Chronicon paschale
...γραφ... φι̣λωνος του παρ' ̣εβραι̣οις σοφου
8 αμεμπτους αρχιερεας, οιας ει̣ καιι μη ?* σιν επομενοι, αλλ' ουαν γε εν τηι του
πασχα ευκαιριμωτατηι παραφυλακηι συνεφω̣νουν, ως εν ταιις ααλλαις αυτων εορταιις.
καιι μεθ' εατερα, αωστε επιι το ακινδυνοτερον μαλλον καιι ευφημοτερον εχρην
καταδραμειιν, καιι μη ριψοκινδυνως καιι δυσφη9 μως γραφειν οατι απ' αρχης καιι αειι
φαι̣νονται περιι το πασχα πλανω̣μενοι. οαπερ ουκ εαχεις δειιξαι, οποσα κααν θελεις
δημηγορειιν τοιις νυνιι κατα πολλην πλανην της τε νομοθεσι̣ας του πασχα καιι των
ααλλων εκπεπτωκοσι. φαι̣νονται γαρ οι̣ παλαι μετα εαρινην ι̣σημερι̣αν αυτο ποιουντες·
οαπερ δυνασαι γνωναι εντυχωυν συγγραμμασιν αρχαι̣οις οιας μαλιστα ανεγραψαντο οι̣
παρ' εβραι̣οις σοφοι̣. καιι ̣αθανασιος δε ο μεγας της ̣αλεξανδρεων εκκλησι̣ας φωστηρ εν
̣
τηι μνημονευθει̣σηι προς ̣επιφανιον επι̣σκοπον επιστοληι διδασκει λεγων ουατως. ουκουν
ω̣σπερ συνηθλησας καιι συνεχαρης, ουατω καιι του μεμφεσθαι παυσαι, καιι μαλλον
ευαχου ιανα του λοιπου η μεν εκκλησι̣α βεβαι̣αν την ει̣ρηνην εαχηι, καιι παυσονται αι̣
αι̣ρεσεις της μιαιφονου προαιρεσεως, παυσονται δε καιι ουατοι φιλονεικουντες οι̣
εφευροντες εαυτοιις ζητηματα, προφασει μεν του σωτηριω̣δους πασχα, εαργωι δε της
ι̣δι̣ας εαριδος χαριν μαλιστα, οατι εξ ημων ειαναι δοκουντες καιι χριστιανοιι αυχουντες
λεγεσθαι ζηλουσι τα των προδεδωκοτων ̣ιουδαι̣ων. οποι̣α γαρ αυτοιις καιι πιθανη
απολογι̣α γενοιτ' ααν ααρα, επειδη γεγραπται, "τηι δε πρω̣τηι των αζυμων καιι εν ηια
εαδει θυειν το πασχα." αλλ' εγι̣νετο τοτε καλως, νυν δε κατα το γεγραμμενον αειι
πλανωνται τηι καρδι̣αι. αοτι μεν ουαν ου μονον μεχρι του κυριακου παθους, αλλα καιι
εαως της υστατης αλω̣σεως ̣ιεροσολυμων της γενομενης επιι 10 ουεσπασιανου βασιλεως
̣ρωμαι̣ων απλανως ταττων την ιδʹ του πρω̣του μηνος της σεληνης ο ̣ισραηλι̣της λαος το
νομικον εορταζε πασχα δια τουτων συντομως αποδεδεικται. των ι̣ερων τοι̣νυν
προφητων καιι παντων, ως εαφην, ομου των οσι̣ως καιι δικαι̣ως εν τωι νομωι κυρι̣ου
πολιτευσαμενων συν παντιι τωι λαωι το τυπικον καιι σκιωδες πασχα εορταζοντων, ο
πασης αορατου καιι ορατης κτι̣σεως δημιουργος καιι δεσποτης, ο μονογενης υι̣ος καιι
λογος, ο τωι πατριι καιι τωι αγι̣ωι πνευματι συναϊ̣διος καιι ομοουσιος κατα την θεοτητα, ο
κυριος ημων καιι θεος ̣ιησους ο χριστος, επιι συντελει̣αι των αι̣ω̣νων κατα σαρκα
τεχθειις εκ της αγι̣ας ενδοξου δεσποι̣νης ημων θεοτοκου καιι αειπαρθενου καιι κατα
αληθειαν θεοτοκου μαρι̣ας, καιι επιι της γης οφθει̣ς, καιι τοιις ομοουσι̣οις κατα την
ανθρωποτητα ανθρω̣ποις ως αανθρωπος αληθως συναναστραφει̣ς, καιι αυτος συν τωι
λαωι εν τοιις εατεσι τοιις προ του κηρυγματος καιι τοιις εν τωι κηρυγματι το νομικον
καιι σκιωδες πασχα επετελεσεν, εσθι̣ων τον τυπικον αμνον. "ουκ ηαλθον γαρ καταλυσαι
τον νομον ηα τους προφητας, αλλα πληρωσαι", αυτος εν ευαγγελι̣οις ειαρηκεν ο σωτηρ.
επειι δε εκηρυξεν, ουκ εαφαγε τον αμνον, αλλ' αυτος εαπαθεν ως αληθινος αμνος εν τηι
του πασχα εορτηι, καθωυς διδασκει ο θεολογος καιι ευαγγελιστης ̣ιωαννης εν τωι κατ'
αυτον ευαγγελι̣ωι, λεγων ουατως· "ααγουσιν ουαν τον ̣ιησουν απο του καιαφα ει̣ς το
πραιτω̣ριον· ηαν δε 11 πρωι̣α, καιι αυτοιι ουκ ει̣σηλθον ει̣ς το πραιτω̣ριον, ιανα μη
μιανθωσιν, αλλ' ιανα φαγωσι το πασχα." καιι μετ' ολι̣γα, "ο ουαν πιλατος ακουσας
τουτον τον λογον ηαγαγεν εαξω τον ̣ιησουν, καιι εκαθισεν επιι βηματος ει̣ς τοπον
λεγομενον λιθοστρωτον, εβραιστιι δε γαββαθα. ηαν δε παρασκευη του πασχα· ω̣ρα ηαν
ωσειι τρι̣τη"· καθωυς τα ακριβη βιβλι̣α περιεχει, αυτο τε το ι̣διοχειρον του
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ευαγγελιστου, οαπερ μεχρι του νυν πεφυλακται χαριτι θεου εν τηι ̣εφεσι̣ων αγιωτατηι
εκκλησι̣αι, καιι υπο των πιστων εκειισε προσκυνειιται. καιι παλιν ο αυτος ευαγγελιστης
φησιν, "οι̣ ουαν ̣ιουδαιιοι, ιανα μη μει̣νηι επιι του σταυρου τα σω̣ματα εν τωι σαββατωι,
επειι παρασκευη ηαν· ηαν γαρ μεγαλη η ημερα εκει̣νου του σαββατου· ηρω̣τησαν τον
πιλατον ιανα κατεαγωσιν αυτων τα σκελη καιι αρθωσιν." εν αυτηι ουαν τηι ημεραι, εν ηια
ηαμελλον οι̣ ̣ιουδαιιοι προς εσπεραν εσθι̣ειν το πασχα, εσταυρω̣θη ο κυριος ημων καιι
σωτηρ ο χριστος, θυμα γενομενος τοιις μελλουσι μεταληψεσθαι της πι̣στεως του κατ'
αυτον μυστηρι̣ου κατα το γεγραμμενον τωι μακαρι̣ωι παυλωι, "καιι γαρ το πασχα ημων
υπερ ημων ετυθη χριστος," καιι ουχ ω̣ς τινες αμαθι̣αι φερομενοι διαβεβαιουνται ως
φαγωυν το πασχα παρεδοθη· οαπερ ουατε παρα των αγι̣ων ευαγγελι̣ων μεμαθηκαμεν
ουατε τις των μακαρι̣ων ημιιν αποστολων τι τοιουτον παραδεδωκεν. εν ωιο ουαν καιρωι
εαπαθεν υπερ ημων κατα σαρκα ο κυριος ημων καιι θεος ̣ιη12 σους ο χριστος, το κατα
νομον ουκ εαφαγε πασχα, αλλ' ως εαφην, αυτος ως αληθης αμνος ετυθη υπερ ημων εν
τηι του σκιω̣δους πασχα εορτηι εν ημεραι παρασκευηι, τηι ιδʹ του πρω̣του μηνος της
σεληνης. περας ουαν απει̣ληφε το τυπικον πασχα του αληθινου πασχα παραγενομενου·
το γαρ πασχα ημων υπερ ημων ετυθη χριστος, ως προκειται καιι διδασκει το σκευος της
εκλογης ο αποστολος παυλος. αοτι δε εν ωιο καιρωι εαπαθεν ο σωτηρ τον νομικον καιι
σκιω̣δη ουκ εαφαγεν αμνον καιι δια των ει̣ρημενων ευαγγελικων καιι πατρικων
διδαγματων δηλον γεγενηται. ει̣ γαρ απλανως ταττων ο λαος κατ' εκει̣νους τους
χρονους την ιδʹ του πρω̣του μηνος της σεληνης το νομικον επετελει πασχα, εν αυτηι δε
τηι του πασχα ημεραι ηατοι τηι ιδʹ του πρω̣του μηνος παρασκευης ουασης εσταυρωσαν τον
κυριον οι̣ ̣ιουδαιιοι, καιι τοτε το πασχα εαφαγον κατα την των ευαγγελι̣ων καιι των
θεοφορων πατερων διδασκαλι̣αν, φανερον εστιν οατι ουκ εαφαγεν τον νομικον αμνον
εν εκει̣νηι τηι ημεραι ο κυριος, αλλ' αυτος εαπαθεν ως αληθης αμνος. πολλης δε ουασης
της περιι τουτου συν αποδει̣ξει μαρτυρι̣ας των αγι̣ων της εκκλησι̣ας διδασκαλων, ολι̣γας
αυτων φωνας ενταυθα παροι̣σομεν, εν αιας σαφως λεγουσιν οατι εν ωιο καιρωι εαπαθεν
ο κυριος τον νομικον ουκ εαφαγεν αμνον. ̣ιππολυτος τοι̣νυν ο της ευσεβει̣ας μαρτυς,
επι̣σκοπος γεγονωυς του καλουμενου πορτου πλησι̣ον της ̣ρω̣μης, εν τωι προς 13 απασας
τας αι̣ρεσεις συνταγματι εαγραψεν επιι λεξεως ουατως. ̣ορω μεν ουαν οατι φιλονεικι̣ας
το εαργον. λεγει γαρ ουατως· εποι̣ησε το πασχα ο χριστος τοτε τηι ημεραι καιι εαπαθεν·
διο καμε δειι οαν τροπον ο κυριος εποι̣ησεν, ουατω ποιειιν. πεπλανηται δε μη γινω̣σκων
οατι ωιο καιρωι εαπασχεν ο χριστος ουκ εαφαγε το κατα νομον πασχα. ουατος γαρ ηαν το
πασχα το προκεκηρυγμενον καιι το τελειουμενον τηι ωρισμενηι ημεραι. καιι παλιν ο
αυτος εν τωι πρω̣τωι λογωι του περιι του αγι̣ου πασχα συγγραμματος ειαρηκεν ουατως.
ουδε εν τοιις πρω̣τοις ουδε εν τοιις εσχατοις ως ουκ εψευσατο προδηλον, οατι ο παλαι
προειπωυν οατι ουκετι φαγομαι το πασχα ει̣κοτως το μεν δειιπνον εδει̣πνησεν προ του
πασχα, το δε πασχα ουκ εαφαγεν, αλλ' εαπαθεν. ουδε γαρ καιρος ηαν της βρω̣σεως
αυτου. ̣απολλιναρι̣ου επισκοπου ̣ιεραπολεως, οατι εν ωιο καιρωι ο κυριος εαπαθεν ουκ
εαφαγεν το τυπικον πασχα καιι ̣απολλιναριος δε ο οσιω̣τατος επι̣σκοπος ̣ιεραπολεως της
̣ασι̣ας, ο εγγυς των αποστολικων χρονων γεγονω̣ς, εν τωι περιι του πασχα λογωι τα
παραπλησια εδι̣δαξε, λεγων ουατως. ει̣σιι τοι̣νυν οια δι' ααγνοιαν φιλονεικουσι περιι
τουτων, συγγνωστον πραγμα πεπονθοτες· ααγνοια γαρ ου κατηγορι̣αν αναδεχεται, αλ14
λα διδαχης προσδειιται· καιι λεγουσιν οατι τηι ιδʹ το προβατον μετα των μαθητων
εαφαγεν ο κυριος, τηι δε μεγαληι ημεραι των αζυμων αυτος εαπαθεν, καιι διηγουνται
ματθαιιον ουατω λεγειν ως νενοηκασιν· οαθεν ασυμφωνος τε νομωι η νοησις αυτων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

καιι στασιαζειν δοκειι κατ' αυτους τα ευαγγελια. καιι παλιν ο αυτος εν τωι αυτωι λογωι
γεγραφεν αυατως. ̣η ιδʹ το αληθινον του κυρι̣ου πασχα, η θυσι̣α η μεγαλη, ο αντιι του
αμνου παιις θεου, ο δεθει̣ς, ο δησας τον ι̣σχυρον, καιι ο κριθειις κριτης ζω̣ντων καιι
νεκρων, καιι ο παραδοθειις ει̣ς χειιρας αμαρτωλων, ιανα σταυρωθηι, ο υψωθειις επιι
κερατων μονοκερωτος, καιι ο την αγι̣αν πλευραν εκκεντηθει̣ς, ο εκχεας εκ της πλευρας
αυτου τα δυο παλιν καθαρσια, υαδωρ καιι αιαμα, λογον καιι πνευμα, καιι ο ταφειις εν
ημεραι τηι του πασχα, επιτεθεντος τωι μνηματι του λι̣θου. ̣αλλα καιι κλημης ο οσιω̣τατος
της ̣αλεξανδρεων εκκλησι̣ας γεγονωυς ι̣ερευς, ανηρ αρχαιοτατος καιι ου μακραν των
αποστολικων γενομενος χρονων, εν τωι περιι του πασχα λογωι τα παραπλησια διδασκει,
γραφων ουατως. τοιις μεν ουαν παρεληλυθοσιν εατεσι το θυομενον προς ̣ιουδαι̣ων
ηασθιεν εορταζων ο κυριος πασχα· επειι δε εκηρυξεν αυτος ωον το πασχα, ο αμνος του
θεου, ως προβατον επιι σφαγην αγομενος, αυτι̣κα εδι̣δαξε μεν τους μαθητας του τυπου
το μυστηριον τηι ιγʹ, εν ηια καιι πυνθανονται αυτου, που θελεις ετοιμασωμεν σοι το
πασχα φαγειιν; ταυτηι ουαν 15 τηι ημεραι καιι ο αγιασμος των αζυμων καιι η
προετοιμασι̣α της εορτης εγι̣νετο. οαθεν ο ̣ιωαννης εν ταυτηι τηι ημεραι ει̣κοτως ως ααν
προετοιμαζομενους ηαδη απονι̣ψασθαι τους ποδας προς του κυρι̣ου τους μαθητας
αναγραφει· πεπονθεν δε τηι επιουσηι ο σωτηρ ημων, αυτος ωον το πασχα, καλλιερηθειις
υπο ̣ιουδαι̣ων. καιι μεθ' εατερα, ̣ακολουθως ααρα τηι ιδʹ, οατε καιι εαπαθεν, εαωθεν
αυτον οι̣ αρχιερειις καιι οι̣ γραμματειις τωι πιλατωι προσαγαγοντες ουκ ει̣σηλθον ει̣ς το
πραιτω̣ριον, ιανα μη μιανθωσιν, αλλ' ακωλυτως εσπερας το πασχα φαγωσι. ταυτηι των
ημερων τηι ακριβει̣αι καιι αι̣ γραφαιι πασαι συμφωνουσι καιι τα ευαγγελια συνωιδα.
επιμαρτυρειι δε καιι η αναστασις· τηι γουν τρι̣τηι ανεστη ημεραι, ηατις ηαν πρω̣τη των
εβδομαδων του θερισμου, εν ηια καιι το δραγμα νενομοθετητο προσενεγκειιν τον ι̣ερεα.
αοτι μεν ουαν εν ωιο καιρωι πεπονθεν ο κυριος ημων καιι σωτηρ ουκ εαφαγε τον
νομικον καιι σκιω̣δη αμνον, αλλ' αυτος ως αληθης αμνος ετυθη υπερ ημων εν ημεραι
παρασκευηι τηι ιδʹ του πρω̣του μηνος της σεληνης, καιι δια τουτων δηλον γεγενηται.
παθοντος τοι̣νυν, ως ειαπομεν, κατα σαρκα του κυρι̣ου ημων καιι θεου ̣ιησου χριστου το
εκουσιον καιι ζωοποιον παθος εν τηι του νομικου πασχα εορτηι, τουτεστιν τηι ιδʹ του
πρω̣του μηνος της σεληνης, καιι ανασταντος τηι τρι̣τηι ημεραι κατα τας γραφας τηι μιαι
των σαββατων, ηατις εστιιν κυριακη, ιϛʹ του πρω̣του μηνος της σεληνης, εν ηια καιι το
δραγμα νενομοθετητο προσφερειν τον 16 ι̣ερεα, περας απει̣ληφε το τυπικον πασχα, του
αληθινου πασχα παραγενομενου. τοτε ουαν παυθεντος ηαγουν πληρωθεντος του
τυπικου καιι σκιω̣δους πασχα ηαρξατο το αληθινον της αγι̣ας του θεου καθολικης καιι
αποστολικης εκκλησι̣ας πασχα· ουαπερ ει̣ς αναμνησιν καθ' εακαστον ενιαυτον η του
θεου εκκλησι̣α την αγι̣αν του πασχα εορτην επιτελειι, απλανως τηρουσα την ιδʹ του
πρω̣του μηνος της σεληνης, εν ηια το νομικον επιτελειισθαι προστετακται πασχα, μετα
επι̣βασιν της ημερας, εν ηια την εαρινην ι̣σημερι̣αν γι̣νεσθαι το πνευμα το ααγιον
εδι̣δαξεν· καιι ει̣ μεν ευρεθει̣η αυατη, λεγω δε η ιδʹ του πρω̣του μηνος της σεληνης, εν
ημεραι κυριακηι, ει̣ς την εξης κυριακην την αγι̣αν της εκ νεκρων αναστασεως χριστου
του θεου ημων εορτην ααγειν, ει̣ δε εν δευτεραι ηα τρι̣τηι ηα τετραδι ηα πεμπτηι ηα
παρασκευηι ηα σαββατωι, του πασχα διαφωνι̣αν ουκ ιασχυσαν οι̣ της εκκλησι̣ας
διδασκαλοι, αλλ' η θει̣α χαρις τους πολεμι̣ους της εκκλησι̣ας καταβαλουσα τον μεγαν
ως αληθως καιι πιστοτατον βασιλεα κωνσταντιινον ανεστησεν, οας επιι πλειιον τα
χριστιανων ει̣ς φαιδροτητα καιι δοξαν ηαγαγεν δια μεγι̣στων καιι πολλων υπερ της
εκκλησι̣ας θεαρεστων κατορθωματων. ουατος ευρωυν την τοιαυτην διαφωνι̣αν εν ταιις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αγι̣αις του θεου εκκλησι̣αις, καιι προς ταυταις ααρειον τον δυσσεβη καιι τους αμφ'
αυτον σφοδρως την ορθην καιι αμω̣μητον πι̣στιν ανασκευασαι σπουδαζοντας καιι
πολλην ταραχην ταιις του θεου εκκλησι̣αις εμποιουν17 τας, τωι θει̣ωι ζηλωι κινουμενος
προς ει̣ρηνην καιι ομονοιαν καιι την των δογματων της ευσεβει̣ας ορθοτητα την αγι̣αν
καιι μεγαλην καιι οι̣κουμενικην συνοδον των τιηʹ οσι̣ων πατερων επιι της νικαεων
συνηθροισεν· οιατινες συν τωι πνευματι τωι αγι̣ωι εκειισε συνελθοντες, καιι την ̣αρει̣ου
καιι των αμφ' αυτον μανι̣αν διελεγξαντες, το της πι̣στεως συμβολον εξεθεντο, οαρον τε
εαθηκαν συμφω̣νως ααπαντες περιι του αγι̣ου καιι ζωοποιου πασχα· ω̣στε καιι τους απο
της κοι̣λης συρι̣ας καιι παντας απλως τους τον αποστολικον καιι ευαγγελικον της
ορθοδοξου πι̣στεως λογον υγιη διασω̣ζοντας τωι αρχαι̣ωι εαθει της τε ̣ρωμαι̣ων
εκκλησι̣ας καιι της ̣αλεξανδρεων καιι των πλει̣στων αγι̣ων του θεου εκκλησιων των
ανα πασαν την οι̣κουμενην κατακολουθειιν, καιι συμφω̣νως ααπαντας εν μιαι καιι τηι
αυτηι ημεραι εορταζειν το παναγιον καιι ζωοποιον πασχα. τουτων συμφω̣νως υπο της
αγι̣ας ορισθεντων συνοδου, ο ευσεβης καιι φιλοχριστος βασιλευς κωνσταντιινος δι'
οι̣κει̣ων αυτου γραμματων τους απανταχοσε της ι̣ερωσυνης αρχηγους καιι παντας
απλως τους της ευσεβει̣ας τροφι̣μους ει̣ρηνευειν προετρεπε καιι τοιις ορισθειισιν
εμμενειν περι̣ τε της ορθης καιι αμωμητου πι̣στεως καιι του σωτηριω̣δους καιι ζωοποιου
πασχα υπο της αγι̣ας εκει̣νης καιι οι̣κουμενικης συνοδου· τους δε μη τουτο ποιουντας
αποκηρυκτους ειαναι καιι αλλοτρι̣ους της αγι̣ας του θεου καθολικης καιι αποστολικης
εκκλησι̣ας προσεταττε, συμφωνουντων αυτωι εν τουτοις ααπασι καιι των απανταχοσε
ανεπιληπτως προεστω̣των των 18 αγιων του θεου εκκλησιων οσιων πατερων και
διδασκαλων. ου γενομενου εκαστος των θεοφορων πατερων των εν τηι Νικαεων
συνεληλυθοτων αγιαι συνοδωι την ιδιαν κατελαμβανε πολιν. Της ειρηνης δε και
ομονοιας μετα της των δογματων ορθοτητος των αγιων του θεου εκκλησιων πολλην
ποιουμενοι προνοιαν οι οσιοι και θεοφοροι της εκκλησιας φωστηρες και διδασκαλοι,
επισταμενοι οτι τους της σεληνης μηνας ουχ ομοιως απαντες ψηφιζουσι, και
λογισαμενοι μη πως και εκ τουτου ετερα τις διαφωνια και ταραχη εν ταις του θεου
εκκλησιαις αναφυηι περι του αγιου και ζωοποιου πασχα, και την τοιαυτην διαφωνιαν
την
θαυμαστην
εκεινην
και
αοιδιμον
προαναρτησαι
σπουδασαντες,
εννεακαιδεκαετηριδα της σεληνης θεοπνευστως εξεθεντο, δηλουσαν εν εκαστωι ετει εν
ποστηι των δυο μηνων ημεραι, μαρτιου λεγω η και απριλιου, ευρισκεται καθ' εκαστον
ενιαυτον η κατα τον εκκλησιαστικον κανονα ιδʹ του πρωτου παρ' Ἑβραιοις μηνος της
σεληνης, εν ηι το νομικον επιτελεισθαι προστετακται πασχα, τα παλαι ανωθεν και εξ
αρχης αγραφως μεν, απλανως δε κρατησαντα, εγγραφως κυρωσαντες, ωστε ταυτα
γινωσκοντας τους της ευσεβειας τροφιμους και ασαλευτα διατηρουντας εν ειρηνηι
εορταζειν το παναγιον και λυτρωτηριον ημων πασχα του μεγαλου θεου και σωτηρος
Ἰησου Χριστου. Ἐξηρκει μεν ουν τοις ευ φρονουσιν εις τον περι της αγιας 19 του πασχα
εορτης εκκλησιαστικον κανονα η υπο των θεοφορων πατερων εκτεθεισα
εννεακαιδεκαετηρις της σεληνης, εις εαυτην δια παντος ανακυκλουμενη και δηλουσα
εν εκαστωι ετει εν ποστηι του μαρτιου η του απριλιου ημεραι ευρισκεται η ιδʹ του πρωτου
μηνος της σεληνης, εν ηι το νομικον επιτελεισθαι προστετακται πασχα· ην γινωσκων τις
καθ' εκαστον ενιαυτον εν ποστηι ημεραι της εβδομαδος ευρισκεται, και τον ορον
επισταμενος τον τεθεντα, οτι εαν ευρεθηι αυτη εν ημεραι κυριακηι, εις την επιουσαν
κυριακην εορταζειν δει το αγιον πασχα, ει δε εν αλληι οιαιδηποτε των εξ ημερων ημεραι,
εις την προσιουσαν κυριακην, σαφως και λιαν ραιδιως γινωσκειν δυνησεται καθ'
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

εκαστον ενιαυτον εν ποστηι του μαρτιου η του απριλιου εορτασει το σωτηριον πασχα η
του θεου εκκλησια. Τινες δε φιλοτιμοτερον φερομενοι κυκλον πεντε
εννεακαιδεκαετηριδων εταξαν, ον προπετως εφησαν εις εαυτον αει ανακυκλουμενον
ου μονον κατα τας αυτας ημερας του ηλιακου μηνος μαρτιου η απριλιου φερειν την ιδʹ
του πρωτου μηνος της σεληνης, αλλα και κατα τας αυτας ημερας της εβδομαδος. ον
τινες των απλουστερων ευρηκοτες, και τουτον αληθη ειναι υποπτευσαντες, ου μονον εν
βιβλοις ανεγραψαντο, αλλα και εν ταβλαις εν πλεισταις των εκκλησιων ανατεθεικασιν,
ως ορωντας Ἕλληνας τε και Ἰουδαιους και τους των αιρεσεων προστατας τουτον
προκει20 μενον πλατυν γελωτα κατα της εκκλησιας κινειν, και δι' αυτοι επισκωπτειν το
μεγα της ευσεβειας μυστηριον. Τουτου τοινυν γεγενημενου τινες των της καθολικης
εκκλησιας διεγερθεντες δι' αναγκαιων λογων την τοιαυτην αλλοκοτον και απαιδευτον
των συνταξαντων τον ειρημενον κυκλον των ενενηκοντα πεντε ετων διηλεγξαν
γνωμην, υπεδειξαν δε τον αληθη και τοις πραγμασι συμφωνον κυκλον τον των κηʹ μεν
εννεακαιδεκαετηριδων, ιθʹ δε οκτωκαιεικοσαετηριδων, αιπερ συναγουσιν ετων αριθμον
φλβʹ. ουτος γαρ ο κυκλος, λεγω δη ο των φλβʹ ετων, αει εις εαυτον ανακυκλουμενος
δεικνυσιν ου μονον κατα τας αυτας ημερας των δυο ηλιακων μηνων, μαρτιου λεγω και
απριλιου, εμπιπτουσαν την ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης, αλλα και κατα τας αυτας
ημερας της εβδομαδος και κατα το αυτο ετος της τετραετηριδος του βισεξτου και κατα
το αυτο ετος της εννεακαιδεκαετηριδος, αλλα δη και κατα το αυτο ετος της
οκτωκαιεικοσαετηριδος. απαρτιζεται γαρ ο προειρημενος κυκλος των φλβʹ ετων και
παρα τον ιθʹ, και παρα τον κηʹ και παρα τον τεσσαρα και παρα τον επτα μεριζομενος.
Τουτου γνωσθεντος πολλοι κυκλους ανεγραψαν εορταστικους ετων φλβʹ, καταμιξαντες
δε τηι αληθειαι το ψευδος σκανδαλου και ταραχης αφορμας τοις απλουστεροις
παρεσχοντο. οι μεν γαρ τας τεσσαρισκαιδεκαταιας του πρωτου μηνος της σεληνης
ακινη21 τους ουκ εφυλαξαν κατα τας ημερας τας αναγεγραμμενας εν τηι εκτεθεισηι
εννεακαιδεκαετηριδι υπο των θεοφορων πατερων, αλλ' ιδιας εννεακαιδεκαετηριδας
συνεταξαν εναντιας τηι εκτεθεισηι υπο των θεοπνευστων της εκκλησιας διδασκαλων, και
ουτω κυκλους φλβʹ ετων συντεθεικασιν. οις προσεχοντες τινες και αγνοουντες τον
εκκλησιαστικον κανονα περι του σωτηριου πασχα ματην πολλακις ταραττονται,
οιομενοι πεπλανημενως εορταζεσθαι το ζωοποιον πασχα εν τηι αγιαι του θεου εκκλησιαι.
Ἕτεροι δε τας μεν τεσσαρισκαιδεκαταιας του πρωτου μηνος της σεληνης ακινητους
εφυλαξαν κατα τας αναγεγραμμενας ημερας των δυο μηνων μαρτιου και απριλιου εν τηι
εκτεθεισηι εννεακαιδεκαετηριδι υπο των πανευφημων της εκκλησιας διδασκαλων, και
ουτω τον κυκλον των φλβʹ ετων ανεταξαν. και περι μεν την αγιαν του πασχα εορτην
συμφωνοι ηυρεθησαν τωι εκκλησιαστικωι κανονι, καθ' ον επετελεσεν και επιτελει και
επιτελεσει το ζωοποιον πασχα η του θεου εκκλησια· χρονους δε παρεθεντο εν τωι κυκλωι
των φλβʹ ετων τους τε απο κτισεως κοσμου τους τε απο της ενανθρωπησεως του
μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου τους τε απο της εκ νεκρων αυτου
αναστασεως ασυμφωνους τηι τε θεοπνευστωι γραφηι και τωι εκκλησιαστικωι κανονι και
τηι των πραγματων φυσει ωι τινες προσεχοντες περι μεν την αγιαν του πασχα εορτην ου
διασφαλλονται, αλλα συμφωνουσι τηι καθολικηι εκκλησιαι, περι δε τας αλλας εορτας τας
τελουμενας εν 22 αυτηι σφοδρα πεπλανηνται, οιον Χριστου γενεθλιον, οπερ απλανως
λιαν εορταζει η του θεου αγια εκκλησια τηι εικαδι πεμπτηι του κατα Ῥωμαιους
δεκεμβριου μηνος, ετι δε και τον ευαγγελισμον της αγιας ενδοξου δεσποινης ημων
θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας, ον και αυτον ανεπιληπτως επιτελει η του θεου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

εκκλησια τηι εικαδι πεμπτηι του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος, ετι μην και το γενεθλιον
του αγιου Ἰωαννου του προδρομου και βαπτιστου, οπερ επιτελει ορθως η του θεου
εκκλησια τηι εικαδι τεταρτηι του κατα Ῥωμαιους ιουνιου μηνος, προς τουτοις δε και την
αγιαν απαντησιν του σωτηρος ημων θεου και κυριου Ἰησου Χριστου, οτε υπεδεξατο
αυτον εν ταις αγκαλαις ο δικαιος Συμεων, ην εορταζει ασφαλως η του θεου εκκλησια τηι
δευτεραι του κατα Ῥωμαιους φεβρουαριου μηνος. τοις ουν αναγραψαμενοις τον ουτω
κατασκευασθεντα κυκλον των φλβʹ ετων κατακολουθουντες τινες των κουφοτερων,
και αληθευειν τουτους οιομενοι, λιαν τολμηρως και προπετως καταμεμφονται τας
απανταχοσε αγιας του θεου εκκλησιας εν ταις ειρημεναις ημεραις τας μνημονευθεισας
επιτελουντας εορτας. Ἐπει ουν ουχ ηυρομεν υπο τινος αναγραφεντα εορταστικον
κυκλον των φλβʹ ετων δια παντων συμφωνουντα τηι θεοπνευστωι γραφηι και ταις
ανεπιληπτως τελουμεναις εορταις εν τηι αγιαι του θεου καθολικηι και αποστολικηι
εκκλησιαι, αλλ' εγνωμεν εν μιαι η και εν πλειοσιν η και εν πασαις ταις εορταις της αγιας
του θεοι 23 εκκλησιας ασυμφωνους και εναντιους τυγχανοντας και ταραχας και
σκανδαλα τοις της ευσεβειας τροφιμοις εμποιουντας τους υπο τινων αναγραφεντας
εορταστικους κυκλους, αναγκαιον ηγησαμεθα αναγραψαι κυκλον εορταστικον ετων
φλβʹ δια παντων συναιδοντα ταις θεοπνευστοις γραφαις και ταις απλανως μεν
παραδοθεισαις υπο των θεοφορων πατερων, ορθως δε τελουμεναις εορταις εν ταις
απανταχοσε αγιαις του θεου εκκλησιαις, προς τε ημων αυτων και των εντευξομενων
ωφελειαν και ειρηνην και ομονοιαν των αγιων του θεου εκκλησιων, φωτιζοντος ημας
τωι φωτι της γνωσεως και παρεχοντος ημιν λογον αληθειας εν ανοιξει του στοματος
ημων προς οικοδομην της αγιας εκκλησιας του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου
Χριστου, παρ' ου πασα δοσις αγαθη και παν δωρημα τελειον διδοται πασι τοις πιστως
προσκυνουσιν αυτον. Προταξομεν δε του εορταστικου κυκλου των φλβʹ ετων την κατα
φυσιν οκτωκαιεικοσαετηριδα του ηλιου, ητις συναρξαμενη τηι γενεσει των φωστηρων,
εις εαυτην δια παντος ανακυκλουμενη δηλοι τας εν εκαστωι ετει επακτας του ηλιου,
αποκαταστατικη τυγχανουσα ημερας μηνος ηλιακου και ημερας εβδομαδος και ετους
τετραετηριδος βισεξτου. ετι δε και την εκθεσιν της κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος
της σεληνης δηλωσομεν, ητις και αυτη συναρξαμενη τηι γενεσει των φωστηρων, εις
εαυτην δια παντος ανακυκλουμενη δηλοι εν εκαστωι ετει την κατα τον εκκλησια24
στικον κανονα τεσσαρισκαιδεκατην του πρωτου μηνος της σεληνης, εν ηι το νομικον
επιτελεισθαι προστετακται πασχα, και ποσαι εισιν εν εκαστωι ετει επακται της σεληνης,
ητις εννεακαιδεκαετηριδος αποκαταστατικη τυγχανει ημερας μηνος ηλιακου και
ημερας σεληνης μηνος. επιδρομην τε των χρονων των απο αρχης κτισεως κοσμου
ποιησομεθα. μεθοδον τε παραδωσομεν τα ετη του κοσμου παραλαμβανοντες, δι' ης
γινωσκειν δυνησεται τις καθ' εκαστον επιζητουμενον ενιαυτον ποστον ετος εστιν της
οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου. μεθοδον τε ετεραν δηλωσομεν τα ετη του κοσμου
παραλαμβανοντες, δι' ης δυνησεται τις γινωσκειν καθ' εκαστον επιζητουμενον
ενιαυτον ποσαι εισιν αι του ηλιου επακται. μεθοδον τε αυθις αλλην γνωρισομεν, δι' ης
δυνησεται τις γινωσκειν εν ποστηι ημεραι της εβδομαδος ευρισκεται εκαστη
επιζητουμενη οιουδηποτε μηνος ημερα. παλιν αλλην μεθοδον γραψομεν τα ετη του
κοσμου παραλαμβανοντες, δι' ης δυνησεται τις γινωσκειν καθ' εκαστον επιζητουμενον
ενιαυτον ποσαι εισιν αι της σεληνης επακται. ετι μεθοδον αλλην δηλωσομεν, δι' ης
δυνησεται τις γινωσκειν καθ' εκαστον επιζητουμενον ενιαυτον εν ποστηι ημεραι του
μαρτιου η του απριλιου ευρισκεται η κατα τον εκκλησιαστικον κανονα ιδʹ του πρωτου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

μηνος της σεληνης. τουτων γαρ παντων προδηλουμενων, ουτω σαφως αποδειξομεν εν
ποστωι μεν ετει του κοσμου, εν ποστωι δε ετει της οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου και
εν ποστωι ετει της εννεακαιδεκαετηριδος της σεληνης το πρωτον εν Αιγυπτωι
επετελεσθη πασχα, εν ποστωι δε ετει του κοσμου και της οκτωκαιει25 κοσαετηριδος και
της εννεακαιδεκαετηριδος γεγονεν ο ευαγγελισμος ο προς τον αγιον Ζαχαριαν περι της
συλληψεως του προδρομου και βαπτιστου Ἰωαννου, ετι μην και ο ευαγγελισμος ο προς
την αγιαν ενδοξον αειπαρθενον και θεοτοκον Μαριαν γενομενος και η κατα σαρκα
συλληψις του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου ασπορως και αφθαρτως
γεγενηται· εν ποστωι τε ετει του κοσμου και της οκτωκαεικοσαετηριδος επι τον
Ἰορδανην προς τον Ἰωαννην ελθων εβαπτισθη ο κυριος ημων Ἰησους ο Χριστος· εν
ποστωι τε ετει του κοσμου και της οκτωκαιεικοσαετηριδος και της
εννεακαιδεκαετηριδος εσταυρωθη υπερ ημων και σκυλευσας τον ᾅδην ανεστη εκ
νεκρων. και ουτω λοιπον αρχομενοι του εορταστικου κυκλου απο του ετους εκεινου εν
ωι τον ζωοποιον θανατον υπομεινας σαρκι υπερ ημων Χριστος ο αληθινος θεος ημων
ανεστη εκ νεκρων τηι τριτηι ημεραι, παραστησομεν εν ποστωι τε ετει του κοσμου
επληρωθη ο πρωτος εορταστικος κυκλος των φλβʹ ετων του εκκλησιαστικου πασχα και
ποθεν αρχεται ο δευτερος κυκλος του αγιου και ζωοποιου πασχα, προστιθεντες τους
χρονους τους απο κτισεως κοσμου φανεντας μετα πλειστης οσης της εξετασεως
αληθειας εχεσθαι. ταυτα γαρ παντα γινωσκων τις ευρησει ως ορθως και ανεπιληπτως
τας μνημονευθεισας μικρωι προσθεν εορτας επιτελει η αγια του θεου καθολικη και
αποστολικη εκκλησια.
26 Ἰστεον ως εν τηι γενεσει των φωστηρων, ηγουν εν αρχηι της του κοσμου
συστασεως, το πρωτον ετος της κατα φυσιν οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου επακτας
ουκ εχει. αι γαρ επακται μετα συμπληρωσιν των νβʹ εβδομαδων εκαστου ηγουμενου
ενιαυτου εκ της υπολειπομενης του ηλιακου ενιαυτου μιας προς τωι τεταρτωι ημερας
λαμβανονται, και εκαστωι επομενωι ενιαυτωι επιφερονται. πως ουν εν τηι αρχηι της του
κοσμου γενεσεως δυνατον εστιν επακτας λαβειν; καταγελαστον γαρ τουτο· λεγω δη το
λαβειν εν τηι αρχηι της του κοσμου συστασεως επακτας η επακτην η λεπτα επακτων.
μετα δε το πληρωθηναι την πρωτην οκτωκαιεικοσαετηριδα του ηλιου την
συναρξαμενην τηι γενεσει του κοσμου το πρωτον ετος της δευτερας
οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου επακτας εχει ζʹ· ει δε υπερβωσι τον ζʹ, ουκετι λοιπον
ηʹ η θʹ λεγονται, αλλ' αφαιρουμενων των ζʹ μια η δυο και παλιν εως των ζʹ. το δε βʹ και
γʹ ετος της οκτωκαιεικοσαετηριδος και τα λοιπα αυτης ετη ωσαυτως εχει και εν τηι
πρωτηι οκτωκαιεικοσαετηριδι και εν τηι δευτεραι και εν πασαις ομοιως ταις λοιπαις.
Ἐνταυθα δε σημειωτεον και τουτο, οτι εκαστον ετος της κατα φυσιν
οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου την αρχην εχει την καʹ του κατα Ῥωμαιους μαρτιου
μηνος, εν ηι την εαρινην ισημεριαν 27 γινεσθαι το πνευμα το αγιον δια των θεοφορων
εδιδαξε πατερων. εκκεισθω λοιπον και η εκθεσις της κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος
της σεληνης.
28 Περι του κατα τον θειον νομον γιγνομενου κατ' ενιαυτον αγιου και
σωτηριωδους πασχα και των τουτου ζητηματων συντομος μετα αποδειξεως απολυσις
Το μεν αγιον και μακαριον πασχα του θεου διαῤρηδην υπογραφει ο νομος, ομου και τον
μηνα δηλων καθ' ον δει τουτο ποιειν, και την ημεραν κελευων διατηρεισθαι μετα
πολλης της ακριβειας. θεου γαρ εστιν εν αυτωι φωνη φερομενη τωι νομωι, φυλαξαι τον
μηνα των νεων, "και ποιησεις το πασχα κυριωι τωι θεωι σου τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

του πρωτου μηνος." μηνα δε νεον λεγει ον και πρωτον καλει εν ωι τεθηλοτες οι καρποι
την γενομενην των παλαιων προσημαινουσι καταπαυσιν. εν δε τηι τεσσαρισκαιδεκατηι
ημεραι του μηνος του πρωτου επιτηρεισθαι το πασχα συνεταξεν, ουκ αλλου τουτο χαριν
η ινα κατα μιμησιν του της σεληνης φωτος πληρη τον ιδιον κυκλον εχουσης, τον μεν
της διανοιας φωστηρα ημεις τελειον εχοντες εν σκοτωι της αμαρτιας μη διατριβωμεν,
θαλλοντες δε που παντοδαπεσιν αρεταις και τοις τουτων πεταλοις οια τερπνα φυτα
σκεπομενοι ληιων δικην φαιδροι διαμεινωμεν. τεσσαρισκαιδεκατην δε του μηνος λεγει
ου κατα τον ηλιακον κυκλον, αλλα κατα την σεληνην. Ἑβραιων 29 γαρ παιδες ουκ εκ
του ηλιακου δρομου, αλλ' εκ του της σεληνης κυκλου τον μηνα ποιειν επαιδευθησαν,
επειδη και ο μην κατα το ονομα της σεληνης λεγεται· μηνη γαρ αυτη ονομαζεται ελλαδι
τηι φωνηι. Αιγυπτιοι γουν πρωτοι δια το τον της σεληνης δρομον εξωτατον ειναι, και εκ
τουτου συμβαινειν πλανην των ημερων παρα τισι γινεσθαι, εξ ηλιου τας του μηνος
ημερας επενοησαν ψηφιζεσθαι, βραχυτερον του της σεληνης κατα τον εαυτου δρομον
κινουμενου, ως και δυναμενου τουτου ραιον καταλαμβανεσθαι. τουτων τοινυν ουτως
οντων, πολλοι και τον πρωτον μηνα του ενιαυτου, συντελειαν οντα της χειμερινης
τροπης, ως πρωτον διολου ταττουσι. τουτο δε ποιουσιν αγνοουντες οτι της εαρινης
τροπης αρχομενης απο της προ ιβʹ καλανδων απριλιων τυγχανει, ο εστι φαμενωθ κεʹ,
κατα δε Συρους Ἀντιοχεας και Μακεδονας δυστρου μιαι και εικαδι κατα τον ηλιακον
δρομον, ην επιτηρειν προσηκει μαλιστα, μη πως ταυτης κατωτερω πεπλανημενως τις
την τεσσαρισκαιδεκαταιαν κατα σεληνην ταξας διαμαρτηι του πασχα, ως του πρωτου
μηνος νομιζων ειναι ταυτην. ου γαρ εν τωι δωδεκατωι μηνι χειμερινης τροπης, ως
προειπον, ουσης, ο των νεων ταττεται μην, ουπω τον καρπον των νεων πεπονημενων
ουδε δυναμενου δρεπανου εν αμητωι πεμπεσθαι· τουτο γαρ μαλιστα σημειον του πρωτου
μηνος ο θειος εταξεν νομος. αλλ' επει συμβαινει προφασει της τεσσαρισκαιδεκαταιας
κατα σεληνην του αυτου πρωτου μηνος εις πλανην εμπιπτοντας 30 τινας, απαντωσης
αυτης εν κυριακηι η εν σαββατωι, περιλυειν τας νηστειας, τρεισκαιδεκατης ευρισκομενης
τοτε κατα σεληνην, ως ξενα του νομου πραττειν, τουτο σκοπειν προσηκει, οτιπερ ει
συμβηι την αυτην τεσσαρισκαιδεκαταιαν της σεληνης εν κυριακηι ευρισκεσθαι, εις την
εξης εβδομαδα αμεινον υπερτιθεσθαι δυο τουτων ενεκα, πρωτον μεν, ινα μη
τρεισκαιδεκαταιας κατα σεληνην σαββατου τοτε ευρισκομενου περιλυσωμεν τας
νηστειας· οπερ ουκ ακολουθον, του νομου τουτο μη προσταξαντος, αλλα και τοι
φωστηρος της σεληνης ετιπερ ατελους περι τον κυκλον τον εαυτου οντος· επειτα ινα μη
και κυριακης ουσης και τεσσαρισκαιδεκαταιας κατα σεληνην υπαρχουσης
αναγκασθωμεν νηστευειν, απρεπες πραγμα ποιουντες· Μανιχαιων γαρ εστιν ιδιον
πραγμα το τοιουτον. ουκουν επειδη ουτε της τεσσαρισκαιδεκαταιας κατα σεληνην εν
κυριακηι ευρισκομενης νηστευειν δει ουτε ακολουθον εν σαββατωι τρισκαιδεκατης
απαντωσης περιλυειν τας νηστειας, αναγκαια η υπερθεσις εις την εξης εβδομαδα, ως
ολιγωι προσθεν ειρηται, ου παραλυσεως γιγνομενης εν τωι πασχα δια της υπερθεσεως,
αλλ' ωσπερ ο δεκατος αριθμος περιλαμβανει τον εννεα, ουτως η τεσσαρισκαιδεκαταια
της σεληνης εν κυριακηι ευρισκομενη δια το μη δειν εν ταυτηι νηστευειν εις την εξης
εβδομαδα η υπερθεσις γιγνοιτο, ου του πασχα ελαττωσιν ποιουσα των εξ ημερων η
υπερθεσις περιλαμβανουσων και τας αλλας. αλλως τε επειδη ο σωτηρ ημων τηι μεν
τρισκαιδεκα31 ταιαι παρεδοθη, τουτεστι τηι πεμπτηι του σαββατου, τηι δε
τεσσαρισκαιδεκαταιαι εσταυρωθη, εν τριημερωι αναστας, τουτεστι τηι εξκαιδεκατηι κατα
σεληνην, ητις ηυρεθη τοτε εν κυριακηι, ως η των ευαγγελιων εχει παρατηρησις, εχωμεν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

παραμυθιον του καλως ποιειν το πασχα, καν υπερθεσις γενηται δια την καταλαβουσαν
αναγκην. αν μεν ουν η τεσσαρισκαιδεκατη του αγιου πασχα ερχηται εν σαββατωι η προ
του σαββατου, εν ταις αλλαις της εβδομαδος ημεραις αραροτως τουτο ποιειν προσηκει·
εαν δε εν κυριακηι απαντησηι η τεσσαρισκαιδεκαταια της σεληνης του πρωτου μηνος,
υπερθετεον παντως εις την εξης εβδομαδα· η γαρ κυριακη πρωτη ημερα της εβδομαδος
εστιν, ως προειρηται. Ἐντευθεν λοιπον των χρονων των απο Ἀδαμ του πρωτοπλαστου
ανθρωπου, ηγουν απ' αρχης κτισεως κοσμου, επιτομην αναγκαιον ποιησασθαι των
συναιδοντων τηι θεοπνευστωι γραφηι και ταις υπο των θεοφορων πατερων ανεπιληπτως
παραδοθεισαις και τελουμεναις ορθως εορταις εν τηι αγιαι του θεου καθολικηι και
αποστολικηι εκκλησιαι.
ΕΠΙΤΟΜΗ ΧΡΟΝΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟ Α∆ΑΜ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΠΛΑΣΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΕΩΣ Κʹ ΕΤΟΥΣ
ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΥΠΑΤΕΙΑΝ ΕΤΟΥΣ ΙΘʹ ΚΑΙ
ΙΗʹ ΕΤΟΥΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΝΕΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΥΙΟΥ
ΙΝ∆ΙΚΤΙΩΝΟΣ Γ
Ἀδαμ πρωτος ανθρωπων πλασθεις απο του θεου εγεννησεν δυο υιους, τον Ἄβελ
και τον Καΐν. ειτα μετα τουτους εγεννησε και τον Σηθ, ζησας εως ου τουτον εγεννησεν
ετη σλʹ. Ἀδαμ επεζησεν ψʹ, ομου Ϡλʹ. 33 Εις τον Ἀδαμ Ουτος ο πρωτοπλαστος Ἀδαμ, ος
ηξιωθη ειπειν περι τε εαυτου και της ιδιας γυναικος ως εξ ευλογιας θεου δια της
συναφειας εις σαρκα μιαν αμφοτεροι συναπτονται. οπερ και ο κυριος μαρτυρει εν
ευαγγελιοις λεγων τον θεον αυτα ειρηκεναι δια στοματος του Ἀδαμ, ος και νυμφαγωγος
αυτου εγενετο. ο δε αποστολος Παυλος κατεχρησατο τουτωι τωι παραδειγματι
μυστικωτερον επι του δεσποτου Χριστου, εκλαβων αυτωι, και της εκκλησιας, λεγων, "το
μυστηριον τουτο μεγα εστιν· εγω δε λεγω εις Χριστον και εις την εκκλησιαν." και γαρ
ωσπερ η κεφαλη εστιν ο Ἀδαμ παντων των ανθρωπων εν τουτωι τωι κοσμωι, ως αιτιος
αυτων ων και πατηρ, ουτω και ο δεσποτης Χριστος κατα σαρκα της εκκλησιας κεφαλη
εστι και πατηρ του μελλοντος αιωνος. ουτος παλιν ηξιωθη εικων θεου κληθηναι. επι δε
του δεσποτου Χριστου κυριωτερον εκβεβηκεν, καθως και ο αποστολος λεγει, "ος εστιν
εικων του θεου του αορατου." ουτος μονος ανθρωπων και πρωτος εκ πλευρας δια του
θεου προηνεγκε το θηλυ ασπορως. ο δε δεσποτης Χριστος κατα σαρκα μονος ασπορως
αῤρεν εκ του θηλεος παρηχθη, την ισοτιμιαν και το χρεος της φυσεως αναπληρωσας.
Ουτος πρωτος ανθρωπων απατηθεις υπο του διαβολου ημαρ34 τεν. ο δεσποτης Χριστος
υπερ τουτου το χρεος απετισεν, σχισας ευλογως το χειρογραφον και καταπαλαισας τον
εχθρον. Εις τον Ἄβελ Ουτος Ἄβελ ο δικαιος, ος αδικως αποθανων πρωτος παντων
ανθρωπων εδειξεν σαθρα ειναι του θανατου τα θεμελια. δια τουτο και αποθανων ετι
λαλει, προμηνυων την των νεκρων αναστασιν, ην ο δεσποτης Χριστος πρωτος παντων
εν εαυτωι δειξας κατελυσεν του θανατου το δοκουν κρατος. ουτος εστιν Ἄβελ ο ως εν
αινιγματι μιμητης του παθους του Χριστου υπαρχων, ος δια φθονον αγαθων εργων υπο
του αδελφου αδικως απεκτανθη· περι ου και ο αποστολος Παυλος εν τηι προς Ἑβραιους
επιστοληι φησιν, "αλλα προσεληλυθατε Σιων ορει και πολει θεου ζωντος Ἱερουσαλημ
επουρανιωι και μυριασιν αγγελων, πανηγυρει και εκκλησιαι πρωτοτοκων
απογεγραμμενων εν ουρανωι, και κριτηι θεωι παντων και πνευμασι δικαιων
τετελειωμενων και διαθηκης νεας μεσιτηι Ἰησου και αιματι ραντισμου κρειττον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

λαλουντι παρα τον Ἄβελ." Σηθ σεʹ, ομου υλεʹ. επεζησεν ψζʹ, ομου Ϡιβʹ. 35 Ἐνως ρϟʹ,
ομου χκεʹ. επεζησεν ψιεʹ, ομου Ϡεʹ. Καιναν ροʹ, ομου φϟεʹ. επεζησεν ψμʹ, ομου Ϡιʹ.
Μαλελεηλ ρξεʹ, ομου Ϡξʹ. επεζησεν ψλʹ, ομου ωϟεʹ. Ἰαρεδ ρξβʹ, ομου αρκβʹ. επεζησεν ωʹ,
ομου Ϡξβʹ. Ἐνωχ ρξεʹ, ομου ασπζʹ. επεζησεν ςʹ, ομου τξεʹ. Περι της προφητειας Ἐνωχ
Ουτος προεφητευσεν, λεγων, Ἰδου κυριος ερχεται εν αγιαις μυριασιν αυτου ποιησαι
κρισιν κατα παντων και ελεγξαι τους ασεβεις περι παντων των πονηρων ων ελαλησαν
προς αυτους αμαρτωλοι ασεβεις. Ουτος εστιν Ἐνωχ προς ον ουτε η αποφασις του
θανατου εκρατησεν· μετετεθη γαρ υπο του θεου του μη ιδειν θανατον, καθα τηι θειαι
γραφηι δοκει, οπως και δια τουτου προμηνυθηι ημιν ως ου κρατησει επι των ανθρωπων ο
θανατος, αλλα λυσιν δεξεται τα κατ' αυτων, ωσπερ και γεγονεν επι του δεσποτου
Χριστου, καταλυθεντος αυτου του κρατους. 36 Ουτος εστιν Ἐνωχ ο μετατεθεις εις ζωην
εις δειγμα της του θεου δυναμεως ταις μετα ταυτα γενεαις της δυναμενης διατηρησαι
τους θνητους μη αποθανειν, αλλα ζωντας την επι το κρειττον αλλαγην υπομενειν.
Ουτος εστιν ο αμα τωι Ἡλιαι εν εσχαταις ημεραις αντικαθισταμενος τωι Ἀντιχριστωι και
ελεγχων την πλανην αυτου κατα την της εκκλησιας παραδοσιν. Ουτος εστιν ο δια
πιστεως και ευαρεστησεως εκφυγων την οδον του θανατου. Μαθουσαλα ρπζʹ, ομου
αυοδʹ. επεζησεν ψξβʹ, ομου Ϡμθʹ. Λαμεχ ρπηʹ, ομου αχξβʹ. επεζησεν φξεʹ, ομου ψνγʹ. Νωε
φʹ, ομου βρξβʹ. Νωε εσχεν τρεις υιους, τον Σημ, τον Χαμ, τον Ἰαφεθ. Σημ ρʹ, ομου βσξβʹ.
Ἐν τωι εκατοστωι ετει του Σημ, εξακοσιοστωι δε του Νωε και βσξβʹ ετει γενεσεως κοσμου
εγενετο ο κατακλυσμος επι της γης· τοσαυτα δε μεχρι τον ενταυθα και ο Ἀφρικανος
συνηγαγεν, επειδη και τα ακριβη της Γενεσεως βιβλια ρπζʹ φαινει του Μαθουσαλα ετη,
και ουτως αυτον γεννησαι τον Λαμεχ. εγενετο δε ο κατακλυσμος εβδομηι και εικαδι του
μηνος του δευτε37 ρου επι της γης τεσσαρακοντα ημερας και τεσσαρακοντα νυκτας, και
ηλαττονουτο το υδωρ μετα πεντηκοντα και εκατον ημερας, και εκαθισεν η κιβωτος εν
μηνι τωι εβδομωι εβδομηι και εικαδι του μηνος επι τα ορη τα Ἀραρατ. και ηλαττονουτο το
υδωρ εως του δεκατου μηνος. εν δε τωι ενδεκατωι μηνι τηι πρωτηι του μηνος ωφθησαν αι
κεφαλαι των ορεων. και μετα τεσσαρακοντα ημερας ηνεωιξεν Νωε την θυραν της
κιβωτου, και απεστειλεν τον κορακα του ιδειν ει κεκοπακεν το υδωρ. και εν τωι πρωτωι
και εξακοσιοστωι ετει εν τηι ζωηι του Νωε του πρωτου μηνος μιαι του μηνος εξελιπεν το
υδωρ απο της γης. εν δε τωι μηνι τωι δευτερωι εβδομηι και εικαδι μηνος εξηρανθη η γη.
Εισιν απο Ἀδαμ εως Νωε γενεαι ιʹ Τα προκειμενα ειποντες διδαξομεν και δια ποιαν
αιτιαν ο κατακλυσμος εγενηθη και δια τινας, ινα μη τινες τον θεον της φθορας αιτιον
εισηγησωνται, ει και εν αλλοις χρονογραφοις ου δηλουται ουτε περι τουτου ουτε περι
της πυργοποιιας· ισως γαρ πολλοι διαπορουσι· δειξομεν ουν εκ της θειας γραφης. φησιν
η Γενεσις, "και εγενετο ηνικα ηρξαντο οι ανθρωποι πολλοι γενεσθαι επι της γης και
θυγατερες εγεννηθησαν αυτοις. ιδοντες δε οι αγγελοι του θεου τας θυγατερας των
ανθρωπων οτι καλαι εισιν, ελαβον εαυτοις γυναικας απο πασων ων εξελεξαντο. και 38
ειπεν ο θεος, Ου μη καταμεινηι το πνευμα μου εν τοις ανθρωποις τουτοις εις τον αιωνα
δια το ειναι αυτους σαρκας. εσονται δε αι ημεραι αυτων εκατον εικοσιν ετη." Ους
αγγελους ωνομασεν θεου, ουχι εκ των ουρανων, απαγε· εκεινοι γαρ νοεροι και
ασωματοι αγγελοι· τουτους δε ανθρωπους καλει ονομαστους και σαρκικους και
θνητους· φησι γαρ, "δια το ειναι αυτους σαρκας." τινες δε των ερμηνεων επ' αληθειας
διδασκοντες εξεδωκαν οτι το εκλεκτον γενος του Σηθ αγγελοι του θεου παρα του
Μωυσεως ωνομασθησαν. αυτη η Γενεσις διδαξει, επειδη φθονοκτονιας και μισαδελφιας
10
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και αρνησοθεΐας εκ της φυλης του Καιν επικρατουσης πρωτοι οι του Σηθ ηρξαντο
επικαλεισθαι το ονομα κυριου, οπερ εστιν αγγελικος υμνος. φησι γαρ η Γενεσις, "τωι δε
Σηθ εγεννηθη υιος· επωνομασε δε το ονομα αυτου Ἐνως. ουτος ηρξατο επικαλεισθαι το
ονομα κυριου του θεου." ταυτα η Γενεσις. Ουτοι ουν οι του Σηθ αγγελοις ομοιωθεντες
και αγγελικον υμνον επικαλεσαμενοι εκεινοις τοις αποβλητοις του Καιν συνηφθησαν,
και το θειον ωργισθη. φησι γαρ η Γενεσις, "ου μη καταμεινηι το πνευμα μου εν τοις
ανθρωποις τουτοις εις τον αιωνα δια το ειναι αυτους σαρκας." Συναφθεντες ουν ουτοι
εκεινοις και τεκνα ποιησαντες την ηλικιαν μεγιστους, γιγαντας αυτους εκαλεσεν η θεια
γραφη. ακου39 σον της Γενεσεως λεγουσης "οι δε γιγαντες ησαν επι της γης εν ταις
ημεραις εκειναις. ως αν εισεπορευοντο οι υιοι του θεου προς τας θυγατερας των
ανθρωπων και εγεννωσαν εαυτοις, εκεινοι ησαν οι γιγαντες οι απ' αιωνος, οι ανθρωποι
οι ονομαστοι," ους ανω αγγελους θεου ωνομασεν, τους επικαλουμενους το ονομα
κυριου του θεου, τουτους και υιους θεου ενταυθα προσηγορευσεν. ταυτα μεν η γραφη.
επει δε ουτοι οι αγγελοι παρα τισι θεοι ωνομασθησαν και προσεκυνηθησαν, παρα μεν
Χαλδαιοις πρωτος ο αρξας αυτων Ἄλωρος και μετ' αυτον Ἄλαπρος και οι λοιποι οι
αρξαντες αυτων. τουτους ηινιξατο η γραφη λεγουσα, "οι γιγαντες οι απ' αιωνος, οι
ανθρωποι οι ονομαστοι." και ταυτα μεν, ως εδιδαξαν οι τα αυτων αναγραψαντες
Βηρωσος και οι μετ' αυτον· εξ ων Ἰωσηπος αφορμας ελαβεν περι τουτων
αναγραψασθαι. μαρτυρων γαρ αυτωι εν τωι πρωτωι λογωι των περι αρχαιολογιας αυτου
εφη λεγων, "Βηρωσος, ανηρ Χαλδαιος μεν τωι γενει, γνωριμος δε τοις περι παιδειαν
αναστρεφομενοις, επειδη περι αστρονομιας και περι των παρα Χαλδαιοις
φιλοσοφουμενων αυτος εις τους Ἕλληνας εξηνεγκε τας συγγραφας." και ταυτα μεν
Ἰωσηπος. και τι με δει λεγειν ευθεως εκ των εξωθεν μαρτυριας λαβοντα, οποτε και ο
της καθολικης ημων εκκλησιας Ἐπιφανιος ο Κυπρου εν τοις Παναριοις 40 αυτου γραφει,
"η δε παραδοσις η εις ημας ελθουσα, ηρξατο η κακομηχανια εν κοσμωι γινεσθαι, και απ'
αρχης μεν δια της του Ἀδαμ παρακοης, επειτα δε δια της του Καιν αδελφοκτονιας ειτα
δε εν χρονοις του Ἰαρεδ και επεκεινα φαρμακειαι και μαγειαι και ασελγειαι και αδικια
εχρηματισεν." αλλα και τινες τον Ἀδαμ συν τηι Ευαι και τον οφιν γενεσθαι
προηγορευσαν, αλλα μην και τον Καιν και τον Σηθ. Ἐπει ουν τοιαυτα ειχον οι ανθρωποι
θεους ονομασαι και προσκυνησαι ομοιους αυτων ανθρωπους, τον δε αληθινον θεον
επιλαθεσθαι, παλιν η Γενεσις, "ιδων δε κυριος ο θεος οτι επληθυνθησαν αι κακιαι των
ανθρωπων επι της γης, διενοηθη ο θεος απαλειψαι τον ανθρωπον. και μεθ' ετερα, "και
ειπεν ο θεος προς Νωε, Ἰδου εγω καταφθειρω αυτους και την γην· ποιησον σεαυτωι
κιβωτον." και ταυτα μεν η Γενεαλογια. οθεν και Πετρος ο αποστολος αφηγειται Κλημιωι
λεγων, "ενι τινι δικαιωι μετα των εξ αυτου Νωε συν τοις εξ αυτου εν λαρνακι
διασωζεσθαι προαγγειλας υδωρ εις κατακλυσμον επηγαγεν, ινα παντων των
ακαθαρτων ολοθρευθεντων ο κοσμος καθαρισθηι, εν αυτηι τηι λαρνακι διασωθεις εις
δευτεραν περιουσιαν καθαρος αποδοθηι. ομως και τουτων γενομενων οι ανθρωποι
ηρξαντο ασεβειν."
41 Εις τον Νωε Νωε δικαιος τελειος ων εν τηι γενεαι αυτου, ο ακουσιον μεθην
υπομεινας και θεωρησας εν αυτηι μυστηρια. φησι γαρ η γραφη, "εξενηψεν δε Νωε απο
του οινου, και εγνω οσα εποιησεν αυτωι ο υιος αυτου ο νεωτερος." και μετα το αυτωι
προειπειν ως εν ταξει καταρας τα μελλοντα λεγει και τοις αλλοις ως εν ταξει ευλογιας
τα εσομενα, και φησιν, Ευλογητος κυριος ο θεος του Σημ· τροπον γαρ τινα ουτε τωι
πρωτωι κατηρασατο ουτε τουτους ηυλογησεν, αλλα προῤρησιν εξειπε μυστηριων δια του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

δεσποτου Χριστου εκτελουμενων· ουτε γαρ ποτε εδουλευσαν τοις αδελφοις αυτων οι
του Χανααν, αλλα μαλλον εκεινοι τουτοις εδουλευσαν εν Αιγυπτωι, αλλ' ουτε οι
Γαβαωνιται, ως τινες υπενοησαν, εδουλευσαν αυτοις, αλλα τωι θεωι εδουλευον·
ξυλοφορους γαρ και υδροφορους τωι ναωι του θεου αυτους κατεστησαντο· ου γαρ
εαυτοις. τι ουν εστιν η παντως προῤρησις εστιν, σαντο· ου γαρ εαυτοις. τι ουν εστιν η
παντως προῤρησις εστιν, ως τωι κυριωι δουλευσουσι και αυτοι τωι εκ του Σημ υπαρχοντι
κατα σαρκα; το δε "ευλογητος κυριος ο θεος του Σημ" τι τα προς τον Σημ, ει ο θεος
ευλογητος εστιν; αλλ' επιφερει, "πλατυναι ο θεος τωι Ἰαφεθ, και κατοικησατω ωσανει ο
θεος εν τοις σκηνωμασι του Σημ. λοιπον "πλατυναι ο θεος τωι Ἰαφεθ." και γαρ και τωι
Ἰαφεθ και τωι Χανααμ επλατυνεν· και παλιν αμφοτεροι τωι Χριστωι δουλευουσιν τωι εκ
του Σημ υπαρχοντι. πα42 σας γαρ τας κατοικιας αυτου ο θεος, ας προς τους ανθρωπους
εποιησατο, μερικως μεν εν τοις προφηταις, ολοτελως δε και αδιασπαστως και
καθολικως εν τωι δεσποτηι Χριστωι κατα σαρκα πεποιηται τοις εκ του Σημ υπαρχουσι,
καθαπερ επι του δεσποτου Χριστου γεγραπται κατα σαρκα, εν ωι κατοικει παν το πλη 100
ρας το πυρ και την μαχαιραν, και επορευθησαν οι δυο αμα. ειπε δε Ἰσαακ προς Ἀβρααμ
τον πατερα αυτου, Πατερ; ο δε ειπεν, Τι εστι τεκνον; ειπε δε, Ἰδου το πυρ και τα ξυλα·
που εστι το προβατον το εις την ολοκαρπωσιν; ειπε δε Ἀβρααμ, ο θεος οψεται εαυτωι
προβατον εις ολοκαρπωσιν, τεκνον. πορευθεντες δε αμφοτεροι αμα ηλθον επι τον
τοπον ον ειπεν αυτωι ο θεος. και ωικοδομησεν εκει Ἀβρααμ θυσιαστηριον, και επεθηκεν
τα ξυλα, και συμποδισας Ἰσαακ τον υιον αυτου επεθηκεν αυτον επι το θυσιαστηριον
επανω των ξυλων. και εξετεινεν Ἀβρααμ την χειρα αυτου λαβειν την μαχαιραν σφαξαι
τον υιον αυτου. και εκαλεσεν αυτον αγγελος κυριου εκ του ουρανου, και ειπεν αυτωι,
Ἀβρααμ Ἀβρααμ. ο δε ειπεν, Ἰδου εγω. και ειπεν, Μη επιβαληις την χειρα σου επι το
παιδαριον μηδε ποιησηις αυτωι μηδεν. νυν γαρ εγνων οτι φοβηι τον θεον συ και ουκ
εφεισω του υιου σου του αγαπητου δι' εμε. και ανεβλεψεν Ἀβρααμ τοις οφθαλμοις
αυτου και ειδεν. και ιδου κριος εις κατεχομενος εν φυτωι Σαβεκ των κερατων· και
επορευθη Ἀβρααμ, και ελαβε τον κριον, και ανηνεγκεν αυτον εις ολοκαρπωσιν αντι
Ἰσαακ του υιου αυτου. και εκαλεσεν Ἀβρααμ το ονομα του τοπου εκεινου Κυριος ειδεν,
ινα ειπωσιν σημερον εν τωι ορει κυριος 101 ωφθη. και εκαλεσεν αγγελος κυριου τον
Ἀβρααμ εκ του δευτερου εκ του ουρανου, λεγων, Κατ' εμαυτου ωμοσα, λεγει κυριος, ου
εινεκεν εποιησας το ρημα τουτο και ουκ εφεισω του υιου σου του αγαπητου δι' εμε. η
μην ευλογων ευλογησω σε και πληθυνων πληθυνω το σπερμα σου ως τους αστερας του
ουρανου και ως την αμμον την παρα το χειλος της θαλασσης. και κληρονομησει το
σπερμα σου τας πολεις των υπεναντιων, και ενευλογηθησονται εν τωι σπερματι σου
παντα τα εθνη της γης ανθ' ων υπηκουσας της εμης φωνης. υπεστρεψεν δε Ἀβρααμ προς
τους παιδας αυτου, και ανασταντες επορευθησαν αμα επι το φρεαρ του ορκου, και
κατυκησεν Ἀβρααμ επι το φρεαρ του ορκου. Ουτος ο μεγας πατριαρχης Ἀβρααμ ο
πρωτος ανθρωπων 102 καταλειψας πατριδα και γενος και εθνος, και πιστευσας τωι θεωι
και δικαιωθεις, δια τουτο και τας επαγγελιας ελαβεν του θεου, ας προς αυτον εποιησατο
ο θεος, ο εκ νενεκρωμενου σωματος και νενεκρωμενης μητρας μυριαδας συστησαμενος,
ο τον ευλογημενον καρπον ως απο ριζης φυς τωι κοσμωι, δι' ου κοσμος ευλογειται και
ανακτιζεται, ο δι' εργων και δι' επαγγελιων μηνυων τωι κοσμωι την εκ νεκρων
αναστασιν, δι' επαγγελιων μεν, ως το "ενευλογηθησονται εν σοι και εν τωι σπερματι σου
παντα τα εθνη", καθαπερ και ο αποστολος βοαι, "τωι δε Ἀβρααμ εῤρεθησαν αι επαγγελιαι
και τωι σπερματι αυτου, ος εστιν Χριστος"· δι' εργων δε, οτε τον μονογενη υιον εις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

θυσιαν προσηνεγκεν. ουτω γαρ λεγει ο κυριος, "Ἀβρααμ ο πατηρ υμων ηγαλλιασατο
ιδειν την ημεραν την εμην, και ειδεν και εχαρη." ο δε αποστολος Παυλος βοαι, "πιστει
προσηνεγκεν Ἀβρααμ τον Ἰσαακ πειραζομενος, και τον μονογενη προσεφερεν ο τας
επαγγελιας αναδεξαμενος, προς ον ελαληθη οτι εν Ἰσαακ κληθησεται σοι σπερμα,
λογισαμενος οτι και εκ νεκρων εγειραι δυνατος ο θεος· οθεν αυτον και εν παραβοληι
εκομισατο. παλιν γαρ και εν τηι προς Ῥωμαιους βοαι, "καθως γεγραπται, πατερα πολλων
εθνων τεθεικα σε, κατεναντι ου επιστευσεν θεου του ζωογονουντος τους νεκρους και
καλουντος τα μη οντα ως οντα, ος παρ' ελπιδα επ' 103 ελπιδι επιστευσεν εις το γενεσθαι
αυτον πατερα πολλων εθνων κατα το ειρημενον, ουτως εσται το σπερμα σου, και μη
ασθενησας τηι πιστει ου κατενοησε το εαυτου σωμα ηδη νενεκρωμενον, εκατονταετης
που υπαρχων, και την νεκρωσιν της μητρας Σαῤρας. εις δε την επαγγελιαν του θεου ου
διεκριθη τηι απιστιαι, αλλ' ενεδυναμωθη τηι πιστει, δους δοξαν τωι θεωι και
πληροφορηθεις οτι ο επηγγελται δυνατος εστιν και ποιησαι· διο και ελογισθη αυτωι εις
δικαιοσυνην. ουκ εγραφη δε δι' αυτον μονον οτι ελογισθη αυτωι, αλλα και δι' ημας, οις
μελει λογιζεσθαι τοις πιστευουσιν επι τον εγειραντα Ἰησουν τον κυριον ημων εκ
νεκρων, ος παρεδοθη δια τα παραπτωματα ημων και ηγερθη δια την δικαιοσυνην
ημων." το δε πορευθηναι τρεις ημερας εως ου φθασει τον τοπον ον εδειξεν αυτωι ο θεος,
ινα ανενεγκηι τον υιον αυτου εις θυσιαν εφ' εν των ορεων, καθως γεγραπται, και το αντι
του γνησιου και φυσικου υιου δειξαι αυτωι κριον, ινα προσενεγκηι, παντα συμβολα ησαν
και τυποι του κατα Χριστον μυστηριου του παθους και της αναστασεως· πασα γαρ η
γραφη προς τουτον τον σκοπον οραι. λϛʹ. Τουτωι τωι τριακοστωι εκτωι ετει του Ἰσαακ
Σαῤρα η γυνη Ἀβρααμ απεθανεν ζησασα ετη ρκζʹ. 104 λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Τουτωι τωι ετει της
αυτου ηλικιας Ἰσαακ ελαβε γυναικα την Ῥεβεκκαν, οντος Ἀβρααμ του πατρος αυτου
ετων ρμʹ. μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ. οʹ ετος της επαγγελιας. μϛ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ,
νδʹ, νεʹ. πʹ ετος της επαγγελιας. νϛʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ. Τουτωι τωι ετει γινονται τωι Ἰσαακ
δυο παιδες διδυμοι εκ της Ῥεβεκκας, πρωτος Ἠσαυ ο και Ἐδωμ, αφ' ου το Ἰδουμαιων
εθνος, δευτερος Ἰακωβ ο μετονομασθεις Ἰσραηλ, αφ' ου Ἰσραηλιται οι και Ἰουδαιοι.
Ἰσαακ προεφητευσε περι Ἰακωβ, λεγων, ∆ουλευσατωσαν σοι εθνη και προσκυνησουσιν
σοι αρχοντες. και γινου κυριος του αδελφου σου. Ουτος Ἰσαακ ο συγκληρονομος των
επαγγελιων και των ευλογιων του θεου των γενομενων προς Ἀβρααμ τον αυτου
πατερα, ος τυπος εγενετο της σφαγης του δεσποτου Χριστου, τριημερως βαδισας επι το
θανειν και μετα ταυτα ζων υποστρεψας, ο εν τοις ιδιοις ωμοις τα ξυλα της εαυτου
θυσιας βασταξας, ωσπερ και ο δεσποτης Χριστος τον εαυτου σταυρον επι τους ωμους
εβασταξεν, οτι προαιρεσει θανων και υπο του θεου ζωωθεις, 105 ουπερ ανταλλαγμα
προβατον εσφαγη. και ηκουσεν ο πατηρ παρα θεου οτι ουκ εφεισω του υιου σου του
αγαπητου· ουτω και επι του Χριστου του υιου του θεου λελεκται, ος γε του ιδιου υιου
ουκ εφεισατο, αλλ' υπερ ημων παντων παρεδωκεν αυτον. και η σαρξ μονη εστιν η
δοθεισα υπερ της του κοσμου ζωης, επειδη αδυνατον την θεοτητα θανειν. της σαρκος
διδομενης τον ιδιον υιον δεδοσθαι λεγει η γραφη, ανταλλαγμα και αντιδειξιν ουσαν του
υιου κατα τον τυπον του μακαριου Ἰσαακ. ουτω γαρ ειπεν ο κυριος οτι Ἀβρααμ
ηγαλλιασατο ιδειν την ημεραν την εμην, και ειδεν και εχαρη. ουτος εστιν Ἰσαακ ο
ακουσιως παραδους την επηγγελμενην αυτωι και τωι πατρι αυτου ευλογιαν υπο του θεου
τωι Ἰακωβ, φασκων, ∆ουλευσατωσαν σοι εθνη και προσκυνησατωσαν σοι αρχοντες. και
γινου κυριος του αδελφου σου· και προσκυνησουσιν σοι οι υιοι του πατρος σου. ο
καταρωμενος σε επικαταρατος· ο δε ευλογων σε ευλογημενος. ταυτα δε παντα επι του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

Ἰακωβ ουχ ορωμεν γενομενα, αλλα και μαλλον αυτος επτακις πεσων επι την γην
προσεκυνησεν τωι Ἠσαυ. και τριακοντα βασιλεις εβασιλευσαν εκ του Ἠσαυ, πριν η
βασιλευσαι βασιλεα εν Ἰσραηλ, ωστε αι ευλογιαι επι τον προσδοκωμενον εξ αυτων
δεσποτην Χριστον παραπεμπουσιν, προς ον πας ο σκοπος της θειας γραφης αφοραι. 106
Ἰακωβ πγʹ, ομου γφοεʹ. Ἐξ Ἑβραιων Ἰακωβ μεχρι της του παιδος Ἰωσηφ αρχης της εν
Αιγυπτωι εζησεν ετη ρλζʹ, και μετα ταυτα ετερα ετη ιζʹ, ομου ρνδʹ. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. ϟʹ ετος της
επαγγελιας. ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ. ρʹ ετος της επαγγελιας. ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ,
κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ. ριʹ ετος της επαγγελιας. κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ. ρκʹ ετος
της επαγγελιας. λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. ρʹ ετος του Ἰσαακ. μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ. ρλʹ ετος της
επαγγελιας. μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ. ρμʹ ετος της επαγγελιας. νϛʹ, νζʹ,
νηʹ, νθʹ, ξʹ. ρκʹ ετος Ἰσαακ. ξαʹ, ξβʹ, ξγʹ. 107 Τουτωι τωι ετει της αυτου ηλικιας Ἰακωβ
κατεισιν εις την Μεσοποταμιαν προς Λαβαν τον αδελφον της μητρος αυτου, και
δουλευει παρ' αυτωι ετη κʹ, χαριν Λειας και Ῥαχηλ. και γινονται αυτωι παιδες εκεισε
τεσσαρις, Ῥουβην, Συμεων, Λευι και Ἰουδας. ξδʹ, ξεʹ. ρνʹ ετος της επαγγελιας. ξϛʹ, ξζʹ,
ξηʹ, ξθʹ, οʹ, οαʹ, οβʹ, ογʹ, οδʹ, οεʹ. ρξʹ ετος της επαγγελιας. οϛʹ, οζʹ, οηʹ, οθʹ, πʹ. Ἰακωβ
ογδοηκοστωι ετει της αυτου ηλικιας γενναι τον Ῥουβην. παʹ. Τουτωι τωι ετει Ἰακωβ γενναι
τον Συμεων. πβʹ, πγʹ. Τουτωι τωι ετει γενναι Ἰακωβ τον Λευι. Ου κληθησεται ετι το ονομα
σου Ἰακωβ, αλλ' Ἰσραηλ εσται το ονομα σου, οτι ενισχυσας μετα θεου και μετα
ανθρωπων δυνατως. 108 Ουτος Ἰακωβ, και αυτος συγκληρονομος των επαγγελιων του
θεου, εκδεχομενος και αυτος την τους θεμελιους εχουσαν πολιν, ης τεχνιτης και
δημιουργος ο θεος, τουτεστιν της επουρανιου Ἱερουσαλημ, ενθα προδρομος υπερ ημων
εισηλθεν Χριστος· εις ην καταστασιν αφοραι πασα η των Χριστιανων θρησκεια, ην
πρωτος παντων ενεκαινισεν ημιν ο δεσποτης Χριστος οδον προσφατον και ζωσαν· ην
και προλεγει ο μεγας Ἰακωβ παραπεμπων τωι ιδιωι υιωι Ἰουδαι, ευλογων αυτον, εξ ου και
ο των επαγγελιων ανεφαινετο κυριος Ἰησους Χριστος, φασκων ουτως· Ἰουδα, σε
αινεσαισαν οι αδελφοι σου, αι χειρες σου επι νωτου των εχθρων σου. προσκυνησατωσαν
σοι οι υιοι του πατρος σου. σκυμνος λεοντος Ἰουδα. εκ βλαστου, υιε μου, ανεβης.
αναπεσων εκοιμηθης, ως λεων και ως σκυμνος. τις εγερει αυτον; ουκ εκλειψει αρχων εξ
Ἰουδα και ηγουμενος εκ των μηρων αυτου, εως αν ελθηι τα αποκειμενα αυτωι, και αυτος
προσδοκια εθνων. δεσμευων προς αμπελον τον πωλον αυτου και τηι ελικι τον πωλον
της ονου αυτου. πλυνει εν οινωι την στολην αυτου και εν αιματι σταφυλης την
περιβολην αυτου. χαροποιοι οι οφθαλμοι αυτου απο οινου και λευκοι οι οδοντες αυτου
η γολα. Καιτοι τουτον ου προσεκυνησαν οι υιοι του πατρος αυτου, αλλα τουναντιον
αυτος προσεκυνησεν τωι Ἰωσηφ και μετα θανατον του πατρος. ευδηλον ουν οτι πασα η
προφητεια αυτη εις τον εξ αυτου τεχθεντα δεσποτην Χριστον κατα σαρκα εσχεν 109 το
περας, το τε δυνατον και βασιλικον αυτου παριστωσα και το παθος και την εκ του
παθους μακαριαν αναστασιν. Λευι μζʹ, ομου γχκβʹ. αʹ, βʹ. ροʹ ετος της επαγγελιας. γʹ.
Τουτωι τωι τριτωι ετει του Λευι και πϛʹ ετει της αυτου ηλικιας Ἰακωβ γενναι τον Ἰουδαν,
εξ ου Ἰουδαιοι. δʹ. Τεταρτωι ετει του Λευι και πζʹ της αυτου ηλικιας Ἰακωβ γενναι τον
Ἰσσαχαρ, ο εστι μισθος. εʹ. Πεμπτωι ετει του Λευι και πηʹ της αυτου ηλικιας Ἰακωβ γενναι
τον Ζαβουλων. ϛʹ, ζʹ. ηʹ. Ὀγδοωι ετει του Λευι και ϟαʹ ετει της αυτου ηλικιας Ἰακωβ
τικτει την ∆ινα εκ της Λειας. θʹ. Ἐνατωι ετει του Λευι και ϟβʹ της αυτου ηλικιας Ἰακωβ
γενναι τον Ἰωσηφ εκ της Ῥαχηλ. ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. ρπʹ ετος επαγγελιας. 110 ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ. Τουτωι
τωι εκκαιδεκατωι ετει του Λευι και ϟθʹ της εαυτου ηλικιας Ἰακωβ ανεισιν απο της
Μεσοποταμιας. ιζʹ. Τουτωι τωι ετει του Λευι και ρʹ του Ἰακωβ ην ετος Ἰσαακ ρξʹ. ιηʹ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

Τουτωι τωι ιηʹ ετει του Λευι και ραʹ της αυτου ηλικιας Ἰακωβ προεφητευσεν, και ειπεν,
Ἰουδα, σε αινεσαισαν οι αδελφοι σου. αι χειρες σου επι νωτου των εχθρων σου.
προσκυνησουσιν σε οι υιοι του πατρος σου. σκυμνος λεοντος Ἰουδα, και τα λοιπα της
προφητειας, ως προκειται. ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. ρϟʹ ετος της επαγγελιας. κγʹ. Τουτωι τωι κγʹ
ετει του Λευι και ρϛʹ του Ἰακωβ τα περι την ∆ιναν ετελειτο και Βενιαμιν ετεχθη. κδʹ, κεʹ.
Τωι εικοστωι πεμπτωι ετει τοι Λευι και ρηʹ του Ἰακωβ Ἰωσηφ πιπρασκεται υπο των
αδελφων ετος αγων ιζʹ. Ειτα οι κατ' αυτον ιʹ πειρασμοι. κϛʹ. Πρωτον εζηλωσαν αυτον οι
αδελφοι αυτου. 111 κζʹ. Ειτα κατηγορησαν αυτου. κηʹ. Ειτα ελογισαντο αυτον
αποκτειναι. ειτα ενεβαλον αυτον εις τον λακκον. κθʹ. Ειτα πιπρασκεται τοις
Ἰσμαηλιταις. ειτα επραθη εν Αιγυπτωι υπο των Ἰσμαηλιτων τωι Πετεφρηι. λʹ. Ειτα ηρξατο
η κυρια αυτου απαταν αυτον και γυμνουσθαι εμπροσθεν αυτου και παρακαλειν αυτον.
λαʹ. Ειτα μονον αυτον ευρουσα, και αποκλεισασα πασας τας θυρας, επανεστη αυτωι
γυμνη και εβιαζετο αυτον. λβʹ. Ειτα απορησασα αυτου κατηγορησεν αυτου προς τον
κυριον αυτου. ειτα εβληθη εν τηι ειρκτηι. σʹ ετος της επαγγελιας. λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ.
Τουτωι τωι ληʹ ετει του Λευι Ἰωσηφ γενομενος ετων λʹ λυει τοις ευνουχοις Φαραω εν τηι
ειρκτηι τωι καιρωι του δεκατου πειρασμου τους ονειρους. Ἕως ωδε του Ἰακωβ εισιν ετη
ρκαʹ. λθʹ. Τουτωι τωι ετει τοι Λευι και ρκβʹ ετει του Ἰακωβ γε112 νομενος Ἰωσηφ ετων
λαʹ παρεστη τωι Φαραω εν Αιγυπτωι, και εκρινεν αυτωι τους ονειρους αυτου. και εκ
τουτου του χρονου γεγονεν αυτος Ἰωσηφ ηγεμων της Αιγυπτου. Ἰωσηφ Αιγυπτιων
ηγειται ετη πʹ. Πρωτον ετος ηγεμονιας Ἰωσηφ, και πρωτον της ευθηνιας, εν ωι
τριακοστον πρωτον ετος ηγε της ηλικιας Ἰωσηφ. μʹ, μαʹ, μβʹ. σιʹ ετος της επαγγελιας.
μγʹ, μδʹ, μεʹ, μϛʹ. Τουτωι τωι μϛʹ ετει του Λευι πρωτον ετος του λιμου του εν Αιγυπτωι. οι
παιδες Ἰακωβ εις Αιγυπτον κατεισιν αποσταλεντες υπ' αυτου δια τον λιμον. μζʹ. Τουτωι
τωι μζʹ ετει του Λευι και δευτερωι του λιμου και ενατωι της ηγεμονιας Ἰωσηφ κατεισιν
Ἰακωβ εις Αιγυπτον, και εστη εναντιον Φαραω. ειπε δε Φαραω τωι Ἰακωβ, Ποσα ετη
ημερων της ζωης σου; και ειπεν Ἰακωβ τωι Φαραω, Ἡμεραι των ετων της ζωης μου, ας
παροικω, ρλʹ ετη. μικραι και πονηραι γεγονασιν αι ημεραι των ετων της ζωης μου. Κααθ
ξʹ, ομου γχπβʹ. 113 αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. σκʹ ετος της επαγγελιας. ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ,
ιεʹ. σλʹ ετος της επαγγελιας. ιϛʹ, ιζʹ. Τουτωι τωι ετει εκατοστον τεσσαρακοστον εβδομον
ετος αγων Ἰακωβ προφητευει περι του κυριου και περι της των εθνων κλησεως δια
Χριστου, ειπων, Ουκ εκλειψει αρχων εξ Ἰουδα ουδε ηγουμενος εκ των μηρων αυτου εως
ου ελθηι ωι αποκειται. και αυτος εσται προσδοκια εθνων. δεσμευων προς αμπελον τον
πωλον αυτου και τηι ελικι τον πωλον του ονου αυτου, πλυνει εν οινωι την στολην αυτου
και εν αιματι σταφυλης την περιβολην αυτου. χαροποιοι οι οφθαλμοι αυτου και λευκοι
οι οδοντες η γαλα. ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ. σμʹ ετος της επαγγελιας. κϛʹ, κζʹ, κηʹ,
κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ λγʹ, λδʹ, λεʹ. σνʹ ετος της επαγγελιας. λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ,
μεʹ. σξʹ ετος της επαγγελιας. 114 μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ. πʹ ετος Ἰωσηφ. ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ.
σοʹ ετος της επαγγελιας. νϛʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ. Ἀμβραμ οεʹ, ομου γψνγʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. σπʹ
ετος της επαγγελιας. ϛʹ, ζʹ ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. Τουτωι τωι ετει παʹ ετος αγων της ηγεμονιας
Ἰωσηφ και ριαʹ της αυτου ηλικιας τελευται τον βιον. Μετα θανατον Ἰωσηφ δουλευουσιν
Ἑβραιοι τοις Αιγυπτιοις ετερα ετη ρμδʹ. τα δε παντα της εν Αιγυπτωι διατριβης των
Ἰουδαιων ετη τυγχανει σιεʹ, αριθμουμενα απο της καθοδου Ἰακωβ και των τουτου
παιδων εις Αιγυπτον. ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ. σϟʹ ετος της επαγγελιας. ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ,
κδʹ, κεʹ. ετος τʹ της επαγγελιας. κϛʹ, κζʹ κηʹ, κθʹ, λʹ. 115 Του Ἀμβραν Λευι ο πατηρ αυτου
απεθανεν ζησας ετη ρλζʹ. λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ. τιʹ ετος της επαγγελιας. λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ,
15
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

μʹ, μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ. τκʹ ετος της επαγγελιας. μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ.
τλʹ ετος της επαγγελιας. νϛʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ, ξαʹ, ξβʹ, ξγʹ, ξδʹ, ξεʹ. τμʹ ετος της επαγγελιας.
ξϛʹ, ξζʹ, ξηʹ, ξθʹ, οʹ, οαʹ, οβʹ. Τουτωι τωι οβʹ ετει της εαυτου ηλικιας Ἀμβραν γενναι τον
Ἀαρων εκ της Ἰωχαβεθ. ογʹ, οδʹ, οεʹ. Τουτωι αυτου τωι ετει γενναι Ἀμβραν τον Μωυσην εκ
της αυτης Ἰωχαβεθ, θυγατρος αδελφου του πατρος αυτου. τνʹ ετος της επαγγελιας.
Μωυσης πʹ, ομου γωλζʹ. αʹ. Πρωτον ετος αναστρεφομενου Μωυση εν Αιγυπτωι. Τουτωι
τωι ετει Φαραω βασιλευς Αιγυπτου εκελευσεν τα αῤ116 ρενα των Ἑβραιων βρεφη εις τον
ποταμον ριπτεσθαι. και πολλων βασιλεων ηγουμενων Παλμανωθης εβασιλευσεν των
περι Ἡλιουπολιν τοπων. ουτος δε μετα των αλλων βασιλεων φαυλως τοις Ἑβραιοις
προσεφερετο. και γεγονει τουτωι τωι Παλμανωθηι θυγατηρ ονοματι Μεῤρι, ην εξεδοτο
Χενεβρων βασιλευοντι των υπερ Μεμφιν τοπων. αυτη δε η Μεῤρι στειρα ουσα τον
Μωυσην ριφεντα εις τον ποταμον ανελομενη ανεθρεψατο εις υιον.
βʹ. ∆ευτερωι ετει Μωυση οζʹ ετος της εαυτου ηλικιας αγων Ἀμβραμ γενναι εκ της
Ἰωχαβεθ Μαριαμ την προφητιν. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ. τξʹ ετος της επαγγελιας. ιαʹ, ιβʹ,
ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ. τοʹ ετος της επαγγελιας. καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ,
κθʹ, λʹ. τπʹ ετος της επαγγελιας. λαʹ. Τουτωι αυτου τωι ετει Μωυσης κτιζει την
Ἑρμουπολιν, και Αιθιοψιν επολεμησεν επι ετη ιʹ. 117 Του δε Χενεφρων βασιλεως των
υπερ Μεμφιν τοπων δια φθονον επιβουλευοντος τωι Μωυσει, και της Μεῤρινης της
γυναικος αυτου της ανελομενης τον Μωυσην εκ του ποταμου εις υιον εαυτης
τελευτησασης και ταφεισης εις τους υπερ Αιγυπτον τοπους, εκτισε πολιν Ἑρμουπολιν
Μωυσης, ηντινα Μεῤριν κληθηναι παρεσκευασεν. Ειτα γνους Μωυσης την του
Χενεφρων επιβουλην φονευει Χανεθωθην τον μελλοντα αναιρειν τον Αιγυπτιον, και
ουτω φευγει εις Ἀραβιαν προς Ῥαγουηλ τον των τοπων αρχοντα, και ελαβε Σεπφωραν
την θυγατερα Ῥαγουηλ προς γαμον. ταυτα ιστορει Ἀρταβανος. Ευπολεμος δε φησι
Μωυσην πρωτον σοφον γενεσθαι και γραμματα παραδουναι τοις Ἰουδαιοις πρωτον,
Φοινικας δε παρα Ἰουδαιων παραλαβειν, Ἕλληνας δε παρα Φοινικων, νομους δε
πρωτον Μωυσεα γραψαι τοις Ἰουδαιοις. Ἐκ του Ἀβρααμ και Χεττουρας γενναται Ἰεζαν,
εκ του Ἰεζαν γενναται ∆αδαν, εκ του ∆αδαν γενναται Ῥαγουηλ, εκ Ῥαγουηλ γενναται
Ἰοθωρ και Ἰακωβ, εκ του Ἰοθωρ γενναται Σεπφωρα, ην εγημε Μωυσης. απο ουν Ἀβρααμ
Μωυσης εβδομος, η δε Σεπφωρα εκτη γενεαλογειται. λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ
τϟʹ ετος της επαγγελιας. 118 Τουτωι τωι ετει Μωυσης τας εν Αιγυπτωι καταλιπων
διατριβας κατα την ερημον εφιλοσοφει. μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ, μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ. υʹ ετος
της επαγγελιας. ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ, νϛʹ, νζʹ, νηʹ, νθʹ, ξʹ. υιʹ ετος της επαγγελιας. ξαʹ, ξβʹ.
Τουτωι τωι ξβʹ ετει Μωυσεως Ἀμβραν ο πατηρ αυτου τελευται ζησας ετη ροζʹ. ξγʹ, ξδʹ, ξεʹ,
ξϛʹ, ξζʹ, ξηʹ, ξθʹ, οʹ. υκʹ ετος της επαγγελιας. οαʹ, οβʹ, ογʹ, οδʹ, οεʹ, οϛʹ, οζʹ. Μωυσης
θεοφανειας επι του Σιναιου ορους ηξιουτο. οηʹ, οθʹ, πʹ. υλʹ ετος της επαγγελιας.
Ἰουδαισμος απο των χρονων του Ἀβρααμ, τον χαρακτηρα του Ἀβρααμ δια περιτομης
ειληφως, και εν τωι Μωυσηι εβδομωι απο Ἀβρααμ δια του δοθεντος νομου απο του θεου
πλατυνθεις, απο δε Ἰουδα του τεταρτου υιου του Ἰακωβ του επικληθεντος Ἰσραηλ δια
∆αβιδ του βασιλεως πρωτου απο της αυτου του 119 Ἰουδα φυλης το τελειον του
ιουδαισμου ονοματος κεκληρωμενος, καθα σαφως περι τουτων των αιρεσεων ο
αποστολος Παυλος επιστελλων ελεγεν, "εν γαρ Χριστωι Ἰησου ου βαρβαρος, ου Σκυθης,
ουκ Ἕλλην, ουκ Ἰουδαιος, αλλα καινη κτισις." Μωυσης εν τηι ερημωι μʹ, ομου γωοζʹ. παʹ.
Μετα δε τας ημερας τας πολλας εκεινας ετελευτησεν ο βασιλευς Αιγυπτου· και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16

κατεστεναξαν υιοι Ἰσραηλ απο των εργων και ανεβοησαν, και ανεβη η βοη αυτων προς
τον θεον, και εισηκουσεν ο θεος τον στεναγμον αυτων, και εμνησθη ο θεος της
διαθηκης αυτου της προς Ἀβρααμ και Ἰσαακ και Ἰακωβ, και εφειδεν ο θεος τους υιους
Ἰσραηλ, και εγνωσθη αυτοις. Και Μωυσης ην ποιμαινων τα προβατα Ἰοδωρ του
γαμβρου αυτου του ιερεως Μαδιαμ, και ηγεν τα προβατα υπο την ερημον, και ηλθεν εις
το ορος Χωρηβ. ωφθη δε αυτωι αγγελος κυριου εν φλογι πυρος εκ του βατου· και οραι οτι
ο βατος καιεται πυρι, ο δε βατος ου κατεκαιετο. ειπε δε Μωυσης, Παρελθων οψομαι το
οραμα το μεγα τουτο οτι ου καιεται ο βατος. ως δε ειδεν κυριος οτι προσαγει ιδειν,
εκαλεσεν αυτον κυριος εκ του βατου λεγων, Μωυση Μωυση. ο δε ειπεν, Τι εστιν; και
ειπεν, Μη εγγισηις 120 ωδε. λυσον το υποδημα εκ των ποδων σου· ο γαρ τοπος εν ωι συ
εστηκας γη αγια εστιν. και ειπεν αυτωι, Ἐγω ειμι ο θεος του πατρος σου, ο θεος Ἀβρααμ
και θεος Ἰσαακ και θεος Ἰακωβ. απεστρεψε δε Μωυσης το προσωπον αυτου· ηυλαβειτο
γαρ κατεμβλεψαι ενωπιον του θεου. ειπε δε κυριος προς Μωυσην, Ἰδων ειδον την
κακωσιν του λαου μου του εν Αιγυπτωι και της κραυγης αυτων ακηκοα απο των
εργοδιωκτων· οιδα γαρ την οδυνην αυτων. και κατεβην εξελεσθαι αυτους εκ χειρος
Αιγυπτιων και εξαγαγειν αυτους εκ της γης εκεινης και εισαγαγειν αυτους εις γην
αγαθην και πολλην, εις γην ρεουσαν γαλα και μελι, εις τον τοπον των Χαναναιων και
Χετταιων και Ἀμορραιων και Φερεζαιων και Ευαιων και Γεργεσαιων και Ἰεβουσαιων.
και νυν ιδου κραυγη των υιων Ἰσραηλ ηκει προς με. και εγω εωρακα τον θλιμμον ον οι
Αιγυπτιοι θλιβουσιν αυτους. και νυν δευρο αποστελω σε προς Φαραω βασιλεα Αιγυπτου,
και εξαξεις τον λαον μου, τους υιους Ἰσραηλ, εκ γης Αιγυπτου. και ειπεν Μωυσης προς
τον θεον, Τις ειμι, οτι πορευσομαι προς Φαραω βασιλεα Αιγυπτου και οτι εξαξω τους
υιους Ἰσραηλ εκ γης Αιγυπτου; ειπε δε ο θεος προς Μωυσην λεγων οτι Ἔσομαι μετα σου,
και τουτο σοι το σημειον οτι εγω σε αποστελλω 121 εν τωι σε εξαγαγειν τον λαον μου εξ
Αιγυπτου, και λατρευσετε τωι θεωι εν τωι ορει τουτωι. και ειπε Μωυσης προς τον θεον,
Ἰδου εγω εξελευσομαι προς τους υιους Ἰσραηλ, και ερω προς αυτους, Ὁ θεος των
πατερων υμων απεσταλκε με προς υμας. ερωτησουσι με, Τι το ονομα αυτωι; τι ερω προς
αυτους; και ειπεν ο θεος προς Μωυσην, Ἐγω ειμι ο ων. και ειπεν, Ουτως ερεις τοις υιοις
Ἰσραηλ, Ὁ ων εσταλκεν με προς υμας. και ειπεν παλιν ο θεος προς Μωυσην, Ουτως
ερεις τοις υιοις Ἰσραηλ, Κυριος ο θεος των πατερων υμων, ο θεος Ἀβρααμ και θεος
Ἰσαακ και θεος Ἰακωβ απεσταλκε με προς υμας. τουτο μου εστιν ονομα αιωνιον και
μνημοσυνον γενεαις γενεων. ελθων ουν συναγαγε της γερουσιαν των υιων Ἰσραηλ, και
ερεις προς αυτους, Κυριος ο θεος των πατερων υμων ωπται μοι, θεος Ἀβρααμ και θεος
Ἰσαακ και θεος Ἰακωβ, λεγων, Ἐπισκοπηι επεσκεμμαι υμας και οσα συμβεβηκεν υμιν εν
γηι Αιγυπτωι, και ειπον, Ἀναβιβασω υμας εκ της κακωσεως των Αιγυπτιων εις την γην
των Χαναναιων και Χετταιων και Ἀμοῤραιων και Φερεζαιων και Γεργεσαιων και
Ευαιων και Ἰεβουσαιων, εις γην ρεουσαν γαλα και μελι. και εισακουσονται σου της
φωνης, και εισελευσηι συ και η γερουσια Ἰσραηλ προς Φαραω βασιλεα Αιγυπτου. και
ερεις προς αυτον, Κυριος ο θεος των Ἑβραιων προκεκληται ημας· πορευ122 σομεθα ουν
οδον τριων ημερων εις την ερημον, ινα θυσωμεν κυριωι τωι θεωι ημων. εγω δε οιδα οτι
ου προησεται υμας Φαραω βασιλευς Αιγυπτου πορευθηναι, εαν μη μετα χειρος κραταιας.
και εκτεινας την χειρα μου παταξω τους Αιγυπτιους εν πασι τοις θαυμασιοις μου οις
ποιησω εν αυτοις· και μετα ταυτα εξαποστελει υμας. και δωσω χαριν τωι λαωι τουτωι
εναντιον των Αιγυπτιων. οταν δε αποτρεχητε, ουκ απελευσεσθε κενοι, αλλ' αιτησει
γυνη παρα γειτονος και συσκηνου αυτης σκευη αργυρα και χρυσα και ιματισμον. και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17

επιθησετε επι τους υιους υμων, και επι τας θυγατερας υμων, και συσκευασατε τους
Αιγυπτιους. Ἀπεκριθη δε Μωυσης και ειπεν, Ἐαν ουν μη πιστευσωσι μοι μηδε
εισακουσωσι της φωνης μου· ερουσι γαρ οτι ουκ ωπται σοι ο θεος· τι ερω προς αυτους;
ειπεν δε αυτωι ο θεος, τι τουτο εστι το εν τηι χειρι σου; ο δε ειπεν, Ῥαβδος. και ειπεν
αυτωι, Ῥιψον αυτην επι την γην. και εῤριψεν αυτην επι την γην, και εγενετο οφις, και
εφυγε Μωυσης απ' αυτου. και ειπεν αυτωι κυριος, Ἔκτεινον την χειρα σου και επιλαβου
της κερκου. και εκτεινας την χειρα επελαβετο της κερκου, και εγενετο ραβδος εν τηι
χειρι αυτου· ινα πιστευσωσι σοι οτι ωπται σοι κυριος ο θεος των πατερων αυτων, ο θεος
Ἀβρααμ και θεος Ἰσαακ και θεος Ἰακωβ. ειπε δε αυτωι κυριος παλιν, Εισενεγκε την χειρα
123 σου εις τον κολπον σου. και εισηνεγκε την χειρα εις τον κολπον αυτου, και
εξηνεγκεν την χειρα αυτου εκ του κολπου αυτου, και εγενετο η χειρ αυτου λεπρωσα
ωσει χιων. και ειπε παλιν, Εισενεγκε την χειρα σου εις τον κολπον σου. και εισηνεγκε
την χειρα αυτου εις τον κολπον αυτου, και εξηνεγκεν την χειρα αυτου εκ του κολπου
αυτου, και παλιν απεκατεσταθη εις την χροαν της σαρκος αυτου. εαν δε μη πιστευσωσι
σοι μηδε εισακουσωσι της φωνης του σημειου του πρωτου, πιστευσουσι σοι της φωνης
του σημειου του δευτερου. και εσται εαν μη πιστευσωσι σοι τοις δυσι σημειοις τουτοις
μηδε εισακουσωσι της φωνης σου, ληψηι απο του υδατος του ποταμου και εκχεεις επι το
ξηρον, και εσται το υδωρ ο εαν λαβηις απο του ποταμου αιμα επι του ξηρου. ειπε δε
Μωυσης προς κυριον, ∆εομαι, κυριε, ουκ ευλογος ειμι προ της χθες ουδε προ της τριτης
ημερας, ουδε αφ' ου ηρξαι λαλησαι τωι θεραποντι σου, ισχνοφωνος και βραδυγλωσσος
εγω ειμι. ειπε δε κυριος προς Μωυσην λεγων, Τις εδωκε στομα ανθρωπωι; τις εποιησεν
δυσκωφον και κωφον, βλεποντα και τυφλον; ουκ εγω κυριος ο θεος; και νυν πορευου,
και εγω ανοιξω το στομα σου και συμβιβω σε α μελλεις λαλησαι. και ειπεν Μωυσης,
∆εομαι, κυριε, προχειρισαι αλλον δυναμενον, ον 124 αποστελεις. και θυμωθεις οργηι
κυριος επι Μωυσην ειπεν, Ουκ ιδου Ἀαρων ο αδελφος σου ο Λευιτης; επισταμαι οτι
λαλων λαλησει αυτος σοι. και ιδου αυτος εξελευσεται εις συναντησιν σοι, και ιδων σε
χαρησεται εν εαυτωι. και ερεις προς αυτον τους λογους τουτους, και δωσεις τα ρηματα
μου εις το στομα αυτου. και εγω ανοιξω το στομα σου και το στομα αυτου και
συμβιβασω υμας α ποιησετε. και λαλησει αυτος σοι προς λαον, και αυτος εσται σου
στομα. συ δε αυτωι εσηι τα προς τον θεον· και την ραβδον ταυτην την στραφεισαν εις
οφιν ληψηι εν τηι χειρι σου, εν ηι ποιησεις εν αυτηι τα σημεια. επορευθη δε Μωυσης, και
απεστρεψε προς Ἰοθωρ τον γαμβρον αυτου. και ειπεν αυτωι, Πορευσομαι, και
αποστρεψω προς τους αδελφους μου τους εν Αιγυπτωι, και οψομαι ει ετι ζωσιν. και ειπεν
Ἰοθωρ τωι Μωυσει, Βαδιζε υγιαινων. μετα δε τας ημερας τας πολλας εκεινας
ετελευτησεν ο βασιλευς Αιγυπτου. ειπε δε κυριος προς Μωυσην εν γηι Μαδιαμ, Βαδιζε,
απελθε εις Αιγυπτον· τεθνηκασι γαρ παντες οι ζητουντες την ψυχην σου. αναλαβων δε
Μωυσης την γυναικα και τα παιδια ανεβιβασεν αυτα επι τα υποζυγια, και απεστρεψεν
εις Αιγυπτον. ελαβε δε Μωυσης την ραβδον την παρα του θεου εν τηι χειρι αυτου. ειπε δε
κυριος προς Μωυσην, Πορευομενου σου και απο στρεφοντος εις Αιγυπτον ορα παντα τα
τερατα α εδωκα εν ταις χερσιν σου ποιησεις αυτα εναντιον Φαραω. 125 εγω δε
σκληρυνω την καρδιαν αυτου, και ου μη εξαποστειληι τον λαον. συ δε ερεις τωι Φαραω,
Ταδε λεγει κυριος, υιος πρωτοτοκος μου Ἰσραηλ. ειπα δε σοι, Ἐξαποστειλον τον λαον
μου, ινα μοι λατρευσηι· συ δε ουκ ηβουλου εξαποστειλαι αυτον. ορα ουν, εγω αποκτενω
τον υιον σου τον πρωτοτοκον. εγενετο δε εν τηι οδωι εν τωι καταλυματι, συνηντησεν
αυτωι αγγελος κυριου, και εζητει αποκτειναι αυτον. και λαβουσα Σεπφωρα ψηφον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

18

πετρινην περιετεμε την ακροβυστιαν του υιου αυτης, και προσεπεσε προς τους ποδας
αυτου και ειπεν, Ἔστη το αιμα της περιτομης του παιδιου μου. και απηλθεν απ' αυτου ο
αγγελος, διοτι ειπεν, Ἔστη το αιμα της περιτομης του παιδιου μου. ειπε δε κυριος προς
Ἀαρων, Πορευθητι εις συναντησιν Μωυσει εις την ερημον. και επορευθη, και
συνηντησεν αυτωι εν τωι ορει του θεου, και κατεφιλησαν αλληλους. και ανηγγειλε
Μωυσης Ἀαρων παντας τους λογους κυριου ους απεστειλεν προς αυτον και παντα τα
σημεια α ενετειλατο αυτωι. επορευθη δε Μωυσης και Ἀαρων, και συνηγαγον πασαν την
γερουσιαν των υιων Ἰσραηλ. και ελαλησεν Ἀαρων παντα τα ρηματα ταυτα α ελαλησεν
ο θεος προς Μωυσην. και εποιησε τα σημεια εναντιον παντος του λαου. και επιστευσεν ο
λαος και εχαρη, οτι επεσκεψατο ο θεος τους 126 υιους Ἰσραηλ και οτι ειδεν αυτων την
θλιψιν. κυψας δε ο λαος προσεκυνησεν. και μετα ταυτα εισηλθε Μωυσης και Ἀαρων
προς Φαραω, και ειπαν αυτωι, Ταδε λεγει κυριος ο θεος Ἰσραηλ. Ἐξαποστειλον τον λαον
μου, ινα εορτασηι μοι εν τηι ερημωι. και ειπε Φαραω, Τις εστιν ου εισακουσομαι της
φωνης αυτου· ωστε εξαποστειλαι τους υιους Ἰσραηλ; ουκ οιδα τον κυριον, και τον
Ἰσραηλ ουκ εξαποστελω. και λεγουσιν αυτωι, Ὁ θεος των Ἑβραιων προσκεκληται ημας.
πορευσομεθα ουν οδον τριων ημερων εις την ερημον, οπως θυσωμεν κυριωι τωι θεωι
ημων, μηποτε συναντησηι ημιν θανατος η φονος. και ειπεν αυτοις ο βασιλευς Αιγυπτου,
Ἱνατι, Μωυση και Ἀαρων, διαστρεφετε τον λαον απο των εργων; απελθατε εκαστος
υμων προς τα εργα αυτου. Και μετα βραχεα. Ἑωρων δε οι γραμματεις των υιων Ἰσραηλ
εαυτους εν κακοις, λεγοντες, Ουκ απολειψετε απο της πλινθειας το καθηκον τηι ημεραι.
συνηντησαν δε Μωυσει και Ἀαρων ερχομενοις εις συναντησιν αυτοις, εκπορευομενων
αυτων απο Φαραω. και ειπαν αυτοις, Ἐφιδοι ο θεος υμας και κριναι, οτι εβδελυξατε την
οσμην ημων εναντιον Φαραω και εναντιον των θεραποντων αυτου, δουναι ρομφαιαν
εις τας χειρας αυτου 127 αποκτειναι ημας. επεστρεψε δε Μωυσης προς κυριον, και ειπε,
Κυριε, δια τι εκακωσας τον λαον σου τουτον, και ινατι απεσταλκας με, και αφ' ου
εισπεπορευμαι προς Φαραω λαλησαι επι τωι σωι ονοματι, εκακωσε τον λαον τουτον, και
ουκ εῤρυσω τον λαον σου. και ειπε κυριος προς Μωυσην, Ἤδη οψει α ποιησω τωι
Φαραω. εν γαρ χειρι κραταιαι εξαποστελει αυτους και εν βραχιονι υψηλωι εκβαλει
αυτους εκ της γης αυτου. ελαλησε δε ο θεος προς Μωυσην και ειπε προς αυτον, Ἐγω
κυριος, και ωφθην προς Ἀβρααμ και Ἰσαακ και Ἰακωβ, θεος ων αυτων. και το ονομα
μου κυριος ουκ εδηλωσα αυτοις. και εστησα την διαθηκην μου προς αυτους, ωστε
δουναι αυτοις την γην των Χαναναιων, την γην ην παρωικηκασιν και παρυκησαν επ'
αυτης. και εγω εισηκουσα τον στεναγμον των υιων Ἰσραηλ, ον οι Αιγυπτιοι
καταδουλουνται αυτους, και εμνησθην της διαθηκης υμων. Βαδιζε, ειπον τοις υιοις
Ἰσραηλ λεγων, Ἐγω κυριος, και εξαξω υμας απο της δυναστειας των Αιγυπτιων, και
ρυσομαι υμας εκ της δουλειας αυτων, και λυτρωσομαι υμας εν βραχιονι υψηλωι και
κρισει μεγαληι, και ληψομαι υμας εις λαον εμαυτωι και εσομαι υμων θεος, και γνωσεσθε
οτι εγω κυριος ο θεος υμων ο εξαγαγων ιμας εκ γης Αιγυπτου και εκ της δυναστειας των
Αιγυπτιων. και εισ128 αξω υμας εις την γην εις ην εξετεινα την χειρα μου δουναι αυτην
τωι Ἀβρααμ και τωι Ἰσαακ και τωι Ἰακωβ. και δωσω αυτην υμιν εν κληρωι εγω κυριος.
Ἐλαλησε δε Μωυσης ουτω τοις υιοις Ἰσραηλ, και ουκ εισηκουσαν Μωυση απο της
ολιγοψυχιας και απο των εργων των σκληρων. ειπε δε κυριος προς Μωυσην λεγων,
Εισελθε, λαλησον προς Φαραω βασιλεα Αιγυπτου, ινα εξαποστειληι τους υιους Ἰσραηλ εκ
της γης αυτου. ελαλησε δε Μωυσης εναντιον κυριου λεγων, Ἰδου οι υιοι Ἰσραηλ ουκ
εισηκουσαν μου· πως εισακουσεται μου Φαραω; εγω δε αλογος ειμι. ειπε δε κυριος προς
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

19

Μωυσην και Ἀαρων και συνεταξεν αυτοις προς Φαραω βασιλεα Αιγυπτου, ωστε
εξαποστειλαι τους υιους Ἰσραηλ εκ γης Αιγυπτου. Και μετ' ολιγα. Μωυσης δε ην ετων
ογδοηκοντα, Ἀαρων δε ο αδελφος αυτου ογδοηκοντα τριων ην ετων, ηνικα ελαλησαν
προς Φαραω. και ειπε κυριος προς Μωυσην και Ἀαρων λεγων, Και εαν λαλησηι προς
υμας Φαραω λεγων, ∆οτε ημιν σημειον η τερας. και ερεις Ἀαρων τωι αδελφωι σου, Λαβε
την ραβδον, και ριψον αυτην επι την γην εναντιον Φαραω και των θεραποντων αυτου,
και εσται δρακων. εισηλθεν δε Μωυσης και Ἀαρων εναντιον 129 Φαραω και των
θεραποντων αυτου, και εποιησαν ουτως, καθαπερ ενετειλατο αυτοις κυριος, και
εῤριψεν Ἀαρων την ραβδον αυτου εναντιον Φαραω και εναντιον των θεραποντων
αυτου, και εγενετο δρακων. συνεκαλεσε δε Φαραω τους σοφιστας και τους φαρμακους,
και εποιησαν και οι επαοιδοι των Αιγυπτιων ταις φαρμακειαις αυτων ωσαυτως, και
εῤριψεν εκαστος την ραβδον αυτου, και εγενοντο δρακοντες. και κατεπιεν η ραβδος
Ἀαρων τας εκεινων ραβδους. και κατισχυσεν η καρδια Φαραω, και ουκ εισηκουσεν
αυτων, καθαπερ ελαλησεν αυτοις κυριος. ειπε δε κυριος προς Μωυσην, Βεβαρυνται η
καρδια Φαραω του μη εξαποστειλαι τον λαον. βαδισον προς Φαραω το πρωι, ιδου αυτος
εκπορευεται επι το υδωρ. και συ εσηι συναντων αυτωι επι το χειλος του ποταμου, και την
ραβδον ταυτην την στραφεισαν εις οφιν ληψηι εν τηι χειρι σου, και ερεις προς αυτον,
Κυριος ο θεος των Ἑβραιων απεσταλκε με προς σε λεγων, Ἀποστειλον τον λαον μου, ινα
λατρευσωσι μοι εν τηι ερημωι, και ιδου ουκ εισηκουσας εως τουτου. ταδε λεγει κυριος,
Ἐν τουτωι γνωσει οτι εγω κυριος· ιδου εγω τυπτω τηι ραβδωι τηι εν τηι χειρι μου επι το
υδωρ το εν τωι ποταμωι, και μεταβαλει εις αιμα, και οι ιχθυες οι εν τωι ποταμωι
τελευτησουσι, και εποζεσει ο ποταμος, και ου δυνησονται οι Αιγυπτιοι πιειν υδωρ απο
του ποταμου. ειπε δε κυριος προς Μωυσην, Ειπον Ἀαρων τωι αδελφωι σου, Λαβε την 130
ραβδον σου και εκτεινον την χειρα σου επι τα υδατα Αιγυπτου και επι τους ποταμους
αυτων και επι τας διωρυγας αυτων και επι τα ελη αυτων και επι παν συνεστηκος υδωρ
αυτων, και εσται αιμα. και εγενετο αιμα εν πασηι γηι Αιγυπτωι, εν τε τοις ξυλοις και εν
τοις λιθοις. και εποιησαν ουτως Μωυσης και Ἀαρων, καθαπερ ενετειλατο κυριος αυτοις.
και επαρας Ἀαρων την ραβδον αυτου επαταξε το υδωρ το εν τωι ποταμωι εναντιον
Φαραω και εναντιον των θεραποντων αυτου, και μετεβαλε παν το υδωρ το εν ποταμωι
εις αιμα. και οι ιχθυες οι εν τωι ποταμωι ετελευτησαν, και επωζεσεν ο ποταμος, και ουκ
ηδυναντο οι Αιγυπτιοι πιειν υδωρ εκ του ποταμου, και ην το αιμα εν πασηι γηι Αιγυπτωι.
εποιησαν δε ωσαυτως και οι επαοιδοι των Αιγυπτιων ταις φαρμακειαις αυτων, και
εσκληρυνθη η καρδια Φαραω, και ουκ εισηκουσεν αυτων, καθαπερ ειπεν κυριος.
επιστραφεις δε Φαραω εισηλθεν εις τον οικον αυτου· και ουκ επεστησε τον νουν αυτου
ουδε επι τουτο. ωρυξαν δε παντες οι Αιγυπτιοι κυκλωι του ποταμου, ωστε πιειν υδωρ,
και ουκ ηδυναντο πιειν υδωρ απο του ποταμου. και ανεπληρωθησαν επτα ημεραι μετα
το παταξαι κυριον τον ποταμον. Ειπε δε κυριος προς Μωυσην, Εισελθε προς Φαραω, και
ερεις προς αυτον, Ταδε λεγει κυριος, Ἐξαποστειλον τον λαον 131 μου, ινα μοι
λατρευσωσιν. ει δε μη βουλει συ εξαποστειλαι, ιδου εγω τυπτω παντα τα ορια σου
βατραχοις, και εξερευξεται ο ποταμος βατραχους, και αναβαντες εισελευσονται εις τους
οικους σου και εις τα ταμεια των κοιτωνων σου και επι των κλινων σου και εις τους
οικους των θεραποντων σου και του λαου σου και εν τοις φυραμασι σου και εν τοις
κλιβανοις σου, και επι σε και επι τον λαον σου και επι τους θεραποντας σου
αναβησονται οι βατραχοι. ειπε δε κυριος προς Μωυσην, Ειπον Ἀαρων τωι αδελφωι σου,
Ἔκτεινον τηι χειρι σου την ραβδον σου επι τους ποταμους και επι τας διωρυγας και επι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

20

τα ελη και αναγαγε τους βατραχους. και εξετεινεν Ἀαρων την χειρα επι τα υδατα
Αιγυπτου και ανηγαγε τους βατραχους, και ανεβιβασθη ο βατραχος και εκαλυψε την
γην Αιγυπτου. εποιησαν δε ωσαυτως και οι επαοιδοι των Αιγυπτιων ταις φαρμακειαις
αυτων, και ανηγαγον τους βατραχους επι την γην Αιγυπτου. και εκαλεσε Φαραω
Μωυσην και Ἀαρων, και ειπεν, Ευξασθε περι εμου προς κυριον, και περιελετω τους
βατραχους απ' εμου και απο του εμου λαου, και εξαποστελω τον λαον, και θυσουσι
κυριωι. ειπε δε Μωυσης προς Φαραω, Ταξαι προς με ποτε ευξομαι περι σου και περι των
θεραποντων σου και περι του λαου σου αφανισαι τους βατραχους απο σου και απο λαου
σου και εκ των οικιων υμων, πλην εν ποταμωι υπολειφθησονται. ο δε ειπεν, Εις αυριον.
ειπεν ουν, Ὡς ειρηκας, ινα ειδηις οτι ουκ 132 εστιν αλλος πλην κυριου. και
περιαιρεθησονται οι βατραχοι απο σου και απο των οικιων υμων και εκ των επαυλεων
και απο των θεραποντων σου και απο του λαου σου, πλην εν τωι ποταμω
υπολειφθησονται. Ἐξηλθε δε Μωυσης και Ἀαρων απο Φαραω. και ανεβοησε Μωυσης
προς κυριον περι του ορισμου των βατραχων, ως εταξατο Φαραω. εποιησε δε κυριος,
καθαπερ ειπε Μωυσης, και ετελευτησαν οι βατραχοι εκ των οικιων και εκ των
επαυλεων και εκ των αγρων, και συνηγαγον αυτους θημωνιας θημωνιας, και επωζεσεν
η γη. ιδων δε Φαραω οτι γεγονεν αναψυξις, εβαρυνθη η καρδια αυτου, και ουκ
εισηκουσεν αυτων, καθαπερ ελαλησεν κυριος. Ειτα επηλθον τοις Αιγυπτιοις και αλλαι
πληγαι.
γʹ. Σκνιψ, ως απροβλεπτοις και ανηκοοις και αδιακριτοις και ανομολογοις. δʹ.
Κυνομυια, ως αχρωμοις και αναισθητοις. εʹ. Θανατος παντων των τετραποδων δια την
προς αυτα πεποιθησιν. ϛʹ. Ἕλκη, δια το αυχειν εν ευρωστιαι. ζʹ. Χαλαζα και πυρ, δια το
αυχειν ως εν ευθηνιαι αγαθηι. ηʹ. Ἀκρις. αβασιλευτον εστιν ακρις, ως ου κυριευον. τα 133
γαρ αλλα κυριευουσιν εκστρατευματι, αφ' ενος κελευσματος ευτακτως προς κακωσιν
εχθρων αποστελλομενα. θʹ. Σκοτος. ιʹ. Θανατος πρωτοτοκων, δια το αυχειν εν
παραμονηι ζωης και ισχυι και δοξηι. Πληγαι δεκα Γʹ δια του Ἀαρων εν τηι ραβδωι, αιμα,
βατραχος, σκνιψ. και βʹ δια εαυτου ο θεος, κυνομυιαν, θανατον, ελκη. και μιαν δια
χειρος Μωυσεως, συνυπουργουντος αυτωι του Ἀαρων. Και αλλαι τρεις δια Μωυσεως
μονου· μια δια της ραβδου, και μια δια της χειρος αυτου, χαλαζα, ακριας, σκοτος. Και
μιαν, την των πρωτοτοκων, δι' εαυτου ο θεος. Τουτωι τωι γωληʹ ετει γενεσεως κοσμου
αρχην ειληφοτι απο καʹ του μαρτιου μηνος και δευτερωι της εξοδου ειπεν ο κυριος προς
Μωυσην και Ἀαρων εν γηι Αιγυπτωι λεγων, Ουτος ο μην αρχη μηνων πρωτος εστιν υμιν
εν τοις μησι του ενιαυτου· λαλησον προς πασαν συναγωγην υιων Ἰσραηλ λεγων, Τηι
δεκατηι του μηνος τουτου λαβετωσαν εκαστος προβατον κατ' οικους πατριων, προβατον
κατ' οικιαν. εαν δε ολιγοστοι ωσιν οι εν τηι οικιαι, ωστε μη ικανους ειναι εις προβατον,
συλληψεται μεθ' 134 εαυτου τον γειτονα τον πλησιον αυτου, κατα αριθμον ψυχων
εκαστος το αρκουν αυτωι συναριθμηθησεται εις προβατον. προβατον τελειον αρσεν
ενιαυσιον εσται υμιν· απο των αμνων και των εριφων ληψεσθε. και εσται υμιν
διατετηρημενον εως ιδʹ του μηνος τουτου, και σφαξουσιν αυτο παν το πληθος
συναγωγης υιων Ἰσραηλ προς εσπεραν. και ληψονται απο του αιματος, και θησουσιν επι
των δυο σταθμων και επι την φλιαν εν τοις οικοις εν οις αν φαγωσιν αυτα εν αυτοις.
και φαγονται τα κρεα τηι νυκτι ταυτηι οπτα πυρι και αζυμα επι πικριδων εδονται. και ουκ
εδεσθε απ' αυτων ωμον ουδε ηψημενον εν υδατι, αλλ' η οπτα πυρι, κεφαλην συν τοις
ποσι και τοις ενδοσθιοις. ουκ απολειψεται απ' αυτου εις το πρωι, και οστουν ου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

21

συντριψετε απ' αυτου. τα δε καταλειπομενα απ' αυτου εως πρωι εν πυρι κατακαυσετε,
ουτω δε φαγεσθε αυτο. αι οσφυες υμων περιεζωσμεναι και τα υποδηματα υμων εν τοις
ποσιν υμων, και αι βακτηριαι υμων εν ταις χερσιν υμων, και εδεσθε αυτο μετα σπουδης.
πασχα εστιν κυριωι. και ελευσομαι εν γηι Αιγυπτωι εν τηι νυκτι ταυτηι, και παταξω παν
πρωτοτοκον εν γηι Αιγυπτωι απο ανθρωπου εως κτηνους, και εν πασι θεοις Αιγυπτιων
ποιησω την εκδικησιν εγω κυριος. και εσται το αιμα υμιν εν σημειωι επι των οικιων εν
αις υμεις εστε εκει. και οψομαι το αιμα, και σκεπασω υμας· και ουκ εσται εν υμιν πληγη
του εκτριβηναι, οταν 135 παιω εν γηι Αιγυπτωι. και εσται η ημερα αυτη υμιν
μνημοσυνον, και εορτασετε αυτην εορτην κυριωι εις τας γενεας υμων. νομιμον αιωνιον
εορτασετε αυτην, επτα ημερας αζυμα εδεσθε, απο δε της πρωτης ημερας αφανιειτε
ζυμην εκ των οικιων υμων. πας ος αν φαγηι ζυμην, εξολοθρευθησεται η ψυχη εκεινη εξ
Ἰσραηλ, απο της ημερας της πρωτης εως της ημερας της εβδομης. και η ημερα η πρωτη
κεκλησεται αγια, και η ημερα η εβδομη κλητη αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον ου
ποιησετε εν αυταις, πλην οσα ποιηθησεται πασηι ψυχηι· τουτο μονον ποιηθησεται υμιν,
και φυλαξεσθε την εντολην ταυτην· εν γαρ τηι ημεραι ταυτηι εξαξω την δυναμιν υμων εκ
γης Αιγυπτου. και ποιησετε την ημεραν ταυτην εις γενεας υμων νομιμον αιωνιον.
εναρχομενου τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του μηνος του πρωτου αφ' εσπερας εδεσθε
αζυμα εως ημερας μιας και εικαδος του μηνος εως εσπερας. επτα ημερας ζυμη ουχ
ευρεθησεται εν ταις οικιαις υμων. πας ος αν φαγηι ζυμωτον, εξολοθρευθησεται η ψυχη
εκεινη εκ συναγωγης υιων Ἰσραηλ εν τε τοις γειωραις και αυτοχθοσι της γης. παν
ζυμωτον ουκ εδεσθε, εν παντα κατοικητηριωι υμων εδεσθε αζυμα. και μετα βραχεα. Ἐαν
δε εισελθητε εις την γην ην αν δωι κυριος υμιν, καθοτι ελαλησεν, φυλαξεσθε την
λατρειαν ταυτην. και εσται 136 εαν λεγωσι προς υμας οι υιοι υμων, Τις η λατρεια αυτη;
και ερειτε αυτοις, Θυσια το πασχα τουτο κυριωι, ος εσκεπασεν τους οικους των υιων
Ἰσραηλ εν Αιγυπτωι, ηνικα επαταξε τους Αιγυπτιους, τους δε οικους ημων εῤρυσατο. και
μεθ' ετερα. Και ελαλησεν κυριος προς Μωυσην λεγων, Ειπον τοις υιοις Ἰσραηλ και ερεις
προς αυτους, Ὅταν εισελθητε εις την γην ην εγω διδωμι υμιν, και θεριζητε τον
θερισμον αυτης, και οισετε δραγμα απαρχην του θερισμου υμων προς τον ιερεα. και
ανοισει το δραγμα εναντιον κυριου δεκτον υμιν, τηι επαυριον της πρωτης ανοισει αυτο ο
ιερευς. και ποιησετε εν τηι ημεραι εν ηι αν φερητε το δραγμα προβατον αμωμον ενιαυσιον
εις ολοκαυτωμα τωι κυριωι. και την θυσιαν αυτου δυο δεκατα σεμιδαλεως
αναπεποιημενης εν ελαιωι, θυσια τωι κυριωι, εις οσμην ευωδιας κυριωι και σπονδην
αυτου το τεταρτον του οινου και αρτον και πεφρυγμενα χιδρα νεα ου φαγεσθε εως εις
αυτην την ημεραν ταυτην, εως αν προσενεγκητε υμεις τα δωρα του θεου υμων, νομιμον
αιωνιον εις τας γενεας υμων εν πασηι κατοικιαι υμων. και αριθμησετε υμιν απο της
επαυριον των σαββατων απο της ημερας ης αν προσενεγκητε το δραγμα του επιθεματος,
επτα εβδομαδας ολοκληρους αριθμησεις εως της επαυριον της εσχατης εβδομαδος,
αριθμησετε πεντηκοντα ημερας, και προσοισετε θυσιαν νεαν τωι κυριωι· απο της κα137
τοικιας υμων προσοισετε αρτους επιθεμα, δυο αρτους, εκ δυο δεκατων σεμιδαλεως
εσονται, εζυμωμενοι πεφθησονται πρωτογεννηματων τωι κυριωι. και προσαξετε μετα
των αρτων επτα αμνους αμωμους ενιαυσιους και μοσχον ενα εκ βουκολιου και κριους
δυο αμωμους, και εσονται εις ολοκαυτωμα τωι κυριωι, και αι θυσιαι αυτων και αι
σπονδαι αυτων θυσια οσμη ευωδιας τωι κυριωι. και μεθ' ετερα. Και εξαριθμησεις σεαυτωι
επτα αναπαυσεις ετων, επτα ετη επτακις, και εσονται σοι επτα εβδομαδες ετων εννεα
και τεσσαρακοντα ετη. και διαγγελειτε σαλπιγγος φωνηι εν πασηι τηι γηι υμων τωι μηνι τωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

22

εβδομωι τηι δεκατηι του μηνος, τηι ημεραι του εξιλασμου διαγγελειτε σαλπιγγι εν πασηι τηι
γηι υμων, και αγιασετε το ετος το πεντηκοστον, και διαβοησετε αφεσιν επι της γης πασι
τοις κατοικουσιν αυτην. ενιαυτος αφεσεως σημασια αυτη εσται υμιν. και απελευσεται
εκαστος εις την κτησιν αυτου, και εκαστος εις την πατριαν αυτου απελευσεσθε. αφεσεως
σημασια αυτη εσται υμιν. Και ελαλησε κυριος προς Μωυσην εν τηι ερημωι Σινα εν τωι ετει
τωι δευτερωι εξελθοντων αυτων εκ γης Αιγυπτου εν τωι μηνι τωι πρωτωι λεγων, Ειπον και
ποιειτωσαν υιοι Ἰσραηλ το πασχα καθ' ωραν αυτου τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του
μηνος του πρωτου προς εσπεραν 138 ποιησετε αυτο κατα καιρους. κατα τον νομον
αυτου και κατα την συγκρισιν αυτου ποιησετε αυτο. Και ελαλησε Μωυσης τοις υιοις
Ἰσραηλ ποιησαι το πασχα. εναρχομενου τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του μηνος του
πρωτου εν τηι ερημωι Σινα, καθα συνεταξε κυριος τωι Μωυσει, ουτως εποιησαν υιοι
Ἰσραηλ. και παρεγενοντο οι ανδρες οι ησαν ακαθαρτοι επι ψυχηι ανθρωπου, και ουκ
ηδυναντο ποιησαι το πασχα εν τηι ημεραι εκεινηι. και προσηλθον εναντι Μωυσει και
Ἀαρων εν εκεινηι τηι ημεραι. και ειπον οι ανδρες εκεινοι προς αυτους, Ἡμεις ακαθαρτοι
επι ψυχηι ανθρωπου, μη ουν υστερησωμεν ωστε προσενεγκειν το δωρον κυριου κατα
καιρον αυτου εν μεσωι υιων Ἰσραηλ. και ειπε Μωυσης προς αυτους, Στητε αυτου, και
ακουσομαι τι εντελειται κυριος περι υμων. και ελαλησε κυριος προς Μωυσην λεγων,
Λαλησον τοις υιοις Ἰσραηλ λεγων, Ἄνθρωπος ανθρωπος, ος εαν γενηται ακαθαρτος επι
ψυχηι ανθρωπου η εν οδωι μακραν υμιν η εν ταις γενεαις υμων, και ποιησει το πασχα τωι
κυριωι τωι μηνι τωι βʹ εν τηι ιδʹ ημεραι, προς εσπεραν ποιησουσιν αυτο, επ' αζυμων και
πικριδων φαγονται αυτο. ου καταλειψουσιν απ' αυτου εις το πρωι, και οστουν ου
Ξηρονιξον πασξηαλε 134.13 το Ξηρονιξον πασξηαλε 136.13 αυτου. τα δε καταλειπομενα
απ' αυτου εως πρωι εν πυρι κατακαυσετε, ουτω δε φαγεσθε αυτο. αι οσφυες υμων
περιεζωσμεναι και τα υποδηματα υμων εν τοις ποσιν υμων, και αι βακτηριαι υμων εν
ταις χερσιν υμων, και εδεσθε αυτο μετα σπουδης. πασχα εστιν κυριωι. και ελευσομαι εν
γηι Αιγυπτωι εν τηι νυκτι ταυτηι, και παταξω παν πρωτοτοκον εν γηι Αιγυπτωι απο
ανθρωπου εως κτηνους, και εν πασι θεοις Αιγυπτιων ποιησω την εκδικησιν εγω κυριος.
και εσται το αιμα υμιν εν σημειωι επι των οικιων εν αις υμεις εστε εκει. και οψομαι το
αιμα, και σκεπασω υμας· και ουκ εσται εν υμιν πληγη του εκτριβηναι, οταν 135 παιω εν
γηι Αιγυπτωι. και εσται η ημερα αυτη υμιν μνημοσυνον, και εορτασετε αυτην εορτην
κυριωι εις τας γενεας υμων. νομιμον αιωνιον εορτασετε αυτην, επτα ημερας αζυμα
εδεσθε, απο δε της πρωτης ημερας αφανιειτε ζυμην εκ των οικιων υμων. πας ος αν
φαγηι ζυμην, εξολοθρευθησεται η ψυχη εκεινη εξ Ἰσραηλ, απο της ημερας της πρωτης
εως της ημερας της εβδομης. και η ημερα η πρωτη κεκλησεται αγια, και η ημερα η
εβδομη κλητη αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον ου ποιησετε εν αυταις, πλην οσα
ποιηθησεται πασηι ψυχηι· τουτο μονον ποιηθησεται υμιν, και φυλαξεσθε την εντολην
ταυτην· εν γαρ τηι ημεραι ταυτηι εξαξω την δυναμιν υμων εκ γης Αιγυπτου. και ποιησετε
την ημεραν ταυτην εις γενεας υμων νομιμον αιωνιον. εναρχομενου τηι
τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του μηνος του πρωτου αφ' εσπερας εδεσθε αζυμα εως ημερας
μιας και εικαδος του μηνος εως εσπερας. επτα ημερας ζυμη ουχ ευρεθησεται εν ταις
οικιαις υμων. πας ος αν φαγηι ζυμωτον, εξολοθρευθησεται η ψυχη εκεινη εκ συναγωγης
υιων Ἰσραηλ εν τε τοις γειωραις και αυτοχθοσι της γης. παν ζυμωτον ουκ εδεσθε, εν
παντα κατοικητηριωι υμων εδεσθε αζυμα. και μετα βραχεα. Ἐαν δε εισελθητε εις την γην
ην αν δωι κυριος υμιν, καθοτι ελαλησεν, φυλαξεσθε την λατρειαν ταυτην. και εσται 136
εαν λεγωσι προς υμας οι υιοι υμων, Τις η λατρεια αυτη; και ερειτε αυτοις, Θυσια το
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

23

πασχα τουτο κυριωι, ος εσκεπασεν τους οικους των υιων Ἰσραηλ εν Αιγυπτωι, ηνικα
επαταξε τους Αιγυπτιους, τους δε οικους ημων εῤρυσατο. και μεθ' ετερα. Και ελαλησεν
κυριος προς Μωυσην λεγων, Ειπον τοις υιοις Ἰσραηλ και ερεις προς αυτους, Ὅταν
εισελθητε εις την γην ην εγω διδωμι υμιν, και θεριζητε τον θερισμον αυτης, και οισετε
δραγμα απαρχην του θερισμου υμων προς τον ιερεα. και ανοισει το δραγμα εναντιον
κυριου δεκτον υμιν, τηι επαυριον της πρωτης ανοισει αυτο ο ιερευς. και ποιησετε εν τηι
ημεραι εν ηι αν φερητε το δραγμα προβατον αμωμον ενιαυσιον εις ολοκαυτωμα τωι
κυριωι. και την θυσιαν αυτου δυο δεκατα σεμιδαλεως αναπεποιημενης εν ελαιωι, θυσια
τωι κυριωι, εις οσμην ευωδιας κυριωι και σπονδην αυτου Ξηρονιξον πασξηαλε 136.14 το
Ξηρονιξον πασξηαλε 138.15 το τεταρτον του οινου και αρτον και πεφρυγμενα χιδρα νεα
ου φαγεσθε εως εις αυτην την ημεραν ταυτην, εως αν προσενεγκητε υμεις τα δωρα του
θεου υμων, νομιμον αιωνιον εις τας γενεας υμων εν πασηι κατοικιαι υμων. και
αριθμησετε υμιν απο της επαυριον των σαββατων απο της ημερας ης αν προσενεγκητε
το δραγμα του επιθεματος, επτα εβδομαδας ολοκληρους αριθμησεις εως της επαυριον
της εσχατης εβδομαδος, αριθμησετε πεντηκοντα ημερας, και προσοισετε θυσιαν νεαν τωι
κυριωι· απο της κα137 τοικιας υμων προσοισετε αρτους επιθεμα, δυο αρτους, εκ δυο
δεκατων σεμιδαλεως εσονται, εζυμωμενοι πεφθησονται πρωτογεννηματων τωι κυριωι.
και προσαξετε μετα των αρτων επτα αμνους αμωμους ενιαυσιους και μοσχον ενα εκ
βουκολιου και κριους δυο αμωμους, και εσονται εις ολοκαυτωμα τωι κυριωι, και αι
θυσιαι αυτων και αι σπονδαι αυτων θυσια οσμη ευωδιας τωι κυριωι. και μεθ' ετερα. Και
εξαριθμησεις σεαυτωι επτα αναπαυσεις ετων, επτα ετη επτακις, και εσονται σοι επτα
εβδομαδες ετων εννεα και τεσσαρακοντα ετη. και διαγγελειτε σαλπιγγος φωνηι εν πασηι
τηι γηι υμων τωι μηνι τωι εβδομωι τηι δεκατηι του μηνος, τηι ημεραι του εξιλασμου
διαγγελειτε σαλπιγγι εν πασηι τηι γηι υμων, και αγιασετε το ετος το πεντηκοστον, και
διαβοησετε αφεσιν επι της γης πασι τοις κατοικουσιν αυτην. ενιαυτος αφεσεως σημασια
αυτη εσται υμιν. και απελευσεται εκαστος εις την κτησιν αυτου, και εκαστος εις την
πατριαν αυτου απελευσεσθε. αφεσεως σημασια αυτη εσται υμιν. Και ελαλησε κυριος
προς Μωυσην εν τηι ερημωι Σινα εν τωι ετει τωι δευτερωι εξελθοντων αυτων εκ γης
Αιγυπτου εν τωι μηνι τωι πρωτωι λεγων, Ειπον και ποιειτωσαν υιοι Ἰσραηλ το πασχα καθ'
ωραν αυτου τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του μηνος του πρωτου προς εσπεραν 138
ποιησετε αυτο κατα καιρους. κατα τον νομον αυτου και κατα την συγκρισιν αυτου
ποιησετε αυτο. Και ελαλησε Μωυσης τοις υιοις Ἰσραηλ ποιησαι το πασχα. εναρχομενου
τηι τεσσαρισκαιδεκατηι ημεραι του μηνος του πρωτου εν τηι ερημωι Σινα, καθα συνεταξε
κυριος τωι Μωυσει, ουτως εποιησαν υιοι Ἰσραηλ. και παρεγενοντο οι ανδρες οι ησαν
ακαθαρτοι επι ψυχηι ανθρωπου, και ουκ ηδυναντο ποιησαι το πασχα εν τηι ημεραι εκεινηι.
και προσηλθον εναντι Μωυσει και Ἀαρων εν εκεινηι τηι ημεραι. και ειπον οι ανδρες
εκεινοι προς αυτους, Ἡμεις ακαθαρτοι επι ψυχηι ανθρωπου, μη ουν υστερησωμεν ωστε
προσενεγκειν το δωρον κυριου κατα καιρον αυτου εν μεσωι υιων Ἰσραηλ. και ειπε
Μωυσης προς αυτους, Στητε αυτου, και ακουσομαι τι εντελειται κυριος περι υμων. και
ελαλησε κυριος προς Μωυσην λεγων, Λαλησον τοις υιοις Ἰσραηλ λεγων, Ἄνθρωπος
ανθρωπος, ος εαν γενηται ακαθαρτος επι ψυχηι Ξηρονιξον πασξηαλε 138.16 το
Ξηρονιξον πασξηαλε 140.17 ανθρωπου η εν οδωι μακραν υμιν η εν ταις γενεαις υμων,
και ποιησει το πασχα τωι κυριωι τωι μηνι τωι βʹ εν τηι ιδʹ ημεραι, προς εσπεραν ποιησουσιν
αυτο, επ' αζυμων και πικριδων φαγονται αυτο. ου καταλειψουσιν απ' αυτου εις το πρωι,
και οστουν ου συντριψουσιν απ' αυτου, κατα τον νομον του πασχα ποιησουσιν αυτο. και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

24

ανθρωπος ος εαν καθαρος ηι και εν οδωι μακραν ουκ 139 εστιν, και υστερησει του
ποιησαι το πασχα, εξολοθρευθησεται η ψυχη εκεινη εκ του λαου αυτης, οτι το δωρον
κυριωι ου προσηνεγκεν κατα τον καιρον αυτου, αμαρτιαν αυτου ληψεται ο ανθρωπος
εκεινος. εαν δε προσελθηι προς υμας προσηλυτος εν τηι γηι υμων, και ποιησει το πασχα
κυριωι κατα τον νομον του πασχα και κατα την συνταξιν αυτου, ουτω ποιησει αυτο.
νομος εις εστω υμιν και τωι προσηλυτωι και τωι αυτοχθονι της γης. Αυται αι εορται τωι
κυριωι και αυται αγιαι, ας καλεσετε αυτας εν τοις καιροις αυτων τωι πρωτωι μηνι εν τηι
τεσσαρισκαιδεκατηι του μηνος ανα μεσον των εσπερινων πασχα τωι κυριωι, και εν τηι
πεντεκαιδεκατηι ημεραι του μηνος τουτου εορτη των αζυμων· επτα ημερας αζυμα
φαγεσθε. και η ημερα η πρωτη κλητη αγια εσται υμιν, παν εργον λατρευτον ου
ποιησετε. και η ημερα η εβδομη κλητη αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον ου
ποιησετε. Ειτα βουλομενοι γνωναι ποτε εφθασεν η δεκατη του πρωτου μηνος, τιθεμεν
τα γωληʹ ετη, και μεριζομεν παρα τον ιθʹ. ιθʹ σʹ γινονται γωʹ, ιθʹ αʹ γινονται ιθʹ. λοιπον
ιθʹ. εχει δε το κατα φυσιν ιθʹ ετος επακτας λʹ. ταυταις συναπτομεν τας ιγʹ τας προ των
φωστηρων και προσεληνους ζʹ και απο καʹ και αυτης του μαρτιου μηνος, καθ' ην η
ισημερια γνωριζεται, ιαʹ και 140 απριλιου θʹ, γινονται οʹ. εκβα βλʹ, γινονται ξʹ. λοιπον ιʹ.
και δηλον ως ιʹ του πρωτου μηνος, καθ' ο το πρωτον εν Αιγυπτωι πασχα επετελειτο, και
προσεταχθησαν οι υιοι Ἰσραηλ λαβειν το προβατον και διατηρησαι, τηι θʹ εφθασεν του
απριλιου μηνος. δια τι δε γωληʹ εμερισαμεν, και ουχι το εν εξελοντες τα γωλζʹ
εμερισαμεν; επειδη γωληʹ ετει γενεσεως κοσμου εισηλθον προς Φαραω Μωυσης και
Ἀαρων, και απο καʹ και αυτης του μαρτιου μηνος επελαβετο το γωλθʹ ετος του κοσμου.
και εικοτως τα γωληʹ μεριζομεν παρα τον ιθʹ. Ειτα θελοντες γνωναι και ποτε γεγονεν η
ιδʹ, καθ' ην επετελεσθη το πασχα, τιθεμεν τας του φυσει ιθʹ ετους επακτας λʹ και προς
των φωστηρων ιγʹ προσεληνους ζʹ και ιαʹ τας απο καʹ μαρτιου και ιγʹ απριλιου· γινονται
οδʹ. εξελε βʹ λʹ, γινονται ξʹ. λοιπον ιδʹ. και εγνωμεν ως η ιδʹ της σεληνης κατα το παρον
ετος εφθασεν τηι ιγʹ του απριλιου μηνος. Ειτα θελοντες γνωναι και ποια ημερα της
εβδομαδος ην, οτε το πρωτον εν Αιγυπτωι γεγονε πασχα, τιθεμεν τα γωληʹ τουτοις
προσαπτομεν το τεταρτον, γινοντα δψϟζʹ. μερισον εβδομου ζʹ, χʹ γινονται. δσζʹ πʹ,
γινονται φξʹ. ζʹ εʹ, γινονται λεʹ. λοιπον βʹ. ταυταις προσβαλε προ των φωστηρων γʹ,
γινονται εʹ, και ιαʹ τας απο καʹ μαρτιου, γινονται ιϛʹ. προσβαλε και απριλιου ιγʹ,
γινονται κθʹ. ταυτας εις ζʹ, ζʹ δʹ γινονται κηʹ. λοι141 πον αʹ. και εγνωμεν ως η ιδʹ του
πρωτου μηνος της σεληνης, καθ' ην πρωτον το εν Αιγυπτωι πασχα επετελεσθη, εφθασεν
τηι ιγʹ του απριλιου μηνος και εν ημεραι πρωτηι της εβδομαδος. Μετα τας ιʹ πληγας η
καλυψις της θαλασσης επι Φαραω και επι τους Αιγυπτιους ιαʹ. Τον Μωυσην μετα το
επαγαγειν αυτον τας πληγας οι Αιγυπτιοι Υομ–Θομ–Φαν–Χθη προσηγορευσαν, ο
ερμηνευεται, ωι απεκαλυφθη το μελλον. Μωυσης προεφητευσεν λεγων, Προφητην υμιν
αναστησει κυριος ο θεος, ως εμε, αυτου ακουσεσθε κατα παντα. Ἀαρων προεφητευσεν
λεγων, Μη μοι οργιζου, κυριε· συ γαρ οιδας το ορμημα του λαου τουτου· λεγουσι γαρ
μοι, Ποιησον ημιν θεους. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. ϛʹ ετει της εξοδου των υιων Ἰσραηλ και πϛʹ
Μωυσεως Ἀαρων ο αδελφος αυτου πθʹ ετος καταγων πρωτος Ἑβραιων αρχιερευς
κατεστη. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. Ἑβραιων την αρχιερωσυνην δευτερος
διεδεξατο Ἐλεαζαρος υιος Ἀαρων. 142 ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ,
λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Εις τον Μωυσην Ουτος εστιν ο μεγας Μωυσης ο
των παραδοξων σημειων και τερατων ποιητης, ο της κτισεως κοσμογραφος, ο σκιαις
του αληθινου ημων ποιμενος Χριστου τετιμημενος και προσωπωι υπο θεου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

