De siccitate
Περι αυχμου.
61.723
Τις δωσει τηι κεφαληι μου υδωρ, και τοις οφθαλμοις μου πηγην δακρυων;
Ἐπιδαψιλευετω μοι το του λογου προοιμιον ο των προφητων συμπαθεστατος. Ἀλλ'
εκεινος μιας πολεως της Ἱερουσαλημ την ερημιαν ωδυρετο· εγω δε πασης της
περιχωρου ταυτης ορων την επελθουσαν μαστιγα, εις θρηνους κινουμαι και δακρυα.
Ἐκλεισθη γαρ ο ουρανος δια τας αμαρτιας ημων, και τωι ηλιακωι αι νεφελαι, Ὡσει
φρυγιον συνεφρυγησαν· αι των υδατων απεξηρανθησαν πιδακες, και ποταμων
αενναων εξελιπε ρευματα· η δε γη πυρακτωθεισα τωι καυσωνι τους συνηθεις αυτης
δουναι καρπους απαναινεται. Φευ των ημετερων κακων.
Και αυτα γαρ τα αλογα ζωα κινδυνευει δια τας αμαρτιας ημων. Ἀπεξηρανθη
η γη και ο χορτος αυτης, μαλλον δε ουκ εβλαστησε, και τωι λοιμωι διαφθειρεται! Και
βους μεν ελεεινον μυκαται, και οιον επιθανατιον· τα δε ποιμνια βληχαται γοερωι τωι
βληχηματι, ως φλογωδη κρατηρα την των υδατων ποσιν προκειμενην θεωμενα, και
προ καιρου τα ληια ξηραινομενα· ως και την Ἰωηλ προφητειαν πεπληρωσθαι νυν εν
ημιν· Ἔκλαυσε βουκολια βοων, οτι ουχ υπηρχε νομη αυτοις· και ποιμνια των
προβατων ηφανισθη, οτι εξηρανθησαν αφεσεις ναματων. Τοσουτον τα ημετερα
πταισματα την ιλεων του Θεου φυσιν και ημερον εις δικαιον θυμον παρεκινησαν.
Και επειδη καθ' εκαστην ου παυομεθα το πυρ των αμαρτιων υφαπτοντες, εικοτως
αυχμωι και καυσωνι τιμωρουμεθα. Ταχα που και προς ημας ο προφητης βοαι·
Πορευεσθε τωι φωτι του πυρος υμων, και τηι φλογι ηι εξεκαυσατε. Τοις μεν ουν
Ἰσραηλιταις δια του προφητου επηγγελτο ο Θεος, ει φυλαττοιεν τας αυτου εντολας,
Ἐπιβρεξω εις υμας υετον πρωιμον και οψιμον· και πληθυνθησονται υμων αι αλωνες
σιτου, και αι ληνοι οινων· ημιν δε η επαγγελια αυτη εις τουναντιον μετεστραπται·
μαλλον δε ημας η του Ἱερεμιου καταρα κατειληφεν· Ἔστω σοι, φησιν, ο υπερ την
κεφαλην ουρανος χαλκους· την παντελη ξηρασιαν και επιλειψιν των υδατων τηι
απειληι του λογου σημαινοντος. Ἢ ου τουτο ημιν αρτιως πεπληρωται; Ἡ μεν γη
χαραδρωθεισα αυχμωι και οιον απολιθωθεισα, των γεωργων τον πονον ημαλδυνεν,
ουτε την αροσιν παραδεχομενη, ουτε την σκαφησιν· τα δε ληια μικρον
εκβλαστησαντα, και χρηστας ελπιδας παρασχοντα, προ του εγκυμονησαι τον
ασταχυν, απεμαρανθη και ᾤχετο. Μονη δε λελειπται των αμπελων και φυτων
υπεταλωσις, ταχα και αυτη τον μετ' ολιγον εσομενον μαρασμον υπεμφαινουσα.
Τοιουτος των αμαρτιων ο καρπος, τοιαυτα της κακιας τα οργια, ανθ' ων ουκ
επορευθημεν εν ταις οδοις αυτου, ητοι του Θεου, αλλα ταις πονηραις εδουλωθημεν
πραξεσιν, αλληλων φθονουντες, των ελαττονων κατεπαιρομενοι, επιθυμουντες
κορεσθηναι των αλλοτριων, χαιροντες τηι δυσπραγιαι του γειτονος, αλληλους
κατεσθιοντες τηι συκοφαντιαι, ατοποις επιθυμιαις δουλαγωγουμενοι, Ἵπποι
θηλυμανεις γεγονοτες, ο φησιν η Γραφη, και λυκοι αρπαγες, και μνησικακουντες ως
καμηλοι, ουκ ελεουντες τους πενητας, ου συμπαθουντες τους πταιοντας, αμελουντες
των εν τηι Ἐκκλησιαι συναξεων, καταφρονουντες των αγιων, τας μνημας αυτων μη
σεβομενοι, φευγοντες την εξομολογησιν, ως περι f. ωσπερ οι εν φρενιτιδι οντες τους
θεραποντας.
