De Eleazaro et septem pueris
ΟΜΙΛΙΑ ΙΑʹ.
63.523
Του αυτου ομιλια λεχθεισα, ετερου προειρηκοτος σφοδρα πρεσβυτου, περι
Ἐλεαζαρου και επτα παιδων.
αʹ. Ὡς ωραια η πνευματικη ελαια αυτη! των κλαδων αυτης γεγηρακοτων,
ωριμον ημιν ηνεγκε τον καρπον. Ου γαρ τοιαυτα τα φυτα της γης, οια τα δενδρα της
Ἐκκλησιας· εκεινα μεν γαρ εις γηρας ελθοντα, τοτε τα πλειονα των φυλλων αποτιθεται,
τον τε καρπον, ον αν ενεγκηι, τουτον εξωρον τε φερει και αραιον· ταυτα δε οταν εις
γηρας ελθηι, τοτε μαλιστα τωι καρπωι βριθεται. Ὃ δη και επι του σημερον ειρηκοτος εστιν
ιδειν· διο και σιγαιν εγνων· εδει γαρ, τοσουτων γεροντων παροντων και λεγειν ειδοτων,
τον νεον ησυχιαν αγειν. Ουτω και αι θειαι Γραφαι παιδευουσιν ημας· οταν μεν γαρ νεωι
διαλεγωνται, φασι· Λαλησον, νεανισκε, ει χρεια σου, μολις δις εαν επερωτηθηις·
κεφαλαιωσον εν ολιγοις πολλα. Τωι δε πρεσβυτηι ου μετα των τοιουτων διορισμων
διαλεγεται, αλλ' αφεις τον αυτον και χωρις των τοιουτων ορων συγχωρει τρεχειν· και
την ηδονην δε παλιν των λεγομενων, οταν μετα συνεσεως λεγηται, θαυμαζουσα, ουτως
εφη· Λαλησον, πρεσβυτερε, πρεπει γαρ σοι, εν ακριβει δε επιστημηι, και εμποδισεις
63.524 μουσικα. Τι εστιν, Και εμποδισεις μουσικα; ∆εικνυσιν εκ τουτου, οτι ουχ ουτως
αυλος και κιθαρα και συριγγες ηδυ τοις ακουουσιν, ως πρεσβυτου διδασκαλια μετα
ακριβους επιστημης προφερομενη. Ἡδονηι γαρ ηδονην παραβαλλουσα, πολυ ταυτην
εκεινης τυραννικωτεραν ειναι φησι, και την μεν κρατειν, την δε αυτηι παραχωρειν· διο
και φησιν, Ἐμποδισεις μουσικα· τουτεστιν, ουκ εασει (λ. εασεις) αυτα φαινεσθαι,
επισκοτησεις αυτοις, συσκιασεις αυτα. ∆ια δη ταυτα και ημας μεν εδει σιγαιν και
ακουειν, τουτον δε λεγειν και διδασκειν· αλλ' ο πολλακις ειπον, τουτο και νυν ερω·
ουτε υμων φερω την τυραννιδα, ουτε τουτων την αναγκην· διο δη παλιν προς τους
συνηθεις αποδυομαι δρομους, πραγμα επιπονον, το λεγειν, μετα πολλης της ευκολιας
μεταχειριζων, ου δια την εμαυτου δυναμιν, αλλα δια την προθυμιαν υμων των
ακροωμενων. Ἐπει και πρυην προς τοσουτον βαθος κατενεχθεις ο λογος ουκ απεπνιγη,
και μακρα ουτω πελαγη διαβαινων, ουδαμου ναυαγιον υμιν υπεμεινε· το δε αιτιον,
ουδαμου σπιλαδες, ουδε υφαλοι, ουδε σκοπελοι, αλλα πανταχου λιμενος γαληνοτερον
ευρισκε πελαγος· και ωσπερ υπο ζεφυρου τινος επι πρυμνης ισταμενου του ποθου της