25

δεδοξασμενος, ο λογοις και εργοις προμηνυων τα της οικονομιας του δεσποτου Χριστου,
εργοις μεν ως τον Ἰσραηλ εκ δουλειας Αιγυπτιων λυτρωσασθαι, το πασχα και την
προσχυσιν του αιματος ποιησαμενος, την διαβασιν της θαλασσης ως επι βαπτισματος
δια της νεφελης προμηνυων την δοσιν του νομου και της ερημου την διαγωγην, ως επι
του αγιου πνευματος και της εκκλησιας προτυπουμενος, τον οφιν τον χαλκουν εφ'
υψηλου στησας, το παθος το δια του σταυρου του δεσποτου Χριστου προκατηγγελλεν
την εισοδον της γης της επαγγελιας δια Ἰησου παραπεμψας το κατοικητηριον το εν
ουρανοις προεγραφετο, ωι ταξις μεσιτου υπερφυης δια πλειονων θαυματων
ιστορουμενη. τι δε δει λεγειν και περι της σκηνης της ουσης εκμαγειον παντος του
κοσμου, εν ηι και το ιλαστηριον εθετο, ταξιν επεχον του δεσποτου Χριστου· αλλ' ινα μη
μηκυνωμεν τον λογον, πολλακις αυτα προειρηκοτες, επι την προ143 φητειαν αυτου την
δια των λογων ελθωμεν. λεγει τοινυν ουτως. Προφητην υμιν αναστησει κυριος ο θεος
εκ των αδελφων υμων ως εμε. αυτου ακουσεσθε κατα παντα οσα αν ειπηι προς υμας.
εσται δε, πασα ψυχη, ητις ουκ ακουει του προφητου εκεινου, εξολοθρευθησεται εκ του
λαου αυτης. και παλιν αυτος συγγραφει, ως απο του Βαλααμ ειρημενον, Ἀνατελει
αστρον εξ Ἰακωβ, και αναστησεται ανθρωπος εξ Ἰσραηλ, και θραυσει τους αρχοντας
Μωαβ και υποταξει παντας τους υιους Σηθ. υιοι δε Σηθ ολος ο κοσμος εστι· και ουχ
αρμοζει τουτο, ει μη επι του δεσποτου Χριστου. ο γαρ Σηθ θεμελιος ερμηνευεται. επειδη
ουν ο Καιν και το τουτου σπερμα εν τωι κατακλυσμωι ολον απωλετο, Ἀβελ δε απαις
νεωτερος ετελευτησεν, τουτων ο Σηθ μεταγενεστερος εγενετο, εξ ου και ο Νωε και πας
ο κοσμος καταγεται, ωσπερ τις θεμελιος των ανθρωπων· δια τουτο εκ της αιτιας
ενθουσιασθεις αυτον ο Ἀδαμ επωνομασε Σηθ, ινα ειπηι ολον τον κοσμον. τουτο δε επι
του Χριστου και μονου αρμοζει, προς ον πασα η θεια γραφη αφοραι. Ἰησους Ναυη κζʹ,
ομου γϠδʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ εʹ. Ἦν αρχιερευς Ἐλεαζαρος, υιος Ἀαρων. 144 ϛʹ, ζʹ. Τουτωι τωι ετει
της εαυτου ηγεμονιας διαγαγων Ἰησου υιος Ναυη τους υιους Ἰσραηλ εις γην Χανααν
δεκατηι του πρωτου μηνος δια μεσου του Ἰορδανου στησας τους δυο φωστηρας θεου
βουλησει, πρωτην τε πολιν την Ἱεριχω, των τειχεων αυτης πεπτωκοτων αυτοματως
ανευ ανθρωπινης καυχησεως, την Παλαιστινων γην τωι Ἰουδαιων εθνει διανεμει προς
κληρον κατα φυλην, κατασκαψας επαρχιας επτα και ερημωσας βασιλειας κθʹ εν εξ
ετεσιν· εν οις και της των Φοινικων γης περιεκρατησεν. Προεφητευσεν Ἰησους και
ειπεν, Κυριος ο θεος ημων κυριος εις εστιν εν ουρανωι ανω και επι της γης κατω. ηʹ, θʹ,
ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ. Μετα τελευτην Ἰησου
εξημαρτεν ο λαος των υιων Ἰσραηλ προς τον θεον· και παρεδωκεν αυτους κυριος ο θεος
τωι Χουσαρσαθεμ βασιλει της Μεσοποταμιας, και εδουλευσαν αυτωι ετη ηʹ. Χουσαρσαθεμ
ηʹ, ομου γϠιβʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ. Ἑβραιων την αρχιερωσυνην τριτος διεδεξατο
Φινεες. Μετα τελευτην του Χουσαρσαθεμ κρατουσιν Ἑβραιων αλ145 λοφυλοι ετη ηʹ, α
και συναπτεται τοις του Γοθονιηλ κατα τας Ἰουδαιων παραδοσεις. και κεκραξαντων
των λαων προς τον θεον ανεστησεν αυτοις κυριος ο θεος ηγεμονα τον Γοθονιηλ.
αδελφον Χαλεβ τον νεωτερον, εκ φυλης Ἰουδα. ουτος παρεταξατο τωι Χουσαρσαθεμ
βασιλει της Μεσοποταμιας εις πολεμον, και εκρινεν αυτον, και τον λαον αυτου
προενομευσεν, και ηρξεν Γοθονιηλ κρινων τον λαον ετη λβʹ. ομου γϠμδʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ,
ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ,
λαʹ, λβʹ. Και παλιν εξημαρτεν ο λαος των υιων Ἰσραηλ προς τον θεον. και παρεδωκεν
αυτους κυριος ο θεος τωι Ἐγλωμ βασιλει Μωαβιτων, και εδουλευσαν αυτωι υιοι Ἰσραηλ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

26

ετη ιηʹ, ομου γϠξβʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ.
Ἐπιστρεψαντων των υιων Ἰσραηλ προς τον θεον ανεστησεν αυτοις κυριος ο θεος
ηγεμονα τον Ἀωδ, ανδρα εκ φυλης Ἐφραΐμ· και απεκτεινε τον Ἐγλωμ βασιλεα
Μωαβιτων. και ηρξεν του λαου Ἀωδ εκ φυλης Ἐφραΐμ, και εδουλευσαν αυτωι ετη νϛʹ.
Ἀωδ νϛʹ, ομου διηʹ. 146 αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ,
καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μβʹ,
μγʹ, μδʹ, μεʹ, μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ, νδʹ, νεʹ, νϛʹ. Ἦν αρχιερευς Ἀβιουδ. Μετα
τελευτην Ἀωδ του κριτου εκρινεν ο υιος αυτου Σεμεγαρ τον λαον των υιων Ἰσραηλ.
Σεμεγαρ κδʹ, ομου δμβʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ,
καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ. Ἦν αρχιερευς Βοκχει. Μετα το αποθανειν Ἀωδ και Σεμεγαρ εξημαρτεν
ο λαος των υιων Ἰσραηλ εναντιον κυριου του θεου, και παρεδοθησαν υπο κυριου τωι
Ἰαβεις βασιλει των Χαναναιων, και εδουλευσαν αυτωι ετη κʹ. Ἰαβεις κʹ, ομου δξβʹ. αʹ, βʹ,
γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ. Ἐν τοις χρονοις τουτοις
προεφητευσεν ∆εββωῤρα, γυνη Λαφιδω εκ φυλης Ἐφραΐμ, και ειπεν, Ουκ ιδου κυριος
εξελευσεται 147 οπισθεν σου και πολεμησει τους αντιδικους σου; και δι' αυτης ηγησατο
της στρατιας του λαου Βαραχ ο υιος Ἀμινοεμ εκ φυλης Νεφθαλειμ, ος παραταξαμενος
τωι Σισαραι τωι αρχοντι της στρατιας του Ἰαβεις ενικησεν αυτον, και ηρξεν αυτων
∆εββωῤρα διακρινουσα ετη μʹ. ∆εββωῤρα μʹ, ομου δρβʹ. αʹ. ∆εβωῤρα εκ φυλης Ἐφραΐμ,
γυνη Λαφιδω, και Βαραχ ο του Ἀμινοεμ φυλης Βενιαμιν πνευματι θεου προαχθεντες και
παραταξαμενοι τωι Σισαρα στρατηγωι Ἰαβεις, απεκτειναν αυτον συν πολλωι πληθει
αλλοφυλων, και εννακοσια αρματα σιδηρα κατεδυναστευσαν του Σισαρα. ουτος δε
διωκομενος υπο ∆εβωῤρας και Βαραχ ο Σισαρα αναιρειται υπο Ἰαηλ, γυναικος Ἀδερ του
Κιναιου, πασσαλον αυτης λαβουσης απο του τοιχου, και κολλησασης κατα του
κροταφου αυτου καθευδοντος, και διαδυεντος εις την γην του αυτου πασσαλου. ην δε
ποτισθεις γαλακτι, συνεχομενος αφορητωι διψει. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ,
ιεʹ, ιϛʹ. Τουτωι τωι ετει το Ἴλιον υπο Ἰλιου εκτισθη. [και Ἀσκληπιος την ιατρικην μετηιει.]
148 ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ,
ληʹ, λθʹ, μ. Μετα το αποθανειν ∆εββωῤραν και Βαραχ εξημαρτεν παλιν ο λαος εναντιον
κυριου του θεου, και παρεδοθησαν τωι Ὡρηβ και Ζηβ τοις αρχουσι των Μαδιηναιων, και
εδουλευσαν αυτοις ετη ζʹ. Ὡρηβ και Ζηβ ζʹ, ομου δρθʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ. Ἐπι τουτων
εξανεστησεν ο θεος τον Γεδεων εκ φυλης Μανασση, εχοντα τριακοσιους ανδρας, και
απωλεσε τον Ὡρηβ και τον Ζηβ τους αρχοντας των Μαδιηναιων και δωδεκα μυριαδας
των αλλοφυλων, και ηρξε Γεδεων του λαου των υιων Ἰσραηλ ο εκ φυλης Μανασση ετη
μʹ. Γεδεων μʹ, ομου δρμθʹ. αʹ, βʹ, γʹ. Κυζικος Ἑλλησποντου και Ἀσιας μητροπολις υπο
Κυζικου εκτισθη μετα λδʹ ετη του το Ἴλιον κτισθηναι. δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ. Τυρος εκτισθη προ
του εν Ἱεροσολυμοις νεω ετεσι τριακοσιοις πεντηκοντα και ενι. 149 θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ,
ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ. Γεδεων καθελων το
του πατρος αυτου θυσιαστηριον του Βααλ τυγχανον, πνευμα τε κυριου λαβων και πιστιν
δια σημειων του ποκου, εχων τετρακοσιους ανδρας εξεκοψε των Μαδιηναιων
δυοκαιδεκα μυριαδας. λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Μετα τελευτην Γεδεων του
κριτου εκρινε τον λαον των υιων Ἰσραηλ Ἀβιμελεχ ο εκ παλλακης υιος αυτου ετη τρια.
Ἀβιμελεχ γʹ, ομου δρνβʹ. αʹ, βʹ, γʹ. Ουτος εστιν Ἀβιμελεχ ο φονευσας τους εβδομηκοντα
αδελφους αυτου και τυραννιδι εαυτον βασιλεα καταστησας και τον λαον εις τον κατ'
αλληλων πολεμον καταστησας. Μετα τελευτην Ἀβιμελεχ του κριτου ηρξεν Θωλα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

27

κριτης, υιος Φιλα του εκ Χαῤραν εκ φυλης Ἐφραΐμ. Θωλα κγʹ, ομου δροεʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ.
Ἑβραιων αρχιερευς Ὀζει. εʹ, ϛʹ. 150 Μεθ' ον οι εκ του οικου Ἰθαμαρ διεδεξαντο την
αρχιερωσυνην, πρωτου παραλαβοντος αυτην Ἠλει του κριτου. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ,
ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ. Μετα Θωλα παλιν ανεστη Ἰαειρ ο Γαλααδιτης εκ
φυλης Μανασση, και αυτος εκρινε τον Ἰσραηλ ετη κβʹ. Ἰαειρ κβʹ, ομου δρϟζʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ,
εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. Μετα τουτον εξημαρτεν ο
λαος παλιν εναντιον κυριου του θεου, και παρεδωκεν αυτους κυριος ο θεος τοις
Ἀμμανιταις, και εδουλευσαν αυτοις ετη ιηʹ. ομου δσιεʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ,
ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. Και κεκραξαντος του λαου προς τον θεον ανεστησεν αυτοις
κυριος ο θεος ηγεμονα τον Ἰεφθαε τον Γαλααδιτην εκ φυλης Μανασση, ος εξεπολεμησε
τους αλλοφυλους, και εῤρυσατο αυτους εκ της δουλειας των Ἀμμανιτων, και εκρινε τον
λαον των υιων Ἰσραηλ ετη ϛʹ. Ἰεφθαε ϛʹ. ομου δσκαʹ. 151 αʹ. Ουτος ο Ἰεφθαε κατα το
πρωτον ετος αυτου μελλων Ἀμμανιταις πολεμειν ηυξατο, εαν νικησηι, τον υπαντησαντα
αυτωι πρωτον εκ της οικιας αυτου θυσιαν αυτον προσενεγκειν τωι θεωι. και νικησαντος
αυτου συνηντησεν αυτωι η μονογενης αυτου θυγατηρ, ηντινα μετα δυο μηνας
πενθησασαν την εαυτης παρθενιαν εθυσεν· εις ον τυπον εισετι και νυν αι των Ἑβραιων
παρθενοι, οσαι αν ευρεθωσι, κατ' ενιαυτον τελουσι θρηνον. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Μετα την
τελευτην Ἰεφθαε ηρξεν των υιων Ἰσραηλ Ἐσσεβων εκ Βηθλεεμ εκ φυλης Ἰουδα, και
αυτος εκρινεν τον Ἰσραηλ ετη επτα. Ἐσσεβων ζʹ, ομου δσκηʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ. Μετα
τελευτην Ἐσσεβων ηρξεν του Ἰσραηλ Αιαλων ο Ζαβουλωνιτης, και αυτος εκρινε τον
Ἰσραηλ ετη ιʹ. Αιαλων ιʹ, ομου δσληʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ. Μετα την τελευτην
Αιαλων ηρξε των υιων Ἰσραηλ Λαβδων ο υιος Ἀελημ ο Φαραθωνιτης εκ φυλης Ἐφραΐμ,
και αυτος εκρινε τον Ἰσραηλ ετη ηʹ. 152 Λαβδων ηʹ, ομου δσμϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ. Τριτωι ετει του
Λαβδων το Ἴλιον ηλω. δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ. Ουτος ο Λαβδων εσχεν υιους τριακοντα και
εκγονους τριακοντα. Μετα τελευτην του Λαβδων εξημαρτεν παλιν ο λαος εναντιον
κυριου του θεου, και παρεδωκεν αυτους τοις Φυλιστιειμ, και εδουλευσαν αυτοις επι ετη
μʹ. Φυλισταιοι ετη μʹ, ομου δσπϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ,
ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ,
μʹ. Και επιστρεψαντων των υιων Ἰσραηλ προς τον θεον ανεστησεν αυτοις ο θεος
ηγεμονα τον Σαμψων υιον Μανωε εκ φυλης ∆αν, ος εξεπολεμησεν τους αλλοφυλους εν
ισχυι μεγαληι, και αυτος εκρινεν τον Ἰσραηλ ετη κʹ. Σαμψων κʹ, ομου δτϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ,
ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ. Τον Σαμψων υιον Μανωε εκ φυλης
∆αν ισχυι διασημον 153 γεγονεναι φασι, τον πολεμησαντα τους αλλοφυλους, και παρα
τισι τας πραξεις αυτου παραβαλλεσθαι ταις του Ἡρακλεους φασι. θηρασας γαρ
αλωπεκας τριακοσιους, και ταις κερκοις αυτων λαμπαδας εξημμενας προσδησας,
ενεπρησε των αλλοφυλων τους αμπελωνας και σποριμα. οι δε αλλοφυλοι
επιστρατευσαντες τωι Ἰσραηλ εκδοτον αυτον εξηιτουν γενεσθαι· συλλαβομενοι δε αυτον
δεσμιον απηγαγον. ο δε διαῤρηξας τα κωλα των δεσμων, συντυχων σιαγονι ονου,
απεκτεινεν αυτων χιλιους, και διεσωθη. και διψησας τον θεον επεκαλεσατο, και
διαῤρηξας τον εν τηι σιαγονι ολμον, ανεβλυσε πηγη. ειτα εν Γαζηι συγκλεισθεντα αυτον,
και αποκλεισαντων την πολιν των αλλοφυλων, ελπιζοντων τε εχειν αυτον εν φρουραι,
τηι νυκτι κεκλεισμενων των πυλων διαῤρηξας τα δεσμα εξηλθεν, συνηθειαν εχων προς
τινα πορνην ∆αλιδαν ονοματι, κακεισε γινεται τοις σατραπαις των αλλοφυλων, και η
δια της κομης αυτου ισχυς φανερα τουτοις γινεται. και υπνωσαντος αυτου και
ξυρηθεντος την κεφαλην απο της ∆αλιδας, η ισχυς αυτου εμαρανθη. συλλαβομενοι τε οι
28
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

αλλοφυλοι και εκκοψαντες αυτου τους οφθαλμους, κατηγαγον εις Γαζαν, και
πεδησαντες αυτον εις μυλωνα καθειρξαν. ειτα εορταζοντες προηνεγκαν αυτον
εμπαιζειν αυτωι. ο δε αξιωσας τον χειραγωγον αυτου συναψαι αυτον τοις κιοσιν, ως
κεκμηκοτα, συνηγμενων των αλλοφυλων αμφι τους γ, ευξαμενος εκδικησιν 154 παρα
θεου, επεσπασατο τους κιονας, και διεφθαρη συν τοις αλλοφυλοις, πλειονας θανατωσας
τελευτων ηπερ αποκτεινας ζων. Μετα τελευτην Σαμψων αναρχιας και ειρηνης μʹ, ομου
δτμϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ,
κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Μετα ταυτα εκρινε τον
Ἰσραηλ Ἠλει ο μεγας ιερευς, καθ' ον η πρωτη των βασιλειων παρα τοις Ἑβραιοις και
χριστιανοις ιστορειται. μετα γαρ τους κριτας ηρξεν Ἠλει ο ιερευς και εκρινε τον Ἰσραηλ
ετη μʹ. Ἠλει ο ιερευς μʹ, ομου δτπϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιϛʹ, ιζʹ,
ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ.
Ἑβραιων τεταρτος την αρχιερωσυνην διεδεξατο Ἠλει. οι δε τουτου υιοι Ὀφνι και
Φινεες λοιμοι και ουκ ειδοτες τον κυριον. προ γαρ του τωι θεωι προσενεχθηναι τας υπο
του λαου προσφερομενας θυσιας εαυτοις απεσπων τα καλλιστευοντα μετα βιας· οι και
συνετριβησαν μετ' ου πολυ εν πολεμωι των αλλοφυλων εν ημεραι μιαι. επι τουτου του
Ἠλει ο αγιος Σαμουηλ γενναται 155 απο Ἑλκανα και Ἄννας, ος και ιερατευειν ηρξατο,
ορασεων αξιωθεις παρα του θεου. Ἄννα προεφητευσεν και ειπεν, Κυριος ανεβη εις
ουρανους και εβροντησε. αυτος κρινει ακρα γης δικαιος ων και υψωσει κερας Χριστου
αυτου. Μετα τελευτην Ἠλει του ιερεως εκρινε Σαμουηλ ο προφητης τους υιους Ἰσραηλ,
επιστρεψας απο των αλλοφυλων την κιβωτον διαθηκης κυριου. και εισηγαγεν αυτην
εις οικον Ἀμιναδαβ του Χετταιου, και εμεινεν εκει ετη κʹ. Σαμουηλ κʹ, ομου δυϛʹ. αʹ, βʹ,
γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Ἑβραιων αρχιερευς Ἀχιμελεχ. ζʹ, ηʹ, θʹ. Προεφητευσεν Σαμουηλ, Μαρτυς
κυριος και μαρτυς ο θεος σημερον. ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ. Γηρασαντος
Σαμουηλ, και τοι λαου αιτησαντος βασιλεα, χριεται κατα θειον προσταγμα επι τον
Ἰσραηλ και Ἰουδαν Σαουλ. Πρωτος ουν εβασιλευσεν εν τηι Ἰουδαιαι Σαουλ υιος Κις
φυλης Βενιαμιν ετη κʹ. 156 Σαουλ λʹ, ομου δυκϛʹ. αʹ, βʹ. Ἐξ ων θεαρεστως εβασιλευσεν
ετη δυο. τα δε λοιπα εν παραβασει, καθως εστι τουτο λαβειν εκ των γεγραμμενων εν
αυτηι τηι πρωτηι των βασιλειων. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Την αρχιερωσυνην διεδεξατο Σαμουηλ ο εκ
Βηθλεεμ, υιος Ἑλκανα και Ἄννας. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ. Ὅμηρος κατα τινας εγνωριζετο.
ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ. Τουτωι αυτου τωι κʹ ετει Σαουλ τον Ἀβιμελεχ και αλλους τνʹ
ιερεις ανειλεν, εχων αρχιστρατηγον τον Ἀβεννηρ υιον Νηρ. Ειτα εχρισε Σαμουηλ ο
προφητης τον ∆αβιδ υιον Ἰεσσαι εκ φυλης Ἰουδα εις βασιλεα επι Ἰσραηλ. οστις πρωτος
Ἑβραιων εβασιλευσεν ετη μʹ. Ἑβραιων βασιλευς πρωτος εκ φυλης Ἰουδα ∆αβιδ ετη μʹ,
ομου δυξϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ. ∆αβιδ εξαλειψας πολεις των αλλοφυλων πολλας την Ἰεβους πολιν
Ἱερουσαλημ προσηγορευσεν, μηχανησαμενος εκ του συμβεβηκοτος. εν γαρ τηι Ἰεβους
ελθων ο ∆αβιδ εν αυτηι των αλ157 λοφυλων παντελης νικη γεγενηται· οθεν και
Ἱερουσαλημ αυτην προσηγορευσεν, οικοδομημενης αυτης εν ορει υψηλωι. ορος δε τη
εβραΐδι φωνηι ιεβους προσαγορευεται, και ελλαδι τηι φωνηι σαλημ [δε] ειρηνη. δʹ, εʹ, ϛʹ,
ζʹ. Ἐν Χεβρων εβασιλευσεν ∆αβιδ ετη επτα, τα δε λοιπα τριακοντα τρια εν Ἱερουσαλημ.
ουτος αναγει την κιβωτον διαθηκης κυριου εξ οικου Ἀμιναδαβ, και εν τωι αναγειν
αυτην εξεκλινεν ο μοσχος· και επισχων ο Χοζα την κιβωτον επαταχθη δια το μη ειναι
αυτον των ιερεων η των Λευιτων. και φοβηθεις ∆αβιδ εισηγαγεν αυτην εις οικον
Ἀβεδεδων του Χετταιου, και εποιησεν εκει μηνας τρεις. ηʹ. Ἑβραιων αρχιερευς Ἀβιαθαρ
εγνωριζετο. θʹ. Προεφητευον Γαδ, Ναθαν, και Ἀσαφ. Ναθαν προφητευων ειπεν, Τι οτι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

29

ουκ εγνωρισας τωι δουλωι σου τις καθησεται επι του θρονου του κυριου μου του
βασιλεως. ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ.
158 Ἀβεσσαλωμ υιος ∆αβιδ εις τον ιδιον εμπαροινων πατερα. επικαθημενος κτηνει και
φευγων, διερχομενος τε δια φυτου δενδρου μεγαλου, περιεπλακη εκ της κομης της
κεφαλης αυτου τωι δενδρωι, και εκρεμασθη. ουπερ γενομενου ουκ αν τις αμαρτοι
λαμβανων το παρα Μωυσεως ειρημενον περι τουτου λελεχθαι, Ἐπικαταρατος πας ο
κρεμαμενος επι ξυλου. ο προεφητευσε δε Μωυσης περι του σωτηρος λεγων, Ὄψεσθε την
ζωην υμων κρεμαμενην ενωπιον των οφθαλμων υμων νυκτος και ημερας, και ου μη
πιστευσητε τηι ζωηι υμων. λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Το πως συνεστη ο
ψαλτηρ Μετα Μωυσεα και τον τουτου διαδοχον Ἰησουν τον του Ναυη και μετα τους
γενομενους κριτας εν τωι Ἰσραηλ επιλαβομενου λοιπον της βασιλειας του Σαουλ και
αποδοκιμασθεντος, ηγειρεν αυτοις ο θεος βασιλεα εναρετον δικαιον τε και προφητην.
ος συνεταξε βιβλον Ψαλμων ρνʹ εκ πνευματος αγιου κινουμενος εμμετρως κατα το
μετρον το ιδιον της Ἑβραιας γλωττης, και εμμελως μετα ρυθμου και οργανων
διαφορων και ορχησεων και ωιδων αυτους αιδων· ην γαρ αυτος κατεχων κιθαραν. ειχε
δε και χορους υφ' εαυτον διαφορους μικρων προφητων· ουτω γαρ εκαλουν τους 159
παραμενοντας τοις προφηταις, πολλακις δε και υιους προφητων αυτους ωνομαζον·
εχοντων διαφορα οργανα, του μεν κυμβαλα, του δε αυλους, του δε τυμπανα, του δε
σαλπιγγας, του δε ψαλτηριον και κιθαραν, τους δε ωιδους τους λεγομενους βοκαλιους.
εκαστος δε χορος εξαρχον ειχεν· ο μεν ελεγετο Ἀσαφ, αλλος Ἰδιθουμ, ετεροι υιοι Κορε,
αλλος Ἐθαμ Ἰσραηλιτης, ετερος Μωυσης ανθρωπος του θεου. ηνικα τοινυν εκινειτο υπο
του πνευματος προειπειν τι η περι της αιχμαλωσιας του λαου η περι της επανοδου
αυτων η περι ηθων διδασκαλικων η περι προνοιας η περι του δεσποτου Χριστου,
συνετιθει εμμετρως τον ψαλμον εκαστου εις μιαν υποθεσιν συντεινοντα, δια τουτο γαρ
και μεγαλοι και μικροι ψαλμοι, και παρεδιδου ενι χορωι, ως εδοκιμαζεν η ηρμοζεν
παραδιδοσθαι, και ηιδεν αυτον εν εκεινωι πρωτον τωι χορωι. ει δε παλιν εδοκιμασε κατα
μεσου του ψαλμου και αλλωι χορωι παραδουναι το λοιπον του ψαλμου, τοτε αυτη η
διαδοχη του ρυθμου εκαλειτο διαψαλμα, ωστε και οταν η τοις λεγομενοις ωιδοις ητοι
βοκαλιοις κατα μεσοθεν ψαλμου ηθελεν παραδουναι, τοτε εκαλειτο ωιδη διαψαλματος,
επειδηπερ οι ωιδοι εκ διαδοχης παρελαμβανον το λοιπον του ψαλμου αιδειν. μαθειν δε
ενεστιν τωι βουλομενωι περι τουτου εν τωι γεγραφθαι εν ταις παραλειπομεναις των
βασιλειων ουτως· και ᾔνεσε την ωιδην ταυτην εν χειρι Ἀσαφ του προφητου. με160 τα το
παραδουναι δε ουτω πρωτον τον ψαλμον λοιπον εκαστος χορος και καθ' εαυτον και
ομοθυμαδον μετα τερψεων και ρυθμου, των μεν τουτοις τοις οργανοις, των δε εν
εκεινοις αντιφωνουντων, ηιδον τον ψαλμον μετ' ορχησεως εις δοξαν θεου. ενεστι δε
παλιν και περι τουτου μαθειν ως αυτος δι' εαυτου ο ∆αβιδ αναλαβων εκ των
αλλοφυλων την κιβωτον ωρχησατο εμπροσθεν αυτης· και ονειδισθεις υπο της ιδιας
γυναικος Μελχολ εφη. Παιξομαι και γελασομαι εναντιον κυριου. ου μονον γαρ
επαυσατο, αλλα και επιτεινειν τα τοιαυτα επηγγειλατο. τινες δε μη προσεσχηκοτες τηι
ταξει και τηι ακριβειαι ταυτηι, μη θελησαντες εκ των ειδοτων διδαχθηναι. εις αλληγοριας
ετραπησαν, μηδε παντας ειναι του ∆αβιδ τους ψαλμους αποφηναμενοι, αλλα των εκ του
∆αβιδ παραλαμβανοντων, φανερους εξ αυτων ειρηκοτες, επαγγελιαν γενομενην οτι
ταυτην ο θεος εκπεπληρωκε τοις τεκνοις ημων, αναστησας Ἰησουν, ως και εν τωι
ψαλμωι γεγραπται τωι δευτερωι, Υιος μου ει συ, εγω σημερον γεγεννηκα σε, την γεννησιν
επι της αναστασεως εκλαβων και κυρωσας και αυτος ως ο δευτερος ψαλμος εις αυτον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

30

ειρηται, καθα και παντες οι αποστολοι ειπον. και ταυτα μεν περι της ανθρωποτητος
αυτου· το γαρ περι της θεοτητος αυτου εν τουτωι τωι ψαλμωι ειρημενον εστι τουτο.
Ποιμανεις αυτους εν ραβδωι σιδηραι, και ως σκευη κεραμεως συντριψεις αυτους. ωσανει
το ισχυρον και δυνατον 161 της θεοτητος γνωρισας εν ταυτωι και τον ανακαινισμον ητοι
αναπλασμον των ανθρωπων σημανας· το γαρ σκευος του κεραμεως συντριβομενον
μηπω προσομιλησαν πυρι δεχεται αναπλασμον. ομοιως και τον ογδοον εις αυτον παλιν
ειρηκεν, εις την αυτου θεοτητα ειπων τα πρωτα του ψαλμου, καθα και αυτος ο δεσποτης
Χριστος μαρτυρει περι τουτου εν τωι ευαγγελιωι, οτε μετα των κλαδων επευφημουν
λεγοντες, Ὡσαννα τωι υιωι ∆αβιδ, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι κυριου. και
επειδη μη ισχυον οι Ἰουδαιοι επιτιμαν τοις οχλοις και τοις νηπιοις, ην γαρ παραδοξα τα
ορωμενα, παιδες και θηλαζοντα νηπια και μαθηται και οχλοι επευφημουντες και τον
υμνον ανακραζοντες αυτωι επεχειρουν την μεμψιν επιῤριπτειν, και φασιν προς αυτον,
Ἀκουεις τι ουτοι λεγουσιν; ο δε ετερος ευαγγελιστης φησι, Τινες εκ του οχλου ελεγον
αυτωι, Ἐπιτιμησον τοις μαθηταις σου, ωσανει οτι δυσφημεις, καταδεχομενος υμνον, ος
τωι θεωι μονωι αρμοζει, εκατεροι τον αυτον νουν εχοντες. προς ους ο κυριος φησι, τοις
μεν, Ναι, ουδεποτε ανεγνωτε, Ἐκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων κατηρτισω αινον,
διαῤρηδην φησας τον ογδοον εις αυτον ειρησθαι ψαλμον, εν ταυτωι και αινιξαμενος οτι
Ουχ αρπαζω τα τωι θεωι προσοντα. τουτο γαρ ειμι, καθα και ο αποστολος βοαι, Ουχ
αρπαγμον ηγησατο το ειναι ισα θεωι, αλλ' εαυτον εκενωσε 162 μορφην δουλου λαβων·
τοις δε παλιν ειπων, Μη θαυμαζετε περι των νηπιων και περι των μαθητων· ουτοι εαν
σιωπησωσι. οι λιθοι κεκραξονται. οι δε ειδοτες οτι γεγραπται, θεωρουντες δε και αυτοις
εργοις νηπια και θηλαζοντα παραδοξως κραζοντα τον υμνον, αναλογιζομενοι δε ως
δυνατον τωι ποιησαντι τα νηπια υπερ φυσιν ανακραζειν τον υμνον, δυνατον αυτωι και
τα αψυχα ποιησαι κραξαι, ευφημουντο αισχυνομενοι, βαβαι, δυναμις του δεσποτου
Χριστου, βαβαι, φιλανθρωπια, βαβαι, συγκαταβασις ευσπλαγχνος. πως δια της
διδασκαλιας ης ανελαβε δουλου μορφης ηξιωσε πραεως την εαυτου θεοτητα υποδειξαι.
δεχεσθαι τε εναγωγας υπο των ιδιων κτισματων, και αποκρινεσθαι ου μετ' οργης, αλλα
πραεως και ανεξικακως. ω μακροθυμιας υπερβολη, ω και του ∆αβιδ αξια, τοιαυτα
αξιωθεντος προειπειν. ετι γαρ λεγει και περι της ανθρωποτητος αυτου εν τωι αυτωι
ψαλμωι απο του, Τι εστιν ανθρωπος οτι μιμνησκει αυτου, εως τελους. οις μαρτυρει ο
θειος αποστολος Παυλος λεγων ουτως. Τον δε βραχυ τι παρα αγγελους ηλαττωμενον
βλεπομεν Ἰησουν δια το παθημα του θανατου δοξηι και τιμηι εστεφανωμενον. και παλιν,
Ου γαρ αγγελοις υπεταξεν ο θεος την οικουμενην την μελλουσαν, περι ης λαλουμεν.
αλλα τινι αυτην υπεταξεν, ω Παυλε; φησι, ∆ιεμαρτυρατο δε τις που λεγων, Τι εστιν
ανθρωπος οτι μιμνησκει αυτου; τουτωι υπεταξεν αυτην. 163 εν γαρ τωι υποταξαι αυτωι τα
παντα, φησιν, ουδεν αφηκεν αυτωι ανυποτακτον. ουτω τοις Ἑβραιοις πιστος ειρηκως τα
αυτα και τοις Ἕλλησι λεγει και φησι, Τους μεν χρονους της αγνοιας υπεριδων ο θεος τα
νυν παραγγελλει πασιν ανθρωποις παντας πανταχου μετανοειν, καθοτι εστησεν
ημεραν, εν ηι μελλει κρινειν την οικουμενην εν δικαιοσυνηι εν ανδρι ωι ωρισε, πιστιν
παρασχων πασιν, αναστησας αυτον εκ νεκρων. ομοιως και Πετρος, Ὅτι αυτος εστιν ο
ωρισμενος απο του θεου κριτης ζωντων και νεκρων. ομοιως παλιν ειπεν εις αυτον ο
∆αβιδ και τον τεσσαρακοστον τεταρτον ψαλμον, εν ωι παλιν και περι της θεοτητος
αυτου φαινεται λεγων και περι της ανθρωποτητος. οις μαρτυρει παλιν ο μακαριτης
Παυλος εν τηι προς Ἑβραιους επιστοληι λεγων ουτως. Προς δε τον Ἰησουν, ο θρονος σου
ο θεος εις τον αιωνα του αιωνος, ραβδος ευθυτητος, η ραβδος της βασιλειας σου. τουτο
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

31

περι της θεοτητος αυτου ειρηκως λεγει ευθεως και περι της ανθρωποτητος και φησιν,
Ἠγαπησας δικαιοσυνην και εμισησας αδικιαν· δια τουτο εχρισεν σε ο θεος ο θεος σου
ελαιον αγαλλιασεως παρα τους μετοχους σου. ου γαρ η θεοτης δια το αγαπησαι
δικαιοσυνην και μισησαι αδικιαν χριεται ουτε ολως 163.20 χριεται ουτε θεον εχει· αυτο
γαρ χρισμα θεος εστιν· αλλ' η ανθρωποτης αυτου χριεται ελαιον αγαλλιασεως, ινα ειπηι
τωι πνευματι τωι αγιωι, Παρα τους μετοχους αυτης, τουτεστιν παρα 164 παντας τους
χριστους. η γαρ θεοτης μετοχους αλλους ουκ εχει· εις γαρ εστιν θεος ο τε πατηρ και υιος
και το πνευμα το αγιον. η δε ανθρωποτης του Χριστου παντας τους ανθρωπους, μαλιστα
τους χριστους, εχει μετοχους· δια τουτο γαρ οτι παρα παντας εχρισθη η ανθρωποτης του
Χριστου χρισθεισα πνευματι αγιωι και δυναμει, οπερ ουδενι των αλλων χριστων
υπηρξεν, ουτως εξειπεν, Παρα παντας τους μετοχους σου. ολον δε αυτον τον ψαλμον
περι του Χριστου και της εκκλησιας ως επι βασιλεως νυμφιου και νυμφης βασιλιδος
εξειπων ετελεσεν. ομοιως δε και τον εκατοστον ενατον ψαλμον εις τουτο ειρηκεν. και
μαρτυρει αυτος ο κυριος λεγων προς Ἰουδαιους, Πως ουν ∆αβιδ εν πνευματι αγιωι
κυριον αυτον αποκαλει λεγων, Ειπεν ο κυριος τωι κυριωι μου, Καθου εκ δεξιων μου. ει
υιος αυτου εστιν, πως κυριος αυτου εστιν; το μεν κυριος αυτου ως θεον σαφως
προειπων, το δε Καθου εκ δεξιων μου σαφως τηι ανθρωποτητι αρμοζει. το γαρ Καθου τωι
μη καθεζομενωι λεγει· η δε θεοτης ιδρυται εις την οικειαν τιμην και δοξαν και
μακαριοτητα παρ' ετερου μειζονος μη επιτρεπομενη η προτρεπομενη εις τουτο· αλλ' η
ανθρωποτης του Χριστου υπο της ηνωμενης αυτηι αχωριστως θεοτητος επιτρεπεται
ακουουσα, Καθου εκ δεξιων μου, ωσανει εν τηι εμηι τιμηι. ουτε γαρ δεξια ουτε αριστερα
εχει ο θεος απεριγραφος υπαρχων, αλλα τουτο 165 αυτη λεγει, οτι Καθου εν τηι εμηι τιμηι,
ωσανει εις προσωπον εμον, ως εικων θεου παντι τωι κοσμωι δεικνυμενη. ουτω γαρ και
∆ανιηλ λεγει, Και αυτωι εδοθη η βασιλεια και η τιμη και η εξουσια, και τα λοιπα. αλλα
και αυτος ο κυριος φησιν, Ἐδοθη μοι εξουσια πασα εν ουρανωι και επι γης. παρακατιων
δε παλιν του αυτου ψαλμου φησιν περι της θεοτητος, Ἐκ γαστρος προ εωσφορου
εγεννησα σε· ωσανει του πατρος προς τον υιον κατα την θεοτητα λεγοντος οτι Προ
πασης της κτισεως ως απο γαστρος το ομοουσιον θελων σημαναι ουχ υστερον
προβαλων αλλ' εν εμαυτωι σε εχων αναρχως και απεραντως ως απο γαστρος εκ της
ημετερας ουσιας σε εξεγεννησα συνοντα και συνυπαρχοντα. Ειτα παλιν ευθεως και περι
της ανθρωποτητος δηλων φησιν, Ὤμοσε κυριος, και ου μεταμεληθησεται· συ ει ιερευς
εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ. ου γαρ η θεοτης ιερατευει, αλλα μαλλον
αυτη λατρευεται και τα ιερεια προσδεχεται. μεμνηται δε και της χρησεως ταυτης ο
αποστολος Παυλος εν τηι προς Ἑβραιους επιστοληι λεγων ουτως. Καθωσπερ Ἀαρων,
ουτω και ο Χριστος ουχ εαυτον εδοξασεν γενεσθαι αρχιερεα, αλλ' ο λαλησας προς
αυτον, Υιος μου ει συ· εγω σημερον γεγεννηκα σε. καθως και εν ετερωι λεγει, Συ ει
ιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ, παντα περι της ανθρωποτητος αυτου
εκλαβων. ουτως ουν και ο μακαριτης ∆αβιδ τους τεσσαρας τουτους ψαλ166 μους εις τον
δεσποτην Χριστον και μονον ειπεν. ου γαρ εκοινοποιει τα του δεσποτου Χριστου μετα
ετερων τινων, τα του δεσποτου μετα των δουλων, αλλ' ιδιαι τα του δεσποτου ως
δεσποτου εξειπεν, και τα των δουλων ως δουλων. οσα δε ετερα εξελαβον οι αποστολοι
εκ των ψαλμων ουχ ως εις αυτον κυριως ειρημενα εξελαβον, αλλ' ως αρμοζοντα τηι
υποθεσει, οιον, ∆ιεμερισαντο τα ιματια μου εαυτοις, και το, Ἔδωκαν εις το βρωμα μου
χολην, και το, Προωρωμην τον κυριον ενωπιον μου δια παντος, και, Ἀναβας εις υψος
ηιχμαλωτευσεν αιχμαλωσιαν, και οσα τουτοις ομοια, ως αρμοζοντα τηι υποθεσει αυτων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

32

εξελαβον· οιον εποιησε και ο μακαριτης Παυλος την χρησιν Μωυσεως την εν τωι
∆ευτερονομιωι μεταβαλων εις την ιδιαν υποθεσιν ως αρμοζουσαν, λεγων ουτως, Μη
ειπηις εν τηι καρδιαι σου, Τις αναβησεται εις τον ουρανον, τουτεστιν Χριστον καταγαγειν,
η Τις καταβησεται εις την αβυσσον, τουτεστι Χριστον εκ νεκρων αναγαγειν,
μεταφρασας την χρησιν ως αρμοδιαν εις την ιδιαν υποθεσιν. ουδε γαρ αρμοζουσι τα
λοιπα των ψαλμων εις τον δεσποτην Χριστον, εξ ων τινα εξελαβον, οιον εις το,
∆ιεμερισαντο τα ιματια μου εαυτοις, εικοστος πρωτος ψαλμος εστιν. λεγει ουν εις
αυτον, Μακραν απο της σωτηριας μου οι λογοι των παραπτωματων μου· οπερ
αναρμοστον και ασυμφωνον τηι θειαι γραφηι, και σαφης μανια περι του Χριστου εκλαβειν
το τοιουτον. επει δε 167 των τεσσαρων τουτων ψαλμων των εις τον δεσποτην Χριστον
ειρημενων ολοι δια ολου αυτωι αρμοζουσιν. ουτε γαρ, καθα και πρωην ειπαμεν,
εκοινοποιει ο μακαριος ∆αβιδ τα εις τον δεσποτην Χριστον λεγομενα μετα των
λεγομενων εις ετερους τινας. φαινεται γαρ και αυτος ο σωτηρ τουτο ποιων ηνικα
ενεκαλουν αυτωι οι Ἰουδαιοι λεγοντες, ∆ια τι εργαζηι εν σαββατωι; ος απεκρινατο λεγων,
Ὁ πατηρ μου εως αρτι εργαζεται, καγω εργαζομαι. οτε δε τοις μαθηταις αυτου
ενεκαλουν, φησιν, Ουκ ανεγνωτε τι εποιησεν ∆αβιδ, ως τους αρτους της προθεσεως
εφαγεν αυτος, ους ουκ εξεστι φαγειν ει μη τοις ιερευσι μονοις, διαῤρηδην τωι πατρι
εαυτον αντιδιαστελλων, τους μαθητας δε τοις προφηταις, ηγουν τοις ιερευσιν, ως
δουλους προς δουλους και ως υιον προς πατερα. ουτως ουν και ο προφητης ∆αβιδ τωι
πνευματι τωι αγιωι κινουμενος ουκ ανεμιξε χυδην τα της υποθεσεως του δεσποτου μετα
υποθεσεως δουλων, αλλ' ιδικως εις την υποθεσιν του δεσποτου τους τεσσαρας τουτους
ψαλμους ηξιωθη προειπειν και συνταξαι. τους δε αλλους παντας εις ετερων προσωπων
η πραγματων η ιστοριων κοινωφελη διδασκαλιαν τοις πασιν εκτιθεμενος. δια τουτο και
εμμελως και μετα ρυθμου αυτα εξειπεν, ινα ευκατοχα και ευμνημονευτα τοις πασιν ως
τερπνα γενωνται. και τουτο ευδηλον ως εν πασαις ταις εκκλησιαις του κοσμου ᾀδομενα
τα του ∆αβιδ ευρησομεν και σχεδον υπο παντων ανθρωπων μι168 κρων τε και μεγαλων
δια στοματος φερομενα και καθ' εκαστην ᾀδομενα και μελετωμενα και μνημονευομενα
πλειω των αλλων προφητων και γραφων. ∆ευτερος Ἑβραιων εβασιλευσε Σολομων υιος
∆αβιδ ετη μʹ. ομου δφϛʹ. αʹ, βʹ. Σολομων τον εν Ἱεροσολυμοις νεων οικοδομειν ηρξατο,
εχων εβδομηκοντα χιλιαδας αρματων αιροντων αρσιν και ογδοηκοντα χιλιαδας
λατομων εν τωι ορει, ον και συνετελεσεν ετεσιν οκτω. Και συναγεται ο πας χρονος απο
παʹ Μωυσεως, καθ' ο η εξ Αιγυπτου πορεια γεγονεν, επι Σολομωντα και την αρχην της
του ιερου κατασκευης εις ετη χλʹ. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ. Ουαφρης βασιλευων της Αιγυπτου
απεστειλε Σολομωντι εις βοηθειαν της οικοδομης του ιερου του εν Ἱεροσολυμοις
μυριαδας ηʹ, καθως ιστορει Ευπολεμος. θʹ, ιʹ. Σολομων εκβαλων τον Ἀβιαθαρ της
αρχιερωσυνης καθιστησι τον Βαρουχ, οντα εκ τοι γενους Ἐλεαζαρου. ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ. 169
Τυριων εβασιλευσε Θειραμος, ου την θυγατερα εγημε Σολομων, καθως ιστορει
Τατιανος. ιεʹ. Ἑβραιων αρχιερευς Ἀαρων. προεφητευε Σαδωκ, Ναθαν, και Ἀχιας ο
Σιλωνιτης και Σαμαιας υιος Ἐμβλας και ο Ἀδοχ. Ναθαν προφητευων ειπεν, Τι οτι ουκ
εγνωρισας τωι δουλωι σου τις καθησεται επι του θρονου του κυριου μου του βασιλεως.
ιϛʹ, ιζʹ. Σολομων μετα το οικοδομησαι αυτον τον οικον κυριου και οφθηναι αυτωι δις τον
θεον εκτισε πολεις εν τηι Ἰουδαιαι Ἀσουδ, Μαγδω, Γαζερ, Βεθωρων την ανω, Βαλαδαθ,
ετι μην και Θαμνωρ εν τηι ερημωι τηι νυν λεγομενηι Παλμυραι. πολλα δε και θαυμαστα
εργα ποιησας εν καιρωι γηρους αυτου το πονηρον επραξεν, και παρωργισε τον κυριον
επι τωι απατηθηναι αυτον απο της Ἱερισοης, και ωικοδομησε τα υψηλα τωι Χαμως
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

33

ειδωλωι Μωαβ και τωι Μελχωμ προσοχθισματι, τουτεστιν ειδωλωι υιων Ἀμμων, και τηι
Ἀσταρτηι, βδελυγματι Σιδωνιων. 170 ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ,
λαʹ, λβʹ, λγʹ. Ἀχιας ο Σιλωνιτης προεθεσπισε τωι Ἱεροβοαμ δουλωι Σολομωνος περι του
μελλειν αυτον των δεκα φυλων του Ἰσραηλ βασιλευειν. λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ. Τουτωι τωι ετει
Σολομων ηθελησεν ανελειν τον Ἱεροβοαμ. ο δε γνους απεδρασε προς Σουσακιμ βασιλεα
Αιγυπτου. και ην εκει εως ου απεθανεν Σολομων, και ελαβεν Ἱεροβοαμ την θυγατερα
Σουσακιμ εαυτωι γυναικα. ληʹ. Σολομων προφητευων ειπεν, Ἐνεδρευσωμεν τον δικαιον,
οτι δυσχρηστος ημιν εστιν· εναντιουται τοις εργοις ημων. επαγγελλεται γνωσιν εχειν
θεου, και παιδα κυριου εαυτον ονομαζει. λθʹ, μʹ. Μετα τελευτην Σολομωνος,
στασιασαντος του Ἰουδαιων εθνους, και της βασιλειας αυτων διαιρεθεισης, εν Σαμαρειαι
δεκα φυλων ηγειται του Ἰσραηλ Ἱεροβοαμ υιος Ναδαβ, δουλος ων Σολομωνος, εκ
φυλης Ἐφραΐμ, ετη κβʹ. Ἰουδα δε και Βενιαμιν εν Ἱερουσαλημ βασιλευει Ῥοβοαμ υιος
Σολομωντος, αις επωνυμον Ἰουδαια, δια το εκ φυλης Ἰου171 δα κρατειν τους βασιλεις·
οθεν και το παν εθνος την των Ἰουδαιων ειληφεν επωνυμιαν. Ἱεροβοαμ πρωτος
βασιλευει επι Ἰσραηλ ετη κβʹ. Ἀχιας ο Σιλωνιτης προεφητευεν, οστις ιματιον καινον
φορων, απαντησας τωι Ἱεροβοαμ εξιοντι απο Ἱερουσαλημ διεῤρηξεν το ιματιον αυτου
εις τμηματα ιβʹ, και ειπεν αυτωι, Λαβε σεαυτωι δεκα τμηματα, οτι διεῤρηξε κυριος την
βασιλειαν εκ χειρος Σολομωνος. και εβασιλευσεν επι Ἰσραηλ των δεκα φυλων εν Βεθηλ
και εν Σαμαρειαι και των περιξ, οι και Ἰσραηλ εκληθησαν. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Προφητευει
Ἀχιας ο Σιλωνιτης και Σαμαιας υιος Βαλαμει. ζʹ. Ἱεροβοαμ εβδομωι ετει της αυτου
βασιλειας παρωργισε τον κυριον επι ειδωλολατρειαι· ποιησας γαρ δαμαλεις χρυσας δυο
την μεν μιαν εθηκεν εις Βεθηλ, την δε ετεραν εις ∆αν. και κατεστησεν ιερεις εκ των
υιων Λευι· Ποιησατε εορτην τοις υιοις Ἰσραηλ εν Βεθηλ. αναβας επι το θυσιαστηριον, ο
επεποιηκει υψηλον. 172 παρεφανη αυτωι προφητης παραγενομενος εξ Ἰουδα λεγων,
Θυσιαστηριον θυσιαστηριον. ταδε λεγει κυριος ο θεος Ἰδου υιος τικτεται τωι οικωι ∆αβιδ,
Ἰωσιας ονομα αυτωι, και θυσει επι σε τους ιερεις των υψηλων τους επιθυοντας επι σοι,
και οστα ανθρωπων καυσει επι σε. και εδωκεν τερας λεγων, Τουτο το ρημα ο ελαλησε
κυριος, Ἰδου το θυσιαστηριον ρηγνυται, και εκχυθησεται η πιοτης η ουσα εν αυτωι.
Ἀκουσαντος δε του Ἱεροβοαμ ταυτα, και εκτειναντος την χειρα αυτου απο του
θυσιαστηριου, και ειρηκοτος συλλαβεσθαι τον προφητην, εξηρανθη η χειρ αυτου, και το
θυσιαστηριον εῤραγη. και η πιοτης εξεχυθη η εν αυτωι κατα το τερας, ο εδωκεν ο
ανθρωπος του θεου εν λογωι θεου. και ηξιου τον προφητην δεηθηναι του θεου, ινα
επιστρεψει η χειρ αυτου. και δεηθεντος απεκατεσταθη. και ηξιου τον προφητην φαγειν
αρτον· και ουκ ηθελησεν ο προφητης. και ουδ' ουτως επεστραφη προς κυριον, αλλα
μαλλον τοις ειδωλοις προσανειχεν, και πας ο βουλομενος επληρου την χειρα τουτου,
και εγινετο ιερευς των υψηλων. και του παιδος δε αυτου αῤρωστησαντος απεστειλε την
γυναικα αυτου ανω προς Ἀχιαν τον Σιλωνιτην προφητην· και ηκουσεν παρ' αυτου,
Τεθνηξεται ο υιος σου, και εξολοθρευθησεται του Ἱεροβοαμ ουρουντα προς τοιχον, και
τους εν τωι αγρωι τεθνηκοτας αυτου καταφαγεται τα πετεινα του ουρανου. 173 ηʹ, θʹ, ιʹ,
ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. Ῥοβοαμ υιος Σολομωντος εκ φυλης Ἰουδα
μαʹ [ενος καθετος] ενιαυτων βασιλευς τριτος του Ἰουδα ετη ιζʹ. ομου δφκγʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ.
Προεφητευσε Σαμαιας. εʹ, ϛʹ. Τουτωι τωι ετει Ῥοβοαμ βασιλεως Ἰουδα Σουσακιμ βασιλευς
Αιγυπτου παραλαβων Λιβυας και Αιθιοπας και Τρωγλοδυτας, αναβας εις Ἱερουσαλημ
εσυλησε τον ναον, λαβων τους εν αυτωι θησαυρους και τους θησαυρους Ῥοβοαμ και τα
δορατα τα χρυσα, α ελαβεν ∆αβιδ εκ χειρος των παιδων Ἀδρωζααρ βασιλεως Σουβα, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

34

τα οπλα τα χρυσα, α εποιησε Σολομων. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ. Ἔτι προεφητευσεν Ἀχιας ο
Σιλωνιτης και Σαμαιας υιος Ἐλαμι. ιβʹ, ιγʹ. Προεφητευσεν ο εν Βεθηλ οικων και ο επι
του θυσιαστηριου ηξιου τον προφητευσαντα τωι Ἱεροβοαμ δουλωι Σολομωνος ο αυ174
τος Ῥοβοαμ φαγειν αρτον, και μολις εφαγεν. φασιν τον Ἰωσηπον λεγειν απο
παραδοσεως αινον ειναι τον εν Βεθηλ, Και Ὀδηθ επι του θυσιαστηριου. ιδʹ, εʹ, ιϛʹ, ιζʹ.
Ῥοβοαμ εσχεν υιους κηʹ και θυγατερας επτα. Μετα Ἱεροβοαμ δευτερος εβασιλευσεν του
Ἰσραηλ Ναδαβ υιος αυτου ετη βʹ. ομου κδʹ αʹ, βʹ. Ναδαβ αναιρειται υπο Ἀσα βασιλεως
Ἰουδα εν Γαβαθων τηι των αλλοφυλων βασιλειαι. Μετα Ῥοβοαμ εβασιλευσεν του Ἰουδα
τεταρτος Ἀβιουδ υιος αυτου ετη γʹ. ομου δφκϛʹ. αʹ. Ουτος Ἀβιουδ ειδωλοις προσεχων
απωλεσε του λαου μυριαδας νʹ. βʹ. Προεφητευον Ἰαδωχ και Ἀνανιας. γʹ. Μετα Ναδαβ
τριτος εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Βαασα υιος Ἀχια ετη κδʹ. ομου μηʹ. 175 αʹ. Πεμπτωι ετει
του Ἀσα βασιλεως Ἰουδα Βαασα υιος Ἀχια επαταξε τον οικον Ἱεροβοαμ. και ουχ
υπελειπετο αυτωι πασα πνοη κατα το ρημα κυριου, ο ελαλησεν εν χειρι δουλου αυτου
Ἀχια του Σιλωνιτου προφητου περι των αμαρτιων του αυτου Ἱεροβοαμ. υστερον δε και
αυτος Βαασα επορευθη εν ταις αμαρτιαις Ἱεροβοαμ, ωι και προφητευει Ἰηου υιος
Ἀνανιου γενεσθαι τον οικον αυτου ως τον του Ἱεροβοαμ· και τον τεθνηκοτα αυτου εν
πολει οι κυνες καταφαγονται, τον δε εν τωι πεδιωι τα πετεινα του ουρανου. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ,
εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ. Ουτος Βαασα
επορευθη εν ταις αμαρτιαις Ἱεροβοαμ, ωι προφητευει Ἰηου υιος Ἀνανιου γενεσθαι τον
οικον αυτου ως τον οικον Ἱεροβοαμ· και τον τεθνηκοτα αυτου εν πολει οι κυνες
καταφαγονται, τον δε εν τωι πεδιωι τα πετεινα του ουρανου. Μετα Ἀβιουδ εβασιλευσε
πεμπτος των δυο φυλων Ἰουδα και Μανασση Ἀσα υιος αυτου ετη μδʹ. ομου δφοʹ. αʹ, βʹ,
γʹ, δʹ. Ἀρχιερευς ενατος Ἀχιμελεχ εγνωριζετο. 176 εʹ. Προεφητευσεν Ἰωηλ, ος και ειπεν,
Ἔσται εν ταις ημεραις εκειναις, εκχεω απο του πνευματος μου επι πασαν σαρκα
προφητευουσαν. και δωσω τερατα εν τωι ουρανωι ανω και επι της γης κατω. και μεθ'
ετερα ο αυτος ειπεν, Ἰδου εγω εμβαλω εις τα θεμελια Σιων λιθον πολυτελη, εκλεκτον,
ακρογωνιαιον, εντιμον εις τα θεμελια αυτης· και ο πιστευων επ' αυτωι ου μη
καταισχυνθηι, και θησω κρισιν εις ελπιδα. ϛʹ, ζʹ. Ζαραθ ο Αιθιοψ συμπαραλαβων Λιβυας
επεστρατευσεν εν τηι Ἰουδαιαι. εξελθων δε Ἀσα ετροπωσατο αυτον εν Γεραροις. ηʹ, θʹ.
Προεφητευσεν Ἀζαριας υιος Ἰοδηθ και Ἀνανιας. ιʹ, ιαʹ. Προεφητευσεν Ἀζαριας υιος
Ἰωδηθ και Ἀνανιας και Ζαχαριας υιος Ἰωδαε του ιερεως, ο το δρεπανον, οστις
προφητευων ειπεν, Τερπου και ευφραινου, θυγατηρ Σιων, διοτι ιδου ερχομαι, και
κατασκηνωσω εν μεσωι σου, λεγει κυριος, και καταφευξονται εθνη πολλα επι τον θεον
εν τηι ημεραι εκεινηι. ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. 177 Ἀσα βασιλευς Ἰουδα πολεμουμενος
υπο Βαασα βασιλεως Ἰσραηλ εμισθωσατο εις βοηθειαν τον υιον Ἄδερ βασιλεως Συριας.
Προεφητευεν Ἰηου. ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ. Προεφητευσεν Ἰηου. κδʹ, κεʹ. Προεφητευσεν
Ἀνανιας. κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ.
Μετα Βαασα τεταρτος εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ἠλα υιος αυτου ετη βʹ. ομου νʹ. αʹ, βʹ.
Τον Ἠλα ανελων Ζαμβρι ο παις αυτου βασιλευει επι Ἰσραηλ ημερας ζʹ, και τον οικον
Βαασα παταξας ουκ ειασεν αυτου ουρουντα προς τοιχον κατα το ρημα κυριου, ο
ελαλησεν εν χειρι Ἰηου υιου Ἀνανιου δια το αμαρτειν αυτον. γνους δε οτι ο λαος
ανηγορευσε τον Ἀμβρι, [εαυτον ανειλεν] Ἀμβρι εαυτον εμπρησας απεκτεινεν. Μετα Ἀσα
εβασιλευσεν του Ἰουδα εκτος Ἰωσαφατ υιος αυτου ετη κεʹ. ομου δφϟεʹ. 178 αʹ, βʹ
Προεφητευσεν Ἠλιας ο Θεσβιτης και Ἀβδιου υιος Ἀνανιου, ος και ειπεν οτι Ἐγγυς η
ημερα κυριου επι παντα τα εθνη· ον τροπον εποιησας, ουτως εσται σοι. ετι προεφητευον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

35

Ὀζιηλ υιος Ζαχαριου, Ἰηου υιος Ἀνανιου, Μιχαιας ο Μορασθητης, υιος Ἀμαλη· εφ' ου
ψευδοπροφηται Σεδεκιας υιος Χανααν, ο ποιησας εαυτωι κερατα σιδηρα και μανεις
επαταξε τον Μιχαιαν επι την σιαγονα. ετι προεφητευεν Ἐλιεζερ και αλλοι υʹ
ψευδοπροφηται και της αισχυνης υνʹ ψευδοπροφηται του Βααλ. γʹ, δʹ. Ἑβραιων
αρχιερευς Ἰωανναν. εʹ, ϛʹ. Προεφητευον Ἠλει, Ἀβδιου, Ὀζιηλ, Ἰηου, Μιχαιας. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ.
Ψευδοπροφηται Σεδεκιας, Ἐλιεζερ, και αλλοι τετρακοσιοι. ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ. Ἀνομβρια γεγονεν
εν τηι Παλαιστινηι επι ετη τρια και μηνας ϛʹ. ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. Ἑβραιων αρχιερευς
Ἀζαριας εγνωριζετο. 179 ιθʹ, κʹ, καʹ. Προεφητευεν Ἰεζεκιηλ ο του Ἐλιεζερ. κβʹ, κγʹ, κδʹ.
Ἰωσαφατ βασιλευς του Ἰουδα ανειλεν τους ιδιους αδελφους και εκ των αρχοντων του
λαου. κεʹ. Ἑβραιων του Ἰσραηλ εβασιλευσεν πεμπτος Ἀμβρι ετη βʹ. ομου ξβʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ,
εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. Μετα Ἰωσαφατ εβασιλευσεν εβδομος των δυο φυλων Ἰουδα και
Μανασση Ἰωραμ ο υιος αυτου εν Σαμαρειαι ετη ιʹ. ομου δχεʹ. αʹ. Ἑβραιων αρχιερευς
Ἀχιτωβ. βʹ. Ἰωραμ υιος Ἰωσαφατ ειδωλοις δουλευσας οικοδομησεν τα υψηλα και τα
αλση ομοιως τωι πατρι αυτου. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Ἠλιας εξ ανθρωπων απηλθεν. 180 ζʹ, ηʹ. Ἰωραμ
βασιλευς Ἰουδα ενοσησεν δεινως, ωστε τα εντερα αυτου φανηναι. θʹ. Προεφητευσεν
Ἀμως και Ἐλισσαιος. ιʹ. Ἰωναδαβ υιος Ῥηχαβ εγνωριζετο. Μετα Ἀμβρι εκτος υιος
Ἀχααβ, ων ετων λεʹ, εβασιλευσεν του Ἰσραηλ ετη κβʹ. ομου πδʹ. αʹ. Ὁ Ἀχααβ ουτος
ελαβε γυναικα την θυγατερα Ἰθωβαλου του Τυριων και Σιδωνιων βασιλεως, ηι ονομα
Ἰεζαβελ. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ. Ἀχααβ εβδομωι ετει της βασιλειας αυτου δια την γυναικα
αυτου Ἰεζαβελ εδουλευσεν τωι Βααλ, και τοις ειδωλοις προσανεχων παρωργισεν κυριον
τον θεον· ωιτινι Ἠλιας ο Θεσβιτης προεφητευσεν του μη γενεσθαι υετον επι την γην επι
ετη γʹ και μηνας ϛʹ. αναχωρησας δε ο Ἠλιας κατα ανατολας, και καθισας εν τωι
χειμαῤρωι Χοῤραδ τωι επι προσωπον του Ἰορδανου, ωστε εξ αυτου πινειν, τροφη αυτωι
δια κορακων εχορηγειτο. και χηραι δε 181 τινι δια λιμον μελλουσηι αμα τωι εαυτης υιωι
τελευταν την υδριαν του αλευρου και τον καψακην του ελαιου εις επαρκειαν του λιμου
ανεξαλειπτα εποιησεν. ανεστησεν δε αυτης και το παιδιον τεθνηκοτα. μετα δε το
πληρωθηναι τον χρονον της αβροχιας εκ κελευσεως θεου ερχεται προς αυτον Ἀχααβ,
ινα υετος γενηται. και λεγει τωι Ἀχααβ, ζηλωι θεου κινηθεις, συναχθηναι παντα τον
Ἰσραηλ και τους προφητας του Βααλ υνʹ και τους προφητας της αισχυνης υʹ εις το ορος
το Καρμηλιον. αιτησας δε βοας δυο ειπεν οπως οι προφηται της αισχυνης
προσευξαμενοι τοις θεοις αυτοματως πυρι αναλωσουσιν τα υποκειμενα. και ως
θυσαντες τοις θεοις αυτων ουδεν ηνυον αχρι μεσημβριας, ο αυτος προφητης ετερον
βουν θυσας, υδωρ επικλυσας ηυξατο τωι θεωι, και πυρ απ' ουρανου κατελθον απαντα
καταναλωσεν. και ουτως υπηκοον τον Ἀχααβ ποιησας τους ψευδοπροφητας
εθανατωσεν, και ο υετος επεκλυσε την γην. αναχωρησαντος δε αυτου εως ορους Χωρηβ
και ∆αμασκου, και ασιτου διαρκεσαντος ημερας τεσσερακοντα, προστασσεται παρα θεου
χρισαι τον Ἀζαηλ βασιλεα της Συριας και τον Ἰηου υιον Ναμεσση επι Ἰσραηλ και τον
Ἐλισσαιον εις προφητην. και επανελθοντος αυτου παλιν προς Ἀχααβ ηλεγξεν αυτον επι
τηι συμφοραι του φονου Ναβουθε δια κηπον, ον επι ψευδομαρτυριαι λιθοις απεκταγκει,
επαγγειλαμενος τωι οικωι αυτου παντι ολεθρον εσεσθαι· ο και γεγονεν. 182 ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ,
ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ. Ἦσαν ψευδοπροφηται Ἐζεκιας και Ἐλιεζερ και αλλοι υʹ. ιεʹ. Των αλλοφυλων
συναχθεντων επι Ἰωσαφατ βασιλεα Ἰουδα πολεμησαι τον Ἰουδαν, ενεδρον εδωκεν εις
αυτους ο θεος, και ανεστησαν και εφονευσαν αλληλους, και διεσωθη Ἰωσαφατ και
Ἰουδας. ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. Ἀχααβ ο βασιλευς Ἰσραηλ συμβαλων τωι Ἄδερ βασιλει
Συριας εις πολεμον αναιρειται. Μετα Ἰωραμ ογδοος εβασιλευσεν των δυο φυλων Ἰουδα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

36

και Μανασση Ὀχοζιας υιος αυτου ετος ενα. ομου δχϛʹ. αʹ. Προεφητευσεν Ἐλισσαιος και
Ἀβδαναΐ. Ἰηου ανειλεν τον Ἰωραμ και τον Ὀχοζιαν και τους οʹ υιους Ἀχααβ και την
Ἰεζαβελ. Μετα Ἀχααβ εβδομος εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ὀχοζιας υιος αυτου ετη βʹ. ομου
πϛʹ. αʹ, βʹ. Ουτος Ὀχοζιας ειδωλοις προσανεχων και αῤρωστιαι περιπε183 σων δεινηι,
επεμψεν επερωτησαι τον Βααλ προσοχθισμα θεον Ἀκκαρων, γνωναι ποθων ει ζησεται
και αναστησεται εκ της αῤρωστιας αυτου. ο δε Ἠλιας απαντησας τοις παισιν αυτου εφη
μη ανιστασθαι αυτον. και χολεσας απεστειλεν προς Ἠλιαν τρεις πεντηκονταρχους,
οπως αυτον εκ του ορους καταγαγωσι. των δε δυο εν πυρι καυθεντων ο τριτος δεηθεις
αυτου κατεβη. και ελθων προς Ὀχοζιαν ειπεν αυτωι, Ἐπειδη ουκ επεστρεψας προς ελθων
προς Ὀχοζιαν ειπεν αυτωι, Ἐπειδη ουκ επεστρεψας προς κυριον τον θεον, αλλ' ειδωλοις
επεμψας επερωτησαι, ου καταβησηι απο της κλινης, αλλ' αποθανηις. και απεθανεν εν τηι
κλινηι κατα το ρημα κυριου, ο ελαλησεν εν χειρι Ἠλιου του δουλου του θεου. Μετα
Ὀχοζιαν εβασιλευσεν του Ἰουδα και Μανασση η μητηρ αυτου Γοθολια, γυνη Ἰωραμ, ετη
ϛʹ. ομου δχιβʹ. αʹ, βʹ. Γοθολια μητηρ Ὀχοζιου, θυγατηρ Ἀχααβ, εφονευσεν τα τεκνα του
υιου αυτης Ὀχοζιου. εκ γαρ του γενους ην αυτη Ἀχααβ βασιλεως Ἰσραηλ του
καταραθεντος. γʹ. Γοθολια καθειλε τον οικον του θεου τον εν Ἱερουσαλημ, και
ελατρευσεν τοις Βαλιειμ. δʹ.
184 Ἰωναδαβ υιος Ῥηχαβ εγνωριζετο, και Ἐλισσαιος προεφητευεν. Ἑβραιων
αρχιερευς Σαδουκ. εʹ. Ἐλισσαιος προεφητευεν και Ἀβδαναι και Ἰηου και Ὀζιηλ. ϛʹ. ϛʹ.
Ἰωσαβεχ, γυνη Ἰωδαε του αρχιερεως, αδελφη Ὀχοζιου, εκλεψεν Ἰωας τον υιον Ὀχοζιου
του αδελφου αυτης, και τουτωι περιεθηκεν Ἰωδαε αρχιερευς το βασιλειον, ανελων την
Γοθολιαν. Μετα Ὀχοζιαν ογδοος εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ἰωραμ αδελφος αυτου
Ὀχοζιου ετη ιβʹ. ομου ϟηʹ. αʹ, βʹ. Ἀζαηλ υιου Ἄδερ, βασιλεως Συριας, πολιορκουντος
τους εις Σαμαρειαν επι Ἰωραμ αδελφον Ὀχοζιου, βασιλεα Ἰσραηλ, λιμος βαρυς γεγονεν
επι ετη επτα, ως κεφαλην ονου νʹ σικλων πεπρασθαι και τεταρτον μετρον κοπρου
περιστερας πεντε σικλων εσθιειν αυτους, ετι μην και τα εαυτων τεκνα φαγειν τινας δια
τας απιστιας αυτων και τας ασεβειας των πραξεων αυτων, και ανταποδοσεις αυτοις
επηνεχθησαν δικαιως. γʹ, δʹ, εʹ. εʹ ετει του Ἰωραμ βασιλεως Ἰσραηλ Ἠλιας ο προφητης
συν 185 τωι Ἐλισσαιωι επι τον Ἰορδανην πορευθεις, τηι μηλωτηι παταξας το υδωρ
διεστησεν ενθεν και ενθεν, και διηλθον αμφοτεροι δια ξηρας. ειπεν τε τωι Ἐλισσαιωι
αιτησαι ο εαν θεληις. ο δε διπλασιον ηξιωσε σχειν πνευμα ου ειχεν Ἠλιας. και ειπεν
αυτωι Ἠλιας, Ἕως αν ιδηις με αναλαμβανομενον, εσται ουτως. και αναληφθεντος Ἠλιου
αρματι πυρινωι, θεασαμενος Ἐλισσαιος ειπεν περι αυτου, Ἅρμα Ἰσραηλ και ιππευς
αυτου. και υπεστρεψεν πνευματος αγιου πλησθεις, και δις τηι μηλωτηι παταξας τον
Ἰορδανην παρηλθεν αυτον δια ξηρας. ετι δε και τα υδατα πονηρα οντα και ατεκνουντα
εν Ἱεριχω μετεβαλεν, επικαλεσαμενος τον θεον. Ἐλθων δε εις Βεθηλ λιθοις υπο
παιδαριων εβαλλετο, καταπαιζομενος εις φαλακροτητα υπ' αυτων· και ιδων αυτα
κατηρασατο αυτα εν ονοματι κυριου, και εξελθουσαι δυο αρκοι εκ του δρυμου
διεῤρηξαν εξ αυτων μβʹ. εκειθεν ηλθεν εις το Καρμηλιον ορος, κακειθεν εις Σαμαρειαν.
αλλα μην και γυναικος τινος προσελθουσης αυτωι οχλουμενης υπο δανειστων αυτης,
και των υιων αυτης εις δουλειαν ελκομενων, πυθομενος τε εχειν αυτην εις αγγος βραχυ
τι ελαιου, προσεταξεν αυτηι εις αγγεια παμπολλα εχειν αυτο. και πληρωθεντων αυτων
ελαιου, απεδοτο το χρεος, και συν τοις παισιν ηλευθερωθη. ο δε αυτος εις Σω186 μαν
παιδαριου τελευτησαντος, ζωντα απεδωκεν τηι μητρι. και εις Γαλγαλα παραγενομενος,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

37

και λιμου οντος εκεισε, λεβητα μεγαν επιστησας εποιησεν αυτοις τροφην. και
συναξαντων τινων απο αγριων αμπελων αμανιτας θανασιμους και εψησαντων,
αρχομενων τε εσθιειν, ανεβοησαν θανατουσθαι· αυτος δε αλευρα ολιγα εμβαλων
διεσωσεν αυτους εκ τε θανατου και λιμου. ϛʹ. Προεφητευον Ἀμως και Ἐλισσαιος. ζʹ, ηʹ,
θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. Μετα Γοθολιαν εβασιλευσεν των δυο φυλων Ἰουδα και Μανασση Ἰωας υιος
Ὀχοζιου ετη μʹ. ομου δχνβʹ. αʹ, βʹ. Ἰωδαε παρ' Ἑβραιοις αρχιερευς εγνωριζετο, μονος
μετα Μωυσεα βιωσας ετη ρλʹ. γʹ, δʹ. Ἰωας ουτος ανωικοδομησε τον οικον του θεου τον εν
Ἱερουσαλημ, ερημωθεντα υπο Γοθολιας, και ποιησας το ευθες ενωπιον κυριου,
κατακοψας τε τα ειδωλα Ἱερουσαλημ και Ματθαν τον ιερεα του Βααλ μονωτατος κατ'
ενωπιον του θυσιαστηριου αποκτεινας, των μετεωρων ουκ απεστη, θυων αυτοις και
θυμιων. 187 ωι και επιστρατευσας Ἀζαηλ υιος Ἄδερ βασιλευς Συριας, εις πολεμον, και
λαβων παρ' αυτου χρυσιον τε και αργυριον υπεστρεψεν εν Ἱερουσαλημ παρακληθεις. εʹ,
ϛʹ. Ἐλισσαιος και Ζαχαριας υιος Ἰωδαε του αρχιερεως ο το δρεπανον προεφητευον και
Ὀζιηλ και Ἐλεαζαρ. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. Ζαχαριας ο προφητης, υιος Ἰωδαε του αρχιερεως,
ανηιρεθη υπο Ἰωας υιου Ὀχοζιου, βασιλεως Ἰουδα, ιβʹ ετει της βασιλειας αυτου, μεταξυ
του θυσιαστηριου, δια το ελεγχειν αυτον την ασεβειαν του τε βασιλεως και του λαου
των Ἰουδαιων. ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ. Ἀζαηλ βασιλευς Συριας επιστρατευσας τωι Ἰωας
ανειλεν πλειστον οχλον του λαου κατα το ρημα Ἐλισσαιου του προφητου. ιηʹ, ιθʹ, κʹ,
καʹ. Ἀζαηλ επιβας τηι Ἱερουσαλημ ημελλεν αυτην πολιορκειν. γνους δε Ἰωας οτι
επολεμησεν τον Ἰσραηλ, ελαβεν παντα τα αγια και το χρυσιον, και απεστειλε τωι Ἀζαηλ,
και λαβων ανεχωρησεν. κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ. Ἰωας ησεβησεν. 188 κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ,
λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ. Μετα Ἰωραμ ενατος εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ἰηου
υιος Ναμεσσει ετη κηʹ. ομου ρκϛʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Ἐλισσαιος ο προφητης θεσπιζει τωι
Ἰωαχαζ περι της βασιλειας αυτου και κακων ων επαξει τωι Ἰσραηλ βασιλευων. ζʹ, ηʹ, θʹ,
ιʹ, ιαʹ. Ἰωδαε παρ' Ἑβραιοις αρχιερευς εγνωριζετο, ος μονος μετα Μωυσεα εβιωσεν ετη
ρκʹ. ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ. Ἰηου ο βασιλευς Ἰσραηλ προσεκυνησεν ταις δαμαλεσι ταις χρυσαις αις
εποιησεν Ἱεροβοαμ εν Βεθηλ και εν ∆αν τηι νυν λεγομενη Πανεαδι. ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ,
καʹ. Ἀζαηλ βασιλευς Συριας επορθησε τον Ἰσραηλ. κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ. Μετα
Ἰωας εβασιλευσεν της Ἰουδαιας ιαʹ Ἀμεσσιας υιος αυτου ετη κθʹ. ομου δχπαʹ. αʹ.
Ἀμεσσιας βασιλευς Ἰουδα, κεʹ ων ετων, επιστρατευσας τοις 189 εξ Ἰσραηλ και τοις υιοις
Σηειρ ετροπωσατο αυτους, και λαβων τους θεους αυτων ηγαγεν εις Ἱερουσαλημ. βʹ, γʹ,
δʹ, εʹ, ϛʹ. Ἀζαηλ βασιλευς Συριας απεθανεν, και αντ' αυτου εβασιλευσεν ο υιος Ἄδερ. ζʹ.
Ἰωνας ο προφητης, υιος Ἀμαθι, υπο του κητους καταποθεις, και τρισιν ημεραις εν τηι
κοιλιαι αυτου φυλαχθεις, απεπτυσθη θεου βουλησει, ος και ειπεν, Ἤμην Ἰωνας εν τηι
κοιλιαι του κητους τρεις ημερας και τρεις νυκτας, και προσηυξαμην προς κυριον τον
θεον μου εκ της κοιλιας του κητους, και ειπον, Ἐβοησα εν θλιψει μου προς κυριον τον
θεον μου, και επηκουσεν εκ κοιλιας ᾅδου κραυγης μου. απεῤριψε με εις βαθη καρδιας
θαλασσης, ποταμοι εκυκλωσαν με. παντες οι μετεωρισμοι σου και τα κυματα σου επ' εμε
διηλθον. και εγω ειπα, Ἀπωσμαι απο οφθαλμων σου. αρα προσθησω του επιβλεψαι προς
ναον αγιον σου. περιεχυθη μοι υδωρ πολυ εως ψυχης μου, και αβυσσος εκυκλωσε με
εσχατη. εδυ η κεφαλη μου εις σχισμας ορεων, κατεβην εις γην, ης οι μοχλοι αυτης
κατοχοι αιωνιοι, και ανεβη εκ φθορας η ζωη μου, κυριε ο θεος μου. εν τωι εκλειπειν την
ψυχην μου απ' εμου του κυριου εμνησθην, και ελθοι προς σε η προσευχη μου προς ναον
αγιον σου. φυλασσοντες ματαια και ψευδη 190 ελεον αυτων εγκατελιπον. εγω δε μετα
φωνης αινεσεως θυσω σοι, παντα οσα ηυξαμην αποδωσω σοι σωτηριον τωι κυριωι. και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

38

προσεταγη τωι κητει, και εξεβαλε τον Ἰωναν επι την ξηραν. Ἱστορει Ἰωσηπος εν ενατωι
της αρχαιολογιας τον Ἰωναν καταποθεντα απο του κητους εν τωι Ευξεινωι Ποντωι μετα
τρεις ημερας και τρεις νυκτας εκβρασθηναι ζωντα. ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ. Ἰωας βασιλευς
Ἰσραηλ συμβαλων τωι Ἀμεσσιαι εις πολεμον αιχμαλωτον αιρει τον Ἀμεσσιαν, και του
τειχους Ἱερουσαλημ καθειλεν υʹ πηχεις. ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. Προεφητευον Ὡσηε, Ἀμως,
Ἰωνας και Ναουμ. Ἀμως προφητευων ειπεν, Ἑτοιμαζου του επικαλεισθαι τον θεον σου
Ἰσραηλ, διοτι ιδου στερεων ουρανον και κτιζων παν πνευμα και απαγγελλων εις
ανθρωπον τον λογον αυτου. ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ. Ἀμεσσιας
βασιλευς Ἰουδα ανηιρεθη υπο των ιδιων εις Λαχεις. Μετα Ἰηου δεκατος εβασιλευσεν του
Ἰσραηλ Ἰωαχαζ ετη ιζʹ. ομου ρμγʹ. αʹ, βʹ. 191 Ἀζαηλ βασιλευς Συριας ηβουληθη
επιστρατευσαι τωι Ἰωας βασιλει Ἰουδα. και επιστρατευσας τωι Ἰωαχαζ βασιλει Ἰσραηλ,
εν πρωτοις εξεθλιψεν αυτον πασας τας ημερας της ζωης αυτου. γʹ, δʹ, εʹ. Ἐλισσαιος ο
προφητης μετηλλαξε τον βιον προφητευσας ετη μʹ. ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ,
ιζʹ. Ἐν τωι ταφωι Ἐλισσαιου του προφητου ριφεις εν τοις οστεοις αυτου νεκρος τις απο
των μονοζωνων των Μωαβιτων ανεζησε θεου βουλησει. Μετα Ἀμεσσιαν βασιλευς ιβʹ
των δυο φυλων Ἰουδα και Βενιαμην Ὀζιας ο και Ἀζαριας υιος αυτου ετη νβʹ. ομου
δψλγʹ. αʹ. Ὀζιας ο και Ἀζαριας υιος Ἀμεσσιου και Τελεχιας ων ετων ιϛʹ εβασιλευσεν. βʹ,
γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ. Προεφητευον Ὡσηε υιος Βεηρει, Ἀμως και Ἰωνας ο του
Ἀμαθει εκ Γοφερ. ιδʹ. Ὀζιας βασιλευς Ἰουδα πολεμωι καθειλεν τα τειχη Γεθ και 192
Ἀζωτου και Ἰαμνιας. επολεμησε δε και τους Ἄραβας τους κατοικουντας Πετραν. ιεʹ, ιϛʹ.
Ὀζιας ο και Ἀζαριας εισηλθεν εις το ιερον του θεου θυμιασαι· κωλυθεις δε υπο Ἀζαριου
του ιερεως, και μη βουλομενος αναχωρησαι, ελεπρωθη ολος παραχρημα, οντος
αρχιερεως Ἀζαριου. ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ. Πρωτος Ἀμως ο προφητης τα περι
της του Ἰσραηλ αιχμαλωσιας θεσπιζει προ δυο ετων του σεισμου. κϛʹ, κζʹ. Σεισμος μεγας
γεγονεν εν Ἱερουσαλημ και οληι τηι Ἰουδαιαι Ὀζιου του και Ἀζαριου βασιλεως Ἰουδα
εισελθοντος εις το αγιασμα του θυσιαστηριου, και λεπρωθεντος αυτου, εξεχυθη η
πιοτης του θυσιαστηριου, του σεισμου γενομενου. κηʹ, κθʹ, λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ,
λζʹ, ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ, μβʹ, μγʹ, μδʹ, μεʹ. Τουτωι τωι ετει Ἠσαΐας υιος Ἀμως ηρξατο
προφητευειν, και Ὡσηε υιος Βεηρει και Ναουμ. Ἠσαΐας προφητευων ειπεν, Ἰδου κυριος
ερχεται επι νεφελης κουφης. Ὡσηε ειπεν προφητευων, Ἐν εκεινηι τηι ημεραι ουκ εσται
φως, και ψυχος και παγος εσται μιαν ημεραν. και η ημερα 193 εκεινη γνωστη τωι κυριωι,
και ουχ ημερα και ου νυξ, και προς εσπεραν εσται φως. Ναουμ προεφητευσε λεγων,
Ἀνεβη ο εμφυσων εις προσωπον σου, εξαιρουμενος σε εκ θλιψεως, σκοπευσον οδον,
κρατησον οσφυος, ανδριζου τηι ισχυι σφοδρα, διοτι απεστρεψε την υβριν Ἰακωβ, καθως
υβριν του Ἰσραηλ. μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ, νʹ. Την αʹ Ὀλυμπιαδα ο Ἀφρικανος κατα Ἰωαθαμ
Ἑβραιων του Ἰουδα βασιλεα συναγει. και ο ημετερος δε κανων κατα τον αυτον
παριστησιν. γραφει δε ο Ἀφρικανος ωδε προς λεξιν. Αισχυλος ο Ἀγαμηστορος ηρξεν
Ἀθηναιων δια βιου ετη κγʹ, εφ' ου Ἰωαθαμ εβασιλευσεν εν Ἱερουσαλημ. Και ο ημετερος
δε κανων λεγει, επι της πρωτης Ὀλυμπιαδος τον Ἰωαθαμ βασιλεα Ἰουδα συνειληφεν.
ναʹ ετει Ὀζιου του και Ἀζαριου βασιλεως Ἰουδα πρωτη Ὀλυμπιας ετεθη υπο Ἰφιτου,
καθ' ην προεφητευον Ἠσαΐας υιος Ἀμως, Ὡσηε ο του Βεηρει, Ἰωηλ ο του Βαθουηλ,
Ὠδηδ, και Μιχαιας ο Μορασθιτης. Ἡ πρωτη Ὀλυμπιας ηχθη παρα τοις Ἕλλησιν, ητις
εστιν τετραετηρις. 194 αʹ Ὀλυμπιας. ναʹ. νβʹ. Και ουτος Ὀζιας ο και Ἀζαριας ποιησας το
ευθες ενωπιον κυριου ετελευτησεν. Μετα Ἰωαχαζ ιαʹ εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ἰωας
υιος αυτου ετη ιϛʹ. ομου ρνθʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. Ἰωας βασιλευς Ἰσραηλ ετροπωσατο τον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

39

Ἰουδαν, και συνελαβετο τον Ἀμεσσιαν βασιλεα Ἰουδα, και καθειλεν του τειχους
Ἱερουσαλημ τρεις πηχεις, και σκυλευσας την Ἱερουσαλημ ανεχωρησεν εις Σαμαρειαν.
ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ. Μετα Ὀζιαν τον και Ἀζαριαν εβασιλευσεν των δυο
φυλων Ἰουδα και Βενιαμιν Ἰωαθαμ υιος αυτου ετη ιϛʹ. ομου δψμθʹ. αʹ. Ἠσαΐας θειας
ορασεως ηξιωθη. βʹ. Ἦν αρχιερευς Ουριας. Προεφητευον Ἠσαΐας, Ὡσηε, Ἰωνας, και
Μιχαιας ο Μορασθιτης, Ἰωηλ ο του Βαθουηλ, και Ὠδηδ. 195 Μιχαιας προεφητευσεν
λεγων, Ἐξελευσεται νομος και λογος κυριου εξ Ἱερουσαλημ, και κρινει ανα μεσον λαιον
πολλων, και ελεγξει εθνη ισχυρα. και μεθ' ετερα. Και συ Βηθλεεμ, οικος του Ἐφραθα,
ολιγοστος ει του ειναι εν χιλιασιν Ἰουδα. εκ σου μοι εξελευσεται του ειναι εις αρχοντα
του Ἰσραηλ. και αι εξοδοι αυτου απ' αρχης εξ ημερων αιωνος. Ἰωηλ προεφητευσε
λεγων, Ἐν ταις ημεραις εκειναις εκχεω απο του πνευματος μου, και δωσω τερατα εν τωι
ουρανωι και σημεια επι της γης αιμα και πυρ και ατμιδα καπνου, ο ηλιος
μεταστραφησεται εις σκοτος και η σεληνη εις αιμα, πριν η ελθειν την ημεραν κυριου
την μεγαλην και επιφανη. και εσται. πας ος αν επικαλεσηται το ονομα κυριου,
σωθησεται. βʹ Ὀλυμπιας. γʹ. Τουτωι τωι ετει εγεννηθησαν Ῥωμος και Ῥημος οι κτισαντες
την Ῥωμην. δʹ, εʹ, ϛʹ. γʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. 196 Ἰωαθαμ τας εν τωι ναωι στοας ιδρυσεν· η
ανατολικη γαρ μονη στοα υπο Σολομωντος ιδρυθη. ηʹ, θʹ. Προεφητευεν Ναουμ. τα δε υπ'
αυτου προφητευθεντα περι της Νινευη συνεβη μετα ετη ρμδʹ. ιʹ. δʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ.
Ἰωαθαμ πλειστα ωικοδομησεν εν Ἱερουσαλημ. ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ. εʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ, ιϛʹ. Μετα
Ἰωας ιβʹ εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Ἱεροβααλ υιος αυτου ετη μαʹ. ομου ςʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ,
ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ,
λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ, λεʹ, λϛʹ, λζʹ, ληʹ, λθʹ. Ἐν ημεραις Ὀζιου του και Ἀζαριου βασιλεως
Ἰουδα και Μανασση και εν ημεραις Ἱεροβααλ βασιλεως Ἰσραηλ εξαπε197 στειλεν
Ἀμεσσιας ο ιερευς Βεθηλ προς Ἱεροβααλ βασιλεα Ἰσραηλ λεγων. Συστροφας ποιειται
κατα σου Ἀμως εν μεσωι οικου Ἰσραηλ, και ου μη δυνησεται η γη υπενεγκειν απαντας
τους λογους αυτου. διοτι ταδε λεγει Ἀμως, Ἐν ρομφαιαι τελευτησει Ἱεροβααλ, ο δε
Ἰσραηλ αιχμαλωτος αχθησεται απο της γης αυτου. και ειπεν Ἀμεσσιας προς Ἀμως, Ὁ
ορων βαδιζε. εκχωρησον εις γην Ἰουδα, και εκει καταβιου. και εκει προφητευσεις· εις δε
Βεθηλ ουκετι ου μη προσθηις του προφητευσαι, οτι αγιασμα βασιλεως εστιν, οτι οικος
βασιλειας εστιν. και απεκριθη Ἀμως και ειπεν προς Ἀμεσσιαν, Ουκ ημην προφητης εγω
ουδε υιος προφητου, αλλ' η αιπολος ημην και κνιζων συκαμινα, και ανελαβεν με κυριος
εκ των προβατων, και ειπε κυριος προς με, Βαδιζε, προφητευσον επι τον λαον μου
Ἰσραηλ. και νυν ακουε λογον κυριου, Συ λεγεις, μη προφητευε επι Ἰσραηλ, και ου μη
οχλαγωγησετε επι τον οικον Ἰακωβ. δια τουτο ταδε λεγει κυριος, Ἡ γυνη σου εν τηι
πολει πορνευσει και οι υιοι σου και αι θυγατερες σου εν ρομφαιαι πεσουνται, και η γη
σου εν σχοινιωι συμμετρηθησεται, και συ εν γηι ακαθαρτωι τελευτησεις. ο δε Ἰσραηλ
αιχμαλωτος αχθησεται απο της γης αυτου, ουτως εδειξε μοι κυριος. ιδου αγγος ιξευτου,
και ειπεν. Τι συ βλεπεις, Ἀμως; και ειπα, Ἄγγος ιξευτου. και ειπε κυριος προς με, Ἥκει
το περας επι τον λαον μου Ἰσραηλ, ουκετι ου μη προσθω του παρελθειν αυτον, και
ολολυξει τα φατνω198 ματα του ναου εν τηι ημεραι εκεινηι, λεγει κυριος. και μετα
βραχεα, Ἐν τηι ημεραι εκεινηι αναστησω την σκηνην ∆αβιδ την πεπτωκυιαν και
ανοικοδομησω τα πεπτωκοτα αυτης και τα ανεσκαμμενα αυτης αναστησω, και
ανοικοδομησω αυτην, καθως αι ημεραι του αιωνος, οπως εκζητησωσι με οι καταλοιποι
των ανθρωπων, και παντα τα εθνη, εφ' ους επικεκληται το ονομα μου επι αυτους. λεγει
κυριος ο ποιων ταυτα. μʹ, μαʹ. Μετα Ἱεροβααλ ιγʹ εβασιλευσεν του Ἰσραηλ Μαναημ ετη
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

40

ιβʹ. ομου σιβʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. Φουλ βασιλευς Ἀσσυριων επιβας τηι Σαμαρειαι. λαβων παρα
Μαναημ του βασιλεως Ἰσραηλ α ταλαντα αργυριου, ανεχωρησεν. ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ.
Ἐν ταις ημεραις Μαναημ βασιλεως Ἰσραηλ, ηγουν των δεκα φυλων, ανεβη Φουλ
βασιλευς Ἀσσυριων επι την γην, και εδωκεν αυτωι Μαναημ μ ταλαντα αργυριου του
ειναι χειρα αυτου μετ' αυτου, διαγραψας τον λαον και παντα δυνατον, και λαβων το
αργυριον ο Ἀσσυριος υπεστρεψεν εις την χωραν αυτου. Μετα Μαναημ ιδʹ εβασιλευσεν
του Ἰσραηλ ο υιος αυτου Φακεειας ετη ιβʹ. ομου σκδʹ. 199 αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ.
Ἑβραιων του Ἰσραηλ ιδʹ Ζαχαριας μηνας ϛʹ. μεθ' ον ιεʹ Σελουμ μηνα αʹ. μεθ' ον Φακεειας
υιος Μαναημ ετη ιʹ. ιαʹ, ιβʹ. Ουτος Φακεειας επιβουλευθεις υπο Φακεε υιου Ῥομελιου
του τριστατου αυτου απεθανεν, και εβασιλευσεν αντ' αυτου ο ειρημενος Φακεε υιος
Ῥομελιου ιεʹ του Ἰσραηλ ετη λʹ. ομου σνδʹ. αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ,
ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ, κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ. Ἐν ταις ημεραις Φακεε ανεβη
Θεγλαθ Φανασσαρ βασιλευς Ἀσσυριων, και ελαβε την Ἀιν και την Βεδμαλχα και την
Ἀινων και την Κενεξ και την Ἀσωρ και την Γαλααδ και την Γαδδι και την Γαλιλαιαν
πασαν και την γην Νεφθαλειμ, και απυκισεν αυτους εις Ἀσσυριους. ειτα μετα ταυτα
πολεμησας Φακεε υιος Ῥομελιου αμα τωι Ῥαασσων βασιλει Ἀσσυριας κατα της
Ἱερουσαλημ. ελαβεν αυτην. Τον Φακεε επαταξεν Ὡσηε υιος ∆αλη, και εβασιλευσεν αντ'
αυτου εν Σαμαρειαι ετη θʹ. ομου σξγʹ. αʹ.
200 Ὡσηε το πονηρον ενωπιον κυριου ποιησας παρα παντας τους εμπροσθεν
αυτου ειδωλοις εδουλευσεν, οικοδομων αυτοις οικους, και τα τεκνα αυτου διηγεν εν
πυρι, και το βδελυγμα των εθνων, και εθυεν και εθυμια εν τοις υψηλοις και εν τοις
βουνοις και υποκατω παντος ξυλου πυκαζοντος. βʹ, γʹ, δʹ, εʹ. Και επι Ὡσηε ανεβη
Σαλμανασαρ βασιλευς Ἀσσυριων και εγενετο αυτου Ὡσηε δουλος, τουτεστιν
συντελεστης. ϛʹ. ζʹ. Ὡσηε βασιλευς Ἰσραηλ απεστειλεν προς Ἀδραμελεχ τον Αιθιοπα εις
βοηθειαν εαυτου. ηʹ, θʹ. Τουτωι τωι θʹ ετει της βασιλειας Ὡσηε υιου ∆αλη πρωτη
αιχμαλωσια γεγονε του Ἰσραηλ των δεκα φυλων, βασιλευομενων μεν εν Σαμαρειαι, νυν
δε μετοικισθεισων εις ορη Μηδων και Χαλδαιων, επιστρατευσαντος τηι Σαμαρειαι και
πολιορκησαντος αυτην Σαλμανασαρ του των Χαλδαιων βασιλεως, ος και αυτον τον
Ὡσηε υιον ∆αλη βασιλεα του Ἰσραηλ δεσμιον λαβων απηλθεν. εβασιλευθησαν δε εν
Σαμαρειαι ετεσιν διακοσιοις εξηκοντα τρισι. μετωικισθησαν δε αι δεκα φυλαι του Ἰσραηλ
εκ της Ἰουδαιας αφ' ου μεν οι προγονοι αυτων εξηλθον εξ Αιγυπτου μετα ετη Ϡλβʹ, 201
αφ' ου δε την χωραν Σαμαρειας κατεσχον στρατηγησαντος αυτων Ἰησου υιου Ναυη,
εισιν ετη ωϟβʹ, αφ' ου δε αποσταντες Ῥοβοαμ του εκγονου ∆αβιδ εβασιλευθησαν υπο
Ἱεροβοαμ δουλου γενομενου Σολομωνος, εισιν ετη σξβʹ και μηνες ζʹ, ατινα συντρεχει
ηγουν καταληγει εις το τεταρτον ετος Ἐζεκιου βασιλεως Ἰουδα, καθ' ο και το πασχα
σεσημειωται γεγενησθαι λαμπρως και φιλοτιμως απο Σολομωνος. οι και μετοικισθεντες
εις Σαμαρειαν Χουθεοι εκληθησαν, την της χωρας εν ηι κατωικισθησαν προσηγοριαν
λαβοντες, δια το εκ της Χουθας ουτω καλουμενης χωρας τοτε μετατεθηναι. εστι δε αυτη
η Χουθας χωρα εν τηι Περσιδι και ποταμος τουτο εχων ονομα. και μετοικισθεντες εις
Σαμαρειαν εκαστος κατ' εθνος ιδιον ειχε θεον. υστερον δε Σαμαρεις εκληθησαν, την της
χωρας εν ηι κατωικισθησαν προσηγοριαν λαβοντες. Τουτωι τωι ετει Σιβυλλα η Ἐρυθραια
εν Αιγυπτωι εγνωριζετο. Γεγονασι δε και αλλαι ιαʹ Σιβυλλαι. Σιβυλλα η Ἑβραια. Σιβυλλα
η Περσις. Σιβυλλα η ∆ελφις. Σιβυλλα η Ἀδαη η Κιμμερια. Σιβυλλα η Σαμια.
202 Σιβυλλα η Ῥοφια. Σιβυλλα η Κυμαια. Σιβυλλα η Λιβοιη. Σιβυλλα η Τρωιας.
41
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Σιβυλλα η Φρυγια. Σιβυλλα η Τιβουρτια. Σιβυλλα η Ἐρυθραια η προγεγραμμενη ην απο
πολιχνης Ἐρυθριας καλουμενης, αντικρυ Χιου, η και εποποιος ουσα, ης και στηλη εστιν
εν τηι αυτηι Ἐρυθριαι αχρι του νυν κατα την στερεαν αντικρυ Χιου. Μετα Ἰωαθαμ
εβασιλευσεν των δυο φυλων Ἰουδα και Βενιαμιν Ἀχαζ υιος αυτου ετη ιϛʹ. ομου δψξεʹ.
αʹ. Ῥαασσων υιος Ἀραμ και Φακεε υιος Ῥομελιου περιεκαθισαν τηι Ἱερουσαλημ πρωτωι
ετει του Ἀχαζ βασιλεως Ἰουδα, και ουκ ισχυσαν αυτην λαβειν. βʹ. Ουριας αρχιερευς
εγνωριζετο και Ζαχαριας υιος Βαραχιου· περι ων ειπεν ο θεος τωι Ἠσαΐαι, Μαρτυρας μοι
πιστους ποιησον τους μελλοντας προφητευειν τωι Ἀχαζ το Ἰδου η παρθενος εν γα203
στρι εξει, και τεξεται υιον, και καλεσουσι το ονομα αυτου Ἐμμανουηλ. και το Ταχεως
σκυλευσον, οξεως προνομευσον, και τα εξης. Προεφητευον Ἠσαΐας, Ὡσηε, και Μιχαιας.
ϛʹ Ὀλυμπιας. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Ἀχαζ βασιλευς Ἰουδα και Βενιαμιν απεστειλεν αγγελους προς
Θιλαθ Φαλσαρ βασιλεα Ἀσσυριων, προτρεπων αυτον και λεγων, Ει δουλος σου και υιος
σου εγω, βοηθησον μοι και αναβηθι και ρυσαι με εκ χειρος Συριας και εκ χειρος
βασιλεως Ἰσραηλ, οτι επανεστησαν κατ' εμου, πεμψας αυτωι χρυσιον και αργυριον. και
δη επεισθη αυτωι ο βασιλευς Ἀσσυριων, και ανηλθεν επι ∆αμασκον, και συνελαβεν
αυτην. τον δε Φακεε επαταξεν Ὡσηε υιος Ἤλα, και εβασιλευσεν αντ' αυτου εν Σαμαρειαι
ετη θʹ. ζʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. Τουτωι τωι ζʹ ετει του Ἀχαζ οι Ἰδουμαιοι συμβαλοντες αυτωι
πολλους αιχμαλωτους ελαβον. ηʹ, θʹ, ιʹ. 204 Τουτωι τωι ετει ανεβη Σαλμανασαρ εις
Σαμαρειαν. Τουτωι τωι δεκατωι ετει του Ἀχαζ και τεταρτωι ετει εβδομης Ὀλυμπιαδος
εικοστοτεταρτον της οικειας ηλικιας αγοντες ενιαυτον Ῥωμος και Ῥημος κτιζουσι την
Ῥωμην, οθεν μετεκληθησαν Ῥωμαιοι· οιτινες και τα οπλα του Ἡρακλεους απεθεντο εν
τηι παρ' αυτων κτισθεισηι πολει Ῥωμηι, ητις πρωην εκαλειτο κωμη Βαλεντζια εν τωι
Βοαριωι φορωι. οι δε αυτοι δυο αδελφοι ανενεωσαν το λεγομενον Παλλαντιον, τον
βασιλικον οικον του Παλλαντος. εκτισαν δε και ναον μεγαν τωι ∆ιι, οντινα εκαλεσαν
Καπετωλιον ρωμαιστι, ο εστιν η κεφαλη της πολεως, αγαγοντες και το Παλλαδιον
ξοανον απο πολεως Σιλβης απεθεντο αυτο εν τηι Ῥωμηι. οιτινες αδελφοι εν τωι
βασιλευειν αυτους εις εχθραν ηλθον προς αλληλους, και εφονευθη υπο Ῥωμου Ῥημος ο
αδελφος αυτου· και εβασιλευσεν μονος Ῥωμος. εξοτε δε εφονευσεν τον ιδιον αδελφον,
εσειετο πασα η πολις Ῥωμη, και οι δημοι αυτης εστασιαζον, και εγινοντο πολεμοι
εμφυλιοι επι της αυτου μονου βασιλειας. και απελθων εις το μαντειον επηρωτησεν δια
τι γινεται επι της αυτου βασιλειας ταραχη. και εῤρεθη αυτωι εκ της Πυθιας οτι Ει μη
συγκαθησει σοι ο αδελφος σου εν τωι βασιλικωι θρονωι, ου μη στηι η πολις σου Ῥωμη ουτε
ησυχασει ο δημος ουτε ο πολεμος. και ποιησας της εικονος του αυτου αδελ205 φου
εκτυπωμα του χαρακτηρος αυτου χρυσουν στηθαριν στηλην εθηκεν εν τωι θρονωι αυτου
εν ωι εκαθητο, και ουτως εβασιλευσε τον υπολοιπον αυτου χρονον, συγκαθημενου αυτωι
του ολοχρυσου εκτυπωματος του αυτου αδελφου Ῥημου, και επαυσεν ο σεισμος της
πολεως και ησυχασεν η δημοτικη ταραχη. και ει τι δ' αν εκελευεν θεσπιζων, ελεγεν ως
αφ' εαυτου και του αδελφου αυτου, λεγων Ἐκελευσαμεν, Ἐθεσπισαμεν. οπερ εθος
κατεσχεν εξ εκεινου παρα τοις βασιλευσιν εως του παροντος, το λεγειν, Ἐκελευσαμεν,
Ἐθεσπισαμεν. και επεπεμψεν εις εκαστην πολιν υπο Ῥωμαιους ουσαν στηθαρια
ολοχρυσα αυτου και του αδελφου αυτου επι τωι τιθεσθαι αυτα πλησιον των αρχοντων. ο
δε αυτος βασιλευς Ῥωμος μετα το πληρωσαι αυτον τα τειχη και κοσμησαι την πολιν,
εκτισε και τωι Ἄρει ναον, και εν αυτωι τωι μηνι εποιησεν εορτην μεγαλην, θυσας τωι
Ἄρει, καλεσας και τον μηνα μαρτιον, πρωην λεγομενον πριμον, οπερ ερμηνευεται
Ἄρεως, ηνπερ εορτην κατ' ετος οι Ῥωμαιοι παντες επιτελουσιν εως νυν, καλουντες την
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

42

ημεραν της πανηγυρεως Μαρτις εν καμπωι. και ευθεως παλιν αρξαμενος εκτισε
Κερκεσιον εν τηι Ῥωμηι, οπερ Ἱππικον ωνομασεν, θελων διασκεδασαι το πληθος του
δημου Ῥωμης, οτι εστασιαζον και επηρχοντο αυτωι δια τον αδελφον αυτου· και
επετελεσεν πρωτος ιππικον αγωνα εν τηι πολει Ῥωμηι εις εορτην του Ἡλιου και των υπ'
αυτον τεσσαρων στοιχειων, του206 τεστιν της γης και της θαλασσης και του πυρος και
αερος, λογισαμενος οτι δια τουτο ευτυχως φερονται οι των Περσων βασιλεις εις τους
πολεμους, ως τιμωντες τα τεσσαρα ταυτα στοιχεια εν τηι Ῥωμηι γαρ ουκ ετιμων αυτα τα
τεσσαρα στοιχεια ουδε εν μιαι εορτηι. ο δε της Πισαιων χωρας βασιλευς Οινομαος αγωνα
επετελει επι τα Ευρωπεια μερη μηνι δυστρωι τωι και μαρτιωι κεʹ τωι Ἡλιωι Τιτανι ως
υψουμενωι, αγωνιζομενης, φησιν, γης και θαλασσης, τουτεστιν ∆ημητρας και
Ποσειδωνος, και των υποκειμενων στοιχειων τωι Ἡλιωι. και εβαλλετο κληρος μετα του
αυτου Οινομαου βασιλεως και του ερχομενου απο οιασδηποτε χωρας καταγωνισασθαι
αυτου· και οτε μεν ο κληρος εκαλει τον Οινομαον αγωνισασθαι υπερ του Ποσειδωνος,
εφορει σχημα ιματιον κυανον, ο εστι των υδατων· και ο ανταγωνιζομενος κατ' αυτου
εφορει το χλοωδες σχημα, ο εστιν της γης. και παλιν ει ηνεγκεν ο κληρος τωι Οινομαωι
φορεσαι το της ∆ημητρας σχημα, εφορει το χλοωδες σχημα, και ο ανταγωνιζομενος
αυτου εφορει το σχημα του Ποσειδωνος, ο εστιν των υδατων. το κυανον. και ο
ηττωμενος εφονευετο. και πληθος απειρον ηρχετο θεωρησαι τον αυτον ετησιον
βασιλικον αγωνα απο εκαστης χωρας και πολεως. και οι μεν τας παραλιους οικουντες
πολεις και τας νησους πολιται και τας κωμας τας παραλιους ναυται ηυχοντο τον
φορουντα το κυανον σχημα, τουτεστιν του Ποσειδωνος, νικησαι, 207 οιωνιζομενοι, οτι
εαν ηττηθηι ο υπερ του Ποσειδωνος αγωνιζομενος, εκλειψις ιχθυων γινεται παντοιων
και ναυαγια θαλασσης και ανεμων βιαιων ταραχη. οι δε τας μεσογειους οικουντες
πολιται και επιχωριοι αγροικοι και παντες οι εν τηι γεωργιαι καμνοντες ηυχοντο νικησαι
τον φορουντα το χλοωδες σχημα, οιωνιζομενοι οτι εαν ηττηθηι ο υπερ της ∆ημητρας
αγωνιζομενος, ο εστιν υπερ της γης, λιμος σιτου και σπανις οινου και ελαιου και των
αλλων καρπων παντων γινεται. και ενικησεν πολλους ο Οινομαος ανταγωνιστας αυτου
επι πολλα ετη· ειχεν γαρ και τον Ἄψυρτον διδασκοντα αυτον πικρως την ηνιοχικην·
οστις Οινομαος ηττηθεις υπο Πελοπος του Λυδου εφονευθη. Τον δε ιππικον αγωνα
πρωτος επενοησεν Ἐνυαλιος τις ονοματι, υιος Ποσειδωνος, αγαγομενος την Λιβυην,
θυγατερα της Ἰους και του Πικου ∆ιος, ος κρατησας τα μεσημβρινα μερη εκαλεσεν την
αυτην χωραν εν ηι εβασιλευσεν Λιβυην εις ονομα της αυτου γυναικος. τον δε αυτον
ιππικον αγωνα ο Ἐνυαλιος αρμασι διπωλοις εφηυρε, καθως συνεγραψατο Καλλιμαχος ο
σοφωτατος εν τοις Αιτησιοις αυτου. και λοιπον μετ' αυτον ο Ἐριχθονιος επετελεσεν και
αλλοι εν διαφοροις τοποις επετελεσαν. ο δε Οινομαος πρωτος αυτος επετελεσεν τον
αυτον ιππικον αγωνα αρμασι τετραΐπποις· διο και περιβοητος εγενετο, καθα εν ταις 208
Χαρακος του σοφωτατου ιστοριαις εμφερεται, ος συνεγραψατο και ταυτα, οτι το του
Ἱππικου γυμνασιον εις την του κοσμου διοικησιν επινενοηται, τουτεστιν του ουρανου
και της γης και της θαλασσης. τους γαρ δωδεκα οικους ιστορησαν του ζωδιακου κυκλου
του διοικουντος την γην και την θαλασσαν και των ανθρωπων τον παροδικον βιον, το
δε πελμα του Ἱππικου την γην πασαν ειναι, τον δε ευριπον την θαλασσαν απο της γης
μεσαζομενην, τον δε επι τας θυρας καμπτον την ανατολην, και τον επι την σφενδονα
την δυσιν, τα δε επτα σπατια τον δρομον και την κινησιν της αστρυας των επτα
αστερων της μεγαλης αρκτου. ο δε αυτος Ῥωμος βασιλευς προς τιμην και αυτος του
Ἡλιου και των υπ' αυτον τεσσαρων στοιχειων τον αγωνα εν τηι Ῥωμηι πρωτος εφευρων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

43

επετελεσεν εν τηι αυτηι χωραι της δυσεως, ητοι της Ἰταλιας, αρμασι τετραπωλοις,
τουτεστιν τηι γηι και τηι θαλασσηι και πυρι και αερι. και επεθηκεν ο Ῥωμος τοις αυτοις
τετρασι στοιχειοις τα ονοματα ταυτα, τηι γηι το Πρασινον μερος, ο εστιν το χλοωδες, τηι
δε θαλασσηι, τουτεστι τοις υδασι, το Βενετον μερος, ως κυανον, τωι πυρι το Ῥουσαιον
μερος πυρωδες, και τωι αερι το λευκον. κακειθεν επενοηθη τεσσαρα μερη εν Ῥωμηι.
εκαλεσε δε το Πρασινον μερος Πραισεντον. ο εστιν ρωμαικη λε209 ξις, ητις ερμηνευεται
εμπαραμονον· πραισεντευειν γαρ λεγεται το παραμενειν, διοτι η χλοωδης γη δια παντος
ισταται συν τοις αλσεσι. το δε Βενετον εκαλεσεν εκ του ειναι υπο την Ῥωμην επαρχιαν
χωραν λεγομενην Βενετζιαν, ηστινος μητροπολις εστιν Ἀκυληια· κακειθεν εξερχονται
τα κυανα, τουτεστιν τα Βενετζια βαμματα των ιματιων, και προσεκολλησεν τωι Πρασινωι
μερει, ο εστιν τηι γηι, το λευκον, φησι τον αερα, καθοτι βρεχει και υπουργει και αρμοττει
τηι γηι. τωι Βενετωι μερει, ο εστι τοις υδασι, προσεκολλησε συμμιξας το Ῥουσαιον μερος, ο
εστιν το πυρ, καθοτι σβεννυσι το πυρ ως υποτεταγμενον αυτωι. και λοιπον οι την
Ῥωμην οικουντες διεμερισθησαν τα μερη, και ουκετι ωμονοησαν προς αλληλους δια το
εραν εκαστον της ιδιας νικης και αντιποιεισθαι του ιδιου μερους, ωσπερ θρησκειας
τινος· και υπηρξε μεγα σχισμα εν τηι Ῥωμηι, και μεγαλην εχθραν ειχον προς αλληλους τα
μερη, αποτε επενοησεν αυτοις την του ιππικου θεαν ο Ῥωμος. εν δε τηι βασιλειαι του
αυτου Ῥωμου ο στρατος αυτου εγενετο πολυς επεισακτος, και πληθος ην εν τηι Ῥωμηι
αγριων ανθρωπων, και ουκ ησαν προς τα πληθη των ανθρωπων γυναικες, και
επεθυμουν της του βιου ηδονης τα των νεανιων στρατευματα, και επηρχοντο κατα την
αγοραν ταις γυναιξι, και εγενετο ταραχη και εμφυλιος πολεμος. και ηθυμει ο Ῥωμος,
αμηχανων τι πρα210 ξει· ουδεμια γαρ ηνειχετο των γυναικων καταμιξαι τοις
στρατιωταις, ως αγριοις και βαρβαροις, και εξεφωνησε νομον ωστε λαμβανειν τους
στρατιωτας προς γαμον παρθενους, ας εκαλεσαν βρουτιδας. και ουδεις ειλατο αυτοις
δουναι την ιδιαν θυγατερα, αλλ' ελεγον οτι ουκ εστιν αυτοις καθ' εκαστην ελπις ζωης
δια τους πολεμους, αλλα παντες τοις της πολεως εζευγνυον τας εαυτων θυγατερας. και
αθυμων ο Ῥωμος απηιει εις το μαντειον· και εδοθη αυτωι χρησμος ωστε επιτελεσαι ταις
γυναιξι θεαν ιππικου, ινα αγαγηται εαυτωι ο στρατος γυναικας. και συναξας το πληθος
του στρατου εν τωι Παλατιωι επετελεσεν ιππικον, κελευσας γυναικας και μονον
θεωρησαι το ιπποδρομιον αυτου. και ως παραξενου τινος θεας μελλουσης γινεσθαι απο
πασης της περιχωρου και των ποῤρωθεν πολεων και κωμων εν τηι πολει Ῥωμηι πληθη
γυναικων παρεγενοντο, και ανεπληρωσαν το Ἱππικον γυναικες υπανδροι και νεωτεραι
παρθενοι. ηλθον δε και θυγατερες των λεγομενων Σαβενων, χωρας πλησιον της Ῥωμης
ουσης, γυναικες ευπρεπεις. και δεδωκως ο Ῥωμος μανδατα λαθραι γυναικα ουσαν
υπανδρον Ῥωμαιαν πολιτιδα μη θεωρησαι, κελευσας και τωι ιδιωι παλιν στρατωι ωστε
υπανδρωι γυναικι μη τολμησαι αψασθαι, αλλα τας παρθενους αρπασαι και τας μη
εχουσας ανδρας, και ανελθων εν τωι Ἱππικωι ο Ῥωμος εθεωρει· και εν τωι επιτελεισθαι
τον αγωνα απολυθεις απο του Παλατιου 211 ο στρατος ωρμησεν εν τωι Ἱππικωι, και εκ
των βαθρων απεσπωσαν τας παρθενους κορας και τας μη εχουσας ανδρας, και ελαβον
εαυτοις γυναικας. τουτο προς απαξ εποιησεν ο Ῥωμος γενεσθαι, καθως ο σοφωτατος
Βηργιλιος ποιητης, ωσαυτως δε και Ἀπολλωνιος Ῥωμαιων ιστοριογραφος
συνεγραψατο, ομοιως δε και Σιλβιος. ετεροι δε ιστορικοι συνεγραψαντο το πρωτον
ιπποδρομιον επιτελεσθηναι τοις Ῥωμαιοις εις βουρδωνας. Τον δε Ῥωμον και τον Ῥημον
ιστορουσιν απο λυκαινης γαλακτοτροφηθηναι, διοτι ο βασιλευς ο Ἀμουλιος ο αυτων
παππος εκελευσεν αυτους ριφηναι εις τας υλας, ως πορνογεννητους, επειδη η Ἰλια η
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

44

μητηρ αυτων, ιερεια ουσα του Ἄρεως, εφθαρη πορνευθεισα υπο τινος στρατιωτου, περι
ου λεγουσι μυθολογουντες τον Ἄρεα αυτην εγγαστρωσαι, και εγεννησεν αυτους
διδυμους, και δια τουτο ο παππος αυτων εῤριψεν αυτους εις τας υλας. και ηυρεν τους
αυτους παιδας χωρικη τις βοσκουσα προβατα, και σπλαγχνισθεισα, οτι ησαν ευμορφοι,
λαβουσα ανεθρεψατο αυτους τωι ιδιωι γαλακτι. εις δε την χωραν εκεινην λυκαινας
καλουσιν εως αρτι τας χωρικας τας βοσκουσας τα προβατα, ως αει τον βιον και την
διαγωγην εχουσας μετα των αλογων και των λυκων. Τουτου ενεκεν ο Ῥωμος
επενοησεν τα λεγομενα Βρουμαλια, ειρηκως, φησιν, αναγκαιον ειναι τρεφειν τον κατα
καιρον βασιλεα 212 την εαυτου συγκλητον πασαν και τους εν αξιαις και πασας τας
ενδον του Παλατιου ουσας στρατιας ως εντιμους εν τωι καιρωι του χειμωνος, οτε τα
πολεμικα ενδοσιν εχει, και ηρξατο πρωτους καλειν και τρεφειν τους απο του α εχοντας
το ονομα, και λοιπον ακολουθως εως του ω, κελευσας και την εαυτου συγκλητον
θρεψαι τωι αυτωι σχηματι· και εθρεψαν και αυτοι τον οχλον απαντα, εκαστος ους
ηβουλετο. οι ουν εκαστου αριθμου πανδουροι απο εσπερας εις τους οικους απιοντες των
καλουντων ους ηθελον επ' αριστωι εις την εξης ηυλουν προς το γνωναι εκεινον οτι παρ'
αυτωι τρεφονται αυριον. και κατεσχεν το εθος των Βρουμαλιων παρα τηι Ῥωμαιων
πολιτειαι εως του νυν. τουτο δε εποιησεν ο αυτος Ῥωμος θελων εξαλειψαι την εαυτου
υβριν, οτι οι Ῥωμαιοι εχθροι οντες αυτου και μισουντες αυτον λοιδορουντες ελεγον οτι
ουκ εχρην αυτον βασιλευειν, διοτι εξ αλλοτριων ετραφησαν οι δυο αδελφοι εως οτου
τελειας γεγονασιν ηλικιας και εβασιλευσαν, σημαινοντες οτι απο του Φαυστολου του
γεωργου και της γυναικος αυτου Λυκαινης ετραφησαν εκ των αλλοτριων εσθιοντες.
ονειδος γαρ υπηρχε παρα Ῥωμαιοις και πασι τοις αρχαιοις το εκ των αλλοτριων
τρεφεσθαι τινα· οθεν και εν τοις συμποσιοις τοις λεγομενοις φιλικοις εκαστος των
συνερχομενων εις το συμποσιον το ιδιον βρωμα και πομα μεθ' εαυτου κομιζει, και εις το
κοινον τα παντα παρατιθεται, και εσθιουσι κρατουντες το αρχαιον εθος.
213 Τουτου ουν χαριν επενοησεν τουτο ο αυτος Ῥωμος προς το εξιλεωσασθαι
την υβριν εαυτου, καλεσας και το ονομα της κλησεως αυτου ρωμαιστι Βρουμαλια, ο
εστιν τραφηναι εκ των αλλοτριων, καθως ο σοφωτατος Λικινιος Ῥωμαιος
ιστοριογραφος εξεθετο. ηʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ, ιβʹ. Τουτωι τωι ετει Ἠσαΐας την κατα
Βαβυλωνος ορασιν ειδεν. ιγʹ, ιδʹ. Ἀχαζ ο βασιλευς Ἰουδα ετερον θυσιαστηριον
προσεταξεν Ουριαι τωι ιερει ποιησαι ομοιον του εν ∆αμασκωι εις την Ἱερουσαλημ. θʹ
Ὀλυμπιας. ιεʹ, ιϛʹ. Τουτωι τωι ιϛʹ ετει της εαυτου βασιλειας Ἀχαζ καθειλε την θαλασσαν
την χαλκην απο των μοσχων την υπο Σολομωνος γενομενην· και επι τουτου ην
αρχιερευς ο λεχθεις Ουριας. Μετα Ἀχαζ εβασιλευσε των δυο φυλων του Ἰουδα Ἐζεκιας
υιος αυτου ετη κθʹ. ομου δψϟδʹ 214 αʹ. Ουτος ο Ἐζεκιας εν πασαις ταις εντολαις του θεου
πορευθεις και τα υψηλα καθελων και τας στηλας συντριψας και τον οφιν ον εκρεμασε
Μωυσης καθειλεν· αυτωι γαρ εθυσιαζον πολλοι. Ἀλλα και βιβλιον Σολομωνος, ως φασιν
Ἑβραιοι, ιαματων παντος παθους εγκεκολαμμενον εις τοιχον ευρων του ναου
εξεκοψεν. Ἐπι τουτου προεφητευον Ἠσαΐας, Ὡσηε, Ἰωηλ, Μιχαιας, Ἀμως, Ἰωνας και
Ναουμ. Ουτος ο Ἐζεκιας λατρευσας τωι θεωι ανεκτησατο την Ἱερουσαλημ και τον
Ἰουδαμ, και ωικοδομησε το κατεσκαμμενον τειχος της Ἱερουσαλημ, και την πηγην του
Σιλωαμ απεστρεψεν εσω των τειχων. βʹ. ιʹ Ὀλυμπιας. γʹ, δʹ. Ἀπο Σολομωνος του
βασιλεως ουκ αχθεντος του πασχα νυν επι Ἐζεκιου επετελεσθη λαμπρως και φιλοτιμως·
οτε και οι εξ Ἱερουσαλημ μετοικοι γεγονασι. εʹ. Τουτωι τωι ετει Θαλης ο Μιλησιος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

45

φιλοσοφος εν Τενεδωι απεθανεν. 215 ϛʹ. ιαʹ Ὀλυμπιας. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ. ιβʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ, ιβʹ,
ιγʹ. Ἀρχιερευς Σοβνας εγνωριζετο, ον διεδεξατο Ἐλιακειμ ο του Χελκιου προδοντος του
Σοβνα τον λαον και αυτομολησαντος προς Σενναχηρειμ βασιλεα της Συριας. ιδʹ. Τουτωι
τωι ιδʹ ετει της βασιλειας Ἐζεκιου ανεβη Σενναχηρειμ βασιλευς Ἀσσυριων επι τας πολεις
της Ἰουδαιας τας οχυρας, και ελαβεν αυτας. επιβαλων δε τωι Ἐζεκιαι αργυριου ταλαντα
τʹ και χρυσιου ταλαντα λʹ, και ταυτα λαβων παρ' αυτου, ετι περιεκαθητο συμπασαις ταις
παρεμβολαις αυτου ταις εν Ἱερουσαλημ, βουλομενος και αυτην πολιορκησαι, ως και τας
αλλας. Ἀκουσας δε ο Σενναχηρειμ οτι Θαρθας βασιλευς Αιθιοπων εξηλθεν πολιορκησαι
αυτον, απεστειλεν προς Ἐζεκιαν λεγων, Μη σε απατατω ο θεος σου εφ' ωι συ πεποιθας
επ' αυτωι, λεγων, Ου μη παραδοθηι Ἱερουσαλημ εις χειρας βασιλεως Ἀσσυριων. ουκ
ηκουσας α πεποιηκασι βασιλεις Ἀσσυριων πασηι τηι γηι, ως απυ216 κισαν αυτην, και συ
ρυσθησηι; του δε Ἐζεκιου γνησιως τον θεον επικαλεσαμενου, και του θεου
επακουσαντος αυτον, εξελθων αγγελος κυριου ανειλεν εκ της παρεμβολης των
Ἀσσυριων εν μιαι νυκτι ρπεʹ χιλιαδας. ανασταντες δε το πρωι ηυρον παντα τα σωματα
νεκρα· και ουτω διεσωθη ο τε λαος και Ἱερουσαλημ. και υποστρεψας ο Σενναχηρειμ
ᾤκησεν εις Νινευη. εν δε τωι προσκυνειν αυτον Ἀρσαχ τον πατραρχον αυτου Ἀδραμελεχ
και Σαρασαρ υιοι αυτου επαταξαν αυτον εν μαχαιραις. δεικνυται καντευθεν σαφως οσον
ισχυει δικαιου προσευχη εν πασαις ταις εντολαις του θεου περιπατουντος. Κατα τον
αυτον χρονον αῤρωστησαντι τωι Ἐζεκιαι και μελλοντι τελευταν προσδωρειται ο θεος δια
Ἠσαΐου του προφητου ετη ζωης ιεʹ δι' αναποδισμου φωστηρος ημερινου δεκα
αναβαθμισι γενομενου. εν ωι καιρωι και Μαρωδαχ υιος Βαλαδαν απεστειλεν επιστολας
και πρεσβεις και δωρα τωι Ἐζεκιαι. ηκουσεν γαρ οτι εμαλακισθη Ἐζεκιας εως θανατου,
και ανεστη εκ της αῤρωστιας αυτου, και ειδεν τα δωρα, και εχαρη επ' αυτοις Ἐζεκιας. ιγʹ
Ὀλυμπιας. ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. Προεφητευον Ἠσαΐας, Ὡσηε και Μιχαιας. 217 ιδʹ Ὀλυμπιας.
ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. ιεʹ Ὀλυμπιας. κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ. ιϛʹ Ὀλυμπιας. κζʹ, κηʹ, κθʹ. Μετα Ἐζεκιαν
εβασιλευσεν Μανασσης υιος αυτου ετη νεʹ. ομου δωμθʹ. αʹ. ιζʹ Ὀλυμπιας. βʹ, γʹ. Τουτωι
τωι τριτωι ετει Μανασσου και δευτερωι ιζʹ Ὀλυμπιαδος απεθανεν Ῥωμος εν τωι
βουλευτηριωι Ῥωμης κατα μελος διαιρεθεις, αρξας ετη ληʹ. μεθ' ον γεγονε δευτερος
βασιλευς εν Ῥωμηι Νουμμας Πομπηλιος ετη μγʹ. Ουτος Νουμμας ο και Πομπηλιος
δεξαμενος πρεσβευτας εκ της χωρας των λεγομενων Πελασγων, φορουντων χλαμυδας
εχουσας ταβλια ρουσαια, καθαπερ οι απο της Ἰσαυριας χωρας, και τερφθεις του
σχηματος, επενοησεν πρωτος εν Ῥωμηι χλαμυ218 δας φορεισθαι, τας μεν βασιλικας
πορφυρας, εχουσας ταβλια χρυσα, τας δε των συγκλητικων και των αλλων των εν
αξιαις και στρατειαις χλαμυδας σημαντρον της βασιλικης φορεσιας ταβλια πορφυρα,
αξιαν δηλουντα Ῥωμαικης πολιτειας και υποταγην, κελευσας μηδενα συγχωρεισθαι
εισελθειν εις το αυτου παλατιον προς αυτον διχα του σχηματος της αυτης χλαμυδος. και
ου συνεχωρουν τινι εισελθειν οι φυλασσοντες το παλατιον, ει μη εφορει χλαμυδα
εχουσαν φιλοτιμιαν βασιλικης εσθητος, καθως ο σοφωτατος Σουετωνιος Τραγκυλλος
Ῥωμαιων ιστοριογραφος συνεγραψατο. δʹ, εʹ. ιηʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ. Νουμμας Πομπηλιος
τεταρτωι ετει της αυτου βασιλειας εν Ῥωμηι κτιζει το Καπετωλιον εκ θεμελιων. ζʹ.
Νουμμας Πομπηλιος κογγιαριον εδωκεν εν Ῥωμηι ασσαρια ξυλινα και οστρακινα. ηʹ, θʹ.
ιθʹ Ὀλυμπιας. 219 ιʹ, ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ. κʹ Ὀλυμπιας. ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ. Ἑβραιων αρχιερευς Σελλουμ. ιζʹ.
καʹ Ὀλυμπιας. ιηʹ, ιθʹ, κʹ, καʹ. Ἠσαΐας ο προφητης πρισθεις υπο Μανασσου ελεγχομενου
υπ' αυτου επι ειδωλων σεβασμασι μετηλλαξε τον βιον, προφητευσας ετη ϟʹ. και εθαψαν
αυτον υποκατω δρυος Ῥωγηλ, εχομενα της διαβασεως των υδατων ων απωλεσεν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

46

Ἐζεκιας, χωσας αυτα. και ο θεος το σημειον του Σιλωαμ δια τον προφητην εποιησεν, οτι
προ του αποθανειν ολιγωρησεν, και ηυξατο πιειν υδωρ, και ευθεως απεσταλη αυτωι εξ
αυτου υδωρ, και επιεν. δια τουτο εκληθη Σιλωαμ, ο ερμηνευεται απεσταλμενος. κβʹ
Ὀλυμπιας. κβʹ. Τον Μανασσην βασιλεα Ἰουδα οι αρχοντες της δυναμεως βασιλεως
Ἀσσυριων αιχμαλωτον ελαβον, και κατηγαγον εις Βαβυλωνα. 220 κγʹ, κδʹ, κεʹ. κγʹ
Ὀλυμπιας. κϛʹ, κζʹ, κηʹ, κθʹ. κδʹ Ὀλυμπιας. λʹ, λαʹ, λβʹ, λγʹ. κεʹ Ὀλυμπιας. λδʹ, λεʹ, λϛʹ.
Μανασσης εν τηι αιχμαλωσιαι ων επεστρεψεν προς τον θεον των πατερων αυτου, και
απεκατεσταθη εις την βασιλειαν αυτου, λζʹ. κϛʹ Ὀλυμπιας. ληʹ, λθʹ, μʹ, μαʹ. κζʹ Ὀλυμπιας.
μβʹ, μγʹ, μδʹ. Τουτωι τωι ετει Νουμμας Πομπηλιος Ῥωμαιων βασιλευς καταστηματι
τελευται. Ἐν Ῥωμηι τριτος εβασιλευσεν Τουλλος ο και Στηλιος ετη λγʹ. 221 μεʹ. κηʹ
Ὀλυμπιας. μϛʹ, μζʹ, μηʹ, μθʹ κθʹ Ὀλυμπιας. νʹ, ναʹ, νβʹ, νγʹ. λʹ Ὀλυμπιας. νδʹ, νεʹ. Μετα
Μανασσην εβασιλευσεν Ἀμων ο υιος αυτου ετη βʹ. ομου δωναʹ. λαʹ Ὀλυμπιας. αʹ, βʹ.
Μετα Ἀμων εβασιλευσεν Ἰωσιας υιος αυτου ετη λαʹ. ομου δωπβʹ. αʹ. Ουτος Ἰωσιας, πριν
γεννηθηναι αυτον, προεφητευθη γεννασθαι, ως εν τηι τριτηι των Βασιλειων
αναγεγραπται, υπο Σαμαιου του προφητου εν βασιλειαι Ἱεροβοαμ βασιλεως Ἰσραηλ.
εβασιλευσεν δε ουτος Ἰωσιας ων ετων ηʹ, και κατα πασας τας εντολας, ας προσεταξε
κυριος ο θεος, επορευθη δικαιος ων. εκβαλων 222 γαρ τα ειδωλα εκαθαρε τον ναον και
την Ἱερουσαλημ και την Ἰουδαιαν, και εποιησεν καθως προεφητευσεν περι αυτου ο
προφητης ο ελθων εξ Ἰουδα επι του θυσιαστηριου προς Ἱεροβοαμ βασιλεα Ἰσραηλ.
Ουτος Ἰωσιας εσχεν υιους Ἰωαχας τον υπο του Ἱερεμιου Σελλημ προσαγορευομενον και
τον Ἰωακειμ τον και Ἐλιακειμ και τον Ματθανιαν τον και Σεδεκιαν. Σοφωνιας ο του
Χουσι, υιος Γοδολιου, εν ημεραις Ἰωσιου υιου Ἀμως, βασιλεως Ἰουδα, προεφητευσε
λεγων, ∆ια τουτο υπομεινον με, λεγει κυριος, εν ημεραις αναστασεως μου εις
μαρτυριον, διοτι το κριμα μου εις συναγωγας εθνων του εισδεξασθαι βασιλεις και
εκχεαι επ' αυτους πασαν οργην θυμου μου, διοτι εν πυρι ζηλου μου καταναλωθησεται
πασα η γη. και μεθ' ετερα, Χαιρε, θυγατερ Σιων, κηρυσσε, θυγατερ Ἱερουσαλημ,
ευφραινου και κατατερπου εξ ολης της καρδιας σου, θυγατερ Ἱερουσαλημ· περιειλε γαρ
κυριος τα αδικηματα σου, λελυτρωται σε εκ χειρος εχθρων σου βασιλευς Ἰσραηλ, και ο
κυριος ανα μεσον σου. ουκ οψεται αυτος ουκετι. εν τωι καιρωι εκεινωι ερει κυριος τηι
Ἱερουσαλημ, Θαρσει, Σιων, μη παρεισθωσαν αι χειρες σου, κυριος ο θεος σου εν σοι
δυνατος σωσαι σε, επαξει επι σε ευφροσυνην και καινιει σε εν τηι αγαπησει αυτου, και
ευφρανθησεται επι σε εν τερψει, ως εν ημεραι εορτης, και συνεξει τους συντετριμμενους
σου. 223 βʹ, γʹ, δʹ. λβʹ Ὀλυμπιας. εʹ, ϛʹ, ζʹ. Προεφητευε Σοφωνιας, Ἀμβακουμ και Ναουμ.
ηʹ. λγʹ Ὀλυμπιας. θʹ, ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. λδʹ Ὀλυμπιας. ιγʹ. Ἱερεμιας υιος Χελκιου του ιερεως,
κατοικων εν Ἀναθωθ εν γηι Βενιαμιν, ηρξατο προφητευειν τρισκαιδεκατωι ετει
βασιλειας Ἰωσιου υιου Ἀμως, βασιλεως Ἰουδα. ο αυτος δε και εν ημεραις Ἐλιακειμ του
και Ἰωακειμ, υιου Ἰωσιου βασιλεως Ἰουδα, και εως συντελειας ιαʹ ετους Σεδεκιου του
και Ἰεχωνιου βασιλεως Ἰουδα, προφητευει επι ετη μβʹ. ο αυτος δε και μετα την
αιχμαλωσιαν του λαου και την ερημωσιν του εν Ἱεροσολυμοις νεω, εφ' ου
ψευδοπροφητης Ἀνανιας ο του Χαναναιου. ιδʹ, ιεʹ. 224 Ὀλδα γυνη Σελημ του
ιματιοφυλακος του ιερεως παρ' Ἑβραιοις προεφητευσεν, και Ἐλισαβελλημ ο του
ιματιοφυλακος του ιερεως, και Σοφωνιας και Ὀδολλαμ. ιϛʹ. Τεταρτον ετος της
προφητειας Ἱερεμιου. εντευθεν επι το πρωτον ετος Κυρου του Περσων βασιλεως ετη
εβδομηκοντα. πρωτον ετος Κυρου του Περσων βασιλεως ετη εβδομηκοντα. λεʹ
Ὀλυμπιας. ιζʹ, ιηʹ. Τουτωι τωι ετει το πασχα νομιμως γεγονεν. αφ' ου γαρ Ἰησους ο του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

47

Ναυη ετελευτησεν, ουκ εφυλαξεν ο λαος το πασχα νομιμως, ει μη νυν. και Χελκιας δε ο
ιερευς, πατηρ Ἱερεμιου του προφητου, τωι ενεστωτι χρονωι ηυρεν εν τωι ιερωι το βιβλιον
του νομου. τωι παροντι χρονωι Ἰωσιας ο βασιλευς επεθηκεν τα κωλα των ανθρωπων επι
τα κωλα των ειδωλων, ως γεγραπται εν τηι βιβλωι των Βασιλειων. ιθʹ, κʹ. λϛʹ Ὀλυμπιας.
καʹ. Τουτωι τωι ετει Τουλλος ο και Στηλιος εν Ῥωμηι της οικιας αυτου κεραυνωθεισης
συγκατεφλεχθη αυτηι και απεθανεν. και εβασιλευσεν εν Ῥωμηι τεταρτος Ἄγκος Μαρκος
ετη κδʹ. 225 κβʹ, κγʹ, κδʹ. λζʹ Ὀλυμπιας. κεʹ, κϛʹ, κζʹ, κηʹ. Προφητευουσιν Ἐλισαβελλημ ο
του ιματιοφυλακος του ιερεως 225 και Σοφωνιας και Ἱερεμιας και Ὀδολλαμ και Βαρουχ.
ην δε ψευδοπροφητης Ἀνανιας ο λορδος· ληʹ Ὀλυμπιας. κθʹ. Ἑβραιων αρχιερευς
Ἀζαριας. λʹ, λαʹ. Ἰωσιας βασιλευς Ἰουδα συμβαλων Νεχαω τωι και Νεχεψω αναιρειται
υπ' αυτου· και εποιησεν ο λαος βασιλεα ενα των υιων αυτοι. και μοι θαυμαζειν επεισι
πως συνεδραμον οι χρονοι κατα τον προκειμενον κανονα, ως αντιπροσωπον του Ἰωσιου
τον των Αιγυπτιων βασιλεα Νεχαω τον και Ψαμμιτιχον, ον και η θεια γραφη του
Ἱερεμιου Φαραω Νεχαω ονομαζει. Μετα Ἰωσιαν εβασιλευσεν της Ἰουδαιας Ἰωαχαζ ο και
Σελλημ, υιος αυτου, μηνας γʹ. ομου δωπβʹ και μηνας γʹ. 226 Ὁ αυτος Φαραω Νεχαω
βασιλευς Αιγυπτου τον Ἰωαχαζ τον και Σελλημ, υιον Ἰωσιου, τεταρτωι μηνι της
βασιλειας αυτου αιχμαλωτον ελαβεν, δησας αυτον δεσμοις χαλκοις, και κατηγαγεν εις
Αιγυπτον και πολυ πληθος του λαου, εν οις και Ἱερεμιας ο προφητης συγκατεβη μετ'
αυτων εις Αιγυπτον. τον δε αδελφον αυτου Ἰωαχαζ του και Σελλημ Ἰεχωνιαν τον και
Ἰωακειμ κατεστησεν ηγεισθαι των υπολελειμμενων Ἰουδαιων εν Ἱερουσαλημ, φορον τε
επιθεις αυτωι αργυριου ταλαντα ρʹ και χρυσιου ταλαντα ιʹ ανεχωρησεν της Ἰουδαιας.
Μετα Ἰωαχαζ τον και Σελλημ εβασιλευσε της Ἰουδαιας Ἰεχωνιας ο και Ἰωακειμ,
αδελφος αυτου, εν Ἱερουσαλημ ετη ιβʹ. ομου δωϟδʹ και μηνας γʹ. αʹ. Ἐν αρχηι της
βασιλειας Ἰεχωνιου του και Ἰωακειμ, υιου Ἰωσιου βασιλεως Ἰουδα, εγενετο λογος
κυριου προς Ἱερεμιαν λεγων ουτως. Ἔσται Ἱερουσαλημ ως η Σηλωμ. και οι ιερεις και οι
ψευδοπροφηται και πας ο λαος ακουσαντες τον λογον τουτον συνελαβοντο τον
Ἱερεμιαν, και ειπαν, Κρισις θανατου τωι ανθρωπωι τουτωι. του δε Ἱερεμιου ειποντος οτι
Κυριος ελαλησε μοι ουτως, οι αυτοι ιερεις ειπον, Ουκ εστι κρισις τωι ανθρωπωι τουτωι.
227 Προεφητευον Ουριας υιος Σαμαιου, Ἱερεμιας και Βουζι και Βαρουχ εκ Καριαθιαρειμ
και Ἐζεκιηλ, ος προστασσεται παρα θεου απελθειν εις τον οικον Ῥηχαβειν και
συγκαλεσασθαι τους υιους αυτου και τους υιους Ἰωναδαβ του πιειν οινον. και ουκ
ηβουληθησαν, λεγοντες, Ὁ πατηρ ημων ενετειλατο ημιν μητε εις οικον μειναι, αλλ' εν
σκηναις, μητε οινον πιειν εως θανατου ημων. οθεν ονειδιζων ο θεος τον Ἰσραηλ λεγει,
Υιοι Ἰωναδαβ και υιοι Ῥηχαβειν εφυλαξαν λογους πατρος αυτων· ο δε λαος μου ουκ
εφυλαξαντο τον λογον μου, και τα εξης. λθʹ Ὀλυμπιας. βʹ, γʹ. Ουριαν προφητην
Ἰεχωνιας ανειλεν, μη φερων αυτου την παῤρησιαν. δʹ. Τουτωι τωι τεταρτωι ετει Ἰεχωνιου
υιου Ἰωσιου βασιλεως Ἰουδα ηλθεν Ναβουχοδονοσορ βασιλευς Βαβυλωνος εις
Ἱερουσαλημ και επολιορκησεν αυτην. και εδωκε κυριος εν χειρι αυτου τον Ἰεχωνιαν
τον και Ἰωακειμ, βασιλεα Ἰουδα, και απο μερους των σκευων οικου του θεου, και
ηνεγκεν αυτα εις γην Σεννααρ οικου του θεου αυτου, και τα σκευη εισηνεγκεν εις τον
οικον θη228 σαυρου του θεου αυτου. και ειπεν ο βασιλευς Ἀσφανεζ τωι αρχιευνουχωι
αυτου εισαγαγειν απο των υιων της αιχμαλωσιας Ἰσραηλ και απο του σπερματος της
βασιλειας και απο των φορθομμειν νεανισκους, οις ουκ εστιν εν αυτοις μωμος, και
καλους τηι οψει και συνιεντας εν πασηι σοφιαι και γινωσκοντας γνωσιν και
διανοουμενους φρονησιν, και οις εστιν ισχυς εν αυτοις εσταναι εν τωι οικωι ενωπιον του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

48

βασιλεως και διδαξαι αυτους γραμματα και γλωσσαν Χαλδαιων. και διεταξεν αυτοις ο
βασιλευς το της ημερας καθ' ημεραν απο της τραπεζης του βασιλεως και απο του οινου
τοι ποτου αυτου, και θρεψαι αυτους ετη τρια, και μετα ταυτα στηναι ενωπιον του
βασιλεως. και εγενοντο εν αυτοις εκ των υιων Ἰουδα ∆ανιηλ και Ἀνανιας και Μισαηλ
και Ἀζαριας, και επεθηκεν αυτοις ο αρχιευνουχος ονοματα τωι ∆ανιηλ Βαλτασαρ, και τωι
Ἀνανιαι Σεδραχ, και τωι Μισαηλ Μισαχ, και τωι Ἀζαριαι Ἀβδεναγω. και εθετο ∆ανιηλ εν
τηι καρδιαι αυτου ως ου μη αλισγηθηι εν τηι τραπεζηι του βασιλεως και εν τωι οινωι του
ποτου αυτου. και ηξιωσεν τον αρχιευνουχον, ως ου μη αλισγηθηι. Και εδωκεν ο θεος τον
∆ανιηλ εις ελεον και οικτιρμους ενωπιον του αρχιευνουχου. και ειπεν ο αρχιευνουχος
τωι ∆ανιηλ, Φοβουμαι εγω τον κυριον μου τον βασιλεα τον εκταξαντα την βρωσιν υμων
και την ποσιν υμων, μηποτε ιδηι τα προσωπα υμων σκυθρωπα παρα τα παιδαρια τα
συνηλικα υμων, και καταδικαση229 τε την κεφαλην μου τωι βασιλει. και ειπεν ∆ανιηλ
προς Ἀμελσαδ, ον κατεστησεν ο αρχιευνουχος επι ∆ανιηλ και Ἀνανιαν και Μισαηλ και
Ἀζαριαν, Πειρασον δη τους παιδας σου ημερας δεκα, και δοτωσαν ημιν απο των
σπερματων της γης, και φαγομεθα και υδωρ πιομεθα, και οφθητωσαν ενωπιον σου αι
ιδεαι ημων και αι ιδεαι των παιδαριων των εσθιοντων την τραπεζαν του βασιλεως, και
καθως αν ιδηις, ποιησον μετα των παιδων σου. και εισηκουσεν αυτων, και επειρασεν
αυτους ημερας δεκα. και εκ τελους των δεκα ημερων ωραθησαν αι ιδεαι αυτων αγαθαι
και ισχυραι ταις σαρξιν υπερ παντα τα παιδαρια τα εσθιοντα την τραπεζαν του
βασιλεως. και εγενετο Ἀμελσαδ αναιρουμενος το δειπνον αυτων και τον οινον του
ποτου αυτων, και εδιδου αυτοις σπερματα. και εδωκεν αυτοις ο θεος συνεσιν και
φρονησιν εν πασηι γραμματικηι σοφιαι, και ∆ανιηλ συνηκεν εν πασηι ορασει και
ενυπνιοις. Ἰεχωνιας ο και Ἰωακειμ, υιος Ἰωσιου, τα μεν παντα ενη εβασιλευσεν ιαʹ,
προς τωι τελει δε του τριτου ετους της βασιλειας αυτου εβασιλευσεν Ναβουχοδονοσορ εν
Βαβυλωνι, ως ειναι το πρωτον ετος της βασιλειας Ναβουχοδονοσορ κατα το παρον
τεταρτον ετος Ἰεχωνιου του και Ἰωκαειμ. καθως εστι τουτο λαβειν εκ της δευτερας των
Παραλειπομενων. Τουτωι τωι τεταρτωι ετει της βασιλειας Ἰεχωνιου του και Ἰωακειμ,
βασιλεως Ἰουδα, και πρωτωι Ναβουχοδονοσορ βασιλεως 230 Βαβυλωνος ο λογος ον
ελαλησεν Ἱερεμιας ο προφητης προς παντα τον λαον Ἰουδα και τους κατοικουντας εν
Ἱερουσαλημ, λεγων, Ἀπο τρισκαιδεκατου ετους του αυτου Ἰωσιου, υιου Ἀμως, βασιλεως
Ἰουδα, εως της ημερας ταυτης ταυτα κʹ και τρια ετη. εγενηθη λογος κυριου προς με, και
ελαλησα προς υμας ορθριζων και λεγων, και ουκ ηκουσατε μου. και ειπε κυριος,
Ἀπεστειλα προς υμας τους δουλους μου τους προφητας ορθρου, λεγων, Ἀποστραφητω
εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και απο των πονηρων επιτηδευματων υμων,
και κατοικησατε επι της γης ης εδωκα τοις πατρασιν υμων απ' αιωνος και εως αιωνος.
μη πορευεσθε οπισω θεων αλλοτριων του δουλευειν αυτοις και του προσκυνειν αυτοις,
οπως μη παροργιζητε με εν τοις εργοις των χειρων υμων του κακωσαι υμας, και ουκ
ηκουσατε μου. δια τουτο ταδε λεγει κυριος των δυναμεων, Ἐπειδη ουκ επιστευσατε τοις
λογοις μου, ιδου εγω αποστελω, και ληψομαι πασαν την πατριαν του βοῤρα, και προς
Ναβουχοδονοσορ βασιλεα Βαβυλωνος τον δουλον μου· και αξω αυτους επι την γην
ταυτην. και επι τους κατοικουντας αυτην και επι παντα τα εθνη τα κυκλωι αυτης. και
εξερημωσω αυτους και δωσω αυτους εις αφανισμον και εις συριγμον και εις ονειδισμον
αιωνιον, και απολω απ' αυτων φωνην χαρας και φωνην ευφροσυνης, φωνην νυμφιου
και φωνην νυμφης και οσμην μυρου, φωνην μυλου και φως λυχνου. 231 και εσται πασα
η γη αυτη εις ερημωσιν και εις αφανισμον, και δουλευσουσιν εν τοις εθνεσιν τουτοις τωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

49

βασιλει Βαβυλωνος οʹ ετη. και εν τωι πληρωθηναι τα οʹ ετη εκδικησω επι τον βασιλεα
Βαβυλωνος και επι το εθνος εκεινο, φησι κυριος. Τωι αυτωι τεταρτωι ετει Ἰωακειμ του
και Ἰεχωνιου βασιλεως Ἰουδα Ἱερεμιας ο προφητης προστασσεται παρα κυριου
κεφαλιδα βιβλιου λαβειν, και γραψαι εν αυτηι παντας τους λογους κυριου τους επι
Ἱερουσαλημ χρηματισθεντας απο ημερων Ἰωσιου βασιλεως Ἰουδα εως του τεταρτου
ετους Ἰωακειμ, Ἴσως επιστραφησονται δι' απερ λογιζομαι εις αυτους, και ουκ
επεστρεψατε. μετα δε το αναγνωναι ταυτα τον Βαρουχ υιον Νηριου εις τα ωτα παντος
του λαου τους λογους τουτους απεστειλεν Ἰωακειμ Ἰουδειν λαβειν το βιβλιον· και
λαβων Ἰουδειν το βιβλιον ανεγνω. και ως ανεγνω τρεις η τεσσαρις σελιδας τωι Ἰωακειμ
εν οικωι χειμερινωι, οπου ην και εσχαρα πυρος, απετεμεν αυτο τηι σμιληι του γραμματεως
και εῤριπτεν εις το πυρ το επι της εσχαρας, εως ου εξελιπεν το βιβλιον εν τωι πυρι, και
ουκ επεστρεψαν προς τον κυριον. και οργισθεις κυριος ειπεν Ἰωακειμ τωι και Ἐλιακειμ
δια Ἱερεμιου του προφητου, Ἔκαυσας το βιβλιον τουτο ειπων, ∆ια τι εγραψας επ' αυτωι
λεγων, Ἐλευσεται Ναβουχοδονοσορ και διαφθερει την γην ταυτην, και εκλειψει απ'
αυτης ανθρωπος και κτηνος. δια τουτο ειπεν κυριος Ἰωακειμ, Ουκ εσται αυτωι
καθημενος επι θρονου ∆αβιδ. και ελαβεν ετεραν κεφαλιδα βιβλιου Ἱερεμιας, 232 και
εδωκεν αυτην τωι Βαρουχ, και ην γεγραμμενα εν αυτηι παντα απερ ην κατα Ἰωακειμ. εʹ.
Ἱερεμιας ο προφητης ριπτεται εις λακκον βορβορου υπο Μελχιου υιου Ἰωακειμ.
Ἀβδεμελεχ δε ο Αιθιοψ, ευνουχος του αυτου Ἰωακειμ, ακουσας τουτο ελαλησεν τωι
βασιλει ματην βεβλησθαι τον Ἱερεμιαν εν τωι λακκωι. και επιτραπεις υπο του βασιλεως,
λαβων λʹ ανδρας ανηγαγεν αυτον εκ του λακκου του βορβορου. Ἐκ της προφητειας
∆ανιηλ Ἐν τωι ετει τωι δευτερωι της βασιλειας Ναβουχοδονοσορ ενυπνιασθη
Ναβουχοδονοσορ ενυπνιον, και εξεστη το πνευμα αυτου και ο υπνος αυτου εγενετο απ'
αυτου. και ειπεν ο βασιλευς καλεσαι τους επαοιδους και τους μαγους και τους
φαρμακους και τους Χαλδαιους του αναγγειλαι τωι βασιλει το ενυπνιον αυτου. και
ηλθον, και εστησαν ενωπιον του βασιλεως· και ειπεν αυτοις ο βασιλευς, Ἐνυπνιασθην,
και εξεστη το πνευμα μου του γνωναι το ενυπνιον. και ελαλησαν οι Χαλδαιοι τωι
βασιλει συριστι, Βασιλευ, εις τους αιωνας ζηθι, συ ειπον το ενυπνιον τοις παισι σου, και
την συγκρισιν αυτου αναγγελουμεν. απεκριθη ο βασι233 λευς και ειπε τοις Χαλδαιοις, Ὁ
λογος απ' εμου απεστη· εαν ουν μη γνωρισητε μοι το ενυπνιον και την συγκρισιν αυτου
απαγγειλητε μοι, εις απωλειαν εσεσθε και οι οικοι υμων εις διαρπαγην εσονται. εαν δε
το ενυπνιον και την συγκρισιν αυτου γνωρισητε μοι, δωματα και δωρεας και τιμην
πολλην ληψεσθε παρ' εμου. πλην το ενυπνιον και την συγκρισιν αυτου απαγγειλατε
μοι. απεκριθησαν δευτερον και ειπον, Ὁ βασιλευς ειπατω το ενυπνιον τοις παισιν
αυτου, και την συγκρισιν αυτου απαγγελουμεν. και απεκριθη ο βασιλευς και ειπεν, Ἐπ'
αληθειας οιδα εγω οτι καιρον υμεις εξαγοραζετε, καθοτι ειδετε οτι απεστη απ' εμου το
ρημα. εαν ουν το ενυπνιον μη απαγγειλητε μοι, οιδα οτι ρημα ψευδες και διεφθαρμενον
συνεθεσθε ειπειν ενωπιον μου, εως ου καιρος παρελθηι· το ενυπνιον μου ειπατε μοι, και
γνωσομαι οτι και την συγκρισιν αυτου απαγγειλητε μοι. απεκριθησαν παντες οι
Χαλδαιοι ενωπιον του βασιλεως και ειπον, Ουκ εστιν ανθρωπος επι της ξηρας, οστις το
ρημα του βασιλεως δυνησεται γνωρισαι· καθοτι πας βασιλευς μεγας και αρχων ρημα
τοιουτον ουκ επερωται επαοιδον μαγον και Χαλδαιον, οτι ο λογος ον ο βασιλευς
επερωται βαρυς, και ετερος ουκ εστιν ος αναγγελει αυτον ενωπιον του βασιλεως, αλλ' οι
θεοι, ων ουκ εστιν η κατοικια μετα πασης σαρκος. τοτε αυτος ο βασιλευς εν θυμωι και
οργηι πολληι ειπεν απολεσαι παντας τους σοφους Βαβυλωνος· και το δογμα εξηλθεν, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

