In sanctum Julianum martyrem
ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΜΑΡΤΥΡΑ ΙΟΥΛΙΑΝΟΝ.
50.665
αʹ. Ει εν τηι γηι τοιαυται τοις μαρτυσιν αι τιμαι, μετα την εντευθεν αποδημιαν
ποταποι πλεκονται εν ουρα νοις οι στεφανοι ταις αγιαις αυτων κεφαλαις; ει προ
50.666 της αναστασεως τοσαυτη η δοξα, ποση μετα την αναστασιν η λαμπροτης; ει
παρα των συνδουλων τοσαυτης θεραπειας απολαυουσι, ποσης τευξονται 50.667 παρα
του ∆εσποτου της ευνοιας; ει ημεις οι πονηροι οιδαμεν τους κατορθουντας των
συνδουλων ουτω τιμαιν και εκπληττεσθαι, επειδη υπερ Χριστου ηγωνισαντο· ποσωι
μαλλον ο Πατηρ ημων ο ουρανιος δωσει μυρια αγαθα τοις υπερ αυτου πεπονηκοσι;
Και γαρ μεγαλο δωρος εστι και φιλανθρωπος· αλλ' ου δι' αυτο τουτο μενουσιν
αυτους μεγαλαι αι τιμαι, αλλ' οτι και οφει λετης εστιν αυτων.
Ουκ εσφαγησαν υπερ ημων οι μαρτυρες, και ομως συντρεχομεν εις την
εκεινων τι μην. Ει δε ημεις, υπερ ων ουκ εσφαγησαν, συντρε χομεν, ο Χριστος, υπερ
ου τας κεφαλας απεθεντο, τι ου ποιησει; ει οις μηδεν ωφειλε, τοσαυτα εδωκεν
αγαθα, τουτους, οις οφειλετης εστι, ποσαις ουκ αμει ψεται δωρεαις; Ουδεν ωφειλε
προ τουτου τηι οικου μενηι· Παντες γαρ ημαρτον, φησι Παυλος, και υστερουνται της
δοξης του Θεου· μαλλον δε ωφειλε κολασιν και τιμωριαν· αλλ' ομως κολασιν ημιν
οφειλων και τιμωριαν, ζωην αιωνιον εχαρισατο. Ει τοινυν οις κολασιν ωφειλε,
τουτοις βασιλειαν εδωκεν· οις ζωην αιωνιον οφειλει, τι ου δωσει; και ποσαις αυτους
ου τιμησει τιμαις; ει υπερ των μισουντων αυτον εσταυ ρωθη, και το αιμα εξεχεεν,
υπερ των το αιμα εκ χεαντων δια την εις αυτον ομολογιαν, τι ουκ εργασεται; ει τους
αποστρεφομενους και απο πηδωντας ουτως ηγαπησεν, ως και αποθανειν υπερ
αυτων, τους αγαπησαντας αυτον μετρωι μεγιστωι (Μειζονα γαρ ταυτης αγαπην ουδεις
εχει, ινα τις την ψυχην αυτου θηι υπερ των φιλων αυτου), ποσηι δεξεται ευνοιαι και
θεραπειαι; Οι μεν ουν αθληται των εξωθεν αγωνων εν τωι αυτωι σκαμματι και πα
λαιουσι, και νικωσι, και ανακηρυττονται, και στε φανουνται· ουτοι δε οι αθληται της
ευσεβειας ουχ ουτως· αλλ' επαλαισαν μεν εν τωι παροντι αιωνι, στεφανουνται δε εν
εκεινωι τωι μελλοντι· επυκτευσαν ενταυθα τωι διαβολωι και περιεγενοντο,
ανακηρυττον ται δε εκει. Και ινα μαθητε, οτι τουτο εστιν αληθες, και ουκ ενταυθα
αυτοις οι στεφανοι διδονται, αλλ' εκει πασαι αυτους αναμενουσιν αι δωρεαι,
ακουσατε του Παυλου λεγοντος, Τον αγωνα τον καλον ηγωνι σμαι, τον δρομον
τετελεκα, την πιστιν τετηρηκα· λοιπον αποκειται μοι ο της δικαιοσυνης στεφανος·
που και ποτε; Ὃν αποδωσει μοι Κυριος εν εκεινηι τηι ημεραι, ο δικαιος κριτης.
Ἐνταυθα εδραμεν, εκει στεφανουται· ενταυθα ενικησε, κακει αναγορευ εται.
