In Psalmum 100 [Sp.]
ΕΙΣ ΤΟΝ Ρʹ ΨΑΛΜΟΝ.
55.629
αʹ. Παλιν ημιν, αγαπητοι, πνευματικως αιδειν ο μακαριος ∆αυιδ ο προφητης
παρακελευεται· παλιν το καλον ᾆσμα μελωιδειν ημας ομοφρονως παρασκευαζει·
παλιν το πνευ ματικον και επουρανιον μελος προβαλλομενος, πνευ ματικους ημας
δια της ωιδης απεργαζεται. Πνευματι γαρ αγιωι την μελωιδιαν ποιουμενος, και ωσπερ
κιθαρα εμψυχος και λογικη υπο του αγιου Πνευματος ανακρουο μενος, πνευματικως
και ημας αιδειν κατα παντα δι δασκει. Ἄδει δε, ου τερψαι και ηδυναι τα ωτα προθεμε
νος, αλλ' ευφραναι και ωφελησαι την διανοιαν βουλομε νος. Ουδε γαρ εως ακοης
μονον ιστησι τα ᾀδομενα, αλλα και εως ψυχης παραπεμπει τα λεγομενα Ἀκοηι μεν
γαρ παραδιδωσι προς παιδευσιν και γνωσιν της αληθειας, ψυχηι δε εντιθησι προς
ασφαλειαν και βεβαιωσιν της σω τηριας. Ἄδει γαρ το ᾆσμα, ου ψιλοις ρημασι τας λε
ξεις προφερομενος, αλλα ωφελιμοις των ᾀδοντων τον βιον επανορθουμενος. Ουδε
γαρ βιωτικον η κοσμικον το αισμα τουτο, αλλα θεικον και πνευματικον, και πασης
κοσμιοτητος πεπληρωμενον. Τα μεν γαρ βιωτικα αισματα, και αι του κοσμου
μελωιδιαι απηχουσαι την ακοην, και απατωσαι την διανοιαν, μακραν απαγουσι της
ωφελειας, εις επιθυμιας καθελκουσαι της απωλειας.
Αισχρων γαρ ρηματων αναπλεοι τυγχανουσαι, και αθεσμων ορεξεων εμπλεοι
καθεστηκυιαι, προς την των ᾀδομενων ηδυπα θειαν, και προς την εκλυσιν της
μελωιδιας, εκθηλυνουσι της ψυχης την ανδρειαν, και συνεκλυουσι την του σωμα τος
ευγενειαν. Τα δε επουρανια, και εκ Πνευματος αγιου εχοντα την χορηγιαν, προς την
των ρηματων ευταξιαν και προς την των νοηματων ευκοσμιαν εις ταξιν αγοντα την
διανοιαν, κοσμιαν και την ψυχην απεργαζεται. Συγ κινουμενη γαρ η ψυχη τοις
λαλουμενοις, και συνεπι νευουσα τοις νοουμενοις, εκει φερει την εξιν, ενθα και η
λεξις εφελκεται το κινητικον οργανον της του πνευ ματος μελωιδιας. Τοσαυτης ουν
ουσης της εν τωι αισματι δυναμεως, και τηλικαυτης υπαρχουσης της εν τηι μελ ωδιαι
ενεργειας, φερε δη θεασωμεθα, τι περιεχει και το σημερον ημιν υπαναγνωσθεν
μελυδημα της προφητειας. Τι ουν φησιν; Ἔλεον και κρισιν αισομαι σοι, Κυριε, Πανυ
ωφελιμον, αγαπητοι, και σωτηριον το ᾆσμα τουτο, εξ ελεους και κρισεως την αρχην
ποιουμενον. Το μεν γαρ επιδεικνυσι την αφθονιαν της του Θεου φιλαν 55.630
θρωπιας, το δε την μεγαλην αυτου εις ημας γεγενημε νην ευεργεσιαν. Σημαινει μεν
γαρ το ελεος την εκ χα ριτος εις ανθρωπους γεγενημενην ευδοκιαν· ∆οξα γαρ εν
υψιστοις Θεωι, και επι γης ειρηνη, εν ανθρωποις ευδοκια· η δε κρισις την ανωθεν
προωρισμενην σωτη ριαν· Ους γαρ προωρισε, τουτους και εκαλεσεν· ους δε εκαλεσε,
τουτους και εδικαιωσεν. Ἔκρινε γαρ ο αγαθος Θεος ελεει και φιλανθρωπιαι σωσαι
τους υπο της αμαρτιας απολλυμενους. Τουτο ουν κατανοησας ο προφητης κηρυττει,
διδασκων ημας δια του αισματος αδιαλειπτον ποιεισθαι την ευχαριστιαν, λεγων·
Ἔλεον και κρισιν αισομαι σοι, Κυριε.
