De profectu evangelii
ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ Ουκ εις δεον χρωμενους τωι αποστολικωι ρητωι τωι λεγοντι,
"Ειτε προφασει, ειτε αληθειαι Χριστος καταγγελλεται" και περι
ταπεινοφροσυνης.
51.311
αʹ. Του Φαρισαιου και του τελωνου μνημονευσαντες πρωην, και αρματα δυο
τωι λογωι ζευξαντες εξ αρετης και κακιας, εκατερον εδειξαμεν, οσον μεν της
ταπεινοφροσυνης το κερδος, οσον δε της απονοιας το βλαβος. Αυτη μεν γαρ και
δικαιοσυνηι συμβεβλημενη και νηστειαις και δεκαταις, υστερησεν· εκεινη δε και μετα
αμαρτιας ζευχθεισα προελαβε το του Φαρισαιου ζευγος, καιτοι και τον ηνιοχον
εχουσα φαυλον. Τι γαρ τελωνου χειρον; Ἀλλ' ομως επειδη συνετριψεν αυτου την
ψυχην, και αμαρτωλον εαυτον εκαλεσεν, οπερ ην, υπερεβη τον Φαρισαιον και
νηστειας εχοντα ειπειν και δεκατας, και κακιας πασης απηλλαγμενον. Τινος ενεκεν,
και δια τι; Ὅτι ει και πλεονεξιας και αρπαγης απηλλακτο, την μητερα των κακων
παντων κενοδοξιαν τε και απονοιαν ειχεν εῤριζωμενην επι της ψυχης. ∆ια τουτο και
ο Παυλος παρακαλει και λεγει· Ἕκαστος το εαυτου εργον δοκιμαζετω, και τοτε εις
εαυτον το καυχημα εξει, και ουκ εις τον ετερον.
Ἐκεινος δε της οικουμενης απασης παρηλθεν εις μεσον κατηγορος, και
παντων των οντων ανθρωπων εαυτον εφησεν ειναι βελτιω. Καιτοι και ει δεκα
μονον, και ει πεντε, και ει δυο, και ει ενος εαυτον προυθηκεν, ουδε τουτο ανεκτον
ην· νυνι δε ουχι προυθηκεν εαυτον μονον της οικουμενης, αλλα και κατηγορησεν
απαντων. ∆ια τουτο υστερησε κατα τον δρομον. Και καθαπερ ναυς μυρια
διαδραμουσα κυματα, και πολλους εκφυγουσα χειμωνας, ειτα εν αυτωι τωι στοματι
του λιμενος σκοπελωι τινι προσαραξασα παντα τον εναποκειμενον απολλυσι
θησαυρον· ουτω δη και ο Φαρισαιοις ουτος, τους πονους της νηστειας υπομεινας και
της αλλης αρετης απασης, επειδη γλωττης ουκ εκρατησεν, εν αυτωι τωι λιμενι το
φορτικον ναυαγιον υπεμεινε. Το γαρ εξ ευχης, οθεν κερδαινειν εδει, τοσαυτα
βλαβεντα μαλλον απελθειν, ουδεν ετερον εστιν, η εν λιμενι ναυαγιον υπομειναι.
βʹ. Ταυτ' ουν ειδοτες, αγαπητοι, καν εις αυτην της αρετης την κορυφην
ανελθωμεν, παντων εαυτους εσχατους νομιζωμεν, μαθοντες οτι και εξ αυτων των
ουρανων απονοια δυναται κατενεγκειν τον μη προσεχοντα, και εξ αυτης της
αβυσσου των αμαρτηματων ανενεγκειν εις υψος ταπεινοφροσυνη τον μετριαζειν
ειδοτα. Αυτη γαρ προ του Φαρισαιου τον τελωνην εστησεν· εκεινη δε, η απονοια
λεγω, και η υπερηφανια, και ασωματου περιεγενετο δυναμεως του διαβολου· η δε
ταπεινοφροσυνη και των οικειων αμαρτηματων η επιγνωσις εις παραδεισον τον
ληιστην εισηγαγε προ των αποστολων. Ει δε οι τα οικεια ομολογουντες αμαρτηματα,
τοσαυτην εαυτοις προξενουσι την παῤρησιαν, οι πολλα μεν εαυτοις συνειδοτες
αγαθα, ταπεινουντες δε εαυτων την ψυχην, ποσων ουκ επιτευξονται στεφανων;
Ὅταν γαρ αμαρτια συμβεβλημενη ηι τηι ταπεινοφροσυνηι, ουτω τρεχει μετ' ευκολιας,
ως δικαιοσυνην μετ' απονοιας ουσαν υπερβηναι και προλαβειν. Ἂν τοινυν μετα
δικαιοσυνης αυτην συναψηις, που ουκ αφιξεται; ποσους ου διαβησεται ουρανους;
Παρ' αυτον παντως στησεται του Θεου τον θρονον ανα μεσον των αγγελων μετα
παῤρησιας πολλης.
Παλιν ει μετα δικαιοσυνης η απονοια ζευχθεισα, τηι της οικειας κακιας
υπερβοληι και βαρυτητι καθελκυσαι την εκεινης παῤρησιαν ισχυσεν, αν μετα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

αμαρτιας ηι συμβεβλημενη, εις ποσην ου κατακρημνισαι δυνησεται τον εχοντα αυτην
γεενναν; Ταυτα λεγω, ουχ ινα αμελωμεν δικαιοσυνης, αλλ' ινα φυγωμεν απονοιαν·
ουχ ινα αμαρτανωμεν αλλ' ινα μετριαζωμεν. Θεμελιος γαρ εστι της καθ' ημας
φιλοσοφιας η ταπεινοφροσυνη. Καν μυρια ανωθεν οικοδομησηις, καν ελεημοσυνην,
καν ευχας, καν νηστειαν, καν πασαν αρετην, ταυτης μη προκαταβληθεισης, παντα
εικη και ματην εποικοδομηθησεται, και καταπεσειται ραιδιως κατα την οικοδομην
εκεινην την επι της ψαμμου τεθεισαν. Ουδεν γαρ εστιν, ουδεν των ημετερων
κατορθωματων, ο ου ταυτης δειται· ουδεν εστιν, ο χωρις ταυτης στηναι δυνησεται.