υμετερας ακροασεως, προς ευδιον λιμενα 63.525 παρεπεμπετο. Ὁμου τε γαρ εξεπηδα της
γλωττης της ημετερας, και παντες υπτιαις αυτον υπεδεχοντο χερσι, καιτοι γε δυσκολιαν
πολλην εχοντα· τοιαυτη γαρ ην των νοηματων των πρυην η φυσις· αλλ' ομως και της
προθυμιας η υπερβολη, και το συντειναι την διανοιαν μετα ακριβειας απασης, τον
πονον ημιν παρεμυθησασθε και τα δυσκολα ραιδια κατεσκευασατε. Ουδε γαρ εις πετραν,
ουδε εις ακανθας, ουδε εις την οδον κατενεχθηναι συνεχωρησατε, αλλα παντα εις πιονα
και βαθυγειον αρουραν υπεδεξασθε, εις το της διανοιας υμων βαθος. ∆ιο και καθ'
εκαστην ημεραν κομωντα τα ληια βλεπομεν, αντι ζεφυρου ταις του Πνευματος αυραις
τρεφομενα, και το θεατρον καθ' εκαστην λαμπρον ημιν γενομενον. ∆ια δη τουτο και
σημερον των λειπομενων αψασθαι εβουλομην. Ἀλλα τι παθω; των Μακκαβαιων ο
χορος προ των οφθαλμων ισταται των εμων, και τηι λαμπηδονι των οικειων τραυματων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

καταυγαζων μου την διανοιαν, προς την οικειαν ευμορφιαν καλει την γλωτταν την
ημετεραν. Ἀλλα μηδεις ακαιριαν καταγινωσκετω του λογου, οτι της ημερας των
παλαισματων αυριον ουσης, σημερον τους στεφανους πλεκομεν, και προ του καιρου
των πολεμων το τροπαιον ανακηρυττομεν. Ει γαρ δη γαμων επιτελουμενων οι
συνιοντες και προ της κυριας και πασταδας υφαινουσι και στεφανοις τας οικιας
κατακοσμουσι και παραπετασμασι· πολλωι δη μαλλον ημεις τουτο εργασομεθα, οσωι και
πνευματικωτερος ουτος ο γαμος, ουκ ανθρωπου γυναικα, αλλα Θεου τας ψυχας των
ανθρωπων αρμοζομενου. ∆ιοπερ ουκ αν τις αμαρτοι των μαρτυρων την ψυχην νυμφην
προσειπων, νυμφην πνευματικην· επει και προικα το αιμα εισφερουσι, προικα μηδεποτε
δαπανωμενην. Ἀλλ' ο μεν των εγκωμιων καιρος εις την αυριον ημας ημεραν
αναμενετω· σημερον δε τους ασθενεστερους των αδελφων ημων διορθωσομεν. Ἐπειδη
γαρ πολλοι των αφελεστερων κατα την διανοιαν χωλευοντες, υπο των εχθρων της
Ἐκκλησιας παρασυρομενοι, ου την προσηκουσαν περι των αγιων τουτων δοξαν
εχουσιν, ουδε ομοιως εις τον λοιπον των μαρτυρων αυτους καταλεγουσι χορον,
λεγοντες οτι ουχ υπερ Χριστου το αιμα εξεχεαν, αλλ' υπερ του νομου και των εν τωι
νομωι γραμματων, υπερ χοιρειων σφαγεντες κρεων· φερε δη την εκεινων διορθωσωμεν
διανοιαν· και γαρ αισχρον αν ειη πανηγυριν επιτελουντας αγνοειν της πανηγυρεως την
υποθεσιν.