50

οι σοφοι απεκτεινοντο· και εζητησαν ∆ανιηλ και τους φιλους αυτου ανελειν. τοτε
∆ανιηλ απε234 κριθη βουλην και γνωμην τωι Ἀριωχ τωι αρχιμαγειρωι του βασιλεως, ος
εξηλθεν ανελειν τους σοφους Βαβυλωνος, και επυνθανετο αυτου λεγων, Ἄρχων του
βασιλεως, περι τινος εξηλθεν η γνωμη η αναιδης αυτη εκ προσωπου του βασιλεως;
εγνωρισε δε το ρημα Ἀριωχ τωι ∆ανιηλ· και ∆ανιηλ ηξιωσεν οπως χρονον δωι αυτωι και
την συγκρισιν αυτου απαγγειληι τωι βασιλει. και εισηλθε ∆ανιηλ εις τον οικον αυτου και
ται Ἀνανιαι και τωι Μισαηλ και τωι Ἀζαριαι τοις φιλοις αυτου το ρημα εγνωρισε. και
οικτιρμους εζητουν παρα του θεου του ουρανου υπερ του μυστηριου τουτου, οπως αν μη
απολωνται ∆ανιηλ και οι φιλοι αυτου μετα των επιλοιπων σοφων Βαβυλωνος. τοτε τωι
∆ανιηλ εν οραματι της νυκτος το μυστηριον απεκαλυφθη, και ευλογησε τον θεον του
ουρανου ∆ανιηλ, και ειπεν, Ειη το ονομα του κυριου ευλογημενον απο του αιωνος και
εως του αιωνος, οτι η συνεσις και η σοφια αυτου εστιν, και αυτος αλλοιοι καιρους και
χρονους, καθισται βασιλεις και μεθισται, διδους σοφιαν τοις σοφοις και φρονησιν τοις
ειδοσιν συνεσιν. και αυτος αποκαλυπτει βαθεα και αποκρυφα, γινωσκων τα εν τωι
σκοτει, και το φως μετ' αυτου εστιν. σοι ο θεος των πατερων μου εξομολογουμαι και
αινω οτι σοφιαν και δυναμιν εδωκας μοι και εγνωρισας μοι α ηξιωσαμεν παρα σου· και
το οραμα του βασιλεως εγνωρισας μοι. και ηλθε ∆ανιηλ προς Ἀριωχ, ον κατεστησεν ο
βασιλευς απολεσαι τους σοφους Βαβυλωνος· και ειπεν αυτωι, Τους 235 σοφους
Βαβυλωνος μη απολεσηις· εισαγαγε με ενωπιον του βασιλεως, και την συγκρισιν τωι
βασιλει αναγγελω. τοτε Ἀριωχ εν σπουδηι εισηγαγε τον ∆ανιηλ ενωπιον του βασιλεως,
και ειπεν αυτωι, Ευρηκα ανδρα εκ των υιων της αιχμαλωσιας της Ἰουδαιας, οστις το
συγκριμα τωι βασιλει απαγγελει. και απεκριθη ο βασιλευς και ειπε τωι ∆ανιηλ, ου το
ονομα Βαλτασαρ, Ει δυνασαι μοι αναγγειλαι το ενυπνιον ο ειδον και την συγκρισιν
αυτου; και απεκριθη ∆ανιηλ ενωπιον του βασιλεως και ειπε, Το μυστηριον ο ο βασιλευς
επερωται ουκ εστιν σοφων, μαγων, επαοιδων, Γαζαρηνων, αναγγειλαι τωι βασιλει, αλλ'
εστιν θεος εν ουρανωι αποκαλυπτων μυστηρια. και εγνωρισεν τωι βασιλει
Ναβουχοδονοσορ α δει γενεσθαι επ' εσχατου των ημερων. Το ενυπνιον σου και αι
ορασεις της κεφαλης σου επι της κοιτης σου τουτο εστιν. συ βασιλευ, οι διαλογισμοι σου
επι της κοιτης σου ανεβησαν, τι δει γενεσθαι μετα ταυτα. και ο αποκαλυπτων μυστηρια
εγνωρισεν σοι α δει γενεσθαι· και εμοι ουκ εν σοφιαι τηι ουσηι εν εμοι παρα παντας τους
ζωντας το μυστηριον τουτο απεκαλυφθη, αλλ' ενεκεν του την συγκρισιν τωι βασιλει
γνωρισαι, ινα μη τους διαλογισμους της καρδιας σου γνωις. συ βασιλευ εθεωρεις, και
ιδου εικων μια μεγαλη, και η εικων εκεινη η προσοψις αυτης υπερφερης εστιν προ
προσωπου σου, και η ορασις αυτης φοβερα. εικων, ης η κεφαλη εκ χρυσιου καθαρου, αι
χειρες και το στηθος και οι βραχιονες αυτης αργυρος, η κοι236 λια και οι μηροι χαλκοι
και αι κνημαι σιδηραι, οι ποδες μερος μεν τι σιδηρουν και μερος τι οστρακινον. εθεωρεις
εως απετμηθη λιθος εξ ορους ανευ χειρων· και επαταξε την εικονα επι τους ποδας τους
σιδηρους και οστρακινους, και ελεπτυνεν αυτους εις τελος. τοτε ελεπτυνθησαν εις απαξ
το οστρακον, ο σιδηρος, ο χαλκος, ο αργυρος, ο χρυσος, και εγενοντο ωσει κονιορτος
απο αλωνος θερινης, και εστηριξεν αυτα το πληθος του πνευματος, και τοπος ουχ
ηυρεθη αυτοις, και ο λιθος ο παταξας την εικονα εγενηθη εις ορος μεγα, και επληρωσεν
πασαν την γην. τουτο εστιν το ενυπνιον, και την συγκρισιν αυτου ερουμεν ενωπιον του
βασιλεως. Συ βασιλευ, βασιλευς βασιλεων, ωι ο θεος του ουρανου βασιλειαν ισχυραν και
κραταιαν και εντιμον εδωκεν εν παντι τοπωι, εν ωι κατοικουσιν οι υιοι των ανθρωπων,
θηρια τε αγρου και πετεινα ουρανου και ιχθυας θαλασσης εδωκεν εν τηι χειρι σου, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

51

κατεστησεν σε κυριον παντων, συ ει η κεφαλη η χρυση. και οπισω σου αναστησεται
βασιλεια ετερα ηττων σου, η εστιν ο αργυρος, και βασιλεια τριτη, η εστιν ο χαλκος, η
κυριευσει πασης της γης. και βασιλεια τεταρτη εσται ισχυρα ως ο σιδηρος· ον τροπον ο
σιδηρος λεπτυνει και δαμαζει παντα τα επι της γης· ουτω παντας λεπτυνει και δαμασει.
και οτι ειδες τους ποδας 237 και τους δακτυλους μερος μεν τι οστρακινον και
κεραμεουν, μερος δε τι σιδηρουν, βασιλεια διηιρημενη εσται, και απο της ριζης της
σιδηρας εσται εν αυτηι, ον τροπον ειδες τον σιδηρον αναμεμιγμενον τωι οστρακωι. και οι
δακτυλοι των ποδων μερος μεν τι σιδηρουν, μερος δε τι οστρακινον, και μερος τι της
βασιλειας εσται ισχυροτερον, και απ' αυτης εσται συντριβομενον. οτι δε ειδες τον
σιδηρον αναμεμιγμενον τωι οστρακωι, συμμιγεις εσονται εν σπερματι ανθρωπων, και
ουκ εσονται προσκολλωμενοι ουτως μετα τουτου, καθως ο σιδηρος ουκ αναμιγνυται
μετα του οστρακου. και εν ταις ημεραις των βασιλεων εκεινων αναστησει ο θεος του
ουρανου βασιλειαν, ητις εις τους αιωνας ου διαφθαρησεται, και η βασιλεια αυτου λαωι
ετερωι ουχ υπολειφθησεται. και λεπτυνει και λικμησει πασας τας βασιλεια, και αυτη
αναστησεται εις τους αιωνας, ον τροπον ειδες οτι απο ορους ετμηθη λιθος ανευ χειρων,
και ελεπτυνε το οστρακον, τον σιδηρον, τον χαλκον, τον αργυρον, τον χρυσον. ο θεος ο
μεγας εγνωρισεν τωι βασιλει α δει γενεσθαι μετα ταυτα· και αληθινον το ενυπνιον, και
πιστη η συγκρισις αυτου. Τοτε ο βασιλευς Ναβουχοδονοσορ επεσεν επι προσωπον, και
τωι ∆ανιηλ προσεκυνησε, και μαναα και ευωδιαν ειπε σπεισαι αυτωι. και αποκριθεις ο
βασιλευς ειπε ται ∆ανιηλ, Ἐπ' αληθειας ο θεος ημων αυτος εστιν θεος θεων και κυριος
κυριων και βασιλευς των βασιλεων και αποκαλυπτων μυστηρια, οτι ηδυνηθης
αποκαλυψαι το μυστηριον τουτο. 238 Και εμεγαλυνεν ο βασιλευς τον ∆ανιηλ, και
δωματα μεγαλα και πολλα εδωκεν αυτωι, και κατεστησεν αυτον επι πασης χωρας
Βαβυλωνος, και αρχοντα σατραπων και επι παντας τους σοφους Βαβυλωνος· και ∆ανιηλ
ηιτησατο παρα του βασιλεως, και κατεστησεν επι τα εργα της χωρας Βαβυλωνος τον
Σεδρακ και Μισακ και Ἀβδεναγω· και ∆ανιηλ ην εν τηι αυληι του βασιλεως. μʹ Ὀλυμπιας.
ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ. μαʹ Ὀλυμπιας. ιʹ. Τουτωι τωι δεκατωι ετει Ἰεχωνιου του και Ἰωακειμ
Ναβουχοδονοσορ βασιλευς Βαβυλωνος εβδομωι ετει της αυτου βασιλειας την Ἰουδαιων
χειρωσαμενος και γκγʹ των Ἰουδαιων αιχμαλωτους λαβων, και των ιερων σκευων των
εν τωι νεωι τα πλειστα λαβων, φορον τε Ἰεχωνιαι τωι και Ἰωακειμ επιταξας τελειν
αργυριου ταλαντα ρʹ και χρυσιου ταλαντα ιʹ, ανεχωρησεν. Ἀπο ιϛʹ ετους Φακεε υιου
Ῥομελιου βασιλεως Ἰσραηλ, ηγουν δευτερου ετους και αυτου της βασιλειας Ἰωαθαν
βασιλεως των δυο φυλων Ἰουδα και Βενιαμιν, επι το παρον δεκατον ετος Ἰεχωνιου του
και Ἰωακειμ πληρουνται ετη ρνʹ, απερ Ἐζε239 κιας δια της των ρνʹ ημερων επι το
πλευρον ανακλισεως και κοιμησεως υπερ της του Ἰσραηλ παρανομιας εωρακεναι
λεγεται. Ἔχει ουν το ακριβες της ψηφου η καταληψις ουτως. Φακεε εν Σαμαρειαι ετη ιδʹ.
Ὡσηε εν Σαμαρειαι ετη θʹ. Ἐζεκιας ετη κθʹ. Μανασσης ετη νεʹ. Ἀμων ετη βʹ. Ἰωσιας ετη
λαʹ. Ἰωαχαζ ο και Σελλημ μηνας γʹ. Ἰεχωνιας ο και Ἰωακειμ ετη ιʹ. Ἀπο ουν
πεντεκαιδεκατου ετους Φακεε υιου Ῥομελιου επι το παρον ιʹ ετος Ἰεχωνιου του και
Ἰωακειμ εισιν ετη, ως προκειται, ρνʹ. ιαʹ. Ἱερεμιας προφητευων Ἰεχωνιαι τωι και Ἰωακειμ
λεγει, Ὁ οικοδομων τον οικον αυτου ου μετα δικαιοσυνης και τα υπερωια αυτου ουκ εν
κρισει, παρ' αυτωι ο πλησιον αυτου εργαται δωρεαν και τον μισθον αυτου ου διδους
αυτωι. ωικοδομησας σεαυτωι οικον συμμετρον, υπερωια ευρυχωρα, διεσταλμενα θυρισι
και εξυλωμενα εν κεδρωι και κεχρισμενα εν μιλτηι. μη βασιλευων 240 βασιλευσηις, οτι
αμιλλασαι προς την κεδρον. ο πατηρ σου εφαγεν και επιεν και εποιησεν δικαια, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

52

καλως ην αυτωι, και σε εδει ουτω ποιειν. δια τουτο, φησιν. ου μη κοψονται αυτον. οιμοι,
κυριε, οιμοι, αδελφε, ουδε μη κλαυσονται αυτον, ω αδελφε, οιμοι, αδελφε. ταφηι ονου
ταφησεται. συμψησθεις ως κοπρια ριφησεται επεκεινα της πυλης Ἱερουσαλημ. οπερ και
γεγονεν ου μετ' ου πολυ. ιβʹ. Τουτωι ται ετει Ἱερεμιας εκ προσωπου του θεου
προφητευων λεγει Ἰεχωνιαι τωι και Ἰωακειμ, Παραδοθησηι εις χειρας Ναβουχοδονοσορ
βασιλεως Βαβυλωνος συ και η μητηρ σου η τεκουσα σε, και εκει αποθανεισθε. ο και
γεγονεν ευθυ. Ναβουχοδονοσορ γαρ απο Μαρεων της Αιγυπτου εως του ποταμου
Ευφρατου παντα οια ην της βασιλειας Αιγυπτου αποσπασας, τηι γηι Βαβυλωνιων
προσκτησαμενος, ελθων παλιν εις Ἱερουσαλημ Ἰεχωνιαν τον και Ἰωακειμ τωι μηνι τωι
τριτωι δωδεκατωι ετει της βασιλειας αυτου, δησας αυτον Ναβουχοδονοσορ εν πεδαις
χαλκαις ενατωι ετει της εαυτου βασιλειας αιχμαλωτον ελαβεν, και πλειστον μερος του
λαου απηξεν εις Βαβυλωνα, και ως ηβουλετο εχρητο αυτοις κατα την προφητειαν
Ἱερεμιου· εν οις και τον ∆ανιηλ και τους συν αυτωι τρεις παιδας και τον Ἐζεκιηλ ηγαγεν
αιχμα241 λωτους· πλην βασιλευσας ιβʹ ετη ο αυτος Ἰεχωνιας ο και Ἰωακειμ απεθανεν,
και βασιλευει μετ' αυτον Ἰωακειμ υιος αυτου, εκγοκειμ απεθανεν, και βασιλευει μετ'
αυτον Ἰωακειμ υιος αυτου, εκγονος Ἰωσιου, οντινα η βιβλος των Παραλειπομενων και
το ευαγγελιον Ἰεχωνιαν ονομαζει, οστις τριμηνον εβασιλευσεν. Μετα Ἰεχωνιαν τον και
Ἰωακειμ εβασιλευσεν Ἰεχωνιας εκγονος Ἰωσιου μηνας γʹ. ομου δωϟδʹ και μηνας γʹ. Ἐπι
τουτου παλιν ανεβη Ναβουχοδονοσορ τριτωι μηνι της βασιλειας αυτου εν Ἱερουσαλημ,
και ηλθεν η πολις εν περιοχηι. και εξηλθεν Ἰεχωνιας αυτος και η μητηρ αυτου και οι
παιδες αυτου προς τον βασιλεα Βαβυλωνος, και ελαβεν αυτους Ναβουχοδονοσορ τωι
ενατωι ετει της αυτου βασιλειας. και εισηλθεν εις την πολιν ο βασιλευς των Ἀσσυριων,
και εξηνεγκεν τους θησαυρους του τε ναου και του βασιλεως, και συνεκοψεν τα σκευη α
εποιησεν Σολομων, και απυκισεν την Ἱερουσαλημ και παντας 241 τους αρχοντας και
παντας τους δυνατους ισχυι και ολον τον λαον ιζʹ χιλιαδας αιχμαλωτους και παντα
τεκτονα και τον συγκλειοντα, και ουχ υπελειφθησαν πλην πενομενων του λαου της
γης, εν οις και αυτον τον Ἰεχωνιαν μετυκισεν εις Βαβυλωνα και την μητερα και τας
γυναικας αυτου και τους ευνουχους. ελαβεν ετεραν κεφαλιδα βιβλιου Ἱερεμιας, και
εδωκεν αυτην τωι Βαρουχ, και ην γεγραμμενα αυτηι παντα απερ ην κατα Ἰεχωνια. και
εβασιλευσεν μετ' αυτον Σεδεκιας ο και Ματθανιας, υιος αυτου, ετη ιαʹ. ομου δϠεʹ και
μηνας ϛʹ 242 αʹ. μβʹ Ὀλυμπιας. βʹ. Τουτωι τωι ετει Ἄγκιος Μαρκος τελευται εν Ῥωμηι
καταστηματι· και εβασιλευσεν αντ' αυτου Ἄγκιος Ταρκυνιος ο και Πρισκος εν αυτηι τηι
Ῥωμηι ετη ληʹ. γʹ. Ἐπι της Ἰουδαιας προεφητευεν Ἱερεμιας και Βαρουχ. δʹ. Τουτωι τωι ετει
Ματθανιας ο και Σεδεκιας απεστειλε προς Ἱερεμιαν τον Πασχωρ υιον Μελχιου και
Σοφωνιαν υιον Μαδαασαιου του ιερεως επερωτησαι περι Ναβουχοδονοσορ, επελθοντος
αυτωι και τηι Ἰουδαιαι, ει ποιησει κυριος ελεος μετ' αυτων. και ειπεν αυτοις Ἱερεμιας εκ
προσωπου κυριου οτι πολεμησει κυριος την πολιν και τους κατοικουντας εν αυτηι εν
χειρι εντεταμενηι και εν βραχιονι υψηλωι μετα θυμου και οργης και παροξυσμου
μεγαλου. και μετα ταυτα τον Ματθανιαν τον και Σεδεκιαν, βασιλεα Ἰουδα, και τους
παιδας αυτου και τον λαον τον καταλειφθεντα εν τηι πολει απο του θανατου και της
μαχαιρας 243 και του λιμου παραδωσει εν χειρι Ναβουχοδονοσορ βασιλεως Βαβυλωνος,
και κατακοψουσιν αυτους εν στοματι μαχαιρας, και ου φεισομαι επ' αυτοις και ουκ
οικτερω αυτους. και απεστειλεν Ματθανιας ο και Σεδεκιας τοις εν Βαβυλωνι α εμαθεν
εκ προφητειας Ἱερεμιου περι των οʹ ετων της αιχμαλωσιας. Ἀνανιας δε ο
ψευδοπροφητης ενισταμενος ταις Ἱερεμιου προφητειαις τωι αυτωι τεταρτωι ετει τελευται.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

53

Τουτωι τωι τεταρτωι ετει Ματθανιου του και Σεδεκιου και πεμπτωι ετει της αιχμαλωσιας
Ἐλιακειμ του και Ἰωακειμ εικοστον ενατον ετος τυγχανει μεθ' ο το πασχα γεγονεν
νομιμως κατα το οκτωκαιδεκατον ετος του Ἰωσιου. Τουτωι τωι τεταρτωι ετει Ἐζεκιηλ ο
του Βουζι του ιερεως υιος τεταρτωι μηνι πεμπτηι του μηνος ηρξατο προφητευειν εν
Βαβυλωνι επι του ποταμου του Χοβαρ, μεθ' ου ησαν προφητευοντες Ναουμ, Μαλαχιας
και ∆ανιηλ. Μαλαχιας προφητευων ειπεν, Ουκ εστι μοι θελημα εν υμιν, λεγει κυριος
παντοκρατωρ, και θυσιαν ου προσδεξομαι εκ των χειρων υμων, διοτι απο των
ανατολων ηλιου και μεχρι δυσμων το ονομα μου δοξασθησεται. Ἀνανιας και Ἀζαριας
και Μισαηλ εγνωριζοντο εν Βαβυλωνι. εν δε τηι Ἰουδαιαι προεφητευον Ἱερεμιας και
Βαρουχ υιος Νηριου. Τουτωι τωι τεταρτωι ετει μηνι πεμπτωι Ἐζεκιηλ προφητευει περι ων
εποιει ο οικος Ἰσραηλ ανομιων. και δεκατηι παλιν του 244 αυτου πεμπτου μηνος ο αυτος
επι πλειον ανομουντων αυτων και του Θαμουζ, οπερ ερμηνευεται Ἄδωνις,
θρηνουντων, προφητευει, ελεγχων και ονειδιζων τον Ἰσραηλ τας ανομιας αυτων.
Προεφητευεν Βαρουχ εν Αιγυπτωι και Ἐζεκιηλ και Ἀμβακουμ και Ναουμ, Μαλαχιας ο
νεωτερος και Ἀγγαιος και Ζαχαριας. εʹ. Τουτωι τωι ετει Ἐζεκιηλ ηρξατο της προφητειας
εν Βαβυλωνι. μγʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ. Τουτωι τωι ετει ο βασιλευς Ματθανιας ο και Σεδεκιας και
οι ενδοξοι αυτου και οι ιερεις εμιαναν τον οικον κυριου τον εν Ἱερουσαλημ εν τοις
ειδωλοις των εθνων. ζʹ. Ἑβραιων αρχιερευς Σαραιας ο πατηρ Ἰωσεδεκ εγνωριζετο. ηʹ, θʹ.
Τουτωι τωι ενατωι ετει Σεδεκιου του και Ἰεχωνιου βασιλεως Ἰουδα, εν τωι μηνι τωι
δεκατωι, Ναβουχοδονοσορ μετα δυναμεως πολλης οσης αυτου εις Ἱερουσαλημ
παραγενομενος εν τωι ογδοωι και δεκατωι ετει της βασιλειας αυτου επολιορκησεν αυτην,
και ελαβεν εξ αυτης αιχμαλωτους Ἰουδαιους ωλβʹ, και απηγαγεν εις 245 Βαβυλωνα. εν
ωι καιρωι και την εικονα την εαυτου χρυσην εστησεν εις το υπο παντων εκεισε
προσκυνεισθαι αυτην· και ην το υψος αυτης πηχων εξηκοντα, ευρος αυτης πηχων εξ.
και εστησεν αυτην εν πεδιωι ∆εηρα εν χωραι Βαβυλωνος. και απεστειλεν συναγαγειν
τους υπατους και στρατηγους και τοπαρχας, ηγουμενους και τυραννους και τους επ'
εξουσιων και αρχοντας των χωρων ελθειν εις τα εγκαινια της εικονος της χρυσης, ης
εστησεν Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς. και συνηχθησαν οι τοπαρχαι, υπατοι, στρατηγοι,
ηγουμενοι, τυραννοι μεγαλοι επ' εξουσιων και παντες οι αρχοντες των χωρων εις τον
εγκαινισμον της εικονος ης εστησεν Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς· και ειστηκεισαν
ενωπιον της εικονος ης εστησεν Ναβουχοδονοσορ· και ο κηρυξ εβοα εν ισχυι, Ὑμιν
λεγεται, εθνη, λαοι, φυλαι, γλωσσαι, ηι αν ωραι ακουσητε της φωνης της σαλπιγγος,
συριγγος τε και κιθαρας, σαμβυκης και ψαλτηριου, και παντος γενους μουσικων,
πιπτοντες προσκυνειτε τηι εικονι τηι χρυσηι ηι εστησεν Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς. και
ος αν μη πεσων προσκυνησηι, αυτηι τηι ωραι εμβληθησεται εις την καμινον του πυρος την
καιομενην. και εγενετο, οτε ηκουσαν οι λαοι της φωνης της σαλπιγγος, συριγγος τε και
κιθαρας, σαμβυκης τε και ψαλτηριου, και παντος γενους μουσικων, πιπτοντες οι λαοι,
φυλαι, γλωσσαι προσεκυνουν τηι εικονι τηι χρυσηι ην εστησεν Ναβουχοδονοσορ ο
βασιλευς, τοτε προσηλθον ανδρες 246 Χαλδαιοι, και διεβαλον τους Ἰουδαιους, και
υπολαβοντες ειπον Ναβουχοδονοσορ τωι βασιλει, Βασιλευ, εις τους αιωνας ζηθι. συ
βασιλευ εθηκας δογμα, Πας ανθρωπος, ος αν ακουσηι της φωνης της σαλπιγγος,
συριγγος τε και κιθαρας, σαμβυκης και ψαλτηριου, και συμφωνιας, και παντος γενους
μουσικων, και μη πεσων προσκυνησηι τηι εικονι τηι χρυσηι, εμβληθησεται εις την καμινον
του πυρος την καιομενην. εισιν ανδρες Ἰουδαιοι, ους κατεστησας επι τα εργα της χωρας
Βαβυλωνος, Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω· οι ανδρες εκεινοι ουχ υπηκουσαν, βασιλευ,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

54

τωι δογματι σου, και τοις θεοις σου ου λατρευουσιν και τηι εικονι τηι χρυσηι ηι εστησας ου
προσκυνουσιν. τοτε Ναβουχοδονοσορ εν θυμωι και οργηι ειπεν αγαγειν τον Σεδρακ,
Μισακ και Ἀβδεναγω. και ηχθησαν ενωπιον του βασιλεως, και απεκριθη
Ναβουχοδονοσορ και ειπεν αυτοις, Ει αληθως, Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω, τοις θεοις
μου ου λατρευετε και τηι εικονι τηι χρυσηι ηι εστησα ου προσκυνειτε; νυν ουν ει εχετε
ετοιμως, ινα ως αν ακουσητε της φωνης της σαλπιγγος, συριγγος τε και κιθαρας,
σαμβυκης τε και ψαλτηριου, και συμφωνιας, και παντος γενους μουσικου, πεσοντες
προσκυνειτε τηι εικονι ηι εποιησα· εαν δε μη προσκυνησητε, αυτηι τηι ωραι εμβληθησεσθε
εις την καμινον του πυρος την καιομενην. και τις εστιν ος εξελειται υμας εκ των χειρων
μου; 247 Ἀπεκριθη Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω λεγοντες τωι βασιλει Ναβουχοδονοσορ,
Ου χρειαν εχομεν ημεις περι του ρηματος τουτου αποκριθηναι σοι· εστι γαρ θεος εν
ουρανωι, ωι ημεις λατρευομεν, [δυνατος] εξελεσθαι ημας εκ της καμινου του πυρος της
καιομενης, και εκ των χειρων σου, βασιλευ, ρυσεται ημας· και εαν μη, γνωστον εστω
σοι, βασιλευ, οτι τοις θεοις σου ου λατρευομεν και τηι εικονι τηι χρυσηι ηι εστησας ου
προσκυνουμεν. τοτε Ναβουχοδονοσορ επλησθη θυμου, και η οψις του προσωπου αυτου
ηλλοιωθη επι Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω, και ειπεν, Ἐκκαυσατε την καμινον
επταπλασιως, εως ου εις τελος εκκαηι· και ανδρας ισχυρους ειπεν πεδησαντας τον
Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω εμβαλειν εις την καμινον του πυρος την καιομενην. τοτε
οι ανδρες εκεινοι επεδηθησαν συν τοις σαραβαροις αυτων και τιαραις και περικνημισι
και ενδυμασιν αυτων εβληθησαν εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης,
επει το ρημα του βασιλεως υπερισχυσεν. και η καμινος εξεκαυθη εκ περισσου, και οι
τρεις ουτοι Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω επεσον εις μεσον της καμινου του πυρος της
καιομενης πεπεδημενοι· και περιεπατουν εν μεσωι του πυρος υμνουντες τον θεον και
ευλογουντες τον κυριον. και συστας Ἀζαριας προσηυξατο ουτως, και ανοιξας το στομα
αυτου εν μεσωι του πυρος ειπεν, Ευλογητος ει, κυριε ο θεος των πατερων ημων, και
αινε248 τον και δεδοξασμενον το ονομα σου εις τους αιωνας, Ὅτι δικαιος ει επι πασιν
οις εποιησας ημιν, και παντα τα εργα σου αληθινα και ευθειαι αι οδοι σου και πασαι αι
κρισεις σου αληθιναι, και κριματα αληθειας εποιησας κατα παντα οσα εποιησας ημιν και
επι την πολιν την αγιαν σου την των πατερων ημων Ἱερουσαλημ, οτι. εν αληθειαι και
κρισει επηγαγες ταυτα παντα δια τας αμαρτιας ημων, οτι ημαρτομεν και ηνομησαμεν
αποστηναι απο σου και εξημαρτομεν εν πασι και των εντολων σου ουκ ηκουσαμεν ουδε
συνετηρησαμεν ουδε εποιησαμεν καθως ενετειλω ημιν, ινα ευ ημιν γενηται. και παντα
οσα ημιν επηγαγες, και παντα οσα εποιησας ημιν, εν αληθινηι κρισει εποιησας, και
παρεδωκας ημας εις χειρας εχθρων εχθιστων αποστατων, και βασιλει αδικωι και
πονηροτατωι παρα πασαν την γην. και νυν ουκ εστιν ημιν ανοιξαι το στομα ημων·
αισχυνη και ονειδος εγενηθη τοις δουλοις σου και τοις σεβομενοις σε. μη δη παραδωις
ημας εις τελος δια το ονομα σου, και μη διασκεδασηις την διαθηκην σου, και μη
αποστησηις το ελεος σου αφ' ημων δια Ἀβρααμ τον ηγαπημενον υπο σου και δια Ἰσαακ
τον δουλον σου και Ἰσραηλ τον αγιον σου, οις ελαλησας προς αυτους λεγων, Πληθυναι
το σπερμα αυτων ως τα αστρα του ουρανου και ως την αμμον την παρα το χειλος της
θαλασσης. οτι, δεσποτα, εσμικρυνθημεν παρα παντα τα εθνη, και εσμεν ταπεινοι εν
πασηι τηι γηι σημερον δια τας αμαρ249 τιας ημων, και ουκ εστιν εν τωι καιρωι τουτωι
αρχων και προφητης και ηγουμενος ουδε ολοκαυτωσις ουδε θυσια ουδε προσφορα ουδε
θυμιαμα, ου τοπος του ολοκαρπωσαι εναντιον σου και ευρειν ελεος, αλλ' εν ψυχηι
συντετριμμενηι και πνευματι ταπεινωσεως προσδεχθειημεν, ως εν ολοκαυτωμασι κριων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

55

και ταυρων και ως εν μυριασιν αρνων πιονων, ουτως γενεσθω η θυσια ημων ενωπιον
σου σημερον, και εκτελεσαι οπισθεν σου, οτι ουκ εστιν αισχυνη τοις πεποιθοσιν επι σοι.
νυν ουν ακολουθουμεν εν οληι καρδιαι, και φοβουμεθα σε και ζητουμεν το προσωπον
σου, μη καταισχυνηις ημας, αλλα ποιησον μεθ' ημων κατα την επιεικειαν σου και κατα
το πληθος του ελεους σου, και εξελου ημας κατα τα θαυμασια σου, και δος δοξαν τωι
ονοματι σου, κυριε. και εντραπειησαν παντες οι ενδεικνυμενοι τοις δουλοις σου κακα.
και καταισχυνθειησαν απο πασης δυναμεως και δυναστειας, και η ισχυς αυτων
συντριβειη, και γνωτωσαν οτι συ ει κυριος ο θεος μονος και ενδοξος εφ' ολην την
οικουμενην. Και ου διελιπον οι εμβαλοντες αυτους υπηρεται του βασιλεως καιοντες την
καμινον ναφθαν και πισσαν και στυπειον και κληματιδα· και διεχειτο η φλοξ επανω της
καμινου επι πηχεις τεσσερακοντα εννεα, και διωδευσεν και ενεπυρισεν ους ηυρε περι
την καμινον των Χαλδαιων. ο δε αγγελος του κυριου συγκατεβη αμα τοις περι τον
Ἀζαριαν εις την καμινον, και εξετιναξεν την 250 φλογα του πυρος εκ της καμινου, και
εποιησεν το μεσον της καμινου ως πνευμα δροσου διασυριζων. και ουχ ηψατο αυτων
καθολου το πυρ· και ουκ ελυπησεν ουδε ηνωχλησεν αυτους. τοτε οι τρεις ως εξ ενος
στοματος υμνουν και εδοξαζον και ευλογουν τον θεον εν τηι καμινωι, λεγοντες,
Ευλογητος ει, κυριε ο θεος των πατερων ημων και αινετος και υπερυψουμενος εις τους
αιωνας, και ευλογημενον το ονομα σου το αγιον και υπερυμνητον και υπερυψουμενον
εις τους αιωνας. ευλογημενος ει εν τωι ναωι της αγιας δοξης σου και υπερυμνητος και
υπερενδοξος εις τους αιωνας. και μετα βραχεα. Ευλογειτε Ἀνανια, Ἀζαρια και Μισαηλ
τον κυριον, υμνειτε και υπερυψουτε αυτον εις τους αιωνας, οτι εξειλατο ημας εξ ᾅδου
και εσωσεν ημας, εκ χειρος θανατου και εῤρυσατο ημας εκ καμινου μεσης καιομενης
φλογος και εκ μεσου πυρος εῤρυσατο ημας. εξομολογεισθε τωι κυριωι, οτι χρηστος, οτι
εις τον αιωνα το ελεος αυτου. ευλογειτε παντες οι σεβομενοι τον κυριον, τον θεον των
θεων, υμνειτε και εξομολογεισθε, οτι εις παντας τους αιωνας το ελεος αυτου. Και
Ναβουχοδονοσορ ηκουσεν υμνουντων αυτων, και εθαυμασεν, και εξανεστη εν σπουδηι,
και ειπε τοις μεγιστασιν αυτου, Ουχι ανδρας τρεις εβαλομεν εν μεσωι του πυρος
πεπεδημενους; και ειπον τωι βασιλει, Ἀληθως, βασιλευ. και ειπεν ο βασιλευς, Ὧδε εγω
ορω ανδρας τεσσαρις λελυμενους και περιπατουντας εν με251 σωι του πυρος, και
διαφθορα ουκ εστιν εν αυτοις, και η ορασις του τεταρτου ομοια υιωι θεου. Τοτε
προσηλθεν Ναβουχοδονοσορ προς την θυραν της καμινου του πυρος της καιομενης, και
ειπεν, Σεδρακ, Μισακ, Ἀβδεναγω, οι δουλοι του θεου του υψιστου, εξελθετε και δευτε.
και εξηλθον Σεδρακ, Μισακ, Ἀβδεναγω εκ μεσου του πυρος. Και συναγονται οι σατραπαι
και οι στρατηγοι και οι τοπαρχαι και οι δυνασται του βασιλεως, και εθεωρουν τους
ανδρας οτι ουκ εκυριευσε το πυρ του σωματος αυτων και η θριξ της κεφαλης αυτων ουκ
εφλογισθη και τα σαραβαρα αυτων ουκ ηλλοιωθησαν και οσμη πυρος ουκ ην εν αυτοις.
και προσεκυνησεν ο βασιλευς ενωπιον αυτων τωι κυριωι. και απεκριθη Ναβουχοδονοσορ
και ειπεν, Ευλογητος ο θεος του Σεδρακ, Μισακ και Ἀβδεναγω, ος απεστειλε τον
αγγελον αυτου και εξειλατο τους παιδας αυτου, οτι επεποιθησαν επ' αυτωι και το ρημα
του βασιλεως ηλλοιωσαν και παρεδωκαν τα σωματα αυτων εις πυρ, οπως μη
λατρευσωσι μηδε προσκυνησωσι παντι θεωι, αλλ' η τωι θεωι αυτων. εγω εκτιθεμαι δογμα,
Πας λαος, φυλη, γλωσσα, η εαν ειπηι βλασφημιαν κατα του θεου Σεδρακ, Μισακ,
Ἀβδεναγω, εις απωλειαν εσονται, και οι οικοι αυτων εις διαρπαγην, καθοτι ουκ εστιν
θεος ετερος, οστις δυνησεται ρυσασθαι ουτως. Τοτε ο βασιλευς κατευθυνε τον Σεδρακ,
Μισακ και Ἀβδε252 ναγω εν τηι χωραι Βαβυλωνος, και ηυξησεν αυτους, και ηξιωσεν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

56

αυτους ηγεισθαι παντων των Ἰουδαιων των οντων εν τηι βασιλειαι αυτου. μδʹ Ὀλυμπιας.
ιʹ. Τουτωι τωι δεκατωι ετει Ματθανιου του και Σεδεκιου ο λογος ο γενομενος προς
Ἱερεμιαν παρα κυριου, εν ωι καιρωι εφυλαττετο τηι αυληι της φυλακης του βασιλεως
Ἰουδα, εν ηι κατεκλεισεν αυτον Ματθανιας ο και Σεδεκιας, λεγων, ∆ια τι συ προφητευεις
λεγων, Ουτως ειπε κυριος, Ἰδου εγω διδωμι την πολιν ταυτην εν χειρι βασιλεως
Βαβυλωνος, και ληψεται αυτην, και Ματθανιας ο και Σεδεκιας ου μη σωθηι εκ χειρος
των Χαλδαιων, οτι παραδοσει παραδοθησεται εις χειρας βασιλεως Βαβυλωνος, και
λαλησει το στομα αυτου προς το στομα αυτου και οι οφθαλμοι αυτου τους οφθαλμους
αυτου οψονται, και εισελευσεται Ματθανιας ο και Σεδεκιας εις Βαβυλωνα, και εκει
καθιειται, εως ου επισκεψομαι αυτον, φησι κυριος, οτι πολεμει τους Χαλδαιους. ιαʹ.
Τουτωι τωι ετει ενατηι του τεταρτου μηνος εῤραγη η πολις Ἱερουσαλημ, και εισηλθον
παντες οι ηγεμονες Ναβουχοδονοσορ, 253 και εφυγεν Ματθανιας ο και Σεδεκιας και οι
μετ' αυτου νυκτος εις κηπον αυτου, και ηθελησαν φυγειν, και κατεδιωκον οι Χαλδαιοι
οπισω του βασιλεως, και κατελαβον αυτον· και πασα η δυναμις αυτου διεσπαρη, και
εσφαξαν τους υιους αυτου ορωντος αυτου και αυτον εξετυφλωσεν και απηγαγεν αυτον
εις Βαβυλωνα. Και εν τωι μηνι τωι εʹ, θʹ του μηνος, ουτος ιθʹ ενιαυτος Ναβουχοδονοσορ,
ηλθεν Ναβουζαρδαν ο αρχιμαγειρος αυτου εις Ἱερουσαλημ, και ενεπρησε τον ναον
κυριου διαρκεσαντα ετεσιν υκεʹ, και τον οικον του βασιλεως Σεδεκιου του και Ἰεχωνιου
και αυτον ενεπρησεν, και πασας τας οικιας της πολεως και παν το τειχος Ἱερουσαλημ
κυκλωι καθειλεν πασα η δυναμις Χαλδαιων η μετα Ναβουζαρδαν του αρχιμαγειρου, και
τους καταλειφθεντας εν τηι πολει και τους πεπτωκοτας απυκισεν προς βασιλεα
Βαβυλωνος, τους δε πενητας της γης κατελιπεν Ναβουζαρδαν εις αμπελουργους και εις
γεωργους. και τους στυλους τους χαλκους τους εν οικωι κυριου συνετριψαν οι Χαλδαιοι,
και ελαβον παντα τον χαλκον αυτων και απηνεγκαν εις Βαβυλωνα. και τους
ποδιστηρας και τους αναληπτηρας και τα ψαλτηρια και την στεφανην και τας φιαλας
και τας κρεαγρας και παντα σκευη τα χαλκα, εν οις ελειτουργουν εν αυτοις, και τας
υδριας και σαπφωθ και τα μασμαιρωθ και τους υποχυτηρας και τας λυχνιας και τα
αμμα254 σρακωθ και τας θυισκας και τους κυαθους, α ην χρυσα και α ην αργυρα, ελαβεν
ο αρχιμαγειρος. και οι στυλοι δυο και η θαλασσα μια και οι μοσχοι δωδεκα χαλκοι, οι
ησαν υποκατω της θαλασσης, α εποιησεν βασιλευς Σολομων εις οικον κυριου, ουκ ην
σταθμος του χαλκου αυτων παντων των σκευων τουτων. Και ουτος Σεδεκιας ο και
Ἰεχωνιας το πονηρον εποιησεν ενωπιον κυριου κατα παντα οσα εποιησαν οι πατερες
αυτου. Τωι αυτωι ιαʹ ετει Σεδεκιου τηι Σωρ, οπερ εστιν Τυρος, επιʹφανεισηι τηι Ἱερουσαλημ
δια τα συμβαντα αυτηι υπο Ναβουχοδονοσορ και Ναβουζαρδαν του αρχιμαγειρου αυτου
προφητευει κατ' αυτης Ἐζεκιηλ δηλων οσα αυτηι κακα εσται και ως εις λεωπετριαν
δοθησεται και ψυγμος σαγηνων εσται. Ἐπι τουτου και οι βασιλεις Ἰουδαιων επαυσαντο
αιχμαλωτισθεντες υπο Ναβουχοδονοσορ, και μηκετι ισχυσαντες εδουλευσαν
Βαβυλωνιοις και Μηδοις. παρεδωκε γαρ κυριος ο θεος την βασιλειαν της γης εις χειρας
Ἀσσυριων και Χαλδαιων και Μηδων και Περσων. Μεχρι Ματθανιου του και Σεδεκιου
καταληγουσιν οι εκ φυλης Ἰουδα βασιλεις, διαγενομενοι επι ολοις ετεσιν υοθʹ. Τα οʹ ετη
της αιχμαλωσιας των Ἰουδαιων τα προφητευθεντα υπο Ἱερεμιου του προφητου, καθως
η δευτερα των Παραλει255 πομενων και η του Ἔσδρα διδασκει γραφη, την αρχην εχει
μετα το ιαʹ ετος Ματθανιου του και Σεδεκιου, και συμπληρουνται εις το δευτερον ετος
∆αρειου του Ὑστασπου βασιλεως Περσων. ιβʹ. Ἰουδαιων αιχμαλωσιας και αφανισμου
του εν Ἱεροσολυμοις νεω Πρωτον ετος αρχης αφανισμου του νεω και αιχμαλωσιας του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

57

Ἰουδαιων εθνους πλην ολιγων, οι και εις Αιγυπτον κατεβησαν προς Ουαφρην βασιλεα
Αιγυπτου μετα τας εις αυτους γενομενας μερικας αιχμαλωσιας, καθ' ην ο των Χαλδαιων
και Βαβυλωνιων βασιλευς Ναβουχοδονοσορ επαυσατο πολιορκησας τα Ἱεροσολυμα και
τον Σεδεκιαν εκτυφλωσας αιχμαλωτον ελαβεν. Ναβουζαρδαν δε ο αρχιμαγειρος μηνι
πεμπτωι δεκατηι του μηνος τον τε νεω πυρπολει, διαρκεσαντα απο πρωτης οικοδομης
Σολομωνος ετεσι υμβʹ. συναιδει δε ημιν ο Κλημης και αυτος εν τωι πρωτωι στρωματι,
φασκων επι της μδʹ Ὀλυμπιαδος την εις Βαβυλωνα αιχμαλωσιαν του Ἰουδαιων λαου
γενεσθαι, βασιλευοντος μεν Αιγυπτιων Ουαφρου, αρχοντος δε Ἀθηνησι Φιλιππου·
συναγεσθαι τε τα οʹ ετη της ερημιας του τοπου επι το δευτερον ετος ∆αρειου του
Ὑστασπου. ταυτα μεν ο δηλωθεις ανηρ. 256 Ἐζεκιηλ δε ο προφητης τωι Φαραα Ουαφρηι
βασιλει Αιγυπτου προφητευει οποσα αυτωι συμβησεται και τηι Αιγυπτωι, ανθ' ων ως
καλαμινη ραβδος τεθλασμενη εγενηθη τωι οικωι Ἰσραηλ. Ὁ αυτος δε φησι περι του
αυτου αφανισμου, ∆ωδεκατωι ετει αιχμαλωσιας Ἐλιακειμ του και Ἰωακειμ, οπερ εστι
πρωτον ετος αφανισμου του εν Ἱεροσολυμοις νεω. ∆εκατωι μηνι πεμπτηι του μηνος
ηλθεν ο ανασωθεις απο Ἱερουσαλημ εν χωραι Χαλδαιων, λεγων τωι προφητηι Ἰεζεκιηλ,
Ἑαλωκεν η πολις. χειρ δε κυριου ην γενομενη επι τον αυτον προφητην εσπερας, πριν η
ελθειν τον ανασωθεντα, και ηνοιχθη το στομα αυτου πρωι, ως ηλθεν προς αυτον ο
ανασωθεις, και ανοιχθεντος του στοματος αυτου ου συνεσχεθη ετι, και μετα τουτο
φησιν, Ἐγενετο λογος κυριου προς με λεγων, Υιε ανθρωπου, οι κατοικουντες τας
ηρημωμενας πολεις επι της γης του Ἰσραηλ λεγουσιν, Εις ην Ἀβρααμ και κατεσχε γην,
και ημεις πλειους εσμεν· ημιν δεδοται εις κατασχεσιν. δια τουτο ειπε αυτοις, Ταδε λεγει
Ἀδωναει κυριος, Ἐπειδη του αιματος εσθιετε και τους οφθαλμους υμων ηρατε προς τα
ειδωλα υμων και αιμα εξεχεατε και την γην εκληρονομησατε και εκαστος την γυναικα
του πλησιον εμιανατο, ζω εγω, λεγει κυριος, ει μη οι εν ταις ηρημωμεναις μαχαιραι
πεσουνται, 257 και οι εν τωι πεδιωι βρωθησονται απο των θηριων του αγρου, και
ερημωθησεται ορη του Ἰσραηλ δια το μη ειναι διαπορευομενον, και γνωσονται οτι εγω
ειμι κυριος. ∆ανιηλ εν Βαβυλωνι προεφητευεν. εκεισε δε και Ἀνανιας και Ἀζαριας και
Μισαηλ εγνωριζοντο. κβʹ. μεʹ Ὀλυμπιας. κγʹ. Τουτωι τωι κγʹ ετει Ναβουχοδονοσορ και
τριτωι της αιχμαλωσιας απυκισε Ναβουζαρδαν παλιν απο Ἱερουσαλημ Ἰουδαιους ψμεʹ.
πασαι δε ψυχαι Ἰουδαιων απωικισθησαν απο Ἱερουσαλημ εις Βαβυλωνα δʹ και χʹ. Μετα
Ναβουχοδονοσορ διεδεξατο την Χαλδαιων αρχην ο υιος αυτου Ευειλαδ Μαροδαχ ετη ζʹ.
ομου δϠιεʹ. αʹ. Τουτωι τωι ετει εξεβαλεν Ευειλαδ Μαροδαχ ο υιος Ναβουχοδονοσορ
Ἰωακειμ τον και Ἰεχωνιαν εκ της οικιας της φυλακης ης δονοσορ Ἰωακειμ τον και
Ἰεχωνιαν εκ της οικιας της φυλακης ης εφυλαττετο, και ελαλησεν αυτωι χρηστα, και
εδωκεν τον θρονον αυτου επανω των θρονων των βασιλεων των μετ' αυτου εν
Βαβυλωνι, και ηλλαξε την στολην της φυλακης αυτου, και ησθιεν 258 αρτον δια παντος
κατα προσωπον αυτοι πασας τας ημερας ας εζησεν, και η ταγη αυτου ταγη δια παντος
εδιδοτο αυτωι παρα του βασιλεως Βαβυλωνος εξ ημερας εις ημεραν εως ημερας ης
απεθανεν. βʹ, γʹ. μϛʹ Ὀλυμπιας. δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ. μζʹ Ὀλυμπιας. Μετα Ευειλαδ Μαροδαχ
βασιλευει Χαλδαιων ο αδελφος αυτου Βαλτασαρ ετη δʹ ομου δϠιθʹ αʹ, βʹ, γʹ. κʹ ετος
προφητειας Ἰεζεκιηλ και λʹ προφητειας ∆ανιηλ εν Βαβυλωνι. δʹ. Βαλτασαρ ο βασιλευς
εποιησε δειπνον μεγα τοις μεγιστασιν αυτου ανδρασι α. κατεναντι των χιλιων πινων
Βαλτασαρ ειπεν 258 εν τηι γευσει του οινου εξενεγκειν τα σκευη τα χρυσα και τα αργυρα,
α εξηνεγκε Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ αυτου εκ του ναου του εν Ἱερουσαλημ, και
πινετωσαν εν αυτοις ο βασιλευς και οι μεγιστανες αυτου και αι παλλακαι αυτου και αι
58
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

παρακοιτοι αυ259 του. και ηνεχθησαν τα σκευη τα χρυσα και τα αργυρα, α εξηνεγκεν εκ
του ναου του θεου του εν Ἱερουσαλημ. και επινον εν αυτοις ο βασιλευς και οι
μεγιστανες αυτου και αι παλλακαι αυτου και αι παρακοιτοι αυτου επινον οινον, και
ᾔνεσαν τους θεους τους χρυσους και αργυρους και χαλκους και σιδηρους και ξυλινους
και λιθινους, και τον θεον του αιωνος ουκ ευλογησαν τον εχοντα την εξουσιαν του
πνευματος αυτων. εν αυτηι τηι ωραι εξηλθον δακτυλοι χειρος ανθρωπου και εγραφον
κατεναντι της λαμπαδος επι του κονιαματος του τοιχου του οικου του βασιλεως. και ο
βασιλευς εθεωρει τους αστραγαλους της χειρος της γραφουσης. τοτε του βασιλεως η
μορφη ηλλοιωθη, και οι διαλογισμοι αυτου συνεταρασσον αυτον, και οι δεσμοι της
οσφυος αυτου διελυοντο και τα γονατα αυτου συνεκρουοντο. Και εβοησεν ο βασιλευς εν
ισχυι του εισαγαγειν μαγους, Χαλδαιους, Γαζαρηνους· και απεκριθη ο βασιλευς και ειπε
τοις σοφοις Βαβυλωνος, Ὃς αν αναγνω την γραφην ταυτην και την συγκρισιν αυτης
γνωρισηι μοι, πορφυραν ενδυσεται, και ο μανιακης ο χρυσους επι τον τραχηλον αυτου,
και τριτος εν τηι βασιλειαι μου αρξει. και εισεπορευοντο παντες οι σοφοι του βασιλεως,
και ουκ ηδυναντο την γραφην αναγνωναι ουδε την συγκρισιν τωι βασιλει γνωρισαι. και
ο βασιλευς Βαλτασαρ εταραχθη, και η μορφη αυτου ηλλοιωθη επ' αυτωι, και οι
μεγιστανες αυτου συνεταρασσοντο. και η βασιλισσα εισηλθεν εις τον οικον του 260
ποτου, και απεκριθη η βασιλισσα και ειπεν, Βασιλευ, εις τους αιωνας ζηθι· μη
ταρασσετωσαν σε οι διαλογισμοι σου, και η μορφη σου μη αλλοιουσθω. εστιν ανηρ εν τηι
βασιλειαι σου, εν ωι πνευμα θεου αγιον, και εν ταις ημεραις του πατρος σου γρηγορησις
και συνεσις ηυρεθη εν αυτωι· και ο βασιλευς Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ σου αρχοντα
επαοιδων, μαγων, Χαλδαιων, Γαζαρηνων κατεστησεν αυτον, οτι πνευμα περισσον εν
αυτωι και φρονησις και συνεσις, συγκρινων ενυπνια και αναγγελλων κρυπτομενα και
λυων συνδεσμους ∆ανιηλ, και ο βασιλευς επεθηκεν αυτωι ονομα Βαλτασαρ. νυν ουν
κληθητω, και την συγκρισιν αναγγελει σοι. τοτε ∆ανιηλ εισηχθη κατ' ενωπιον του
βασιλεως. και ειπεν ο βασιλευς τωι ∆ανιηλ, Συ ει ∆ανιηλ ο απο των υιων της
αιχμαλωσιας της Ἰουδαιας ης ηγαγεν ο βασιλευς ο πατηρ μου; και ειπεν, Ναι, βασιλευ.
Ἤκουσα περι σου οτι πνευμα θεου εν σοι και γρηγορησις και συνεσις και σοφια περισση
ηυρεθη εν σοι, και νυν εισηλθον ενωπιον μου οι σοφοι, μαγοι, Χαλδαιοι, Γαζαρηνοι, ινα
την γραφην ταυτην αναγνωσι και την συγκρισιν αυτης γνωρισωσι μοι· και ουκ
ηδυνηθησαν απαγγειλαι μοι. και εγω ηκουσα περι σου οτι δυνασαι κριματα συγκριναι.
νυν ουν εαν δυνηθηις την γραφην αναγνωναι και την συγκρισιν αυτης γνωρισαι μοι,
πορφυραν ενδυσηι, και ο μανιακης ο χρυσους επι τον τραχηλον σου, και τριτος εν τηι
βασιλειαι μου αρ261 ξεις. τοτε απεκριθη ∆ανιηλ και ειπεν ενωπιον του βασιλεως, Τα
δοματα σου σοι εστω και την δωρεαν της οικιας σου ετεραι δος· εγω δε την γραφην
αναγνωσομαι τωι βασιλει και την συγκρισιν αυτης γνωρισω σοι. βασιλευ, ο θεος ο
υψιστος την βασιλειαν και την μεγαλωσυνην και την δοξαν εδωκεν Ναβουχοδονοσορ
τωι πατρι σου. και απο της μεγαλωσυνης ης εδωκεν αυτωι παντες οι λαοι, φυλαι,
γλωσσαι ησαν τρεμοντες και φοβουμενοι απο προσωπου αυτου. ους ηβουλετο αυτος
ανηιρει και ους ηβουλετο αυτος ετυπτεν και ους ηβουλετο αυτος υψου και ους ηβουλετο
αυτος εταπεινου. και οτε υψωθη η καρδια αυτου και το πνευμα αυτου εκραταιωθη του
υπερηφανευεσθαι, κατηνεχθη απο του θρονου της βασιλεια, και η τιμη αφηιρεθη απ'
αυτου, και απο των ανθρωπων εξεδιωχθη, και η καρδια αυτου μετα των θηριων εδοθη
και μετα οναγρων η κατοικια αυτου, και χορτον ως βουν εψωμιζον αυτον, και απο της
δροσου του ουρανου το σωμα αυτου εβαφη εως ου εγνω οτι κυριευει ο υψιστος της
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

59

βασιλειας των αιωνων και ωι εαν δοξηι δωσει αυτην. και συ ουν ο υιος αυτου Βαλτασαρ
ουκ εποιησας την καρδιαν σου κατ' ενωπιον του θεου, ου παντα ταυτα εγνως, και επι
τον κυριον θεον του ουρανου υψωθης και το σκευη του οικου αυτου ηνεγκας ενωπιον
σου και συ και οι μεγιστανες σου και αι παλλακαι σου και αι παρακοιτοι σου οινον
επιναν εν αυτοις, και τους θεους τους χρυσους και αργυρους και χαλκους και σιδηρους
262 και ξυλινους και λιθινους, οι ου βλεπουσι και ουκ ακουουσι και ου γινωσκουσιν,
ᾔνεσας. και τον θεον του ουρανου, ου η πνοη σου εν τηι χειρι αυτου και πασαι αι οδοι
σου, αυτον ουκ εδοξασας. δια τουτο εκ προσωπου αυτου απεσταλη αστραγαλος χειρος,
και την γραφην ταυτην ενεταξεν. και αυτη η γραφη η εντεταγμενη, Μανη, Θεκελ,
Φαρες. τουτο το συγκριμα του ρηματος· Μανη εμετρησεν ο θεος την βασιλειαν σου και
επληρωσεν αυτην, Θεκελ κατεσταθη εν ζυγωι, και ηυρεθη υστερουσα, Φαρες διηιρηται η
βασιλεια σου, και εδοθη Μηδοις και Περσαις. και ειπεν Βαλτασαρ, και ενεδυσαν τον
∆ανιηλ πορφυραν και τον μανιακην τον χρυσουν περιεθηκαν περι τον τραχηλον αυτου
και εκηρυξεν περι αυτου ειναι αυτον αρχοντα τριτον εν τηι βασιλειαι αυτου. εν ταυτηι τηι
νυκτι ανηιρεθη Βαλτασαρ ο Χαλδαιος και ∆αρειος ο Μηδος παρελαβε την βασιλειαν. μηʹ
Ὀλυμπιας. Μετα Βαλτασαρ βασιλευς Χαλδαιων ∆αρειος ο Μηδος ετη γʹ. ομου δϠκβʹ. αʹ.
Ουτος ∆αρειος κατεστησεν επι της βασιλειας αυτου σατραπας ρκʹ, και τουτων επανω
τακτικους γʹ, ων εις ετυγχανε ∆ανιηλ ο προφητης. συσκευηι δε και διαβοληι των αυτων
σατραπων και 263 τακτικων πεισθεις ο ∆αρειος εβαλε τον ∆ανιηλ εις λακκον λεοντων,
και ουκ εφθαρη, δια την εις τον θεον μετα πεποιθησεως προσκυνησιν αυτου. και ειπεν
αγγελος κυριου τωι Ἀμβακουμ, Ἀπενεγκαι το αριστον ο εχεις εις Βαβυλωνα τωι ∆ανιηλ
εις τον λακκον των λεοντων. και ειπεν Ἀμβακουμ, Κυριε, Βαβυλωνα ουχ εωρακα, και
τον λακκον ου γινωσκω [που εστιν]. και επελαβετο ο αγγελος κυριου της κορυφης
αυτου, και βαστασας της κομης της κεφαλης αυτου εθηκεν αυτον εις Βαβυλωνα επανω
του λακκου εν τωι ροιζωι του πνευματος αυτου. και εβοησεν Ἀμβακουμ λεγων, ∆ανιηλ
∆ανιηλ, λαβε το αριστον ο απεστειλεν σοι ο θεος. ειπε δε ∆ανιηλ, Ἐμνησθης γαρ μου, ο
θεος, και ουκ εγκατελειπας τους αγαπωντας σε. και αναστας ∆ανιηλ εφαγεν. ο δε
αγγελος του θεου απεκατεστησε τον Ἀμβακουμ παραχρημα επι τον τοπον αυτου. Τωι
αυτωι πρωτωι ετει ενυπνιον ειδεν ∆ανιηλ, ος επεκληθη Βαλτασαρ, το των τεσσαρων
θηριων, λεαινης, αρκου, παρδαλεως, και ετερου ζωου τουτων φοβερωτερου και
ισχυροτερου περισσως, ατινα εισι τεσσαρες βασιλειαι εξαιρουμεναι απο της γης. Ἐν τωι
αυτωι δε ετει και τον παλαιον των ημερων ειδεν, εως ου θρονοι ετεθησαν, και επι των
νεφελων του ουρανου, ως υιος ανθρωπου ερχομενος ην, και εως του παλαιου των
ημερων εφθασεν, και αυτωι εδοθη η αρχη και η τιμη και η βασιλεια, και παντες λαοι, 264
φυλαι, γλωσσαι αυτωι δουλευσουσι, και η εξουσια αυτου εξουσια αιωνιος, ητις ου
παρελευσεται ουδε διαφθαρησεται. Τις δ' αν ειη ο κατα σαρκα φανεις τωι γενει των
ανθρωπων; θεος λογος, ο προ αιωνων γεννηθεις θεος. βʹ, γʹ. Τριτωι ετει ∆αρειου ορασιν
ειδε ∆ανιηλ εν Σουσοις τηι βαρει, ητις εστιν εν χωραι Αιλαμ Βαβυλωνος, κριον
κερατιζοντα κατα θαλασσαν και βοῤραν και νοτον, ως παντα τα θηρια μη ιστασθαι
ενωπιον αυτου και μετ' αυτου. τραγον ορω απο λιβος ερχομενον επι προσωπον πασης
της γης, ος συνετριψε τον κριον και τα κερατα αυτου, οπερ εστιν βασιλεια Ῥωμαιων την
προ αυτης βασιλειαν και το σπερμα αυτης συντριψει. Μετα ∆αρειον τον Μηδον
εβασιλευσεν ∆αρειος υιος Ἀσσουηρου απο του σπερματος Μηδων ετη ιγʹ. ομου ετη
δϠλεʹ. Τινες φασι τουτονι τον ∆αρειον και Ἀστυαγην επικεκλησθαι. αʹ. ξʹ ετος
προφητειας Ἱερεμιου εν τηι Ἰουδαιαι. μθʹ Ὀλυμπιας. βʹ. ξαʹ ετος προφητειας Ἱερεμιου εν
60
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

τηι Αιγυπτωι. 265 γʹ, δʹ, εʹ. νʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ, ζʹ, ηʹ, θʹ. ναʹ Ὀλυμπιας. ιʹ, ιαʹ, ιβʹ. Ἐργασιας
ματαιον αυτο ειναι. ετι δε και τον δρακοντα ανειλεν ον εσεβον Βαβυλωνιοι, δι' ην
αιτιαν εκδοτον αυτον αιτησαμενοι εβαλλον εις λακκον λεοντων. εκ προνοιας δε θεου
δι' Ἀμβακουμ τραφεις επτα ημερας σωος ανηχθη, και αντ' αυτου οι υπεναντιοι αυτου
βληθεντες παρα του αυτου βασιλεως εις τον λακκον των λεοντων παραχρημα
εβρωθησαν. ιγʹ. Κυρος τον Ἀστυαγην καθελων την Μηδων καθειλεν βασιλειαν,
γεγονυιαν εν ετεσι σνθʹ, ητις συνεκριθη μετα της βασιλειας Βαβυλωνιων η χρυση
κεφαλη της εικονος ης ειδεν Ναβουχοδονοσορ. νβʹ Ὀλυμπιας. Περσων εβασιλευσεν
πρωτος Κυρος ο Περσης ετη λʹ. ομου δϠξεʹ. 266 αʹ. Κυρος ανηκε την αιχμαλωσιαν του
Ἰουδαιων εθνους πορευεσθαι εις τα Ἱεροσολυμα· καθ' ον επανελθοντες απο Βαβυλωνος
αμφι τας πεντε μυριαδας Ἰουδαιων το θυσιαστηριον ηγειραν και θεμελιους
κατεβαλοντο του ιερου. των δε περιοικων εθνων επισχοντων, διεμεινεν το εργον
ατελες μεχρι δευτερου ετους ∆αρειου του Ὑστασπου βασιλεως Περσων, μονου του
θυσιαστηριου συνεστωτος, επειδη η προφητεια μεμνηται ∆αρειου και των τριων
προφητων, Ἀγγαιου και Ζαχαριου και Μαλαχιου του και αγγελου προφητευοντων.
Προεφητευον εν Περσιδι ∆ανιηλ και Ἰεζεκιηλ· εν δε τηι Ἰουδαιαι Ἀμβακουμ, Ἀγγαιος και
Ζαχαριας· καθ' ους εν Περσιδι Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ ιερευς εγνωριζετο, και Ζοροβαβελ
ο του Σαλαθιηλ, βασιλικου γενους ων, οι και ηγησαντο της απο Βαβυλωνος επανοδου.
τωι ∆ανιηλ εν τωι αυτωι πρωτωι ετει Κυρου λογος απεκαλυφθη εν ημεραι εικοστηι τεταρτηι
του πρωτου μηνος οντι εν τωι Τιγρι ποταμωι τα περι των πεντε βασιλεων των ετι
αναστησομενων και τα περι της παντελους ερημωσεως Ἱερουσαλημ και του θυμιαματος
και του χρισματος του εν αυτηι και τα περι της των εθνων κλησεως· εν ωι ετει ∆ανιηλ
εκοιμηθη προφητευσας ετη νʹ. βʹ, γʹ, δʹ. 267 νγʹ Ὀλυμπιας. εʹ, ϛʹ, ζʹ. Σιμωνιδης
εγνωριζετο. ηʹ. Χιλων ο των επτα σοφων εφορος εν Λακεδαιμονι αʹ εγενετο. νδʹ
Ὀλυμπιας. θʹ. Πυθαγορας φυσικος φιλοσοφος εγνωριζετο. ιʹ. Ξενοφανης Κολοφωνος
εγνωριζετο. 268 ιαʹ, ιβʹ. νεʹ Ὀλυμπιας. ιγʹ. Κροισος επι Κυρον εστρατευσεν. ιδʹ, ιεʹ. Κυρος
την Λυδων βασιλειαν καθειλεν και Κροισον αιχμαλωτισεν. ο δε αυτος και αλλας
βασιλειας περιειλεν Ἀσιας, Καριας, Λυκιας, Ἰνδων προς βοῤραν και Σακων και Σκυθων.
ιϛʹ. Θαλης ο Ἐξαμυου Μιλησιος πρωτος φυσικος φιλοσοφος απεθανεν ζησας ετη ϟαʹ. νϛʹ
Ὀλυμπιας. ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ. Συναγεται ο πας χρονος της αιχμαλωσιας των οʹ ετων του
Ἰουδαιων εθνους, αριθμουμενος κατα μεν τινας απο τριτου ετους της βασιλειας
Ἐλιακειμ του και Ἰωακειμ επι το θʹ και δεκατον ετος Κυρου του Περσων βασιλεως, κατα
δε ετερους απο αρχης της Ἱερεμιου προφητειας, η γεγονε κατα το ιγʹ ετος Ἰωσιου του
των Ἰουδαιων βασιλεως, επι το λϛʹ Ἀστυαγους. απο δε της προφη269 τειας Ἱερεμιου επι
το αʹ ετος Κυρου ετη γινεται οʹ. οπερ δοκει πιθανον ειναι· το δε αληθες της ερημιας του
ιερου η εβδομηκονταετια επι το δευτερον ετος ∆αρειου του Ὑστασπου περαιουται απο θʹ
και ιʹ ετους Ναβουχοδονοσορ αρχομενη. κʹ. Θεογνις ποιητης εγνωριζετο. νζʹ Ὀλυμπιας.
καʹ, κβʹ. Φερεκυδης ιστοριοποιος εγνωριζετο και Πυθαγορας. κγʹ, κδʹ. νηʹ Ὀλυμπιας. κεʹ,
κϛʹ, κζʹ, κηʹ. κθʹ Ὀλυμπιας. κθʹ, λʹ. Τομυρις γυνη, Μασσαγετων βασιλισσα, Κυρον
ανειλεν. μετα Κυρον Περσων εβασιλευσε δευτερος Καμβυσης υιος Κυρου ετη ηʹ. ομου
δϠογʹ. 270 αʹ. Καμβυσην φασιν παρ' Ἑβραιοις δευτερον Ναβουχοδονοσορ καλεισθαι· εφ'
ου την κατα Ἰουδιθ ιστοριαν λεγουσιν γεγενησθαι. βʹ. Ἡλιου εκλειψις γεγονε. ξʹ
Ὀλυμπιας. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Καμβυσης Αιγυπτου κατεσχεν. Ὁ δε αυτος και τον Ἀμμενωφιν, ος
Μεμνων νομιζομενος ειναι και λιθος φθεγγομενος, τεμνει, υφορωμενος γοητειαν τινα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

61

ειναι εν αυτωι, ως ιστορει Πολυαινος Ἀθηναιος. ξαʹ Ὀλυμπιας. ζʹ, ηʹ. Περσων τριτοι
εβασιλευσαν δυο αδελφοι, Μερδιος και Πατζατης, μηνας ζʹ Περσων τεταρτος
εβασιλευσεν ∆αρειος Ὑστασπου ετη λϛ. ομου εθʹ. αʹ, βʹ. Ἔτους δευτερου ∆αρειου του
Ὑστασπου του Περσων και 271 Ἀσσυριων και Αιγυπτιων βασιλεως, εφ' ου αμα Ἀγγαιος
και Ζαχαριας και ο εκ των ιβʹ αγγελος προφητευουσιν, επληρωθη τα οʹ ετη της ερημιας
του ιερου· και μαρτυς εχεγγυος ο προφητης Ζαχαριας, ετους δευτερου ∆αρειου ειπων,
Κυριε παντοκρατορ, εως τινος ου μη ελεησεις την Ἱερουσαλημ και τας πολεις Ἰουδα, ας
υπερειδες τουτο οʹ ετος. και κατα μεν Κυρον η της αιχμαλωσιας του Ἰουδαιων εθνους
ελευθερια γινεται και η συγχωρησις της του ιερου οικοδομης, εις εργον δε χωρει και
τελειουται ο ναος κατα το ηʹ ετος ∆αρειου του Ὑστασπου, καθ' ο ιερατευεν Ἰησους ο του
Ἰωσεδεκ αμα Ζοροβαβελ του Σαλαθιηλ, των περιοικων εν τωι μεταξυ χρονωι την
οικοδομην επισχοντων. παρατηρητεον δε ως μετα την επανοδον της αιχμαλωσιας
ουκετι βασιλευς μνημονευεται του λαου, επειδη ηγγιζεν του επουρανιου βασιλεως
Ἰησου Χριστου του υιου του θεου η κατα σαρκα αναδειξις. συναιδει δε τουτοις και ο
Κλημης εν τωι πρωτωι Στρωματι γραφων ουτως· και εμεινεν η αιχμαλωσια ετη οʹ,
καταληξασα εις το βʹ ετος ∆αρειου του Ὑστασπου του Περσων και Ἀσσυριων και
Αιγυπτιων γενομενου βασιλεως, εφ' ου Ἀγγαιος και Ζαχαριας και ο εκ των ιβʹ αγγελος
προφητευουσι. και ταυτα μεν ο δηλωθεις ανηρ. περι δε του μεχρι δευτερου ετους
∆αρειου το οʹ της ερημιας του ιερου ετος παρατειναι μαρτυς εχεγγυος ο προφητης
Ζαχαριας, ετους δευτερου ∆αρειου ειπων, Κυριε παντοκρατορ, εως τινος 272 ου μη
ελεησεις την Ἱερουσαλημ και τας πολεις Ἰουδα, ας υπερειδες τουτο οʹ ετος. και κατα μεν
Κυρον η της αιχμαλωσιας των Ἰουδαιων ελευθερια γινεται και η συγχωρησις της του
ιερου οικοδομης, εις εργον δε χωρει και τελειουται ο νεως κατα το ηʹ ετος ∆αρειου
βασιλειας. ξβʹ Ὀλυμπιας. γʹ. Ἔτους τριτου ∆αρειου του Ὑστασπου ο εν Ἱεροσολυμοις
νεως οικοδομειται υπο Ζοροβαβελ, τελειουται δε εν ϛʹ ετεσιν. δʹ. ∆αρειος φορους εταξεν
τοις υπηκοοις πρωτος. εʹ, ϛʹ, ζʹ. ξγʹ Ὀλυμπιας. Ἁρμοδιος και Ἀριστογειτων Ἵππαρχον και
Ἱππιαν Ἀθηναιων τυραννους ανειλον. ηʹ. Ἐνταυθα απο πρωτου ετους Κυρου ο των μϛʹ
ετων χρονος συμπληρουται της οικοδομης του ναου του εν Ἱερουσαλημ· οντι273 να
χρονον τωι σωτηρι ελεγον απιστουντες Ἰουδαιοι, μαλλον δε ου νοησαντες το υπ' αυτου
ειρημενον εν τωι κατα Ἰωαννην ευαγγελιωι, Τεσσαρακοντα και εξ ετεσιν οικοδομηθη ο
ναος ουτος, και συ λεγεις, εν τρισιν ημεραις εγερω αυτον. Μετα την εκ Βαβυλωνος
επανοδον πρωτος μετα την του ιερου οικοδομην αρχιερευσατο Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ
αμα Ζοροβαβελ ετη λβʹ. ουτοι τελος επιτεθεικασιν τηι του ιερου οικοδομηι. Ἀπ' εντευθεν
του ενιαυτου, εν ωι ο εν Ἱεροσολυμοις νεως τελεον επληρωθη, εως τελευταιου ετους
Ὑρκανου Ἰουδαιων αρχιερεως και βασιλεως υστατου γενομενου εκ γενους ιερατικου
ετη τυγχανει υπγʹ, οποσα αι ζʹ και ξβʹ του ∆ανιηλ προφητευομεναι συναγουσιν
εβδομαδες. θʹ, ιʹ. ξδʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ, ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ. ξεʹ, Ὀλυμπιας. ιεʹ. Ἡλιου εκλειψις
εγενετο. ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ. ξϛʹ Ὀλυμπιας. 274 ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. ξζʹ Ὀλυμπιας. κγʹ. Ἑλλανικος
ιστοριογραφος και ∆ημοκριτος φιλοσοφος και Ἡρακλειτος ο σκοτεινος και Ἀναξαγορας
φυσικος φιλοσοφος εγνωριζοντο. κδʹ, κεʹ, κϛʹ. ξηʹ Ὀλυμπιας. κζʹ, κηʹ, κθʹ, λʹ. ξθʹ
Ὀλυμπιας. λαʹ, λβʹ, λγʹ, λδʹ. οʹ Ὀλυμπιας. λεʹ, λϛʹ. ∆εον εν συντομωι μνημονευσαι και
των προφητων και δειξαι και αυτους περι του κατα Χριστον μυστηριου προειρηκοτας
και οτι παντες απο του πρωτοπλαστου Ἀδαμ μεχρις Ἰωαννου του βαπτιστου εις την
μελλουσαν καταστασιν αφορωσιν. Εις τον Ἠλιαν Ουτος εστιν Ἠλιας ο πρωτος
ανθρωπων τοις ανθρωποις υπο275 δειξας ουρανοδρομειν, ο πρωτος ανθρωπων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

62

υποδειξας αγγελων και ανθρωπων μιαν οδον, ο την γην λαχων οικητηριον και τον
ουρανον αθροον διατρεχων, ο θνητος υπαρχων και τοις αθανατοις αμιλλωμενος, ο
χαμαι βαδιζων και ως πνευμα μετ' αγγελων ουρανοπολων, ο δια της μηλωτης τωι
μαθητηι Ἐλισσαιωι διπλα τα χαρισματα μεταδους, ο μακροχρονιος και αγηρως ανθρωπος,
ο τωι Ἀντιχριστωι διατηρουμενος στρατηγος, ο αντικαθισταμενος και διελεγχων την
απατην και την υπερηφανιαν αυτου, ο παντας ανθρωπους εκ της πλανης αυτου επι τον
θεον εν τηι συντελειαι επιστρεφων. ουτος ο της δευτερας και επιφανους παρουσιας του
δεσποτου Χριστου αξιουμενος ειναι προδρομος, ο μετα διακονιων τοις αγγελοις
αμιλλωμενος. δοξα τωι ταυτα τοις ανθρωποις χαριζομενωι θεωι. Ἀμην. Εις τον Ὡσηε.
Σωζομενος Ουτος Ὡσηε των ιβʹ προφητων ο πρωτος αξιωθεις ειπειν περι του δεσποτου
Χριστου ουτως, Ὅταν θλιβωσιν, ορθρισουσιν προς με λεγοντες, ∆ευτε επιστρεψωμεν
προς κυριον τον θεον ημων, οτι αυτος ηρπακεν, και ιασεται ημας πληξας, μοτωσει ημας,
υγιασει ημας μετα δυο ημερας· εν τηι ημεραι τηι τριτηι αναστησομεθα ενωπιον αυτου, και
γνωσομεθα. εκ ταυτης της χρησεως ο αποστολος λεγει Παυλος τοις Κορινθιοις,
Παρεδωκα 276 γαρ υμιν εν πρωτοις ο και παρελαβον, οτι Χριστος απεθανεν υπερ των
αμαρτιων ημων κατα τας γραφας, και οτι εταφη, και οτι εγηγερται τηι ημεραι τηι τριτηι
κατα τας γραφας. ουκ εστιν αλλαχοθεν ευρειν. ετι λεγει ο προφητης αρμοζων επι του
δεσποτου Χριστου, Σαρξ μου εξ αυτων. παλιν λεγει, Ἐκυκλωσαν με εν ψευδει Ἐφραιμ
και εν ασεβειαι οικος Ἰσραηλ και Ἰουδα, νυν εγνω αυτους ο θεος, και λαος αγιος
κεκλησεται του θεου, απο της φυλης δια τον εξ αυτης αναδεινυμενον κατα σαρκα
δεσποτην Χριστον λαον αγιον θεου ονομασας τον Ἰουδαν. ετι παλιν ο αυτος προφητης,
Ἐκ χειρος ᾅδου ρυσομαι αυτους· που η δικη σου, θανατε; που το κεντρον σου, ᾅδη; ταυτηι
τηι χρησει εχρησατο ο αποστολος Παυλος επι της αναστασεως. Ουτος Ὡσηε ην εκ
Βελεμωθ της φυλης Ἰσσαχαρ, και εταφη εν τηι γηι αυτου εν ειρηνηι. Εις τον Ἀμως.
Στερεωσις Ουτος ο δευτερος Ἀμως και αυτος αξιωθεις ειπειν περι της ελευσεως του
δεσποτου Χριστου ουτως· ∆ιοτι ιδου εγω στερεων βροντην και κτιζων πνευμα και
απαγγελλων εις ανθρωπους τον Χριστον αυτου. ετι λεγει, Ἐν τηι ημεραι εκεινηι
αναστησω την σκηνην ∆αβιδ την πεπτωκυιαν, και ανοικοδομησω τα πεπτωκοτα 277
αυτης και ανοικοδομησω αυτην, καθως αι ημεραι του αιωνος, οπως εκζητησωσιν οι
καταλοιποι των ανθρωπων τον κυριον, και παντα τα εθνη, εφ' ους επικεκληται το
ονομα μου επ' αυτους. λεγει κυριος ο ποιων ταυτα. ταυτης της χρησεως μεμνηται
Ἰακωβος ο αποστολος εν ταις Πραξεσι των αποστολων. Ἀμως ην εκ Θεκουε, και
Ἀμεσσιας συχνως αυτον ετυμπανισεν. τελος ανειλεν αυτον ο υιος αυτου ροπαλωι
πληξας τον κροταφον, και ετι εμπνεων ηλθεν εις την γην αυτου, και μεθ' ημερας δυο
απεθανεν, και εκει εταφη. Εις τον Μιχαιαν. Στρατηγος Ουτος Μιχαιας ο τριτος, ος
ηξιωθη και αυτος προειπειν περι της ελευσεως του δεσποτου Χριστου, και φησιν, Και συ,
Βηθλεεμ, οικος του Ἐφραθα, ολιγοστος ει του ειναι εν χιλιασιν Ἰουδα. εκ σου μοι
εξελευσεται του ειναι εις αρχοντα εν τωι Ἰσραηλ, και αι εξοδοι αυτου απ' αρχης εξ
ημερων αιωνος. ταυτην την χρησιν λαβοντες οι αρχιερεις και γραμματεις των
Ἰουδαιων, Ἡρωδου αυτους απαιτουντος που ο Χριστος γενναται, εφησαν, Ἐν Βηθλεεμ.
οθεν και τους μαγους επι την Βηθλεεμ τοτε απεστειλεν. ετι λεγει αυτος ο προφητης,
Αυτος επιστρεψηι και οικτειρησει ημας, καταδυσει τας αμαρτιας ημων και αποῤριψει εις
τα βαθη της θαλασσης πασας τας αδικιας ημων, δωσει εις αλη278 θειαν τωι Ἰακωβ, ελεος
τωι Ἀβρααμ, καθοτι ωμοσε τοις πατρασιν ημων κατα τας ημερας τας εμπροσθεν. Μιχαιας
ην απο Μορασθη εκ φαλης Ἐφραΐμ. πολλα ποιησας τωι Ἀχααβ υπο Ἰωραμ του υιου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

63

αυτου ανηιρεθη εν κρημνωι, οτι ηλεγχεν αυτον επι ταις ασεβειαις των πατερων αυτου·
και εταφη εν τηι γηι αυτου μονος, συνεγγυς πολυανδριου εν Ἀκειμ. Εις τον Ἰωηλ.
Αυθαιρετος ισχυς Ουτος Ἰωηλ ο τεταρτος και αυτος αξιωθεις προειπειν περι του κατα
τον δεσποτην Χριστον μυστηριου· φησι γαρ ουτως· Και εσται μετα ταυτα, εκχεω απο του
πνευματος μου επι πασαν σαρκα, και προφητευσουσιν οι υιοι υμων και αι θυγατερες
υμων, και οι πρεσβυτεροι υμων ενυπνιοις ενυπνιασθησονται, και οι νεανισκοι υμων
ορασεις οψονται, και επι τους δουλους μου και οι νεανισκοι υμων ορασεις οψονται, και
επι τους δουλους μου και επι τας δουλας μου εν ταις ημεραις εκειναις εκχεω απο του
πνευματος μου, και δωσω τερατα εν τωι ουρανωι ανω και επι της γης αιμα και πυρ και
ατμιδα καπνου. ο ηλιος μεταστραφησεται εις σκοτος και η σεληνη εις αιμα, πριν ελθειν
την ημεραν κυριου την μεγαλην και επιφανη. και εσται, πας ος αν επικαλεσηται το
ονομα κυριου, σωθησεται. Ταυτης της χρησεως μεμνηται ο μακαριτης Πετρος εν ταις
279 Πραξεσι των αποστολων πληρουμενης οτε η καθοδος του αγιου πνευματος επι τους
αποστολους εν τηι ημεραι της πεντηκοστης εγενετο. Ἰωηλ εκ γης ην του Ῥουβην αγρου
του Βεθομορων, και απεθανεν εν ειρηνηι, και εκει εταφη. 279 Εις τον Ἀβδιου. ∆ουλευων
κυριωι Ουτος Ἀβδιου πεμπτος φησι και αυτος αξιωθεις ειπειν περι του κατα Χριστον
μυστηριου ουτως· ∆ιοτι εγγυς ημερα κυριου επι παντα τα εθνη. ειρηται μεν κατα το
προχειρον επι των Σκυθων, τουτεστιν του Γωγ και Μαγωγ· κυριωτερον δε αρμοζει επι
του δεσποτου Χριστου. επιφερει γαρ μετ' ολιγα, Ἐν δε τωι ορει Σιων εσται η σωτηρια.
Ἀβδιου ην εκ γης Συχεμ αγρου Βιθαχαραμ. ουτος ην μαθητης Ἠλια, και πολλα
υπομεινας δι' αυτον περισωζεται. ουτος ην ο τριτος πεντηκονταρχος, ου εφεισατο
Ἠλιας, και κατεβη προς Ὀχοζιαν, και μετα ταυτα απολιπων λειτουργιαν του βασιλεως
προεφητευσεν, και απεθανεν, ταφεις μετα των πατερων αυτου. Εις τον Ἰωναν ∆εησις
κυριου, ο αυτος βαπτιστης Ουτος Ἰωνας εκτος, ος ου δια λογων αλλ' εργωι και τυπωι 280
προεμηνυσε την αναστασιν του Χριστου. φησι γαρ ο κυριος. Ὥσπερ Ἰωνας εμεινεν εν τηι
κοιλιαι του κητους τρεις ημερας και τρεις νυκτας. ωσπερ γαρ το κητος αδιαφθορον
εξημεσε τον Ἰωναν, ουτω και ο ταφος τον δεσποτην εξημεσεν εις κρειττονα ζωην.
Ἰωνας ην εκ γης Καριαθμαους, πλησιον Ἀζωτου, πολεως Ἑλληνων κατα θαλασσαν, και
εκβρασθεις εκ του κητους, και απελθων εν Νινευηι, ανακαμψας ουκ εμεινεν εις την γην
αυτου, αλλα παραλαβων την μητερα αυτου παρυκησε την Σουρ, χωραν αλλοφυλων
εθνων. ελεγε γαρ οτι Ουτως αφελω το ονειδος μου, οτι εψευσαμην προφητευσας κατα
Νινευη πολεως της μεγαλης, ην τοτε Ἠλιας ελεγχων και τον οικον Ἀχααβ, και καλεσας
λιμον επι την γην, εφυγεν. και ελθων ηυρε την χηραν μετα του υιου αυτης, και εμεινεν
παρ' αυτοις· ου γαρ ηδυνατο μενειν μετα απεριτμητων· και ηυλογησεν αυτην. θανοντα
τον Ἰωναν παλιν ηγειρεν εκ νεκρων ο θεος δια του Ἠλια· ηθελησε γαρ δειξαι αυτωι οτι
ου δυναται αποδρασαι θεον. και αναστας Ἰωνας μετα την λιμον ηλθεν εν γηι Ἰουδα, και
αποθανουσαν την μητερα αυτου κατα την οδον εθαψεν αυτην, εχομενα της Λιβανου
βαλανου. εν γηι Σααρ απεθανεν, και εταφη εν σπηλαιωι Κενεζεου, κριτου γενομενου μιας
φυλης εν ημεραις της αναρχιας. και εδω281 κεν τερας επι Ἱερουσαλημ και ολην την
γην, οτε ιδωσι λιθον βοωντα οικτρως, εγγιζει το τελος, και οτε ιδωσιν εν Ἱερουσαλημ
παντα τα εθνη, τοτε η πολις αφανισθησεται. Εις τον Ναουμ. Παρακλησις Ουτος Ναουμ
εβδομος ηξιωθη και αυτος προειπειν περι της αναστασεως του δεσποτου Χριστου, και
φησιν, Ἑορταζε, Ἰουδα, τας εορτας σου, αποδος κυριωι τας ευχας σου, διοτι ου μη
προσθωσιν ετι του διελθειν εις παλαιωσιν. συντετελεσται, εξηρται. ανεβη ο εμφυσων
εις προσωπον σου, ο εξαιρουμενος σε εκ θλιψεως. Ναουμ ην απο Ἐλκεσει περαν του εις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

64

Βηταβαρην εκ φυλης Συμεων. ουτος μετα τον Ἰωναν τηι Νινευηι τερας εδωκεν οτι απο
υδατων γλυκεων και πυρος υπογειου απολειται. ο και γεγονεν· η γαρ περιεχουσα αυτην
λιμνη κατεκλυσεν αυτην εν σεισμωι και απωλεσεν· και πυρ εκ της ερημου επελθον το
υψηλοτερον αυτης ενεπρησεν μερος. απεθανε δε εν ειρηνηι, και εταφη εν τηι γηι αυτου.
Εις τον Ἀμβακουμ. Περιληψις Ουτος Ἀμβακουμ ογδοος και αυτος αξιωθεις ειπειν περι
της 282 αναστασεως του Χριστου ουτως· Ἴδετε οι καταφρονηται και επιβλεψατε και
θαυμασατε και αφανισθητε, διοτι εγω εργον εργαζομαι εν ταις ημεραις υμων, ο ου μη
πιστευσητε, εαν τις εκδιηγηται. ταυτην την χρησιν αρμοδιως ο Παυλος επι της
αναστασεως του δεσποτου Χριστου εξελαβεν εν Ἀντιοχειαι της Πισιδιας. Ἀμβακουμ ην
εκ φυλης Συμεων εξ αγρου Βηθιτουχαρ. ουτος ειδεν προ της αιχμαλωσιας περι της
αλωσεως Ἱερουσαλημ, και επενθησεν. Ναβουχοδονοσορ οτε ηλθεν εις Ἱερουσαλημ,
εφυγεν εις Ὀστρακινην, και ην παροικος εν γηι Ἰσμαηλ. ως δε υπεστρεψαν οι Χαλδαιοι
και οι καταλοιποι οι οντες εις Ἱερουσαλημ και κατεβησαν εις Αιγυπτον, ην παροικων
γην αυτου και ελειτουργει θερισταις του αγρου αυτου. ως δε ελαβε το εδεσμα,
προεφητευσε τοις ιδιοις ειπων, Πορευομαι εις γην μακραν, και ταχεως ελευσομαι· ει δε
βραδυνω, ενεγκατε τοις θερισταις. και γενομενος εν Βαβυλωνι, και δους το αριστον τωι
∆ανιηλ επεστη τοις θερισταις εσθιουσι, και ουδεν ειπεν των γενομενων. συνηκεν δε οτι
ταχιον επιστρεψει ο λαος απο Βαβυλωνος. και προ δυο ετων αποθνησκει της
επιστροφης, και εταφη εν αγρωι ιδιωι μονος εν τηι Ἰουδαιαι. και περι συντελειας του ναου
προειπεν οτι υπο εθνος δυτικον γενησεται. τοτε το απλωμα, φησι, του δαβειρ και τα
επικρανα των δυο στηλων αφαιρεθησονται, και ουδεις 283 γνωσεται που εσονται. αυτα
δε εν τηι ερημωι απενεχθησονται υπο αγγελου, οπου εν αρχηι επαγη η σκηνη του
μαρτυριου, και εν αυτοις γνωσθησεται επι τελους κυριος, και φωτισει τους διωκομενους
υπο του οφεως εν σκοτει, ως εξ αρχης. Εις τον Σοφωνιαν. Σκοπευων Ουτος Σοφωνιας
ενατος και αυτος αξιωθεις προφητευσαι περι του δεσποτου Χριστου φησιν ουτως·
Ἐπιφανησεται κυριος επ' αυτους, και εξολοθρευσει παντας τους θεους των εθνων της
γης, και προσκυνησουσιν αυτωι εκαστος εκ του τοπου αυτου, πασαι αι νησοι των εθνων.
παλιν λεγει οτι Μεταστρεψω επι λαους γλωσσαν εις γενεας αυτης του επικαλεισθαι
παντας το ονομα κυριου του δουλευειν αυτωι υπο ζυγον ενα. εκ περατων ποταμων
Αιθιοπιας οισουσι θυσιας μοι. και παλιν λεγει, Χαιρε σφοδρα, θυγατερ Ἱερουσαλημ,
ευφραινου και κατατερπου εξ ολης της καρδιας σου, θυγατερ Ἱερουσαλημ, περιειλε
κυριος τα αδικηματα σου, λελυτρωται σε εκ χειρος εχθρων σου βασιλευς Ἰσραηλ ο
κυριος, εν μεσωι σου ουκ οψει κακα ουκετι. απερ παντα κυριωτερον επι του δεσποτου
Χριστου αρμοζει. Σοφωνιας ην εκ φυλης Συμεων εξ αγρου Σαβαρθαθα. ουτος
προεφητευσε περι της πολεως και περι τελους Ἰσραηλ και αισχυνης ασεβων· και θανων
εταφη εν αγρωι αυτου. 284 Εις τον Ἀγγαιον. Ἑορτη Ουτος Ἀγγαιος δεκατος ηξιωθη και
αυτος προειπειν περι του δεσποτου Χριστου ως εις προσωπον Ζοροβαβελ τα αρμοζοντα
τωι δεσποτηι Χριστωι λεγων, Και θησομαι σε σφραγιδα, διοτι σε ηιρετισαμην, λεγει κυριος
παντοκρατωρ, καθαπερ και Ἰωαννης ο ευαγγελιστης λεγει, Τουτον γαρ ο πατηρ
εσφραγισεν ο θεος. Ἀγγαιος νεος ηλθεν εκ Βαβυλωνος εις Ἱερουσαλημ, και φανερως
περι της επιστροφης του λαου προεφητευσεν. και ειδεν εκ μερους την οικοδομην του
ναου· και θανων εταφη πλησιον του ταφου των ιερεων ενδοξως, ως αυτοι. Εις τον
Ζαχαριαν. Μνημη θεου Ουτος Ζαχαριας ενδεκατος και αυτος αξιωθεις προειπειν περι
της ελευσεως του Χριστου, λεγων ουτως· Χαιρε σφοδρα, θυγατερ Σιων, κηρυσσε,
θυγατερ Ἱερουσαλημ, ιδου ο βασιλευς σου ερχεται δικαιος και σωζων, αυτος πραυς και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

65

επιβεβηκως επι υποζυγιον και πωλον νεον. υπερβολικως μεν εις τον Ζοροβαβελ ειρηκεν
ταυτην την χρησιν· την εκβασιν δε κυριως εσχεν επι του δεσποτου Χριστου. ετι λεγει,
Και ερω προς αυτον, Τι αι πληγαι αυται αι ανα μεσον των χειρων σου; και ερει, Ἐπληγην
εν τωι οικωι τωι αγαπητωι μου. και μετ' ολιγα πανυ, Παταξω τον ποι285 μενα, και
διασκορπισθησονται τα προβατα της ποιμνης. ταυτης της χρησεως μεμνηται ο κυριος εν
τωι καιρωι του παθους, οτε ημελλε παραδιδοσθαι, εις εαυτον αυτην ειρηκως. Ζαχαριας
ηλθεν απο Χαλδαιων ηδη προβεβηκως, κακει τωι λαωι πολλα προεφητευσεν, και τερατα
εδωκεν εις αποδειξιν. ουτος ειπεν τωι Ἰωσεδεκ, Και εις Ἱερουσαλημ ιερατευσεις. ουτος
και τον Σαλαθιηλ επι υιωι ηυλογησεν και το ονομα Ζοροβαβελ επεθηκεν. και επι Κυρου
τερας εδωκεν εις νικος, και περι της λειτουργιας αυτου προηγορευσεν ην ποιησει επι
Ἱερουσαλημ, και ηυλογησεν αυτον σφοδρα. τα δε της προφητειας ειδεν εν Ἱερουσαλημ,
περι τελους εθνων και του ναου και αργιας προφητων και ιερεων και περι διπλης
κρισεως εξεθετο. και απεθανεν εν γηρει μακρωι, και εταφη συνεγγυς του Ἀγγαιου. Εις
τον Μαλαχιαν. Ἄγγελος Ουτος Μαλαχιας δωδεκατος και αυτος προφητευειν αξιωθεις
των κατα την οικονομιαν του δεσποτου του Χριστου. λεγει δε και αυτος ουτως. ∆ιοτι
απο ανατολων εως δυσμων το ονομα μου δεδοξασται εν τοις εθνεσιν, και εν παντι τοπωι
θυμιαμα προσαγεται τωι ονοματι μου και θυσια καθαρα, διοτι μεγα το ονομα μου εν τοις
εθνεσι, λεγει κυριος παντοκρατωρ. και παλιν λεγει, Ἰδου εγω εξαποστελω τον αγγελον
μου, και επιβλεψεται οδον προ προσ286 ωπου σου. ταυτην δε την χρησιν ο κυριος εις
εαυτον εξελαβεν και εις τον βαπτιστην Ἰωαννην. ετι λεγει ο αυτος προφητης, και
ανατελει υμιν τοις φοβουμενοις το ονομα μου ηλιος δικαιοσυνης και ιασις εν ταις
πτερυξιν αυτου, και εξελευσεσθε και σκιρτησετε ως μοσχαρια εκ δεσμων ανειμενα, και
καταπατησετε ανομους, διοτι εσονται σποδος υποκατω των ποδων υμων εν τηι ημεραι ην
εγω ποιω, λεγει κυριος παντοκρατωρ. και ιδου εγω αποστελλω υμιν Ἠλιαν τον
Θεσβιτην, πριν ελθειν την ημεραν κυριου την μεγαλην και επιφανη, καθως ειπεν ο
κυριος τοις Ἰουδαιοις οτι και εαν θελετε δεξασθαι περι Ἰωαννου, αυτος εστιν Ἠλιας ο
μελλων ερχεσθαι. Μαλαχιας ουτος μετα την επιστροφην τικτεται εν Σοφαι· και ετι πανυ
νεος ων καλον βιον εσχηκεν· και επειδη πας ο λαος ετιμα αυτον ως οσιον και πραιον,
εκαλεσαν αυτον Μαλαχιαν, ο ερμηνευεται αγγελος. ην γαρ και τωι ειδει ευπρεπης, αλλα
και οσα ειπεν αυτος εν προφητειαι, αυτηι τηι ημεραι οφθεις αγγελος κυριου
επεδευτερωσεν, ως εγενετο εν ημεραις αναρχιας, ως γεγραπται εν Σφερτελλειμ,
τουτεστιν εν βιβλωι Κριτων. και ετι νεος ων προσετεθη προς τους πατερας αυτου εν
αγρωι αυτου. Λοιπον επι τους τεσσαρας μεγαλους βαδιουμεν, πληρωσαν287 τες συν θεωι
τους ιβʹ. παντες μεν οι προφηται προεφητευον και υπεμιμνησκον τους Ἰουδαιους περι
των επαγγελιων του θεου ων προς τους πατερας εποιησατο, οπως παντα τα εθνη
ευλογειν υπεσχετο εν τωι σπερματι του Ἀβρααμ δια της κατα τον δεσποτην Χριστον
οικονομιας, και οπως ελυτρωσατο αυτους ο θεος πρωην εκ της δουλειας των Αιγυπτιων
μετα βραχιονος υψηλου· και δεδωκεν αυτοις την γην της επαγγελιας, και οπως
αιχμαλωτοι εις Βαβυλωνα υπο Ναβουχοδονοσορ απαχθησονται, και παλιν ενδοξως
επανηξουσι, και παλιν πεισονται κακα υπο Ἀντιοχου και των περιξ εθνων, και οπως και
τουτων δυναμει θειαι περιγενωνται, και τοτε ο προσδοκωμενος εκ του σπερματος
Ἀβρααμ ηξει επι σωτηριαι παντος του κοσμου κατα τας ανωθεν επαγγελιας. τουτο το
εργον των προφητων. τινες μεν ουν εξ αυτων εαυτοις συνεγραψαν τας ιδιας βιβλους,
οιον ο ∆αβιδ, συνθεις την βιβλον των Ψαλμων, και ∆ανιηλ, εν τηι αιχμαλωσιαι
κελευσθεις γραψαι απερ αυτωι δι' ορασεων απεκαλυφθη, η και αλλοι τινες. οι δε λοιποι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

66

ουχ εαυτοις συνεγραφον, αλλα γραμματεις ησαν εν τωι ιερωι, οι εγραφον εκαστου
προφητου ως επι ημερολογιου λογον. και ηνικα απεστελλετο υπο του θεου προφητης
κηρυξαι η περι Ἱερουσαλημ οτι μελλει αιχμαλωτιζεσθαι η περι Σαμαρειας η περι ετερων
τοπων η περι της επανοδου η περι Ἀντιοχου η περι των περιξ εθνων η περι αυτου του
δεσποτου Χριστου, καθ' 288 ην ημεραν προεφητευεν, εγραφον εν τωι λογωι του
προφητου εκεινου ο εκηρυττεν περι ενος πραγματος. και παλιν μετα καιρον, ει
εκηρυξεν περι ετερου πραγματος, παλιν εγραφον υποτασσοντες εις τον αυτου λογον, ως
αρχην κεφαλαιου ποιουμενοι εκηρυττον. και ουτω πασαν την βιβλον αυτου
συνετιθεσαν. οθεν εστιν ευρειν εν ταις αυτων βιβλοις κεφαλαιον αρμοζον εις την
αιχμαλωσιαν Βαβυλωνος η εις την επανοδον, και ευθεως περι Χριστου ετερον και αυθις
περι της αιχμαλωσιας και της επανοδου λεγοντα. και απλως ειπειν, εαν μη
παρατετηρημενως αναγνωις, συγκεχυμενα τα παντα ευρησεις. ου μονον δε, αλλα και αι
βασιλειαι τουτωι τωι τροπωι εγραφησαν εν τωι ιερωι κατα μερος εν τωι καιρωι του Σαουλ τα
εως του Σαουλ και εν τωι καιρωι του ∆αβιδ το εως ∆αβιδ. ομοιως και τα εκαστου
βασιλεως κατα τον ιδιον καιρον εγραφοντο. ομοιως εγραφον και εν τοις σκρινιοις των
βασιλεων, ας καλουμεν Παραλειπομενας. την δε Πεντατευχον ο Μωυσης εγραψεν
ιστοριαν προγεγονοτων και γινομενων και εσομενων. Ἰησους παλιν την ιδιαν βιβλον,
τους Κριτας παλιν εν τωι ιερωι, ηγουν τηι σκηνηι, ομοιως και την Ῥουθ. Σολομων παλιν
τα ιδια εγραψεν, τας τε Παροιμιας και τα Ἄισματα και τον Ἐκκλησιαστην· σοφιας γαρ
χαριν ειληφως παρα θεου, και παντα ανθρωπον νουθετων σοφως αναστρεφεσθαι εν
τωιδε τωι βιωι· προφητειας γαρ χαριν ουκ ειληφει. οσους ουν ηυρομεν προφητας
αξιωθεντας ειπειν περι του δεσποτου Χριστου 289 εταξαμεν. ετι δε γραφωμεν και περι
των αλλων τεσσαρων προφητων, οσα ηξιωθησαν ειπειν περι της κατα τον δεσποτην
Χριστον οικονομιας, εν ηι αφοραι πας ο σκοπος της θειας γραφης. προφερωμεν τοινυν
πρωτον τον μεγαλοφωνοτατον Ἠσαΐαν, ος και τυπωι και λογωι ηξιωθη ιδειν και
προειπειν περι του κατα Χριστον μυστηριου. Εις τον Ἠσαΐαν Ουτος ο μεγας Ἠσαΐας ο
υιος του Ἀμως, ος τυπωι μεν ειδεν τα κατα το μυστηριον του Χριστου, οτε ειδεν τον
κυριον καθημενον επι θρονου υψηλου και επηρμενου, και σεραφειμ ειστηκεισαν κυκλωι
αυτου, εξ πτερυγες τωι ενι και εξ πτερυγες τωι ενι εαυτα κατακαλυπτοντα, και εκραζον
ετερος προς τον ετερον, Ἅγιος αγιος αγιος, κυριος σαβαωθ, πληρης πασα η γη της δοξης
αυτου. επι τουτοις απεσταλη εν των σεραφειμ, και ελαβεν τηι λαβιδι ανθρακα απο του
θυσιαστηριου, και ηψατο των χειλεων αυτου λεγων, Τουτο αφελει τας αμαρτιας σου,
σαφως δια της οψεως της δειχθεισης και του υμνου και του τυπου διδαχθεις
προμηνυσαι το κατα Χριστον μυστηριον. ετι δε παλιν και λογωι φησιν ουτως· Ὡς
προβατον επι σφαγην ηχθη, και ως αμνος εναντιον του κειραντος αυτον αφωνος.
ταυτην την χρησιν ο Αιθιοψ 290 ευνουχος αναγνους τον Φιλιππον παρεκαλει
ερμηνευθηναι αυτωι αυτην· ος ταχιστα περι του δεσποτου Χριστου αυτην ερμηνευσεν
ειρησθαι υπο του προφητου. ετι παλιν λεγει, Ἄνθρωπος εν πληγηι ων και ειδως φερειν
μαλακιαν. και παλιν, Ὅτι ανομιαν ουκ εποιησεν, ουδε ευρεθη δολος εν τωι στοματι
αυτου, και κυριος βουλεται καθαρισαι αυτον απο της πληγης και δειξαι αυτωι φως. και
παλιν ουτω λεγει κυριος· Ἰδου εγω εμβαλω εις τα θεμελια Σιων λιθον πολυτελη
εκλεκτον ακρογωνιαιον εντιμον εις τα θεμελια αυτης, και ο πιστευων επ' αυτωι ου μη
καταισχυνθηι. και παλιν, Ἔσται εν τηι ημεραι εκεινηι η ριζα του Ἰεσσαι, και ο ανισταμενος
αρχειν εθνων, επ' αυτωι εθνη ελπιουσι. και παλιν, Πνευμα κυριου επ' εμε, ου εινεκεν
εχρισε με. τουτο αναγνους ο κυριος εν τηι συναγωγηι τοις σαββασιν ειπεν, Ἀμην λεγω
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

67

υμιν, σημερον επληρωθη η γραφη αυτη εν τοις ωσιν υμων. Ἠσαΐας ην απο Ἱερουσαλημ·
θνησκει δε υπο Μανασσου πρισθεις εις δυο, και ετεθη υποκατω δρυος Ῥογηλ, εχομενα
της διαβασεως των υδατων ων απωλεσεν Ἐζεκιας ο βασιλευς χωσας αυτα. και ο θεος το
σημειον του Σιλωαμ εποιησεν δια τον προφητην, οτι προ του αποθανειν ολιγωρησας
ηυξατο πιειν υδωρ, και ευθεως απεσταλη αυτωι εξ αυτου· δια τουτο εκληθη Σιλωαμ,
οπερ ερμηνευεται απεσταλμενος. και επι του Ἐζεκια προ του ποιησαι 291 τους λακκους
και τας κολυμβηθρας επι ευχηι του Ἠσαΐου μικρον υδωρ εξηλθεν, οτι ην ο λαος εν
συγκλεισμωι αλλοφυλων, και ινα μη διαφθαρηι η πολις, ως μη εχουσα υδωρ. ηρωτων
γαρ οι πολεμιοι ποθεν πινουσι· και χαρακωσαντες την πολιν παρεκαθεζοντο τωι Σιλωαμ.
οταν ουν ηρχοντο συν τωι Ἠσαΐαι οι Ἰουδαιοι, εξηρχετο το υδωρ· διο εως της σημερον
αιφνιδιως εξερχεται, ινα δειχθηι το μεγα τουτο μυστηριον. και επειδη δια του Ἠσαΐου
τουτο γεγονε, μνημης χαριν και ο λαος των Ἰουδαιων πλησιον αυτον του Σιλωαμ
εθαψαν επιμελως και ενδοξως, ινα δια των οσιων αυτου προσευχων και μετα θανατον
αυτου ωσαυτως εχωσι την απολαυσιν του υδατος, οτι και χρησμος εδοθη αυτωι περι
αυτου του ποιησαι ουτως. εστι δε ο ταφος εχομενος του ταφου των βασιλεων, οπισθεν
του ταφου των Ἰουδαιων επι το μερος το προς νοτον. Σολομων γαρ εποιησε τους
ταφους του ∆αβιδ, διαγραψας κατα ανατολας της Σιων, ητις εχει εισοδον απο Γαβαων
μηκοθεν της πολεως σταδιους εικοσιν. εποιησεν δε ταυτην σκολιαν, συνθετον,
ανυπονοητον· και εστιν η εισοδος εως της σημερον τοις πολλοις αγνοουμενη των
ιερεων και ολωι τωι λαωι. εκει ειχεν ο βασιλευς Σολομων το χρυσιον το εξ Αιθιοπιας και
τα αρωματα. και επειδη εδειξεν Ἐζεκιας το μυστηριον ∆αβιδ και Σολομων τοις εθνεσι
και εμιανεν οστα των προπατορων αυτου, δια τουτο ο θεος 292 επηρασατο εις δουλειαν
εσεσθαι το σπερμα αυτου τοις εχθροις αυτου, και ακαρπον αυτον και αγονον εποιησεν ο
θεος απο της ημερας εκεινης. Εις τον Ἱερεμιαν Ουτος Ἱερεμιας αξιωθεις και αυτος
προειπειν περι του κατα Χριστον μυστηριου, λεγων ουτως· Και ελαβον τα τριακοντα
αργυρια την τιμην του τετιμημενου, ον ετιμησαντο απο υιων Ἰσραηλ, και εδωκαν αυτα
εις τον αγρον του κεραμεως, καθα συνεταξε μοι κυριος. ταυτης δε της χρησεως και ο
ευαγγελιστης μεμνηται Ματθαιος, πληρωθεισης εν καιρωι του παθους. παλιν λεγει ο
αυτος προφητης, Ἰδου ημεραι ερχονται, λεγει κυριος, και διαθησομαι τωι οικωι Ἰσραηλ
και τωι οικωι Ἰουδα διαθηκην καινην, ου κατα την διαθηκην ην εποιησα τοις πατρασιν
αυτων, εν ηι ημεραι επιλαβομενου μου της χειρος αυτων εξαγαγειν αυτους εκ γης
Αιγυπτου, οτι αυτοι ουκ ενεμειναν εν τηι διαθηκηι μου, καγω ημελησα αυτων, φησι
κυριος, διδους νομους μου επι διανοιαν αυτων, και επι καρδιαν αυτων επιγραψω
αυτους, και εσομαι αυτοις εις θεον, και αυτοι εσονται μοι εις λαον, και ου μη διδαξουσιν
εκαστος τον αδελφον αυτου και εκαστος τον πλησιον αυτου, λεγων, Γνωθι τον κυριον,
οτι παντες ειδησουσι με απο μικρου εως μεγαλου αυτων, οτι ιλεως εσομαι ταις αδικιαις
αυτων, και των αμαρτιων αυτων ου μη μνησθω ετι. και 293 ταυτης της χρησεως
μεμνηται ο αποστολος εν τηι προς Ἑβραιους επιστοληι. Ἱερεμιας ην εξ Ἀναθωθ, και εν
Ταφναις Αιγυπτου λιθοις βληθεις υπο του λαου αποθνησκει. κειται δε εν τοπωι της
οικησεως Φαραω, οτι Αιγυπτιοι εδοξασαν αυτον ευεργετηθεντες δι' αυτου· ηυχετο γαρ
αυτοις. των γαρ υδατων οι θηρες, ους καλουσιν οι Αιγυπτιοι μενεφωθ, Ἕλληνες δε
κροκοδειλους, και οσοι εισι πιστοι θεου εως σημερον ευχονται εν τωι τοπωι εκεινωι, και
λαμβανοντες του χοος του τοπου δηγματα ανθρωπων θεραπευουσι, και πολλοι αυτα τα
θηρια τα εν τωι υδατι φυγαδευουσιν. ημεις δε ηκουσαμεν εκ των παιδων Ἀντιγονου και
Πτολεμαιου, γεροντων ανδρων, οτι Ἀλεξανδρος ο των Μακεδονων, επιστας τωι ταφωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

68

του προφητου και επιγνους τα εις αυτον μυστηρια, εις Ἀλεξανδρειαν μετεστησεν αυτου
τα λειψανα, περιθεις αυτα ενδοξως κυκλωι, και εκωλυθη εκ της γης εκεινης το γενος
των ασπιδων, και εκ του ποταμου ωσαυτως, και ουτως ενεβαλεν τους οφεις τους
λεγομενους αργολαους, ο εστιν οφιομαχους, ους ηνεγκεν εκ του Ἄργους του
Πελοποννησιακου, οθεν και αργολαοι 294 καλουνται, τουτεστιν Ἄργους δεξιοι. λαλιαν
δε εχουσιν ηδυτατην και πανευωνυμον. Ουτος ο Ἱερεμιας σημειον εδωκεν τοις ιερευσιν
Αιγυπτου οτι δει σεισθηναι τα ειδωλα αυτων και συμπεσειν δια σωτηρος παιδος εκ
παρθενου γενομενου, εν φατνηι δε κειμενου. διο και εως νυν θεοποιουσιν παρθενον
λοχον και βρεφος εν φατνηι τιθεντες προσκυνουσιν. και Πτολεμαιωι τωι βασιλει την
αιτιαν πυνθανομενωι ελεγον οτι πατροπαραδοτον εστιν μυστηριον υπο οσιου προφητου
τοις πατρασιν ημων παραδοθεν. Ουτος ο προφητης Ἱερεμιας προ της αλωσεως του ναου
ηρπασε την κιβωτον του νομου και τα εν αυτηι, και εποιησεν αυτα κατατεθηναι εν
πετραι, και ειπεν τοις παρεστωσιν, Ἀπεδημησε κυριος εκ Σινα εις ουρανον, και παλιν
ελευσεται νομοθετης εκ Σιων εν δυναμει, και σημειον υμιν εστω της παρουσιας αυτου,
οτε ξυλον παντα τα εθνη προσκυνησουσιν. ειπεν δε οτι Την κιβωτον ταυτην ουδεις
εκβαλει ει μη Ἀαρων, και τας εν αυτηι πλακας ουδεις αναπτυξει ουκετι ιερεων η
προφητων, ει μη Μωυσης ο εκλεκτος του θεου. και εν τηι ημεραι της αναστασεως πρωτη
η κιβωτος αναστησεται, και εξελευσεται εκ της πετρας, και τεθησεται εν ορει Σιναι. και
παντες οι αγιοι προς αυτην συναχθησονται, εκει εκδεχομενοι κυριον, τον εχθρον
φευγοντες, ανελειν 295 αυτους θελοντα. εν τηι πετραι εκεινηι εσφραγισεν τωι δακτυλωι το
ονομα του θεου, και εγενετο ο τυπος ως γλυφη σιδηρου, και νεφελη φωτεινη εσκεπασε
το ονομα, και ουδεις νοει τον τυπον, ουδε αναγνωναι αυτον δυναται τις εως σημερον
και εως της συντεδε αναγνωναι αυτον δυναται τις εως σημερον και εως της συντελειας.
εστιν δε η πετρα εν τηι ερημωι, οπου πρωτον η κιβωτος γεγονεν μεταξυ των δυο ορεων,
εν οις κεινται Μωυσης και Ἀαρων. και εν νυκτι νεφελη ως πυρ γινεται περι τον τοπον
κατα τον τυπον τον αρχαιον, οτι ου μη παυσηται η δοξα του θεου εκ του νομου αυτου.
δια τουτο εδωκεν ο θεος τωι Ἱερεμιαι χαριν, ινα το τελος του μυστηριου αυτου αυτος
ποιησηι, ινα γενηται συγκοινωνος Μωυσεως και Ἀαρων· και ομου εισιν εως σημερον,
επειδη και ο Ἱερεμιας εστιν εκ σπερματος ιερατικου. Εις τον Ἰεζεκιηλ Ουτος Ἰεζεκιηλ εν
Βαβυλωνι προφητευων και αυτος ηξιωθη προειπειν περι της κατα Χριστον οικονομιας,
και φησι, Και ρυσομαι αυτους απο πασων των ανομιων αυτων, και καθαριω 295 αυτους,
και εσονται μοι εις λαον, και εγω εσομαι αυτοις εις θεον, και ο δουλος μου ∆αβιδ αρχων
εν μεσωι αυτων και ποιμην εις εσται παντων, οτι εν τοις προσταγμασιν μου
πορευσονται. και παλιν λεγει, Και ειπε προς με, Το υδωρ τουτο το εκπορευομενον εις
την Γαλιλαιαν την προς ανατολας, και κατεβαινεν επι 296 την Ἀραβιαν, και ηρχετο επι
την θαλασσαν επι το υδωρ της διεκβολης, και υγιασει τα υδατα· και εσται, πασα ψυχη
των ζωων των εκζεοντων και επι παντα εφ' α αν επελθηι εκει ο ποταμος, ζησεται.
Ἰεζεκιηλ ουτος εστιν εξ Ἀριρα των ιερεων, και απεθανεν εν γηι Χαλδαιων επι της
αιχμαλωσιας, πολλα προφητευσας τοις εν τηι Ἰουδαιαι. απεκτεινεν δε αυτον ο ηγουμενος
του λαου Ἰσραηλ εκει, ελεγχομενος υπ' αυτου επι ειδωλων σεβασμασι. και εθαψεν
αυτον ο λαος εν αγρωι Μαουρ εν ταφωι Ἰωσηφ και Ἀρφαξαδ πατερων Ἀβρααμ. και εστιν
ο ταφος σπηλαιον διπλουν, οτι Ἀβρααμ εν Χεβρων προς την ομοιοτητα αυτου εποιησεν
τον ταφον Σαῤρας. διπλουν δε λεγεται, οτι ειλικτον εστι και αποκρυφον εξ επιπεδου,
και εστιν υπερωιον επι γης εν πετραι κρεμαμενον. Ουτος ο προφητης τερας εδωκε τωι
λαωι, ωστε προσεχειν τωι ποταμωι Χοβαρ, οτε εκλειποι, ελπιζειν το δρεπανον της
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

69

ερημωσεως εις περας της γης, και οτε πλημμυρησει, την εις Ἱερουσαλημ επανοδον. και
γαρ εκει κατυκει ο οσιος, και πολλοι προς αυτον συνηγοντο. και ποτε πληθους
συνοντος αυτωι εδησαν οι Χαλδαιοι τους Ἑβραιους, μη αναταραξωσι και επελθωσιν
αυτοις εις αναιρεσιν. και εποιησεν ο προφητης διαστηναι το υδωρ, ινα εκφυγωσιν εις το
περαν. οι δε κατατολμησαντες των εχθρων επιδιωξαντες κατεποντισθησαν.
297 Ουτος ο προφητης δια προσευχης αυτοματως αυτοις δαψιλη τροφην ιχθυων
παρεσχεν, και πολλων εκλειποντων ζωην αυτοις εκ θεου ελθειν παρεκαλεσεν. Ουτος
απολλυμενου του λαου σημεια ποιησας επαυσε τους πολεμιους, καταπληξας αυτους
ουρανοθεν, οτε ελεγεν ο Ἰσραηλ οτι διαπεφωνηκαμεν, απολωλεν η ελπις ημων. και εν
τερασι των οστεων των νεκρων αυτους επεισεν οτι εστιν ελπις τωι Ἰσραηλ και ωδε και
επι του μελλοντος, ουτος κρινων τωι Ἰσραηλ εδεικνυεν τα εν Ἱερουσαλημ και εν τωι ναωι
γενομενα. ουτος ηρπαγη εκειθεν, και ηλθεν εις Ἱερουσαλημ, και ειπεν τα εν τωι ναωι
γενομενα κατ' αυτην την ωραν εις ελεγχον των απειθουντων τωι θεωι. Ουτος κατα τον
Μωυσην ειδε τον τυπον του ναου και το τειχος και περιτειχος και την πυλην εν ηι
κυριος εισελευσεται και εξελευσεται. και εσται η πυλη κεκλεισμενη, και εις αυτον
ελπιουσι παντα τα εθνη. Ουτος εκρινεν εν Βαβυλωνι την φυλην ∆αν και του Γαδ, οτι
ησεβουν προς κυριον διωκοντες τους τον νομον φυλασσοντας, και εποιησεν αυτοις
τερας μεγα, οτι οι οφεις ανηλισκον τα βρεφη αυτων και παντα τα κτηνη αυτων δια την
ασεβειαν αυτων. και ειρηκεν οτι δι' αυτους ουκ επιστρεψει ο λαος εις την γην αυτου,
298 αλλ' εν Μηδιαι εσονται εως συντελειας πλανης αυτων, και εξ αυτων ην ο ανελων
αυτον πασας τας ημερας της ζωης αυτου. Εις τον ∆ανιηλ Ουτος ∆ανιηλ εν Βαβυλωνι
προφητευων και αυτος αξιωθεις προειπειν περι του δεσποτου Χριστου φησιν ουτως· Και
γνωσηι και συνησεις απο εξοδου λογου του αποκριθηναι σοι και του οικοδομηθηναι
Ἱερουσαλημ εως Χριστου ηγουμενου εβδομαδες επτα και εβδομαδες εξηκοντα δυο, και
τα εξης. και παλιν, Και ετμηθη λιθος ανευ χειρων, και επαταξε την εικονα, και εγενετο ο
λιθος εις ορος μεγα, και επληρωσε την γην. και παλιν, Και ιδου μετα των νεφελων του
ουρανου ως υιος ανθρωπου ερχομενος, και εως του παλαιου των ημερων εφθασεν, και
αυτωι εδοθη η τιμη και η εξουσια και τα λοιπα οσα εῤρεθη. ∆ανιηλ ουτος ην εκ φυλης
Ἰουδα των εξεχοντων της βασιλικης υπηρεσιας, αλλ' ετι νηπιος ων ηχθη εν τηι
αιχμαλωσιαι εκ της Ἰουδαιας εις γην Χαλδαιων. εγενηθη δε εν Βεθωρωμ τηι ανωτεραι,
και ην ανηρ σωφρων, ωστε δοκειν τους Ἰουδαιους ειναι αυτον σπαδοντα. Πολλα
επενθησεν ουτος τον λαον και επι την πολιν Ἱερουσαλημ, και εν νηστειαις ησκησεν απο
πασης τροφης επιθυμητης, 299 σπερματα γης εσθιων. και ην ανηρ ξηρος και σπανος, την
ιδεαν ωραιος, εν χαριτι υψιστου. ουτος πολλα ηυξατο υπερ του Ναβουχοδονοσορ,
παρακαλουντος αυτον Βαλτασαρ του υιου αυτου, οτι εγενετο θηριον και κτηνος, ινα μη
αποληται. ην γαρ τα εμπροσθεν ως βους συν τηι κεφαληι, και οι ποδες συν τοις οπισθεν
λεων. απεκαλυφθη δε τωι οσιωι περι του μυστηριου τουτου οτι κτηνος γεγονε δια την
αλογον αυτου φιληδονιαν και σκληροτραχηλιαν, και οτι ως βους υποζυγιον γενησεται
του Βελια, λεων δε δια το αρπακτικον και τυραννικον και θηριωδες του τροπου. ταυτα
εχουσιν οι δυνασται εν νεοτητι, επι τελει δε θηρες γινονται, αρπαζοντες, ολοθρευοντες,
πατασσοντες, αναιρουντες, τυραννουντες, ασεβουντες, τας δε τουτων αμοιβας παρα του
δικαιοκριτου θεου απολαμβανοντες. εγνω δε δια του θεου ο αγιος οτι ως βους ησθιε
χορτον, και οτι ουκ εγενετο αυτωι ανθρωπινης φυσεως τροφης επιθυμια. δια τουτο και ο
αυτος Ναβουχοδονοσορ μετα την πεψιν της τροφης εν καρδιαι ανθρωπινηι γινομενος
εκλαιε και ηξιου κυριον πασαν την ημεραν και νυκτα τεσσαρακοντακις δεομενος.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

70

δαιμων δε επεγινετο αυτωι, και ελανθανεν οτι γεγονεν ανθρωπος. ηρθη δε η γλωσσα
αυτου του μη λαλειν, και νοων ευθυς εδακρυεν, και οι οφθαλμοι αυτου ησαν ως νεκρον
κρεας εν τωι κλαιειν· πολλοι γαρ εξιοντες εκ της πολεως εθεωρουν αυτον.
300 Ὁ δε ∆ανιηλ μονος ουκ ηθελεν ιδειν αυτον, οτι παντα τον χρονον της
αλλοιωσεως αυτου εν προσευχηι ην περι αυτου. ελεγεν γαρ οτι Παλιν ανθρωπος
γενησεται, και τοτε οψομαι αυτον. και ηπιστουν αυτωι. Ὁ ∆ανιηλ ουν τα επτα ετη
προσευχομενος προς τον υψιστον ᾔτησεν γενεσθαι ους ειπεν καιρους, προσευχομενος
προς τον υψιστον εποιησεν γενεσθαι μηνας επτα. και το μυστηριον των επτα καιρων
ετελεσθη επ' αυτον, οτι αποκαταστας εν επτα μησιν, ως ην το πριν, τα εξ ετη και πεντε
μηνας υπεπιπτεν κυριωι και ωμολογει την ασεβειαν αυτου και πασαν την ανομιαν
αυτου, και μετα αφεσιν των ανομιων αυτου απεδωκεν αυτωι την βασιλειαν αυτου, και
ουτε αρτον ουτε κρεα εφαγεν ουτε οινον επιεν, εξομολογουμενος κυριωι οτι ∆ανιηλ
προσεταξεν αυτωι οσπριοις βρεκτοις και χλοαις εξιλεωσασθαι κυριον. δια τουτο
εκαλεσεν αυτον Βαλτασαρ, ως τον υιον αυτου. ηθελησεν δε αυτον συγκληρονομον
καταστησαι των τεκνων αυτου. αλλ' ο οσιος ειπεν, Ἵλεως μοι αφειναι με κληρονομιαν
πατερων μου και κολληθηναι με κληρονομιαι απεριτμητων. και τοις αλλοις βασιλευσι
Περσων πολλα εποιησεν τεραστια, οσα ουκ εγραφησαν. ουτος δε απεθανεν, και εταφη
εν τωι σπηλαιωι τωι βασιλικωι μονος ενδοξως. και αυτος εδωκε τερας εν ορεσι τοις
υπερανω της Βαβυλωνος οτι Ὅτε καπνισθησεται το εκ βοῤ301 ρα, τοτε ηξει τελος
Βαβυλωνος· οτε δε κατ' ανατολας υδωρ καθαρον εξελευσεται, τοτε ο θεος επι γης
φανεις ως ανθρωπος αναδεξεται πασας τας ανομιας του κοσμου εις εαυτον εν τωι
ανασκολοπιζεσθαι αυτον υπο των ιερεων του νομου. και ευθυς πνευματος χαρις επι γης
εκχυθησεται εις παντα τα εθνη. οτε δε εν πυρι καιεται, τοτε τελος εσται πασης της γης.
εαν δε εν τωι νοτωι ρευσηι υδατα, υποστρεψει ο λαος εις την γην αυτου. εαν δε αιμα
ρευσηι, φονος εσται του Βελια εν πασηι τηι γηι. και εκοιμηθη εν ειρηνηι ο οσιος του θεου.
Ἠλιας ο Θεσβιτης Ουτος ην εκ γης Ἀραβων, φυλης Ἀαρων, οικων εν Γαλααδ, οτι η
Θεσβις δωμα ην τοις ιερευσιν. ουτος οταν εμελλεν τεχθηναι, ειδεν Σωβαχα ο πατηρ
αυτου οτι αγγελοι λευκοφανεις αυτον προσηγορευον και οτι εν πυρι αυτον
εσπαργανουν και φλογα πυρος εδιδουν αυτωι φαγειν. και ελθων ανηγγειλεν εις
Ἱερουσαλημ, και ειπεν αυτωι ο χρησμος, Μη δειλιασηις· εσται γαρ η οικησις αυτου φως
και ο λογος αυτου αποφασις, και κρινει τον Ἰσραηλ εν ρομφαιαι και πυρι. Εις τον
Ἐλισσαιον Ουτος ο Ἐλισσαιος ην εξ Ἀβελμαουλ γης του Ῥουβιν. και 302 επι τουτου
γεγονε τερας οτι ηνικα ετεχθη, εν Γαλγαλοις η δαμαλις η χρυση οξυ εβοησεν, ωστε
ακουσθηναι εις Ἱερουσαλημ, και ειπεν ο ιερευς δια των δηλων οτι προφητης ετεχθη εις
Ἱερουσαλημ, ος καθελει τα γλυπτα αυτων και τα χωνευτα αυτων. και θανων εταφη εν
Σαμαρειαι. Ζαχαριας Ζαχαριας υιος Ἰωδαε του ιερεως. ουτος ην εξ Ἱερουσαλημ, και
απεκτεινεν αυτον Ἰωας ο βασιλευς Ἰουδα εχομενα του θυσιαστηριου, και εξεχεεν το
αιμα αυτου ο οικος ∆αβιδ ανα μεσον επι του Ἐλαμ. και λαβοντες αυτον οι ιερεις εθαψαν
μετα του πατρος αυτου. Περσων εʹ Ξερξης ο μεγας ∆αρειου του Ὑστασπου υιος ετη κηʹ.
ομου ελζʹ. αʹ, βʹ. οαʹ Ὀλυμπιας. γʹ, δʹ. Ἀριστειδης εξωστρακισθη. ∆ευτερος αρχιερευς
Ἰακιμος υιος Ἰησου ετη λʹ. ομου ξβʹ. 303 εʹ, ϛʹ. οβʹ Ὀλυμπιας. ζʹ, ηʹ, θʹ, ιʹ. ογʹ Ὀλυμπιας.
ιαʹ. Πινδαρος εγνωριζετο. ιβʹ. Θεμιστοκλης εις Περσας εφυγεν. ιγʹ. Σοφοκλης
τραγωδοποιος πρωτος επεδειξατο. ιδʹ. οδʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. Ευριπιδης εγνωριζετο. 304 ιϛʹ.
Ἔσδρας αρχιερευς παρα Ἰουδαιοις εγνωριζετο. ιζʹ. Ἡροδοτος ιστοριογραφος
εγνωριζετο. ιηʹ. Βακχυλιδης ηκμαζεν. οεʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ, κʹ. Σωκρατης εγεννηθη. καʹ, κβʹ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

71

οϛʹ Ὀλυμπιας. κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ. οζʹ Ὀλυμπιας. κζʹ. Περσων ϛʹ εβασιλευσεν Ἀρταβανος
μηνας ζʹ. μεθ' ον ζʹ Ἀρταξερξης ο επικληθεις μακροχειρ μαʹ. ομου εοηʹ. αʹ. 305
Θεμιστοκλης αιμα ταυρου πιων τελευται. Μαρδοχαιον φασι τινες εν τοις χρονοις τουτοις
γεγεννησθαι. ου γαρ αν εσιωπησε τας κατ' αυτον πραξεις η του Ἔσδρα γραφη, ητις τα
κατα τον Ἀρταξερξην ιστορει και Ἔσδραν και Νεεμιαν εκ Βαβυλωνος ανεληλυθεναι και
τας εμφερομενας πραξεις αυτων γεγονεναι. βʹ. οηʹ Ὀλυμπιας. γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ. Ὁ ηλιος
εξελιπεν. Τριτος αρχιερευς Ἐλιασιβος υιος Ἰακιμου ετη μʹ. ομου ρβʹ. οθʹ Ὀλυμπιας. ζʹ, ηʹ.
Ἔσδρας γραμματικης νομων ιερων διδασκαλος εγνωριζετο. θʹ, ιʹ. πʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ. 306
Ἡροδοτος Ἁλικαρνασσευς ιστοριογραφος εγνωριζετο. ιβʹ, ιγʹ. Ἐμπεδοκλης και
Παρμενιδης φυσικοι φιλοσοφοι εγνωριζοντο. ιδʹ. παʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. Φερεκυδης ο
δευτερος, ιστοριογραφος, εγνωριζετο. ιϛʹ. ιζʹ. Κατα τουτον τον χρονον Νεεμιας υιος
Ἀχελλι εκ σπερματος Ἰσραηλ οικοδομει την Ἱερουσαλημ· ων γαρ αρχιοινοχοος του
βασιλεως Ἀρταξερξου, αιτησας τον βασιλεα οικοδομησαι την Ἱερουσαλημ, επιτραπεις
παρ' αυτου ανεισιν εις την Ἰουδαιαν συν δυναμει πολληι. το δε τειχος της πολεως
ανεγειρει και πλατειας εν αυτηι κατασκευαζει κατα την του ∆ανιηλ προφητειαν,
φασκουσαν ουτως· Ἑβδομηκοντα εβδομαδες συνετμηθησαν επι τον λαον σου, και επι
την πολιν την αγιαν του συντελεσθηναι αμαρτιας και σφραγισαι αμαρτιας και του
απαλειψαι τας ανομιας και του εξιλασασθαι αδικιας και του αγαγειν δικαιοσυνην
αιωνιον και του σφραγισαι ορασιν και προφητην και χρισαι αγιον αγιων. και γνωσηι και
συνησεις απο εξοδου λογου του αποκριθηναι και 307 του ανοικοδομηθηναι Ἱερουσαλημ
εως Χριστου ηγουμενου εβδομαδες ζʹ και εβδομαδες ξβʹ, και επιστρεψει, και
οικοδομηθησονται πλατεια και τειχος, και εκκενωθησονται οι καιροι· και μετα τας
εβδομαδας τας ζʹ και ξβʹ εξολοθρευθησεται χρισμα, και κριμα ουκ εσται εν αυτωι. την δε
πολιν και το αγιον διαφθερει συν τωι ηγουμενωι τωι ερχομενωι, και εκκοπησεται εν
κατακλυσμωι, και εως τελους πολεμου συντετμημενου ταξει αφανισμους, και
δυναμωσει διαθηκην πολλοις εβδομας μια, και ημισυ της εβδομαδος καταπαυσει
θυσιαστηρια και θυσιας, και εως πτερυγιου απο αφανισμου και εως συντελειας και
σπονδης ταξει επι αφανισμωι, και δυναμωσει διαθηκην πολλοις εβδομας μια. και εν τωι
ημισει της εβδομαδος αρθησεται μου θυσια και σπονδη, και επι το ιερον βδελυγμα των
ερημωσεων εσται και εως συντελειας καιρου συντελεια δοθησεται επι την ερημωσιν.
Ἐντευθεν ουν Ἀφρικανος εξαριθμει τον εν τηι αυτηι προφητειαι των εβδομηκοντα
εβδομαδων αριθμον, συντεινοντα ου μονον επι την του σωτηριου κηρυγματος
παρουσιαν, αλλα γαρ και εις ετη υϟʹ, αι παρα τωι ∆ανιηλ προφητευθεισαι των οʹ ετων
εβδομαδες την αρχην ελαβον. και συμπληρουνται εις το κβʹ ετος της ηγεμονιας Τιβεριου
Καισαρος, ηγουν δʹ ετος σαʹ Ὀλυμπιαδος, και των μεν ξθʹ εβδομαδων πληρουμενων εις
το ιδʹ ετος της ηγεμονιας Τιβεριου Καισαρος και πρωτον ετος οβʹ Ὀλυμπια308 δος, εν ωι
η παρουσια η επι το βαπτισμα και η αρχη του σωτηριου κηρυγματος του μεγαλου θεου
και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου. της δε λοιπης μιας εβδομαδος, ητις δυναμωσει
διαθηκην πολλοις, πληρουμενης, ως ειρηται, κατα το κβʹ ετος της Τιβεριου Καισαρος
μοναρχιας. το δε ημισυ της εβδομαδος, εν ωι φησιν ο προφητης, Ἀρθησεται μου θυσια,
φθανει κατα το ιθʹ ετος της Τιβεριου μοναρχιας, ηγουν τεταρτον ετος σβʹ Ὀλυμπιαδος,
καθ' ο τον εκουσιον και ζωοποιον υπεμεινε σταυρον Χριστος ο αληθινος θεος ημων. ιηʹ.
πβʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ, κʹ, καʹ, κβʹ. κγʹ Ὀλυμπιας. κγʹ, κδʹ, κεʹ, κϛʹ. πδʹ Ὀλυμπιας. κζʹ, κηʹ, κθʹ,
λʹ. πεʹ Ὀλυμπιας. Ἀπο τουτου του χρονου ηρξαντο οι Ῥωμαιων υπατοι χρηματιζειν και
διοικειν τα Ῥωμαικα πραγματα επι ετη τϟδʹ, τουτεστιν εως δευτερου ετους και αυτου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

72

ρπγʹ Ὀλυμπιαδος, υπατειας Λεπι309 δου και Πλαγκου, ηγουν και επι το αʹ ετος Γαΐου
Ἰουλιου Καισαρος και εκτον Κλεοπατρας. Ὀνομασιαι των εν Ῥωμηι υπατων λαʹ. υπατεια
Βρουτου και Κολλατινου. λβʹ. υπ. Πουβλικολα και Λουκρητιου. λγʹ. υπ. Πουβλικολα το
βʹ και Πουπλιου. λδʹ. υπ. Πουβλικολα το γʹ και Λουκρητιου το βʹ. πϛʹ Ὀλυμπιας. λεʹ. υπ.
Μενενιου και Ποστουμιανου. λϛʹ. υπ. Τρικοστου και Βιτελλινου. λζʹ. υπ. Ἀρουγκου και
Φλαβου. ληʹ. υπ. Καμερινου και Λογγου. πζʹ Ὀλυμπιας. λθʹ. υπ. Ἑλουα και Γεμινου. 310
μʹ. υπ. Φλαβου το βʹ και Σιφουλου. μαʹ. υπ. Ἀτρατινου και Αυγουρινου. Περσων βασιλευς
ηʹ ∆αρειος Ξερξου ο επικληθεις νοθος ετη ιδʹ. ομου εϟζʹ. αʹ. υπ. Ἄλβου και
Κελεμοντανου. πηʹ Ὀλυμπιας. βʹ. υπ. Σαβινου και Πρισκου. γʹ. υπ. Κελεμοντανου το βʹ
και Γεμινου το βʹ. δʹ. υπ. Ἀρουγκου το βʹ και Βιτελλινου το βʹ. εʹ. υπ. Μακρινου και
Αυγουρινου το βʹ. Τεταρτος αρχιερευς Ἰωδαε υιος Ἐλιασιβου ετη ιϛʹ. ομου ρληʹ. πθʹ
Ὀλυμπιας. ϛʹ. υπ. Αυγουρινου το γʹ και Ἀτρατινου το βʹ. Πλατων εγεννηθη. ζʹ. υπ.
Καμερινου και Φλαυου. ηʹ. υπ. Τουλλου και Ῥουφου. Ἐπι τουτων των υπατων Ῥωμαιοι
αρχοντες εκληθησαν. θʹ. υπ. Ναυτιτου και Ῥουφου το βʹ. 311 ϟʹ Ὀλυμπιας. ιʹ. υπ.
Λουσκου και Σαβινου. Ἐντευθεν Ἀφρικανος αριθμει κατα την του ∆ανιηλ προφητειαν
τον των οʹ εβδομαδων αριθμον, συντεινοντα εις ετη υϟʹ. και ευροι τις αυτας
περαιουμενας μετα την του Χριστου αναληψιν επι την αρχην Νερωνος Ῥωμαιων
αυτοκρατορος, καθ' ον η πολις αρξαμενη πολιορκεισθαι δευτερωι ετει του μετ' αυτον
βασιλευσαντος Ουεσπασιανου και δευτερωι σιβʹ Ὀλυμπιαδος την εσχατην αλωσιν, ηγουν
αιχμαλωσιαν, υπεμεινε. ιαʹ. υπ. Ῥουτιλιου και Βιτελλινου. ιβʹ. υπ. Φαβιου και
Μαλογεννησιου. ιγʹ. υπ. Μαμερκου και Φαβιου το βʹ. ϟαʹ Ὀλυμπιας. ιδʹ. υπ. Φαβιου το γʹ
και Βολισιου. ιεʹ. υπ. Τερτυλλου και Φαβιου το δʹ. ιϛʹ. υπ. Σαβινου και Φουσου. ιζʹ. υπ.
Κικιννατου και Φαβιου το εʹ. ϟβʹ Ὀλυμπιας. ιηʹ. υπ. Ῥουτιλιου και Φαβιου το ϛʹ. 312 ιθʹ.
υπ. Αιμιλιου και Ἑρκουλινου. Ξερξης ελθων εις την Ἑλλαδα εξεπολεμησε τας Ἀθηνας
εμπρησας αυτας· και τοξοβολιαι πληγεις υπεστρεψεν εις Βαβυλωνα και απεθανεν.
Περσων θʹ εβασιλευσε Σογδιανος ετη ζʹ. ομου ερδʹ. αʹ. υπ. Λενατου και Πουβλικιου. βʹ.
υπ. Ῥουτιλιου το βʹ και Στρουκτου. ϟγʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ. Ναυτιου και Πουβλικολα. δʹ.
υπ. Μαλλιου και Φουριου. εʹ. υπ. Αιμιλιου το βʹ και Ἰουλιου. ϛʹ. υπ. Πιναριου και
Φουσου. ϟδʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Σαβινου και Καπετωλινου. Περσων ιʹ εβασιλευσεν
Ἀρταξερξης ο μνημων, υιος ∆αρειου και Πυραττιδος, ετη μʹ. ομου ερμδʹ. αʹ. υπ. Αιμιλιου
το γʹ και Βαλεριου. βʹ. υπ. Κελεμοντανου και Πρισκου. Ευριπιδης τελευται και Σοφοκλης
εν Ἀθηναις. 313 γʹ. υπ. Κελεμοντανου το βʹ και Πρισκου το βʹ. ϟεʹ Ὀλυμπιας. δʹ. υπ.
Αιμιλιου το δʹ και Βιβουλανου. εʹ. υπ. Ῥεγιλλανου και Φουσκου. ϛʹ. υπ. Πρισκου και
Φλαβου. ζʹ. υπ. Τρικεπιτινου και Βετουρινου. ϟϛʹ Ὀλυμπιας. ηʹ. υπ. Γαλλου και
Καμερινου. θʹ. υπ. Πουβλικολα το βʹ και Σαβινου. ιʹ. υπ. Βιβουλανου το βʹ και
Μαλογεννησιου. Ἰσοκρατης ο ρητωρ εγνωριζετο. ιαʹ. υπ. Ναυτιου και Ἀτρατινου.
Ἀθηναιοι ηρξαντο στοιχειοις κδʹ χρασθαι, προτερον ιϛʹ χρωμενοι. ϟζʹ Ὀλυμπιας. ιβʹ. υπ.
Πουβλιλιου και Ἱλαριανου. ιγʹ. υπ. Μαξιμου και Βεργινιου. ιδʹ. υπ. Ῥογου και Βετουριου.
314 ιεʹ. υπ. Καπετωλινου και Ουαρου. Πεμπτος αρχιερευς Ἰανναιος υιος Ἰωδαε ετη λβʹ.
ομου ροδʹ. ϟηʹ Ὀλυμπιας. ιϛʹ. υπ. Φηστου και Κυντιλλου. ιζʹ. υπ. Λανατου και
Καπετωλινου το βʹ. ιηʹ. υπ. Βαρβατου και Ποτιτου. ιθʹ. υπ. Ἀρμενιου και Τρικοστου. ϟθʹ
Ὀλυμπιας. υπ. Μακρινου και Ἰουλιου. υπ. Φουριου και Καπετωλινου το γʹ. Ευδοξος
αστρολογος εγνωριζετο. κβʹ. υπ. Γενουκιου και Κουρτιου. Γαλαται οι και Κελτοι Ῥωμης
εκρατησαν πλην του Καπετωλιου. κγʹ. υπ. Μακρινου το βʹ και Καπετωλινου το γʹ.
Πλατων φιλοσοφος ηκμαζεν. 315 ρʹ Ὀλυμπιας. κδʹ. υπ. Βιβουλανου και Ἑλουα. κεʹ. υπ.
73
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Πακελλου και Κρασσου. κϛʹ. υπ. Μακρινου το γʹ και Λενατου. κζʹ. υπ. Μαλλιου και
Καπετωλινου το εʹ. ραʹ Ὀλυμπιας. κηʹ. υπ. Μακρινου το δʹ και Φιδενατου. κθʹ. υπ.
Μαλογενησιου και Κρασσου. λʹ. υπ. Ἰουλιου και Βεργινιου. λαʹ. υπ. Καπετωλινου το ϛʹ
και Καμερινου. ρβʹ Ὀλυμπιας. λβʹ. υπ. Ποινου και Μελιτωνος. Καμπανων εθνος εν
Ἰταλιαι συνεστη. λγʹ. υπ. Κρασσου και Τουλλιου. λδʹ. υπ. Τρικιτινου και Φιδενατου το βʹ.
λεʹ. υπ. Κοσσου και Ποινου το βʹ. Ἰσοκρατης ο ρητωρ εγνωριζετο. ργʹ Ὀλυμπιας. λϛ. υπ.
Ἀχιλλα και Μουγιλανου. 316 λζʹ. υπ. Ἀτρατινου και Βιβουλανου. Πλατων και Ξενοφων
και αλλοι Σωκρατικοι εγνωριζοντο. ληʹ. υπ. Καπετωλινου το ζʹ και Βιβουλανου το βʹ.
λθʹ. υπ. Μουγιλανου το βʹ και Ῥουτιλιου. ρδʹ Ὀλυμπιας. μʹ. υπ. Αιμιλιου και Ῥουστικιου.
Ξενοφων ο Γρυλλου και Κτησιας εγνωριζοντο, και Σωκρατης φιλοσοφος εν τωι
δεσμωτηριωι πιων το κωνειον απεθανεν, ζησας ετη ϟʹ. ιαʹ. Περσων εβασιλευσεν
Ἀρταξερξης ο και Ὦχος ετη κζʹ. ομου εροαʹ. αʹ. υπ. Κοσσου και Μεδουλλινου. βʹ. υπ.
Φλαβου και Καμερινου. γʹ. υπ. Ποτιτου και Καπετωλινου. 317 ∆ιογενης Ἱκεσιου ο
κυνικος εγνωριζετο. ρεʹ Ὀλυμπιας. δʹ. υπ. Γενουκιου και Κουρτιου. εʹ. υπ. Μαμερτινου
και Λατερανου. ∆ημοκριτος τελευται ζησας ετη ρʹ. ϛʹ. υπ. Πετινου και Γαλβα. Σκιπιων
Ἀφρικανος Ῥωμαιων δικτατωρ πορθησας την Καρχηδονα Ἀφρικην μετωνομασεν. ζʹ. υπ.
Μαμερτινου το βʹ και Συλλα. Σεισμου γενομενου εν Ἀχαΐαι Ἑλικη και Βουρα και
Πελοποννησος κατεποθησαν, ων κατα θαλασσαν αχρι νυν ιχνη φαινονται πλεοντων
απο Κορινθου εις Πατρας επι τα αριστερα μερη. Ευδοξος αστρολογος εγνωριζετο. Ἕκτος
αρχιερευς Ἰαδδους ετη κʹ. ομου ρϟδʹ. ρϛʹ Ὀλυμπιας. ηʹ. υπ. Ἄλλου και Γενουκιου. 318 θʹ.
υπ. Στολωνος και Πετινου. ιʹ. υπ. Λιβωνος και Λαινατου. ιαʹ. υπ. Ἀμβουστου και
Προκουλου. Ἰσοκρατης ο ρητωρ εγνωριζετο. ρζʹ Ὀλυμπιας. ιβʹ. υπ. Ῥουστικιου και
Καπετωλινου. ιγʹ. υπ. Ἀμβουστου το βʹ και Λαινατου. ιδʹ. υπ. Ποτιτου και Πουβλικολα.
ιεʹ. υπ. Ῥουστικιου το βʹ και Ποινου. ρηʹ Ὀλυμπιας. ιϛʹ. υπ. Σκιπιωνος και Λενατου. ιζʹ.
υπ. Καμιλλου και Κρασσου. ∆ημοσθενης ο ρητωρ εγνωριζετο. ιηʹ. υπ. Κορβινου και
Λενατου το γʹ. ιθʹ. υπ. Βενωκος και Τορκουατου. ρθʹ Ὀλυμπιας. κʹ. υπ. Κορβινου το βʹ και
Λιβωνος. 319 καʹ. υπ. Βουλσωνος και Καμερινου. κβʹ. υπ. Ῥουτιλιου και Τορκουατου.
κγʹ. υπ. Κορβινου το γʹ και Κοσσου. ριʹ Ὀλυμπιας. κδ. υπ. Ἄλλου και Ῥουτιλιου το βʹ. κεʹ.
υπ. Βενωκος το βʹ και Μαμερτινου. κϛʹ. υπ. Τορκουατου το γʹ και Μουσωνος. Πλατων
και Αισχινης και Συμμαχος και Ἀριστοφανης κωμωιδοποιος εγνωριζοντο και
∆ημοσθενης. κζʹ. υπ. Μαμερτινου και Σιλωνος. Ἀρταξερξης ο και Ὦχος, βασιλευς
Περσων, κατελθων εις Αιγυπτον επολιορκησεν αυτην. τοτε κατασοφισαμενος ο
Νεκτεναβος, βασιλευς τελευταιος Αιγυπτου, Φαραω κεκλημενος, μαθων οτι επαυσεν ο
θεος την δυναστειαν των Αιγυπτιων, ξυρησαμενος την κομην της κεφαλης αυτου και
αλλοιωσας εαυτον ετερωι σχηματι εφυγεν δια του Πηλουσιου, καταλιπων το ιδιον
βασιλειον, και εις την Πελλην της Μακεδονιας διετριβεν, οπου ετυραννησε Φιλιππος ο
Μακεδων βασιλευς. Ἕβδομος αρχιερευς Ὀνειας υιος Ἰαδδου ετη καʹ. ομου σιεʹ. 320 ριαʹ
Ὀλυμπιας. ιβʹ εβασιλευσεν εν Περσιδι Ἀρσισοχος ετη δʹ. ομου εροεʹ. ιβʹ εβασιλευσεν εν
Περσιδι Ἀρσισοχος ετη δʹ. ομου εροεʹ. αʹ. υπ. Καμιλλου και Μυνιου. βʹ. υπ. Φηστου και
Λογγου. γʹ. υπ. Κρασσου και ∆ουλιου. δʹ. υπ. Ῥηγουλου και Κορβινου. ριβʹ Ὀλυμπιας. ιγʹ
εβασιλευσε ∆αρειος ο και Ἀλεξανδρος Ἀρσαμου ετη ϛʹ. ομου ερπαʹ. αʹ. υπ. Ἀλβινου και
Γαλβινου. βʹ. υπ. Ἀλβινου το βʹ και Κοσσου. γʹ. υπ. Ποτιτου και Μαρκελλου. δʹ. υπ.
Κρασσου και Βενωκος. ριγʹ Ὀλυμπιας. εʹ. υπ. Μαμερτινου το βʹ και ∆εκιανου. ϛʹ. υπ.
Βενωκος το γʹ και Σκιπιωνος.
321 Κατεσχεν Βαβυλωνος Ἀλεξανδρος, και η Περσων βασιλεια κατελυθη,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

