Peccata fratrum non evulganda
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΗ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΕΙΝ τα αμαρτηματα των αδελφων, μηδε
κατευχεσθαι των εχθρων.
51.353
αʹ. Μακαριζω της σπουδης υμας, αγαπητοι, μεθ' ης εις τον πατρωιον οικον
συντρεχετε. Ἀπο γαρ της σπουδης ταυτης και περι της υγιειας ημων της κατα ψυχην
εχω θαῤρειν· και γαρ ιατρειον θαυμαστον της Ἐκκλησιας το διδασκαλειον εστιν·
ιατρειον, ουχι 51.354 σωματων, αλλα ψυχων. Πνευματικον γαρ εστι, και ουχι
τραυματα σαρκος, αλλ' αμαρτηματα διανοιας διορθουται· των δε αμαρτηματων
τουτων και των τραυματων το φαρμακον ο λογος εστι. Τουτο το φαρμακον ουκ εκ
βοτανων των επι γης, αλλ' απο των 51.355 ρηματων των εξ ουρανου συγκειται·
τουτο ουκ ιατρων χειρες, αλλα προφητων κατεσκευασαν γλωτται. ∆ια τουτο διαρκες
εστι, και ουτε πληθει χρονων αμαυρουται, ουτε δυναμει νοσηματων ελεγχεται. Τα
μεν γαρ των ιατρων φαρμακα αμφοτερα ταυτα εχει τα ελαττωματα· νεαρα μεν γαρ
οντα την ισχυν επιδεικνυται την εαυτων οταν δε χρονος παρελθηι πολυς, καθαπερ τα
γεγηρακοτα των σωματων, ασθενεστερα γινεται· πολλακις δε αυτα και δυσκολια
αῤρωστηματων διηλεγξεν· ανθρωπινα γαρ εστι· το δε θειον φαρμακον ου τοιουτον,
αλλα χρονου διαγενομενου πολλου, την οικειαν ισχυν εχει πασαν. Ἐξ οτου γουν
εγενετο Μωυσης (εξ εκεινου γαρ η αρχη των Γραφων), τοσουτους εθεραπευσεν
ανθρωπους, και την οικειαν δυναμιν ουκ απεβαλεν· αλλ' ουδε νοσημα αυτου
περιεγενετο πωποτε. Τουτο το φαρμακον ουκ εστιν αργυριον καταβαλοντα λαβειν,
αλλ' ο προαιρεσιν και διαθεσιν γνησιαν επιδειξαμενος, απαν εχων απηλθε. ∆ια
τουτο και πλουσιοι και πενητες ομοιως της ιατρειας απολαυουσι ταυτης. Ἔνθα μεν
γαρ αναγκη καταθειναι χρηματα, ο μεν ευπορος μετεχει της ωφελειας· ο δε πενης
πολλακις απεστερημενος του κερδους απερχεται, ουκ αρκουσης αυτωι της προσοδου
προς την του φαρμακου κατασκευην. Ἐνταυθα δε, επειδη αργυριον ουκ εστι
καταβαλειν, αλλα πιστιν επιδειξασθαι δει και προαιρεσιν, ο ταυτα καταβαλων μετα
προθυμιας, ουτος καρπουται μαλιστα την ωφελειαν· επειδη και ταυτα της ιατρειας
εστιν ο μισθος. Και ο πλουσιος και ο πενης της ωφελειας κοινωνουσιν ομοιως·
μαλλον δε ουχ ομοιως κοινωνουσι της ωφελειας, αλλα πολλακις πλειονος
απολαυσας ο πενης απερχεται. Τι δηποτε; Ὅτι ο μεν πλουσιος πολλαις
προκατειλημμενος φροντισιν, εχων την απονοιαν και το φυσημα το της ευποριας,
ολιγωριαι συζων και ραιθυμιαι, ου μετα πολλης της ακριβειας, ουδε μετα πολλης της
σπουδης το φαρμακον της ακροασεως των Γραφων δεχεται· ο δε πενης τρυφης και
αδηφαγιας και ραιθυμιας απηλλαγμενος, απαντα τον χρονον εν τηι των χειρων
εργασιαι και τοις δικαιοις αναλισκων πονοις, και πολλην εντευθεν ψυχηι συλλεγων
φιλοσοφιαν, προσεκτικωτερος τε και ευτονωτερος γινεται, και μετα πλειονος
προσεσχε ακριβειας τοις λεγομενοις· οθεν και πλειονα καταβαλων τον μισθον,
πλειονα την ωφελειαν καρπωσαμενος απεισιν.
