Contra Judaeos, gentiles et haereticos et in illud: Vocatus est Jesus ad
nuptias Sp.
ΠΡΟΣ ΙΟΥ∆ΑΙΟΥΣ και Ἕλληνας και αιρετικους· και εις το, Ἐκληθη
Ἰησους εις γαμον.
48.1075
Οι νεοττοι των χελιδονων καθεζονται εν τηι καλιαι προσδεχομενοι την των
γονεων παρουσιαν, φεροντων αυτοις την τροφην· επαν δε ιδωσιν αυτους
ερχομενους, κουφωι τωι πτερωι της διανοιας πτερουνται. Ὁμοιως δε καγω μελλων
εγγιζειν τηι καλιαι ταυτηι τηι πνευματικηι, προαναφωνων δοξαζω τον Θεον, οτι
τοιαυτα μοι τεκνα δεδωκε φιλοστοργα. Ἀλλα μην επι των χελιδονων απο στοματος
εις στομα διδοται η τροφη, επι δε ημων ουκ εστιν ουτως, αλλ' απο στοματος εις
ακοην. Ἐκεινα γαρ εις φθοραν προχωρουσι, ταυτα δε εις αφθαρσιαν· εκεινα σωματα
τρεφει, ταυτα δε ψυχην πιαινει. Ταυτα δε μοι παντα ουχ απλως ουτε εικη ειρηται·
αλλ' επειδη του Ευαγγελιου του σημερον αναγνωσθεντος η περιοχη εις ταυτην ημας
την διδασκαλιαν χειραγωγει, αναγκαιον υμας παιδευσαι. Ἐκληθη, φησιν, ο Ἰησους
εις γαμον. Ἀλλα συντεινατε εαυτους, παρακαλω, προσεχετε τοις λεγομενοις· Ἐπειδη
τινες προφασιζονται γαμον, αλλοι τεκνα, αλλοι στρατειαν, αλλοι εμποριαν, αλλοι
τεχνην, αλλοι δουλειαν, αλλοι πλουτον, αλλοι πενιαν, και αλλα τινα οσα εστι·
βουλομαι ουν υμιν δειξαι, οτι ουτε πλουτος εμποδιζει, ουτε πενια, ουτε στρατεια,
ουτε εμπορια, ουτε γαμος, ουτε τεκνα, ουτε δουλεια, ουτε τεχνη, ουτε τι των
τοιουτων ουδεν. Ἐκληθη ο Ἰησους εις γαμον· απηλθεν, η ουκ απηλθεν; ∆ηλον οτι
απηλθεν. Ει ουν απηλθε, πως ο γαμος κακος; μη εχεις απολογιαν; Ἐγω δε ου μονον
λεγω, οτι απηλθεν, αλλα και δωρα προσηνεγκε· το γαρ υδωρ εις οινον μετεβαλε. Μη
τοινυν προφασιζου τον γαμον. Ὁ ∆εσποτης σου παρεγενετο εις γαμον, και εδοξασε
τον γαμον, και συ ενυβριζεις τον γαμον, και λεγεις οτι εμποδισμα εστιν ο γαμος;
Ουδεν εμποδισμα προς ευσεβειαν. Βουλει μαθειν, οτι ουδεν παραβλαπτει εχειν
γυναικα και τεκνα; Μωυσης ουχι γυναικα και τεκνα ειχεν; Ἠλιας ουχι παρθενος ην;
48.1076 ουχι Μωυσης μαννα κατηγαγεν εκ του ουρανου; ουχι Ἠλιας πυρ κατηγαγεν
εκ του ουρανου; ουχι Μωυσης ορτυγομητραν εξεπετασεν; ουχι Ἠλιας τωι λογωι τον
