In triduanam resurrectionem domini
ΕΙΣ ΤΗΝ ΤΡΙΗΜΕΡΟΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΝ Του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου,
Ὁμιλια.
50.821
Χαιρετε εν Κυριωι παντοτε, αγαπητοι αδελφοι· παλιν ερω, χαιρετε· ο Κυριος
εγγυς, μηδεν μεριμνατε· ο Κυριος εκ νεκρων εγηγερται, και μετ αυτου οχλος πολυς
αγιων. Ἑορτασωμεν ουν ηδεως τε και σωφρονως· Αυτη γαρ αληθως η ημερα ην
εποιησεν ο Κυριος· αγαλλιασωμεθα και ευφρανθωμεν εν αυτηι· κηρυξωμεν την του
Σωτηρος αναστασιν, μαλλον δε την ημετεραν βοησωμεν σωτηριαν· κηρυξωμεν της
σωτηριου ημερας την υπομνησιν· κηρυξωμεν την νεκρωσιν του διαβολου, την των
ακαθαρτων δαιμονων αιχμαλωσιαν, την των Χριστιανων σωτηριαν, την των
νεκρων αναστασιν.
∆ια γαρ της αναστασεως του Χριστου σβεννυται μεν γεεννα πυρος, σκωληξ
δε ακοιμητος τελευται· ᾅδης ταραττεται, πενθει διαβολος, αμαρτια νεκρουται,
πνευματα πονηρα διωκεται, οι απο γης εις ουρανους ανατρεχουσιν, οι εν τωι ᾅδηι
ελευθερουνται των δεσμων του διαβολου, και Θεωι προσφευγοντες, λεγουσι τωι
διαβολωι· Που σου, θανατε, το νικος; που σου, ᾅδη, το κεντρον, Αιτιος δε ημιν της
αγιας ταυτης εορτης τε και πανηγυρεως ο Χριστος, ο και παντων ημιν των καλων
προξενος. Ουτος μεν γαρ ημας και εξ αρχης εποιησε, και εκ του μη οντος εις το ειναι
παρηγαγεν· ουτος και νυν απολλυμενους εσωσε· νεκρωθεντας εζωοποιησε· και της
του διαβολου τυραννιδος αφειλετο· ουτος δουλους οντας ημας τηι αμαρτιαι,
ελευθερους εποιησεν, εξαλειψας το καθ ημων χειρογραφον· Χριστος ημας
εξηγορασεν εκ της καταρας του νομου, γενομενος υπερ ημων καταρα. Ἐφ οις αξιον
και ημας ειπειν· Τι ανταποδωσομεν τωι Κυριωι περι παντων ων ανταπεδωκεν ημιν;
Θεος ων μονογενης, ανθρωπος δι ημας γενεσθαι ηυδοκησε, και γεγονε υπηκοος
μεχρι θανατου, ινα ημας αιωνιου θανατου ρυσηται· δουλου μορφην εφορεσεν ο των
αγγελων ∆εσποτης· σαρκα προσελαβεν ο Θεος Λογος, και ανθρωπος εφαινετο, ο
συμμορφος και ομοουσιος τωι Πατρι· και ταυτα υπεμεινεν, ινα ημας της αδικου
δουλειας εξεληται, και της ατιμιας λυτρωσηται· δια τουτο παθειν ηνεσχετο σαρκι ο
της ζωης ημων χορηγος· δια τουτο και εταφη της αθανασιας η πηγη, ινα τοις θνητοις
αΐδιον χαρισηται ζωην. Και παρην μεν επι γης ευεργετων, και ιωμενος των
ανθρωπων τα παθη· αναξιας δε υπο των θεομαχων Ἰουδαιων απελαμβανε τας
αμοιβας. Ὁ μεν γαρ Κυριος ημων Ἰησους Χριστος δια πολλην αγαθοτητα λεπρους
εκαθαριζε, τυφλοις το βλεπειν εχαριζετο, χωλους εθεραπευε, δαιμονας απηλαυνε,