βʹ. Ἵν' ουν μη εν τηι κοινηι παντων ηδονηι μονοι οι τα τοιαυτα νοσουντες
αλγωσιν, αλλ' ειλικρινει διανοιαι τους αγωνιστας περιπτυξωνται, και καθαροις ομμασιν
αυτους ιδωσι, το υφορμουν αυτων ταις διανοιαις σημερον υποσυραντες, ειλικρινει τηι
γνωμηι και καθαραι τηι διανοιαι παρασκευασομεν αυριον αυτους απαντησαι προς την
πανηγυριν την πνευματικην. Ἐγω γαρ τοσουτον ου παραιτουμαι μετα των αλλων
καταλεγειν αυτους μαρτυρων, οτι δη και λαμπροτερους τουτους ειναι φημι. Τοτε γαρ
ηγωνισαντο, οτε ουδεπω ησαν αι χαλκαι κλασθεισαι πυλαι, ουτε ο μοχλος ο σιδηρους
περιαιρεθεις, οτε ετι η αμαρτια εκρατει, και η καταρα ηνθει, και του διαβολου η
ακροπολις συνειστηκει, και ατριβης ην ετι της τοιαυτης αρετης η οδος. Νυν μεν γαρ και
μειρακια κομιδηι και παρθενοι πολλαι πολλαχου της οικουμενης απαλαι και
απειρογαμοι κατα της του θανατου τυραννιδος απεδυσαντο· τοτε δε προ της του
Χριστου παρουσιας 63.526 και δικαιοι σφοδρα αυτον ετρεμον. Ὁ γουν Μωυσης δια
τουτον εφυγε τον φοβον· και Ἠλιας τεσσαρακοντα ημερων οδον εντευθεν απεδρα· και ο
πατριαρχης Ἀβρααμ δια τουτο τηι γυναικι παρηινει λεγειν, οτι Ἀδελφη αυτου ειμι και ου
γυνη. Και τι δει τους αλλους λεγειν; αυτος γαρ ο Πετρος ουτως εδεδοικει τον θανατον,
ως μηδε θυρωρου απειλην ενεγκειν· και γαρ φοβερος ην και απροσιτος, ουδεπω αυτου
των νευρων εκκεκομμενων, ουδε της δυναμεως καταλελυμενης. Ἀλλ' ομως ουτοι τοτε,
οτε ουτω φοβερον επνει, κατηγωνισαντο αυτον και κατεπαλαισαν. Ἐπειδη γαρ εμελλε
λοιπον ο της δικαιοσυνης ανισχειν ηλιος, οπερ επι της ημερας γινεται, και τοτε συνεβη.
Καθαπερ γαρ και μηδεπω φανεντος ηλιου, φαιδρος ημιν ο ορθρος φαινεται, των μεν
ακτινων ουδεπω γιγνομενων δηλων, του δε φωτος των ακτινων την οικουμενην και
ποῤρωθεν καταλαμποντος· ουτω δη και τοτε συνεβη. Ἐπειδη γαρ παραγινεσθαι εμελλεν
ο της δικαιοσυνης ηλιος, λοιπον δη το σκοτος της δειλιας ελυετο, και ουδεπω παροντος
αυτου κατα σαρκα, αλλ' εγγυς αυτου και εν προοιμιοις οντος, και αυτων λοιπον
απτομενου των πραγματων. Ὅτι μεν ουν πολλην ανδρειαν επεδειξαντο εν τοις καιροις
αγωνισαμενοι τοις τοιουτοις, παντι που δηλον εστιν· οτι δε και υπερ Χριστου τα
τραυματα ελαβον, τουτο ηδη δειξαι πειρασομαι. Τινος γαρ ενεκεν επαθον, ειπε μοι; Του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

νομου, φησιν, ενεκεν, και των εν τωι νομωι κειμενων γραμματων. Ἂν τοινυν φανηι
Χριστος ο τον νομον εκεινον δεδωκως, ουκ ευδηλον οτι υπερ του νομου παθοντες, υπερ
του νομοθετου την καρτεριαν επεδειξαντο πασαν εκεινην; Φερε δη ουν τουτο
αποδειξωμεν σημερον, οτι Χριστος εστιν ο τον νομον δεδωκως. Τις ουν ταυτα φησιν; Ὁ
ταυτα σαφως επισταμενος, τα τε παλαια και τα νεα, Παυλος, ο της οικουμενης
διδασκαλος· Κορινθιοις γαρ επιστελλων, ουτω πως φησιν· Ου θελω δε υμας αγνοειν,
αδελφοι, οτι οι πατερες ημων παντες υπο την νεφελην ησαν, και παντες δια της
θαλασσης διηλθον, και παντες εις τον Μωυσην εβαπτισαντο εν τηι νεφεληι και εν τηι
θαλαττηι, και παντες το αυτο βρωμα πνευματικον εφαγον, το μαννα λεγων, και παντες
το αυτο πομα πνευματικον επιον, το υδωρ λεγων το απο της πετρας. Ειτα δεικνυς οτι ο
Χριστος ταυτα εποιει τα θαυματα, επηγαγεν· Ἔπινον γαρ εκ πνευματικης ακολουθουσης
πετρας· η δε πετρα ην ο Χριστος. Και εικοτως· ου γαρ η φυσις της πετρας ηφιει το υδωρ
και τους ποταμους εκεινους, αλλ' η του Χριστου ενεργεια τυπτουσα τον λιθον,
αναδιδοσθαι τας πηγας παρεσκευαζε. ∆ια τουτο και πνευματικην πετραν εκαλεσε, και
ακολουθειν εφη· η δε αισθητη ουκ ακολουθει, αλλ' εν ενι ιδρυται χωριωι· αλλ' η
πανταχου παρουσα δυναμις και παντα θαυματουργουσα, εκεινη και την πετραν
ανεῤρηξεν. Ει δε ουκ ανεχοιτο των ρηματων τουτων ο Ἰουδαιος, φερε δη τοις οικειοις
αυτον οπλοις ελωμεν, ουδεν απο Παυλου και Πετρου και Ἰωαννου, αλλ' απο των
προφητων αυτωι διαλεγομενοι, ινα μαθηι οτι τα πραγματα παρ' αυτωι, τα δε νοηματα
παρ' ημιν.