Ἀλλα καν σωφροσυνην ειπηις, καν παρθενιαν, καν χρηματων υπεροψιαν, καν
οτιουν, παντα 51.313 ακαθαρτα και εναγη και βδελυρα ταπεινοφροσυνης απουσης.
Πανταχου τοινυν αυτην παραλαμβανωμεν, εν ρημασιν, εν πραγμασιν, εν
ενθυμημασι, και μετα ταυτης ταυτα οικοδομωμεν.
γʹ. Ἀλλα τα μεν περι ταπεινοφροσυνης ικανως ειρηται, ου προς την αξιαν του
κατορθωματος· ουδεις γαρ αυτην κατ' αξιαν υμνησαι δυνησεται· αλλα προς την
συνεσιν της υμετερας αγαπης. Ευ γαρ οιδ' οτι και απο ολιγων των ειρημενων μετα
πολλης αυτην επισπασεσθε της σπουδης. Ἐπειδη δε αναγκη και την αποστολικην
ρησιν την σημερον αναγνωσθεισαν, πολλοις δοκουσαν παρεχειν ραιθυμιας προφασιν,
ποιησαι φανεραν και δηλην, ωστε μη ψυχραν τινα απολογιαν εντευθεν τινας
ποριζομενους της οικειας αμελειν σωτηριας, φερε, επι ταυτην τον λογον αγαγωμεν.
Τις ουν εστιν η ρησις; Ειτε προφασει, φησιν, ειτε αληθειαι Χριστος καταγγελλεται.
Τουτο πολλοι περιφερουσιν απλως και ως ετυχεν, ου τα προτερα, ου τα μετα ταυτα
αναγινωσκοντες· αλλα της ακολουθιας των λοιπων αποκοψαντες μελων επ' ολεθρωι
της εαυτων ψυχης τοις ραιθυμοτεροις προβαλλονται. Ἐπιχειρουντες γαρ αυτους της
υγιους απαγειν πιστεως, ειτα ορωντες δεδοικοτας και τρεμοντας, ως ουκ ακινδυνον
ον τουτο ποιειν, και βουλομενοι τον φοβον αυτων εκλυσαι, την αποστολικην
ταυτην παραγουσιν ρησιν, λεγοντες· Ὁ Παυλος συνεχωρησε τουτο, ειπων· Ειτε
προφασει, ειτε αληθειαι Χριστος καταγγελλεσθω.
Ἀλλ' ουκ εστι ταυτα, ουκ εστι. Πρωτον μεν γαρ ουκ ειρηκε, καταγγελλεσθω,
αλλα, καταγγελλεται· πολυ δε το μεσον τουτου κακεινου. Το μεν γαρ ειπειν,
καταγγελλεσθω, νομοθετουντος εστι· το δε ειπειν, καταγγελλεται, το συμβαινον
απαγγελλοντος. Ὅτι δε ου νομοθετει Παυλος αιρεσεις ειναι, αλλα απαγει παντας
τους αυτωι προσεχοντας, ακουσον τι φησιν· Ει τις υμας ευαγγελιζεται παρ' ο
παρελαβετε, αναθεμα εστω, καν εγω, καν αγγελος εξ ουρανων. Ουκ αν δε
ανεθεματισε και εαυτον και αγγελον, ει το πραγμα ακινδυνον ᾔδει. Και παλιν, Ζηλω
γαρ υμας Θεου ζηλωι, φησιν· ηρμοσαμην γαρ υμας ενι ανδρι παρθενον αγνην.
Φοβουμαι δε μηποτε ως ο οφις Ευαν ηπατησεν εν τηι πανουργιαι αυτου, ουτω φθαρηι
τα νοηματα υμων απο της απλοτητος της εις τον Χριστον. Ἰδου και απλοτητα
τεθεικε, και συγγνωμην ουκ εδωκεν. Ει γαρ ην συγγνωμη, κινδυνος ουκ ην· ει δε
κινδυνος ουκ ην, ουκ αν εφοβηθη Παυλος· και ουχ ο Χριστος δε τα ζιζανια καν
εκελευσε κατακαηναι, ει πραγμα αδιαφορον ην και τουτωι, κακεινωι, και ετερωι
προσεχειν, και πασιν απλως.
δʹ. Τι ποτ' ουν εστι το λεγομενον; Μικρον ανωθεν υμιν την ιστοριαν απασαν
διηγησασθαι βουλομαι· δει γαρ ειδεναι εν τισιν ο Παυλος ην, ηνικα ταυτα
επεστελλεν. Ἐν τισι τοινυν ην τοτε; Ἐν δεσμωτηριωι και αλυσεσι και κινδυνοις
αφορητοις. Ποθεν τουτο δηλον; Ἐξ αυτης της επιστολης. Ἀνωτερω γαρ τουτου φησι·
Γινωσκειν δε υμας βουλομαι, αδελφοι, οτι τα κατ' εμε μαλλον εις προκοπην του
Ευαγγελιου εληλυθεν, ωστε τους δεσμους μου φανερους εν Χριστωι γενεσθαι εν ολωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

τωι πραιτωριωι, και τοις λοιποις απασι· και τους πλειονας δε των αδελφων
πεποιθοτας τοις δεσμοις μου περισσοτερως τολμαιν αφοβως τον λογον λαλειν.
