In nativitatem Joannis Baptistae
Του εν αγιοις πατρος ημων Ἰωαννου αρχιεπισκοπου
Κωνσταντινουπολεως του Χρυσοστομου λογος εις το γενεθλιον του
αγιου προφητου, προδρομου και βαπτιστου Ἰωαννου
1 Ευλογητος ο θεος· ιδου γαρ επι των εργων εδειχθη τα εν γαστρι του
20Ἰωαννου20 σκιρτηματα· προεβη του δικαιου τα δια των ποδων ευαγγελια·
απηντησεν η χαρις ην εν τηι μητραι τυγχανων εμηνυσεν· ειδεν ο κοσμος την
αγαλλιασιν ην εν τηι νηδυι ο προδρομος τοις ποσιν εζωγραφησεν. Ὄντως «αλλοι
κεκοπιακασιν και υμεις εις τον κοπον αυτων εισεληλυθατε»· ελαυνομενοι
προεβοουν προφηται, ουκ εσιγων τυπτομενοι δικαιοι· πατριαρχων καταλογος
εκινδυνευεν· αντεπραττον τυραννοι, βασιλεις επολεμουν, αρχοντες παρετασσοντο·
συνωργιζοντο δημοι, ο κοσμος ολος αντηγωνιζετο τοις των δικαιων αγωσιν· ενθεν
παρηγοντο βημασιν, εκειθεν κατεξαινοντο μαστιξιν· πανταχοθεν κολαστηρια και
στρεβλωσεις, πανταχοθεν θλιψεις και οδυρμοι, πανταχοθεν κατηφεια και σκοτος·
αλλ' εν τοιαυτηι κατηφειαι και τηλικαυτηι του βιου σκοτωσει τυγχανοντες λυσιν του
χειμωνος ευαγγελιζομεθα.
2 20Ἰωαννης20 γαρ ο μεγας του κυριου προδρομος ετι δεδεμενος ων τοις
σπαργανοις της φυσεως το σωτηριον εαρ υπεδειξεν ημιν και σπευδων κηρυξαι τηι
φωνηι ον εμηνυσε τοις ποσιν αυτους βιαζεται τους ορους της φυσεως εξελθειν· ως
βραδυτοκουσαν την 20Ἐλισαβετ20 εσοβει, εσκιρτα χορευων ομου τε και
δυσχεραινων εφ' οις υπο της νηδυος κεκρατητο, της περιοδου των μηνων κατεβοα,
ως αδικον φυλακην την μητραν ετινασσεν, ελακτιζεν τα κλειθρα της φυσεως, τον
του τοκετου εμεμφετο τροπον και μεμυκοτων των χειλεων εβοα τοις σχημασιν
μονονουχι τοιαυτα προς την 20Ἐλισαβετ20 τηι κινησει φθεγγομενος· «Ἀδικεις, ω
μητερ, βραδυνουσα, προφητην εν γαστρι περιφερεις, την της οικουμενης χαραν
συνεχεις, τον προδρομον του βασιλεως Χριστου βασταζεις, τον στρατιωτην του
βασιλικου κηρυγματος κατεχεις, τον μαρτυρα και παντων εν γεννητοις γυναικων
μειζονα περισφιγγεις και συμποδιζεις τον ταχυδρομον της ευσεβειας. Ἀδικεις, ω
μητερ· ουκ οιδας τα μελλοντα, αγνοεις τα εσομενα. Το φως παραγινεται, τον ορθρον
απολυσον· ανατελλει ο ηλιος, ο εωσφορος προλαμψηι· επι θυραις ο λογος και χρεια
φωνης· εγγυς ο νυμφιος και δικαιον εστιν απλωθηναι τον θαλαμον εν τωι