Ἠκουσατε αυτου και σημερον βοωντος και λεγοντος, Κατα πιστιν απεθανον ουτοι
παντες, μη κομισαμενοι τας επαγγελιας, αλλα ποῤρωθεν αυ τας ιδοντες, και
ασπασαμενοι. Τινος ουν ενεκεν τοις μεν αθληταις τοις εξωθεν ομου και αι νικαι, και
οι στεφανοι, τοις δε αθληταις της ευσεβειας ουχ ομου και αι νικαι, και οι στεφανοι,
αλλα μετα τοσουτον το διαστημα του χρονου; Ἵδρωσαν, επονεσαν ενταυθα, μυρια
υπεμειναν τραυματα, και ουκ ευθεως αυτους στεφανοι;
Ουχι, φησιν· ου γαρ δεχεται η φυσις του παροντος βιου το μεγεθος εκεινης
της τιμης· επι κηρος ο παρων αιων εστι και βραχυς, απειρος εκεινος, και αθανατος,
και ατελευτητος. ∆ια τουτο τους μεν πονους συνεκληρωσε τωι βρα χει και προσκαιρωι
αιωνι, τους δε στεφανους ετα μιευσατο τωι αγηρωι και αθανατωι, ινα και των πονων
50.668 το φορτικον υποτεμνηται, τηι ολιγοτητι του χρονου συγκαταλυομενον, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

των στεφανων η απολαυσις μενηι διαρκης και ατελευτητος, τηι των απειρων αιωνων
εκεινων αθανασιαι συμπαρεκτεινομενη. Μειζο νως τοινυν αυτους τιμησαι
βουλομενος ανεβαλετο την δωρεαν· ου δια τουτο δε μονον, αλλ' ινα και καθαραν
λοιπον εχωσι την ηδονην. Ὥσπερ γαρ ο προτερον τρυφων και ανεσεως απολαυων,
μετα δε ταυτα θλι βομενος, ουκ αισθανεται της παρουσης τρυφης τηι προσδοκιαι των
μελλοντων δεινων· ουτως ο προτερον πυκτευων, και αθλων, και μυρια υπομενων
κακα, μετα δε ταυτα στεφανουμενος, ουκ αισθανεται των παροντων δεινων, τηι
ελπιδι των μελλοντων αγαθων ανανεουμενος. Ου του παροντος δε μονον εκουφισεν
αυτους πονου τηι μελλουσηι ελπιδι, αλλα και τηι ταξει προτεραν της ανεσεως
κατασκευασας γινεσθαι την θλιψιν, ινα μη σφοδρα υπο των παροντων δεινων
κατατεινωνται προς εκεινα βλεποντες. Ουτω και οι πυκτευοντες δεχονται τα
τραυματα προθυμως, ου προς τας αλγηδονας, αλλα προς τον στεφανον βλεποντες·
ουτω και ναυται μυριους υπομενοντες κινδυνους, χειμωνας, και πολεμον τινα
χαλεπον, και προς θηρια αγρια, και προς τους εν τηι θαλαττηι κακουργους
αντιπαραταττομενοι, ουδεν τουτων λογιζονται, αλλα προς τους λιμενας, και τον
απο της εμποριας πλουτον ορωσιν· ουτω και οι μαρτυρες μυ ρια πασχοντες δεινα,
και το σωμα διαφοροις βασανοις κατατεμνομενοι, προς ουδεν τουτων εωρων, αλλα
προς τον ουρανον και τα εκειθεν κεχηνασιν αγαθα. Και ινα μαθητε οτι τα φυσει
φορτικα και αφορητα, ταυτα τηι ελπιδι των μελλοντων κουφα και ραιστα γινεται,
ακουσατε του πρωτοστατου των τοιουτων αγαθων λεγοντος· Το γαρ παραυτικα
ελαφρον της θλιψεως καθ' υπερβολην εις υπερβολην αιωνιον βαρος δοξης
κατεργαζεται ημιν. Πως, ειπε μοι; Μη σκοπουντων ημων τα βλεπομενα, αλλα τα μη
βλεπομενα.
βʹ. Ταυτα δε μοι ουχ απλως ειρηται, αλλα δι' υμας, ινα οταν ιδητε τινα
τρυφωντα και ανεσεως απολαυοντα εν τωι βιωι τουτωι, μελλοντα δε εκει κολαζεσθαι,
μη μα καριζητε αυτον δια την παρουσαν τρυφην, αλλα ταλα νιζητε δια την
μελλουσαν κολασιν. Και παλιν οταν ιδη τε τινα των μελλοντων εκει πολλης
απολαυειν τιμης εν θλιψει και στενοχωριαι, και μυριοις οντα κακοις εν τηι
προσκαιρωι ταυτηι ζωηι, μη δακρυητε δια τα παροντα δεινα, αλλα μακαριζητε, και
ζηλωτον ειναι νομιζητε δια τους αποκειμενους αυτωι στεφανους εν τοις απειροις
αιωσιν εκεινοις. Ἤνεγκε μεν ουν τον αγιον τουτον το των Κιλικων εθνος, ο και τον
Παυλον ηνεγκε· συμπολιτης γαρ ην εκεινου, και αμφοτεροι υπουργοι της Ἐκκλησιας
εκειθεν ημιν προεβληθησαν. Ἐπειδη δε το σταδιον ανεωιγε της ευσεβειας, και προς
τους αθλους αυτον ο καιρος εκαλει, περιπιπτει χαλεπωι θηριωι τωι τοτε δικαζοντι. Και
σκοπειτε την μηχανην. Ἰδων γαρ αυτου το φρονημα στεῤρον, και ως ου δυνατον τηι
σφοδροτητι της τιμωριας υπεκλυσαι το ευτονον της προθυμιας, εις μελλησεις αυτον
εμβαλ λει και αναβολας, εισαγων και εξαγων συνεχως.