Νερων δε ην αυτον εμβεβληκως τοτε τωι δεσμωτηριωι. Καθαπερ γαρ τις 51.314
ληιστης της οικιας επιβας, καθευδοντων απαντων, τα παντα υφαιρουμενος, επειδαν
ιδηι τινα λυχνον αψαντα, και το φως σβεννυσι, και τον λυχνουχον αναιρει, ινα μετα
αδειας αυτωι τα των αλλων υφαιρεισθαι και αρπαζειν εξηι· ουτω δη και Νερων ο
Καισαρ τοτε, ωσπερ τις ληιστης και τοιχωρυχος, καθευδοντων απαντων βαθυν τινα
και αναισθητον υπνον, τα παντων αρπαζων, γαμους διορυττων, οικιας ανατρεπων,
απαν κακιας ειδος επιδεικνυμενος, επειδη τον Παυλον ειδε λυχνον αψαντα κατα την
οικουμενην, τον της διδασκαλιας λογον, και ελεγχοντα αυτου την πονηριαν,
εσπουδαζε και το κηρυγμα σβεσαι, και τον διδασκαλον ανελειν, ινα μετ' εξουσιας
αυτωι παντα ποιειν εξηι, και δησας τον αγιον εκεινον ενεβαλεν εις δεσμωτηριον. Τοτε
τοινυν ταυτα εγραφεν ο μακαριος Παυλος. Τις ουκ αν εκπλαγειη; τις ουκ αν
θαυμασειε; μαλλον δε τις κατ' αξιαν εκπλαγειη και θαυμασειεν αν την γενναιαν
εκεινην και ουρανομηκη ψυχην, οτι δεδεμενος εν Ῥωμηι και καθειργμενος, απο
τοσουτου διαστηματος Φιλιππησιοις επεστελλεν; Ἴστε γαρ οσον το μεσον
Μακεδονιας και Ῥωμης. Ἀλλ' ουτε της οδου το μηκος, ουτε του χρονου το πληθος,
ουτε ο των πραγματων οχλος, ουτε ο κινδυνος και τα επαλληλα δεινα, ουτε αλλο
ουδεν την αγαπην και την μνημην εξεβαλε των μαθητων, αλλ' ειχεν αυτους
απαντας εν διανοιαι· και ουχ ουτως αυτωι ταις αλυσεσιν αι χειρες εδεδεντο, ως τωι
ποθωι των μαθητων η ψυχη συνεδεδετο και προσηλωτο· οπερ ουν και αυτο δηλων εν
τωι προοιμιωι της επιστολης ελεγε· ∆ια το εχειν με εν τηι καρδιαι μου υμας, εν τε τοις
δεσμοις μου, και εν τηι απολογιαι και βεβαιωσει του Ευαγγελιου. Και καθαπερ
βασιλευς επι τον θρονον αναβας υπο την εω και καθισας εν ταις βασιλικαις αυλαις,
μυριας ευθεως δεχεται πανταχοθεν επιστολας· ουτω δη κακεινος, καθαπερ εν
βασιλικαις αυλαις τωι δεσμωτηριωι καθημενος, πολλωι πλειω και εδεχετο και επεμπε
τα γραμματα, των πανταχοθεν εθνων επι την εκεινου σοφιαν υπερ των καθ' εαυτους
πραγματων αναφεροντων απαντα· και τοσουτωι πλειονα πραγματα του
βασιλευοντος ωικονομει, οσωι και μειζονα αρχην εμπεπιστευτο. Ου γαρ δη τους την
Ῥωμαιων οικουντας χωραν μονον, αλλα και τους βαρβαρους απαντας, και γην και
θαλατταν φερων εις τας εκεινου χειρας ενεθηκεν ο Θεος. Και τουτο δηλων Ῥωμαιοις
ελεγεν· Ου θελω δε υμας αγνοειν, αδελφοι, οτι πολλακις ελθειν προεθεμην προς
υμας, και εκωλυθην αχρι του δευρο, ινα τινα καρπον σχω και εν υμιν, καθως και εν
τοις λοιποις εθνεσιν· Ἕλλησι τε και βαρβαροις, σοφοις τε και ανοητοις οφειλετης
ειμι. Καθ' εκαστην τοινυν εφροντιζε την ημεραν, τουτο δη Κορινθιοις, τουτο δη
Μακεδοσι, πως Φιλιππησιοι, πως Καππαδοκαι, πως Γαλαται, πως Ἀθηναιοι, πως οι
τον Ποντον οικουντες, πως απαντες ανθρωποι. Ἀλλ' ομως την γην απασαν
εγκεχειρισμενος ουχ υπερ εθνων ολοκληρων εμεριμνα μονον, αλλα και υπερ ενος
ανθρωπου· και νυν μεν δι' Ὀνησιμον την επιστολην επεμπε, νυν δε δια τον παρα
Κορινθιοις πεπορνευκοτα. Ουδε γαρ τουτο εσκοπει, οτι εις ην ο αμαρτων, και
δεομενος προστασιας· αλλ' οτι ανθρωπος ην, ανθρωπος το τωι Θεωι τιμιωτατον ζωον,
και δι' ον ουδε του Μονογενους ο Πατηρ εφεισατο.
εʹ. Μη γαρ μοι τουτο ειπηις, οτι ∆ραπετης ο δεινα, και ληιστης και κλεπτης, και
μυριων γεμων κακων, 51.315 η οτι πτωχος και απεῤριμμενος, και ευτελης, και
ουδενος αξιος λογου· αλλ' εννοησον οτι και υπερ τουτου Χριστος απεθανε, και αρκει
σοι τουτο εις πασης προνοιας υποθεσιν. Ἐννοησον οποιον τινα εκεινον ειναι χρη, ον
τοσουτου Χριστος ετιμησατο, ως μηδε του αιματος φεισασθαι του εαυτου. Ουδε γαρ,
ει βασιλευς υπερ τινος ειλετο καταθυσαι εαυτον, εζητησαμεν αν ετεραν αποδειξιν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

του μεγαν τινα ειναι και περισπουδαστον εκεινον τωι βασιλει, ουκ εγωγε οιμαι· ηρκει
γαρ η τελευτη δειξαι του τετελευτηκοτος την περι αυτον αγαπην. Νυνι δε ουκ
ανθρωπος, ουκ αγγελος, ουκ αρχαγγελος, αλλ' αυτος ο των ουρανων ∆εσποτης,
αυτος ο μονογενης Υιος του Θεου σαρκα περιβαλομενος επεδωκεν εαυτον υπερ
ημων. Ου παντα ουν ποιησομεν και πραγματευσομεθα, ωστε τους ουτω τιμηθεντας
ανθρωπους πασης απολαυσαι παρ' ημων προνοιας; Και ποιαν εξομεν απολογιαν;
τινα συγγνωμην; Τουτο γουν αυτο και ο Παυλος ενδεικνυμενος ελεγε· Μη τωι
βρωματι σου εκεινον απολλυε, δι' ον Χριστος απεθανε. Τους γαρ καταφρονουντας
των αδελφων, και ως ασθενουντων υπερορωντας βουλομενος εντρεψαι και εις
σπουδην αγαγειν και πεισαι κηδεσθαι των πλησιον, αντι παντων τον του ∆εσποτου
θανατον τεθεικε. Καθημενος τοινυν εν τωι δεσμωτηριωι τοις Φιλιππησιοις
επεστελλεν εκ τοσουτου του διαστηματος.