ουρανον εκλεισεν; ουχι Μωυσηι ο Θεος ωμιλει; ουχι και Ἠλιαι Θεος ωμιλει; ουχι
Μωυσης θαλασσαν εσχισε, και διηγαγε τον λαον; ουχι Ἠλιας εν αρματι πυρινωι
ανεληφθη; μη τι παρεβλαψε τουτον η παρθενια; μη τι παρενεποδισε τουτον η γυνη
και τα τεκνα; Ειδες Ἠλιαν τον του αερος ηνιοχον, ειδες Μωυσην τον της θαλασσης
οδοιπορον· βλεπε και Πετρον τον στυλον της Ἐκκλησιας, οτι και αυτος γυναικα
ειχεν. Ου γεγραπται, οτι Πετρος γυναικα ειχε· ποθεν ουν δηλον οτι γυναικα ειχεν;
Ἐγω λεγω· Εισηλθε, φησιν, ο Ἰησους προς την πενθεραν Πετρου· και ην εκεινη
αῤρωστουσα, και ηψατο αυτης, και εφυγεν ο πυρετος αυτης, και διηκονει. Ὁραις οτι
και Πετρος γυναικα ειχεν; οπου γαρ πενθερα, ευδηλον οτι και γυνη. Ὁραις οτι και
Πετρος γυναικα ειχε; Μη τι διαβαλληις τον γαμον. Ταυτα δε λεγω, ινα μη τις
προφασισηται μητε γυναικα, μητε τεκνα, μητε στρατειαν, μητε εμποριαν, μητε
τεχνην, μητε δουλειαν, μητε πλουτον, μητε πενιαν· ταυτα προφασεις, ταυτα
σκηψεις, αυται επιβουλαι του διαβολου. Στρατειαν προφασιζηι, και λεγεις, οτι
Στρατιωτης ειμι, και ου δυναμαι ευλαβης ειναι. Ὁ εκατονταρχος ουχι στρατιωτης
ην; και λεγει τωι Ἰησου, οτι Ουκ ειμι ικανος, ινα μου υπο την στεγην εισελθηις· αλλ'
ειπε λογον, και ιαθησεται ο παις μου.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

Και θαυμασας ο Ἰησους, λεγει· Ἀμην, αμην, λεγω υμιν οτι ουτε εν τωι Ἰσραηλ
τοσαυτην πιστιν ευρον. Μητι ενεποδισεν αυτωι η στρατεια; Ἀλλα τι ει; χειροτεχνης
ει; Και Παυλος, και σκυλευτης των Ἐκκλησιων ην, και μετα ταυτα γεγονε κηρυξ και
αποστολος. Ἀλλα τι ει; πλουσιος; Και Ἀβρααμ, και αυτος γυναικα ειχε και τεκνα· Και
επιστευσε, φησιν, Ἀβρααμ 48.1077 τωι Θεωι, και ελογισθη αυτωι εις δικαιοσυνην, και
φιλος Θεου εκληθη. Μη τι ενεποδισεν αυτωι ο πλουτος και η γυνη, η τα τεκνα; Μη
εχεις απολογιαν; Ἰδου απερ προφασιζηι τρια ουτος εχει, και γυναικα και τεκνα και
πλουτον. Ἀλλα τι ει; δουλος; Και Ὀνησιμος· και γραφων Παυλος Φιλημονι ελεγεν·
Ὀνησιμον τον ποτε αχρηστον, νυν δε καμοι και σοι ευχρηστον. Ἀλλα τι ει; βασιλευς;
Και ∆αυΐδ· και εισηλθε προς αυτον Ναθαν ο προφητης, και ηλεγξεν αυτον περι της
αμαρτιας ησπερ εποιησε. Μητι ετυρανννησεν ο βασιλευς; μητι απεφηνατο κατα του
