In Herodem et infantes
Εις τον Ἡρωδην και εις τα νηπια.
61.699
Ἤθελον μεν αει και παντοτε τον πνευματικον αφηγεισθαι λογον, πειθομενος
Παυλωι τωι λεγοντι· Πνευματικοις πνευματικα συγκρινοντες· μαλιστα δε οτι
χρεωστης απεφανθην της προτερας Κυριωνυμου Κυριακης. Ουκ οιδ' οπως τουτο
συμβαινει περι εμε, του αει χρεους μη απαλλαττεσθαι την εμην πενιαν, υμων των
απληστων εν τοις πνευματικοις δανειστων μεθοδευοντων συν τοκωι το οφλημα.
Ἀλλ' ομως ουκ αποδυρομαι, ω φιλοι, αλλα πλεον αγαλλομαι· πλουσιου γαρ
δεσποτου ευελπις δουλος ειμι. ∆ιο συγγνωμην ουκ αιτω, αλλ' ενδοχην παρακαλω.
Ἔχω γαρ τον λογοδοτην Θεον, τον λεγοντα· Ἄνοιξον το στομα σου, και πληρωσω
αυτο, ου δια την του λαλουντος αξιαν, αλλα δια την των ακουοντων ευσεβη
φιληκοΐαν. Ἤκουες γουν του ευαγγελιστου Ματθαιου λεγοντος· Ἰδων δε ο βασιλευς
Ἡρωδης, οτι ενεπαιχθη υπο των μαγων, εθυμωθη λιαν, και αποστειλας ανειλε
παντας τους παιδας τους οντας εν Βηθλεεμ, και εν πασι τοις οριοις αυτης, απο
διετους και κατωτερω, κατα τον χρονον ον ηκριβωσε παρα των μαγων. Ταυτα εν τηι
κατα σαρκα γεννησει του Χριστου. Ἄκουε δε πως εκ πολλων των χρονων
προελεγετο.
Ὅπως, φησι πληρωθηι το ρηθεν υπο Ἱερεμιου του προφητου λεγοντος·
Κραυγη εν Ῥαμαι ηκουσθη Ῥαχηλ κλαιουσα τα τεκνα αυτης. Ὁραις προ ποσων γενεων
κατηγγελλετο η του Ἡρωδου επ' εσχατων των ημερων μανια; Ἀποστειλας γαρ,
φησιν, ανειλε παντας τους παιδας τους εν Βηθλεεμ, και εν πασι τοις οριοις αυτης. Ὢ
της του Ἡρωδου μανιας, μαλλον δε της του διαβολου κακιας! αυτου γαρ ην και
τουτο το εργον· αυτος ωπλισε τον Ἡρωδην κατα των νηπιων. Ἀλλ' ομως καθ'
εαυτου το ξιφος της βρεφοκτονιας ηγειρε· πολλα γαρ ο Ἡρωδης μηχανησαμενος ουκ
ανειλεν Ἰησουν, ον εζητει· η δε του Ἡρωδου αποτυχια, του διαβολου ταλαιπωρια.
Ἰδων, φησιν, οτι ενεπαιχθη υπο των μαγων, εθυμωθη λιαν, και αποστειλας ανειλε
παντας τους παιδας τους εν Βηθλεεμ, και εν πασι τοις οριοις αυτης. Ὦ Ἡρωδη, τι
προπετως θυμουσαι; τι οπλιζηι κατα των νηπιων; Ὑπο των μαγων ενεπαιχθης, και τα
βρεφη φονοκτονεις; μη γαρ τα βρεφη τους μαγους ωδηγησαν; αστηρ αυτοις εμηνυσε
τον τεχθεντα ∆εσποτην. Τον αστερα ουν μη δυναμενος τοξευσαι, τα βρεφη φονο
61.700 κτονεις; η δια τουτο της βασιλειας επελαβου, ινα κατα θηλαζοντων την ισχυν
επιδειξηι; νηπιοις πολεμεις, Ἡρωδη; μητερας ατεκνοις; μαστους ξηραινεις; αγκαλας
γυμνοις; σπλαγχνα τιτρωσκεις; γυναιξιν ωδινουσαις θρηνους πληθυνεις; απο
διετους και κατωτερω ανελεις τα βρεφη; Ἔχεις γαρ που εμπειρηις το ξιφος. Τουτο
ουκ εστι φονοκτονησαι, αλλα αωροτομησαι. Ἐπιδειξον τοις παισι το ξιφος· εαν
φοβηθεντα δειλιασωσι, φονευε, κατασφαζε· εαν δε ιλαρυνομενα προσδραμωσι τωι
ξιφει, τι προσφερεις το ξιφος τοις προσγελωσι τωι ξιφει; Νομιζεις, Ἡρωδη, μετελθειν
τον Σωτηρα και φονοκτονησαι τουτον; Ἐπειδη δε ολως προηιρησαι, εκπεμψον δογμα,
τους μαγους μετακαλεσαι, τον αστερα παραστειλον, τον Γαβριηλ φυλακισον, τους
προφητας ανακρινον, μητερα Παρθενον ζητησον· εαν τουτων επιλαβηι, τοτε δυνησηι
και τον Χριστον ευρασθαι.