Ου γαρ εν μιαι ημεραι ακουσας απετεμεν αυτου την κε φαλην, ινα μη το
συντομον της τιμωριας ευκολωτε ρον αυτωι ποιησηι τον δρομον, αλλα καθ' εκαστην
50.669 ημεραν εισηγεν, εξηγεν, πευσεις προσηγε, βασανους μυριας ηπειλει, λογοις
κολακευτικοις εδελεαζε, πα σαν εκινει μηχανην τον ασειστον θεμελιον επιχειρων
διασαλευειν· και περιηγεν αυτον ενιαυτον ολοκληρον πανταχου της Κιλικιας
καταισχυνων, μαλλον δε, ως ουκ ᾤετο, λαμπροτερον αποφαινων· ο δε μαρτυς εβοα
και αυτος συνωιδα τωι Παυλωι, Χαρις τωι Θεωι τωι θριαμβευοντι ημας εν Χριστωι Ἰησου,
και την οσμην της γνωσεως αυτου φανερουντι δι' ημων εν παντι τοπωι. Καθαπερ γαρ
μυρον εως μεν εν ενι τοπωι κειται, εκεινον μονον αναχρωννυσι τον αερα της
ευωδιας, επειδαν δε εις πολλα προενεχθηι χωρια, παντα εμπιπλησι της οικειας
αρετης· ουτω δη και επι του μαρτυρος συνεβαινε τοτε. Περιηγετο μεν γαρ ως μελλων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

καταισχυνεσθαι, το δε εναντιον εξεβαινε· λαμπροτερος ο αθλητης δια της πομπης
εκεινης εγιγνετο, και παντας τους την Κιλικων χωραν οικουντας της οικειας εποιει
ζηλωτας αρετης. Πε ριηγετο πανταχου, ινα μη μονον εξ ακοης μαθωσι τα
παλαισματα, αλλα και αυτον βλεπωσι τον στεφα νιτην οι θεαται· και οσωι
μακροτερους αυτωι εποιει τους διαυλους, τοσουτωι λαμπροτεροι οι δρομοι παν τες
εγιγνοντο· οσωι μειζονα ετιθει τα σκαμματα, το σουτωι θαυμαστοτερα απεφαινε τα
παλαισματα· οσωι την θλιψιν επετεινεν εις χρονου μηκος, τοσουτωι την υπομονην
αυτου δοκιμωτεραν ειργαζετο. Και γαρ χρυσιον πλειονα χρονον τηι του πυρος
ομιλουν φυσει, καθαρωτερον γινεται· καθαπερ τοτε και η του αγιου ψυχη
βασανιζομενη τωι χρονωι μαλλον απελαμπε, και ουδεν ετερον, αλλ' η τροπαιον καθ'
εαυτου και του διαβολου, τον μαρτυρα περιεφερεν, ελεγχον της των Ἑλληνων
ωμοτητος, αποδειξιν της των Χριστιανων ευσεβειας, μεγιστον τεκμηριον της του
Χριστου δυναμεως, παραινεσιν και συμβουλην τοις πιστοις, ωστε προθυμως τοις
αυτοις εγκαρτερειν αγωσι, κηρυκα της του Θεου δοξης, διδασκαλον της των
τοιουτων παλαισματων επιστημης.
Παρεκαλει γαρ απαντας προς τον οικειον ζηλον μεταναστηναι, ουχι δια της
φωνης μονον συμβουλευων, αλλα και δι' αυ των των πραγματων σαλπιγγος
λαμπροτεραν αφιεις φωνην. Και καθαπερ οι ουρανοι διηγουνται δοξαν Θεου, ουχι
φωνην αφιεντες, αλλα τηι λαμπροτητι της οψεως τον θεατην προς το θαυμα του
δημιουργου παραπεμποντες· ουτω δη και ο μαρτυς εκεινος διηγειτο τοτε δοξαν
Θεου, ουρανος ων και αυτος, και πολυ του φαινομενου τουτου φαιδροτερος. Ου γαρ
ουτω τον ουρανον λαμπρον αποφαινουσιν οι των αστρων χοροι, ως το του μαρτυρος
σωμα λαμπρο τερον απεφηναν οι των τραυματων ιχωρες. Και ινα μαθητε οτι τα
τραυματα του μαρτυρος των εν ου ρανωι πεπηγοτων αστρων λαμπροτερα, σκοπειτε.
Προς εκεινον μεν τον ουρανον και τους αστερας και ανθρωποι και δαιμονες
βλεπουσι, προς δε τα τραυματα τουτου ανθρωποι μεν βλεπουσιν οι πιστοι, δαιμονες
δε αντιβλεψαι ου τολμωσιν, αλλα καν επιχειρησωσιν ιδειν, ευθεως αποτυφλουνται
τας οψεις, την εκειθεν εκπηδωσαν μαρμαρυγην ου δυναμενοι φερειν. Και τουτο ουκ
απο των παλαι συμβεβηκοτων πιστωσομαι μονον, αλλα και απο των ετι και νυν
γινομενων. Λαβων γαρ τινα δαιμονωντα και μαινομενον εισαγαγε 50.670 προς τον
αγιον ταφον εκεινον, ενθα του μαρτυρος τα λειψανα, και οψει παντως αποπηδωντα
και φευγοντα. Καθαπερ γαρ ανθρακων μελλων επιβαινειν, ουτως εξ αυτων ευθεως
εξαλλεται των προθυρων, ουδε προς την θηκην αυτην αντιβλεψαι τολμων. Ει δε νυν
μετα τοσουτον χρονον, οτε κονις εγενετο και τεφρα, ου τολμωσιν αναβλεψαι προς
το μνημα, ουδε προς τα γυμνα οστα του αγιου, ευδηλον οτι και τοτε, οτε εωρων
αυτον αιματι φοινισσομενον παντοθεν, τραυμασιν αποστιλβοντα μαλλον, η τον
ηλιον ταις ακτισι, κατ επλαγησαν, και πληγεντες τας οψεις ανεχωρησαν.