74

διαμεινασα ετεσι σμϛʹ απο πρωτου ετους Κυρου εως του παροντος εκτου ετους ∆αρειου
του Ἀρσαμου, ης βασιλειας η ομοιωσις της εικονος γεγονεν, ης αι χειρες και το στηθος
και οι βραχιονες αργυροι. Ἀλεξανδρος εκτισε πολεις ιβʹ, ων αι προσηγοριαι αυται. 321
Ἀλεξανδρειαν την παρα Πενταπολιν, προτερον Χεττουν καλουμενην, Μεμφεως ουσαν
εμποριον. Ἀλεξανδρειαν την προς Αιγυπτον. Ἀλεξανδρειαν την προς Ἅρπαν.
Ἀλεξανδρειαν την Καβιωσαν. Ἀλεξανδρειαν την και Σκυθιαν εν Αιγαιοις. Ἀλεξανδρειαν
την επι Πωρωι. Ἀλεξανδρειαν την περι Κυπριδος ποταμον. Ἀλεξανδρειαν την επι
Τρωιαδος. Ἀλεξανδρειαν την επι Βαβυλωνος. Ἀλεξανδρειαν την επι Μεσασγαγες.
Ἀλεξανδρειαν την επι Περσας. 322 Ἀλεξανδρειαν την Κασον. Ἀλεξανδρος λβʹ ετος αγων
αναιρεθεις φαρμακωι τελευται εν Βαβυλωνι. Αιγυπτου των δωδεκα Λαγιδων βασιλεις
Αιγυπτου πρωτος Πτολεμαιος Λαγου και Ἀρσινοης υιος ετη μʹ. ομου εσκαʹ. αʹ. υπ.
Λεντουλου και Σιλωνος. βʹ. υπ. Λιβωνος και Κουρσωρος. ριδʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ.
Καμιλλου και Βρουτου. Παπιριος Κουρσωρ αντιγραφευς κατεστη, ∆ρουσος στρατηγος
ιππεων. Καμιλλος υπατος τον ιδιον υιον επελεκισεν παρα γνωμην αυτου συμβαλοντα
πολεμον και νικησαντα. δʹ. υπ. Λογγου και Κερατανου. εʹ. υπ. Κουρσωρος το βʹ και
Συλλου. ϛʹ. υπ. Γαλβινου και Βαλβινου. 323 ριεʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Κουρσωρος το γʹ και
Σιλωνος. ηʹ. υπ. Παπιριου και Κερατανου. θʹ. υπ. Βενωκος και Φλακκου. ιʹ. υπ.
Βαρβουλου και Βουβουλκου. ριϛʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ. υπ. Ῥουτιλιου και Λενατου. Ὄγδοος
αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Ἐλεαζαρος ετη ιεʹ. ομου σλʹ. ιβʹ. υπ. Κουρσωρος το δʹ και
Λενατου το βʹ. ιγʹ. υπ. Σαμνητου και Λογγου. ιδʹ. υπ. Κουρσωρος το εʹ και Βουβουλκου το
βʹ. ριζʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. υπ. Μαξιμου και Μουσωνος. ιϛʹ. υπ. Βουβουλκου το γʹ και
Βαρβουλου. ιζʹ. υπ. Ῥουλλου και Ῥουτιλιου. Ἀπο τουτων των υπατων ψηφιζονται τα
ετη των Συρομακεδονων, ηγουν και Ἀπαμεων, εις το πασχαλιν. 324 Ἐπι των
προκειμενων υπατων γεγονε μαγιστρος Βουβουλκος. ιηʹ. υπ. Μουσωνος το βʹ και
Ῥουλλου το βʹ. ριηʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ. υπ. Ἀππιου και Βιολεντος. κʹ. υπ. Ῥεμουλου και
Ἀλβινου. καʹ. υπ. Μετελλου και Μινουκιου. κβʹ. υπ. Σεμπρωνιου και Φαβεριου. ριθʹ
Ὀλυμπιας. κγʹ. υπ. Λεντουλου και Ἀβεντησιου. κδʹ. υπ. ∆εντωνιου και Αιμιλιου. κεʹ. υπ.
Κορβινου και Πανσα. κϛʹ. υπ. Πετιτου και Τορκουατου. Ἔνατος αρχιερευς Σιμων ετη ιδʹ.
ομου σμʹ. ρκʹ Ὀλυμπιας. κζʹ. υπ. Σκιπιωνος και Μαξιμου. κηʹ. υπ. Ῥουλλου το γʹ και
Μουσωνος το γʹ. Μενανδρος ο κωμικος τελευται. κθʹ. υπ. Κλαυδιου και Βιολεντος. 325 λʹ.
υπ. Ῥουλλου το δʹ και Μουσωνος το δʹ. ρκαʹ Ὀλυμπιας. λαʹ. υπ. Κλαυδιου και Βιολεντος
το βʹ. λβʹ. υπ. Ῥουλλου το εʹ και Μουσωνος το εʹ. λγʹ. υπ. Μετελλου και Ῥηγουλου. λδʹ.
υπ. Κουρσωρος και Μαξιμου. ρκβʹ Ὀλυμπιας. λεʹ. υπ. Μαξιμου το βʹ και Γρακχου. λϛʹ. υπ.
Μετελλου το βʹ και Βουλβου. λζʹ. υπ. Μαξιμου το γʹ και Μουσωνος το ϛʹ. ληʹ. υπ.
Κρεμουλου και Ἀλβινου. ρκγʹ Ὀλυμπιας. λθʹ. υπ. Μαρκελλου και Ῥουτιλιου. μʹ. υπ.
Ποτιτου και Πετιτου. ∆εκατος αρχιερευς Ὀνιας Σιμωνος υιος ετη λβʹ. ομου σοβʹ.
Αιγυπτου δευτερος βασιλευς Πτολεμαιος ο Φιλαδελφος, Βερνικης και Πτολεμαιου του
Σωτηρος υιος, ετη ληʹ. ομου εσνθʹ. 326 αʹ. υπ. Λεπιδου και Κεκιννα. βʹ. υπ. Τακιτου και
∆εντωνος. Πτολεμαιος ο φιλαδελφος τους κατ' Αιγυπτον αιχμαλωτους Ἰουδαιους υπο
Πτολεμαιου του πατρος αυτου γενομενους ελευθερους ανηκεν, αναθεματα τε βασιλικα
εν Ἱεροσολυμοις Ὀνιαι Σιμωνι αρχιερει, αδελφωι Ἐλεαζαρου, διαπεμψαμενος τας
Ἰουδαιων γραφας εκ της Ἑβραιων φωνης εις την ελλαδα μεταβληθηναι εσπουδασεν δια
των εβδομηκοντα δυο παρ' Ἑβραιοις σοφων, εν Φαρωι τηι νησωι Πρωτεως εν οβʹ οικοις
αυτους αποκλεισας, και εν ταις κατα την Ἀλεξανδρειαν κατασκευασθεισαις αυτωι
βιβλιοθηκαις α μετα και αλλων πλειστων απο εκαστης πολεως φορολογησας παντοιων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

75

βιβλιων. θεασαμενος δε τας απο Ἱεροσολυμων κομισθεισας βιβλους χρυσοις γραμμασι
γεγραμμενας, εθαυμασεν, και μεταγραφηναι ποιησας μετεπεμψεν συν δωροις.
ερμηνευθησαν δε αι βιβλοι εν Φαρωι τηι νησωι εν οβʹ ημεραις. και εθαυμασθη οτι
χωρισθεντες αλληλων οι οβʹ και ερμηνευσαντες τας γραφας εισελθοντες παρα
Πτολεμαιωι παραντεβαλον, και ηυρον ωσαυτως εχειν. ο δε θεος εδοξασθη· αι δε γραφαι
οντως θειαι εγνωσθησαν, των παντων ωσαυτως ερμηνευσαντων, ως και τα παροντα
εθνη γνωναι οτι κατ' επιπνοιαν 327 του θεου εισιν ερμηνευθεισαι αι γραφαι εν οβʹ
ημεραις εν Φαρωι τηι νησωι. ρκδʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ. ∆ολαβελλα και Μαξιμου. δʹ. υπ.
Λουκιου και Παππου. εʹ. υπ. Βαρβουλου και Φιλιππου. ϛʹ. υπ. Λεβινου και
Κουρουγκανιου. ρκεʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Σαβεριωνος και Μουρωνος. ηʹ. υπ. Λουσκινου και
Παππου το βʹ θʹ. υπ. Ῥουφινου και Βουβουλκου. ιʹ. υπ. Γοργιτου και Κλεπυινου. ρκϛʹ
Ὀλυμπιας. ιαʹ. υπ. Βενακου και Λεντουλου. ιβʹ. υπ. Βενακου το βʹ και Μερενδου. ιγʹ. υπ.
Λικινιου και Καμβιου. Ἐπι τουτων των υπατων αργυρουν νομισμα πρωτοις εν Ῥωμηι
εκοπη. ιδʹ. υπ. Κουρσωρος και Μαξιμου. 328 ρκζʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. υπ. Κλαυδιου και
Κλεψινατου. ιϛʹ. υπ. Γαλλου και Πικτωρος. ιζʹ. υπ. Σεμπρωνιου και Ῥουφου. ιηʹ. υπ.
Ῥηγουλου και Λιβωνος. ρκηʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ. υπ. Φαβιου Πικτωρος και Πετα. κʹ. υπ.
Μαξιμου και Βιτουλου. καʹ. υπ. Θαυγατου και Φλακκου. Νικομηδης Βιθυνων
βασιλευσας Ἀστακειαν επικτισας Νικομηδειαν ωνομασεν. κβʹ. υπ. Μαξιμου το βʹ και
Κρασσου. ρκθʹ Ὀλυμπιας. κγʹ. υπ. Ἀλβινου και Βιτουλου. κδʹ. υπ. Φλακκου το βʹ και
Κρασσου το βʹ. κεʹ. υπ. Σκιπιωνος και ∆ουλιου. κϛʹ. υπ. Σκιπιωνος το βʹ και Φλωρου. ρλʹ
Ὀλυμπιας. κζʹ. υπ. Κατακενου και Πατερκυλου. 329 κηʹ. υπ. Ῥηγουλου και Βλεσου. κθʹ.
υπ. Βουλσωνος και ∆εκιου. λʹ. υπ. Πετινου και Παυλου. ρλαʹ Ὀλυμπιας. λαʹ. υπ.
Σκιπιωνος και Κατακιωνος. λβʹ. υπ. Καπιτωνος και Βλεσου το βʹ. Ἰουδαιων ιαʹ αρχιερευς
Μανασσης ετη κϛʹ. ομου ςϟηʹ. λγʹ. υπ. Κοττα και Γεμινου. λδʹ. υπ. Μετελλου και Παππου.
ρλβʹ Ὀλυμπιας. λεʹ. υπ. Ῥηγουλου το βʹ και Βουλσωνος. λϛʹ. υπ. Πουλχρου και
Πουλχρου. λζʹ. υπ. Κοττα το βʹ και Γεμινου το βʹ. ληʹ. υπ. Μετελλου το βʹ και Βουτεωνος.
Αιγυπτου γʹ Πτολεμαιος Ευεργετης ο και Τρυφων ετη κϛʹ. ομου εσπεʹ. ρλγʹ Ὀλυμπιας. αʹ.
υπ. Κρασσου και Λικινιου. 330 βʹ. υπ. Βουτεωνος το βʹ και Βουλβου. γʹ. υπ. Τορκουατου
και Βλεσου. δʹ. υπ. Φουνδουλου και Γαλλου. ρλδʹ Ὀλυμπιας. εʹ. υπ. Κατουλου και
Ἀλβινου. Σελευκος Καλλινικος εν Μεσοποταμιαι Καλλινικον πολιν κτιζει. ϛʹ. υπ.
Τορκουατου και Κατωνος. ζʹ. υπ. Κεντωνος και Τουδινατου. ηʹ. υπ. Τογκινου και
Φαλκωνος. ρλεʹ Ὀλυμπιας. θʹ. υπ. Γρακχου και Φλακκου. ιʹ. υπ. Κλαυδιου και Ουαρου.
ιαʹ. υπ. Τορκουατου το βʹ και Βουλβου. ιβʹ. υπ. Ἀλβινου το βʹ και Ῥογου. ρλϛʹ Ὀλυμπιας.
ιγʹ. υπ. Μαξιμου και Μαλχωνος. ιδʹ. υπ. Λεπιδου και Βαλβουλου. ιεʹ. υπ. Ματωνος και
Μασωνος. 331 ιϛʹ. υπ. Βαλλιολου και Περου. ρλζʹ Ὀλυμπιας. ιζʹ. υπ. Ἀλβινου το γʹ και
Κεντουμαλου. ιηʹ. υπ. Γουργα και Μαξιμου. ιθʹ. υπ. Φλακκου και Ῥηγουλου. κʹ. υπ.
Μαξιμου και Ἀρουστιου. ιβʹ αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Σιμων ετη κβʹ. ομου τκʹ. Κατα
τουτον Ἰησους ο του Σιραχ την καλουμενην Παναρετον σοφιαν συνταξας αυτου του
Σιμωνος εμνημονευσεν. Ἐπι των προκειμενων υπατων η πρωτη των Μακκαβαιων
ετελειτο. ρληʹ Ὀλυμπιας. καʹ. υπ. Παππου και Ῥηγουλου το βʹ. κβʹ. υπ. Τορκουατου και
Παππου το βʹ. Αι παρθενοι εν Ῥωμηι αλουσαι κατωρυγησαν. Καρια και Ῥοδος εσεισθη,
ως και τον κολοσσον εν Ῥοδωι πεσειν. Ἡ δευτερα των Μακκαβαιων βιβλος ηρξατο
συγγραφεσθαι. 332 κγʹ. υπ. Φλαμινινου και Φιλου. Ἐρατοσθενης εγνωριζετο. κδʹ. υπ.
Σκιπιωνος και Μαρκελλου. ρλθʹ Ὀλυμπιας. κεʹ. υπ. Σκιπιωνος το βʹ και Ῥουφου.
Ἀρχιμηδης μηχανικος εγνωριζετο. κϛʹ. υπ. Κατουλου και Φιλωνος. Αιγυπτου δʹ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

76

Πτολεμαιος Φιλοπατωρ ο και Γαλλος, Πτολεμαιου Ευεργετου του και Τρυφωνος υιος,
ετη ιζʹ. ομου ετβʹ. αʹ. υπ. Παυλου και Σαλινατωρος. Ἰουδαιων ληφθεντων απο τουτου
του Πτολεμαιου, και τεσσαρακοντα οπλιτας αποβαλομενων, και αιχμαλωτων αχθεντων
εν Ἱερουσαλημ, εκ προσταξεως αυτου Πτολεμαιου ελεφαντας πεντακοσιους, ους ειχον
επιτηδειους, οινολιβανωι επι τρεις ημερας εποτισαν, οπως απαντας τους Ἰουδαιους
κοινηι μοιραι απολεσωσιν. ελθουσης δε της τεταρτης ημερας, και προσευξαμενων αυτων,
οι ελεφαντες εις τους ιδιους ενοπλους στρατιωτας τε και δημους εμπηδησαντες
πολυτελεστατον αυτων οχλον εν τηι περιεχουσηι αυτους μανιαι απωλεσαν, και ουτω
διασωθεντες οι Ἰουδαιοι μετ' ευχαριστιας επανηλθον εις τα ιδια. 333 βʹ. υπ. Σκιπιωνος
το γʹ και Λογγου. ρμʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ. Γεμινου και Φλαμινινου. δʹ. υπ. Παυλου το βʹ και
Βαῤρωνος. εʹ. υπ. Φαβιου Μαξιμου και Γρακχου. ϛʹ. υπ. Φαβιου Μαξιμου το βʹ και
Μαρκελλου το βʹ. ρμαʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Μαξιμου και Γρακχου το βʹ. ηʹ. υπ. Πουλχρου
και Φλακκου. θʹ. υπ. Γαλβα και Κεντουμαλου. Ειδωλον της Ῥεας μητρος θεων απο
Φρυγιας εν Ῥωμηι απηνεχθη. ιʹ. υπ. Λεβινου και Μαρκελλου το γʹ. ρμβʹ. Ὀλυμπιας. ιαʹ.
υπ. Φαβιου και Φλακκου το βʹ. ιβʹ. υπ. Μαρκελλου το δʹ και Κρισπινου. ιγʹ. υπ. Νερωνος
και Σαλινατωρος. ιδʹ. υπ. Μετελλου και Φιλωνος. 334 ρυγʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. υπ. Σκιπιωνος
και Κρασσου. ιϛʹ. υπ. Κεθηγου και Τουδινατου. ιγʹ αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Ὀνειας
ετερος ετη κδʹ. ομου τμδʹ. ιζʹ. υπ. Σκιπιωνος το βʹ και Σερβιλιου. Αιγυπτου εʹ Πτολεμαιος
Ἐπιφανης, Πτολεμαιου του Φιλοπατορος του και Γαλλου υιος, ετη κδʹ. ομου ετκϛʹ. αʹ.
υπ. Νερωνος το βʹ και Σερβιλιου το βʹ. ρμδʹ Ὀλυμπιας. βʹ. υπ. Λεντουλου και Πετου. γʹ.
υπ. Γαλβα το βʹ και Κοττα. δʹ. υπ. Λεντουλου το βʹ και Ταππουλου. εʹ. υπ. Φλαμινινου και
Πετου το βʹ. ρμεʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ. υπ. Κεθηγου το βʹ και Ῥουφου. ζʹ. υπ. Πορφυριου και
Μαρκελλου. Ἀντιοχος βασιλευς Συριας φιλωθεις Πτολεμαιωι τωι Ἐπιφανει σπονδας προς
αυτον εποιησατο και Κλεοπατραν την 335 αυτου θυγατερα εκδιδωσι τωι Πτολεμαιωι εις
γυναικα, παραχωρησας αυτωι φερνης ονοματι Συριαν και Φοινικην και Σαμαρειαν και
Ἰουδαιαν. ηʹ. υπ. Φηστου και Φλακκου. θʹ. υπ. Σκιπιωνος το γʹ και Λογγου. ρμϛʹ
Ὀλυμπιας. ιʹ. υπ. Μερουλου και Ἕρμου. ιαʹ. υπ. Φλαμινινου το βʹ και Ἀενοβαρβου. ιβʹ.
υπ. Γλαβριωνος και Νασικου. ιγʹ. υπ. Σκιπιωνος το δʹ και Λελιου. ρμζʹ Ὀλυμπιας. ιδʹ. υπ.
Βουλσωνος και Νοβιλιορου. ιεʹ. υπ. Σαλινατωρος και Μεσσαλα. ιϛʹ. υπ. Λεπιδου και
Φλαμινιου. ιζʹ. υπ. Ἀλβινου και Φιλιππου. ρμηʹ Ὀλυμπιας. ιηʹ. υπ. Πουλχρου και
Τουδινατου. ιθʹ. υπ. Πουλχρου το βʹ και Λικινιου. κʹ. υπ. Λαβεμου και Μαρκελλου. 336
καʹ. υπ. Παμφιλου και Παυλου. Σιμων τις προστατης του εν Ἱεροσολυμοις ιερου
αντιπολιτευσαμενος Ὀνειαι τωι αρχιερει, και κατα παντα τροπον διαβαλων το των
Ἰουδαιων εθνος τωι βασιλει Σελευκωι τωι Νικατορι, και ουκ ισχυσας αυτον κακωσαι,
φυγας γενομενος την πατριδα αυτων παραδουναι εβουλευσατο· και ελθων προς
Ἀπολλωνιον τον Συριας και Φοινικης και Κιλικιας στρατηγον υπισχνειται χρηματα,
φασκων αυτωι τα εν Ἱεροσολυμοις γαζοφυλακια πολλων χρηματων ιδιωτικων
πεπληρωσθαι, και μη προσηκειν αυτα τωι ιερωι, αλλα τωι βασιλει. Ὁ δε Ἀπολλωνιος
ανηγαγεν ταυτα τωι βασιλει Σελευκωι, και λαβων την εξουσιαν παρα του βασιλεως ο
Ἀπολλωνιος ερχεται εις Ἱερουσαλημ μετα του Σιμωνος και στρατου βαρυτατου. του δε
λαου και των ιερεων του ιερου αντιλεγοντων, μετ' απειλων ο Ἀπολλωνιος εισηιει εις το
ιερον. ικετευσαντος δε του λαου τον θεον υπερασπισαι του ιερου, εξαιφνης ουρανοθεν
εφιπποι προφανεντες αγγελοι κατεπληξαν τον Ἀπολλωνιον, και επεσεν ημιθανης χαμαι
επι τον παμφυλον του ιερου περιβολον, και εκτεινας τας χειρας αυτου ικετευεν τον
λαον υπερ αυτου ευξασθαι και δεηθηναι του θεου. πεισθεις δε τοις λογοις αυτου Ὀνειας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

77

ο αρ337 χιερευς, ινα μη μαλιστα νομισηι ο Σελευκος απο ανθρωπινης επιβουλης
τεθναναι τον Ἀπολλωνιον, ηυξατο περι αυτου προς τον θεον. και διασωθεις ο αυτος
Ἀπολλωνιος ηλθεν προς τον βασιλεα Σελευκον, δηλωσων τα συμβαντα αυτωι. ρμθʹ
Ὀλυμπιας. κβʹ. υπ. Κεθηγου και Παμφιλου το βʹ. κγʹ. υπ. Ἀλβινου και Πισωνος. ιδʹ
αρχιερευς Ἰησους ετη ιϛʹ. ομου τξʹ. κδʹ. υπ. Ἀκινδυνου και Φλακκου. Αιγυπτου ϛʹ
εβασιλευσεν Πτολεμαιος Φιλομητωρ Πτολεμαιου του Ἐπιφανους υιος ετη λεʹ. ομου
ετξαʹ. αʹ. υπ. Βρουτου και Βουλσωνος. ρνʹ Ὀλυμπιας. βʹ. υπ. Πουλχρου και Γρακχου. γʹ.
υπ. Σκιπιωνος και Πετινου. δʹ. υπ. Λεπιδου και Σκεβολου. Ἀριστοβουλος Ἰουδαιος
περιπατητικος φιλοσοφος εγνωριζετο, ος Πτολεμαιωι τωι Φιλομητορι εξηγησεις της
Μωυσεως γραφης ανεθηκεν. εʹ. υπ. Ἀλβινου και Βενατου. 338 ρναʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ. υπ.
Λενατου και Αιμιλιου. ζʹ. υπ. Κρασσου και Λογγου. ηʹ. υπ. Μακρινου και Σεῤρανου. θʹ υπ.
Φιλιππου και Πισωνος. ρνβʹ Ὀλυμπιας. ιʹ. υπ. Παυλου και Κρασσου. ιαʹ. υπ. Πετου και
Πεννου. ιβʹ. υπ. Γαλλου και Κλαυδιου. ιγʹ. υπ. Τορκουατου και Ὀκταβιου. ρνγʹ
Ὀλυμπιας. ιδʹ. υπ. Τορκουατου το βʹ και Λογγινου. ιεʹ. υπ. Γρακχου και Ταλινου.
Ἀρχιερευς εν Ἱερουσαλημ ιεʹ Ὀνειας ο και Μενελαος ετη ζʹ. ομου τξζʹ. ιϛʹ. υπ. Σκιπιωνος
Νασικα και Φιγουλου. ιζʹ. υπ. Μεσσαλα και Καρβωνος. ρνδʹ Ὀλυμπιας. ιηʹ. υπ. Γαλλου
και Κεθηγου. 339 ιθʹ. υπ. ∆ολαβελλα και Φουλβιου. κʹ. υπ. Λεπιδου και Λενατου.
Ἰουδαιων ηγειται πρωτος Ἰουδας ο και Μακκαβαιος, Ματθιου παις, τριτωι ετει ρνδʹ
Ὀλυμπιαδος. Ὀνειου του και Μενελαου, αρχιερεως Ἰουδαιων, του και το εθνος
προδεδωκοτος Ἀντιοχωι τωι Ἐπιφανει, αναιρεθεντος υπο Ἀντιοχου του Ευπατορος,
Ἄλκιμος, ουκ ων εκ γενους ιερατικου, την ιερωσυνην εκ περιδρομης διαδεξαμενος· δι'
ον Ὀνειας Ὀνειου του αρχιερεως υιος ελθων εις Αιγυπτον κτιζει πολιν την
επικληθεισαν Ὀνειου, εν ηι και ιερον οικοδομει ομοιον του ναου του εν Ἱεροσολυμοις.
Ἄλκιμος δε ο αρχιερευς προς Ἰουδαν τον Μακκαβαιον στασιασας μετ' ου πολυν χρονον
θεου πληγηι περιπεσων τελευται. ο δε πας των Ἰουδαιων λαος Ἰουδαι τωι Μακκαβαιωι την
αρχιερωσυνην διδωσιν. ο δε ταυτην υποδεξαμενος πρεσβευεται προς Ῥωμαιους, και
ψηφιζεται η συγκλητος φιλους και συμμαχους Ῥωμαιων Ἰουδαιους απογραψασθαι,
καθως η των Μακκαβαιων ιστορια δηλοι. καʹ. υπ. Καισαρος και Ὀρεστου. Ἀντιοχος ο
νεος Ευπατωρ ελθων εις Ἀντιοχειαν ηυρε Φι340 λιππον βασιλευοντα, και ανειλεν
αυτον. μετα δε ταυτα πολεμων εις Ἱεροσολυμα ηττηθη υπο Ἰουδα του Μακκαβαιου
στρατηγου Ἰουδαιων. ο δε αυτος Ἀντιοχος δια Ἀνδρονικου στρατηγου αυτου Ὀνειαν
τον και Μενελαον, ιερεα, αναιρει. μεθ' ον Ἄλκιμος ουκ ων εκ γενους ιερατικου
εγνωριζετο. ρνεʹ Ὀλυμπιας. κβʹ. υπ. Λεντουλου και Φιγουλου. ιϛʹ αρχιερευς εν
Ἱερουσαλημ Ἰουδας Μακκαβαιος ετη λγʹ. ομου υʹ. Ἡ δευτερα των Μακκαβαιων τας
κατα Σελευκον τον Κεραυνον και Ἀντιοχον τον μεγαν και Σελευκον τον Φιλοπατορα
και Ἀντιοχον τον Ἐπιφανη και Ἀντιοχον τον Νεον Ευπατορα και εως πεμπτου ετους
∆ημητριου του Σωτηρος και Ἰουδαν τον Μακκαβαιον Ματταθιου παιδα περιεχει. μετα
Ἰουδαν ηγειται Ἰωανθης αδελφος αυτου Ματταθιου και αυτος. κγʹ. υπ. Νασικου και
Μαρκελλου. Ἀρισταρχος γραμματικος ηκμαζεν. κδʹ. υπ. Ὀπιμιου και Ἀλβινου. κεʹ. υπ.
Νοβιλιορου και Λαυσου. 341 ρνϛʹ Ὀλυμπιας. κϛʹ. υπ. Μαρκελλου το βʹ και Φλακκου. κζʹ.
υπ. Λουκουλλου και Ἀλβινου. κηʹ. υπ. Φλαμινινου και Βαλβου. κθʹ. υπ. Κενσωρινου και
Μανιλιου. ρνζʹ Ὀλυμπιας. λʹ. υπ. Ἀλβινου το βʹ και Πισωνος. λαʹ. υπ. Σκιπιωνος και
∆ρουσου. λβʹ. υπ. Λεντουλου και Νουμικιου. Σαμαρειται και Ἰουδαιοι εν Ἀλεξανδρειαι
παρα Πτολεμαιωι τωι Φιλομητορι διακρινονται περι των παρ' εκατερωι μερει τιμωμενων
ιερων, και νικωσιν Ἰουδαιοι. λγʹ. υπ. Μαξιμου και Μανικιου. ρνηʹ Ὀλυμπιας. λδʹ. υπ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

78

Γαλβα και Κοττα. λεʹ. υπ. Κλαυδιου και Μετελλου. Αιγυπτου ζʹ Πτολεμαιος ο νεωτερος,
δευτερος Ευεργετης, ετη κθʹ. ομου ετϟʹ. αʹ. υπ. Μετελλου το βʹ και Μαξιμου. Ἀλεξανδρωι
Συριας και Ἀσιας βασιλει Πτολεμαιος ο νεωτε342 ρος, δευτερος Ευεργετης, την εαυτου
θυγατερα προς γαμον εκδιδωσι. βʹ. υπ. Σκιπιωνος και Λακαιου. ρνθʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ.
Βενατου και Πισωνος. δʹ. υπ. Νασικα και Βρουττιου. Ἀλεξανδρος βασιλευς Συριας και
Ἀσιας ανηιρεθη υπο Πτολεμαιου του ιδιου πενθερου. εʹ. υπ. Λεπιδου και Φλαμινου.
∆ημητριωι τωι μετα Ἀλεξανδρον βασιλευσαντι Συριας και Ἀσιας Πτολεμαιος ο νεωτερος
Ευεργετης την εαυτου θυγατερα διδωσι προς γαμον, την και Ἀλεξανδρου πρωην
γενομενην γαμετην. ϛʹ. υπ. Φιλου και Σερβιλιου. ρξʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Φλακκου και
Πισωνος. ηʹ. υπ. Σκιπιωνος και Φλακκου το βʹ. θʹ. υπ. Σκεβολου και Καλπουρνιου. ιʹ. υπ.
Λενατου και Ῥουτιλιου. 343 ρξαʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ. υπ. Κρασσου και Φλακκου. ιβʹ. υπ.
Λεντουλου και Πεπερνου. ιγʹ. υπ. Αυδινατου και Ἀνουλλινου. ιδʹ. υπ. Ὀκταβιου και
Ῥουφου. ρξβʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. υπ. Λογγινου και Κεκιννα. ιϛʹ. υπ. Λεπιδου και Ὀρεστου. ιζʹ.
υπ. Ὑψαιου και Φλακκου. ιηʹ. υπ. Λογγινου το βʹ και Βολβινου. ρξγʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ. υπ.
Μετελλου και Φλαμινινου. ∆ημητριος ο Σιδης, βασιλευς Συριας, επελθων τοις
Ἱεροσολυμοις, και παραταξαμενος εις πολιορκιαν επι συνθηκαις ταις προς Ἰουδαν τον
Μακκαβαιον, αναιρειται υπο στρατιωτων Πτολεμαιου του δευτερου Ευεργετου εν
συμποσιωι. κʹ. υπ. Ἀενοβαρβου και Φαινιου. Ἰουδαιων ιζʹ αρχιερευς Ἰωανθης
Μακκαβαιος ετη ιζʹ. ομου υιζʹ. 344 καʹ. υπ. Ὀπιμιου και Μαξιμου. κβʹ. υπ. Μανιλιου και
Καρβου. ρξδʹ Ὀλυμπιας. κγʹ. υπ. Μετελλου το βʹ και Κοττα. κδʹ. υπ. Κατωνος και
Μαρκιου. κεʹ. υπ. Μετελλου το γʹ και Σινερεβουλου. κϛʹ. υπ. Γετα και Μαξιμου. Ἰωανθης
ο Μακκαβαιος Ἰουδαιων αρχιερευς την Σαμαρειαν την καθ' ημας Σεβαστην
καλουμενην, Σαμαρεων ουσαν, πολιορκησας εις εδαφος καθειλεν· ην υστερον Ἡρωδης
αλλοφυλος βασιλευσας Ἰουδαιων αναστησας Σεβαστην ωνομασεν. ρξεʹ Ὀλυμπιας. κζʹ.
υπ. Σκαυρου και Μετελλου. κηʹ. υπ. Βαλβου και Κατωνος. κθʹ. υπ. Μετελλου το δʹ και
Καρβωνος. Αιγυπτου ηʹ εβασιλευσεν Πτολεμαιος Φουσκων ο και Σωτηρ, Κλεοπατρας
υιος ετη ιζʹ. ομου ευζʹ. αʹ. υπ. Βρουτου και Πεονος. 345 Ἰωανθης ο Μακκαβαιος,
Ἰουδαιων αρχιερευς, διαπρεπως της Ἰουδαιας ηγειτο. ρξϛʹ Ὀλυμπιας. βʹ. υπ. Νασικαρπου
και Βεστιου. γʹ. υπ. Ῥουφου και Ἀλβινου. δʹ. υπ. Μετελλου το εʹ και Σιλανου. εʹ. υπ.
Σουλπικιου και Σκαυρου. ρξζʹ Ὀλυμπιας. ϛʹ. υπ. Λογγινου και Μαριου. ζʹ. υπ. Σεῤρανου
και Σκιπιωνος. ηʹ. υπ. Ῥουφου το βʹ και Μαλλιου. ιηʹ αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Σιμων
αδελφος Ἰωανθου του και Μακκαβαιου ετη ηʹ. ομου υκεʹ. θʹ. υπ. Μαριου το βʹ και
Φιμβριου. Σελευκεις οι προς Ἀντιοχειαν της Συριας απ' εντευθεν τους εαυτων χρονους
αριθμουσι. ρξηʹ Ὀλυμπιας. ιʹ. υπ. Μαριου το γʹ και Ὀρεστου. 346 ιαʹ. υπ. Μαριου το δʹ και
Κατουλου. ιβʹ. υπ. Μαριου το εʹ και Ἀκυλιου. ιγʹ. υπ. Μαριου το ϛʹ και Φλακκου. ρξθʹ
Ὀλυμπιας. ιδʹ. υπ. Ἀντωνιου και Ἀλβινου. Ἀσκαλωνιται τους εαυτων χρονους εντευθεν
αριθμουσιν. ιεʹ. υπ. Μετελλου το ϛʹ και Κιτιδιου. ιϛʹ. υπ. Λεντουλου και Κρασσου. ιθʹ
αρχιερευς Ἱερουσαλημ Ἰωανθης κζʹ. ομου υνβʹ. ιζʹ. υπ. Ἀενοβαρβου και Λογγινου.
Ἰωανθης ιερευς ομου και στρατηγος κατα Ὑρκανων στρατηγησας Ὑρκανος
μετωνομασθη· ος και πρεσβευσας προς Ῥωμαιους δογματι συγκλητου φιλιαν προς
αυτους σπενδεται. ροʹ Ὀλυμπιας. Αιγυπτου θʹ Πτολεμαιος ο και Ἀλεξανδρος, υιος
Πτολεμαιου του δευτερου Ευεργετου και Φιλομητορος, ετη ιʹ. ομου ευιζʹ. αʹ. υπ. Κρασσου
και Σκεβολου. βʹ. υπ. Βαλβου και Ἀενοβαρβου. 347 γʹ. υπ. Φλακκου και Ἑρεννιου. δʹ. υπ.
Φουλκου και Περπερνου. ροαʹ Ὀλυμπιας. εʹ. υπ. Φιλιππου και Καισαρος. ϛʹ. υπ. Καισαρος
και Λουπου. ζʹ. υπ. Στραβωνος και Κατωνος. ηʹ. υπ. Συλλου και Ῥουφου. ροβʹ Ὀλυμπιας.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

79

θʹ. υπ. Ὀκταβιου και Κιννα. ιʹ. υπ. Μαριου το ζʹ και Κιννα το βʹ. Σαλουστιος εγεννηθη
καλανδαις οκτωβριαις. Πτολεμαιος ο και Ἀλεξανδρος, υιος Πτολεμαιου του δευτερου
Ευεργετου και Κοκκης μητρος, απεβληθη της βασιλειας και εσφαγη εις Μυρα της
Λυκιας. Αιγυπτου ιʹ εβασιλευσεν Πτολεμαιος ο Ποθεινος, ο εξωσθεις, ο αυτος ων και
Φουσκων και Σωτηρ, υιος Κλεοπατρας, ετη ηʹ. ομου ευκεʹ. αʹ. υπ. Κιννα το γʹ και
Καρβωνος. βʹ. υπ. Καρβωνος το βʹ και Σκριβωνιου. 348 ρογʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ. Σκιπιωνος
και Ναρβωνος. δʹ. υπ. Καρβωνος το γʹ και Μαριου το βʹ. εʹ. υπ. Φουσκουλου και
∆ολαβελλα. ϛʹ. υπ. Συλλου και Μετελλου. ροδʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Βιτια και Πουλχρου. ηʹ.
υπ. Κλαυδιου και Σερβιλιου. Αιγυπτου ιαʹ βασιλευς Πτολεμαιος ο νεος ∆ιονυσος,
Αυλητης, Πτολεμαιου Φουσκωνος του και Σωτηρος υιος, αδελφος δε Κλεοπατρας, ετη
λʹ. ομου ευνεʹ. αʹ. υπ. Λεπιδου και Κατουλου. βʹ. υπ. Βρουτου και Μαμερκου. βʹ. υπ.
Βρουτου και Μαμερκου. ροεʹ Ὀλυμπιας. γʹ. υπ. Ὀκταβιου και Κουριωνος. δʹ. υπ.
Λουκουλλου και Μικουττου. εʹ. υπ. Μαρκελλου και Κασσιου. ϛʹ. υπ. Λεντουλου και
Γελλιου. ροϛʹ Ὀλυμπιας. ζʹ. υπ. Λεντουλου και Ὀρεστου. 349 ηʹ. υπ. Πομπηιου και
Κρασσου. Εικοστος αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Ἀριστοβουλος ετος αʹ. ομου υνγʹ. Ουτος
Ἀριστοβουλος υιος Ἰωανθου του και Ὑρκανου προς τηι αρχιερωσυνηι διαδημα περιεθετο
βασιλικον πρωτοις επι ενιαυτον ενα μετα ετη φκζʹ απο πρωτου ετους της εις Βαβυλωνα
αιχμαλωσιας. θʹ. υπ. Ὁρτηνσιου και Μετελλου. Εικοστος πρωτος αρχιερευς Ἰανναιος ο
και Ἀλεξανδρος, βασιλευς αμα και αρχιερευς, ετη λʹ. ομου υπγʹ. ος και ωμοτατα
προεστη. Παρατηρητεον ουν εκ τουτου ως διεφθαρτο λοιπον η της βασιλειας Ἰουδα
διαδοχη. μετα γαρ τελευτην Ζοροβαβελ, οντος σιλειας Ἰουδα διαδοχη. μετα γαρ
τελευτην Ζοροβαβελ, οντος εκ φυλης Ἰουδα, μετα την εκ της αιχμαλωσιας επανοδον
εως αναδειξεως Χριστου ουκ ην η προειρημενη διαδοχη, ως λοιπον επιζητεισθαι τον
επηγγελμενον Χριστον. οθεν και οι προσδοκωντες αγιοι της Χριστου παρουσιας την
αναδειξιν εν σαρκι θεασασθαι γεγονασιν αξιοι, οπερ εποθουν ευρειν, εκλαμβανοντες.
μετα τελευτην Ζοροβαβελ, Ουκ εκλειψει αρχων εξ Ἰουδα ουδε ηγουμενος εκ των μηρων
αυτου, εως αν ελθηι ωι αποκειται, και αυτος 350 εσται προσδοκια εθνων, σαφως εις την
κατα σαρκα γεννησιν του Χριστου τουτο πληρουσθαι. οθεν, οιμαι, και οι του Χριστου
μαθηται νομομαθησαντες ελεγον, Ευρηκαμεν τον Μεσσιαν, ος εστι Χριστος, περι ου
εγραψεν ημιν Μωυσης και οι προφηται. Βιργιλιος εγεννηθη. ιʹ. υπ. Μαρκιου Ῥηγου και
Μετελλου το βʹ. ροζʹ Ὀλυμπιας. ιαʹ. υπ. Πισωνος και Γλαβριωνος. ιβʹ. υπ. Βουλκακιου
και Τουλλου. ιγʹ. υπ. Κοττου και Τορκουατου. ιδʹ. υπ. Λουκιου Καισαρος και Φιγουλου.
ροηʹ Ὀλυμπιας. ιεʹ. υπ. Κικερωνος και Ἀντωνιου. Πομπηιος, δις στρατηγος Ῥωμαιων,
επελθων πολιορκει μεν τα Ἱεροσολυμα μεχρι των αδυτων, τουτεστι των αγιων του
ιερου, προεισι, και τον ναον συλησας, και πολλα παρ' αυτου αφελομενος, Ἀριστοβουλον
αμα τεκνοις δεσμιον ποιει Ῥωμαιοις. ιϛʹ. υπ. Σιλανου και Μουρηνα. ιζʹ. υπ. Πισωνος και
Μεσσαλα.
351 Πομπηιος ο μεγας ελων τα Ἱεροσολυμα και τον ναον συλησας, και
αφελομενος τας αγιας γραφας και τους κανθαρους και χαρακτηρας χρυσους και αλλα
πολλα αγια σκευη και την αμπελον την χρυσην και την κλινην Σολομωνος, Ὑρκανωι
την αρχιερωσυνην τωι υιωι Ἀλεξανδρου και Ἀλεξανδρας της Σαλινας παραδιδωσι, και
Ἀντιπατρον τινα Ἀσκαλωνιτην της Παλαιστινης επιμελητην καθισται· το τε παν εθνος
Ἰουδαιων υποφορον Ῥωμαιοις καταστησας πολλους αυτων αιχμαλωτους εις Ῥωμην
ηγαγεν τηι συγκλητωι. Ὑρκανος τα υπο Πομπηιου καθαιρεθεντα τειχη της Ἱερουσαλημ
ανιστησιν. ιηʹ. υπ. Ἀφρανιου και Μετελλου. ροθʹ Ὀλυμπιας. ιθʹ. υπ. ∆εκιου Καισαρος και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

80

Βιβουλανου. κʹ. υπ. Πισωνος και Γαβινου. Φιλαδελφεις εντευθεν αριθμουσι τους εαυτων
χρονους. καʹ. υπ. Λεντουλου και Μαρκελλου. Πομπηιος ο μεγας Ῥωμαιων στρατηγος
αυτοκρατωρ προσηγορευθη, και θεμελιοι θεατρου υπ' αυτου εβληθησαν εν Ῥωμηι. κβʹ.
υπ. Μαρκελλου το βʹ και Φιλιππου.
352 Ἐντευθεν Γαζαιοι τους εαυτων χρονους αριθμουσιν. ρπʹ Ὀλυμπιας. κγʹ. υπ.
Πομπηιου και Κρασσου. κδʹ. υπ. Ἀενοβαρβου και Πουλχρου. Κικερων ο ρητωρ απο
εξοριας μετεκληθη δια μηνων ιϛʹ. Πτολεμαιος ο νεος ∆ιονυσος ο και Αυλητης εις
Ῥωμην εφυγεν. κεʹ. υπ. Βαλβινου και Μεσσαλα. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ προς Ἕλληνας
επολεμει. κϛʹ. υπ. Πομπηιου το βʹ και Μετελλου. Πομπηιος ο μεγας το κτισθεν υπ' αυτου
θεατρον αφιερωσεν, και θεωριας επετελεσεν εν αυτωι δι' ελεφαντων σαρακοντα και
ιππεων τʹ και πεζων ωʹ και μονομαχων χʹ, ελεφαντομαχιαν ποιησας. ρπαʹ Ὀλυμπιας. κζʹ.
υπ. Ῥουφου και Μαρκελλου. κηʹ. υπ. Μαρκελλου το βʹ και Παυλου. κθʹ. υπ. Λεντουλου
και Μαρκελλου. λʹ. υπ. Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος και Σερβιλιου. 353 ρπβʹ Ὀλυμπιας.
Αιγυπτου δωδεκατη Κλεοπατρα θυγατηρ Πτολεμαιου του νεου ∆ιονυσου του και
Αυλητου ετη κβʹ. ομου ευοζʹ. αʹ. υπ. Καλινου και Βατινου. Ἀρχη Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος
και Πομπηιου και [του] Λεπιδου. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ Γαλατας εις τελειον νικησας εις
Ῥωμην επανηλθεν. βʹ. υπ. Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος το βʹ και Λεπιδου. γʹ. υπ. Γαΐου
Ἰουλιου Καισαρος το γʹ μονου. δʹ. υπ. Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος το δʹ και Ἀντωνιου. ρπγʹ
Ὀλυμπιας. εʹ. υπ. Πανσα και Ἱρτιου. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ πρωτος Ῥωμαιων ηιρεθη
μοναρχης. Τα Ῥωμαικα εδιοικηθη πραγματα υπο Βρουτου και Κολλατινου και των μετ'
αυτους υπατων επι ετη τϟγʹ, ηγουν του παροντος πεμπτου ετους Κλεοπατρας και επι το
πρωτον ετος Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος και των προκειμενων υπατων. Ἰουλιος Καισαρ ο
δικτατωρ ουκ εγεννηθη, αλλα της μητρος 354 αυτου τωι ενατωι μηνι τελευτησασης,
ανεκειραν αυτην και εξεβαλον το βρεφος· διο και Καισαρ ελεγετο· Καισαρ γαρ λεγεται
ρωμαιστι η ανατομη. ανατραφεις δε και ανδρειος γενομενος, προεβληθη τριουμβιρατωρ
μετα Πομπηιου και Κρασσου υπατευσαντων κατα το πρωτον ετος της προκειμενης ρπʹ
Ὀλυμπιαδος. απο γαρ τριων τουτων εδιοικειτο τα Ῥωμαικα πραγματα. Ὁ δε Ἰουλιος
Καισαρ ο δικτατωρ μετα το φονευθηναι τον Κρασσον παραληφθεντα υπο Περσων
πολεμωι εν τοις Περσικοις μερεσιν εμεινεν αυτος πολεμων μετα του πληθους αυτου εν
τοις μερεσι της δυσεως. και διαδεχθεις της υπατειας ητοι τριουμβιρατοριας κατα
δοκιμασιαν του κοινου της συγκλητου Ῥωμης και Πομπηιου Μαγνου του αυτου
πενθερου ο αυτος Ἰουλιος Καισαρ λυπηθεις ετυραννησε Ῥωμαιους, και προτρεψαμενος
κατα Ῥωμαιων πολεμιους επεστρατευσεν κατα της συγκλητου Ῥωμης και Πομπηιου
Μαγνου. και γενομενος εν Ῥωμηι, και παραλαβων αυτην, ανειλεν τους συγκλητικους
αυτης. Ουτος Γαιος Ἰουλιος ο δικτατωρ, ο εστιν μοναρχης, απαντων εκρατησεν εν
υπερηφανιαι και τυραννειαι επι ετη δʹ και μηνας ζʹ προ δʹ ιδων μαΐων της πρωτης
επινεμησεως. και προετεθη εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι η ελευθερια αυτης, οτε και υπο 355
Ῥωμαιους εγενετο, τηι κʹ του αρτεμισιου μηνος πεμφθεισα παρα του αυτου Ἰουλιου
Καισαρος, και εκληθη ο αυτος Καισαρ Ἰουλιος δικτατωρ εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι γʹ και
κʹ του αυτου αρτεμισιου μηνος. χρηματιζει ουν της μεγαλης Ἀντιοχειας εις τιμην αυτης
ετος αʹ και πρωτον ετος της πεντεκαιδεκαετηριδος των ινδικτων απο πρωτου ετους
Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος. ϛʹ. υπ. Λεπιδου και Πλαγκου. αʹ. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ πρωτος
Ῥωμαιων ηιρεθη μοναρχης βασιλευς, εφ' ου τα Ῥωμαιων ηκμασεν· και οι μετ' αυτον
Καισαρες προσηγορευθησαν. ος και υπατος βασιλευς πρωτος Ῥωμαιων προηλθεν. Ουτος
εις ακρον ρητορικην ησκειτο. Ἀρχη Ἰνδικτιωνων Ἀπο πρωτου ετους Γαΐου Ἰουλιου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

81

Καισαρος και των προκειμενων υπατων Λεπιδου και Πλαγκου, ηγουν ιβʹ και αυτης του
αρτεμισιου μηνος, Ἀντιοχεις τους εαυτων χρονους αριθμουσι, και αι ινδικτοι δε
χρηματιζειν ηρξαντο απο πρωτης και αυτης του γορπιαιου μηνος. 356 ζʹ. υπ. Ἀντωνιου
και Ἰσαυρικου. βʹ. Γαΐου του Ἰουλιου Καισαρος. Λαοδικεις εντευθεν τους εαυτων
χρονους αριθμουσιν. Ἐπι των προκειμενων υπατων πολεμος Ἰσαυρικος συνεβληθη.
Ἀντωνιος ο υπατος εψηφισατο ιουλιον μηνα λεγεσθαι τον κυντιλιον δια το αυτον εν
αυτωι γεγεννησθαι. Ὁ δε αυτος και τωι ενιαυτωι προσεθηκεν ημερας ιαʹ, σκοπησας τον
του ηλιου και σεληνης δρομον. ηʹ. υπ. Ἀλβινου και Πουλλιωνος. γʹ. Γαΐου Ἰουλιου
Καισαρος. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ τριτωι ετει της βασιλειας αυτου επεστρατευσεν κατα
Σκιπιωνος και Ὑρκανου του αρχιερεως, και φυγαδευσας αυτους θεωριας εδωκεν επι
ημερας ϛʹ. Εισιν δε και οι καθηγησαμενοι των Ἑβραιων αρχιερεις μετα την επανοδον
της αιχμαλωσιας των οʹ ετων, ηγουν απο ογδοου ετους και αυτου ∆αρειου του
Ὑστασπου και δευτερου ετους ξγʹ Ὀλυμπιαδος, οιδε. αʹ. Ἰησους υιος Ἰωσεδεκ αμα
Ζοροβαβελ ετη λβʹ. βʹ. Ἰακιμος υιος Ἰησου ετη λʹ. γʹ. Ἐλιασιβος Ἰακιμου ετη μʹ. 357 δʹ.
Ἰωδαε Ἐλιασιβου ετη λϛʹ. εʹ. Ἰανναιος ο του Ἰωδαε ετη λβʹ. ϛʹ. Ἰαδδους Ἰανναιου, καθ'
ον Ἀλεξανδρος Ἀλεξανδρειαν εκτισεν, και ελθων εις Ἱερουσαλημ προσεκυνησεν, ετη κʹ.
ζʹ. Ὀνειας Ἰαδδου ετη καʹ. ηʹ. Ἐλεαζαρος, καθ' ον οι οʹ τας θειας γραφας ερμηνευσαν,
ετη ιεʹ. θʹ. Ὀνειας Σιμωνος, αδελφος Ἐλεαζαρ, ετη ιδʹ. ιʹ. Σιμων, καθ' ον Ἰησους ο του
Σιραχ εγνωριζετο, ετη λβʹ. ιαʹ. Μανασσης ετη κϛʹ. ιβʹ. Σιμων αρχιερευς ετη κβʹ. ιγʹ.
Ὀνειας, καθ' ον Ἀντιοχος Ἰουδαιους πολιορκησας ελληνιζειν ηναγκασεν ετη κθʹ. Μεθ'
ον Ἰουδας ο Μακκαβαιος προεστη, εκκαθαρας των ασεβων την χωραν. ιδʹ. Ἰησους
αρχιερευς ετη ιϛʹ. ιεʹ. Ὀνειας ο και Μενελαος ετη ζʹ. ιϛʹ. Ἰουδας ο Μακκαβαιος ετη λγʹ.
ιζʹ. Ἰωανθης αδελφος Ἰουδα ετη ιζʹ. ιηʹ. Σιμων αδελφος Ἰωανθου ετη ιηʹ. 358 ιθʹ.
Ἰωανθης Σιμωνος, ο και Ὑρκανος, ετη κζʹ. κʹ. Ἀριστοβουλος, ος πρωτος περιεθετο
διαδημα βασιλικον προς τηι ιερωσυνηι ετη αʹ. καʹ. Ἰανναιος ο και Ἀλεξανδρος βασιλευς
αμα και αρχιερευς ετη λʹ. Μεχρι τουτου οι απο Κυρου χριστοι ηγουμενοι διαρκεσαντες
ετεσιν υπγʹ, αι εισιν εβδομαδες ετων ξθʹ, αι και παρα τωι ∆ανιηλ τουτον ειρημεναι τον
τροπον, Και γνωσει και συνησεις απο εξοδου λογων του αποκριθηναι και
ανοικοδομησαι Ἱερουσαλημ· και επιστρεψει, και οικοδομηθησεται πλατεια και τειχος,
και εκκενωθησονται οι καιροι εως Χριστου ηγουμενου εβδομαδες ζʹ και εβδομαδες ξβʹ.
Των παρα Ἰουδαιοις αρχιερεων και βασιλεων εκλειποντων Ἡρωδης αλλοφυλος
βασιλευει, Ἀντιπατρου του Ἀσκαλωνιτου παις, και μητρος Κυπριδος Ἀραβισσης, απο
Ῥωμαιων την των Ἰουδαιων εγχειρισθεις βασιλειαν, καθ' ον της του Χριστου γενεσεως
πλησιαζουσης η εκ προγονων διαδοχη και αρχιερωσυνη τε και βασιλεια των Ἰουδαιων
κατελυθη, συμπληρουμενης της παρα Μωυσει προφητειας, Ουκ εκλειψει αρχων εξ
Ἰουδα ουδ' ηγουμενος εκ των μηρων αυτου, εως ου ελθηι ωι αποκειται, και αυτος εσται
προσδοκια εθνων. Ἐνταυθα δε και ο προφητευομενος παρα τωι ∆ανιηλ χριστος 359
ηγουμενος τελος λαμβανει· μεχρι γαρ Ἡρωδου χριστοι ηγουμενοι. οι δε ησαν αρχιερεις.
οι προεστησαν του ιδιου εθνους, αρξαμενοι μεν απο της κατα ∆αρειον τον Ὑστασπου
τελειας ανανεωσεως του ιερου, ητις γεγονε κατα το δευτερον ετος ρπγʹ Ὀλυμπιαδος. τα
δε μεταξυ γινεται ετη υπγʹ, ατινα εστιν εβδομαδες ετων ξθʹ, οποσας και η του ∆ανιηλ
θεσπιζει προφητεια. ρπδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. θʹ. υπ. Κενσωρινου και Σαβινου. δʹ. Γαΐου
Ἰουλιου Καισαρος. Σαλουστιος απεθανεν προ τριων ιδων μαΐων. Ἰνδ. εʹ. ιʹ. υπ.
Πουλχρου και Φλακκου. εʹ. Γαΐου Ἰουλιου Καισαρος. Γαιος Ἰουλιος Καισαρ απελθων εν
Ῥωμηι εσφαγη υπο του δευτερου Βρουτου, συμποιησαντων μετ' αυτου και αλλων τινων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

82

συγκλητικων. Μετα το τελευτησαι τον Καισαρα Γαιον Ἰουλιον επελεξατο η συγκλητος
Ῥωμαιων τον Αυγουστον Ὀκταβιον τον συγγενεα του Καισαρος και τον Ἀντωνιον τον
του Αυγουστου γαμβρον επι αδελφηι και Λεπιδον. και εγενοντο οι τρεις
τριουμβιρατορες, οι 360 εδιοικουν τα Ῥωμαικα πραγματα εως θανατου αυτων,
προβαλλομενοι υπατους. Ῥωμαιων δευτερος εβασιλευσεν Καισαρ Σεβαστος Αυγουστος
ο και Ὀκταβιος ετη νϛʹ, μηνας ϛʹ, ομου εφκαʹ, δωδεκα μεν εως ου ανηιρεθη Κλεοπατρα,
λʹ δε αλλα μετα την εκεινης αναιρεσιν μοναρχησας, κρατησας και της Αιγυπτου, εν οις
ετεχθη κατα σαρκα ο κυριος ημων Ἰησους ο Χριστος εν Βηθλεεμ της Ἰουδαιας, τα δε
λοιπα ιδʹ μετα ταυτα, καθως ενταυθα φερεται. Ἰνδ. ϛʹ. ιαʹ. υπ. Ἀγριππα και Γαλλου. αʹ
Αυγουστου Καισαρος. ∆ογματι συγκλητου τρεις ανδρες τον κοσμον διεμερισαντο, αʹ
Καισαρ Αυγουστος δυσμας συν τηι Ἰταλιαι, βʹ Ἀντωνιος Ἑυαν συν τηι Ἀσιαι, γʹ Λεπιδος
την Λιβυην. Ἀπο τουτου Σεβαστοι και Αυγουστοι οι Ῥωμαιων βασιλεις ανηγορευθησαν.
Ἐπι τουτων των υπατων Κικερων ρητωρ απεθανεν καλανδαις μαΐαις. Ἰνδ. ζʹ. ιβʹ. υπ.
Πουβλικολα και Ἔρβα Κοκιου. βʹ Αυγουστου Καισαρος. Ἔκλειψις ηλιου εγενετο.
Ἡρωδης δε Ἀνανηλον τινα μεταπεμψαμενος απο Βαβυλω361 νος Ἰουδαιων αρχιερεα
καθιστησι. μετ' ου πολυ δε τουτον παυσας Ἀριστοβουλον τον αδελφον της εαυτου
γυναικος, υιον δε Ὑρκανου, επι την τιμην προαγει. ενιαυτου δε διαγενομενου παλιν τωι
Ἀνανηλωι αποδιδωσι την λειτουργιαν, τον Ἀριστοβουλον ανελων. ρπεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
ηʹ. ιγʹ. υπ. Κορνεφικιου και Πομπηιου. γʹ Αυγουστου Καισαρος. Ἰνδ. θʹ. ιδʹ. υπ.
Ἀντωνινου και Λιβωνος. Αυγουστου Καισαρος δʹ. Ἰνδ. ιʹ. ιεʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου
και Κικερωνος. Αυγουστου Καισαρος εʹ. Ἰνδ. ιαʹ. ιϛʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το βʹ
και Κορβιλιου. Αυγουστου Καισαρος ϛʹ. Ἔκλειψις ηλιου εγενετο. ρπϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
ιβʹ. ιζʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το γʹ και Κρασσου. Αυγουστου Καισαρος ζʹ. Ἰνδ. ιγʹ.
ιηʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το δʹ και Κρασσου το βʹ. 362 Αυγουστου Καισαρος ηʹ.
Ἀντιπατρος ο Ἀσκαλωνιτης, παις δε ουτος ην Ἡρωδου τινος των περι τον νεω του
Ἀπολλωνος ιεροδουλων, Ὑρκανωι τωι Ἰουδαιων βασιλει τα πλειστα συμπραττων
επιτροπος της Ἰουδαιας υπο Ἡρωδου καθισταται. ηʹ ετει Αυγουστου Καισαρος Ἡρωδης
υιος Ἀντιπατρου και Κυπριδος το γενος εξ Ἀραβιας φερουσης υπο Ῥωμαιων την
βασιλειαν εγχειριζεται· ος τον Ὑρκανον ανελων ουκετι τοις εκ διαδοχης, αλλα τισιν
ασημοις την αρχιερωσυνην απενειμεν. Καθ' ον γεννηθεντος του κυριου και σωτηρος
ημων Ἰησου Χριστου η παρα Μωυσει πληρουται προφητεια η φασκουσα, Ουκ εκλειψει
αρχων εξ Ἰουδα ουδε ηγουμενος εκ των μηρων αυτου, εως αν ελθηι ωι αποκειται, και
αυτος εσται προσδοκια εθνων. Βασιλευει δε Ἡρωδης Ἰουδαιων ετη λζʹ· ου της βασιλειας
ετει λεʹ Ἰησους ο Χριστος εν Βηθλεεμ γενναται της Ἰουδαιας. Μεθ' ον Ἀρχελαος παις
αυτου ετη θʹ. Μεθ' ον Ἡρωδης Ἀρχελαου αδελφος τετραρχης ετη κηʹ, καθ' ον πεπονθεν
ο κυριος ημων και σωτηρ ο Χριστος. Ἰνδ. ιδʹ. ιθʹ. υπ. Ἀενοβαρβου και Σουσιου.
363 Αυγουστου Καισαρος θʹ. Ἰνδ. ιεʹ. κʹ. υπ. Ὀκταβιου Αυγουστου το εʹ και
Ἀπουληιου. Αυγουστου Καισαρος ιʹ. ρπζʹ Ὀλυμπιας. Ὀκταβιος Αυγουστος Σεβαστος
ανηγορευθη, και ο σεξτιλιος μην Αυγουστος προσηγορευθη δια το εν αυτωι Σεβαστον
αναγορευθηναι. Ἰνδ. αʹ καʹ. υπ. Ὀκταβιου Αυγουστου το ϛʹ και Ἀγριππα. Αυγουστου
Καισαρος ιαʹ. Ἰνδ. βʹ. κβʹ. υπ. Ὀκταβιου Αυγουστου το ζʹ και Ἀγριππα το βʹ. Αυγουστου
Καισαρος ιβʹ. ∆ωδεκατωι ετει της τριουμβιρατοριας Αυγουστου Καισαρος,
τυραννησαντων των Αιγυπτιων και της Κλεοπατρας της κτισασης εν Ἀλεξανδρειαι τηι
μεγαληι Φαρον εις την νησον την λεγομενην Πρωτεως και ουσαν κατεναντι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

83

Ἀλεξανδρειας αυτης ως απο μιλιων δʹ, και προσχωσασης γην και λιθους εις την
θαλασσαν επι τοσουτον διαστημα, ποιησασης βαδιζεσθαι εως αυτης της νησου και της
Φαρου απο ανθρωπων· οπερ φοβερον εργον εποιησεν η αυτη Κλεοπατρα δια ∆εξιφανους
Κνιδιου μηχανικου, ος 364 την θαλασσαν εποιησεν χθονα. της δε τυραννιδος των
Αιγυπτιων και της Κλεοπατρας γνωσθεισης Ῥωμαιοις, εξηλθεν απο Ῥωμης Ἀντωνιος
οπλισαμενος κατα της Κλεοπατρας και των Αιγυπτιων και τα Περσικα μερη, οτι
εταρασσον την ανατολην. Λεγει εν τοις χρονοις τουτοις Σωσιβιον τινα Ἀντιοχεα
συγκλητικον ανελθειν μετα του Αυγουστου εν τηι Ῥωμηι, και τελευτωντα καταλιπειν
την προσοδον αυτου τηι ιδιαι πατριδι εις το επιτελεισθαι εν αυτηι κατα πενταετηριδα τας
λʹ ημερας του περιτιου μηνος αγωνας ακροαματων, θυμελικων, σκηνικων και αθλητων
και ιππικον αγωνα. Λεγει οτι πρωτος εγενετο βασιλευς Ῥωμαιων μοναρχης ο
Αυγουστος, οστις εχρηματισεν ουτως· Αυγουστος Καισαρ Ὀκταυιανος, τροπαιουχος,
σεβαστος, κραταιος, ιμπερατωρ, οπερ εστιν αυτοκρατωρ. Αυγουστος ελθων εις Αιγυπτον
κρατει της Αιγυπτου, την των Πτολεμαιων καθελων βασιλειαν, διαρκεσασαν ετεσι σνϛʹ.
Αυγουστος Ὀκταβιος εμοναρχησεν ετη μδʹ. ομου εφκαʹ. Ἰνδ. γʹ. ιγʹ. υπ. Ὀκταβιανου
Αυγουστου το ηʹ και Ταυρου. 365 Ἐντευθεν τινες αριθμουσιν το πρωτον ετος Αυγουστου
μοναρχιας, ηντινα βασιλειαν Ῥωμαιων ουσαν η παρα τωι ∆ανιηλ της εικονος συγκρισις
σιδηραν ονομαζει, ως λεπτυνουσαν. Βαβυλωνιων χρυσος η βασιλεια, η Περσων
αργυρος, Μακεδονων χαλκος. το δε μερος τι αυτης σιδηρουν, μερος τι οστρακου, το
επιμικτον της Ῥωμαιων και Αιγυπτιων βασιλειας δηλοι, ως ειναι μεν την Ῥωμαιων
βασιλειαν σιδηρον, την δε των Αιγυπτιων οστρακον. Ἰνδ. δʹ. ιδʹ. υπ. Ὀκταβιανου
Αυγουστου το θʹ και Σιλανου. ρπηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. ιεʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το
ιʹ και Φλακκου. Ἰνδ. ϛʹ. ιϛʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το ιαʹ και Πισωνος. Ἰνδ. ζʹ. ιζʹ.
υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου το ιβʹ και Ἀρουντιου. Ἰνδ. ηʹ. ιηʹ. υπ. Κελσου και Τιβεριου.
Αυγουστος Καισαρ Καλαβριαν και Γαλατας υποφορους εποιησεν. Θεατρον Μαρκελλου
εν Ῥωμηι εκαυθη. ρπθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. ιθ. υπ. Λολλιου και Λεπιδου. 366 Ἰνδ. ιʹ. κʹ. υπ.
Ἀπουληιου και Νερβα. Ἰνδ. ια. καʹ. υπ. Σατορνιλου και Λουκρητιου. Ἰνδ. ιβʹ. κβʹ. υπ.
Λεντουλου και Λεντουλου. ρϟʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. κγʹ. υπ. Λεντουλου το βʹ και
Κορνηλιου. Ἡρωδης εν Ἱεροσολυμοις πλειστα και μεγιστα εκτισεν. ο αυτος δε και την
παλαι Σαμαρειαν κατηριπωμενην εκ θεμελιων εγειρας εις τιμην του Σεβαστου
Αυγουστου Σεβαστην ωνομασεν. εν Πανειαδι δε το Πανειον κατεσκευασεν. Ἰνδ. ιδʹ. κδʹ.
υπ. Φορνικιου και Σιλανου. Ἰνδ. ιεʹ. κεʹ. υπ. ∆ομετιου και Ἀενοβαρβου. Ἐπι τουτων των
υπατων μηνι σεπτεμβριωι ηʹ ημεραι βʹ ινδ. ιεʹ εγεννηθη η δεσποινα ημων η θεοτοκος απο
Ἰωακειμ και Ἄννης. Ἰνδ. αʹ. κϛʹ. υπ. Λιβωνος και Πισωνος. Ἡρωδης εν Ἱεροσολυμοις
νεων λυσας μειζονα οικοδομησεν. ρϟαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. κζʹ. υπ. Κρασσου και
Λεντουλου. Ἰνδ. γʹ. κηʹ. υπ. Νερωνος και Κλαρου. 367 Ἰνδ. δʹ. κθʹ. υπ. Μεσσαλα και
Κυρινιου. Ἡρωδης Καισαρειαν εις ονομα Καισαρος Αυγουστου εκτισεν, Στρατωνος
πυργον το πριν καλουμενην. ο αυτος δε και Ἀνθηδονα επικτισας Ἀγριππειαν εκαλεσεν,
ετι δε και Περσαβινην εις ονομα Ἀντιπατρου του ιδιου πατρος. Ἰνδ. εʹ. λʹ. υπ.
Ῥουβελλιου και Σατορνινου. ρϟβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. λα. υπ. Μαξιμου και Τουβερωνος.
Ἰνδ. ζʹ. λβʹ. υπ. Ἀφρικανου και Μαξιμου το βʹ. Ἰνδ. ηʹ. λγʹ. υπ. ∆ρουσου και Κρισπινου.
Ἰνδ. δʹ. λδʹ. υπ. Κενσωρινου και Γαλλου. ρϟγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. λεʹ. υπ. Νερωνος το βʹ
και Πισωνος το βʹ. Τιβεριος εστρατευσεν κατα Βρεταννων και Ἀρμενιων. Ἰνδ. ιαʹ. λϛʹ.
υπ. Βαλβου και Βετερου. Ἰνδ. ιβʹ. λζʹ. υπ. Ὀκταβιανου λοιπον το ιγʹ και Συλλου. Ἰνδ. ιγʹ.
ληʹ. υπ. Σαβινου και Ῥουφινου. Αυγουστος Ἰουλιαν την εαυτου θυγατερα εφυγαδευσεν,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

84

καταγνους αυτης μοιχειαν. 368 ρϟδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. λθʹ. υπ. Ὀκταβιανου Αυγουστου
το ιδʹ και Σιλανου. Τουτωι τωι εφϛʹ ετει γενεσεως κοσμου μετα το παρελθειν το κϛʹ ετος
της Αυγουστου Καισαρος μοναρχιας και μηνα τον εκτον, τουτεστιν κατα το λθʹ ετος της
αυτου βασιλειας, θελομεν γνωναι ποστην εχει κατα σεληνην η πρωτη του εβδομου
μηνος Ειλουλ κατα την σεληνιακην παραδοσιν της γραφης και ποια εστιν ημερα της
εβδομαδος. απο των εφϛʹ ετων το αʹ αφαιρουντες τα εφεʹ ποιουμεν παρα τον ιθʹ. ιθʹ ςʹ
γινονται γωʹ. ιθʹ πʹ γινονται αφκʹ. ιθʹ θʹ γινονται ροαʹ. λοιπον ιδʹ. το ιδʹ ετος της
εννεακαιδεκαετηριδος εχει δʹ επακτας. ταυταις προσαπτομεν ιγʹ τας προ των φωστηρων
και ιαʹ τας απο καʹ μαρτιου. απριλιου λʹ, μαΐου λαʹ, ιουνιου λʹ, ιουλιου λαʹ, αυγουστου
λαʹ, σεπτεμβριου αʹ, γινονται ρπβʹ. εκβα τριακονταδας, λοιπον βʹ. εγνωμεν ουν ως κατα
το παρον εφϛʹ ετος γενεσεως κοσμου η αʹ ηλιακη του σεπτεμβριου μηνος εσχεν κατα
σεληνην δευτεραν. Ειτα γνωμεν και ποιαι ημεραι εφθασεν η πρωτη του σεπτεμβριου. τοις
εφεʹ προσαπτομεν το δʹ ατοϛʹ γινονται ϛωπαʹ. ταυτας παρα το ζʹ· ζʹ Ϡʹ γινονται ϛτʹ· ζʹ πʹ
γινονται φξʹ· ζʹ 369 βʹ γινονται ιδʹ, λοιπον ζʹ. και εγνωμεν ως κατα το εφϛʹ ετος εφθασεν
η αʹ του σεπτεμβριου εν ημεραι ζʹ, και ειχε κατα σεληνην δευτεραν. Λευιτικου Και αι μεν
εορται του εβδομου μηνος εισιν αυται. Και ελαλησε κυριος προς Μωυσην λεγων,
Λαλησον τοις υιοις Ἰσραηλ λεγων, Του μηνος του εβδομου μιαι του μηνος εσται υμιν
αναπαυσις, μνημοσυνον σαλπιγγων, κλητη αγια τωι κυριωι. παν εργον λατρευτον ου
ποιησετε, και προσαξετε ολοκαυτωμα τωι κυριωι. και ελαλησε κυριος προς Μωυσην
λεγων, Και τηι δεκατηι του μηνος του εβδομου τουτου ημερα εξιλασμου κλητη αγια εσται
υμιν, και ταπεινωσετε τας ψυχας υμων, και προσαξετε ολοκαυτωμα τωι κυριωι. παν
εργον ου ποιησετε εν αυτηι τηι ημεραι· εστιν γαρ ημερα εξιλασμου αυτη υμιν εξιλασασθαι
περι υμων εναντιον κυριου του θεου υμων. πασα γαρ ψυχη ητις ου ταπεινωθησεται εν
αυτηι τηι ημεραι ταυτηι, εξολοθρευθησεται εκ του λαου αυτης, και πασα ψυχη ητις ποιησει
εργον εν αυτηι τηι ημεραι, απολειται η ψυχη εκεινη εκ του λαου αυτης. παν εργον ου
ποιησετε. νομιμον αιωνιον εις τας γενεας υμων εν πασαις ταις κατοικιαις υμων.
σαββατα σαββατων εσται υμιν, και τα370 πεινωσετε τας ψυχας υμων απο ενατης του
μηνος, απο εσπερας εως εσπερας σαββατιειτε τα σαββατα υμων. και ελαλησε κυριος
προς Μωυσην λεγων, Λαλησον τοις υιοις Ἰσραηλ λεγων, Τηι πεντεκαιδεκατηι του μηνος
του εβδομου τουτου, οταν συντελεσητε τα γεννηματα της γης, εορτασετε τωι κυριωι ζʹ
ημερας. τηι ημεραι τηι πρωτηι αναπαυσις και τηι ημεραι τηι ογδοηι αναπαυσις. και ληψεσθε
εαυτοις τηι ημεραι τηι πρωτηι καρπον ξυλου ωραιον και καλλυνθρα φοινικων και
κλαδους ξυλου δασεις και ιτεας και αγνου κλαδους εκ χειμαῤρου, και ευφρανθησεσθε
εναντιον κυριου του θεου υμων επτα ημερας του ενιαυτου. νομιμον αιωνιον εις τας
γενεας υμων εν τωι μηνι τωι εβδομωι εορτασετε αυτην. εν σκηναις κατοικησετε επτα
ημερας. πας ο αυτοχθων εν Ἰσραηλ κατοικησουσιν εν σκηναις, οπως ιδωσιν αι γενεαι
υμων οτι εν σκηναις κατυκισα τους υιους Ἰσραηλ εν τωι εξαγαγειν με αυτους εκ γης
Αιγυπτου εγω κυριος. Και αι μεν εορται του εβδομου μηνος, καθα λελεκται, εισιν αυται.
η πρωτη εορτη σαλπιγγων, καθως απεδειχθη, ημερα εβδομη λειτουργουμενη επι ημερας
επτα. η δε ογδοη εγκαινια του ναου ημερα εβδομη. η δεκατη εξιλασμου, ημερα δευ
370.20 τερα, τριτη δε των εγκαινιων. και μετα τας επτα ημερας των εγκαινιων η
πεντεκαιδεκατη εορτη σκηνοπηγιων, ημερα εβδομη, 371 επτα ημερας εορταζομενη, εν ηι
ηρξατο της λειτουργιας Ζαχαριας, και ευηγγελισθη υπο του αγγελου την συλληψιν της
Ἐλισαβετ. και μετα τας επτα των σκηνοπηγιων η ογδοη εξοδιον, ημερα εβδομη. και
εμεινεν το σαββατον δια την εντολην του νομου. και τηι εικοστηι τριτηι ημεραι πρωτηι,
85
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εικαδι δε τεταρτηι κατα σεληνην, ημεραι πρωτηι απηλθεν Ζαχαριας εις τον οικον αυτου.
Και εγενετο, ως επλησθησαν αι ημεραι της λειτουργιας αυτου, απηλθεν εις τον οικον
αυτου. μετα δε ταυτας τας ημερας συνελαβεν Ἐλισαβετ η γυνη αυτου, και περιεκρυβεν
εαυτην μηνας πεντε λεγουσα οτι ουτω μοι πεποιηκεν ο κυριος εν ημεραις αις αφειλεν
το ονειδος μου εν ανθρωποις. Ἀριθμησωμεν τοινυν τας ημερας κατα την κρατουσαν
συνηθειαν της γραφης σεληνιακως απο της συλληψεως της Ἐλισαβετ εως της ημερας
του ευαγγελισμου της αγιας αειπαρθενου και θεοτοκου Μαριας, εν ηι συνεληφθη ο
αμνος του θεου κατα την του τυπικου αμνου συλληψιν· ευρισκομεν τον εκτον μηνα της
Ἐλισαβετ αφ' ου συνελαβεν τοτε πληρουσθαι. Τιθεμεν τας απο κεʹ του εβδομου μηνος
ημερας σεληνιακως ουτως. ειλουλ ζʹ σεπτεμβριου, θεελειφ λαʹ οκτωβριου, μορσουαν λʹ
νοεμβριου, χασιλευ λαʹ δεκεμβριου· τουτωι τωι μηνι ιηʹ, ημεραι 372 πεμπτηι, επορευθη η
αγια θεοτοκος εις την ορεινην προς την Ἐλισαβετ και ησπασατο αυτην. υπ. Λεντουλου
και Πισωνος. τηβηθ λαʹ ιανουαριου, σαβατ κηʹ φεβρουαριου, αδαρ κεʹ μαρτιου. ομου
ρπγʹ. ταυτας κατα σεληνην μερισον· ϛʹ κʹ γινονται ρκʹ· ϛʹ ιʹ γινονται ξʹ· τουτεστιν το
ημισυ του ϛʹ γινονται γʹ. Τουτωι τωι εφζʹ ετει ευηγγελισθη την συλληψιν του κυριου
ημων Ἰησου Χριστου του αληθινου θεου η δεσποινα ημων η θεοτοκος μηνι μαρτιωι κεʹ,
ημεραι βʹ Τουτωι τωι εφϛʹ ετει γενεσεως κοσμου τωι ζʹ μηνι ιεʹ, τηι ημεραι των
σκηνοπηγιων θεου βιων ο Ζαχαριας ευηγγελισθη την συλληψιν της Ἐλισαβετ. Τηι κεʹ
τοινυν του δυστρου μηνος συμπληρουται ο εξαμηνιαιος χρονος της συλληψεως της
Ἐλισαβετ· δια τουτο και ο ευαγγελιστης λεγει, Ἐν δε τωι μηνι τωι ϛʹ απεσταλη ο αγγελος
Γαβριηλ υπο του θεου εις πολιν της Γαλιλαιας, ηι ονομα Ναζαρετ, προς παρθενον
μεμνηστευμενην ανδρι, ωι ονομα Ἰωσηφ, εξ οικου και πατριας ∆αβιδ· και το ονομα της
παρθενου Μαριαμ. και εισελθων ο αγγελος προς αυτην ειπεν, Χαιρε κεχαριτωμενη, ο
κυριος μετα σου. η δε επι τωι λογωι διεταραχθη, και διελογιζετο ποταπος ειη ο ασπασμος
ουτος. και ειπεν ο αγγελος προς αυτην, Μη φοβου, Μαριαμ· ευρες γαρ χαριν παρα 373
τωι θεωι. και ιδου συλληψηι εν γαστρι και τεξηι υιον, και καλεσεις το ονομα αυτου
Ἰησουν. ουτος εσται μεγας, και υιος υψιστου κληθησεται, και δωσει αυτωι κυριος ο θεος
τον θρονον ∆αβιδ του πατρος αυτου, και βασιλευσει επι τον οικον Ἰακωβ εις τους
αιωνας· και της βασιλειας αυτου ουκ εσται τελος. ειπε δε Μαριαμ προς τον αγγελον,
Πως εσται μοι τουτο, επει ανδρα ου γινωσκω; και αποκριθεις ο αγγελος ειπεν αυτηι,
Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε και δυναμις υψιστου επισκιασει σοι, διο και το
γεννωμενον αγιον κληθησεται υιος θεου. και ιδου Ἐλισαβετ η συγγενης σου και αυτη
συνειληφυια υιον εν γηρει αυτης, και ουτος μην εκτος εστιν αυτηι, τηι καλουμενηι στειραι.
οτι ουκ αδυνατησει παρα τωι θεωι παν ρημα. ειπεν δε Μαριαμ προς τον αγγελον, Ἰδου η
δουλη κυριου, γενοιτο μοι κατα το ρημα σου. και απηλθεν απ' αυτης ο αγγελος. Ἐν
ταυτηι τοινυν τηι ημεραι, λεγω δε τηι κεʹ του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος,
παραλαβουσα απο των θεοφορων διδασκαλων εορταζει τον ευαγγελισμον της αγιας
δεσποινης ημων ενδοξου θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας η του θεου καθολικη και
αποστολικη εκκλησια. Του ουν εκτου μηνος τηι Ἐλισαβετ συμπληρουμενου, καθα
προκειται, τηι κεʹ του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος, και εν ταυτηι αρχομενου αυτηι του
εβδομου μηνος, συνελαβεν εν γαστρι κατα σαρκα τον αΐδιον και ομοουσιον τωι πατρι και
τωι αγιωι πνευ374 ματι μονογενη υιον και λογον, Χριστον τον αληθινον θεον ημων, η
παναγια αχραντος ευλογημενη αειπαρθενος και θεοτοκος Μαρια. και ευθεως ηρξατο εν
τηι γαστρι αυτης η καθ' υποστασιν ενωσις, εν ηι η ασηπτος κιβωτος εισηλθεν εις την γην
της επαγγελιας, και η αμωμος και παναγια σαρξ του θεου λογου η μη διαφθαρεισα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

86

ηρξατο πλαστουργεισθαι εν τηι εμψυχωι γηι τηι θεοτοκωι τηι επελευσει του αγιου
πνευματος και τηι επισκιασει της δυναμεως του υψιστου εβλαστησεν το ανθος το εκ της
ριζης Ἰεσσαι εν τηι παρθενωι γηι τηι θεοτοκωι, τουτεστιν η κατα σαρκα του ενος της αγιας
τριαδος θεου λογου συλληψις ηρξατο κατα το γεγραμμενον, Και η γη ημων δωσει τον
καρπον αυτης. Ἐπι των προκειμενων υπατων Λεντουλου και Πισωνος τηι εικαδι πεμπτηι
του δυστρου μηνος, κατα δε τους Αιγυπτιους αδαρ τριακαδι, προ ηʹ καλανδων απριλιων
ετους εφζʹ γενεσεως κοσμου, εν τωι πρωτωι σεληνιακωι μηνι αδαρ, δεκατηι του μηνος, ως
προεμηνυσεν δια της ληψεως και διατηρησεως του προβατου την κατα σαρκα συλληψιν
αυτου ο κυριος και δεσποτης των απαντων Χριστος, ο αληθινος θεος ημων, ουτω και
επληρωσεν ο κατα παντα τελειος και τελεσιουργος πασης κτισεως εν τωι τελειωι αριθμωι
της συλληψεως, και παλιν ως προεζωγραφησεν εν τηι κιβωτωι την αχραντον και
αμωμον και παναγιαν αυτου σαρκα και εισηγαγεν αυτην εις την γην της επαγγελιας,
ουτως εν τωι αυτωι μηνι εν τηι αυτηι ημεραι του μηνος, ημεραι δευτεραι 375 επι τηι φωνηι
του αγγελου ειποντος προς την αγιαν παρθενον, Πνευμα αγιον επελευσεται επι σε και
δυναμις υψιστου επισκιασει σοι· διο και το γεννωμενον αγιον κληθησεται υιος θεου· εν
ηι της δημιουργιας ημεραι δευτεραι τους ουρανους εποιησεν Χριστος ο θεος ημων, εν αυτηι
ευρισκεται σαρκωθεις και τελειως ενανθρωπησας, ως υπαρχων ηλιος δικαιοσυνης· φησι
γαρ ο προφητης περι αυτου, Ἀνατελει τοις φοβουμενοις αυτον ηλιος δικαιοσυνης, και
ιασις εσται εν ταις πτερυξιν αυτου. Ευρισκομεν δε την δεκατην του πρωτου μηνος της
σεληνης, εν ηι προσεταξεν ο δεσποτης των απαντων ληφθηναι το προβατον και
διατηρηθηναι, συντρεχουσαν κατα το παρον εφζʹ ετος εις την πεμπτην και εικαδα του
μαρτιου μηνος. Ἐστι γαρ κατα το παρον εφζʹ ετος της εννεακαιδεκαετηριδος ετος ιϛʹ,
και αναγεγραμμενας επακτας ιεʹ. ταυταις προστιθεμεν τας προ των φωστηρων ιγʹ και
προσεληνους ζʹ και εʹ τας απο καʹ και αυτης του μαρτιου, γινονται μʹ, εκβα λʹ, μενουσι ιʹ.
Και γινωσκομεν ως τηι δεκατηι του μηνος του πρωτου κατα σεληνη ηυρεθη κατα το
παρον ετος τηι εικαδι πεμπτηι του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος. Ἀναστασα δε Μαριαμ
εν ταις ημεραις ταυταις, και ελθουσα εκ Ναζαρετ δια γʹ, και τελεσασα το πασχα εν
Ἱερουσαλημ 376 και τας των αζυμων ζʹ ημερας, επορευθη εις την ορεινην μετα σπουδης
εις πολιν Ἰουδα, ουσαν απο μιλιων ιβʹ. και εισηλθεν εις τον οικον Ζαχαριου, και
ησπασατο την Ἐλισαβετ. και εγενετο, ως ηκουσεν η Ἐλισαβετ τον ασπασμον της
Μαριας, εσκιρτησεν το βρεφος εν τηι κοιλιαι αυτης, και επλησθη πνευματος αγιου η
Ἐλισαβετ, και ανεφωνησεν φωνηι μεγαληι, και ειπεν, Ευλογημενη συ εν γυναιξιν και
ευλογημενος ο καρπος της κοιλιας σου. και ποθεν μοι τουτο, ινα ελθηι η μητηρ του
κυριου μου προς με; ιδου γαρ ως εγενετο η φωνη του ασπασμου σου εις τα ωτα μου,
εσκιρτησε το βρεφος εν αγαλλιασει εν τηι κοιλιαι μου. και μακαρια η πιστευσασα οτι
εσται τελειωσις τοις λελαλημενοις αυτηι παρα κυριου. Και ειπεν Μαριαμ, Μεγαλυνει η
ψυχη μου τον κυριον, και ηγαλλιασε το πνευμα μου επι τωι θεωι τωι σωτηρι μου, οτι
επεβλεψεν επι την ταπεινωσιν της δουλης αυτου· ιδου γαρ απο του νυν μακαριουσι με
πασαι αι γενεαι, οτι εποιησε μοι μεγαλεια ο δυνατος, και αγιον το ονομα αυτου, και το
ελεος αυτου εις γενεας γενεων τοις φοβουμενοις αυτον. εποιησε κρατος εν βραχιονι
αυτου, διεσκορπισεν υπερηφανους διανοιαι καρδιας αυτων, καθειλε δυναστας απο
θρονων και υψωσεν ταπεινους. πεινωντας ενεπλησεν αγαθων, και πλουτουντας
εξαπεστειλεν κενους. αντελαβετο Ἰσραηλʹ παιδος αυτου μνησθηναι ελεους, καθως
ελαλησε προς τους πατερας ημων τωι Ἀβρααμ και τωι σπερματι αυτου εις τον αιωνα.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

87

377 Ἔμεινε δε Μαριαμ συν αυτηι ωσει μηνας τρεις, και υπεστρεψεν εις τον οικον
αυτης. τηι δε Ἐλισαβετ επλησθη ο χρονος του τεκειν αυτην, και εγεννησεν υιον· και
ηκουσαν οι περιοικοι και οι συγγενεις αυτης οτι εμεγαλυνε κυριος το ελεος αυτου μετ'
αυτης, και συνεχαιρον αυτηι. και εγενετο, τηι ημεραι τηι ηʹ ηλθον περιτεμειν το παιδιον,
και εκαλουν αυτο επι τωι ονοματι του πατρος αυτου Ζαχαριαν. και αποκριθεισα η μητηρ
αυτου ειπεν, Ουχι, αλλα κληθησεται Ἰωαννης. και ειπαν προς αυτην, Ὅτι ουδεις εστιν
εκ της συγγενειας σου ος καλειται τωι ονοματι τουτωι. ενενευον δε τωι πατρι αυτου το τι
αν θελοι καλεισθαι αυτον. και αιτησας πινακιδιον εγραψεν λεγων, Ἰωαννης εστι το
ονομα αυτου. και εθαυμασαν παντες. ανευχθη δε το στομα αυτου παραχρημα, και ελυθη
η γλωσσα αυτου, και ελαλει ευλογων τον θεον. και εγενετο επι παντας φοβος τους
περιοικουντας αυτους, και εν οληι τηι ορεινηι της Ἰουδαιας ελαλειτο παντα τα ρηματα
ταυτα. και εθεντο παντες οι ακουσαντες εν τηι καρδιαι αυτων λεγοντες, Τι αρα το παιδιον
τουτο εσται; και χειρ κυριου ην μετ' αυτου. και Ζαχαριας ο πατηρ αυτου επλησθη
πνευματος αγιου, και προεφητευσεν λεγων, Ευλογητος κυριος ο θεος του Ἰσραηλ, οτι
επεσκεψατο και εποιησε λυτρωσιν τωι λαωι αυτου. και ηγειρεν κερας σωτηριας ημιν εν
τωι οικωι ∆αβιδ του παιδος αυτου, καθως ελαλησεν δια στοματος των αγιων των απ'
αιωνος προφητων αυτου. σωτηριαν εξ εχθρων ημων και εκ χει378 ρος παντων των
μισουντων ημας. ποιησαι ελεος μετα των πατερων ημων, και μνησθηναι διαθηκης αγιας
αυτου. ορκον ον ωμοσεν προς Ἀβρααμ τον πατερα ημων του δουναι ημιν. αφοβως εκ
χειρος των εχθρων ημων ρυσθεντας λατρευειν αυτωι πασας τας ημερας της ζωης ημων.
και συ, παιδιον, προφητης υψιστου κληθησηι· προπορευσηι γαρ προ προσωπου κυριου
ετοιμασαι οδους αυτου του δουναι γνωσιν σωτηριας τωι λαωι αυτου εν αφεσει αμαρτιων
αυτων. δια σπλαγχνα ελεους θεου ημων, εν οις επεσκεψατο ημας, ανατολη εξ υψους.
επιφανει τοις εν σκοτει και σκιαι θανατου καθημενοις του κατευθυναι τους ποδας ημων
εις οδον ειρηνης. Το δε παιδιον ηυξανεν και εκραταιουτο πνευματι, και ην εν ταις
ερημοις εως ημερας αναδειξεως αυτου προς τον Ἰσραηλ. Εις Ἰωαννην τον Προδρομον
Ουτος ο μειζων παντων ανθρωπων Ἰωαννης ο βαπτιστης, ο ετι εν κοιλιαι πνευματος
αγιου πλησθεις και σκιρτων και επειγομενος προδραμειν του κυριου αυτου, ο μεγας
ενωπιον του θεου, ο προδρομος του κυριου, ο ετοιμαζων αυτωι λαον κατεσκευασμενον,
ο των προφητων ανωτερος και των αποστολων προγενεστερος, ο μεσος της παλαιας και
καινης διαθηκης, ο τελευταιος εν νομωι και της νεας υποδεικτης, ο παροντα τον
δεσποτην Χριστον 379 πασιν υποδεικνυς, ο τηι σκληραγωγιαι παντας ανθρωπους
υπεραιρων και τηι διακονιαι παντας ανθρωπους υπερβας, ο εν πνευματι και δυναμει
Ἠλιου προελθων και τον Ἠλιαν υπερβαινων τωι βαπτιζειν τον κυριον, ο λυχνος ο
καιομενος προ του ηλιου της δικαιοσυνης, ουτος παροντα τον κυριον υποδεικνυσι
λεγων, Ἰδε ο αμνος του θεου, ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου, αμνον ως θυομενον
καλεσας και την αμαρτιαν του κοσμου αιροντα. ως απαλλαττοντα τον κοσμον της
αμαρτιας, δια της αναστασεως αφθαρτους και αθανατους και ατρεπτους αποτελων.
τοιαυτης διακονιας και τοιουτων πραγματων μηνυτης ηξιωθη ο μεγας Ἰωαννης ειναι.
Ειτα θελοντες γνωναι και ποστηι του μηνος ετεχθη ο προδρομος, ευρισκομεν ως ο
εννεαμηνιαιος ηλιακος χρονος της συλληψεως της Ἐλισαβετ συμπληρουται εις την
εικαδα τεταρτην του ιουνιου μηνος. Ειτα γνωναι βουλομενοι και την ημεραν καθ' ην
ετεχθη, τιθεμεν τα εφζʹ παρα το εν, και συναπτομεν αυτοις το τεταρτον, τουτεστιν αλλα
ατοϛʹ· γινονται ϛωπβʹ. μερισον εις ζʹ· ζʹ Ϡʹ ϛτʹ, ζʹ πʹ φξʹ, ζʹ γʹ καʹ. λοιπον αʹ· ταυτηι
προστιθεμεν απριλιου λʹ, μαιου λαʹ, ιουνιου κδʹ, γινονται πϛʹ λυσον εις ζʹ, ζʹ ιʹ οʹ, ζʹ βʹ ιδʹ,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

88

λοιπον βʹ. Ἔγνωμεν ουν ως εν δευτεραι της εβδομαδος ημεραι κατα το 380 παρον ετος ο
προδρομος ετεχθη, καθ' ην ημεραν εδημιουργησεν ο θεος το στερεωμα το εν μεσωι των
υδατων. Ἐν ταυταις δε ταις ημεραις εξηλθεν δογμα παρα Καισαρος Αυγουστου
απογραφεσθαι πασαν την οικουμενην. αυτη η απογραφη πρωτη εγενετο ηγεμονευοντος
της Συριας Κυρινιου, και επορευοντο παντες απογραφεσθαι, εκαστος εις την ιδιαν
πολιν. ανεβη δε και Ἰωσηφ απο της Γαλιλαιας εκ πολεως Ναζαρεθ εις την Ἰουδαιαν εις
πολιν ∆αβιδ, ητις καλειται Βηθλεεμ, δια το ειναι αυτον εξ οικου και πατριας ∆αβιδ,
απογραψασθαι συν Μαριαμ τηι μεμνηστευμενηι αυτωι γυναικι, ουσηι εγκυωι. εγενετο δε εν
τωι ειναι αυτους εκει, επλησθησαν αι ημεραι του τεκειν αυτην, και ετεκεν τον υιον
αυτης τον πρωτοτοκον, και εσπαργανωσεν αυτον και ανεθηκεν αυτον εν τηι φατνηι,
διοτι ουκ ην αυτοις τοπος εν τωι καταλυματι. και ποιμενες ησαν εν τηι χωραι τηι αυτηι
αγραυλουντες και φυλασσοντες φυλακας της νυκτος επι την ποιμνην αυτων. και ιδου
αγγελος κυριου επεστη αυτοις, και δοξα κυριου περιελαμψεν αυτους, και εφοβηθησαν
φοβον μεγαν. και ειπεν αυτοις ο αγγελος, Μη φοβεισθε υμεις· ιδου γαρ ευαγγελιζομαι
υμιν χαραν μεγαλην, ητις εσται παντι τωι λαωι, οτι ετεχθη υμιν σημερον σωτηρ, ος εστιν
Χριστος κυριος εν πολει ∆αβιδ, και καθως γεγραπται, Αυτος ο λαλων ιδου παρειμι. Ειτα
γνωναι βουλομενοι και την ημεραν καθ' ην ετεχθη Χριστος ο αληθινος θεος ημων,
τιθεμεν την κατα το παρον ετος 381 μιαν επακτην του ηλιου, και ταυτηι προστιθεντες
απο αρχης του πρωτου μηνος ημερας απριλιου λʹ, μαΐου λαʹ, ιουνιου λʹ, ιουλιου λαʹ,
αυγουστου λαʹ, σεπτεμβριου λʹ, οκτωβριου λαʹ, νοεμβριου λʹ, δεκεμβριου κεʹ, γινονται
σοʹ, ταυτας εβδομου, ζʹ λʹ γινονται σιʹ, ζʹ ηʹ νϛʹ, λοιπα δʹ. Ἔγνωμεν ουν ως καθ' ην
ημεραν εδημιουργησεν τους φωστηρας, κατ' αυτην ετεχθη Χριστος ο αληθινος θεος
ημων, ως υπαρχων ηλιος δικαιοσυνης. Ἡρωδης δε προς ταις ετεραις αυτου μιαιφονιαις
Σαλωμης της ιδιας αδελφης αναιρει τον ανδρα. γημαντος δε αυτην ετερου, και τουτον
επιπροστιθησιν. και ετι προς τουτοις τους υφηγητας των ιερων νομων και τους των
πατριων ζηλωτας κτιννυσιν. Ἰνδ. αʹ. μαʹ. υπ. Πουπλιου Καισαρος και Παυλου. Τηι πρωτηι
του ιανουαριου μηνος ημεραι δʹ, οτε επλησθησαν ημεραι ηʹ, ηλθον περιτεμειν το παιδιον,
και εκληθη το ονομα αυτου Ἰησους, το κληθεν υπο του αγγελου προ του συλληφθηναι
αυτον εν τηι κοιλιαι. ειτα μετα ταυτα ως επλησθησαν αι ημεραι του καθαρισμου αυτου,
κατα τον νομον τον δοθεντα παρ' αυτου δια Μωυσεως ανηγαγον αυτον εις Ἱεροσολυμα
παραστησαι τωι κυριωι, καθως γεγραπται εν νομωι κυριου, οτι παν αρσεν διανοιγον
μητραν αγιον τωι κυριωι κληθησεται. και εν τωι 382 εισαγαγειν τους γονεις το παιδιον
Ἰησουν εν τωι ιερωι εδεξατο αυτο Συμεων εν ταις αγκαλαις αυτου, και ευλογησεν τον
θεον και ειπεν, Νυν απολυεις τον δουλον σου, δεσποτα, κατα το ρημα σου εν ειρηνηι, οτι
ειδον οι οφθαλμοι μου το σωτηριον σου, ο ητοιμασας κατα προσωπον παντων των
λαων, φως εις αποκαλυψιν εθνων και δοξα λαου σου Ἰσραηλ. και μετα βραχεα, Ἰδου
ουτος κειται εις πτωσιν και αναστασιν πολλων εν τωι Ἰσραηλ και εις σημειον
αντιλεγομενον. και σου δε αυτης την ψυχην διελευσεται ρομφαια. Ταυτα δε ημιν
παραδεδοται εκ των απ' αρχης αυτοπτων και υπηρετων γενομενων του λογου, παρ' ων
και ο αγιος Λουκας λαβων συνεγραψατο. οι δε αυτοπται και υπηρεται εισιν η αγια
ενδοξος και κατα αληθειαν δεσποινα ημων θεοτοκος, η και συντηρησασα παντα εν τηι
καρδιαι αυτης, καθως γεγραπται, και ο δικαιος Ἰωσηφ ο μνηστηρ και οι υιοι αυτου
Ἰακωβος ο πρωτος των εν Ἱεροσολυμοις κατακοσμησας θρονον και Ἰωσης και Σιμων
και Ἰουδας. ουτοι εισιν οι απ' αρχης αυτοπται και υπηρεται εως του τριακοστου ετους
της κατα σαρκα επιφανειας του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου. Ἐκ του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

89

μεγαλου Βασιλειου Τα του Συμεων ρηματα προς την Μαριαν ουδεν εχει ποι383 κιλον
ουδε βαθυ. ηυλογησε γαρ αυτους Συμεων και ειπε προς Μαριαμ την μητερα αυτου, Ἰδου
ουτος κειται εις πτωσιν και αναστασιν πολλων εν τωι Ἰσραηλ, και εις σημειον
αντιλεγομενον. και σου δε αυτης την ψυχην διελευσεται ρομφαια. καιτοι εμοι ουδεν
ηττον φαινεται απορον πως ο αυτος εις πτωσιν κειται και εις αναστασιν, και τι το
σημειον το αντιλεγομενον, και τριτον πως της Μαριας την ψυχην διελευσεται η
ρομφαια. ηγουμαι τοινυν εις πτωσιν και αναστασιν ειναι τον κυριον ουκ αλλων
πιπτοντων και αλλων ανισταμενων, αλλ' αυτου του εν ημιν χειρονος καταπιπτοντος
και του βελτιονος διανισταμενου. καθαιρετικη μεν γαρ των σωματικων παθων εστιν η
του κυριου επιφανεια, διεγερτικη δε των της ψυχης ιδιωματων. ως οταν λεγει Παυλος,
Ὅταν ασθενω, δυνατος ειμι, ο αυτος ασθενει και δυναται· αλλ' ασθενει μεν τηι σαρκι,
δυνατος δε εστι τωι πνευματι. ουτω και ο κυριος ουχι τοις μεν του πιπτειν τας αφορμας
παρεχει, τοις δε του ανιστασθαι· οι γαρ πιπτοντες απο της στασεως εν ηι ποτε ησαν
καταπιπτουσιν δηλονοτι. ουδεποτε δε στηκει ο απιστος, αει συρομενος μετα του οφεως
συνεπεται. ουκ εχει ουν οθεν πεσηι δια το καταβεβλησθαι τηι απιστιαι. πρωτη ευεργεσια
του στηκοντα τηι αμαρτιαι πεσειν και αποθανειν, ειτα ζησαι τηι δικαιοσυνηι και
αναστηναι, της εις Χριστον γνωσεως 384 εκατερον ημιν χαριζομενης. πιπτετω τα
χειρονα, ινα λαβηι καιρον τα βελτιω προς την αναστασιν. εαν μη πεσηι πορνεια,
σωφροσυνη ουκ ανισταται· εαν μη αλογια συντριβηι, το λογικον εν ημιν ουκ ανθησει.
ουτως ουν εις πτωσιν και αναστασιν πολλων. εις δε σημειον αντιλεγομενον, κυριως
σημειον εγνωμεν παρα τηι γραφηι τον σταυρον ειρημενον. εθηκεν γαρ Μωυσης τον οφιν
επι σημειου, τουτεστιν επι σταυρου, ο σημειον εστι παραδοξου τινος και αφανους
πραγματος ενδεικτικον, ορωμενον μεν παρα αυτων, νοουμενον δε παρα των εντρεχων
την διανοιαν. επει ουν ου παυονται ζυγομαχουντες περι της ενανθρωπησεως του
κυριου, οι μεν ανειληφεναι σωμα, οι δε ασωματον αυτου την επιδημιαν γεγενησθαι
διοριζομενοι, και οι μεν παθητον εσχηκεναι το σωμα, οι δε φαντασιαι τινι την δια του
σωματος οικονομιαν πληρουν, αλλοι δε χοικον, και αλλοι επουρανιον σωμα, και οι μεν
προαιωνιον την υπαρξιν, οι δε απο Μαριας την αρχην εσχηκεναι· δια τουτο εις σημειον
αντιλεγομενον. ρομφαιαν δε λεγει τον λογον τον πειραστικον, τον κριτικον των
ενθυμησεων, τον διικνουμενον αχρι μερισμου ψυχης και σωματος, αρμων τε και
μυελων και κριτικων ενθυμησεων· επειδη τοινυν πασα ψυχη παρα τον καιρον του
παθους οιονει διακρισει τινι υπεβαλλετο κατα την του κυριου φωνην ειποντος οτι
παν385 τες σκανδαλισθησεσθε εν εμοι, προφητευει Συμεων περι αυτης της Μαριας οτι
παρεστωσα τωι σταυρωι και βλεπουσα τα γινομενα και ακουουσα των φωνων μετα την
του Γαβριηλ μαρτυριαν, μετα την αποῤρητον γνωσιν της θειας συλληψεως, μετα την
μεγαλην των θαυματων επιδειξιν, γενησεται τις και περι την σην ψυχην σαλος. εδει γαρ
τον κυριον υπερ παντος γευσασθαι θανατου, και ιλαστηριον γενομενον του κοσμου
παντας δικαιωσαι τωι αυτου αιματι. και σου ουν αυτης της ανωθεν δεδιδαγμενης τα περι
του κυριου αψεται τις διακρισις, τουτεστιν ρομφαια, οπως αν αποκαλυφθωσιν απο
πολλων καρδιων διαλογισμοι. ονησεται, οτι μετα τον σκανδαλισμον τον επι τωι σταυρωι
του Χριστου γενομενον τοις τε μαθηταις και αυτηι τηι Μαριαι ταχεια τις ιασις
παρακολουθησει παρα του κυριου, βεβαιουσα αυτων την καρδιαν επι την αυτων πιστιν.
ουτω γαρ οιδαμεν Πετρον μετα το σκανδαλισθηναι βεβαιοτερον της εις τον Χριστον
πιστεως αντεχομενον. το ανθρωπινον ουν σαθρον διηλεγχθη, ινα το ισχυρον του κυριου
διδαχθηι, ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας. αμην. Ειτα γνωναι θελοντες και εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

90

ποστηι της εβδομαδος ημεραι κατα το παρον πεντακισχιλιοστον φζʹ ετος εφθασεν η
δευτερα του φεβρουαριου μηνος, τιθεμεν την μιαν επακτην του ηλιου, και ταυτηι
συναπτομεν τας απο πρωτης απριλιου μηνος ημερας με386 χρις αυτης της δευτερας του
φεβρουαριου μηνος, τουτεστιν απριλιου λʹ, μαΐου λαʹ, ιουνιου λʹ, ιουλιου λαʹ,
αυγουστου λαʹ, σεπτεμβριου λʹ, οκτωβριου λαʹ, νοεμβριου λʹ, δεκεμβριου λαʹ,
ιαπτεμβριου λʹ, οκτωβριου λαʹ, νοεμβριου λʹ, δεκεμβριου λαʹ, ιανουαριου λαʹ,
φεβρουαριου βʹ, γινονται τθʹ. ταυτας εβδομου· ζʹ μʹ γινονται σπʹ· ζʹ δʹ γινονται κηʹ·
λοιπον αʹ. εγνωμεν ως εν κυριακηι εφθασεν, οτε Συμεων εν αγκαλαις εδεξατο τον
δεσποτην Χριστον τον αληθινον θεον ημων· καθ' ην ημεραν εδημιουργησεν τον
ουρανον και την γην, και ηι ημεραι την αφθαρτον και ζωοποιον ημιν αναστασιν
εδωρησατο. Ἰνδ. βʹ. μβʹ υπ. Ουινδικιου και Ουαρου. Ἡρωδης την του Χριστου γεννησιν
πυθομενος παρα των μαγων, τα περι την Βηθλεεμ αναιρει παιδια απο διετους και
κατωτερω, οιομενος και τον Χριστον της τοιαυτης τοις ομηλιξιν συναπολεσαι
συμφορας, οντος του κυριου κατα τουτον τον καιρον εν Αιγυπτωι μετα Μαριας της
μητρος αυτου. ρϟεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. μγʹ. υπ. Λαμιου και Σερβιλιου. Ἰνδ. δʹ. μδʹ. υπ.
Μαγνου και Βαλεριου. 386 Ἡρωδης υδερωι δεινωι πιασθεις, σκωληκας δε εκβρασας απο
387 του σωματος και σαπεις ολος, καταστρεφει τον βιον· ποινην δικαιαν τισας, ανθ' ων
αμφι Βηθλεεμ ανειλεν παιδων της του σωτηρος ημων επιβουλης ενεκα. εβασιλευσεν δε
εν τηι Ἰουδαιαι αντ' αυτου Ἀρχελαος ο υιος αυτου ετη θʹ Ἰνδ. εʹ μεʹ. υπ. Λεπιδου και
Πλαγκου. Ἰνδ. ϛʹ. μϛʹ. υπ. Τιβεριου Καισαρος και Καπιτωνος. Ἰουδαιων βασιλεα
Αυγουστος Ἀρχελαον Ἡρωδου παιδα καθιστησιν, τετραρχας δε αποδεικνυσιν Ἡρωδην
τον και Ἀντιπαν και Λυσανιαν και Φιλιππον, Ἀρχελαου αδελφους. ρϟϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
ζʹ. μζʹ. υπ. Κρητιου και Νερβα. Ἰνδ. ηʹ. μη. υπ. Καμιλλου και Κυντιλιανου. Ἰνδ. θʹ. μθʹ. υπ.
Καμερινου και Σαβινου. Ἰνδ. ιʹ. νʹ. υπ. ∆ολαβελλα και Σιλανου. ρϟζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ.
ναʹ. υπ. Λεπιδου και Ταυρου. Ἰνδ. ιβʹ. νβʹ. υπ. Τιβεριου Καισαρος το βʹ και Σκηπιωνος.
Ἰνδ. ιγʹ. νγʹ. υπ. Φλακκου και Σιλανου. Ἀποθανοντος Ἀρχελαου βασιλευει της Ἰουδαιας
Ἡρωδης ο τετραρχης, αδελφος αυτου, υιος δε και αυτος Ἡρωδου 388 του τετραρχου και
βασιλεως της Ἰουδαιας, του και ανελοντος τα νηπια. βασιλευει δε ουτος Ἡρωδης ετη
κδʹ. Ἰνδ. ιδʹ. νδʹ. υπ. Σεκστου και Σεκστου. ρϟηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. νεʹ. υπ. Πομπηιου
Μαγνου και Ἀπουληιου. Ἰνδ. αʹ. νϛʹ. υπ. Βρουτου και Φλακκου το βʹ. Ῥωμαιων γʹ
εμοναρχησεν Τιβεριος Καισαρ ετη κβʹ. ομου εφμγʹ. Ἰνδ. βʹ. αʹ. υπ. Ταυρου και Λιβωνος.
Ἰνδ. γʹ. βʹ. υπ. Κρασσου και Ῥουφου. ρϟθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. γʹ. υπ. Τιβεριου Καισαρος το
γʹ και Ῥουφου το βʹ. Ἰνδ. εʹ. δʹ. υπ. Σιλανου και Βαλβου. Ἰνδ. ϛʹ. εʹ. υπ. Μεσσαλα και
Γρατου. Ἰνδ. ζʹ. ϛʹ. υπ. Τιβεριου Καισαρος το δʹ και ∆ρουσου. σʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. ζʹ. υπ.
Ἀγριππα και Γαλβα. 389 Ἰνδ. θʹ. ηʹ. υπ. Πουλλωνος και Βετερου. Ἰνδ. ιʹ. θʹ. υπ. Κεθηγου
και Ουαρου. Ἰνδ. ιαʹ. ιʹ. υπ. Ἀγριππα το βʹ και Λεντουλου. σαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιαʹ. υπ.
Γετουλικου και Σαβινου Ἰνδ. ιγʹ. ιβʹ. υπ. Κρασσου και Πισωνος. Ἐπι τουτων των υπατων
Ποντιος Πιλατος επιτροπος της Ἰουδαιας υπο Τιβεριου εκπεμπεται ιβʹ ετει της βασιλειας
αυτου, ως ιστορει Ἰωσηπος. Ἰνδ. ιδʹ. ιγʹ. υπ. Σιλανου και Νερουα. Ἰνδ. ιεʹ. ιδʹ. υπ. Γεμινου
και Γεμινου. Ἐπι τουτων των υπατων ην αρχιερευς εν Ἱερουσαλημ Ἄννας. Ἰωαννης ο
βαπτιστης προφητευων ειπεν, Ἐγω φωνη βοωντος εν τηι ερημωι, ετοιμασατε την οδον
κυριου, ευθειας ποιειτε τας τριβους αυτου. πασα φαραγξ πληρωθησεται, και παν ορος
και βουνος ταπεινωθησεται, και εσται τα σκολια εις ευθειαν και αι τραχειαι εις οδους
λειας, και οψεται πασα σαρξ το σωτηριον του θεου. Ὁ αυτος ως ειδεν τον Ἰησουν
ερχομενον προς αυτον, ειπεν, Ἴδε, ο αμνος του θεου, ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

91

390 Οι καθηγησαμενοι των Ἑβραιων των και Ἰουδαιων αρχιερεις μετα την εκ
Βαβυλωνος επανοδον εν Ἱερουσαλημ. αʹ. Πρωτος αρχιερευς Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ αμα
Ζοροβαβελ ετη λβʹ. βʹ. Ἰωακειμ αρχιερευς ετη λʹ. γʹ. Ἐλιασιβος αρχιερευς ετη μʹ. δʹ.
Ἰωδαε αρχιερευς ετη λϛʹ. εʹ. Ἰανναιος αρχιερευς ετη λβʹ. ϛʹ. Ἰαδδους αρχιερευς ετη κʹ.
Ἐν τοις χρονοις τουτου Ἀλεξανδρος ο Μακεδων και κτιστης, Ἀλεξανδρειαν κτιζων την
προς Αιγυπτον, ανελθων εις Ἱεροσολυμα, κυριωι τωι θεωι προσεκευνησεν. ζʹ. Ὀνειας
αρχιερευς ετη καʹ. ηʹ. Ἐλεαζαρος αρχιερευς ετη ιεʹ. θʹ. Σιμων αρχιερευς ετη ιδʹ. ιʹ. Ὀνειας
αρχιερευς ετη. λβʹ. ιαʹ. Μανασσης αρχιερευς ετη κϛʹ. ιβʹ. Σιμων αρχιερευς ετη κβʹ. ιγʹ.
Ὀνειας ετερος αρχιερευς ετη κδʹ. ιδʹ. Ἰησους αρχιερευς ετη ιϛʹ. ιεʹ. Ὀνειας ο και
Μενελαος αρχιερευς ετη ζʹ. 391 Ἐν τοις χρονοις τουτοις Ἀντιοχος Συριας βασιλευς
πολιορκησας τους Ἰουδαιους ελληνιζειν ηναγκαζεν. μεθ' ον ιϛʹ. Ἰουδας ο επικληθεις
Μακκαβαιος προεστη ετη λγʹ. Ουτος εξεκαθαρεν των ασεβηματων την χωραν. ιζʹ.
Ἰωανθης ο Μακκαβαιος αρχιερευς ετη ιζʹ. ιηʹ. Σιμων ο αδελφος αυτου αρχιερευς ετη ηʹ.
ιθʹ. Ἰωανθης αρχιερευς ετη κζʹ. κʹ. Ἀριστοβουλος αρχιερευς ετος αʹ. Ουτος πρωτος
περιεθετο διαδημα βασιλειας προς τηι αρχιερωσυνηι. καʹ. Ἰανναιος ο και Ἀλεξανδρος
βασιλευς αμα και αρχιερευς ετη λʹ. Μεχρι τουτου οι απο Κυρου βασιλεως Περσων
χριστοι ηγουμενοι διαρκεσαντες ετη υπγʹ, αι εισιν εβδομαδες ετων ξθʹ, αι και παρα τωι
∆ανιηλ τουτον ειρηνται τον τροπον. Ἕως γαρ Ἰανναιου του και Ἀλεξανδρου χριστοι
ηγουμενοι, εφ' ον κατεληξαν οι κατα διαδοχην εξ αρχιερεων ηγουμενοι, χριστοι υπο
της προφητειας ονομαζομενοι. σβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιεʹ. υπ. Ῥουφου και Ῥουβελλινου.
Ἐν ετει πεντεκαιδεκατωι της ηγεμονιας Τιβεριου Καισαρος, 392 επιτροπευοντος Ποντιου
Πιλατου της Ἰουδαιας, τετραρχουντος δε της Γαλιλαιας Ἡρωδου, Φιλιππου δε του
αδελφου αυτου τετραρχουντος της Ἰτουραιας και Τραχωνιτιδος χωρας, και Λυσανιου
της Ἀβιληνης τετραρχουντος, επι αρχιερεων Ἄννα και Καιαφα, εγενετο ρημα θεου επι
Ἰωαννην τον Ζαχαριου υιον εν τηι ερημωι· και ηλθεν εις πασαν την περιχωρον του
Ἰορδανου, κηρυσσων βαπτισμα μετανοιας εις αφεσιν αμαρτιων, ως γεγραπται εν βιβλωι
Ἠσαΐου του προφητου λεγοντος, Φωνη βοωντος εν τηι ερημωι, ετοιμασατε την οδον
κυριου· ευθειας ποιειτε τας τριβους αυτου. πασα φαραγξ πληρωθησεται, και παν ορος
και βουνος ταπεινωθησεται, και εσται τα σκολια εις ευθειαν και αι τραχειαι εις οδους
λειας, και οψεται πασα σαρξ το σωτηριον του θεου. και καθως γεγραπται οτι Ἁγιασετε
το ετος το πεντηκοστον, και διαβοησετε αφεσιν επι της γης πασι τοις κατοικουσιν
αυτην· ενιαυτος αφεσεως εσται υμιν· ουτω και εγενετο. εν τωι γαρ παροντι εφλϛʹ ετει
γενεσεως κοσμου, μηνι αυδυναιωι ϛʹ, της τε κληροδοσιας των υιων Ἰσραηλ ετους αψʹ,
συμπληρουμενων Ἰωβηλαιων λδʹ, εγενετο ρημα θεου επι Ἰωαννην τον του Ζαχαριου
υιον εν τηι ερημωι, και ηλθεν κηρυσσων βαπτισμα μετανοιας εις την κυριως και κατα
αληθειαν αφεσιν των αμαρτιων πασιν ανθρωποις, παρα τωι Ἰορδανηι ποταμωι
ευαγγελιζομενος εν μεσοις αυτοις ηδη παρειναι τον χριστον του θεου. και αυτος δε 393
Ἰησους ο Χριστος ο του θεου υιος μετα το τεχθηναι εν Βηθλεεμ της Ἰουδαιας
συμπληρωσας ετων αριθμον τριακοντα παρεγενετο απο της Γαλιλαιας επι τον Ἰορδανην
προς τον Ἰωαννην, και εβαπτισθη υπ' αυτου. εν τηι τρισκαιδεκατηι ουν ημεραι του
τριακοστου πρωτου ετους αυτου Χριστος ο αληθινος θεος ημων εβαπτισθη τηι εκτηι,
καθα λελεκται, του αυδυναιου μηνος, καθως ανεπιληπτως εν αυτηι εορταζει τα αγια
φωτα, ηγουν επιφανια του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου, η καθολικη
και αποστολικη εκκλησια εν τυπωι αυτου τε και των ιβʹ μαθητων αυτου. Ἐν τωι ε τοινυν
φζʹ ετει γενεσεως κοσμου, καθως προκειται, και τεσσαρακοστωι της Αυγουστου Καισαρος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

92

βασιλειας, ηγουν εικοστωι ογδοωι της αυτου μοναρχιας, εγεννηθη κατα σαρκα Χριστος ο
αληθινος θεος ημων. εν δε τωι παροντι εφλϛʹ ετει εβαπτισθη εν τωι Ἰορδανηι υπο
Ἰωαννου ο αυτος κυριος και θεος ημων Ἰησους ο Χριστος κατα το πεντηκοστον ετος της
τριακοστοτεταρτης πεντηκονταετηριδος απο της κληροδοσιας των υιων Ἰσραηλ. κατα
γαρ πεντηκονταετηριδα μετα το εισελθειν εις την γην της επαγγελιας τους υιους
Ἰσραηλ αφεσιν γινεσθαι ο θειος παρεκελευσατο νομος, ην ηρξαντο καταριθμειν απο
ογδοηκοστοπρωτου ετους Μωυσεως, μετα το περας δηλονοτι των υλʹ ετων της προς τον
Ἀβρααμ κατα το εβδομηκοστον πεμπτον ετος της 394 αυτου ηλικιας γενομενης αυτωι
απο του θεου επαγγελιας της εν Αιγυπτωι δουλειας ενεκα και της εκειθεν γενησομενης
ελευθεριας των υιων Ἰσραηλ. Και ευλογων ο Ἰωαννης τα υδατα ειπεν, Φωνη κυριου επι
των υδατων, ο θεος της δοξης εβροντησεν, κυριος επι υδατων πολλων. εγενετο δε μετα
το βαπτισθηναι απαντα τον λαον και Ἰησου βαπτισθεντος και προσευχομενου
ανεωιχθηναι τον ουρανον και καταβηναι το πνευμα το αγιον σωματικωι ειδει ωσει
περιστεραν επ' αυτον, και φωνην εξ ουρανου γενεσθαι λεγουσαν, Συ ει ο υιος μου ο
αγαπητος, εν σοι ηυδοκησα. Ειτα γνωναι βουλομενοι και ποια ην της εβδομαδος ημερα,
οτε ο κυριος εβαπτισθη, τιθεμεν τα εφλϛʹ ετη· τουτοις προστιθεμεν το τεταρτον·
γινονται ϛϠκʹ. ταυτα παρα τον ζʹ· επτακις Ϡʹ γινονται ϛτʹ· επτακις πʹ γινονται φξʹ·
επτακις οκτω γινονται νϛʹ· λοιπον δʹ επακται. ταυταις προσαπτομεν τας απο του πρωτου
μηνος νισαν ημερας εως αυτης της ημερας εν ηι ο κυριος εβαπτισθη. ουτως εχεις
επακτας δʹ, απριλιου λʹ, μαΐου λαʹ, ιουνιου λʹ, ιουλιου λαʹ, αυγουστου λαʹ, σεπτεμβριου
λʹ, οκτωβριου λαʹ, νοεμβριου λʹ, δεκεμβριου λαʹ, ιανουαριου ϛʹ· γινονται σπεʹ. ταυτας
παρα τον ζʹ· επτακις μʹ γινονται σπʹ· λοιπον εʹ. Ἔγνωμεν ουν ως εν πεμπτηι της
εβδομαδος ημεραι εβαπτι395 σθη ο Χριστος ο αληθινος θεος ημων εν τωι Ἰορδανηι
ποταμωι, καθ' ην πεμπτην ημεραν εν αρχηι της του κοσμου γενεσεως αυτος ο των
απαντων δεσποτης και δημιουργος προσεταξεν εξαγαγειν τα υδατα, ερπετα ψυχων
ζωσων, αυτος επι συντελειαι των αιωνων, εν αυτηι τηι ημεραι εβαπτισθη εν υδατι και
ηγιασεν το υδωρ και σωτηριον αυτο και ζωοποιον ημιν απειργασατο. μετα δε το
βαπτισθηναι ανηχθη υπο του πνευματος εις την ερημον πειρασθηναι υπο του διαβολου,
ως ιστορει τα θεια ευαγγελια, και νηστευσας ημερας μʹ και νυκτας μʹ, και πειρασθεις υπο
του διαβολου, και νικησας τον πειραζοντα, παρεγενετο εις την Γαλιλαιαν, κηρυσσων το
ευαγγελιον της βασιλειας, και καλεσας τους μαθητας πιστευσαντας και δεξαμενους το
κηρυγμα της ευσεβειας ανηλθε μετ' αυτων εις Ἱεροσολυμα εορτασαι το νομικον πασχα.
Ειτα θελοντες γνωναι ποστηι του μηνος εφθασεν κατα το παρον εφλζʹ ετος, αρχην
ειληφος απο καʹ του μαρτιου μηνος, η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης, τα εφλϛʹ
ποιουμεν παρα τον ιθʹ· ιθʹ ςʹ γινονται γωʹ· ιθʹ ϟ γινονται αψιʹ· ιθʹ αʹ γινονται ιθʹ· λοιπον
ζʹ· ταυτας επι τον ιαʹ, γινονται οζʹ· εκβα βʹ λʹ· γινονται ξʹ· λοιπον ιζʹ· προσβαλε ταυταις
ιγʹ τας προ των φωστηρων, προσεληνους ζʹ, και ζʹ τας απο καʹ και αυτης του μαρτιου
μηνος, γινονται μδʹ· εκβα λʹ, λοιπον ιδʹ. εφθασεν η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης τηι
κζʹ του μαρτιου μηνος. 396 Ειτα θελοντες γνωναι και ποιαι ημεραι εφθασεν η ιδʹ του
πρωτου μηνος της σεληνης, τοις εφλϛʹ προστιθεμεν το τεταρτον ατπδʹ· γινονται ϛϠκʹ.
ταυτας εις ζʹ· ζʹ Ϡʹ γινονται ϛτʹ· ζʹ πʹ γινονται φξʹ· ζʹ ηʹ γινονται νϛʹ· λοιπον δʹ επακται.
ταυταις προσβαλε γʹ τας προ των φωστηρων και ζʹ τας απο καʹ και αυτης του μαρτιου
μηνος, γινονται ιδʹ. ταυτας παρα τον ζʹ· εκβα ζʹ, λοιπον ζʹ. εγνωμεν ουν ως κατα το
παρον ετος εφθασεν η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης τηι κζʹ του μαρτιου μηνος και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

93

εν σαββατωι. η δε ιεʹ του πρωτου μηνος της σεληνης, ην πρωτην των αζυμων ο θειος
προσαγορευει νομος, εφθασεν εν ημεραι πρωτηι της εβδομαδος, τουτεστιν κυριακηι, η
εστιν ημερα δευτερα του σαββατου· ειωθεν γαρ η θεοπνευστος γραφη εκαστην ημεραν
αναπαυσιν εχουσαν σαββατον ονομαζειν. σαββατον ουν καλει ου μονον την ιδʹ του
πρωτου μηνος της σεληνης φθασασαν εν σαββατωι, αλλα και την ιεʹ του πρωτου μηνος
της σεληνης, ητις εστιν πρωτη των αζυμων ημερα, και αυτην εν ημεραι πρωτηι
φθασασαν, και την καʹ του αυτου μηνος, ητις εστιν εβδομη μεν ημερα της εορτης των
αζυμων, εβδομη δε της εβδομαδος ημερα. τουτο ουν το πασχα δηλωσαι μοι δοκει ο θειος
ευαγγελιστης Λουκας, εν οις φησιν, Ἐγενετο εν σαββατωι δευτεροπρωτωι διερχεσθαι τον
Ἰησουν και τους μαθητας αυτου δια των σποριμων, τους δε μαθητας τιλλοντας τους
σταχυας εσθιειν. 397 δευτεροπρωτον δε σαββατον καλει τουτο το σαββατον, ου μονον
ως εβδομης ημερας ουσης, εν ηι η πρωτη των αζυμων ευρεθη, αλλα και δια το απ' αυτης
αριθμειν τας νʹ ημερας, και εορταζειν την εορτην, ην εορτην των εβδομαδων ο θειος
προσαγορευει νομος. επτα ουν σαββατων οντων εν τουτωι τωι ετει της πεντηκοστης, ατε
απο σαββατου αρχομενης και εις σαββατον συμπληρουμενης, πρωτον ην σαββατον των
επτα σαββατων και τελευταιον παλιν του ολου αριθμου· δια ταυτας τας αιτιας εν τουτωι
τωι πασχα τον κυριον μετα των μαθητων διερχομενον δια των σποριμων δηλωσαι
βουλομενος ο ευαγγελιστης ειρηκεν οτι εν σαββατωι δευτεροπρωτωι διηρχετο δια των
σποριμων ο Ἰησους και οι μαθηται αυτου. Ὅτι δε ο θειος νομος την μεν ιδʹ του πρωτου
μηνος της σεληνης πασχα προσαγορευει, την δε ιεʹ πρωτην των αζυμων και σαββατον
ονομαζει, προς δε γε και την ιϛʹ πρωτην της πεντηκοστης ημεραν καλει, διδασκει σαφως
η θεοπνευστος γραφη. εν γαρ τωι Λευιτικωι γεγραπται επι λεξεως ουτως. "αυται αι
εορται τωι κυριωι κληται αγιαι, ας καλεσετε αυτας εν τοις καιροις αυτων. εν τωι πρωτωι
μηνι εν τηι ιδʹ ημεραι του μηνος ανα μεσον των εσπερινων πασχα τωι κυριωι. επτα ημερας
αζυμα εδεσθε. και η ημερα η πρωτη κλητη αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον ου
ποιησετε, και προσαξετε ολοκαυτωματα τωι κυριωι επτα ημε398 ρας. και η ημερα η
εβδομη κλητη αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον ου ποιησετε. οταν δε εισελθητε εις
την γην, ην εγω διδωμι υμιν, και θεριζητε τον θερισμον αυτης, και οισετε το δραγμα,
απαρχην του θερισμου υμων, προς τον ιερεα, και ανοισει το δραγμα εναντι κυριου
δεκτον υμιν, και τηι επαυριον της πρωτης ανοισει αυτο ο ιερευς. και αριθμησετε υμιν
απο της επαυριον της πρωτης των σαββατων απο της ημερας, ης αν προσενεγκητε το
δραγμα του επιθεματος, επτα εβδομαδας ολοκληρους αριθμησεις εως της επαυριον της
εσχατης εβδομαδος, αριθμησετε πεντηκοντα ημερας, και προσοισετε θυσιαν νεαν τωι
κυριωι, και καλεσετε ταυτην την ημεραν κλητην· αγια εσται υμιν. παν εργον λατρευτον
ου ποιησετε εν αυτηι." Ειτε ουν την ιεʹ της σεληνης, ως εν σαββατωι φθασασαν, μετα το
θυσαι τον αμνον, δευτερον ωνομασε σαββατον ο ευαγγελιστης, ειτε ως πρωτην ουσαν
της πεντηκοστης, ηγουν των επτα της εν τουτωι τωι ετει πεντηκοστης, πανταχοθεν
φαινεται οτι την εν τουτωι τωι ετει του πασχα εορτην δηλωσαι βουλομενος ο
ευαγγελιστης δευτεροπρωτον ωνομασε σαββατον. τουτο το πασχα εδηλωσεν και ο
θεολογος και ευαγγελιστης Ἰωαννης μετα το πρωτον εν Καναι της Γαλιλαιας θαυμα, οτε
το υδωρ οινος εγενετο, λεγων ουτως, Ταυτην εποιησεν αρχην των σημειων ο Ἰησους εν
Καναι της Γαλιλαιας και εφανερωσεν την δοξαν αυτου 399 και επιστευσαν εις αυτον οι
μαθηται αυτου. μετα τουτο ανεβη εις Καπερναουμ αυτος και η μητηρ αυτου και οι
μαθηται αυτου και οι αδελφοι αυτου. και εμειναν ου πολλας ημερας, και εγγυς ην το
πασχα των Ἰουδαιων, και ανεβη ο Ἰησους εις Ἱεροσολυμα. Πρωτον ουν πασχα νομικον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

94

εορτασε συν τοις μαθηταις μετα το βαπτισθηναι ο κυριος εν τωι ογδοωι ετει της κατα
φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος της σεληνης και καʹ της κατα φυσιν
οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου, οντος αρχιερεως εν Ἱερουσαλημ Ἰσμαηλου του
Βαφει. Εισιν δε των μαθητων αι προσηγοριαι, ων εξελεξατο ο κυριος, ουτως. αʹ. Σιμων
Πετρος ο των αποστολων κορυφαιος. βʹ. Ἀνδρεας ο αδελφος αυτου. γʹ. Ἰακωβος ο του
Ζεβεδαιου. δʹ. Ἰωαννης ο αδελφος αυτου, ον ηγαπα ο Ἰησους, ο ευαγγελιστης. εʹ.
Φιλιππος. ϛʹ. Βαρθολομαιος. ζʹ. Θωμας. ηʹ. Ἰακωβος ο του Ἀλφαιου, ο αδελφος του
κυριου κατα σαρκα, ο επικληθεις δικαιος. θʹ. Ματθαιος ο ευαγγελιστης. 400 ιʹ. Θαδδαιος
ο και Λεβαιος, ο επικληθεις Βαρσαβας. ιαʹ. Σιμων ο Κανανιτης ο επικληθεις Ἰουδας,
Ἰακωβου. ιβʹ. Ἰουδας Ἰσκαριωτης. Τουτους τους ιβʹ μαθητας εχων ο κυριος των λοιπων
αυτου μαθητων κατα τι γερας εξαιρετον αποστολους ωνομασεν. Και αυθις αναδεικνυσιν
ετερους οʹ, ωντινων και αυτων αι προσηγοριαι εισιν αυται. αʹ. Ματθιας, ον ανεδειξεν ο
κυριος, ο και συγκαταριθμηθεις μετα των ιαʹ αποστολων μετα το αναληφθηναι τον
κυριον αντι Ἰουδα του Ἰσκαριωτου, ως περιεχουσιν αι Πραξεις. βʹ. Σωσθενης, ου
μεμνηται Παυλος Κορινθιοις επιστελλων. γʹ. Κηφας, ομωνυμος Πετρου, ωι και
εμαχησατο Παυλος κατα ιουδαισμου. δʹ. Λινος, ου μεμνηται Παυλος Τιμοθεωι γραφων.
εʹ. Κλεοπας, ου μεμνηται εις το κατα Ματθαιον Ευαγγελιον. ϛʹ. Ἀκυλας. ζʹ. Ἐπαινετος.
ηʹ. Ἀνδρονικος. θʹ. Ἀμπλιας. ιʹ. Ουρβανος. 401 ιαʹ. Σταχυς. ιβʹ. Ἀπελλης. ιγʹ. Ἡρωδιων.
ιδʹ. Ἀριστοβουλος. ιεʹ. Ναρκισσος. ιϛʹ. Ῥουφος. ιζʹ. Ἀσυγκριτος. ιηʹ. Φλεγων. ιθʹ. Ἑρμας.
κʹ. Πατροβας. καʹ. Ἑρμης. κβʹ. Φιλολογος. κγʹ. Νηρευς. κδʹ. Ὀλυμπας. κεʹ. Λουκιος. κϛʹ.
Ἰασων. κζʹ. Σωσιπατρος. κηʹ. Τερτιος. κθʹ. Γαιος. λʹ. Ἔραστος. λαʹ. Κουαρτος, ων
μεμνηται Παυλος Ῥωμαιοις επιστελλων. 402 λβʹ. Ἀπολλως. λγʹ. Στεφανας. λδʹ.
Φουρτουνατος. λεʹ. Ἀχαικος, ων μεμνηται Παυλος εις την προς Κορινθιους αʹ επιστολην.
λϛʹ. Τυχικος, ου μεμνηται Παυλος Ἐφεσιοις γραφων. λζʹ. Κλημης, ου μεμνηται Παυλος
εις την προς Φιλιππησιους. ληʹ. Ἐπαφροδιτος. λθʹ. Ὀνησιμος. μʹ. Ἀρισταρχος. μαʹ.
Ἰησους ο λεγομενος Ἰουστος. μβʹ. ∆ημας. μγʹ. Νυμφας. μδʹ. Ἄρχιππος, ων μεμνηται
Παυλος εις την προς Κορινθιους. μεʹ. Ὀνησιφορος. μϛʹ. Κρησκης. μζʹ. Ἔραστος. μηʹ.
Τροφιμος. μθʹ. Ευβουλος. 403 νʹ. Πουδης, ων μνημονευει Παυλος εις την προς Τιμοθεον
βʹ επιστολην. ναʹ. Ἀρτεμας. νβʹ. Τυχικος. νγʹ. Ζηνας ο νομικος, ωντινων εις την προς
Τιτον επιστολην Παυλος εμνημονευσεν. νδʹ. Φιλημων. νεʹ. Ἐπαφρας. νϛʹ. ∆ημας,
ωντινων και αυτων εις την προς Φιλημονα Παυλος επεμνησθη. Τους δε λοιπους ιδʹ
ευρισκεις αμα Παυλωι συνανειλημμενους μετα την αναληψιν του κυριου. Ἀπο Ἀδαμ επι
τον κατακλυσμον ετη βσξβʹ. Ἀπο του κατακλυσμου επι την εξοδον ετη αφοεʹ. Ἀπο της
δια Μωυσεως εξ Αιγυπτου πορειας επι την πρωτην οικοδομην του ναου, ητις αρχην
ελαβε μετα το τριτον ετος Σολομωνος, ετη χιδʹ. Ἀπο τεταρτου ετους Σολομωνος, ηγουν
της πρωτης επισκευης του ναου επι Κυρον βασιλεα Περσων ετη υπʹ και μηνες γʹ. Ἀπο
Κυρου βασιλεως Περσων επι Ἀλεξανδρον Μακεδονα ετη σμηʹ και μηνες θʹ. Ἀπο
Ἀλεξανδρου Μακεδονος εως του παροντος ιεʹ ετους 404 Τιβεριου Καισαρος και την
καταρχην του σωτηριου κηρυγματος, η γεγονε κατα το παρον ετος ιεʹ, ετη τνϛʹ. Ὁμου
απο Ἀδαμ εως του παροντος ετους πεντεκαιδεκατου Τιβεριου Καισαρος, ηγουν της
εικαδος και αυτης του μαρτιου μηνος, ετη εφλζʹ πληρη. Μετα το βαπτισμα ενδιετριψεν ο
κυριος εις τας ιασεις ετερα γʹ ετη συναναστρεφομενος τοις μαθηταις αυτου. και τα περι
τουτου Λουκας φανεροι, λεγων οτι Ειπεν ο κυριος δια Ἡρωδην, Πορευθεντες ειπατε τηι
αλωπεκι ταυτηι, Ἰδου εκβαλλω δαιμονια και ιασεις επιτελω σημερον και αυριον, και τηι
τριτηι τελειουμαι, δια τουτων τα τρια ετη σημαινων. το δε ειπειν Σημερον δεικνυσιν οτι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

95

τωι πρωτωι ενιαυτωι των ιασεων αυτου ταυτα εδηλωσεν τωι Ἡρωδηι. τουτο δε αυτο και
Ἰωαννης ο ευαγγελιστης δηλοι απο πασχων εις πασχα τρια ετη και αυτος εν ταις ιασεσιν
αυτου. Ἰνδ. βʹ. ιϛʹ. υπ. Ουεννικιου και Λογγινου. Ἐν τωι παροντι εφληʹ ετει γενεσεως
κοσμου, αρχην ειληφοτι απο καʹ του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος, δευτερον νομικον
επετελεσε πασχα μετα το βαπτισθηναι ο κυριος κατα το ενατον ετος της κατα φυσιν
εννεακαιδεκαετηριδος της σεληνης και κατα το κβʹ ετος της κατα φυσιν
οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου.
405 Θελοντες δε γνωναι ποστηι του μηνος εφθασεν η ιδʹ του πρωτου μηνος της
σεληνης κατα το παρον ετος, ευρισκομεν εις το ενατον ετος της κατα φυσιν
εννεακαιδεκαετηριδος προσκειμενας επακτας κηʹ. ταυταις προστιθεμεν ιγʹ τας προ των
φωστηρων και προσεληνους ζʹ και ιαʹ τας απο καʹ και αυτης του μαρτιου μηνος,
απριλιου ιεʹ· γινονται οδʹ. εκβα δις λʹ· γινονται ξʹ· λοιπον ιδʹ. εγνωμεν ουν ως κατα το
παρον ετος εφθασεν η ιδʹ της σεληνης τηι ιεʹ του απριλιου μηνος. Ειτα θελοντες γνωναι
και την ημεραν, εν ηι εφθασεν η ιδʹ, ευρισκομεν κατα το κβʹ ετος της
οκτωκαιεικοσαετηριδος προσκειμενας επακτας εʹ, ταυταις συναπτομεν τας προ των
φωστηρων γʹ και ιαʹ απο καʹ του μαρτιου και απριλιου ιεʹ· γινονται λδʹ. ταυτας αναβαλε
εις ζʹ· ζʹ δʹ γινονται κηʹ· λοιπον ϛʹ. εγνωμεν ουν ως η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης
κατα το παρον ετος εφθασεν εν ημεραι εκτηι. Τουτο το δευτερον πασχα φαινεται δηλων ο
θειος ευαγγελιστης Ἰωαννης μετα το δευτερον θαυμα ο εποιησεν ο Ἰησους εν Καναι της
Γαλιλαιας, ιασαμενος το παιδιον του βασιλικου, γραφων ουτως, Τουτο παλιν δευτερον
σημειον εποιησεν ο Ἰησους ελθων εκ της Ἰουδαιας εις την Γαλιλαιαν. μετα ταυτα ην
εορτη των Ἰουδαιων, και ανεβη Ἰησους εις Ἱεροσολυμα.
406 Ἐπειδη γαρ επισημον και εξαιρετον και πρωτην εορτην Ἰουδαιοι την του
πασχα ειχον, δια τουτο ο ευαγγελιστης ποτε μεν δαιοι την του πασχα ειχον, δια τουτο ο
ευαγγελιστης ποτε μεν μετα προσδιορισμου ταυτης μεμνηται, λεγων, Ἐγγυς ην το
πασχα, η εορτη των Ἰουδαιων, ποτε δε απροσδιοριστως γραφων, Ἦν εορτη των
Ἰουδαιων. Το βʹ τοινυν πασχα δοκει μοι σημαινειν ενταυθα ειπων, Μετα ταυτα ην εορτη
των Ἰουδαιων, και ανεβη Ἰησους εις Ἱεροσολυμα. ενθα γαρ ετερας μνημονευει των
Ἰουδαιων εορτης, μετα προσδιορισμου παντως ταυτης μεμνηται, ωσπερ και της εορτης
των σκηνοπηγιων, λεγων, Και ην εγγυς η εορτη των Ἰουδαιων η σκηνοπηγια, οντος
αρχιερεως Ἐλεαζαρου υιου Ἀνανου. Ἰνδ. γʹ. ιζʹ. υπ. Τιβεριου Καισαρος το εʹ μονου.
Παλιν τριτον νομικον πασχα μετα το βαπτισθηναι εορταζει ο κυριος εν τωι ιʹ ετει της
κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος της σεληνης και κγʹ της κατα φυσιν
οκτωκαιεικοσαετηριδος του η 406 λιου. και θελοντες γνωναι ποστηι του μηνος εφθασεν
κατα το παρον εφλθʹ ετος αρξαμενον απο καʹ και αυτης του μαρτιου μηνος, ευρισκομεν
κατα το δεκατον ετος της κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος επακτας της σεληνης θʹ,
ταυταις συναπτομεν τας προ των φωστηρων ιγʹ, προσεληνους ζʹ, και ιαʹ τας απο καʹ του
μαρτιου μηνος και απριλιου δʹ· γινονται μδʹ. εκβα λʹ· λοιπον ιδʹ. ιδου εφθασεν η ιδʹ του
πρωτου μηνος της σεληνης κατα το 407 παρον ετος τηι δʹ του απριλιου μηνος. ειτα και
την ημεραν γνωναι βουλομενοι εν ηι εφθασεν αυτη, ευρισκομεν κατα το κγʹ ετος της
οκτωκαιεικοσαετηριδος επακτας ϛʹ. ταυταις προστιθεμεν τας προ των φωστηρων γʹ και
ιαʹ τας απο καʹ και αυτης του μαρτιου, δʹ απριλιου· γινονται κδʹ. ταυτας παρα τον ζʹ· ζʹ γʹ
γινονται καʹ· λοιπον γʹ. εγνωμεν ουν οτι η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης, εν ηι το
νομικον επιτελεισθαι προστετακται πασχα, κατα το παρον εφλθʹ ετος εφθασεν τηι δʹ του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

96

απριλιου μηνος και εν ημεραι γʹ. Τουτο το τριτον πασχα σημαινων ο θειος ευαγγελιστης
Ἰωαννης, μελλων το θαυμα διηγεισθαι, ο εποιησεν ο κυριος εκ πεντε αρτων
πεντακισχιλιους ανδρας κορεσας, λεγει, Μετα ταυτα απηλθεν ο Ἰησους περαν της
θαλασσης της Γαλιλαιας της Τιβεριαδος, και ηκολουθει αυτωι οχλος πολυς, οτι εωρων
τα σημεια α εποιει επι των ασθενουντων. ανεβη δε εις το ορος ο Ἰησους, και εκει
εκαθητο μετα των μαθητων αυτου. ην δε εγγυς το πασχα, η εορτη των Ἰουδαιων. Τουτωι
τωι ενιαυτωι μηνι λωωι κθʹ ο αγιος Ἰωαννης ο προδρομος και βαπτιστης την κεφαλην
αποτεμνεται υπο Ἡρωδου του βασιλεως της Ἰουδαιας, υιου οντος του πρωτου Ἡρωδου,
αδελφου Ἀρχελαου, δεσμιος εις τον Μαχαιρουντα φρουριον πεμφθεις δια Ἡρωδιαδα,
περι ου μνημονευει η θεια των ευαγγελιων γρα408 φη. ιστορει δε και ο Ἰωσηππος εν ιηʹ
της Ἀρχαιολογιας αυτου βιβλωι ως δια Ἡρωδιαδα, γυναικα ουσαν Φιλιππου του
αδελφου αυτου του Ἡρωδου, ο αγιος Ἰωαννης αποτεμνεται. αθετησας γαρ ετι ζωσαν
την προτεραν αυτου γυναικα ο Ἡρωδης, κατα νομους αυτωι γεγαμημενην, Ἀρετα δε ην
αυτη του Πετραιων βασιλεως θυγατηρ, την δε Ἡρωδιαδα ετι ζωντος διαστησας του
ανδρος, δι' ην και τον Ἰωαννην ανειλεν, πολεμον αιρειται ο Ἀρετας προς τον Ἡρωδην,
ως ητιμασμενης αυτου της θυγατρος, εν ωι πολεμωι παντα φασι τον Ἡρωδου στρατον
διαφθαρηναι, και ταυτα πεπονθεναι της επιβουλης ενεκα της γενομενης κατα του
Ἰωαννου. ο δε αυτος Ἰωσηππος ιστορει της βασιλειας αποπεπτωκεναι τον Ἡρωδην δια
Ἡρωδιαδα· μεθ' ης αυτον και εις την υπεροριον απεληλασθαι, Λουγδονον της Σπανιας
πολιν οικειν καταδικασθεντα, οντος αρχιερεως εν Ἱερουσαλημ Σιμωνος του Καμαθει
υιου. Ἰνδ. δʹ. ιηʹ. υπ. Περσικου και Βετελλιου. Ἰησους ο Χριστος ο του θεου υιος τρεις
ενιαυτους και οϛʹ ημερας μετα το βαπτισμα τοις εαυτου μαθηταις τα σωτηρια και
επουρανια μαθηματα παραδους και τας περι εαυτου προφητειας επι το παθος παρηιει τωι
ιθʹ ετει της Τιβεριου μοναρχιας, αρχην ειληφοτι τηι καʹ του μαρτιου μηνος της
ενισταμενης δʹ ινδικτιω409 νος και ιαʹ ετει της κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος της
σεληνης και κδʹ ετει της κατα φυσιν οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου. Τουτο δε το δʹ
πασχα εστιν, εν ωι πεπονθεν υπερ ημων Χριστος ο αληθινος θεος ημων. τουτο το πασχα
δηλων ο ευαγγελιστης Ἰωαννης μετα το θαυμα ο εποιησεν ο κυριος εγειρας τον
Λαζαρον εκ νεκρων, ειρηκεν ουτως, Ἀπ' εκεινης ουν της ημερας συνεβουλευσαντο ινα
αποκτεινωσιν αυτον. Ἰησους ουν ουκετι παῤρησιαι περιεπατει εν τοις Ἰουδαιοις, αλλα
απηλθεν εκειθεν εις την χωραν εγγυς της ερημου, εις Ἐφραιμ λεγομενην πολιν, κακει
διετριβεν μετα των μαθητων αυτου. ην δε εγγυς το πασχα των Ἰουδαιων, και ανεβησαν
πολλοι εις Ἱεροσολυμα εκ της χωρας προ του πασχα, ινα αγνισωσιν εαυτους. εξητουν
ουν τον Ἰησουν, και ελεγον μετ' αλληλων εν τωι ιερωι εστηκοτες, Τι δοκει υμιν, οτι ου
μη ελθηι εις την εορτην; δεδωκεισαν δε οι αρχιερεις και οι Φαρισαιοι εντολην ινα εαν τις
γνω που εστιν, μηνυσηι, οπως πιασωσιν αυτον. ο ουν Ἰησους προ ϛʹ ημερων του πασχα
ηλθεν εις Βηθανιαν, οπου ην Λαζαρος ο τεθνηκως, ον ηγειρεν εκ νεκρων. ειτα οι
μακαριοι του κυριου μαθηται ηρωτησαν αυτον λεγοντες οτι Ἰδου μετα δυο ημερας το
πασχα γινεται· που ουν θελεις ετοιμασωμεν σοι; δηλον ουν οτι ου κατα τον αυτον
χρονον, αλλα μελλοντος εσεσθαι του πασχα μετα δυο ημερας. οτι δε ου κατα την ιδʹ
επετελεσεν το πασχα, αλλα προ 410 τουτου το τυπικον ετελεσεν δειπνον, οτε και ο
αγιασμος των αζυμων και η προετοιμασια της εορτης εγινετο, ευρισκεται τοις μαθηταις
μεταδιδους ου θυματος ουδε αζυμων, αλλ' αρτου και ποτηριου· οτε και των μαθητων
απενιψεν τους ποδας, καθα τα θεοπνευστα διδασκει λογια, οπερ ου κατα την Μωσαικην
προσταξιν επετελειτο. ει γαρ μη αυτος εγινετο αντι του αμνου του κατα τυπον και σκιαν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

97

θυματος του παλαι παρα Μωυσεως προσταχθεντος θυεσθαι τοις εις υστερον θυμα, ουκ
αν παρηλθεν τα του Ἰσραηλ νομιμα, αλλ' ειχεν αν και προβατον θυσασθαι και
μεταδουναι τοις μαθηταις, καθα και εις τους προτερον εποιειτο χρονους, ει μη επεστη ο
καιρος της συμπληρωσεως του κατ' αυτων μυστηριου, και παυσας τον τυπικον αμνον τηι
κβʹ του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος, αυτηι τηι ημεραι σεληνης εχουσης ιγʹ ωραι
νυκτερινηι εʹ τηι επιφωσκουσηι εις εικαδα τεταρτην, οντος Ἡρωδου του τετραρχου
βασιλεως, ως δηλοι Λουκας ο ευαγγελιστης. αποθανοντος γαρ Ἡρωδου του τα νηπια
ανελοντος η τουτου μετεπεσεν αρχη εις τους υιους αυτου, ως ιστορει Ἰωσηππος, και
γινεται βασιλευς της Ἰουδαιας Ἀρχελαος, βασιλευσας ετη θʹ. και μετα την τουτου
τελευτην Ἡρωδης ο τετραρχης, αδελφος αυτου, βασιλευει της Γαλιλαιας ετη κδʹ, εως
της τελευτης Τιβεριου. της δε Ἰουδαιας Ποντιος Πιλατος ην βασιλευς. Ποντιος δε
Πιλατος κατα τουτο επικεκληται, καθοτι νησος εστιν κατα θαλασσαν επι την
πρεσβυτεραν Ῥωμην καλουμενη Ποντος, εξ 411 ης ο Πιλατος ωρμητο, και ως απο της
πατριδος Ποντιος Πιλατος εχρηματισεν. Ουτος Ποντιος Πιλατος ανεκρινε τον κυριον·
και μαθων οτι απο της εξουσιας εστιν Ἡρωδου, τουτεστιν απο της Γαλιλαιας, ως φησιν
ο ευαγγελιστης Ματθαιος, ανεπεμψεν αυτον τωι Ἡρωδηι, και παλιν Ἡρωδης επεμψεν τωι
Πιλατωι. κακεινος παλιν ανεπεμψεν αυτον προς Ἄνναν· ην γαρ πενθερος του Καιαφα.
και ουτος Καιαφας, ως ων αρχιερευς του ενιαυτου τουτου, συνεβουλευσεν τοις
Ἰουδαιοις λεγων οτι Συμφερει ενα ανθρωπον αποθανειν υπερ του λαου. ειτα παλιν
Ἄννας απεστειλεν τον Ἰησουν δεδεμενον προς Καιαφαν τον αρχιερεα. αγουσιν ουν τον
Ἰησουν απο του Καιαφα εις το πραιτωριον. ην δε πρωι, και αυτοι ουκ εισηλθον εις
πραιτωριον, ινα μη μιανθωσιν, αλλ' ινα φαγωσι το πασχα· κακειθεν παρεδοθη τωι
Πιλατωι. ην δε παρασκευη· ωρα ην ωσει τριτη, καθως τα ακριβη βιβλια περιεχει, αυτο τε
το ιδιοχειρον του ευαγγελιστου Ἰωαννου, οπερ μεχρι νυν πεφυλακται χαριτι θεου εν τηι
Ἐφεσιων αγιωτατηι εκκλησιαι και υπο των πιστων εκεισε προσκυνειται. Και ευθεως η
γυνη του Πιλατου εδηλωσεν αυτωι, Μηδεν σοι και τωι δικαιωι εκεινωι· πολλα γαρ επαθον
σημερον κατ' οναρ δια αυτον. και γνοντες τουτο οι Ἰουδαιοι εστασιαζον, κραζοντες,
Ἆρον αρον, σταυρωσον αυτον. και εισαγαγων το αλη412 θινον πασχα κατα τας θειας
γραφας αυτος πασχει υπερ ημων τηι ϛʹ της εβδομαδος ημεραι, και θυεται, ως αμνος
αληθης υπαρχων και πασχα αληθινον ο κυριος και θεος ημων Ἰησους Χριστος. και
εσκοτισθη ο ηλιος εις ολον τον κοσμον απο εκτης ωρας· περι ου σκοτους μεμνηται και
∆ιονυσιος ο Ἀρειοπαγιτης εν τηι προς Πολυκαρπον επιστοληι της κατα τοδε το ετος
γενομενης καινοπρεπους του ηλιου εκλειψεως. και οι εξωθεν δε τον ενιαυτον τουτον
επεσημηναντο ασφαλως, ειποντες και τον γενομενον σεισμον, και κατ' εξαιρετον
Φλεγων ο τας Ὀλυμπιαδας συναγαγων. λεγει γαρ εν τωι τρισκαιδεκατωι συγγραμματι
ουτως. "τωι δε τεταρτωι ετει της σβʹ Ὀλυμπιαδος εγενετο εκλειψις ηλιου μεγιστη των
εγνωσμενων προτερον· και νυξ ωραι ϛʹ της ημερας εγενετο, ωστε και αστερας εν ουρανωι
φανηναι, σεισμος τε μεγας κατα Βιθυνιαν γενομενος τα πολλα Νικαιας κατεστρεψατο."
ταυτα ο δηλωθεις ανηρ, γνους το παραδοξον της εκλειψεως του ηλιου. ουτε γαρ
ηκουσθη ουδε γεγονεν τοις εμπροσθεν αιωσιν περι την πανσεληνον εκλειψις ηλιου,
επειδη μηδε τηι αστρυαι τουτο συμβαινει κινησει. και των ουτως επισημων και απιστοις
ενιαυτων ημας τους πιστους σφαλλεσθαι ου καλον ουδε δικαιον· δι' ημας γαρ ουτος ο
ενιαυτος. Περι ταυτης της ημερας προεφητευσε Ζαχαριας υιος Ἰω413 δαε λεγων, Ἐν
εκεινηι τηι ημεραι ουκ εσται φως, και ψυχος και παγος εσται μιαν ημεραν· και η ημερα
εκεινη γνωστη τωι κυριωι, και ουχ ημερα και ου νυξ, και προς εσπεραν εσται φως. Ὁ δε
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

