De salute animae
Περι σωτηριας ψυχης.
60.735
Ἀγαπητοι, οσοι τα του βιου ματαια και απολλυμενα πραγματα κατελιπετε,
αγωνισασθε, ινα μη παλιν επ' αυτα τον υμετερον νουν επιστρεψητε. Ὁ γαρ πλουτος
παρερχεται, και η δοξα απολλυται, και το καλλος μαραινεται, και παντα
αλλασσονται, και ως καπνος απολλυνται, και ως σκια παραγουσι, και ως ενυπνιον
εξαφανιζονται. ∆ια τουτο ελεγεν ο Σολομων· Ματαιοτης ματαιοτητων, τα παντα
ματαιοτης· και ο ∆αυιδ λεγει· Ἐν εικονι διαπορευεται ανθρωπος. Πλην ματην
ταρασσονται παντες οι τα του παροντος βιου πραγματα αγωνιωντες· οντως ματην
ταρασσονται, ματην θορυβουνται, ματην χειμαζονται, επισυναγοντες και
θησαυριζοντες τα μετ' ολιγον καταλειπομενα· απερ λαβειν μεθ' εαυτων ου
δυναμεθα, αλλα παντα καταλιποντες, γυμνοι ως εγεννηθημεν πορευσομεθα προς
τον φοβερον δικαστην.
Καν παντας τους θησαυρους συναξωμεν, γυμνοι, σκοτεινοι, ελεεινοι,
σκυθρωποι, τετραχηλισμενοι, τεταπεινωμενοι, συντετριμμενοι, εμφοβοι, εντρομοι,
κατηφεις, οδυνηροι, εις γην το προσωπον εχοντες, και τουτο μετ' αισχυνης
συγκαλυπτοντες· ουτω πορευσομεθα, ουτως αναστησομεθα, ουτω παραστησομεθα
εις εκεινο το φρικτον και πικρον απροσωποληπτον δικαστηριον, οπου αγγελοι
τρεμουσιν, οπου θρονοι φοβεροι τιθενται, οπου αι βιβλοι των πραξεων ανοιγονται,
οπου ο ποταμος του πυρος του ασβεστου, οπου ο ανημερος σκωληξ, οπου το
αφωτιστον σκοτος, οπου ο αθερμαντος ταρταρος, οπου ο βρυγμος των οδοντων,
οπου το ακαταπαυστον δακρυον, οπου ο ασιγητος στεναγμος, οπου το
απαραμυθητον πενθος, οπου ουκ εστι γελως, αλλα θρηνος· οπου ουκ εστι
χαρμοσυνη, αλλα στεναγμος· οπου ουκ εστι τρυφη, αλλα κρισις· οπου ουκ εστι
φθογγος, αλλα τρομος. Φοβερον οντως ακουσαι, αγαπητοι, φοβερωτερον δε το
ιδεσθαι πασαν την κτισιν ισταμενην, και απολογουμενην υπερ λογου, υπερ εργου,
υπερ εννοιων, των εν νυκτι, των εν ημεραι, ων ημαρτομεν.