Τοιαυτη γαρ η κατα Θεον αγαπη· ουδενι των ανθρωπινων διακοπτεται,
ανωθεν εχουσα τας ριζας εκ των ουρανων και τας αμοιβας. Και τι φησι; Γινωσκειν δε
υμας βουλομαι, αδελφοι. Ειδες προνοιαν υπερ μαθητων; ειδες διδασκαλου
κηδεμονιαν; Ἄκουσον και φιλοστοργιαν μαθητων περι τον διδασκαλον, ινα ιδηις οτι
τουτο ην το ποιουν ισχυρους εκεινους και ακαταγωνιστους, το συνδεδεσθαι
αλληλοις. Ει γαρ Ἀδελφος υπο αδελφου βοηθουμενος, ως πολις οχυρα, πολλωι
μαλλον τοσουτοι συνδεδεμενοι τοις της αγαπης δεσμοις, πασαν αν απεκρουσαντο
την του πονηρου δαιμονος επιβουλην. Ὅτι μεν ουν ο Παυλος συνεδεδετο τοις
μαθηταις, ουδε αποδειξεως δει λοιπον ημιν, ουδε λογου, οπου γε και δεδεμενος
αυτων εμεριμνα, και καθ' εκαστην ημεραν και υπερ αυτων απεθνησκε τωι ποθωι
πυρουμενος.
ʹ. Ὅτι δε και οι μαθηται τωι Παυλωι συνδεδεμενοι μετα ακριβειας ησαν
απασης, και ουκ ανδρες μονον, αλλα και γυναικες, ακουσον τι φησι περι της Φοιβης·
Συνιστημι δε υμιν Φοιβην την αδελφην, διακονον ουσαν της Ἐκκλησιας της εν
Κεγχρεαις, ινα προσδεξησθε αυτην εν Κυριωι αξιως των αγιων, και παραστητε αυτηι,
εν ωι αν υμων πραγματι χρηιζηι, ητις προστατις πολλων εγενηθη, και αυτου εμου.
Ἀλλ' ενταυθα μεν μεχρι προστασιας εμαρτυρησεν αυτηι την σπουδην· Πρισκιλλα δε
και Ἀκυλας και μεχρι θανατου δια τον Παυλον εχωρησαν, και περι αυτων δε ουτω
γραφει λεγων· Ἀσπαζονται υμας Ἀκυλας και Πρισκιλλα, οιτινες υπερ της ψυχης μου
τον εαυτων τραχηλον υπεθηκαν, εις θανατον δηλονοτι. Και περι ετερου παλιν
αυτοις τουτοις γραφων, φησιν· Ὅτι ηγγισεν εως θανατου, παραβουλευσαμενος τηι
ψυχηι, ινα το υμων υστερημα αναπληρωσηι της προς με λειτουργιας. Ειδες πως
εφιλουν τον διδασκαλον; πως προ της ψυχης της εαυτων την ανεσιν εσκοπουν την
εκεινου; ∆ια τουτο ουδεις αυτων περιεγενετο τοτε. Ταυτα δε λεγω, ουχ ινα
ακουωμεν μονον, αλλα ινα και μι 51.316 μωμεθα· και ου προς τους αρχομενους
μονον, αλλα και προς τους αρχοντας ημιν ο λογος αποτεινεται, ινα και οι μαθηται
πολλην περι τους διδασκαλους κηδεμονιαν επιδεικνυωνται, και οι διδασκαλοι την
αυτην τωι Παυλωι φιλοστοργιαν περι τους υποταττομενους εχωσιν, ουχι τους
παροντας μονον, αλλα και τους ποῤρωθεν οντας. Και γαρ ο Παυλος καθαπερ μιαν
οικων οικιαν την οικουμενην απασαν, ουτω της παντων εφροντιζε σωτηριας, και τα
αυτου παντα αφεις δεσμα και θλιψεις και πληγας και στενοχωριας, επεσκοπει και
επυνθανετο καθ' εκαστην ημεραν, πως τα των μαθητων εχοι· και πολλακις δι' αυτο
τουτο μονον επεμψε, νυν μεν Τιμοθεον, νυν δε Τυχικον· και περι μεν εκεινου φησιν·
Ἵνα γνωι τα περι υμων, και παρακαλεσηι τας καρδιας υμων· περι δε Τιμοθεου·
Ἔπεμψα αυτον προς υμας μηκετι στεγων, μηπως επειρασεν υμας ο πειραζων· και
Τιτον παλιν αλλαχου, και αλλον ετερωσε. Ἐπειδη γαρ αυτος τηι των δεσμων αναγκηι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

πολλακις εν ενι κατεχομενος τοπωι συγγενεσθαι τοις αυτου σπλαγχνοις ουκ
ηδυνατο, δια των μαθητων αυτοις συνεγενετο.