98

κυριος Ἰησους Χριστος παρεδωκε το πνευμα τηι αυτηι παρασκευηι ωραν ενατην. και
ευθεως εγενετο εις απαντα τον κοσμον σεισμος μεγας και ταφοι ηνευχθησαν και νεκροι
ανεστησαν, καθα ταις θειαις εμφερεται γραφαις· ωστε λεγειν τους Ἰουδαιους, Ἀληθως
θεου υιος ην ουτος, ον ημεις εσταυρωσαμεν. εν ταυτηι δε τηι εορτηι του πασχα συμφωνως
και οι λοιποι ευαγγελισται σταυρωθηναι τον κυριον δηλουσιν. Οι ουν Ἰουδαιοι, ινα μη
μεινηι επι του σταυρου τα σωματα εν τωι σαββατωι, επει παρασκευη ην, ην γαρ μεγαλη η
ημερα εκεινου του σαββατου, ηρωτησαν τον Πιλατον ινα κατεαγωσιν αυτων τα σκελη
και αρθωσιν. ηλθον ουν οι στρατιωται, και του μεν πρωτου κατεαξαν τα σκελη και του
αλλου ομοιως του συσταυρωθεντος αυτωι. επι δε τον Ἰησουν ελθοντες, ως ειδον αυτον
ηδη τεθνηκοτα, ου κατεαξαν αυτου τα σκελη, αλλ' εις των στρατιωτων λογχηι αυτου
την πλευραν ενυξεν, και ευθεως εξηλθεν αιμα και υδωρ, τα δυο καθαρσια του τε
βαπτισματος και της μεταληψεως των αχραντων αυτου μυστηριων. αλλως δε την
σωτηριον ταυτην επιτελουμεν εορτην μετα την εκ νεκρων αυτου αναστασιν, ητις τηι
τριτηι ημεραι μετα το σταυρω414 θηναι κατα τας θειας γραφας επιτελειται τηι ιϛʹ του
πρωτου μηνος της σεληνης· η γαρ ιδʹ ευρισκεται ουχ η αναστασις, αλλ' ο καιρος της
σωτηριωδους προσηλωσεως της εν τωι σταυρωι. και εκ τουτου φαινονται τουναντιον
Ἰουδαιοι ποιουντες· οτε γαρ εδει νηστευειν και μηδαμως πανηγυριζειν, ουτοι φαινονται
και ευφραινομενοι και εορταζοντες, ουδαμως τον καιρον της οντως του σωτηρος ημων
Ἰησου Χριστου αναστασεως εκ νεκρων ειδοτες, και εκ τουτου μηδε ταις θειαις γραφαις
επομενοι, αλλ' οικειοις τισιν εθεσιν. Ειτα θελοντες παραστησαι ως κατα το παρον
πεντακισχιλιοστον πεντακοσιοστον τεσσαρακοστον ετος γενεσεως κοσμου, αρξαμενοι
απο καʹ και αυτης του μαρτιου μηνος, ποστηι του μηνος και ποιαι ημεραι εφθασεν η ιδʹ
του πρωτου μηνος της σεληνης, ευρισκομεν τα εφλθʹ ετη ποιουντες παρα τον ιθʹ. ιθʹ ςʹ
γινονται γωʹ, ιθʹ ϟʹ γινονται αψιʹ, ιθʹ αʹ γινονται ιθʹ· λοιπον ιʹ· και ευρισκομεν κατα το
φυσει μεν ιʹ ετος της εννεακαιδεκαετηριδος, θεσει δε ιαʹ προσκειμενας επακτας καʹ.
ταυταις προστιθεμεν ιγʹ τας προ των φωστηρων, προσεληνους επτα, και γʹ τας απο καʹ
και αυτης του μαρτιου μηνος, και τοις κβʹ λεπτοις αλλα λεπτα μεʹ προσθες, ως τριτου
ετους οντος μετα το βισεκστον, και εκ των ξζʹ λεπτων λαμβανομεν μιαν, και γινονται
μδʹ· εκβα 415 λʹ· λοιπον ιδʹ. και ιδου εγνωμεν ως η ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης
εφθασεν τηι κγʹ του μαρτιου μηνος. ειτα και την ημεραν ζητουντες γνωναι, καθ' ην
εφθασεν η ιδʹ, τοις εφλθʹ προστιθεμεν το τεταρτον ατπδʹ, γινομενα ομου ϛϠκγʹ· ταυτας
παρα τον ζʹ· ζʹ Ϡʹ γινονται ϛτʹ, ζʹ πʹ γινονται φξʹ, ζʹ ηʹ νϛʹ· λοιπον ζʹ. ταυταις
προσβαλλομεν γʹ τας προ των φωστηρων και γʹ τας απο καʹ του μαρτιου μηνος· γινονται
ιγʹ· εκβα ζʹ· λοιπον ϛʹ. Και δεδεικται ως η ιδʹ κατα το παρον εφμʹ ετος της του κοσμου
γενεσεως και ιθʹ της Τιβεριου Καισαρος μοναρχιας, αρχην ειληφος απο καʹ του κατα
Ῥωμαιους μαρτιου μηνος, ινδ. δʹ, καθ' ο ο κυριος ημων Ἰησους ο Χριστος τον εκουσιον
και ζωοποιον υπεμεινε σταυρον, εφθασεν τηι κγʹ του μαρτιου μηνος και εν ημεραι
παρασκευηι. εν ημεραι δε παρασκευηι σταυρωθηναι τον κυριον διδασκουσιν τα
θεοπνευστα λογια, εν τηι του πασχα εορτηι, καθως εμπροσθεν ειρηται. τριων ουν πασχα
μετα το βαπτισθηναι τον κυριον τελεσθεντων, και εν τωι τεταρτωι ετει της του πασχα
εορτης υπερ ημων σταυρωθεντος του κυριου, δεικνυται σαφως οτι τρια ολοκληρα ετη
το σωτηριον εδιδαξεν κηρυγμα και ημερας οϛʹ, τινας μεν αυτων προ του πασχα του
πρωτου κατα το ιεʹ ετος της Τιβεριου Καισαρος μοναρχιας, τινας δε προ του κατα το
παρον ετος εφμʹ γεγονοτος σωτηριωδους 416 πασχα. οτι δε τρεις ενιαυτους κηρυξας το
ευαγγελιον ο κυριος επι τον εκουσιον και ζωοποιον ηλθε σταυρον διδασκει και
99
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Ἰγνατιος ο θεοφορος και μαρτυς, ο Ἰωαννου του θεολογου γνησιος μαθητης γεγονως,
της δε εν Ἀντιοχειαι αγιωτατης εκκλησιας επισκοπος υπο των αποστολων κατασταθεις.
εν τηι προς Τραλλιανους τοινυν επιστοληι γεγραφεν επι λεξεως ουτως. "αληθως τοινυν
εγεννησε Μαρια το σωμα θεον εχον ενοικον, και αληθως εγεννηθη ο λογος εκ της
παρθενου Μαριας, σωμα ομοιοπαθες ημιν ημφιεσμενος. αληθως γεγονεν εν μητραι ο
παντας ανθρωπους εν μητραι διαπλαττων, και εποιησεν εαυτωι σωμα εκ των της
παρθενου σπερματων, πλην οσον ομιλιας ανδρος ανευ. αληθως εκυοφορηθη, ως και
ημεις, χρονων περιοδοις, και αληθως ετεχθη, ως και ημεις. αληθως εγαλακτοτροφηθη,
και τροφης κοινης και ποτου μετεσχεν, ως και ημεις, και τρεις δεκαδας ετων
πολιτευσαμενος εβαπτισθη υπο Ἰωαννου αληθως και ου δοκησει. και γʹ ενιαυτους
κηρυξας το ευαγγελιον και ποιησας σημεια και τερατα υπο των ψευδοιουδαιων και
Πιλατου ηγεμονος ο κριτης εκριθη, εμαστιγωθη υπο δουλων, επι κοῤρης εῤραπισθη,
ενεπτυσθη, ακανθινον στεφανον και πορφυρουν ιματιον εφορεσεν, κατεκριθη,
εσταυρωθη αληθως, ου δοκησει, ου φαντασιαι, ουκ απατηι. απεθανεν αληθως, και εταφη,
και ηγερθη εκ των νεκρων." Ἰδου φανερως ο τοιουτος και τηλικουτος της εκκλησιας
διδασκαλος τρεις ενιαυτους κηρυξαι το ευαγγελιον τον σωτηρα λεγει.
417 Οι δε κατα των εορτων της αγιας του θεου καθολικης και αποστολικης
εκκλησιας γραψαι τολμησαντες τεσσαρας ενιαυτους ολοκληρους και ημερας τινας
κηρυξαι τον κυριον το ευαγγελιον απεφηναντο, εναντιουμενοι τωι ρηθεντι θεοφορωι και
μαρτυρι και ταις αγιαις γραφαις. Ὅτι δε τρεις ενιαυτους ο σωτηρ εδιδαξε το κηρυγμα
δεικνυται και εξ ετερων αναγκαιων λογων, εκ τε των ιερων ευαγγελιων και εκ των
Ἰωσηππωι τωι παρ' Ἑβραιοις σοφωι γραφεντων και εξ ων, ως προκειται, ο παρα τοις
Ἕλλησι χρονογραφος ιστορησε Φλεγων ο τας Ὀλυμπιαδας τεθεικως, λεγων, Τωι δε
τεταρτωι ετει της σβʹ Ὀλυμπιαδος εγενετο εκλειψις ηλιου μεγιστη των εγνωσμενων
προτερον· και νυξ ωραι εκτηι της ημερας εγενετο, ωστε και αστερας εν ουρανωι φανηναι,
σεισμος τε μεγας κατα Βιθυνιαν γενομενος τα πολλα Νικαιας κατεστρεψατο. ταυτα ο
δηλωθεις ανηρ. τα μεντοι ιερα ευαγγελια αρξασθαι τον κυριον φασι του σωτηριου
κηρυγματος επι Ἄννα αρχιερεως, σταυρωθηναι δε επι Καιαφα λεγουσιν. ο δε Ἰωσηππος
εν τωι ιηʹ της Ἰουδαικης Ἀρχαιολογιας γραφει τρεις αρχιερεις μετα τον Ἄνναν
γεγονεναι, Ἰσμαηλον τον του Βαφει και Ἐλεαζαρον τον του Ἀνανου υιον και Σιμωνα
τον του Καμαθει, και τοτε μετ' εκεινους τον Καιαφαν αρχιερεα γενεσθαι. ενιαυσιος δε ο
της εκαστου αρχιερωσυνης ην χρονος. εξ ων δηλον οτι τρεις ενιαυτους 418 του
Ἰσμαηλου και του Ἐλεαζαρου και του Σιμωνος ολοκληρους εκηρυξεν ο σωτηρ το
ευαγγελιον της βασιλειας, ημερας δε τινας εκ του τελους της αρχιερωσυνης του Ἄννα
και ημερας τινας εκ της αρχης της του Καιαφα αρχιερωσυνης. τηι τεσσαρεσκαιδεκατηι
ουν, ως προκειται, του πρωτου μηνος της σεληνης εσταυρωθη ο κυριος και εν ημεραι
εκτηι της εβδομαδος. Καντευθεν δεικνυται οτι καθ' ην ημεραν επλασε τον ανθρωπον
αυτος ο αληθινος θεος ημων, αυτος επι συντελειαι των αιωνων εσταυρωθη εν ημεραι
εκτηι δι' ημας τους εξ αυτου υπο την αποφασιν του θανατου δια την αμαρτιαν
γενομενους, ινα ημιν τωι οικειωι παθει την απαθειαν χαρισηται, καθα φησιν ο μεγας
Βασιλειος. και τηι ιϛʹ κατα σεληνην, εν ηι το δραγμα προσεταξεν ο θειος νομος
προσφερεσθαι απαρχην θερισμου, και προ του επελθειν δρεπανον επ' αμητον ανεστη εκ
νεκρων, απαρχη της ανθρωποτητος γενομενος ο κυριος ημων και σωτηρ ο Χριστος προ
του επελθειν το της συντελειας δρεπανον τωι κοσμωι. και καθως προδιεγραψεν εν τηι
προσφοραι του δραγματος της απαρχης, ουτως ανεστη, λυτρωσαμενος εκ φθορας την
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

100

ζωην ημων, εν ηι προσηνεγκεν το δραγμα της απαρχης του ημετερου φυραματος τωι θεωι
και πατρι την εξ αναστασεως των νεκρων απαρχην κατα τας υπ' αυτου περι εαυτου
προῤρηθεισας γραφας. Ἐκ ταυτης δε της ημερας, τουτεστιν της ιϛʹ και αυτης του 419
πρωτου μηνος, αριθμειν τας νʹ ημερας της πεντηκοστης ο θειος παρεκελευσατο νομος.
και τηι τεσσαρακοστηι ημεραι της αναστασεως αυτου ο κυριος ημων. Ἰησους ο Χριστος
ανεληφθη εις τους ουρανους τηι τριτηι του αρτεμισιου μηνος εν ημεραι πεμπτηι της
εβδομαδος, και καθως γεγραπται, Ἀναστηθι, κυριε, εις την αναπαυσιν σου συ και η
κιβωτος του αγιασματος σου. και ο αγιος Ἀθανασιος ερμηνευων τον ρλαʹ ψαλμον
εγραψεν ουτως· "Ἀναστηθι, κυριε, εις την αναπαυσιν σου· την εις ουρανους αναληψιν
επισπευδουσιν αυτου. Συ και η κιβωτος του αγιασματος σου την αγιαν αυτου σαρκα
φησι· μετ' αυτης γαρ ανεληφθη. ου γαρ αποσαρκουται εις τους αγηρατους αιωνας των
αιωνων." Μετα δε την αναληψιν του κυριου ημων Ἰησου Χριστου και την αποβολην
του εθνους των Ἰουδαιων, οσοι της του δεσποτου Χριστου κλησεως δι' οικτον
φιλανθρωπιας γεγοναμεν αξιοι, το σκιωδες πασχα ουκετι επετελεσαμεν· παρηλθε γαρ η
σκια του νομου της χαριτος επελθουσης. και τηι ιγʹ του ρηθεντος αρτεμισιου μηνος εν
ημεραι κυριακηι, αυτηι τηι πεντηκοστηι ημεραι της σωτηριωδους αναστασεως, επεδημησε
τοις αποστολοις εν πυριναις γλωσσαις το πνευμα το αγιον, και εκαθισεν εφ' ενα
εκαστον αυτων. πλησθεντες δε οι αποστολοι πνευματος αγιου ηρξαντο κηρυσσειν το
ευαγγελιον της βασιλειας. εξ ης κανονιζοντες την δια την ημετεραν σωτηριαν
γενομενην αναστασιν εν τηι αγιαι κυριακηι, εορταζομεν το εκκλησιαστικον κηρυγμα ηʹ
ημερας, 420 ως φησιν ο αγιος Ἰωαννης. και εκ τουτου του ενιαυτου ηρξαμεθα ημεις οι
χριστιανοι εορταζειν την ζωοποιον αναστασιμον εορτην του κυριου και δεσποτου Ἰησου
Χριστου του αληθινου θεου ημων, ωι η δοξα εις τους αιωνας. αμην. Εισιν δε και οι
επισημοι των αποστολων γεγονοτες μετα τους προγεγραμμενους ιβʹ μαθητας του
κυριου κατα το ιεʹ ετος της Τιβεριου Καισαρος μοναρχιας, οιτινες μετα την εις ουρανους
αναληψιν του κυριου, και αυτοι εισιν οιδε. νζʹ. Βαρναβας. νηʹ. Μαρκος ο ευαγγελιστης.
νθʹ. Σιλας. ξʹ. Λουκας ο ιατρος και ευαγγελιστης γενομενος, περι ου Παυλος εν τηι προς
Κολοσσαεις εμνημονευσεν επιστοληι. ξαʹ. Τιμοθεος. ξβʹ. Σιλουανος. ξγʹ. Τιτος. Εισιν δε
και οι κατασταθεντες διακονοι μετα την εις ουρανους αναληψιν του κυριου ζʹ. ξδʹ.
Στεφανος ο πρωτος μαρτυς του κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ος και ανηιρεθη
λιθοβοληθεις υπο Ἰουδαιων. ξεʹ. Φιλιππος. ξϛʹ. Προχωρος. ξζʹ. Νικανωρ. ξηʹ. Τιμων. 421
ξθʹ. Παρμενιων. οʹ. Νικολαος. Ουτοι παντες γεγονασιν συνεκδημοι τοις αποστολοις μετα
την του κυριου εις ουρανους αναληψιν. Ειτα εχειροτονηθησαν επισκοποι, πρωτος εν
Ῥωμηι Πετρος, εν Ἀλεξανδρειαι Μαρκος ο ευαγγελιστης, εν Ἱεροσολυμοις Ἰακωβος ο
αδελφος του κυριου, εν Ἀντιοχειαι ο προειρημενος αποστολος Πετρος. περι δε των
προγεγραμμενων οʹ μαθητων των μετα τους ιβʹ τους προτεταγμενους ιστορει Κλημης ο
συγγραφευς εν τηι πεμπτηι των Ὑποτυπωσεων. Εισιν δε και αι παρακολουθησασαι τοις
αποστολοις αγιαι γυναικες μετα την εις ουρανους αναληψιν του κυριου, περι ων
επιστελλων Παυλος εμνημονευσεν, Φοιβη, Τρυφωσα, Ευνικη μητηρ του αποστολου
Τιμοθεου, Πρισκα, Περσις, Πρισκα, Μαρια, Ἰουλια, Κλαυδια, Ἰουνια, Πρισκιλλα, Ἀπφια,
Τρυφαινα, Λωις, μαμμη Τιμοθεου του αποστολου. Περι της γεννησεως του κυριου ημων
Ἰησου Χριστου του αληθινου θεου ημων και του παναγιου αυτου βαπτισματος και του
σωτηριου αυτου πασχα συντομος διηγησις Ἡ καθολικη γεννησις του κυριου ημων
Ἰησου Χριστου του αληθινου θεου εστιν αυτη. 422 Ἐγεννηθη χοιακ κηʹ ωραι ζʹ της
νυκτος. εβαπτισθη τυβι 422 Ἐγεννηθη χοιακ κηʹ ωραι ζʹ της νυκτος. εβαπτισθη τυβι ιαʹ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

101

ωραι ιʹ της ημερας υπο Ἰωαννου εν τωι Ἰορδανηι ποταμωι, και ο Ἰορδανης ανεποδισεν εις
τα οπισω. Ειπεν δε ο κυριος τωι Ἰωαννηι, Ειπον τωι Ἰορδανηι, Στηθι, ο κυριος ηλθεν προς
ημας. και ευθεως εστησαν τα υδατα. τοτε ο Ἰωαννης προσεκυνησεν αυτωι λεγων, Ἐγω
χρειαν εχω υπο σου βαπτισθηναι, και συ ερχηι προς με. και ειπεν αυτωι ο κυριος, Ἄφες
αρτι, δει γενεσθαι τουτο. τοτε καταβαντων αυτων επι το υδωρ ανεκοχλασαν τα υδατα,
ωσπερ κεκερασμενον υδωρ. και οτε ανεβη εκ του υδατος, ευθεως ανευχθη ο ουρανος,
και ηλθεν το πνευμα το αγιον ως περιστερα πυροειδης· και φωνη μεγαλη ηκουσθη ως
φωνη βροντης, λεγουσα, Ουτος εστιν ο υιος μου ο αγαπητος, εν ωι ηυδοκησα. εμεινεν δε
ο Χριστος συν ημιν εν 422 τωι κοσμωι θεραπευων πασαν νοσον και πασαν μαλακιαν ετη
λγʹ και μηνας γʹ. εν δε τωι λδʹ ετει εκρατηθη και εσταυρωθη φαμενωθ κθʹ, ημεραι της
σεληνης ιδʹ, παρασκευης ουσης. ανεστη δε εν τριημερωι φαρμουθι αʹ, κυριακης ουσης,
σεληνης ιϛʹ, ωραι θʹ της νυκτος. ανεληφθη παχων ιʹ ωραι θʹ της ημερας. σγʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. εʹ. ιθʹ. υπ. Ἀρουντιου και Ἀενοβαρβου. 423 Ἐν τωι κʹ ετει της Τιβεριου βασιλειας,
αρχην ειληφοτι απο της καʹ και αυτης του κατα Ῥωμαιους μαρτιου μηνος της παρουσης
πεμπτης ινδικτιωνος, εικοστωι πεμπτωι ετει της οκτωκαιεικοσαετηριδος του ηλιου και
δωδεκατωι της εννεακαιδεκαετηριδος της σεληνης και των προκειμενων υπατων,
ευρεθεισης της ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης τηι ιαʹ του κατα Ῥωμαιους απριλιου
μηνος, εν ημεραι εκτηι της εβδομαδος, καθα δια των προκειμενων μεθοδων ευρισκομεν,
εορτασαν πρωτον πασχα οι αγιοι αποστολοι μετα την εις ουρανους αναληψιν του
κυριου, την αγιαν δ' αυτου αναστασιν τηι ιγʹ ξανθικου μηνος. αυτοι ουν πρωτως, ως
ειρηται, κατα το παρον ετος επιτελεσαντες παρεδωκαν ταις αγιαις του θεου εκκλησιαις
καθ' εκαστον ενιαυτον επιτηρειν την ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης μετα επιβασιν
της ημερας, καθ' ην η εαρινη ισημερια γινεται, τουτεστιν την καʹ του κατα Ῥωμαιους
μαρτιου μηνος. πασης αμφιβολιας αμετοχος ο λογος τους τε μεγαλους φωστηρας εν τηι
του κοσμου καταβοληι μετα γʹ ημεραν γεγενησθαι και τον μυστικον του κυριου μετα των
μαθητων δειπνον εν τωι του παθους καιρωι προ γʹ ημερων της αγιας αναστασεως
επιτελεσθηναι. καλως ωρισθη προ ιαʹ καλανδων απριλιων πασχα επιτελειν, μη εξειναι
δε μηδε πριν της προ ιαʹ 424 καλανδων απριλιων μηδε μετα την προ ζʹ καλανδων μαΐων
πασχα εορτασαι. ουτω τοινυν ταις δηλωθεισαις απο της προ ιαʹ καλανδων απριλιων
μεχρι της προ ζʹ καλανδων μαΐων ημεραις κανονιστεον. και εαν εν κυριακηι φθασηι η ιδʹ
της σεληνης, εις την επιουσαν κυριακην οι της καθολικης του Χριστου εκκλησιας
μαθηται το πασχα τελουμεν, ινα μη μετα των Ἰουδαιων εορτασωμεν. ει δε εν δευτεραι
τυχον η τριτηι η τετραδι η πεμπτηι η παρασκευηι η σαββατωι, καθως εν τοις εμπροσθεν
ειρηται, η ιδʹ φθασηι του φεγγους, εις την προιουσαν κυριακην ημεις οι Χριστιανοι
τελουμεν το πασχα, επεκτεινομενης δηλαδη της ποσταιας του φεγγους δια την της
κυριακης ημεραν. Τινες δε κατα των εν ταις ανα πασαν την υφ' ηλιωι αγιαις του θεου
εκκλησιαις τελουμενων εορτων ου μονον γλωσσας αλλα δη και χειρας κινησαι
τολμησαντες ουκ ωκνησαν και εν τουτωι την αγιαν του θεου εκκλησιαν επισκηψαι,
διοτι την σεπτην της εκ νεκρων αναστασεως Χριστου του θεου ημων εορτην πασχα
προσαγορευει, αγνοησαντες, ως εοικεν, το δια της λεξεως ταυτης δηλουμενον. οπερ γαρ
τηι ελλαδι φωνηι λεγεται διαβασις και εκβασις και υπερβασις, τουτο τηι Ἑβραιων γλωσσηι
φασοχ, ηγουν πασχα, ονομαζεται. Ἀναγκαιως ουν η του θεου εκκλησια ου μονον το
παθος του κυριου, αλλα δη και την αναστασιν αυτου πασχα προσαγο425 ρευει. δια γαρ
του παθους του κυριου και της αναστασεως αυτου διαβασιν και εκβασιν και υπερβασιν η
των ανθρωπων φυσις ειληφεν του εχοντος το κρατος του θανατου, αυτου τε του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

102

θανατου και του ᾅδου και της φθορας. ει γαρ ο θανατος του Χριστου τουτο ημιν
εδωρησατο, πολλωι μαλλον η αναστασις αυτου, οτε ανεστη εκ νεκρων, απαρχη των
κεκοιμημενων, μηκετι μελλων υποστρεφειν εις διαφθοραν. θανατος γαρ ουκετι
κυριευει κατα την των θειων αποστολων διδασκαλιαν. ∆οκουσι δε μοι οι κατηγορησαι
της εκκλησιας εν τουτωι τολμησαντες παρανοησαι την εκ του Λευιτικου μαρτυριαν, εν ηι
φησιν ο νομοθετης, Και τηι ιδʹ του αʹ μηνος ανα μεσον των εσπερινων πασχα τωι κυριωι.
και εν τηι ιεʹ του μηνος τουτου εορτη αζυμων τωι κυριωι ζʹ ημερας εδεσθε αζυμα, και η
ημερα η αʹ κλητη αγια εσται υμιν, ομοιως και η ημερα η εβδομη κλητη αγια εσται υμιν.
αλλα τους μεν Ἰσραηλιτας πασχα προσαγορευειν την ιδʹ μονον ο νομοθετης προσταττει,
επειδη εν αυτηι τηι ημεραι κατα θειον προσταγμα τον αμνον προς εσπεραν εθυσαν, και τωι
αιματι αυτου τους σταθμους και τας φλιας εχρισαν, και τα κρεα εν αυτηι τηι νυκτι
εφαγον, και ουτω μεσουσης της νυκτος, καθως γεγραπται, διερχομενος ο θεος εν γηι
Αιγυπτου παταξαι τα πρωτοτοκα των Αιγυπτιων, θεασαμενος το αιμα, τους μεν υιους
Ἰσραηλ εσκεπασεν, παρελθων αυτων την θυραν 426 και μη αφεις τον ολοθρευοντα
παταξαι τινα εξ αυτων. Αιγυπτιοις δε την φθοραν εναπεσκηψεν και τα πρωτοτοκα
αυτων ανειλεν· και ουτω μετα το μεσονυκτιον τους υιους Ἰσραηλ εξηγαγεν εξ
Αιγυπτου. γεγραπται γαρ εν τηι ιεραι βιβλωι της Ἐξοδου επι λεξεως ουτως. "εκαλεσεν δε
Μωυσης πασαν την γερουσιαν Ἰσραηλ, και ειπεν προς αυτους, Ἀπελθατε, λαβετε υμιν
αυτοις προβατον κατα συγγενειας υμων, και θυσατε το πασχα· ληψεσθε δε δεσμην
υσσωπου, και βαψαντες απο του αιματος του εις την θυραν καθιξετε της φλιας, και επ'
αμφοτερων των σταθμων απο του αιματος ο εστι παρα την θυραν· υμεις δε ουκ
εξελευσεσθε εκαστος την θυραν του οικου αυτου εως πρωι. και παρελευσεται κυριος
παταξαι τους Αιγυπτιους, και οψεται το αιμα επι της φλιας και επ' αμφοτερων των
σταθμων· και παρελευσεται κυριος την θυραν, και ουκ αφησει τον ολοθρευοντα
εισελθειν εις τας οικιας υμων παταξαι. και φυλαξασθε το ρημα τουτο νομιμον σεαυτωι
και τοις υιοις σου εως αιωνος. εαν δε εισελθητε εις την γην, ην δωι κυριος υμιν, καθοτι
ελαλησε, και φυλαξετε την λατρειαν ταυτην. και εσται, εαν λεγωσι προς υμας οι υιοι
υμων, Τις η λατρεια αυτη; και ερειτε αυτοις, Θυσια το πασχα τουτο κυριου, ος εσκεπασε
τους οικους των υιων Ἰσραηλ εν γηι Αιγυπτου, ηνικα επαταξε τους Αιγυπτιους, τους δε
οικους ημων εῤρυσατο. και κυψας ο λαος προσεκυνησεν. και 427 παλιν, Ἐαν ερωτησηι σε
ο υιος σου μετα ταυτα λεγων, Τι τουτο; ερεις αυτωι οτι Ἐν χειρι κραταιαι εξηγαγεν ημας
κυριος εκ γης Αιγυπτου εξ οικου δουλειας· ηνικα δε εσκληρυνε Φαραω εξαποστειλαι
ημας, απεκτεινε παν πρωτοτοκον εν γηι Αιγυπτου απο προτοτοκων ανθρωπων εως
πρωτοτοκων κτηνων. και εσται εις σημειον επι της χειρος σου και ασαλευτον προ
οφθαλμων σου. εν γαρ χειρι κραταιαι εξηγαγε με κυριος εξ Αιγυπτου." τουτων ουτως
υπο της θεοπνευστου γραφης ειρημενων εικοτως αρα εκεινην την ημεραν μονον πασχα
οι υιοι Ἰσραηλ προσηγορευον, την δε ιεʹ και τας μετα αυτην ϛʹ ημερας εορτην αζυμων.
οθεν την εβραΐδα γλωσσαν εις την ελληνιδα φωνην μεταβαλλοντες διαβατηρια και
υπερβασια την εορτην ταυτην εκαλουν, ως εστιν τουτο γνωναι εκ τε των θεοφορων της
εκκλησιας διδασκαλων και εκ των παρ' Ἑβραιοις σοφων, Φιλωνος λεγω και Ἰωσηπου. η
δε του θεου εκκλησια ου μονον το παθος και θανατον του Χριστου αλλα και την
αναστασιν αυτου πασχα ονομαζει αναγκαιως δια την ρηθεισαν αιτιαν, ει και εν
οιαδηποτε ημεραι των επτα ημερων των μετα την ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης
ευρεθειη αυτη, λεγω δε η αναστασις, εορταζομενη. οθεν Βασιλειος ο μεγας, ο Καισαρειας
Καππαδοκιας επισκοπος γεγονως, εν τωι λογωι τωι προτρεπτικωι εις το βαπτισμα μεγαληι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

103

τηι φωνηι κηρυττει βοων, Πας μεν ουν χρονος ευκαιριαν εχει προς την δια του
βαπτισματος 428 σωτηριαν, καν νυκτα ειπηις καν ημεραν καν ωραν καν στιγμην χρονου
καν το βραχυτατον· πολλωι δε δηπου εικος επιτηδειοτερον ειναι τον οικειοτατον. τι δ'
αν γενοιτο της ημερας του πασχα συγγενεστερον προς το βαπτισμα; η μεν γαρ ημερα
μνημοσυνον εστιν αναστασεως, το δε βαπτισμα δυναμις εστι προς την αναστασιν. εν
τοινυν τηι αναστασιμωι της αναστασεως την χαριν υποδεξωμεθα. και Γρηγοριος δε ο
θεολογος εν τωι εις το πασχα λογωι, ου η αρχη, Ἐπι της φυλακης μου στησομαι, φησιν ο
θεσπεσιος Ἀμβακουμ, τα παραπλησια διδασκει, γραφων ωδε πως· Πασχα κυριου, πασχα,
και παλιν ερω, πασχα, τιμη της αγιας τριαδος. αυτη εορτων ημιν εορτη και πανηγυρεων
πανηγυρις, τοσουτον υπεραιρουσα ου τας ανθρωπικας μονον και χαμαι ερχομενας αλλ'
ηδη και τας αυτου Χριστου και επ' αυτωι τελουμενας, οσον αστερος ηλιος. καλη μεν ουν
και η χθες ημιν λαμπροφορια και φωταγωγια, ην ιδιαι τε και δημοσιαι συνεστησαμεθα
παν γενος ανθρωπων μικρου και αξια πασα, δαψιλει τωι πυρι την νυκτα
καταφωτιζοντες, και του μεγαλου φωτος αντιτυπος, οσον τε ουρανος ανωθεν
φρυκτωρει κοσμον ολον αυγαζων τοις παρ' εαυτου καλλεσι και οσον υπερουρανιον εν
τε αγγελοις τηι πρωτηι φωτεινηι φυσει μετα την πρωτην το εκειθεν καταυγαζεσθαι και
οσον εν τηι τριαδι, παρ' ης φως απαν συνεστηκεν εξ αμερι429 στου φωτος μεριζομενον
και τεμνομενον. καλλιων δε η σημερον και περιφανεστερα, οσον χθες μεν προδρομον
ην του μεγαλου φωτος ανισταμενον το φως και οιον ευφροσυνη τις προεορτιος.
σημερον δε την αναστασιν αυτην εορταζομεν ουκετι ελπιζομενην, αλλ' ηδη
γεγενημενην και κοσμον ολον εαυτηι συναγουσαν. Ἐκ των ιερων τοινυν και
θεοπνευστων λογιων και των οσιων της εκκλησιας διδασκαλων ταυτα σαφως
διδαχθεντες μετα παῤρησιας οι της αγιας καθολικης και αποστολικης εκκλησιας
λεγωμεν, Το πασχα ημων υπερ ημων ετυθη και ανεστη Χριστος. και πασχα ονομαζομεν,
ως ανωτερω ειρηται, τον θανατον του κυριου και την αναστασιν. Ειτα γνωναι
βουλομενοι και την ιδʹ του πρωτου μηνος της σεληνης το ποτε εφθασεν αυτη, τα εφμʹ
ετη ποιουμεν παρα τον ιθʹ. ιθʹ ςʹ γωʹ· ιθʹ ϟʹ γινονται αψιʹ· ιθʹ μια γινονται ιθʹ· λοιπον ιαʹ.
το οιν ιαʹ ετος της κατα φυσιν εννεακαιδεκαετηριδος εχει προσκειμενην επακτην μιαν·
ταυτηι προστιθεμεν ιγʹ τας προ των φωστηρων, ζʹ τας προσεληνους και ιαʹ τας απο καʹ
του μαρτιου μηνος, απριλιου ιβʹ· γινονται μδʹ· εκβα λʹ· λοιπον ιδʹ. και εγνωμεν ως εις ιδʹ
του πρωτου μηνος της σεληνης κατα το παρον ετος εφθασεν τηι ιβʹ του απριλιου μηνος.
ειτα γνωμεν και ποιαι ημεραι της εβδομαδος εφθασεν αυτη· τοις εφμʹ ετεσιν προστιθε430
μεν το δʹ ατπεʹ· γινονται ϛϠκεʹ. ταυτας εις ζʹ· ζʹ Ϡʹ ϛτʹ· ζʹ πʹ γινονται φξʹ· ζʹ θʹ γινονται
ξγʹ· λοιπον δε δυο. ταυταις προσθες γʹ τας προ των φωστηρων και ιαʹ τας απο καʹ
μαρτιου και ιβʹ απριλιου· γινονται κηʹ· εκβα ζʹ γʹ· γινονται καʹ· λοιπον ζʹ. εφθασεν ουν η
ιδʹ κατα το παρον ετος εν ημεραι σαββατου. Τουτωι τωι δευτερωι ετει της εις ουρανους
αναληψεως του κυριου Φιλιππος ο αποστολος τον ευνουχον Κανδακης της βασιλισσης
Αιθιοπων απαρχην της των εθνων κλησεως τωι του Χριστου κηρυγματι υπηγαγετο. Τωι
αυτωι ετει πρωτος των κατα την Παλαιστινην Καισαρειαν Κορνηλιος συν ολωι τωι οικωι
αυτου δι' επιφανειας θειας, υπουργιαι δε Πετρου του αποστολου, την εις Χριστον πιστιν
κατεδεξατο. Ἰνδ. ϛʹ. κʹ. υπ. Γαλβα και Συλλου. Ἀγριππας υιος Ἡρωδου του βασιλεως
κατηγορος Ἡρωδου του τετραρχου αφικομενος εν Ῥωμηι δεσμειται υπο Τιβεριου. Ἰνδ. ζʹ.
καʹ. υπ. Γαλλου και Νοννιανου. Ἐπι τουτων των υπατων Ποντιος Πιλατος περι του
Χριστου και του χριστιανων δογματος εκοινωσατο Τιβεριωι Καισαρι, κακεινος τηι
συγκλητωι Ῥωμης. της δε μη προσιεμενης, Τιβε431 ριος θανατον ηπειλησεν τοις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

104

χριστιανοκατηγοροις, ως ιστορει Τερτυλλιανος ο Ῥωμαιος. Ἰνδ. ηʹ. κβʹ. υπ. Λελιανου
και Πλαυτου. Τεταρτωι ετει της εις ουρανους αναληψεως του κυριου Πετρος ο
αποστολος απο Ἱεροσολυμων εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι τον λογον του θεου εδιδασκεν,
και την χειροτονιαν της επισκοπης δεξαμενος εκεισε εαυτον ενεθρονισεν, πεισθεις τοις
απο Ἰουδαιων γενομενοις χριστιανοις· και τους εξ εθνων πιστους ουκ εδεξατο ουδε
ηγαπα, αλλ' ουτως εασας αυτους εξηλθεν εκειθεν. σδʹ Ὀλυμπιας. Ὁ βασιλευς Τιβεριος
τελευται ιδιωι θανατωι εν τωι παλατιωι Ῥωμης, απαις και αγυναιος, ων ετων οʹ. Ῥωμαιων
τεταρτος εβασιλευσεν Γαιος Γαλλος Καισαρ ετη δʹ. ομου εφμηʹ. Ἰνδ. θʹ. αʹ. υπ.
Προκουλου και Νιπρινου. Γαιος Καισαρ αμα εβασιλευσεν, Ἡρωδην εξωρισεν δια
Ἡρωδιαδα, ως φησιν Ἰωσηππος, και Ἀγριππαν λυσας των δεσμων βασιλεα των
Ἰουδαιων κατεστησεν. ουτος εστιν Ἡρωδης ο Ἰακωβον ανελων, ο εις τας πραξεις
λαλουμενος, ο σκωληκοβρωτος γεγονως· οστις εβασιλευσεν ετη ζʹ, Γαΐου μεν δʹ,
Κλαυ432 διου δε του μετ' αυτον Γαιον ετη γʹ, ως αναγραφεται Ἰωσηππος. Ἰνδ. ιʹ. βʹ. υπ.
Ἰουλιανου και Ἀσπερνατου. Ποντιος Πιλατος ο επι του σωτηρος ποικιλαις περιπεσων
συμφοραις αυτοχειρ εαυτου γινεται, της θειας, ως εοικε, δικης ουκ εις μακραν αυτον
μετελθουσης, ως ιστορουσιν οι τα Ῥωμαικα περι αυτου και Ἑλληνων γραψαντες, οι και
τας Ὀλυμπιαδας αμα αυτοις αναγραψαμενοι. Ἰνδ. ιαʹ. γʹ. υπ. Κλαυδιου Καισαρος και
Κερσιανου. Ἐπι τουτων των υπατων Πετρος ο αγιος αποστολος πρωτος την εκκλησιαν
Ἀντιοχειας θεμελιοι. Τωι αυτωι ετει Μαρκος ο ευαγγελιστης Αιγυπτιοις και
Ἀλεξανδρευσιν επιδημησας ευαγγελιζεται τον Χριστου λογον, εκκλησιας τε πρωτος επ'
αυτης Ἀλεξανδρειας συνεστησατο και προεστη αυτων ετη κβʹ. Ἰνδ. ιβʹ. δʹ. υπ. Κλαυδιου
Καισαρος το βʹ μονου. Ἐπι τουτου του Γαΐου Φιλων εγνωριζετο ο ιστοριογραφος. ουτος
ιστορει τα κατα Γαιον συμβαντα τοις Ἰουδαιοις. Ἐπι των προκειμενων υπατων Γαιος
Γαλλος εσφαγη εν τωι παλατιωι Ῥωμης υπο των ιδιων σπαθαριων των κουβικουλαριων
ευνουχων κατα γνωμην της συγκλητου, ων ετων λθʹ. 433 σεʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων εʹ
εβασιλευσεν Κλαυδιος ετη ιδʹ ομου εφξβʹ Ἰνδ. ιγʹ. αʹ. υπ. Κλαυδιου Καισαρος το γʹ και
Ἀντωνινου. Τουτωι τωι πρωτωι ετει Κλαυδιου ο αγιος Στεφανος μαρτυρει, και ην Παυλος
ευδοκων τηι αναιρεσει αυτου. ουτος Στεφανος ο της νεας διαθηκης πρωτομαρτυρ και
πρωτοδιακονος, ο τον μεγαν Παυλον ετι ζηλωτην υπαρχοντα του νομου φονεα ιδιον
κεκτημενος, ο μονος μετα πασης συναγωγης αγωνιζομενος, ο τον αγωνοθετην προς την
θεαν διαναστησας, ουτος ο θεωρων τους ουρανους διηνοιγμενους και τον υιον του
ανθρωπου εστωτα εκ δεξιων του θεου. πασης γαρ της θειας γραφης καθημενον
λεγουσης, ουτος εστωτα ειδεν· η γαρ σφοδροτης του αγωνος επι την θεαν τον
αγωνοθετην εξανεστησεν, οθεν και παρ' αυτου προτρεπομενος αφιεναι εις εκεινην την
δοξαν ηυχετο τοις αυτον λιθαζουσι λεγων, Κυριε, μη στησηις αυτοις την αμαρτιαν
ταυτην, αλλα συ αυτος δεξαι το πνευμα μου. Ἰδου και ουτος τα αυτα τοις αλλοις και
ειδεν και κηρυττει, ως εις τον ουρανον εστιν ο Χριστος ο της δευτερας καταστασεως
αρχηγος, ον παρακαλει και αυτον αυτοθι δεξασθαι. Ἰνδ. ιδʹ. βʹ. υπ. Κλαυδιου Καισαρος
το δʹ και Λαργου.
434 Τουτωι τωι ετει Παυλος την εκκλησιαν διωκων πηρουται εν τηι οδωι, και
ερχεται χειραγωγουμενος εις ∆αμασκον, και εκει αναβλεπει και βαπτιζεται υπο
Ἀνανιου, καθως ταις Πραξεσιν εμφερεται. και απο ∆αμασκου απηλθεν εις Ἀραβιαν, και
παλιν υπεστρεψεν εις ∆αμασκον, ως γραφει Γαλαταις. Ἰνδ. ιεʹ. γʹ. υπ. Κλαυδιου
Καισαρος το εʹ και Βιτελλιου. Τουτωι τωι ετει Παυλος φυγων απο ∆αμασκου δια του
τειχους ανηλθεν εις Ἱεροσολυμα, και ταυτην την αναβασιν γραφει Γαλαταις. επειτα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

105

μετα τρια ετη ανηλθεν εις Ἱεροσολυμα ιστορησαι Πετρον. ταυτα τα τρια ετη ιστορει,
ουχι τους ιδιους χρονους αριθμων· ακμην γαρ εις αποστολην κληθεις ουκ ην ουτε αυτος
ουτε Βαρναβας, αλλ' ουτε Ἡρωδης ουπω ην αποθανων, ως τα κατα μερος των Πραξεων
δηλοι. Βαρναβας δε επιλαβομενος αυτον ηγαγεν προς τους αποστολους, και ουχ ευρεν,
ει μη Πετρον και Ἰακωβον τον αδελφον του κυριου, ως γραφει Γαλαταις, και διηγησατο
αυτοις πως εν τηι οδωι ειδεν τον κυριον. ιδου δηλον εστιν οτι ταυτα τα τρια ετη ιστορει,
και οτι ελαλησεν αυτωι, και πως εν ∆αμασκωι επαῤρησιασατο εν τωι ονοματι του Ἰησου,
ως περιεχουσιν αι Πραξεις. επιγνοντες δε οι αδελφοι την επιβουλην των Ἰουδαιων, οτι
ανελειν αυτον θελουσιν, εξεπεμψαν αυτον εις Ταρσον, και ευρων αυτον Βαρναβας
φερει 435 εις Ἀντιοχειαν, και ποιουσι τον τριτον χρονον Κλαυδιου εν Ἀντιοχειαι. φασι
γαρ αι Πραξεις, Ἐξηλθεν Βαρναβας αναζητησαι Σαυλον, και ευρων ηγαγεν εις
Ἀντιοχειαν. εγενετο δε αυτον εκει ενιαυτον ολον συναχθηναι εν τηι εκκλησιαι. ως ουν
προεφην, ολον τον τριτον χρονον πληρουσιν εις Ἀντιοχειαν· εις τουτον γαρ τον τριτον
χρονον Ἄγαβος τον λιμον προφητευων, ως φασιν αι Πραξεις. εν ταυταις δε ταις ημεραις
κατηλθον απο Ἱεροσολυμων προφηται εις Ἀντιοχειαν. αναστας δε εις εξ αυτων,
ονοματι Ἄγαβος, εσημαινε δια του πνευματος λιμον μεγαν, ητις εγενετο επι Κλαυδιου·
και ευθεως επιφερει, Κατ' εκεινον δε τον καιρον επεβαλεν Ἡρωδης ο βασιλευς τας
χειρας κακωσαι τινας των απο της εκκλησιας· και ανειλεν Ἰακωβον τον αδελφον
Ἰωαννου μαχαιραι, και Πετρον εβαλεν εν φυλακηι. και ταυτα ποιησας θνησκει ευθεως
Ἡρωδης σκωληκοβρωτος γενομενος, Ἰωσηππου λεγοντος επτα χρονους βασιλευσαι τον
Ἡρωδην. Ἰνδ. αʹ. δʹ. υπ. Κρισπου και Ταυρου. Τουτωι τωι ετει εκλεγονται Βαρναβας και
Παυλος εις αποστολην, καθως αι Πραξεις περιεχουσιν. σϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. εʹ. υπ.
Ουεννικιου και Κορβινου.
436 Τουτωι τωι πεμπτωι ετει Κλαυδιου προχειροτονηθεις Παυλος εισηλθεν εις
Ἀντιοχειαν την μεγαλην, και μαθων περι του αγιου Πετρου πανταχου το σκανδαλον
περιειλεν, και παντας εδεξατο και ηγαπα, προτρεψαμενος παντας, καθως συνεγραψαντο
τα περι τουτου Κλημης και Τατιανος οι χρονογραφοι. εισηλθεν δε και εις Κυπρον και εις
Σελευκειαν και εις αλλας πολεις, διδασκων τον λογον του θεου. Ἰνδ. γʹ. ϛʹ. υπ.
Ἀσιατικου και Σιλανου. Ἐπι τουτων των υπατων ανηλθεν παλιν εις Ἱεροσολυμα
Παυλος, οθεν γραφει Γαλαταις περι ταυτης της αναβασεως ουτως· "δια ιδʹ ετων παλιν
ανηλθον εις Ἱεροσολυμα." και ο ειπεν Παλιν, δηλονοτι ετερα εστιν αναβασις αυτη· τωι
ειπειν αυτον ∆ια ιδʹ ετων δοκει μοι τους χρονους των αποστολων τους απο της
αναληψεως αριθμειν αυτον. απο γαρ της αναληψεως του κυριου εως ταυτης της
αναβασεως πληρουνται των αποστολων ετη ιδʹ, μηνες ιʹ. και ει μη τουτο δωμεν,
ευρεθησεται ο χρονος αφ' ου εβαπτισθη και ανεβλεψεν, ως περιεχουσιν αι Πραξεις, ετη
δʹ. και τουτο ου μονον καθως αι Πραξεις φερουσιν, αλλα και Ἰωσηππος, λεγων τρια ετη
Κλαυδιου ζησαι τον Ἡρωδην, και ευθεως μετα την τελευτην Ἡρωδου κληθηναι Παυλον
και Βαρναβαν εις αποστολην, τουτεστιν τεταρτου χρονου Κλαυδιου, 437 ως αι Πραξεις
δηλουσιν. και ου ταυτα μονον πεισουσιν τινα, αλλα και ευρεθησεται ολος ο χρονος της
διδασκαλιας Παυλου αφ' ου εισηλθεν εις αποστολην ετη θʹ εως ου εβληθη εις φυλακην
υπο Φηλικος, μελλων εις Ῥωμην επι Νερωνος εκπεμπεσθαι, ως τα εφεξης των Πραξεων
δηλοι και οι χρονοι της βασιλειας Κλαυδιου. παλιν μετεπειτα ελθων εις Ἱεροσολυμα
μετα Βαρναβα, και ευρων Πετρον και τους λοιπους αποστολους αμα Ἰακωβωι τωι
αδελφωι του κυριου, γραφουσιν επιστολην οι αποστολοι εις Ἀντιοχειαν της Συριας,
θεμελιουντες την αυτων εκκλησιαν, και διακονουσι την επιστολην εις Ἀντιοχειαν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

106

αυτος Παυλος και Βαρναβας, ως δηλουσιν αι Πραξεις. εκ τουτου δεικνυται οτι και τας
καθολικας αυτων οι αποστολοι τοτε γραφουσιν προ της διασπορας αυτων, ει και Πετρος
μονος απο Ῥωμης γραφει, ως τινες ιστορουσιν, αλλα και Ματθαιος πρωτος εκει εις τα
Ἱεροσολυμα γραφει το ευαγγελιον, ως λεγει ο Χρυσοστομος. οιμαι δε * * * 438 * * * και
αποστειληι τον προκεχειρισμενον υμιν Ἰησουν Χριστον, ον δει ουρανον μεν δεξασθαι
αχρι χρονων αποκαταστασεως παντων, ων ελαλησεν ο θεος δια στοματος παντων των
αγιων απ' αιωνος αυτου προφητων. και μεμνηται της χρησεως Μωυσεως το Προφητην
υμιν αναστησει κυριος ο θεος· και παλιν επιφερει, Και παντες δε οι προφηται απο
Σαμουηλ και των καθεξης, οσοι ελαλησαν και κατηγγειλαν τας ημερας ταυτας. υμεις
εστε υιοι των προφητων και της διαθηκης ης διεθετο ο θεος προς τους πατερας υμων,
λεγων προς Ἀβρααμ, Και εν τωι σπερματι σου ενευλογηθησονται πασαι αι πατριαι της
γης. υμιν πρωτον ο θεος αναστησας τον παιδα αυτου απεστειλεν αυτον ευλογουντα
υμας εν τωι αποστρεφειν εκαστον απο των πονηριων υμων. τουτοις πασι μαρτυρει και ο
μακαριτης Πετρος, ωσπερ και οι ευαγγε439 λισται, και οτι παντες οι προφηται
προκατηγγειλαν παντα ταυτα, οτι ο θεος δευτεραν τινα καταστασιν καινην πεποιηκεν
και ποιει, ην και προκατηγγειλεν δια στοματος παντων των προφητων. και ουτε προ
ταυτης της καταστασεως ειπεν ετεραν ειναι ουτε μετα την μελλουσαν ετεραν
απεφηνατο, αλλα μετα παντων των προφητων και αποστολων δυο μονον εξειπεν,
ταυτην και την μελλουσαν. Εις Παυλον τον αποστολον Ουτος ο μεγας Παυλος ο
αποστολος, ο της ουρανιου φαλαγγος ταξιαρχης, ο εν εαυτωι εχων τον Χριστον
λαλουντα, ο τα γος ταξιαρχης, ο εν εαυτωι εχων τον Χριστον λαλουντα, ο τα στιγματα
του Χριστου εν τωι σωματι περιφερων, ο μεγας διδασκαλος της εκκλησιας, ο μυριους
θανατους καθ' εκαστην υπερ της εκκλησιας υπομενων, ο εν κυριωι καυχωμενος και ταις
ιδιαις ασθενειαις, ο την χαριν του Χριστου εν εαυτωι βρυουσαν εχων, ο γλωσσαις λαλων
πασι τοις εθνεσιν, ο ποτε διωκτης, νυν δε διωκομενος, ο ποτε αμαρτωλος, νυν δε
ηλεημενος, ο εως τριτου ουρανου αρπαγεις και παλιν εις τον παραδεισον, ο των
αῤρητων ρηματων ακουστης, ο των πνευματικων χαρισματων κεκριμενος δικαστης, ο
μεγας κανοναρχης και υπερβαινων τους λοιπους διδασκαλους της εκκλησιας Παυλος,
ου ο ασπασμος εν πασαις ταις επιστολαις αυτου ως εν ταξει σημειου, η χαρις εστιν 440
του κυριου, ουτος καθολου εν πασαις ταις εαυτου επιστολαις, 440 ως ηδη γενομενος εν
τηι δευτεραι καταστασει, γεγηθως και πεποιθως διατελει, συνηγειρεν και συνεκαθισεν,
φασκων, Ἐν τοις επουρανιοις και τηι ελπιδι εσωθημεν, και αλλα μυρια α νυν καταλεγειν
ουκ ευχερες. ενιων δε μνημονευσομεν, ινα μη τον λογον μηκυνωμεν. λεγει τοινυν εν τηι
προς Κορινθιους πρωτηι επιστοληι ουτως. "ει εν τηι ζωηι ταυτηι εν Χριστωι ηλπικοτες
εσμεν μονον, ελεεινοτεροι παντων ανθρωπων εσμεν." αλλα τι, Παυλε, μετα την
ενταυθα ζωην ποιαν αλλην ελπιδα ελπιζωμεν; Ναι, φησιν, εστι τις κρειττων ζωη,
ισχυρα και ουρανιος, μεθ' ορκου παρα θεου επαγγελλομενη. φησι γαρ, Ἐν ωι
περισσοτερον βουλομενος ο θεος ενδειξαι τοις κληρονομοις της επαγγελιας το
αμεταθετον της βουλης αυτου εμεσιτευσεν ορκωι, ινα δια δυο πραγματων αμεταθετων,
εν οις αδυνατον ψευσασθαι τον θεον, ισχυραν παρακλησιν εχωμεν οι καταφυγοντες
κρατησαι της προκειμενης ελπιδος, ην ως αγκυραν εχομεν της ψυχης ασφαλη τε και
βεβαιαν και εισερχομενην εις το εσωτερον του καταπετασματος, οπου προδρομος υπερ
ημων εισηλθεν Ἰησους κατα την ταξιν Μελχισεδεκ αρχιερευς γενομενος εις τον αιωνα.
Και παλιν, Γινωσκοντες εχειν υμας κρειττονα υπαρξιν και μενουσαν. και παλιν, ∆ιο
βασιλειαν ασαλευτον παραλαμβα441 νοντες. και παλιν, Ου γαρ εχομεν ωδε μενουσαν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

107

πολιν, αλλα την μελλουσαν επιζητουμεν. και παλιν, Παραγει γαρ το σχημα του κοσμου
τουτου. και παλιν, Ἡ δε ευσεβεια προς παντα ωφελιμος εστιν, επαγγελιαν εχουσα ζωης
της νυν και της μελλουσης. και παλιν, Ἀδελφοι, εγω εμαυτον ουπω λογιζομαι
κατειληφεναι, εν δε, τα μεν οπισω επιλανθανομενος, τοις δε εμπροσθεν
επεκτεινομενος, κατα σκοπον διωκω εις το βραβειον της ανω κλησεως του θεου εν
Χριστωι Ἰησου. οσοι ουν τελειοι, τουτο φρονωμεν. και παλιν, Ἡμων δε το πολιτευμα εν
ουρανοις υπαρχει, εξ ου και σωτηρα απεκδεχομεθα κυριον Ἰησουν, ος μετασχηματισει
το σωμα της ταπεινωσεως ημων εις το γενεσθαι αυτο συμμορφον τωι σωματι της δοξης
αυτου. και παλιν, Προσδεχομενοι την μακαριαν ελπιδα και επιφανειαν της δοξης του
μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου. και παλιν, Ει ουν συνηγερθητε τωι
Χριστωι, τα ανω ζητειτε, ου ο Χριστος εστιν εν δεξιαι του θεου καθημενος, τα ανω
φρονειτε, μη τα επι της γης. και παλιν, Τουτο γαρ υμιν λεγομεν εν λογωι κυριου, οτι
ημεις οι ζωντες οι περιλειπομενοι εις την παρουσιαν του κυριου, ου μη φθασομεν τους
κοιμηθεντας, οτι αυτος ο κυριος εν κελευσματι, εν φωνηι αρχαγγελου και εν σαλπιγγι
θεου καταβησεται απο ουρανου, και οι νεκροι εν Χριστωι εγερθησον442 ται πρωτον,
επειτα ημεις οι ζωντες οι περιλειπομενοι αμα αυτοις αρπαγησομεθα εν νεφελαις εις
απαντησιν του κυριου εις αερα, και ουτως παντοτε συν κυριωι εσομεθα· ωστε
παρακαλειτε αλληλους εν τοις λογοις τουτοις. και παλιν, οι γαρ τοιαυτα λεγοντες
εμφανιζουσιν οτι πατριδα επιζητουσιν. και ει μεν εκεινης εμνημονευσαν, αφ' ης
εξεβησαν, ειχον αν καιρον ανακαμψαι, νυν δε κρειττονος ορεγονται, τουτεστιν
επουρανιου. διο ουκ επαισχυνεται αυτους ο θεος θεος επικαλεισθαι αυτων· ητοιμασε
γαρ αυτοις πολιν. και παλιν, Ἐξεδεχοντο γαρ την τους θεμελιους εχουσαν πολιν, ης
τεχνιτης και δημιουργος ο θεος. και παλιν, Των αγιων λειτουργος και της σκηνης της
αληθειας ην επηξεν ο κυριος και ουκ ανθρωπος. αλλα και εν ταις Πραξεσιν, οταν τωι
Φηστωι και τωι Ἀγριππαι επι βηματος διελεγετο, ταυτα φησι· Περι ης ελπιδος εγκαλουμαι
υπο Ἰουδαιων, βασιλευ· τι; απιστον κρινεται παρ' υμιν, ει ο θεος νεκρους εγειρει; και
παλιν, Ἕνεκα τουτου Ἰουδαιοι συλλαβομενοι οντα εν τωι ιερωι επειρωντο
διαχειρισασθαι. επικουριας ουν τυχων της απο του θεου αχρι της ωρας ταυτης εστηκα
μαρτυρομενος μικρωι τε και μεγαλωι, ουδεν εκτος λεγων ων τε οι προφηται ελαλησαν
μελλοντων γινεσθαι και Μωυσης, ει παθητος ο Χριστος, ει πρωτος εξ αναστασεως
νεκρων φως μελλει καταγγελλειν τωι λαωι και τοις εθνεσιν.
443 Και ει θελησομεν πασας τας του αποστολου χρησεις αναλεξασθαι περι
τουτου, σχεδον τας ιʹ και δʹ αυτου επιστολας ολας δι' ολου ευρησομεν περι τουτου
λεγουσας οτι εκ ταυτης της καταστασεως επι την μελλουσαν επειγομεθα δραμειν. οθεν
και παραγγελλει λεγων, Σπουδασωμεν ουν εισελθειν εις εκεινην την καταπαυσιν,
Καταπαυσιν αυτην ειρηκως, ως ετερας μη ουσης μετ' αυτην, αλλα και βασιλειαν
ασαλευτον. ιδου δεδεικται δια των αρχαιων ανθρωπων και των προφητων παντων,
ευαγγελιστων τε και αποστολων, ως προειρηκασιν απαντες ως απο του πρωτοπλαστου
Ἀδαμ μεχρις Ἰωαννου του βαπτιστου εις την μελλουσαν καταστασιν αφορωσιν. τουτο
πεποιηκαμεν οπερ και ο δεσποτης Χριστος και οι τουτου μαθηται και αποστολοι
διαῤρηδην λοιπον εκηρυξαν ως εστιν τις μελλουσα καταστασις κρειττων της ενταυθα
πολυ, ην εν εαυτωι πρωτος ημιν εδειξεν ο δεσποτης Χριστος αναστας εκ των νεκρων και
εις ουρανον ανεληλυθως, ην και οι πρωτοι σκοπωι τινι εμηνυσαν και οι μετα ταυτα
σαφως διαγγελλουσιν, και οτι ουδεις αυτων ποτε ουτε των νεωτερων ουτε των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

108

αρχαιων ετεραν ποτε καταστασιν η πρεσβυτεραν η μεταγενεστεραν τουτων των δυο
εκηρυξαν η εφαντασθησαν, αλλ' οτι αρξαμενος ο θεος ποιησαι την κτισιν πασαν τας δυο
ταυτας μονον καταστασεις εποιησεν, ταυτην πρωτον ορισας πολιτευεσθαι, ειθ' ουτω
την μελλουσαν, εις ην αφοραι πας ο σκο444 πος του θεου και των γραφων αυτου.
αισχυνεσθωσαν τοινυν Ἕλληνες οι συναΐδιον τωι θεωι τον κοσμον υποτιθεμενοι και
προβιοτην καταγγελλοντες και αναστασιν σωματων αθετουντες. αισχυνεσθωσαν και οι
τουτων επακολουθοι, οι χριστιανιζειν μεν δοκουντες, τωι δε εργωι τα των Ἑλληνων
φρονουντες, οι λεγοντες σφαιροειδη ειναι τον ουρανον· ουδεν γαρ ετερον και αυτοι
λεγουσιν ων οι Ἕλληνες καταγγελλουσιν, αει τον κοσμον ουτως εν φθοραι των
σωματων μηδεποτε γινεσθαι μητε ετεραν καταστασιν. αισχυνεσθωσαν Μανιχαιοι και
Μαρκιωνισται τας σαρκας αποβαλλομενοι και πονηρας αρχης αυτας ποιηματα
καταγγελλοντες. αισχυνεσθωσαν παντες οι αθετουντες την ημετεραν σαρκα, και οσοι
αθετουσι τας ημετερας ψυχας, συντονοι αυτων, τουτεστιν Ευτυχης, Ἄρειος,
Ἀπολλιναριος, και παντες οι κατ' αυτους. αισχυνεσθωσαν παντες οι αιρετικοι οι μη
ομολογουντες ενα θεον εν τρισιν υποστασεσιν γνωριζομενον τε και προσκυνουμενον,
ποιητην ουρανου και γης υπαρχοντα, και της ημετερας σαρκος την αναστασιν.
αισχυνεσθωσαν Σαμαρειται, μητε της ημετερας σαρκος αναστασιν ομολογουντες μητε
αγγελον μητε πνευμα. αισχυνεσθωσαν των Ἰουδαιων οι απιστοι, οι τον προσδοκωμενον
μη δεξαμενοι μηδε χριστιανικην αναστασιν ομολογουντες, αλλα τοιαυτην οιαν νυν
πολιτευομεθα, γαμουντες και γαμιζομενοι. ευγε δε, ευγε, χαρα τε και αγαλλιασις τοις
οντως χριστιανοις, τοις 445 πειθομενοις πασι τηι θειαι γραφηι παλαιαι τε και καινηι
διαθηκηι, τοις ποδηγηθεισιν εκ του νομου και πιστευσασι Χριστωι και πασιν οις εκηρυξεν
και ετι λεγοντι, Ὁ νομος και οι προφηται εως Ἰωαννου προεκηρυξαν, και απο των
ημερων Ἰωαννου του βαπτιστου η βασιλεια των ουρανων βιαζεται και βιασται
αρπαζουσιν αυτην, ινα ειπηι οτι Ὅσοι εαυτους βιαζονται και πολιτευονται δικαιως και
μη ταις ιδιαις εννοιαις εξακολουθουσιν, αλλα τωι θεωι πιστευουσιν, εκεινοι ταυτης
τυγχανουσιν. αμελει και η μητηρ Ἰωαννου και Ἰακωβου αιτησαμενη τον κυριον ενα εκ
δεξιων αυτου ειναι και ενα εξ ευωνυμων εν τηι βασιλειαι, απεκρινατο αυτηι οτι Ουκ εστιν
εμον τουτο δουναι, αλλ' οις, φησιν, ητοιμασται παρα του πατρος μου, ωσανει το μεν
δωρον του θεου πασιν εφηπλωται, το αναστηναι εκ των νεκρων και γενεσθαι
αφθαρτους και αθανατους και ατρεπτους, το δε προτιμασθαι ετερων ου δωρον τουτο,
αλλ' ετοιμασια του θεου τοις καλως πιστευουσι και βιωσασι. παλιν γαρ λεγει ο κυριος,
∆ευτε οι ευλογημενοι του πατρος μου, κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν
βασιλειαν, και ποτε ητοιμασθη φησιν, απο καταβολης κοσμου προσειπων. ο
κοσμογραφος τοινυν Μωυσης και οι λοιποι παντες προφηται και αρχαιοι ανθρωποι περι
των δυο τουτων καταστασεων και μονων ειποντες, και ετερας μη μνημονευσαντες,
αλλα ταυτας μονον προκηρυξαντες και συγγραψαμενοι, ου μονον δε, αλλα και ο κυ446
ριος παραγεγονως και οι τουτου μαθηται ευαγγελισται και αποστολοι ουδεν ετερον
εκηρυξαν η τας δυο ταυτας και μονας καταστασεις. τις ετι λειπεται πιστεως ως οτι
ταυτα ουκ εισιν αληθη; τις ουκ εντραπησεται τον οχλον των προῤρησεων, τας εκβασεις
των προφητειων, τον οχλον των σημειων και των παραδοξων και των θαυματων,
αυτην την πολιτειαν παντων των αγιων και του δεσποτου Χριστου και των αυτου
αποστολων, την συμφωνιαν της παλαιας και καινης διαθηκης. τις εξ αυτων
διεφωνησεν προς τους αλλους σφαιροειδη τον ουρανον εξηγησαμενος η προΰπαρξιν
τουτου του κοσμου εκηρυξεν η αΐδιον ειναι τον κοσμον απεφηνατο η ηθετησε την των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

109

σωματων ημων αναστασιν η την δια του Χριστου γενομενην οικονομιαν του
ανερχεσθαι τους δικαιους ανθρωπους εις τον ουρανον; αλλα παντες ως εξ ενος θειου
πνευματος ποδηγουμενοι τα αυτα και δι' εργων και δια λογων ητοι τυπων
προεμηνυσαν, και παντες εις την μελλουσαν καταστασιν αφορωσιν. και αυτος δε ο
δεσποτης Χριστος εν ευαγγελιοις δηλοι εν οις μελλουσιν αναστρεφεσθαι οι τελειοι
δικαιοι και οι μεσοι και οι ασεβεις. και περι μεν των δικαιων των τελειων, ως οταν
προσκαλειται αυτους προς εαυτον λεγων, ∆ευτε οι ευλογημενοι του πατρος μου,
κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν απο καταβολης κοσμου. περι δε των
ασεβων, ως οταν τοις εξ ευωνυμων λεγει, Πορευεσθε απ' εμου οι κατηραμενοι εις το
πυρ το αιωνιον το ητοιμασμενον τωι διαβολωι και τοις αγγελοις 447 αυτου, ινα ειπηι τοις
μεν δικαιοις Ἄνω εις τον ουρανον εσωτερον τουτου του ορωμενου στερεωματος, τοις
δε ασεβεσι Κατω περι την γην, ενθα και ο διαβολος κατεῤριφη. λοιπον των μεσων
αναγκη ζητησαι τον τοπον· λεγει τοινυν εν τηι παραβοληι των δεκα παρθενων ως αι
πεντε φρονιμοι εισηλθον μετα του νυμφιου εις τον νυμφωνα, τουτεστιν εις τον
ουρανον, επειδηπερ και την παρθενειαν και την ελεημοσυνην ως φρονιμοι επελεξαντο.
αι δε μωραι, φησιν, το εν επιλεξαμεναι, του δε ετερου καταφρονησασαι, εμειναν εξω
του νυμφωνος, κεκλεισμενην ευρουσαι την θυραν και ακουσασαι, Ἀπελθατε απ' εμου,
ουκ οιδα υμας, ουτε εισελθειν συγχωρηθεισαι ουτε μετα των ασεβων κατακριθεισαι,
αλλα μεινασαι εξω του νυμφωνος. ουτως ουν εκαστος των πιστων ορθην και
ανυποκριτον πιστιν και βιον καλον εχων μετα παῤρησιας εισερχεται εις την βασιλειαν.
οι δε εναντιοι οι μηδε εν τουτων εχοντες μητε πιστιν ορθην μητε βιον ευθη μετα του
διαβολου περι την γην κατακρινονται. οι δε ενα μεν εχοντες, ενα δε μη εχοντες, μεσοι
τινες εισιν, εξωθεν μενειν του νυμφωνος κατακρινομενοι, τουτεστι του στερεωματος.
το δε ειδος των αγαθων η των τιμωριων αδυνατον ειδεναι ημας, ει μη εντος αυτων
γενωμεθα· ως εν υποδειγματι δε μονον των ενταυθα τιμωριων και των ενταυθα
αγαθων εσημανεν τα μελλοντα· ουδε γαρ ενην ημας αλλως ακουσαι μηπω πειραν
ειληφοτας καινων τινων 448 πραγματων, αλλ' οσον αινιγματωδως ειπειν, ειπεν οτι
ωμοιωθη η βασιλεια των ουρανων ανθρωπωι βασιλει, οστις εποιησε τωι υιωι αυτου
γαμους, τα παντων ανωτερα των του βιου τουτου αγαθων εκλεξαμενος και ομοιωσας
τοις εκεισε αγαθοις, ομοιως και τα χειριστα, πυρ, σκωληκα, ταρταρον και βρυγμον
οδοντων και σκοτος και οσα τουτοις παραπλησια, επειδη ταυτα των ενταυθα
τιμωρητικων δεινοτερα τυγχανουσι, τουτοις αυτα εξωμοιωσεν. ουτε δε τα αγαθα των
εκει δυνατον αναλογισασθαι ουτε τα δεινα ουτε τα μεσα τουτων, αλλ' ετερα τις
καταστασις εστιν κρειττων πολυ και λιαν πολυ καθολου υπαρχουσα των ενταυθα,
ωσπερ κρειττων υπαρχει ο βιος ουτος ου οτε ημεν εν τηι κοιλιαι της μητρος ημων.
αναλογισασθαι γαρ δει πως ημεν εσωθεν της κοιλιας διαγοντες εν σκοτωι, εν αιματι, εν
φλεγματι, εν χοληι και βορβορωι και κοπρωι και πασηι ακαθαρσιαι και δυσωδιαι
συμφυρομενοι και εν πασηι αγνωσιαι υπαρχοντες. παρακυψαντες δε εν τωι βιωι τουτωι
ετερα τινα θεωρουμεν, ων την πειραν ουπω παρειληφαμεν, ανεσεως εκτασιν, αερος
αναπνοην, απολαυσιν φωτος καλλιστου, κατασκευην κοσμου, τεχνιτου και πανσοφου
δημιουργημα, και γνωσεως θεου εμπιπλαμενοι, απερ παντα ουτε ειδεναι ημας ην
δυνατον ουτε ενθυμηθηναι ουτε ακουσαι ουτε απολαυσαι ενος τουτων ετι οντας εν τηι
κοιλιαι. ουτω και την 449 μελλουσαν καταστασιν καθολου κρειττονα τυγχανουσαν των
ενταυθα ου δυνατον ημας αναλογισασθαι ετι οντας εν τουτωι τωι βιωι η ενθυμεισθαι η
φαντασθηναι, ει μη εντος αυτων των πραγματων γενωμεθα. α γαρ ο οφθαλμος ουκ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

110

ειδεν και ους ουκ ηκουσεν, φησιν, και επι καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη, α ητοιμασεν ο
θεος τοις αγαπωσιν αυτον. ωσπερ τοινυν ενταυθα κοινον δωρον απασι κεχαρισται ο
θεος, τον ηλιον αυτου ανατελλων επι δικαιους και αδικους και βρεχων επι αγαθους και
πονηρους, ουτω και εν τηι μελλουσηι καταστασει κοινον δωρον πασι χαριζεται
αθανασιαν και αφθαρσιαν και ζωην και ατρεπτοτητα. κατα δε τας προτερας ταξεις
εκαστος εαυτωι εφελκεται ειτε την βασιλειαν ειτε την τιμωριαν ειτε ανοδον εν ουρανωι
ειτε μονην περι την γην ειτε περι την μεσην ταξιν. παντα δε αιωνια και απεραντα
τυγχανει, και τα αγαθα και τα τουτων χειριστα. καθολου δε εκεινη η καταστασις της
ενταυθα πολυ και πανυ πολυ διενηνοχεν· προς δε γε τα αγαθα τα ητοιμασμενα τοις
δικαιοις αντιδιαστελλομενα τα των ασεβων εσχατη τιμωρια και κρισις ανελεης
τυγχανει· αναλογει γαρ τηι καταστασει εκεινηι και η ταυτης κρισις και τιμωρια. Ἰδου
δεδεικται ου μονον δια των προφητων, αλλα γαρ και δια των ευαγγελικων φωνων και
μην και αποστολικων ως και αυτοι συμφωνως τοις παλαιοις ειπον ταυτας και μονας τας
δυο καταστασεις παρα θεου γεγενησθαι, ταυτην πρωτην, εν ηι και 450 διαγομεν νυν, και
την μελλουσαν, εν ηι παντες οι χριστιανοι αφορωμεν. Ἰνδ. θʹ. ιγʹ. υπ. Καπιτωνος και
Ῥουφου. Φλαβιος Ἰωσηππος συγγραφευς, στρατηγησας υπερ Ἰουδαιων, και μελλων εις
τον πολεμον αναιρεισθαι, θεσπιζει Ουεσπασιανωι περι της Νερωνος τελευτης και της
αυτου Ουεσπασιανου βασιλειας. Κατα τουτον τον χρονον Λουκανος παρα Ῥωμαιοις
μεγας ην και επαινουμενος· ομοιως δε Μουσωνιος και Πλουταρχος φιλοσοφοι
εγνωριζοντο. Ζητητεον εστι και το πολυθρυλητον εκεινο και παρα πασιν ανω και κατω
περιφερομενον ρητον τινα την λυσιν εχει, το Πας ο αποκτεινας Καιν επτα εκδικουμενα
παραλυσει. Του μακαριου Κυριλλου προς Ὄπτιμον επισκοπον εις το Πας ο αποκτεινας
Καιν επτα εκδικουμενα παραλυσει Και αλλως ηδεως ορων τους αγαθους παιδας δια τε
το υπερ την ηλικιαν των ηθων ευσταθες και δια το προς την σην ευλαβειαν οικειον, αφ'
ου τι και μεγα προσδοκαν εστιν επ' αυτοις, επειδη μετα γραμματων σων ειδον αυτους
προσιοντας μοι, 451 εδιπλασιασα το επ' αυτοις φιλτρον. οτε δε ανεγνων την επιστολην,
και ειδον εν αυτηι ομου μεν το περι τας εκκλησιας προνοητικον της σης διαθεσεως, ομου
δε το περι την αναγνωσιν των θειων γραφων επιμελες, ηυχαριστησα τωι κυριωι και
επηυξαμην τα αγαθα τοις τα τοιαυτα ημιν διακομισασι γραμματα, και προ γε αυτων τωι
γραψαντι ημιν. επεζητησας το πολυθρυλητον εκεινο και παρα πασιν ανω και κατω
περιφερομενον ρητον τινα την λυσιν εχει, το Πας ο αποκτεινας Καιν επτα εκδικουμενα
παραλυσει. δια δε τουτου τεως μεν αυτος εαυτον συνεστησας, το Τιμοθεου ο παρεδωκεν
Παυλος αυτωι, ακριβως φυλασσοντι· δηλος γαρ ει προσεχων τηι αναγνωσει· επειτα και
ημας τους γεροντας νεναρκηκοτας ηδη και τωι χρονωι και τηι ασθενειαι του σωματος και
τωι πληθει των θλιψεων, αι πολλαι τοινυν περι ημας κινηθεισαι εβαρησαν ημων την
ζωην, ομως διανεστησας, και ζεων τωι πνευματι κατεψυγμενους ημας ως τα φωλευοντα
των ζωων εις εγρηγορσιν μετριαν και ζωτικην ενεργειαν επαναγεις. εστιν ουν το ρητον
και απλως ουτω νοηθηναι δυναμενον και αποικιλον επιδεξασθαι λογον. η μεν ουν
απλουστερα και παντι δυναμενηι εκ του προχειρου παραστησαι διανοια αυτη εστιν, Ὅτι
δει τον Καιν επταπλασιονα δουναι την τιμωριαν υπερ ων ημαρτεν. ου γαρ εστι
δικαιοκριτου ισας προς ισας οριζειν ανταποδοσεις, αλλ' αναγκη τον καταρξαντα κακου
μετα προσθηκης απο452 τισαι τα οφειλομενα ει μελλει αυτος βελτιων ταις τιμωριαις
γενεσθαι και τους λοιπους σωφρονεστερους ποιησαι τωι υποδειγματι. ουκουν επειδη
τετακται επτακις αποπληρωσαι την δικην των ημαρτημενων τον Καΐν, παραλυσει,
φησιν, τουτωι το υπο της θειας κρισεως επ' αυτωι δεδογμενον ο αποκτεινας αυτον. ουτος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

111

εστιν ο νους ο εντευθεν απο της πρωτης αναγνωσεως υποπιπτων. επειδη δε ερευναν
πεφυκε τα βαθη των φιλοπονωτερων η διανοια, επιζητει το δικαιον πως εν τωι επτακις
πληρουται και τα εκδικουμενα, ποτερον τα αμαρτηθεντα επτα εστιν η εν μεν το
αμαρτημα, επτα δε επι τωι ενι αι κολασεις. αει μεν ουν η γραφη τον της αφεσεως των
αμαρτιων αριθμον εν τοις επτα περιοριζει. ποσακις, φησιν, αμαρτησει εις εμε ο αδελφος
μου, και αφησω αυτωι, ο Πετρος εστι λεγων τωι κυριωι, εως επτακις; ειτα αποκρισις του
κυριου, Ου λεγω σοι εως επτακις, αλλ' εως εβδομηκοντακις επτα· ου γαρ επ' αλλον
αριθμον μετεβη ο κυριος, αλλα τον επτα πολυπλασιασας εν αυτωι τον ορον εθετο της
αφεσεως. και δι' επτα ετων ο Ἑβραιος απελυετο της δουλειας. επτα δε εβδομαδες ετων
τον ονομαστον ιωβιλαιον εποιουν τοις παλαι, εν ωι εσαββατιζεν η γη. χρεων δε ησαν
αποκοπαι και δουλειας απαλλαγη, και οιονει νεος ανωθεν καθιστατο βιος εν τωι
εβδοματικωι αριθμωι, του παλαιου τροπον τινα την συντελειαν δεχομενου. 453 ταυτα δε
τυποι του αιωνος τουτου, ος δια των επτα ημερων ανακυκλουμενος ημας παρατρεχει·
εν ωι γινονται αι των μετριωτερων αμαρτηματων εκτισεις κατα την φιλανθρωπον
επιμελειαν του αγαθου δεσποτου, ως μη τωι απεραντωι αιωνι παραδοθηναι ημας εις
κολασιν. το μεν ουν επτακις δια την προς τον κοσμον τουτον συγγενειαν, ως των
φιλοκοσμων ανθρωπων απ' αυτων οφειλοντων μαλιστα ζημιουσθαι, ων ενεκεν ειλαντο
πονηρευεσθαι. εκδικουμενα δε ειτε τα παρα τωι Καιν λεγοις, ευρησεις επτα, ειτε τα παρα
του κριτου επ' αυτωι ορισθεντα, και ουτως ουκ αποτευξηι της εννοιας. εν μεν ουν τοις
παρα του Καιν τετολμημενοις πρωτον αμαρτημα φθονος επι τηι προτιμησει του Ἄβελ,
δευτερον δολος μεθ' ου διειλεχθη τωι αδελφωι, ειπων, ∆ιελθωμεν εις το πεδιον, τριτον
φονος, τεταρτον προσθηκη του κακου, οτι και αδελφου φονος, μειζων η επιτασις,
πεμπτον οτι πρωτος φονευς ο Καιν πονηρον υποδειγμα τωι βιωι καταλιπων, εκτον
αδικημα, οτι γονευσιν πενθος ενεποιησεν, εβδομον, οτι θεον εψευσατο. ερωτηθεις γαρ
οτι Που Ἄβελ ο αδελφος σου; ειπεν Ουκ οιδα. επτα ουν εκδικουμενα παρελυσεν εν τωι
αναιρεθηναι τον Καΐν. Ἐπειδη γαρ ειπεν ο κυριος οτι Ἐπικαταρατος η γη, η εχα454 νεν
δεξασθαι το αιμα του αδελφου σου, και στενων και τρεμων εσηι επι της γης, ο Καΐν
φησιν, Ει εκβαλλεις με σημερον απο της γης, και απο του προσωπου σου κρυβησομαι,
και εσομαι στενων και τρεμων επι της γης, και πας ο ευρισκων με αποκτενει. προς δη
τουτο ο κυριος φησιν, Ουχ ουτως· πας ο αποκτεινας Καιν επτα εκδικουμενα παραλυσει.
επειδη γαρ ενομισεν ευαλωτος ειναι παντι ο Καιν δια το εκ της γης την ασφαλειαν μη
εχειν, επικαταρατος γαρ η γη απ' αυτου, και της απο θεου βοηθειας ηρημωσθαι,
οργισθεντος αυτου επι τωι φονωι, ως ουτε απο γης ουτε απο ουρανου αντιληψεως αυτωι
λειπομενης, Ἔσται, φησι, πας ο ευρισκων με αποκτενει με, ελεγχει αυτου το σφαλμα ο
λογος λεγων, Ουχ ουτως, τουτεστιν ουκ αναιρεθησηι. ο δε ου μονον κρυπτει το ελκος,
αλλα και ετερον προσεργαζεται, τωι φονωι το ψευδος επισυναπτων, Ουκ οιδα· μη φυλαξ
του αδελφου μου ειμι εγω; εντευθεν λοιπον απαριθμειται τας τιμωριας. επικαταρατος η
γη απο σου· μια κολασις· εργαι την γην· δευτερα αυτη· αναγκη γαρ τις αῤρητος αυτωι
συνεζευκται προς το εργον της γης αυτον κατεπειγουσα, ωστε μηδε βουλομενωι αυτωι
εξειναι αναπαυεσθαι, αλλ' αει αυτον προσταλαιπωρεισθαι τηι εχθραι αυτου γηι, ην
επικαταρατον αυτην εποιησεν, μιανας αδελφοτητος αιματι. δεινη γαρ τιμωρια η μετα
των μισουντων δια455 γωγη, συνοικον εχειν πολεμιον, απαυστον εχειν το μισος. εργαι
την γην, τουτεστιν, κατατεινομενος τοις εργοις τοις γεωπονικοις ουδενα χρονον
ανησεις ουτε νυκτος ουτε ημερας εκλυομενος εκ των πονων, αλλα δεσποτου τινος
χαλεπωτεραν εχων την αναγκην επι πονων, αλλα δεσποτου τινος χαλεπωτεραν εχων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

112

την αναγκην επι τα εργα σε διεγειρουσαν, και ου προσθησει δουναι την ισχυν αυτης.
καιτοι ει και το της εργασιας απαυστον ειχε τινα καρπον, αυτος ο πονος ου μετρια
βασανος τωι αει κατατεινομενωι και κοπιωντι· επειδη δε και η εργασια απαυστος και
ακαρπος η περι γην ταλαιπωρια, η ακαρπια των πονων. στενων και τρεμων εσηι επι της
γης. δυο προσεθηκεν αλλας ταις τρισι, στεναγμον διηνεκη και τρομον του σωματος, τον
εκ της ισχυος στηριγμον των μελων ουκ εχοντων. επειδη γαρ κακως εχρησατο τηι
δυναμει του σωματος, υφηιρεθη αυτου ο τονος, ωστε κλονεισθαι αυτον και
κατασειεσθαι, ουτε αρτον δυναμενον προσφερειν ραιδιως τωι στοματι ουτε ποτον
προσκομιζειν της πονηρας χειρος μετα την ανοσιαν πραξιν ουτε ταις ιδιαις και
αναγκαιαις του σωματος 455 χρειαις λοιπον εξυπηρετεισθαι συγχωρουμενης. αλλη
τιμωρια, ην αυτος απεκαλυψεν ο Καιν ειπων, Ει εκβαλλεις με νυν απο της γης, και απο
του προσωπου σου κρυβησομαι. η βαρυτατη κολασις τοις σωφρονουσιν ο απο θεου
χωρισμος. και εσται, φησιν, πας ο ευρισκων με αποκτενει με. εικαζει εκ του ακολουθου
456 των προαγοντων, Ει απο της γης εκβεβλημαι, ει απο του προσωπου σου κρυβησομαι,
λειπεται απο παντος αναιρεισθαι. τι ουν ο κυριος; ουχ ουτως, αλλ' εθετο σημειον επ'
αυτον· εβδομη αυτη τιμωρια, το μηδε κρυπτεσθαι την τιμωριαν, αλλα σημειωι προδηλωι
πασι προκεκηρυχθαι οτι ουτος εστιν ο των ανοσιων εργων δημιουργος. και γαρ τωι
ορθως λογιζομενωι βαρυτατη κολασεων αισχυνη, ην και περι της κρισεως μεμαθηκαμεν
οτι ουτοι αναστησονται εις ζωην αιωνιον και ουτοι εις αισχυνην και ονειδισμον
αιωνιον. ακολουθει τουτωι ζητημα συγγενες το παρα του Λαμεχ ταις γυναιξιν
ειρημενον, Ὅτι ανδρα απεκτεινα και νεανισκον, τον ανδρα εις τραυμα και νεανισκον εις
μωλωπα. αλλο ουν τραυμα και αλλο μωλωψ, και αλλο ανηρ και αλλο νεανισκος. οτι ει
εκ Καιν εκδεδικηται επτακις, εκ δε Λαμεχ εβδομηκοντακις επτα, τετρακοσιας και
ενενηκοντα τιμωριας υποσχειν, ει μη δικαιος, ειπερ δικαια του θεου η κρισις επι του
Καιν, ωστε επτα αυτον παρεχειν τας κολασεις· ο μεν γαρ ωσπερ ουκ εμαθεν παρ' αλλου
το φονευειν, ουτως ουδε ειδεν τιμωριαν υπεχοντα φονευτην. εγω δε εν οφθαλμοις
εχων τον στενοντα και τρεμοντα και το μεγεθος της οργης του θεου, ουκ εσωφρονισθην
τωι υποδειγματι, οθεν αξιος ειμι τετρακοσιας και ενενηκοντα δουναι κολασεις. ενιοι δε
προς τοιουτον ωρμησαν λογον, ουκ απαιδοντα του εκκλησια457 στικου δογματος, οτι
απο του Καιν εως του κατακλυσμου επτα παρεληλυθασιν γενεαι. και ευθεως επηνεχθη
τηι γηι η τιμωρια δια το πολλην γενεσθαι χυσιν της αμαρτιας. το δε αμαρτημα του Λαμεχ
ου κατακλυσμου δειται προς θεραπειαν, αλλ' αυτου του αιροντος την αμαρτιαν του
κοσμου. Ἀριθμησον τοινυν απο Ἀδαμ μεχρι της παρουσιας του Χριστου τας γενεας, και
ευρησεις κατα την του Λουκα γενεαλογιαν τηι εβδομηκοστηι και εβδομηι διαδοχηι
γεγεννημενον τον Χριστον. και προς ευμαθειαν των εντυγχανοντων και αυτην την
γενεαλογιαν ενταυθα καθυπεταξαμεν. Ἐκ του κατα Λουκαν τον ευαγγελιστην Και αυτος
ην ο Ἰησους ωσει ετων τριακοντα αρχομενος ειναι, ως ενομιζετο, υιος αʹ του Ἰωσηφ βʹ
του Ἠλει γʹ του Ματταθα δʹ του Λευι εʹ του Μελχι ϛʹ του Ἰαννα ζʹ του Ἰωσηφ ηʹ του
Ματταθιου θʹ του Ἀμως ιʹ του Ναουμ ιαʹ του Ἐσλει ιβʹ του Ναγγαι ιγʹ του Μααθ ιδʹ του
Ματταθιου 458 ιεʹ του Σεμεει ιϛʹ του Ἰωσηφ ιζʹ του Ἰουδα ιηʹ του Ἰωαννα ιθʹ του Ῥησα
κʹ του Ζοροβαβελ καʹ του Σαλαθιηλ κβʹ του Νηρει κγʹ του Μελχει κδʹ του Ἀδδει κεʹ του
Κωσαμ κϛʹ του Ἐλμωδαδ κζʹ του Ἢρ κηʹ του Ἰωση κθʹ του Ἐλιεζερ λʹ του Ἰωρειμ λαʹ του
Ματθαθ λβʹ του Λευι λγʹ του Συμεων λδʹ του Ἰουδα λεʹ του Ἰωσηφ λϛʹ του Ἰωναν λζʹ
του Ἐλιακειμ ληʹ του Μελχεα λθʹ του Μαιαναν μʹ του Ματταθα μαʹ του Ναθαν μβʹ του
∆αβιδ μγʹ του Ἰεσσαι μδʹ του Ὠβηδ μεʹ του Βοοζ μϛʹ του Σαλμαν μζʹ του Ναασσων μηʹ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

113

του Ἀμηναδαβ μθʹ του Ἀραμ νʹ του Ἰωραμ ναʹ του Ἐσρωμ νβʹ του Φαρες νγʹ του Ἰουδα
νδʹ του Ἰακωβ νεʹ του Ἰσαακ νϛʹ του Ἀβρααμ 459 νζʹ του Θαῤρα νηʹ του Ναχωρ νθʹ του
Σερουχ ξʹ του Ῥαγαυ ξαʹ του Φαλεγ ξβʹ του Ἕβερ ξγʹ του Σαλα ξδʹ του Καιναν ξεʹ του
Ἀρφαξατ ξϛʹ του Σημ ξζʹ του Νωε ξηʹ του Λαμεχ ξθʹ του Μαθουσαλα οʹ του Ἐνωχ οαʹ του
Ἰαρετ οβʹ του Μαλελεηλ ογʹ του Καιναν οδʹ του Ἐνως οεʹ του Σηθ οϛʹ του Ἀδαμ οζʹ του
θεου. Ἰνδ. ιʹ. ιδʹ. υπʹ. Ἰταλικου και Τραχαλου. Ἐπι τουτων των υπατων αφανης γεγονεν
Νερων, και τελευται εκ συσκευης των Ἰουδαιων, καθοτι Πιλατον απεκεφαλισεν ως εις
εκδικησιν του Χριστου, και τελευται ο αυτος Νερων, ων ετων ξθʹ. μετα Νερωνα Γαλβας
εβασιλευσεν εν Ἰβηριαι, Ουιτελλιος εν Γερμανιαι, Ὄθων επι Ῥωμης. Ἕκαστος αυτων ιδιαι
επεβη τηι αρχηι. Γαλβας εβασιλευσεν μηνας ζʹ. και εν μεσηι τηι Ῥωμαιων αγοραι την
κεφαλην απετμηθη. 460 Ουιτελλιος βασιλευσας μηνας ιʹ εαυτωι διεχειρισατο Ὄθων
βασιλευσας μηνας ϛʹ εσφαγη εν τωι παλατιωι Ῥωμης. σιβʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων ζʹ
εβασιλευσεν Ουεσπασιανος ετη θʹ, μηνας ιαʹ, ημερας κβʹ, στεψαντος αυτον του στρατου.
ομου εφπϛʹ. Ἰνδ. ιαʹ. αʹ. υπ. Γαλβα και Τιτου Ῥουφινου. Ἐπι τουτων των υπατων ταφηι
παρεδοθη τα σωματα των αγιων αποστολων κατα κελευσιν Ουεσπασιανου του
βασιλεως· εν οραματι γαρ εκελευσθη δουναι ταφηι τα σωματα των αγιων αποστολων.
Τωι αυτωι ετει ο αγιος Ἰακωβος ο αποστολος και πατριαρχης Ἱεροσολυμων, ον
ενεθρονισεν ο αγιος Πετρος εις τοπον εαυτου, ανιων επι την Ῥωμην, ετελευτησεν· και
παρελαβε το σχημα της επισκοπης Ἱεροσολυμων Συμεων ο και Σιμων, και γεγονε
πατριαρχης. Ἐπι των αυτων υπατων επαθεν απο θεομηνιας Νικομηδεια μητροπολις
μεγαλη της Βιθυνιας. Τουτωι τωι ετει θνησκει Ἀγριππας ο βασιλευς ο της Βερενικης,
βασιλευσας ετη κϛʹ· και λοιπον Ουεσπασιανος καταλυει την βασιλειαν των αλλοφυλων
Ἡρωδου και Ἀγριππα.
461 Κατα τον αυτον χρονον τυραννησαντες οι Ἰουδαιοι ανειλαν τον εαυτων
αρχοντα Κυρηνιον. Ουεσπασιανος αυτοκρατωρ τον κατα Ἰουδαιων εγχειρισας πολεμον
Τιτωι αυτος δι' Ἀλεξανδρειας εις την Ῥωμαιων αφικετο πολιν. Ἰωαννης ο θεολογος
εκβας εις Ἔφεσον εποιησεν εκεισε ετη εννεα, και εν τηι εξοριαι αυτου εν Πατμωι τηι νησωι
ετη ιεʹ, και υποστρεψας παλιν εις Ἔφεσον, και γραψας το ευαγγελιον, εποιησεν εως της
κοιμησεως αυτου ετερα ετη κϛʹ. Ἰνδ ιβʹ. βʹ. υπ. Ουεσπασιανου αυτοκρατορος μονου.
Τριακοστωι ενατωι ετει της εις ουρανους αναληψεως του κυριου Τιτος υιος
Ουεσπασιανου την Ἰουδαιαν παρελαβεν και την Ἱερουσαλημ, πορευθεις εις πασαν την
Παλαιστινην, το ιερον των Ἰουδαιων κατεστρεψεν. ην δε η ημερα της εορτης του πασχα,
οτε παρελαβε την πολιν Ἱερουσαλημ και απωλεσε ψυχων μυριαδας ριʹ ξιφεσιν αυτους
κατακοψας, και αλλας δε μυριαδας ιεʹ διαπεπρακεν αιχμαλωτων νεανισκων και
παιδιων αῤρενικων και παρθενων κορασιων, καθως Ἰωσηππος ο σοφωτατος
χρονογραφος συνεγραψατο· ως γαρ Ἑβραιος υπαρχων παρην εν τωι πολεμωι. πασας δε
τας επαρχιας της Ἰουδαιας απωλεσεν ο Τιτος. Ὁ δε σοφωτατος Ευσεβιος ο Παμφιλου
συνεγραψατο ου462 τως· οτι εν τηι εορτηι τον Χριστον εσταυρωσαν οι Ἰουδαιοι, εν τηι
αυτων εορτηι παντες απωλοντο. και τουτο μαλιστα γεγονεν αιτιον του τοσουτον πληθος
ηυρησθαι εν τηι πολει, καθοτι εν τηι του πασχα εορτηι παντες συνεληλυθοτες ετυγχανον,
ωσπερ εν ειρκτηι συγκλεισθεντες. εδει γαρ εδει τους εν ημεραι του πασχα τωι σωτηρι
επιβεβουλευκοτας μη αλλοτε τα επιχειρα ων ετολμησαν παθειν, του σωτηρος θεου
εκδεδωκοτος αυτους. Ὁ δε Τιτος θριαμβευσας την νικην ανηλθεν επι την Ῥωμην.
Ουεσπασιανος δε ο βασιλευς εκ της Ἰουδαικης πραιδας εκτισεν εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

114

της Συριας και τα μεγαλα Χερουβειμ ταις πυλαις της πολεως εκει επηξεν, και τα
Χερουβειμ τα χαλκα, α ηυρεν Τιτος ο υιος αυτου εν τωι ναωι υπο Σολομωνος πεπηγμενα·
οτε γαρ τον ναον εστρεψεν, αφειλατο αυτα και ηνεγκεν αυτα εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι
συν τοις Σεραφειμ θριαμβευων την κατα Ἰουδαιων γενομενην επι της αυτου βασιλειας
νικην, στησας ανω στηλην χαλκην εις τιμην της σεληνης μετα τεσσαρων ταυρων
προσεχοντων επι Ἱερουσαλημ. νυκτος γαρ αυτην παρελαβεν λαμπουσης της σεληνης,
και δια τουτο την στηλην εστησεν. εκτισε δε και το θεατρον ∆αφνης επιγραψας εν αυτωι
ΕΧ ΠΡΑΕ∆Α Ῑ∆ΑΕΑΕ. ην δε πρωην ο του αυτου θεατρου τοπος συναγωγη Ἰουδαιων, και
προς υβριν αυτων την 463 συναγωγην αυτων λυσας θεατρον εποιησε, στησας εαυτου
αγαλμα μαρμαρινον, οπερ εως νυν εκεισε ισταται. Ἀρχομενου λοιπον τεσσαρακοστου
ετους της εις ουρανους αναληψεως του κυριου, δευτερωι ετει Ουεσπασιανου, οι
Ἰουδαιων ηγεμονες τελεον επαυσαντο, της εσχατης αυτους αλωσεως καταλαβουσης.
Συναγεται ο πας χρονος επι το δευτερον ετος Ουεσπασιανου και την υστατην αλωσιν
Ἱεροσολυμων, απο μεν πεντεκαιδεκατου ετους και αυτου Τιβεριου Καισαρος και του
σωτηριου κηρυγματος αρχης εις ετη τεσσαρακοντα δυο, απο δε εκτου ετους ∆αρειου του
Ὑστασπου, καθ' ο δευτερας οικοδομης ετυχεν ο ναος, ηγουν απο δευτερου ετους και
αυτου ξγʹ Ὀλυμπιαδος, επι το παρον δευτερον ετος Ουεσπασιανου εις ετη φϟζʹ, απο δε
της πρωτης επισκευης αυτου της επι Σολομωνος γενομενης εις ετη αργʹ. Ἰνδ. ιγʹ. γʹ. υπ.
Ουεσπασιανου Αυγουστου το βʹ και Νερουα. Ἰωσηππος ιστορει εν τωι πεμπτωι λογωι της
αλωσεως οτι ετους τριτου Ουεσπασιανου η αλωσις των Ἰουδαιων γεγονεν, ως μετα μʹ
ετη της γενομενης παρ' αυτων τολμης κατα του Ἰησου· εν ωι χρονωι, φησι, και Ἰακωβον
τον αδελφον του κυριου και επισκοπον Ἱεροσολυμων γενομενον υπ' αυτων
κρημνισθηναι και υπ' αυτων αναιρεθηναι λιθοβοληθεντα. 464 Κομμαγηνοι και
Σαμοσατεις εντευθεν τους εαυτων αριθμουσι χρονους. Ἰνδ. ιδʹ. δʹ. υπ. Ουεσπασιανου
Αυγουστου το γʹ και Τιτου. σιγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. εʹ. υπ. Ουεσπασιανου Αυγουστου το δʹ
και Τιτου το βʹ. Ουεσπασιανος μετα την των Ἱεροσολυμων αλωσιν παντας τους απο
γενους ∆αβιδ αναζητεισθαι προσταττει, ως μη περιλειφθηναι τινα παρα Ἰουδαιοις των
απο της βασιλικης φυλης και ως εκ τουτου μεγιστον Ἰουδαιοις συμβηναι διωγμον
παλιν. Ἰνδ. αʹ. ϛʹ. υπ. ∆ομετιανου και Μεσσαλλινου. Ἰνδ. βʹ. θʹ. υπ. Ουεσπασιανου
Αυγουστου το εʹ και Τιτου το γʹ. Ἐπι τουτων των υπατων εν Ῥοδωι ο κολοσσος
ανεσταθη, μηκος εχων ποδων ρζʹ. Ἰνδ. γʹ. ηʹ. υπ. Ουεσπασιανου Αυγουστου το ϛʹ και
Τιτου το δʹ. σιδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. θʹ. υπ. Ουεσπασιανου Αυγουστου το ζʹ και Τιτου το εʹ.
Ἀλκιππη γυνη εν Ῥωμηι ελεφαντα εγεννησεν, εν ωι καιρωι φθορα ανθρωπων εγενετο.
465 Ἰνδ. εʹ. ιʹ. υπ. Τιτου το ϛʹ και ∆ομετιανου το βʹ. Ἐν τουτωι τωι χρονω νοσωι βληθεις ο
Ουεσπασιανος βασιλευς παρεθεις τελευται, ων ετων οʹ. Ῥωμαιων ηʹ εβασιλευσεν Τιτος ο
υιος αυτου ετη βʹ. ομου εφπηʹ. Ἰνδ. ϛʹ. αʹ. υπ. Τιτου Αυγουστου το ζʹ και ∆ομετιανου το
γʹ. Ἰνδ. ζʹ. βʹ. υπ. Γαλβα και Πουλλιωνος. Ἕως τουτου του χρονου διηρκεσαν Φιλων και
Ἰωσηππος ιστορησαντες την αλωσιν. σιεʹ Ὀλυμπιας. Ἐπι των προκειμενων υπατων
παθει δεινωι βληθεις Τιτος απεθανεν, ων ετων μβʹ. Ῥωμαιων θʹ εβασιλευσεν ∆ομετιανος
ετη ιϛʹ. ομου εχδʹ. Ἰνδ. ηʹ. αʹ. υπ. ∆ομετιανου Αυγουστου το δʹ και Σαβινου. Ἰνδ. θʹ. βʹ. υπ.
∆ομετιανου Αυγουστου το εʹ και Τιτου Ῥουφου. ∆ομετιανος ευνουχιζειν ανδρας
εκωλυσεν. Ἰνδ. ιʹ. γʹ. υπ. ∆ομετιανου Αυγουστου το ϛʹ και Σαβινου. Ἰνδ. ιαʹ. δʹ. υπ.
∆ομετιανου Αυγουστου το ζʹ και Φουλβιου. 466 σιϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. εʹ. υπ.
∆ομετιανου Αυγουστου το ηʹ και ∆ολαβελλα. ∆ομετιανος τον αξυλον ναον
κατεσκευασεν. Ἐπι των προκειμενων υπατων πρωτη πενταετηρις αγωνος ηχθη εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

115

Ῥωμηι. ∆υο μηνες μετωνομασθησαν, σεπτεμβριος γερμανικος και οκτωβριος
δομετιανος, δια το νικας εν αυτοις κατα Γερμανων ενεχθηναι τηι Ῥωμηι. Ἰνδ. ιγʹ. ϛʹ. υπ.
∆ομετιανου Αυγουστου το θʹ και Σατορνινου. Ἰνδ. ιδʹ. ζʹ. υπ. ∆ομετιανου Αυγουστου το ιʹ
και Τιτου Ῥουφου το βʹ. Ἰνδ. ιεʹ. ηʹ. υπ. Φουλβιου το βʹ και Ἀτρατινου. Ἡ πρωτη των της
Ἑστιας παρθενων Κορνηλια επι φθοραι κατηγορηθη, και ζωσα κατωρυγη μετα των
συνηθων αυτης φιλων κατα τον νομον. σιζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. θʹ. υπ. ∆ομετιανου
Αυγουστου το ιαʹ και Νερουα. ∆ομετιανος διεταξατο εν ταις πολεσιν αμπελον μη
φυτευεσθαι. 467 Ἰνδ. βʹ. ιʹ. υπ. Λαβριωνος και Τραιανου. Της Ῥωμαιων εκκλησιας
ηγειται τριτος Κλημης ετη θʹ, ος και υπο Παυλου του αποστολου εν τηι προς
Φιλιππησιους επιστοληι μνημονευεται, φησαντος, Μετα και Κλημεντος και των λοιπων
συνεργων μου, ων τα ονοματα εν βιβλωι ζωης. Ἰνδ. γʹ. ιαʹ. υπ. ∆ομετιανου Αυγουστου το
ιβʹ και Σατορνινου. Ἰνδ. δʹ. ιβʹ. υπ. Πομπηιου και Κρισπινου. Ἐπι τουτων των υπατων
Ἀπολλωνιος ο Τυανευς ηκμαζεν, περιπολευων πανταχου και ποιων τελεσματα εις τας
πολεις και χωρας, οστις απο Ῥωμης εξελθων κατελαβε το Βυζαντιον, και ελθων εις
Βυζου πολιν, την απο της τυχης λεγομενην Κωνσταντινουπολιν, εποιησε τελεσματα
πολλα, το των χελωνων και το του Λυκου ποταμου κατα μεσον της πολεως και το των
ιππων και αλλων τινων. σιηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. ιγʹ. υπ. ∆ομετιανου Αυγουστου το ιγʹ και
Φλαβιου Κλημεντος. ∆ευτερος μετα Νερωνα ∆ομετιανος χριστιανους εδιωξεν. Ἐπ'
αυτου δε και ο αποστολος Ἰωαννης εις Πατμον εξορι468 ζεται την νησον, ενθα την
αποκαλυψιν εωρακεναι λεγεται, ως δηλοι Ειρηναιος. ∆ομετιανος τους απο γενους ∆αβιδ
αναιρεισθαι προσεταξεν, ινα μη τις διαμεινηι διαδοχος της των Ἰουδαιων βασιλικης
φυλης. Ἰνδ. ϛʹ. ιδʹ. υπ. Ἀσπρενατου και Λατερανου. Ἱστορει ο Βρουττιος πολλους
χριστιανους κατα το ιδʹ ετος ∆ομετιανου μεμαρτυρηκεναι. Ἰνδ. ζʹ. ιεʹ. υπ. ∆ομετιανου
Αυγουστου το ιδʹ και Κλημεντος το βʹ. Ἰνδ. ηʹ. ιϛʹ. υπ. Ουαλεντος και Βετερου. Τουτωι τωι
ετει ο βασιλευς ∆ομετιανος εφονευσεν τον περιβοητον Ἀσκληπιον, ος προειπεν αυτωι
οτι σφαζομενος τελευται. και κατασκευασθεις απο της συγκλητου ο αυτος βασιλευς
∆ομετιανος, ως εισηλθεν εν τωι ιερωι του ∆ιος θυσιασαι, αφανης γενομενος τελευται, ων
ετων μεʹ, φησαντων παντων οτι επηρθη απο της γης εις τον αερα, ως φιλοσοφος. ο δε
ανηιρεθη εν τωι του ∆ιος ιερωι, σφαγεις απο της συγκλητου, ως υπερηφανος και
τυραννων αυτους. οιτινες εποιησαν ην εφορει χλαμυδα πορφυραν κρεμασθηναι εις μιαν
αλυσιν των ουσων εν τωι ιερωι καν469 δηλων, και παντες εισιοντες εις το ιερον
ηπατωντο, νομιζοντες οτι επηρθη εις τον αερα. εγνωσθη δε μετα ταυτα οτι εσφαγη, και
εγενετο ταραχη, διοτι εις το ιερον εσω εσφαγη. σιθʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων ιʹ εβασιλευσεν
Νερουας ετος αʹ. ομου εχεʹ. Ἰνδ. θʹ. αʹ. υπ. Νερουα Αυγουστου και Τιτου Ῥουφου το γʹ.
Κατα τουτον τον χρονον ο βασιλευς Νερουας ανεκαλεσατο τον αποστολον Ἰωαννην
απο Πατμου της νησου, και ηλθεν παλιν εις Ἔφεσον. Ἐπι της βασιλειας Νερουα
ανεφανη δογματιζων Μανης, διδασκων και οχλαγωγων. Ἐν τουτωι τωι χρονωι
εκωλυθησαν οι μονομαχοι και αι θεαι αυτων, και αντ' αυτων επενοηθη η των κυνηγιων
θεα. Νερουας νοσησας ετελευτησεν προ ηʹ καλανδων φεβρουαριων, αρξας ετος αʹ.
Ῥωμαιων ιαʹ εβασιλευσεν Τραιανος ετη ιθʹ. ομου εχκδʹ Ἰνδ. ιʹ. αʹ. υπ. Τραιανου
Αυγουστου μονου. Ἰνδ. ιαʹ. βʹ. υπ. Παλμα και Σενεκιωνος. Ἰνδ. ιβʹ. γʹ. υπ. Τραιανου
Αυγουστου το βʹ και Ποντιανου. 470 σκʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. δʹ. υπ. Τραιανου Αυγουστου
το γʹ και Πετου. Ἰωαννην τον αποστολον και ευαγγελιστην μεχρι των Τραιανου χρονων
παραμειναι τωι βιωι Ειρηναιος ιστορει. Κλημης δε ο Ἀλεξανδρευς και αυτος τα αυτα
συμφησι, και περμεναι αυτον την Ἀσιαν και τας πλησιοχωρους πατριδας επισκοπους
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

116

καθιστωντα και κληρικους. Ἐν ωι χρονωι και ο νεανισκος, ον παρεθετο ο αποστολος
Ἰωαννης τωι επισκοπωι Σμυρνης, και μετα τουτο ληισταρχος γεγονως, ειτα δια του αγιου
Ἰωαννου μετανοησας, εγνωριζετο. Ἰνδ. ιδʹ. εʹ. υπ. Συριανου και Συριου. Ἰνδ. ιεʹ. ϛʹ. υπ.
Τραιανου Αυγουστου το δʹ και Μαξιμου. Ἰνδ. αʹ. ζʹ. υπ. Συριανου το βʹ και Μαρκελλου.
∆ιηρκεσεν ο θεολογος μετα την αναληψιν του κυριου και θεου ημων ετη οβʹ. Ἐπι
τουτων των υπατων διωγμος χριστιανων εγενετο, και πολλοι ενδοξως εμαρτυρησαν
δια την εις Χριστον ομολογιαν. Ἐπι των προκειμενων υπατων φασι τον αγιον Ἰωαννην
γενομενον ετων ρʹ και μηνων ζʹ κοιμηθηναι. Ἐν τουτωι τωι χρονωι Κλημης ο Ῥωμης
επισκοπος τελευται. 471 κατα τον αυτον χρονον και Σιμων ο Κανανιτης ο επικληθεις
Ἰουδας Ἰακωβου, ο γενομενος επισκοπος μετα Ἰακωβον τον αδελφον του κυριου, ζησας
ετη ρκʹ, εσταυρωθη. Ἐπι τουτου του Τραιανου και Μαρκος ο ευαγγελιστης και
επισκοπος Ἀλεξανδρειας γενομενος, καλων λαβων και συρεις απο των καλουμενων τα
Βουκολιων εως των λεγομενων Ἀγγελων, εκεισε πυρι κατεκαυθη φαρμουθι πρωτηι, και
ουτως εμαρτυρησεν. Κρησκης κηρυξας το ευαγγελιον του κυριου ημων Ἰησου Χριστου
εν Γαλλιαις επι Νερωνος αποθνησκει, και εκεισε θαπτεται. σκαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. ηʹ.
υπ. Κανδιδου και Κουαδρατου. Τραιανου κατα χριστιανων διωγμον κινησαντος Σιμων ο
του Κλεοπα, της εν Ἱεροσολυμοις εκκλησιας επισκοπος γενομενος, εμαρτυρησεν,
γενομενος ετων ρκʹ, επι Ἀττικου υπατικου διαβληθεις υπο των της μοιρας Κηρινθου και
των λεγομενων Νικολαιτων, ως ου μονον χριστιανος, αλλα και ως απο των του γενους
∆αβιδ υπαρχων, ος επι πλειστας ημερας αικισθεις, και αυτον τον δικαστην και τους περι
αυτον τα μεγιστα καταπληξας, τωι του σταυ472 ρου παθει παραπλησιον του κυριου
τελος απηνεγκατο. ομοιως δε και Ἰγνατιος Ἀντιοχεων επισκοπος εν Ῥωμηι
εμαρτυρησεν. Ἐπι των προκειμενων υπατων η των Ἐβιωναιων αιρεσις εγνωριζετο,
πτωχα περι του Χριστου δοξαζουσα, μη ειναι λεγουσα τον Χριστον προ αιωνων, αλλ' επ'
εσχατων, αξιαν της αιρεσεως αυτων την ονομασιαν ειληφοτες· Ἐβιωναιοι γαρ πτωχοι
ερμηνευονται. Πετραιοι και Βοστρηνοι εντευθεν τους εαυτων χρονους αριθμουσι. Ἰνδ.
γʹ. θʹ. υπ. Κομμοδου και Κερατανου. Τουτοις τοις υπατοις πολεμου χαλεπου επιβαντος
τηι Ῥωμανιαι υπο Περσων και Γοθων και ετερων εθνων, Τραιανος απερχομενος εις τον
τουτων πολεμον αφεσιν εχαρισατο των τελων, αχρις αν επιστρεψηι. Ἰνδ. δʹ. ιʹ. υπ.
Συριανου το γʹ και Σενεκιωνος το βʹ. Της Ἱεροσολυμων εκκλησιας τριτος προεστη
Ἰουστος ο επικληθεις Βαρσαββας, ο εκλεγεις υπο των αποστολων αντι Ἰουδα του
προδοτου· μεθ' ου και Ματθιας επελεγη υπο των αυτων αγιων αποστολων. Ἰνδ. εʹ. ιαʹ.
υπ. Γαλλου και Βραδουα. σκβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. ιβʹ. υπ. Παλμα και Τουλλου.
473 Μεχρι τουτων των υπατων οι συνομιλοι των αγιων αποστολων επισκοποι
γεγονοτες εγνωριζοντο. Ἰνδ. ζʹ. ιγʹ. υπ. Ὀρφιτου και Πρισκιανου. Ἰνδ. ηʹ. ιδʹ. υπ.
Πισωνος και Ἰουλιανου. Ἰνδ. θʹ. ιεʹ. υπ. Τραιανου Αυγουστου το εʹ και Ἀφρικανου. σκγʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ιϛʹ. υπ. Πρισκιανου και Κελσου. Ἰνδ. ιαʹ. ιζʹ. υπ. Μαλσου και
Βουλκισκου. Ἰνδ. ιβʹ. ιηʹ. υπ. Μεσσαλα και Ποδωνος. Ἰνδ. ιγʹ. ιθʹ. υπ. Αιλιανου και
Βετερου. Ὁ βασιλευς Τραιανος υδρωπιασας απεθανεν εν Σελινουντι, πολει της
Σελευκιας, ων ετων ξεʹ. Ῥωμαιων ιβʹ εβασιλευσεν Αιλιος Ἀδριανος ετη καʹ. ομου εχμεʹ.
σκδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. αʹ. υπ. Ἀπρωνιανου και Νιγρου. Ἰνδ. ιεʹ. βʹ. υπ. Αιλιου Ἀδριανου
Αυγουστου και Σαλινατωρος. 474 Ἰνδ. αʹ. γʹ. υπ. Αιλιου Ἀδριανου Αυγουστου το βʹ και
Ῥουστικιου. Ἐπι τουτων των υπατων Ἰουδαιων στασιασαντων ηλθεν Ἀδριανος εις
Ἱεροσολυμα, και ελαβε τους Ἰουδαιους αιχμαλωτους, και απελθων εις την λεγομενην
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

117

Τερεβινθον προεστησεν πανηγυριν και πεπρακεν αυτους εις ταγην ιππου εκαστον, και
τους υπολειφθεντας ελαβεν εις Γαζαν, και εκει εστησεν πανηγυριν και επωλησεν
αυτους, και εως του νυν η πανηγυρις εκεινη λεγεται Ἀδριανη. και καθελων τον ναον
των Ἰουδαιων τον εν Ἱεροσολυμοις εκτισε τα δυο δημοσια και το θεατρον και το
τρικαμαρον και το τετρανυμφον και το δωδεκαπυλον το πριν ονομαζομενον αναβαθμοι
και την κοδραν, και εμερισεν την πολιν εις επτα αμφοδα, και εστησεν ανθρωπους ιδιους
αμφοδαρχας, και εκαστωι αμφοδαρχηι απενειμεν αμφοδον· και εως της σημερον εις το
του αμφοδαρχου ονομα εκαστον αμφοδον χρηματιζει. και επεθηκε το εαυτου ονομα τηι
πολει, Αιλιαν αυτην ονομασας, επειδη Αιλιος Ἀδριανος ελεγετο. Ἰνδ. βʹ. δʹ. υπ. Σεβηρου
και Φουλκου. σκεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. εʹ. υπ. Σευηρου το βʹ και Αυγουρινου. 475 Ἰνδ. δʹ.
ϛʹ. υπ. Ἀβιολα και Πανσα. Τουτοις τοις υπατοις Ἀδριανος εις την Αιγυπτον παρεγενετο,
και κτιζει την Ἀντινοου της Θηβαΐδος, προ γʹ καλανδων νοεμβριου. Ἰνδ. εʹ. ζʹ. υπ.
Ἀπρωνιανου το βʹ και Παμπινου. Ἐπι τουτων των υπατων Ἀπολλωνιος ο Τυανευς
καταστρεφει τον βιον. Ἀδριανος εν Νικομηδειαι και Νικαιαι αγορας εποιησε και
τετραπλατειας και τα τειχεα τα προς τηι Βιθυνιαι· ετι γε μην και εν Κυζικωι ναον εκτισεν
και την εν αυτηι πλατειαν εστρωσε μαρμαροις. και εν πολλαις δε αλλαις επισημοτεραις
πολεσι ναους διαφορους και πολλους ανεστησεν, και αγαλματα ποικιλα ιδρυσεν εν
αυτοις. Ἰνδ. ϛʹ. ηʹ. υπ. Γλαβριωνος και Τορκουατου. σκϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. θʹ. υπ.
Ἀσιατικου και Ἀκυλινου. Ἰνδ. ζʹ. θʹ. υπ. Ἀσιατικου και Ἀκυλινου. Ἰνδ. ηʹ. ιʹ. υπ. Σεβηρου
το γʹ και Ἀμβιγουλου. Ἀδριανος ο αυτοκρατωρ πατηρ πατριδος ανηγορευθη και η γυνη
αυτου σεβαστη. Ἰνδ. θʹ. ιαʹ. υπ. Τιτιανου και Γαλλικανου. Ἰνδ. ιʹ. ιβʹ. υπ. Τορκουατου και
Λιβωνος. 476 Ἐπι τουτων των υπατων σεισμου γενομενου Νικομηδειας και Ἀοριας της
Βιθυνιας τα πολλα κατεστραφη. σκζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. ιγʹ. υπ. Μαρκελλου και Κελσου.
Ἰνδ. ιβʹ. ιδʹ. υπ. Κατουλλινου και Λιβωνος το βʹ. Ὁ εν Ῥοδωι κολοσσος επι της αρχης
Ἀδριανου πρωτος εκινηθη. Ἰνδ. ιγʹ. ιεʹ. υπ. Ποντιανου και Ῥουφου. Ἰνδ. ιδʹ. ιϛʹ. υπ.
Αυγουρινου και Σεργιανου. Ἀκυλας εγνωριζετο, ος ην πενθερος Ἀδριανου του
βασιλεως. ην δε Ἕλλην, ως Ἀδριανος, απο Σινωπης του Ποντου ορμωμενος, υστερον δε
εβαπτισθη, πεισθεις υπο των αποστο 476 λων. ην δε και αστρονομος, και εγκαλουμενος
περι τουτου απο των της εκκλησιας, και μη πεισθεις, μετεπειτα τα χριστιανων αθετησας,
προσηλυτευει τε Ἰουδαιοις και περιτεμνεται Ἰουδαιος, και εμπονως μαθων την αυτων
διαλεκτον και τα στοιχεια ερμηνειαν εαυτωι ερμηνευσεν ουκ ορθωι λογισμωι, αλλ' οπως
διαστρεψηι τινα των ρητων. ταυτα ιστορει Ἐπιφανιος ο Κυπριος εις τον λογον αυτου τον
περι σταθμων και μετρων. 477 σκηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. ιζʹ. υπ. Ἰεβεριου και Σισιννου.
Ἰνδ. αʹ. ιηʹ. υπ. Σεβηρου και Ουαρου. Τουτωι τωι ετει Ἀπελλης και Ἀριστων, ων μεμνηται
Ευσεβιος ο Παμφιλου εν τηι εκκλησιαστικηι αυτου ιστοριαι, επιδιδωσιν απολογιας
συνταξιν περι της καθ' ημας θεοσεβειας Ἀδριανωι τωι βασιλει. Ἰνδ. βʹ. ιθʹ. υπ. Ποντιανου
το βʹ και Ἀκυλινου. Ἰνδ. γʹ. κʹ. υπ. Κομμοδου και Ποντιανου το γʹ. σκθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
δʹ. καʹ. υπ. Αιλιανου Καισαρος και Βαλβινου. Ἐπι τουτων των υπατων Αιλιος Ἀδριανος
νοσησας ολιγας ημερας ετελευτησεν, ων ετων οζʹ. Ῥωμαιων ιγʹ εβασιλευσεν Αιλιος
Ἀντωνινος ο ευσεβης ετη κγʹ. ομου εχξηʹ. Ἰνδ. εʹ. αʹ. υπ. Καμερινου και Νιγρου. Ἰνδ. ϛʹ.
βʹ. υπ. Ἀντωνινου Αυγουστου και Πραισεντου. Κερδων της κατα Μαρκιωνα πλανης
αρχηγος, ποτε μεν συνων τοις εν Ῥωμηι χριστιανοις, ποτε δε παραδιδασκων και λε478
γων οτι αλλος εστιν ο υπο του νομου κηρυττομενος θεος, ο μη ων πατηρ του Χριστου,
και τον μεν γνωριζεσθαι, τον δε αγνωστον ειναι, και τον μεν δικαιον, τον δε αγαθον
υπαρχειν, ως απο των κατα Σιμωνα τον μαγον εχων τας αφορμας. ος εν τοις μετα ταυτα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

118

διαδοχον εσχε Μαρκιωνα Ποντικον. Ἰνδ. ζʹ. γʹ. υπ. Ἀντωνινου Αυγουστου το βʹ και
Μαρκου Αυρηλιανου Βηρου υιου αυτου. σλʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. δʹ. υπ. Σεβηρου το δʹ και
Σιλανου. Ἰνδ. θʹ. εʹ. υπ. Ῥουφινου και Κουαδρατου. Ἰνδ. ιʹ. ϛʹ. υπ. Τορκουατου και
Ἡρωδου. Ἰνδ. ιαʹ. ζʹ. υπ. Ἀβιολα και Μαξιμου. σλαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβ. ηʹ. υπ. Ἀντωνινου
Αυγουστου το γʹ και Αυρηλιανου το βʹ. Ἰνδ. ιγʹ. θʹ. υπ. Σεβηρου το εʹ και Ουηρινου. Ἰνδ.
ιδʹ. ιʹ. υπ. Λαργου και Μεσσαλινου. Τουτοις τοις υπατοις αφεσις εγενετο των
χρεοφειλετων παρα Ἀντωνινου Ευσεβους, και οι ταμιακοι χαρται δωρεαν εκαυθησαν.
479 Ἰνδ. ιεʹ. ιαʹ. υπ. Τορκουατου το βʹ και Ἰουλιανου. Ἐπι τουτων των υπατων
Ἀφρικανος τελευται. σλβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιβʹ. υπ. Ὀρφιτου και Πρισκου. Ἰνδ. βʹ. ιγʹ.
υπ. Γλαβριωνος και Βετερου. Ἰνδ. γʹ. ιδʹ. υπ. Κονδιανου και Μαξιμου. Ἰνδ. δʹ. ιεʹ. υπ.
Γλαβριωνος το βʹ και Ἰουμιλιου. σλγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. ιϛʹ. υπ. Πραισεντος και
Ῥουφινου. Ἰνδ. ϛʹ. ιζʹ. υπ. Κομμοδου και Λατερανου. Ἰνδ. ζʹ. ιηʹ. υπ. Σεβηρου το ϛʹ και
Σαβινιανου. Ἰνδ. ηʹ. ιθʹ. υπ. Σιλβανου και Αυγουρινου. σλδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. κʹ. υπ.
Βαρβαρου και Ῥηγουλου. Ἰνδ. ιʹ. καʹ. υπ. Τερτυλλου και Σακερδοτου. Πολυκαρπος
Σμυρνης επισκοπος, ανηρ θαυμασιος, και των αποστολων ου μονον ακουστης, αλλα και
υπ' αυτων επισκοπος καταστας, ετι περιων εν τωι βιωι, γενομενος εν Ῥωμηι επι Ἀνικητου
επισκοπου δια ζητημα περι της του πασχα εορτης πολ480 λους των απο Ουαλεντινου και
Μαρκιωνος αιρετικων τωι του Χριστου υγιει λογωι επεστρεψεν. ος και Μαρκιωνι ποτε εις
οψιν αυτου ελθοντι και φησαντι, Ἐπιγινωσκεις ημας; απεκριθη Ἐπιγινωσκω σε τον
πρωτοτοκον του Σατανα, ως ιστορει Ειρηναιος. Ἰνδ. ιαʹ. κβʹ. υπ. Κυιντιλλου και
Πρισκου. Ἰνδ. ιβʹ. κγʹ. υπ. Βραδουα και Ουηρου. Ἐπι τουτων των υπατων εσφαγη Αιλιος
Ἀντωνινος εν Προκονησωι, ων ετων ξζʹ. Ῥωμαιων ιδʹ εβασιλευσεν Μαρκος Αυρηλιος
Ἀντωνινος ο και Ουηρος, υιος Ἀντωνινου του Ευσεβους, και Λουκιος Αυρηλιος
Κομμοδος αδελφος αυτου ετη ιθʹ. ομου εχπζʹ. σλεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. αʹ. υπ. Μαρκου
Αυρηλιου Ουηρου και Λουκιου Κομμοδου Αυγουστου. Ἰνδ. ιδʹ. βʹ. υπ. Μαρκου Αυρηλιου
Ουηρου και Λουκιου Κομμοδου Αυγουστου το βʹ. Ἰνδ. ιεʹ. γʹ. υπ. Ῥουστικιου και
Ἀκυλινου. Ἰνδ. αʹ. δʹ. υπ. Αιλιανου και Παστωρος. Ἔτους ρλγʹ της εις ουρανους
αναληψεως του κυριου μεγι481 στων την Ἀσιαν ανασοβησαντων διωγμων πολλοι
εμαρτυρησαν, εν οις Πολυκαρπος Σμυρνης επισκοπος και του αποστολου Ἰωαννου
μαθητης και υπ' αυτου κατασταθεις επισκοπος, συλληφθεις επι ανθυπατου Τατιου
Κοδρατου υπο Ἡρωδου ειρηναρχου, υιου οντος Νικητου, και πολλα υπομεινας δια την
εις Χριστον πιστιν, τηι προ ζʹ καλανδων απριλιων τωι μεγαλωι σαββατωι ωραν ηʹ του
κεντυριωνος την των επισυναχθεντων Ἰουδαιων και εθνικων φιλονεικιαν θεασαμενου
τεθεις υπ' αυτων εν μεσωι εκαη ζων, ων ετων πϛʹ. ουτω γαρ και απεκαλυφθη αυτωι
τελειουσθαι αυτον ζωντα καιομενον. περι δε των ετων αυτου ειπε τωι ανθυπατωι ειποντι
αυτωι, Βλασφημησον τον Χριστον· ο δε ειπεν, Πϛʹ ετη δουλευω τωι Χριστωι, ουδεν με
ηδικησε· και πως δυναμαι βλασφημησαι τον σωσαντα με βασιλεα; τουτωι και φωνη εκ
του ουρανου εδοθη εν τωι σταδιωι Σμυρναιων εισιοντι, Ἴσχυε, Πολυκαρπε, και ανδριζου.
και τον μεν ειποντα ουδεις των αλλων ειδεν, την δε φωνην πολλοι και των ημετερων
ηκουσαν. συν τωι αγιωι δε Πολυκαρπωι και αλλοι θʹ απο Φιλαδελφειας μαρτυρουσιν εν
Σμυρνηι· και εν Περγαμωι δε ετεροι, εν οις ην και Παπιας και αλλοι πολλοι, ων και
εγγραφα φερονται τα μαρτυρια. πλειστοι και αυτων αναγραπτοι εις ετι νυν οι αγωνες
διαμενουσιν, ων παντων ταις πρεσβειαις γενοιτο ημας συγκοινωνους τε και μαθητας
γενεσθαι. 482 σλϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. εʹ. υπ. Μακρινου και Κελσου. Ἰνδ. γʹ. ϛʹ. υπ.
Ὀρφιτου και Πουδεντος. Ἰουστινος φιλοσοφος του καθ' ημας λογου δευτερον υπερ των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

119

καθ' ημας δογματων βιβλιον αναδους Μαρκωι Αυρηλιωι και Ἀντωνινωι Βηρωι τοις
αυτοκρατορσι θειωι κατακοσμειται ου μετ' ου πολυ στεφανωι τωι του μαρτυριου,
Κρησκεντος αυτον υποβαλλοντος. αλλα και Μελιτων Ἀσιανος Σαρδιανων επισκοπος
βιβλιον απολογιας εδωκεν τοις λελεγμενοις βασιλευσιν, και ετεροι δε πολλοι, ων ο μεν
δηλωθεις Ἰουστινος μετα τινα αλλα ων εγραψεν και τουτο ενεθηκεν· Καγω προσδοκω
ως εις των προωνομασμενων επιβουλευθηναι και ξυλωι εντιναχθηναι, η καν απο
Κρησκεντος του αφιλοσοφου και φιλοκομπου· ου γαρ φιλοσοφον ειπειν αξιον τον
ανδρα, ος γε δημοσιαι καταμαρτυρει ως αθεων ημων και ασεβων χριστιανων οντων,
προς χαριν και ηδονην πολλων των πεπλανημενων τουτο πραττων. και μετα βραχεα,
Και γαρ προθεντα με και ερωτησαντα αυτον ερωτησεις τινος μαθειν και ελεγξαι οτι
αληθως ουδεν επισταται ειδεναι υμας βουλομαι· και οτι αληθη λεγω, ει μη
ανηνεχθησαν υμιν αι κοινωνιαι των λο483 γων, ετοιμος ειμι και επι υμων κοινωνειν
των ερωτησεων παλιν· βασιλικον γαρ αν και τουτο εργον ειη. ει δε και εγνωσθησαν
υμιν αι ερωτησεις μου και αι εκεινου αποκρισεις, φανερον υμιν εστιν οτι ουδεν των
ημετερων επισταται· ει δε και επισταται, δια τους ακουοντας δε ου τολμαι λεγειν, ως
προτερον εφην, ου φιλοσοφος αλλα φιλοδοξος ανηρ δεικνυται, ος γε μηδε το
Σωκρατικον ολως επισταται. Μελιτων Σαρδιανων επισκοπος μετα πολλα των
επιδοθεντων παρα του αυτου Ἰουστινου φησιν, Ουκ εσμεν λιθων ουδεμιαν αισθησιν
εχοντων θεραπευται, αλλα μονου θεου του προ παντων και επι παντων και του Χριστου
αυτου οντος θεου λογου προ αιωνων εσμεν θρησκευται, και τα εξης. Ἰνδ. δʹ. ζʹ. υπ.
Πουδεντος το βʹ και Πουλλιωνος. Ἰνδ. εʹ. ηʹ. υπ. Μαρκου Αυρηλιου Ουηρου το γʹ και
Κουαδρατου. σλζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. θʹ. υπ. Ἀπρωνιανου και Παυλου. 484 Λουκιος
Αυρηλιος Κομμοδος απεθανεν εν Ἀλτινωι αρξας ετη θʹ. Ἐπι των προκειμενων υπατων
Μαρκος Αυρηλιος Ἀντωνινος Κομμοδον τον εαυτου υιον κοινωνον εποιησατο της
εαυτου βασιλειας. Ἰνδ. ζʹ. ιʹ. υπ. Πρισκου και Ἀπολλιναριου. Μελιτων Ἀσιανος της
Σαρδεων πολεως επισκοπος και Ἀπολλιναριος Ἱεραπολεως επισκοπος και αλλοι πολλοι
του καθ' ημας λογου βιβλιον απολογιας Μαρκωι Αυρηλιωι Ἀντωνινωι επεδωκαν,
Ἰουστινου τελειωθεντος και αλλων πολλων. εντευχθεις δε και υφ' ετερων ο αυτος
βασιλευς επι της Ἀσιας παντοιαις υβρεσιν προς των επιχωριων καταπονουμενων
τοιαυτης ηξιωσε το κοινον διαταξεως. Αυτοκρατωρ Καισαρ Μαρκος Αυρηλιος
Ἀντωνινος, σεβαστος, δημαρχικης εξουσιας το πεντεκαιδεκατον και υπατος το τριτον,
τωι κοινωι της Ἀσιας χαιρειν. Ἐγω μεν οιδα οτι και τοις θεοις επιμελες εστιν μη
λανθανειν τους τοιουτους· πολλωι γαρ μαλλον εκεινοι κολασαιεν αν τους μη
βουλομενους αυτοις προσκυνειν η υμεις, ους εις ταραχην εμβαλλοντες βεβαιουτε την
γνωμην αυτων, ηνπερ εχουσιν ως αθεων κατηγορουντες. ειη δ' αν κακεινοις αρεστον το
δοκειν κατηγορουμενους τεθναναι μαλλον η ζην υπερ σου οικειου 485 θεου· οθεν και
νικωσι προιεμενοι τας εαυτων ψυχας ηπερ πεποιθασιν οις αξιουτε πραττειν αυτους.
περι δε των σεισμων των γενομενων και γινομενων ουκ ατοπον υμας υπομνησαι,
αθυμουντας μεν οτανπερ ωσιν, παραβαλλοντας δε τα ημετερα προς τα εκεινων· οι μεν
ευπαῤρησιαστοτεροι γινονται προς τον θεον, υμεις δε παρα παντα τον χρονον, καθ' ον
αγνοειν δοκειτε, των θεων και των αλλων αμελειτε και της θρησκειας της περι τον
αθανατον, ον δη τους χριστιανους θρησκευοντας ελαυνετε και διωκετε εως θανατου.
υπερ δε των τοιουτων ηδη και πολλοι των περι τας επαρχιας ηγεμονων και τωι
θειοτατωι ημων εγραψαν πατρι· οις και αντεγραψεν μηδεν ενοχλειν τοις τοιουτοις, ει μη
εμφαινοιντο τι περι την Ῥωμαιων ηγεμονιαν εγχειρουντες. και εμοι δε περι των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

120

τοιουτων πολλοι εσημαναν, οις δη και προεγραψα κατακολουθων τηι του πατρος
γνωμηι. ει δε τις επιμενοι τινα των τοιουτων εις πραγματα φερων ως δη τοιουτον οντα,
εκεινος ο καταφερομενος απολελυσθω του εγκληματος, και εαν φαινηται τοιουτος ων,
ο δε καταφερων ενοχος εσται δικης. προετεθη εν Ἐφεσωι. Ἰνδ. ηʹ. ιαʹ. υπ. Κεθηγου και
Κλαρου. 486 Ἰνδ. θʹ. ιβʹ. υπ. Σεβηρου και Ἑρεννιανου. Ἡ των Ἐγκρατιτων αιρεσις αρτι
φυεισα, ξενην και φθοροποιον ψευδοδοξιαν εισαγουσα εν βιωι, Τατιανον αρχηγον
εσχεν. ουτος δε των μαθητων Ἰουστινου γεγονως, εως μεν εζη ο Ἰουστινος, ουδ' ολως
ετολμα ενδειξασθαι παραφθοραν της υγιους κατα Χριστον πιστεως. αποθανοντος δε
αυτου ηρξατο κενοις λογοις καταποθεις δογματιζειν αγαμιαν, ως και οι προ αυτου
Σατορνινος και Μαρκιων, ηρεμα συν αυτοις αθετων την αρχαιαν πλασιν του θεου και
κατηγορων το αῤρεν και το θηλυ εις γενεσιν ανθρωπων πεποιηκοτος, και των
λεγομενων παρ' αυτοις εμψυχων αποχην εισηγησατο, αχαριστουντες τωι τα παντα
πεποιηκοτι θεωι. αντιλεγουσι τε τηι του πρωτοπλαστου σωτηριαι, και τουτο νυν εξηυρεθη
παρ' αυτοις. τουτου Τατιανος πρωτος ταυτην εισηνεγκατο την βλασφημιαν, και αιωνας
τινας αοριστους ο αυτος εισαγει ομοιως τοις απο Ουαλεντινου μυθολογησας, γαμον τε
φθοραν και πορνειαν παραπλησιως Μαρκιωνι και Σατορνινωι αναγορευσας, καθ' ων
πολλοι μεν και αλλοι εγραψαν, ικανα δε και Μουσανος. Ἀντωνινος αυτοκρατωρ
πυκνως τοις πολεμιοις επεκειτο, αυτος τε παρων και τους πολεμαρχας αποστελλων. και
Περτι487 νακι και τοις συν αυτωι διψει πιεζομενοις ομβρος εκ του θεου εγενετο, και τοις
αντιτασσομενοις Γερμανικοις και Σαρματαις σκηπτος επεσεν, πολλους τε αυτων
διεφθειρεν. λεγεται δε ως και επιστολαι φερονται Μαρκου του βασιλεως, εν αις
μαρτυρει μελλοντα τον στρατον αυτου διαφθειρεσθαι ταις των χριστιανων ευχαις
διασεσωσθαι. σληʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ιγʹ. υπ. Ὀρφιτου το βʹ και Μαξιμου. Ἰνδ. ιαʹ. ιδʹ. υπ.
Σεβηρου το βʹ και Πομπηιανου. ∆ευτερος μετα τον προκειμενον Τατιανον Σευηρος τις
κρατησας την αυτην αιρεσιν Σευηριανων προσηγοριας γεγονεν αιτιος, χρωμενων
τουτων και νομωι και προφηταις και ευαγγελιοις, ιδιως ερμηνευοντες των ιερων
γραφων τα νοηματα, βλασφημουντες Παυλον τον αποστολον, αθετουντες αυτου τας
επιστολας, μηδε τας Πραξεις των αποστολων καταδεχομενοι. ο μεντοι γε προτερος
αυτων Τατιανος συναφειαν τινα και συναγωγην ουκ οιδα οπως των ευαγγελιων
ποιησαμενος το δια τεσσαρων τουτο προσωνομασεν, ο παρα τισιν εις ετι και νυν
φερεται. του δε αποστολου φασιν αυτον θελησαι τινας αυτων μεταφρασαι φωνας, ως
επιδιορθουμενον αυτον την της φρασεως συνταξιν. καταλελοιπεν 488 δε ουτος πολυ τι
πληθος συγγραμματων, ων μαλιστα παρα πολλοις μνημονευεται διαβοητος αυτου
λογος ο προς Ἕλληνας, εν ωι και των ανεκαθεν χρονων μνημονευσας των παρ'
Ἕλλησιν ευδοκιμων απαντων Μωσεα τε και τους Ἑβραιων προφητας απεφηνε
προγενεστερους, ος δη και δοκει των συγγραμματων αυτου παντων καλλιων τε και
ωφελιμωτατος υπαρχειν. Ἰνδ. ιβʹ. ιεʹ. υπ. Γαλλου και Φλακκου. Ἰνδ. ιγʹ. ιϛʹ. υπ. Ὀρφιτου
το γʹ και Ῥουφου. Ποθεινος ο της Λογδουνου επισκοπος, υπερ τα ϟʹ ετη της ηλικιας
γενομενος, συρομενος επι το βημα και πολλα παθων ανηκεστα τωι του μαρτυριου δρομωι
ετελειωθη. Ἀλλα και Ἄτταλος τουνομα πολλα πολλωι τωι χρονωι πεπονθως, εν ειρκτηι
τυγχανων θειας οπτασιας εν νυκτι αξιουται. Ἀλκιβιαδου γαρ τινος των εν ειρκτηι
τυγχανοντων κατεχομενου, πανυ αυχμηρον βιουντος βιον, και μηδενος ολως προτερον
μεταλαμβανοντος, αλλ' η αρτωι και υδατι μονωι χρωμενου, πειρωμενου δε και εν τηι
ειρκτηι ουτω διαγειν, Ἀτταλωι τωι προειρημενωι μετα τον πρωτον αγωνα, ον εν τωι
αμφιθεατρωι ηνυσεν, απεκαλυφθη οτι ου καλως ποιει Ἀλκιβιαδης μη χρωμενος τοις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

121

κτισμασι του θεου και αλλοις τυπον υπολειπομενος σκανδαλου. πεισθεις 489 δε ο
Ἀλκιβιαδης παντων φανερως μετελαμβανεν, και ηυχαριστει τωι θεωι, και δικαιως· ου
γαρ ανεπισκεπτοι χαριτος θεου η αλλα το πνευμα το αγιον ην συμβουλον αυτοις. σλθʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. ιζʹ. υπ. Πουλλιωνος και Ἄπρου. Ἐπι τουτων των υπατων νομος
ετεθη ωστε εξ αδιαθετου κληρονομειν τον πατερα τα τεκνα· και τωι αχαριστω δε παιδι
το τετραουγκιον διδοσθαι της πατρυας περιουσιας. Ὁ δε αυτος βασιλευς υπεταξε το
εθνος των Γερμανων. Ἰνδ. ιεʹ. ιηʹ. υπ. Κομμοδου και Κυιντιλλου. Ἰνδ. αʹ. ιθʹ. υπ.
Ὀρφιτου το δʹ και Ῥουφου το βʹ. Σμυρνα της Ἀσιας απο σεισμων κατεῤριφη. Ἀντωνινος
ο και Ουηρος νοσησας απεθανεν εν Παννωνιαις προ οκτω καλανδων απριλιων, αρξας
ετη ιθʹ. Ῥωμαιων ιεʹ εβασιλευσε Κομμοδος ετη ιβʹ. ομου εχϟʹ. Ἰνδ. βʹ. αʹ. υπ. Κομμοδου
Αυγουστου το βʹ και Βηρου. Ουτος ο Κομμοδος επι της αυτου κρατησεως παυει τον
διωγμον της εκκλησιας. 490 Ἐπι τουτου Ἡγησιππος τελειουται περι των αποστολων
μεγαλως συγγραψαμενος, ως ιστορει Ευσεβιος ο Παμφιλου. σμʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. βʹ. υπ.
Πραισεντος και Γορδιανου. Ἰνδ. δʹ. γʹ. υπ. Κομμοδου Αυγουστου το γʹ και Βηρου το βʹ.
Ειρηναιος επισκοπος πολεως Λογδουνου της Γαλλιας διεπρεπεν. Ἐπι των προκειμενων
υπατων κτητωρ τις εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι ονοματι Ἀρταβανος φιλοτιμως εῤριψεν εν
τηι καλουμενηι ∆αφνηι τοις δημοις καλαμια συντομια πολλα αρτων διαιωνιζοντων, και
εκαλεσεν τους αρτους πολιτικους δια το τηι ιδιαι πολει τουτους δωρησασθαι, και
ηφορισεν εκ των ιδιων αυτου χωριων προσοδον αναλογουσαν εις λογον των αυτων
πολιτικων αρτων. και ανηγειραν αυτωι οι της Ἀντιοχεων πολεως εν τηι ∆αφνηι στηλην
μαρμαρινην, επιγραψαντες Ἀρταβανει αιωνια μνημη. Ἰνδ. εʹ. δʹ. υπ. Μαμερτινου και
Ῥουφου το γʹ. Ἡ κατα Φρυγας αθεος ψευδοπροφητεια Μοντανου και των συν αυτωι
παραπληγων γυναικων αυτου Πρισκιλλας και Μαξιμιλλας συνεστη, ετι δε και
Ἀλκιβιαδου και Θεοδοτου· καθ' ων 491 συνεγραψατο ο εν οσιαι τηι μνημηι Ἀπολλιναριος
Ἱεραπολεως επισκοπος και Μιλτιαδης συγγραφευς και αλλοι πολλοι, εν οις και
Σαραπιων Ἀντιοχειας επισκοπος. Ἰνδ. ϛʹ. εʹ. υπ. Κομμοδου Αυγουστου το δʹ και
Βικτωρινου. Το εν Νικαιαι της Βιθυνιας Ἀπολλωνιον εξω τειχων εγενετο εφισταμενου
το εργον Βακτουανου και Σεβηρου Βιθυνιας ηγεμονευοντος. σμαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ϛʹ.
υπ. Μαρκελλου και Αιλιανου. Ἐπι των προκειμενων υπατων Θεοδοτιων τις του Ποντου
απο της διαδοχης Μαρκιωνος του αιρεσιαρχου του απ' αυτης Σινωπης ορμωμενου, και
αυτος μηνιων τηι αυτου αιρεσει και εις ιουδαισμον εκκλινας και τα αυτων στοιχεια και
γλωσσαν μαθων, ιδιως και αυτος εξεδωκεν τα πλειστα τοις οβʹ ερμηνευταις συναιδοντα,
ως και ιστορει περι τουτου Ἐπιφανιος ο Κυπριος. Ἰνδ. ηʹ. ζʹ. υπ. Ματερνου και Βραδουα.
Ἰνδ. θʹ. ηʹ. υπ. Κομμοδου Αυγουστου το εʹ και Γλαβριωνος. Ἰνδ. ιʹ. θʹ. υπ. Κρισπινου και
Αιλιανου.
492 Του κολοσσου Ῥοδου την κεφαλην αφελων Κομμοδος ιδιαν επεθηκεν
εικονα. Ὠριγενης εν Ἀλεξανδρειαι εγεννηθη. Τουτωι τωι χρονωι εν τωι Καπετωλιωι Ῥωμης
σκηπτος επεσεν, και σφοδρος εμπρησμος γεγονεν, και τας βιβλιοθηκας και ολα τα μερη
Ῥωμης αυτης διεφλεξεν. Θερμαι Κομμοδιαναι εν Ῥωμηι αφιερωθησαν. σμβʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. ιαʹ. ιʹ. υπ. Φουσκιανου και Σιλανου. Ἰνδ. ιβʹ. ιαʹ. υπ. Κομμοδου Αυγουστου το ϛʹ και
Σεπτιμιανου. Ἰνδ. ιγʹ. ιβʹ. υπ. Κομμοδου Αυγουστου το ζʹ και Περτινακος. Κομμοδος
αιφνιδιον ετελευτησεν αποπνιγεις εν οικιαι Βεστιανου συγγενους αυτου και Ἀτταλιανης
της υπατισσης εν Ῥωμηι προ αʹ καλανδων ιανουαριων, αρξας ετη ιβʹ. Ῥωμαιων ιϛʹ
εβασιλευσε Λουκιος Περτιναξ μηνας βʹ. ομου ετη εχϟθʹ και μηνας βʹ. Περτιναξ αξιουσηι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

122

τηι συγκλητωι Ῥωμαιων την γυναικα αυ493 του σεβαστην ονομασαι και τον υιον
Καισαρα αποδειξαι, αντειπε φασκων, Ἱκανον οτι βεβιασμενος παρεισιν επι την αρχην.
Περτιναξ ο και Λουκιος εσφαγη απο των στρατιωτων, ως εξερχεται απο του παλατιου
εις τον Μαρτιον, ων ετων οʹ. Ῥωμαιων ιζʹ εβασιλευσεν ∆ιδιος Ἰουλιανος ο και Σιλβιος
μηνας ζʹ. ομου ετη εψʹ. Ἰνδ. ιδʹ. αʹ. υπ. Φλακκου και Κλαρου. Και ουτος ∆ιδιος εσφαγη
απο κουβικουλαριου εις την πηγην του παλατιου Ῥωμης εσω, ως προσεχει τοις ιχθυσιν,
εκ συσκευης των μετ' αυτου, ων ετων ξʹ. σμγʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων ιηʹ εβασιλευσεν
Λουκιος Σεπτιμιος Σεβηρος απο της συγκλητου Ῥωμης ψηφισθεις ετη ιθʹ. ομου ετη εψιθʹ
Ἰνδ. ιεʹ. αʹ. υπ. Σεβηρου Αυγουστου και Σαβινου. Ἰνδ. αʹ. βʹ. υπ. Τερτυλλου και
Κλημεντος. Ἰνδ. βʹ. γʹ. υπ. ∆εξτρου και Πρισκου. Ἰνδ. γʹ. δʹ. υπ. Λατερανου και Ῥουφινου.
Λεγεται το Βυζαντιον Θραικης εμποριον ειναι, και οτι τοπαρχης ην εν αυτωι Βαρβυσιος ο
πατηρ Φεδαλιας, και οτι εν 494 ζωηι του πατρος αυτης εκτισεν εκεινη πολλα εν αυτωι τωι
εμποριωι, και εστησεν εν αυτωι και τυχην, ηντινα εκαλεσε Κεροην. και οτε ημελλε
τελευταν ο πατηρ αυτης Βαρβυσιος, παρεκελευσατο κτισαι αυτην τειχος εν αυτωι τωι
τοπωι απο θαλασσης εως θαλασσης, οπερ νυν εστι το παλαιον τειχος
Κωνσταντινουπολεως, τουτεστιν απο του καλουμενου Πετριου εως της πορτας του
αγιου Αιμιλιανου, πλησιον της καλουμενης Ῥαβδου. την δε λεχθεισαν Φεδαλιαν μετα
θανατον του πατρος αυτης ηγαγετο Βυζας ο Θραικης βασιλευς, και επωνομασε τον
τοπον, ηγουν το εμποριον, εις ονομα αυτου το Βυζαντιον, ενθα νυν καλουνται αι Νικαι,
πλησιον των Κιλικων, δεδωκως τωι τοπωι και δικαιον πολεως. και ελθων απο Ῥωμης
μετα χρονους πολλους ο Σεβηρος τουτωι τωι χρονωι της βασιλειας αυτου επι το
Βυζαντιον, και εωρακως την τοποθεσιαν της πολεως καλην, ανηγειρε την Βυζου πολιν,
και εκτισεν εν αυτηι το δημοσιον λουτρον το λεγομενον Ζευξιππον. και οτι εκει ιστατο
εν μεσωι του Τετραστυου στηλη χαλκη του ηλιου, και υποκατω αυτης εγραφε το ονομα
του ηλιου Ζευξιππου. οι δε Θραικες ουτως ελεγον τον τοπον Ἥλιον, οι δε της πολεως
Βυζαντιων και αυτοι ωνομασαν το αυτο δημοσιον λουτρον Ζευξιππον κατα το ονομα,
οπερ ειχε πρυην ο τοπος, και ουκετι, ως ειπεν ο βασιλευς, εις το ιδιον αυτου ονομα
εκαλουν αυτο Σεβηριον. εγενετο δε το Τετραστωιον του Ζευξιππου, 495 οπου ιστατο εν
μεσωι η στηλη του ηλιου, και εκτισεν αντ' αυτου εν τηι ακροπολει της αυτης Βυζου
πολεως ναον ητοι ιερον Ἀπολλωνος, και αντι των αλλων δυο ιερων των κτισθεντων
πρωην απο μεν Βυζου Ἀρτεμιδι συν ελαφωι, απο δε Φεδαλιας Ἀφροδιτηι. και αναγαγων
Σεβηρος ο βασιλευς εκ του Τετραστυου το αγαλμα του Ἡλιου εστησεν αυτο ανω εν τωι
ιερωι, κτισας ο αυτος βασιλευς κατεναντι του ιερου της Ἀρτεμιδος κυνηγιν μεγα πανυ,
και κατεναντι του ιερου της Ἀφροδιτης θεατρον. εκτισε δε και το ιππικον εις το
Βυζαντιον ο λεχθεις Σεβηρος, αγορασας οικηματα και κηπον απο τινων αδελφων
ορφανων· και καταλυσας τα οικηματα και τον κηπον εκδενδρωσας εποιησε το ιππικον
τοις Βυζαντιοις και το λεγομενον Στρατηγιον ανενεωσεν ο αυτος Σεβηρος, οπερ ην
πρωην κτισθεν υπο Ἀλεξανδρου του Μακεδονος, οτε κατα ∆αρειου επεστρατευσεν, και
εκαλεσε τον τοπον Στρατηγιν· εκει γαρ στρατολογησας Ἀλεξανδρος ο Μακεδων
ωρμησεν κατα Περγαρ στρατολογησας Ἀλεξανδρος ο Μακεδων ωρμησεν κατα Περσων
εις τον πολεμον. σμδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. εʹ. υπ. Σατορνινου και Γαλλου. Ἰνδ. εʹ. ϛʹ. υπ.
Ἀνουλλινου και Φροντωνος. Ἰνδ. ϛʹ. ζʹ. υπ. Σεβηρου Αυγουστου το βʹ και Βικτωρινου.
496 Ἰνδ. ζʹ. ηʹ. υπ. Μωκιανου και Φαβιανου. Ἐπι τουτων των υπατων διωγμος
εγενετο των χριστιανων, και πολλοι εμαρτυρησαν. σμεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. θʹ. υπ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