γʹ. Τις ουν των προφητων ταυτα φησιν, οτι την Παλαιαν αυτος εδωκε ∆ιαθηκην;
Ὁ εκ κοιλιας αγιασθεις Ἱερεμιας, ο εν νεοτητι λαμψας. Που και ποτε; Ἄκουε των
ρηματων αυτων, και παιδευου σαφως εκ των λεγομενων. Τινα τοινυν εστι τα ρηματα;
Ἰδου ημεραι 63.527 ερχονται, λεγει Κυριος. Ἐκ προοιμιων ευθεως ανιστησι τον
ακροατην, και διεγειρει τα φρονηματα των ακουοντων, δεικνυς οτι ουκ αυτου τα
ρηματα, αλλα του απεσταλκοτος αυτον Θεου. Ἰδου ημεραι ερχονται. Ειτα δεικνυσιν, οτι
περι μελλοντων ημιν διαλεγεται πραγματων. Πως ουν, ει περι μελλοντων διαλεγεται,
την Παλαιαν, φησιν, αυτος εδωκε; Ἀναμεινον και μη θορυβει, και τοτε οψει σαφως της
αληθειας την λαμπηδονα. Ὅτε γαρ ταυτα ελεγετο, ο νομος ην δεδομενος και
παραβαθεις, η δε Καινη ουδεπω. Ταυτα τοινυν σαφως επι ταις διανοιαις υμων
εναποθεμενοι, δεχεσθε την λυσιν των πολλοις διαπορουμενων. Ἰδου ημεραι ερχονται,
λεγει Κυριος, τον παροντα καιρον δηλων, και διαθησομαι υμιν διαθηκην καινην, ου
κατα την διαθηκην ην διεθεμην τοις πατρασιν υμων. Ἐρωτω τον Ἰουδαιον, ερωτω τον
ασθενουντα αδελφον, τις την καινην εδωκε διαθηκην; Παντως ερει πας, οτι ο Χριστος.
Ουκουν ουτος και την παλαιαν· ο γαρ ειπων, οτι ∆ιαθησομαι διαθηκην καινην, ου κατα
την διαθηκην ην διεθεμην, εδειξεν οτι κακεινην αυτος διεθετο· ουκουν αμφοτερων των
διαθηκων εις ο νομοθετης. Και ποτε διεθετο την παλαιαν, ειπε μοι; Ἐν ημεραι
επιλαβομενου μου της χειρος αυτων εξαγαγειν αυτους εκ γης Αιγυπτου. Ἰδε πως και
την ευκολιαν εδειξε της εξοδου, και την φιλοστοργιαν την αυτου, και την αδειαν της
τοτε διεξαγωγης, και οτι παντα αυτος εθαυματουργει τα εν Αιγυπτωι. Τωι γαρ ειπειν,
Ἐπιλαβομενου μου της χειρος αυτων εξαγαγειν αυτους εκ γης Αιγυπτου, τα θαυματα
παντα εδηλωσεν· η γαρ εξοδος εκεινη δια των σημειων των παραδοξων εκεινων
εγινετο. Και αυτοι ουκ ενεμειναν τηι διαθηκηι μου, καγω ημελησα αυτων, λεγει Κυριος.
