Θεου δυσφημιαις τουτο δραιν· οπερ και εν τοις Ευαγγελιοις υπο Καιαφα
γεγενησθαι ιστορηται. Ἔκοψα το μεγεθος της κεδρου αυτου. {Κυριλλου.} Αυτου,
τινος; Του Λιβανου, ητοι της Ἰουδαιας. Ὕψος δε κεδρου την παρ' αυτοις βασιλειαν
φησι. Εμελλε γαρ της Ἐζεκιου βασιλειας εις υψος αιρεσθαι τα αυχηματα. Και θησω,
φησι, τα αγκιστρα μου εν τοις μυκτηρσι σου, και χαλινον εν τοις χειλεσι σου.
{Κυριλλου.} Προς το μη τοιαυτα φθεγγεσθαι τολμαιν. Πλην ει και μη συναπηλαυσε
τωι πληθει δια την ειρημενην αιτιαν, δι' ην και Φαραω των λοιπων Αιγυπτιων
κολαζομενων θεωρος εφυλαττετο, ομως γουν τους αυτου παιδας ευρεν εαυτου
φονεας, επι της οικειας γενομενος γης.
Και υπερασπιω υπερ της πολεως ταυτης δι' εμε. {Κυριλλου.} Τουτο γαρ Θεωι
οντι πρεπει. ∆ιο ταυτα πραξω δι' εμε, αλλ' ου δια το αξιους ειναι τους βοηθουμενους.
Και εξηλθεν αγγελος Κυριου, και επαταξεν εν τηι παρεμβοληι των Ἀσσυριων ρπεʹ
χιλιαδας. {Κυριλλου.} Και λελυται μεν ο πολεμος, φευγουσι δε μετα των κινδυνων αι
απειλαι· ως εντευθεν τους της Ἱερουσαλημ οικητορας επι τηι παρα του Θεου βοηθειαι
μεγαλα χαιροντας λεγειν· Ἔστρεψας τον κοπετον μου εις χαραν εμοι. Ὅρα των
πραγματων την αντιστροφην· νοησον ακριβως ο λεγει· Ἔστρεψας τον κοπετον μου
εις χαραν εμοι. Μεγας ην ο κοπετος δια το πληθος των πολεμουντων· μεγαλη
γεγονεν η χαρα δια το πληθος των πεπτωκοτων.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7