20Ἰορδανηι·20 αιματος χρεια αγοραζοντος τον κοσμον και χρη με πορρωθεν τον
αμνον υποδειξαι. Ἐσπαργανωται το ανθρωπινον γενος ταις αμαρτιαις· ηλθεν ο λυων
τους πεπεδημενους. Λοιπον χρεια κλητορος, ινα παντες μαθοντες απαντησωσιν
απαντες. Και συ κατεχεις εν μητραι τον προδρομον;
Ουκ εννοεις, ω μητερ, τον 20Ἀδαμ20 τοσουτους αιωνας εν τωι ᾅδηι
κρατουμενον; Ου σκοπεις της 20Ευας20 τον στεναγμον; Ου βλεπεις του κοσμου την
κατηφειαν, μαλλον δε απωλειαν; Ἔτι κραζει του 20Ἄβελ20 το αιμα την κατα του
20Καιν20 εντυχιαν ποιουμενον. Συνστεναζει τουτοις και αυτα τα στοιχεια· δια τουτο
γαρ παντως και απηλλαγης του παθους της ατεκ νιας, ινα μηνυσηι ο εκ στειρας τον
εκ παρθενου· δια τουτο εγω εν μητραι εν αγαλλιασει εσκιρτησα, ινα μηκετι
ορχησηται διαβολος εν κοσμωι.» Τοιαυτα ουν μηπω τεχθεις προς την 20Ἐλισαβετ ο
Ἰωαννης.20 Προελθων δε εξ αυτης και μειζονα δεξαμενος εικοτως την εκλαμψιν
υπεδεικνυε τον ποιητην τοις ποιημασι και τον πλαστην εδακτυλοδεικτει τοις
πλασμασι μεγαλοφωνως βοων· «Ἴδε ο αμνος του θεου ο αιρων την αμαρτιαν του
κοσμου.»
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

3 Ἀλλ' ω πως την αρρητον εκεινην και φρικτην ανευφημησω γεννησιν; Πως
τα υπερ νουν και λογον εξειπω; Ποιαν τοις θαυμασιν αρκουσαν αναλαβωμαι
γλωσσαν; Κυοφορησις ξενη, ωδινες ανωδινοι, αγεωργητος σταχυς, καρπος ανευ
σπερματος, λοχεια φυσεως ξενης, αγνοουμενη γονη, τεκνον επι γης ουκ εχον
πατερα, οντως ασυγκριτον τωι βιωι διηγημα· παρθενος ετεκεν και τεκουσα παρθενος
παλιν εμεινεν· ουκ εκωλυσεν την παρθενιαν ο τοκος, ουκ ελυμηνατο την νηδυν, ου
διεφθειρεν την τεκουσαν. Εικοτως και ο τεχθεις τοιαυτα τηι μητρι παρεσχε προνομια·
ων γαρ ειχεν μονος τοιαυτα και δεδωκεν μονηι· ουκ ειχεν αυτος εις γεννησιν
αδελφον ουτε μην δεδωκεν τηι μητρι του θαυματος αδελφην. Ὢ φιλοτιμια εις
ανθρωπους θεου· ποιων ηξιωθη δια του θηλεως χαρισματων η φυσις; Ὅθεν ο
πολεμος ηρξατο, εκειθεν και ο βασιλευς την ειρηνην εβραβευσεν· αφ' ου γαρ
παρθενος μητηρ και μητηρ παρθενος, ο στεναγμος της 20Ευας20 επαυσατο· η
θυγατηρ το μητρικον διελυσεν εγκλημα· δι' αυτης γαρ ο δεσποτης σαρκωθεις προς
ημας επεδημησεν· ηλθεν δε τα λυπηρα μεταβαλειν εις χαραν· ηλθεν την κατωδυνον
αλλαξαι συνηθειαν· ηλθεν τα κατω τοις ανω ειρηνοποιησαι· και οπως, ακουσον.