Μεγας ο φοβος, αδελφοι, τοτε, μεγαλη η αναγκη, οια ουδεποτε εγενετο ουδε
γενησεται εως της ημερας εκεινης. Τοτε αγγελοι περιτρεχουσιν, αι σαλπιγγες βοωσι,
τα αστρα πιπτουσιν, ο ηλιος σκοτιζεται, οι ουρανοι ειλισσονται, η γη σαλευεται, αι
δυναμεις προτρεχουσι, τα Σεραφιμ βοωσι, τα ανω, τα κατω, τα επιγεια, τα
καταχθονια ταρασσονται, τα μνημεια ανοιγονται, τα σωματα ανιστανται και
συναγονται, το κριτηριον ευτρεπιζεται. Πολυς ο φοβος, αδιηγητος ο τρομος,
ακαταληπτος η αναγκη η τοτε γινομενη· μεγας ο χειμων εκεινος, μεγαλη η οδυνη,
χαλεπη η περιστασις, ακαταπαυστος ο θορυβος, μεγας ο ολολυγμος. Ἄκουε ουν του
∆ανιηλ λεγοντος· 60.736 Ἐθεωρουν εν οραματι της νυκτος, εως ου θρονοι ετεθησαν,
και Παλαιος ημερων εκαθισε. Το ενδυμα αυτου λευκον ωσει χιων, η θριξ της
κεφαλης αυτου καθαρον ως εριον· ο θρονος αυτου φλοξ, οι τροχοι αυτου πυρ
φλεγον. Ποταμος πυρος ειλκεν εμπροσθεν αυτου· χιλιαι χιλιαδες παρειστηκεισαν
αυτωι, και μυριαι μυριαδες ελειτουργουν αυτωι· το κριτηριον εκαθισε, και βιβλοι
ηνευχθησαν. Ἔφριξε τοτε το πνευμα μου. Ἐγω ∆ανιηλ ειδον, και η ορασις της
κεφαλης μου συνεταραξε με. Βαβαι! ο προφητης το οραμα της μελλουσης κρισεως
ιδων εφριξε! Και τι αρα ημεις μελλομεν υπομενειν, οταν εις αυτα τα πραγματα
ελθωμεν; οταν απο ανατολων ηλιου μεχρι δυσμων επισυναγομενοι παριστωμεθα
γυμνοι, και το φορτιον των αμαρτιων επι του τραχηλου πασιν επιδεικνυοντες; Τοτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

των βλασφημων αι γλωσσαι φλογιζονται, και ουκ εσται ο δροσιζων· τοτε των
καταλαλουντων οι οδοντες συντριβονται υπο αποτομων αγγελων· τοτε των
φιλαργυρων αι χειρες κρεμαμεναι τρεμουσι, και ξεομεναι οδυνωνται· τοτε των
φλυαρων τα στοματα υπο του πυρος εμφραττονται· τοτε των διανευοντων οι
οφθαλμοι εξορυττονται ανιλεως.
Που τοτε γονεις, που αδελφοι, που πατηρ, που μητηρ, που οι συγγενεις, που
οι φιλοι; που η των βασιλεων φαντασια, που των αρχοντων η εξουσια, που η των
τυραννων απονοια, που η των δικαστων υπερηφανια; που οι δουλοι, που αι δουλαι;
που ο καλλωπισμος των ιματιων, που αι χροαι των μαργαρων, που η φαντασια του
χρυσιου, που ο κτυπος του αργυριου; που η κοσμησις των δακτυλιων, που των
ποδων το περισφιγγον υποδημα, που τα σηρικα ιματια, που τα βυσσινα; που τα κρεα,
που τα μυρα και τα ματαια καπνισματα; που οι φυλασσομενοι θησαυροι; που αι
κεκοσμημεναι κλιναι; που οι παρορωντες τους πενητας; που οι παραβλεποντες τους
εν αναγκηι; που οι νομιζοντες ειναι σοφοι; που οι μετα τυμπανων και χορων τον
οινον πινοντες; που οι διαπαντος γελωντες, και τους ευλαβεις εκμυκτηριζοντες; που
οι τους δουλους καταπονουντες, και του φοβου του Θεου καταφρονουντες; που εισιν
απιστουντες την κολασιν, και ως αθανατοι διακειμενοι; που εισιν οι λεγοντες,
Φαγωμεν και πιωμεν· αυριον γαρ αποθνησκομεν; που εισιν οι λεγοντες, ∆ος μοι την
σημερον, και λαβε την αυριον; που εισιν οι λεγοντες, Ἀπολαυσωμεν των ωδε, και
περι των εκει βλεπωμεν; που εισιν οι λεγοντες, Φιλανθρωπος εστιν ο Θεος, και ου
κολαζει τους αμαρτωλους; Ὢ ποσα μετανοησουσιν οι τα τοιαυτα λεγοντες! ποσα
κοψονται, και ουκ εστιν ο ελεων αυτους! ποσα στεναξουσι, και ουδεις ο
λυτρουμενος! ποσα εαυ 60.737 τους κατακοπτοντες ειπωσιν, Ουαι, ουαι, οτι εαυτους
εχλευασαμεν! ουαι, οτι εαυτους απωλεσαμεν!