βʹ. Ου των πλουτουντων απλως κατηγορων ταυτα ειπον, ουδε τους πενητας
απλως επαινων· ουτε γαρ ο πλουτος κακον, αλλα το κακως κεχρησθαι τωι πλουτωι·
ουτε η πενια καλον, αλλα το καλως κεχρησθαι τηι πενιαι. Ἐκολαζετο ο πλουσιος
εκεινος ο επι του Λαζαρου, ουκ επειδη πλουσιος ην, αλλ' επειδη ωμος ην και
απανθρωπος. Ἐπηινειτο ο πενης εκεινος ο εν τοις κολποις του Ἀβρααμ, ουκ επειδη
πενης ην, αλλ' επειδη μετ' ευχαριστιας την πενιαν ηνεγκε. Των γαρ πραγματων
(προσεχετε δε μετα ακριβειας τουτωι τωι λογωι· ικανην γαρ υμιν ενθειναι φιλοσοφιαν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

δυνησεται, και παντα διεφθαρμενον λογισμον εκβαλειν, και ποιησαι περι των οντων
ορθην εχειν την κρισιν), των τοινυν πραγματων τα μεν εστι φυσει καλα, τα δε το
εναντιον· τα δε ουτε καλα, ουτε κακα, αλλα την μεσην ταξιν επεχει. Καλον η
ευσεβεια φυσει, κακον η ασεβεια· καλον η αρετη, κακον η πονηρια· ο δε πλουτος και
η πενια καθ' εαυτα μεν ουτε τουτο εστιν, 51.356 ουτε εκεινο· παρα δε την προαιρεσιν
των χρωμενων η τουτο η εκεινο γινεται. Ἂν μεν γαρ προς φιλανθρωπιαν χρησηι τωι
πλουτωι, γεγονε σοι καλου το πραγμα υποθεσις· αν δε εις αρπαγας και πλεονεξιας και
υβριν, προς το εναντιον ετρεψας αυτου την χρησιν, αλλ' ουχ ο πλουτος αιτιος, αλλ'
ο προς υβριν τωι πλουτωι χρησαμενος. Ουτω και περι της πενιας εστιν ειπειν· αν μεν
γαρ γενναιως αυτην ενεγκηις ευχαριστων τωι ∆εσποτηι, γεγονε σοι στεφανων το
πραγμα αφορμη και υποθεσις· αν δε βλασφημηις δια τουτο τον πεποιηκοτα, και
κατηγορηις αυτου της προνοιας, επι κακωι παλιν εχρησω τωι πραγματι. Ἀλλ' ωσπερ
εκει της πλεονεξιας ουχ ο πλουτος αιτιος, αλλ' ο κακως τωι πλουτωι χρησαμενος·
ουτω και ενταυθα της βλασφημιας ου την πενιαν αιτιασομεθα, αλλα τον μη
βουληθεντα σωφρονως το πραγμα ενεγκειν. Πανταχου γαρ και ο επαινος και ο
ψογος της γνωμης της ημετερας και της προαιρεσεως εστιν. Ἀγαθος ο πλουτος, αλλ'
ουχ απλως, αλλ' ωι μη εστιν αμαρτια· και παλιν, πονηρα η πενια, αλλ' ουχ απλως,
αλλ' εν στοματι ασεβους, επειδη δυσχεραινει, επειδη βλασφημει, επειδη αγανακτει,
επειδη κατηγορει του πεποιηκοτος. γʹ. Μη τοινυν κατηγορωμεν πλουτου, μηδε
κακιζωμεν πενιαν απλως, αλλα τους ουκ εθελοντας τουτοις χρησθαι καλως· αυτα
γαρ τα πραγματα εν μεσωι κειται. Ἀλλ' οπερ ελεγον (καλον γαρ επανελθειν επι την
προτεραν υποθεσιν), οτι και πλουσιος και πενης μετα της αυτης αδειας και
παῤρησιας των ενταυθα φαρμακων απολαυουσι· πολλακις δε μετα πλειονος σπουδης
ο πενης. Ουδε γαρ τουτο μονον εστι το εξαιρετον των φαρμακων, οτι ψυχας
θεραπευει, οτι μηκει χρονου ου διαφθειρεται, οτι υπο νοσηματος ουχ ητταται, οτι
δωρεαν προκειται η ωφελεια, οτι εξ ισου και πλουσιοις και πενησι το της θεραπειας·
αλλ' εχει τι και ετερον ουκ ελαττον τουτων των αγαθων. Ποιον δη τουτο; Τους
ερχομενους εις το ιατρειον τουτο ου δημοσιευομεν ημεις. Οι μεν γαρ εις τα ιατρεια
το εξωθεν απιοντες, πολλους εχουσι τους τα τραυματα θεωρουντας· καν μη
αποκαλυψηι προτερον ο ιατρος το ελκος, το φαρμακον ουκ επιτιθησιν· ενταυθα δε
ουχ ουτως, αλλα μυριους ορωντες καμνοντας, λανθανοντως ποιουμεθα την
θεραπειαν αυτων. Ου γαρ εις μεσον αγοντες τους ημαρτηκοτας, ουτω δημοσιευομεν
αυτων τα αμαρτηματα· αλλα κοινην απασι προθεντες την διδασκαλιαν, τωι των
ακροωμενων συνειδοτι καταλιμπανομεν, ωστε εκαστον το καταλληλον φαρμακον
τωι οικειωι τραυματι εκ των λεγομενων επισπασασθαι. Προεισι μεν γαρ ο λογος της
διδασκαλιας απο της γλωττης του λεγοντος, εχων κατηγοριαν κακιας, επαινον
αρετης, μεμψιν ασελγειας, εγκωμιον σωφροσυνης, ψογον απονοιας, επιεικειας
επαινον, καθαπερ ποικιλον και παντοδαπον φαρμακον εξ απαντων ειδων
συγκειμενον· το δε προσφορον εαυτωι και χρησιμον λαβειν, εκαστου των ακουοντων
εστι. Προεισι μεν ουν φανερως ο λογος, εις δε το εκαστου συνειδος εγκαθεζομενος,
λανθανοντως και την παρ' εαυτου θεραπειαν παρεχει, και πριν η δημοσιευθηναι το
νοσημα, την υγιειαν πολλακις επηγαγεν. δʹ. Ἠκουσατε γουν χθες, πως επηινεσα της
ευχης την δυναμιν, πως εκακισα τους μετα ραιθυμιας ευχομε 51.357 νους, ουδενα
αυτων δημοσιευσας. Οι μεν ουν συνειδοτες εαυτοις σπουδην, εδεξαντο το εγκωμιον
της ευχης, και εγενοντο σπουδαιοτεροι τοις επαινοις· οι δε συνειδοτες εαυτοις
ραιθυμιαν, εδεξαντο παλιν την επιτιμησιν, και την ολιγωριαν απεθεντο. Ἀλλ' ουτε
τουτους, ουτε εκεινους ισμεν· η δε αγνοια αμφοτεροις χρησιμος αυτη. Πως, εγω
λεγω. Ὁ των εγκωμιων ακουσας της ευχης, και συνειδως εαυτωι σπουδην, ει
πολλους ειχε μαρτυρας των εγκωμιων, προς απονοιαν αν εξωλισθησε· νυνι δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