τον Λαζαρον τετραημερον εκ νεκρων ηγειρε, εκ πεντε αρτων πεντακισχιλιους
εχορτασεν, επι θαλασσης περιεπατησε, το υδωρ εις οινον μετεβαλε, την
αιμοῤροουσαν ιασατο, την θυγατερα του αρχισυναγωγου θανουσαν ανεζωοποιησε,
και αλλα πολλα μυστηρια θαυματος αξια πεποιηκεν· Ἰουδαιοι δε υπο φθονου και
βασκανιας κινηθεντες, ποτε μεν ελιθαζον τον Κυριον, ποτε δε κατακρημνιζειν
επειρωντο, τελευταιον δε και επι τον σταυρον ηγαγον. Ἀλλ ο Κυριος ημων Ἰησους
Χριστος ουκ εμιμησατο την κακιαν των βλασφημων Ἰουδαιων· αλλα και τον νωτον
αυτου εδιδου εις μαστιγας, κατα τον προφητην, και τας σιαγονας αυτου εις
ραπισματα· και ουκ απεστρεψε το προσωπον αυτου απο αισχυνης εμπτυσματων· και
το τελευταιον ως προβατον επι σφαγην ηχθη, και ως αμνος εναντιον του κειροντος
αυτον αφωνος, ουκ αντιτασσομενος, ουκ αντιλεγων. Βλασφημουμενος ουκ
αντελοιδορει, πασχων ουκ ηπειλει· παρεδιδου δε εαυτον τωι κρινοντι, δικαιως. Ου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γαρ ηλθεν επι τηι πρωτηι παρουσιαι κολασαι και τιμωρησασθαι τους απιστους, αλλ
ηθελησε δια μακροθυμιας και υπομονης οδηγησαι τους πεπλανημενους επι την
αληθειαν. Και μαθε του Κυριου την αγαθοτητα και την χρηστο 50.822 τητα την
μεγαλην. Ἐβλασφημουν αυτον οι Ἰουδαιοι, και ελεγον προς αυτον· ∆αιμονιον εχεις·
ο δε Κυριος μακροθυμος ων, τους δαιμονας εκ των ανθρωπων ηλαυνεν. Ἰουδαιοι εις
το προσωπον ενεπτυον του Σωτηρος, αυτος δε τους τυφλους αυτων εθεραπευεν·
Ἰουδαιοι τον Χριστον ελιθαζον, ο δε Χριστος τοις χωλοις αυτων το τρεχειν
εχαριζετο· και διολου διετελεσεν ευεργετων τους υβριζοντας, και αντι κακων αγαθα
δωρουμενος τοις αχαριστοις εκεινοις και μιαροις ανθρωποις· ανεξικακως δε φερων
λοιδοριας, ισως και ασθενης ενομιζετο ο υπ αγγελων δορυφορουμενος. Και ινα μη
πολλα λεγοντες δοξωμεν μηκυνειν τον λογον, ελθωμεν εις αυτα τα κεφαλαια των
πραγματων. Τελος γουν ηγετο επι τον σταυρον και θανατον ο της δοξης βασιλευς,
και προσηλουται τωι ξυλωι ο υπο των Χερουβιμ και Σεραφιμ δοξολογουμενος, και
υπο πασων δυναμεων τε και αγγελων προσκυνουμενος· ταυτα δε πραεως υπεμεινε
τε και επασχεν, ημιν υπογραμμον παρεχων, και διδασκαλος επιεικειας γενομενος.
∆ια τουτο ουν και ημεις οφειλομεν γενναιως φερειν τας των πονηρων ανθρωπων
απειλας. Ἀλλα γαρ και επι του σταυρου κρεμασθεις μειζονα εργα και πλειονα
θαυματα επεδειξατο, ινα καν ουτως παυσηι των θεοστυγων την μανιαν, ωστε μη
εχειν αυτους προφασιν της απιστιας, μητε λεγειν, οτι ψιλον ανθρωπον εσταυρωσαν.
