Christi discipulum benignum esse debere
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΟΣ οτι χρη τον Χριστου μαθητην ηπιον ειναι, και μη
ταχεως οργιζεσθαι.
48.1069
Ἡ θεια φωνη του Κυριου εν τοις Ευαγγελιοις διδασκει ημας, η αναπληρουσα
τον νομον, ου καταργουσα, μη οργιζεσθαι τωι αδελφωι, και δια της προσθηκης ταυτης
του λογου ανεπληρωσε το, Ου φονευσεις, αυτην την ριζαν εξαιρων του φονου, και
την καρδιαν εσωθεν καθαριζων, και ουχι τας χειρας εξωθεν. Τιμωριαν γαρ επεθηκεν
ουχι τοιαυτην, ηνπερ ο νομος, την παρ' ευθυ, αλλα την επι της κρισεως, λεγων· Ὁ
γαρ οργιζομενος τωι αδελφωι αυτου εικη, ενοχος εσται τηι κρισει. Ου γαρ οξειαι αι
παρα Χριστου τιμωριαι, καθαπερ εν τωι νομωι· αλλα πολλη μεν αναβολη των κατα το
δικαιον ανταποδοσεων, φοβερα δε υστερον η δικη. Ὥσπερ επιταττει τα μειζω, ουτω
και μειζονως μακροθυμει, καθαρσιν καρ 48.1070 διας επιζητων, ην δυσκολως εστιν
εξεργασασθαι. ∆ιοπερ ει και προαχθειημεν εις οργην, ουκ ευθυ τιμωρειται· ει γαρ
παρ' ευθυ ετιμωρειτο, ουκ αν ην δια μετανοιας επανοδος. ∆ια τουτο υπερτιθεται την
τιμωριαν, ινα εχωμεν καιρον μετανοιας, ινα ο χθες οργισθεις τωι αδελφωι, σημερον
μετανοησηι, και διαθηκην εαυτωι διαθηται μηκετι οργιζεσθαι τωι αδελφωι· και κατα
μερος ομοιοι Θεωι γινωμεθα. Μεταβαλλει γαρ ημας εκ των αλλοτριουντων την ζωην
ημων εκ της ομοιωσεως του Θεου, και αγει εις το κατα φυσιν καλον μετα το
προκειμενον· εις γαρ το κατα φυσιν αγομεθα, και εις την του θειου Πνευματος
κοινωνιαν, και την διηνεκη μετα Θεου ζωην περι τηλικουτων αγωνιζομενοι.
Προσχωμεν εαυτοις, και μη καταφρο 48.1071 νησει το εργον της εις Θεον ομοιωσεως
διαφθειρωμεν, επειδη χρονιζει ο Κυριος του ελθειν· μη εαυτοις αδειαν δωμεν εις το
παραβαινειν τα λογια Κυριου, μη απελπισαντες ως μη δυναμενοι τουτου τυχειν του
καθ' ομοιωσιν Θεου, καταλιπωμεν τον αγωνα, αλλ' η ελπις παρεστω δια τον
προσταξαντα και δυναμιν χαριζομενον επι τωι προσταχθεντι.
Ἡ δε καταφρονησις και η αμελεια απεστω, φοβερωτεραν ημων
προσδοκωντων την τιμωριαν δια την μακροθυμιαν. Ὅσον γαρ μακροθυμει, ζητων
την διορθωσιν, τοσουτον αγανακτησει μη διορθουμενων ημων, και ως εξυβρισασι
την χαριν επελευσεται οξεως. Καταφρονεισθω δε ημιν απαντα τα του αιωνος τουτου
πραγματα μαλλον, η το θειον προσταγμα· πολλα γαρ τα εις οργην εισκαλουμενα
τους οξεις εις οργην, τους ευχερως παροξυνομενους. Ὁ δε το προσταγμα του
φοβερου βασιλεως φοβουμενος, του κελευσαντος ολως μη οργιζεσθαι, παντων
καταπτυσεται των παροξυνειν θελοντων· ευχερως δε υπομενει τους δια λογων
λυπουντας, καρτερησει δε προς τους δι' εργων λυπειν θελοντας, και τωι τυπτοντι την
σιαγονα, στρεψει και την αλλην, και τον ρημα αισχρον λοιδοριας χαριν επαγοντα
γενναιως υποισει, θαυμαστην παραμυθιαν του μακαρισμου κεκτημενος, και ινα
υπηκοος τωι Κυριωι ευρεθηι, και σβεσηι την προς τον αδελφον οργην, και φυγηι την επ'
αυτωι ωρισμενην κολασιν. ∆ια γαρ τουτο της σωματικης συμπαθειας απηλλαχθαι
Χριστος παρακελευεται, φευγειν τε φιλοχρηματιαν, και φιλοδοξιας αφιστασθαι,
ολως δε ηδονην μη παραδεχεσθαι εν εαυτωι, ινα μη δια μηδεν τουτων κακωθωμεν
την ψυχην, και διατεθωμεν αλλοτριοι εις το αγιον Πνευμα. Ὁ γαρ χρηματων
καταφρονειν διδαχθεις, πως δια χρηματα παροξυνθησεται, ει και βουλεται τις
αρπαζειν; και ο δοξης μη ορεγομενος, πως δια δοξαν παροξυνθησεται; Ἀποδυσαι
τοινυν το κοσμικον ενδυμα, και το πνευματικον ενδυσαι· αποδυσαι τον παλαιον
ανθρωπον, ινα τον νεον ενδυσηι. ∆ια τουτο γαρ αναγεννησις λεγεται, και βεβοηται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

παρα τοις θειοις γραμμασι. Μεταβολης γαρ των προτερων η σωτηρια η ημετερα
δειται, ινα ετεροι παρ' ο εσμεν γενωμεθα, ινα παυσωμεθα οπερ εσμεν, εναρξωμεθα
δε ετερον βιον, ον προ της παραβασεως κρατουντες ετυγχανομεν.