Ου δοξολογεις, αλλα ζητεις τον αρευστως τεχθεντα; θεομαχεις, βασιλευ; τον
βασιλεα τυγχανοντα πολυπραγμονεις; κρατησαι θελεις τον κρατουντα σε; ολεσθαι
θελεις τον θελοντα σε σωσαι; συσχειν πανουργευεις τον παρεστωτα σοι, και δια την
πονηριαν σου οφθηναι σοι μη βουλομενον; ουτος εστιν, Ἡρωδη, ο εκ πολλων των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

χρονων βοησας· Ζητησουσι με κακοι, και ουχ ευρησουσιν. Ὡς νηπιου καταφρονεις
τουτου; Πολυ του Ἀβρααμ παλαιοτερος εστι κατα την θεοτητα· ου μονον δε του
Ἀβρααμ παλαιοτερος, αλλα και του Ἀδαμ δημιουργος. Ου δειλιαν ημφιεσται, αλλ'
οικονομιαν μετερχεται. Τι ουν προπετως, Ἡρωδη, θυμουσαι; Ἀκαιρου θυμου το
κερδος πτωσις. Τι τα ομοια Φαραω διαπραττηι; Ἐκεινος εν Αιγυπτωι τα αῤρενα των
Ἑβραιων ποταμοῤριφηναι προσεταξε, και συ εν Βηθλεεμ τα αῤρενα των Ἰουδαιων
βρεφη φονοκτονεισθαι προσταττεις. Ὢ ομοθυμος θυμος! ω ισοταλαντος
ασπλαγχνια! ω ομοδιαιτος πονηριας! μαλλον δει ηδη ταληθεστερον ειπειν, οτι ο
Ἡρωδης του Φαραω πολυ θηριωδεστερος. Ὡσαυτως δε και οι δορυφοροι του
Ἡρωδου των υπασπιστων του Φαραω πολυ χαλεπωτεροι. Ὁ Φαραω, ει και εν
Αιγυπτωι τα αῤρενα των Ἰουδαιων βρεφη φονοκτονεισθαι προσεταξεν, αλλ' ομως ως
αλλοεθνης επεχειρει τουτο, δεδιως μη κατισχυσηι τουτο το των Ἰσραηλιτων γενος,
και πορθησηι τους Αιγυπτιους. Φειδοι των Αιγυπτιων τους Ἰσραηλιτων παιδας
κατασφαζει· δια φοβον πολεμει, 61.701 ου δια φθονον αναιρει. Ουτω γαρ ο Φαραω
του Ἡρωδου φιλανθρωποτερος ην, οτι και ον εθεσπισε νομον ανελυσε, και διαλυτης
εγενετο του ιδιου θεσπισματος. Μονον γαρ ευρε τον Μωυσην εν θηκηι τωι ποταμωι
φερομενον· ανειλατο τουτον δια της θυγατρος αυτου, και ου μονον ουκ εφονευσεν,
αλλα και ως υιον ανεθρεψε, φειδοι του βρεφους τον νομον καταλυσας.
Τι λεγεις, Ἡρωδη; Φαραω τον Μωυσεα διασωζει, και συ τον ∆εσποτην
Χριστον μετελθειν προηιρησαι; εκεινος τον μελλοντα την Αιγυπτον μαστιζειν
περιποιειται, και συ τον σωζοντα την οικουμενην φονευειν θελεις; Ουτω παλιν και
των δορυφορων του Ἡρωδου οι υπασπισται του Φαραω αιδεσιμωτεροι. Αι γαρ μαιαι
αμα τωι τοκετωι των βρεφων βροχησαι προσταχθεισαι τα αῤρενα των Ἑβραιων, ου
μετηλθον τουτο φιλοθεοι τυγχανουσαι, και ταυτα Αιγυπτιαι ουσαι τωι γενει·
ειλισσετο γαρ αυτων ενδον σπλαγχνα, επισταμεναι τι πασχουσι μητερες αῤρενων
βρεφων βιαιωι θανατωι στερουμεναι. ∆ιο ειλαντο μαλλον τωι προσκαιρωι
προσκρουσαι βασιλει, η τωι μειζονι βασιλει και Θεωι αντιταξασθαι. Ὁ δε Ἡρωδης ου
προς αλλο εθνος την κακιαν επεδειξατο, αλλα προς τους ομοφυλους την μανιαν
ετεκτηνατο. Και Φαραω μεν τηι Αιγυπτωι μονηι τον τοιουτον θυμον εγυμνωσε, και ου
περαιτερω· Ἡρωδης δε ου μονον εν Βηθλεεμ, αλλα και εν πασι τοις οριοις αυτης
χλωροκοπεισθαι τα βρεφη προσεταξεν.