λανθανοντως δεξαμενος τον επαινον, πασης αλαζονειας απηλλακται. Παλιν ο
συνειδως εαυτωι ραιθυμιαν, της κατηγοριας ακουσας, εγενετο βελτιων απο της
κατηγοριας, ουδενα σχων της επιτιμησεως γνωστων ανθρωπων· τουτο δε αυτον ουχ
ως ετυχεν ωνησε. ∆ια γαρ το προς την των πολλων επτοησθαι δοξαν, εως μεν αν
λανθανειν νομιζωμεν οντες κακοι, σπουδαζομεν γινεσθαι βελτιους· επειδαν δε πασι
γενωμεθα καταδηλοι, και την εκ του λανθανειν απολεσωμεν παραμυθιαν,
αναισχυντοτεροι και ραιθυμοτεροι μαλλον γινομεθα. Και καθαπερ τα ελκη
γυμνουμενα, και αερι ψυχρωι συχνως ομιλουντα, χαλεπωτερα γινονται· ουτω και η
ψυχη ημαρτηκυια, αν μεταξυ πολλων ελεγχηται εφ' οις επλημμελησεν,
αναισχυντοτερα γινεται. Ἵν' ουν μη τουτο γενηται, λανθανοντως ο λογος υμας
εθεραπευσε. Και ινα μαθητε, οτι η λανθανουσα αυτη ιατρεια πολυ το κερδος εχει,
ακουσατε τι φησιν ο Χριστος· Ἐαν αμαρτηι εις σε ο αδελφος σου, ελεγξον αυτον· και
ουκ ειπε, μεταξυ σου και της πολεως, ουδε μεταξυ σου και του δημου, αλλα, Μεταξυ
σου και αυτου μονον. Ἀμαρτυρος εστω, φησιν, η κατηγορια, ινα ευκολος γενηται η
προς διορθωσιν μεταβολη. Μεγα αρα αγαθον, το ποιεισθαι την παραινεσιν μη
δημοσιευομενην. Ἀρκει το συνειδος, αρκει ο κριτης εκεινος ο αδεκαστος. Ουχ ουτω
συ επιτιμαις τωι ημαρτηκοτι, ως το συνειδος εαυτου (πικροτερος εστιν ο κατηγορος
εκεινος), ουτε ακριβεστερον ειδως τα πεπλημμελημενα. Μη τοινυν προσθηις τραυμα
τραυμασι, δημοσιευων τον ημαρτηκοτα, αλλ' αμαρτυρον ποιου την παραινεσιν.
Τουτο τοινυν και ημεις ποιουμεν νυν, οπερ και Παυλος εποιησεν, αμαρτυρον
κατασκευαζων του παρα Κορινθιοις ημαρτηκοτος την κατηγοριαν. Και ακουε πως·
∆ια τουτο, φησιν, αδελφοι, μετεσχηματισα ταυτα εις εμαυτον και Ἀπολλω. Και μην
ουχι αυτος, ουδε Ἀπολλω ησαν οι σχισαντες τον δημον και την Ἐκκλησιαν
διατεμοντες· αλλ' ομως συνεσκιασε την κατηγοριαν, και καθαπερ προσωπειοις τισι,
τοις αυτου και Ἀπολλω ονομασι τας των υπευθυνων αποκρυψας οψεις, εξουσιαν
αυτοις εδιδου μεταβαλεσθαι εκ της πονηριας εκεινης. Και παλιν, Μηπως ελθοντα με
ο Θεος ταπεινωσηι, και πενθησω πολλους των προημαρτηκοτων και μη
μετανοησαντων επι τηι ακαθαρσιαι και ασελγειαι ηι επραξαν. Ὅρα πως και ενταυθα
αδιοριστως λεγει τους ημαρτηκοτας, ινα μη φανεραν ποιησας την κατηγοριαν,
αναισχυντοτεραν εργασηται την των ημαρτηκοτων ψυχην. Ὥσπερ ουν ημεις μετα
τοσαυτης φειδους τους ελεγχους ποιουμεθα, ουτω, παρακαλω, και υμεις μετα πασης
σπουδης δεξασθε την διορθωσιν, και μετα ακριβειας τοις λεγομενοις προσεχετε. εʹ.
∆ιελεχθημεν υμιν χθες περι της δυναμεως της κατα την ευχην. Ἔδειξα πως ο
διαβολος τοτε εφ 51.358 εδρευει κακουργος ων. Ἐπειδη γαρ μεγιστον κερδος εκ της
ευχης οραι γινομενον ημιν, τοτε μαλιστα επιτιθεται· ινα ημας εκκρουσηι της
απολογιας, ινα κεναις οικαδε αποπεμψηι χερσι. Και καθαπερ επι των αρχοντων,
επειδαν οι της ταξεως και περι αυτον οντες τον αρχοντα απεχθως εχωσι προς τους
εντυγχανοντας, δια των ραβδων ποῤρωθεν αυτους απελαυνουσι, κωλυοντες
προσελθειν και αποδυρασθαι και φιλανθρωπιας τυχειν· ουτω και ο διαβολος,
επειδαν ιδηι προσιοντας τωι δικαστηι, ποῤρωθεν απελαυνει, ου δια ραβδου, αλλα δια
ραιθυμιας. Οιδε γαρ, οιδε σαφως, οτι αν προσελθωσι νηφοντες, και ειπωσι τα
ημαρτημενα, και αποδυρωνται ζεουσηι τηι ψυχηι, πολλην λαβοντες συγγνωμην
απερχονται· φιλανθρωπος γαρ εστιν ο Θεος· και δια τουτο προλαμβανει, και απαγει
της εντευξεως αυτους, ινα μηδενος ων δεονται επιτυχωσιν. Ἀλλ' οι μεν στρατιωται
των αρχοντων μετα βιας αποσοβουσι τους εντυγχανοντας· ο δε ου μετα αναγκης,
αλλ' απατων ημας και εις ραιθυμιαν εμβαλλων. ∆ια τουτο ουδε συγγνωμης εσμεν
αξιοι, εκοντες εαυτους αποστερουντες των αγαθων. Φως εστι διανοιας και ψυχης η
μετα σπουδης ευχη, φως ασβεστον και διηνεκες. ∆ια τουτο μυριους συρφετους
λογισμων εμβαλλει ταις ημετεραις διανοιαις, και απερ ουδεποτε ελογισαμεθα, ταυτα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

συναγων εν τωι καιρωι της ευχης καταχει ταις ψυχαις ημων. Και καθαπερ ανεμοι
πολλακις απεναντιας προσπιπτοντες, λυχνιαιον πυρ αναπτομενον ριπισαντες
εσβεσαν· ουτω και ο διαβολος, επειδαν ιδηι την φλογα της ευχης ημιν αναπτομενην,
μυριαις φροντισιν ενθεν και ενθεν ριπιζων, ου προτερον αφισταται εως αν σβεσηι το
φως. Ἀλλ' οπερ οι τους λυχνους εκεινους αναπτοντες ποιουσι, τουτο και ημεις
ποιησωμεν. Τι δε εκεινοι ποιουσιν; Ἐπειδαν ιδωσιν ανεμον προσιοντα σφοδρον, τον
δακτυλον επιθεντες τηι οπηι του λυχνου αποτειχιζουσι τωι πνευματι την εισοδον.
