Adversus catharos
ΟΜΙΛΙΑ ςʹ.
63.491
Ὁμιλια ρηθεισα εν τοις Ἀποστολοις εν τηι ημεραι Θεοδοσιου βασιλεως
προς τους καλουντας εαυτους Καθαρους, ετερων βʹ επισκοπων
ειρηκοτων.
αʹ. Ὡς καλη των ειρηκοτων η ξυνωρις, του μεν δια των βοων την κιβωτον
ελκοντος, του δε τας απαρχας των λογων ανατιθεντος. Ει γαρ και διαφορος αυτων η
ηλικια, αλλα μια της γεωργιας η ιδεα· μαλλον δε ουδε η ηλικια διαφορος· ο τε γαρ
νεος το ευσταθες εχει του γεγηρακοτος, ο τε γεγηρακως το σφριγων και ακμαζον του
νεου· ωστε ουκ αν τις αμαρτοι αμφοτερους και πρεσβυτας και νεους προσειπων, ου
κατα την εξιν της ηλικιας, αλλα κατα την διαθεσιν της γνωμης. Φερε δη λοιπον και
ημεις τα παρ' ημων αυτων εισενεγκωμεν. Και γαρ ακορεστον υμων ορω την ακοην
ουσαν, και χρεος ου το τυχον οφειλομεν τωι μακαριωι Θεοδοσιωι, ουχ οτι βασιλευς ην,
αλλ' οτι ευσεβης, ουχ οτι αλουργιδα ην περιβεβλημενος, αλλ' οτι Χριστον ην
ενδεδυμενος, ιματιον μηδεποτε παλαιουμενον, και τον θωρακα ενεδεδυτο της
δικαιοσυνης, και τα υποδηματα του ευαγγελιου της ειρηνης, και την μαχαιραν του
πνευματος, και την ασπιδα της πιστεως, και την περικεφαλαιαν του σωτηριου. Μετα
τουτων των οπλων τους τυραννους κατελυσε, τον τε προτερον και τον εσχατον. Τον
μεν γαρ απονητι και αναιμωτι λαβων, το τροπαιον εστησε, μηδε μικρον αποβαλων
του στρατοπεδου· τον δε συμβολης γενομενης μονος καθειλεν. Ἐπειδη γαρ εξ
εκατερου μερους τα στρατοπεδα παρεταττετο, και νεφη βελων ηφιετο, και τροπη
των οικειων εγινετο, των εναντιων επικειμενων σφοδρως, αποπηδησας του ιππου,
και την ασπιδα χαμαι θεις, και γονατα κλινας, εκ των ουρανων την συμμαχιαν
εκαλει, και τον τοπον της παραταξεως τοπον εκκλησιας εποιει, ου τοξοις και
βελεσιν, ουδε δορασι πολεμων, αλλα δακρυσι και ευχαις· και ουτως αθροον ανεμου
προσβολης εμπεσουσης, τα μεν βελη των εναντιων κατα των αφιεντων εφερετο· οι
δε θυμου πνεοντες και φονων, ορωντες πολεμιοι, αθροον μεταβαλλομενοι, τουτον
βασιλεα ανεκηρυττον, και τον αυτων παρεδιδοσαν, οπισω τας χειρας δησαντες. Και
επανηιει λαμπρος γινομενος ο μακαριος Θεοδοσιος ου τηι νικηι μονον, αλλα και τωι
τροπωι της νικης. Ου γαρ, ωσπερ επι των αλλων βασιλεων, μεριζονται προς αυτον το
τροπαιον οι στρατιωται, αλλα το παν αυτου μονου και της αυτου πιστεως εγινετο.
∆ια δη τουτο αυτον μακαριζομεν, και ουδε τετελευτηκεναι φαμεν· Πας γαρ ο εις εμε
πιστευων, φησι, καν αποθανηι, ζησεται, και πας ο ζων και πιστευων εις εμε ου μη
αποθανηι. Ταυτα ο Χριστος ειρηκε, ταυτα δια των εργων διαλαμπει. Τι ουν, ουκ
απεθανε, φησιν; Ουδαμως· ου γαρ αν ειποιμι τουτον θανατον ειναι, αλλα υπνον τινα
και αποδημιαν. Ὥσπερ γαρ πολλοι των ζωντων τεθνηκασιν, ως εν ταφωι τωι σωματι
την ψυχην κατορυξαντες, ουτω πολλοι των τελευτησαν63.492 των ζωσι, τηι
δικαιοσυνηι διαλαμποντες· καθαπερ και ο μακαριος ουτος. Θανατος γαρ εστι
χαλεπωτατος και οντως θανατος ο εκ της αμαρτιας τικτομενος, ον ου φησιν
αποθνησκειν τους εις αυτον πιστευοντας. Ὁ γαρ ζων, φησι, και πιστευων εις εμε, ου
μη αποθανηι .....