Ὅτι μεν ουν καινης και παλαιας διαθηκης εις ο νομοθετης, εντευθεν δηλον.
Ἐνταυθα δε ει τις ακριβως κατειδε το ειρημενον, οιδεν οτι ου της τυχουσης αποριας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

γεμει· λεγων γαρ την αιτιαν, δι' ην μελλει διδοναι διαθηκην ετεραν, καινην αυτην
ειπεν, τουτεστι παραδοξον· ∆ιαθησομαι γαρ, φησι, διαθηκην καινην, ου κατα την
διαθηκην ην διεθεμην τοις πατρασιν αυτων, οτι αυτοι ουκ ενεμειναν τηι διαθηκηι μου·
καγω ημελησα αυτων, λεγει Κυριος. Και μην δια τουτο αυτους κολασθηναι εδει, και την
εσχατην δουναι δικην, και τιμωριαν υποστηναι την αφορητον, οτι τοσουτων
απολαυσαντες θαυματων, και νομον λαβοντες, ουδαμοθεν εγενοντο βελτιους. Ἀλλ' ωδε
μεν αυτους ουκ απαιτει δικην, αλλα και μειζονα επαγγελλεται των προτερων. Ἔδει μεν
ουν και σημερον επαγαγειν τηι διαπορησει ταυτηι την λυσιν, αλλ' επειδη και προς ετερον
ημιν ο λογος επειγεται, και βουλομεθα υμας παιδευειν, ωστε μη παρ' ημων παντα
μανθανειν, αλλα και οικοθεν ευρισκειν, τουτο υμιν καταλιμπανω ζητησαι και ευρειν.
Ἐαν δε ιδωμεν ζητησαντας μεν, ουχ ευροντας δε, τοτε και αυτοι χειρας ορεξομεν· ωστε
δε και ευκολωτεραν υμιν γενεσθαι την ευρεσιν, και τα χωρια τα αποστολικα, εν οις
μαλιστα εστι τον θησαυρον ευρειν και της επαπορησεως ταυτης την λυσιν, ηδη υμιν
προαγορευω· εν τηι προς Ῥωμαιους επιστοληι, και προς Γαλατας, και προς Ἑβραιους,
τουτι το κεφαλαιον θεις διελυσε. Και οσοι φιλοπονοι, δυνησονται επελθοντες τας
επιστολας την λυσιν φωρασαι ταυτην, εαν τας μεταξυ 63.528 ταυτας ημερας μη
συλλογοις ακαιροις μηδε αδολεσχιαις ανονητοις εαυτους δωτε, αλλα τηι μεριμνηι των
ειρημενων προσηλωμενοι, τον θησαυρον ανορυττητε. Τουτο τεως αλυτον αφεντες, επι
τα εξης βαδιουμεθα. Τινα δε τα εξης; Ὅτι αυτη η διαθηκη, ην διαθησομαι υμιν, λεγει
Κυριος· διδους νομους μου εις διανοιαν αυτων, και επι καρδιας αυτων επιγραψω
αυτους. Και ου μη διδαξουσιν εκαστος τον πολιτην αυτου, και εκαστος τον αδελφον
αυτου, λεγων· Γνωθι τον Κυριον· οτι παντες ειδησουσι με απο μικρου εως μεγαλου
αυτων, οτι ιλεως εσομαι ταις αδικιαις αυτων, και των αμαρτιων αυτων και των
ανομιων αυτων ου μη μνησθω ετι. Ειπων παλαιαν διαθηκην, ην εδωκεν· ειπων και
νεαν, ην μελλει διδοναι, υπογραφει δη και την ευμορφιαν αυτης, και δεικνυσιν αυτης
τους χαρακτηρας, και τα παρασημα επαλληλα τιθησιν, ινα μαθηις ποσον το διαφορον της
καινης προς την παλαιαν, το διαφορον, ου το εναντιον· ποση η υπεροχη, ποση η
λαμπηδων, ποση η αστραπη των δωρεων και της χαριτος. δʹ. Τινες ουν οι χαρακτηρες
της καινης; ∆ιδους νομους μου εις διανοιαν αυτων, και επι καρδιαις αυτων επιγραψω
αυτους. Ὁ μεν γαρ παλαιος νομος εν πλαξι λιθιναις εγραφη, και επειδη αι πρωται
συνετριβησαν πλακες, ετερας παλιν εκολαψε, και εκει τα γραμματα εγχαραξας,