Ἕως μεν γαρ αν εξωθεν προσβαλληι, δυνησομεθα αντιστηναι· επειδαν δε ανοιξωμεν
αυτωι τας θυρας της διανοιας, και ενδον δεξωμεθα τον εχθρον, ουκ ετι λοιπον ουδε
μικρον αντιστηναι δυναμεθα· αλλα πανταχοθεν κατασβεσας ημων την μνημην,
ωσπερ λυχνον καπνιζομενον, αφιησι το στομα ρηματα προφερειν κενα. Ἀλλ' ωσπερ
εκεινοι τον δακτυλον επιτιθεασι τηι οπηι του λυχνου, ουτως ημεις επιθωμεν τον
λογισμον τηι ημετεραι διανοιαι· αποφραξωμεν του πονηρου πνευματος την εισοδον,
ινα μη σβεσηι ημων το φως της ευχης. Μεμνησθε τουτων αμφοτερων των
παραδειγματων, και του των στρατιωτων, και του αρχοντος, και του κατα τον
λυχνον; ∆ια γαρ τουτο ταυτα λεγομεν υμιν τα παραδειγματα, εν οις στρεφομεθα, εν
οις εσμεν, ινα και εντευθεν αναχωρησαντες και οικοι γενομενοι, απο των εν χερσι
πραγματων υπομνησιν λαμβανωμεν των ειρημενων. Μεγα οπλον ευχη, και μεγαλη
ασφαλεια. ϛʹ. Ἠκουσατε χθες, πως οι τρεις παιδες πεπεδημενοι κατελυσαν την του
πυρος δυναμιν, πως κατεπατησαν την φλογα, πως περιεγενοντο της καμινου, και
της ενεργειας εκρατησαν του στοιχειου; Ἀκουσατε σημερον παλιν, πως ο γενναιος
και μεγας Ἰσαακ αυτης περιεγενετο της των σωματων φυσεως δι' ευχης. Ἐκεινοι
κατελυσαν του πυρος την δυναμιν, ουτος 51.359 σημερον της φυσεως πεπηρωμενης
ελυσε τα δεσμα. Και μαθε πως τουτο εποιει. Ἐδεετο, φησιν, Ἰσαακ περι της γυναικος
αυτου, οτι στειρα ην. Ταυτα σημερον υμιν ανεγνωσθη· χθες περι ευχης ο λογος, και
σημερον παλιν αποδειξις της δυναμεως της ευχης. Ὁρατε πως η του Πνευματος
ωικονομησε χαρις συμφωνα τοις χθες ειρημενοις αναγνωσθηναι τα τημερον; Ἐδεετο,
φησιν, Ἰσαακ περι Ῥεβεκκας της γυναικος αυτου, οτι στειρα ην. Τουτο πρωτον αξιον
ζητησαι, τινος ενεκεν στειρα ην. Βιου ην θαυμαστου και πολλης γεμοντος
σωφροσυνης και αυτη, και ο ανηρ. Ουκ εχομεν επιλαβεσθαι της ζωης των δικαιων,
και ειπειν, οτι εργον αμαρτιων η στειρωσις. Και ουκ αυτη στειρα μονον, αλλα και η
μητηρ αυτου η Σαῤρα, η τεκουσα αυτον· ουχ η μητηρ δε αυτου μονον στειρα ην, ουδε
η γυνη, αλλα και η νυμφη, η του Ἰακωβ γυνη η Ῥαχηλ. Τι βουλεται των στειρων
τουτων ο χορος; Παντες δικαιοι, παντες εν αρετηι ζωντες, παντες υπο του Θεου
εμαρτυρηθησαν. Περι γαρ αυτων ελεγεν· Ἐγω ειμι ο Θεος Ἀβρααμ, και ο Θεος Ἰσαακ,
και ο Θεος Ἰακωβ. Περι των αυτων και Παυλος ουτω πως λεγει· ∆ι' ην αιτιαν ουκ
επαισχυνεται ο Θεος, Θεος καλεισθαι αυτων. Πολλα αυτων τα εγκωμια εν τηι Καινηι,
πολλοι αυτων οι επαινοι εν τηι Παλαιαι. Πανταχοθεν λαμπροι και ευδοκιμοι, και
παντες στειρας εσχον γυναικας, και εν απαιδιαι μεχρι πολλου διετελεσαν χρονου.