βʹ. Ου καθαπερ υποπτερος γην και θαλατταν περιδραμων ο μυρια εθνη τωι
Χριστωι προσαγαγων, ο των αποῤρητων μυστηριων κοινωνησας, ο εις τριτον
αρπαγεις ουρανον, αρα τι τοιουτον ετολμησε περι εαυτου ειπειν; Ουδαμως, αλλα
τουναντιον απαν· εκτρωμα εαυτον εκαλει, και εσχατον των αποστολων, και ουδε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

της προσηγοριας εαυτον αξιον ειναι νομιζων· Ουκ ειμι γαρ ικανος, φησι, καλεισθαι
αποστολος. Τις ουν η απονοια αυτη; τις η αλαζονεια; τις η μανια; ανθρωπος ων,
σεαυτον καθαρον καλεις, και πεπεισαι ειναι καθαρος, και ποσης ταυτα ανοιας;
Καθαρον γαρ εαυτον λεγων, ομοιον τι ποιεις, ωσπερ αν ει τις λεγοι το πελαγος
κυματων ειναι καθαρον. Ὥσπερ ουν εκεινο ουκ επιλειπει τα κυματα, ουτως ουδε
ημας τα αμαρτηματα. Ἢ ουκ οισθα τινες εσμεν, χαιροντες, λυπουμενοι,
πλουτουντες, πενομενοι, υβριζομενοι, επαινουμενοι, ελαυνομενοι και
πολεμουμενοι, αδειας απολαυοντες, πεινωντες, κορεννυμενοι; Μυρια περιεστηκε
την ψυχην παθη, μυριαι πραγματων περιστασεις, μυρια σωματος νοσηματα, μυριαι
πραγματων ανωμαλιαι, και τολμαις ειπειν οτι εν ευριπωι σαλων τοσουτων καθαρος
ει; και τι τουτου γενοιτ' αν ρυπαρωτερον του ουτω διακειμενου; Και τι λεγω τον
βιον απαντα; ημεραν γαρ μιαν δυνησεται τις ειπειν, ειπε μοι, οτι καθαρος εστι; καν
γαρ μη πορνευηι, μηδε μοιχευηι, μηδε ταυτα τα απειρημενα αμαρτανηι, δυνησεται
καυχησασθαι, οτι ουκ εκενοδοξησεν, οτι ουκ απενοηθη, οτι ουκ ακολαστοις ειδεν
οφθαλμοις, οτι ουκ επεθυμησε τα του πλησιον, οτι ουκ εψευσατο, οτι δολον ουκ
εῤραψεν, οτι ου κατηυξατο των εχθρων, οτι ουκ εβασκηνε τωι φιλωι; Ει δε ο τον
φιλουντα φιλων, ουδεν ελαττον εξει του τελωνου κατα τουτο, τινος εσται
συγγνωμης αξιος ο και τωι φιλωι βασκαινων; Τοσουτοις περιαντλουμενος κακοις
τολμαις σεαυτον καθαρον καλεσαι; Ἀλλ' εκεινων μεν η απονοια ου μεν εντευθεν,
αλλα και ετερωθεν αποδειχθησεται· υμας δε παρακαλω και την υμετεραν αγαπην,
ταυτα παντα εννοουντας της μεν αλαζονειας αυτων απαλλαττεσθαι, και της
απονοιας εκτος ειναι, πειρασθαι δε μετα σπουδης απασης τα τε οντα αμαρτηματα
αποσμηχειν, τα τε προσιοντα αποκρουεσθαι. Καν γαρ μυρια ημας περιστοιχιζηται
κακα, εαν σωφρονωμεν και εγρηγοροτες ωμεν, δυνησομεθα πολλης απολογιας
τυχειν, πολλης της συγγνωμης, και απονιψασθαι τα πεπλημμελημενα. 63.493 Και
πως εσται τουτο ακουσον· αν εις εκκλησιαν απαντωμεν, αν στεναζωμεν επι τοις
πεπλημμελημενοις, αν ομολογωμεν τα ημαρτημενα, αν ελεημοσυνας ποιωμεν, αν
ευχας επιδειξωμεθα, αν αδικουμενοις βοηθωμεν, αν τοις εχθροις τα αμαρτηματα
συγχωρωμεν, αν δακρυωμεν επι τοις ημαρτημενοις· ταυτα γαρ απαντα φαρμακα των
αμαρτηματων εστι. Ταυτα δη παντα, παρακαλω, κατασκευαζωμεν, καθ' εκαστην
ημεραν εκπλυνοντες εαυτους, αποσμηχοντες· και μετα τουτων απαντων
ταλανιζωμεν εαυτους, λεγοντες αχρειους ειναι δουλους· και γαρ και τουτο ου
μικρον ειδος της των 63.494 αμαρτηματων δαπανης, το και κατορθουντας μηδεν
μεγα περι εαυτων φανταζεσθαι, ινα μη παθωμεν απερ επαθεν ο Φαρισαιος. Ἂν ουτω
τα καθ' εαυτους οικονομωμεν, δυνησομεθα φιλανθρωπιας τυχειν και συγγνωμης εν
εκεινηι τηι ημεραι τηι φοβεραι, και των επηγγελμενων αγαθων αξιωθηναι· ων γενοιτο
παντας ημας απολαυσαι, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου,
δι' ου, και μεθ' ου τωι Πατρι η δοξα, αμα τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