προφητου; ουχι και εν τηι βασιλειαι την δουλειαν ωμολογει, και φησιν, Ἥμαρτον τωι
Κυριωι; Και ο προφητης ιδων την μετανοιαν αυτου, λεγει αυτωι· Ὁ Κυριος αφειλε το
αμαρτημα σου. Ὀξεια η μετανοια οξυτερα η συγχωρησις. Μητι προσεσχεν εαυτωι ο
βασιλευς, και ειπεν, οτι Βασιλευς ειμι, πορφυραν περιβεβλημαι, και διαδημα
περικειμαι, και εχω τοξα και βελη και ασπιδας και κρανεα και στρατιωτας
υπερασπιστας· και τουτον τον πενητα φοβουμαι, και ου φονευω αυτον, αλλα
ανεχομαι αυτου; Ἀλλ' ουδεν τουτων ειπεν· αλλ' ει και βασιλευς ην, ᾔδει οτι ημαρτε,
και δια τουτο μετενοησεν, επειδη ᾔδει οτι χαλεπον αμαρτημα εποιησε. Μητι
ενεποδισεν αυτωι η βασιλεια; Ἀλλα τι ει; παις; Και ο ∆ανιηλ, και λεοντας εφιμωσε,
και δρακοντα διεῤρηξε, τον Βηλ κατεστρεψε, και τους πρεσβυτερους κατεκρινε, την
δε Σωσανναν εσωσε, και το ατελες της νεοτητος ουδεν ενεποδισε την τοσαυτην
αρετην. Ἀλλα τι ει; φιλαδελφος; Και Ἰωσηφ· κακεινος ποσην φιλοσοφιαν επεδειξατο
και σωφροσυνην επι της Αιγυπτιας; Τον χιτωνα αυτου εσχισε, την δε πιστιν αυτου ου
διεῤρηξε· την αναισχυντιαν αυτης ενικησε, την δε επιθυμιαν αυτης ουκ επληρωσεν.
Ἀλλα τι ει; χηρα; Και η Σιδωνια, ητις Ἠλιαν τον προφητην υπεδεξατο, και εθρεψεν
αρτωι και υδατι· και τον αιτιον του λιμου λιμος ου κατετηξεν. Ἀλλα τι ει; πορνη; Και
η Ῥααβ, ητις εκρυψε τους κατασκοπους, και μετα το παραλαβειν τους υιους Ἰσραηλ
την γην της επαγγελιας, εσωθη και αυτη και ο οικος αυτης και το γενος αυτης. Ἀλλα
τι ει; πενης; Και ο Λαζαρος, και εν τηι πενιαι ποσην φιλοσοφιαν επεδειξατο και
υπομονην, και ουκ εδυσπετησεν εν τοσαυτηι αναγκηι ων! Ἀλλα τι ει; φιλογυναιος;
Και Σαμψων· ει γαρ και προεδοθη υπο γυναικος, αλλα την εκδικιαν παρεσχεν αυτωι ο
Θεος, και εξεδικηθη υπο των αλλοφυλων. Ἀλλα τι ει; φιλοτεκνος; Και Ἰακωβ. Ὁραις
ποσοι εσωθησαν; Ἔχεις πιστιν; παντα εχεις· ουκ εχεις πιστιν, βασιλευς δε ει; ουδεν
σε ωφελει η βασιλεια. Ἀλλα της υποσχεσεως ουκ επιλελησμαι. Ἐκληθη ουν ο Ἰησους
εις γαμον. Παραγενομενου δε αυτου, ουκ ειχον οινον· λεγει αυτωι η μητηρ αυτου·
Οινον ουκ εχουσι. Λεγει αυτηι ο Ἰησους· Ὕπαγε, γυναι· ουπω γαρ ηκει η ωρα μου. Και