Πρωτον μεν ουν ηνεσχετο ο Χριστος σταυρωθηναι και εις τον αερα επαρθηναι, ινα
τους εν τωι αερι δαιμονας φυγαδευσηι· εκρεμασθη επι ξυλου, ινα την παλαι δια ξυλου
προσγενομενην τοις ανθρωποις αμαρτιαν ιασηται· ενυγη δε και τηι λογχηι την
πλευραν, δια την εκ της πλευρας του Ἀδαμ ληφθεισαν γυναικα. Ἐπειδη γαρ ο οφις
την Ευαν ηπατησεν, η δε Ευα τον Ἀδαμ παραβηναι παρεσκευασεν (εξηλθε δε
αποφασις κατ αυτων αμφοτερων, και εβασιλευσεν ο θανατος απο Ἀδαμ μεχρι
Μωυσεως και επι τους μη αμαρτησαντας), δια τουτο τιτρωσκεται η πλευρα, ινα
μαθωμεν, οτι ου μονον ανδρασιν ηνεγκε σωτηριαν το παθος του Χριστου, αλλα και
γυναιξιν. Ἀδαμ γαρ πρωτος επλασθη, ειτα Ευα. Και Ἀδαμ ουκ ηπατηθη, η δε γυνη
εξαπατηθεισα εν παραβασει γεγονε· σωθησεται δε δια της τεκνογονιας. Ποιας
τεκνογονιας, ει μη δια της τεκνογονιας Μαριας; αυτη γαρ τον Σωτηρα Χριστον
ετεκνωσατο, ουκ ανδρι συνελθουσα, ως Ἡσαΐας μαρτυρει, αλλα Πνευματος αγιου
επισκιασαντος αυτηι, καθως Γαβριηλ ο αρχαγγελος ευηγγελισατο ∆ια ταυτην ουν την
προφασιν και η πλευρα πλησσεται του Χριστου, ινα και τα προειρημενα οικονομηθηι,
και το μυστηριον του βαπτισματος κηρυχθηι, και η χαρις η μελλουσα λαμψηι. Πηγαζει
γαρ αιμα και υδωρ εκ της πλευρας του Χριστου, ινα και το καθ ημων χειρογραφον
της αμαρτιας απαλειψηι, και τωι αιματι αυτου καθαρισθωμεν, και τον παραδεισον
απολαβωμεν. Ὢ μυστηριου μεγαλου! μετενοησεν ο ληιστης, χρεια ην υδατος, ινα
βαπτισθηι· επι του σταυρου εκρεματο, ουκ ην ετερος τοπος βαπτισματος, ου πηγη, ου
λιμνη, ουκ ομβρος, ουχ ο την μυσταγωγιαν εκτελων· παντες γαρ δια τον φοβον των
Ἰουδαιων εφυγον οι μαθηται· αλλ ουκ ηπορησεν ο Ἰησους ναματων, αλλα και επι
σταυρου κρεμαμενος δημιουργος υδατων γεγονεν.