γʹ. Ειδες πως των ουρανιων αστερων τα των μαρτυ ρων τραυματα
φαιδροτερα και θαυμαστοτερα, και μει ζονα εχει την ισχυν; Ἤγετο τοινυν εις μεσον
ο αγιος, και πικραι πανταχοθεν περιειστηκεισαν κολασεις, φοβος των μελλοντων,
πονος των παροντων, οδυνη των επελθοντων, αγωνια των προσδοκωμενων. Καθα
περ γαρ τινες θηρες αγριοι οι δημιοι περισταντες αυ του το σωμα διωρυττον τας
πλευρας, κατεξαινον τας σαρκας, απεγυμνουν οστα, προς αυτα τα εισω των
σπλαγχνων εβαδιζον. Ἀλλ' ομως και παντα διερευ νωμενοι τον θησαυρον της
πιστεως αποσυλησαι ουκ ισχυσαν. Ἐπι μεν ουν των ταμειων των βασιλικων, ενθα
χρυσιον αποκειται και πλουτος ετερος αφατος, αν τους τοιχους διεληις μονον, αν τας
θυρας ανοιξηις, ευθεως οραις τον θησαυρον προκειμενον· ενταυθα δε επι του αγιου
και χριστοφορου τουτου ναου το εναν τιον εγιγνετο. ∆ιειλον τους τοιχους οι δημιοι,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

και τα στερνα ανεῤρηξαν, και τον πλουτον τον εναποκειμε νον ουτε εβλεπον, ουτε
λαβειν ηδυναντο· αλλ' οπερ επασχον οι εν Σοδομοις, παρ' αυτηι μεν τηι θυραι εστω τες
της του Λωτ οικιας, την δε εισοδον ουχ ευρισκον τες· ουτω δη και ουτοι διηρευνων
πανταχοθεν το σωμα του μαρτυρος, επιλαβεσθαι δε του θησαυρου, και κενωσαι τον
πλουτον της πιστεως ουκ ισχυον. Τοιαυτα της ψυχης των αγιων τα κατορθωματα,
αν αφαιρετα και ακαταγωνιστα, καθαπερ εν ασυλωι τινι χωριωι τηι της ψυχης ανδρειαι
εναποκειμενα, και ουτε τυραννων αυτα βλεπουσιν οφθαλμοι, ουτε δημιων αρ πασαι
δυνανται χειρες, αλλα καν αυτην διελωσι την καρδιαν, η μαλιστα της ψυχης την
ανδρειαν πεπι στευται, καν εις μικρα κατατεμωσι μερη, ουδε ουτω κενουσι τον
πλουτον, αλλα και πλειω τουτον εργα ζονται. Το δε αιτιον Θεος εστιν ο ταις
τοιαυταις ενοι κων ψυχαις· τον δε Θεωι πολεμουντα αμηχανον νι κησαι ποτε, αλλ'
αναγκη καταγελασθεντα και αισχρως ηττηθεντα απελθειν. ∆ια τουτο και τοτε τα
εναντια των ειωθοτων εγιγνετο. Πανταχου μεν γαρ τα πρα γματα ρηματων κρατει·
τοτε δε λογοι πραξεων εκρα τησαν· πως; Προσηγον αυτοι πυρ και σιδηρον και
βασανους· προσηγον κολασεις, τιμωριας, μαστιγας· διωρυττον παντοθεν τας
πλευρας, και ο πασχων αν αλωτος εμενεν· εκεινος εφθεγγετο μονον, και ψιλην
ηφιει φωνην, και λογος εργων εκρατησεν.
Ἐξηλ λετο γαρ η αγια φωνη του μαρτυρικου στοματος, και εφειλκετο μεθ'
εαυτης φως φαιδροτερον της ηλιακης ακτινος. Ταυτης τοσουτον το φως εστιν, οσον
το δια στημα απο του ουρανου προς την γην· μαλλον δε ουδε τουτο ολον δυναται
διαβηναι, οταν η στεγη, η τοιχος, η νεφος, η αλλο τι σωμα μεταξυ παρεμπεσηι, αλλα
50.671 αποφραττεται και διατειχιζεται τοις τοιουτοις κα λυμμασιν η εις το προσω
φορα· η δε του μαρτυρος φωνη εκπηδησασα απο της αγιας γλωττης εκεινης
ανεπηδησεν εις τον ουρανον. Παρηλθε τον ουρανον του ουρανου· ειδον αυτην
αγγελοι, και παρεχωρησαν, αρχαγγελοι, και υπεξεστησαν· τα χερουβιμ και αι αλλαι
δυναμεις αυτην ωδηγησαν ανω, και ου προτε ρον απεστησαν, εως ου προς αυτον
ηγαγον τον θρονον τον βασιλικον. Μετα δε την φωνην ταυτην, επειδη ειδεν ο τοτε
δικαζων, οτι παντα εικη και ματην μεμηχανηται, και προς κεντρα λακτιζει, και
αδαμαντα παιει, τι ποιει; Προς την ωμολογημενην ητταν βαδιζει λοιπον, και του
παροντος υπεξαγει τον μαρτυρα βιου· θανατος γαρ μαρτυρων των μεν
αποκτιννυντων ηττα σαφης, των δε αναιρουμενων νικη λαμπρα. Συ δε μοι σκοπει
πως αυτου της τελευτης τον τροπον χαλεπον τινα και πικρον επενοησεν, ικανον
ενδειξασθαι οντα κα κεινου την ωμοτητα, και του μαρτυρος την ανδρειαν. Τις ουν ο
τροπος της τιμωριας; Σακκον κομισας, και εμπλησας αμμου, και σκορπιους, και
οφεις, και εχεις, και δρακοντας εμβαλων, ενεβαλε μετ' εκεινων και τον αγιον, και
ριπτει εις το πελαγος. Και ην μετα θηριων ο μαρτυς, και συναπεκλειετο θηριοις