Ὢ του αδικου δογματος εκεινου, του αθροως επισκηψαμενου τοτε κατα
πολιν και κωμας και αγρους και ρυμας! Ουκ ην που κρυψωσιν αι μητερες τα τεκνα·
εξω γαρ των μητρικων αγκαλων μενειν ουκ ηνειχοντο. Ει δε ποτε μητηρ ηβουληθη
κρυψαι το ιδιον τεκνον εκεινο κλαυθμωι εαυτο παρεδιδου, τηι προς τον μαστον φιλιαι
τον θανατον εφελκομενον. Ὥσπερ γαρ ιχθυς εξω του υδατος ζηιν ουκ ανεχεται, ουτω
και βρεφος μητρικων μαστων στερουμενον ουκ εις μακραν την διαφθοραν δεχεται.
Ὢ της καθολικης θρηνωιδιας εκεινης! ουχ ευρισκω πως διαγραψω των μητρικων
οδυρμων τα σχηματα. Ει βαρβαρων εφοδος εγεγονει, κουφοτερον αν αι μητερες την
οδυνην εφερον· συμφορα γαρ μεριζομενη μετριωτερον οιδε δακνειν τον πασχοντα.
Ουκ ην βαρβαρων εφοδος, 61.702 αλλ' εμφυλιος πολεμος· βια ην εντυχιαν μη
εχουσα, παρανομια ην νομον εχουσα συνηγορον. Αι μητερες εβοων, και ο ακουων
ουκ ην· τα βρεφη αντεθρηνουν, και ο ελεων ου παρην· οι μαστοι τωι γαλακτι την γην
κατεῤρεον, και ο Ἡρωδης μαλλον ως λιθος επεπηγει. Ὠμοτεροι του βασιλεως οι
δορυφοροι, αλληναλλως τα βρεφη μετηρχοντο, τα μεν αυτων προς τους τοιχους
σπαραττοντες, τα δε επι των πετρων εδαφιζοντες, τα δε και μακροπνικτα
καταλιμπανοντες. Ἐθορυβει γαρ αυτους του τοιουτου δραματος ο εργοδιωκτης
διαβολος. Ἐπι τουτοις ουν και τοις παραπλησιοις αι μητερες ησθενουν, και τωι παθει
μεθυουσαι της ευπρεπειας ουκ εφροντιζον. Τους χιτωνας διεῤρηγνυον, τους
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

πλοκαμους τωι αερι διεῤριπτον, τους οφειλομενους κρυπτεσθαι μαστους
εδημοσιευον, το στηθος λιθοις κατηρασσον, τας παρειας ως δημιοι κατεξεον, τον
ουρανον ως σιωπωντα κριτην εμαρτυροντο, εντυχιαν εποιουντο προς τον των ολων
κριτην και ∆εσποτην, λεγοντες· Τις η τοσαυτη του βασιλεως ωμοτης, ∆εσποτα;
Ἐν τοις σοις εκεινος πλασμασι διαπραττεται· συ εδημιουργησας, εκεινος
κατασφαττων ου παυεται· συ ευχαρισω, εκεινος ζημιοι. ∆ια τι δε και αῤρενας
ετεκομεν, ει ουτω των αῤρενων πικρος ο θανατος; Ει σον το προσταγμα, και ημας
αυτας συναποθανειν κελευσον· ει δε του παρανομου βασιλεως το εγχειρημα και
προσταγμα, τι θαττον αυτον ου μετερχηι; Ἀλλ' εικος μεν τας μητερας υπο του παθους
δακνομενας ταυτα βοαιν, μη ειδυιας το συμφερον τοις αυτων νεοττοις. Τι δε
μακαριωτερον των δια τον ∆εσποτην Χριστον επιβουλευομενων; τι μακαριωτερον
τουτων των παιδων, οτι ου δι' εαυτων εσφαζοντο μονον, αλλα και ως αυτος ο
Χριστος εφονευετο;
Ὄντως ευκαιρον ειπειν προς τας μητερας το του Κυριου ρητον· Μη κλαιετε,
μητερες, μη κλαιετε· προς ολιγον τους υμετερους κολπους εζημιωσαν, αλλα τους
Ἀβραμιαιους κολπους εκληρονομησαν. Μη κλαιετε, μητερες, μη κλαιετε· μηδε
κωλυετε τα νηπια ερχεσθαι προς με· Των γαρ τοιουτων εστιν η βασιλεια των
ουρανων· εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα και το κρατος, εις τους αιωνας
των αιωνων.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