κατεβαινε Μωυσης, συγγενη της αναισθησιας των δεχομενων την φυσιν των δελτων
εχων. Ἡ δε καινη ουχ ουτως· ου γαρ πλακες εκολαφθησαν, οτε η καινη διαθηκη
εδιδοτο, αλλα πως και τινι τροπωι; Ἄκουε του Λουκα διηγουμενου· Ἦσαν παντες
ομοθυμαδον επι το αυτο, φησι· και εγενετο αφνω εκ του ουρανου φωνη ωσει φερομενης
πνοης βιαιας· και ωφθησαν αυτοις διαμεριζομεναι γλωσσαι ωσει πυρος· εκαθισε τε εφ'
ενα εκαστον αυτων, και επλησθησαν Πνευματος αγιου, και ηρξαντο φθεγγεσθαι
γλωσσαις, καθως το Πνευμα εδιδου αυτοις. Ὁραις πως τουτο ανωθεν ο προφητης σαφως
προανεφωνησεν, ουτως ειπων· ∆ιδους νομους μου εις διανοιαν αυτων, και επι καρδιαις
αυτων επιγραψω αυτους.
Ἡ γαρ του Πνευματος χαρις η παρα του Θεου δοθεισα ταις διανοιαις αυτων
εγκαθησθαι, στηλας αυτους εποιησεν εμψυχους. και τηι διανοιαι επισκιαζει τηι δοξηι
αυτου· διο και ελεγεν, οτι απεσταλη κηρυττειν, ουκ εν σοφιαι λογου, ινα μη κενωθηι ο
σταυρος του Χριστου· και παλιν, Ἐμωρανεν ο Θεος την σοφιαν του κοσμου τουτου· και
ανω και κατω τον σταυρον περιστρεφει. Ἐπειδη γαρ, φησιν, Ἰουδαιοι σημεια αιτουσι,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

και Ἕλληνες σοφιαν ζητουσιν, ημεις δε κηρυττομεν Χριστον εσταυρωμενον, Ἰουδαιοις
μεν σκανδαλον, εθνεσι δε μωριαν, αυτοις δε τοις κλητοις, Ἰουδαιοις και Ἕλλησι,
Χριστον Θεου δυναμιν και Θεου σοφιαν· οτι το μωρον του Θεου σοφωτερον των
ανθρωπων εστι, και το ασθενες του Θεου ισχυροτερον των ανθρωπων εστι· μωρον Θεου
και ασθενες Θεου τον σταυρον ονομαζων, ουκ επειδη μωρον· τι γαρ τουτου σοφωτερον;
ουδε επειδη ασθενες· τι γαρ τουτου ισχυροτερον; αλλα την των απιστων υπονοιαν
απαγγελλων, ην ειχον περι του πραγματος. ∆ιο και ανωτερω ελεγεν· Ὁ λογος γαρ ο του
σταυρου τοις μεν απολλυμενοις 63.529 μωρια εστι, τοις δε σωζομενοις δυναμις Θεου
εστιν. Ἀλλ' ουκ απο των απολλυμενων δει φερειν των πραγματων τας κρισεις· επει και
οι νοσουντες το μελι πικρον ειναι νομιζουσιν, αλλα τουτο της νοσου το εγκλημα, ου του
μελιτος η κατηγορια. Ουτω δη και ο σταυρος μωρον πραγμα δοκει τοις εξωθεν ειναι,
αλλ' ουκ εστιν. Ειτα αποδεικνυς, οτι ου μονον ουκ εστι μωρον, αλλα και σφοδρα σοφον
το πραγμα, ουδε μονον ουκ ασθενες, αλλα και σφοδρα ισχυρον, παραβαλλει τα εξ αυτου
κατορθωματα και τηι κτισει και τηι παλαιαι και τηι εξωθεν σοφιαι· και δεικνυσιν, οτι απερ
ουτε η εσωθεν σοφια ευρεν η η εξωθεν, ουτε παρα της κτισεως εμαθον πολλοι των
ανθρωπων, ουτε παρα της παλαιας εκερδαναν, ταυτα το δοκουν ειναι τουτο μωρον και
ασθενες ισχυσε, το δοκουν, ου το ον. ∆ιοπερ, εχων την απο των πραγματων αποδειξιν,
μετα πολλης αποδυεται της παῤρησιας, πρωτον κατα της εξω σοφιας, λεγων, Που
σοφος; Τι εστι, Που σοφος; Ὡσανει ελεγεν· Που τα των φιλοσοφων; που τα των
ρητορων; που τα των σοφιστων; που τα των λογογραφων; Οιχεται παντα και απολωλε