παλιν δικαιος ανθρωπος· παλιν δε ειπον, ινα αναμνη σθητε μοι παλαιου διηγηματος
του κατα τον ∆ανιηλ. Ἐκεινον μεν εις λακκον απεκλεισαν, τουτον δε εις σακκον
ενεβαλον· εκεινοι λιθον επεθηκαν τοτε, ουτος τον σακκον εῤραψε, στενοτερον
ποιων τωι δικαιωι το δεσμωτηριον. Ἀλλα πανταχου αιδουνται τα σωματα των αγιων
οι θηρες, εις αισχυνην και κατηγοριαν των λογωι τετιμημενων, και ανθρωπων μεν
ειναι καταξιωθεντων, την δε εκεινων αγριοτητα τηι της οικειας υπερβοληι θηριωδιας
αποκρυπτοντων· οιον εικος ειναι και τουτον τον τυραννον. Και ην ιδειν θαυμα
παραδοξον, ουκ ελαττον η επι του ∆ανιηλ. Καθαπερ γαρ εκεινον τοτε μεθ' ημερας
πολλας απο του λακκου των λεοντων αναβαντα εθαυμασαν ιδοντες οι Βαβυλωνιοι,
ουτω και την Ἰουλιανου ψυχην απο του σακκου και των κυματων αναβαινουσαν εις
τον ουρανον εθαυμασαν ορωντες οι αγγελοι. Ὁ ∆ανιηλ κατηγωνισατο και ενικησε
δυο λεοντας, αλλ' αισθη τους· ουτος κατηγωνισατο και ενικησεν ενα λεοντα, αλλα
νοητον. Ὁ γαρ εχθρος, φησιν, ημων διαβολος περιερχεται ως λεων ωρυομενος,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

ζητων τινα καταπιηι· αλλ' ηττηθη τηι ανδρειαι του μαρτυρος· απεθετο γαρ τον ιον της
αμαρτιας· διοπερ ου κατεπιε τουτον· δια τουτο ουκ εδεισεν ουτε λεοντα, ουτε τον
θυμον των θηριων.
δʹ. Βουλεσθε και αλλο τι ειπω παλαιον διηγημα, ενθα δικαιος και θηρια,
Ἀναμνησθητε του κατακλυσμου του επι Νωε και της κιβωτου· και γαρ και τοτε δι
καιος ομου και θηρια· αλλ' ο μεν Νωε εισηλθεν αν θρωπος, και εξηλθεν ανθρωπος·
Ἰουλιανος δε εισηλθε μεν ανθρωπος, εξηλθε δε αγγελος· εκεινος εισηλθεν απο της
γης, και εξηλθεν εις την γην παλιν· ουτος εισηλθεν απο της γης εις σακκον, και απο
του σακκου εις τον ουρανον απηιει. Ἔλαβεν αυτον το πελαγος, ουχ ινα αποκτεινηι,
αλλ' ινα στεφανωσηι, και μετα τον στεφανον απεδωκεν ημιν την αγιαν ταυτην
κιβωτον το σωμα του μαρτυρος· ταυτην κατεχομεν μεχρι της παρουσης ημερας
μυριων ουσαν αγαθων θησαυρον. Και γαρ εμερισατο ο Θεος προς ημας τους
μαρτυρας, τας ψυχας λαβων αυτος, τα σωματα πως ημιν εδω 50.672 κεν, ινα εχωμεν
υπομνησιν αρετης διηνεκως τα αγια τουτων οστεα. Ει γαρ οπλα τις αγωνιστου
βλεπων ηιμαγμενα, ασπιδα, και δορυ, και θωρακα, καν απαντων νωθροτατος ηι,
ευθεως εξαλλεται, και θερμο τερος γινεται, και προς τον πολεμον εκπηδαι, απο της
οψεως των οπλων λαβων παρακλησιν προς το τοις αυτοις επιχειρησαι πραγμασιν·
ημεις ουχ οπλα ορων τες, αλλ' αυτο το σωμα του αγιου το καταξιωθεν αι μαχθηναι
δια την εις Χριστον ομολογιαν, καν απαν των ωμεν δειλοτεροι, πως ου πολλην
εξομεν προθυ μιαν, ωσπερ τινος πυρος της οψεως ταυτης εις την διανοιαν ημων
εμπιπτουσης, και προς τον αυτον αγωνα καλουσης ημας;
∆ια τουτο παρακατεθετο ημιν τα σωματα των αγιων ο Θεος εως του καιρου
της αναστασεως, ινα εχωμεν υποθεσιν φιλοσοφιας μεγι στης. Ἀλλ' οι μεν του
μαρτυρος επαινοι μη ελαττου σθωσαν τηι ασθενειαι της ημετερας γλωττης, αλλα
μενετωσαν τον αγωνοθετην Θεον. Ὁ στεφανων αυ τους, εκεινος και επαινεσει· ο γαρ
επαινος αυτων ουκ εξ ανθρωπων, αλλ' εκ του Θεου· και γαρ και ταυτα απερ
ειρηκαμεν, ουχ ινα τον μαρτυρα λαμπροτερον δειξωμεν, ειπομεν, αλλ' ινα υμας
προθυμοτερους ερ γασωμεθα. Ἡμεις δε, αφεντες τα εγκωμια, προς υμας τον λογον
τρεψωμεν απαντα· μαλλον δε ουκ ενι αφειναι εγκωμια μαρτυρων, οταν εν εκκλησιαι
τις διαλεγηται περι των συμφεροντων. Ἀλλα προσεχετε· και γαρ πονηρον εθος και
παλαιον βουλομαι εκκοψαι σημερον, ινα μη μονον παραγινωμεθα προς τους μαρ
τυρας, αλλα και μιμωμεθα μαρτυρας. Τιμη γαρ μαρτυρων ου το παραγενεσθαι προς
αυτους μονον, αλλα και προ τουτου το ζηλωσαι την ανδρειαν αυτων. ∆ιο δει πρωτον
ειπειν το πονηρον εθος· του γαρ νο σηματος αγνοουμενου ουδε ιατρειαν προσαγειν
ραι διον· δια τουτο αποκαλυπτω το τραυμα πρωτον, και τοτε το φαρμακον επιτιθημι.