Ἐδιδασκομεθα, και ου προσειχομεν· ενουθετουμεθα, και κατεφρονουμεν·
διεμαρτυραντο δε ημιν, και ουκ επιστευομεν· των Γραφων ακουοντες εαυτους
επλανωμεν. ∆ικαια η κρισις του Θεου· αξια γαρ ων επραξαμεν απολαμβανομεν. Ουαι
ημιν, οτι δια προσκαιρον ηδονην αιωνιως κολαζομεθα, δια μικρου χρονου αμελειαν
τωι αιωνιωι πυρι καταποντιζομεθα, δια δοξαν ματαιαν της δοξης του Θεου
εξεπεσαμεν, δια μικραν τρυφην της του παραδεισου τρυφης εστερηθημεν, δια
πλουτον απολλυμενον τον πλουτον της βασιλειας απωλεσαμεν! Ἐν τωι ματαιωι
αιωνι ημεις απηλαυσαμεν, αλλ' εν αυτωι οι μη απολαυσαντες ευφραινονται. Νυν οι
νηστευοντες τρυφωσιν, οι αγωνισαμενοι εις τον ουρανιον νυμφωνα χορευουσιν, οι
σκορπισαντες τον πλουτον εν αγαλλιασει θεριζουσιν, οι κλαυσαντες αιωνιως
αγαλλονται, οι καταφρονησαντες των επιγειων απελαβον τα ουρανια· μονοι δε
ημεις οι αθλιοι τηι κολασει αξιως παρεδοθημεν· και νυν κραζομεν, και ουκ εστιν ο
ελεων· στεναζομεν, και ουκ εστιν ο σωζων. Ἵνα ουν μη και ημεις μετ' εκεινων των
αφρονων τα τοιαυτα ρηματα εν τωι μελλοντι αιωνι ειπωμεν, δευτε προφθασωμεν
τον κλεπτην των ψυχων ημων· δραμωμεν, εως καιρον εχομεν· στεναξωμεν,
μετανοησωμεν, εξυπνισθωμεν, παρακαλω, εκ του υπνου της ραιθυμιας ημων, εκ του
βαρους των αμαρτιων και της αμελειας ημων· υψωσωμεν χειρας προς τον
δυναμενον σωσαι ημας, και ειπωμεν· Κυριε, σωσον ημας, απολλυμεθα. Σπευσωμεν
μονον πριν η ηλιος δυσηι, πριν η θυρα αποκλεισθηι, πριν η νυξ καταλαβηι. Ἐπαν γαρ η
πανηγυρις λυθηι, ουδεις πραγματευεται· επαν το θεατρον λυθηι, ουδεις στεφανουται,
ουδεις αγωνιζεται. ∆ιο δραμωμεν· δρομου γαρ χρεια, αδελφοι, και δρομου σφοδρου,
ινα φθασωμεν, ινα μη και ημεις κρουσαντες ακουσωμεν· Ουκ οιδα υμας·
οξυποδησωμεν, μικρον αισχυνθωμεν.
Ποσα τον ∆εσποτην ατιμαζομεν; ποσα τον ευεργετην παροργιζομεν; Αυτος
ευεργετει, και ημεις καθ' εκαστην αγνοουμεν· αυτος οικτειρει, και ημεις αθετουμεν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

αυτος τρεφει, σκεπων προνοειται, και ημεις τας αυτου εντολας καθ' εκαστην
παραβαινομεν, και ουκ αισχυνομεθα. Αισχυνθωμεν λοιπον· ο γαρ καιρος ηγγικε, και
η ημερα εφθασε, και δει ημας λογον αποδουναι υπερ ολου του βιου ημων.