ζʹ. Και τοτε τοινυν εν δεσμοις ων γραφει τοις Φιλιππησιοις λεγων· Γινωσκειν
δε υμας βουλομαι, αδελφοι, τους μαθητας αδελφους καλων. Τοιουτον γαρ η αγαπη·
πασαν ανωμαλιαν εκβαλλει, και υπεροχην και αξιαν ουκ οιδεν, αλλα καν απαντων
υψηλοτερος ηι τις, προς τον παντων κατεισι ταπεινοτερον· οπερ και Παυλος εποιει.
Ἀλλ' ακουσωμεν τι βουλεται γινωσκειν αυτους· Ὅτι τα κατ' εμε, φησι, μαλλον εις
προκοπην του Ευαγγελιου εληλυθεν. Ειπε μοι, πως και τινι τροπωι; Ἆρα των δεσμων
αφεθης; αρα απεθου την αλυσιν, και μετα αδειας κηρυττεις εν τηι πολει; αρα εις
εκκλησιαν εισελθων, μακρους και πολλους κατετεινας λογους περι της πιστεως, και
πολλους λαβων μαθητας απηλθες; αρα νεκρους ηγειρας, και εθαυμαστωθης; αρα
λεπρους εκαθηρας, και εξεπλαγησαν απαντες; αρα δαιμονας απηλασας, και
ανυψωθης; Ουδεν τουτων, φησι. Πως ουν η προκοπη γεγονε του Ευαγγελιου; ειπε.
Ὥστε τους δεσμους μου, φησι, φανερους εν Χριστωι γενεσθαι εν ολωι τωι πραιτωριωι,
και τοις λοιποις πασι. Τι λεγεις; τουτο αρα, τουτο η προκοπη; τουτο η επιδοσις; τουτο
η αυξησις του κηρυγματος, οτι παντες εμαθον οτι δεδεσαι; Ναι, φησιν. Ἄκουσον
γουν των εξης, ινα μαθηις οτι τα δεσμα ου μονον ουκ εγινετο κωλυμα, αλλα και
υποθεσις πλειονος παῤρησιας· Ὥστε τους πλειονας των αδελφων εν Κυριωι,
πεποιθοτας τοις δεσμοις μου, περισσοτερως τολμαιν αφοβως τον λογον λαλειν. Τι
λεγεις, ω Παυλε; ουκ αγωνιαν ανεβαλεν, αλλα θαρσος τα δεσμα; ου φοβον, αλλα
ποθον; Ουκ εχει τα λεγομενα ακολουθιαν. Οιδα καγω. Ουδε γαρ κατα ανθρωπινων
πραγματων ακολουθιαν ταυτα συνεβαινε, φησιν· αλλ' υπερ φυσιν ην τα γινομενα,
και θειας χαριτος τα κατορθωματα. ∆ια τουτο ο τοις αλλοις αγωνιαν εποιει, τουτο
επ' εκεινωι θαρσος παρειχε.
Και γαρ στρατηγον εαν λαβων τις και καθειρξας ποιησηι φανερον τουτο, εις
φυγην εμβαλλει το στρατοπεδον απαν· και ποιμενα δε εαν τις της ποιμνης απαγαγηι,
μετα πολλης της αδειας απελαυνει τα προβατα. Ἀλλ' ουκ επι Παυλου ουτως, αλλα
τουναντιον απαν. Ὁ στρατηγος γαρ εδεδετο, και οι στρατιωται προθυμοτεροι
εγινοντο, και μετα πλειονος της παῤρησιας τοις εναντιοις επεπηδων· ο ποιμην
καθειρκτο, και τα προβατα ουκ ανηλουτο, ουδε εσκορπιζετο.
ηʹ. Τις ειδε, τις ηκουσεν εν τοις των διδασκαλων δεινοις πλειονα παρακλησιν
λαμβανοντας τους μαθητας; Πως ουκ εδεισαν; πως ουκ εφοβηθησαν; πως ουκ ειπον
προς τον Παυλον, Ἰατρε, θεραπευσον σεαυτον; απαλλαξον σεαυτον των
πολυπλοκων δεινων, και τοτε ημιν τα μυρια προξενησεις αγαθα. Πως ταυτα ουκ
ειπον; Πως; οτι πεπαιδευμενοι ησαν παρα της του Πνευματος χαριτος, οτι ταυτα ουκ
εξ ασθενειας εγινετο, αλλ' εκ της του Χριστου συγχωρησεως, ινα μειζονως η αληθεια
διαλαμπηι, δια δεσμων και φυλακων και θλιψεων και στενοχωριων αυξανομενη και
προς μειζον αιρομενη μεγεθος. Ουτως η δυναμις του Χριστου εν ασθενειαι
τελειουται. Ει μεν γαρ υπεσκελισε τον Παυλον τα δεσμα, και δειλοτερον εποιησεν, η
αυτον, η τους εκεινωι προσηκοντας εδει διαπορειν· ει δε μαλλον θαῤρειν
παρεσκευασε και εις πλειονα δοξαν ηγαγεν, εκπληττεσθαι δει και θαυμαζειν, πως δια
πραγματος ατιμιαν εχοντος δοξα τωι μαθητηι προεξενειτο, δια πραγματος δειλιαν
εμβαλλοντος θαρσος και παρακλησις πασιν εκεινοις εγενετο. Τις γαρ αυτον ουκ
εξεπληττετο τοτε, ορων αλυσιν περικειμενον; Τοτε δαιμονες εδραπετευον μαλλον,
οτε εωρων αυτον εν δεσμωτηριωι διατριβοντα. Ου γαρ ουτω βασιλικην κεφαλην
λαμπραν το διαδημα ποιει, ως τας εκεινου χειρας η αλυσις, ου παρα την οικειαν
φυσιν, αλλα παρα την απανθουσαν αυταις χαριν. ∆ια τουτο πολλη παρακλησις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εγινετο τοις μαθηταις. Και γαρ εωρων το μεν σωμα δεδεμενον, την δε γλωτταν ου
δεδεμενην· τας μεν χειρας εσφιγμενας, τον δε λογον λελυμενον, και της ακτινος της
ηλιακης ταχυτερον την οικουμενην επιτρεχοντα πασαν. Και τουτο αυτοις
παρακλησις εγινετο δια των εργων μανθανουσιν, οτι ουδεν των παροντων δεινον.