Οι ιερεις κακον υποδειγμα γεγονασι τωι λαωι, υβριζοντες, μνησικακουντες,
εχθραινοντες, επιβουλευοντες, εις προσωπα βλεποντες, ουκ ελεγχοντες και
διορθουντες τους πταιοντας, αλλα τηι σιωπηι κοινωνουντες της αδικιας, ως ο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

παλαιος εκεινος Ἠλει· οι λαικοι, αφεντες τα εαυτων, εκαστος περισκοπειν τα των
ιερεων περιεργαζονται, και δικαστης εστιν απαραιτητος. Ἆρα ουκ αληθειαν λεγω; ου
τουτων εμπλεος των κακων η πολις ημων; και ου καθ' εκαστην ταυτα μαρτυρομαι;
ουκ εκοπιασα κραζων, των ορκων απεχεσθαι; ου προελεγον, ου παροψεται Κυριος
ορων ουτω καταφρονουμενον το ιερον ευαγγελιον, και ταις πλεονεκτικαις χερσιν
αναιδως και ανυποστολως κρατουμενον; Κομιζε τοινυν τους καρπους 61.724 του
αγρου, τους εκ πλεονεξιας κτισθεντας σοι, ως ουδε τα καταβληθεντα παρεξει
σπερματα· αλλ' ουδε τον αμπελωνα τρυγησεις, ον πλεονεκτησας αφηρπασας. α γαρ
τοις Ἰουδαιοις παλαι δια Μιχαιου ηπειλησεν ο Θεος, ταυτα νυν πεπληρωκεν εν ημιν·
Συ σπειρεις, και μη αμησηις· συ πιεσεις ελαιαν, και ου μη αλειψηι ελαιον· και οινον ου
μη πιηις.
Τι ουν, ειποι τις ισως, και μην ου παντες πλεονεκται, ουδε παντες επιορκοι·
πως ουν ολιγων αμαρτανοντων κοινηι πασι κεκερασται της οργης του Θεου το
αψινθιον; εχρην γαρ μονοις τοις κακοις επενεχθηναι την κολασιν. Ἀλλ' ως εφ' ενος
σωματος, ειπερ εν ενι μοριωι ρευματος επεισρυσις γινεται, το παν σωμα εδειτο
καθαρσεως· ουτω και εφ' ημιν, επειδη εν σωμα εσμεν, και μελη παντες του Χριστου,
ενος μερους νενοσηκοτος, κοινωνοι της αλγηδονος παντες γινομεθα. Ουτω ποτε του
παιδος Σαουλ αμαρτησαντος, απαν το στρατοπεδον εμαστιζετο, και του ∆αυιδ παρα
το δοκουν τωι Θεωι τον λαον αριθμησαντος, κοινως ολεθρος επεισεφρησε. Τουτο δε
και η εξωθεν παιδεια φησιν, οτι πολλακις και συμπασα πολις ενος ανδρος κακιας
απελαυσε. ∆ια τουτο της οργης του Θεου το ποτηριον κεκερασται ημιν ακρατον.