Τι ουν εστι το πονηρον εθος; Τινες των ενταυθα συλλεγομενων τημερον (μη γαρ μοι
γενοιτο πασης καταγνωναι της Ἐκκλησιας τοιαυτην καταγνωσιν) υπο ραιθυμιας
τινος και αφε λειας την αυριον ημας εγκαταλιμπανοντες, προς την ∆αφνην
αποπηδωσιν, απερ συνελεξαμεν σημερον, αυριον εκχεοντες, και απερ
ωικοδομησαμεν καθαι ρουντες. Ἵν' ουν μη ακαρπος αυτοις γενηται η ενταυ θα
παρουσια, ολιγα περι τουτων διαλεχθεντες κατα παυσομεν τον λογον. Τι σπευδεις
επι το προαστειον της πολεως, ειπε μοι; Ἰδου το προαστειον της ανω Ἱερουσαλημ·
ιδου ∆αφνη πνευματικη· εκει πηγαι υδατων, ενταυθα πηγαι μαρτυρων· εκει
κυπαρισσοι, δενδρα ακαρπα, ενταυθα λειψανα αγιων και ριζαι κατω πεφυτευμεναι,
και τους κλαδους εις τον ουρα νον ανατεινουσαι. Βουλει και των κλαδων τουτων
τον καρπον ιδειν; Ἄνοιξον ημιν τους της πιστεως οφθαλ μους, και ευθεως επιδειξω
σοι φυσιν καρπων θαυμα στων. Ου γαρ οπωρων, και ακροδρυων, ουδε αλλο τι των
φθειρομενων και απολλυμενων τουτων των κλα δων ο καρπος, αλλα σωματων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

πεπυρωμενων ιασις, 50.673 και αμαρτηματων συγχωρησις, κακιας αναιρεσις,
νοσηματων ψυχης θεραπεια, ευχη εκτενης, παῤρησια προς Θεον, παντα πνευματικα,
και ουρανιων γεμοντα αγαθων.
Ουτοι οι καρποι αει τρυγωμενοι αει βρυουσι, και ουδεποτε απολιμπανουσι
τους οικειους αυ των γεωργους. Και τα μεν επι γης φυομενα δενδρα απαξ του
ενιαυτου διδωσι την φοραν, καν μη τρυγη σηις, επιστασης της ωρας του χειμωνος
απολλυσι την οικειαν ευπρεπειαν, φθειρομενου του καρπου και κα ταῤρεοντος·
ταυτα δε ου χειμωνα οιδεν, ου θερος, ουκ αναγκηι καιρων υποκειται, ουδε εστι γυμνα
των καρπων αυτα των οικειων ιδειν, αλλα δια παντος επι της αυτης εστηκεν
ευπρεπειας· ουχ απτεται αυτων φθορα, ουδε μεταβολη καιρων. Ποσοι γουν, εξ ου το
σωμα εφυτευθη τουτο εν τηι γηι, μυριας ετρυγησαν ιασεις απο της αγιας ταυτης
θηκης, και ουκ επελιπεν ο καρπος· εθερισαν τα ληια, και ουκ εδαπανηθησαν οι
σταχυες· ηντλησαν τας πηγας, και ουκ εκενωθη τα ναματα, αλλα συνεχης τις εστιν η
επιῤροη, ουδε ποτε επιλιμπανουσα, αλλα του κενουμενου πλεον αει παρεχουσα το
αναβλυζον θαυμα. Ου θαυματα δε μο νον εργαζεται, αλλα και φιλοσοφειν πειθει. Ἄν
τε γαρ πλουσιος ηις, και μεγαλοφρονηις, και φλεγμαινου σαν εχηις την ψυχην, ελθων
ενταυθα, και ιδων τον μαρτυρα, και το μεσον λογισαμενος του σου πλουτου, και της
τουτου περιουσιας, καταστελεις ευθεως το φυση μα, και την φλεγμονην αποθεμενος
απελευσηι πολλην εχων υγιειαν εν τηι ψυχηι· αν τε πενης και ευκατα φρονητος ειναι
νομισηις, ελθων και ιδων τον πλουτον του μαρτυρος, και καταγελασας των
χρηματων των εξωθεν, ουτως αναχωρησεις πολλης σαυτον εμπλησας φιλοσοφιας,
καν επηρειαι, καν ζημιαι, καν μαστιγες επενεχθωσιν· ιδων, οτι ουδεπω τοσαυτα
επαθες, οσα ο μαρτυς ουτος ο αγιος, ικανην παλιν ληψηι παραμυ θιαν εντευθεν. Ειδες
οιοι οι καρποι των ριζων του των; πως αναλωτοι; πως πνευματικοι; πως αυτης
απτονται της ψυχης; Ου κωλυω απελθειν εις το προ αστειον, αλλ' αυριον κωλυω·
τινος ενεκεν; Ἵνα η τερψις μη εχηι καταγνωσιν, ινα καθαρα ηι η ηδονη, μη υπεισελθηι