123

Σεβηρου Αυγουστου το γʹ και Ἀντωνινου. Ἐν τοις χρονοις τουτοις Συμμαχος τις
Σαμαρειτης, των παρ' αυτοις σοφων, μη τιμηθεις υπο του ιδιου εθνους, νοσησας
φιλαρχιαν και αγανακτησας κατα της ιδιας φυλης, προσερχεται Ἰουδαιοις και
προσηλυτευει και περιτεμνεται δευτεραν περιτομην. ουτος τοινυν προς διαστροφην των
παρα Σαμαρειταις ερμηνειων ερμηνευσας την τριτην εξεδωκεν ερμηνειαν. ταυτα
Ἐπιφανιος ο Κυπριος περι των τριων ερμηνευτων, Ἀκυλα 496 και Συμμαχου και
Θεοδοτιωνος, εθηκεν. Ἰνδ. θʹ. ιʹ. υπ. Πλαυτιανου και Γετα. Πλαυτιανος ο υπατος εσφαγη
προ ιαʹ καλανδων φεβρουαριων. Ἰνδ. ιʹ. ιαʹ. υπ. Χιλωνος και Λιβωνος. Ἰνδ. ιαʹ. ιβʹ. υπ.
Ἀντωνινου το βʹ και Γετα το βʹ. Τουτοις τοις υπατοις Σεβηρος εν Ἀλεξανδρειαι
γενομενος διωγμον κατα χριστιανων εποιησε, και πολλοι εμαρτυρησαν απο 497
Ἀλεξανδρειας και Αιγυπτου και Αυγουσταμνικης και εως Θηβαΐδος. Τουτοις τοις
χρονοις εν Ἀλεξανδρειαι το Σεβηριανον εκτισθη γυμνασιον και το εκεισε ιερον μεγα το
καλουμενον Πανθεον. σμϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιγʹ. υπ. Ἀλβινου και Αιμιλιανου. Ἰνδ. ιγʹ.
ιδʹ. υπ. Ἄπρου και Μαξιμου. Ἰνδ. ιδʹ. ιεʹ. υπ. Ἀντωνινου το γʹ και Γετα το γʹ. Ἰνδ. ιεʹ. ιϛʹ.
υπ. Πομπηιανου και Ἄττου. σμζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιζʹ. υπ. Φαυστινου και Ῥουφινου.
Ἰνδ. βʹ. ιηʹ. υπ. Γεντιανου και Βασσου. Ἰνδ. γʹ. ιθʹ. υπ. Ἄπρου το βʹ και Ἄπρου. Τουτοις
τοις υπατοις ετελευτησε Σεβηρος εις το βαρβαρικον, ων ετων ξεʹ. Ῥωμαιων ιθʹ
εβασιλευσεν Ἀντωνινος Καρακαλλος υιος Σεβηρου ετη ζʹ. ομου εψκϛʹ. Ἰνδ. δʹ. αʹ. υπ.
Ἀντωνινου Αυγουστου το δʹ και Ἀλβινου. σμηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. βʹ. υπ. Μεσσαλα και
Σαβινου. 498 Ἰνδ. ϛʹ. γʹ. υπ. Λεντουλου και Κερεαλιου. Ἰνδ. ζʹ. δʹ. υπ. Σαβινου το βʹ και
Ἀνουλλινου. Ἰνδ. ηʹ. εʹ. υπ. Πραισεντος και Ἐξτρικατου. σμθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. ϛʹ. υπ.
Ἀντωνινου Αυγουστου το εʹ και Ἀδουεντος. Ἰνδ. ιʹ. ζʹ. υπ. Ἀντωνινου Αυγουστου το ϛʹ
και Σακερδοτου. Ἐπι τουτων των υπατων Ἀντωνινος Καρακαλλος κατα Περσων
απελθων και αναλαβων την Ὀσροηνην, συμβαλων εις τον πολεμον εσφαγη, μεσον
Ἐδεσσης και Καῤρων, ων ετων ξʹ. Ῥωμαιων κʹ εβασιλευσεν Μακρινος ετος αʹ. ομου
εψκζʹ. Ἰνδ. ιαʹ. αʹ. υπ. Ἀντωνινου και Κωμαζοντος. Μακρινος εσφαγη εν Ἀρχελαΐδι, ων
ετων νβʹ. Ῥωμαιων καʹ εβασιλευσεν Ἀντωνινος Ἡλιογαβαλος ετη δʹ. ομου εψλαʹ. Ἰνδ.
ιβʹ. αʹ. υπ. Γρατου και Σελευκου. σνʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. βʹ. υπ. Ἀντωνινου Αυγουστου το
βʹ και Ἀλεξανδρου. 499 Ἰνδ. ιδʹ. γʹ. υπ. Μαξιμου και Αιλιανου. ∆ιανυκτερευσις ημερων
τριων εν Ῥωμηι γεγονεν, και σεισμοι σφοδροι εν αυτηι εγενοντο προ εʹ ιδων
σεπτεμβριων και προ ιεʹ καλανδων οκτωβριων και προ ιδʹ καλανδων νοεμβριων.
Παλαιστινης Νικοπολις, η προτερον Ἐμμαους, εκτισθη πολις, πρεσβευοντος υπερ αυτης
και προισταμενου Ἰουλιου Ἀφρικανου του τα χρονικα συγγραψαμενου. Ἰνδ. ιεʹ. δʹ. υπ.
Φλαβιανου και Κρισπινου. Ἐπι τουτων των υπατων εσφαγη Ἀντωνινος Ἡλιογαβαλος
Αυγουστος εν Ῥωμηι υπο ιδιου αυτου συγγενους, ων ετων λϛʹ. Ῥωμαιων κβʹ
εβασιλευσεν Ἀλεξανδρος Μαμμαιας ετη ιγʹ. ομου εψμδʹ. Ἰνδ. αʹ. αʹ. υπ. Φουσκιανου και
∆εξτρου. σναʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. βʹ. υπ. Ἀλεξανδρου το βʹ και Μαρκελλου. Ἰνδ. γʹ. γʹ. υπ.
Ἀλβινου και Μαξιμου το βʹ. Ἰνδ. δʹ. δʹ. υπ. Μοδεστου και Προβου. Ἰνδ. εʹ. εʹ. υπ.
Ἀλεξανδρου το γʹ και ∆ιωνος. σνβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. ϛʹ. υπ. Ἀγρεκολα και Κλημεντος.
500 Ἰνδ. ζʹ. ζʹ. υπ. Πομπηιανου και Πελεγμιανου. Ἰνδ. ηʹ. ηʹ. υπ. Λουπου και Μαξιμου το
γʹ. Ἰνδ. θʹ. θʹ. υπ. Μαξιμου το δʹ και Πατερνου. σνγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ιʹ. υπ. Μαξιμου το
εʹ και Ουρβανου. Ἰνδ. ιαʹ. ιαʹ. υπ. Σεβηρου και Κυντιανου. Ἰνδ. ιβʹ. ιβʹ. υπ. Μαξιμου το ϛʹ
και Ἀφρικανου. Ἰνδ. ιγʹ. ιγʹ. υπ. Περπετου και Κορνηλιου. Ἔτους σεʹ της εις ουρανους
αναληψεως του κυριου ο αγιος Κυπριανος εμαρτυρησεν. Ἐπι των προκειμενων υπατων
εσφαγη υπο του στρατου Ἀλεξανδρος Αυγουστος, ως εστιν υπο τον παπυλεωνα αυτου εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

124

Μογοντιακωι, ων ετων λʹ· την δε μητερα αυτου Μαμμαιαν, ουσαν μετ' αυτου, επνιξαν εν
σχοινιωι εις τον παπυλεωνα εσω. Ῥωμαιων κγʹ εβασιλευσε Μαξιμινος Αυγουστος
αναγορευθεις υπο του στρατου ετη γʹ. ομου εψμζʹ. σνδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. αʹ. υπ.
Ουλπικιου και Ποντιανου. Ἰνδ. ιεʹ. βʹ. υπ. Γορδιανου και Ἀλβιολα. 501 Ἰνδ. αʹ. γʹ. υπ.
Ἀλβινου και Ουενουστου. Ἐπι τουτων των υπατων επελθοντες οι στρατιωται εσφαξαν
Μαξιμινον Αυγουστον εις Ἀκυληιαν, οντα ετων ξεʹ. και εβασιλευσεν Βαλβινος μηνας γʹ,
και εσφαγη. και εβασιλευσεν Πουπλιος ημερας εκατον, και εσφαγη. Ῥωμαιων κδʹ
εβασιλευσεν Γορδιανος Σενιωρ ετη ϛʹ. ομου εψνγʹ. Ἰνδ. βʹ. αʹ. υπ. Γορδιανου Αυγουστου
το βʹ και Πομπηιανου. σνεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. βʹ. υπ. Ἀττικου και Πραιτεξτατου. Ἰνδ. δʹ.
γʹ. υπ. Αυρηλιανου και Παππου. Γορδιανος Αυγουστος εποιησεν αριθμον των λεγομενων
κανδιδατων, επαρας αυτους κατ' επιλογην, ως τελειους και ευσθενεις και μεγαλης
οντας θεας, απο του ταγματος των λεγομενων σχολαριων, καλεσας την σχολην του
αυτου αριθμου εις το ιδιον επωνυμον σενιωρων· ουτοι εισιν οι της εκτης σχολης. Ἰνδ. εʹ.
δʹ. υπ. Περεγρινου και Αιμιλιανου. Ἰνδ. ϛʹ. εʹ. υπ. Φιλιππου και Τατιανου. 502 σνϛʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ϛʹ. υπ. Πραισεντου και Ἀλβινου. Ἐπι τουτων των υπατων νοσωι
βληθεις Γορδιανος Σενιωρ τελευται, ων ετων οθʹ. Ῥωμαιων κεʹ εβασιλευσε Φιλιππος ο
Ἰουνιωρ αμα Φιλιππωι τωι υιωι αυτου ετη ϛʹ. ομου εψνθʹ. Ἰνδ. ηʹ. αʹ. υπ. Φιλιππου
Αυγουστου το βʹ και Φιλιππου υιου αυτου. Ἰνδ. θʹ. βʹ. υπ. Φιλιππου Αυγουστου το γʹ και
Φιλιππου υιου το βʹ. Ἰνδ. ιʹ. γʹ. υπ. Αιμιλιανου το βʹ και Ἀκυλινου. σνζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
ιαʹ. δʹ. υπ. ∆εκιου και Γρατιανου. Ὁ βασιλευς Φιλιππος αμα τωι υιωι αυτου Φιλιππωι
αριθμον συνεστησαντο των λεγομενων κανδιδατων, επαραντες κατ' επιλογην
νεανισκους ανδρας απο των σχολαριων, καλεσαντες την σχολην του παρ' αυτων
συσταντος ταγματος εις το επωνυμον Φιλιππου του πατρος Ἰουνιωρων· ουτοι εισιν οι
της εβδομης σχολης. Ἰνδ. ιβʹ. εʹ. υπ. Γαλλου και Βολουσιανου.
503 Ἰνδ. ιγʹ. ϛʹ. υπ. Βολουσιανου το βʹ και Μαξιμου. Φιλιππος ο Ἰουνιωρ
πολλους συμβαλων πολεμους ευτυχως επραξεν. και ως πολεμει τοις Γηπεσιν,
εκονδυλησεν ο ιππος αυτου, και συμπεσων αυτωι μηροκλαστος εγενετο· και ελθων εν τηι
Ῥωμηι εξ αυτου του κλασματος τελευται, ων ετων μεʹ. Ῥωμαιων κϛʹ εβασιλευσεν ∆εκιος
ετος αʹ. ομου εψξʹ. Ἰνδ. ιδʹ. αʹ. υπ. ∆εκιου Καισαρος και ∆εκιου υιου αυτου. Ἐν αρχηι
βασιλειας ∆εκιου διωγμου κατα χριστιανων γενομενου Φλαβιανος Ῥωμαιων επισκοπος
εμαρτυρησεν· μεθ' ον Κορνηλιος την επισκοπην διαδεχεται τρισιν ετεσιν. ομοιως δε και
Βαβυλας της Ἀντιοχεων επισκοπος τωι του μαρτυριου δρομωι ετελειωθη. μεθ' ον
Ἀντιοχειας ηγειται ιγʹ Φαβιος ετη γʹ. πολλοι δε και αλλοι εν τηι ανατοληι ενσταντες υπερ
της εις Χριστον πιστεως και εν αλλαις επαρχιαις ετελειωθησαν. κατα διαδοχην δε ηλθεν
εις ημας και τουτο περι του αγιου Βαβυλα, ως διηγησατο τοις προ ημων ο μακαριος
Λεοντιος ο επισκοπος Ἀντιοχειας. ουτος ∆εκιος ανειλε τον αγιον Βαβυλαν, ουχ ως
χριστιανον μονον, αλλ' οτι και ετολμησεν επισχειν του βασιλεως Φιλιππου την γυναικα
και αυτον Φιλιππον χριστιανους οντας 504 εισελθειν εις την εκκλησιαν,
παρανομησαντος του Φιλιππου. ην δε η παρανομια τοιαυτη. Φιλιππος εκεινος ο
Ἰουνιωρ, επαρχος ων επι του προηγησαμενου αυτον βασιλεως Γορδιανου, παραθηκην
ελαβεν παρα Γορδιανου τον υιον αυτου· και τελευτησαντος Γορδιανου του βασιλεως
σφαξας τον παιδα Φιλιππος εβασιλευσεν. Και εν Σμυρνηι της Ἀσιας Πιονιος συν αλλοις
πολλοις εμαρτυρησεν, ανηρ λογιος και των εν μαθημασιν του χριστιανων λογου
διαπρεποντων γνωριζομενος, επι Προκλου Κυιντιλλιανου ανθυπατου της Ἀσιας προ δʹ
ιδων μαρτιων, ο εστι κατα Ἀσιανους μηνι εκτωι ιβʹ, σαββατου ωραι δεκατηι. Ὁμοιως δε
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

125

και ο της Ἱεροσολυμων εκκλησιας επισκοπος Ἀλεξανδρος εν Καισαρειαι της
Παλαιστινης, ηγεμονικοις παραστας δικαστηριοις, και επι δευτεραι διαπρεψας ομολογιαι,
λιπαρωι γηρει και σεμνηι πολιτεια ετελειωθη τωι του μαρτυριου δρομωι. Ὁ αυτος ∆εκιος
βασιλευς ηγαγεν απο της Ἀφρικης λεοντας φοβερους και λεαινας, και απελυσεν εις το
λιμιτον ανατολης, απο Ἀραβιας και Παλαιστινης εως του Κιρκησιου καστρου, προς το
ποιησαι γενεαν, δια τους βαρβαρους Σαρακηνους. ομοιως δε απο της ξηρας Λιβυης
ηγαγεν ερπετα ιοβολα και φοβερα αῤρενο505 θηλεα, και απελυσεν εις το της Αιγυπτου
λιμιτον δια τους Νομαδας και Βλεμμυας βαρβαρους· και δια τουτο γραφουσιν αυτον
εστωτα μεταξυ λεοντων και ασπιδων. Ἐξελθων δε ο αυτος ∆εκιος εις πολεμον κατα
Φραγκων, ως απερχεται, εσφαγη μετα του υιου αυτου απο τινος των εξαρχων εν
Ἀβυρτωι, ων ετων ξʹ. σνηʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων κζʹ εβασιλευσεν Γαιος Γαλλος ετη γʹ.
ομου εψξγ. Ἰνδ. ιεʹ. αʹ. υπ. Ουαλεριανου και Γαλλιηνου. Ἰνδ. αʹ. βʹ. υπ. Ουαλεριανου το
βʹ και Γαλλιηνου το βʹ. Ἰνδ. βʹ. γʹ. υπ. Μαξιμου το βʹ και Γλαβριωνος. Ἐτελευτησε Γαιος
Γαλλος, ων ετων ξβʹ. Ῥωμαιων κηʹ εβασιλευσεν Ουαλεριανος Αυγουστος ετη ιδʹ ομου
εψοζʹ. Ἰνδ. γʹ. αʹ. υπ. Ουαλεριανου Αυγουστου το γʹ και Γαλλιηνου το γʹ. ∆ιονυσιος
Ἀλεξανδρειας επισκοπος, πολλων υποπεσοντων αυτωι των εν τωι διωγμωι ∆εκιου,
ορεγων αυτοις χειρα μετανοιας εξευμενισασθαι τον θεον, πολλοις των επισκοπων περι
αυτων γραφει· εν οις αρθεις υπερηφανιαι Ναυατος της Ῥωμαιων εκκλη506 σιας
πρεσβυτερος ελεγεν μη δειν αυτους δεχθηναι, ως μηκετι ουσης αυτοις σωτηριας
ελπιδος, μηδε ει παντα τα εις επιστροφην γνησια επιτελοιεν, ιδιας αιρεσεως των κατα
λογισμον φυσιωθεντων και καθαρους εαυτους αποφηναντων αρχηγος καθισταται. εφ'
ωι συνοδου μεγιστης εν τηι Ῥωμηι συγκροτηθεισης, ξʹ μεν τον αριθμον επισκοπων,
πλειονων δε ετι μαλλον πρεσβυτερων και διακονων, ιδιως δε και κατα τας λοιπας
επαρχιας περι του πρακτεου επισκεψαμενων, δογμα γεγονε τοις πασιν τον μεν Ναυατον
αμα τοις συν αυτωι συνεπαρθεισι και τους συνευδοκειν τηι εις αδελφους απανθρωποτατηι
γνωμηι του ανδρος προαιρουμενους εν αλλοτριοις της εκκλησιας ηγεισθαι, τους δε τηι
συμφοραι περιπεπτωκοτας των αδελφων ιασθαι και θεραπευειν τοις της μετανοιας
φαρμακοις. περι τουτων και Κορνηλιος Ῥωμαιων επισκοπος προς τον της Ἀντιοχεων
εκκλησιας επισκοπον Φαβιον εγραψε, δηλων αυτωι τα της συνοδου Ῥωμαιων και τα
δοξαντα τοις κατα την Ἰταλιαν και Ἀφρικην και τας αυτοθι χωρας. και αλλοι δε πλειους
προς πλειονας πολλα περι της απονοιας Ναυατου και της μετανοιας των εν τωι διωγμωι
καταπεσοντων εγραψαν. σνθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. βʹ. υπ. Τουσκου και Βασσου. 507 Ἐπι
τουτων των υπατων ο αγιος Κυπριανος εμαρτυρησεν προ ιηʹ καλανδων οκτωβριων.
Ἰνδ. εʹ. γʹ. υπ. Αιμιλιανου το γʹ και Βολουσιανου το βʹ. Ἰνδ. ϛʹ. δʹ. υπ. Σεκολαριου και
∆ονατου. Ἰνδ. ζʹ. εʹ. υπ. Γαλλιηνου το δʹ και Βολουσιανου το γʹ. σξʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. ϛʹ.
υπ. Γαλλιηνου το εʹ και Φαυστινιανου. Ἰνδ. θʹ. ζʹ. υπ. Ἀλβινου και ∆εξτρου. Ἰνδ. ιʹ. ηʹ. υπ.
Γαλλιηνου το ϛʹ και Σατορνινου. Ἰνδ. ιαʹ. θʹ. υπ. Ουαλεριανου Αυγουστου το δʹ και
Λουκιανου. σξαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιʹ. υπ. Ουαλεριανου Αυγουστου το εʹ και Λουκιανου
το βʹ. Ἰνδ. ιγʹ. ιαʹ. υπ. Γαλλιηνου το ζʹ και Σαβινιανου. Ἰνδ. ιδʹ. ιβʹ. υπ. Πατερνου και
Ἀρκεσιλαου. Ἰνδ. ιεʹ. ιγʹ. υπ. Πατερνου το βʹ και Μαρινιανου. σξβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιδʹ.
υπ. Κλαυδιου και Πατερνου το γʹ. 508 Ἐπι των προκειμενων υπατων Ουαλεριανος
Αυγουστος εσφαγη υπο Περσων επανασταντων αυτωι, ων ετων ξαʹ. Ῥωμαιων κθʹ
εβασιλευσε Κλαυδιος ετη βʹ. ομου εψοθʹ. Ἰνδ. βʹ. αʹ. υπ. Ἀντιοχιανου και Ὀρφιτου. Ἰνδ.
γʹ. βʹ. υπ. Αυρηλιανου και Βασσου. Ἐπι τουτου Κλαυδιου ενικηθησαν Γοθοι και παρελαβε
το Σιρμιον. Κλαυδιος τελευται εν Σιρμιωι, ων ετων νϛʹ. Ῥωμαιων λʹ εβασιλευσεν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

126

Αυρηλιανος ετη ϛʹ. ομου εψπεʹ. Ἰνδ. δʹ. αʹ. υπ. Κυιετου και Βουδουμιανου. σξγʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. βʹ. υπ. Τακιτου και Πλακιδιανου. Τουτοις τοις υπατοις Αυρηλιανος
Αυγουστος ηρξατο τα τειχη Ῥωμης ανανεουν· ην γαρ τωι χρονωι φθαρεντα. Ἰνδ. ϛʹ. γʹ.
υπ. Κυιετου το βʹ και Βραδουμιανου. Ἰνδ. ζʹ. δʹ. υπ. Αυρηλιανου Αυγουστου το βʹ και
Καπετωλινου. Ἰνδ. ηʹ. εʹ. υπ. Αυρηλιανου Αυγουστου το γʹ και Μαρκελλου. σξδʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. ϛʹ. υπ. Τακιτου το βʹ και Αιμιλιανου. 509 Αυρηλιανος Αυγουστος
τελευται, ων ετων οεʹ. και εβασιλευσε Φλωριανος ημερας ϟζʹ, και εσφαγη. Κατα τουτον
τον χρονον ανεφανη τις Μανιχαιος ονοματι Κερδων, δογματιζων και παρασυναγων.
Ῥωμαιων λαʹ εβασιλευσεν Προβος ετη ϛʹ. ομου εψϟαʹ. Ἰνδ. ιʹ. αʹ. υπ. Προβου Αυγουστου
και Παυλινου. Ἰνδ. ιαʹ. βʹ. υπ. Προβου Αυγουστου το βʹ και Λουπου. Ἰνδ. ιβʹ. γʹ. υπ.
Προβου Αυγουστου το γʹ και Πατερνου. σξεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. δʹ. υπ. Μεσσαλα και
Γρατου. Ἰνδ. ιδʹ. εʹ. υπ. Προβου Αυγουστου το δʹ και Τιβεριανου. Ἰνδ. ιεʹ. ϛʹ. υπ. Προβου
Αυγουστου το εʹ και Βικτωρινου. Ἐσφαγη Προβος Αυγουστος εν Σιρμιωι, ων ετων νʹ.
Ῥωμαιων λβʹ εβασιλευσεν Καρος αμα τοις υιοις αυτου Καρινωι και Νουμεριανωι ετη γʹ.
ομου εψϟδʹ. Ἰνδ. αʹ. αʹ. υπ. Καρου και Καρινου. σξϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. βʹ. υπ.
∆ιοκλητιανου και Βασσου. 510 Ἰνδ. γʹ. γʹ. υπ. Καρινου το βʹ και Νουμεριανου. Ἔτους σνεʹ
της εις ουρανους αναληψεως του κυριου, εγενετο διωγμος χριστιανων, και πολλοι
εμαρτυρησαν· εν οις εμαρτυρησεν και ο αγιος Γεωργιος και ο αγιος Βαβυλας. ουτος δε
ην επισκοπος Ἀντιοχειας της μεγαλης, και εκει κατεφθασεν Καρινος ο βασιλευς απιων
πολεμησαι κατα Περσων μετα του θειου αυτου Καρου· οστις Καρος εκεραυνωθη εν τηι
Μεσοποταμιαι. Καρινος δε ηττηθεις εφυγεν εις Καῤρας την πολιν. και παραφωσευσαντες
οι Περσαι ελαβον αυτον αιχμαλωτον, και ευθεως αυτον εφονευσαν. και εκδειραντες
αυτον εποιησαν το δερμα αυτου σακκον, και σμυρνισαντες εφυλαξαν εις ιδιαν δοξαν.
τελευται δε ουτος Καρινος ων ετων λϛʹ. και μετα θανατον αυτου Νουμεριανος ο αδελφος
αυτου επεστρατευσεν κατα Περσων εις εκδικησιν του ιδιου αδελφου Καρινου, και
περιεγενετο αυτων δυνατως. Ειτα σφαζεται Νουμεριανος εν Περινθωι της Θραικης τηι νυν
καλουμενηι Ἡρακλειαι υπο Ἄπρου επαρχου. Ῥωμαιων λγʹ εβασιλευσεν ∆ιοκλητιανος ετη
κʹ. ομου εωιδʹ. ∆ιοκλητιανος αναγορευθεις προ ιεʹ καλανδων οκτωβριων εν Χαλκηδονι
εισηλθεν εν Νικομηδειαι προ εʹ καλανδων οκτωβριων 511 μετα της πορφυριδος, και
καλανδαις ιανουαριαις προηλθεν υπατος. Ἰνδ δʹ. αʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το βʹ
και Ἀριστοβουλου. Ἀπο τουτων των υπατων τασσονται τα ∆ιοκλητιανου ετη εις το
πασχαλιν. Ἰνδ. εʹ. βʹ. υπ. Μαξιμου και Ἀκυλινου. σξζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. γʹ. υπ.
∆ιοκλητιανου Αυγουστου το γʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου Αυγουστου. Τουτωι τωι ετει
∆ιοκλητιανος της εαυτου βασιλειας κοινωνον ανεδειξε Μαξιμιανον Ἑρκουλιον,
αρχομενου τριτου ετους της αυτου βασιλειας, παραχειμασας εν Νικομηδειαι. Ἰνδ. ζʹ. δʹ.
υπ. Μαξιμιανου Ἑρκουλιου το βʹ και Ἰανουαριου. Ἰνδ. ηʹ. εʹ. υπ. Βασσου και Κυντιανου.
Ἰνδ. θʹ. ϛʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το δʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου Αυγουστου το
γʹ. σξηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ζʹ. υπ. Τιβεριανου και ∆ιωνος.
512 Ἰνδ. ιαʹ. ηʹ. υπ. Ἀννιβαλιανου και Ἀσκληπιοδοτου. Ἰνδ. ιβʹ. θʹ. υπ.
∆ιοκλητιανου Αυγουστου το εʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου Αυγουστου το δʹ. Τουτωι τωι
ετει Μαξιμιανος Ἰοβιος επιφανεστατος Καισαρ εις την αρχην εισεποιηθη και
Κωνσταντιος εν Νικομηδειαι προ ιβʹ καλανδων ιουνιων. Ἰνδ. ιγʹ. ιʹ. υπ. Κωνσταντιου
Καισαρος και Μαξιμιανου Ἰοβιου Καισαρος. σξθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. ιαʹ. υπ. Τουσκου και
Ἀνουλλινου. Ἔτους σξζʹ της εις ουρανους αναληψεως του κυριου και των προκειμενων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

127

υπατων εμαρτυρησεν ο αγιος Μηνας εν Κοτυαειωι Φρυγιας Σαλουταριας αθυρ ιεʹ, προ γʹ
ιδων νοεμβριων. Ἰνδ. ιεʹ. ιβʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το ϛʹ και Κωνσταντιου
Καισαρος το βʹ. Ἰνδ. αʹ. ιγʹ. υπ. Μαξιμιανου Ἑρκουλιου το εʹ και Μαξιμιανου Ἰοβιου το
βʹ. Περσαι κατα κρατος ενικηθησαν υπο Κωνσταντιου και Μαξιμιανου Ἰοβιου. 513
Ἔτους σξθʹ της εις ουρανους αναληψεως του κυριου και των προκειμενων υπατων
εμαρτυρησεν ο αγιος Γελασινος εν τηι Ἡλιουπολιτων πολει της Λιβανησιας. οστις ην
μιμος δευτερος, αγωνος πανδημου θεατρου αγομενου, και πληθους θεωρουντος εβαλον
αυτον οι αλλοι μιμοι εις βουττιν μεγαλην βαλανειου γεμουσαν υδατος χλιαρου,
καταπαιζοντες του δογματος των χριστιανων και του αγιου βαπτισματος. ο δε αυτος
Γελασινος ο δευτερος μιμος βαπτισθεις και ανελθων εκ του βουττιου, φορεσας ιματια
λευκα, ουκετι ηνεσχετο θεατρισαι, λεγων οτι Χριστιανος ειμι· ειδον γαρ δοξαν φοβεραν
εις το βουττιν, και χριστιανος αποθνησκω. και ακουσας ταυτα ο λαος ο θεωρων εν τωι
θεατρωι της Ἡλιουπολιτων πολεως εμανη σφοδρα· και ορμησαντες εκ των βαθρων εις
την θυμελην, κρατησαντες τον αγιον Γελασινον εξω του θεατρου, ως φορει τα λευκα
ιματια αυτου, λιθοβολησαντες εφονευσαν αυτον, και ουτως ετελειωθη ο δικαιος. και
λαβοντες το λειψανον αυτου οι εκ του γενους αυτου απηγαγον αυτο εις την κωμην την
λεγομενην Μαριαμμην, οθεν υπηρχεν, εξω Ἡλιουπολεως, και εκει εκτισαν αυτωι
ευκτηριον οικον. Ἐπι των αυτων υπατων ενικηθησαν Περσαι υπο Μαξιμιανου
Ἑρκουλιου Αυγουστου.
514 Ἰνδ. βʹ. ιδʹ. υπ. Ἀνικιου Φαυστου και Σεβηρου Γαλλου. σοʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ.
ιεʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το ζʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου Αυγουστου το ϛʹ. Ἰνδ.
δʹ. ιϛʹ. υπ. Κωνσταντιου Καισαρος το γʹ και Μαξιμιανου Ἰοβιου το γʹ. Της Ἀλεξανδρεων
εκκλησιας ιϛʹ ηγειται Πετρος ετη ιβʹ. ευτονωτερον δε τηι ασκησει εαυτον αγων, του
κοινου των εκκλησιων ουκ αφανως επιμελομενος, θʹ ετει του διωγμου και ιϛʹ της
∆ιοκλητιανου βασιλειας την κεφαλην αποτμηθεις τωι του μαρτυριου κατεκοσμηθη
στεφανωι μετα και αλλων αναριθμητων εν πολλαις μαρτυρησαντων πολεσι. Ἰνδ. εʹ. ιζʹ.
υπ. Τατιανου και Νεπωτιανου. Ἰνδ. ϛʹ. ιηʹ. υπ. Κωνσταντιου Καισαρος το δʹ και
Μαξιμιανου Ἰοβιου Καισαρος το δʹ. Τουτωι τωι ετει ο καστρησιος αρτος εν Ἀλεξανδρειαι
υπο ∆ιοκλητιανου εδωρηθη. σοαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ιθʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το
ηʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου το ζʹ.
515 Ἔτους ιθʹ της ∆ιοκλητιανου βασιλειας μηνι [αυγουστωι ζʹ,] δυστρωι κεʹ,
λεγοιτο δ' αν ουτος μαρτιος κατα Ῥωμαιους, εν ημεραι της εορτης του πασχα, ηπλωτο
πανταχοσε βασιλικα γραμματα, τας μεν εκκλησιας εις εδαφος φερειν, τας δε θειας
γραφας αφανεις πυρι γενεσθαι προσταττοντα, και τους μεν τιμης και αξιας
επειλημμενους ατιμους, τους δε εν οικετιαις, ει επιμενοιεν τηι του χριστιανισμου
προθεσει, ελευθεριας υστερεισθαι προαγορευοντα. μετ' ου πολυ δε ετερα φοιτησαντα
γραμματα προσεταττε τους των εκκλησιων προεδρους και παντας τους κατα παντα
τοπον πρωτον μεν δεσμοις παραδιδοσθαι, ειτα υστερον πασηι μηχανηι θυειν
αναγκαζεσθαι, ως πολλους εκ τουτου ποικιλως διαθλησαντας τελειωθηναι, πολλους δε
χαυνωθεντας καταπεσειν υπο δειλιας την ψυχην προναρκησαντας. Τωι αυτωι ετει
πολλοι μεν πανταχοσε, καθως εφαμεν, διαθλησαντες ετελειωθησαν· ουδεν δε ηττον και
κατα την Νικομηδεων πολιν, εν ηι ο βασιλευς εποιειτο τας διατριβας, τοτε ∆ωροθεος και
Γοργονιος συν ετεροις αμα πλειοσι της βασιλικης υπηρεσιας ουσιν ετελειωθησαν, και
χορος αμα πολυς μαρτυρων ανεδειχθη. ου μετ' ου πολυ δε και Ἄνθιμος της αυτης
Νικομηδεων εκκλησιας επισκοπος την κεφαλην αποτμηθεις ετελειωθη· ετεροι δε πυρι,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

128

πλειονες δε και εν τηι θαλασσηι εῤριπτοντο, 516 ουκ ευτονουντων των δημιων εις
τοσουτον απειροτατον πληθος εξαρκειν. περι τουτου του απειρου πληθους των
μαρτυρησαντων Λουκιανος πρεσβυτερος Ἀντιοχευσι γραφων εδηλου, Ἀσπαζεται υμας
χορος απας ομου μαρτυρων. ευαγγελιζομαι δε υμας ως Ἄνθιμος ο παπας τωι του
μαρτυριου δρομωι ετελειωθη. και τα μεν κατα Νικομηδειαν ταυτα και τουτων ετι
πλειονα. Ἰνδ. ηʹ. κʹ. υπ. ∆ιοκλητιανου Αυγουστου το θʹ και Μαξιμιανου Ἑρκουλιου το ηʹ.
Μαξιμιανος Ἑρκουλιος συνεβασιλευσεν ∆ιοκλητιανωι, και εδωκεν υπατειας ηʹ.
εβασιλευσεν δε ο αυτος Μαξιμιανος ετη ιηʹ. και αμα ∆ιοκλητιανωι εποιησαν οι δυο
Καισαρας δυο, ο μεν ∆ιοκλητιανος τον ιδιον γαμβρον Γαλεριον Μαξιμιανον· ειχεν γαρ
την ∆ιοκλητιανου παιδα Βαλεριαν εις γαμον· ο δε Ἑρκουλιος Μαξιμιανος και αυτος
εποιησεν Καισαρα τον ιδιον γαμβρον· ο γαρ Κωνσταντιος εγημε Θεοδωραν την
προγονον Μαξιμιανου Ἑρκουλιου, εξ ης εσχε τεκνα ∆ελματιον, Κωνσταντιον, και
Ἀννιβαλιανον. ο γαρ Κωνσταντινος ο μετα ∆ιοκλητιανον και τους μετ' αυτου
βασιλευσας εξ ετερας τινος μιξεως υπηρχεν αυτωι Κωνσταντιωι παις απο Ἑλενης. Ὡς
ειρηται ουν, αμα εβασιλευον ∆ιοκλητιανος και ο Ἑρκουλιος Μαξιμιανος, και ο μεν
∆ιοκλητιανος Ῥωμης, ο δε Ἑρ517 κουλιος Μαξιμιανος των Κελτων. υστερον δε
∆ιοκλητιανος και ο Ἑρκουλιος Μαξιμιανος εν ζωηι αποθεμενοι τα σκηπτρα τοις ιδιοις
Καισαρσι δεδωκασι την βασιλειαν, ο μεν Ἑρκουλιος Μαξιιδιοις Καισαρσι δεδωκασι την
βασιλειαν, ο μεν Ἑρκουλιος Μαξιμιανος Κωνσταντιωι εδωκεν την βασιλειαν, ο δε
∆ιοκλητιανος Γαλεριωι Μαξιμιανωι. Κελτων δε βασιλευσας Κωνσταντιος επι ετη ιγʹ
απεθανεν, και διεδεξατο αυτον ο παις αυτου Κωνσταντινος ο νοθος εξ Ἑλενης αυτωι
γενομενος· οι γαρ απο Θεοδωρας αυτωι τεχθεντες μικροι υπηρχον. Γαλεριος δε
Μαξιμιανος βασιλευων Ῥωμης δυο Καισαρας εποιησεν, Μαξιμινον μεν εν ανατοληι, εν
δε Ἰταλιαι Σευηρον. Ῥωμαιοι δε αυθεντιαι εστησαν βασιλεα Μαξεντιον τον υιον
Ἑρκουλιου Μαξιμιανου. και ο Γαλεριος Μαξιμιανος Σευηρον απεστειλεν τον Καισαρα,
ινα Μαξεντιον ανεληι· και ανηιρεθη Σευηρος εν πολεμωι. και βασιλευσας ετη ιϛʹ Γαλεριος
τελευτων εποιησεν βασιλεα Λικινιον εν ανατοληι. τεσσαρες ουν βασιλεις ηυρεθησαν,
Κωνσταντινος Κελτων, Ῥω 517 μης Μαξεντιος, υιος Ἑρκουλιου Μαξιμιανου, ανατολης
Λικινιος, και Μαξιμινος ετι Καισαρ μεινας. αλλα τον Μαξεντιον ανειλε Κωνσταντινος
πολεμωι· και ουτω μονος της δυσεως εβασιλευσεν. και Μαξιμινος δε στρατευσας κατα
Λικινιου σπονδας εποιησατο προς αυτον, ωστε τον Λικινιον παραχωρησαι της
βασιλειας. και ουτω μονοκρατωρ γενομενος Κωνσταντινος εκτισε το Βυζαντιον,
χρησμον ειληφως οτι απολλυσθαι μελλει η βασιλεια Ῥωμης, χριστιανος εγενετο.
εβασιλευσεν δε ετη λαʹ, μη518 νας ιʹ. και εσχε παιδας Κωνσταντιον, Κωνσταν, και
Κωνσταντινον. αλλα Κωνσταντινον μεν ανειλον οι Κωνστα στρατιωται. και αυτον δε
Κωνσταν Μαγνεντιος τις τυραννος ανειλεν. μονος ουν Κωνσταντιος εβασιλευσεν, και
εποιησε Καισαρα Γαλλον τον υιον Κωνσταντιου, αδελφου ∆ελματιου του υιου
Θεοδωρας, του αυτου θειου, ποιησας αυτον Καισαρα εις ανατολην. Ῥωμαιων λδʹ
εβασιλευσεν ο θειοτατος και πιστοτατος Κωνσταντινος ο μεγας, ο υιος Κωνσταντιου,
προ ηʹ καλανδων αυγουστων ετη λαʹ και μηνας ιʹ. ομου εωμϛʹ. Ἰνδ. θʹ. αʹ. υπ.
Κωνσταντιου Καισαρος το εʹ και Μαξιμιανου Ἰοβιου το εʹ. Ἀρξαμενος Κωνσταντινος της
βασιλειας απο των δυτικων μερων ειχεν συμβασιλευοντας αυτωι τους προειρημενους,
Κωνσταντιον, Γαλεριον, Μαξιμινον και Φλαβιον Ουαλεριον Σεβηρον και Μαξεντιον,
και τον μεν Κωνσταντιον και Σευηρον εως διετους της βασιλειας αυτου, τον δε
Μαξεντιον εως επταετους της βασιλειας αυτου, τον δε Γαλεριον, Ουαλεριον και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

129

Μαξιμινον εως εννεαετους της βασιλειας αυτου. Ἰνδ. ιʹ. βʹ. υπ. Κωνσταντιου Καισαρος
το ϛʹ και Μαξιμιανου Ἰοβιου το ϛʹ. Κωνσταντιος πατηρ Κωνσταντινου του μεγαλου
βασι519 λεως ετελευτησεν, βασιλευσας ετη ιγʹ, και Μαξεντιος ανηγορευθη. σοβʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. γʹ. υπ. Νοβιου Κωνσταντινου Αυγουστου μονου. Μαξιμιανος Ἰοβιος
ετελευτησεν, βασιλευσας ετη ιδʹ. λικινιος ανηγορευθη εις Καρνουντα προ γʹ ιδων
νοεμβριων. Ἰνδ. ιβʹ. δʹ. υπ. Παλιν δεκατον και Μαξιμιανου Γαλεριου το ζʹ. Ἰνδ. ιγʹ. εʹ. υπ.
Μαξιμιανου Ἑρκουλιου το ηʹ και Γαλεριου Μαξιμου. Ἐφ' ολης της οικουμενης
διαλαμποντες οι μεγαλοπρεπεστατοι του Χριστου μαρτυρες τους μεν απανταχου της
ανδρειας αυτων εποπτας εικοτως κατεπληξαντο, της δε του σωτηρος ημων Ἰησου
Χριστου αληθως αποῤρητου δυναμεως εμφανη δι' εαυτων τα τεκμηρια παρεστησαντο,
ων εκαστου κατ' ονομα μνημονευειν ανθρωπον αδυνατον. των δε κατ' επισημους
πολεις μαρτυρησαντων εκκλησιαστικων αρχοντων πρωτος ημιν εν ευσεβων στηλαις
της Χριστου βασιλειας ανηγορευσθω μαρτυς ο μικρωι προσθεν μνημονευθεις επισκοπος
της Νικομηδεων πολεως Ἄνθιμος· των δε επ' Ἀντιοχειας ο παντα τον βιον αριστος
πρεσβυτερος της αυτοθι παροικιας Λουκιανος, εν τηι Νικομηδειαι και αυτος βασι520 λεως
επιπαροντος δια καμινου την ουρανιον του Χριστου βασιλειαν λογωι προτερον δι'
απολογιας, ειτα και δι' εργων ανακηρυξας κτιννυται. των δε επι Φοινικης Τυραννιων
επισκοπος Τυρου, Ζηνοβιος πρεσβυτερος της κατα Σιδωνα εκκλησιας, Σιλβανος Ἐμισης
επισκοπος μετα πολλου χορου μαρτυρων, υπεργηρως, τεσσαρακοντα ετη γεγονως
επισκοπος, βορα θηρων γενομενος, των δε επι Παλαιστινης Σιλβανος επισκοπος Γαζης
συν ετεροις τον αριθμον μʹ την κεφαλην αποτμηθεις, Αιγυπτιοι δε Πηλευς και Νειλος
επισκοποι μεθ' ετερων δια πυρος τελειωθεντες. Ἰνδ. ιδʹ. ϛʹ. υπ. Κωνσταντινου
Αυγουστου το βʹ και Λικινιου. Κωνσταντινου βασιλεως εκ βασιλεων ευσεβους τε και τα
παντα σωφρονεστατου, παιδος Κωνσταντιου, προς του παμβασιλεως θεου και του
μονογενους αυτου υιου, κυριου δε ημων, Ἰησου Χριστου, την πεποιθησιν εσχηκοτος και
κινησαντος κατα των δυσσεβεστατων τυραννων Μαξιμινου Γαλεριου και Μαξεντιου,
ωφθη αυτωι κατ' αυτων απερχομενωι πολεμησαι φωτοειδως εν τωι ουρανωι το σημειον
του σταυρου, μεσον και υποκατω δια φωτοειδων γραμματων ρωμαικων ταυτα, ΕΝ
ΤΟΥΤΩΙ ΝΙΚΑ, και φανερωτατα πιπτει μεν επι Ῥωμης Μαξεντιος πνιγεις εις τον 521
Τιβεριν ποταμον εις την γεφυραν Μουλουβιου, βασιλευσας ετη ϛʹ, Γαλεριος δε
Μαξιμινος ηττηθεις υπο Λικινιου εν Κιλικιαι φυγας ωλετο, βασιλευσας ετη θʹ, πολυν
στρατον εαυτου αναλωσας, οια τυραννος τις ων και αγεννης. σογʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. ζʹ.
υπ. Κωνσταντινου Αυγουστου το γʹ και Λικινιου το βʹ. Κωνσταντινος νικητης, σεβαστος,
Αυγουστος, πρωτος των επι Ῥωμης κατατυραννουμενων χριστιανων κηδομενος
σωτηριας, λαβων θεον τον επουρανιον συμμαχον δι' ευχων επικαλεσαμενος, προεισι
πανστρατιαι, Ῥωμαιων τα της εκ προγονων ελευθεριας προμνωμενος. οι και μετα πασης
χαρας και θυμηδιας αμα κομιδηι νηπιοις και γυναιξι των τε απο της συγκλητου βουλης
και των αλλων διασημοτατων συν παντι δημωι Ῥωμαιων φαιδροις ομμασιν αυταις
ψυχαις, οια λυτρωτην, σωτηρα τε και ευεργετην, μετ' ευφημιων και πλειστης χαρας
αυτον υπεδεξαντο. ο δε ωσπερ εμφυτον την εις θεον ευσεβειαν κεκτημενος, μηδ' ολως
ταις βοαις υποσαλευομενος μηδε επαιρομενος υπο των επαινων, ευ μαλα της εκ θεου
συναισθομενος βοηθειας, αυτικα του σωτηριου παθους τροπαιον υπο χειρα ιδιας
εικονος ανατεθηναι προσταττει, το σωτηριον σημειον εν τηι δεξιαι κατεχοντα, εν τοπωι
522 μαλιστα των επι Ῥωμης δεδημοσιευμενων, επιγραφην εν αυτηι ενταξαι ρημασιν
αυτοις τηι Ῥωμαιων εγκελευεται φωνηι· τουτωι τωι σωτηριωδει σημειωι αληθει ελεγχωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

130

της ανδρειας την πολιν υμων απο ζυγου δουλειας του τυραννου Μαξεντιου
διασωθεισαν ηλευθερωσα, ετι μην και την συγκλητον και τον δημον Ῥωμαιων τηι
αρχαιαι επιφανειαι και λαμπροτητι ελευθερωσας απεκατεστησα. Γαλεριος Μαξιμιανος
νοσωι χαλεπωτατηι ληφθεις, επ' ανατολης διαγων, και του σωματος αυτου διαῤρεοντος
σκωληκας τε εκβρασαντος, υπο μυριων ανδρων περιοδευομενος και μηδ' ολως
ωφεληθεις, νομους εξεπεμψεν ανεθηναι μεν χριστιανους μη μονον, αλλα και εκκλησιας
οικοδομειν. Ἰνδικτιωνων Κωνσταντινιανων εντευθεν αρχη Ἰνδ. αʹ. ηʹ. υπ.
Κωνσταντινου Αυγουστου το δʹ και Λικινιου το γʹ. Της εν τωι Βυζαντιωι εκκλησιας
ηγειται πρωτος Μητροφανης ετη ιʹ. Ἰνδ. βʹ. θʹ. υπ. Βολουσιανου και Ἀνιανου. Ἰνδ. γʹ. ιʹ.
υπ, Κωνσταντινου Αυγουστου το εʹ και Λικινιου το δʹ. 523 σοδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. ιαʹ. υπ.
Σαβινου και Ῥουφινου. Κωνσταντινος ο Αυγουστος τον ιδιον υιον Κωνσταντινον
ανηγορευσε Καισαρα. Γαλεριος δε Μαξιμιανος τουτοις τοις υπατοις υδρωπι δεινωι
πιασθεις εν Σαλωναις απεθανεν. Ἰνδ. εʹ. ιβʹ. υπ. Γαλλικανου και Συμμαχου.
Κωνσταντινος Αυγουστος Κωνσταντα, Κωνσταντιον και Κρισπον τους εαυτου υιους
Καισαρας ανηγορευσε καλανδαις μαρτιαις. Ἰνδ. ϛʹ. ιγʹ. υπ. Λικινιου το εʹ και Κρισπου
Καισαρος. Ἰνδ. ζʹ. ιδʹ. υπ. Κωνσταντινου Αυγουστου το ϛʹ και Λικινιου το εʹ. Φωτος
ουρανιου κατα την οικουμενην απασαν ταις του σωτηρος Χριστου καταυγασαντος
εκκλησιαις, εις παντα τοπον των προς των τυραννων ηριπωμενων οικων εκ βαθρων εις
υψος απειρον τελεσθεντων ου μονον εγκαινια εγενοντο, αλλα και βασιλεις συνεχεσι
ταις υπερ χριστιανων νομοθεσιαις εχρησαντο. 524 σοεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. ιεʹ. υπ.
Κωνσταντινου Αυγουστου το ζʹ και Κωνσταντιου Καισαρος. Ἰνδ. θʹ. ιϛʹ. υπ. Κρισπου το βʹ
και Κωνσταντιου το βʹ. Ἰνδ. ιʹ. ιζʹ. υπ. Προβιανου και Ἰουλιανου. Ἰνδ. ιαʹ. ιηʹ. υπ.
Σεβηρου και Ῥουφινου. Της εν τωι Βυζαντιωι εκκλησιας ηγειται δευτερος Ἀλεξανδρος
ετη ζʹ. σοϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιθʹ. υπ. Κρισπου το γʹ και Κωνσταντιου το γʹ. Προλαβων ο
των οικειων ψυχων ποιητης και φειδωλος σωτηρ τοις πασιν εκλαμψας Κωνσταντινον
αμα παιδι Κρισπωι παρασκευαζει κυκλωθηναι απερ κατειχεν μερη Λικινιος, κακεινος
στενωθεις πανταχοθεν τοιουτον απηνεγκατο τελος σφαγεις οιονπερ αυτος ειδε και
ηκουσε συμβαν τοις προ αυτου μικρον τυραννησασι. Ἰνδ. ιγʹ. κʹ. υπ. Παυλινου και
Ἰουλιανου. Ἔτους ςϟεʹ της εις ουρανους αναληψεως του κυριου και κʹ της βασιλειας
Κωνσταντινου του ευσεβους ο αυτος αοιδιμος βασιλευς, εις ακρον την ευσεβειαν θεοθεν
εμπιστευθεις, κατα το 525 παρον κʹ ετος της αυτου βασιλειας μηνι δαισιωι ιθʹ τιηʹ αγιων
πατερων συνοδον εν Νικαιαι γενεσθαι παρεσκευασεν και το της αμωμητου πιστεως
εκτεθηναι συμβολον. διο και νικητην αυτον κατα παντων εποιησεν ο δεσποτης των
ολων θεος ταις ευχαις των συνελθοντων εν τηι αυτηι συνοδωι αγιων και μακαριων
πατερων. Ἄρειος γαρ παρατραπεις τον νουν την αῤρητον και αδιαιρετον της του πατρος
και υιου θεοτητος ενοτητα διισταν και διακρινειν ο καταρατος ουκ εφριξεν.
Κωνσταντινος ο ευσεβεστατος Κωνσταντα τον εαυτου υιον, Καισαρα οντα, ανηγορευσεν
Αυγουστον προ ϛʹ ιδων νοεμβριων, και εικοσαετηριδα της βασιλειας αυτου ηξεν, και
εδωκεν εν τηι Ῥωμηι βικενναλια πανυ φαιδρως και φιλοτιμως, και των τεχνιτων και
συντελεστων τα επιταγματα περιειλεν του ενιαυτου της αυτης εικοσαετηριδος, και ταις
καθολου εκκλησιαις πολλα εδωρησατο. Κωνσταντινος νικητης Αυγουστος τον των
Ἀδριανοπολιτων πολεμον θραυσας προ εʹ καλανδων ιουλιων, και τον Καλχηδονιων
πολεμον ηττησας προ ιδʹ καλανδων οκτωβριων, Κρισπον τον ιδιον υιον, Καισαρα οντα
και διαβληθεντα αυτωι, ανειλεν. Τωι αυτωι ετει Κωνσταντινος μοναρχησας βασιλευς της
Ῥωμαιων αρχης πασης παντα τα ειδωλα πανταχου κατεστρεψεν, και παντα αυτων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

131

αφειλατο τα χρηματα και τα κτηματα, και πασας τας εκκλησιας του Χριστου ετιμησεν
και παντας τους χριστιανους.
526 Κατ' αυτον δε τον καιρον κατα των πολεμιων της των χριστιανων πιστεως
στρατευσας υπηγαγετο τηι ευχηι την νικην. διο και κυριακα προς επιστροφην των εθνων
κατα τοπους εις τιμην του επι παντων σωτηρος Χριστου του θεου ημων πεποιηκεν.
Εισιν τα απο κτισεως κοσμου επι την εικοσαετηριδα Κωνσταντινου Αυγουστου ετη
ουτως Ἀπο γενεσεως Ἀδαμ εως του κατακλυσμου βσξβʹ. Ἀπο του κατακλυσμου επι
Ἀβρααμ αοʹ. Ἀπο γεννησεως Ἀβρααμ εως πʹ ετους Μωυσεως φεʹ. Ἀπο παʹ ετους
Μωυσεως, ηγουν της εξοδου των υιων Ἰσραηλ, εως γʹ ετους του Λαβδων, εν ωι το Ἴλιον
ηλω, υδʹ. Ἀπο δʹ ετους του Λαβδων επι το βʹ ετος Σολομωνος, καθ' ο ηρξατο η πρωτη
κατασκευη του ιερου, σκϛʹ. Ἀπο αʹ ετους Σολομωνος εως νʹ ετους του Ὀζιου, ηγουν την
πρωτην Ὀλυμπιαδα, σξδʹ. Ἀπο αρχης της πρωτης Ὀλυμπιαδος εως ϛʹ ετους ∆αρειου του
Ὑστασπου, καθ' ο συνετελεσθη η δευτερα του ιερου οικοδομη, σμηʹ. Ἀπο ζʹ ετους και
αυτου του λεχθεντος ∆αρειου εως ιεʹ ετους Τιβεριου, ηγουν του σωτηριου βαπτισματος,
φνζʹ. 527 Ἀπο ιϛʹ ετους Τιβεριου, ηγουν βʹ ετους και αυτου σβʹ Ὀλυμπιαδος, εως της
εικοσαετηριδος Κωνσταντινου του μεγαλου βασιλεως και βʹ ετους σοϛʹ Ὀλυμπιαδος
ςϟζʹ. Ὁμου απο γενεσεως κοσμου εως της εικοσαετηριδος Κωνσταντινου ετη εωλγʹ. Ἰνδ.
ιδʹ. καʹ. υπ. Κωνσταντινου Αυγουστου το θʹ και Κωνσταντιου Καισαρος το δʹ. Ἰνδ. ιεʹ. κβʹ.
υπ. Κωνσταντιου Καισαρος το εʹ και Μαξιμου. ∆ρεπανον επικτισας ο βασιλευς
Κωνσταντινος εν Βιθυνιαι εις τιμην του αγιου μαρτυρος Λουκιανου ομωνυμον τηι μητρι
αυτου Ἑλενουπολιν κεκληκεν, δωρησαμενος αχρι του νυν εως φανερας περιοχης προ
της πολεως εις τιμην του αγιου μαρτυρος Λουκιανου ατελειαν. σοζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ.
κγʹ. υπ. Ἰανουαριου και Ἰουστου. Κωνσταντινος ο ευσεβης τον ∆ανουβιν πλειστακις
επερασεν, και γεφυραν αυτωι λιθινην εποιησεν. Ἐπι των προκειμενων υπατων
Κωνσταντινος ο αοιδιμος βασιλευς απο Ῥωμης ελθων, και διαγων εν Νικομηδειαι,
μητροπολει της Βιθυνιας, ποιησας προκεσσα επι πολυν χρονον εν τωι 528 Βυζαντιωι,
ανενεωσε το πρωτον τειχος της Βυζου πολεως, ποιησας και προσθηκας τωι αυτωι τειχει
ουκ ολιγας, και συνηψεν τωι παλαιωι τειχει της πολεως, και εκαλεσεν αυτην
Κωνσταντινουπολιν, αναπληρωσας και το Ἱππικον, κοσμησας αυτο χαλκουργημασι και
πασηι αρετηι, ποιησας εν αυτωι καθισμα θεωριου βασιλικου καθ' ομοιοτητα του εν Ῥωμηι
οντος. και παλατιον μεγα ποιησας πλησιον του αυτου Ἱππικου την ανοδον απο του
παλατιου εις το καθισμα του Ἱππικου δια του λεγομενου Κοχλιου, κτισας και φορον
μεγαν και ευπρεπη πανυ· και εστησεν εν μεσωι κιονα πορφυρουν μεγαν λιθου Θηβαιου
αξιοθαυμαστον, και υπερανω του αυτου κιονος εστησεν εαυτου ανδριαντα μεγαν,
εχοντα εν τηι κεφαληι αυτου ακτινας, οπερ χαλκουργημα ηγαγεν απο της Φρυγιας. ο δε
αυτος βασιλευς Κωνσταντινος αφελων κρυπτως απο Ῥωμης το λεγομενον Παλλαδιον
εθηκεν αυτο εν τωι υπ' αυτου κτισθεντι φορωι υποκατω του κιονος της στηλης αυτου, ως
τινες λεγουσι των Βυζαντιων εκ διαδοχης ακουσαντες. την δε τυχην της πολεως της υπ'
αυτου ανανεωθεισης ποιησας θυσιαν αναιμακτον εκαλεσεν Ἀνθουσαν. Ὁ αυτος
βασιλευς εκτισε και δυο εμβολους απο της εισοδου του παλατιου εως του φορου
ευπρεπεις, κοσμησας ανδριασι και μαρμαροις, καλεσας τον τοπον των εμβολων Ῥηγιαν,
κτισας εγγυς και βασιλικην εχουσαν κογχην, και εξω μεγαλους κιονας στη529 σας και
ανδριαντας, ηνπερ εκαλεσεν Σενατον, καλεσας τον τοπον Αυγουσταιον, καθοτι και
στηλην ην στησας κατεναντι της ιδιας αυτου μητρος Ἑλενης Αυγουστας δεσποινης εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

132

πορφυρωι κιονι. Ὁμοιως δε και το δημοσιον το λεγομενον Ζευξιππον ανεπληρωσεν,
κοσμησας κιοσι και μαρμαροις ποικιλοις και χαλκουργημασιν. Ἰνδ. βʹ. κδʹ. υπ.
Κωνσταντινου Αυγουστου το ιʹ και Κωνσταντιου Καισαρος το εʹ. Ἰνδ. γʹ. κεʹ. υπ.
Γαλλικανου και Συμμαχου. Ἔτους ταʹ της εις ουρανους αναληψεως του κυριου και κεʹ
της εαυτου βασιλειας Κωνσταντινος ο ευσεβεστατος, πατηρ Κωνσταντινουʹ νεου
Αυγουστου και Κωνσταντιου και Κωνσταντος Καισαρων, πολιν μεγιστην, λαμπραν, και
ευδαιμονα κτισας, συγκλητωι τε τιμησας, Κωνσταντινουπολιν κεκληκε προ πεντε ιδων
μαΐων, ημεραι δευτεραι της εβδομαδος, ινδικτιωνος τριτης, το προτερον καλουμενην
Βυζαντιον, Ῥωμην αυτην δευτεραν χρηματιζειν αναγορευσας, επιτελεσας ιππικον
αγωνα πρωτος, φορεσας πρωτοις διαδημα δια μαργαριτων και ετερων τιμιων λιθων. και
εποιησεν εορτην μεγαλην, κελευσας δια θειου αυτου τυπου τηι αυτηι ημεραι επιτελεισθαι
το γενεθλιον της πολεως αυτου και ανοιγειν τηι ιαʹ του αυτου αρτεμισιου μηνος το
δημοσιον λουτρον 530 Ζευξιππον, πλησιον οντα του Ἱππικου και της Ῥηγιας του
παλατιου, ποιησας εαυτωι αλλην στηλην απο ξοανου κεχρυσωμενην βασταζουσαν εν τηι
δεξιαι χειρι τυχην της αυτης πολεως, και αυτην κεχρυσωμενην, κελευσας κατα την
αυτην ημεραν του γενεθλιακου ιππικου εισιεναι την αυτην του ξοανου στηλην
διριγευομενην υπο των στρατευματων μετα χλανιδιων και καμπαγιων, παντων
κατεχοντων κηρους λευκους, και περιερχεσθαι το οχημα τον ανω καμπτον, και
ερχεσθαι εις το σκαμμα κατεναντι του βασιλικου καθισματος, και επεγειρεσθαι τον κατα
καιρον βασιλεα και προσκυνειν την στηλην του αυτου βασιλεως Κωνσταντινου και
αυτης της τυχης της πολεως. Ὁ αυτος θειοτατος βασιλευς Κωνσταντινος εμεινεν
βασιλευων εν Κωνσταντινουπολει, αφελομενος αυτην απο της επαρχιας Ευρωπης,
ηγουν της μητροπολεως αυτης Ἡρακλειας, προβαλομενος τηι αυτηι Κωνσταντινουπολει
επαρχον πραιτωριων και επαρχον πολεως και τους λοιπους μεγαλους αρχοντας. Εισιν
απο κτισεως Ῥωμης εως ου Κωνσταντινουπολις ενεκαινισθη ετη απʹ. Τουτωι τωι ετει
Ἀλεξανδρος επισκοπος Ἀλεξανδρειας ετελευτησεν προ ιδʹ καλανδων μαΐων, φαρμουθι
κβʹ, και εχειροτονηθη αντ' αυτου επισκοπος Ἀθανασιος ο μεγας πατηρ.
531 Ἰνδ δʹ. κϛʹ. υπ. Βασσου και Ἀβλαβιου. σοηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. κζʹ. υπ.
Πακατιανου και Ἱλαριανου. Ἐπι τουτων των υπατων ηρξατο αναλισκεσθαι τοις
πολιταις Κωνσταντινουπολεως ο αρτος απο ιηʹ μαΐου. Ἰνδ. ϛʹ. κηʹ. υπ. ∆αλματου και
Ζηνοφιλου. Ἰνδ. ζʹ. κθʹ. υπ. Ὀπτατου Πατρικιου και Ἀνικιου Παυλινου. Τουτοις τοις
υπατοις γεγονε τα εγκαινια της εκκλησιας του αγιου σταυρου της οικοδομηθεισης υπο
Κωνσταντινου επι Μακαριου επισκοπου, μηνι σεπτεμβριωι ιζʹ. εντευθεν ηρξατο η
σταυροφανεια. Ἰνδ. ηʹ. λʹ. υπ. Κωνσταντιου Καισαρος ϛʹ και Ἀλβινου. Κωνσταντινου του
ευσεβους ηχθη τριακονταετηρις εν Κωνσταντινουπολει Ῥωμηι πανυ φιλοτιμως προς ηʹ
καλανδων αυγουστων, και Κωνσταντα τον υιον αυτου Αυγουστον ανεδειξεν, και
∆αλματιον τον υιον του αδελφου αυτου ∆αλματιου του κηνσωρος Καισαρα
ανηγορευσεν προς ηʹ καλανδων οκτωβριων. ην δε ∆αλματιος ο υιος ∆αλματιου του
αδελφου Κωνσταντινου του ευσεβους στρατηγος Ῥωμαιων και υπατος προ του αυτον
ανα532 γορευθηναι Καισαρα. και Ἀννιβαλιανον ρηγα προχειρισαμενος ενεδυσε
κοκκηραν χλαμυδα, και κατα Καισαρειαν της Καππαδοκιας απεστειλεν. σοθʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. θʹ. λαʹ. υπ. Νεπωτιανου και Φακουνδου. Ἰνδ. ιʹ. λβʹ. υπ. Φηλικιανου και Τατιανου.
Περσαι πολεμον εδηλωσαν προς Ῥωμαιους, και επιβας Κωνσταντινος λβʹ ενιαυτωι της
αυτου βασιλειας, ορμησας επι την ανατολην κατα Περσων, ελθων εως Νικομηδειας,
ενδοξως και ευσεβως μεταλλαττει τον βιον εν προαστειωι της αυτης πολεως μηνι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

133

αρτεμισιωι ιαʹ, καταξιωθεις του σωτηριωδους βαπτισματος υπο Ευσεβιου επισκοπου
Κωνσταντινουπολεως, βασιλευσας ετη λαʹ και μηνας ιʹ. και κατελιπε Καισαρας τους
τρεις υιους αυτου, Κωνσταντινον Καισαρα, βασιλευοντα των κατα Γαλλιαν μερων,
αγοντα της βασιλειας ετος εικοστον, και Κωνσταντιον τον μετ' αυτον Καισαρα εν τοις
κατα την ανατολην μερεσιν, ετος αγοντα της βασιλειας ιαʹ, και Κωνσταντα μετ' αυτον
Καισαρα, εν τοις κατα την Ἰταλιαν μερεσι διαγοντα, της βασιλειας ετος αγοντα τριτον,
και ∆αλματιον Καισαρα υιον του αδελφου αυτου εν τηι Μεσοποταμιαι, ετος αγοντα και
αυτον τριτον. Ὁ τρισμακαριος Κωνσταντινος ανεπαυσατο μηνι μαΐωι κβʹ 533 προ ιαʹ
καλανδων ιουνιων εν αυτηι τηι αγιαι πεντηκοστηι, ετι κειμενου αταφου του σκηνωματος
Κωνσταντινου του ευσεβους εν τωι παλατιωι Κωνσταντινουπολεως και φυλαττομενου
εως ου γνωσιν οι υιοι αυτου. Ἀκουσας Κωνσταντιος εν τηι ανατοληι εν Μεσοποταμιαι, ετι
του Περσικου πολεμου επικειμενου, ευθεως εξωρμησεν επι Κωνσταντινουπολιν, εν ηι
παραγενομενος προεκομισε τον εαυτου πατερα Κωνσταντινον τον αοιδιμον εν τοσαυτηι
παραταξει και δοξηι βασιλικης προοδου, ως ουκ εστιν ειπειν κατ' αξιαν, παροντος
στρατοπεδου ως ετι ζωντος εν οπλοφοριαι, της τε πολεως απασης, ατε και υπ' αυτου
ανηγορευμενης Ῥωμης, και δη οσα γεγονεν εν αυτηι ενδοξα τε και σιτομετρια των
δωρηθεισων αννωνων, εν πενθει τοσουτωι παντων οντων, ως ουκ εγενετο πωποτε
βασιλεα των προ αυτου δοξασθηναι ουτως εν τηι ζωηι και μετα θανατον. και κατετεθη εν
τωι ναωι των αγιων Ἀποστολων, εν ωι αποκεινται λειψανα των αγιων αποστολων
Ἀνδρεου και Λουκα του ευαγγελιστου και Τιμοθεου μαθητου Παυλου του αποστολου.
Σαπωρις ο Περσων βασιλευς επηλθεν τηι Μεσοποταμιαι πορθησων την Νισιβιν, και
περικαθισας αυτην ημερας ξγʹ και μη κατισχυσας αυτης, ανεχωρησεν. Ῥωμαιων λεʹ
εβασιλευσαν μετα θανατον του πατρος αυτων Κωνσταντινου Κωνσταντινος ο νεος και
Κωνστας και Κωνσταντιος ετη κδʹ. ομου εωοʹ. 534 Και ο μεν νεος Κωνσταντινος
εβασιλευσεν εν Κωνσταντινουπολει ετος αʹ, Κωνστας δε εν Ῥωμηι ετη ιβʹ, και μετα την
αυτου Κωνστα τελευτην τα λοιπα ιβʹ ετη εβασιλευσεν εν Ῥωμηι Κωνσταντιος ο αυτων
αδελφος ων. το κατα μερος εστιν ουτως. Ἰνδ. ιαʹ. αʹ. υπ. Ουρσου και Πολεμιου. Ἰνδ. ιβʹ.
βʹ. υπ. Κωνσταντινου νεου Αυγουστου το δʹ και Κωνσταντος Αυγουστου το ζʹ. σπʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. γʹ. υπ. Ἀκινδυνου και Προκλου. Ἰνδ. ιδʹ. δʹ. υπ. Μαρκελλινου και
Προβινου. Ἰνδ. ιεʹ. εʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το εʹ και Κωνσταντος Αυγουστου το
βʹ. Ἰνδ. αʹ. ϛʹ. υπ. Πλακιτου και Ῥωμυλου. σπαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. ζʹ. υπ. Λεοντιου και
Σαλουστιου. Ἰνδ. γʹ. ηʹ. υπ. Ἀμαντιου και Ἀλβινου. Ἐπι τουτων των υπατων
Κωνσταντιαναι δημοσιον εν Κωνσταντινουπολει πλησιον των Ἀποστολων ηρξατο
κτιζεσθαι υπο Κωνσταντιου Αυγουστου απο μηνος απριλιου ιζʹ.
535 Ἰνδ. δʹ. θʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το ϛʹ και Κωνσταντος Αυγουστου το
γʹ. Ἰνδ. εʹ. ιʹ. υπ. Ῥουφινου και Ευσεβιου. σπβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. ιαʹ. υπ. Φιλιππου και
Σαλια. Ἰνδ. ζʹ. ιβʹ. υπ. Λιμενιου και Κατουλλινου. Ἐπι τουτων των υπατων απεκτανθη
Κωνστας εν Γαλλιαις υπο Μαγνεντιου, αρξας ετη ιβʹ, και επηρθη Μαγνεντιος προ ιεʹ
καλανδων φεβρουαριων, και Βετρανιων εις το Σιρμιον καλανδαις μαρτιαις. και
Νεπωτιανος αυτωι τωι ετει επηρθη εν Ῥωμηι προ τριων νωνων ιουνιων, και πολεμος
μεγας εγενετο μετα ταυτα μεταξυ Ῥωμαιων και Μαγνεντιακων. Ἰνδ. ηʹ. ιγʹ. υπ. Σεργιου
και Νιγρινιανου. Ὁ μακαριος Λεοντιος ο επισκοπος Ἀντιοχειας της Συριας, ανηρ κατα
παντα πιστος τε και ευλαβης και ζηλωτης υπαρχων της αληθους πιστεως,
επιμελουμενος δε και των ξενοδοχειων υπερ της των ξενων θεραπειας, κατεστησεν
ανδρας ευλαβεις εν τηι τουτων φροντιδι, εν οις εγενοντο τρεις σφοδρα ζηλωται της
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

134

ευσετων φροντιδι, εν οις εγενοντο τρεις σφοδρα ζηλωται της ευσεβειας. ουτοι δια τινα
χρειαν ωρμησαν εις χωριον απο ιζʹ σημειων Ἀντιοχειας· ονομα δε το χωριον Θραικων
κωμη λεγομενη. του536 τοις συνωδευεν περιτυχων Ἰουδαιος τις· ην δε ο προηγουμενος
των τριων αδελφων ευλαβεστατος ανηρ, Ευγενιος τουνομα. εν δε τωι συνοδευειν
αρξαμενος ο Ευγενιος εκινει λογον προς τον Ἰουδαιον περι της του μονογενους υιου
του θεου πιστεως. του δε Ἰουδαιου διαχλευαζοντος, ηυρεθη εν τηι οδωι οφις νεκρος
κειμενος· και ευθεως ο Ἰουδαιος προς αυτους λεγει, Ἐαν φαγητε τον οφιν τουτον τον
νεκρον και μη αποθανητε, γινομαι χριστιανος. και ευθεως ο Ευγενιος λαβων τον οφιν
διειλεν εις τρια μερη εαυτωι και τοις συν αυτωι δυσι· και εφαγον ενωπιον του 536.10
Ἰουδαιου, και εζησαν. εφ' οις επληρουτο το ευαγγελικον και σωτηριον λογιον το
φησαν, Και εν ταις χερσιν αυτων οφεις αρουσιν, καν θανασιμον τι φαγωσιν, ου μη
αυτοις αδικησει. ο Ἰουδαιος συνεισελθων αυτοις εν τωι ξενωνι, και διαμεινας εν αυτωι,
ηυδοκιμει χριστιανος γενομενος. Κωνσταντιος ο Αυγουστος, διατριβων εν τοις
ανατολικοις μερεσιν δια τον Περσικον πολεμον, ακουσας τα κατα Μαγνεντιον,
εξωρμησεν απο της Ἀντιοχεων επι την Ἰταλιαν. Σαπωρις δε ο Περσων βασιλευς
επελθων τηι Μεσοποταμιαι, και περικαθισας ημερας ρʹ την Νισιβι, και διαφορως αυτην
πολεμησας και μηχαναις πολλαις χρησαμενος, ως και ελεφαν537 των πληθος αγαγειν
επιτηδειων προς συμμαχιαν και βασιλεις μισθωτους, μαγγανικα τε παντοια, οις, ει μη
βουλοιντο την πολιν εκχωρησειν, εξαφανιζειν αυτην εκ βαθρων ηπειλουν. των δε
Νισιβηνων αντεχοντων προς την παραδοσιν, το λοιπον εξυδατωσαι ταυτην τωι προς
αυτην ποταμωι διεγνωκει ο Σαπωρις. οι δε Νισιβηνοι ευχαις ενικουν τους πολεμιους,
ευμενη τον θεον εχοντες. των γαρ υδατων μελλοντων την θεσιν των τειχεων
εξομαλιζειν εις πτωσιν, μερος του τειχους πεπονθει κατα θεου συγχωρησιν επι τωι
συμφεροντι, καθως εν τοις εξης δηλωθησεται. γινεται γαρ την τε πολιν φυλαχθηναι και
τους πολεμιους τοις υδασιν αντεχεσθαι, ως και πολλους απολεσθαι. οι δε και τουτο
πεπονθοτες ηπειλουν δια του καταπεσοντος μερους του τειχους εισελθειν,
παραστησαντες τους ελεφαντας ενοπλους και οχλον συμπεισαντες εμβριθεστερον
προσεχειν τωι πολεμωι μαγγανοις παντοιοις μηχανωμενοι. οι δε την πολιν φρουρουντες
στρατιωται νικην εκ θεου προνοιας εσχηκασιν. τον γαρ τοπον απαντα παντοιοις οπλοις
επληρουν, και οναγροις τους πλειονας ελεφαντας απεκτειναν· οι δε λοιποι εν τοις
κατατελμασι των ταφρων ενεπεσαν, αλλοι δε κρουσθεντες απεστραφησαν εις τα οπισω,
και υπερ μυριους αυτων οπλιτας απεκτειναν, και τοις λοιποις σκηπτος ουρανοθεν
επεσεν, νεφελων τε γνοφωδων και υετου λαβρου και βροντων φωναις απαντας
εξεπληττον, ως τους πλειονας αυτων φοβωι 538 διαφθαρηναι. παντοθεν δε ο νεος
Φαραω Σαπωρις στενουμενος ηττατο, τοις του φοβου κυμασι δεινως καταντλουμενος.
μελλων δε καθαιρειν αυτην, του τειχους ρηγμα μεγιστον υπομειναντος, και της πολεως
λοιπον προδιδοσθαι μελλουσης, ορασις εδειχθη εν ημεραι τωι Σαπωρι καθ' ην ωραν
επολεμει ανηρ τις περιτρεχων εις τα τειχη της Νισιβης· ην δε ο φαινομενος τωι ειδει
Κωνσταντιος ο Αυγουστος· ως πλεον αγανακτειν τον Σαπωριν κατα των της Νισιβης
οικητορων, λεγοντα ως Ουδεν υμων ο βασιλευς ισχυει· εξελθατω και πολεμειτω, η
παραδοτε την πολιν. εκεινων δε λεγοντων, Ουκ εστιν δικαιον παραδουναι ημας την
πολιν, αποντος του βασιλεως ημων Κωνσταντιου του Αυγουστου. ως εκ τουτου πλεον
αγανακτειν τον Σαπωριν, ψευδομενων αυτων κατα το φαινομενον εκεινωι, και λεγειν
αυτον, Ἵνα τι ψευδεσθε· εγω θεωρω τοις εμοις οφθαλμοις τον βασιλεα υμων
Κωνσταντιον περιτρεχοντα εις τα τειχη της πολεως υμων. και εν τουτοις πολεμηθεις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

135

υπο του θεου ποικιλως ο Σαπωρις απρακτος ανεχωρησεν, θανατον απειλησας τοις
μαγοις αυτου. μαθοντες δε την αιτιαν διεγνωσαν του φανεντος αγγελου συν τωι
Κωνσταντιωι την δυναμιν, και ηρμηνευον αυτωι. και επιγνους ο Σαπωρις του κινδυνου
την αιτιαν, εν φοβωι γεγονως εκελευσε τα τε μαγγανικα καυθηναι και οσα προς την του
πολεμου παρασκευην ηυτρεπισεν διαλυθηναι. αυτος δε συν τοις ιδιοις 539 φυγηι
διωκομενος την πατριδα κατειληφεν, προτερον λοιμικηι νοσωι των πλειονων
διαφθαρεντων. φερεται δε εν επιστοληι Ουαλαγεσου επισκοπου Νισιβης το κατα μερος
τουτων δηλουσηι. Κωνσταντιου του Αυγουστου εν τωι κατα Μαγνεντιου απερχομενου
πολεμωι, πριν η φθασαι αυτον Κωνσταντια η Κωνσταντιου αδελφη ενδυσασα
Βετρανιωνα πορφυραν καλανδαις μαρτιαις εις βασιλεα εν Ναισωι της Ἰταλιας ανδρα
εντιμον ανεστησε τωι Μαγνεντιωι προς την μαχην. και μετα ταυτα φθασας ο
Κωνσταντιος εν οις τοποις ην ο πολεμος εν τηι Ἰταλιαι, προσεδεξατο τον Βετρανιωνα
μετα πολλης τιμης· και μετα ταυτα εν τωι καμπωι τριβουναλιον εφ' υψηλου ποιησας,
παροντος αυτωι του στρατοπεδου, συμπαρεστωτος δε και του Βετρανιωνος, εδημηγορει ο
Κωνσταντιος ακολουθον ειναι τηι βασιλειαι την εξουσιαν υπαρχειν και τωι εκ προγονων
βασιλεων διαδεξομενωι ταυτην· συμφερειν δε και τωι κοινωι δεοντως υπο μιαν εξουσιαν
διοικεισθαι τα δημοσια και οσα τουτοις ακολουθα. Ἐν πασι δε τουτοις ην ο θεος μετα
Κωνσταντιου, ευοδων αυτου την βασιλειαν. ην γαρ και αυτος πολλην φροντιδα
ποιουμενος υπερ των εκκλησιων του Χριστου. τον δε Βετρανιωνα βασιλευσαντα μηνας
δεκα κατα την προειρημενην δημηγοριαν ο Κωνσταντιος αποδυσας την πορφυραν κατ'
αυτον τον καιρον τραπεζης αυτωι προς εστιασιν κοινωνιαν παρεσχετο και μετα πα540
σης τιμης και δορυφοριας και πολλων χαρισματων απεστειλεν αυτον εν πολει
Προυσιαδι της Βιθυνιας διαγειν, λαμβανοντα αννωνας και κελλαρικα δαψιλως.
χριστιανος δε ων ο Βετρανιων, και παραβαλλων εν τηι εκκλησιαι εν συναξεσιν, εποιει
ελεημοσυνας πενησι, τιμων και τους της εκκλησιας προεστωτας εως τελευτης αυτου.
Ἰνδ. θʹ. ιδʹ. υπ. Σεργιου και Νιγρινιανου. Κωνσταντιος Αυγουστος μονος βασιλευων
Γαλλον ανεψιον αυτου κοινωνον της αυτου βασιλειας Καισαρα ανηγορευσεν,
μετονομασας αυτον Κωνσταντιον, ιδοις μαρτιαις, και εν τηι κατα την ανατολην
Ἀντιοχειαι απεστειλε, των Περσων επικειμενων. Το σημειον του σταυρου του Χριστου
ωφθη εν Ἱεροσολυμοις κατα τουτον τον χρονον, ωρα ην ως τριτη, εν ημεραι
πεντηκοστηι, φωτοειδες τεταμενον νωναις μαΐαις εν τωι ουρανωι απο του ορους των
ελαιων εως του Γολγοθα, εν ωι τοπωι εσταυρωθη ο κυριος κατα ανατολας, οθεν
ανεληφθη ο κυριος, κυκλωι του φανεντος τιμιου σταυρου, στεφανος ως η ιρις το ειδος
εχων. και τηι αυτηι ωραι ωφθη εν Παννωνιαι Κωνσταντιωι τωι Αυγουστωι και τωι συν αυτωι
στρατωι οντι εν τωι κατα Μαγνεντιον πολεμωι, και αρξαμενου Κωνσταντιου νικαν,
Μαγνεντιου συμβαλοντος αυτωι περι την λεγομενην Μουρσαν πολιν, ηττηθεις ο
Μαγνεντιος εφυγεν εις την Γαλλιαν μετ' ολιγων.
541 Κωνσταντιος δε ο και Γαλλος ο προειρημενος Καισαρ εν τηι ανατοληι και εν
Ἀντιοχειαι διηγεν. σπγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ιεʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το ζʹ και
Κωνσταντος Καισαρος. Ἰνδ. ιαʹ. ιϛʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το ηʹ και Κωνσταντος
Καισαρος το βʹ. Ἰνδ. ιβʹ. ιζʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το θʹ και Κωνσταντος Καισαρος
το γʹ. Ἐν τουτωι τωι ετει Μαγνεντιος παλιν συμβαλων εν Μοντωι Σελευκωι, ηττηθεις
εφυγε μονος εν Γαλλιαις εις Λουγδουνον πολιν, και οτε τον ιδιον αδελφον εσφαξεν,
τοτε και εαυτον ανειλεν προ τεσσαρων ιδων αυγουστου. Ἰνδ. ιγʹ. ιηʹ. υπ. Ἀρβητιωνος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

136

και Λουλλιανου. Τουτωι τωι ετει Γαλλος ο και Κωνσταντιος, Καισαρ ων, εκ διαβολης, ως
παρα γνωμην Κωνσταντιου του Αυγουστου αποκτεινας επαρχον πραιτωριων και
κυεστωρα, μετασταλεις απο της Ἀντιοχεων υπο Κωνσταντιου του Αυγουστου εν Ἴστρωι
τηι νησωι ανηιρεθη. και Ἰουλιανον τον αδελφον του αυτου Γαλλου του και Κωνσταντιου
πορφυραν ενεδυσεν, και Καισαρα προεχει542 σισατο προ ηʹ ιδων οκτωβριων, δους αυτωι
προς γαμον Κωνσταντιος Αυγουστος την εαυτου αδελφην Ἑλενην, και απεστειλεν
αυτους εν Γαλλιαις. σπδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. ιθʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το ιʹ και
Ἰουλιανου Καισαρος. Ἐπι τουτων των υπατων, μηνι πανεμωι αʹ, Τιμοθεου του αγιου
μαθητου γενομενου Παυλου του αποστολου, επισκοπου τε πρωτου χειροτονηθεντος εν
Ἐφεσωι της Ἀσιας, τα λειψανα ηνεχθη εν Κωνσταντινουπολει συν πασηι τιμηι, και
απετεθη εις τους αγιους Ἀποστολους υποκατω της αγιας τραπεζης. Ἰνδ. ιεʹ. κʹ. υπ.
Κωνσταντιου Αυγουστου το ιαʹ και Ἰουλιανου Καισαρος το βʹ. Ἐπι τουτων των υπατων
μηνι δυστρωι γʹ ηνεχθη εν Κωνσταντινουπολει τα λειψανα των αγιων Λουκα και
Ἀνδρεου των αποστολων σπουδηι Κωνσταντιου του Αυγουστου μετα σπουδης και
θεοσεβειας ψαλμωιδιας τε και υμνολογιας, και απετεθη εις τους αγιους Ἀποστολους.
Κωνσταντιος Αυγουστος εις την εαυτου εικοσαετηριδα μετα πολλης φαντασιας και
παραταξεως εισηλθεν εν Ῥωμηι· συνεισ543 ηλθεν δε αυτωι και η γυνη αυτου Ευσεβια η
βασιλισσα, και εποιησαν ημερας ιδʹ εν τηι Ῥωμηι. Ἰνδ. αʹ. καʹ. υπ. ∆ατιανου και
Κερεαλιου. Ἰνδ. βʹ. κβʹ. υπ. Ευσεβιου και Ὑπατιου. Ἐπι τουτων των υπατων μηνι
υπερβερεταιωι μεγας γεγονε και σφοδρος σεισμος εν Νικομηδειαι περι ωραν γʹ
νυκτερινην. και η πολις κατεπεσε και διεφθαρη, εν οις και συναπωλετο ο της αυτης
πολεως επισκοπος Κεκροπιος τουνομα. Γρατιανος υιος Ουαλεντινιανου εγεννηθη προ ιʹ
καλανδων ιουνιων, και αυτωι τωι ετει εν πρωτοις προηλθεν εν Κωνσταντινουπολει
επαρχος Ῥωμης ονοματι Ὁνωρατος προ γʹ ιδων σεπτεμβριων. σπεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ.
κγʹ. υπ. Κωνσταντιου Αυγουστου το ιβʹ και Ἰουλιανου Καισαρος το γʹ. Τουτωι τωι ετει
μηνι περιτιωι ιεʹ καθιερωθη η μεγαλη εκκλησια Κωνσταντινουπολεως. Μακεδονιος
Κωνσταντινουπολεως επισκοπος καθηιρεθη επι πολλοις ιδιοις αυτου εγκλημασιν, και
κατεστη αντ' αυτου Ευδοξιος της αυτης εκκλησιας επισκοπος, ενθρονισθεις μηνι
αυδυναιωι κζʹ, παρουσιαι επισκοπων οβʹ, Μαρι, Ἀκακιου, Γεωργιου, 544 Σεῤρα, Ουρανιου,
Θεοδοσιου, Ευσεβιου, Λεοντιου, Κυριωνος, Ἀραβιανου, Ἀσινου, Φιλοθεου, Ἀγερωχιου,
Ευγενιου, Ἐλπιδιου, Στεφανου, Ἡλιοδωρου, ∆ημοφιλου, Τιμοθεου, Ἐξευρεσιου,
Μεγασιου, Μειζονιου, Παυλου, Ευαγριου, Ἀπολλωνιου, Φοιβου, Θεοφιλου, Προτασιου,
Θεοδωρου, Ἡλιοδωρου, Ευμαθιου, Συνεσιου, Πτολεμαιου, Ευτυχη, Κυντου, Ἀλφιου,
Τροφιμου, Ευτυχιου, Βασιλισκου, Θεομνηστου, Βετρανιωνος, Φιλιππου, Ἀναστασιου,
Μαξεντιου, Πολυευκτου, Γρατιανου, Λεοντιου, Μητροδωρου, Ευσταθιου, Ἰουνιανου,
Τροφιμου, Οικουμενιου, Μηνοφιλου, Ευηθιου και των λοιπων. Ἐπι της αυτης συνοδου
των επισκοπων ου μετα πολλας ημερας του ενθρονισθηναι τον Ευδοξιον επισκοπον
Κωνσταντινουπολεως τα εγκαινια της μεγαλης εκκλησιας της αυτης πολεως ετελεσθη
δι' ετων λδʹ μικρωι προσω αφ' ου θεμελιους κατεβαλετο Κωνσταντινος νικητης,
σεβαστος. εγενετο δε και τα εγκαινια αυτης επι των προκειμενων υπατων προ ιϛʹ
καλανδων μαρτιων, ητις εστι μηνος περιτιου ιδʹ. εις τα εγκαινια προσηγαγεν ο βασιλευς
Κωνσταντιος Αυγουστος αναθεματα πολλα, κειμηλια χρυσα και αργυρα μεγαλα και
διαλιθα χρυσυφη απλωματα του αγιου θυσιαστηριου πολλα, ετι μην και εις τας θυρας
της εκκλησιας αμφιθυρα χρυσα διαφορα και εις τους πυλεωνας τους 545 εξω χρυσυφη
ποικιλα· ως πολλας δωρεας εχαρισατο φιλοτιμως τοτε παντι κληρωι και τωι κανονι των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

137

παρθενων και των χηρων και τοις ξενοδοχειοις. και εις διατροφην των προειρημενων
και των πτωχων και ορφανων και φυλακων σιτομετριον προσεθηκεν πλειονος μετρου
ουπερ ο πατηρ αυτου Κωνσταντινος εχαρισατο. Ἰνδ. δʹ. κδʹ. υπ. Ταυρου και Φλωρεντιου
Ἀρχηι τεταρτης ινδικτιωνος δια την απαγγελθεισαν αυτωι αταξιαν Ἰουλιανου Καισαρος,
ελθων εις Μομψου κρηνας εν πρωτηι μονηι απο Ταρσου Κιλικιας, και προτερος ειληφως
το αγιον βαπτισμα παρα Ευζωιου επισκοπου Ἀντιοχειας μετασταλεντος εν τηι αυτηι μονηι
υπο του αυτου Κωνσταντιου, μεταλλαττει τον βιον ο αυτος Κωνσταντιος Αυγουστος
μηνι διωι γʹ ετους Ἀντιοχειας υιʹ ινδικτιωνος εʹ, ειρηνης των εκκλησιων επιλαβομενου
ετους νʹ, των προειρημενων υπατων Ταυρου και Φλωρεντιου. Ῥωμαιων λϛʹ
εβασιλευσεν Ἰουλιανος ο παραβατης, ανεψιος μεν Κωνσταντιου, αδελφος δε Γαλλου
του και Κωνσταντιου, ετη βʹ. ομου εωοβʹ. Ἰνδ. εʹ. αʹ. υπ. Μαμερτινου και Νεβηττα. Μετα
τελευτην Κωνσταντιου του Αυγουστου η ειρηνη των εκκλησιων διεκοπη, εισελθοντος
Ἰουλιανου εν Κωνσταντινουπολει μηνι απελλαιωι ιαʹ. και εστιν τα παρακολουθησαντα
ταυτα. 546 Ἰουλιανος γνους Κωνσταντιου του Αυγουστου τελευτην, την εαυτου
αποστασιαν και ασεβειαν φανεραν καθιστων διαταγματα κατα του χριστιανισμου καθ'
ολης της οικουμενης αποστελλων τα ειδωλα παντα ανανεουσθαι προσεταττεν. εφ' οις
επαρθεντες οι κατα την ανατολην Ἕλληνες ευθεως εν Ἀλεξανδρειαι τηι κατ' Αιγυπτον
Γεωργιον τον επισκοπον της πολεως συλλαβομενοι ανειλον και το λειψανον αυτου
ασεβως ενυβρισαν· καμηλωι γαρ επιθεντες δι' ολης της πολεως περιεφερον, και μετα
τουτο διαφορων αλογων νεκρα σωματα μετα των οστεων συναγαγοντες και
συμμιξαντες αυτου τωι λειψανωι και κατακαυσαντες διεσκορπισαν. Και εν Παλαιστινηι δε
του αγιου Ἰωαννου του βαπτιστου τα λειψανα εν Σεβαστηι τηι πολει κειμενα
ανορυξαντες διεσκορπισαν. Ἔτι δε και του αγιου Πατροφιλου επισκοπου της εν
Σκυθοπολει εκκλησιας γενομενου ανορυξαντες απο του ταφου τα λειψανα τα μεν αλλα
διεσκορπισαν, το δε κρανιον εφυβριστως κρεμασαντες ως εν σχηματι κανδηλας
ενεπηξαν. Ἐν δε Γαζηι και Ἀσκαλωνι πρεσβυτερους και παρθενους αναιρουντες, και
μετα τουτο αναπτυσσοντες και τα σωματα αυτων κριθων πληρωσαντες, τοις χοιροις
παρεβαλον. Και εν Φοινικηι δε Κυριλλον διακονον Ἡλιουπολιτην ανελοντες του ηπατος
αυτου απεγευσαντο, επειδη τα ειδωλα αυτων επι του μακαριτου Κωνσταντινου
κατεστρεψεν. ο δε ανατεμων τον 547 διακονον και απογευσαμενος του ηπατος αυτου
οπως κατεστρεψε τον εαυτου βιον αξιον επιμνησθηναι. την μεν γλωσσαν σαπεισαν
απωλεσεν, τους δε οδοντας θρυβεντας απεβαλεν, τους δε οφθαλμους επι πολυ και
σφοδροτερον οδυνηθεις επηρωθη, και δια ολου του σωματος βασανιζομενος δεινως
απεθανεν. Ἐν δε Ἐμεσηι τηι μεγαληι εκκλησιαι επελθοντες το του ∆ιονυσου ειδωλον
ιδρυσαν. Ὁμοιως δε και εν Ἐπιφανειαι πολει της Συριας επεισελθοντες οι Ἕλληνες τηι
εκκλησιαι ειδωλον εισηγαγον μετα αυλων και τυμπανων. ο δε μακαριος Ευσταθιος ο της
αυτης εκκλησιας επισκοπος τυγχανων, ανηρ ευλαβης και ευσεβης, ακουσας των αυλων
και πυθομενος το που αν ειη ταυτα, και γνους οτι εν τηι εκκλησιαι, ζηλον εχων εν πιστει
και ευλαβειαι, αθροως ακουσας εκοιμηθη, προσευξαμενος μη ιδειν ταυτα τοις εαυτου
οφθαλμοις. Ἔτι δε και εν Κωνσταντινουπολει επιβας ο Ἰουλιανος, Ευδοξιου τε
επισκοπου εν αυτηι οντος, πολυτροπως κατα της εκκλησιας μηχανωμενος επιβουλας εις
συγχυσιν και τα κατ' αυτην ηγαγεν, βουληθεις απαντας τους καθαιρεθεντας προ τουτου
επι διαφοροις ατοποις κακοδοξιαις επαφειναι ταις εκκλησιαις, προφασεις εκ των
γενομενων ταραχων επινοων κατα των εκκλησιων του θεου. Ουτως ουν και Μελετιος ο
επι ασεβειαι και ετεροις κακοις 548 καθηιρημενος επανελθων εν Ἀντιοχειαι την παλαιαν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

138

ηρπασεν εκκλησιαν, συνδραμοντων αυτωι και των ηδη εκ του κληρου καθαιρεθεντων
ενθεσμως υπο της αγιας συνοδου· εν οις ην μαλιστα και ∆ιογενης, απο πρεσβυτερων,
των αλλων πλειω συντρεχων, και Βιταλιος λαικος, εν επιθεσει αει ζησας, και δη απο
πολλου προιων, και υστερον λυπηθεις μετα χρονον προς τον Μελετιον, απεσχισθη απ'
αυτου, και αιρεσιν γελωτος και αυτην αξιαν ουσαν συνεστησατο, αφ' ου αχρι του νυν
Βιταλιανοι λεγονται. ταυτηι τηι αιρεσει και Ἀπολλιναριος, ως αν Λαοδικευς της Συριας,
γραμματικου υιος γεγονως, προεστη. Ἰνδ. ϛʹ. βʹ. υπ. Ἰουλιανου Αυγουστου το δʹ και
Σαλουστιου. Ἐν τουτωι τωι χρονωι και των εν στρατειαις εξεταζομενων τινες
ηπατηθησαν εις αποστασιαν, οι μεν επαγγελιαις δοσεων και αξιωματων, οι δε και
αναγκαις ταις επιτιθεμεναις υπο των ιδιων αρχοντων χαυνουμενοι. και Θεοτεκνος δε
τις πρεσβυτερος της εν Ἀντιοχειαι εκκλησιας εξ υποσχεσεως απατηθεις αυτοματως επι
την ειδωλολατρειαν εχωρησεν, ον ο θεος ετιμωρησατο παραχρημα τροπωι τοιουτωι·
σκωληκοβρωτος γαρ γενομενος και τας οψεις αποβαλων και την γλωσσαν εσθιων,
ουτως απεθανεν. Τοτε και Ἥρων ουτω λεγομενος τις Θηβαιος επισκοπος 549
αυτοματως απεστη, εν τηι Ἀντιοχεων πολει τυγχανων, ον η παραδοξοποιος του θεου
δυναμις εις παραδειγμα και φοβον πολλων τιμωριας εισεπραξατο. ερημον γαρ αυτον
καταστησας πασης κηδεμονιας, και σηπεδονος νοσον εμβαλων εν ταις πλατειαις
φερομενον εκψυξαι δημοσιαι ενωπιον παντων εποιησεν. Ἐν τουτοις και
Ουαλεντινιανος, τριβουνος τοτε ων ταγματος κορνουτων ουτω λεγομενωι νουμερωι, τηι
εις Χριστον ομολογιαι διεπρεπεν. ου μονον γαρ του αξιωματος κατεφρονησεν, αλλα και
εξοριαι υποβληθεις γενναιως και προθυμως υπεμενεν. ος μετα ταυτα οπως ετιμηθη υπο
του θεου, βασιλευς Ῥωμαιων γενομενος, εν τοις εξης δηλωθησεται. Ἀρτεμιος δε δουξ
ων της κατ' Αιγυπτον διοκησεως, επειδηπερ εν τοις καιροις της αυτου αρχης επι του
μακαριτου Κωνσταντιου του Αυγουστου ζηλον πολυν υπερ των εκκλησιων ενεδειξατο,
εν τηι Ἀλεξανδρεων εδημευθη και την κεφαλην απετμηθη, μνησικακησαντος αυτον του
Ἰουλιανου. Ἐμαρτυρησεν δε και εν ∆οροστολωι της κατα την Θραικην Σκυθιας
Αιμιλιανος, απο στρατιωτων πυρι παραδοθεις υπο Καπετωλινου ουικαριου, πολλοι τε
αλλοι κατα διαφορους τοπους και πολεις και χωρας διεπρεψαν τηι εις Χριστον ομολογιαι,
ων ουκ εστιν ραιδιον τον αριθμον εξειπειν και τα ονοματα. 550 Ἐν τουτωι τωι χρονωι
Θαλασσιος τις ο και Μαγνος, εν ασελγειαις μεν και ασωτιαις επισημος, ος και της
εαυτου θυγατρος επ' αισχρουργιαις προαγωγους ετυγχανεν, συμπεσοντος αυτωι του
οικου απεθανεν.
Περι μαρτυριου του αγιου ∆ομετιου Ἐν τουτωι τωι ετει εμαρτυρησε και ο αγιος
∆ομετιος τροπωι τοιουτωι. απερχομενος γαρ Ἰουλιανος εις πολεμον, και παρερχομενος
δια των Κυῤρηστικων ειδεν οχλον εστωτα εμπροσθεν του σπηλαιου του αγιου ∆ομετιου
και ιωμενον, και επηρωτησε το τις εστιν· και μαθων οτι μοναχος και συναγεται οχλος
θελων ιαθηναι και ευλογηθηναι παρ' αυτου, εδηλωσεν τωι αγιωι ∆ομετιωι αυτος
Ἰουλιανος δια ρεφερενδαριου χριστιανου ταυτα. Ει δια το αρεσαι τωι θεωι σου εις το
σπηλαιον εισηλθες, ανθρωποις μη θελε αρεσκειν, αλλ' ιδιαζε. αντεδηλωσεν αυτωι ο
αγιος ∆ομετιος οτι Τωι θεωι εκδους μου την ψυχην και το σωμα εκ παλαιου του χρονου
εν τωι σπηλαιωι τουτωι απεκλεισα εμαυτον. τον δε προς εμε ερχομενον εν πιστει οχλον
αποδιωκειν ου δυναμαι. και εκελευσεν ο βασιλευς Ἰουλιανος αναφραγηναι το
σπηλαιον, και εμεινεν εσω ο δικαιος. και ουτως ετελειωθη αυτος ο αγιος ∆ομετιος. Τωι
αυτωι χρονωι ειδεν Ἰουλιανος εν οραματι τινα τελειον 551 ανδρα ενδεδυμενον υπατου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

139

σχημα και εισελθοντα προς αυτον εις τον παπυλεωνα, πεπηγμενον πλησιον της πολεως
Κτησιφωντος εν κωμηι λεγομενηι Ῥασιαι, κρουσαι αυτον λογχηι. και εξυπνισθεις εκραξεν,
και ανεστησαν οι κουβικουλαριοι ευνουχοι και οι σπαθαριοι και στρατος ο φυλαττων
τον παπυλεωνα, και εισηλθον προς αυτον μετα λαμπαδων βασιλικων· και προσεσχηκως
ο Ἰουλιανος εαυτον σφαγην κατα της μασχαλης εχοντα επηρωτησεν τους παρεστωτας
Πως λεγεται η κωμη, οπου εστιν ο παπυλεων μου πεπηγμενος; και ειπον αυτωι Ῥασια.
και ευθεως ανεκραξεν Ἰουλιανος, Ὦ Ἥλιε, απωλεσας Ἰουλιανον. και εκχυθεις
παρεδωκε την ψυχην ωραι νυκτερινηι εʹ μηνι δαισιωι προ ϛʹ καλανδων ιουλιων. και
ευθεως ο στρατος προ του γνωναι τους πολεμιους Περσας απηλθαν εν τωι παπυλεωνι
Ἰοβιανου κομητος δομεστικων και στρατηλατου την αξιαν· και αγνοουντος αυτου τα
της τελευτης Ἰουλιανου, ηγαγον αυτον εις τον βασιλικον παπυλεωνα, ως του βασιλεως
Ἰουλιανου ζητησαντος αυτον. και αποτε εισηλθεν εις τον παπυλεωνα, συνεχοντες
αυτον ανηγορευσαν βασιλεα μηνι τωι αυτωι δαισιωι προ ϛʹ καλανδων ιουλιων προ του
διαφαυσαι. το δε πληθος του στρατου το ον εις Κτησιφωντα και απο πολλου
διαστηματος απληκευον ουκ εγνω τα συμβαντα εως ανατολης ηλιου. τελευται ουν ο
αυτος Ἰουλιανος ων ετων λϛʹ.
552 Ἐν αυτηι δε τηι νυκτι ειδεν εν οραματι ο οσιωτατος Βασιλειος επισκοπος
Καισαρειας τους ουρανους ανεωιγμενους και τον σωτηρα Χριστον επι θρονου
καθημενον και ειποντα κραυγηι, Μερκουριε, απελθων φονευσον Ἰουλιανον τον βασιλεα
τον κατα των χριστιανων. ο δε αγιος Μερκουριος, εστως εμπροσθεν του κυριου, φορων
θωρακα σιδηρουν, ακουσας την κελευσιν αφανης εγενετο. και παλιν ηυρεθη εστως
εμπροσθεν του θρονου του κυριου, και εκραξεν, Ἰουλιανος ο βασιλευς σφαγεις
απεθανεν, ως εκελευσας, κυριε. και θροηθεις εκ της κραυγης ο επισκοπος Βασιλειος
διυπνισθη τεταραγμενος. ετιμα δε αυτον ο βασιλευς Ἰουλιανος, ως ελλογιμον και ως
συμπρακτορα αυτου, και εγραφεν αυτωι συνεχως. και κατελθων ο επισκοπος Βασιλειος
εις την εκκλησιαν δια τα εωθινα, καλεσας παντα τον κληρον ειπεν αυτοις το του
οραματος μυστηριον και οτι εσφαγη Ἰουλιανος ο βασιλευς και τελευται εν τηι νυκτι
ταυτηι· και παντες παρεκαλουν αυτον σιγαν και μη λεγειν τι τοιουτον. Μετα δε την
βασιλειαν Ἰουλιανου μηνι δαισιωι εβασιλευσεν ο αυτος Ἰοβιανος μηνας ηʹ, στεφθεις απο
του στρατου εις τα σεν ο αυτος Ἰοβιανος μηνας ηʹ, στεφθεις απο του στρατου εις τα
Περσικα μερη. αμα δε εβασιλευσεν, προσεφωνησεν τωι παντι στρατωι και τοις μετ' αυτου
συγκλητικοις δια φωνης αυτου ιδιας, Ει θελετε βασιλευειν με υμων, ινα παντες
χριστιανοι εσμεν. και ευφημησεν αυτον απας ο στρατος και η συγκλητος και τα
ταγμα553 τα των στρατευματων. και λοιπον εξελθων ο αυτος Ἰοβιανος αμα τωι οικειωι
στρατωι εκ της ερημου γης εις την ευθαλη Περσικην, εμεριμνα πως εξελθηι εκ των
λοιπων Περσικων μερων. Ὁ δε βασιλευς Περσων Λαβουαρσακιος μηπω μαθων την του
βασιλεως Ἰουλιανου τελευτην, εν φοβωι πολλωι κατεχομενος, εκ της Περσικης Ἀρμενιας
χωρας πρεσβευων εξεπεμψεν τινα των μεγιστανων αυτου ονοματι Σουρεναν προς τον
βασιλεα Ῥωμαιων περι ειρηνης αιτων και δεομενος. οντινα δεξαμενος ασμενως Ἰο 553
βιανος ο βασιλευς επενευσεν δεχεσθαι την πρεσβειαν της ειρηνης, ειρηκως και αυτος
πεμπειν πρεσβευτην προς τον βασιλεα Περσων. ακουσας δε τουτο Σουρενας πρεσβευτης
Περσων, ᾔτησε τον βασιλεα Ἰοβιανον τυπωσαι ευθεως και παραχρημα ειρηνης πακτα.
Και αφορισας ο βασιλευς Ἰοβιανος ενα συγκλητικον αυτου, τον πατρικιον Ἀρινθαιον,
δεδωκως αυτωι το παν, συνθεμενος εμμενειν τοις παρ' αυτου δοκιμαζομενοις ητοι
τυπουμενοις μετα της συγκλητου και του πρεσβευτου Περσων ποιησαι ειρηνης πακτα,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

140

ως αυτος ασχολουμενος. και παρεσχεν ενδοσιν του πολεμου τρεις ημερας εν τηι περι της
ειρηνης βουληι. και ετυπωθη μεταξυ του πατρικιου Ἀρινθαιου του Ῥωμαιου και Σουρενα
συγκλητικου Περσων δουναι Ῥωμαιους Περσαις πασαν την επαρχιαν και την λεγομενην
πολιν Νισιβιος γυμνην συν τειχεσι και μονοις 554 ανευ ανδρων των οικουντων αυτην.
και τουτου στηριχθεντος και ειρηνης εγγραφου γενομενης, ελαβεν μεθ' εαυτου ο
βασιλευς Ἰοβιανος ενα των σατραπων Περσων, οντα μετα του πρεσβευτου, ονοματι
Ἰουνιον, εις το παραλαβειν την επαρχιαν και την μητροπολιν αυτης. και καταφθασας ο
αυτος βασιλευς Ἰοβιανος την Νισιβεων πολιν ουκ εισηλθεν εν αυτηι, αλλ' εξω των
τειχων εστη. ο δε Ἰουνιος ο των Περσων σατραπης επελθων εν τηι πολει κατα κελευσιν
του βασιλεως εις ενα των πυργων σημειον Περσικον επεθηκε, του βασιλεως Ῥωμαιων
κελευσαντος τους πολιτας παντας συν πασιν τοις διαφερουσιν αυτοις εως ενος ευθεως
εξελθειν. και εξελθων προς αυτον Σιλουανος, κομης την αξιαν και πολιτευομενος της
αυτης πολεως, προσεπεσεν τωι βασιλει, δεομενος μη παραδουναι την πολιν Περσαις. ως
δε ουκ επεισεν αυτον, ομωμοκεναι γαρ εφασκεν και μη βουλεσθαι δοξαν επιορκου παρα
πασιν εχειν, τειχισας κωμην ουσαν εξω του τειχους της πολεως Ἀμιδης προσεζευξεν το
αυτο τειχος τωι τειχει της πολεως Ἀμιδης, καλεσας την κωμην Νισιβεως, και εκει παντας
τους εκ της Μυγδονιας χωρας οικειν εποιησεν, και Σιλουανον τον πολιτευομενον
ευθεως εκ της Μεσοποταμιας και παντα χριστιανον ανηγαγεν, και χριστιανοις
ενεχειρισεν τας αρχας της ανατολης πασης και επαρχους. Και μετα το ποιησαι πακτα
ειρηνης μετα Περσων απολι555 πων την ανατολην ο βασιλευς Ἰοβιανος προς ολιγον
χρονον εξωρμησεν επι Κωνσταντινουπολιν μετα του στρατου σπουδαιως δια τον
χειμωνα· ην γαρ βαρυς. σπϛʹ Ὀλυμπιας. Ῥωμαιων λζʹ εβασιλευσεν Ἰοβιανος μηνας ιʹ,
ημερας ιεʹ. ομου εωογʹ. Ἰνδ. ζʹ. αʹ. υπ. Ἰοβιανου Αυγουστου και Βαῤρωνιανου. Τουτωι τωι
ετει ετελευτησεν Ἰοβιανος Αυγουστος εις ∆αδαστανα μηνι περιτιωι προ ιβʹ καλανδων
μαρτιων. Ῥωμαιων ληʹ εβασιλευσεν Ουαλεντινιανος Αυγουστος, Σαλουστιου του
επαρχου πραιτωριων και παλαιου πατρικιου επιλεξαμενου τον αυτον Ουαλεντινιανον·
οντινα Ουαλεντινιανον Ἰουλιανος ο παραβατης ως χριστιανον πανυ πεμψας ην εις
Σηλυβριαν, ποιησας αυτον εκει τριβουνον αριθμου. εγνω γαρ εν οραματι Ἰουλιανος οτι
μετ' αυτον βασιλευει. ο δε επαρχος των πραιτωριων Σαλουστιος πεμψας ηνεγκεν αυτον
απο Σηλυβριας, και ειπεν τωι στρατωι και τηι συγκλητωι οτι ουδεις ποιει βασιλεα εις τα
Ῥωμαιων ως αυτος. και επηρθη Ουαλεντινιανος Αυγουστος εν Νικαιαι Βιθυνιας μηνι
περιτιωι προ εʹ καλανδων μαρτιων. Ἐβασιλευσεν δε Ῥωμαιων ληʹ ο αυτος θειοτατος
Ουαλεντινιανος ετη ιδʹ. ομου εωπζʹ.
556 Ὅστις Ουαλεντινιανος αμα εβασιλευσεν, διεδεξατο τον επαρχον των
πραιτωριων Σαλουστιον, και υπο εγγυας αυτον ποιησας εθηκε προθεματα κατ' αυτου,
ινα ει τις ηδικηται παρ' αυτου, προσελθηι τωι βασιλει Ουαλεντινιανωι. και ουδεις
προσηλθεν κατα Σαλουστιου· ην γαρ αγνοτατος πανυ. Τουτωι τωι ετει επηρθη Ουαλης
Αυγουστος ο αδελφος Ουαλεντινιανου εις Κωνσταντινουπολιν εν τωι Ἑβδομωι υπο
Ουαλεντινιανου Αυγουστου μηνι δυστρωι προ δʹ καλανδων απριλιων. Ουτος Ουαλης ο
αδελφος Ουαλεντινιανου ην Ἀρειανος, και εσχεν γυναικα ∆ομνικην, εξ ης εσχεν υιον
ονοματι Γαλατην και θυγατερας δυο, Ἀναστασιαν και Καρωσαν, και κτιζει δυο δημοσια
εν Κωνσταντινουπολει προς τα αυτων ονοματα, Ἀναστασιανας και Καρωσιανας. Ἰνδ. ηʹ.
αʹ. υπ. Ουαλεντινιανου και Ουαλεντος. Τουτωι τωι ετει η θαλασσα εκ των ιδιων ορων
εξηλθεν μηνι πανεμωι προ ιβʹ καλανδων σεπτεμβριων. Ἰνδ. θʹ. βʹ. υπ. Γρατιανου
επιφανεστατου και ∆αγαλαΐφου. Ἐπι τουτων των υπατων εγεννηθη Ουαλεντινιανος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

141

Αυγουστος μηνι αυδυναιωι προ ιεʹ καλανδων φεβρουαριων. Και τωι αυτωι ετει Προκοπιος
ανταρτης εις Φρυγιαν Σα557 λουταριαν εν τωι πεδιωι Νακολιας υπο Ουαλεγτινιανου
Αυγουστου κατασχεθεις ανηιρεθη μηνι δαισιωι προ ιβʹ καλανδων ιουλιων. Ἰνδ. ιʹ. γʹ. υπ.
Λουπικινου και Ἰοβιανου. Ἐπι τουτων των υπατων ο θεος χαλαζαν εβρεξεν εν
Κωνσταντινουπολει εις τυπον λιθων μηνι δαισιωι προ δʹ νωνων ιουνιων. Και εν αυτωι
τωι ετει επηρθη Γρατιανος Αυγουστος εν Γαλλιαις υπο Ουαλεντινιανου Αυγουστου
πατρος αυτου μηνι λωωι προ θʹ καλανδων σεπτεμβριων. σπζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. δʹ. υπ.
Ουαλεντινιανου Αυγουστου το βʹ και Ουαλεντος Αυγουστου το βʹ. Ἐπι τουτων των
υπατων σεισμος εγενετο εις την πολιν Νικαιας, ωστε αυτην καταστραφηναι, μηνι
γορπιαιωι προ εʹ ιδων οκτωβριων. Ἰνδ. ιβʹ. εʹ. υπ. Ουαλεντινιανου Αυγουστου το γʹ και
Ουικτωρος. Ἐπι τουτων των υπατων ο θειοτατος βασιλευς Ουαλεντινιανος πολλους
συγκλητικους και αρχοντας επαρχιων εφονευσεν 558 αδικουντας και κλεπτοντας και
παραδικαζοντας. και τον πραιποσιτον του παλατιου αυτου, Ῥοδανον ονοματι, ανδρα
δυνατον και ευπορον και διοικουντα το παλατιον, ως πρωτον οντα αρχιευνουχον και εν
μεγαληι τιμηι οντα, εποιησε ζωοκαυστον εις την σφενδονα του Ἱππικου φρυγανοις, ως
θεωρει το ιππικον. Ὁ αυτος πραιποσιτος Ῥοδανος ηρπασεν περιουσιαν απο τινος χηρας
γυναικος, καλουμενης Βερενικης, πλεξας αυτηι, ως εν δυναμει ων, και προσηλθεν
εκεινη τωι βασιλει Ουαλεντινιανωι κατ' αυτου του πραιποσιτου, και εδωκεν αυτοις
δικαστην τον πατρικιον Σαλουστιον, οστις κατεκρινε τον αυτον πραιποσιτον Ῥοδανον.
και μαθων ο βασιλευς τον ορον παρα του πατρικιου Σαλουστιου εκελευσε τωι αυτωι
πραιποσιτωι δουναι τηι χηραι απερ ηρπασεν παρ' αυτης. ουκ επεισθη δε ο αυτος Ῥοδανος
αναδουναι αυτηι απερ ηρπασεν παρ' αυτης, αλλ' εξεκαλεσατο τον πατρικιον Σαλουστιον.
και αγανακτησας ο Σαλουστιος εκελευσεν τηι γυναικι προσελθειν τωι βασιλει, ως θεωρει
το ιππικον. και προσηλθεν τωι βασιλει Ουαλεντινιανωι η γυνη τωι δʹ βαΐωι πρωι, ως
ισταται εγγυς αυτου ο πραιποσιτος. και εκελευσεν ο βασιλευς, και κατηνεχθη απο του
καθισματος παντων θεωρουντων ο πραιποσιτος, και απηνεχθη εις την σφενδονα και
εκαυθη. και εχαρισατο ο βασιλευς τηι γυναικι Βερενικηι πασαν την περιουσιαν του
πραιποσιτου Ῥοδανου, και ευφημηθη απο του δημου 559 παντος και της συγκλητου ο
βασιλευς, ως δικαιος και αποτομος· και εγενετο φοβος πολυς εις τους κακοπραγμονας
και εις τους αρπαζοντας τα αλλοτρια, και η δικαιοσυνη εκρατει. Ὁμοιως και την
δεσποιναν Μαριναν την αυτου γυναικα αγορασασαν προαστειον παρ' οσου ην αξιον
εχον προσοδον, και ως Αυγουσταν τιμηθεισαν, ακουσας επεμψεν ο βασιλευς, και
διετιμησατο το προαστειον, ορκωσας τους διατιμησαμενους. και μαθων οτι πλειονος
τιμης πολυ ην αξιον της αγορασθεισης, ηγανακτησε κατα της βασιλισσης, και εξωρισεν
αυτην της πολεως. αναδους τηι πωλησασηι γυναικι το προαστειον. Ἰνδ. ιγʹ. ϛʹ. υπ.
Ουαλεντινιανου Αυγουστου το δʹ και Ουαλεντος Αυγουστου το γʹ. Ἐπι τουτων των
υπατων καθιερωθη η εκκλησια των αγιων Ἀποστολων εν Κωνσταντινουπολει μηνι
ξανθικωι προ πεντε ιδων απριλιων. Ἰνδ. ιδʹ. ζʹ. υπ. Γρατιανου το βʹ και Προβου. σπηʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. ηʹ. υπ. Μοδεστου και Ἀρινθαιου. Ἰνδ. αʹ. θʹ. υπ. Ουαλεντινιανου
Αυγουστου το εʹ και Ουαλεντος Αυγουστου το δʹ. 560 Ἰνδ. βʹ. ιʹ. υπ. Γρατιανου
Αυγουστου το γʹ και Αικυτιου. Ἰνδ. γʹ. ιαʹ. υπ. Γρατιανου Αυγουστου το δʹ και Αικυτιου
το βʹ. Ἐπι τουτων των υπατων ενεκαινισθη το γυμνασιον Καρωσιαναι, παροντος του
επαρχου Ουινδαθνιου Μαγνου. Ἐπι των αυτων υπατων επηρθη Ουαλεντινιανος νεος
Αυγουστος μηνι διωι προ εʹ καλανδων δεκεμβριων εις πολιν Ἄκυγκον. σπθʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. δʹ. ιβʹ. υπ. Ουαλεντος Αυγουστου το εʹ και Ουαλεντινιανου Καισαρος. Ἰνδ. εʹ. ιγʹ. υπ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

142

Γρατιανου Αυγουστου το εʹ και Μεροβαυδου. Ἰνδ. ϛʹ. ιδʹ. υπ. Ουαλεντος Αυγουστου το ζʹ
και Ουαλεντινιανου Καισαρος το βʹ. Ἐπι τουτων των υπατων νοσωι βληθεις ο βασιλευς
Ουαλεντινιανος τελευται εν καστελλιωι Βιργιτινων, ων ετων νεʹ. Ἐπι των αυτων
υπατων Γρατιανος Αυγουστος ανεκαλεσατο την οικειαν μητερα Μαριναν την
δεσποιναν. Ῥωμαιων λθʹ εβασιλευσεν Γρατιανος και Ουαλης και Θεοδοσιος ο μεγας ετη
ιϛʹ. ομου εϠγʹ. 561 Ἐπηρθη Θεοδοσιος Αυγουστος εν Σιρμιωι υπο Γρατιανου Αυγουστου
του αυτου γυναικαδελφου μηνι αυδηναιωι προ ιδʹ καλανδων φεβρουαριων. και
εισηλθεν εν Κωνσταντινουπολει μηνι διωι προ ηʹ καλανδων δεκεμβριων. Ἰνδ. ζʹ. αʹ. υπ.
Αυσονιου και Ὀλυβριου. Ἐπι τουτων των υπατων Θεοδοσιος ο βασιλευς εδωκε τας
εκκλησιας τοις ορθοδοξοις, πανταχου ποιησας σακρας και διωξας εξ αυτων τους
λεγομενους Ἀρειανους Ἐξωκιονιτας, τους δε ναους των Ἑλληνων κατεστρεψεν εως
εδαφους. Κωνσταντινος ο αοιδιμος βασιλευσας τα ιερα μονον εκλεισεν και τους ναους
των Ἑλληνων· ουτος Θεοδοσιος και κατελυσεν, και το ιερον Ἡλιουπολεως το του
Βαλανιου το μεγα και περιβοητον το τριλιθον, και εποιησεν αυτο εκκλησιαν
χριστιανων. ομοιως δε και το ιερον ∆αμασκου εποιησεν εκκλησιαν χριστιανων. και
ηυξηθη τα χριστιανων πλεον επι της αυτου βασιλειας. σϟʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. βʹ. υπ.
Γρατιανου Αυγουστου το ϛʹ και Θεοδοσιου Αυγουστου. 562 Ἐπι τουτων των υπατων
Γρατιανος Αυγουστος, υιος Ουαλεντινιανου του μεγαλου, πονεσας τον σπληνα εμεινεν
επι πολυν χρονον νοσηλευομενος, και εν τωι ανερχεσθαι αυτον εις το Ἱππικον
Κωνσταντινουπολεως θεωρησαι δια του Κοχλιου κατα την θυραν του λεγομενου
∆εκιμου παρεσκευασεν αυτον Ἰουστινα η μητρυια αυτου ως χριστιανον οντα σφαγηναι·
ην γαρ εκεινη Ἀρειανη. Ἰνδ. θʹ. γʹ. υπ. Συαγριου και Ευχεριου. Τωι τριακοσιοστωι
πεντηκοστωι πρωτωι ετει της εις ουρανους αναληψεως του κυριου συνηθροισθη συνοδος
αγιων και μακαριων πατερων ρνʹ εν Κωνσταντινουπολει. και αυτοι το της ορθοδοξιας
εκραταιωσαν συμβολον, καταβαλοντες Μακεδονιον, και αυτον ομοιως αρειοθολωθεντα
την διανοιαν, ος της του αγιου πνευματος τωι πατρι και τωι υιωι συναιδιοτητος το
ακαταληπτον και αορατον κτιστον υπο χρονον ταττειν ο δυσσεβης ου κατεναρκησεν.
Ἰνδ. ιʹ. δʹ. υπ. Ἀντωνινου και Συαγριου το βʹ. Ἰνδ. ιαʹ. εʹ. υπ. Μεροβαυδου και Σατορνιου.
Ἐπι τουτων των υπατων Ἀρκαδιος Αυγουστος εν Κωνσταντινουπολει εν τωι
τριβουναλιωι του Ἑβδομου υπο του πατρος 563 αυτου Θεοδοσιου του Αυγουστου
ανηγορευθη μηνι αυδυναιωι προ ιδʹ καλανδων φεβρουαριων. Και αυτωι τωι ετει εισηλθεν
το σκηνωμα Κωνσταντιας της θυγατρος Κωνσταντινου Αυγουστου εν
Κωνσταντινουπολει μηνι γορπιαιωι προ μιας καλανδων σεπτεμβριων, και κατετεθη μηνι
απελλαιωι καλανδαις δεκεμβριαις. σϟαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ϛʹ. υπ. Ῥηχομηρου και
Κλεαρχου. Ἐπι τουτων των υπατων εισηλθε πρεσβευτης Περσων. και αυτωι τωι ετει
εγεννηθη Ὁνωριος αδελφος γνησιος Ἀρκαδιου Αυγουστου μηνι γορπιαιωι προ εʹ ιδων
σεπτεμβριων. Ἰνδ. ιγʹ. ζʹ. υπ. Ἀρκαδιου Αυγουστου και Βαυτονος. Θεοδοσιος ο
Αυγουστος εσχεν πρωτην γυναικα προ της αρχης αυτου Γαλλαν την θυγατερα
Ουαλεντινιανου του μεγαλου. εκ ταυτης εσχεν θυγατερα ομωνυμον τηι μητρι Γαλλαν,
ην και Πλακιδιαν εκαλεσεν· εκατεραι δε ησαν Ἀρειαναι· και Πλακιδια εισελθουσα εν
Κωνσταντινουπολει μετα του πατρος αυτης Θεοδοσιου κτιζει τον οικον των Πλακιδιας.
Ἔσχεν δε δευτεραν γαμετην Θεοδοσιος Φλακκιλλαν ορθο564 δοξον, εξ ης εσχεν
Ἀρκαδιον και Ὁνωριον. και αυτη Φλακκιλλα κτιζει Φλακκιλλιανον το παλατιον. Ἰνδ.
ιδʹ. ηʹ. υπ. Ὁνωριου Καισαρος και Ευοδιου. Ἰνδ. ιεʹ. θʹ. υπ. Ουαλεντινιανου το δʹ και
Ευτροπιου. σϟβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το βʹ και Κυνηγιου. Ἰνδ.
143
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

βʹ. ιαʹ. υπ. Τιμασιου και Προμωτου. Ἐπι τουτων των υπατων εισηλθεν Θεοδοσιος ο
βασιλευς εν Ῥωμηι μετα του υιου αυτου Ὁνωριου, και εστεψεν αυτον εκει εις βασιλεα.
και εβασιλευσεν εκει Ὁνωριος ετη ιδʹ. Ἰνδ. γʹ. ιβʹ. υπ. Ουαλεντινιανου το δʹ και
Νεωτεριου. Ἰνδ. δʹ. ιγʹ. υπ. Τατιανου και Συμμαχου. Ἐπι τουτων των υπατων Θεοδοσιος
Αυγουστος ευρων την κεφαλην του αγιου Ἰωαννου του βαπτιστου παρα τινι γυναικι
Μακεδονικηι εν Κυζικωι διαγουσηι, ταυτην ανακομισαμενος και εν Χαλκηδονι τεως
αποθεμενος, τελευταιον εκ βαθρων οικον οικοδομησας επι τωι ονοματι του αγιου εν τωι
λεγομενωι Ἑβδομωι Κωνσταντινουπολεως εν αυτωι την τιμιαν κεφαλην του βαπτιστου
απεθετο μηνι περιτιωι προ ιβʹ καλανδων μαρτιων.
σϟγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. εʹ. ιδʹ. υπ. Ἀρκαδιου το βʹ και Ῥουφινου. 565 Ἰνδ. ϛʹ. ιεʹ. υπ.
Θεοδοσιου το γʹ και Ἀβουνδαντιου. Ἐπι τουτων των υπατων απεκεφαλισθη Προκλος
απο επαρχων μηνι απελλαιωι προ ηʹ ιδων δεκεμβριων εν Συκαις. και αυτωι τωι ετει
ενεκαινισθη ο Θεοδοσιακος φορος. Ἰνδ. ζʹ. ιϛʹ. υπ. Ἀρκαδιου το γʹ και Ὁνωριου το βʹ. Ἐπι
τουτων των υπατων εσταθη μεγας ανδριας Θεοδοσιου Αυγουστου εν τωι Θεοδοσιακωι
φορωι μηνι λωωι καλανδαις αυγουσταις. Και αυτωι τωι ετει ∆ιογενης ο τυραννος
απεκεφαλισθη εν Ἰταλιαι. Τουτωι τωι ετει ετελευτησεν Θεοδοσιος Αυγουστος εν
Μεδιολανωι μηνι αυδυναιωι προς ιϛʹ καλανδων φεβρουαριων, ων ετων ξεʹ. Ῥωμαιων μʹ
εβασιλευσεν Ἀρκαδιος, ελθων απο Ῥωμης, εασας εν αυτηι τηι Ῥωμηι Ὁνωριον τον
αδελφον αυτου. εβασιλευσαν δε ο μεν Ἀρκαδιος εν Κωνσταντινουπολει, ο δε Ὁνωριος
εν Ῥωμηι ετη ιδʹ. ομου εϠιζʹ. Ἰνδ. ηʹ. αʹ. υπ. Ὀλυβριου και Προβινου. Ἐπι τουτων των
υπατων γαμους επετελεσεν Ἀρκαδιος Αυγουστος μηνι ξανθικωι προς εʹ καλανδων
μαΐων. και εν τωι 566 αυτωι ετει εισηλθε το σκηνωμα του μεγαλου Θεοδοσιου εν
Κωνσταντινουπολει μηνι διωι προ εʹ ιδων νοεμβριων, και απετεθη προ εʹ ιδων
νοεμβριων. Και ανηιρεθη Ῥουφινος επαρχος πραιτωριων εν τωι Ἑβδομωι υπο του
εξερκετου. σϟδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. βʹ. υπ. Ἀρκαδιου Αυγουστου το δʹ και Ὁνωριου
Αυγουστου το γʹ. Ουτος Ἀρκαδιος, υιος Θεοδοσιου του μεγαλου, εσχεν γυναικα
Ευδοξιαν, εξ ης τικτεται Θεοδοσιος ο νεος. εσχεν δε και θυγατερας Πουλχεριαν και
Ἀρκαδιαν και Μαριναν. και εκ τουτων αι μεν δυο, τουτεστιν Ἀρκαδια εκτισε το
δημοσιον Ἀρκαδιανας, Μαρινα δε τον οικον εκτισε των Μαρινης. και Πουλχερια
τελευταιον εγημε Μαρκιανον. η δε Ἀρκαδια εκτισε και τον οικον του αγιου Ἀνδρεου,
επικλην τα Ἀρκαδιας. Εισιν αφ' ου ετελειωθησαν οι αγιοι αποστολοι Πετρος και Παυλος
μεχρι των προκειμενων υπατων, ηγουν κηʹ και αυτης του ιουνιου μηνος, ετη τλεʹ
πληρη. Ἰνδ. ιʹ. γʹ. υπ. Καισαριου και Ἀττικου. 567 Ἐπι τουτων των υπατων εγεννηθη
Φλακκιλλα επιφανεστατη νεα μηνι δαισιωι προ υεʹ καλανδων ιουλιων. Ἰνδ. ιαʹ. δʹ. υπ.
Ὁνωριου Αυγουστου το δʹ και Ευτυχιανου. Ἰνδ. ιβʹ. εʹ. υπ. Θεοδωρου μονου. Ἐπι τουτων
των υπατων εγεννηθη Πουλχερια επιφανεστατη μηνι αυδυναιωι προ ιδʹ καλανδων
φεβρουαριων. σϟεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. ϛʹ. υπ. Στελιχωνος και Αυρηλιανου. Ἐπι τουτων
των υπατων η επιφανεστατη Ευδοξια επηρθη Αυγουστα μηνι αυδυναιωι προ εʹ ιδων
ιανουαριων, και εγεννηθη Ἀρκαδια επιφανεστατη μηνι ξανθικωι προ γʹ νωνων
απριλιων. Και αυτωι τωι ετει εσφαγησαν Γοτθοι πολλοι εν τωι Λαιμομακελλιωι. και εκαη
η εκκλησια των Γοτθων συν πολλωι πληθει χριστιανων μηνι πανεμωι προ δʹ ιδων
ιουλιων. και κατεποντισθησαν Γοτθοι εν τηι θαλασσηι των στενων εν Χεῤρονησωι μηνι
απελλαιωι προ ιʹ καλανδων ιανουαριων. Ἰνδ. ιδʹ. ζʹ. υπ. Βικεντιου και Φλαβιτου. Ἐπι
τουτων των υπατων επομπευσεν η κεφαλη Γαινα του Γοτθου μηνι αυδυναιωι προ γʹ
144
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

νωνων ιανουαριων. Και αυτωι τωι ετει εγεννηθη Θεοδοσιος επιφανεστατος υιος
Ἀρκαδιου Αυγουστου μηνι ξανθικωι προ δʹ ιδων απριλιων. 568 Και αυτωι τωι ετει επαγη η
θαλασσα επι ημερας κʹ σχηματι κρυσταλλου. Ἰνδ. ιεʹ. ηʹ. υπ. Ἀρκαδιου Αυγουστου το εʹ
και Ὁνωριου Αυγουστου το εʹ. Ἐπι τουτων των υπατων επηρθη Θεοδοσιος νεος
Αυγουστος εν Κωνσταντινουπολει εις το Ἕβδομον εν τωι τριβουναλιωι υπο Ἀρκαδιου
του πατρος αυτου μηνι αυδυναιωι προ δʹ ιδων ιανουαριων. Ἰνδ. αʹ. θʹ. υπ. Θεοδοσιου
νεου Αυγουστου και Ῥομοριδου. Ἐπι τουτων των υπατων εγεννηθη Μαρινα
επιφανεστατη μηνι περιτιωι προ δʹ ιδων φεβρουαριων. σϟϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. ιʹ. υπ.
Ὁνωριου Αυγουστου το ϛʹ και Ἀρισταινετου. Ἐπι τουτων των υπατων εξεωσθη
Ἰωαννης επισκοπος Κωνσταντινουπολεως, και αιφνιδιως εκαη η μεγαλη εκκλησια συν
τωι σενατωι απο των κρατουντων αυτης των λεγομενων Ξυλοκερκητων ημεραι δευτεραι
ωραι ϛʹ. και εγενετο Ἀρσακιος επισκοπος εν τοις Ἀποστολοις μηνι δαισιωι προ ϛʹ
καλανδων ιουλιων ημεραι δευτεραι. 569 Τουτωι τωι ετει ο θεος χαλαζαν εβρεξεν εν
Κωνσταντινουπολει εις τυπον λιθων μεγεθει καρυων μηνι υπερβερεταιωι ημεραι
παρασκευηι ωραν ογδοην. και ετελευτησεν Ευδοξια Αυγουστα μηνι τωι αυτωι
υπερβερεταιωι προ αʹ νωνων οκτωβριων ημεραι εʹ, και ετεθη εν τοις αγιοις Ἀποστολοις
μηνι υπερβερεταιωι προ δʹ ιδων οκτωβριων ημεραι δʹ. Ἰνδ. γʹ. ιαʹ. υπ. Στελιχωνος το βʹ
και Ἀνθημιου. Ἰνδ. δʹ. ιβʹ. υπ. Ἀρκαδιου Αυγουστου το ϛʹ και Προβου. Ἐπι τουτων των
υπατων εκαησαν αι θυραι του Ἱππικου συν τηι Πρανδιαραι και οι προσπαρακειμενοι
εμβολοι μηνι υπερβερεταιωι προ ηʹ καλανδων νοεμβριων ωραι τριτηι της νυκτος. Και
αυτωι τωι ενιαυτωι εκομισθη τα λειψανα του αγιου Σαμουηλ εν Κωνσταντινουπολει δια
της Χαλκηδονησιας σκαλας μηνι αρτεμισιωι προ ιδʹ καλανδων ιουνιων, προηγουμενου
Ἀρκαδιου Αυγουστου και Ἀνθημιου επαρχου πραιτωριων και απο υπατων Αιμιλιανου
επαρχου πολεως και πασης της συγκλητου· απερ απετεθη προς τινα χρονον εν τηι
αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι. Ἰνδ. εʹ. ιγʹ. υπ. Ὁνωριου Αυγουστου το ζʹ και Θεοδοσιου
νεου Αυγουστου το βʹ. Ἐπι τουτων των υπατων επετελεσθη κυινκενναλια Θεοδοσιου
570 νεου Αυγουστου εν Κωνσταντινουπολει μηνι αυδυναιωι προ γʹ ιδων ιανουαριων.
Και αυτωι τωι ετει εγενετο βροχη μεγαλη συν βρονταις και αστραπαις και σεισμωι μηνι
ξανθικωι καλανδαις απριλιαις πρωθυπνιωι, ωστε ανασκευασθηναι τας κεραμους τας
χαλκας του φορου Θεοδοσιου επι Καινουπολιν και το σιγνοχριστον του Καπετωλιου
πεσειν και πολλα πλοια παθειν και εκριφηναι σκηνωματα ουκ ολιγα εν τωι Ἑβδομωι. Τωι
αυτωι ενιαυτωι ανοικοδομηθη η αναβαθρα του Ἱππικου η επι την στοαν. σϟζʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. ϛʹ. ιδʹ. υπ. Βασσου και Φιλιππου. Ἐπι τουτων των υπατων ετελευτησεν Ἀρκαδιος
Αυγουστος εν τωι παλατιωι Κωνσταντινουπολεως μηνι αρτεμισιωι καλανδαις μαΐαις, και
απετεθη εν τοις Ἀποστολοις. και αυτωι τωι ετει εγενετο βροχη μεγαλη συν βρονταις και
αστραπαις και σεισμωι μηνι πανεμωι προ γʹ νωνων ιουλιων ημεραι δευτεραι ωραι αʹ.
Ῥωμαιων μαʹ εβασιλευσεν Θεοδοσιος νεος ετη μβʹ. ομου εϠνθʹ. Ἰνδ. ζʹ. αʹ. υπ. Ὁνωριου
Αυγουστου το ηʹ και Θεοδοσιου νεου Αυγουστου το γʹ. Ἰνδ. ηʹ. βʹ. υπ. Ουαρανα μονου.
Ἰνδ. θʹ. γʹ. υπ. Ὁνωριου Αυγουστου το θʹ και Θεοδοσιου νεου Αυγουστου το δʹ. Ἐπι
τουτων των υπατων εισηλθεν Ἀλλαριχος και εποιησεν ανταραι Ἄτταλον επαρχον
πολεως. και αυτωι τωι ετει τα λειψανα του αγιου προφητου Σαμουηλ απετεθη εν τωι
προφητειωι αυτου 571 τωι πλησιον του αγιου Ἰωαννου Ἰουκουνδιανων μηνι
υπερβερεταιωι προ γʹ νωνων οκτωβριων. σϟηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. δʹ. υπ. Θεοδοσιου νεου
Αυγουστου το εʹ μονου. Ἐπι της παρουσης υπατειας εκαη το πραιτωριον Μοναξιου
επαρχου πολεως απο του δημου Κωνσταντινουπολεως δια την ενδειαν του αρτου, και
145
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

εσυρη η καρουχα αυτου απο της πρωτης ρεγεωνος εως των ∆ομνινου εμβολων, και
υπηντησαν αυτοις οι δυο στρατηλαται, Ουαρανας ο υπατος και Ἀρσακιος και Συνεσις ο
κομης των λαργιτιωνων, και παρεκαλεσαν αυτους λεγοντες, Ὑποστρεψατε, και ημεις
τυπουμεν ως θελετε. Ἰνδ. ιαʹ. εʹ. υπ. Λουκιου μονου. Ἰνδ. ιβʹ. ϛʹ. υπ. Κωνσταντιου και
Κωνσταντος. Ἐπι τουτων των υπατων Πουλχερια αδελφη Θεοδοσιου νεου Αυγουστου
επιφανεστατη ανηγορευθη μηνι πανεμωι προ δʹ νωνων ιουλιων. Και αυτωι τωι ετει
αφιερωθησαν στηθαρια γʹ εν τηι συγκλητωι Ὁνωριου και Θεοδοσιου Αυγουστων και
Πουλχεριας Αυγουστης απο Αυρηλιανου δις επαρχου των ιερων πραιτωριων και στης
απο Αυρηλιανου δις επαρχου των ιερων πραιτωριων και πατρικιου μηνι απελλαιωι προ
γʹ καλανδων ιανουαριων. 572 Ἰνδ. ιγʹ. ζʹ. υπ. Ὁνωριου το ιʹ και Θεοδοσιου νεου
Αυγουστου το ϛʹ. Ἐπι τουτων των υπατων κυινκενναλια Θεοδοσιος νεος Αυγουστος
επετελεσεν εν Κωνσταντινουπολει μηνι αυδηναιωι προ γʹ ιδων ιανουαριων, και
εδηλωθη θανατος Θερμουντιας γαμετης του δεσποτου Ὁνωριου του Αυγουστου μηνι
πανεμωι τηι προ γʹ καλανδων Αυγουστου ημεραι παρασκευηι. Και αυτωι τωι ετει μηνι
γορπιαιωι τηι προ ηʹ καλανδων οκτωβριων ημεραι παρασκευηι εδηλωθη ανηιρησθαι
Ἀταουλφον βαρβαρον εν τοις ανω μερεσιν υπο του δεσποτου Ὁνωριου. και γενομενης
λυχναψιας τηι εξης ιππικον ηχθη, ως και πομπην εισελθειν. Τωι αυτωι ετει επετελεσθη τα
εγκαινια της μεγαλης εκκλησιας Κωνσταντινουπολεως μηνι γορπιαιωι προ ϛʹ ιδων
οκτωβριων 572 ημεραι κυριακηι. και εκομισθη εν Κωνσταντινουπολει δια της
Χαλκηδονησιας σκαλας λειψανα Ἰωσηφ του υιου Ἰακωβ και Ζαχαριου του πατρος του
αγιου Ἰωαννου του βαπτιστου μηνι γορπιαιωι προ ϛʹ νωνων σεπτεμβριων ημεραι
σαββατωι, βασταζοντων τα αυτα λειψανα εν γλωσσοκομοις δυσιν Ἀττικου πατριαρχου
Κωνσταντινουπολεως και Μωσεως επισκοπου Ἀνταραδου Φοινικης, καθεζομενων
αυτων εν βουριχαλιοις· ατινα απεθεντο εν τηι μεγαληι 573 εκκλησιαι, προπεμποντος
Ουρσου επαρχου πολεως και πασης της συγκλητου. Και αφιερωθη ανδριας χρυσους εν
τηι συγκλητωι του δεσποτου Θεοδοσιου νεου Αυγουστου υπο Αυρηλιανου δις επαρχου
πραιτωριων και πατρικιου. σϟθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. ηʹ. υπ. Θεοδοσιου νεου Αυγουστου
το ζʹ και Παλλαδιου. Ἐπι τουτων των υπατων εκ του πορφυρου κιονος, εν ωι επεστη
Κωνσταντινος ο μεγας βασιλευς, απο του κατωτερου λιθου απεσπασεν λιθος μεγας
νυκτος μηνι δυστρωι τηι προ εʹ καλανδων απριλιων, επιφωσκουσης ημερας τριτης. Και
αυτωι τωι ετει εδεθησαν οι παντες σφονδυλοι του αυτου κιονος. Και επετελεσθη θεατρον,
θεωρησαντος Ουρσου επαρχου πολεως, υπερ των επινικιων των κατα Ἄτταλον τον
τυραννον μηνι δαισιωι τηι προ δʹ καλανδων ιουλιων ημεραι δʹ. Και ηχθη και ιππικον περι
των αυτων επινικιων μηνι πανεμωι νωναις ιουλιαις. 574 Και αυτωι τωι ετει εισηλθεν ο
δεσποτης Θεοδοσιος νεος απο Ἡρακλειας εις Κωνσταντινουπολιν μηνι γορπιαιωι προ αʹ
καλανδων οκτωβριων ημεραι σαββατωι, κομισαμενος κατα την συνηθειαν τον χρυσουν
στεφανον εν τωι Θεοδοσιακωι φορωι υπο Ουρσου επαρχου πολεως και της συγκλητου.
Ἰνδ. ιεʹ. θʹ. υπ. Ὁνωριου το ιαʹ και Κωνσταντιου το βʹ. Ἐπι τουτων των υπατων σεισμος
εγενετο μεγας εσπερας ημεραι παρασκευηι μηνι ξανθικωι προ ιβʹ καλανδων μαΐων. ην δε
κατ' αυτην την ημεραν το παθος του κυριου ημων Ἰησου Χριστου. Ἰνδ. αʹ. ιʹ. υπ.
Ὁνωριου το ιβʹ και Θεοδοσιου νεου Αυγουστου το ηʹ. Ἐπι τουτων των υπατων γεγονεν
εκλειψις ηλιου μηνι πανεμωι προ ιδʹ καλανδων αυγουστων ημεραι παρασκευηι ωραν ηʹ.
Ἰνδ. βʹ. ιαʹ. υπ. Μοναξιου και Πλινθα. Ἐπι τουτων των υπατων ημεραι κυριακηι
εισελθοντος Ἀετιου επαρχου πολεως μετα του σχηματος εν τηι μεγαληι εκκλησιαι μηνι
περιτιωι προ ζʹ καλανδων μαρτιων επι τωι ευξαμενον αυτον απελθειν κληθεντα εν τωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

146

παλατιωι, Κυριακος τις γερων βαλων μαχαιραν μεγαλην εις χαρτην, ωσανει λιβελλον
αυτωι προσφερων, εκρουσεν αυτωι κατα του δεξιου μερους του στηθους, ωστε το
πενολιον αυτου και την τογαν τρηθηναι. 575 τʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. ιβʹ. υπ. Θεοδοσιου
νεου Αυγουστου το θʹ και Κωνσταντιου το γʹ. Ὅτε προεκοψεν την ηλικιαν Θεοδοσιος
νεος Αυγουστος, ανεγινωσκεν εν τωι παλατιωι εν ζωηι του πατρος αυτου· και μετα
τελευτην του πατρος αυτου συνανεγινωσκεν αυτωι νεωτερος τις ονοματι Παυλινος, υιος
τινος κομητος δομεστικων. εφιλει δε αυτον Θεοδοσιος. και ανδρειωθεις ο αυτος
Θεοδοσιος νεος Αυγουστος εζητει λαβειν δεσποιναν εις γαμον· και ωχλει τηι αδελφηι
αυτου Πουλχεριαι τηι δεσποινηι, ουσηι παρθενωι. κακεινη παλιν ως φιλουσα τον ιδιον
αυτης αδελφον ουχ ειλετο γαμηθηναι τινι. η δε περιεργασαμενη περι πολλων παρθενων
κορασιων, θυγατερων πατρικιων και εξ αιματος βασιλικου, θελουσα τωι αδελφωι αυτης
συνδιαγειν εν τωι παλατιωι, και ειπεν αυτηι Θεοδοσιο οτι Ἐγω θελω ευρειν νεωτεραν
ευμορφον πανυ, ινα τοιουτον καλλος μη εχηι αλλη γυνη εν Κωνσταντινουπολει, και εξ
αιματος βασιλικου. ει δε μη εστιν καλη εις υπερβολην, ου χρειαν εχω ουτε αξιωματικου
ουτε βασιλικου αιματος ουτε πλουσιαν, αλλα και ει τινος δηποτε εαν εστι θυγατηρ,
μονον ευπρεπης πανυ, 576 αυτην λαμβανω. και ακουσασα ταυτα η δεσποινα Πουλχερια
πανταχου επεμψεν περιεργαζομενη. και Παυλινος δε ο αυτου συμπρακτωρ και φιλος
περιετρεχεν, αρεσαι θελων αυτωι χαριν του κεφαλαιου τουτου. εν δε τωι μεταξυ συνεβη
ελθειν εν Κωνσταντινουπολει μετα των ιδιων συγγενων κορην ευπρεπεστατην,
ελλογιμον, Ἑλλαδικην, ονοματι Ἀθηναΐδα, θυγατερα γενομενην Ἡρακλειτου του
φιλοσοφου, ητις Ἀθηναις ηναγκασθη καταλαβειν την ευδαιμονα πολιν προς την ιδιαν
αυτης θειαν δια προφασιν τοιαυτην. ο φιλοσοφος Ἡρακλειτος ο αυτης πατηρ, εχων και
δυο υιους, μελλων τελευταν διεθετο, γραψας εν τηι αυτου διαθηκηι κληρονομους πασης
της υπ' αυτου καταλειφθεισης περιουσιας τους δυο υιους αυτου Ουαλεριανον και
Γεσιον, ειρηκως εν τηι αυτηι διαθηκηι, Ἀθηναΐδι δε τηι ποθεινοτατηι μου θυγατρι δοθηναι
βουλομαι νομισματα εκατον και μονον· αρκει γαρ αυτηι η αυτης τυχη υπερεχουσα πασαν
την γυναικειαν τυχην. και τελευται ο αυτης πατηρ Ἡρακλειτος ο σοφος Ἀθηναιος. μετα
δε την αυτου αποβιωσιν και του δηλα γενεσθαι τα διατυπωθεντα η αυτη Ἀθηναις τους
εαυτης αδελφους εδυσωπει, ως μειζονας οντας την ηλικιαν, προσπιπτουσα αυτοις και
αιτουσα μη προσχειν τηι αυτηι διαθηκηι, αλλα το τριτον μερος λαβειν της πατρυας
περιουσιας, λεγουσα μηδεν ημαρτηκεναι, αλλ' οτι Και υμεις γινωσκετε το πως διεκειμην
προς τον κοινον 577 ημων πατερα, και ουκ οιδα δια τι απορον με κατελιπεν μελλων
τελευταν και ευποριας τυχειν μετα την αυτου νεκρωσιν εχαρισατο μοι. οι δε αυτης
αδελφοι εμειναν απειθεις, και οργισθεντες εδιωξαν αυτην και εκ του πατρυου αυτων
οικου. και εδεξατο αυτην λοιπον η αδελφη της γενομενης αυτης μητρος, και ου μονον
ως ορφανην αλλα και ως παρθενον και αδελφοπαιδα εφυλαξεν αυτην· ηντινα λαβουσα
μεθ' εαυτης ανηγαγεν εν Κωνσταντινουπολει προς την αλλην θειαν αυτης την αδελφην
του αυτης πατρος Ἡρακλειτου. και λαβουσαι αυτην εποιησαν αξιωσιν κατα των αυτης
αδελφων, και προσηλθον τηι ευσεβεστατηι δεσποινηι Πουλχεριαι τηι αδελφηι Θεοδοσιου
του βασιλεως, και εδιδαξαν ως βιαζομενη παρα των ιδιων αυτης αδελφων, διαλεγομενη
ελλογιμως. και εωρακοσα αυτην η αυτη δεσποινα Πουλχερια ευπρεπη και ελλογιμον,
επηρωτησεν τας αυτης θειας ει εστι παρθενος; και εδιδαχθη οτι παρθενος πεφυλακται
απο του αυτης πατρος και οτι δια λογων πολλων ηκται φιλοσοφιας, εκελευσεν αυτην
αμα ταις αυτης θειαις δια κουβικουλαριων φυλαχθηναι και περιμειναι, λαβουσα, φησιν;
την δεησιν παρ' αυτης εισηλθε προς τον ιδιον αδελφον Θεοδοσιον τον βασιλεα, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