Παυσωμεθα ουν λοιπον της αμετρου τρυφης, και του αισχρου γελωτος, ινα μη εκει
κλαυσωμεν πικρως· παυσωμεθα τους αδελφους λοιδορουντες και μισουντες και
αδικουντες· παυσωμεθα θησαυριζοντες, σπαταλωντες και πορνευοντες· σχολαζωμεν
ταις ευχαις, ταις δεησεσι, ταις αναγνωσεσι, ταις νηστειαις, ταις μετανοιαις·
επιδειξωμεθα βιον νεον, εξομολογησωμεθα, επιστρεψωμεν· επιστροφης γαρ ο
καιρος. Μετανοησωμεν, δακρυσωμεν, επιδειξωμεθα τωι Θεωι μετανοιαν εμμεριμνον,
και αμαρτιαν μισησωμεν· πονεσωμεν ωδε, παρακαλω, μικρον, ινα μη κολασθωμεν
εκει πολυ· αγωνισωμεθα προ καιρου, αδελφοι, ινα μη βασανισθωμεν αιωνιως. Ὁ
χρονος μικρος, η δε κρισις μακρα, και το τελος εγγυς, και ο φοβος πολυς, και ο
ελεων ουδεις. Ζητησει γαρ τον καιρον, ον κακως εδαπανησεν εκαστος, και ου μη
ευρηι. Ουαι τωι καταλαλουντι, οτι ζητησει σταγονας υδατος φλεγομενος, και ουχ
ευρισκει! ουαι τωι απιστουντι, οτι αιωνιως κολασθησεται! ουαι τωι αμελουντι, οτι
προς αυστηρον κριτην πορευεται! ουαι τωι μη αγωνιζομενωι, οτι αποτομοις αγγελοις
παραδιδοται, Χρυσιον ο απολλυων ευρισκει αλλο· χρονον δε μετανοιας αλλον
ευρειν ου δυναται. Μη φεισωμεθα, αδελφοι, των εαυτων σωματων, αλλα ταυτα
κατατριψωμεν, επειδη Μακαριοι οι πεινωντες και διψωντες, μακαριοι οι
πενθουντες.
Το γαρ σωμα πηλος εστι· και ελευσεται ωρα και ημερα φοβερα και πονηρα
και απαραιτητος, 60.738 και εις γην η γη πορευσεται, και η κονις παλιν κονις γινεται.
Νηψωμεν, αγαπητοι, δυσωπω, οδοιπορησωμεν, ανανευσωμεν· ελευσεται γαρ η ωρα,
και οντως ελευσεται, της εξοδου ημων· και μη εαυτους απατησωμεν. Ἔστω,
αγαπητοι, κατατρυφωμεν, εστω και πλουτωμεν πεντηκοντα η και εκατον ετη· και
μετα ταυτα νοσος και γηρας, και μετα ταυτα τι; Ἀδυναμια και θανατος, και η φρικτη
ωρα εκεινη η προσδοκωμενη και φριττομενη και αμελουμενη. Μεγας φοβος τοτε
γινεται, αδελφοι· μεγα δε ιδεσθαι ψυχην χωριζομενην του σωματος· μεγαλη αναγκη
της ωρας εκεινης, οταν η γλωσσα καθαρως τον λογον ειπειν ου δυναται, οταν
στρεφωμεν τους οφθαλμους ωδε και ωδε συνεχως, και τους παρεστωτας ημιν
φιλους και αδελφους γνωριζωμεν, και προς αυτους φθεγξασθαι ου δυνωμεθα. Των
θρηνουντων ημας ακουομεν, και τουτους παραμυθησασθαι ου δυναμεθα· τα τεκνα
οδυρομενα και δακρυοντα βλεπομεν και τον πονον αυτων εχοντες πορευομεθα. Και
τι λεγω τεκνα; Ἐν γαρ τηι ωραι εκεινηι ουκ εστι μεριμνησαι τεκνων, ουκ αδελφων,
ουδε αλλη φροντις συνεχει ημας, ει μη των ημετερων παραπτωματων εννοια, και το
πως απαντησωμεν τωι κριτηι, και ποιαν αποφασιν λαβωμεν, και ποιος αρα τοπος