και εκποδων γεγονεν. Ουτω γαρ λαμπρα γεγονεν η νικη, ως μηδε φαινεσθαι λοιπον τα
εκεινων. ∆ια τουτο τουτων ουτως αφανων γενομενων, και καθαπερ κονεως τινος
αναῤριπισθεισης, ουτως ερωται και φησι· Που σοφος; Ἐφανη σταυρος, και παντα εκεινα
ελυθη· ηχησε το κηρυγμα, και αραχνης ευτελεστερον διεσπασθη. Που σοφος; Που των
ρηματων ο κομπος; που της ευγλωττιας το καλλος; που των σοφισματων η δεινοτης;
που των λογων η ρυμη; που η γλωττα η ηκονημενη; που οι συλλογοι και τα συνεδρια;
Παντα εκεινα παρεσυρη και απωλετο και διεφθαρη και οιχεται και νωτα εδωκε. Που
γραμματευς; Που τα Ἰουδαιων, φησι; κακεινων εκρατησε το κηρυγμα, και καθαπερ
ηλιος σκιαν απεκρυψεν. α γαρ ουκ ισχυσεν εν τοσουτωι χρονωι ο νομος εν εθνει ενι,
ταυτα μετα πλειονος της περιουσιας ο σταυρος πανταχου κατωρθωσεν, αμαρτηματα
λυσας, δικαιοσυνην χαρισαμενος, αγιους τους ανθρωπους κατασκευασας, θεογνωσιαν
παιδευσας, προς τον ουρανον χειραγωγησας.
Ειτα παλιν αφεις τα Ἰουδαικα, επι τα Ἑλληνικα ερχεται· Που συζητητης του
αιωνος τουτου; Τους αιρετικους ενταυθα αινιττεται και συλλογιστικους, οι προ μεν
τουτων ξιφων ησαν οξυτεροι, επειδη δε ο σταυρος εφανη, πηλου παντος ασθενεστερον
διεκοπησαν. Ουχι εμωρανεν ο Θεος την σοφιαν του κοσμου τουτου; Παλιν προς την
Ἑλληνικην αποδυεται. Τι εστιν, Ἐμωρανεν; Μωραν ουσαν απεφηνεν· ην μεν γαρ. Και
αυτων και των αμαρτιων αυτων και των ανομιων αυτων ου μη μνησθω ετι. Ἀλλ' ο μεν
προφητης της Παλαιας την φαιδροτητα ημιν υπογραφει· ο δε αποστολος, επειδη προς
Ἰουδαιους εμαχετο, παραλληλα εκατερα τιθησιν· ανω μεν ειπων, Ουκ εν πλαξι λιθιναις,
αλλ' εν πλαξι καρδιας σαρκιναις· ενταυθα δε, Ου γραμματος, αλλα πνευματος· το γαρ
γραμμα αποκτεινει, το δε πνευμα ζωοποιει. εʹ. Ἐν σαββατωι συνελεξε τις ξυλα, και
ελιθασθη. 63.530 Ειδες πως το γραμμα αποκτεινει, τουτεστιν, ο νομος εκολαζε; μαθε πως
το πνευμα ζωοποιει. Εισερχεται τις μυριων γεμων κακων, ηταιρηκως, αρπασας,
πλεονεκτησας, μοιχευσας, πασαν επελθων κακιαν, νεκρωθεις ηδη τηι αμαρτιαι· λαμβανει
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αυτον η του Πνευματος χαρις εις την κολυμβηθραν, και τον ηταιρηκοτα υιον Θεου
κατασκευαζει, και τον νεκρωθεντα ταις αμαρτιαις ζωογονει. Τουτο εστι, Το δε πνευμα
ζωοποιει. Πως δε ζωοποιει; Ουκ απαιτων ευθυνας των πλημμεληματων κατα το του
προφητου· Ἵλεως εσομαι ταις αδικιαις αυτων, και των αμαρτιων αυτων και των
ανομιων αυτων ου μη μνησθω ετι. Ἐρωτησον παλιν τον Ἰουδαιον, που τουτο γεγονεν
εν τωι νομωι; Ἀλλ' ουκ αν εχοι δειξαι. Και γαρ και ο τα ξυλα συλλεξας ελιθαζετο, και η
πορνευουσα κατεκαιετο, και Μωυσης δια μιαν αμαρτιαν της γης της επαγγελιας
εξεπεσεν· επι δε της χαριτος οι μυρια εργασαμενοι δεινα, του βαπτισματος απολαυοντες
ζωογονουνται, και ουδεμιαν απαιτουνται δικην των πλημμεληματων.