ταυτα ειπων ο Ἰησους λεγει· Γεμισατε τας υδριας υδατος. Και εγεμισαν τας υδριας
υδατος, και εποιησε το υδωρ οινον. ∆ια τι δε ειπε, Γεμισατε τας υδριας υδατος; αρα ο
λογωι τον ουρανον ποιησας, και την γην θεμελιωσας, και παντα τα εν αυτοις, ου το
βλεμμα ξηραινει αβυσσους, ον φρισσει και τρεμει πασα η κτισις επουρανιων τε και
επιγειων και καταχθονιων, ουκ εδυνατο τας υδριας λογωι γεμισαι; Ἀλλα λεγει·
Ἀντλησατε υδωρ. ∆ια τι; Ἐγω λεγω, ινα, εαν αρνησωνται, αι χειρες αυτων αι
αντλησασαι, και οι ωμοι αυτων οι βαστασαντες το υδωρ, ελεγξωσιν αυτους· επει και
επι του Λαζαρου το αυτο εποιησε. Προ του παραγενεσθαι επι τον τοπον, λεγει τοις
μαθηταις· Λαζαρος ο φιλος ημων κεκοιμηται· επειτα ως ηλθον αι αδελφαι του
Λαζαρου, και λεγουσιν αυτωι, οτι Λαζαρος απεθανε, λεγει αυταις· Που τεθεικατε
αυτον; Αι δε φασιν· Ἐλθε και ιδε. Ὢ καινων και παραδοξων πραγματων! Προ μικρου
ελεγες τοις μαθηταις, οτι Λαζαρος απεθανε, και νυν λεγεις, Που τεθεικατε αυτον;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Τον θανατον προδηλοις τοις μαθηταις σου, και τον τοπον ουκ οιδας; Ἤδει, αλλα δια
τους Ἰουδαιους ελεγεν, επειδη αγνωμονες ησαν· ωστε το ειπειν, Που τεθεικατε
αυτον; ουκ αγνοιας ην· επει και εν τωι παραδεισωι ελεγε τωι Ἀδαμ· Ἀδαμ, που ει;
Ἆραουν ουκ ᾔδει που ην; Ἀλλ' επειδη ελεγεν αυτοις ο δια48.1078 βολος, οτι Ἐν ηι αν
ημεραι φαγησθε εκ του ξυλου τουτου, εσεσθε ως θεοι, υπελαμβανον εκεινοι οτι
μελλουσι γινεσθαι θεοι.
Και δια τουτο ελεγεν αυτωι ο Θεος· Ἀδαμ, που ει; αφ' ου εφαγες, και εμεινας
ανθρωπος· δια τουτο ελεγεν αυτωι ο Θεος· Ἀδαμ, που ει; Ουτω και επι του Λαζαρου
εποιησεν. Ἐγγισας τωι μνηματι λεγει τοις Ἰουδαιοις· Ἄρατε τον λιθον εκ του
μνηματος· και ηραν. Λεγει αυτωι η αδελφη του Λαζαρου· Κυριε, ηδη οζει· ην γαρ
τετραημερος. Και κραξας φωνηι μεγαληι λεγει· Λαζαρε, δευρο εξω· και εξηλθε κηριαις
δεδεμενος. Ἆρα ουν ο μετατιθων ορη εν καρδιαις θαλασσων, ουκ ηδυνατο λογωι τον
λιθον κινησαι; ο τα κεντρα του θανατου κατακλασας, ο τας θυρας του ᾅδου
συντριψας, ουκ ηδυνατο και τας κηριας διαῤρηξαι; Και λεγει αυτοις· Λυσατε αυτον.