Και γαρ οταν υπο θειου ποθου και ερωτος η ψυχη βαφεισα τυχηι γνησιως, προς ουδεν
επιστρεφεται των παροντων· αλλ' ωσπερ οι μαινομενοι και πυρος και σιδηρου και
θηριων και πελαγους και παντων κατατολμωσιν, ουτω και ουτοι μανιαν τινα
καλλιστην και πνευματικωτατην μανεντες, μανιαν απο σωφροσυνης γινομενην,
παντων κατεγελων των ορωμενων. ∆ια τουτο δεδεμενον ορωντες τον διδασκαλον,
μαλλον εσκιρτων, μαλλον ηγαλλοντο, δια των εργων τοις εναντιοις δοντες
αποδειξιν, οτι παντοθεν εισιν αναλωτοι και αχειρωτοι.
θʹ. Τοτε τοινυν, οτε εν τουτοις τα πραγματα ην, τινες των εχθρων των
Παυλου βουλομενοι τον πολεμον αναῤριπισαι χαλεπωτερον, και μειζονα του
τυραννου ποιησαι την προς αυτον απεχθειαν, προσεποιουντο και αυτοι κηρυττειν,
και εκηρυττον την ορθην και υγιη πιστιν υπερ του το δογμα επιδουναι μειζονως·
τουτο δε εποιουν, ουχι την πιστιν σπειραι βουλομενοι, αλλ' ινα μαθων ο Νερων, οτι
το κηρυγμα αυξεται και το δογμα επιδιδωσι, ταχυτερον τον Παυλον επι το βαραθρον
απαγαγηι. ∆υο τοινυν ην διδασκαλεια, των Παυλου μαθητων, και των εχθρων των
του Παυλου· των μεν εξ αληθειας κηρυττοντων, των δε απο φιλονεικιας και της
προς τον Παυλον απεχθειας. Και ταυτα δηλων ελεγε· Τινες μεν δια φθονον και εριν
τον Χριστον κηρυττουσιν, εκεινους εμφαινων τους εχθρους· Τινες δε και δι'
ευδοκιαν, περι των εαυτου μαθητων τουτο λεγων. Ειπε παλιν περι εκεινων, Οι μεν
εξ εριθειας, οι εχθροι· ουχ αγνως, 51.318 ουχ υγιως, αλλ' Οιομενοι θλιψιν επιφερειν
τοις δεσμοις μου· οι δε εξ αγαπης· παλιν τουτο περι των αδελφων των εαυτου·
Ειδοτες οτι εις απολογιαν του Ευαγγελιου κειμαι. Τι γαρ; Πλην παντι τροπωι, ειτε
προφασει, ειτε αληθειαι, Χριστος καταγγελλεται. Ὥστε ματην και εικη επι των
αιρεσεων τουτο το ρημα παραλαμβανεται. Οι γαρ τοτε κηρυττοντες ουχι δογμα
διεφθαρμενον εκηρυττον, αλλα πιστιν υγιη και ορθην. Ει γαρ δογμα διεφθαρμενον
εκηρυττον, και ετερα παρα τον Παυλον εδιδασκον, ουκ εμελλεν αυτοις προχωρειν,
οπερ εβουλοντο. Τι δε εβουλοντο; Της πιστεως αυξηθεισης και πολλων γενομενων
των Παυλου μαθητων, εις μειζονα πολεμον τον Νερωνα διεγειραι. Ει δε ετερα
δογματα εκηρυττον, ουκ αν πολλους εποιησαν τους Παυλου μαθητας· μη ποιουντες
δε, ουκ αν παρωξυναν τον τυραννον. Ου τοινυν τουτο φησιν, οτι διεφθαρμενα
δογματα εισηγον, αλλ' οτι η αιτια, αφ' ης εκηρυττον, αυτη ην διεφθαρμενη. Ἕτερον
γαρ εστι λαλειν την προφασιν του κηρυγματος, και ετερον αυτο το κηρυγμα μη ειναι
υγιες. Το μεν γαρ κηρυγμα ου γινεται υγιες, οταν τα δογματα ηι πλανης γεμοντα· η
προφασις δε ου γινεται υγιης, οταν το μεν κηρυγμα υγιες ηι, οι δε κηρυττοντες μη δια
τον Θεον κηρυττωσιν, αλλ' η προς εχθραν, η προς χαριν ετερων.
ιʹ. Ου τοινυν τουτο φησιν, οτι αιρεσεις εισηγον, αλλ' οτι ουκ απο προφασεως
ορθης, ουδε δι' ευλαβειαν εκηρυττον, οπερ εκηρυττον. Ου γαρ ινα το Ευαγγελιον
αυξησωσι, τουτο εποιουν, αλλ' ινα αυτο πολεμησωσι, και εις μειζονα αυτον
εμβαλωσι κινδυνον· δια τουτο αυτοις εγκαλει. Και ορα πως μετα ακριβειας αυτο
τεθεικεν· Οιομενοι θλιψιν, φησιν, επιφερειν τοις δεσμοις μου. Ουκ ειπεν,
επιφεροντες, αλλ', Οιομενοι επιφερειν, τουτεστι, νομιζοντες· δεικνυς οτι ει και
εκεινοι νομιζουσιν, αλλ' ουκ αυτος ουτω διακειται, αλλα και χαιρει δια την του
κηρυγματος επιδοσιν. Ἐπηγαγεν ουν λεγων· Ἀλλα και εν τουτωι χαιρω και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

χαρησομαι· ει δε πλανην τα δογματα ειχε, και αιρεσεις εισηγον εκεινοι, ουκ ηδυνατο
χαιρειν ο Παυλος.