Ἐκει υβρισθη παραδεισος, ενταυθα εδοξασθη το σπηλαιον· εκει οι δυο,
20Ἀδαμ20 και 20Ευα,20 υπο της αμαρτιας ελαυνομενοι, ενταυθα της οικουμενης τα
περατα υπο της χαρας οδηγουμενα· ουκετι τον της εξοριας ονειδισμον υποπτευομεν,
ουκετι δειλιωμεν την φλογινην ρομφαιαν, ουκετι τα κλειθρα των θυρων του
παραδεισου δεδοικαμεν, ουκετι τα του οφεως φοβουμεθα δηγματα, ουκετι παρα
συκης δανειζομεθα φυλλα, ουκετι τρεμομεν τον του βαδισματος κτυπον· την γαρ εκ
της παρθενου προσεκυνησαμεν προοδον, τον ιατρον της φυσεως κατωπτευσαμεν.
Τις γαρ ειδεν, τις ηκουσεν, τις εξ ασθενους ριζης ιατρον εξανθησαντα εγνω ποτε; Τις
πατρος ιδιου μητηρ εφανη; Τις εγεννησεν τον δυναμει γεννησαντα θειαι; Τις ετεκεν
ορωμενον μεν πλασμα, νοουμενον δε πλαστην; Τις και το εχειν υιον εκερδησεν και
το ειναι παρθενος ουκ εζημιωται;
4 Τι ουν λεγεις, ω 20Ἰουδαιε,20 τι δοκεις νηπιαζειν την φρενα, τηι της
πονηριας πολιαι καλυπτομενος; Τι ματην τοις προφηταις τοις σοις, μαλλον δε τοις
εμοις, αναγινωσκεις; Συ μεν γαρ κατεχεις τα γραμματα, εγω δε τα πραγματα· συ την
διαθηκην, εγω την κληρονομιαν· συ εν νομωι καυχασαι, εγω δε εν τηι χαριτι
μεγαλυνομαι. Τι τοινυν μαχηι τοις προφηταις; Τι τας θεοληπτους και αψευδεις
αυτων αποφευγεις προρρησεις; Ἆρα προ ποσων γενεων ανεγινωσκες τα νυν
απαντησαντα; Ουκ ᾔδεις οτι παραγινεται εν ανθρωποις ο θεος λογος; Πως ουν
ελεγεν ο προφητης 20Ἱερεμιας20· «Ουτος ο θεος ημων· ου λογισθησεται ετερος προς
αυτον· εξευρεν πασαν οδον επιστημης και εδωκεν αυτην 20Ἰακωβ20 τωι παιδι αυτου
και 20Ἰσραηλ20 τωι ηγαπημενωι υπ' αυτου. Μετα ταυτα επι της γης ωφθη και τοις
ανθρωποις συνανεστραφη.» Ἀλλα περι της παρθενου απιστεις, ω 20Ἰουδαιε,20 οτι
ετεκεν; Πως ουν ανεγινωσκες τον προφητην 20Ἡσαΐαν20 βοωντα· «Ἰδου η παρθενος
εν γαστρι εξει και τεξεται υιον· και καλεσουσι το ονομα αυτου 20Ἐμμανουηλ,20 ο
εστι μεθερμηνευομενον μεθ' ημων ο θεος.» Ἀλλ' οτι μετα τον τοκον εμεινε
παρθενος, και τουτο προεδιδαχθης παρα 20Ἰεζεκιηλ20 του προφητου· «Ἤγαγεν με,
φησιν, ο αγγελος και εστησεν με επι την πυλην της ανατολης και ειπεν μοι· Υιε
ανθρωπου, τι συ οραις; Και ειπον· Ὁρω εγω πυλην κεκλεισμενην. Και ειπεν μοι· Αυτη
η πυλη, ουδεις ου μη εισελευσεται δι' αυτης ουδε μη εξελευσεται, ει μη κυριος
σαβαωθ μονος· αυτος εισελευσεται και εξελευσεται· και εσται η πυλη κεκλεισμενη.»
Ἀλλ' οτι ο της πασης κτισεως δεσποτης εν ευτελει χωριωι εγεννηθη της
20Βηθλεεμ,20 και τουτο προεμανθανες παρα του προφητου 20Μιχαιου20 λεγοντος·
«Και συ, 20Βηθλεεμ20 γη 20Ἰουδα,20 ουδαμως ελαχιστη ει· εκ σου γαρ μοι
εξελευσεται ηγουμενος οστις ποιμανει τον λαον μου τον 20Ἰσραηλ20.».