Ἐπειδη γαρ ουχ οιον τε ην εισελθειν εις την βασιλειαν τον ληιστην διχα
βαπτισματος, εχρην δε τον μετανοησαντα μη αμοιρησαι του βαπτισματος, υδωρ και
αιμα προηκατο της νυγεισης αυτου πλευρας ο Σωτηρ, ινα και τον ληιστην
ελευθερωσηι των επηρτημενων κακων, και το αιμα αυτου λυτρον αποδειξηι 50.823
γενομενον των εις αυτον τας ελπιδας εχοντων. Ει γαρ το αιμα ταυρων, και τραγων,
και σποδος δαμαλεως ραντιζουσα, τους κεκοινωμενους αγιαζει προς την της σαρκος
καθαρσιν· ποσωι μαλλον το αιμα του Χριστου Σωτηρος ημων καθαρσιον γεγονε
παντων ομου των Χριστιανων; Ἐαν ουν ειπηι σοι τις των απιστων, ∆ια τι εσταυρωθη
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ο Χριστος; ειπε αυτωι· Ἵνα σταυρωσηι τον διαβολον. Ἐαν ειπηι σοι, ∆ια τι εκρεμασθη
επι ξυλου; ειπε αυτωι· Ἵνα την δια ξυλου προσγινομενην αμαρτιαν εν τωι παραδεισωι
ανακαλεσηται. Ἐαν ειπηι σοι, ∆ια τι και ακανθας εφορεσεν; ειπε αυτωι· Ἵνα τας
ακανθας και τους τριβολους του Ἀδαμ εκριζωσηι· εκεινος γαρ στενειν και τρεμειν
κατεδικασθη, και ακανθας και τριβολους γεωργειν. Ἰησους ουν φιλανθρωπος ων,
του ιδιου ποιηματος θελων προνοησασθαι, παντα υπεστη δι ημας, ινα ημας
καταδικης ελευθερωσηι. Ὥσπερ γαρ εγεννηθη δια γυναικος, ινα την εκ γυναικος
προσγενομενην αμαρτιαν τοις ανθρωποις απαλειψηι· ουτω και ταις ακανθαις
στεφανουται, ινα την κακως γεωργηθεισαν υπο της παρακοης γην δια της ιδιας
υπακοης ημερωτεραν εργασηται. Ἐαν δε ειπηι σοι, Χολην και οξος δια τι επιεν; ειπε
αυτωι· Ἵνα ημεις τον θανατηφορον ιον εξεμεσωμεν του δρακοντος· η γαρ χολη
εκεινη εμον γεγονε γλυκασμα, και το οξος εκεινο εμον γεγονεν ιαμα. Ἐαν δε σοι
ειπηι παλιν ο απιστος, ∆ια τι και κοκκινην ενεδυσατο χλαμυδα, και δια τι
εγονυπετουν προσιοντες αυτωι, ειπε αυτωι· Ἵνα και μη θελοντες αυτωι
προσκυνησωσιν οι Ἰουδαιοι, και την βασιλειαν αυτου και ακοντες επι γης
ομολογησωσι. Νυν μεν χλευαζοντες προσεκυνουν ουκ ειδοτες απερ επραττον· εν δε
τηι μελλουσηι αναστασει παν γονυ καμψει επουρανιων και επιγειων και
καταχθονιων, και πασα γλωσσα εξομολογησεται, οτι Κυριος Ἰησους Χριστος εις
δοξαν Θεου Πατρος. Ἀμην. Ἔχει δε και η χλαμις εκεινη και ετερον αινιγμα· ου μονον
γαρ την βασιλειαν υπετυπου, αλλα γαρ και το αιμοβορον και φονωδες των
Ἰουδαιων επεδεικνυτο. Ἔδωκαν δε και καλαμον εν τηι χειρι αυτου, ινα γραφωσιν
αυτων αι αμαρτιαι.