Ποτηριον γαρ, φησιν, εν χειρι Κυριου πληρες κερασματος οινου ακρατου. Ὁραις πως
η του ποτηριου τουτου φυσις παρηλλακται. Ει γαρ ακρατον εστι, πως πληρες
κερασματος; το γαρ κεκερασμενον ουκ ακρατον. Ἐνταυθα δε αμφοτερα λεγεται· και
ακρατον μεν, ως αμιγες θειων οικτιρμων τοις αδιορθωτα πταιουσι, δια το της
κρισεως δικαιον· κεκερασμενον δε, ως εκ διαφορων μαστιγων και τιμωριων, αις
ειωθε κολαζειν Θεος τους μη εν απεγνωσμενοις γενομενους κακοις. Ὅνπερ γαρ
τροπον οι τας των σωματων ανακοπτοντες νοσους, και του δυνασθαι θεραπευειν
την πειραν εξησκηκοτες, τα των τραυματων δυσαισθητοτερα θερμοις υδασι και
δριμεσι φαρμακοις αποκαθαιρουσι, και της ενουσης αυτης ακαθαρσιας το παθος
απολεπτυνουσι τοις εκ της τεχνης επικουρημασιν· ουτω και ο τα παντα γινωσκων
Θεος τους αναλγητως εχοντας πληγαις, ων βελτιον αν ειη παραιτεισθαι προ της
πειρας την εφοδον. Τι ουν ειποιμεν προς τα υπαρχομενα;
∆ικαια η κρισις του Θεου, μαλλον δε καταπολυ της δικαιας οργης ο
φιλανθρωπος ∆εσποτης την τιμωριαν εκουφισεν, ουχ οσον, ων εσμεν αξιοι, πειραν
λαβειν, αλλ' οσον αισθησιν λαβειν, ων ημαρτομεν. Σκοπει γαρ του Θεου το
μακροθυμον· ημαρτομεν ημεις, και τα στοιχεια κολαζεται· πταιομεν, και η γη
τιμωρειται· φαυλον βιον ζωμεν ημεις, και μαστιζεται τα αψυχα· υβριζομεν τον
πλαστην δια των αισχρων ημων πραξεων, και δεχεται την πληγην τα μηδεν
αμαρτησαντα· ωσπερ αν ει τις του παιδος σφαλεντος, κατα του δουλου εκφερει την
βασανον. Τοιουτον εχομεν αγαθον ∆εσποτην, ουτως ημας νουθετει, επαναγων προς
την διορθωσιν· και τεινει μεν το τοξον της απειλης, επεχει δε το βελος της οργης. Ου
γαρ βουλεται τον ψυχικον ημων θανατον, αλλα την επιστροφην αναμενει και την
μετανοιαν. Γενωμεθα ουν, αδελφοι, εν αισθησει του πρεποντος, ιλεωσωμεθα τον
ευσπλαγχνον Κυριον, μη χειρονες οφθωμεν των Νινευιτων. Ἐκεινοι εθνικοι οντες
και απιστοι, επειδη παρα του προφητου την καταστροφην της πολεως εμαθον,
τοσαυτην επεδειξαντο μετανοιαν, ως και τα νηπια και τα κτηνη νηστευειν
ηναγκασαν, και σποδον και σακκον περιεβαλοντο, και ουτω της δικαιας οργης του
Θεου απηλλαγησαν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

∆ακρυσωμεν ουν και ημεις, εξομολογησωμεθα εκαστος τα ιδια πταισματα,
προληψωμεθα προς Θεον μεσιτας τους αγιους, τους τε αλλους και κατ' εξαιρετον
την υπεραγνον δεσποιναν, την ταχειαν προστασιαν και αμαχον· προσπεσωμεν αυτηι,
μετα δακρυων δεομενοι· Κυρια δεσποινα, η τον Θεον Λογον εν γαστρι σου
χωρησασα, η την φυσιν ημων τωι σωι τοκωι θεωσασα, η Θεωι και ανθρωποις τωι τοκωι
σου μεσιτευσασα, ελεησον τον λαον σου και την κληρονομιαν σου· σπλαγχνισθητι
επι ταυτηι τηι πολει σου, τηι εν τωι σωι καυχωμενηι ονοματι· μεσιτευσον υπερ ημων
61.725 των αναξιων δουλων σου· δυσωπησον τον μονογενη σου Υιον επι τοις
ημετεροις μακροθυμησαι πταισμασι, και λυσαι την καθ' ημων ταυτην δικαιαν οργην,
και ταις νεφελαις επιταξαι τον υετον επομβρισαι συνηθως, και τον αυχμον διαλυσαι,
και της γης δροσισαι τον καυσωνα.
Ναι, δεσποινα, δεσποινα, η του κοσμου αντιληψις, ελεησον, θηλασσον τα
νηπια, γεροντας κεκμηκοτας, πενητας πεφρυγμενους· μη εασηις ημας απολεσθαι
61.726 ταις αμαρτιαις ημων· ημαρτομεν, ηνομησαμεν, τον καθαρον του βαπτισματος
χιτωνα κατεῤρυπωσαμεν, τας δεσποτικας εντολας ηθετησαμεν· αλλα καν
ολισθαινωμεν, ουκ επετασαμεν τας χειρας ημων προς Θεον αλλοτριον, αλλ' εις τον
μονογενη σου Υιον τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον, τον συν Πατρι και αγιωι
Πνευματι προσκυνουμενον και συνδοξαζομενον, νυν και αει, και εις τους αιωνας.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