Ἐπειδη δε υγιες και ανοθευτον το δογμα, δια τουτο φησι, Χαιρω και
χαρησομαι. Τι γαρ, ει εαυτους απολλυουσιν εκεινοι, εξ απεχθειας τουτο ποιουντες;
Ἀλλα τα εμα και ακοντες αυξουσιν. Ειδες ποση του Παυλου η δυναμις; πως ουδενι
των του διαβολου μηχανηματων αλισκεται; Και ου μονον ουχ αλισκεται, αλλα και
αυτοις τουτοις αυτον χειρουται. Πολλη μεν γαρ ουν και η του διαβολου κακουργια,
και των εκεινωι διακονουντων η πονηρια· εν προσχηματι γαρ του τα αυτα φρονειν,
σβεσαι το κηρυγμα εβουλοντο. Ἀλλ' Ὁ δρασσομενος τους σοφους εν τηι πανουργιαι
αυτων, ου συνεχωρει τουτο γενεσθαι τοτε. Τουτο γουν αυτο εμφαινων ο Παυλος
ελεγε· Το δε επιμειναι τηι σαρκι αναγκαιοτερον δι' ημας, και τουτο πεποιθως οιδα,
οτι μενω και συμπαραμενω πασιν υμιν. Ἐκεινοι μεν γαρ της παρουσης με ζωης
εκβαλειν επιθυμουσι, και παντα δια τουτο υπομενουσιν· ο δε Θεος ουκ αφιησι δι'
υμας. Ταυτα τοινυν μετα ακριβειας απαντα μνημονευετε, ινα τους απλως και ως
ετυχε ταις Γραφαις κεχρημενους και επ' ολεθρωι των πλησιον, μετα πασης σοφιας
δυνησθε διορθουν. ∆υνησομεθα δε και μεμνησθαι 51.319 των ειρημενων, και
ετερους διορθουν, αν εις ευχας αει καταφευγωμεν, και παρακαλωμεν τον Θεον τον
διδοντα λογον σοφιας, δουναι και συνεσιν ακροασεως, και φυλακην της
πνευματικης ταυτης παρακαταθηκης ακριβη και αχειρωτον. α γαρ ουκ ισχυομεν
πολλακις εξ οικειας κατορθωσαι σπουδης, ταυτα δυνησομεθα ανυσαι ευμαρως δι'
ευχων, ευχων δε λεγω των διηνεκων. Ἀει γαρ και αδιαλειπτως ευχεσθαι χρη, και
τον εν θλιψει, και τον εν ανεσει, και τον εν δεινοις, και τον εν αγαθοις οντα· τον μεν
εν ανεσει και πολλοις αγαθοις, ινα ακινητα και αμεταβλητα ταυτα μενηι και
μηδεποτε μεταπεσηι· τον δε εν θλιψει και πολλοις τοις δεινοις, ινα τινα χρηστην
αυτωι ιδηι γενομενην μεταβολην, και εις γαληνην παρηγοριας μεταβληθηι. Ἐν
γαληνηι ει; Ουκουν παρακαλει τον Θεον βεβαιαν σοι μενειν την γαληνην ταυτην.
Χειμωνα ειδες επανασταντα; Παρακαλει εκτενως τον Θεον παρενεγκαι το
κλυδωνιον, και γαληνην απο χειμωνος ποιησαι. Ἠκουσθης; Ἐπι τουτωι
ευχαριστησον, επειδη ηκουσθης. Ουκ ηκουσθης; Παραμεινον, ινα ακουσθηις. Καν γαρ
αναβαληται ποτε την δοσιν ο Θεος, ουχι μισων ουδε αποστρεφομενος, αλλα τηι
μελλησει της δοσεως διηνεκως σε παρ' εαυτωι κατεχειν βουλομενος, καθαπερ και
πατερες φιλοστοργοι ποιουσι· και γαρ εκεινοι των ραιθυμοτερων παιδων την
διηνεκη προσεδρειαν τηι της δοσεως αναβοληι σοφιζονται. Ου χρεια σοι μεσιτων επι
του Θεου, ουδε πολλης της περιδρομης, και του κολακευσαι ετερους· αλλα καν
ερημος ηις, καν απροστατευτος, αυτος δια σαυτου παρακαλεσας τον Θεον επιτευξηι
παντως. Ουχ ουτω δι' ετερων υπερ ημων παρακαλουμενος επινευειν ειωθεν, ως δι'
ημων αυτων των δεομενων, καν μυριων ωμεν γεμοντες κακων. Ει γαρ επ'
ανθρωπων καν μυρια προσκεκρουκοτες ωμεν, οταν και υπο την εω, και μεσης
ημερας, και εν εσπεραι φαινωμεθα τοις προς ημας λελυπημενοις, τηι συνεχειαι και τηι
διηνεκει της οψεως συντυχιαι καταλυομεν ραιδιως αυτων την εχθραν, πολλωι μαλλον
επι του Θεου τουτο γενοιτ' αν.