Ὅταν ουν ιδηις ανδρα και γυναικα αρετηι συζωντας, οταν ιδηις θεοφιλεις, ευσεβειας
επιμελουμενους, και απαιδιαν νοσουντας, μη νομισηις αμαρτιων ειναι παντως την
απαιδιαν ανταποδοσιν. Πολλοι γαρ της οικονομιας οι του Θεου λογοι και ημιν
αποῤρητοι, και υπερ παντων ευχαριστειν δει, και μονους εκεινους ταλανιζειν τους
εν κακιαι ζωντας, ουχι τους παιδια μη κεκτημενους. Πολλακις ο Θεος ποιει
συμφεροντως· ημεις δε την αιτιαν των γινομενων ουκ ισμεν. ∆ια τουτο πανταχου
θαυμαζειν χρη αυτου την σοφιαν, και δοξαζειν την φιλανθρωπιαν αυτου την
αφατον. ζʹ. Ἀλλα ουτος μεν εις ηθος ο λογος ημας παιδευσαι δυναται· δει δε και την
αιτιαν ειπειν, δι' ην ησαν αι γυναικες εκειναι στειραι. Τις ουν η αιτια; Ἵν', οταν ιδηις
την Παρθενον τικτουσαν τον κοινον ημων ∆εσποτην, μη απιστησηις. Ουκουν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

γυμνασον σου την διανοιαν εν τηι μητραι των στειρων· ιν', οταν ιδηις πεπηρωμενην
και δεδεμενην την μητραν προς παιδοποιιαν ανοιγομενην εκ της του Θεου χαριτος,
μη θαυμασηις ακουων οτι παρθενος ετεκε. Μαλλον δε και θαυμασον, και εκπλαγηθι,
αλλα μη απιστησηις τωι θαυματι. Ὅταν λεγηι προς σε ο Ἰουδαιος, Πως ετεκεν η
παρθενος; ειπε προς αυτον, Πως ετεκεν η στειρα και γεγηρακυια; ∆υο κωλυματα τοτε
ην, το τε αωρον της ηλικιας, και το αχρηστον της φυσεως· επι δε της Παρθενου εν
κωλυμα μονον ην, το μη μετασχειν γαμου. Προοδοποιει τοινυν τηι παρθενωι η στειρα.
Και ινα μαθηις οτι δια τουτο αι στειραι προελαβον, ινα πιστευθηι της Παρθενου ο
τοκος, ακουσον των ρηματων 51.360 του Γαβριηλ των προς αυτην. Ἐπειδη γαρ ηλθε
και ειπεν αυτηι, Συλληψηι εν γαστρι, και τεξηι υιον, και καλεσεις το ονομα αυτου
Ἰησουν, εξεπλαγη η Παρθενος και εθαυμασε, και ειπε· Πως εσται μοι τουτο, επει
ανδρα ου γινωσκω; Τι ουν ο αγγελος; Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε. Μη ζητει
φυσεως ακολουθιαν, φησιν, οταν υπερ φυσιν ηι το γινομενον· μη περιβλεπου γαμον
και ωδινα, οταν μειζων γαμου της γενεσεως ο τροπος ηι. Και πως εσται τουτο, φησιν,
επει ανδρα ου γινωσκω; Και μην δια τουτο εσται τουτο, επει ανδρα ου γινωσκεις. Ει
γαρ εγινωσκες ανδρα, ουκ αν κατηξιωθης υπηρετησασθαι τηι διακονιαι ταυτηι. Ὥστε
δι' ο απιστεις, δια τουτο πιστευε. Ουκ αν δε κατηξιωθης τοιαυτηι διακονιαι
υπηρετησασθαι, ουκ επειδη κακον ο γαμος, αλλ' επειδη κρεισσων η παρθενια· την δε
του ∆εσποτου εισοδον σεμνοτεραν εχρην ειναι της ημετερας· βασιλικη γαρ ην· ο δε
βασιλευς δια σεμνοτερας εισερχεται. Ἔδει και κοινωνειν την γεννησιν εκεινον, και
εξηλλαχθαι της ημετερας. Ουκουν αμφοτερα ταυτα οικονομειται. Το μεν γαρ απο
μητρας γενεσθαι, κοινον προς ημας· το δε χωρις γαμων γενεσθαι, μειζον η καθ'
ημας. Και το μεν γαστρι κυηθηναι και συλληφθηναι, της φυσεως της ανθρωπινης· το
δε χωρις μιξεως γενεσθαι την κυησιν, σεμνοτερον της φυσεως της ανθρωπινης ∆ια
τουτο δε αμφοτερα ταυτα γεγονεν, ινα και την υπεροχην και την κοινωνιαν την
προς σε μαθηις του τικτομενου. ηʹ. Και σκοπει μοι την σοφιαν των γινομενων. Ουτε η
υπεροχη την προς ημας ομοιωσιν και συγγενειαν ελυμηνατο, ουτε η προς ημας
συγγενεια την υπεροχην ημαυρωσεν, αλλ' εκατερα εδεικνυτο δια των πραγματων
απαντων· και τα μεν ολοκληρα ειχεν ημετερα, τα δε εξηλλαγμενα προς ημας. Ἀλλ'
οπερ ελεγον, οτι δια τουτο προελαβον αι στειραι, ινα πιστευθηι της Παρθενου ο
τοκος, ινα αυτη χειραγωγηθηι προς την πιστιν της επαγγελιας και της υποσχεσεως
εκεινης, ης ηκουσε παρα του αγγελου λεγοντος, Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε,
και δυναμις Ὑψιστου επισκιασει σοι· ουτω, φησιν, εχεις τεκειν. Μη βλεπε προς την
γην· απο των ουρανων η ενεργεια ερχεται. Πνευματος εστι χαρις το γινομενον, μη
ζητει μοι φυσιν και νομους γαμων. Ἀλλ' επειδη μειζονα ταυτης εκεινα ην τα ρηματα,