Ουκ ησθα γαρ τοιουτος παρα Θεωι, οιος εκ παιδων γεγονας, ουδε τοιουτον εκ
της θεοποιητου πλασεως ειχες το ηθος, οιον εκ της ανθρωπινης γενεσεως. Ἄκουσον
τοινυν ομνυοντος του Κυριου, και φοβηθητι· Ἀμην γαρ, φησι, λεγω υμιν, εαν μη τις
ανωθεν γεννηθηι, ου δυναται εισελθειν εις την βασιλειαν των ουρανων. ∆ιο αρξαι
βιον καινοτερον, καταλειπε τον εν αμαρτιαις παλαιωθεντα βιον· ο χθες πορνος
σημερον γενεσθω σωφρων· ο χθες αμετρως μεθυων σημερον γενεσθω νηστευτης· το
κακως υστερον επιγενομενον αποῤριψον, ινα το καλως εξ αρχης δεδομενον
επαναλαβηις. Μικρον εστιν το αταραχον και αοργητον διατελειν. Ὁ θελων κατ'
εικονα και ομοιωσιν Θεου ειναι, οφειλει υπο παντων καταφρονεισθαι, διαπτυεσθαι,
εξευτελιζεσθαι, δια ρηματων, δια πραγματων. ∆ια τουτο γαρ ουδε ανταποδιδοναι
κακα τωι ηδικηκοτι εκελευσεν, ινα μη ανταποδιδους τωι αδικουντι, την κατα φυσιν
απολεσηις ηπιοτητα. Μη τοινυν γενηι κατα σεαυτον φρονιμος, ως δικαιος ων του
αμυνασθαι τον αδικουντα. Μεμνησο των ιερων του Παυλου διδασκαλιων· Μη
γινεσθε, φησι, φρονιμοι παρ' εαυτοις, μηδε κακον αντι κακου αποδιδοντες. Ουκ εστι
καλον αντιδικον γενεσθαι, ουδε υπερ εαυτου την δικην ζητειν, αλλ' επιῤριψον την
δικην σου Θεωι, τωι την αμυναν αοργητως επαγοντι τοις αδικουσι· Μη γαρ εαυτους
εκδικουντες, φησιν, αλλα δοτε τοπον τηι οργηι· γεγραπται γαρ, Ἐμοι εκδικησις, εγω
ανταποδωσω, λεγει Κυριος.
Μη λεγε, Θεος ανταποδιδωσιν, ανταποδωσω καγω· σκεψαι τι σοι Χριστος
48.1072 επεδειξεν εις κοσμον ελθων, ινα τον σωτηριον της ζωης επιδειξηι τυπον, και
τουτον ζηλωσον, ινα σωθηις. Ουκ ηλθε γαρ κριτης, ουδε τους επανισταμενους
αμυνομενος· καιτοι γε ουχ εαυτωι δια της ανεξικακιας κερδος μνηστευομενος, αλλα
τωι κοσμωι την σωτηριαν πραγματευομενος. Ἡ γαρ Χριστου ανεξικακια την του
διαβολου θρασυτητα καταβεβληκε, και η του Κυριου ηπιοτης τον αγριον θυμον του
Πονηρου κατεπαλαισε. Και συ τοινυν τον τυπον εις μιμησιν προτιθει. Ουκ ωργισθη
τοις εξυβρισασιν, αλλα Σαμαρειτης και δαιμονιων ακουων, ηπιως και πραεως προς
τους λεγοντας αποκρινεται· Ἐγω δαιμονιον ουκ εχω, αλλα τιμω τον Πατερα μου·
υμεις δε ατιμαζετε με· εγω δε ου ζητω την δοξαν μου· εστιν ο ζητων και κρινων.