δε η καταγνωσις· και γαρ εξεστιν εν αλληι ημεραι και τηι τερψει χαρισασθαι, και της
αμαρ τιας απαλλαγηναι. Ει δε βουλει και νυν τερψεως απο λαυσαι, τι τερπνοτερον
του συλλογου τουτου; τι χα ριεστερον του θεατρου του πνευματικου; των μελων
των σων; της των αδελφων συνουσιας; Ἀλλα και σωματικης θελεις τραπεζης
μετασχειν; ενταυθα εξεστι μετα το λυθηναι τον συλλογον, του μαρτυριου πλη σιον
υπο συκην και αμπελον καταλυσαντι, και τωι σωματι χαρισασθαι την ανεσιν, και το
συνειδος απαλ λαξαι καταγνωσεως.
Ὁ γαρ μαρτυς εγγυθεν ορωμε νος και πλησιον ων και παρεστηκως αυτηι τηι
τρα πεζηι, ουκ αφιησι την ηδονην εις αμαρτιαν εκχυθη ναι, αλλ' ωσπερ τις
παιδαγωγος, η πατηρ αριστος τοις της πιστεως ορωμενος οφθαλμοις καταστελλει
τον γελωτα, περικοπτει τας ηδονας τας ατοπους, τα σκιρ τηματα της σαρκος απαντα
αναιρει, απερ εκει ουκ εστι διαφυγειν. Τινος ενεκεν; Ὅτι χοροι ανδρων αυ ριον το
προαστειον καταλαμβανουσιν· η δε των τοι ουτων οψις και τον βουλομενον
σωφρονειν ακοντα υπεξαγει πολλακις προς την της αυτης ασχημοσυνης μιμησιν, και
μαλιστα οταν και ο διαβολος μεσος εκεινοις παρηι· και γαρ παρεστιν υπο των
πορνικων ᾀσματων, υπο των αισχρων ρηματων, υπο της δαιμο 50.674 νικης πομπης
καλουμενος. Συ δε απεταξω πασηι ταυ τηι τηι πομπηι, και τηι του Χριστου λατρειαι
συνεταξω κατα την ημεραν εκεινην, καθ' ην των ιερων κατ ηξιωθης μυστηριων.
Ἀναμνησθητι τοινυν των ρημα των εκεινων και της συνθηκης, και φυγε την παρα
βασιν.
εʹ. Βουλομαι δε και προς τους παροντας και μη ανιον τας διαλεχθηναι, και
τουτοις εγχειρισαι την εκεινων σωτηριαν. Και γαρ ιατρος προς τον καμνοντα εισελ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

θων ολιγα τωι κειμενωι διαλεγεται· τα δε περι φαρ μακων και σιτιων και της αλλης
θεραπειας, καλεσας τους αυτωι προσηκοντας, εκεινοις απαντα επισκηπτει. Τι δηποτε;
Ὅτι ο μεν καμνων ου δεχεται ευθεως την παραινεσιν, ο δε υγιαινων μετα πολλης
προθυμιας προσεχει τοις λεγομενοις· δια τουτο μετα τουτων και υμιν βουλομαι
διαλεχθηναι. Προκαταλαβωμεν αυριον τας πυλας, εφεδρευσωμεν ταις οδοις, ανδρες
τους ανδρας, γυναικες τας γυναικας κατασπασωμεν απο των υποζυγιων·
επαναγαγωμεν ενταυθα, μη επαισχυνθωμεν· ενθα σωτηρια αδελφου, ουκ εστιν
αισχυνη. Ει εκεινοι ουκ αισχυνονται προς την παρανομον πομπην ανιοντες, πολλωι
μαλλον ημας αισχυνεσθαι ου χρη προς την ιεραν ταυτην πανηγυριν μελλοντας
αυτους επαναγαγειν. Ὅταν αδελφου σωτηρια προκεηται, μηδεν παραιτωμεθα. Ει γαρ
ο Χριστος απεθανε δι' ημας, απαντα υπομενειν δι' αυτους ημας χρη· καν πληγας
εντεινονται, καν λοιδορησωνται, κατασχε, και μη προτερον αποστηις, εως αν αυτους
επαναγαγηις προς τον αγιον μαρτυρα· καν δικαστηριον δεηι καθισαι εκ των
παριοντων, οι βουλομενοι ακουετωσαν· αδελφον, ειπε, βουλομαι σωσαι, ορω ψυχην
απολλυμενην, και ουκ ανεχομαι περιιδειν την συγγενειαν· ο βουλομενος εγκαλειτω,
ο βουλομενος κατηγορειτω· μαλλον δε ουδεις εγκαλεσει, αλλα και παντες
επαινεσονται, παντες ασπασονται. Ου γαρ υπερ χρηματων, ουδε δι' οικειαν
απεχθειαν αμυνομενος, ουδε υπερ αλλου τινος των βιωτικων φιλονεικω και