βουλεται και ετεραν παρασχειν αποδειξιν. Συ δε μοι παρατηρει, πως η στειρα αυτην
οδηγει προς την πιστιν τουτου. Ἐπειδη γαρ εκεινη η αποδειξις μειζων ην της
διανοιας της Παρθενου, ακουσον πως και επι τα ταπεινοτερα κατηγαγε τον λογον,
δια των αισθητων αυτην χειραγωγων. Ἰδου γαρ, φησιν, Ἐλισαβετ η συγγενης σου,
και αυτη συνειληφυια υιον εν γηραι αυτης· και ουτος μην εκτος εστιν αυτηι τηι
καλουμενηι στειραι. Ὁραις οτι η στειρα δια την Παρθενον; επει, τινος ενεκεν
παρηγαγεν αυτηι τον τοκον της συγγενιδος; τινος ενεκεν ελεγεν, Ἐν γηραι αυτης;
τινος ενεκεν επηγαγε, Τηι καλουμενηι στειραι; ∆ια παντων τουτων εναγων αυτην
δηλονοτι προς το πιστευσαι τωι ευαγγελισμωι. ∆ια τουτο και την ηλικιαν ειπε, και
την πηρωσιν της φυσεως· δια τουτο 51.361 και τον χρονον ανεμεινε τον απο της
συλληψεως· ου γαρ εκ προοιμιων αυτηι ευθεως ευηγγελισατο, αλλ' ανεμεινεν
εξαμηνιαιον χρονον τηι στειραι γενεσθαι· ινα ο της γαστρος ογκος λοιπον την κυησιν
εγγυησηται, και αναμφισβητητος αποδειξις γενηται της συλληψεως. Και θεα μοι
παλιν την συνεσιν του Γαβριηλ. Ουδε γαρ ανεμνησεν αυτης της Σαῤρας, ουδε της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Ῥεβεκκας, ουδε της Ῥαχηλ· καιτοι και αυται στειραι ησαν, και αυται γεγηρακυιαι,
και θαυμα το γινομενον ην· αλλα παλαια τα διηγηματα ην. Των δε αρχαιων τα νεα
και προσφατα και κατα την γενεαν συμβαινοντα την ημετεραν μαλλον ημας εις
πιστιν των θαυματων εναγειν ειωθε. ∆ια τουτο εκεινας αφεις, απ' αυτης εννοησαι
της συγγενιδος της Ἐλισαβετ το επ' αυτηι προεβαλλετο, ωστε απ' εκεινης προς τον
οικειον αυτην τοκον εναγαγειν τον φρικωδεστατον εκεινον και σεμνοτατον. Μεσος
γαρ του τε ημετερου και του δεσποτικου ο τοκος ο της στειρας ην, ελαττων μεν του
της Παρθενου, μειζων δε του ημετερου. ∆ια τουτο, ωσπερ δια τινος γεφυρας, μεσης
της Ἐλισαβετ, απο των κατα φυσιν ωδινων επι τους υπερ φυσιν αναγει της
Παρθενου την διανοιαν. θʹ. Ἐβουλομην πλειονα ειπειν, και ετερους λογους υμας
διδαξαι, δι' ους στειρα η Ῥεβεκκα και η Ῥαχηλ ην· αλλ' ο καιρος ουκ αφιησι
κατεπειγων τον λογον προς την της ευχης δυναμιν. ∆ια γαρ τουτο και ταυτα παντα
εκινησαμεν, ινα μαθητε, πως την στειρωσιν της γυναικος ελυσε του Ἰσαακ η ευχη,
και ευχη τοσουτου χρονου. Ἐδεετο, φησιν, Ἰσαακ περι Ῥεβεκκας της γυναικος
αυτου, και επηκουσεν αυτου ο Θεος. Μη γαρ νομισηις οτι εκαλεσε τον Θεον, και
ευθεως εισηκουσθη· πολυν γαρ αναλωσε χρονον δεομενος του Θεου. Και ει βουλεσθε
μαθειν ποσον, εγω υμιν και τουτο μετα ακριβειας ερω. Εικοσι ετων αριθμον
αναλωσε δεομενος του Θεου. Ποθεν τουτο δηλον; Ἐκ της ακολουθιας αυτης.
Βουλομενη γαρ η Γραφη την πιστιν και την υπομονην και την φιλοσοφιαν δειξαι
του δικαιου, ουδε τον χρονον απεσιωπησεν, αλλα και αυτον δηλον ημιν εποιησε,
λανθανοντως μεν, ωστε διεγειραι ημων την ραιθυμιαν, πλην αλλ' ουκ αφηκεν ειναι
αφανη. Ἄκουσον γουν πως λανθανοντως ημιν τον χρονον εδηλωσεν. Ἰσαακ δε ην
ετων τεσσαρακοντα, φησιν, οτε ελαβε την Ῥεβεκκαν θυγατερα Βαθουηλ του Συρου.
Ἔμαθες ποσων ετων ην, οτε την γυναικα ηγαγετο; Τεσσαρακοντα ετων, φησιν, ην
οτε ελαβε την Ῥεβεκκαν. Ἀλλ' επειδη εμαθομεν ποσων ετων ων εγημε την γυναικα,
μαθωμεν και ποτε εγενετο λοιπον πατηρ, και ποσων ετων ην τοτε, οτε εγεννησε τον
Ἰακωβ· και δυνησομεθα ιδειν ποσον εμεινε χρονον στειρα η γυνη, και οτι τουτον
απαντα εδεετο του Θεου τον χρονον. Ποσων ουν ετων ην, οτε εγεννησε τον Ἰακωβ;
Ἐξηλθε, φησιν, Ἰακωβ επειλημμενος τηι δεξιαι της πτερνης του αδελφου αυτου· δια
τουτο εκαλεσεν αυτον Ἰακωβ, εκεινον δε Ἡσαυ. Ἰσαακ δεην ετων εξηκοντα, οτε
εγεννησεν αυτους. Ει τοινυν, οτε μεν ηγαγετο την Ῥεβεκκαν, τεσσαρακοντα των ην,
οτε δε εγεννησε τους υιους, εξηκοντα, ευδηλον οτι εικοσιν ετη μεταξυ στειρα
εμεινεν η γυνη, 51.362 και τουτον απαντα τον χρονον εδεετο του Θεου ο Ἰσαακ. ιʹ.