∆ια τι; Ἵνα, εαν αρνησωνται, αι χειρες αυτων και οι οφθαλμοι ελεγξωσιν αυτους· δια
τουτο ειπε· Λυσατε αυτον. Και εν τωι γαμωι το αυτο εποιησεν, οτι ειπεν αυτοις·
Γεμισατε τας υδριας υδατος· και εγεμισαν τας υδριας, και εποιησε το υδωρ οινον. ∆ια
τουτο ουν πανταχοθεν ησφαλιζετο αυτους· αει γαρ αγνωμονες εγενοντο οι Ἰουδαιοι
και αναισχυντοι. Θελετε μαθειν ποσα παρεσχεν αυτοις ο Θεος, και αμνημονες
εγενοντο; Μαθετε· αλλα συντεινατε μοι εαυτους, παρακαλω, προσεχετε τοις
λεγομενοις· βουλομαι γαρ υμιν δειξαι οτι απ' αρχης αγνωμονες ησαν οι Ἰουδαιοι·
Ἑβδομηκοντα και πεντε ψυχαι κατεβησαν εν Αιγυπτωι, και εγενοντο εξακοσιαι
χιλιαδες. Ἐτελευτησεν Ἰωσηφ, και ανεστη αυτοις ετερος βασιλευς, ος ουκ εμνησθη
του Ἰωσηφ· εθλιβε δε τους υιους Ἰσραηλ σφοδρα. Ἐβοησαν ουν προς τον Θεον
λεγοντες· Κυριε, συ ωμοσας τοις πατρασιν ημων, οτι ∆ωσω τωι σπερματι υμων γην
ρεουσαν γαλα και μελι· και νυν, Κυριε, μνησθητι της διαθηκης ης εθου τοις πατρασιν
ημων, και εξελου ημας εκ χειρος Φαραω βασιλεως Αιγυπτου, και εκ δουλειας των
Αιγυπτιων. Ἤκουσεν ουν ο Θεος της φωνης αυτων, και επεμψε τον Μωυσην προς
αυτους. Ἀλλα συντεινατε μοι εαυτους, παρακαλω. Λεγει τωι Μωυσηι ο Θεος· Λαβε
αρνιον αμωμον ενιαυσιον πρωτοτοκον, και θυσον, και το αιμα αυτου χρισει εκαστος
εις την θυραν, ιν', οταν ελθηι ο αγγελος εχων εσπασμενην την ρομφαιαν, και ιδηι οτι
το αιμα κεχρισται εις τον οικον εκεινον, αναχωρηι· εαν δε ιδηι οτι ουκ ενι, εισερχηται,
και παντας εξολοθρευσηι.
Ἐποιησεν ουν ο Μωυσης ουτω, και εδωκε τωι λαωι· και λαβοντες εκεινοι,
εκαστος εχρισε τας θυρας αυτων. Και ηρχετο ο αγγελος εχων εσπασμενην την
ρομφαιαν αυτου, και εβλεπε το αιμα εν ταις θυραις, και ανεχωρει· οπου δε ουκ
εβλεπεν, εισηρχετο, και παντας ανειλε. Ταυτα δε παντα ουχ απλως εγινετο· αλλ'
επειδη εμελλομεν δι' αιματος και ξυλου σωζεσθαι, δια τουτο ειπεν ο Θεος, οτι Χρισει
εκαστος το αιμα εις τας θυρας. ∆ια τι ουκ ειπε, Χρισον το αιμα εις τον τοιχον; Ὅτι
ουκ ημελλον σωζεσθαι, ει μη δια ξυλου. Ἐξεβαλεν ουν αυτους ο Μωυσης εκ της
Αιγυπτου, και ηνεγκεν αυτους εις την ερημον, και λεγουσι τωι Μωυσηι, ∆ια το μη
ειναι μνηματα εν Αιγυπτωι, ηνεγκεν ημας εις την ερημον θανατωσαι; Ου καλως ημιν
ην εν Αιγυπτωι, οτε ετρωγαμεν τους σικυας και πεπονας και τα κρομμυα και τα
σκοροδα; Ειδες αγνωμοσυνην; Αυτοι ελεγον τωι Θεωι, αυτοι ηξιουν, οτι Ἐξαγαγε ημας
εκ γης Αιγυπτου· και ελθοντες εις την ερημον ηχαριστουν. Ειδες αγνωμοσυνην
αυτων; Ἀλλα μαθετε το μειζον και εξαιρετον πραγμα. Τεσσαρακοντα ετη εποιησαν