147

ειπεν αυτωι οτι Ηυρον νεωτεραν καθαραν, ευστολον, λεπτοχαρακτηρον, ευρινα,
ασπροτατην ωσει χιων, μεγαλοφθαλμον, υποκεχαρισμενην, ουλοξανθοκομον,
σεμνοποδα, ελλογιμον, Ἑλ578 λαδικην, παρθενον. ο δε ακουσας, ως νεωτερος, ανηφθη,
και μεταστειλαμενος τον συμπρακτορα αυτου και φιλον Παυλινον ᾔτησε την αδελφην
αυτου ως επ' αλλωι τινι εισαγαγειν την αυτην Ἀθηναΐδα εν τωι αυτης κουβουκλιωι, ινα
δια του βηλου θεωρησηι αυτην αμα Παυλινωι. και εισηχθη, και εωρακως αυτην ηρασθη
αυτης, θαυμασαντος αυτην Παυλινου, και κρατησας αυτην εποιησε χριστιανην, ην γαρ
Ἑλληνις, και μετωνομασεν αυτην Ευδοκιαν. Ἰνδ. δʹ. ιγʹ. υπ. Ευσταθιου και Ἀγρεκολα.
Ἐπι τουτων των υπατων ενεβληθη το υδωρ της κιστερνης της δεσποινης Πουλχεριας
Αυγουστας μηνι περιτιωι προ αʹ ιδων φεβρουαριων, παροντος του δεσποτου Θεοδοσιου
Αυγουστου. Τουτωι τωι ετει γαμους επετελεσε Θεοδοσιος Αυγουστος, λαβων γυναικα
Ἀθηναΐδα την και Ευδοκιαν μηνι δαισιωι προ ζʹ ιδων ιουνιων, και επετελεσθη ιππικον
των αυτων γαμων τωι αυτωι δαισιωι μηνι προ δʹ ιδων ιουνιων, ομοιως και θεατρον του
αυτου ιππικου. Και εσχεν εξ αυτης Ἀθηναΐδος της και Ευδοκιας θυγατερα Ευδοξιαν
ονοματι. Ἀκουσαντες δε οι της Αυγουστης αδελφοι οτι βασιλευει η αδελφη αυτων,
προσεφυγον εν τηι Ἑλλαδι φοβηθεντες· και πεμ579 ψασα ανηνεγκεν αυτους υπο λογον,
και εποιησεν αυτους αξιωματικους, προαγαγοντος αυτους του βασιλεως Θεοδοσιου. και
τον μεν λεγομενον Γεσιον επαρχον πραιτωριων εποιησεν του Ἰλλυριων εθνους, τον δε
Ουαλεριανον μαγιστρον, ειρηκοσης αυτοις της αδελφης αυτων Ευδοκιας οτι Ει μη υμεις
κακως εχρησασθε μοι, ουκ αν ηναγκαζομην ελθειν εν Κωνσταντινουπολει και
βασιλευσαι. την ουν εκ της γενεσεως μου βασιλειαν υμεις εχαρισασθε· η γαρ εμη αγαθη
τυχη υμας απειθεις εποιησεν εις εμε γενεσθαι και ουχ η υμετερα προς εμε γνωμη. Ὁ δε
βασιλευς Θεοδοσιος Παυλινον ως φιλον αυτου και μεσασαντα τωι γαμωι και
συναριστουντα αυτοις εποιησεν δια πασης αξιας ελθειν· και μετα ταυτα προηγαγετο
αυτον μαγιστρον. και ηυξηθη, ως εχων παῤρησιαν προς τον βασιλεα Θεοδοσιον και την
Αυγουσταν, ως και παρανυμφος αυτων γενομενος. Τουτωι τωι ετει αφιερωθη ανδριας
Ἀρκαδιου εστως επανω του Κοχλιου του κιονος εν τωι Ἀρκαδιακωι φορωι εν τωι
καλουμενωι Ξηρολοφωι μηνι πανεμωι προ ϛʹ ιδων ιουλιων ημεραι σαββατωι. Τωι αυτωι ετει
εδηλωθη νικη κατα Περσων μηνι γορπιαιωι προ ηʹ ιδων σεπτεμβριων ημεραι γʹ. Ἰνδ. εʹ.
ιδʹ. υπ. Ὁνωριου το ιγʹ και Θεοδοσιου Αυγουστου το ιʹ.
580 Ἐπι τουτων των υπατων εφανη εν τωι ουρανωι αστηρ πεμπων ακτινα πανυ
επιμηκη λευκην μηνι δυστρωι ως επι νυκτας ιʹ μετα αλεκτρυονα, και αυτωι τωι ετει
εγενετο σεισμος. Ἰνδ. ϛʹ. ιεʹ. υπ. Ἀσκληπιοδοτου και Μαρινιανου. Ἐπι τουτων των
υπατων ανηγορευθη η Ευδοκια Αυγουστα μηνι αυδυναιωι προ δʹ νωνων ιανουαριων, και
πολλοι σεισμοι εγενοντο ημεραι δευτεραι ωραν δεκατην μηνι ξανθικωι προς ζʹ ιδων
απριλιων. ταʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ιϛʹ. υπ. Βικτωρος και Καστινου. Ἰνδ. ηʹ. ιζʹ. υπ.
Θεοδοσιου Αυγουστου το ιαʹ και Ουαλεντινιανου Καισαρος. Ἐπι τουτων των υπατων
επηρθη υπο Θεοδοσιου νεου Αυγουστου Ουαλεντινιανος νεος Αυγουστος μηνι
υπερβερεταιωι προ ιʹ καλανδων νοεμβριων. Ἰνδ. θʹ. ιηʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το ιβʹ
και Ουαλεντινιανου νεου Αυγουστου το βʹ. Ἰνδ. ιʹ. ιθʹ. υπ. Ἱεριου και Ἀρδαβουριου. Ἐπι
τουτων των υπατων ενεκαινισθη το δημοσιον το ποτε 581 μεν Κωνσταντινιαναι, νυν δε
Θεοδοσιαναι, τελεσαντος αυτο Ἱεριου του δις επαρχου και υπατου μηνι υπερβερεταιωι
προ εʹ νωνων οκτωβριων. τβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. κʹ. υπ. Φηλικος και Ταυρου. Ἐπι
τουτων των υπατων Ουανδαλοι εισηλθον εις Ἀφρικην. Ἰνδ. ιβʹ. καʹ. υπ. Φλωρεντιου και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

148

∆ιονυσιου. Ἰνδ. ιγʹ. κβʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το ιγʹ και Ουαλεντινιανου νεου
Αυγουστου γʹ. Ἰνδ. ιδʹ. κγʹ. υπ. Ἀντιοχου και Βασσου. Ἐν ετει υαʹ της εις ουρανους
αναληψεως του κυριου και της Θεοδοσιου νεου Αυγουστου βασιλειας ετους κγʹ και των
προκειμενων υπατων εγενετο η τριτη συνοδος εν Ἐφεσωι των ςʹ αγιων και μακαριων
πατερων κατα Νεστοριου του δυσσεβους, ητις και αυτη του συμβολου της ορθης και
αμωμητου πιστεως εχομενη εν ονοματι Χριστου του αληθινου θεου ημων τον αυτον
κατεβαλεν Νεστοριον. ουτος γαρ τον υπερ νουν ανθρωπων και πασαν φυσιν
υπεραιροντα εκ της παρθενου κυριον Ἰησουν Χριστον ανθρωπινης μονης ουσιας, ουχ
αμα δε και θειας ειναι διδασκειν ο παραφρων ετολμησεν. 582 τγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. κδʹ.
υπ. Ουαλεριου και Ἀετιου. Ἰνδ. αʹ. κεʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το ιδʹ και Μαξιμου. Ἐπι
τουτων των υπατων εγενετο πυρκαια μεγαλη απο του νεωριου· και εκαησαν τα ορια και
το δημοσιον ο Ἀχιλλευς μηνι λωωι προ ιβʹ καλανδων σεπτεμβριων. Ἰνδ. βʹ. κϛʹ. υπ.
Ἀρεοβινδου και Ἄσπαρος. Ἰνδ. γʹ. κζʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το ιεʹ και
Ουαλεντινιανου νεου Αυγουστου το δʹ. τδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. κηʹ. υπ. Ἰσιδωρου και
Σενατορος. Ἰνδ. εʹ. κθʹ. υπ. Ἀετιου το βʹ και Σιγισβουλδου. Ἐπι τουτων των υπατων
εισηλθεν εν Κωνσταντινουπολει Ουαλεντινιανος νεος Αυγουστος μηνι υπερβερεταιωι
προ ιβʹ καλανδων νοεμβριων. και επετελεσε τους αυτου γαμους, λαβων Ευδοξιαν την
θυγατερα Θεοδοσιου και Ευδοκιας Αυγουστων, μηνι υπερβερεταιωι προ δʹ καλανδων
νοεμβριων, και εσχεν εξ αυτης δυο θυγατερας, Ευδοκιαν και Πλακιδιαν. 583 Ἰνδ. ϛʹ. λʹ.
υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το ιϛʹ και Φαυστου. Ἰνδ. ζʹ. λαʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το
ιζʹ και Φηστου. Ἐν τουτωι τωι ετει εκελευσε Θεοδοσιος Αυγουστος τα τειχη κυκλωι
γενεσθαι εν ολωι τωι παραθαλασσιωι Κωνσταντινουπολεως. και αυτωι τωι ετει εισηλθεν
εν Καρθαγενηι Ζινζιριχος ο βασιλευς των Ουανδαλων μηνι υπερβερεταιωι· και αυτωι τωι
ετει πειραται την Σικελιαν ερημωσαι. τεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. λβʹ. υπ. Ουαλεντινιανου
Αυγουστου το εʹ και Ἀνατολιου. Ἰνδ. θʹ. λγʹ. υπ. Κυρου μονου. Ἐπι τουτου εσφαγη
Ἰωαννης Ουανδαλος εν τηι Θρακηι. Ἰνδ. ιʹ. λδʹ. υπ. Ευδοξιου και ∆ιοσκορου. Ἐπι τουτων
των υπατων επερασαν οι Ουννοι και το Ἰλλυρικον ηρημωσαν Ἀττιλας και Βλιδας. Ἰνδ.
ιαʹ. λεʹ. υπ. Μαξιμου το βʹ και Πατερνου. Ἐπι τουτων των υπατων ενεκαινισθη το
δημοσιον λουτρον ο Ἀχιλλευς μηνι αυδυναιωι προ γʹ ιδων ιανουαριων. και εισηλ584 θεν
Θεοδοσιος ο Αυγουστος εν Κωνσταντινουπολει απο του εξπεδιτου της Ἀσιας μηνι λωωι
προ ϛʹ καλανδων σεπτεμβριων. τϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. λϛʹ. υπ. Θεοδοσιου Αυγουστου το
ιηʹ και Ἀλβινου. Ἐν τουτωι τωι ετει προιοντος του βασιλεως Θεοδοσιου εις την
εκκλησιαν τηι εορτηι των αγιων θεοφανιων, συνεβη τον μαγιστρον Παυλινον
αῤρωστησαι εκ του ποδος και μειναι απροιτον και εξσκουσευσαι. και προσηνεγκεν
πενης τις τωι βασιλει Θεοδοσιωι μηλον Φρυγιον παμμεγεθες εις πασαν υπερβολην. και
εξενισθη ο βασιλευς και πασα η συγκλητος, και ευθεως ο βασιλευς δεδωκεν τωι πενητι
νομισματα ρνʹ, και επεμψε το μηλον τηι Αυγουσται Ευδοκιαι, και η Αυγουστα επεμψεν
αυτο Παυλινωι τωι μαγιστρωι και φιλωι του βασιλεως. ο δε αυτος μαγιστρος αγνοων οτι ο
βασιλευς επεμψεν αυτο τηι Αυγουσται, αυτος παλιν επεμψεν αυτο τωι βασιλει Θεοδοσιωι,
ως εξερχεται απο της εκκλησιας. και εδεξατο αυτο ο βασιλευς διχα της Αυγουστας, και
αποκρυψας αυτο καλεσας την Αυγουσταν επηρωτησεν αυτην, Που εστι το μηλον ο
επεμψα σοι; η δε ειπεν οτι Ἔφαγον αυτο. και ωρκωσεν αυτην κατα της εαυτου σωτηριας
ει εφαγεν η τινι επεμψεν αυτο. κακεινη επωμοσατο οτι ουδενι αυτο επεμψεν, αλλ' αυτη
αυτο εφαγεν. και εκελευσεν, και ηνεχθη το μηλον, και εδειξεν 585 αυτηι αυτο· και
εγενετο μεταξυ αυτων λυσις και απομερισμος. και λοιπον υπενοησεν τον αυτον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

149

Παυλινον Θεοδοσιος ο βασιλευς, και εκελευσεν αυτον αποκτανθηναι. και λυπηθεισα η
αυτη δεσποινα Ευδοκια ως υβρισθεισα, εγνωσθη γαρ πανταχου οτι δια αυτην εσφαγη ο
Παυλινος, ως ων ευμορφος νεωτερος, ηιτησατο τον βασιλεα Θεοδοσιον η Αυγουστα
Ευδοκια απελθειν ευχης χαριν εις τους αγιους τοπους, και παρεσχεν αυτηι, και απιουσα
απο Κωνσταντινουπολεως επι τα Ἱεροσολυμα ευξασθαι, εισελθουσα εν τηι Ἀντιοχειαι τηι
μεγαληι ειπεν εν τωι βουλευτηριωι λογον εγκωμιαστικον εις την αυτην Ἀντιοχειαν,
καθημενη εσωθεν του διφρου ολοχρυσου οντος και διαλιθου βασιλικου, και εκραξαν
αυτηι οι της πολεως, και ανηνεχθη αυτη εσω εν τωι βουλευτηριωι εικων εγχρυσος, και εις
το λεγομενον Μουσειον στηλην χαλκην εστησαν αυτηι, αιτινες εως του νυν ιστανται.
και φιλοτιμησαμενη τηι των Ἀντιοχεων πολει της Συριας χρηματα λογωι σιτωνικου
ωρμησεν επι τους αγιους τοπους, και εκτισεν εις Ἱεροσολυμα πολλα, και το τειχος απαν
ανενεωσεν της Ἱερουσαλημ, ειπουσα οτι ∆ι' εμε ειπε ∆αβιδ ο προφητης οτι Και εν τηι
ευδοκιαι σου οικοδομηθητω τα τειχη Ἱερουσαλημ. και μεινασα εις αυτην Ἱερουσαλημ
και κτισασα μνημα εαυτης εκεισε βασιλικον τελευται, και απετεθη εκει εν Ἱερουσαλημ.
εν τωι δε μελλειν αυτην τελευταν επωμοσατο μη συγγινωσκειν τηι κατηγοριαι τηι
γενομενηι κατ' αυτης ενεκεν Παυλινου. 586 Ἰνδ. ιγʹ. λζʹ. υπ. Ουαλεντινιανου Αυγουστου
το ϛʹ και Νομου. Ἰνδ. ιδʹ. ληʹ. υπ. Λεοντιου το γʹ και Συμμαχου. Ἰνδ. ιεʹ. λθʹ. υπ.
Ἀρδαβουριου και Ἀλυπιου. Ἐπι τουτων των υπατων Μαρκιανουπολις παρεληφθη, και
εσφαγη Ἀναργισκος στρατηλατης Θραικης. Και αυτωι τωι ετει εγενοντο σεισμοι μεγαλοι,
ωστε τα τειχη πεσειν· εκρατησαν γαρ επι χρονον, ωστε μη τολμαν τινα εν οικωι μενειν,
αλλ' εφυγον εξω της πολεως παντες λιτανευοντες ημερας και νυκτος· γεγονε γαρ
απειλη μεγαλη, οια ου γεγονεν απ' αρχης· τινες δε ελεγον και πυρ εν τωι ουρανωι
τεθεασθαι. οθεν και η αναμνησις κατ' ετος επιτελειται μεχρι νυν της λιτανειας υπερ της
του φιλανθρωπου θεου μακροθυμιας εν τωι Τρικογχωι προ ηʹ ιδων νοεμβριων. εν γαρ τηι
τοσαυτηι απειληι ουκ εθανατωσεν τινας. τζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. μʹ. υπ. Ζηνωνος και
Ποστουμιανου. Ἰνδ. βʹ. μαʹ. υπ. Πρωτογενους και Ἀστεριου. Ἐπι τουτων των υπατων
ετελευτησεν Μαρινα Αυγουστα, γυνη Ουαλεντινιανου Αυγουστου, μηνι λωωι προ γʹ
νωνων αυγουστου. 587 Ἰνδ. γʹ. μβʹ. υπ. Ουαλεντινιανου Αυγουστου το ζʹ και Ἀβιηνου.
Τουτοις τοις υπατοις η εν Ἐφεσωι δευτερα συνοδος εγενετο, και καθηιρεθησαν υπο
∆ιοσκορου επισκοπου Ἀλεξανδρειας ∆ομνος επισκοπος Ἀντιοχειας και Φλαβιανος
επισκοπος Κωνσταντινουπολεως και Ἴβας και Θεοδωρητος και αλλοι πλειονες. Ἐπι της
βασιλειας Θεοδοσιου και Ουαλεντινιανου Αυγουστων επεστρατευσεν κατα Ῥωμης και
Κωνσταντινουπολεως Ἀττιλας ο εκ του γενους των Γηπεδων Ουννων, εχων πληθος
μυριαδων πολλων. και εδηλωσεν δια Γοτθου ενος πρεσβευτου Ουαλεντινιανωι βασιλει
Ῥωμης, Ἐκελευσε σοι δι' εμου ο δεσποτης μου και δεσποτης σου Ἀττιλας ινα ευτρεπισηις
αυτωι παλατιν. ομοιως δε και Θεοδοσιωι βασιλει τα αυτα εν Κωνσταντινουπολει
εδηλωσεν δι' ενος Γοτθου πρεσβευτου. και ακηκοως Ἀετιος ο πρωτος συγκλητικος
Ῥωμης την υπερβαλλουσαν τολμαν της απονενοημενης αποκρισεως Ἀττιλα, απηλθε
προς Ἀλλαριχον εις τας Γαλλιας, οντα εχθρον Ῥωμης δια Ὁνωριον, και προετρεψατο
αυτον αμα αυτωι κατα Ἀττιλα, επειδη απωλεσεν πολεις πολλας της Ῥωμης. και
εξαιφνης επιῤριψαντες αυτωι, ως εστιν ηπληκευμενος πλησιον του ∆ανουβιου ποταμου,
εκοψαν αυτου χιλιαδας πολλας· εις δε την συμβολην ο Ἀλλαριχος πληγην λαβων απο
588 σαγιττας τελευται. ωσαυτως δε και ο Ἀττιλας τελευται καταφοραι αιματος δια των
ρινων ενεχθεις νυκτος μετα Ουννας παλλακιδος αυτου καθευδων, ητις κορη και
υπενοηθη οτι αυτη ανειλεν αυτον· περι ου πολεμου συνεγραψατο ο σοφωτατος Πρισκος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

150

ο Θραιξ. Λεγει οτι Κυρος προεβληθη εν Κωνσταντινουπολει επαρχος πραιτωριων και
επαρχος πολεως. και προηιει μεν ως επαρχος πραιτωριων εις την καρουχαν των
επαρχων· ανεχωρει δε καθημενος εις την καρουχαν του επαρχου της πολεως· εκρατησεν
γαρ τας δυο αρχας επι χρονους τεσσαρας, διοτι καθαρος ην πανυ και αυτος επενοησεν τα
εσπερινα φωτα απτεσθαι εις τα εργαστηρια, ομοιως και τα νυκτερινα. και εκραξαν αυτωι
τα μερη εις το Ἱππικον ολην την ημεραν, Κωνσταντινος εκτισεν, Κυρος ανενεωσε. και
εχολεσεν αυτωι ο βασιλευς, οτι ταυτα εκραξαν, και διεδεξατο αυτον δημευσας και
εποιησεν αυτον κληρικον και επεμψεν αυτον επισκοπον εις Σμυρναν της Ἀσιας· ησαν
γαρ οι της πολεως εκεινης ηδη τεσσαρας επισκοπους φονευσαντες· και ινα και αυτον
Κυρον ανελωσιν. φθασαντος δε αυτου την πολιν εν τοις αγιοις γενεθλιοις του σωτηρος
ημων Ἰησου Χριστου, υπονοησαντες οι της πολεως Σμυρνης οτι ως Ἕλληνα αυτον ο
βασιλευς εκει επισκοπον εποιησεν, ᾔτησαν αυτον προσφωνησαι. οστις αναγκασθεις υπ'
αυτων ανεβη προσομιλησαι· και μετα το δου589 ναι ειρηνην ηρξατο λεγειν ουτως,
Ἀδελφοι, η γεννησις του θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου σιωπηι τιμασθω, οτι
ακοηι μονον συνεληφθη εν τηι αγιαι παρθενωι· λογος γαρ ην. αυτωι η δοξα εις τους
αιωνας. αμην. και ευφημηθεις κατηλθεν, και εμεινεν εκει εως θανατου αυτου. Τουτωι
τωι ετει επαθε Κωνσταντινουπολις απο σεισμου μηνι αυδυναιωι ϛʹ και κʹ νυκτος απο των
λεγομενων Τρωιαδησιων Ἐμβολων εως του χαλκου Τετραπυλου επι χρονον, ωστε μη
τολμαν εν οικωι τινα μενειν, αλλ' εφυγον εξω της πολεως παντες λιτανευοντες ημερας
και νυκτος. και ο βασιλευς ελιτανευσε μετα της συγκλητου και του οχλου και του
κληρου ανυποδετος ημερας πολλας. γεγονε γαρ απειλη μεγαλη, οια ου γεγονεν απ'
αρχης· τινες δε ελεγον και πυρ εν τωι ουρανωι τεθεασθαι. οθεν και η μνημη κατ' ετος
επιτελειται της λιτανειας μεχρι και νυν εν τωι Καμπωι υπερ της του φιλανθρωπου θεου
μακροθυμιας. εν γαρ τοσαυτηι οργηι ουδεις εθανατωθη. Τουτωι τωι ετει εξηλθεν
Θεοδοσιος Αυγουστος ιππασθηναι, και εν τωι ιππαζεσθαι αυτον συνεπεσεν εκ του ιππου·
και πληγεις τον σφονδυλον αυτου εισηλθεν λεκτικιωι απο Λευκου ποταμου, και καλεσας
την αδελφην αυτου την δεσποιναν Πουλχεριαν 590 ειπεν αυτηι δια Μαρκιανον τον απο
τριβουνων. και τοτε παλιν αυτος ο βασιλευς Θεοδοσιος ειπεν Μαρκιανωι επι Ἄσπαρος
και των λοιπων συγκλητικων παντων οτι Ἐφανη μοι ως δει σε γενετων λοιπων
συγκλητικων παντων οτι Ἐφανη μοι ως δει σε γενεσθαι βασιλεα μετ' εμε. και μεθ'
ημερας τελευται ο αυτος Θεοδοσιος, ων ετων ναʹ. Και αυτωι τωι ετει εσφαγη Χρυσαφις ο
σπαθαριος εις την πορταν Μελαντιαδος. Και αυτωι τωι ετει επηρθη Μαρκιανος
Αυγουστος απο του Κερκησιου εν τωι Ἑβδομωι μηνι λωωι προ ηʹ καλανδων σεπτεμβριων
ημεραι πεμπτηι. η μονον δε εβασιλευσεν, εγημε την αδελφην Θεοδοσιου του νεου
βασιλεως την δεσποιναν Πουλχεριαν, παρθενον ουσαν ετων νδʹ. Ῥωμαιων μβʹ
εβασιλευσεν Μαρκιανος ετη ζʹ. ομου ετη εϠξϛʹ. Ἰνδ. δʹ. αʹ. υπ. Μαρκιανου Αυγουστου και
Ἀδελφιου. Πουλχερια η γυνη Μαρκιανου του βασιλεως των αγιων τεσσαρακοντα των
εν Σεβαστειαι μαρτυρησαντων κατ' οπτασιαν ευρισκει τα λειψανα κατακρυπτομενα εις
τον οικον του αγιου Θυρσου οπισω του αμβωνος. και ανεδομησατο αυτων οικον εξω
590.20 των τειχων των Τρωιαδησιων Καισαριος υπατος και επαρχος. τηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
εʹ. βʹ. υπ. Σφωρακιου και Ἑρκουλανου. 591 Ἔτους υκβʹ της εις ουρανους αναληψεως του
κυριου γεγονεν η τεταρτη συνοδος εν Χαλκηδονι των χλʹ αγιων πατερων κατα των
μιαρων Ευτυχους και ∆ιοσκορου επισκοπου Ἀλεξανδρειας των και καθαιρεθεντων. Ἰνδ.
ϛʹ. γʹ. υπ. Βινκομαλου και Ὀπιλιωνος. Ἐπι τουτων των υπατων ετελευτησεν η δεσποινα
Πουλχερια. Ἐπι των προκειμενων υπατων Βινκομαλου και Ὀπιλιωνος, βασιλευοντων
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

151

Ουαλεντινιανου και Μαρκιανου Αυγουστων μηνι περιτιωι προ ιβʹ καλανδων μαρτιων τηι
μεσηι εβδομαδι των νηστειων ετους Συρομακεδονων ψξγʹ, Ἀντιοχεων φαʹ, και υκεʹ
ετους αφ' ου απετμηθη ο αγιος προδρομος προφητης και βαπτιστης Ἰωαννης, ηυρεθη η
τιμια αυτου κεφαλη εν τηι Ἐμεσηνων πολει. Ἰνδ. ζʹ. δʹ. υπ. Ἀετιου και Στουδιου. Τουτωι
τωι ετει βασιλευοντος Ἀνθημου εν Ῥωμηι εκτισθη υπ' αυτου ο οικος του αγιου Θωμα,
πλησιον του Βοραιδιου, επιλεγομενον το Ἀποστολειον. Ἰνδ. ηʹ. εʹ. υπ. Ουαλεντινιανου
Αυγουστου το ηʹ και Ἀνθημου. Τουτωι τωι ετει εσφαγη Ουαλεντινιανος Αυγουστος εν
Ῥωμηι 592 μεσον δυο δαφνων, και επηρθη βασιλευς Μαξιμος, και εσφαγη και αυτος τωι
αυτωι ετει. και εισηλθεν Ζινζιριχος βασιλευς των Ἄφρων εις Ῥωμην, και παρελαβεν
Ευδοξιαν την γυναικα Ουαλεντινιανου και τας δυο αυτης θυγατερας, Πλακιδιαν και
Ὁνωριαν, ας μετ' ολιγον αγοραζει εκ της αιχμαλωσιας Λεων ο βασιλευς. την δε
Ὁνωριαν νυμφην εκρατησεν Ζινζιριχος εις Ὁνωριχον υιον αυτου. τθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ.
ϛʹ. υπ. Ουαρανα και Ἰωαννου. Ὁ βασιλευς Μαρκιανος εφιλει το Βενετον μερος ου μονον
εν Κωνσταντινουπολει, αλλα και πανταχου. ος ταραχης γενομενης υπο των του
Πρασινου μερους, διαταξιν αυτου θειαν εξεφωνησεν μη πολιτευεσθαι Πρασινους μητε
στρατευεσθαι επι ετη γʹ· Ἰνδ. ιʹ. ζʹ. υπ. Κωνσταντινου και Ῥουφου. Ἐπι τουτων των
υπατων ετελευτησεν Μαρκιανος Αυγουστος, ων ετων ξεʹ. και επηρθη Λεων ο μεγας
βασιλευς υπο του εξερκετου μηνι περιτιωι προ ζʹ ιδων φεβρουαριων, και εβασιλευσεν
ετη ιϛʹ. ομου εϠπβʹ. μγʹ εβασιλευσε Ῥωμαιων Λεων ετη ιϛʹ. ομου εϠπβʹ. 593 Ἰνδ. ιαʹ. αʹ.
υπ. Λεοντος Αυγουστου και Μαιουρινου. Ἰνδ. ιβʹ. βʹ. υπ. Ῥεκιμερου και Πατρικιου. Ἐπι
τουτων των υπατων προηχθη επαρχος πολεως Θεοδοσιος· και εκτισεν το Αυγουσταιον
εκ πλαγιων της μεγαλης εκκλησιας. Τουτωι δε τωι ενιαυτωι ηρξατο Ἄσπαρ ο
στρατηλατης κτιζειν την μεγιστην κιστερναν πλησιον του παλαιου τειχους. τιʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. γʹ. υπ. Ἀπολλωνιου και Μαγνου. Ἰνδ. ιδʹ. δʹ. υπ. ∆αγαλαΐφου και
Σευηριανου. Ἰνδ. ιεʹ. εʹ. υπ. Λεοντος Αυγουστου το βʹ και Σερπεντιου. Ἰνδ. αʹ. ϛʹ. υπ.
Βιβιανου και Βασιλειου. Ἐπι τουτων των υπατων λειψις γεγονεν του αρτου, ωστε
πραθηναι τον ενα αρτον φολεων τριων. τιαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. ζʹ. υπ. Ῥουστικιου και
Ὀλυβριου. Τουτωι τωι ετει τελευται ο αγιος Συμεων ο στηλιτης, οντος τοτε κομητος
ανατολης Ἀρδαβουριου του πατρικιου του υιου Ἄσπαρος του στρατηλατου. και
κραξαντων των Ἀντιοχεων και αιτησαντων το σωμα του δικαιου, επεμψεν ο αυτος
Ἀρδαβου594 ριος Γοτθικην βοηθειαν, και ηνεγκε το λειψανον του αγιου Συμεωνος εν
Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι, και εκτισθη αυτου μαρτυριον οικος μεγας. Ὀλυβριος πεμφθεις εν
Ῥωμηι υπο Λεοντος βασιλεως, και βιασθεις υπο των εκεισε Ῥωμαιων, εκεισε
χειροτονειται βασιλευς, και εσχεν γυναικα Πλακιδιαν την και αγορασθεισαν, ηγουν
αναῤρυσθεισαν, εκ της αιχμαλωσιας. ουτοι κτιζουσι την αγιαν Ευφημιαν τα Ὀλυβριου.
και γενναι εξ αυτης Ὀλυβριος Ἰουλιαναν την γενομενην γυναικα Ἀρεοβινδου του
μεγαλου του μονομαχησαντος εν Περσιδι, εξ ων γενναται Ὀλυβριος ο μικρος. Ἰνδ. γʹ. ηʹ.
υπ. Βασιλισκου και Ἀρμεναριχου. Ἐπι τουτων των υπατων Μηνας, νυκτεπαρχος ων,
κατηγορηθεις επι φαυλοις πραγμασιν, ηρωτηθη εν τωι Ἱππικωι απο της συγκλητου, και
κατα κελευσιν του βασιλεως επι της βαθειας του Ἱππικου καμπτου παιδιον αυτον
εσκελισεν και εῤριψεν επι προσωπον, και λαβων αυτον ο δημος ηρξαντο συρειν. ιδοντες
δε οι αρχοντες το γεγονος, φοβηθεντες ανεχωρησαν. και εσυραν εκεινον εως των οικων
του Στουδιου· και λαβων εις Γοτθος λιθον εδωκεν αυτον κατα της ακοης, και
εθανατωσεν αυτον. και εσυρη απο του δημου το σκηνωμα αυτου εως θαλασσης. 595
Μεθ' ημερας δε τριακοντα εκαησαν της πολεως απο θεομηνιας ρεγεωνες ηʹ μηνι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

152

γορπιαιωι σεπτεμβριου βʹ, ημεραι δʹ. ινδικτιωνος γʹ, εν τηι συναξει του αγιου Μαμα. Ἰνδ.
δʹ. θʹ. υπ. Λεοντος Αυγουστου το γʹ μονου. Ἰνδ. εʹ. ιʹ. υπ. Πουσαιου και Ἰωαννου. Ἐπι
τουτων των υπατων κατηγορηθη Ἰσοκασιος ο φιλοσοφος και κυεστοριος, ως Ἕλλην,
οστις κατηγετο μεν εκ γενους Αιγεος της Κιλικιας, ην δε κτητωρ Ἀντιοχειας της
μεγαλης και οικητωρ, οστις διηνυσεν αρχας πολλας μετα δοξης· ην δε σφοδρα λογικος.
και συσχεθεις κατα κελευσιν του βασιλεως δια την τοτε γενομενην αταξιαν εν
Κωνσταντινουπολει, αποζωσθεις της αξιας αυτου παρεπεμφθη εν Χαλκηδονι, περαν της
Κωνσταντινουπολεως, τωι αρχοντι Βιθυνιας Θεοφιλωι, οστις και τας φωνας αυτου
ελαβεν. Ἰακωβος δε ο Κιλιξ αρχιητρος ων της πολεως, ο λεγομενος ψυχριστος,
παρεκαλεσε τον βασιλεα. εφιλει γαρ αυτος ο Λεων αυτον τον ψυχριστον και πασα η
συγκλητος και η πολις, ως αριστον ιατρον και φιλοσοφον, ωιτινι οι συγκλητικοι και
εικονας αυτου εστησαν εν τωι Ζευξιππωι. ουτος εδυσωπησεν τον βασιλεα, αιτων αυτον
εν Κωνσταντινουπολει τον Ἰσοκασιον εξετασθηναι παρα της συγκλητου και του
επαρχου των πραιτωριων και μη παρα αρχοντι επαρχιας, επειδη κυεστοριου ειχεν αξιαν.
και πεισθεις ο βασιλευς Λεων εκελευσεν ενεχθηναι 596 τον Ἰσοκασιον απο Χαλκηδονος,
και εις τον Ζευξιππον προνεχθεις εξηταζετο απο του επαρχου των πραιτωριων και
υπατου Πουσαιου. και διελαλησεν ο αυτος Πουσαιος κατα του Ἰσοκασιου, εισελθοντος
προ βηλου γυμνου, δεδεμενου οπισθαγκωνα, ταυτα· Ὁρας εαυτον, Ἰσοκασιε, εν ποιωι
σχηματι καθεστηκας; και αποκριθεις Ἰσοκασιος ειπεν, Ὁρω, και ου ξενιζομαι; ανθρωπος
γαρ ων ανθρωπιναις περιεπεσα συμφοραις. αλλα δικηι δικασον επ' εμοι ως εδικαζες συν
εμοι. και ακουσας του Ἰσοκασιου ο δημος των Βυζαντιων ο εστως και θεωρων,
ευφημησε τον βασιλεα Λεοντα πολλα· και αποσπασαντες τον αυτον Ἰσοκασιον
απηγαγον αυτον απο του Ζευξιππου εις την μεγαλην εκκλησιαν, και κατηχηθεις
εφωτισθη και επεμφθη εις την χωραν αυτου. Ὁ δε αυτος θειοτατος βασιλευς τας
κυριακας απρακτους εκελευσε γινεσθαι, εκφωνησας περι τουτου θειον αυτου νομον, ινα
μητε αυλος η κιθαρα η αλλο τι μουσικον λεγειν εν κυριακηι, αλλα παντα αργειν. και πας
ανθρωπος ηνεσχετο. Τουτωι τωι ετει τυραννιδα μελετησαντα Ἄσπαρα τον πατρικιον και
πρωτον της συγκλητου εφονευσεν εν τωι παλατιωι εσω, και Ἀρδαβουριον και Πατρικιν
τους υιους αυτου εν κομβενδωι, και αυτους συγκλητικους οντας, κατακοψας τα σωματα
αυτων. και εγενετο εν Κωνσταντινουπολει ταραχη· ειχαν γαρ πληθος Γοτθων και
κομητας και αλλους παιδας παρα597 μενοντας αυτοις. οθεν εις Γοτθος των
διαφεροντων αυτωι Ἄσπαρι, ονοματι Ὄστρους, κομης, εισηλθεν εις το παλατιον
τοξευων μετα αλλων Γοτθων, και συμβολης γενομενης μετα των εξκουβιτωρων και
Ὄστρου κομητος πολλοι εκοπησαν. και μεσασθεις ειδεν οτι ηττηθη, και εφυγεν λαβων
την παλλακιδα Ἄσπαρος, ευπρεπεστατην ουσαν και ευπορον Γοτθαν, ητις εφιππος αμα
αυτωι εξηλθεν επι την Θραικην, και επραιδευσεν τα χωρια, περι ου εκραξαν οι Βυζαντιοι,
Νεκρου φιλος ουδεις, ει μη μονος Ὄστρους. Ὁ αυτος βασιλευς Λεων διωγμον μεγαν
εποιησε τοις του δογματος των Ἀρειανων εξωκιονιτων. και διαταξεις πανταχου
επεμψεν μη εχειν αυτους εκκλησιας η ολως συναγεσθαι. Τωι αυτωι ετει εφανη εν τωι
ουρανωι σημειον μεγιστον, απο τινων λεγομενον σαλπιγξ, απο τινων δε λογχιας, και
απο τινων δοκις· εφανη δε επι ημερας τινας. Τωι αυτωι ετει εβασιλευσεν Ἀνθημιος, και
απηλθεν εις Ῥωμην· και εισηλθεν τα λαβρατα αυτου εν Κωνσταντινουπολει υπο
∆ιαφερεντιου επαρχου πολεως. τιβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. ιαʹ. υπ. Ἀνθημιου Αυγουστου το
βʹ μονου.
598 Ουτος Ἀνθημιος δομειται τον οικον του αγιου Θωμα του αποστολου, τα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

153

λεγομενα Ἀνθημιου, πλησιον των Βοῤραΐδου. Ἐπι τουτου του προκειμενου υπατου
∆ινζιριχος, υιος Ἀττιλα, εσφαγη υπο Ἀναγαστου του στρατηλατου Θραικης, και εισηλθεν
η κεφαλη αυτου εις Κωνσταντινουπολιν ιππικου αγομενου, και επομπευσεν δια της
μεσης, και απηνεχθη εις τον Ξυλοκιρκον και επαγη εν ξυλωι· και εξηλθε πασα η πολις εις
θεαν αυτης επι ημερας ικανας. Ἰνδ. ζʹ. ιβʹ. υπ. Ζηνωνος και Μαρκιανου. Τουτωι τωι ετει
εβρεξεν εν Κωνσταντινουπολει κονιαν αντι βροχης· επι παλαιστην υψους ετεθη εις τας
κεραμους η κονια. και παντες ετρεμον λιτανευοντες και λεγοντες οτι Πυρ ην και
εσβεσθη, και ηυρεθη κονις του θεου φιλανθρωπευσαμενου μηνι διωι νοεμβριου ιαʹ.
Τουτωι τωι ετει εγενετο εμπρησμος μεγας εν Κωνσταντινουπολει οιος ουδεποτε· εκαη
γαρ απο θαλασσης εως θαλασσης. και φοβηθεις Λεων ο βασιλευς εξηλθεν περαν εις τον
αγιον Μαμαν, και εποιησεν εκει προκεσσον μηνας εξ, και εκτισεν εκει λιμεναριον και
εμβολον, οστις ουτω καλειται ο τοπος, Νεος εμβολος. Ἰνδ. ηʹ. ιγʹ. υπ. Γορδιανου και
Σεβηρου. 599 Ἰνδ. θʹ. ιδʹ. υπ. Λεοντος το δʹ και Προβιανου. τιγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. ιεʹ. υπ.
Μαρκιανου και Φηστου. Ἰνδ. ιαʹ. ιϛʹ. υπ. Λεοντος το εʹ μονου. Μετα τελευτην Λεοντος
του μεγαλου Ῥωμαιων μγʹ εβασιλευσεν Λεων νεος Αυγουστος ετος αʹ. ομου εϠπγʹ. Ἰνδ.
ιβʹ. αʹ. υπ. Λεοντος νεου μονου. Ουτος Λεων υποβληθεις υπο της ιδιας αυτου μητρος της
επιφανεστατης Ἀριαδνης, ως προσκυνει αυτον ως βασιλεα Ζηνων ο στρατηλατης και
πατρικιος, ο αυτου παππος, επεθηκε στεφανον βασιλικον επι την κεφαλην του αυτου
Ζηνωνος· και εβασιλευσεν Ζηνων ο Κοδισσευς ο Ἴσαυρος μετα του ιδιου εκγονου
Λεοντος ολιγον χρονον. και τωι ιαʹ μηνι της αυτου υπατειας αῤρωστησας Λεων νεος
μηνι διωι τωι και νοεμβριωι ετελευτησεν, ων ετων ιζʹ, καθως Νεστοριανος ο σοφωτατος
χρονογραφος εως Λεοντος νεου συνεγραψατο. Ῥωμαιων μδʹ εβασιλευσεν Ζηνων
Αυγουστος ετη ιζʹ. ομου ϛʹ. Ἰνδ. ιγʹ. αʹ. υπ. Ζηνωνος Αυγουστου το βʹ μονου. 600 τιδʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. βʹ. Βασιλισκου και Ἀρματου. Ἰνδ. ιεʹ. γʹ. υπ. Βασιλισκου και Ἀρματου.
Ζηνων ο βασιλευς αιτηθεις πραγμα παρα της πενθερας αυτου Βηρινης, και μη
παρασχων, κατεσκευασθη παρ' αυτης· και φοβηθεις μη σφαγηι απο τινος των του
παλατιου, συν αυτωι γαρ οικει εν τωι παλατιωι και η πενθερα αυτου Βηρινα, ποιησας
προκεσσον εν Χαλκηδονι, εκειθεν εφυγεν βερεδοις, και απηλθεν εις την Ἰσαυριαν, ως
ην βασιλευς. οντινα κατελαβε φυγουσα την ιδιαν αυτης μητερα λαθραι η βασιλισσα
Ἀριαδνη εις την Ἰσαυριαν, και διηγεν εκεισε αμα τωι ιδιωι ανδρι. Και μετα το φυγειν
Ζηνωνα τον βασιλεα και Ἀριαδνην την Αυγουσταν ευθεως προεχειρισατο η δεσποινα
Βηρινα βασιλεα στεψασα Βασιλισκον τον ιδιον αυτης αδελφον. και εβασιλευσεν ο αυτος
Βασιλισκος ετη δυο, ατινα συναριθμουνται συν τοις πρωτοις και τοις μετα ταυτα
Ζηνωνος ετεσιν. Ὁ δε Βασιλισκος αμα εβασιλευσεν, εστεψε τον εαυτου υιον Μαρκον εις
βασιλεα, και εβασιλευσαν οι δυο αμα. Ἰνδ. αʹ. δʹ. υπ. Ἴλλου μονου. Τουτωι τωι ετει
επανηλθε Ζηνων ο βασιλευς μετ' οχλου πολλου εκ της Ἰσαυριας. ο δε Βασιλισκος μαθων
την του βα601 σιλεως Ζηνωνος επανοδον, επεμψεν Ἀρματον τον στρατηλατην του
πραισεντου μετα πασης ης ειχεν βοηθειας του στρατου εις την Θραικην και εις
Κωνσταντινουπολιν και το παλατιον, ορκωσας αυτον εις το αγιον βαπτισμα μη
προδουναι. και λαβων το απειρον πληθος του στρατου ο Ἀρματος επερασεν. και τουτο
προμαθων Ζηνων ο βασιλευς επεμψεν προς αυτον Ἀρματον, επαγγειλαμενος αυτωι
πολλα και την στρατηλασιαν του πραισεντου εως της αυτου ζωης και τον υιον αυτου
ποιειν Καισαρα. και προτραπεις Ἀρματος υπο Ζηνωνος του βασιλεως προεδωκεν,
ευρεθεις εις το μερος Ζηνωνος του βασιλεως, και ουχ υπηντησεν Ζηνωνι ερχομενωι,
αλλα δι' αλλης οδου εδοξεν απιεναι. ο δε βασιλευς Ζηνων μετα της αυτου βοηθειας δια
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

154

της οδου της Ἰσαυριας εξορμησας επερασεν απο των λεγομενων Πυλων, και εισηλθεν
εν Κωνσταντινουπολει εις το παλατιν μετα των ιδιων, και εδεχθη απο των
στρατευματων και της συγκλητου. ακουσας δε εξαιφνης Βασιλισκος ο βασιλευς οτι
Ζηνων ο βασιλευς εις το παλατιν ωρμησεν και εισηλθεν, και οτι εδεξαντο αυτον παντες
και Βηρινα η δεσποινα η αυτου πενθερα, λαβων Βασιλισκος την γυναικα αυτου και τα
τεκνα εφυγεν εις την μεγαλην εκκλησιαν Κωνσταντινουπολεως εις το μεγα
φωτιστηριον. ο δε θειοτατος Ζηνων παρασχων το βηλον του ιππικου, ευθεως ανελθων
εθεωρησεν, και εδεχθη υπο των της πολεως. και ευθεως πεμψας ο 602 βασιλευς εις την
μεγαλην εκκλησιαν επηρεν παρα Βασιλισκου και της γυναικος αυτου και του υιου
αυτων τα της βασιλειας απαντα, και εξεβαλεν αυτον και τα τεκνα αυτου και την
γυναικα, λαβοντας λογον οτι ουκ αποκεφαλιζονται. και επεμψεν αυτον και τους μετ'
αυτου εις Λιμνας το καστρον ο αυτος Ζηνων βασιλευς εις την Καππαδοκιαν. και
εβληθησαν εις ενα πυργον του καστρου, και ανοικοδομηθη η θυρα και εφυλαττετο ο
πυργος και το καστρον αυτο υπο στρατιωτων και Ἰσαυρων πληθους πολλου· και
λιμοκτονηθεις ο αυτος Βασιλισκος και η γυνη αυτου και τα τεκνα αυτων απεδωκαν τας
ψυχας, και εταφησαν εκει εις τον αυτον πυργον Λιμνων. Ἰνδ. βʹ. εʹ. υπ. Ζηνωνος
Αυγουστου το γʹ μονου. τιεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. ϛʹ. υπ. Βασιλειου μονου. Ἰνδ. δʹ. ζʹ. υπ.
Πλακιτα μονου. Ἰνδ. εʹ. ηʹ. υπ. Τροκονδου και Σεβηριανου. Ἰνδ. ϛʹ. θʹ. υπ. Φαυστου
μονου. τιϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ιʹ. υπ. Θεοδωριχου και Βεναντιου. Τουτωι τωι ετει Ζηνων ο
βασιλευς εποιησε Καισαρα τον υιον Ἀρματου του στρατηλατου πραισεντου, Βασιλισκον
ονοματι, και 603 συνεκαθισεν αυτωι εις το θεωρειν· και ειδαν τους ηνιοχους ο βασιλευς
και ο Καισαρ. Ὁ δε βασιλευς Ζηνων λογισαμενος οτι επιωρκησεν Ἀρματος ο
στρατηλατης του πραισεντου, ο πατηρ του Καισαρος, ομοσας εις το αγιον βαπτισμα
Βασιλισκωι μη προδουναι αυτον, και οτι προτραπεις παρ' εμου προεδωκεν αυτον, και
απεθανεν, πως τηι εμηι βασιλειαι πιστα φυλαξει; μικρον γαρ εαν ανδρειωθηι ο υιος αυτου
ο Καισαρ, παντως καμε παραβαινει. εγω δε ου παρεβην αυτον, αλλα και αυτον εποιησα
επι τοπου μειναι στρατηλατην, και τον υιον αυτου Καισαρα εποιησα. και εκελευσεν ο
βασιλευς Ζηνων σφαγηναι Ἀρματον τον απο υπατων και στρατηλατην ως επιορκον. και
εσφαγη εις τον Κοχλιον του παλατιου κατα το ∆εκιμον, ως ανερχεται εις το ιππικον
θεωρησαι ο αυτος Ἀρματος. και μετα το φονευθηναι Ἀρματον τοτε και τον υιον αυτου
Βασιλισκον τον Καισαρα νεωτερον οντα εχειροτονησεν επισκοπον εις Κυζικον την
μητροπολιν Ἑλλησποντου, επειδη ην φορεσας πορφυραν βασιλικην, ως Καισαρ,
δημευσας πασαν την ουσιαν του αυτου Ἀρματου. Ἐν τοις χρονοις τουτοις προφασιν
λαβοντες οι εκ του εθνους των Σαμαρειτων εν Παλαιστινηι ετυραννησαν, και εστεψαν
ληισταρχον, ονοματι Ἰουστασαν, Σαμαρειτην. και εισηλθεν εν Καισαρειαι, και εθεωρησεν
ιππικον, και πολλους εφονευσεν ηγε604 μονευων της Παλαιστινης. εκαυσεν δε και την
εκκλησιαν του αγιου Προβου ο αυτος Ἰουστασας επι Τιμοθεου επισκοπου Καισαρειας.
και ευθεως ο δουξ Παλαιστινης Ἀσκληπιαδης ηλθεν μετα της εαυτου βοηθειας, ως
ληιστοδιωκτης, ο αξιωματικος Καισαρειας, μετα των Ἀρκαδιανων, και ορμησας κατ'
αυτου Ἰουστασα συνεβαλεν αυτωι, και απεκεφαλισθη ο αυτος Ἰουστασας, και επεμφθη η
κεφαλη αυτου μετα του διαδηματος αυτου τωι βασιλει Ζηνωνι. ο δε βασιλευς Ζηνων
ευθεως εποιησε την συναγωγην αυτων την ουσαν εις το καλουμενον Γαργαριδην
ευκτηριον οικον μεγαν της δεσποινης ημων της θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας,
ανανεωσας και τον οικον του αγιου Προκοπιου, ποιησας διαταξιν μη στρατευεσθαι
Σαμαρειτην, δημευσας τους ευπορους αυτων. και εγενετο φοβος και ειρηνη. Ἰνδ. ηʹ. ιαʹ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

155

υπ. Συμμαχου μονου. Τουτωι τωι ετει Θεοδεριχ τωι γενομενωι ρηγι Ῥωμης προσηλθεν μια
γυνη συγκλητικη Ῥωμης, ονοματι Ἰουβεναλια, διδασκουσα αυτον οτι Τρια ετη εχω
δικαζομενη μετα του πατρικιου Φορμου, και ευλυτωσον με. και ενεγκων τους
δικολογους των αμφοτερων μερων ειπεν αυτοις οτι Ει μη δια της αυριον και δια της
μετ' αυτης δωσετε αυτοις ορον και απαλλαξετε αυτους, 605 αποκεφαλιζω υμας. και
καθισαντες δια των δυο ημερων ειπαν τα δοκουντα τοις νομοις, δεδωκοτες αυτοις ορον,
και απηλλαξαν αυτους. και αψασα κηρους η Ἰουβεναλια προσηλθεν αυτωι
ευχαριστουσα, οτι ευλυτωθη η δικη αυτων. και ηγανακτησεν ο αυτος ρηξ κατα των
δικολογων, και αγαγων αυτους ειπεν αυτοις, ∆ια τι, ο εποιησατε εις δυο ημερας και
απηλλαξατε αυτους, εις τρια ετη ουκ εποιησατε; και απεκεφαλισεν τους δυο δικολογους
εξ αμφοτερων των μερων, και εγενετο φοβος. και εποιησε διαταξιν περι εκαστου νομου.
και εξελθων απο Ῥωμης οικησεν την Ῥαβενναν, πολιν παραθαλασσιαν, εως θανατου
αυτου. και μετα θανατον αυτου εγενετο ρηξ Ῥωμης ο εκ γενους αυτου Ἀταλλαριχος. ην
δε Ἀρειανος τωι δογματι, ο εστιν εξωκιονιτης. Ἰνδ. θʹ. ιβʹ. υπ. Λογγινου και ∆εκιου. Ἰνδ.
ιʹ. ιγʹ. υπ. Βοηθιου μονου. Τουτωι τωι ετει επαθεν απο θεομηνιας σεισμου
Κωνσταντινουπολις το δευτερον αυτης παθος μηνι γορπιαιωι σεπτεμβριωι κϛʹ επ' ολιγον
διαστημα εως του Ταυρου. τιζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. ιδʹ. υπ. ∆υναμιου και Σιφιδιου. 606
Ἰνδ. ιβʹ. ιεʹ. υπ. Ευσεβιου και Προβινου. Ἰνδ. ιγʹ. ιϛʹ. υπ. Λογγινου το βʹ και Φαυστου το
βʹ. Λεγει οτι Ζηνων ο βασιλευς ερωτησας Μαυριανον τον σοφωτατον κομητα, οστις και
πολλα αυτωι προελεγεν, ην γαρ μυστικα τινα ειδως ο αυτος Μαυριανος, τις μετ' αυτον
Ζηνωνα βασιλευει, και εμαθεν παρ' αυτου οτι την βασιλειαν αυτου και την γυναικα
αυτου διαδεχεται τις απο σιλεντιαριων. και ταυτα ακουσας ο βασιλευς Ζηνων συνεσχεν
τον πατρικιον Πελαγιον τον απο σιλεντιαριων πληρωσαντα και ελθοντα εις την του
πατρικιου αξιαν, ανδρα σοφον. και δημευσας αυτον εκελευσεν φυλαττεσθαι. οντινα οι
φυλασσοντες εξκουβιτωρες επνιξαν αγχονηι κατα κελευσιν του βασιλεως Ζηνωνος. και
ακουσας ο επαρχος των πραιτωριων Ἀρκαδιος ελοιδορησε τον βασιλεα Ζηνωνα δια τον
πατρικιον Πελαγιον, οτι εφονευθη. και εισηλθεν εις τας ακοας Ζηνωνος του βασιλεως,
και εκελευσεν εισερχομενον αυτον Ἀρκαδιον εις το παλατιον σφαγηναι. ο δε επαρχος
των πραιτωριων Ἀρκαδιος μαθων τουτο, και οτι μετεσταλη απο του βασιλεως, ως
παρηρχετο δια της μεγαλης εκκλησιας, εποιησεν εαυτον βουλομενον ευξασθαι, και
κατελθων εκ του οχηματος εισηλθεν εις την μεγαλην εκκλησιαν Κωνσταντινουπολεως,
και εμεινεν εκει εσω, και εῤρυσθη πικρου θανατου.
607 Ἰνδ. ιδʹ. ιζʹ. υπ. Ὀλυβριου μονου. τιηʹ Ὀλυμπιας. Τουτωι τωι ετει μηνι ξανθικωι
τωι και απριλιωι δυσεντεριαι ληφθεις Ζηνων τελευται, ων ετων ξεʹ και ημερων εννεα.
Ῥωμαιων μεʹ εβασιλευσεν Ἀναστασιος ο ∆ικορος, ο εκ της νεας Ἠπειρου επαρχιας, απο
σιλεντιαριων, επι της υπατειας Ὀλυβριου υιου Ἀρεοβινδου, στεφθεις μηνι ξανθικωι τωι
και απριλιωι τηι εʹ της μεγαλης εβδομαδος, ινδικτιωνος ιδʹ, ετους χρηματιζοντος κατα
Ἀντιοχειαν την μεγαλην ζλʹ και φʹ. και εγημε την δεσποιναν την Ἀριαδνην, την
Ζηνωνος του προ αυτου βασιλεως γενομενην γαμετην. εβασιλευσεν δε ο αυτος
Ἀναστασιος ετη κζʹ. ομου ϛκζʹ. Ἰνδ. ιεʹ. αʹ. υπ. Ἀναστασιου Αυγουστου και Ῥουφου. Ἰνδ.
αʹ. βʹ. υπ. Ευσεβιου το βʹ και Ἀλβινου. Ἰνδ. βʹ. γʹ. υπ. Ἀστεριου και Πραισιδιου. Ἰνδ. γʹ. δʹ.
υπ. Βεατωρος μονου. τιθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. εʹ. υπ. Παυλου μονου. Ἰνδ. εʹ. ϛʹ. υπ.
Ἀναστασιου Αυγουστου το βʹ μονου. Ἰνδ. ϛʹ. ζʹ. υπ. Ἰωαννου Σκυθοπολιτου και
Παυλινου. 608 Ἐπι τουτων των υπατων ιππικου αγομενου παρεκαλουν οι του μερους
των Πρασινων τον βασιλεα Ἀναστασιον απολυθηναι τινας συσχεθεντας απο του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

156

επαρχου της πολεως λιθοβολους. και ου παρεκληθη απο του δημου ο αυτος Ἀναστασιος,
αλλα αγανακτησας εκελευσεν αρμα κατ' αυτων εξελθειν, και εγενετο αταξια μεγαλη,
και κατηλθαν οι δημοι κατα των εξκουβιτωρων. και ελθοντες επι το καθισμα εῤριψαν
λιθους κατα του βασιλεως Ἀναστασιου, εν οις εις Μαυρος εῤριψεν επανω του βασιλεως
Ἀναστασιου. και εξεφυγεν ο βασιλευς τον λιθον, επει εφονευετο. και θεασαμενοι οι
εξκουβιτωρες την του αυτου Μαυρου τολμαν, και θεασαμενοι οι εξκουβιτωρες την του
αυτου Μαυρου τολμαν, ωρμησαν κατ' αυτου, και εκοψαν αυτον κατα μελος, και ουτω
την ψυχην απεδωκεν. ο δε δημος στενωθεις εβαλεν πυρ εν τηι λεγομενηι Χαλκηι του
Ἱππικου· και ο περιβολος ολος εκαυθη εως του βασιλικου καθισματος. και ο δημοσιος
εμβολος εως του Ἑξαιππιου και εως του φορου Κωνσταντινου ολως καυθεις κατηνεχθη
διακοπων πανταχου γενομενων, και πολλων συσχεθεντων και τιμωρηθεντων γεγονεν
ησυχια, προαχθεντος επαρχου πολεως Πλατωνος. Λεγει οτι ο βασιλευς Ἀναστασιος μετα
το περιγενεσθαι αυτον του Περσικου πολεμου ετειχισεν το ∆ορας, χωριον οντα 609 της
Μεσοποταμιας μεγα πανυ και οχυρον, κειμενον μεσον των ορων Ῥωμαιων και Περσων.
και εποιησεν εν αυτωι δημοσια λουτρα βʹ και εκκλησιας και εμβολους και ορια εις
αποθετα σιτου 609 και κιστερνας υδατων. το δε αυτο χωριον δια τουτο λεγεται
κληθηναι ∆ορας υπο Ἀλεξανδρου Μακεδονος, διοτι ∆αρειον τον βασιλεα Περσων ο
αυτος Ἀλεξανδρος εκει δορατι εκρουσεν, οθεν και το ονομα εχει μεχρι νυν. Ἰνδ. ζʹ. ηʹ.
υπ. Ἰωαννου Κυρτου μονου. τκʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. θʹ. υπ. Πατρικιου και Ὑπατιου. Ἰνδ.
θʹ. ιʹ. υπ. Πομπηιου και Ἀβιηνου. Ἰνδ. ιʹ. ιαʹ. υπ. Προβου και Ἀβιηνου το βʹ. Ἰνδ. ιαʹ. ιβʹ.
υπ. ∆εξικρατους και Βολουσιανου. τκαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιγʹ. υπ. Κεθηγου μονου. Ἰνδ.
ιγʹ. ιδʹ. υπ. Σαβινιανου και Θεοδωρου. Ἰνδ. ιδʹ. ιεʹ. υπ. Ἀρεοβινδου και Μεσσαλα. Ἰνδ. ιεʹ.
ιϛʹ. υπ. Ἀναστασιου Αυγουστου το γʹ και Βεναντιου. 610 Ἰουλιανας της επιφανεστατης
πατρικιας εκραζον δια τον αυτης ανδρα Ἀρεοβινδον βασιλεα τηι Ῥωμανιαι. και εφυγεν ο
Ἀρεοβινδος περαν. και λοιπον ο βασιλευς Ἀναστασιος ανηλθεν εις το καθισμα του
Ἱππικου διχα διαδηματος. και τουτο γνους ο πας δημος ανηλθεν εις το Ἱππικον, και δια
προσφωνησεως αυτου μετεχειρισατο το πληθος της πολεως. Τουτωι τωι ετει εκτισθη το
μακρον τειχος το λεγομενον Ἀναστασιακον. Ἰνδ. αʹ. ιζʹ. υπ. Μαγνου μονου. Ἐπι τουτου
του υπατου ειδεν ο βασιλευς Ἀναστασιος εν οραματι οτι εναντιον αυτου ανηρ τις
τελειος, ευσχημων, βασταζων κωδικα γεγραμμενον, και αναπτυξας φυλλα του
κωδικιου πεντε, αναγνους το του βασιλεως ονομα ειπεν αυτωι, Ἴδε, δια την απληστιαν
σου απαλειφω ιδʹ. και τωι ιδιωι δακτυλωι απηλειψεν. και διυπνισθεις και καταῤραγεις ο
αυτος βασιλευς Ἀναστασιος, προσκαλεσαμενος Ἀμαντιν τον κουβικουλαριον και
πραιποσιτον ειπεν αυτωι την του οραματος δυναμιν. οστις Ἀμαντις ειπεν αυτωι, Εις τον
αιωνα ζηθι, βασιλευ· καγω γαρ εθεα611 σαμην ταυτηι τηι νυκτι οτι ως ισταμαι εναντιον
του υμετερου κρατους, οπισθεν μου ελθων χοιρος μεγας δραξαμενος τωι στοματι την
αρχην της χλαμυδος μου και τιναξας κατηγαγε με εις το εδαφος, και ανηλισκε με
κατεσθιων και πατων. και προσκαλεσαμενος βασιλευς Προκλον τον Ἀσιανον τον
φιλοσοφον και ονειροκριτην ειπεν αυτωι το οραμα, ομοιως δε και Ἀμαντιος. ο δε
εσαφηνισεν αυτοις την αυτων δυναμιν και οτι μετ' ολιγον χρονον τελειουνται. και μετ'
ολιγον αῤρωστησας ο βασιλευς Ἀναστασιος εκειτο· και αστραπης γενομενης και
βροντης μεγαλης πανυ θροηθεις απεδωκεν το πνευμα, ων ενιαυτων ϟʹ και μηνων πεντε.
Μετα την βασιλειαν Ἀναστασιου του ∆ικορου εβασιλευσεν ο θειοτατος Ἰουστινος ο
Βενδαριτης, ο Θραιξ, επι της υπατειας Μαγνου, μηνι πανεμωι τωι και ιουλιωι θʹ, ινδ. ιαʹ,
χρηματιζοντος κατα τους Ἀντιοχεις της Συριας ετους, ϛξϠʹ, οντινα ο στρατος των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

157

φυλαττοντων το παλατιον εξκουβιτωρων αμα τωι δημωι στεψαντες εποιησαν βασιλεα·
ην γαρ κομης εξκουβιτωρων. και εβασιλευσεν ετη θʹ. ομου ϛλϛʹ. Ἰνδ. βʹ. ιηʹ. υπ.
Ἰουστινου Αυγουστου και Ευθεριχου. Ουτος Ἰουστινος αμα εβασιλευσεν, ανειλεν
Ἀμαντιον τον πραιποσιτον αυτου και Ἀνδρεαν τον κουβικουλαριον τον Λαυ612 σιακον
και Θεοκριτον κομητα τον του ρηθεντος Ἀμαντιου δομεστικον, ον εβουλετο ποιησαι
βασιλεα ο αυτος Ἀμαντιος, δεδωκως αυτωι Ἰουστινωι χρηματα ρογευσαι, ινα γενηται
Θεοκριτος βασιλευς, και ερογευσεν. ο δε στρατος και ο δημος λαβοντες ουχ ειλαντο
Θεοκριτον ποιησαι βασιλεα, αλλ' εποιησαν τον αυτον Ἰουστινον βασιλεα. μετα ουν το
βασιλευσαι αυτον ως τυραννους και βουληθεντας επιβουλευσαι τηι βασιλειαι αυτου
εφονευσεν αυτους. εσφαγησαν δε εις το παλατιον εσω. Ὁ δε αυτος βασιλευς
ανεκαλεσατο τον πατρικιον Ἀπιωνα και ∆ιογενιανον απο στρατηλατων και Φιλοξενον
και αυτον απο στρατηλατων, πεμφθεντας εις εξοριαν παρα του προ αυτου βασιλεως. και
εποιησεν Ἀπιωνα μεν επαρχον πραιτωριων, ∆ιογενιανον δε απο στρατηλατων
ανατολης, και Φιλοξενον μετα χρονον εποιησεν υπατον. Τωι αυτωι ετει ανηλθεν εις
περαν εν τηι ανατοληι αστηρ φοβερος, ονοματι κομητης, ος ειχεν ακτινα πεμπουσαν επι
το κατω, οντινα ελεγον τινες πωγωνιαν ειναι· και εφοβουντο οι ανθρωποι. τκεʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ. βʹ. υπ. Βιταλιανου και Ῥουστικιου.
613 Ἰνδ. ιδʹ. γʹ. υπ. Ἰουστινιανου και Ουαλεριου. Ἰνδ. ιεʹ. δʹ. υπ. Συμμαχου και
Βοηθιου. Ἐν τουτωι τωι χρονωι Τζαθιος ο υιος Ζαμναξου του Λαζων βασιλεως, η μονον
ετελευτα ο πατηρ αυτου Ζαμναξης, ευθεως ανηλθεν εν Κωνσταντινουπολει προς τον
θειοτατον βασιλεα Ἰουστινον. και εαυτον εκδεδωκως παρεκαλεσεν αναγορευθηναι
αυτον βασιλεα Λαζων υπο του Ῥωμαιων βασιλεως, γινομενον χριστιανον, και μη προς
συνηθειαν υπο του Περσων βασιλεως προχειριζομενον αναγκασθηναι αυτον, ως οια
υποκειμενον και παρ' αυτου προχειριζομενον βασιλεα, και τας θυσιας ποιησαι και παντα
τα Περσικα σεβασματα. ην δε κατ' αυτον τον καιρον βασιλευς Περσων Κωαδης, και παρα
Περσαις εκρατει ωστε βασιλεως Λαζων τελευτωντος αλλον βασιλεα στεφεσθαι τουτοις
υπο του κατα καιρον βασιλεως Περσων, του εθνους μεντοι των Λαζων υπαρχοντα. και
δεχθεις ο Τζαθιος παρα του αυτου βασιλεως Ἰουστινου εφωτισθη· και χριστιανος
γενομενος εγημε γυναικα Ῥωμαιαν, εκγονον Ὀνινου του πατρικιου του απο
κουροπαλατων, Ουαλεριανην. ηντινα εις την ιδιαν αυτου χωραν λαβων απηγαγεν,
προχειρισθεις και στεφθεις βασιλευς Λαζων υπο του αυτου Ἰουστινου βασιλεως,
φορεσας στεφανον Ῥωμαιων και χλαμυδιν ασπρον ολοσηρικον, εχον αντι 614
πορφυρου χρυσουν βασιλικον ταβλιν, εν ωι υπηρχεν εν μεσωι στηθαριν αληθινον μικρον
του βασιλικου χαρακτηρος Ἰουστινου και στιχαριν ασπρον παραγαυδιν, και αυτο εχον
χρυσα πλουμμια βασιλικα, ωσαυτως φεροντα τον χαρακτηρα του αυτου βασιλεως
Ἰουστινου. τα γαρ τζαγγια αυτου ην απο της χωρας αυτου ρουσαια, Περσικωι σχηματι,
εχοντα μαργαριτας· ομοιως δε και η ζωνη αυτου υπηρχεν δια μαργαριτων. ελαβεν δε
παρα του βασιλεως Ἰουστινου δωρα πολλα και αυτος και η γυνη αυτου Ουαλεριανη, ως
απαξ αναγκασθεισα ητοι προτραπεισα γαμηθηναι αυτωι εις αλλα βασιλεια. και γνους
τουτο Κωαδης βασιλευς Περσων εδηλωσεν δια πρεσβευτου τωι βασιλει Ἰουστινωι ταυτα,
οτι Φιλιας και ειρηνης μεταξυ ημων λαλουμενης και γινομενης τα εχθρων πραττεις.
ιδου γαρ τον υποκειμενον μοι βασιλεα Λαζων αυτος προεχειρισω, μη οντα υπο την
Ῥωμαιων διοικησιν, αλλ' υπο των Περσων ταξιν εξ αιωνος. και προς ταυτα
αντεδηλωσεν αυτωι ο αυτος βασιλευς Ἰουστινος ταυτα. Ἡμεις τινα των υποκειμενων τηι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

158

σηι βασιλειαι ουτε προσελαβομεθα ουτε προετρεψαμεν, αλλ' ελθων τις ονοματι Τζαθιος
εις τα ημετερα βασιλεια εδεηθη προσπιπτων ημιν ρυσθηναι μυσαρου τινος και
ελληνικου δογματος και ασεβων θυσιων και πλανης δαιμονων αδικων, και χριστιανος
γενεσθαι αξιουμενος της δυναμεως του αιωνιου και επουρανιου θεου και δημιουργου
των απαντων, και κωλυσαι τον βουλομε615 νον εις το βελτιον ελθειν και γνωναι θεον
αληθινον ουκ ενεδεχετο. οθεν χριστιανον αυτον γενομενον και αξιωθεντα των
επουρανιων μυστηριων εις την ιδιαν απελυσαμεν χωραν. Και εγενετο λοιπον εχθρα
μεταξυ Ῥωμαιων και Περσων. και προετρεψε Κωαδης βασιλευς Περσων τωι αυτωι χρονωι
ρηγα των Ουννων ονοματι Ζιλγβι. περι ου ακουσας ο αυτος βασιλευς Ἰουστινος και ως
πρωην αυτος αυτον ην προτρεψαμενος προς βοηθειαν Ῥωμαιων, πεμψας αυτωι δωρα
πολλα και συνταξιν λαβων μεθ' ορκων παρ' αυτου, ελυπηθη σφοδρα. Ὁ δε αυτος
Ουννος προτραπεις παρα των Περσων απηλθεν προς Κωαδην βασιλεα Περσων κατα
Ῥωμαιων μετα χιλιαδων κʹ, οφειλων Ῥωμαιοις πολεμησαι. Ὁ δε θειοτατος Ἰουστινος
εδηλωσε δια πρεσβευτου Κωαδηι τωι Περσων βασιλει μετα φιλικης αυτου αποκρισεως ως
επ' αλλωι τινι γραψας την του αυτου Τζιλγβιρος ρηγος των Ουννων παραβασιαν και
επιορκιαν και οτι παρα Ῥωμαιων εκομισατο χρηματα κατα Περσων, οφειλων αυτους
προδουναι και τωι καιρωι της συμβολης εις το μερος Ῥωμαιων συμμαχειν, και οτι ∆ει
ημας αδελφους οντας εις φιλιαν λαλειν και μη απο των κυνων τουτων παιζεσθαι. και
γνους ταυτα Κωαδης βασιλευς Περσων επηρωτησεν τον Ζιλγβιν, ειρηκως αυτωι οτι
∆ωρα ελαβες παρα Ῥωμαιων προτραπεις κατα Περσων; και ειπεν ο Ζιλγβις οτι Ναι. 616
και οργισθεις ο Κωαδης εφονευσεν αυτον, και πολλους του οχλου αυτου νυκτος
ανειλεν, πεμψας κατ' αυτων πληθος πολυ, αγνοουντων των Ουννων οτι απο του
βασιλεως των Περσων επεμφθη κατ' αυτων το πληθος, αλλ' ως απ' αλλης χωρας τινων,
φησιν, επελθοντων τοις Ουννοις και τωι ρηγι αυτων. οι δε λοιποι των Ουννων οι
υπολειφθεντες εφυγον. και εδοξε λοιπον ο Κωαδης λαλειν, φησιν, περι πακτων ειρηνης
ητοι φιλιας, δηλωσας δια Βροΐου πρεσβευτου τωι βασιλει Ῥωμαιων Ἰουστινωι. Ἰνδ. αʹ. εʹ.
υπ. Μαξιμου μονου. τκϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. ϛʹ. υπ. Ἰουστινιανου το βʹ και Ὀπιλιωνος.
Ἰνδ. γʹ. ζʹ. υπ. Φιλοξενου και Προβου. Ἰνδ. δʹ. ηʹ. υπ. Ὀλυβριου μονου. Ἰνδ. εʹ. θʹ. υπ.
Μαβορτιου Ῥωμαιου μονου. Μετα το διελθειν το ογδοον ετος και μηνας θʹ, ημερας εʹ,
της βασιλειας Ἰουστινου του θειοτατου συνεβασιλευσεν αυτωι ο ευσεβεστατος
Ἰουστινιανος ο αυτου συγγενης ο μεγαλοψυχος. εις υπερβολην, μετα της γαμετης αυτου
Θεοδωρας αναγορευθεις, και εστεφθη υπο του θειοτατου Ἰουστινου του αυτου θειου
μηνι ξανθικωι, κατα Ῥωμαιους απριλιου πρωτηι, ινδικτιωνος εʹ, του εοφʹ ετους
Ἀντιοχειας της Συριας, υπατειας του προκειμενου 617 Μαβορτιου Ῥωμαιου. οστις
βασιλευς Ἰουστινιανος μεγαλην εποιησεν καταστασιν εν Κωνσταντινουπολει και εν
εκαστηι πολει, πεμψας θειας σακρας ωστε τιμωρηθηναι τους αταξιας η φονους
ποιουντας και μητινα λιθοβολειν η φονευειν, αλλα θεωρειν ευτακτως· και φοβον εδειξε
πολυν και ειρηνην εις πασας τας επαρχιας. εν δε τωι μεταξυ συνεβη ασθενησαντα τον
βασιλεα Ἰουστινον εκ του ελκους ου ειχεν εν τωι ποδι αυτου εξ ης ελαβε σαγιττας εν τωι
πολεμωι τελευτησαι μηνι λωωι, κατα Ῥωμαιους αυγουστου πρωτηι, ημεραι κυριακηι, ωραν
τριτην, της παρουσης εʹ επινεμησεως. τελευται δε ετων οζʹ. Και λοιπον εβασιλευσεν
μοναρχης Ῥωμαιων Ἰουστινιανος Αυγουστος ετη ληʹ, μηνας ιαʹ. ομου ϛοεʹ. Ψηφιζεται δε
ο χρονος της αυτου βασιλειας αφ' ουπερ ανηγορευθη βασιλευς, τουτεστιν απο μηνος
ξανθικου, κατα Ῥωμαιους απριλιου αʹ. Ἰνδ. εʹ. τκζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. αʹ. υπ.
Ἰουστινιανου Αυγουστου το γʹ μονου. Ὁ βασιλευς Ἰουστινιανος κατα το πρωτον ετος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

159

της αυτου βασιλειας μηνι αυδυναιωι, κατα Ῥωμαιους ιανουαριου πρωτηι, της εκτης
επινεμησεως, τοσαυτα εῤριψε χρηματα και παρεσχε πασιν ως ουδεις βασιλευς ετερος
υπατευσας. 618 Τωι αυτωι ετει Περσαι επολεμησαν Τζαθιωι τωι Λαζων βασιλει, ως
προσρυεντι Ῥωμαιοις. και λοιπον ο αυτος Τζαθιος επεμψε, και εδεηθη του βασιλεως
Ἰουστινιανου και της Ῥωμαιων βοηθειας. και επεμψεν αυτωι πληθος στρατιωτων ο
βασιλευς Ἰουστινιανος και στρατηλατας τρεις, Βηλισαριον και Κηρυκον και Ειρηναιον
τον Πενταδιας. και συνεκρουσαν πολεμον, και πολλοι επεσαν του Ῥωμαιων στρατου.
και ηγανακτησε κατα των στρατηλατων ο βασιλευς Ἰουστινιανος, οτι φθονουντες
αλληλοις προεδιδουν αλληλους και εγνωριζον κατ' αλληλων τωι βασιλει, και διεδεξατο
αυτους, Πετρου του στρατηλατου του απο νοταριων του βασιλεως κατελθοντος και
αποκινησαντος αυτους και λαβοντος τα εξπεδιτα παρ' αυτων, και συμβαλοντος τοις
Περσαις μετα των Λαζων πολλους κατεκοψαν Περσας. Ἐν τουτωι τωι χρονωι ο βασιλευς
Ἰουστινιανος ανενεωσε το προαστειον Συκας πρωην λεγομενον, κειμενον κατεναντι
Κωνσταντινουπολεως, και το θεατρον αυτων Συκων και τα τειχη, δεδωκως δικαιον
πολεως, μετονομασας αυτας Ἰουστινιανουπολιν. εκτισε δε και την γεφυραν, δι' ης
δυναται τις την πορειαν ποιεισθαι απο της αντιπεραν εις την πανευδαιμονα. Ὁ αυτος
βασιλευς ανεπληρωσε και το δημοσιον λουτρον, ο ην πρωην αρξαμενος κτιζειν εν
Κωνσταντινουπολει Ἀναστασιος ο βασιλευς το εν τοις ∆αγισθαιου. 619 Ἐποιησε δε ο
αυτος βασιλευς και το μεσιαυλον της βασιλικης Ἴλλου κιστερναν μεγαλην, βουλομενος
βαλειν το Ἀδριανειον υδωρ του αγωγου εις αυτην. ονπερ αγωγον ανενεωσεν ο αυτος
βασιλευς, κατασκευασθεντα πρωην υπο Ἀδριανου βασιλεως τοις Βυζαντιοις εις το
υδρευεσθαι προ του υδρευεσθαι το Βυζαντιον. Ἰνδ. ζʹ. βʹ. υπ. ∆εκιου μονου. Τουτωι τωι
ετει ο Ἰουστινιανος κωδιξ ανεπληρωθη και εκελευσθη αυθεντεισθαι απο της προ ιϛʹ
καλανδων απριλιων της ενεστωσης ζʹ επινεμησεως. Τουτωι τωι ετει κατα θεου
φιλανθρωπιαν γεγονε το μεγα θανατικον. Ἰνδ. ηʹ. γʹ. υπ. Λαμπαδιου και Ὀρεστου.
Τουτωι τωι ετει Σαμαρειτων στασιασαντων, και ποιησαντων εαυτοις βασιλεα και
Καισαρα, επεμφθη Ειρηναιος ο Πενταδιας στρατηλατης, και εθανατωσε πολλοις. και
τινες εξ αυτων φοβηθεντες προσηλθον εξ αναγκης τωι χριστιανισμωι και δεχθεντες
εβαπτισθησαν, και εως της σημερον επαμφοτεριζουσιν, και επ' αυστηριαι μεν αρχοντων
σχηματι διεψευσμενοι υπουλως και κακουργως ως χριστιανους εαυτους εμφανιζουσιν,
επι χαυνοτητι δε αρχοντων φιλοχρηματων Σαμαρειται και μισοχριστιανοι και 620 ως μη
γνοντες χριστιανισμον, ουτω διαπραττονται, τους αρχοντας πειθοντες σαμαρειτιζειν δια
των χρηματων. Πεμπτωι ετει της βασιλειας Ἰουστινιανου, μηνι ιανουαριωι, γεγονε του
λεγομενου Νικα η ανταρσια τροπωι τοιουτωι. ανελθοντα τα μερη εν τωι Ἱππικωι εκραξαν
οι δημοι των Πρασινων, Ἄκτα δια Καλοποδιον τον κουβικουλαριον και σπαθαριον. ετη
πολλα, Ἰουστινιανε, του βιγκας· αδικουμεθα, μονε αγαθε, ου βασταζομεν, οιδεν ο θεος,
φοβουμεθα ονομασαι, μη πλεον ευτυχησει, και μελλομεν κινδυνευειν. Καλοποδιος
εστιν ο σπαθαροκουβικουλαριος ο αδικων ημας. και πολλων υβρεων γενομενων μεταξυ
των μερων Βενετων και Πρασινων, και τον βασιλεα πολλα λοιδορησαντες, κατηλθον οι
Πρασινοι, εασαντες τον βασιλεα και τους Βενετους θεωρουντας το ιππικον. και
απεστειλεν ο βασιλευς ιδειν τι κραζουσιν ως ετυχεν· αλλ' οτε πολλη γενηται αναγκη,
τοτε ποιεις α εβουλευσω. και ειπεν αυτοις ο βασιλευς, Ἐξελθατε ουν και μαθετε τινος
χαριν στασιαζουσιν. και εξηλθεν απο του παλατιου ο πατρικιος Βασιλειδης ο ποιων τον
621 τοπον του μαγιστρου Ἑρμογενους εν Κωνσταντινουπολει και Κωνσταντιολος. και
στησαντες τα εισελαυνοντα πληθη εξω του παλατιου, κατασιγησαντες αυτα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

160

προσεφωνησαν αυτοις, λεγοντες, Τι ζητουντες γενεσθαι στασιαζετε; και εκραξαν κατα
του επαρχου των πραιτωριων Ἰωαννου του Καππαδοκος και Ῥουφινου του κυαιστορος
και του επαρχου της πολεως Ευδαιμονος. και ταυτα ακηκοοτες ανηγαγον τωι βασιλει.
και ευθεως διεδεξατο τον επαρχον των πραιτωριων Ἰωαννην, και εποιησεν αντ' αυτου
επαρχον πραιτωριων τον πατρικιον Φωκαν τον Κρατερου. διεδεξατο δε και Ῥουφινον
τον κυαιστορα, και εποιησεν αντ' αυτου τον πατρικιον Βασιλειδην κυαιστορα τον
τοποτηρουντα τον μαγιστρον, ως προειρηται. και τον επαρχον δε της πολεως Ευδαιμονα
διεδεξατο, και εποιησεν αντ' αυτου Τρυφωνα επαρχον πολεως, τον αδελφον Θεοδωρου
απο επαρχων πολεως. ο δε δημος επεμενεν εξω του παλατιου εισελαυνων· και τουτου
γνωσθεντος, εξηλθεν ο πατρικιος Βηλισαρις ο στρατηλατης μετα πληθους Γοτθων, και
εκοψε πολλους αχρις εσπερας. και λοιπον ενεπρησαν την εισοδον του παλατιου την
χαλκοστεγον, και εκαυθη μετα του πορτικου των σχολαριων και των προτηκτορων και
κανδιδατων, και γεγονε διακοπη. ομοιως δε εκαυθη και το Σενατον, οπου εστι το
λεγομενον Αυγουσταιον, και η μεγαλη εκκλησια πασα 622 συν τοις φοβεροις και
θαυμαστοις κιοσι πασα εκ τετραεντου κατηνεχθη. κακειθεν κατηλθεν ο δημος παλιν
εισελαυνων επι τον Ἰουλιανου λιμενα εις τον οικον Προβου· και εζητει παρ' αυτου
λαβειν οπλα, και εκραζον, Προβον βασιλεα τηι Ῥωμανιαι. και εβαλον πυρ εις τον οικον
του αυτου πατρικιου Προβου· και ολιγων καυθεντων ελειφθη το πυρ και εσβεσθη. τηι δε
παρασκευηι ημεραι του αυτου μηνος ιϛʹ ηλθον οι δημοι εις το πραιτωριον των επαρχων,
και εβαλον εκει πυρ, και εκαυθησαν αι στεγαι των δυο βασιλικων οικων και μονον του
αυτου πραιτωριου, οπου τα σκρινια. εφυσησεν γαρ ανεμος βοῤρας, και το πυρ εξω του
πραιτωριου εδιωξεν, και εκαυθη το βαλανειον των Ἀλεξανδρου, και ο ξενων των
Ευβουλου εν μερει και η αγια Ειρηνη, ητις ην κτισθεισα υπο Ἴλλου του Ἰσαυρου του
ανταρτου Ζηνωνος του βασιλεως. και ο ξενων του Σαμψων ο μεγας εκαυθη, και
απωλοντο οι εν αυτωι ανακειμενοι αῤρωστοι. τωι δε σαββατωι, τουτεστιν τηι ιζʹ του αυτου
αυδυναιου μηνος, εποιησαν συμβολην μετα του δημου οι στρατιωται οι ελθοντες απο
του Ἑβδομου και του Ῥηγιου και του Ἀθυρα και απο Καλαβριας, επειδη ως ετυχεν
εφονευον οι δημοι τους ανθρωπους και εσυρον αυτους και εβαλλον εις θαλασσαν ως
παρακενωτας. ομοιως δε και γυναικας εφονευον, και πολλοι επεσαν δημοται. και
εωρακοτες εαυτους βαλλομενους οι οχλοι, ηλθον αυτοι εις τον Ὀκταγωνον τον 623
οντα εις μεσον της βασιλικης των Γουναριων και του δημοσιου Ἐμβολου της Ῥηγιας.
και εωρακοτες οι στρατιωται οτι ουκ ηδυναντο εισελθειν, επανω αυτων εβαλον πυρ, και
υφηψαν την Ὀκταγωνον, και εξ αυτου του πυρος εκαυθη τα περιξ του αγιου Θεοδωρου
των Σφωρακιου διχα του σκευοφυλακιου του φουρνου του αγιου οικου. ο δε Ἔμβολος
ολος των αργυροπρατιων και ο οικος Συμμαχου του απο υπατων ορδιναριων και η αγια
Ἀκυλινα εως της καμαρας του αλλου Ἐμβολου του φορου Κωνσταντινου εκαυθη. και
φυγοντες εκειθεν οι δημοι εβαλον πυρ επι το Λιβυρνον επι την Μαγναυραν, και
συνδρομης πολλης γενομενης εσβεσθη ευθεως. Τηι δε κυριακηι ημεραι, τουτεστι τηι ιηʹ του
αυτου μηνος, απονυχιον ανηλθεν ο βασιλευς εις το Ἱππικον εν τωι ιδιωι καθισματι,
βασταζων το αγιον ευαγγελιον. και τουτου γνωσθεντος ανηλθεν πας ο δημος, και
εγεμισθη το Ἱππικον ολον εκ των οχλων. και επωμοσατο αυτοις ο βασιλευς, λεγων, Μα
την δυναμιν ταυτην, συγχωρω υμιν το πταισμα τουτο και ου κελευω τινα εξ υμων
συσχεθηναι, αλλ' ησυχασατε· ουδεν γαρ παρ' υμας, αλλα παρ' εμε. αι γαρ εμαι αμαρτιαι
εποιησαν με μη παρασχειν υμιν περι ων ηιτησατε με εν τωι Ἱππικωι. και πολλοι του
δημου εκραξαν, Αυγουστε Ἰουστινιανε, του βιγκας. αλλοι δε εκραζον, 624 Ἐπιορκεις,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

161

σγαυδαρι. και εασεν, και κατηλθεν αυτος εκ του Ἱππικου ο βασιλευς· και εδωκεν ευθεως
μισσας τοις του παλατιου, και λεγει τοις συγκλητικοις, Ἀπελθατε, εκαστος φυλαξει τον
οικον αυτου. και εξελθοντων αυτων υπηντησεν ο δημος Ὑπατιωι τωι πατρικιωι και
Πομπηιωι τωι πατρικιωι· και εκραξαν, Ὑπατιε Αυγουστε, του βιγκας. και λαβοντες οι
δημοι τον αυτον πατρικιον Ὑπατιον εις τον φορον Κωνσταντινου, φορουντα ασπρον
χλανιδιν, αναγαγοντες αυτον υψος εις τους βαθμους του κιονος της στηλης
Κωνσταντινου του βασιλεως ηνεγκαν οι δημοι απο του παλατιου Πλακιλλιανων ουτω
λεγομενου σιγνα βασιλικα αποκειμενα εκεισε, και εβαλον εις την κεφαλην του αυτου
Ὑπατιου, και μανιακιον χρυσουν εις τον τραχηλον αυτου. και τουτου γνωσθεντος τωι
βασιλει, εσφαλισθη το παλατιον, και λαβοντα τα του δημου πληθη τον αυτον Ὑπατιον
και Πομπηιον τον πατρικιον και Ἰουλιανον τον απο επαρχων πραιτωριων απηγαγον
τον αυτον Ὑπατιον εις το βασιλικον καθισμα, βουλομενοι εκβαλειν εκ του παλατιου
πορφυραν βασιλικην και διαδημα και στεψαι αυτον εις βασιλεα. και εκραξεν αυτωι ο πας
δημος ο ων εις το Ἱππικον, Αυγουστε Ὑπατιε, του βιγκας. και αυτος Ὑπατιος
προθεωρων τα του δημου οτι τρεπτοι εισι και παλιν εγκρατης γινεται ο βασιλευς,
πεμψας λαθραι Ἐφραιμιον τον κανδιδατον, ωιτινι εθαῤρει, δηλοι τωι βασιλει
Ἰουστινιανωι, Ἰδου τους εχθρους σου παντας εν τωι Ἱππικωι συνηγαγον· ο κελευεις 625
ποιησον. απελθοντος δε του αυτου Ἐφραιμιου εν τωι παλατιωι, και θελησαντος εισελθειν
και ειπειν τωι βασιλει την αποκρισιν, απανται αυτωι Θωμας τις αδσηκρητις, ιατρος ων του
βασιλεως, πανυ φιλουμενος παρ' αυτου, και λεγει τωι κανδιδατωι, Που εισερχηι; εσω
ουδεις εστιν· ο γαρ βασιλευς απηλθεν απ' αυτου. και υποστρεψας Ἐφραΐμιος λεγει
Ὑπατιωι, ∆εσποτα, μαλλον ο θεος θελει σε βασιλευσαι· ο γαρ Ἰουστινιανος εφυγεν, και
ουδεις εστιν τωι παλατιωι. και ταυτα ακουσας ο Ὑπατιος εδοξε θαρσαλεωτερος
καθεζεσθαι εν τωι δεσποτικωι καθισματι του Ἱππικου και ακουειν τας εις αυτον ευφημιας
του δημου και τας υβριστικας φωνας, ας ελεγον εις τον βασιλεα Ἰουστινιανον και εις
την Αυγουσταν Θεοδωραν. ηλθαν δε και απο Κωνσταντιανων νεωτεροι Πρασινοι,
φορουντες ζαβας, σνʹ οιτινες νεωτεροι ηλθον ωπλισμενοι, υπολαβοντες οτι δυνανται
ανοιξαι το παλατιον και εισαγαγειν αυτον εν αυτωι. ο δε θειοτατος βασιλευς
Ἰουστινιανος ακηκοως τα περι του δημου και Ὑπατιου και παρα Πομπηιου τολμηθεντα,
ευθεως ανηλθεν δια του λεγομενου Κοχλιου πηιου τολμηθεντα, ευθεως ανηλθεν δια
του λεγομενου Κοχλιου εις τα λεγομενα Πουλπιτα, οπισθεν του καθισματος του
Ἱππικου, εις τον Τρικλινον τον εχοντα τας χαλκας θυρας, αιτινες ησαν ησφαλισμεναι.
ησαν δε μετ' αυτου του βασιλεως Μουνδος 626 και Κωνσταντιολος και Βασιλειδης και
Βηλισαρις και αλλοι τινες συγκλητικοι. ειχεν δε και την του παλατιου ενοπλον
βοηθειαν μετα των ιδιων σπαθαριων και κουβικουλαριων. Και τουτων γενομενων
Ναρσης ο κουβικουλαριος και σπαθαριος εξελθων λαθραιως δι' εαυτου και των
ανθρωπων αυτου υπεκλεψε τινας των του Βενετου μερους, ρογευσας χρηματα. και
αποσχισαντες ηρξαντο κραζειν, Αυγουστε Ἰουστινιανε, του βιγκας. κυριε, σωσον
Ἰουστινιανον και Θεοδωραν. και ωλολυξεν απαν το πληθος εν τωι Ἱππικωι. τινες δε των
εκ του Πρασινου μερους ανασεισται ορμησαντες κατ' αυτων ελιθοβολουν αυ 626 τους.
και λοιπον τρακταΐσαντες οι εν τωι παλατιωι οντες ελαβον την ευρεθεισαν εσω
βοηθειαν, υποκλεψαντες και φανερους των εξκουβιτωρων και σχολαριων· ησαν γαρ
και αυτοι αποσχισαντες μετα του δημου· και εξελθοντες μετα των ιδιων αυτων
ανθρωπων ωρμησαν εις το Ἱππικον, ο μεν Ναρσης δια των θυρων, ο δε υιος Μουνδου
δια της σφενδονης, και αλλοι δια του μονοπορτου του δεσποτικου καθισματος εις το
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

162

πελμα, ετεροι δε δια των Ἀντιοχου και της λεγομενης Νεκρας πορτας. και ηρξαντο
κοπτειν τους δημους ως ετυχεν, ωστε μηδενα των πολιτων η ξενων των ευρεθεντων εν
τωι Ἱππικωι περισωθηναι, εν οις εσφαγη και Ἀντιπατρος ο βινδιξ Ἀντιοχειας της
Θεουπολεως. ευθεως δε οι περι τον στρατηλατην Βηλισαριν ανοιξαντες τας θυρας επι
627 το δεσποτικον καθισμα ορμησαντες μετα σπαθαριων, και συλλαβομενοι τον
Ὑπατιον μετα Πομπηιου του πατρικιου του αυτου εξαδελφου εισηγαγον τωι βασιλει
Ἰουστινιανωι. οιτινες εισενεχθεντες προσεπεσαν, λεγοντες, ∆εσποτα, πολυς ημιν κοπος
εγενετο, ωστε συναγαγειν τους εχθρους του κρατους υμων εις το Ἱππικον. και λεγει
αυτοις ο βασιλευς, Καλως εποιησατε· ομως παρ' ο επειθοντο υμιν κελευουσιν αυτοις,
δια τι τουτο ουκ εποιησατε προ του πασα η πολις καυθηι; και λεγει τοις ευνουχοις και
σπαθαριοις αυτου και Ευλαλιωι τωι βαρβατωι και τοις κανδιδατοις, Λαβετε αυτους και
αποκλεισατε. και ελαβον αυτους κατω εις το παλατιον, και απεκλεισαν τον Ὑπατιον και
τον Πομπηιον μονους. εσφαγησαν δε τηι αυτηι ημεραι εις το παλατιν, ως λεγουσιν οι
στοχασαμενοι, πολιτων και ξενων ανδρων χιλιαδες λεʹ. και ουκετι εφανη δημοτης που
ποτε, αλλα γεγονεν ησυχια εως εσπερας. Τηι δε επαυριον, ητις ην ημερα δευτερα μηνος
του αυτου αυδυναιου ιθʹ, εσφαγησαν Ὑπατιος και Πομπηιος οι πατρικιοι, και εῤριφησαν
τα λειψανα αυτων εις την θαλασσαν. και το μεν Ὑπατιου λειψανον εφανερωθη παρα
τον αιγιαλον, και εκελευσεν ο βασιλευς χωσθηναι αυτο εις το μεσον των λοιπων
βιοθανατων, και πλακα τεθηναι επανω του λειψανου αυτου, εν ηι επεγραφη, Ἐνθαδε
κατακειται ο βασιλευς της Λουππας. 628 Μεθ' ημερας δε εκελευσεν τοις αυτου λαβειν το
λειψανον αυτου και θαψαι αυτο. και λαβοντες αυτο οι αυτου εθαψαν εις το μαρτυριον
της αγιας Μαυρας· το δε Πομπηιου σωμα ουδαμου εφανερωθη. τα δε διαφεροντα αυτοις
παντα εδημευθη. και οι λοιποι πατρικιοι οι αμα αυτοις ευρεθεντες εφυγον, οι μεν εις
μοναστηρια, οι δε εις ευκτηριους οικους, και εσφραγισθησαν οι οικοι αυτων. φανεροι δε
και εδημευθησαν και εξωρισθησαν. και γεγονε φοβος βασιλικος πολυς. γνους δε ο
βασιλευς μετα ταυτα την δοθεισαν αποκρισιν παρα Θωμα του αδσηκρητις Ἐφραιμιωι τωι
κανδιδατωι, τον μεν Θωμαν απεκεφαλισεν, Ἐφραΐμιον δε εξωρισεν εις Ἀλεξανδρειαν
την μεγαλην. Και τηι κʹ του αυτου αυδυναιου μηνος, ημεραι τριτηι, ησυχασεν πασα
Κωνσταντινουπολις, και ουδεις ετολμησεν προσελθειν, αλλ' ηνεωιξαν τα εργαστηρια
μονα τα παρεχοντα βρωσιν και ποσιν δεομενοις ανθρωποις. και εμειναν τα πραγματα
απρακτα και Κωνσταντινουπολις υπηρχεν αδοσοληπτος επι ημερας ικανας. Ὁ δε
βασιλευς Ἰουστινιανος ευθεως εδηλωσε την εαυτου νικην εις τας υπο την αυτου
βασιλειαν πολεις πασας και την αναιρεσιν των επανασταντων αυτωι τυραννων,
επιλαβομενος κτιζειν σπουδαιως και βελτιον την μεγαλην εκκλησιαν και το παλα629
τιον και παντας τους καυθεντας της πολεως δημοσιους τοπους. εκτισε δε ενδον του
παλατιου μαγκιπια και ορια εις το αποτιθεσθαι σιτον. ομοιως δε και κιστερναν υδατων
δια τας δημοτικας περιστασεις, κελευσας τωι επαρχωι της πολεως τιμωρησασθαι τους εκ
του Βενετου μερους τους συναινεσαντας τοις Πρασινοις και τοις λοιποις μερεσι κατ'
αυτου. τκηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ. εʹ. μετα υπ. Λαμπαδιου και Ὀρεστου το βʹ. Ἰνδ. ιαʹ. ϛʹ. υπ.
Ἰουστινιανου Αυγουστου το δʹ μονου. Τουτωι τωι ετει μηνι διωι κατα Ῥωμαιους
νοεμβριωι, της ιβʹ ινδικτιωνος, γεγονε σεισμος μεγας αβλαβης εν Κωνσταντινουπολει,
εσπερας βαθειας, ωστε πασαν την πολιν συναχθηναι εις τον φορον Κωνσταντινου και
λιτανευειν και λεγειν, Ἅγιος ο θεος, αγιος, ισχυρος, αγιος αθανατος ο σταυρωθεις δι'
ημας, ελεησον ημας. και εμειναν πασαν την νυκτα αγρυπνουντες και ευχομενοι. πρωιας
δε γενομενης, ο πας δημος των λιτανευοντων εξεβοησεν, Νικαι η τυχη των χριστιανων.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

163

ο σταυρωθεις, σωσον ημας και την πολιν. Αυγουστε Ἰουστινιανε, του βιγκας. αρον,
καυσον τον τομον τον εκτεθεντα απο των επισκοπων της συνοδου Χαλκηδονος.
630 Και τηι κʹ του αυτου διου μηνος, της ιβʹ ινδικτιωνος, προεθηκεν θειον αυτου
γραμμα ο αυτος βασιλευς Ἰουστινιανος εν Κωνσταντινουπολει, καταπεμψας και εν τηι
πολει Ῥωμηι και εν Ἱεροσολυμοις και εν τηι μεγαληι των Ἀντιοχεων Θεουπολει της
Συριας και εν τηι μεγαληι των Ἀλεξανδρεων πολει τηι προς Αιγυπτον και εν Θεσσαλονικηι
τηι πολει του Ἰλλυριων εθνους και εν Ἐφεσωι πολει της Ἀσιας το αυτο θειον αυτου
γραμμα, οπερ ειχεν ουτως. Αυτοκρατωρ Καισαρ Ἰουστινιανος, ευσεβης, νικητης,
τροπαιουχος, μεγιστος, αεισεβαστος, Αυγουστος, πολιταις ημετεροις Τον σωτηρα και
δεσποτην των απαντων Ἰησουν Χριστον τον αληθινον ημων θεον θεραπευειν δια
παντων σπουδαζομεν οσον ενδεχεται νουν καταλαμβανειν ανθρωπινον μιμεισθαι την
αυτου συγκαταβασιν. και ευροντες τινας τηι νοσωι και μανιαι κρατουμενους Νεστοριου
και Ευτυχους των εχθρων του θεου και της αγιωτατης καθολικης και αποστολικης
εκκλησιας αρνουμενους την αγιαν ενδοξον αειπαρθενον Μαριαν θεοτοκον ειπειν
κυριως και κατ' αληθειαν, εσπουδασαμεν τουτους την ορθην των χριστιανων
διδαχθηναι πιστιν. οι δε ανιατως εχοντες και κρυ631 πτοντες την εαυτων πλανην,
περιερχονται, καθα μεμαθηκαμεν, τας των απλουστερων ψυχας εκταραττοντες και
σκανδαλιζοντες και εναντια της αγιας καθολικης και αποστολικης εκκλησιας λεγοντες.
αναγκαιον τοινυν ενομισαμεν καταλυσαι μεν τας των αιρετικων ψευδολογιας,
σαφηνισαι δε πασιν οπως δοξαζει η αγια του θεου καθολικη και αποστολικη εκκλησια.
κηρυττουσι δε οι αυτης οσιωτατοι ιερεις, οις και ημεις επομενοι φανερα καθιστωμεν τα
περι της εν ημιν ελπιδος, ου καινιζοντες πιστιν, μη γενοιτο, αλλ' ελεγχοντες την μανιαν
των φρονουντων τα των ασεβων αιρετικων, οπερ και ηδη εν τοις προοιμιοις της
ημετερας βασιλειας πραξαντες πασι καταδηλον εποιησαμεν. Πιστευομεν γαρ εις ενα
θεον πατερα παντοκρατορα και εις ενα κυριον Ἰησουν Χριστον τον υιον τοι θεου και εις
το αγιον πνευμα, μιαν ουσιαν εν τρισιν υποστασεσι προσκυνουντες, μιαν θεοτητα, μιαν
δυναμιν, τριαδα ομοουσιον. επ' εσχατου δε των ημερων ομολογουμεν Ἰησουν Χριστον
τον μονογενη υιον του θεου, τον εκ θεου αληθινου, τον προ αιωνων εκ του πατρος
γεννηθεντα, τον συναΐδιον τωι πατρι, τον εξ ου τα παντα και δι' ου τα παντα,
κατελθοντα εκ των ουρανων και σαρκωθεντα εκ πνευματος αγιου και της αγιας
ενδοξου αειπαρθενου και θεοτοκου Μαριας και ενανθρωπησαντα σταυρον τε υπομειναι
υπερ ημων επι Ποντιου 632 Πιλατου και ταφηναι και αναστηναι τηι τριτηι ημεραι, ενος
και του αυτου τα τε θαυματα και τα παθη, απερ εκουσιως υπεμεινε σαρκι, γινωσκοντες.
ου γαρ αλλον τον θεον λογον και αλλον τον Χριστον επισταμεθα, τον ενα και τον αυτον
ομοουσιον τωι πατρι κατα την θεοτητα και ομοουσιον ημιν τον αυτον κατα την
ανθρωποτητα, την δε καθ' υποστασιν ενοτητα δεχομεθα και ομολογουμεν. εμεινε γαρ
τριας η τριας και σαρκωθεντος του ενος της τριαδος θεου λογου· ουτε γαρ τεταρτου
προσωπου προσθηκην επιδεχεται η αγια τριας. τουτων τοινυν ουτως εχοντων,
αναθεματιζομεν πασαν αιρεσιν, εξαιρετως δε Νεστοριον τον ανθρωπολατρην και τους
τα αυτου φρονησαντας η φρονουντας, τους διαιρουντας τον ενα κυριον ημων Ἰησουν
Χριστον τον υιον του θεου και θεον ημων, και μη ομολογουντας κυριως και κατα
αληθειαν την αγιαν ενδοξον αειπαρθενον Μαριαν θεοτοκον, τουτεστι μητερα θεου,
αλλα δυο υιους λεγοντας, αλλον μεν τον εκ πατρος θεον λογον, αλλον δε τον εκ της
αγιας αειπαρθενου και θεοτοκου Μαριας, χαριτι δε και σχεσει και οικειωσει τηι προς τον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

164

θεον λογον και θεον αυτον γεγενησθαι αρνουμενους, και μη ομολογουντας τον
δεσποτην ημων Ἰησουν Χριστον τον υιον του θεου και θεον ημων τον σαρκωθεντα και
ενανθρωπησαντα και σταυρωθεντα ενα ειναι της ομοουσιου τριαδος. ουτος γαρ μονος
633 εστιν ο συμπροσκυνουμενος και συνδοξαζομενος τωι πατρι και τωι αγιωι πνευματι.
Ἀναθεματιζομεν δε και Ευτυχεα τον φρενοβλαβη και τους τα αυτου φρονησαντας η
φρονουντας, τους φαντασιαν εισαγοντας, αρνουμενους δε την εκ της αγιας
αειπαρθενου και θεοτοκου Μαριας αληθινην σαρκωσιν του κυριου και σωτηρος ημων
Ἰησου Χριστου, τουτεστιν την ημετεραν σωτηριαν, και μη ομολογουντας αυτον
ομοουσιον τωι πατρι κατα την θεοτητα. τον αυτον δε τροπον και Ἀπολλιναριον τον
ψυχοφθορον και τους τα αυτου φρονησαντας η φρονουντας τους ανθρωπον μονον
λεγοντας τον κυριον ημων Ἰησουν Χριστον τον υιον του θεου και θεον ημων, και
συγχυσιν ητοι φυρμον εισαγοντας τηι ενανθρωπησει του μονογενους υιου του θεου, και
παντας τους τα αυτων φρονησαντας η φρονουντας. Το ισον δε τουτου οι επισκοποι
παντες ελαβον εν ταις ιδιαις πολεσι, και προεθηκαν εν ταις εκκλησιαις. Ἰνδ. ιβʹ. ζʹ. υπ.
Ἰουστινιανου Αυγουστου το εʹ και Παυλινου. Ἐπι τουτων των υπατων ο Ἰουστινιανος
κωδιξ ανενεωθη, προστεθεισων αυτωι και των μετ' αυτον διαταξεων. και εκελευ634 σθη
της προτερας εκδοσεως σχολαζουσης αυθεντεισθαι απο της προ δʹ καλανδων
ιανουαριων ινδικτιωνος ιγʹ. Ἰνδ. ιγʹ. ηʹ. υπ. Βηλισαριου μονου. τκθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ.
θʹ. υπ. Βηλισαριου μονου. Ἰνδ. ιεʹ. ιʹ. υπ. Βηλισαριου το βʹ μονου. Ἰνδ. αʹ. ιαʹ. υπ.
Ἰωαννου μονου. Ἰνδ. βʹ. ιβʹ. υπ. Ἀπιωνος, υιου Στρατηγιου, μονου. τλʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ.
γʹ. ιγʹ. υπ. Ἰουστινου νεου μονου. Ἰνδ. δʹ. ιδʹ. υπ. Βασιλειου μονου. Ἰνδ. εʹ. ιεʹ. μετα υπ.
Βασιλειου μονου. Ἰνδ. ϛʹ. ιϛʹ. μετα υπ. Βασιλειου το βʹ μονου. τλαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. ιζʹ.
μετα υπ. Βασιλειου το γʹ μονου. Ἰνδ. ηʹ. ιηʹ. μετα υπ. Βασιλειου το δʹ μονου. Ἰνδ. θʹ. ιθʹ.
μετα υπ. Βασιλειου το εʹ μονου. 635 Ἰνδ. ιʹ. κʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ϛʹ μονου. τλβʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. καʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ζʹ μονου. Ἰνδ. ιβʹ. κβʹ. μετα υπ. Βασιλειου
το ηʹ μονου. Ἰνδ. ιγʹ. κγʹ. μετα υπ. Βασιλειου το θʹ μονου. Ἰνδ. ιδʹ. κδʹ. μετα υπ. Βασιλειου
το ιʹ μονου. τλγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. κεʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιαʹ μονου. Τουτωι τωι κεʹ
ετει της Ἰουστινιανου βασιλειας μετα την υπατειαν Φλ. Βασιλειου το ιαʹ μονου γεγονεν
η εʹ συνοδος εν Κωνσταντινουπολει κατα των δυσσεβων και μυσαρων και ακαθαρτων
και αλλοτριων του χριστιανισμου ελληνικων δογματων Ὠριγενους και ∆ιδυμου και
Ευαγριου των θεομαχων και Θεοδωρου του δυσσεβους και των Ἰουδαικων αυτου
συγγραμματων και της ακαθαρτου επιστολης της προς Μαριν τον Περσην Ἴβα
λεγομενης και των μωρων συγγραμματων Θεοδωρητου των κατα των ιβʹ κεφαλαιων
Κυριλλου του αγιωτατου πατρος ημων και διδασκαλου. Ἐν ονοματι του θεου και πατρος
και του μονογενους αυτου υιου Ἰησου Χριστου κυριου ημων και του αγιου πνευματος
636 αυτοκρατωρ, Καισαρ, Φλ. Ἰουστινιανος, Ἀλαμανικος, Γοτθικος, Φραγκικος,
Γερμανικος, Ἀντικος, Ἀλανικος, Ουανδαλικος, Ἀφρικανος, ευσεβης, ευτυχης, ενδοξος,
νικητης, τροπαιουχος, αεισεβαστος, Αυγουστος, παντι τωι πληρωματι της καθολικης και
αποστολικης εκκλησιας. Ειδοτες ως ουδεν ουτω θεραπευει τον φιλανθρωπον θεον ως το
εν και το αυτο φρονειν παντας τους χριστιανους περι την ορθην και αμωμητον πιστιν
και μη ειναι σχισματα εν τηι αγιαι του θεου εκκλησιαι, αναγκαιον ηγησαμεθα πασαν
προφασιν αναιρουντες τοις σκανδαλιζομενοις η σκανδαλιζουσι την της ορθης πιστεως
ομολογιαν την εν τηι αγιαι του θεου εκκλησιαι κηρυττομενην φανεραν δια του παροντος
ηδικτου ποιησασθαι προς το και τους την ορθην πιστιν ομολογουντας εν βεβαιωι ταυτην
φυλαττειν και τους προς ταυτην φιλονεικουντας μανθανοντας την αληθειαν σπουδασαι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

165

ενωθηναι τηι αγιαι του θεου εκκλησιαι. Ὁμολογουμεν τοινυν πιστευειν εις πατερα και
υιον και αγιον πνευμα, τριαδα ομοουσιον, μιαν θεοτητα ητοι φυσιν και ουσιαν και
δυναμιν και εξουσιαν εν τρισιν υποστασεσιν ητοι προσωποις δοξαζοντες, εις α
βεβαπτισμεθα, εις α πεπιστευκαμεν, και οις συντεταγμεθα, τας μεν ιδιοτητας
χωριζοντες, ενουντες δε την θεοτητα. μοναδα γαρ εν τριαδι και τριαδα εν μοναδι
προσκυνουμεν, παραδοξον εχουσαν και την διαιρεσιν και την ενωσιν. 637 μοναδα μεν
κατα τον της ουσιας, ηγουν θεοτητος λογον, τριαδα δε κατα τας ιδιοτητας, ηγουν
υποστασεις ητοι προσωπα. διαιρειται γαρ αδιαιρετως, ινα ουτως ειπωμεν, και
συναπτεται διηιρημενως. εν γαρ εν τρισιν η θεοτης, και τα τρια εν, εν οις η θεοτης, η το
γε ακριβεστερον ειπειν, α η θεοτης, θεον εκαστον, αν θεωρειται μονον, του νου
χωριζοντος τα αχωριστα, θεον τα τρια μετ' αλληλων νοουμενα τωι αυτωι της κινησεως
και της φυσεως. επειδη χρη και τον ενα θεον ομολογειν και τας τρεις υποστασεις
κηρυττειν, ηγουν τρια προσωπα, και εκαστην μετα της ιδιοτητος, και ουτε τιν ενωσιν
συγχυσιν εργαζομεθα κατα Σαβελλιον, εν προσωπον τριωνυμον λεγοντα την τριαδα,
τον αυτον πατερα και υιον και αγιον πνευμα, ουτε διαιρουντες αλλοτριουμεν της του
θεου πατρος ουσιας τον υιον η το πνευμα το αγιον, κατα την Ἀρειου μανιαν εις τρεις
διαφορους ουσιας κατατεμνοντες την θεοτητα. Εις τοινυν θεος ο πατηρ, εξ ου τα παντα,
και εις υιος μονογενης, δι' ου τα παντα, και εν πνευμα αγιον, εν ωι τα παντα.
ομολογουμεν δε αυτον τον μονογενη υιον του θεου, θεον λογον τον προ αιωνων, και
αχρονως εκ του πατρος γεννηθεντα, ου ποιηθεντα, επ' εσχατων των ημερων δι' ημας
και δια την ημετεραν σωτηριαν κατελθοντα εκ των ουρανων και σαρκωθεντα εκ
πνευματος αγιου και της αγιας ενδοξου θεοτοκου και αειπαρ638 θενου Μαριας και
γεννηθεντα εξ αυτης, ος εστιν κυριος Ἰησους Χριστος, εις της αγιας τριαδος, ομοουσιος
τωι θεωι και πατρι κατα την θεοτητα και ομοουσιος ημιν ο αυτος κατα την ανθρωποτητα,
παθητος σαρκι, απαθης ο αυτος θεοτητι. ουτε γαρ ετερος τις εστιν παρα τον λογον ο το
παθος και τον θανατον αναδεδεγμενος, αλλ' αυτος ο απαθης και αΐδιος του θεου λογος
γεννησεως σαρκος ανθρωπινης ανασχομενος τα παντα πεπληρωκεν. διο ουκ αλλον τον
θεον λογον τον θαυματουργησαντα και αλλον τον Χριστον τον παθοντα επισταμεθα,
αλλ' ενα και τον αυτον κυριον ημων Ἰησουν Χριστον τον του θεου λογον σαρκωθεντα
και ενανθρωπησαντα, και του αυτου τα τε θαυματα και τα παθη, απερ εκουσιως
υπεμεινε σαρκι, ομολογουμεν. ουτε γαρ ανθρωπος τις υπερ ημων εαυτον δεδωκεν, αλλ'
αυτος ο λογος το ιδιον σωμα δεδωκεν υπερ ημων, ινα μη εις ανθρωπον η πιστις και η
ελπις ημων ηι, αλλ' εις αυτον τον θεον λογον την ημετεραν πιστιν εχωμεν. και θεον
τοινυν αυτον ομολογουντες ουκ αθετουμεν το ειναι αυτον και ανθρωπον, και
ανθρωπον λεγοντες αυτον ουκ αρνουμεθα το ειναι αυτον και θεον. ει γαρ θεος μονον
ην, πως επασχεν, πως εσταυρουτο και απεθνησκεν; αλλοτρια γαρ ταυτα θεου. ει δε
ανθρωπος μονον, πως δια του παθους ενικα, πως εσωζε, πως εζωοποιει; ταυτα γαρ υπερ
ανθρωπον ην. νυν δε ο αυτος πασχει και σωζει, και δια του πα639 θους νικαι, ο αυτος
θεος, ο αυτος ανθρωπος, το συναμφοτερον, ουτως εν εκατερον ως μονον. οθεν εξ
εκατερας φυσεως, τουτεστιν εκ θεοτητος και ανθρωποτητος ενα Χριστον συνθετον
λεγοντες συγχυσιν τηι ενωσει ουκ επεισαγομεν, και εν εκατεραι δε φυσει, τουτεστιν εν
θεοτητι και εν ανθρωποτητι, τον ενα κυριον ημων Ἰησουν Χριστον τον του θεου λογον
σαρκωθεντα και ενανθρωπησαντα γινωσκοντες, και διαιρεσιν μεν τινα αμερος η τομην
ουκ επιφερομεν τηι μιαι αυτου υποστασει, την δε διαφοραν των φυσεων εξ ων και
συνετεθη σημαινομεν ουκ ανηιρημενην δια την ενωσιν, επειδη εκατερα φυσις εστιν εν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

166

αυτωι. συνθεσεως γαρ ομολογουμενης, και τα μερη εν τωι ολωι υπαρχει και το ολον εν
τοις μερεσι γινωσκεται. ουτε γαρ η θεια φυσις εις την ανθρωπινην μετεβληθη ουτε δε η
ανθρωπινη φυσις εις την θειαν ετραπη, νοουμενης δε μαλλον και υπαρχουσης εκατερας
εν τωι της ιδιας φυσεως ορωι τε και λογωι, πεπραχθαι φαμεν την ενωσιν καθ' υποστασιν.
η δε καθ' υποστασιν ενωσις δηλοι οτι ο θεος λογος, τουτεστιν η μια υποστασις, εκ των
τριων της θεοτητος υποστασεων ου προυποσταντι ανθρωπωι ηνωθη, αλλ' εν τηι γαστρι
της αγιας παρθενου εδημιουργησεν εν εαυτωι εξ αυτης εν τηι ιδιαι υποστασει σαρκα
εψυχωμενην ψυχηι λογικηι και νοεραι, οπερ εστιν φυσις ανθρωπινη. ταυτην 640 δε την
καθ' υποστασιν του θεου λογου προς την σαρκα ενωσιν διδασκων ημας και ο θειος
αποστολος λεγει, Ὃς εν μορφηι θεου υπαρχων ουχ αρπαγμον ηγησατο το ειναι ισα θεωι,
αλλ' εαυτον εκενωσε, μορφην δουλου λαβων. δια γαρ του ειπειν Ὃς εν μορφηι θεου
υπαρχων την του λογου υποστασιν υπαρχουσαν εδειξεν εν ουσιαι θεου, δια δε του ειπειν
Μορφην ελαβεν ουσιαι ανθρωπου, και ουχ υποστασει ητοι προσωπωι ενωθηναι τον θεον
λογον εσημανεν. ουτε γαρ ειπεν Τον εν μορφηι δουλου υπαρχοντα ελαβεν, ινα μη
προυποσταντι ανθρωπωι ενωθηναι δειξηι τον λογον, καθως Θεοδωρος και Νεστοριος
ασεβουντες εβλασφημησαν, σχετικην την ενωσιν λεγοντες. Ἡμεις δε τηι θειαι γραφηι και
τοις αγιοις πατρασιν επομενοι ομολογουμεν οτι ο θεος λογος σαρξ εγενετο, οπερ εστι
καθ' υποστασιν εαυτωι ενωσαι φυσιν ανθρωπινην. διο και εις υπαρχει ο κυριος ημων
Ἰησους ο Χριστος, εχων εν εαυτωι το τελειον της θεικης φυσεως και το τελειον της
ανθρωπινης φυσεως. και εστιν μονογενης μεν και λογος, ως εκ θεου πατρος γεννηθεις,
και πρωτοτοκος δε εν πολλοις αδελφοις ο αυτος, οτε γεγονεν ανθρωπος· ο γαρ υιος του
θεου υιος ανθρωπου γεγονεν και μεινας οπερ ην ου μετεβαλεν οπερ γεγονεν. οθεν και
δυο γεννησεις του αυτου μονογενους θεου λογου ομολογουμεν, την μεν προ αιωνων εκ
του 641 πατρος ασωματως, την δε επ' εσχατων των ημερων του αυτου εκ της αγιας
ενδοξου θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας σαρκωθεντος και ενανθρωπησαντος. ο γαρ
εκ πατρος εκλαμψας υπερ εννοιαν εκ μητρος ανετειλεν υπερ λογον, και ων θεος αληθης
ανθρωπος γεγονεν αληθως. δια τουτο κυριως και κατα αληθειαν θεοτοκον την αγιαν
ενδοξον και αειπαρθενον Μαριαν ομολογουμεν, ουχ ως του θεου λογου την αρχην εξ
αυτης λαβοντος, αλλ' οτι επ' εσχατων των ημερων ο προ των αιωνων μονογενης θεος
λογος σαρκωθεις εξ αυτης ατρεπτως ενηνθρωπησεν, και αορατος ων εν τοις εαυτου
ορατος γεγονεν εν τοις παρ' ημιν, και απαθης ων θεος ουκ απηξιωσεν παθητος ειναι
ανθρωπος και ο αθανατος νομοις υποκεισθαι θανατου. τουτον τον εν Βηθλεεμ
γεννηθεντα εκ σπερματος ∆αβιδ κατα σαρκα και ομοιωθεντα ανθρωποις και
σταυρωθεντα υπερ ανθρωπων επι Ποντιου Πιλατου εκηρυξαν οι αγιοι αποστολοι αυτον
ειναι θεον, αυτον ανθρωπον, αυτον υιον θεου, αυτον υιον ανθρωπου, αυτον εξ
ουρανου, αυτον απο γης, αυτον απαθη, αυτον παθητον. ο γαρ γεννηθεις ανωθεν εκ του
πατρος λογος αῤρητως, αφραστως, ακαταληπτως, αιδιως, αυτος εν χρονωι γενναται
κατωθεν εκ παρθενου Μαριας, ινα οι κατωθεν προτερον γεννηθεντες ανωθεν εκ
δευτερου γεννηθωσιν, τουτεστιν εκ θεου. αυτος ουν μητερα μονον εχει επι της γης, και
ημεις πατερα μονον εχομεν εν 642 ουρανωι. λαβων γαρ τον θνητον πατερα των
ανθρωπων τον Ἀδαμ εδωκε τοις ανθρωποις τον εαυτου πατερα αθανατον κατα το
λεγομενον, ∆εδωκεν αυτοις εξουσιαν τεκνα θεου γενεσθαι. οθεν και θανατου κατα
σαρκα γευεται ο υιος του θεου, δια τον σαρκικον αυτου πατερα, ινα οι υιοι του
ανθρωπου της ζωης αυτου μεταλαβωσι δια τον κατα πνευμα αυτων πατερα τον θεον.
αυτος ουν κατα φυσιν υιος εστιν του θεου, ημων δε κατα χαριν. και παλιν αυτος κατ'
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

167

οικονομιαν και δι' ημας υιος γεγονε του Ἀδαμ· ημεις δε κατα φυσιν εσμεν υιοι του
Ἀδαμ. πατηρ γαρ αυτου εστιν ο θεος κατα φυσιν, ημων κατα χαριν. και θεος αυτου
γεγονε κατ' οικονομιαν, διοτι ανθρωπος· ημων δε κατα φυσιν δεσποτης εστι και θεος.
και δια τουτο ο λογος, ος εστιν υιος του πατρος, ενωθεις σαρκι γεγονε σαρξ, ινα οι
ανθρωποι ενωθεντες τωι πνευματι γενωνται εν πνευμα. αυτος ουν ο αληθινος υιος του
θεου τους παντας ημας φορει, ινα οι παντες τον ενα φορεσωμεν θεον, και εστιν και μετα
την ενανθρωπησιν εις της αγιας τριαδος ο μονογενης υιος του θεου ο κυριος ημων
Ἰησους ο Χριστος συνθετος εξ εκατερας φυσεως. συνθετον δε τον Χρι Χριστος συνθετος
εξ εκατερας φυσεως. συνθετον δε τον Χριστον ομολογουμεν τηι των αγιων πατερων
ακολουθουντες διδασκαλιαι. επι γαρ του κατα Χριστον μυστηριου η κατα συνθεσιν
ενωσις την συγχυσιν και διαιρεσιν αποβαλλεται, και φυλαττει μεν 643 την εκατερας
φυσεως ιδιοτητα, μιαν δε υποστασιν ητοι προσωπον του θεου λογου και μετα της
σαρκος δεικνυσι· και εστιν εις και ο αυτος τελειος εν θεοτητι και τελειος εν
ανθρωποτητι, ουχ ως εν δυσιν υποστασεσιν ητοι προσωποις, αλλ' εν θειαι φυσει και
ανθρωπινηι γνωριζομενος, ινα εις ηι τα εκατερα τελειος θεος και τελειος ανθρωπος ο
αυτος ο κυριος ημων Ἰησους Χριστος, ο εις της αγιας τριαδος, συνδοξαζομενος τωι πατρι
και τωι αγιωι πνευματι. ουτε γαρ τεταρτου προσωπου προσθηκην επεδεξατο η αγια τριας
και σαρκωθεντος του ενος της αγιας τριαδος θεου λο 643.10 γου. ταυτην την καλην
παρακαταθηκην, ην παρα των αγιων πατερων ειληφαμεν, φυλαττομεν, εν ηι ζωμεν και
πολιτευομεθα και ην συνεκδημον λαβοιμεν εις πατερα και Χριστον τον υιον του θεου
του ζωντος και αγιον πνευμα ομολογιαν. ταυτα ουτως ομολογουντες προς ταις αλλαις
του εν αγιοις Κυριλλου περι της ορθης πιστεως διδασκαλιαις και το ειρημενον παρ'
αυτου μιαν φυσιν του θεου λογου σεσαρκωμενην δεχομενοι ομολογουμεν οτι εκ της
θειας φυσεως και της ανθρωπινης εις Χριστος απετελεσθη, και ου μια φυσις, καθως
τινες κακως την λεξιν εκλαμβανοντες λεγειν επιχειρουσιν. αμελει τοι και αυτος ο
πατηρ, οσακις μιαν φυσιν ειπεν του λογου σεσαρκωμενην, επι τουτου τωι της φυσεως
ονοματι αντι υποστασεως εχρησατο. και εν οις λογοις ειπεν ταυτην την λεξιν, εν τοις
εφεξης ως επι το πλειστον επηγαγεν ποτε 644 μεν υιον, ποτε δε λογον η μονογενη, απερ
ου φυσεως, αλλ' υποστασεως ητοι προσωπου εστι δηλωτικα. η τοινυν υποστασις του
λογου σαρκωθεισα ου μιαν φυσιν, αλλ' ενα Χριστον συνθετον απετελεσεν, τον αυτον
θεον και ανθρωπον. Θεον δε και ανθρωπον τον Χριστον ομολογουντας μιαν φυσιν ητοι
ουσιαν επ' αυτωι λεγειν ασεβες. αδυνατον γαρ τον κυριον ημων Ἰησουν Χριστον κατα
μιαν και την αυτην φυσιν ητοι ουσιαν και προ αιωνων ειναι και εν χρονωι η απαθη και
παθητον, οπερ επι της μιας αυτου υποστασεως ητοι προσωπου ορθως ομολογουμεν. εξ
αυτων δε των ειρημενων του αυτου εν αγιοις Κυριλλου αποδειξομεν την περι της
ειρημενης λεξεως σαφεστατην αυτου διδασκαλιαν. εν γαρ τηι πρωτηι προς Σουκενσον
επιστοληι ειπων μιαν φυσιν του θεου λογου σεσαρκωμενην ευθυς επηγαγεν, Ουκουν
οσον μεν ηκεν εις εννοιαν και εις γε μονον το οραν τοις της ψυχης ομμασι τινα τροπον
ενηνθρωπηκεν ο μονογενης, δυο τας φυσεις ειναι φαμεν, ενα δε υιον και Χριστον και
κυριον τον του θεου λογον ενανθρωπησαντα και σεσαρκωμενον. δια τουτων δε ο πατηρ
τον τροπον της ενανθρωπησεως παραστησαι βουλομενος και το αδιαιρετον και
ασυγχυτον φυλαττων και τον αριθμον των συνελθουσων φυσεων εδειξε και ενα
Χριστον εκηρυξεν, αλλ' ουχι μιαν φυσιν θεοτητος και σαρκος. και εν τηι δευτεραι δε προς
645 τον αυτον Σουκενσον επιστοληι τα παραπλησια διδασκων γραφει ουτως. Ει μεν γαρ
μιαν ειποντες του λογου φυσιν σεσιγηκαμεν, ουκ επενεγκοντες το σεσαρκωμενην, αλλ'
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

168

οιον εξω θεντες την οικονομιαν, ην αυτοις ταχα που και ουκ απιθανος ο λογος
προσποιουμενοις ερωταν που το τελειον εν ανθρωποτητι η το πως υφεστηκεν η καθ'
ημας ουσια. επειδη δε και η εν ανθρωποτητι τελειοτης και της καθ' ημας ουσιας η
δηλωσις εισκεκομισται δια του λεγειν σεσαρκωμενην, παυσασθωσαν καλαμινην ραβδον
εαυτοις υποστησαντες. του γαρ εκβαλλοντος την οικονομιαν και αρνουμενου την
σαρκωσιν ην το εγκαλεισθαι δικαιως ως αφαιρουμενου τον υιον της τελειας
ανθρωποτητος. ει δε, ως εφην, εν τωι σεσαρκωσθαι λεγειν αυτον σαφης εστιν και
αναμφιβολος ομολογια του οτι γεγονεν ανθρωπος, ουδεν κωλυει νοειν ως εις υπαρχων
και μονος υιος ο Χριστος ο αυτος θεος εστι και ανθρωπος, ωσπερ εν θεοτητι τελειος,
ουτω και εν ανθρωποτητι τελειος. ορθοτατα δε και πανυ συνετως η ση τελειοτης τον
περι του σωτηριου παθους εκτιθεται λογον, ουκ αυτον τον μονογενη υιον του θεου,
καθ' ο νοειται και εστι θεος, παθειν εις ιδιαν φυσιν τα σωματος ισχυριζομενη, παθειν δε
μαλλον τηι χοικηι φυσει. δει γαρ αναγκαιως αμφοτερα σωζεσθαι τωι ενι και κατα
αληθειαν υιωι, και το μη πασχειν θεικως και το λεγεσθαι παθειν ανθρωπινως· η αυτου
γαρ πεπονθε σαρξ. 646 Και εν τωι τρισκαιδεκατωι δε κεφαλαιωι των σχολιων ο αυτος εν
αγιοις Κυριλλος ομοιως αποβαλλομενος τους τε δυο υιους εισαγοντας τους τε μιαν
φυσιν λεγοντας θεοτητος και της σαρκος του Χριστου γραφει ουτως. Ου διοριστεον ουν
αρα τον ενα κυριον Ἰησουν Χριστον εις ανθρωπον ιδικως και θεον ιδικως, αλλ' ενα και
τον αυτον κυριον Ἰησουν Χριστον φαμεν, την των φυσεων ειδοτες διαφοραν και
ασυγχυτους αλληλαις τηρουντες αυτας. Ει τοινυν, καθως διδασκει ο εν αγιοις Κυριλλος,
εις εστιν ο κυριος ημων Ἰησους Χριστος τελειος εν θεοτητι και τελειος ο αυτος εν
ανθρωποτητι, και ουκ επαθεν τηι θειαι φυσει, αλλα τηι χοικηι φυσει· οιδεν δε και την των
φυσεων διαφοραν και το ασυγχυτους αυτας αλληλαις εν μιαι υποστασει φυλαττεσθαι·
δηλον οτι τον αυτον εν τηι θειαι φυσει και τηι ανθρωπινηι λεγει ο πατηρ γνωριζεσθαι, και
εκατεραν φυσιν εν αυτωι ειναι, εξ ων και συνετεθη. και ουκ αν τις ουτω μανειη ως
ορθως νομισαι φρονειν τους λεγοντας μιαν ειναι φυσιν ητοι ουσιαν σαρκος και
θεοτητος του Χριστου, την αυτην θειαν και χοικην, παθητην και απαθη. επειδη δε και
ετερωθεν κατασκευαζειν επιχειρουσιν τινες το μιαν ειναι φυσιν της θεοτητος και της
ανθρωποτητος του Χριστου, το του ανθρωπου παραδειγμα προβαλλομενοι και λεγοντες
οτι ωσπερ εξ ετεροφυων ψυχης και σωματος συνεστως ο 647 ανθρωπος μια φυσις
λεγεται, ουτω και εκ δυο φυσεων θεοτητος και ανθρωποτητος τον Χριστον λεγοντες
οφειλομεν μιαν φυσιν επ' αυτωι λεγειν, εκεινο προς αυτους ερουμεν οτι ο μεν
ανθρωπος, καν εκ διαφορων συνεστηκεν, τουτεστιν ψυχης και σωματος, ομως δια τουτο
μια φυσις λεγεται, επειδη κοινας κατα πασων των υποστασεων, ηγουν προσωπων, των
υπο το αυτο ειδος αναγομενων κατηγορειται. ει και τα μαλιστα γαρ εκαστη υποστασις
ητοι προσωπον, οιον Πετρος και Παυλος, τοις ιδιωμασιν απ' αλληλων διαχωριζονται,
αλλ' ομως ου τηι φυσει διαιρουνται· αμφοτεροι γαρ ανθρωποι· και παλιν ουτε ψυχη
χωρις σωματος ουτε σωμα χωρις ψυχης ανθρωπος, αλλ' εκ του μη οντος εις το ειναι, εκ
ψυχης και σωματος εδημιουργηθη. παν δε κτισμα ει και εκ διαφορων συνεστηκεν, αλλ'
ουν μιαν εκεινην εχειν λεγεται φυσιν, καθ' ην παρα του θεου εδημιουργηθη. ο δε
Χριστος ουχ ουτως· ουτε γαρ μιαν φυσιν, ηγουν ουσιαν, δηλοι κοινως κατα πολλων
υποστασεων ητοι προσωπων κατηγορουμενην, ωσπερ ο ανθρωπος· ει γαρ τουτο ην,
πολλοι Χριστοι ευρεθησονται, καθ' ων το κοινον της μιας φυσεως κατηγορειται, οπερ
και λεγειν εστιν ασεβες· αλλ' ουτε απ' αρχης εκ θεοτητος και ανθρωποτητος, ωσπερ ο
ανθρωπος εκ ψυχης και σωματος, ο Χριστος εδημιουργηθη, ινα τουτο ηι φυσις Χριστου,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

169

αλλα θεος ων προ 648 αιωνων ο λογος και της αυτης φυσεως ητοι ουσιας υπαρχων τωι
πατρι και δημιουργος των απαντων επ' εσχατων των ημερων ανθρωπου φυσιν καθ'
υποστασιν ενωσας εαυτωι γεγονεν ανθρωπος, μη εκστας του ειναι θεος. Ἔστιν ουν ο
Χριστος μια υποστασις, ητοι προσωπον, και εχει το τελειον εν εαυτωι της τε θειας και
ακτιστου φυσεως και το τελειον της ανθρωπινης και κτιστης φυσεως. πως ουν, εν ωι δυο
φυσεις γνωριζονται, ακτιστος και κτιστη, επι τουτου μιαν φυσιν ητοι ουσιαν λεγεσθαι
δυνατον; ει γαρ μια υποστασις ητοι προσωπον ο Χριστος, αλλ' ομοουσιος τωι θεωι και
πατρι, και ομοουσιος ημιν ο αυτος, ου μην κατα μιαν και την αυτην φυσιν ητοι ουσιαν.
ει δε μια φυσις ητοι ουσια ην ο Χριστος, η ασαρκος ων μονωι τωι θεωι και πατρι εστιν
ομοουσιος, επειδη μια της θεοτητος ουσια ητοι φυσις, η ψιλος ων ανθρωπος μονοις ημιν
εστιν ομοουσιος, επειδη μια φυσις της ανθρωποτητος, η τραπεισα εκατερα φυσις
ετεροφυης εστιν, απετελεσε παρα τας συνελθουσας, και κατ' αυτους ουτε θεος εμεινεν
ουτε ανθρωπος γεγονεν ο Χριστος, και δια τουτο ουτε τωι πατρι ουτε ημιν εστιν ο αυτος
ομοουσιος. το δε ουτω φρονειν πασης πεπληρωται ασεβειας. και ταυτα λεγομεν ουκ
αγνοουντες οτι και τινες των αγιων πατερων τωι του ανθρωπου υποδειγματι επι του
κατα Χριστον μυστηριου εχρησαντο, αλλ' εκεινοι μεν ινα δειξωσιν οτι καθαπερ 649 ο
ανθρωπος εκ ψυχης και σωματος εις αποτελειται και ουχι δυο ανθρωποι, ουτω και ο
Χριστος εκ θεοτητος και ανθρωποτητος συντεθεις εις εστιν, και ουκ εις δυο Χριστους η
δυο υιους μεριζεται. ουτοι δε τωι του ανθρωπου υποδειγματι κεχρηνται, ινα μιαν φυσιν
ητοι ουσιαν θεοτητος και ανθρωποτητος του Χριστου εισαγαγωσιν, οπερ απεδειξαμεν
αλλοτριον ειναι της ευσεβειας. αλλα δια τουτο ελεγχομενοι ως παρα την ορθην των
πατερων διδασκαλιαν αναπλαττουσιν εν εαυτοις μιαν φυσιν ητοι ουσιαν θεοτητος και
σαρκος, εφ' ετερα μεταβαινουσι, λεγοντες μη δειν αριθμον φυσεων επι Χριστου λεγειν,
ως του αριθμου διαιρεσιν εισαγοντος. ιστωσαν τοινυν οτι ο αριθμος, οταν μεν επι
διαφορων προσωπων η υποστασεων λεγεται, των πραγματων αυτων την ανα μερος εχει
διαιρεσιν, οιον ως επι δυο η πλειονων ανθρωπων· οταν δε επι ηνωμενων πραγματων,
τηνικαυτα μονωι λογωι και θεωριαι, ου μην αυτων των πραγματων εχει την διαιρεσιν,
οιον επι μιας υποστασεως ανθρωπου εκ ψυχης και σωματος συνεστωσης. δυο γαρ και
ενταυθα φυσεις θεωρουνται, ετερα μεν της ψυχης και ετερα του σωματος. και ομως ου
δια τουτο εις δυο ανθρωπους διαιρειται, αλλ' ενα ισμεν τον ανθρωπον και μιαν αυτου
την υποστασιν. και επι του κατα Χριστον τοινυν μυστηριου της ενωσεως γενομενης, ει
και διαφορα θεωρειται τα 650 ενωθεντα, αλλ' ουν ου πραγματικως και ανα μερος
αλληλων διιστανται τα εξ ων ο κυριος ημων Ἰησους ο Χριστος συνετεθη. την μεντοι
διαφοραν κατανοουντες, και ταυτην σημαναι βουλομενοι, τον αριθμον
παραλαμβανομεν, και δυο τας εν Χριστωι φυσεις ειναι φαμεν, και ου δια τουτο ο εις
Χριστος εις δυο Χριστους η δυο υιους διαιρειται. και μαρτυρει τοις παρ' ημων ειρημενοις
ο εν αγιοις Γρηγοριος ο θεολογος εν τωι προς Κληδονιον πρωτωι λογωι γραφων ουτως.
Ειτις εισαγει δυο υιους, ενα μεν τον εκ του θεου και πατρος, δευτερον δε τον εκ της
μητρος, αλλ' ουχι ενα και τον αυτον, και της υιοθεσιας εκπεσοι της επηγγελμενης τοις
ορθως πιστευουσι. φυσεις μεν γαρ δυο, θεος και ανθρωπος, επει και ψυχη και σωμα, υιοι
δε ου δυο ουδε θεοι· ουδε γαρ ενταυθα δυο ανθρωποι, ει και ουτως ο Παυλος το εντος
του ανθρωπου και το εκτος προσηγορευσεν. και ει δει συντομως ειπειν, αλλο μεν και
αλλο τα εξ ων ο σωτηρ, ειπερ μη ταυτον ο αορατος τωι ορατωι και το αχρονον τωι υπο
χρονον, ουκ αλλος δε και αλλος, μη γενοιτο. Ἰδου δια τουτων σαφως διδασκει ο εν
αγιοις Γρηγοριος οτι επι του κατα Χριστον μυστηριου ο μεν επι προσωπων τον αριθμον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

170

λεγων ως ασεβης κατακρινεται, ο δε επι των φυσεων, εξ ων ο εις συνετεθη Χριστος,
τουτον παραλαμβανων ορθως ομολογει, ως την μεν διαφοραν των συνελθουσων
φυσεων δια τουτου 651 σημαινων, διαιρεσιν δε την ανα μερος κατ' ουδενα τροπον
ποιουμενος. ωσπερ γαρ ετερα φυσις της ψυχης και ετερα του σωματος, και ομως εις
κατα συνθεσιν ανθρωπος αποτελειται και ου δυο, ουτω και εν Χριστωι ει και δυο φυσεις
θεωρουνται, ετερα μεν της θεοτητος, ετερα δε της ανθρωποτητος, αλλ' ου δια τουτο δυο
Χριστοι η δυο υιοι εισαγονται· ωστε τον αριθμον των εν Χριστωι φυσεων κατα τον
ειρημενον τροπον παραιτουμενοι λεγειν δηλοι εισι την διαφοραν τουτων αρνουμενοι
και συγχυσιν επεισαγοντες τηι οικονομιαι. ει δε την διαφοραν ομολογουσιν, αναγκη
παντως επι ταυτηι και τον αριθμον των ασυγχυτως συνελθουσων φυσεων εις μιαν
υποστασιν λεγειν αυτους. οπου γαρ διαφορα φυλαττεται, ταυτηι παντως και αριθμος
επεται. εις συστασιν δε των παρ' ημων ειρημενων τηι των αγιων πατερων μαρτυριαι
χρωμενοι δειξομεν αυτους λεγοντας οτι επι του κατα Χριστον μυστηριου οι μεν λογοι
διαιρουνται κατα την διαφοραν των φυσεων, θεοτητος και ανθρωποτητος, εξ ων και
συνετεθη, και τον αριθμον επι τουτου παραλαμβανουσιν, ου μην πραγματικως ανα
μερος την των φυσεων ποιουνται διαιρεσιν εις δυο υποστασεις ητοι δυο προσωπα. λεγει
γαρ ο εν αγιοις Κυριλλος εν τηι ερμηνειαι του Λευιτικου ουτως. Ὅλον δη παλιν εν
τουτοις περιαθρει σαφως του σωτηρος ημων το μυστηριον και τον δια του αγιου
βαπτισματος καθαρισμον. δυο μεν γαρ ορνιθια ληφθηναι κε652 λευει ζωντα και καθαρα,
ινα νοησηις δια των πετεινων τον ουρανιον ανθρωπον τε ομου και θεον εις δυο φυσεις,
οσον ηκεν εις τον εκαστηι πρεποντα λογον, διαιρουμενον· λογος γαρ ην ο εκ θεου
πατρος αναλαμψας εν σαρκι τηι εκ γυναικος· πλην ου μεριζομενον· εις γαρ εξ αμφοιν ο
Χριστος. και παλιν ο αυτος εν αγιοις Κυριλλος εν τηι προς Σουκενσον δευτεραι επιστοληι
γραφει ουτως. Ἀλλ' ηγνοησαν οτι οσα μη κατα μονην την θεωριαν διαιρεισθαι φιλει,
ταυτα ου παντως και εις ετεροτητα την ανα μερος ολοτροπως και ιδικως αποφοιτησειεν
αν απ' αλληλων. και ο εν αγιοις Βασιλειος εν τωι τεταρτωι κατ' Ευνομιου λογωι,
ερμηνευων το Κυριος εκτισε με και προ παντων βουνων γενναι με, γραφει ουτως.
Ληπτεον ουν το μεν Ἐγεννησεν επι του θεου υιου, το δε Ἔκτισεν επι του την μορφην
του δουλου λαβοντος. εν πασι δε τουτοις ου δυο λεγομεν, θεον ιδιαι και ανθρωπον ιδιαι·
εις γαρ ην· αλλα κατ' επινοιαν την εκαστου φυσιν λογιζομενοι. Και ο εν αγιοις δε
Γρηγοριος ο θεολογος εν ται περι υιου δευτερωι λογωι διδασκων ημας οπως δει τας εν τωι
κυριωι ημων Ἰησου Χριστωι φυσεις κατ' επινοιαν διακρινειν γραφει ουτως. Ἡνικα αι
φυσεις διιστανται ταις επινοιαις, συνδιαιρειται και τα ονοματα. Παυλου λεγοντος
ακουσον, ινα ο θεος του κυριου ημων Ἰησου Χριστου ο πατηρ της δοξης Χριστου μεν
θεος, της δε 653 δοξης πατηρ. ει γαρ και το συναμφοτερον εν, αλλ' ου τηι φυσει, τηι δε
συνοδωι. Και ο εν αγιοις δε Γρηγοριος ο Νυσης επισκοπος εν τωι κατ' Ευνομιου τεταρτωι
λογωι τα αυτα ημας διδασκων γραφει ουτως. Και ως αν μη τις τηι ακηρατωι φυσει το κατα
τον σταυρον παθος προστριβοιτο, δι' ετερων τρανοτερον την τοιαυτην επανορθουται
πλανην, μεσιτην αυτον θεου και ανθρωπων και ανθρωπον και θεον αυτον ονομαζων,
ινα εκ του τα δυο περι το εν λεγεσθαι το προσφορον νοοιτο περι εκατερον, περι μεν το
θειον η απαθεια, περι δε το ανθρωπινον η κατα το παθος οικονομια. της ουν επινοιας
διαιρουμενης, το κατα φιλανθρωπιαν μεν ηνωμενον, τωι δε λογωι διακρινομενον, οταν
μεν το υπερκειμενον και υπερεχον παντα νουν κηρυσσει, τοις υψηλοτεροις κεχρηται
των ονοματων, επι παντων θεον και μεγαν θεον και δυναμιν θεου και σοφιαν και τα
τοιαυτα καλων. οταν δε την αναγκαιως δια το ημετερον ασθενες συμπαραληφθεισαν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

171

των παθηματων πειραν περιγραφει τωι λογωι, εκ του ημετερου κατονομαζει το
συναμφοτερον, ανθρωπον αυτον προσαγορευων, ου κοινοποιων προς την λοιπην φυσιν
δια της φωνης τον δηλουμενον, αλλ' ωστε περι εκατερον το ευσεβες φυλαχθηναι.
Τουτων ουτως αποδεδειγμενων δια της των πατερων διδασκαλιας, παυσασθωσαν οι τον
αριθμον των εν Χριστωι φυσεων 654 προφασιν της οικειας πλανης ποιουμενοι και τωι
δια τουτου την διαφοραν αρνεισθαι συγχυσιν εισαγειν επιχειρουντες. πως γαρ ουκ
αναγκαιος αριθμος ωι επι σημασιαι της διαφορας των ενωθεισων εις μιαν υποστασιν
φυσεων και ουκ επι τηι ανα μερος διαιρεσει αυτων οι πατερες εχρησαντο;
αποδεδειγμενου τοινυν πανταχοθεν ως ασεβες εστι το λεγειν μιαν φυσιν ητοι ουσιαν
θεοτητος και της σαρκος του Χριστου, κακεινο ερουμεν ως ουδε καθ' ο μιαν υποστασιν
λεγομεν της θεοτητος και της ανθρωποτητος του Χριστου, ουτω δυνατον και μιαν
φυσιν λεγειν Χριστου, επειδη μη ταυτον φυσις τε και υποστασις. παντες γαρ οι αγιοι
πατερες συμφωνως ημας διδασκουσιν αλλο ειναι φυσιν ητοι ουσιαν και μορφην και
αλλο υποστασιν ητοι προσωπον, και την μεν φυσιν ητοι ουσιαν και μορφην το κοινον
σημαινειν, την δε υποστασιν ητοι προσωπον το ιδικον. Ει δε φησωσι τινες οτι ωσπερ μια
υποστασις συνθετος ειρηται επι Χριστου, ουτω δε και μιαν φυσιν συνθετον λεγειν,
αποδειξομεν και τουτο αλλοτριον ειναι της ευσεβειας. μιαν γαρ φυσιν θεοτητος ητοι
ουσιαν λεγοντες τρεις επ' αυτης δοξαζομεν υποστασεις, εν εκαστηι υποστασει την αυτην
φυσιν ητοι ουσιαν γνωριζοντες, και ευσεβως εκ των τριων υποστασεων μιαν υποστασιν
την του λογου προς την σαρκα συντεθεισθαι φαμεν. ουδεις γαρ ποτε ετολμησεν εν τηι
καθολικηι εκκλησιαι ειπειν οτι ωσπερ 655 τρεις υποστασεις, ουτω και τρεις φυσεις εισιν
της αγιας τριαδος, ωστε και δυνασθαι λεγειν μιαν φυσιν εκ των τριων φυσεων
συντεθεισθαι προς σαρκα. τρεις γαρ φυσεις επι της αγιας τριαδος μονος Ἄρειος
τολμησας ειπειν ως βλασφημος κατεκριθη. ∆ια τουτο τοινυν κατα τον ορθον λογον δυο
φυσεων ενωσιν λεγομεν και μιαν υποστασιν, επειδη ο του θεου υιος κατα την
υποστασιν ετερος ων παρα τον πατερα, της αυτης δε φυσεως ων τωι πατρι εν τηι ιδιαι
υποστασει, εδημιουργησεν εαυτωι σαρκα εψυχωμενην ψυχηι λογικηι και νοεραι, οπερ
δηλοι ανθρωπινηι φυσει ενωθηναι τον του θεου λογον και ουχ υποστασει ητοι προσωπωι
του δη τινος. εστι τοινυν ο του θεου λογος και σαρκωθεις μια υποστασις εν εκατεραι
φυσει γνωριζομενος, εν τε τηι θειαι, εν ηι υπηρχε κατα το Ὃς εν μορφηι θεου υπαρχων,
και εν τηι ανθρωπινηι κατα το Ἐν ομοιωματι ανθρωπων γενομενος. και δια τουτο
ευσεβως ειποι τις αν μιαν υποστασιν του θεου λογου συνθετον, ηπερ μιαν φυσιν
συνθετον, επειδη οτε καθ' εαυτην απλως φυσις λεγεται μη προσκειμενου ταυτηι ιδικου
τινος προσωπου, αοριστον τι και ανυποστατον δηλοι· το δε αοριστον προς ουδεν
συντεθηναι δυναται. ει δε τις και μετα τους τοιουτους λογους προς φιλονεικιαν μονην
ορων αντιθειναι επιχειρησοι, 656 λεγων οτι κατα τον αποδοθεντα της φυσεως λογον
χρη και την ανθρωπινην φυσιν του Χριστου ιδιαν υποστασιν ητοι προσωπον ιδιον εχειν,
προδηλος εστιν ο τοιουτος οτι προυποσταντι ανθρωπωι ενωθηναι λεγει τον λογον και
σχετικην γεγενησθαι την ενωσιν· δυο γαρ υποστασεων ητοι προσωπων καθ' υποστασιν
ενωσιν γενεσθαι αδυνατον. ωστε ο ταυτα λεγων, το δυνατον του θεου λογοις
ανθρωπινης σοφιας κενωσαι σπουδαζων, αγνοει το μεγα της ευσεβειας μυστηριον, οπερ
καρδιαι μεν πιστευεται εις δικαιοσυνην, στοματι δε ομολογειται εις σωτηριαν· ουτε γαρ
η ανθρωπινη φυσις του Χριστου απλως ποτε λεγεται, αλλ' ουτε ιδιαν υποστασιν ητοι
προσωπον εσχεν, αλλ' εν τηι υποστασει του λογου την αρχην της υπαρξεως ελαβεν. οθεν
αυτον τον θεον λογον ατρεπτως ανθρωπον γεγενησθαι ομολογουμεν, και ουκ εις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