Ταυτα μεν ουν οι Χριστομαχοι εποιουν, αγνοουντες τον σταυρουμενον,
μαλλον δε εκουσιως αποτυφλωθεντες· η δε κτισις ουκ ηγνοησε τον εαυτης ∆εσποτην
τε και δημιουργον. Ἔτι γαρ του Σωτηρος επι του σταυρου κρεμαμενου, θεωρησας ο
ηλιος ο αισθητος τον ηλιον της δικαιοσυνης Χριστον υπο των παρανομων
υβριζομενον, μη φερων το τολμημα, φευγει σκοτισας την γην, και ατοπον
ηγησαμενος 50.824 συνεργειν, και φωτιζειν οφθαλμους τους την μεγιστην
ασεβουντας ασεβειαν. Ου μονον δε ο ηλιος εφυγεν, αλλα και η γη εκλονειτο, μη
φερουσα την ανομιαν των δρωμενων, ενδεικνυμενη δε και διδασκουσα οτι Θεος ην
ο σταυρουμενος· διο και ουκ ηνειχετο, αλλ εχαλεπαινε, μη θελουσα φερειν εφ
εαυτης τους θεοστυγεις Ἰουδαιους. Ουχ ουτω γαρ αδελφοκτονησας εχρανεν ο Καιν
την γην, ουδ ουτως εβαρησεν αυτην η των γιγαντων πυργοποιια, ουδ ουτως αυτην
εμολυναν αθεμιτουργησαντες Σοδομιται, ουδ αυτοι οι τα ειδωλα πλασαντες εξ
αυτης· ου το αιμα Ζαχαριου και Ἄβελ εκχυθεν εβαρησεν αυτην ουτως οσον Ἰουδαιοι,
το μεγα τουτο τολμησαντες ασεβημα. ∆ια γαρ τουτο και αι σκληραι πετραι εσχιζοντο,
ινα μαθωσιν οτι ουτος εστιν η πνευματικη και ζωσα πετρα. Ἔπινον γαρ, φησιν, εκ
πνευματικης ακολουθουσης πετρας· η δε πετρα ην ο Χριστος. Ὢ της Ἰουδαιων
αγνωμοσυνης! αι πετραι εσχισθησαν, και ουτοι αναισθητουσι· τα αψυχα κλονειται,
και οι εμψυχοι απιστουσι· το καταπετασμα του ναου ρηγνυται, ινα λοιπον η
ερημωσις αυτων δειχθηι. Ἐσχισθη γαρ το καταπετασμα, και εγυμνωθη τα εν τωι ναωι
δια τον ειποντα Χριστον· Ἰδου αφιεται ο οικος υμων ερημος. Και γαρ και ηρημωται
μετα την χριστοκτονιαν παντα τα των Ἰουδαιων σεμνα, και οι παραμενοντες τηι
πολει και τωι ιερωι αγγελοι μετεβησαν εκειθεν, και ηλθον εις την Ἐκκλησιαν. Πολλα
δε σωματα των κεκοιμημενων αγιων συνηγερθη Χριστωι, ινα μαθωμεν ημεις, οτι
Χριστος αποθανων μονος ουκ ανισταται, αλλα Παντας τους εις αυτον πιστευοντας
εκ νεκρων ανιστησιν.
Αυτη, ως εν κεφαλαιωι, εστιν η σεμνη του Πασχα εορτη, και ταυτα
Χριστιανων τα μυστηρια, περι αναστασεως νεκρων και ζωης αιωνιου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

πανηγυριζομεν. Τοιγαρουν εορτασωμεν μη εν ζυμηι κακιας και πονηριας, αλλ εν
αζυμοις ειλικρινειας και αληθειας, πιστευοντες εις Πατερα, και Υιον, και αγιον
Πνευμα, εις Τριαδα ομοουσιον, ακτιστον· πιστευοντες τηι αναστασει, προσδοκωντες
τον Κυριον παλιν ερχομενον, ουκετι μεντοι ταπεινως, αλλ ενδοξως μετα
λαμπροτητος ουρανιου, μετα φωτεινων αγγελων, μετα σαλπιγγος και φοβου και
χαρας· χαρας μεν των αγιων και δικαιων, φοβου δε των αδικων και αμαρτωλων. Ὁ
Θεος δε της ειρηνης παντας ημας καταξιωσειε της μετα αγιων αναστασεως, εν εργοις
καλοις ευρεθεντας, και πιστει ορθοδοξωι, χαριτι και φιλανθρωπιαι του μονογενους
αυτου Υιου, μεθ ου δοξα, τιμη και προσκυνησις τωι παναγιωι και αγαθωι και ζωοποιωι
Πνευματι, νυν, και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