εν τηι ερημωι· θριξ αυτων ουκ ηυξησεν, ουτε ονυξ· ιματιον αυτων ουκ εῤρυπωθη,
υποδημα αυτων ουκ απετριβη· ουκ εκαμον, ουκ εσκαψαν· βοας ουκ εζευξαν, αροτρον
ουχ ειλκυσαν, αυλακας ουκ ανετεμον, ακανθας ουκ ανεσπασαν, σπερματα ου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

κατεβαλοντο, και ομβρον ουκ ανεμειναν, ηλιου θερμας ακτινας ου προσεδοκησαν,
καιρον θερισμου ου προσεδεξαντο, δρεπανην ουκ ηκονησαν, ουτε εθερισαν, ουκ
εδησαν σταχυας και εβαστασαν, ουτε ηνεγκαν εις αλωνα και εμοχθησαν, ουτε
ηλοησαν, ουτε εκαθαραν, 48.1079 ουτε εφυρασαν αλευρα, ουτε ωπτησαν και
εποιησαν αρτους, αλλ' ουδε των τοιουτων ουδεν· αλλα αρτον αχειρογεωργητον
ετρωγαν, αυτοσχεδια τραπεζα παρετιθετο αυτοις, τηι απαθειαι τους αγγελους
εμιμουντο· η φυσις της οικειας ασθενειας επελαθετο. Και μετα τοσαυτας ευεργεσιας
ελεγον τωι Ἀαρων· ∆ος ημιν θεους, οιτινες προπορευσονται ημων· Μωυσης γαρ
ουτος, οστις εξηγαγεν ημας εκ της Αιγυπτου, ουκ οιδαμεν τι γεγενηται αυτωι· και
εποιησαν βιαν μεγαλην τωι Ἀαρων. Ἐκεινος ιδων οτι σκληροκαρδιοι ησαν και
απεριτμητοι, λεγει αυτοις· Περιελετε τα χρυσαφια υμων, και βαλετε εν πυρι, και ει τι
αναβηι, τουτο θεος. Και ανεβη το βουκεφαλον. Ἐνταυθα μοι τον αιρετικον τον
αγνωμονα, τον παρασιτον Ἰουδαιον τον λεγοντα, οτι εγεννησε Θεος, και ρευσιν
υπεμεινεν. Ἐφθαρμενε, αθλιε και ταλαιπωρε, ταυτα επι Θεου υπολαμβανεις; Ἀλλ'
ημεις ουχ ουτω, μη γενοιτο, αλλ' οτι εγεννησε Πατηρ Υιον, μονος μονον, Θεος Θεον,
τελειος τελειον· ταυτα γαρ φρονηματα Χριστιανων. Ἐπειδη ουν δοκεις τα ανω
περιεργαζεσθαι, τα σαυτου, ει δοκεις ειδεναι, ειπε μοι· Πως, βληθεντων των
χρυσαφιων εις την πυραν, ανεβη το βουκεφαλον; Χαλκοτυπος ουκ ειργασατο,
χωνευτης ουκ ην· πως, ανεβη το βουκεφαλον, τολμαις ειπειν; Ει τα κατω ουκ οιδας,
πως τα ανω περιεργαζηι; ο τα ιδια μη επισταμενος, πως τα αλλοτρια περιεργαζηι; Και
παραγουσιν ημιν ευαγγελικην φωνην αυτου του Υιου λεγοντος τοις μαθηταις· Ἐγω
ειμι η αμπελος, υμεις εστε τα κληματα, ο Πατηρ μου γεωργος εστιν. Ὁραις, φησιν, οτι
ειργασατο τον Υιον; εαν γαρ μη εργασηται γεωργος αμπελον, ου δυναται χρησιμος
ειναι. Και νομιζουσιν, οτι μεγα τι και εναρετον λεγουσιν. Ἀλλα συντεινατε μοι
εαυτους, παρακαλω.
Ειπον προς τους αγνωμονας Ἰουδαιους· αφες ειπω και προς τους
αναισχυντους αιρετικους· ∆υνασαι μοι ειπειν, αγνωμον και αναισχυντε αιρετικε, οτι
ο γεωργος ου τρεφεται απο της αμπελου; Ἀπο του οπλου σου χειρουμαι σε. Ὥσπερ
ουν εστι γεωργος εργαζομενος αμπελον, ουτω και ο Πατηρ ειργασατο τον ιδιον Υιον.