μαχομαι, αλλ' υπερ αδελφου σωτηριας· ταυτα τις ουκ αποδεξεται; τις ου θαυμασεται; Ουδεν ημας προσηκοντας αλληλοις κατα συγγενειαν σαρκικην η
πνευματικη συγγενεια πατρων φιλοστοργοτερους εποιησεν. Ει βουλεσθε, και τον
μαρτυρα λαβωμεν μεθ' εαυτων· ουκ επαισχυνεται γαρ ελθειν και σωσαι τους
αδελφους. Ἐπιστησωμεν αυτοις εκεινων οφθαλμοις, φοβηθωσι παροντα, αιδεσθωσι
παρακαλουντα και δεομενον· ου γαρ αισχυνεται και παρακαλεσαι. Ει γαρ ο ∆εσποτης
αυτου παρακαλει την ημετεραν φυσιν· Ὑπερ Χριστου πρεσβευομεν, φησιν ο Παυλος,
ως του Θεου παρακαλουντος δι' ημων, Καταλλαγητε τωι Θεωι· πολλωι μαλλον ο
δουλος τουτο ποιησει· εν αυτον λυπει μονον, η απωλεια η ημετερα· εν ευφραινει, η
σωτηρια η ημετερα, και δια τουτο ου παραιτησεται ουδεν υπερ αυτης ποιησαι. Μη
τοινυν μηδε ημεις επαισχυνθωμεν, μηδε περιττον ειναι νομισωμεν.
Ει γαρ ανθρω-ποι θηραται κρημνους και ορη και βαραθρα και παν αβατον
απερχονται χωριον, ειτε λαγωον, η δορκαδα, η αλλο τι των τοιουτων, η και ορνιθας
πολλακις ταυτας τας αγριας θηρευσαι βουλομενοι· συ μελλων ουκ αλογον ευτελες,
αλλ' αδελφον πνευματικον, δι' ον ο Χριστος απεθανεν, επαναγαγειν εξ απωλειας,
και ουκ ορη και ναπας, αλλα την πυλην εξελθειν, 50.675 μονον αναδυηι και ερυθριαις;
και ποιαν εξεις, ειπε μοι, συγγνωμην; ουκ ακουεις σοφου τινος παραινουντος και
λεγοντος· Ἔστιν αισχυνη επαγουσα αμαρτιαν; Ἀλλα δεδοικας μη τις εγκαλεσηι;
Μεταγαγε την αιτιαν επ' εμε τον ειρηκοτα· ειπε οτι ο διδασκαλος ουτως εκελευσεν·
ετοιμος εγω δικαζεσθαι τοις εγκαλουσι και παρασχειν ευθυνας· μαλλον δε ουτε υμιν,
ουτε ημιν εγκαλεσει τις, καν σφοδρα αναισχυντος ηι, αλλ' αποδεξονται παντες, και
θαυμα-σονται της κηδεμονιας ημας, ουχι οι εν τηι πατριδι τηι ημετεραι μονον, αλλα
και οι τας γειτονας πολεις οικουντες, οτι τοσαυτη παρ' ημιν αγαπης τυραννις,
τοσουτος φιλοστοργιας ζηλος. Ἀλλα τι λεγω τους ανθρωπους; αυτος ο των αγγελων
ημας αποδεξεται ∆εσποτης. Ειδοτες ουν τον μισθον, μη καταφρονησωμεν της θηρας,
μηδε επανελθωμεν μονοι αυριον, αλλ' εκαστος την αγραν εχων μεθ' εαυτου ουτω
πα-ραγενεσθω. Ἂν την ωραν εκεινην παραγενηι μονον, καθ' ην της οικιας εξιων
απτεται της οδου, και με 50.676 ταστησηις αυτον προς την ενταυθα αφιξιν, ουδεμια
λοιπον εσται δυσκολια, αλλα του καιρου παρελθοντος πολλην εισεται σοι κακεινος
την χαριν, και οι αλλοι παντες επαινεσουσιν υμας, και θαυμασουσι· και ο παντων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

μειζον εστιν, ο των ουρανων ∆εσποτης πολλους υμιν υπερ τουτων παρασχησει τους
μισθους, και την εμποριαν ταυτην και τον επαινον πλεονασει.
Ἐννοουντες τοινυν το κερδος το εκειθεν ημιν προσγινομενον, προ της
πολεως εκχυθεντες απαντες, και συλλαβοντες τους ημετερους αδελφους
επαναγαγωμεν ενταυθα, ινα και αυριον· ημιν πληρες το θεατρον γενηται, και ουτω
απηρτισμενη η πανηγυρις· ιν' υπερ της ενταυθα σπουδης εις τας αιωνιους ημας
δεξηται σκηνας ο αγιος μαρτυς μετα παῤρησιας πολλης· ης γενοιτο παντας ημας
επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, δι' ου και μεθ'
ου τωι Πατρι η δοξα, αμα τωι αγιωι και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