ιβʹ. Ἀλλ' αναξιος ει; Γενου τηι προσεδρειαι αξιος. Ὅτι γαρ και τον αναξιον
δυνατον αξιον εκ της προσεδρειας γενεσθαι, και δι' ημων αυτων μαλλον, η δι'
ετερων παρακαλουμενος ο Θεος επινευει, και οτι την δοσιν αναβαλλεται πολλακις,
ουχ ημας εξαπορησαι βουλομενος, ουδε κεναις εκπεμψαι χερσιν, αλλ' ινα μειζονων
ημιν αγαθων αιτιος γενηται· τα τρια ταυτα δια της παραβολης της σημερον
αναγνωσθεισης υμιν πειρασομαι ποιησαι φανερα. Προσηλθε τωι Χριστωι η Χαναναια
υπερ θυγατρος δεομενη δαιμονιζομενης, και βοωσα μετα πολλης εκτενειας, φησιν·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

Ἐλεησον με, Κυριε, η θυγατηρ μου κακως δαιμονιζεται. Ἰδου αλλοφυλος η γυνη, και
βαρβαρος, και της πολιτειας της Ἰουδαικης εκτος. Και τι γαρ ετερον η κυων, και
αναξιος του λαβειν την αιτησιν; Ου γαρ εστι, φησι, καλον λαβειν τον αρτον των
τεκνων, και δουναι τοις κυναριοις. Ἀλλ' ομως απο της προσεδρειας γεγονεν αξια. Ου
γαρ μονον εις την των παιδων αυτην ευγενειαν εισηγαγε, κυνα ουσαν, αλλα και
μετα πολλων των εγκωμιων εξεπεμψεν, ειπων· Ὦ γυναι, μεγαλη σου η πιστις·
γενηθητω σοι ως θελεις. Ὅταν δε ο Χριστος λεγηι, Μεγαλη η πιστις, μηδεμιαν ετεραν
αποδειξιν ζητει της μεγαλοψυχιας της κατα την γυναικα. Ειδες πως εκ της
προσεδρειας γεγονεν 51.320 αξια, αναξια ουσα η γυνη; Βουλει μαθειν και οτι δι'
ημων αυτων μαλλον, η δι' ετερων παρακαλουντες αυτον ανυομεν; Ἔκραξεν αυτη,
και προσελθοντες οι μαθηται λεγουσιν· Ἀπολυσον αυτην, οτι κραζει οπισθεν ημων·
και προς μεν εκεινους φησιν, Ουκ απεσταλην, ει μη εις τα προβατα τα απολωλοτα
οικου Ἰσραηλ· οτε δε αυτη δι' εαυτης προσηλθε και επεμενε βοωσα, και λεγουσα·
Ναι, Κυριε, και γαρ τα κυναρια εσθιει απο της τραπεζης των κυριων αυτων· τοτε την
χαριν εδωκε, και φησι· Γενηθητω σοι ως θελεις. Ειδες πως, οτε μεν εκεινοι
παρεκαλουν, διεκρουσατο· οτε δε αυτη η δεομενη της δωρεας εβοησεν, επενευσεν;
Ἐκεινοις μεν γαρ φησιν, Ουκ απεσταλην, ει μη εις τα προβατα τα απολωλοτα οικου
Ἰσραηλ· ταυτηι δε ειπε, Μεγαλη σου η πιστις· γενηθητω σοι ως θελεις. Παλιν παρα
μεν την αρχην και εν προοιμιωι της αιτησεως ουδεν απεκρινατο· επειδη δε και απαξ
και δευτερον και τρις προσηλθε, τοτε την χαριν εδωκε, δια του τελους ημας πειθων,
οτι την δοσιν ανεβαλετο, ουχ ινα αυτην διακρουσηται, αλλ' ινα πασιν ημιν δειξηι την
υπομονην της γυναικος. Ει γαρ ινα αυτην διακρουσηται ανεβαλετο, ουδ' αν προς τωι
τελει εδωκεν· επειδη δε ανεμενε δειξαι πασιν αυτης την φιλοσοφιαν, δια τουτο
εσιγα. Ει γαρ ευθεως εδωκε και παρα την αρχην, ουκ αν εγνωμεν την ανδρειαν της
γυναικος. Ἀπολυσον αυτην, φησιν, οτι κραζει οπισθεν ημων. Τι δε ο Χριστος; Ὑμεις
φωνην ακουετε, εγω δε την διανοιαν ορω· οιδα τι μελλει λεγειν. Ου βουλομαι τον
εγκεκρυμμενον αυτης τηι διανοιαι θησαυρον αφειναι λαθειν, αλλ' αναμενω και σιγω,
ινα αυτον εκκαλυψας εις το μεσον καταθωμαι, και πασι ποιησω φανερον. ιγʹ. Ταυτ'
ουν απαντα μαθοντες, καν εν αμαρτημασιν ωμεν, και του λαβειν αναξιοι, μη
απογινωσκωμεν, ειδοτες οτι τηι προσεδρειαι της ψυχης δυνησομεθα γενεσθαι της
αιτησεως αξιοι. Καν απροστατευτοι και ερημοι ωμεν, μη απαγορευωμεν, ειδοτες οτι
μεγαλη προστασια, το αυτον δι' εαυτου προσελθειν τωι Θεωι μετα προθυμιας πολλης.
Καν μελληι και αναβαληται προς την δοσιν, μη αναπεσωμεν, μαθοντες οτι η
μελλησις και αναβολη κηδεμονιας και φιλανθρωπιας εστι τεκμηριον. Ἂν ουτως
ωμεν πεπεικοτες εαυτους, και μετα ψυχης οδυνωμενης και θερμης και
διεγηγερμενης προαιρεσεως, και τοιαυτης οιας η Χαναναια προσηλθεν, αυτωι
προσιωμεν και ημεις, καν κυνες ωμεν, καν οτιουν ειργασμενοι δεινον, και τα οικεια
αποκρουσομεθα κακα, και τοσαυτην ληψομεθα παῤρησιαν, ως και ετερων
προστηναι· ον τροπον και αυτη η Χαναναια ου μονον αυτη παῤρησιας απελαυσε και
μυριων εγκωμιων, αλλα και το θυγατριον των αφορητων ισχυσεν εξαρπασαι
δεινων. Ουδεν γαρ, ουδεν ευχης δυνατωτερον πεπυρωμενης και γνησιας.
Αυτη και τα παροντα διαλυει δεινα, και των κατ' εκεινον τον καιρον
συμβαινοντων εξαρπαζει κολασεων. Ἵν' ουν και τον παροντα βιον μετ' ευκολιας
διανυσωμεν, κακει μετα παῤρησιας απελθωμεν, πολληι σπουδηι και προθυμιαι ταυτην
επιτελεσωμεν διηνεκως. Ουτω γαρ δυνησομεθα και των αποκειμενων τυχειν
αγαθων, και των χρηστων απολαυειν ελπιδων· ων γενοιτο παντας ημας επιτυχειν,
χαριτι και φιλανθρωπιαι και οικτιρμοις του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι
Πατρι αμα τωι αγιωι Πνευματι δοξα, τιμη, κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