Ἴδωμεν ουν, τις εκ τινος τρεφεται, η αμπελος εκ του γεωργου, η ο γεωργος εκ της
αμπελου. Κατα σε ο Πατηρ απο του Υιου εχει το ειναι· ουκ ενι γαρ γεωργος μη
τρεφομενος εκ των εργων αυτου. Τι ουν; ο Υιος τρεφει τον Πατερα; Ουχι, μη γενοιτο·
ταυτα γαρ εσχατης ανοιας. Ἄμεινον λεγειν, ωσπερ γεωργος χαιρει επ' αμπελωι, ουτω
και ο Πατηρ χαιρει επι τον Υιον· ου γαρ ειπεν, οτι Ὁ Πατηρ μου ο εργασαμενος με·
αλλ', Ὁ Πατηρ μου ο γεωργος· εχαιρε γαρ επι τωι Υιωι. Ουκ ηκουσας αυτου λεγοντος,
οτι Ουτος εστιν ο Υιος μου ο αγαπητος, εν ωι ηυδοκησα, οτε εστηκεν εις τα Ἰορδανια
ρειθρα; μη ειπεν, οτι Ουτος εστιν ο Υιος μου, ον εκτισα, η ον εποιησα; αλλ' ειπεν· Ἐν
ωι ηυδοκησα. Μη και την φωνην παραγραφεις; Και παλιν λεγει· Καταβεβηκα εκ του
ουρανου, ουχ ινα το εμον θελημα ποιησω, αλλα του πεμψαντος με Πατρος. Τισιν
ελεγε; Παντως τοις Ἰουδαιοις· επειδη ελεγον αυτωι· Ουτος εστιν ο του τεκτονος υιος,
και ως αντιθεωι αυτωι προσειχον, δια τουτο ειπεν, οτι Καταβεβηκα εκ του ουρανου.
Και επειδη αντιθεον αυτον ελεγον, δια τουτο ελεγεν αυτοις, οτι Ουκ ηλθον το εμον
θελημα ποιησαι, αλλα του πεμψαντος με Πατρος. Ἐπειδη εδοκουν τον Πατερα τιμαιν,
αυτον δε ηρνουντο, δια τουτο συγκατεβαινε τηι ασθενειαι αυτων· επει πως απεσταλη
ο πανταχου ων, ο παντα πληρων; Ὁραις ουν οτι δια τους Ἰουδαιους ειπεν, οτι
Καταβεβηκα εκ του ουρανου. Μητι δι' εαυτον ειπε; 48.1080 Μη εχεις απολογιαν;
Ἀλλα και επαγουσιν ημιν αλλην μαρτυριαν του Ἀποστολου λεγοντος· Εις Θεος ο
Πατηρ, εξ ου τα παντα, και εις Κυριος Ἰησους Χριστος, δι' ου τα παντα. Λεγεις, οτι
αλλος Θεος κατα τον Πατερα ουκ εστι· καγω σοι λεγω, οτι αλλος Κυριος κατα τον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Υιον τοιουτος ουκ εστι. Τι ουν φιλονεικουμεν; Ουχι, μη γενοιτο! Ἴδωμεν ουν τισι
διελεγετο ο Παυλος, και δια τινας τουτο ειρηται. Ἀλλα προσεχετε μου μετα
ακριβειας τωι λογωι. Ἐπειδη Ἕλληνες πολυθεΐαν εσεβοντο, οι Ἰουδαιοι δε μοναρχιαν,
ινα δη και την πολυθεΐαν ανεληι και την μοναρχιαν, δια τουτο ελεγεν· Ειτε γαρ εισι
θεοι πολλοι, και κυριοι πολλοι, ειτε εν ουρανωι, ειτε επι γης, αλλ' ημιν εις Θεος ο
Πατηρ. Και ειπων το, εις, ανειλε την πολυθεΐαν· οπου γαρ εις, ουκ εισι πολλοι· και
ειπων Πατερα, ανειλε την μοναρχιαν· οπου γαρ πατηρ, δηλον οτι και υιος. ∆ια τουτο
γουν ειπεν· Εις Θεος ο Πατηρ, εξ ου τα παντα, και εις Κυριος Ἰησους Χριστος, δι' ου
τα παντα. Ὁραις οτι προς Ἕλληνας και Ἰουδαιους απεδιδυσκετο ο Παυλος· δια τουτο