δεξεται ημας. Ειτα ως ταυτα ενθυμουμεθα, εξαιφνης εφιστανται ημιν αγγελοι
αποτομοι. Τοτε ημεις τουτους θεωρουντες, εαν ανευτρεπιστοι ευρεθωμεν, πως
μελλομεν ταραττεσθαι, και της κλινης φευγειν δοκιμαζοντες μεν, μη δυναμενοι δε,
προσεχοντες προς αυτους ελεεινοις οφθαλμοις, και στυγνωι τωι προσωπωι
παρακαλουντες, δυσωπουντες, ικετευοντες και λεγοντες· Ἐλεησατε με, αγγελοι και
φοβεροι παρασταται του θρονου του Θεου, και μη με ακαρπον και ακαθαρτον προς
τον Κριτην απενεγκητε· μη με αμαρτωλον του σωματος χωρισητε· μη, δεομαι,
παρακαλω, παρακληθητε, δυσωπηθητε, και εασατε με ολιγον χρονον μετανοησαι,
στεναξαι, πενθησαι, ελεημοσυνας ποιησαι, επειδη κακως τον εμαυτου βιον
εδαπανησα και ανηλωσα. Ταυτα ακουσαντες οι αγγελοι, λεγουσι προς ημας· Ὦ ψυχη
ταλαιπωρε, πασας τας ημερας σου εν αμελειαι εζησας, και αρτι μετανοησαι θελεις; ω
αθλια ψυχη, ο ηλιος σου εδυνεν, ο χρονος σου τετελεσται· ο Θεος εκελευσεν εκ του
σωματος σου χωρισαι σε.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

∆ευρο και καταδικαζου εν πυρι αιωνιωι κατα τας πραξεις σου· ου γαρ εστι σοι
λοιπον ελπις σωτηριας, αλλα αιωνιος τιμωρια. Ταυτα ακουσαντες, αγαπητοι, και
πιστευσαντες, οτι αληθη εισι και ου μυθοι, αγωνισωμεθα προ της ωρας εκεινης· καν
εσυνηθησαμεν αμαρτανειν, αλλ' εκκοψωμεν ταυτας δια της μετανοιας. Μη
πλανηθωμεν, αδελφοι, κρισις εστι και κολασις αιωνιος, πυρ ασβεστον και σκωληξ
ατελευτητος, σκοτος εξωτερον και ταρταρος, βρυγμος οδοντων και κλαυθμος μεγας,
ως ο Κυριος εν τοις Ευαγγελιοις εμνημονευσεν· αψευδης γαρ εστιν ο ειπων, Ὁ
ουρανος και η γη παρελευσεται, οι δε λογοι μου ου μη παρελθωσι. ∆ιο φοβηθωμεν
και φριξωμεν, παντες οι εν αμαρτιαις ζησαντες, και σπουδασωμεν μετα των αγιων
ευρηθηναι δια της μετανοιας.
Μη ειπηις, Ἔκλεψα, εφονευσα, επορνευσα, και ου δεχεται με ο Θεος· μηδεν
τουτων ειπηις· δεχεται γαρ παντας, ως τον ληιστην, ως τον τελωνην και ως την
πορνην· μονον μη απογνωμεν, παρακαλω, μη ραιθυμησωμεν. Κρουσωμεν δια
μετανοιας και ειπωμεν· Ἄνοιξον ημιν, Κυριε, τοις αναξιοις και αμαρτωλοις· δια το
ονομα σου το αγιον μη αποστραφηις ημας, αλλα δυσωπηθητι, και μη στερησηις ημας
της βασιλειας σου.
Συ γαρ ει Θεος των απηλπισμενων, και σωτηρια παντων των
καταφευγοντων εις σε· και σου εστιν η βασιλεια και η δυναμις και η δοξα συν τωι
αναρχωι Πατρι και τωι παναγιωι και αγαθωι και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις
τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