Ειτα ουκ αισχυνομεθα, ουδε εγκαλυπτομεθα, τον μεν δικαιον ορωντες εικοσιν ετη
παραμενοντα και ουκ αφισταμενον· ημεις δε εκ πρωτης αιτησεως η δευτερας
πολλακις απαγορευοντες και δυσχεραινοντες; Καιτοι ο μεν πολλην προς τον Θεον
ειχε την παῤρησιαν. και ομως ουκ εδυσχεραινε προς την αναβολην της δοσεως, αλλ'
εμενε καρτερων· ημεις δε μυριων αμαρτηματων γεμοντες, πονηρωι συνειδοτι
συζωντες, ουδεμιαν ευνοιαν περι τον ∆εσποτην επιδεικνυμενοι, αν μη, πριν η
φθεγξασθαι, ακουσθωμεν, αλυομεν, αποδυσπετουμεν, αφισταμεθα της αιτησεως· δια
τουτο κεναις αει αναχωρουμεν χερσι. Τις εικοσιν ετη υπερ ενος πραγματος
παρεκαλεσε τον Θεον, καθαπερ ουτος ο δικαιος; μαλλον δε τις εικοσι μηνας μονους;
Χθες μεν ουν ελεγον, οτι πολλοι εισιν οι μετα ραιθυμιας ευχομενοι, και χασμωμενοι,
και διατεινομενοι, και μεταστρεφομενοι συνεχως, και ολιγωριαι πασηι περι τας ευχας
κεχρημενοι· σημερον δε και ετεραν βλαβην ευρον ταις ευχαις προσγινομενην
ολεθριωτεραν εκεινης. Πολλοι γαρ πρηνεις εαυτους ριπτουντες, και τωι μετωπωι την
γην τυπτοντες, και θερμα προχεοντες δακρυα, και πικρον κατωθεν στεναζοντες, και
τας χειρας εκτεινοντες, και πολλην σπουδην επιδεικνυμενοι, τηι θερμοτητι ταυτηι και
τηι προθυμιαι κατα της οικειας κεχρηνται σωτηριας. Ου γαρ υπερ των οικειων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

αμαρτηματων παρακαλουσι τον Θεον, ουδε συγγνωμην αιτουσι των
πλημμεληθεντων αυτοις, αλλα την σπουδην ταυτην κατα των εχθρων κινουσιν
απασαν, ταυτον ποιουντες, ωσπερ αν ει τις το ξιφος ακονησας, μη κατα των
πολεμιων χρωιτο τωι οπλωι, αλλα δια της οικειας αυτο δερης ωθοι. Ουτω και ουτοι
ουχ υπερ της αφεσεως των οικειων αμαρτηματων, αλλα κατα της τιμωριας των
εχθρων ταις ευχαις κεχρηνται· οπερ εστι καθ' εαυτων το ξιφος ωθειν. Ἐπενοησε δε
και τουτο ο πονηρος, ινα παντοθεν εαυτους απολλυωμεν, και δια ραιθυμιας, και δια
σπουδης. Οι μεν γαρ τηι περι τας ευχας ολιγωριαι παροξυνουσι τον Θεον, την
καταφρονησιν δια της ραιθυμιας επιδεικνυμενοι· οι δε επειδη σπουδην
επιδεικνυνται, την σπουδην παλιν κατα της εαυτων επιδεικνυνται σωτηριας. Ὁ
δεινα, φησι, ραιθυμει· αρκει μοι προς το μηδενος αυτον επιτυχειν· ουτος σπουδαιος
εστι και διεγηγερμενος· τι ουν ινα γενηται; Ου δυναμαι εκλυσαι την σπουδην, ουδε
εις ολιγωριαν εμβαλειν· ετερως αυτου περιοδευσω την απωλειαν. Πως; Εις
παρανομιαν τηι σπουδηι χρησασθαι παρασκευασω· το γαρ κατα των εχθρων ευχεσθαι,
παρανομον εστιν. Ἀπελευσεται τοινυν ου μονον ουδεν κερδανας απο της σπουδης,
αλλα και πλειονα την βλαβην υπομεινας της δια ραιθυμιας. Τοιαυται αι του διαβολου
μηχαναι· τους μεν δια της ραιθυμιας, τους δε δι' αυτης απολλυσι της σπουδης, οταν
μη κατα νομους αυτη γινηται. ιαʹ. Ἀλλα και αυτων αξιον ακουσαι των ρηματων της
ευχης, και πως παιδικης εστι διανοιας τα ρηματα, πως νηπιωδους ψυχης. Αισχυνομαι
μεν ουν αυτα μελλων ερειν, πλην αναγκη παντως ειπειν και μιμησασθαι την
απαιδευτον γλωτταν εκεινην. Τινα ουν εστι 51.363 τα ρηματα; Ἐκδικησον με εκ των
εχθρων μου· δειξον αυτοις, οτι Θεον εχω καγω. Ου τοτε μανθανουσιν, ανθρωπε, οτι
Θεον εχομεν, οταν αγανακτωμεν, και οργιζωμεθα, και δυσχεραινωμεν· αλλ' οταν
επιεικεις ωμεν, και πραοι, και ημεροι, και πασαν ασκωμεν φιλοσοφιαν. Ουτω και ο
Θεος ειπε· Λαμψατω το φως υμων εμπροσθεν των ανθρωπων, οπως ιδωσι τα καλα
εργα υμων, και δοξασωσι τον Πατερα υμων τον εν τοις ουρανοις. Ουκ εννοεις οτι
υβρις εστιν εις τον Θεον, το αιτειν κατα των εχθρων τον Θεον; Και πως υβρις εστι;
φησιν. Ὅτι αυτος ειπεν, Ευχεσθε υπερ των εχθρων υμων, και τον θειον τουτον
εισηγαγε νομον. Ὅταν ουν τον νομοθετην αξιοις τους οικειους παραλυειν νομους,
και παρακαληις αυτον αντινομοθετειν αυτωι, και τον σε κωλυσαντα κατευχεσθαι των
εχθρων ικετευηις ακουσαι σου κατευχομενου των εχθρων, ουκ ευχηι τουτο ποιων,
ουδε παρακαλεις, αλλ' υβριζεις τον νομοθετην, και παροινεις εις τον μελλοντα
διδοναι σοι τα αγαθα τα απο της ευχης. Και πως δυνατον ακουσθηναι ευχομενον,
ειπε μοι, οταν τον μελλοντα ακουειν παροξυνηις; Ταυτα γαρ ποιων εις βαραθρον την
οικειαν ωθεις σωτηριαν, και κατα κρημνου φερηι, τον εχθρον επ' οψεσι τυπτων του
βασιλεως. Ει γαρ και μη ταις χερσι τουτο ποιεις, τοις ρημασιν αυτον τυπτεις· οπερ
ουδε επι των ομοδουλων ποιησαι τολμαις. Τολμησον γουν επι αρχοντος τουτο
ποιησαι· καν μυρια ηις κατωρθωκως, την επι θανατον ευθεως απαχθησηι παντως.