ειπεν· Εις Κυριος Ἰησους Χριστος δι' ου τα παντα· επειδη τα παντα δια του Υιου
γεγονασιν, τα ορατα και τα αορατα. Και ακουε Ἰωαννου λεγοντος· Ἐν αρχηι ην ο
Λογος, και ο Λογος ην προς τον Θεον, και Θεος ην ο Λογος. Ουτος ην εν αρχηι προς
τον Θεον. Παντα δι' αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδεν. Ὁραις οτι ουτος
εστιν ο των απαντων δημιουργος. Μη τολμαις μοι δειξαι οτι ο Υιος συν τοις πασιν
αριθμειται; Ἀλλ' αγνωμονες, εως ποτε περιερχεσθε τας Γραφας ανθολογουντες, ινα
που τον Υιον ειπητε κτισμα και ποιημα; Θελετε μαθειν; Ἐαν ακουσωσι περι του Υιου
υψηλον ρημα η θεοπρεπες, μαινονται· νομιζουσιν οτι κοπριαν τις βαλλει εις το
στομα αυτων. Βουλομαι υμιν υποδειγμα ειπειν. Ὥσπερ αν τις αῤρωστιαι και πυρετοις
πολλοις φλεγηται, ολιγον δε αυτου εν ανεσει ελθοντος προσταττωσιν οι ιατροι
μελιτος περιχριεσθαι το στομα αυτου· ποιουσι δε ουτω καθως προσταττουσιν οι
ιατροι· επιμελουμενου δε του αῤρωστουντος υπο των υπηρετων, νομιζει ο
αῤρωστων, οτι πικρον εστι το μελι· και λοιπον λεγουσιν οι παρεστωτες, μελι εστι,
κυριε, καλον εστι, προτρεπομενοι τον αῤρωστουντα· πικρον δε φαινεται το μελι εις
το στομα του ασθενουντος, ουχ οτι πικρον εστι το μελι· τι γαρ γλυκυτερον μελιτος;
ουκουν ου παρα την φυσιν του μελιτος, αλλα παρα την ασθενειαν του μη
υποδεχομενου· ουτω και επι τουτων γινεται· εαν ακουσωσιν ομοουσιον, νομιζουσι
πικριαν ποτιζεσθαι, και ου παρα τον λογον του λεγοντος, αλλα παρα την ασθενη
ακοην του μη υποδεχομενου. Ὁ Πατηρ Υιον καλει· οι αποστολοι ομοιως, και ουτοι
κτισμα και ποιημα. Πως κτισμα; το γενναιν και το κτιζειν το αυτο εστιν; Ει πας ο
γεννων κτιζει, και πας ο κτιζων γενναι, ευρισκομεν παντα τα κτισματα εγγονα
τυγχανοντα του Θεου· επειδη γαρ παντα δια του Υιου γεγονασιν, ουκουν κτισας
αυτα και εγεννησεν.
Ὁραις οτι εγγονα τυγχανουσι του Θεου, καθως συ λεγεις; Ἕως ποτε
αγνωμονες εστε; Ειπατε μοι, κατα τινα τροπον τιμαται ο Υιος; Ἐπειδη Υιος λεγεται;
Και συ. Ἀλλα τι; επειδη Θεος; Και συ. Ἀλλ' εχεις μοι ειπειν· Ἐκεινος πραγματι, συ δε
ονοματι. Ει πραγματι; ουκουν Υιος. Ὁραις, οτι το στομα σου ελεγχει σε; μητι κτισμα,
μητι ποιημα. Ἐκεινος γαρ φυσει Υιος εστι, συ δε προσηγοριαι· εκεινος εξ αιδιου
Πατρος εγεννηθη, συ δε εξ υποκειμενης υλης εποιηθης. Ταυτα δε μοι ειρηται προς
Ἰουδαιους και Ἕλληνας και αιρετικους. Ἀλλ' ημεις δοξασωμεν Πατερα και Υιον και
αγιον Πνευμα, εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