Ουκουν και συ μη εαυτον εκδικει, αλλ' αναμενε τον κριτην. Ει γαρ αυτος ο κριτης εν
ανθρωπινωι σχηματι ελθων ουκ ανταπεδωκε δυναμενος, αλλα εξεδεχετο κρισιν Θεου
Λοιδορουμενος γαρ, φησιν, ουκ αντελοιδορει, πασχων ουκ ηπειλει, παρεδιδου δε τωι
κρινοντι δικαιως, και συ τοινυν ποιησον ουτω, και μιμησαι τον ∆εσποτην, ος και
μεχρι σταυρου την αθεον υβριν εβαστασε, και τοις αξιοις απωλειας σωτηριαν
επιπροτεινει. Και γαρ προς τον Πατερα ελεγεν, Ἄφες αυτοις την αμαρτιαν ταυτην·
ου γαρ οιδασι τι ποιουσιν. Ἠδικησεν ο αδελφος, αναξιος της αδελφοτητος ωφθη·
αλλα συ μη διαφθειρηις την αδελφοτητα. Ὁ αδελφος εμιμησατο τους του Ἰωσηφ
αδελφους, αδελφοκτονιαν ωπλισατο, εχθρος ανεφανη αντ' αδελφου, πονηριας
εδειξεν υπερβολην, ουδεν αδικουμενος αδικει. Ἀλλα συ το εναντιον ποιησον, ινα
ειπηις και συ κατα τον μελωιδον ∆αυΐδ· Μετα των μισουντων την ειρηνην ημην
ειρηνικος. Νικα εν τωι αγαθωι τον κακον, προκαλου αυτον εις το αγαθον, λυσον τον
θυμον ηπιοτητι, δειξον αυτωι οτι αδικως διωκει τον εν σοι Χριστον, ουκ αξιον του
διωκεσθαι σεαυτον επιδεικνυων. Ἀλλ' αδιορθωτος εστι, και προς την σην ημεροτητα
ου μεταβαλλεται. Και θηρια μεν μεταβαλλεται εις την των ανθρωπων ημεροτητα,
εκεινος δε των θηριων αγριωτερος καθεστηκε.
Μη φιλονεικει προς τον τοιουτον, μηδε αντιπαρεξαγαγε θυμωι θυμον·
εκκλινον δε ωσπερ τας χαλεπας των πετρων ο σοφος κυβερνητης· φυλαξαι δε ωσπερ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ασπιδα κωφην και βυουσαν τα ωτα αυτης, ητις ουκ εισακουσεται φωνην επαιδοντος.
Ἐξαγορασον τον καιρον, Ὅτι αι ημεραι πονηραι εισιν· εν σοφιαι περιπατει, ειδως, οτι
ξενος ει και παροικος επι της γης και παρεπιδημος, καθως παντες οι πατερες σου.
Προβατον εις μεσον λυκων απεσταλης και συ, ωσπερ και οι αποστολοι· μη λυκος
αντι προβατου γινου· προς λυκους φιλονεικων, φυλασσου οση δυναμις, ινα μη τον
θησαυρον της δικαιοσυνης απολεσηις· φυλασσου τους διαρπαζοντας· φρονιμος ων ως
οφις φυλασσου τας επιβουλας· ει δε και βλαψειεν ο λυκος, ει δε και σπαραττειν
μελλοι σε, παρασκευαζου φερειν, μεμνημενος του λεγοντος· Ἐγενηθημεν ως
προβατα σφαγης· αφορων εις αυτον τον Κυριον, Ὃς ως προβατον επι σφαγην ηχθη,
και ως αμνος εναντιον του κειροντος αυτον αφωνος. Ἥξει και της σης νικης ο
καιρος, οταν νικησηις ανεξικακων μετα Χριστου. Και γαρ ο Κυριος ουκ ηρισεν ουδε
εκραυγασεν, ουδε ηκουσε τις εν ταις πλατειαις την φωνην αυτου. Και ο Ἀποστολος
εν ετοιμωι εχειν φησιν εκδικησαι πασαν παρακοην, οταν πληρωθηι των
υπακουσαντων η υπακοη. Θεου δε μακροθυμουντος, μακροθυμει και συ· οτε γαρ
σημερον πασχει Χριστος, σου πασχοντος, δια Χριστον υπομενειν δει και τον Χριστου
διακονον. Βοα προς αυτον, και ποιησει την εκδικησιν εν ταχει· συντελεσει την
πονηριαν αμαρτωλων, και κατευθυνει δικαιον ο Θεος κριτης δικαιος, ισχυρος και
μακροθυμος· μακροθυμει γαρ προς το ημας επιστρεψαι. Αυτωι η δοξα εις τους
αιωνας. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