Ειτα επι αρχοντος μεν ου τολμαις τον ομοτιμον υβρισαι, επι δε του Θεου τουτο ποιων,
ειπε μοι, ου φριττεις, ουδε δεδοικας εν καιρωι δεησεως και ευχης αγριαινων ουτω και
εκθηριουμενος, και μειζονα αγνωμοσυνην επιδεικνυμενος του τα εκατον
απαιτουντος δηναρια; Ὅτι γαρ εκεινου συ μαλλον υβριζεις, αυτης ακουσον της
ιστοριας. Μυρια ταλαντα ωφειλε τις τωι δεσποτηι· ειτα ουκ εχων αποδουναι, ηξιου
μακροθυμησαι, ινα πραθεισης αυτου της γυναικος και της οικιας και των παιδων,
διαλυσηται το οφλημα το δεσποτικον. Ἰδων δε αυτον οδυρομενον ο δεσποτης
κατηλεησε και τα μυρια αφηκε ταλαντα. Ἐξελθων εκεινος και ευρων οικετην ετερον
οφειλοντα αυτωι δηναρια εκατον, αγχων απηιτει μετα πολλης της ωμοτητος και της
απανθρωπιας. Ἀκουσας ταυτα ο δεσποτης ενεβαλεν αυτον εις το δεσμωτηριον, και ο
προτερον αφηκεν οφλημα των μυριων ταλαντων, επεθηκεν αυτωι παλιν, και της εις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

τον συνδουλον ωμοτητος εδωκε την τιμωριαν εκεινος. ιβʹ. Συ δε κακεινου θεα ποσον
αγνωμονεστερος και 51.364 αναισθητοτερος γεγονας, των εχθρων κατευχομενος,
Ἐκεινος ουχι τον δεσποτην ηξιου απαιτησαι, αλλ' αυτος απηιτει τα εκατον δηναρια·
συ δε και τον ∆εσποτην επι την απαιτησιν ταυτην την αναισχυντον και
κεκωλυμενην παρακαλεις. Κακεινος μεν ουκ επ' οψεσι του κυριου, αλλ' εξω τον
συνδουλον ηγχε· συ δε εν αυτωι τωι καιρωι της ευχης προ του βασιλεως εστως ταυτα
ποιεις. Ει δε εκεινος ουτε τον δεσποτην παρακαλεσας επι την απαιτησιν, και μετα το
εξελθειν ταυτα ποιων, ουδεμιας ετυχε συγγνωμης, συ και τον ∆εσποτην επι την
κεκωλυμενην ταυτην εκτισιν διεγειρων, και επ' οψεσιν αυτου ταυτα ποιων, ποιαν
ου δωσεις τιμωριαν, ειπε μοι; Ἀλλα φλεγμαινει σου τηι μνημηι της εχθρας η διανοια
και οιδει, και ανεστηκεν η καρδια, και του λελυπηκοτος αναμιμνησκομενος ου
δυνασαι καταστειλαι το οιδημα των λογισμων; Ἀλλ' αντιστησον τηι φλεγμονηι ταυτηι
την απο των σων αμαρτηματων μνημην, τον απο της μελλουσης κολασεως φοβον.
Ἀναμνησθητι ποσων υπευθυνος ει τωι ∆εσποτηι, και οτι παντων εκεινων δικας
οφειλεις αυτωι, και κρατησει παντως ουτος ο φοβος της οργης εκεινης, επειδη και
πολυ δυνατωτερον τουτο εκεινου του παθους. Ἀναμνησθητι γεεννης και κολασεως
και τιμωριας κατα τον καιρον της ευχης, και ουδε εις νουν λαβειν δυνησηι τον
εχθρον. Συντριψον την διανοιαν, ταπεινωσον την ψυχην τηι μνημηι των σοι
πεπλημμελημενων, και ουδε ενοχλησαι δυνησεται σοι θυμος. Ἀλλα τουτο εστι το
παντων αιτιον των κακων, οτι τα μεν των αλλων αμαρτηματα μετα πολλης
εξεταζομεν της ακριβειας, τα δε ημετερα μετα πολλης παραπεμπομεθα της ραιθυμιας.
Τουναντιον δε ποιειν εχρην· τα μεν οικεια κακα αληστα εχειν, των δε αλλοτριων
μηδεποτε εννοιαν λαμβανειν. Ἂν τουτο ποιωμεν, και τον Θεον εξομεν ιλεων, και
τοις πλησιον παυσομεθα αθανατα οργιζομενοι, και εχθρον ουδενα ουδεποτε εξομεν·
ει δε και σχοιημεν ποτε, ταχεως και την απεχθειαν καταλυσομεν, και των οικειων
αμαρτηματων ταχειαν λαβωμεν συγχωρησιν. Ὥσπερ γαρ ο τωι πλησιον μνησικακων
ουκ αφιησι την επι τοις οικειοις αμαρτημασι καταλυθηναι κολασιν, ουτως ο καθαρος
ων οργης, καθαρος και αμαρτηματων εσται ταχεως. Ει γαρ ημεις οι πονηροι και
θυμωι δουλευοντες, δια το του Θεου προσταγμα παντα τα εις ημας παρορωμεν
αμαρτηματα, πολλωι μαλλον ο φιλανθρωπος και αγαθος και παντος καθαρος ων
παθους παραβλεψεται ημων τα πλημμεληματα, της εις τον πλησιον φιλοφροσυνης,
εν τηι των οικειων αμαρτηματων συγχωρησει, την αμοιβην ημιν αποδιδους· ης
γενοιτο παντας ημας επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, ωι η δοξα και το κρατος, εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