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ἀλλ' οτι 20Ἡρυδης20 φονευει τα νηπια δια Χριστον τον ακαταληπτον, ουδε
τουτο παρεσιωπηθη, αλλα γεγραπται ουτως· «Φωνη εν 20Ῥαμα20 ηκουσθη, θρηνος
πολυς και οδυρμος· 20Ῥαχιηλ20 κλαιουσα τα τεκνα αυτης και ουκ ηθελεν
παρακληθηναι οτι ουκ εισιν.» Ταυτα τοινυν προεμανθανες, ω 20Ἰουδαιε,20 δια
προφητων ινα ευτρεπισθηις προς απαντην αυτου, ουχ ινα σταυρον ετοιμασηις. Ἀλλ'
εκεινους μεν προς το παρον καταλειψαντες επι την προτεραν ορμην τον λογον
αγαγωμεν.
5 Τηι δε 20Ἐλισαβετ20 επλησθη ο χρονος του τεκειν αυτην· και εγεννησεν
υιον· και ηκουσαν οι περιοικοι και οι συγγενεις αυτης οτι εμεγαλυνεν κυριος το
ελεος αυτου μετ' αυτης· και συνεχαιρον αυτηι. Και εγενετο εν τηι ογδοηι ημεραι, ως
ηλθον περιτεμειν το παιδιον και εκαλουν το ονομα αυτου επι τωι ονοματι του πατρος
αυτου 20Ζαχαριαν,20 αποκριθεισα η μητηρ αυτου ειπεν· «20Ἰωαννης20
κληθησεται.» Ἔνευον δε και τωι πατρι αυτου το τι αν θελοι καλεισθαι αυτον· και
αιτησας πινακιδιον εγραψεν εν αυτωι λεγων· «20Ἰωαννης20 εστι το ονομα αυτου.»
Και εθαυμασαν παντες· ανευχθη γαρ το στομα αυτου παραχρημα και ελυθη ο δεσμος
της γλωσσης αυτου και ελαλει τρανως ευλογων τον θεον. Ἀμελει· το βρεφος
τικτεται και η φωνη του πατρος επανερχεται· ουτως γαρ δεικνυται βοωσα η
20Ἰωαννου20 φωνη, οτι και αυτο το ονομα φωνης ενεργεια πεφηνεν· «Ἐγω γαρ,
φησιν, φωνη βοωντος εν τηι ερημωι· ετοιμασατε την οδον κυριου, ευθειας ποιειτε τας
τριβους αυτου.» ∆εξαμενος γαρ ο 20Ἰωαννης20 την ελλαμψιν του αγιου πνευματος
υπεδεικνυε τον ποιητην τοις ποιημασι και τον πλαστην εδακτυλοδεικτει τοις πασι
μεγαλοφωνως βοων· «Ἴδε ο αμνος του θεου ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου.»
Ουκετι γαρ κατα τον παλαιον τυπον και νομον εις ναος εστιν ο δεχομενος τας θυσιας
και σεμνυνομενος εν αυταις· αλλα κατα πασαν την οικουμενην εκκλησιαι και
θυσιαστηρια ειλικρινως τωι φιλανθρωπωι θεωι δοξαν αναπεμπουσιν.
Ἐλαβομεν γαρ των ημετερων ψυχων αρχιερεα Ἰησουν Χριστον τον κυριον
ημων, ος αμαρτιαν ουκ εποιησεν ουτε δολος ευρεθη εν τωι στοματι αυτου. Ἔχομεν
γαρ, φησιν ο 20Παυλος,20 αρχιερεα μεγαν διεληλυθοτα τους ουρανους, Ἰησουν
Χριστον τον κυριον ημων· ωι πρεπει πασα δοξα, τιμη και προσκυνησις συν τωι
αναρχωι πατρι και τωι παναγιωι και ζωοποιωι πνευματι νυν και αει και εις τους
αιωνας των αιωνων, αμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