172

ανθρωπον τινα αυτον εληλυθεναι, και του αυτου θεου λογου σαρκωθεντος την εκ
παρθενου γεννησιν ειναι, και δια τουτο θεοτοκον ειναι την αγιαν ενδοξον αειπαρθενον
Μαριαν. δια τουτο και προ της σαρκωσεως του θεου λογου και μετα την αυτου
σαρκωσιν τρεις υποστασεις λεγομεν, του πατρος και του υιου και του αγιου πνευματος,
της αγιας τριαδος τεταρτης υποστασεως ητοι προσωπου προσθηκην μη επιδεξαμενης. εκ
τουτων τοινυν παντων διελεγχονται οι λεγοντες προ της ενωσεως δυο φυσεις ως
προυποσταντα λεγουσιν τον ανθρωπον, και ουτως ενωθηναι τωι θεωι 657 λογωι, κατα
την μανιαν Θεοδωρου και Νεστοριου των ασεβων, οι τε λεγοντες μη χρηναι λεγειν μετα
την ενωσιν δυο φυσεις επι Χριστου, αλλα μιαν φυσιν και φαντασιαν εισαγοντες, κατα
Ἀπολλιναριον και Ευτυχεα τους ασεβεις. αλλ' ουτοι μεν ταυτα. οι δε αγιοι πατερες μετα
την του λογου ενανθρωπησιν θεωρησαντες τα εξ ων ο Χριστος, και οτι ασυγχυτοι
μεμενηκασιν αι φυσεις, ορθοτατα τας δυο φυσεις, την τε θειαν και ανθρωπινην, εν τωι
Χριστωι ειναι ειρηκασιν. ουτε γαρ προ της ενανθρωπησεως δυο φυσεις ησαν του κυριου,
ουτε μετα την ενανθρωπησιν αι δυο μια γεγονασιν, ει και εν μιαι υποστασει
γνωριζονται. Ταυτα δε και εκ των θειων γραφων και εκ της των πατερων διδασκαλιας
διδαχθεντες προς ανατροπην των συγχεοντων και τεμνοντων το της θειας οικονομιας
μυστηριον εικοτως εγραψαμεν, και ου τωι σαφηνιζειν τα εξ ων εστι και εν οις
γνωριζεται ο Χριστος συγχυσιν η διαιρεσιν τηι θειαι οικονομιαι εισαγομεν. αμελει
δοξολογιαν και τον της ενωσεως λογον προφεροντες ενα Χριστον και υιον και κυριον
τον του θεου λογον σεσαρκωμενον και ενανθρωπησαντα ομολογουμεν τε και
προσκυνουμεν συν τωι πατρι και τωι αγιωι πνευματι. τουτων ουτως υπο της του θεου
καθολικης εκκλησιας ομολογουμενων, γινωσκειν βουλομεθα παντας τους Χριστιανους
οτι ωσπερ ενα θεον και κυριον εχομεν, ου658 τω και μιαν πιστιν. εις γαρ εστιν ορος
πιστεως το ομολογειν και ορθως δοξαζειν πατερα και Χριστον τον υιον του θεου και
αγιον πνευμα. ταυτην την ομολογιαν φυλαττομεν, εις ην και εβαπτισθημεν,
δωρηθεισαν μεν παρα του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου τοις αγιοις
αυτου μαθηταις και αποστολοις, παρ' αυτων δε κηρυχθεισαν εν ολωι τωι κοσμωι. οι δε τιʹ
και ηʹ αγιοι πατερες οι συναχθεντες εν Νικαιαι κατα Ἀρειου, και τουτον μετα της αυτου
ασεβειας καταδικασαντες, την αυτην ομολογιαν ητοι συμβολον και μαθημα της πιστεως
παραδεδωκασι λογιαν ητοι συμβολον και μαθημα της πιστεως παραδεδωκασι τηι αγιαι
του θεου εκκλησιαι, και μετ' εκεινους οι ρνʹ αγιοι πατερες οι συναχθεντες εν
Κωνσταντινουπολει κατα Μακεδονιου του πνευματομαχου και Μαγνου του
Ἀπολλιναριστου και τουτους καταδικασαντες μετα της αυτων ασεβειας, ακολουθουντες
τε κατα παντα τωι αυτωι αγιωι συμβολωι τωι παρα των τιηʹ αγιων πατερων παραδοθεντι,
ετρανωσαν τα περι της θεοτητος του αγιου πνευματος. ετι δε και οι εν Ἐφεσωι
συναχθεντες το προτερον αγιοι πατερες κατα Νεστοριου του δυσσεβους και οι εν
Χαλκηδονι αγιοι πατερες κατα Ευτυχους του δυσσεβους, ακολουθησαντες κατα παντα
τωι ειρημενωι αγιωι συμβολωι ητοι μαθηματι της πιστεως, κατεδικασαν τους
προειρημενους αιρετικους μετα της αυτων ασεβειας και των τα ομοια αυτοις
φρονησαντων η φρονουντων.
659 Και προς τουτοις ανεθεματισαν τους ετερον ορον πιστεως ητοι συμβολον και
μαθημα παραδιδοντας τοις προσιουσιν τωι αγιωι βαπτισματι η εξ οιας δη ποτε αιρεσεως
επιστρεφουσι παρα τον παραδοθεντα, ως ειρηται, υπο των τιʹ και ηʹ αγιων πατερων και
τρανωθεντα υπο των ρνʹ αγιων πατερων. Τουτων ουτως εχοντων συνειδαμεν και
κεφαλαια υποταξαι την τε της ορθης πιστεως ομολογιαν εν συντομωι την τε των
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

173

αιρετικων κατακρισιν περιεχοντα. Ει τις ουχ ομολογει πατερα και υιον και αγιον
πνευμα, τριαδα ομοουσιον, μιαν θεοτητα, ηγουν φυσιν και ουσιαν, μιαν τε δυναμιν και
εξουσιαν εν τρισιν υποστασεσιν, ηγουν προσωποις, προσκυνουμενην, ο τοιουτος
αναθεμα εστω. Ει τις ουχ ομολογει τον προ αιωνων και αχρονως εκ του πατρος
γεννηθεντα θεον λογον, επ' εσχατων των ημερων σαρκωθεντα εκ της αγιας θεοτοκου
και αειπαρθενου Μαριας και ανθρωπον γενομενον, γεννηθεντα εξ αυτης, και δια τουτο
του αυτου θεου λογου ειναι τας δυο γεννησεις, την τε προ αιωνων ασωματως και την
επ' εσχατων των ημερων κατα σαρκα, ο τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις λεγει αλλον ειναι
τον θεον λογον τον θαυματουργησαντα και αλλον τον Χριστον τον παθοντα, η τον θεον
λογον 660 συνειναι λεγει τωι Χριστωι, γενομενωι εκ γυναικος, η εν αυτωι ειναι ως αλλον
εν αλλωι, αλλ' ουχι ενα και τον αυτον κυριον ημων Ἰησουν Χριστον τον του θεου λογον
σαρκωθεντα και ενανθρωπησαντα, και του αυτου τα τε θαυματα και τα παθη, απερ
εκουσιως υπεμεινε σαρκι, ο τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις λεγει κατα χαριν η κατ'
ενεργειαν η κατ' αξιαν η κατ' ισοτιμιαν η κατ' αυθεντιαν η αναφοραν η σχεσιν η
δυναμιν την ενωσιν του θεου λογου προς ανθρωπον γεγενησθαι η καθ' ομωνυμιαν,
καθ' ην οι Νεστοριανοι, και τον θεον λογον Χριστον καλουντες, και τον ανθρωπον
κεχωρισμενως Χριστον ονομαζοντες, κατα μονην την προσηγοριαν ενα Χριστον
λεγοντες, η ει τις λεγει κατ' ευδοκιαν την ενωσιν γεγενησθαι, καθως Θεοδωρος ο
αιρετικος αυταις λεξεσι λεγει, ως αρεσθεντος του θεου λογου του ανθρωπου απο του ευ
και καλα δοξαι αυτωι περι αυτου, αλλ' ουχι καθ' υποστασιν του θεου λογου προς την
σαρκα, εψυχωμενην ψυχηι λογικηι και νοεραι, την ενωσιν ομολογει, και δια τουτο μιαν
αυτου την υποστασιν συνθετον, ο τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις κατα αναφοραν η
καταχρηστικως θεοτοκον λεγει την αγιαν ενδοξον αειπαρθενον Μαριαν η
ανθρωποτοκον η χριστοτοκον, ως του Χριστου μη οντος θεου, αλλα μη κυριως και κατ'
αληθειαν θεοτοκον αυτην ομολογει, δια το τον προ αιωνων εκ 661 του πατρος
γεννηθεντα θεον λογον επ' εσχατων των ημερων εξ αυτης σαρκωθηναι και γεννηθηναι,
ο τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις ουχ ομολογει τον εσταυρωμενον σαρκι κυριον ημων
Ἰησουν Χριστον θεον ειναι αληθινον και κυριον της δοξης και ενα της αγιας τριαδος, ο
τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις εν δυσι φυσεσι λεγων μη ως εν θεοτητι και εν
ανθρωποτητι τον ενα κυριον ημων Ἰησουν Χριστον τον του θεου λογον σαρκωθεντα
ομολογει, μηδε επι τωι σημαναι την διαφοραν των φυσεων, εξ ων και συνετεθη, αλλ' επι
διαιρεσει τηι ανα μερος την τοιαυτην λαμβανει φωνην επι του κατα Χριστον μυστηριου,
ως κεχωρισμενας και ιδιουποστατους ειναι τας φυσεις, καθως Θεοδωρος και Νεστοριος
βλασφημουσιν, ο τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις επι του ενος κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, τουτεστιν του σαρκωθεντος θεου λογου, τον αριθμον των φυσεων ομολογων
μη τηι θεωριαι την διαφοραν τουτων εξ ων και συνετεθη λαμβανει, ως ταυτης ουκ
ανηιρημενης δια την ενωσιν, αλλ' επι διαιρεσει τηι ανα μερος τωι αριθμωι κεχρηται, ο
τοιουτος αναθεμα εστω. Ει τις λεγων μιαν φυσιν του θεου λογου σεσαρκωμενην ουχ
ουτως αυτο εκλαμβανει ως οτι εκ της θειας φυσεως και της αν662 θρωπινης εις Χριστος
απετελεσθη, ομοουσιος τωι πατρι κατα την θεοτητα και ομοουσιος ημιν ο αυτος κατα
την ανθρωποτητα, αλλ' οτι της θεοτητος και της σαρκος του Χριστου μια φυσις ητοι
ουσια απετελεσθη κατα την Ἀπολλιναριου και Ευτυχους κακοπιστιαν, ο τοιουτος
αναθεμα εστω. εφισης γαρ και τους ανα μερος διαιρουντας ητοι τεμνοντας και τους
συγχεοντας το της θειας οικονομιας μυστηριον του Χριστου αποστρεφεται και
αναθεματιζει η καθολικη εκκλησια. Ει τις μη αναθεματιζει Ἄρειον, Ευνομιον,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

174

Μακεδονιον, Ἀπολλιναριον, Νεστοριον, Ευτυχεα, και τους τα ομοια τουτοις φρονουντας
η φρονησαντας, αναθεμα εστω. Ει τις αντιποιειται Θεοδωρου του Μοψουεστιας, του
ειποντος αλλον ειναι τον θεον λογον και αλλον τον Χριστον, υπο παθων ψυχης και των
της σαρκος επιθυμιων ενοχλουμενον, και εκ προκοπης εργων βελτιωθεντα, και
βαπτισθεντα εις ονομα πατρος και υιου και αγιου πνευματος, και δια του βαπτισματος
την χαριν του αγιου πνευματος λαβειν και υιοθεσιας αξιωθηναι, και κατ' ισοτητα
βασιλικης εικονος εις προσωπον του θεου λογου προσκυνουμενον και μετα την
αναστασιν ατρεπτον ταις εννοιαις και αναμαρτητον παντελως γενομενον, και παλιν
ειρηκοτος την ενωσιν του θεου λογου προς τον Χριστον τοιαυτην γεγενησθαι, οιαν
ειπεν ο αποστολος επι ανδρος και γυναικος, Ἔσονται οι δυο 663 εις σαρκα μιαν, και
προς ταις αλλαις αναριθμητοις αυτου βλασφημιαις τολμησαντος ειπειν οτι μετα την
αναστασιν εμφυσησας ο κυριος τοις μαθηταις και ειπων, Λαβετε πνευμα αγιον, ου
δεδωκως αυτοις πνευμα αγιον, αλλα σχηματι μονον ενεφυσησεν. ουτος δε και την
ομολογιαν Θωμα, ην επι τηι ψηλαφησει των χειρων και της πλευρας του κυριου μετα
την αναστασιν το Ὁ κυριος μου και θεος μου ειπεν, μη ειρησθαι περι του Χριστου παρα
του Θωμα· ουδε γαρ ειναι λεγει τον Χριστον θεον, αλλ' επι τωι παραδοξωι της
αναστασεως εκπλαγεντα τον Θωμαν υμνησαι τον θεον τον εγειραντα τον Χριστον. το δε
χειρον, οτι και εν τηι των Πραξεων των αποστολων γενομενηι παρ' αυτου δηθεν
ερμηνειαι συγκρινων ο αυτος Θεοδωρος τον Χριστον Πλατωνι και Μανιχαιωι και
Ἐπικουρωι και Μαρκιωνι λεγει οτι ωσπερ εκεινων εκαστος ευραμενος οικειον δογμα
τους αυτωι μαθητευσαντας πεποιηκε καλεισθαι Πλατωνικους και Μανιχαιους και
Ἐπικουρειους και Μαρκιωνιστας, τον ομοιον τροπον και του Χριστου ευραμενου το
δογμα εξ αυτου τους χριστιανους καλεισθαι. ει τις τοινυν αντιποιειται Θεοδωρου του τα
τοιαυτα βλασφημησαντος, αλλα μη αναθεματιζει αυτον και τα αυτου συγγραμματα και
τους τα ομοια αυτου φρονουντας η φρονησαντας, αναθεμα εστω. Ει τις αντιποιειται των
συγγραμματων Θεοδωρητου, απερ εξεθετο υπερ Νεστοριου του αιρετικου και κατα της
ορθης πι664 στεως και της εν Ἐφεσωι πρωτης αγιας συνοδου και του εν αγιοις Κυριλλου
και των ιβʹ αυτου κεφαλαιων, εν οις ασεβεσι συγγραμμασι σχετικην λεγει την ενωσιν
του θεου λογου προς τον τινα ανθρωπον, περι ου βλασφημων λεγει οτι εψηλαφησεν
Θωμας τον ανασταντα και προσεκυνησε τον εγειραντα. και δια τουτο ασεβεις καλει τους
της εκκλησιας διδασκαλους τους καθ' υποστασιν την ενωσιν του θεου λογου προς την
σαρκα ομολογουντας. και προς τουτοις θεοτοκον απαρνειται την αγιαν ενδοξον
αειπαρθενον Μαριαν. ει τις τοινυν τα ειρημενα συγγραμματα Θεοδωρητου επαινει,
αλλα μη αναθεματιζει αυτα, ο τοιουτος αναθεμα εστω. δια ταυτας γαρ τας βλασφημιας
της επισκοπης εξεβληθη, και μετα ταυτα εν τηι αγιαι συνοδωι τηι εν Χαλκηδονι συνωθηθη
παντα τα εναντια τοις μνημονευθεισιν αυτου συγγραμμασιν ποιησαι και την ορθην
πιστιν ομολογησαι. Ει τις αντιποιειται της ασεβους επιστολης της λεγομενης παρα Ἴβα
γεγραφθαι προς Μαριν τον Περσην τον αιρετικον, της αρνουμενης τον θεον λογον
ανθρωπον γεγενησθαι και λεγουσης μη τον λογον εκ της παρθενου σαρκωθεντα
γεννηθηναι, αλλα ψιλον ανθρωπον εξ αυτης γεννηθηναι, ον ναον αποκαλει, ως αλλον
ειναι τον θεον λογον και αλλον τον ανθρωπον, προς τουτοις δε ενυβριζουσης την εν
Ἐφεσωι πρωτην συνοδον, ως χωρις ζητησεως και κρισεως Νεστοριον καταδικασασαν,
και τον εν 665 αγιοις Κυριλλον αιρετικον αποκαλουσης και ασεβη τα ιβʹ αυτου
κεφαλαια, Νεστοριον δε και Θεοδωρον μετα των ασεβων αυτου συγγραμματων
επαινουσης και εκδικουσης· ει τις τοινυν, καθα ειρηται, την ειρημενην ασεβη επιστολην
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

175

εκδικει η ορθην αυτην ειναι λεγει η μερος αυτης, αλλα μη αναθεματιζει αυτην, αναθεμα
εστω. Της τοιαυτης τοινυν επιστολης δικαιως αναθεματισθεισης δια τας περιεχομενας
αυτηι βλασφημιας, οι τα Θεοδωρου και Νεστοριου των ασεβων φρονουντες επιχειρουσι
λεγειν ταυτην δεδεχθαι παρα της αγιας εν Χαλκηδονι συνοδου. τουτο δε λεγουσι την
μεν αγιαν συνοδον συκοφαντουντες, τωι δε ταυτης προσχηματι σπουδαζοντες της
οφειλομενης κατακρισεως ελευθερωσαι Θεοδωρον και Νεστοριον και την ασεβη
επιστολην, περι ης Ἴβας πολλακις κατηγορηθεις ουκ ετολμησε ταυτην οικειωσασθαι δια
τας περιεχομενας αυτηι βλασφημιας. και ταυτα αποδειξομεν εκ των διαφορως περι
τουτου κεκινημενων. εν γαρ τοις παρα Φωτιου και Ευσταθιου πεπραγμενοις εν Τυρωι
κατηγορουμενος ο προλεχθεις Ἴβας περι των υβρεων του εν αγιοις Κυριλλου φανερως
κατεθετο μετα την ενωσιν των ανατολικων την προς τον εν αγιοις Κυριλλον μηδεν
υβρεως εχομενον ειρηκεναι περι αυτου. η δε επιστολη η πεπληρωμενη των ειρημενων
βλασφημιων, εφ' αις κατηγορειτο Ἴβας, πολλας κατα του εν αγιοις Κυριλλου 666 υβρεις
περιεχουσα παριστησιν οτι μετα την ενωσιν την προς τους ανατολικους γεγονεν· εξ ου
δεικνυται Ἴβας ταυτην απαρνησαμενος. οθεν οι μνημονευθεντες Φωτιος και Ευσταθιος
δια την των εγκαλουντων πληροφοριαν εγγραφως διετυπωσαν τον ειρημενον Ἴβαν
παντα τα εναντια τηι επιστοληι πραξαι, καθως η περι τουτου δοθεισα παρ' αυτων
επικρισις δεικνυσιν. αλλα μη πληρωσας Ἴβας τα παρ' εκεινων επικριθεντα εξεβληθη
της επισκοπης δια τας βλασφημιας της ειρημενης επιστολης, και Νοννος αντ' αυτου
εχειροτονηθη, ος και συνεκαθεσθη τηι αγιαι εν Χαλκηδονι συνοδωι. Περι των αυτων
τοινυν και εν Χαλκηδονι κατηγορηθεις ο μνημονευθεις Ἴβας μετα την αναγνωσιν της
ασεβους επιστολης ουκ ετολμησε ταυτην οικειωσασθαι, αλλ' ευθυς αυταις λεξεσιν
επηγαγεν οτι Ἀλλοτριος ειμι των επαγομενων μοι. οθεν η αγια συνοδος, μη αρκεσθεισα
τηι αρνησει Ἴβα τηι επι τηι ασεβει επιστοληι, συνωθησεν αυτον ταναντια ταυτηι πραξαι.
τουτεστιν την εν αυτηι αθετουμενην ορθην πιστιν ομολογησαι και την εν Ἐφεσωι
πρωτην αγιαν συνοδον δεξασθαι και τον εν αγιοις Κυριλλον πατερα και διδασκαλον
επιγραψασθαι τα εν τηι αυτηι ασεβει επιστοληι υβριζομενα και Νεστοριον και το ασεβες
αυτου δογμα αναθεματισαι, οπερ η ασεβης επιστολη επαινει και εκδικει. Ει τοινυν και
αυτος Ἴβας διαφορως κατηγορηθεις περι της ασεβους επιστολης ουκ ετολμησεν αυτην
οικειωσασθαι, αλλα 667 και η εν Χαλκηδονι αγια συνοδος παντα τα εναντια ταυτης
παρεσκευασεν αυτον πραξαι, πως ειχεν η αυτη αγια συνοδος την ειρημενην επιστολην
δεξασθαι και τωι κριματι της περιεχομενης αυτηι ασεβειας υποπεσειν, αφ' ης Ἴβαν
ελευθερωσαι εσπουδασεν; Ἐπειδη δε πασας υπερβαινοντες τας περιεχομενας τηι
επιστοληι βλασφημιας οι αιρετικοι τουτο μονον εξ αυτης προφερουσι το προς απατην
των απλουστερων παρα του την επιστολην γραψαντος ειρημενον, τουτ' εστιν δυο
φυσεις, μιαν δυναμιν, εν προσωπον, αποδειξομεν αυτον και εν τουτωι την ιδιαν
ασεβειαν παραμιγνυντα. τινος γαρ αν και λεγοι δυο φυσεις και εν προσωπον ο
απαρνουμενος τον θεον λογον σαρκωθηναι εκ της αγιας ενδοξου θεοτοκου και
αειπαρθενου Μαριας και τεχθηναι εξ αυτης; αλλα προδηλον ως εκαστηι φυσει ιδιον
προσωπον απονεμει, καθως Θεοδωρος και Νεστοριος εν τοις οικειοις λογοις
βλασφημουντες εξεθεντο· ους και εκδικει ο γραψας την επιστολην μετα της αυτων
ασεβειας. εκεινοι γαρ φανερως λεγουσι δυο προσωπα του θεου λογου και του Χριστου,
ον ψιλον ανθρωπον αποκαλουσι κατα σχετικην συναφειαν, και την αυτην αξιαν τε και
τιμην εν προσωπον αναφαινεσθαι λεγουσιν. αλλα και των δυο φυσεων μιαν δυναμιν
ητοι δυναστειαν λεγων ο γραψας την επιστολην φανερος εστιν ως και εν τουτωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

176

ακολουθει τοις ειρημενοις αιρετικοις, Θεοδωρωι μεν λεγοντι εν τοις περι
ενανθρωπησεως 668 αυτου διαφοροις λογοις ασεβως εκτεθεισιν, Νεστοριωι δε εν
πολλοις συγγραμμασι, μαλιστα δε εν τηι επιστοληι τηι γραφεισηι προς Ἀλεξανδρον τον
αιρετικον Ἱεραπολιτην, οτι των δυο φυσεων μια εστιν αυθεντια και μια δυναμις ητοι
δυναστεια και εν προσωπον κατα μιαν αξιαν και την αυτην τιμην. αφ' ων αποδεικνυται
ο την επιστολην γραψας κατα την εκεινων κακοδοξιαν αντι προσωπων τηι των φυσεων
προσηγοριαι χρησαμενος. μια γαρ αυθεντια και μια δυναμις ητοι δυναστεια και μια αξια
και η αυτη τιμη ουκ επι διαφορων φυσεων, αλλ' επι διαφορων προσωπων και της αυτης
ουσιας λεγεται, οπερ επι της αγιας τριαδος ομολογουμεν. οθεν και οι αγιοι πατερες
ανεθεματισαν τους κατ' αυθεντιαν η δυναμιν ητοι δυναστειαν η αξιαν η ισοτιμως
λεγοντας τον θεον λογον τωι Χριστωι ηνωσθαι, ον ψιλον ανθρωπον οι απο Θεοδωρου
και Νεστοριου καλουσιν, αλλ' ουχι καθ' υποστασιν την του λογου προς την σαρκα,
εψυχωμενην ψυχηι λογικηι και νοεραι, την ενωσιν γεγενησθαι ομολογουντας. Και ηρκει
μεν ταυτα προς το διελεγξαι την ασεβειαν των εκδικουντων την μυσαραν εκεινην
επιστολην. πλην ομως και προς τωι τελει της αυτης επιστολης ο ταυτην γραψας την
ιδιαν δεικνυσι κακοδοξιαν, λεγων οτι δει πιστευειν εις τον ναον και εις τον ενοικουντα
εν τωι ναωι· εν οις φανερως δυο εισαγει 669 προσωπα. αλλα και ταυτην την ασεβειαν ο
γραψας την επιστολην παρα Θεοδωρου και Νεστοριου εδιδαχθη. η μεντοι καθολικη
εκκλησια την τοιαυτην κακοδοξιαν κατακρινουσα ουχι εις τον ναον και εις τον
ενοικουντα εν τωι ναωι, αλλ' εις ενα κυριον Ἰησουν Χριστον τον του θεου λογον
σαρκωθεντα και ενανθρωπησαντα ομολογειν και πιστευειν παραδιδωσιν. ουδεν δε
θαυμαστον ει τηι των φυσεων ονομασιαι εχρησατο ο την ασεβη εκεινην επιστολην
γραψας· εθος γαρ τοις αιρετικοις προς απατην των απλουστερων ταις παρα των
ορθοδοξων ευσεβως λεγομεναις φωναις κεχρησθαι και την ευσεβη τουτων εννοιαν τε
και εξηγησιν προς την οικειαν μεταφερειν ασεβειαν, επειδη εστιν οτε αι αυται φωναι
καλως μεν εξηγουμεναι και νοουμεναι μετα της ευσεβειας εισι, κακως δε παρα των
αιρετικων ερμηνευομεναι και προφερομεναι το ασεβες εχουσιν. Ἀμελει Νεστοριον
ειποντα μεν δυο φυσεις και εν προσωπον, μη ομολογουντα δε τουτων την καθ'
υποστασιν ενωσιν, η εν Ἐφεσωι πρωτη αγια συνοδος, ης εξηρχον Καιλεστινος και
Κυριλλος οι εν οσιαι τηι μνημηι, ου προσεδεξατο, αλλα και κατεδικασεν. ημεις δε τηι των
αγιων πατερων διδασκαλιαι δια ποντων ακολουθουντες, και την των δυο φυσεων
ενωσιν, εξ ων ο κυριος ημων Ἰησους ο Χριστος, ο εις της αγιας τριαδος, ο θεος λογος 670
σαρκωθεις, συνετεθη, και την τουτων διαφοραν ουκ ανηιρημενην δια την ενωσιν, ως
ανωτερω σαφεστερον απεδειξαμεν. Και ηρκει μεν τα παρ' ημων ειρημενα
πληροφορησαι τους μη βουλομενους φιλονεικειν· αλλ' επειδη προς ασεβειαν απαξ
εκκλιναντες και ετεροις επιχειρουσιν, αναγκαιως ημεις και τας τοιαυτας αυτων
προφασεις ματαιας αποδειξομεν. φασι γαρ μη δειν υπο μεμψιν γενεσθαι την ασεβη
επιστολην δια το φερεσθαι εν τισι βιβλιοις. αλλ' ει τουτο τις κατα την αυτων ανοιαν
προσδεξηται, δει και Ευτυχεα και Νεστοριον δεχεσθαι, επειδη πολλα και περι τουτων
τοις εν τηι συνοδωι πεπραγμενοις εμφερεται· αλλ' ουδεις των ευ φρονουντων τοις παρ'
αυτων λεγομενοις προσεξει τον νουν. τα γαρ περι των αιρετικων εν ταις συνοδοις
προφερομενα και μερος των υπομνηματων γινομενα ουκ επι τωι ελευθερωθηναι, αλλ'
εις ελεγχον αυτων και επι μειζονι κατακρισει αυτων τε και των τα ομοια τουτοις
φρονουντων παραλαμβανεται. Ει και οτι τα της ασεβους επιστολης φερομενα
υπομνηματα εν τισι μεν βιβλιοις, ως ειρηται, εντετακται, εν δε τοις αυθεντικοις, εν οις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

177

υπεγραψαν οι οσιωτατοι επισκοποι, ουδαμως ηυρηται, πλην κακεινωι δει προσεχειν τους
την αληθειαν ερευνωντας, οτι πολλακις τινα εν ταις συνοδοις παρα τινων εν αυτοις
ευρισκομενων λεγεται η κατα προσπαθειαν η κατ' εναντιωσιν η κατα 671 αγνοιαν.
ουδεις δε προσεχει τοις κατα μερος παρα τινων λεγομενοις, αλλα μονοις τοις κατα
κοινην συναινεσιν παρα παντων οριζομενοις. ει γαρ κατ' εκεινους βουληθειη τις
προσεχειν ταις τοιαυταις εναντιωσεσιν, εκαστη συνοδος ευρισκεται εαυτην
ανατρεπουσα. ∆ια ταυτα τοινυν εδει αυτους, ειπερ ορθως εδεχοντο την αγιαν συνοδον,
μη τοιαυτας αυτηι μεμψεις περιαπτειν, αλλα ακολουθησαι τοις διδασκαλοις της
καθολικης εκκλησιας, και μαλιστα τοις εν αγιοις Ἀθανασιωι τωι γενομενωι της
Ἀλεξανδρεων επισκοπωι και πολλους και μεγαλους αγωνας αναδεξαμενωι υπερ της
ορθης των χριστιανων πιστεως κατα πασης αιρεσεως, και μαλιστα των ασεβεστατων
Ἀρειανων. των γαρ αυτων Ἀρειανων προς απατην των λαων εις την εαυτων μεριδα
επισπωμενων ∆ιονυσιον, προ πολλων ετων του εν αγιοις Ἀθανασιου της Ἀλεξανδρεων
γενομενον επισκοπον, και λεγοντων ως και αυτος ∆ιονυσιος τα ομοια αυτοις
εφρονησεν, Ἀθανασιος ο μεγας της εκκλησιας διδασκαλος πολλοις τροποις εγγραφως
απεδειξεν την ορθην πιστιν ∆ιονυσιον εξ αρχης κηρυξαι και μηδαμως επικοινωνησαι τηι
των Ἀρειανων ασεβειαι. ουτοι δε τα των αιρετικων φρονουντες εις την οικειαν ασεβειαν
ταυτηι περιαπτειν σπουδαζουσιν. οποιον δε εστι κατακριμα και ποια επικειται αρα τοις
εις πατερας αμαρτανουσιν διδασκει ημας και η θεια γραφη. ει γαρ Χαμ ο 672 υιος του
Νωε θεασαμενος γυμνον τον ιδιον πατερα, και μη καλυψας την του πατρος σωματικην
γυμνωσιν, εξελθων απηγγειλε ταυτην τοις αδελφοις, και εκεινοι ιματιωι ταυτην
περιεσκεπασαν, αυτος δε Χαμ και οι εξ αυτου γεννηθεντες υπο καταραν γεγονασιν, οι δε
σκεπασαντες ευλογιας μεγαλης ηξιωθησαν, πολλωι μαλλον ουτοι μειζονος και ετι
πλειονος κατακρισεως εισιν αξιοι οι την μηδαμως προσουσαν ατιμιαν τηι συνοδωι
σπουδαζοντες δια της ασεβειας της επιστολης και Θεοδωρου περιαπτειν αυτηι. αλλ' ου
δια τουτο η ασεβης επιστολη η οι ταυτης αντιποιουμενοι εκφευξονται την επι τηι αυτων
ασεβειαι κατακρισιν, αλλ' ουδε Θεοδωρος ο Ἕλληνας τε και Ἰουδαιους και παντας
αιρετικους τηι ασεβειαι υπερβαλομενος. ουτος γαρ προς ταις αλλαις αυτου βλασφημιαις
ουκ ηρκεσθη τωι προς την ιδιαν πλανην παρερμηνευσαι το συμβολον των τιʹ και ηʹ
αγιων πατερων, αλλα και περιφρονησας τουτου ετερον συμβολον εξεθετο πασης
ασεβειας πεπληρωμενον, εν ωι αναθεματισαι τους ετερως φρονουντας η παραδιδοντας
ετολμησεν, ωστε οσον κατα την εκεινου μανιαν παντας τους αγιους αποστολους και
πατερας κατακεκρισθαι. τουτο δε το ασεβες Θεοδωρου συμβολον και εν τηι κατ' Ἔφεσον
πρωτηι συνοδωι προκομισθεν και εν Χαλκηδονι αναγνωσθεν υφ' εκατερας συνοδου μετα
του εκθεμενου και των δεξαμενων αυτο κατεκριθη. επειδη δε τινες τον υπερ Θεοδωρου
λογον ποιουμενοι, προφερο673 μενων των ασεβων αυτου συγγραμματων, δια την
ενουσαν αυτοις βλασφημιαν προσποιουνται μεν λεγειν οτι ασεβη ταυτα τυγχανει,
αυτον δε τον την τοιαυτην ασεβειαν εξεμεσαντα παραιτουνται αναθεματιζειν,
θαυμαζομεν την τουτων ανοιαν, οτι τηι θειαι τολμωσιν εναντιουσθαι γραφηι, φανερως
λεγουσηι οτι εν ισωι μισητα θεωι και ο ασεβων και η ασεβεια αυτου· και γαρ το πραχθεν
συν τωι δρασαντι κολασθησεται. ει δε ομοιως τηι αυτου ασεβειαι μισητος θεωι και ο
ασεβων, προδηλον ως ο τοιουτος κεχωρισται του θεου και τωι αναθεματι δικαιως
υποβαλλεται. το γαρ αναθεμα ουδεν ετερον σημαινει η τον απο του θεου χωρισμον, ως
εν τηι παλαιαι και τηι καινηι διαθηκηι το περι του αναθεματος κριμα δηλοι. οτι δε και
κυριος τους μη μενοντας εν τωι της αληθειας αυτου λογωι κεχωρισμενους ειναι λεγει της
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

178

εκκλησιας, εν τωι κατα Ἰωαννην ευαγγελιωι προς τους Ἰουδαιους διαλεγομενος ουτω
φησι, Πας ο ποιων την αμαρτιαν δουλος εστι της αμαρτιας. ο δε δουλος ου μενει εν τηι
οικειαι εις τον αιωνα· ο δε υιος μενει εις τον αιωνα. οτι δε την παρα του κυριου
ωνομασμενην οικιαν η θεια γραφη εκκλησιαν θεου ζωντος καλει ο αποστολος μαρτυρει
εν τηι προς Τιμοθεον πρωτηι επιστοληι. ει δε λεγουσι τινες μη δειν Θεοδωρον μετα
θανατον αναθεματιζεσθαι, ιστωσαν οι τον τοιουτον αιρετικον εκδικουντες ως πας
αιρετικος μεχρι τελους τηι οικειαι πλανηι εμμεινας δικαιοτερον διηνεκει ανα674
θεματισμωι και μετα θανατον υποβαλλεται. και τουτο επι πολλοις γεγονεν αιρετικοις
αρχαιοτεροις τε και τοις εγγυτερω, τουτεστιν Βαλεντινωι, Βασιλειδηι, Μαρκιωνι,
Κηρινθωι, Μανιχαιωι, Ευνομιωι και Βονοσωι. τουτο δε αυτο και επι Θεοδωρου γεγονεν,
και εν ζωηι κατηγορηθεντι και μετα θανατον αναθεματισθεντι και εν ζωηι
κατηγορηθεντι και μετα θανατον αναθεματισθεντι υπο των αγιων πατερων, οις ει μη
βουλονται πειθεσθαι ως αιρετικοι οι τουτου αντιποιουμενοι, τηι γουν παρ' αυτων
εκδικουμενηι ασεβει επιστοληι πιστευσατωσαν, ητις ει και τα μαλιστα Θεοδωρον εκδικει,
ομως φανερως λεγει οτι και επ' εκκλησιας παρα αγιων πατερων ανεθεματισθη· και εξ
εκεινου πολλη ζητησις γεγονεν περι των αυτου συγγραμματων, ως ασεβειας δηλονοτι
πεπληρωμενων. τουτο δε εποιουν τηνικαυτα οι της καθολικης εκκλησιας διδασκαλοι,
εφ' ωι μη τους απλουστερους τυγχανοντας τοις εκεινου ασεβεσι συγγραμμασι της ορθης
παρατρεπεσθαι πιστεως. οτι δε οι ασεβεις ει και μη τον κατα προσωπον εν ζωηι δεξονται
αναθεματισμον, ομως και μετα θανατον αναθεματιζονται υπο της καθολικης εκκλησιας
δεικνυται εκ των αγιων 674 συνοδων. η μεν γαρ εν Νικαιαι τους το ασεβες Ἀρειου
φρονημα πρεσβευοντας ανωνυμως ανεθεματισεν, η δε εν Κωνσταντινουπολει την
Μακεδονιου ασεβεστατην αιρεσιν· αλλ' ομως η αγια του θεου εκκλησια και μετα
θανατον Ἄρειον και Μακεδονιον ονομαστι αναθεματιζει. εκ πολλων δε των
αποδειξεων ελεγχομενοι 675 ως ασεβουσι διακενης οι Θεοδωρου και της ασεβειας αυτου
αντιποιουμενοι, εφ' ετεραν ματαιαν προφασιν καταφευγουσι, λεγοντες μη δειν αυτον
αναθεματισθηναι δια το εν τηι κοινωνιαι των εκκλησιων τετελευτηκεναι. εδει δε αυτους
ειδεναι ως εκεινοι τελευτωσιν εν τηι κοινωνιαι των εκκλησιων οι το κοινον της
ευσεβειας δογμα το επι της καθολικης κηρυττομενον εκκλησιας μεχρι τελους
φυλαξαντες. ουτος δε τηι οικειαι εντελευτησας ασεβειαι απο πασης εκκλησιας εξεβληθη.
αμελει τοι και παν το πληρωμα της εν Μομψουεστιαι εκκλησιας, εν ηι λεγεται επισκοπος
γεγενησθαι, δια τας βλασφημιας, δι' ασπερ Ἕλλησι τε και Ἰουδαιοις και Σοδομιταις
παρα των αγιων πατερων συνηριθμηθη, απηλειψαν εξ εκεινου των ιερων της
εκκλησιας διπτυχων την τουτου προσηγοριαν, ως τα περι τουτου συσταντα κατα την
αυτην πολιν παρα τηι συνοδωι της επαρχιας υπομνηματα δεικνυσιν. Θαυμαζομεν τοινυν
τους εκδικουντας Θεοδωρον οικειουμενους αυτον τε και την αυτου ασεβειαν, οπου γε η
εκκλησια εν ηι γεγονεν επισκοπος ως αιρετικον εκ πολλων των χρονων αυτον
απεβαλετο. οτι δε επι κατακρισει οικειαι την τοιαυτην προβαλλονται προφασιν οι
Θεοδωρον εκδικουντες εξεστι γνωναι και εξ αυτου του επι Ἰουδα γενομενου φοβερου
κριματος. εκεινος γαρ νομισας λανθανειν τον τα κρυπτα των ανθρωπων γινωσκοντα
676 εκοινωνησε των μυστηριων τοις αποστολοις. αλλ' ομως ουδεν αυτον ωνησεν και η
μετα υποκρισεως κοινωνια, αλλ' ουδε το και μετα θανατον αυτου δωδεκα ονομασθηναι
τους μαθητας, ως φησιν Ἰωαννης ο ευαγγελιστης λεγων, Θωμας δε ο λεγομενος
διδυμος, εις των ιβʹ, ουκ ην μετ' αυτων, οτε ηλθεν ο Ἰησους, η εξαιρει τον Ἰουδαν της
κατακρισεως η συναριθμεισθαι ποιει τοις αποστολοις. αμελει τοι μετα την του κυριου
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

179

αναληψιν οι αποστολοι δι' οικειας ψηφου τον αυτον Ἰουδαν και μετα θανατον
κατεδικασαν, και ετερον αντεισηγαγον. οτι δε ματαιαν προφασιν προβαλλονται
λεγοντες μη δειν τους τελευτωντας αιρετικους αναθεματιζεσθαι και εξ αυτων των του
κυριου ρηματων αποδειξομεν. τους γαρ ασεβεις και ετι ζωντας νεκρους ονομαζει,
λεγων, Ἄφες τους νεκρους θαψαι τους εαυτων νεκρους· ωσπερ ουν και τους δικαιους
τελευτησαντας ζωντας αποκαλει· λεγει γαρ περι Ἀβρααμ και Ἰσαακ και Ἰακωβ οτι ο
θεος ουκ εστι νεκρων αλλα ζωντων. ει τοινυν κατα τους εκεινων λογους ου χρη τους
αιρετικους τελευτωντας αναθεματιζεσθαι, ουδε ζωντες αιρετικοι αναθεματισθησονται,
ους ο κυριος νεκρους αποκαλει δια το αποκεχωρισμενους ειναι αυτου του ειποντος,
Ἐγω ειμι η ζωη. και κατ' αυτους λοιπον ουτε ζωντες ουτε τελευτωντες αιρετικοι
αναθεματισθησονται, και ματην κατ' εκεινους η αποστολικη διδασκαλια παραδεδωκεν
αναθεματιζεσθαι τους παραδιδοντας παρ' ο παρε677 λαβαμεν, ματην αι αγιαι συνοδοι
τους αιρετικους κατεκριναν, ματην και οι αλλοι αγιοι πατερες και διδασκαλοι της
εκκλησιας τους αιρετικους ανεθεματισαν. μεμψονται δε και Ἱερεμιαι τωι προφητηι
ειποντι, Ἐπικαταρατος ο ποιων τα εργα κυριου αμελως, και ∆αβιδ τωι προφητηι λεγοντι,
Ἐπικαταρατοι οι εκκλιναντες απο των εντολων σου, και συντομως ειπειν, πασηι τηι θειαι
γραφηι, πολλαχου τας τοιαυτας κατακρισεις επαγουσηι τοις ασεβεσιν. ει δε οι αμελως
ποιουντες τα εργα κυριου και αμαρτανοντες περι τας αυτου εντολας τοιαυταις
κατακρισεσιν υποβαλλονται, ποσωι μαλλον Θεοδωρος ο ασεβης ο τοιαυτα κατ' αυτου
του μεγαλου θεου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου βλασφημησας δικαιοτερον
κατακεκριται και αναθεματιζεται; και ηρκει μεν ταυτα προς ταις παρατεθεισαις
ανωτερω τε και εν ετεροις ημων λογοις αποδειξεσι περι του δειν και μετα τελευτην
τους αιρετικους κατακρινεσθαι καταισχυνειν τους Θεοδωρου μεταποιουμενους και
παυσονται της τοιαυτης ασεβειας· δια δε το εμφιλονεικως τοις αυτοις επιμενειν το
πλεον ερουμεν οτι τινες των συναχθεντων εν τηι κατα Νικαιαν αγιαι συνοδωι και
υπογραψαντες τωι εκτεθεντι παρ' αυτης ορωι ητοι συμβολωι της πιστεως, επειδη μετα
ταυτα εναντια φρονησαντες εφανησαν, οι μεν ζωντες, οι δε μετα θανατον
ανεθεματισθησαν παρα ∆αμασου του της οσιας μνημης παπα της πρεσβυτερας Ῥωμης
και της εν Σαρδικηι οικουμενικης 678 συνοδου, καθα μαρτυρει ο εν αγιοις Ἀθανασιος.
αλλα και η εν Χαλκηδονι αγια συνοδος ∆ομνον τον Ἀντιοχειας γενομενον επισκοπον
μετα θανατον κατεδικασεν, τολμησαντα μονον γραψαι δειν παρασιωπηθηναι τα ιβʹ
κεφαλαια του εν αγιοις Κυριλλου. επειδη δε οι Θεοδωρου αντιποιουμενοι αιρετικοι
πασης προτασεως και εγχειρησεως εκπεπτωκοτες επεχειρησαν λεγειν προς απατην των
αγνοουντων ως ο της οσιας μνημης Κυριλλος εν τινι μερει επιστολης τουτον επηινεσεν,
εκ πολλων αποδεικνυται οτι ου συμβαινει το αυτων εγχειρημα τοις ειρημενοις παρα του
εν αγιοις Κυριλλου εν διαφοροις αυτου λογοις κατα του δυσσεβους Θεοδωρου, εν οις
ασεβεστερον αυτον παντων των αλλων αιρετικων αποδειξας, ειτα ουκ ενεγκων το
πληθος τε και μεγεθος των αυτου βλασφημιων των ειρημενων κατα του μεγαλου θεου
και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου, απεφθεγξατο ουτως ειπων, Ἐξεστη ο ουρανος επι
τουτωι και εφριξεν επι πλειω σφοδρα, λεγει κυριος. ω της αποῤρητου σκαιοτητος, ω
γλωσσης λαλουσης αδικιαν κατα του θεου και το κερας αιρουσης. και παλιν, Ἐπιθες,
ανθρωπε, τηι σαυτου γλωττηι θυραν και μοχλον· παυσαι το κερας εις υψος επαιρων και
λαλων αδικιαν κατα του θεου. μεχρι τινος επιπηδαις ανεξικακουντι Χριστωι; εις νουν εχε
το γεγραμμενον παρα του θεσπεσιου Παυλου, Ουτω δε αμαρτανοντες εις τους αδελφους
και πληττοντες αυτων ασθενουσαν την συνειδησιν εις Χρι679 στον αμαρτανετε. και ινα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

180

τι και εκ προφητικων φθεγξωμαι βιβλιων, Ἐδικαιωθη Σοδομα εκ σου. νενικηκας τας
Ἑλληνων αθυροστομιας, ας εποιησαντο κατα Χριστου, μωριαν ηγουμενοι τον σταυρον.
ουδεν οντα διεδειξας τα της Ἰουδαικης απονοιας εγκληματα. τουτων τοινυν ουτως επι
κατακρισει του ασεβους Θεοδωρου υπο του εν αγιοις Κυριλλου ειρημενων, ει και δοιη
τις κατα τους εκεινων λογους τον εν αγιοις Κυριλλον ειρηκεναι τι υπερ Θεοδωρου, ουδε
τουτο εξαιρειται αυτον της κατακρισεως. ευρισκομεν γαρ ως πολλοι των αλλων
πατερων τινας των αιρετικων απεδεξαντο, ωσπερ και οι εν αγιοις ∆αμασος και
Ἀθανασιος και Βασιλειος Ἀπολλιναριον, και Λεων δε ο της οσιας μνημης Ευτυχεα. και
ομως επειδη φανερα γεγονεν η τουτων ασεβεια, ουκ εξεφυγον δια την τοιαυτην
αποδοχην οι αιρετικοι την μετα ταυτα εις οικειον προσωπον και την αυτων ασεβειαν
γενομενην κατακρισιν τε και αναθεματισμον. τοσαυτη δε εστιν η μανια των Θεοδωρον
εκδικουντων οτι τολμωσι καταψευδεσθαι και Γρηγοριου του θεολογου και Ἰωαννου του
Κωνσταντινουπολεως, ως επιστολας προς αυτον Θεοδωρον αποστειλαντων
πεπληρωμενας επαινου· οπερ ψευδους εστι μεστον. Γρηγοριος μεν γαρ οτε υπερ της
αληθειας εν Κωνσταντινουπολει αγωνισαμενος και τους λαους απο της των Ἀρειανων
πλανης εις την ορθοδοξον πιστιν επιστρεψας εις την οικειαν επανηλθε πατριδα, τας
παρα των αιρετικων κακουργως προφερομενας επιστολας ου προς Θεοδωρον τον Μο680
ψουεστιας εγραψεν, αλλα προς Θεοδωρον επισκοπον Τυανων, ητις εστιν της δευτερας
Καππαδοκων μητροπολις· της δε αυτης χωρας εστιν η Ναζιανζος, ης γεγονεν επισκοπος
ο αυτος εν αγιοις Γρηγοριος, και Ἀριανζος το χωριον, οθεν ωρμητο. τουτο γαρ και αυται
σαφως δηλουσιν αι επιστολαι, μεμνημεναι εθων και συνοδων και του αυτου χωριου
Ἀριανζου και ετερων χωριων της αυτης επαρχιας και μηνων τηι επιχωριωι διαλεκτωι
Καππαδοκων ωνομασμενων και Βοσποριου επισκοπου υπ' αυτον τελουντος Κολωνιας
της πολεως και ετερων επισκοπων και χωρεπισκοπων και μοναστηριων υπο τον αυτον
τελουντων Θεοδωρον μνημονευουσαι, ων και μεχρι νυν σωζεται τα αυτα ονοματα. ποια
δε μετουσια Καππαδοκαις προς τους απο της δευτερας Κιλικιας η τοτε η νυν υπαρχει,
διαμεμερισμενης της των επαρχιων τουτων διοικησεως; η ποιους επισκοπους υφ'
εαυτον εχειν ηδυνατο ο Μοψουεστιας επισκοπος, αυτος υπο τον της αυτης δευτερας
Κιλικιας μητροπολιτην τελων; Ἰωαννης δε ο Κωνσταντινουπολεως εγραψεν επιστολην
προς Θεοδωρον τον Μοψουεστιας, ουκ επαινων δε αλλα μεμψεων και επιτιμησεων
ουσαν μεστην, ως εκπεσοντος αυτου της θεοσεβειας. συνασκησας γαρ αυτωι τον μονηρη
βιον εν ενι και τωι αυτωι μοναστηριωι της εκεισε συνδιαγωγης αναμιμνησκει αυτον, και
ταυτα μαρτυρουσι Σωζομενος και Ἡσυ681 χιος και Σωκρατης και Θεοδωρητος ο
πολλους υπερ Θεοδωρου λογους τε και επαινους εκτεινας. ει δε προφερουσι μαρτυριας
Ἰωαννου του Ἀντιοχειας και της υπ' αυτον ανατολικης συνοδου υπερ Θεοδωρου και της
αυτου ασεβειας γενομενας, αναγκη αυτους κακεινα δεξασθαι, απερ οσον το γε επ' αυτοις
εις κατακρισιν του εν αγιοις Κυριλλου και αθετησιν της ορθης πιστεως οι περι Ἰωαννην
ετολμησαν, και απερ εγραψαν, Νεστοριον και την αυτου κακοδοξιαν επι πλειστον
χρονον εκδικουντες. και τουτο δεικνυται εκ διαφορων αυτων λογων τε και επιστολων
προς Θεοδοσιον τον της ευσεβους ληξεως και ετερους διαφορους γραφεισων. και ταυτα
μεν ουτως. ινα δε μηδεν της ακριβειας παραλειψωμεν, αναγκαιον ενομισαμεν
μνησθηναι και των γραφεντων παρα Αυγουστινου του της οσιας μνημης επισκοπου εν
Ἀφρικηι γενομενου. ζητησεως γαρ τινος περι Καικιλιανου μετα θανατον αυτου
κινηθεισης, ως της εκκλησιαστικης παρατραπεντος παραδοσεως, και τινων τουτου
χαριν χωρισαντων εαυτους της καθολικης εκκλησιας, γραφει προς Βονιφατιον ο αυτος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

181

της οσιας μνημης Αυγουστινος ως ουκ εδει τινας δια τουτο χωρισαι εαυτους της
καθολικης εκκλησιας· ει γαρ αληθη υπηρχεν τα επαγομενα Καικιλιανωι, και εφανερωθη
εναντια φρονησας της καθολικης καταστασεως, και μετα θανατον αν τουτον αναθεματι
υπεβαλον. 682 αλλα και κανων της αγιας εν Ἀφρικηι συνοδου διαγορευει τους
επισκοπους τους την οικειαν περιουσιαν η εν διαθηκηι η εξ αδιαθετου αιρετικωι
παραπεμποντας χρηναι και μετα θανατον αναθεματιζεσθαι. προς τουτοις δε απασι τις
αγνοει τα εν τοις ημετεροις χρονοις εν τηι εκκλησιαι της πρεσβυτερας Ῥωμης γενομενα
κατα ∆ιοσκορου, ος ουδεν περι πιστιν ημαρτηκως δια μονην εκκλησιαστικην
καταστασιν μετα θανατον παρ' αυτης της κατα Ῥωμην αγιωτατης εκκλησιας
ανεθεματισθη. ει τοινυν οι μηδεν εις πιστιν πταισαντες επισκοποι δια καταστασιν
εκκλησιαστικην και δια χρηματικην αιτιαν αναθεματι και μετα θανατον υποβαλλονται,
ποσωι μαλλον Θεοδωρος ο εις αυτον τον θεον ασεβησας; οσον δε προς την ανοιαν των
λεγοντων μη δειν αναθεματιζεσθαι μετα θανατον τους εν τηι οικειαι ασεβειαι
τελευτωντας, εδει μηδε τους αδικως κατακριθεντας πατερας μετα θανατον
ανακαλεισθαι, οπερ συμβεβηκεν και επι Ἰωαννηι τωι εν οσιαι τηι μνημηι επισκοπωι
γενομενωι Κωνσταντινουπολεως υπο της καθολικης εκκλησιας μετα θανατον
ανακληθεντι και επι Φλαβιανωι τωι της οσιας μνημης, και αυτωι Κωνσταντινουπολεως
γενομενωι επισκοπωι, αδικως μεν εν ζωηι κατακριθεντι, δικαιως δε μετα θανατον
ανακληθεντι υπο τε του της οσιας μνημης παπα Λεοντος και της εν Χαλκηδονι αγιας
συνοδου. εντευθεν δε συμβαινει κατα τους εκεινων λογους τους μεν αιρετικους τοις
αγιοις πατρασι συναρι683 θμεισθαι, οια ελευθερους αφιεμενους της οφειλομενης αυτοις
κατακρισεως, τους δε αγιους πατερας αδικως καταδικασθεντας τοις αιρετικοις
συναπτεσθαι, οια μη λυομενης της επ' αυτοις αδικου κατακρισεως. αξιοπιστοτερος δε
παντων εστι διδασκαλος ο κυριος και θεος ημων Ἰησους ο Χριστος περι εαυτου λεγων,
Ουτω γαρ ηγαπησεν ο θεος τον κοσμον ωστε τον υιον αυτου τον μονογενη εδωκεν, ινα
πας ο πιστευων εις αυτον μη αποληται, αλλ' εχη ζωην αιωνιον. ου γαρ απεστειλεν ο
θεος τον υιον αυτου, ινα κρινηι τον κοσμον, αλλ' ινα σωθηι ο κοσμος δι' αυτου. ο
πιστευων εις αυτον ου κρινεται· ο μη πιστευων εις αυτον ηδη κεκριται, οτι μη
πεπιστευκεν εις το ονομα του μονογενους υιου του θεου. και το πνευμα δε το αγιον δια
του προφητου ∆αβιδ λεγει τους ασεβεις μη αναστησεσθαι εν κρισει. της ουν τοιαυτης
του κυριου αποφασεως εξενεχθεισης κατα παντος ασεβους, και ουδεν διαστελλουσης
μεταξυ ζωντων και νεκρων αιρετικων, πως τολμωσιν αντιπιπτειν τηι τοιαυτηι αποφασει,
και τους απαξ ασεβησαντας και δια τουτο ηδη υπο του κυριου κατακεκριμενους λεγειν
μη δειν μετα θανατον κατακρινεσθαι; και ο θειος δε αποστολος, τον Χριστον εχων εν
εαυτωι λαλουντα, ου μονον κατα ανθρωπων, αλλα και κατα αγγελων, την τοιαυτην
επηγαγεν αποφασιν, ειπων εν τηι επιστοληι τηι προς Γαλατας, Ἀλλα και εαν ημεις η
αγγελος εξ ουρανου ευαγγελιζηται υμας παρ' ο ευηγ684 γελισαμεθα υμιν, αναθεμα
εστω, ως προειρηκαμεν. και αρτι παλιν λεγω, Ει τις υμας ευαγγελιζεται παρ' ο
παρελαβετε, αναθεμα εστω. και τις ουτως ασεβης ως τολμησαι ειπειν ως τα παρα
Θεοδωρου ασεβως συγγραφεντα η μερος αυτων παρεδοθη ποτε τηι αγιαι του θεου
εκκλησιαι, αλλ' ουκ ευθυς ο τολμησας τι τοιουτο παραφθεγξασθαι αναθεματι
καθυπεβληθη παρα των αγιων πατερων; Ει τις τοινυν μετα την τοιαυτην ορθην
ομολογιαν και κατακρισιν των αιρετικων, της ευσεβους εννοιας σωζομενης, περι
ονοματων η συλλαβων η λεξεων ζυγομαχων χωριζει εαυτον της αγιας του θεου
εκκλησιας, ωσπερ εν ονομασι μονοις και λεξεσι κειμενης ημιν της ευσεβειας, αλλ' ουκ
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

182

εν πραγμασιν, ο τοιουτος ως τοις σχισμασι χαιρων λογον υφεξει υπερ εαυτου και των
υπ' αυτου απατωμενων η απατηθησομενων τωι μεγαλωι θεωι και σωτηρι ημων Ἰησου
Χριστωι εν ημεραι κρισεως. Ἰνδ. αʹ. κϛʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιβʹ μονου. Ἰνδ. βʹ. κζʹ. μετα
υπ. Βασιλειου το ιγʹ μονου. Ἰνδ. γʹ. κηʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιδʹ μονου. τλδʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. δʹ. κθʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιεʹ μονου. Ἰνδ. εʹ. λʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιϛʹ μονου.
685 Ἰνδ. ϛʹ. λαʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιζʹ μονου. Ἰνδ. ζʹ. λβʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιηʹ
μονου. τλεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. λγʹ. μετα υπ. Βασιλειου το ιθʹ μονου. Ἰνδ. θʹ. λδʹ. μετα υπ.
Βασιλειου το κʹ μονου. Ἰνδ. ιʹ. λεʹ. μετα υπ. Βασιλειου το καʹ μονου. Τουτωι τωι εʹ και λʹ
ετει της Ἰουστινιανου βασιλειας και μετα υπατειας Βασιλειου το καʹ τηι κʹ του μαρτιου
μηνος, ινδικτιωνος ιʹ, και τριτωι ετει τλεʹ Ὀλυμπιαδος, επληρωθη τα φλβʹ ετη του
εορταστικου κυκλου του αγιου και ζωοποιου σταυρου, αφ' ου τον υπερ ημων εκουσιον
και ζωοποιον κατεδεξατο θανατον Χριστος ο αληθινος θεος ημων, και ημεις οι
χριστιανοι εορταζειν ηρξαμεθα την αγιαν αυτου αναστασιν. και αρχεται η δευτερα
περιοδος του εορταστικου κυκλου των φλβʹ ενιαυτων απο εικοστης πρωτης και αυτης
του μαρτιου μηνος της ενεστωσης επινεμησεως, καθ' ην η ισημερια γνωριζεται. Του
αγιου Γρηγοριου εκ του εις το πασχα λογου Ἐπι της φυλακης μου στησομαι, φησιν ο
θαυμασιος Ἀμβακουμ, καγω μετ' αυτου σημερον της δεδομενης μοι παρα του 686
πνευματος εξουσιας και θεωριας, και αποσκοπευσω και γνωσομαι τι οφθησεται και τι
λαληθησεται μοι. και εστην και απεσκοπευσα. και ιδου ανηρ επιβεβηκως επι των
νεφελων, και ουτος υψηλος σφοδρα, και η ορασις αυτου ως ορασις αγγελου, και η στολη
αυτου ως φεγγος αστραπης διερχομενης. και επηρεν την χειρα αυτου κατα ανατολας,
και εβοησεν φωνηι μεγαληι· φωνη αυτου ως φωνη σαλπιγγος, και κυκλωι αυτου ως
πληθος ουρανιου στρατιας. και ειπεν, Σημερον σωτηρια τωι κοσμωι οσος τε ορατος και
οσος αορατος. Χριστος εκ νεκρων, συνεγειρεσθε. Χριστος εις εαυτον, επανερχεσθε.
Χριστος εκ ταφων, ελευθερωθητε των δεσμων της αμαρτιας. πυλαι ᾅδου ανοιγονται,
και θανατος καταλυεται, και ο παλαιος Ἀδαμ αποτιθεται. και ει τις εν Χριστωι καινη
κτισις, ανακαινιζεσθε. ταυτα ο μεν ελεγεν. οι δε ανυμνουν οπερ και προτερον, ηνικα
ημιν επεφανη Χριστος δια της κατω γεννησεως, το ∆οξα εν υψιστοις θεωι και επι γης
ειρηνη, εν ανθρωποις ευδοκια· μεθ' ων και αυτος εν υμιν ταυτα φθεγγομενος. ειη δε και
φωνην λαβειν της αγγελικης αξιαν και παντα περιηχουσαν τα περατα. Λογιζεσθω η
αρχη της αποκαταστασεως, ηγουν περιοδου των φλβʹ ενιαυτων απο εʹ ετους και αυτου
Φιλιππου του ιουνιορος και Φιλιππου υιου αυτου, υπατειας ∆εκιου και Γρατιανου, και αʹ
ετους σνζʹ Ὀλυμπιαδος, εξ ουπερ τις ανιων επι το ιθʹ 687 ετος Τιβεριου Καισαρος, ηγουν
δʹ ετος σβʹ Ὀλυμπιαδος, εν ωι γεγονεν το σωτηριον παθος του κυριου ημων Ἰησου
Χριστου, ευρησει χρονον ετων σιηʹ. κατιων δε επι το ηʹ ετος Κωνσταντινου του μεγιστου
βασιλεως, καθ' ο η πρωτη ινδικτος ετεθη εν υπατειαι Βολουσιανου και Ἀνιανου, συναξει
ετη ξεʹ. απο δε θʹ ετους Κωνσταντινου και μεχρι της ενεστωσης ιʹ ινδικτιωνος, ετους λεʹ
της βασιλειας Ἰουστινιανου εν υπατειαι Βασιλειου το καʹ μονου, αθροισει χρονον ετων
σμθʹ, ως ομου ειναι τα απο του σωτηριου πασχα μεχρι του ενεστωτος λεʹ ετους της
Ἰουστινιανου βασιλειας και γʹ ετους τλεʹ Ὀλυμπιαδος ετη φλβʹ Ἰνδ. ιαʹ. λϛʹ. μετα υπ.
Βασιλειου το κβʹ μονου. Τουτωι τωι λϛʹ ετει της Ἰουστινιανου βασιλειας μηνι απελλαιωι,
κατα Ῥωμαιους δεκεμβριου κδʹ, ημεραι πρωτηι της ιβʹ ινδικτιωνος, η των εγκαινιων της
αγιας του θεου μεγαλης εκκλησιας Κωνσταντινουπολεως το δευτερον επετελεσθη
εορτη. τλϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. λζʹ. μετα υπ. Βασιλειου το κγʹ μονου. Ἰνδ. ιγʹ. ληʹ. μετα
υπ. Βασιλειου το κδʹ μονου. Ἰνδ. ιθʹ. λδʹ. μετα υπ. Ἰουστινου νεου το βʹ μονου.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

183

688 Τουτωι τωι ετει τηι ιδʹ του νοεμβριου μηνος ινδικτιωνος τεʹ ετελευτησεν
Ἰουστινιανος, και εβασιλευσεν Ἰουστινος νεος Αυγουστος ετη ιαʹ, μηνας ηʹ. ομου ϛπζʹ.
Ἰνδ. ιεʹ. αʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου Αυγουστου μονου. τλζʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. μʹ.
μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου Αυγουστου το βʹ μονου. Ἰνδ. βʹ. γʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου
νεου Αυγουστου το γʹ μονου. Ἰνδ. γʹ. δʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου Αυγουστου το δʹ
μονου. Ἰνδ. δʹ. εʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου Αυγουστου το εʹ μονου. τληʹ Ὀλυμπιας.
Ἰνδ. εʹ. ϛʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου Αυγουστου το ϛʹ μονου. 689 Ἰνδ. ϛʹ. ζʹ. μετα βʹ υπ.
Ἰουστινου νεου Αυγουστου το ζʹ μονου. Ἰνδ. ζʹ. ηʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου νεου
Αυγουστου το ηʹ μονου. Τουτωι τωι ηʹ ετει της αυτου βασιλειας μηνι σεπτεμβριωι ζʹ της ηʹ
ινδικτιωνος ησθενησεν Ἰουστινος Αυγουστος, και εποιησεν Τιβεριον Καισαρα,
μετονομασας αυτον Κωνσταντινον, και διετελεσε συν αυτωι Καισαρ ων ετη τεσσαρα.
Ἰνδ. ηʹ. θʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου Αυγουστου το θʹ μονου. τλθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. θʹ. ιʹ. μετα
βʹ υπ. Ἰουστινου Αυγουστου το ιʹ μονου. Ἰνδ. ιʹ. ιαʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου Αυγουστου το
ιαʹ μονου. Ἰνδ. ιαʹ. ιβʹ. μετα βʹ υπ. Ἰουστινου Αυγουστου το ιβʹ μονου. Τουτωι τωι ιβʹ ετει
της Ἰουστινου βασιλειας μηνι σεπτεμβριωι κϛʹ της ιβʹ ινδικτιωνος εστεφθη υπ' αυτου
Τιβεριος νεος Κωνσταντινος, και τηι εʹ του μετ' αυτον οκτωβριου μηνος τελευται
Ἰουστινος Αυγουστος. Και εμοναρχησεν Τιβεριος Κωνσταντινος ετερα ετη δʹ. ομου ϛϟαʹ.
Ἰνδ. ιβʹ. αʹ. υπ. Τιβεριου νεου Κωνσταντινου Αυγουστου το αʹ. 690 τμʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιγʹ.
βʹ. μετα υπ. Τιβεριου νεου Κωνσταντινου. Ἰνδ. ιδʹ. γʹ. μετα υπ. Τιβεριου νεου
Κωνσταντινου το βʹ μονου. Ἰνδ. ιεʹ. δʹ. μετα υπ. Τιβεριου νεου Κωνσταντινου το γʹ
μονου. Τουτωι τωι δʹ ετει της αυτου μοναρχιας ησθενησε Τιβεριος Καισαρ, και τηι πεμπτηι
του αυγουστου μηνος της παρουσης ιεʹ ινδικτιωνος εγενετο Καισαρ Μαυρικιος Τιβεριος·
και τηι δεκατηι τριτηι του αυγουστου μηνος εστεφθη βασιλευς, δοθεισης αυτωι παρα
Τιβεριου νεου Κωνσταντινου της θυγατρος αυτου Κωνσταντινης εις γυναικα· και τηι ιδʹ
του αυτου αυγουστου μηνος τελευται Τιβεριος νεος Κωνσταντινος εν προκεσσωι του
Ἑβδομου· και ενεχθεντος του λειψανου αυτου πλοι εν Κωνσταντινουπολει, τηι εξης
ημεραι εκηδευθη και απετεθη το σωμα αυτου εις τους αγιους Ἀποστολους. Ειτα
εβασιλευσε Μαυρικιος ετη κʹ. ομου ϛριαʹ. Ἰνδ. αʹ. αʹ. ενιαυτος ανυπατος. και εκ κοινου
δογματος εγραφη, μετα υπατειαν Τιβεριου Κωνσταντινου του της θειας ληξεως ετους δʹ.
691 τμαʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. βʹ. βʹ. υπ. Μαυρικιου Αυγουστου το αʹ μονου. Ἰνδ. γʹ. γʹ. μετα υπ.
Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου μονου. Ἰνδ. δʹ. δʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου
Αυγουστου το βʹ μονου. Ἰνδ. εʹ. εʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου το γʹ μονου.
τμβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ϛʹ. ϛʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου το δʹ μονου. μονου.
Ἰνδ. ζʹ. ζʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου το εʹ μονου. Ἰνδ. ηʹ. ηʹ. μετα υπ.
Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου το ϛʹ. Τουτωι τωι ενιαυτωι τηι πασχαλιαι εορτηι Μαυρικιος
Τιβεριος εστεψε Θεοδοσιον τον ιδιον υιον εις βασιλεα. ου μεντοι εταγη εις συμβολαια η
αλλο τι επραχθη επ' αυτωι των εις γνωρισμα βασιλεως, αλλ' η μονον εστεφθη. Ἰνδ. θʹ. θʹ.
μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ζʹ. Τουτωι τωι ενιαυτωι Χοσροης ο Περσων βασιλευς ηλθε
προς Ῥωμαιους, ανταρσιαν υπομεινας απο Βαραμ του αυτωι συμφυλετου· και δια
συμμαχιας Ῥωμαικης απεκατεστη εις την εαυτου βασιλειαν. 692 τμγʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιʹ.
ιʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ηʹ. Τουτωι τωι ενιαυτωι Ἀναστασιος πατριαρχης
Ἀντιοχειας επανηλθεν εν Ἀντιοχειαι μετα τελευτην Γρηγοριου, πατριαρχου 692
γενομενου, του και διαδεξαμενου προ τουτου τον αυτον Ἀναστασιον. Ἰνδ. ιαʹ. ιαʹ. μετα
υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το θʹ. Ἰνδ. ιβʹ. ιβʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου Αυγουστου το ιʹ.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

184

Της εν Κωνσταντινουπολει αγιωτατης εκκλησιας Κυριακος, πρεσβυτερος και οικονομος
της αυτης εκκλησιας, ηγειται ετη ιβʹ. Ἰνδ. ιγʹ. ιγʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου
Αυγουστου το ιαʹ. τμδʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιδʹ. ιδʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ιβʹ. Ἰνδ.
ιεʹ. ιεʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ιγʹ. Ἰνδ. αʹ. ιϛʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το
ιδʹ. Ἰνδ. βʹ. ιζʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ιεʹ. τμεʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. γʹ. ιηʹ. μετα υπ.
Μαυρικιου Τιβεριου το ιϛʹ. 693 Ἰνδ. δʹ. ιθʹ. μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ιζʹ. Ἰνδ. εʹ. κʹ.
μετα υπ. Μαυρικιου Τιβεριου το ιηʹ. Τουτωι τωι ενιαυτωι μηνι φεβρουαριωι γεγονεν ο
γαμος Θεοδοσιου του υιου Μαυρικιου επι ημερας επτα, απο θʹ και αυτης εως ιεʹ του
αυτου φεβρουαριου μηνος. και τηι ϛʹ του ιουλιου μηνος της αυτης εʹ ινδικτιωνος
ηδικτου προτεθεντος εγραφη τωι λοιπωι μερει του χρονου του μεχρι δηλονοτι
ιανουαριου της εκτης ινδικτιωνος ουτως· και υπατειας του αυτου ευσεβεστατου ημων
δεσποτου το δευτερον. και τωι νοεμβριωι μηνι της αυτης ϛʹ ινδικτιωνος επαναστασις
γεγονε Μαυρικιωι παρα Φωκα στρατιωτου μετα του στρατου. και Μαυρικιος μεν
Τιβεριος συν τηι γυναικι Κωνσταντινηι και παισιν θʹ, τουτεστιν ϛʹ μεν αῤρεσι, Θεοδοσιωι,
Τιβεριωι, Πετρωι, Παυλωι, Ἰουστινωι και Ἰουστινιανωι, και τρισι θηλειαις, Ἀναστασιαι,
Θεοκτιστηι και Κλεοπατραι, φευγει τηι κβʹ του διου μηνος, κατα Ῥωμαιους νοεμβριου, τηι
νυκτι τηι επι κγʹ διαφαουσης παρασκευης. Φωκας δε τηι κγʹ του αυτου μηνος ημεραι ϛʹ
στεφθεις υπο Κυριακου πατριαρχου Κωνσταντινουπολεως εις τον σεβασμιον οικον του
αγιου Ἰωαννου εν τωι Ἑβδομωι τηι κεʹ του ρηθεντος μηνος, ημεραι κυριακηι, εισηλθεν εν
Κωνσταντινουπολει, καθεσθεις εις οχημα, απο του Ἑβδομου εισελθων δια της Χρυσης
πορτας και των Τρωαδησιων εμβολων και της μεσης ολης εως του παλατιου, μηδενος
ολως αντισταντος, αλλα παντων ευφημουντων.
694 Ἐκρατηθη δε Μαυρικιος Τιβεριος μετα της γυναικος και οκτω τεκνων αυτου
εις τον αγιον Αυτονομον, πλησιον Πραινετου· και τηι κζʹ του αυτου μηνος, ημεραι τριτηι,
εσφαγη πλησιον Χαλκηδονος αυτος Μαυρικιος και Τιβεριος και Πετρος, Ἰουστινος και
Ἰουστινιανος, και Πετρος δε ο αδελφος Μαυρικιου, κουροπαλατης ων, συσχεθεις και
αυτος εσφαγη, και αλλοι δε συνεσχεθησαν αρχοντες. εσφαγησαν δε εις ∆ιαδρομους
πλησιον του Ἀκριτα Κωνσταντινος ο Λαρδυς, απο επαρχων γενομενος πραιτωριων και
λογοθετης και κουρατωρ των Ὁρμισδου, και Θεοδοσιος ο υιος Μαυρικιου, και
Κομεντιολος ο πατρικιος και στρατηλατης και αυτος εσφαγη περαν πλησιον του αγιου
Κονωνος προς θαλασσαν, και το σωμα αυτου εγενετο κυνοβρωτον. Και απο κεʹ του
αυτου νοεμβριου μηνος εις τον λοιπον χρονον, τον μεχρι δηλονοτι ιανουαριου μηνος
της παρουσης ϛʹ ινδικτιωνος, εγραφη εν τοις συμβολαιοις, βασιλειας Φωκα ετους αʹ.
εβασιλευσεν δε ο αυτος Φωκας ετη ηʹ. ομου ϛριθʹ 695 Ἰνδ. ϛʹ. αʹ. υπ. Φωκα Αυγουστου
μονου. Τουτωι τωι ετει Κωνσταντινα η απο βασιλισσων εβληθη εν μοναστηριωι. και
γεγονασι κληρικοι Φιλιππικος ο πατρικιος και κομης εξκουβιτορων και Γερμανος ο
πατρικιος, πενθερος γενομενος Θεοδοσιου του υιου Μαυρικιου. ειτα στασεως δημοτικης
γενομενης εκαυθη η μεση απο των Λαυσου και το πραιτωριν του επαρχου της πολεως
εως της Ἄρκας αντικρυ του φορου Κωνσταντινου του της θειας ληξεως, οντος επαρχου
πολεως Λεοντιου του απο κουρατορων των Ἀντιοχου. εκαυθη δε εις την μεσην μεταξυ
του πραιτωριου του επαρχου της πολεως και του 696 φορου ο διοικητης του Πρασινου
μερους Ἰωαννης ο επικλην Κρουκις. τμϛʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ζʹ. βʹ. μετα υπ. Φωκα
Αυγουστου. Ἰνδ. ηʹ. γʹ. μετα υπ. Φωκα Αυγουστου το αʹ. Τουτωι τωι ετει μηνι δαισιωι, κατα
Ῥωμαιους ιουνιωι, ημεραι ζʹ αποτεμνεται Θεοδωρος ο επαρχος πραιτωριων, Ἰωαννης
αντιγραφευς, Ῥωμανος σχολαστικος, Θεοδοσιος σουβαδιουβα του μαγιστρου, Πατρικις
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

185

ιλλουστριος, ανεψιος ∆ομνιζιολου κουρατορος γενομενου των Ὁρμισδου, Ἰωαννης και
Τζιττας σπαθαριοι και κανδιδατοι, Ἀθανασιος κομης λαργιτιωνων, Ἀνδρεας
ιλλουστριος ο επικλην του Σκομβρου, και Ἐλπιδις ιλλουστριος. ουτος εγλωσσοτομηθη,
και επηρθη αυτου τα δʹ ακρα, και εις κραβατταριαν επομπευσεν και κατηνεχθη προς
θαλασσαν· και εξορυχθεντων των οφθαλμων αυτου βληθεις εις καραβον εκαυθη. οι δε
αλλοι οι προδηλουμενοι απετμηθησαν, ως ευρεθεντες επιβουλοι του βασιλεως Φωκα.
Κατα τον αυτον δε χρονον και Κωνσταντινα η απο βασιλισσων απετμηθη περαν εις τον
μωλον των Ευτροπιου, πλησιον Χαλκηδονος, και τα υπολειφθεντα αυτης τε και
Μαυρικιου θη697 λεα τεκνα, Ἀναστασια, Θεοκτιστη και Κλεοπατρα, και αυτα ανηιρεθη
μετα της θυγατρος Γερμανου της γενομενης γαμετης Θεοδοσιου, και αυτος δε Γερμανος
μετ' αυτων ανηιρεθη. Ἰνδ. θʹ. δʹ. μετα υπ. Φωκα Αυγουστου το βʹ Τουτωι τωι ετει τελευται
Κυριακος πατριαρχης Κωνσταντινουπολεως μηνι υπερβερεταιωι, κατα Ῥωμαιους
οκτωβριωι, κθʹ, ημεραι ζʹ. και κηδευεται τηι τριακοστηι του αυτου μηνος, ημεραι πρωτηι, και
απετεθη το αυτου λειψανον προς συνηθειαν εις τους αγιους Ἀποστολους. Ἰνδ. ιʹ. εʹ. μετα
υπ. Φωκα Αυγουστου το γʹ. Τουτωι τωι ετει μηνι αυδυναιωι, κατα Ῥωμαιους ιανουαριωι,
κγʹ, γεγονε πατριαρχης εν Κωνσταντινουπολει Θωμας απο διακονων της μεγαλης
εκκλησιας και σακελλαριος του πατριαρχου και επανω των χειροτονιων. τμζʹ
Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιαʹ. ϛʹ. μετα υπ. Φωκα Αυγουστου το δʹ. Ἰνδ. ιβʹ. ζʹ. μετα υπ. Φωκα
Αυγουστου το εʹ. Ἐντευθεν εστιν ελειν ως αφ' ουπερ ο τρισμακαριος Κωνσταντινος
ετελευτησεν τον βιον μεχρι της κβʹ του μαΐου μηνος της ενεστωσης ιβʹ επινεμησεως και
του ζʹ ετους της Φωκα βασιλειας πληρουνται χρονοι σοβʹ, αρχεται δε το σογʹ απο κβʹ του
698 μαΐου μηνος, ινδικτιωνος ιβʹ. ει γαρ η πεντηκοστη κατα την κβʹ γεγονε του μαΐου
μηνος εν εκεινωι τωι χρονωι, αναντιῤρητως η αναστασιμος τηι τριτηι γεγονε του απριλιου
μηνος, ωστε την πρωτην εκεινου του απριλιου εν παρασκευηι εισελθειν. προσθες ουν
τοις σοβʹ το τεταρτον, τουτεστιν ξηʹ, και γινονται ιμʹ. ταυτα αναλυσον απο των ζʹ, και
περιττευουσι δʹ. επει ουν εν παρασκευηι τοτε ο απριλιος εισηλθεν, ποιησον παρασκευην,
σαββατον, κυριακην, δευτεραν, και λοιπον το σογʹ αρχεται εις τριτην. ευρισκεται αρα ο
απριλιος επι της ενεστωσης ηλιακης ιβʹ ινδικτιωνος, σεληνιακης δε ιθʹ, εισιων εν τριτηι
της εβδομαδος ημεραι, οπερ και εστιν. πλην αλλα και τωι πασχαλιωι και τοις υπαταριοις
εντυχων ηυρον την ψηφοφοριαν ταυτην συναιδουσαν. εισιν ουν απο μεν της τελευτης
Κωνσταντινου εως νυν χρονοι σοβʹ, απο δε της εικοσαετηριδος αυτου σπαʹ πληρεις.
Ἐγενετο δε και το πασχα προ των σοβʹ ενιαυτων εν ινδικτιωνι σεληνης ιγʹ, Ὀλυμπιαδος
σοθʹ ετει δευτερωι, απριλιου τριτηι. Ὕπατοι δε απο Φηλικιανου και Τατιανου εισιν σοβʹ
εως του πασχα της ιθʹ ηλιακης ινδικτιωνος της νυν ενισταμενης. Τουτωι τωι ετει
επληρωθη ο συνθετος κιων ο ανοικοδομηθεις υπο Φωκα του βασιλεως μετα και της
κιστερνης κατα το 699 ανατολικον μερος της εκκλησιας των αγιων μʹ πλησιον του
χαλκου τετραπυλου. Τουτωι τωι ετει αποστατουσιν Ἀφρικη και Ἀλεξανδρεια· και
σφαζεται απο εναντιων ο παπας Ἀλεξανδρειας. παυεται δε και Ἰσακιος απο
Ἱεροσολυμων, και γινεται αντ' αυτου Ζαχαριας απο πρεσβυτερων και σκευοφυλακων
της εκκλησιας Κωνσταντινουπολεως, και Ἔδεσα υπο Περσας γινεται. Ἰνδ. ιγʹ. ηʹ. μετα
υπ. Φωκα Αυγουστου το ϛʹ. Τουτωι τωι ετει, μηνι δυστρωι, κατα Ῥωμαιους μαρτιωι κʹ,
ημεραι ϛʹ, τελευται Θωμας πατριαρχης Κωνσταντινουπολεως, και κηδευεται τηι κβʹ του
αυτου μηνος, ημεραι αʹ, και τηι ηʹ του αρτεμισιου μηνος, κατα Ῥωμαιους απριλιου, της
αυτης ιγʹ ινδικτιωνος τωι μεγαλωι σαββατωι γεγονε πατριαρχης Κωνσταντινουπολεως
Σεργιος διακονος της μεγαλης εκκλησιας Κωνσταντινουπολεως και πτωχοτροφος,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

186

φρουξ λιμενος. Και κατα το περας του σεπτεμβριου μηνος της ιδʹ ινδικτιωνος απηγγελη
ως Ἀναστασιος πατριαρχης γενομενος Ἀντιοχειας ο απο σχολαστικων ανηιρεθη υπο
στρατιωτων. Τουτωι τωι ετει μηνι υπερβερεταιωι, κατα Ῥωμαιους οκτωβριωι γʹ,
ινδικτιωνος ιδʹ, ημεραι ζʹ, αναφαινονται πλοια ικανα κατα το στρογγυλουν καστελλιν,
εν οις ην και Ἡρακλειος ο υιος 700 Ἡρακλειου. και τοτε εισερχεται Φωκας κατ' αυτην
την ημεραν απο του προκεσσου του Ἑβδομου περι εσπεραν, και ερχεται καβαλλαρις εις
το παλατιν της πολεως. και τηι εξης ημεραι, τουτεστιν τηι κυριακηι, πλησιασαντων των
πλοιων τηι πολει, Βονωσος, οστις τα πανδεινα εν Ἀντιοχειαι τηι μεγαληι κατ' επιτροπην
Φωκα διεπραξατο, εισηγησει Θεοφανους του της ανασκαφου μνημης, τοτε ωδε ων εν τηι
πολει, μετα το βαλειν αυτον πυρ πλησιον των Καισαριου και αστοχησαι εφυγεν, και
ελθων μετα καραβου εις τον Ἰουλιανου λιμενα κατα τα λεγομενα Μαυρου, στενωθεις
εῤριψεν εαυτον εις την θαλασσαν, και λαβων μετα σπαθιου πληγην απο ενος
εξκουβιτωρος, ως ην εις θαλασσαν, απεθανεν· και εκβληθεντος του σκηνωματος αυτου
εσυρη και απηνεχθη εις τον Βουν και εκαυθη. Και τηι ϛʹ του αυτου μηνος, διαφαουσης
ημερας βʹ, Φωτις ο κουρατωρ των Πλακιδιας και Προβος ο πατρικιος επηραν Φωκαν εκ
του Ἀρχαγγελου του παλατιου ολογυμνον, και απηγαγον δια του λιμενος ως επι τον
οικον των Σοφιας, και βαλοντες αυτον εις καραβον εδειξαν τοις πλοιοις. και τοτε
αποφερουσιν αυτον προς Ἡρακλειον, και επαρθεισης απο του ωμου της δεξιας αυτου
και της κεφαλης, η μεν χειρ αυτου περιεπαρη σπαθιωι, και ουτω περιηχθη την μεσην
εισαγομενη απο του φορου. η δε κε701 φαλη αυτου εβληθη εις κονταριν, και ουτω και
αυτη περιηχθη το δε αλλο αυτου σωμα επι κοιλιαν συρομενον ηνεχθη ως επι την
Χαλκην του Ἱππικου, οπιθεν δε αυτου του σκηνωματος εσυρη και Λεοντις ο Συρος ο απο
σακελλαριων, και ετι εμπνεοντος αυτου δεδωκεν αυτωι τις μετα ξυλου κατα την Χαλκην
του Ἱππικου, και τοτε απεθανεν, και επηρθη η κεφαλη αυτου, και ουτως απενεχθεντων
των σκηνωματων αυτου και Φωκα εις τον Βουν, και αυτα κατεκαυθη. ομοιως δε εκαυθη
εις τον Βουν και ο μαππαρις και ο ταξεωτης του επαρχου της πολεως, ο επιλεγομενος
απο ∆αιμονιαριων. Και περι ωραν ενατην αυτης της δευτερας ημερας εστεφθη
Ἡρακλειος βασιλευς εν τηι αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι υπο Σεργιου πατριαρχου
Κωνσταντινουπολεως. και επι την εξης ημεραν τριτην ιπποδρομιας αγομενης εισηχθη η
κεφαλη Λεοντιου του Συρου, και εκαυθη εις το Ἱππικον μετα και της εικονος Φωκα,
ηντινα εισηγον εν τηι ζωηι αυτου εις το Ἱππικον μετα κηραψιας ασπροφορουντες οι
ματαιοι των ανθρωπων. εκαυθη δε κατ' αυτον και το Βενετον βανδον. Ἰνδ. ιδʹ. αʹ.
βασιλειας Ἡρακλειου Αυγουστου. Ἀπο ζʹ και αυτης του οκτωβριου μηνος της παρουσης
ιδʹ ινδικτιωνος μεχρι τρισκαιδεκατης του ιανουαριου μηνος της αυ702 της ινδικτιωνος
εγραφη εν τοις συμβολαιοις, βασιλειας Ἡρακλειου. και απο ιδʹ και αυτης του αυτου
μηνος εγραφη εις τον εξης χρονον, τον μεχρι δηλονοτι δεκεμβριου πληρουμενου της ιεʹ
επινεμησεως, ουτως· και υπατειας του αυτου ευσεβεστατου ημων δεσποτου. ει γαρ και
μη προηλθεν επι διφρου, αλλ' ουν εκριθη λογισθηναι αυτωι εις υπατειαν. Τουτωι τωι ετει
μηνι ξανθικωι, κατα Ῥωμαιους απριλιου κʹ, ημεραι γʹ, ωραν ζʹ, γεγονε σεισμος μεγας, ως
εξ αναγκης προ πεντηκοστης τηι κβʹ του αυτου μηνος, ημεραι εʹ, λιτην γενεσθαι εις τον
Καμπον και ψαλθηναι το Τρισαγιον. και τηι ζʹ του ιουλιου μηνος της αυτης ιδʹ
ινδικτιωνος, ημεραι δʹ, ωραν ηʹ, ετεχθη Ἐπιφανια η θυγατηρ Ἡρακλειου και Ευδοκιας εν
προκεσσωι της Ἱερειας. τμηʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιεʹ. βʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου.
Τουτωι τωι ετει μηνι αρτεμισιωι, κατα Ῥωμαιους μαΐου γʹ, ημεραι δʹ, ετεχθη εις το
προκεσσον Σοφιανων Ἡρακλειος νεος Κωνσταντινος, υιος Ἡρακλειου και Ευδοκιας.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

187

Και τηι ιγʹ του Αυγουστου μηνος της αυτης ιεʹ ινδικτιωνος, ημεραι πρωτηι, ετελευτησεν
εις το προκεσσον Βλαχερνων Ευδοκια η Αυγουστα η και Φαβια. και ενεχθεντος του
λειψανου αυτης 703 πλοι εν τωι παλατιωι της πολεως, επι την εξης εκηδευθη, και εταφη
εις τους Ἀποστολους. Και τηι δʹ του υπερβερεταιου μηνος, κατα Ῥωμαιους οκτωβριου
μηνος, ινδικτιωνος αʹ, ημεραι δʹ, εστεφθη το παιδιον Ἐπιφανια η και Ευδοκια εις τον
αγιον Στεφανον εις το παλατιν. και καθεσθεισα εις διφρον, παρακολουθουντων
Φιλαρετου κουβικουλαριου και χαρτουλαριου και Συνετου καστρησιου, απηλθε προς
συνηθειαν εις την μεγαλην εκκλησιαν. Τωι αυτωι ετει μηνι απελλαιωι, κατα Ῥωμαιους
δεκεμβριωι εʹ, ημεραι γʹ, γεγονε κληρικος Πρισκος ο κομης των εξκουβιτωρων, και αντ'
αυτου γεγονε κομης εξκουβιτωρων Νικητας ο πατρικιος. Τουτωι τωι ετει ετεθη επανω
του συνθετου κιονος του κατ' ανατολας της εκκλησιας των αγιων μʹ ο τιμιος σταυρος,
οντος επαρχου πολεως Θεοδωρου του απο νοταριων της βασιλικης. Ἰνδ. αʹ. γʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου το βʹ. Τουτωι τωι ετει μηνι αυδυναιωι, κατα Ῥωμαιους ιανουαριωι
κβʹ, ημεραι δευτεραι, εστεφθη το παιδιον Ἡρακλειος νεος Κωνσταντινος βασιλευς υπο
του πατρος αυτου Ἡρακλειου εις το παλατιν· και ευθεως ανηλθεν εις το Ἱπποδρομιον,
κακει στεφθεις προσεκυνηθη υπο των συγκλητικων ως βασιλευς, και ευφημηθη 704 υπο
των μερων, και ουτω συν τωι πατρι αυτου εξηλθεν εις την μεγαλην εκκλησιαν,
βασταζομενος υπο Φιλαρετου. Και απ' αυτης της κβʹ του ιανουαριου μηνος επετραπη
γραφεσθαι μετα το εν ονοματι, βασιλειας των θειοτατων ημων δεσποτων και μεγιστων
ευεργετων Φλαβιου Ἡρακλειου του ευσεβεστατου ετους γʹ και μετα την υπατειαν αυτου
ετους βʹ και Φλαβιου Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου του θεοφυλακτου αυτου υιου
ετους αʹ, των αιωνιων Αυγουστων και αυτοκρατορων. Ἰνδ. βʹ. δʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου
Αυγουστου το γʹ. Και απο κβʹ του ιανουαριου μηνος γραφεται, βασιλειας Ἡρακλειου
νεου Κωνσταντινου ετος βʹ. Τουτωι τωι ετει περι μηνα ιουνιον θρηνων απαυστων αξιον
ημιν συνεβη παθος. μετα γαρ πολλων της ανατολης πολεων ηλω και Ἱερουσαλημ υπο
Περσων, και σφαζονται πολλαι χιλιαδες εν αυτηι κληρικων, μοναχων, μοναστριων
παρθενων. εμπιπραται το δεσποτικον μνημα και οι περιβοητοι του θεου ναοι, και απλως
παντα τα τιμια καθαιρειται. τα σεβασμια του σταυρου ξυλα συν τοις ιεροις σκευεσιν
αναριθμητοις ουσιν λαμβανεται παρα Περσων, και Ζαχαριας ο πατριαρχης και
αιχμαλωτος γι705 νεται. και ταυτα ουκ εν πολλωι χρονωι ουδε εν ολωι μηνι, αλλ' εν
ημεραις ολιγαις συμβεβηκε. Και τηι ιδʹ γορπιαιου, κατα Ῥωμαιους σεπτεμβριου μηνος,
της τριτης ινδικτιωνος, εν τηι τριτηι υψωσει αποδεθεις τωι ζωοποιωι σταυρωι ο τιμιος
σπογγος και αυτος συνυψουται αυτωι εν τηι αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι, πεμφθεις παρα
Νικητα πατρικιου. Και τηι κηʹ του υπερβερεταιου, κατα Ῥωμαιους οκτωβριου μηνος,
ημεραι ζʹ, τηι επι κυριακην νυκτι, ηνεχθη η τιμια λογχη απο των αγιων τοπων, ενος των
εγγιζοντων τωι καταρατωι Σαλβαραι μετα το ληφθηναι αυτην παρ' αυτων, δεδωκοτος
αυτην τωι μνημονευθεντι Νικηται. και ευθεως αυτηι τηι κυριακηι εκηρυχθη εν τηι
αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι ως ηνεχθη· και τηι τριτηι και τετραδι προσεκυνηθη υπο
ανδρων, πεμπτηι δε και παρασκευηι υπο γυναικων.
Ἰνδ. γʹ. εʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το δ. Και απο κβʹ και αυτης του
ιανουαριου μηνος γραφεται, της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος γʹ.
Τουτωι τωι ετει επι Σεργιου πατριαρχου Κωνσταντινουπολεως απο της αʹ εβδομαδος των
νηστειων ινδικτιωνος δʹ ηρξατο ψαλλεσθαι μετα το Κατευθυνθητω εν τωι καιρωι του
εισαγεσθαι τα προηγιασμενα δωρα εις το θυσιαστηριον απο του σκευοφυλα706 κιου
μετα το ειπειν τον ιερεα, Κατα την δωρεαν του Χριστου σου, ευθεως αρχεται ο λαος, Νυν
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

188

αι δυναμεις των ουρανων συν ημιν αορατως λατρευουσιν· ιδου γαρ εισπορευεται ο
βασιλευς της δοξης. ιδου θυσια μυστικη τετελειωμενη δορυφορειται. πιστει και φοβωι
προσελθωμεν, ινα μετοχοι ζωης αιωνιου γενωμεθα. αλληλουια. τουτο δε ου μονον εν
ταις νηστειαις προηγιασμενων εισαγομενων ψαλλεται, αλλα και εν αλλαις ημεραις,
οσακις αν προηγιασμενα γινηται. Τουτωι τωι ετει γεγονεν απο νομου νομισμα
εξαγραμμον αργυρουν, και βασιλικαι ρογαι δι' αυτου γεγονασι και κατα το ημισυ της
αρχαιοτητος. και εξαρχος του Περσου, καλουμενος Σαην, εως αυτης Χαλκηδονος ηλθεν
και επι τα μερη Χρυσοπολεως και του Κηκωνιου και εις την αντιπερας εβλεπετο. και
λαβων δωρα παρα του βασιλεως Ἡρακλειου δι' εαυτου εν πλοιοις εγγισαντος τωι λιμενι
Χαλκηδονος ανεχωρησεν, επαγγειλαμενος οτι εαν πεμφθωσιν εξ ημων εις πρεσβειαν
προς Χοσδροην τινες, ειρηνη γινεται. και δη επεμφθησαν εξ ημων πρεσβευται τρεις,
τουτεστιν Ὀλυμπιος επαρχος πραιτωριων και Λεοντιος επαρχος πολεως και Ἀναστασιος
πρεσβυτερος της κατα Κωνσταντινουπολιν αγιωτατης μεγαλης εκκλησιας,
επιφερομενοι και αποκρισεις γραφεισας απο των αρχοντων ημων προς τον θεοπτωτον
Χοσροην, ωντινων η δυναμις εστιν αυτη. 707 Ὁ τα παντα δημιουργησας και τηι ιδιαι
δυναμει συνεχων θεος δωρον αξιον της αυτου αγαθοτητος τωι γενει των ανθρωπων
εφιλοτιμησατο της βασιλειας την προνοιαν, δι' ης αταραχως αξιουμεθα ζην η
δυσχερειαις τισι περιπιπτοντες ιασιν εξευρισκομεν. προς τουτο το θεικον
αποβλεψαντες, την βασιλικην προνοιαν φαμεν, και προ των αλλων απαντων την
υπερογκον υμων ημεροτητα, δυσωπουμεν συγγνωμης ημας αξιωσαι, τολμησαντας παρα
την πρωην πολιτευομενην καταστασιν τηι παρουσηι προς το υμετερον κρατος αναφοραι
χρησασθαι. ισμεν γαρ την εν τωι προλαβοντι χρονωι κρατησασαν συνηθειαν, ητις
ηβουλετο φιλονεικιας τινος μεταξυ των δυο πολιτειων ανακυπτουσης τους εκατερας
αυτων βασιλευοντας δια των προς αλληλους δηλωματων τα φιλονεικουμενα διαλυειν.
αλλα ταυτην την ταξιν παρελυσε Φωκας ο της Ῥωμαικης πολιτειας γενομενος
επιβουλος. τον γαρ εν Θραικηι Ῥωμαικον υποφθειρας στρατον αιφνιδιως επεστη τηι παρ'
ημιν βασιλευουσηι πολει, και Μαυρικιον τον ευσεβως ημων βασιλευσαντα και την αυτου
γυναικα, ετι δε και τεκνα και συγγενεις και εκ των αρχοντων ουκ ολιγους ανειλεν. και
ουκ ηρκεσθη τοις πεπραγμενοις παρ' αυτου τοσουτοις κακοις, αλλ' ουδε την πρεπουσαν
τηι υπερογκωι υμων ημεροτητι τιμην απενειμεν, ωστε λοιπον εξ ημετερων αμαρτιων
ορμηθεντας υμας εις την τοσαυτην ελαττωσιν αγαγειν τα της Ῥωμαικης πολιτειας
πραγματα. εγνω708 κως δε τα παρα του λυμεωνος εκεινου γενομενα ο νυν ευσεβως
ημων βασιλευων και ο αυτου αειμνηστος πατηρ, εβουλευσαντο της τοσαυτης εκεινου
αναγκης ελευθερωσαι την Ῥωμαικην πολιτειαν· οπερ και επραξαν, τεταπεινωμενην
εκεινην εκ του υμετερου κρατους ευροντες. και μετα τον του τυραννου θανατον
βουληθεντος του ημων βασιλεως τους ιδιους λαβειν συγγενεις και προς τον οικειον εν
Ἀφρικηι επαναζευξαι πατερα, προτρεψαντος τε ημας ον θελομεν επιλεξασθαι βασιλεα,
μολις ταις αιτησεσιν ημων πεισθεις κατεδεξατο την βασιλειαν, και δια την κρατουσαν
εν ταις δυο πολιτειαις ταραχην, ετι δε και την εμφυλιον στασιν, ουκ εσχε καιρον, οπερ
εχρην πραχθηναι, του δια πρεσβειας την οφειλομενην τιμην τωι υπερογκωι κρατει της
υμετερας γαληνης προσαγαγειν. εβουλευσαμεθα ουν παριδειν το εθος, ουπερ ανωτερω
εμνησθημεν, και βραχεις οντες ανθρωποι προς αρχιβασιλεα τηλικουτον τηι δεησει
χρησασθαι, στελλοντες και τινας εξ ημων οφειλοντας των υμετερων ιχνων αξιωθηναι.
αλλα δια τα εν μεσωι συμβαντα τουτο πραξαι μεχρι νυν ουκ ετολμησαμεν· οτε μεντοι
Σαην ο ενδοξοτατος Βαβμανζαδαγω, του Περσικου στρατου εξαρχος, εν τοις μερεσι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

189

Χαλκηδονος γεγονε, και συντυχων τωι ευσεβεστατωι ημων βασιλει και ημιν, και εκ
παντων αιτηθεις τα περι της ειρηνης διαλεχθηναι, αυτος μεν ειπεν μη εχειν τοιαυτην
εξουσιαν, δεεσθαι δε τα περι τουτου της 709 υμων φιλανθρωπιας. νυνι δε και αποκρισιν
εστειλε προς ημας δια του Σπαδαδουαρ, υποσχομενος ενωμοτως οτι το υπερογκον υμων
κρατος τους στελλομενους παρ' ημων ως πρεπον εστιν δεχεται και απολυει αβλαβεις
προς ημας επαναλυσαι, και οτι παρα της υμετερας φιλανθρωπιας τουτο πραξαι
εκελευσθη. ημεις δε παλιν τοις ουτω παρακολουθησασι θαῤρησαντες, προ παντων δε τωι
θεωι και τηι υμετεραι μεγαλειοτητι, τους δουλους υμων απελυσαμεν Ὀλυμπιον τον
ενδοξοτατον απο υπατων, πατρικιον και επαρχον των πραιτωριων, και Λεοντιον τον
ενδοξοτατον απο υπατων, πατρικιον και επαρχον πολεως και Ἀναστασιον τον
θεοφιλεστατον πρεσβυτερον και συγκελλον, ους δυσωπουμεν ως πρεπει τωι υπερογκωι
υμων κρατει δεχθηναι και συντομως επαναπρεπει τωι υπερογκωι υμων κρατει δεχθηναι
και συντομως επαναλυσαι προς ημας την αρεσκουσαν τωι θεωι ειρηνην και πρεπουσαν
τωι φιλειρηνωι υμων κροτει αποσωζοντας ημιν. δεομεθα δε της υμετερας ημεροτητος και
Ἡρακλειον τον ευσεβεστατον ημων βασιλεα γνησιον εχειν τεκνον, προθυμως εχοντα εν
απασι την θεραπειαν της υμετερας ποιειν γαληνης. ταυτα γαρ πραττοντες διπλην
εαυτοις περιποιειτε δοξαν, και επι τηι των πολεμων ανδραγαθιαι και επι τηι δωρεαι της
ειρηνης. και ημεις λοιπον της ησυχιας δια των υμετερων αειμνημονευτων δωρεων εν
απολαυσει γινομεθα, καιρον λαμβανοντες τας υπερ της υμετερας πολυχρονιου ευζωιας
τωι θεωι προσαγαγειν ευχας, αληθαργητον εις αιωνας της Ῥωμαικης πολιτειας την
υμετεραν ευεργεσιαν εχοντες. 710 τμθʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. δʹ. ϛʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου
Αυγουστου το εʹ.
710 Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται, της βασιλειας
Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος δʹ. Ἀπο της γεννησεως του δεσποτου Χριστου εως
ταυτης της υπατειας επληρωθησαν ετη χιθʹ και ηρξαντο τα χκʹ. εκ τουτων εξαιρουνται
τα μεχρι της σταυρωσεως αυτου ετη λγʹ, και καταλειπονται φπϛʹ. προ φʹ τοινυν πϛʹ
ενιαυτων εισηλθεν ο μαρτιος μην εν ημεραι εʹ· τοις γαρ φπϛʹ προσθες τα βισεξτα, τουτο
εστιν ρμζʹ. δια το νυν επικεισθαι βισεξτον γινονται ψλγʹ. εκβα τουτων το ζʹ ρδʹ, λοιπον
εʹ. αριθμησον εʹ απο της εʹ ημερας, και καταληγεις εις δευτεραν, ο και εστιν· ο γαρ
μαρτιος της ενεστωσης δʹ ινδικτιωνος εισερχεται εν δευτεραι της εβδομαδος ημεραι.
Παλιν τας της εννεκαιδεκαετηριδος ζητουντες επινεμησεις ευρισκομεν προ φπϛʹ
ενιαυτων, τουτεστιν λʹ κυκλων, ιαʹ ουσαν ινδικτιωνα· ιαʹ γαρ επι ιαʹ συναγει φοαʹ.
λοιπον ιβʹ, ιγʹ, ιδʹ, ιεʹ, ιϛʹ, ιζʹ, ιηʹ, ιθʹ, αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ, ϛʹ, ζʹ. αυτη γαρ νυν ενεστηκεν.
ψηφιζοντες ουν προ φπϛʹ ετων την σεληνην ευρισκομεν αυτην τηι κγʹ του μαρτιου
μηνος εκεινου, ητις ην εν ημεραι παρασκευηι, εχουσαν ιδʹ, εʹ, ως ειναι το πασχα 711 των
Ἰουδαιων, οτε ο κυριος εσταυρωθη, απο εσπερας της παρασκευης. ανεστη δε κυριος τηι
εφεξης κυριακηι, ητις ην κεʹ του αυτου μαρτιου μηνος. συναιδει δε ταυτα και τα
προταττομενα παρα των αξιολογων ανδρων εν τηι των φωστηρων ψηφοφοριαι. Ἰνδ. εʹ.
ζʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ϛʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος
γραφεται, της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος εʹ. Ἰνδ. ϛʹ. ηʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου το ζʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται, της
βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ϛʹ. Τουτωι τωι ετει απηιτηθησαν οι
κτητορες των πολιτικων αρτων δια διαγραφων καθ' εκαστον αρτον νομισματα γʹ. και
μετα το παρασχειν παντας ευθεως τωι αυγουστωι μηνι αυτης της ϛʹ ινδικτιωνος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

190

ανηρτηθη τελειως η χορηγια των αυτων πολιτικων αρτων. Ἰνδ. ζʹ. θʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου το ηʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται, της
βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ζʹ. τνʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ηʹ. ιʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου το θʹ. 712 Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται,
της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ηʹ.
Ἰνδ. θʹ. ιαʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ιʹ. Και απο κβʹ και αυτης του
ιανουαριου μηνος γραφεται, της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος θʹ. Ἰνδ.
ιʹ. ιβʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου ετος ιαʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου
μηνος γραφεται, της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιʹ. Ἰνδ. ιαʹ. ιγʹ. μετα
υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ιβʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται,
της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιαʹ. Τουτωι τωι ενιαυτωι μηνι δαισιωι,
κατα Ῥωμαιους ιουνιου εʹ, ημεραι πρωτηι, οντος του βασιλεως Ἡρακλειου εις τα Θραικια
μερη μετα τινων αρχοντων και τινων ου μονον κτητορων και κληρικων, αλλα γαρ και
εργαστηριακων και δημοτων εξ εκατερου μερους και πληθους αλλου ουκ ολιγου,
πλησιασαντος τωι μακρωι τειχει του Χαγανου των Ἀβαρων μετα πληθους απειρου,
μελλουσης, ως καθως εφημισθη, μεταξυ Ῥωμαιων και Ἀβαρων ειρηνης γινεσθαι, και
μελλοντος ιππικου εν Ἡρακλειαι αγεσθαι, τηι φημηι ταυτηι συναπαχθεν πληθος απειρον
εξηλθεν εκ της πανευδαιμονος, και περι ωραν δʹ της κυριακης αυτης ο Χαγανος 713 των
Ἀβαρων τωι φραγελλιωι αυτου ενευσεν, και παντες οι συν αυτωι ορμησαντες εισηλθαν το
μακρον τειχος, εκεινου μειναντος εξωθεν του τειχους μετα τινων των αυτου, και ως
καθως ειπεν οτι και το τειχος εισηρχετο και την πολιν παρελαμβανεν, ει μη οτι ο θεος
αυτον εκωλυσεν. πλην οι αυτου εισελθοντες αυτηι τηι κυριακηι απο εσπερας εως της
Χρυσης πορτας παντας επραιδευσαν ους ηυρον εξω της πολεως μετα και των εν τοις
προαστειοις οπως ουν ευρεθεντων ανθρωπων τε και αλογων παντοδαπων. εισηλθαν δε
και εις τους αγιους Κοσμαν και ∆αμιανον εν Βλαχερναις, και εις τον Ἀρχαγγελον περαν
εις τα Προμωτου, και ου μονον οτι τα κιβουρια και αλλα κειμηλια αφειλαντο, αλλα και
αυτην την αγιαν τραπεζαν της εκκλησιας του Ἀρχαγγελου κατεκλασαν, και παντας μετα
των αφαιρεθεντων αυτων μετυκισαν περαν του ∆ανουβιου, μηδενος αντιστατουντος.
τναʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. ιβʹ. ιδʹ. μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ιγʹ. Και απο κβʹ και αυτης
του ιανουαριου μηνος γραφεται της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιβʹ.
Τουτωι τωι ενιαυτωι μηνι δυστρωι, κατα Ῥωμαιους μαρτιωι, εʹ και κʹ του μηνος, τηι ημεραι
του ευαγγελισμου της δεσποινης 714 ημων της θεοτοκου, εξηλθεν επι τα ανατολικα
μερη ο βασιλευς Ἡρακλειος αμα τοις αυτου τεκνοις Ἡρακλειωι και Ἐπιφανιαι τηι και
Ευδοκιαι και τηι βασιλισσηι Μαρτιναι, και εποιησεν συν αυτοις την πασχαλιαν εορτην
πλησιον της πολεως Νικομηδειας. και μετα την εορτην αυτος μεν ο βασιλευς Ἡρακλειος
μετα Μαρτινης της βασιλισσης ωρμησαν επι τα ανατολικα μερη, συνοντος αυτοις και
Ἀνιανου δομεστικου του μαγιστρου. τα δε τεκνα αυτου υπεστρεψαν εν
Κωνσταντινουπολει. Τουτωι τωι ετει μηνι αρτεμισιωι, κατα Ῥωμαιους μαΐωι, της ιβʹ
ινδικτιωνος, επι Σεργιου πατριαρχου Κωνσταντινουπολεως, επενοηθη ψαλλεσθαι μετα
το μεταλαβειν παντας των αγιων μυστηριων εν τωι μελλειν τους κληρικους επι το
σκευοφυλακιον αποκαθισταν τα τιμια ριπιδια, δισκαρια και ποτηρια και αλλα ιερα
σκευη, μετα το εκ των παρατραπεζιων και την διαδοσιν αποτεθηναι παντα εις την αγιαν
τραπεζαν, και ψαλθηναι τον τελευταιον στιχον του κοινωνικου, λεγεσθαι και τουτο το
τροπαριν, Πληρωθητω το στομα ημων αινεσεως, κυριε, οπως αν υμνησωμεν την δοξαν
σου, οτι ηξιωσας ημας των αγιων σου μετασχειν μυστηριων. τηρησον ημας εν τωι σωι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

191

αγιασμωι, ολην την ημεραν μελετωντας την δικαιοσυνην σου. αλληλουια. Ἰνδ. ιγʹ. ιεʹ.
μετα υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ιδʹ. 715 Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος
γραφεται, της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιγʹ. Ἰνδ. ιδʹ. ιϛʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου ετος ιεʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται,
της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιδʹ.
Τουτωι τωι ενιαυτωι μηνι δυστρωι, κατα Ῥωμαιους μαρτιωι, εφανη επι δʹ ημερας
αστηρ φαιδρος πανυ κατα δυσμας μετα δυσιν ηλιου. Τουτωι τωι ετει μηνι αρτεμισιωι,
κατα Ῥωμαιους μαΐωι, ιδʹ, ημεραι δʹ, αυτηι τηι αγιαι μεσοπεντηκοστηι, συνηχθησαν αι
σχολαι και αλλοι πολλοι του πληθους εν τηι αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι, και
κατεκραξαν Ἰωαννου του επικλην Σεισμου, ως θελησαντος επαραι τα ψωμια των
σχολων εις ονομα των στρατιωτων· και του πατριαρχου Σεργιου υποσχομενου
αποθεραπευειν τον οχλον, ει μονον ενδωσωσι γενεσθαι την θειαν λειτουργιαν. Τηι
πεντεκαιδεκατηι του αυτου μηνος παλιν πλειονων ευρεθεντων εν τηι αγιωτατηι μεγαληι
εκκλησιαι, και κατακραξαντων του λεχθεντος Ἰωαννου, ο μεν πατριαρχης και
Ἀλεξανδρος ο επαρχος των πραιτωριων και αλλοι τινες των αρχοντων και Λεοντιος
κομης του οψαριου και σπαθαριος, ανηλθαν εις τον αμβωνα της μεγαλης εκκλησιας, και
κραυγων πολλων γενομενων κατα του ρηθεντος Ἰωαννου του επικλην Σεισμου απο του
κοινου εις το μηκετι αυτον παρελθειν δια πολιτικου πραγματος, εκεινος μεν καθηιρεθη
και κατεβληθησαν αυτου παραχρημα αι εικονες. ο δε επαρχος των πραιτωριων
Ἀλεξανδρος προσεφωνησε, λεγων οτι Ἀπο αρτι προς εμε εχετε χαριν των ψωμιων και
ελπιζω εν ταχει ποιω διορθωσιν εις αυτο. ο γαρ λεχθεις Ἰωαννης ο Σεισμος γʹ φολλεων
πιπρασκομενου του ψωμιου αυτος ηʹ φολλεων αυτο ηβουληθη ποιησαι· και ο θεος
κατεβαλε την βουλην αυτου. Καλον δε διηγησασθαι οπως και νυν ο μονος πολυελεος
και ευσπλαγχνος θεος τηι ευπροσδεκτωι πρεσβειαι της αχραντου αυτου μητρος και κατα
αληθειαν δεσποινης ημων θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας την ταπεινην ταυτην
αυτου πολιν εσωσεν εκ των κατα συμφωνιαν κυκλωσαντων αυτην παναθεων εχθρων
τηι κραταιαι αυτου χειρι, και τον εν αυτηι ευρεθεντα λαον ελυτρωσατο της
προσδοκωμενης μαχαιρας, αιχμαλωσιας τε και πικροτατης δουλειας, ο ουδεις των
παντων ευπορησει διηγησασθαι. ο γαρ επικαταρατος Σαλβαρας, εξαρχος του Περσικου
στρατου, εκδεχομενος, ως εοικεν, και εργοις δε τελευταιον απεδειχθη, την του
παναθεου Χαγανου των Ἀβαρων επελευσιν, προ πλειστων τουτων ημερων γενομενος
εν Χαλκηδονι παντα τα τε προαστεια και παλατια και τους ευκτηριους οικους αθεως
ενεπρησεν, 717 και εμεινεν λοιπον την εκεινου παρουσιαν εκδεχομενος. τηι ουν κθʹ του
ιουνιου μηνος της παρουσης ιδʹ ινδικτιωνος, τουτεστιν τηι ημεραι της συναξεως των
αγιων και ενδοξων κορυφαιων αποστολων Πετρου και Παυλου, κατελαβε προκουρσον
του θεομισητου Χαγανου, ως αχρι χιλιαδων τριακοντα, δια δηλωματων φημισαντος τοʹ
τε μακρον τειχος καταλαβειν και τα ενδον αυτου, ωστε τους ευρεθεντας εξωθεν της
πολεως εφιππους γενναιοτατους στρατιωτας κατα την αυτην ημεραν, κυριακην ουσαν,
ενδον γενεσθαι του νεου Θεοδοσιακου τειχους ταυτης της βασιλιδος πολεως, και
εμεινεν το αυτο προκουρσον επι τα μερη Μελαντιαδος, ολιγων εξ αυτων εκτρεχοντων
μεχρι του τειχους εκ διαλειμματων, και μη συγχωρουντων τινα εξιεναι η ολως αλογων
δαπανας συλλεγειν. εν τωι μεσωι δε αχρις ημερων δεκα εφεξης διαδραμουσων, και
μηδενος των εχθρων συνεγγυς του τειχους φανεντος, εξηλθαν στρατιωται μετα
παλλικαριων και πολιτων, οφειλοντες ως απο δεκα μιλιων θερισαι ολιγα γεννηματα,
και συνεβη απαντηθηναι αυτοις τους εχθρους και ενθεν κακειθεν τινας διαπεσειν,
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

192

συσχεθηναι δε και τινας εκ των παλλικαριων, των στρατιωτων και των πολιτων των
εξελθοντων συν αυτοις. ει μη γαρ συνεβη τους στρατιωτας περισπασθηναι εις το
εκδικησαι τα ιδια παλλικαρια και τους πολιτας, ικανοι εφονευοντο εκ των εχθρων κατ'
εκεινην την ημεραν. μετ' ου πολυ δε τινων εχθρων αχρι μιας χιλιαδος 718 ελθοντων
πλησιον του σεβασμιου οικου των αγιων Μακκαβαιων περαν εν Συκαις, και
εμφανισαντων εαυτους τοις Περσαις, κακεινων συναχθεντων επι τα μερη
Χρυσοπολεως, και γνωρισαντων αλληλοις δια πυρκαιας την εαυτων παρουσιαν, εν τωι
μεσωι απελυσεν ο επικαταρατος Χαγανος Ἀθανασιον τον ενδοξοτατον πατρικιον απο
των μερων Ἀδριανουπολεως, ειρηκως αυτωι οτι Ἄπελθε και ιδε πως θελουσιν οι της
πολεως θεραπευσαι με και τι θελουσι μοι δουναι, ινα υποστρεψω εισελθοντος ουν
αυτου Ἀθανασιου του ενδοξοτατου, και ταυτα απαγγειλαντος Βονωι τωι ενδοξοτατωι
πατρικιωι και μαγιστρωι και τοις λοιποις αρχουσι, κακεινων επιμεμψαμενων αυτωι
ουτως υποπεσοντι τωι επικαταρατωι Χαγανωι και υποσχομενωι τους της πολεως τα
θεραπευοντα αυτον πραττειν, τοτε Ἀθανασιος ο ενδοξοτατος ειπεν ταυτα αυτωι ρηθηναι
παρα των ενδοξοτατων αρχοντων κατα τον καιρον καθ' ον εις πρεσβειαν εστελλετο·
λοιπον δε μηδε μεμαθηκεναι αυτον ουτω τα του τειχους κατησφαλισθαι και στρατον
ενταυθα παρειναι· πλην ετοιμως εχειν αυτον την αυτωι διδομενην αποκρισιν λεγειν
απαραλλακτως τωι Χαγανωι. ειτα επιζητησαντος του αυτου ενδοξοτατου Ἀθανασιου
προτερον εθελειν θεωρησαι τον εν τηι πολει οντα στρατον, αρμαστατιωνος γενομενης
ηυρεθησαν των ενδημουντων εν τηι πολει καβαλλαριων περι τας ιβʹ και προς χιλιαδας.
και τοτε δεδωκαν αυτωι οι αρχοντες ανταποκρισιν οφειλουσαν παντως παρασκευασαι
τον επικατορατον 719 Χαγανον πλησιασαι τωι τειχει ηγουν τηι πολει. ειτα Ἀθανασιου
του ενδοξοτατου τα προς εκεινον φθασαντος, και μη δεχθεντος, αλλα λεγοντος του
καταρατου Χαγανου ολως μη ενδιδοναι, ει μηδ' ον και την πολιν και τους εν αυτηι οντας
κομισηται, τηι κθʹ του ιουλιου μηνος αυτος ο θεομισητος Χαγανος κατελαβε το τειχος
μετα ολου του οχλου αυτου, και εδειξεν εαυτον τοις της πολεως. μετα μιαν ημεραν,
τουτεστιν τηι λαʹ του αυτου ιουλιου μηνος, ηλθεν παρατασσομενος πολεμον [και
εμεινεν απο εωθεν εως ωρας ιαʹ πολεμων] απο της λεγομενης Πολυανδριου πορτας και
εως της πορτας του Πεμπτου και επεκεινα σφοδροτερως· εκει γαρ τον πολυν αυτου
παρεστησεν οχλον, στησας εις οψιν κατα το λοιπον μερος του τειχους Σκλαβους. και
εμεινεν απο εωθεν εως ωρας ιαʹ πολεμων, πρωτον μεν δια πεζων Σκλαβων γυμνων,
κατα δε δευτεραν ταξιν δια πεζων ζαβατων. και περι εσπεραν εστησεν ολιγα μαγγανικα
και χελωνας απο Βραχιαλιου και εως Βραχιαλιου. και παλιν τηι εξης εστησε πληθος
μαγγανικων εις το μερος εκεινο το πολεμηθεν παρ' αυτου συνεγγυς αλληλων, ως
αναγκασθηναι τους της πολεως παμπολλα στησαι μαγγανικα ενδοθεν του τειχους της
μαχης καθ' εκαστην των πεζων συγκροτουμενης, και των ημετερων κατα θεου
δημιουργιαν εκ του περιγεγονοτος αποσοβουντων μηκοθεν τους εχθρους. εκαλαμωσε
δε τας πετραριας αυτου και εξωθεν εβυρσωσεν. παρεσκευασεν δε 720 εις το διαστημα το
απο της Πολυανδριου πορτας εως της πορτας του αγιου Ῥωμανου στηναι ιβʹ
πυργοκαστελλους υψηλους, φθανοντας σχεδον εως των προμαχεωνων, και εβυρσωσεν
αυτους. και οι ευρεθεντες δε ναυται εν τηι πολει και αυτοι εξηλθον εις συμμαχιαν τοις
πολιταις· και εις εξ αυτων των ναυτων εμηχανησατο καταρτιαν και εκρεμασεν εις
αυτην καραβον, οφειλων δι' αυτου εμπρησαι τους πυργοκαστελλους των εχθρων,
οντινα ναυτην καταπληξαντα τους πολεμιους ου μετριως συνεκροτησε Βονος ο
πανευφημος μαγιστρος.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

193

Ὁ δε αυτος ευκλεεστατος μαγιστρος μετα το εγγισαι τον εχθρον τωι τειχει ου
διελειπεν προτρεπων αυτον λαβειν μη μονον τα πακτα αυτου, αλλα και ετερον στιχον
υπερ του ελθειν αυτον εως του τειχους. και ου προσεδεξατο, αλλ' ελεγεν οτι
αναχωρησατε της πολεως και εασατε μοι τας υποστασεις υμων, και σωσατε εαυτους και
τας φαμιλιας υμων. ηγωνια δε χαλασαι εις θαλασσαν τα μονοξυλα, απερ ηγαγεν μεθ'
εαυτου, και ου συνεχωρειτο εκ των σκαφοκαραβων. και ταυτα λοιπον παρεσκευασεν
χαλασθηναι κατα την γεφυραν του αγιου Καλλινικου μετα τριτην ημεραν του
πολεμησαι. δια τουτο δε παρεσκευασεν εκεισε χαλασθηναι τα μονοξυλα, ως των τοπων
επιβραχων οντων, και μη δυναμενων εκεισε των σκαφοκαραβων παρεισελθειν. εμειναν
δε οι 721 σκαφοκαραβοι εις οψιν των μονοξυλων απο του αγιου Νικολαου εως του
αγιου Κονωνος περαν εις Πηγας, μη συγχωρουντες παρεξελθειν τα μονοξυλα. Τωι δε
σαββατωι τηι δειληι, τουτεστιν τηι δευτεραι του αυγουστου μηνος, εζητησεν αρχοντας ο
Χαγανος οφειλοντας αυτωι διαλεχθηναι. και δη εξηλθον προς αυτον Γεωργιος ο
ενδοξοτατος πατρικιος και Θεοδωρος ο ενδοξοτατος κομμερκιαριος ο την ισατιν και
Θεοδοσιος ο ενδοξοτατος πατρικιος και λογοθετης και Θεοδωρος ο θεοφιλεστατος
συγκελλος και Ἀθανασιος ο ενδοξοτατος πατρικιος. και δη απελθοντων αυτων ηγαγεν
εις οψιν αυτων ο Χαγανος τρεις Περσας φορουντας ολοσηρικα, πεμφθεντας προς αυτον
εκ του Σαλβαρα. και εκεινους μεν παρεσκευασεν καθεσθηναι επι αυτου, τους δε
ημετερους πρεσβευτας παριστασθαι. και ειπεν οτι Ἰδου οι Περσαι επρεσβευσαν προς εμε,
ετοιμως εχοντες δουναι μοι τρεις χιλιαδας εις συμμαχιαν. εαν ουν θελετε λαβειν
εκαστος των εν τηι πολει προς σαγιν και καμισιν, ποιουμεν σιγιλλιν προς τον Σαλβαραν·
φιλος γαρ μου εστιν, και περασατε προς αυτον, και ουκ αδικει υμας, και εασατε μοι την
πολιν και τας υποστασεις υμων· αλλως γαρ υμας ουκ ενι σωθηναι, μη ιχθυες εχετε
γενεσθαι και δια θαλασσης απελθειν η πτερωτοι και εις τον ουρανον ανελθειν. ιδου γαρ,
ως λεγουσιν αυτοι οι Περσαι, ουδε ο βασιλευς υμων εν Περσιδι εισηλθεν ουδε 722 ο
στρατος υμων καταλαμβανει. ειπε δε αυτωι Γεωργιος ο ενδοξοτατος οτι ουτοι επιθεται
εισιν και μιαν αληθειαν ου λαλουσιν. επει ο στρατος ημων ενταυθα καταλαμβανει, και
ο ευσεβεστατος ημων δεσποτης εις την χωραν αυτων εστιν εξολοθρευων αυτην. ο εις
ουν των Περσων διακνισθεις υβρισεν επι του Χαγανου τον ειρημενον ενδοξοτατον
Γεωργιον. και αυτος ανταπεκριθη αυτωι οτι Συ με ουχ υβριζεις, αλλ' ο Χαγανος. ειπαν δε
και τουτο τωι Χαγανωι οι προς αυτον εξελθοντες ενδοξοτατοι αρχοντες οτι Τοσαυτα
πληθη εχων βοηθειας Περσων δεηι. και ειπεν οτι Ἐαν θελησω, παρεχουσι μοι εις
συμμαχιαν· φιλοι γαρ μου εισιν. και παλιν ειπον αυτωι οι αρχοντες ημων οτι Ἡμεις την
πολιν ουδεποτε εωμεν· ημεις γαρ προσδοκωντες οτι καιριον τι λαλουμεν εξηλθαμεν
προς σε. εαν ουν μη θεληις τα προς ειρηνην μεθ' ημων λαλησαι, απολυσον ημας. και
απελυσεν αυτους. και τηι νυκτι ευθεως τηι επι κυριακην κατα δημιουργιαν του αγαθου
και φιλοικτιρμονος θεου περιεπεσαν αυτοι οι Περσαι οι πρεσβευσαντες προς τον
Χαγανον εν τωι αντιπεραν αυτους δια Χαλων επι Χρυσοπολιν εις ημετερους καραβους,
εν οις ησαν τινες και των του ορφανοτροφειου· και ο εις εξ αυτων των Περσων ηυρεθη
βαλων εαυτον εις καραβιν λεγομενον σανδαλιν επι οψιν και επανω τα καταλεκτια, και
ουτως αντιπερων επι Χρυσοπολιν. ο δε ναυτης ο ων εν αυτωι τωι καραβιωι και ελαυνων
ενευσεν ευφυως τοις του 723 ορφανοτροφειου, και επαναξαντες και επαροντες τα
καταλεκτια, και ευροντες αυτον τον Περσην τελειον οντα και κειμενον επι οψιν,
εσφαξαν και επηραν την κεφαλην αυτου. τους δε αλλους δυο Περσας εις αλλο πλοιον
αντιπερωντας εχειρωσαντο μετα και του ναυτου, και τουτους εωθεν ηγαγον εις το
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

194

τειχος. και του μεν ενος των ζωντων κοψαντες τας δυο χειρας και δησαντες εις τον
τραχηλον αυτου την κεφαλην του σφαγεντος εν τωι καραβωι επεμψαν οι ημετεροι προς
τον Χαγανον. του δε αλλου βληθεντος εις καραβον και απενεχθεντος ζωντος επι
Χαλκηδονα, και επιδειχθεντος τοις Περσαις, ως εστιν εις τον καραβον, απεκεφαλισαν
αυτον οι ημετεροι, και εῤριψαν εις γην την κεφαλην αυτου μετα γραμματων εχοντων
ουτως· οτι ο Χαγανος μεθ' ημων πακτα πεποιηκως επεμψεν ημιν τους παρ' υμων προς
αυτον σταλεντας πρεσβευτας, και τους μεν δυο εν τηι πολει απεκεφαλισαμεν, του δε
αλλου ιδου υμεις εχετε την κεφαλην. απηλθεν δε αυτηι τηι κυριακηι ο επικαταρατος
Χαγανος εις Χαλας, και εβαλεν εις θαλασσαν μονοξυλα οφειλοντα απελθειν εις την
αντιπεραν και αγαγειν προς εαυτον τους Περσας κατα την υποσχεσιν αυτων. τουτου δε
γνωσθεντος, τηι εσπεραι εξ ημων ανεπλευσαν καν οʹ καραβοι επι Χαλας, του ανεμου
οντος εναντιου, εις το μη συγχωρησαι τα μονοξυλα αντιπερασαι. και υπεστρεψεν περι
724 εσπεραν ο επικαταρατος Χαγανος εις τα περι το τειχος, και επεμφθησαν αυτωι απο
της πολεως βρωσιμα τινα και οιναρια. ηλθεν δε Ἑρμιτζις εξαρχος των Ἀβαρων εις την
πορταν λεγων οτι Βαρυ πραγμα εποιησατε τους χθες μετα του Χαγανου αριστησαντας,
οτι εφονευσατε, και προς τουτοις επεμψατε αυτωι την κεφαλην και τον αλλον
αποκεχειρισμενον. και ειπαν οτι Ἡμεις ου προσεχομεν αυτωι. τηι ουν νυκτι δευτερας
διαφαουσης ηδυνηθησαν αυτων μονοξυλα διαλαθειν την σκουλκαν ημων και περασαι
προς τους εποντισαν και κατεσφαξαν παντας τους εν τοις μονοξυλοις ευρεθεντας
Σκλαβους. Ἐξηλθαν δε και οι Ἀρμενιοι το τειχος Βλαχερνων, και εβαλαν πυρ εις τον
Ἔμβολον τον παρεκει του αγιου Νικολαου. και νομισαντες οι εξειλησαντες κολυμβωι εκ
τωι μονοξυλων Σκλαβοι Ἀβαρους ειναι τους ισταμενους παρα θαλασσαν, ως εκ του
πυρος, εκει εξελθοντες εσφαγησαν απο των Ἀρμενιων. αλλοι δε ολιγοι Σκλαβοι
εξειλησαντες κολυμβωι, και εξελθοντες επι το μερος ενθα ιστατο ο αθεος Χαγανος,
εσφαγησαν κατ' επιτροπην αυτου. και του θεου κελευσαντος δια των πρεσβειων της
δεσποινης ημων της θεοτοκου, εν μιαι ροπηι η δια θαλασσης γεγονεν αυτωι πτωσις.
εξεβαλον δε ολα τα μονοξυλα εις την γην οι ημετεροι, και μετα το ταυτα γενεσθαι
υπεστρεψεν ο επικαταρατος 725 Χαγανος εις το φωσατον αυτου, και ηγαγεν τα
μαγγανικα απο του τειχους α ην παραστησας και την σουδαν ην εποιησεν, και ηρξατο
καταλυειν τους πυργοκαστελλους ους εποιησεν, και τηι νυκτι εκαυσεν το σουδατον
αυτου και τους πυργοκαστελλους, και τας χελωνας αποβυρσωσας ανεχωρησεν. Τινες δε
ελεγον οτι οι Σκλαβοι θεωρησαντες το γεγονος επηραν και ανεχωρησαν, και δια τουτο
ηναγκασθη και ο καταρατος Χαγανος αναχωρησαι και ακολουθησαι αυτοις. Και τουτο
δε ελεγεν ο αθεος Χαγανος τωι καιρωι του πολεμου οτι εγω θεωρω γυναικα
σεμνοφορουσαν περιτρεχουσαν εις το τειχος μονην ουσαν. εδηλωσε δε εν τωι μελλειν
αυτον αναχωρειν οτι μη υπολαβητε οτι κατα φοβον αναχωρω, αλλα δια το στενωθηναι
με εις δαπανας και μη επιστηναι με υμιν εν επιτηδειωι καιρωι. απερχομαι δε και
φροντιζω δαπανων, και ερχομαι οφειλων ποιησαι υμιν ει τι ειργασασθε εις εμε. εμειναν
δε τηι παρασκευηι νωτοφυλακες καβαλλαριοι εις τα περι το τειχος, βαλλοντες σκευηι
νωτοφυλακες καβαλλαριοι εις τα περι το τειχος, βαλλοντες αυτηι τηι ημεραι λαμπρα εις
πολλα προαστεια εως ωρας ζʹ, και υπεχωρησαν, εκαυσαν δε και την εκκλησιαν των
αγιων Κοσμα και ∆αμιανου εν Βλαχερναις και την εκκλησιαν του αγιου Νικολαου και
ολα τα περιξ. εις μεντοι την εκκλησιαν της δεσποινης 726 ημων της θεοτοκου και την
αγιαν σορον εισελθοντες οι εχθροι ουδεν ηδυνηθησαν παντοιως των εκεισε
καταβλαψαι, του θεου τηι πρεσβειαι της αχραντου μητρος αυτου ουτως ευδοκησαντος.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

195

επεζητησεν δε τον ενδοξοτατον κομμερκιαριον εις το διαλεχθηναι αυτωι. και εδηλωσεν
αυτωι Βονος ο πανευφημος μαγιστρος ουτως· οτι μεν μεχρι του παροντος εγω την
εξουσιαν ειχον του λαλησαι και πακτευσαι μετα σου· νυν δε κατελαβεν ο αδελφος του
ευσεβεστατου ημων δεσποτου μετα του θεοφυλακτου στρατου. και ιδου αντιπεραι και
επακολουθει σοι εως της χωρας σου. κακει λαλειτε μεταξυ αλληλων. Ἰνδ. ιεʹ. ιζʹ. μετα
υπ. Ἡρακλειου Αυγουστου το ιϛʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται,
της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιεʹ. Τουτωι τωι ετει εκτισθη το τειχος
περιξ του οικου της δεσποινης ημων της θεοτοκου, εξωθεν του καλουμενου Πτερου.
Τουτωι τωι ετει μηνι αρτεμισιωι, κατα Ῥωμαιους μαΐωι, ιαʹ ετελευτησε Βονος ο της
αοιδιμου μνημης, γενομενος μαγιστρος, και απετεθη το λειψανον αυτου εις το σεπτον
μοναστηριον του 727 αγιου Ἰωαννου του προδρομου και βαπτιστου το επονομαζομενον
των Στουδιου, πλησιον της Χρυσης Πορτας. τνβʹ Ὀλυμπιας. Ἰνδ. αʹ. ιηʹ. μετα υπ.
Ἡρακλειου Αυγουστου το ιζʹ. Και απο κβʹ και αυτης του ιανουαριου μηνος γραφεται, της
βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου ετος ιϛʹ. Τωι ιηʹ ετει της βασιλειας Ἡρακλειου
και μετα υπατειας ιζʹ και ιϛʹ ετει της βασιλειας Ἡρακλειου νεου Κωνσταντινου του
αυτου υιου, τηι ιεʹ του μαΐου μηνος, ινδικτιωνος αʹ, ημεραι πρωτηι, αυτηι τηι αγιαι
Πεντηκοστηι, ανεγνωσθησαν αποκρισεις επ' αμβωνος εν τηι αγιωτατηι μεγαληι εκκλησιαι,
σταλεισαι εκ των ανατολικων μερων υπο Ἡρακλειου του ευσεβεστατου ημων βασιλεως,
δηλουσαι την πτωσιν Χοσδροου και την αναγορευσιν Σειροιου του Περσων βασιλεως,
αιτινες εχουσιν ουτως. Ἀλαλαξατε τωι θεωι πασα η γη, δουλευσατε τωι κυριωι εν
ευφροσυνηι, εισελθατε ενωπιον αυτου εν αγαλλιασει, και γνωτε οτι κυριος αυτος εστιν ο
θεος. αυτος εποιησεν ημας και ουχ ημεις. ημεις δε λαος αυτου εσμεν και προβατα νομης
αυτου. εισελθατε εις τας αυλας αυτου εν υμνοις και εξομολογεισθε αυτωι. αινειτε το
ονομα αυτου, οτι Χριστος κυριος, εις τον αιωνα το ελεος αυτου, εως γενεας και γενεας η
αληθεια αυτου. ευφρανθητωσαν 728 οι ουρανοι και αγαλλιασθω η γη και τερφθητω η
θαλασσα και παντα τα εν αυτοις. και παντες οι χριστιανοι αινουντες και δοξολογουντες
ευχαριστησωμεν τωι μονωι θεωι, χαιροντες επι τωι αγιωι αυτου ονοματι χαραν μεγαλην.
επεσεν γαρ ο υπερηφανος και θεομαχος Χοσροης. επεσεν και επτωματισθη εις τα
καταχθονια, και εξωλοθρευθη εκ γης το μνημοσυνον αυτου ο υπεραιρομενος και
λαλησας αδικιαν εν υπερηφανιαι και εξουδενωσει κατα του κυριου ημων Ἰησου Χριστου
του αληθινου θεου και της αχραντου μητρος αυτου της ευλογημενης δεσποινης ημων
θεοτοκου και αειπαρθενου Μαριας, απωλετο ο ασεβης μετ' ηχους. επεστρεψεν ο πονος
αυτου επι την κεφαλην αυτου. και επι την κορυφην αυτου κατεβη η αδικια αυτου. τηι
γαρ κδʹ του παρελθοντος φεβρουαριου μηνος της ενισταμενης πρωτης επινεμησεως, της
ταραχης αυτωι γενομενης υπο Σειροιου του πρωτοτοκου αυτου υιου, καθως δι' ετερας
ημων κελευσεως εσημαναμεν υμιν, και παντων των εκεισε Περσων αρχοντων τε και
στρατευματων μετα και παντος του στρατου του απο διαφορων τοπων συναχθεντος απο
του καταρατου Χοσδροου συνδραμοντων τωι μερει Σειροιου μετα και Γουρδανασπα του
πριν εξαρχου του Περσικου στρατου, επετηδευσεν εκεινος ο θεομισητος Χοσροης φυγηι
χρησασθαι, και συσχεθεις δεσμιος εβληθη εν τωι νεωι καστελλιωι τωι κτισθεντα παρ'
αυτου επι παραφυλακηι των παρ' αυτου συναχθεντων χρηματων.
729 Και τηι κεʹ του αυτου φεβρουαριου μηνος Σειροιου στεφθεντος και
αναγορευθεντος βασιλεως Περσων, και τηι κηʹ του αυτου μηνος, μετα το ποιησαι τον
θεομισητον Χοσροην τας δʹ ημερας σιδηροδεσμιον εν πασηι οδυνηι, ανειλε τον αυτον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

196

αγνωμονα και θεομαχον και υπερηφανον και βλασφημον πικροτατωι, θανατωι, ινα γνωι
οτι Ἰησους ο τεχθεις εκ Μαριας, ο σταυρωθεις υπο των Ἰουδαιων, καθως αυτος ην
γραψας, εις ον εβλασφημησε, θεος παντοδυναμος εστιν, και απεδωκεν αυτωι κατα τα
παρ' ημων γραφεντα αυτωι. και εν τωι μεν βιωι τουτωι ουτως απωλετο ο θεομαχος
εκεινος. απηλθε δε την οδον Ἰουδα του Ἰσκαριωτου του ακουσαντος απο του
παντοδυναμου ημων θεου οτι καλον ην τωι ανθρωπωι εκεινωι μη γεννηθηναι, εις το πυρ
το ακατασβεστον το ητοιμασμενον τωι Σαταναι και τοις αξιοις αυτου απηλθεν. ∆ια δε της
ετερας ημων κελευσεως της γενομενης παρ' ημων προς υμας απο του απληκτου ημων
του πλησιον του Κανζακων, της περιεχουσης την κινησιν την απο της ιζʹ του οκτωβριου
μηνος μεχρι της ιεʹ του μαρτιου μηνος, εσημαναμεν το πως ο θεος και η δεσποινα ημων
η θεοτοκος συνεπραξεν ημιν τε και τοις φιλοχριστοις ημων εκστρατευμασιν υπερ
εννοιαν ανθρωπινην και το πως εφυγεν ενωπιον ημων ο θεομισητος και ανασκαφος
Χοσροης απο του ∆ασταγερχοσαρ επι Κτησιφωντα και πως απωλοντο τα παλατια αυτου
μετα πολλων επαρχιων της 730 Περσικης πολιτειας, και οτι δια του τροπου τουτου
ηδυνηθη Σειροης ποιησασθαι την κινησιν κατ' αυτου. μετα δε το ποιησαι ημας την
κελευσιν εκεινην και στειλαι αυτην τηι ιεʹ του παροντος μαρτιου μηνος, εν τωι
φροντιζειν του γνωναι ημας ενεκεν Χοσδροου και Σειροιου τα παρακολουθησαντα και
πεμψαι ημας εν διαφοροις τοποις, και εως του Σιαρσουρων και εως του μικρου Ζαβα,
του Καλχας, του Ἰεσδεμ, εν αμφοτεραις ταις οδοις εκ τε των ευτυχεστατων ημων
εκστρατευματων και εκ των Σαρακηνων των οντων υπο την φιλοχριστον ημων
πολιτειαν, δια το, ως ειρηται, γνωναι ημας ακριβως τα εκεισε κινηθεντα, τηι κδʹ του
αυτου μαρτιου μηνος ηνεγκαν προς ημας εις το απληκτον ημων το πλησιον του
Κανζακων οι της σκουλκας ενα Περσην και ενα Ἀρμενιον, οιτινες επεδωκαν ημιν
υπομνηστικον γενομενον προς ημας απο τινος αδσηκρητις Περσων, εχοντος ονομα
Χοσδαη, και αξιωμα Ῥασναν, περιεχον οτι Σειροιου αναγορευθεντος βασιλεως Περσων
απελυσεν αυτον μετα και αλλων αρχοντων προς ημας και υπομνηστικου αυτου
Σειροιου γενομενου προς ημας, και οτι καταλαβων εις το Ἄρμαν συνειδεν του απολυσαι
προς ημας τους προειρημενους δυο ανδρας επι τωι πεμφθηναι τινας τους οφειλοντας
αβλαβεις διασωσαι αυτον και τους μετ' αυτου. ως δε εγνωσθη ημιν δια το θεωρησαι
αυτον πολλα σκηνωματα Περσων κατα την οδον αναιρεθεντα απο του ευτυχεστα731
του ημων στρατου απο του Ναρβαν περι τα γ σκηνωματα, και οτι εκ τουτου δειλιασας
εφοβηθη χωρις των διασωστων καταλαβειν προς ημας. και τηι κεʹ του αυτου μαρτιου
μηνος απελυσαμεν προς αυτους Ἠλιαν τον ενδοξοτατον στρατηλατην τον επικλην
Βαρσοκα και Θεοδοτον τον μεγαλοπρεπεστατον δρουγγαριον μετα νεωτερων και κʹ
ιππων αδιστρατων σελλαριων οφειλοντων απαντηθηναι και διασωσαι αυτους προς
ημας. μετ' αυτων δε συνειδαμεν πεμψαι και Γουσδανασπαν τον Ῥαζει τον χιλιαρχον του
Περσικου στρατου τον ελθοντα προς ημας, οτε η ταραχη εγενετο μετα του Σειροιου και
Χοσροου. και τηι λʹ του μαρτιου μηνος εδεξαμεθα αποκρισιν εν αυτωι τωι απληκτωι ημων
τωι πλησιον του Κανζακων απο Ἠλια και Θεοδοτου και Γουσδανασπα ως οτι μεγαν
χειμωνα ευρον εις το ορος του Ζαρα, και οτι εξελαβον εκ των καστελλιων Περσας και
αλογα, και ουτω κοπτουσι τους χιονας, και οτι εγνωσθη αυτοις πλησιασαι εν τοις
μερεσιν εκεινοις τους πρεσβευτας τους πεμφθεντας απο Σειροιου του βασιλεως, αλλ' οτι
εκ του μεγαν χειμωνα γενεσθαι ουκ ηδυνηθησαν υπερβηναι το ορος του Ζαρα. και εκ
τουτου εγνωμεν ημεις και παντες οι των φιλοχριστων ημων εκστρατευματων επι το
πλεον οτι η του θεου ευμενεια και αγαθοτης ωδηγησεν ημας και οδηγει και διασωζει. ει
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

197

γαρ συνεβη ημας ολιγας ημερας εμβραδυ732 ναι επι τα μερη του Ζαρα, και ειθ' ουτω
γενεσθαι τον χειμωνα, δαπανων τοσουτων μη ευρισκομενων εν τοις τοποις εκεινοις, εις
μεγαλην βλαβην ειχεν ελθειν τα ευτυχεστατα ημων εκστρατευματα. εξοτε γαρ
εκινησαμεν εκ του Σιαρσουρων, τουτεστιν απο της κδʹ του φεβρουαριου μηνος, μεχρι
της λʹ του μαρτιου μηνος ουκ ενεδωκεν χιονιζειν. αλλα δια του θεου ελθοντες επι τα
μερη του Κανζακων ηυραμεν δαπανας πολλας και ανθρωπων και αλογων, και εν αυτηι
τηι πολει του Κανζακων εμειναμεν, τελειαι ουσηι και εχουσηι περι τους τρισχιλιους
οικους, και εν τοις περιξ χωριοις, ωστε δυνηθηναι ημας τοσαυτας ημερας εν ενι τοπωι
επιποιησαι· και εκελευσαμεν τοις των φιλοχριστων ημων εκστρατευματων ινα τα
αλογα αυτων εις τους οικους της πολεως βαλωσι δια τον γενομενον χειμωνα και ινα
προς ενα ιππον εις εκαστος αυτων εχηι εις το απληκτον ημων· πλησιον γαρ αυτης της
πολεως εστιν το φωσατον ημων· ο γαρ βαρισμανας της πολεως του Κανζακων και
παντες οι κτητορες αυτης, ηνικα εμαθαν υπερβηναι ημας εις το ορος του Ζαρα,
ανεχωρησαν και εις ορεινους τοπους απηλθαν εις οχυρωτερα καστελλια. ηνικα δε
εδεξαμεθα τους δυο ανθρωπους τους πεμφθεντας απο Σειροιου του βασιλεως Περσων,
τον ενα εξ αυτων, τουτεστιν τον Περσην, απελυσαμεν μετα και ετερων ανθρωπων προς
τον βαρισμαναν του Κανζακων, απο μʹ μιλιων οντα και εις καστελλιν οχυρον, και 733
εποιησαμεν προς αυτον υπομνηστικον ινα καν ξʹ αλογα λογωι των πρεσβευτων
ευτρεπισηι, εις το εν συντομωι και ανεμποδιστως απελθειν αυτους προς Σειροην βασιλεα
Περσων. και δεξαμενος τους πεμφθεντας παρ' ημων ο βαρισμανας και το τοιουτον ημων
υπομνηστικον, επι πολλας ωρας ευφημησαν και ημας και Σειροην βασιλεα Περσων και
αυτος και παντες οι ευρεθεντες εκεισε. επληροφορηθησαν γαρ εκ του πεμφθεντος
Περσου απο του πρεσβευτου οτι ο θεομαχος Χοσροης απωλετο και οτι βασιλευς Περσων
Σειροης εγενετο, και αντεγραψεν ημιν ο αυτος βαρισμανας οτι προς τα παρ' ημων
εγκελευσθεντα αυτωι τα αλογα των πρεσβευτων ενευτρεπη ποιει, και ηνικα δεξηται
δευτεραν ημων κελευσιν περιεχουσαν καταλαβειν τους πρεσβευτας, προς ημας αυτος δι'
εαυτου ο βαρισμανας ερχεται φερων τα τοιαυτα αλογα, οφειλων πασαν υπουργιαν και
δουλειαν εκτελεσαι. επιποιησαντων δε ημων εν αυτωι τωι απληκτωι τωι πλησιον του
Κανζακων εως της τριτης του απριλιου μηνος, επεκατελαβεν Φαιακ ο αδσηκρητις ο και
Ῥασναν περι ωραν δευτεραν, κυριακης ουσης. και αυτηι τηι ωραι εδεξαμεθα αυτον, και
επεδωκεν ημιν υπομνηστικον Καβατου του και Σειροιου του ημερωτατου βασιλεως
Περσων, περιεχοντα την αναγορευσιν αυτου και οτι θελει μεθ' ημων και μετα εκαστου
ανθρωπου ειρηνην εχειν. συνειδαμεν ουν το ισον του υπομνηστικου Καβατου του και
Σειροιου του ημερω734 τατου υποταξαι τηι παρουσηι ημων κελευσει, ειθ' ουτω δε και το
παρ' ημων αντιγραφεν αυτωι υποταξαι. εως δε της εβδομης του απριλιου μηνος εν αυτωι
τωι απληκτωι ημων εποιησαμεν τωι πλησιον του Κανζακων, τουτεστιν τας κζʹ ημερας, και
τηι ογδοηι του αυτου μηνος απελυσαμεν τον αυτον Φαιακ τον ασηκρητις τον και Ῥασναν,
κατα το ενδεχομενον θεραπευσαντες αυτον και παντας τους μετ' αυτου, επειδη εσχεν
μετ' αυτου και προσωπα ευυποληπτα, και απελυσαμεν μετ' αυτου Ευσταθιον τον
μεγαλοπρεπεστατον ταβουλαριον. και ουτω θαῤρουμεν εις τον κυριον ημων Ἰησουν
Χριστον τον αγαθον και παντοδυναμον θεον και εις την δεσποιναν ημων την θεοτοκον,
οτι παντα τα καθ' ημας προς την αγαθοτητα αυτων εχουσι διοικησαι. Και ημεις δε τηι ηʹ
του αυτου μηνος εκινησαμεν συν θεωι εκ του απληκτου ημων, οφειλοντες τηι οδωι ημων
χρησασθαι τηι επι Ἀρμενιαν. αλλα καλως ποιειτε αδιαλειπτως και εκτενεστερον
ευχομενοι υπερ ημων, ινα ο θεος αξιωσηι ημας, ως επιθυμουμεν, ιδεσθαι υμας. 735 Ἴσον
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

198

υπομνηστικου γενομενου απο Καβατου του και Σειροιου του ημερωτατου βασιλεως
Περσων προς Ἡρακλειον τον ευσεβεστατον και θεοφυλακτον ημων βασιλεα. Παρα
Καβατου Σαδασαδασαχ Ἡρακλειωι τωι ημερωτατωι βασιλει Ῥωμαιων τωι ημετερωι
αδελφωι πλειστην χαραν απονεμομεν. Τωι ημερωτατωι βασιλει Ῥωμαιων και αδελφωι
ημων Ἡμεις δια της προστασιας του θεου καλοποδινως τωι μεγαλωι διαδηματι
εκοσμηθημεν και του θρονου των πατερων και γονεων ημων επελαβομεθα. δια γουν το
ουτως ευεργετικως αξιωθηναι ημας υπο του θεου του επιλαβεσθαι του τοιουτου θρονου
και της δεσποτειας συνειδαμεν, ει τι εστι προς ωφελειαν και θεραπειαν της
ανθρωποτητος, διαπραξασθαι προς το ημιν ενδεχομενον, και ως επρεπεν, ευεργετικως
εκελευσαμεν γενεσθαι. επαν ο θεος αφιερωσεν ημας εις τοιουτον μεγαν θρονον και
δεσποτειαν, προθεσιν εχομεν του απολυσαι εκαστον και οιονδηποτε ανθρωπον
κατεχομενον εν φρουραι. και λοιπον, ει τι εστι προς ωφελειαν και θεραπειαν της
ανθρωποτητος και της πολιτειας ταυτης και ενδεχομενον ην κελευσθηναι παρ' ημων,
εκελευσα736 μεν, και εγενετο. και τοιαυτην προθεσιν εχομεν, ινα μεθ' υμων του
βασιλεως των Ῥωμαιων και αδελφου ημων και της Ῥωμαικης πολιτειας και των
λοιπων εθνων και ετερων βασιλισκων των κυκλωι οντων της ημετερας πολιτειας εν
ειρηνηι και αγαπηι διαγωμεν. δια δε το χαροποιηθηναι την αδελφοτητα υμων του
βασιλεως των Ῥωμαιων του επιλαβεσθαι ημας του αυτου θρονου, . . . . πρωτοτυπως μεν
π . . . . ραν αδελφοτητα και . . . . μετεραν παραγενεσθαι αδελ . . . . αδσηκρητις τον και
Ῥασναν· σ . . . . υπαρχοντα· αλλ' η αδελφοτης . . . . θεσιν· και αγαπην ημων και φιλιαν . .
. . εχομεν προς την αδελφοτητα υμων . . . . προς αυτην αλλα και προς τ. . . . . αλλα δια
την αγαπην ημων . . . . μεις τους ανθρωπους τους κρατηστ . . . . πολιτειας ταυτης παρα
του . . . . αδελφοτητος υμων απολυθ . . . . δε κελευσατε του παντοιως . . . . νεσθαι εις την
ημετεραν απο . . . . τειαν· και περι τοπου . . . . θαι ειρηνη και . . . . οιαν αιτησιν εχετε . . . .
ημας και δι' αυτ . . . . 737 . . . . . . . . Ῥωμαιων; πλειστην . . . . . . και σημαινομεν ως οτι το .
. . . . . φθεν ημιν παρα της υμε. . . δια Φαιακ χ . . . δαηχ του αδσηκρητις του και Ῥασναν
εδεξαμεθα, και εγνωκοτες . . . του θεου επ' ευτυχιαι τωι βασιλικωι δια . . . θεντες εις τον
θρονον των γονεων . . . προγονων εκαθισατε· πολλωι πλεον . . . ν και παρακαλουμεν τον
θεον . . . υς χρονους εν ευπραγιαι και εν ευ. . . ω· και ειρηνηι μεγαληι αξιωσει υμας . . . του
θρονου των γονεων σου και . . . ο δε εδηλωσατε ημιν δια του υπο . . . οτι ηνικα εις τον
τοιουτον θρονον . . . . την δεσποτειαν υμων απελαβετε . . αι τους απο διαφορων . . . . . . .
ου μην αλλα και τα . . . . . . γεσιαν των ανθρωπων· ε . . . . . . ροθεσιν . . . την . . . . . . . . υπο
του . . . . . . . . αμφοτεροι . . . . ̣

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

199