∆ιο και ο Παυλος ελεγε· Μη πλανασθε· ουτε πορνοι, ουτε μαλακοι, ουτε
αρσενοκοιται, ου μοιχοι, ου κλεπται, ου πλεονεκται, ου μεθυσοι, ου λοιδοροι, ουχ
αρπαγες βασιλειαν Θεου κληρονομησουσι. Και ταυτα τινες ητε· αλλ' απελουσασθε, αλλ'
ηγιασθητε, αλλ' εδικαιωθητε εν τωι ονοματι του Κυριου Ἰησου, και εν τωι πνευματι του
Θεου ημων. Ειδες πως λαμπει το προφητικον, οτι Ἵλεως εσομαι ταις αδικιαις αυτων;
πως αστραπτει το αποστολικον, οτι Το πνευμα ζωοποιει; Βουλει μαθειν και το ετερον,
τον αποστολον Παυλον λεγοντα, πως εν βραχειαι χρονου ροπηι την οικουμενην
περιηλθεν απασαν; ακουσον αυτου λεγοντος· Ὥστε με απο Ἱερουσαλημ και μεχρι του
Ἰλλυρικου πεπληρωκεναι το Ευαγγελιον· και παλιν· Νυνι δε μηκετι τοπον εχων εν τοις
κλιμασι τουτοις, επιποθιαν δε εχων του ιδειν υμας, ως, εαν πορευσωμαι εις την
Ἱσπανιαν, ελπιζω θεασασθαι υμας, εαν υμων πρωτον απο μερους εμπλησθω. Ει δε εις
αποστολος εν βραχειαι καιρου ροπηι το πλεον της οικουμενης διεδραμεν, εννοησον πως
και αλλοι απασαν αυτην εσαγηνευσαν. ∆ιο και ελεγε· Του Ευαγγελιου του κηρυχθεντος
εν πασηι τηι κτισει τηι υπο τον ουρανον· το προφητικον εκεινο ερμηνευων, Ὅτι παντες
ειδησουσι με απο μικρου εως μεγαλου αυτων.
Ἀλλ' οτι μεν τον νομον ο Χριστος εδωκεν, απο τουτων δηλον· και οτι σφαγεντες
υπερ του νομου, υπερ του νομοθετου το αιμα εξεχεον και τουτο σαφες· παρακαλω δε
λοιπον την υμετεραν αγαπην μετα πολλης της προθυμιας εις την πανηγυριν απαντησαι·
καθαπερ μελισσαι των σιμβλων εκπηδησατε επι τα τραυματα των μαρτυρων, και
περιπτυξασθε αυτων τας βασανους, μηδεν προς το της οδου κατοκνησαντες μηκος. Ει
γαρ γερων ο Ἐλεαζαρος πυρος κατετολμησε, και η μητηρ των μακαριων εκεινων εν
εσχατωι γηραι τοσαυτας υπεμεινεν οδυνας· ποιαν αν σχοιητε απολογιαν, ποιαν
συγγνωμην, μηδε ολιγους σταδιους διαπερωντες υπερ της θεωριας των παλαισματων
εκεινων; ...
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