Σημαινει δε και ετερον, και κατα διανοιαν προφητευων, και Πνευματι αγιωι
τα μελλοντα ως παροντα εκδιηγουμενος. Θεωρων γαρ την δικαιαν κρισιν του Θεου,
την επι τον απιστον λαον των Ἰουδαιων γεγενημενην, τον μη δεξαμενον τον υπο
του νομου και των προφητων κηρυττομενον, δικαιως μεν δι' απιστιαν
τιμωρουμενον, δικαιως δε και εκ της νο μου επαγγελιας αποστερουμενον· ορων δε
και τον εξ εθνων λαον εν ελεει σωζομενον, δια το ευπειθες της περι τον ∆εσποτην
υπακοης τε και πιστεως, προανα φωνει, ηδειαι φωνηι και γλυκειαι την αγαθοτητα του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

∆εσποτου τοις πασι παρατιθεμενος· ιν' εκαστος επι γλωσσης φερων το ᾆσμα, και
ηδυφωνως αναφθεγγομε νος την εν τωι αισματι μελωιδιαν, αειμνημονευτον εχηι της
∆εσποτικης ευεργεσιας την χαριν. Ἔλεον, φησι, και κρισιν αισομαι σοι, Κυριε. Καλον
ουν και ημας αιδειν αδιαλειπτως το ᾆσμα τουτο, ιν' ομου επι το αυτο ευχαριστοι
γενωμεθα περι τον ευεργετην Θεον, και τον εαυτων βιον διορθωμεθα, ελεει και
κρισει τα παντα διαπραττομενοι. Ποιειτε γαρ, φησιν, ελεον και κρισιν εν μεσωι της
γης· ∆ιοτι ελεον θελω, και ου θυσιαν, λεγει Κυριος. Ἀλλα και, Ἔλεον, φησι, ποιειτε
εκαστος προς τον πλησιον αυτου, και κριμα δικαιον κατ ευθυνετε, οτι εν τουτοις το
θελημα μου, λεγει Κυριος.
Ἐαν γαρ ουτω πορευωμεθα, και εν τουτοις ανα στρεφωμεθα, λεξομεν και
ημεις μετα παῤρησιας αιδον τες, Ἔλεον και κρισιν αισομαι σοι, Κυριε. Και ινα μαθηις,
αγαπητε, οτι ταυτα τουτον εχει τον τροπον, κα τανοησον την των γεγραμμενων
ακολουθιαν, και ευρη σεις την των ειρημενων αληθειαν. Ἐπιφερει γαρ λεγων·
Ψαλω, και συνησω εν οδωι αμωμωι· ποτε ηξεις προς με; Ὁραις ως διορθωσαμενος τον
εαυτου βιον, και πο 55.631 ρευθεις πασηι οδωι δικαιοσυνης, μηδενα δε μωμον η σπι
λον θεμενος ταις εαυτου οδοις, συνιεις τε πασαν ευθυ τητα και κρισιν, και την εν
εργοις μαρτυρομενην εννο μον πολιτειαν, αιδει εν τωι αισματι ιλαρωι τωι προσωπωι τας
πραξεις εκδιηγουμενος;
βʹ. Ἔψαλε δε εν συνεσει, ακαταγνωστωι καρδιαι τα εργα κατ αριθμουμενος.
Ἑτοιμασας δε, κατα το γεγραμμενον, τας οδους Κυριου, και ευθειας ποιησας τας
τριβους του Θεου, εξεδεχετο δη την ∆εσποτικην παρουσιαν προσκαλουμενος και
λεγων, Ποτε ηξεις προς με; μονονουχι τοιαυτα απο κρινομενος ελεγεν. Ἡτοιμασα
μου το δοχειον της διανοιας, εξωμαλισα μου τα σκληρα της καρδιας, παν σκωλον
απεῤ ριψα, μη εασας εμποδιον τι της σης παρουσιας. Ευθειαν εποιησα την οδον της
ψυχης μου, απεσμηξα τα αισθητηρια της καρδιας μου, καθαρους απειργασαμην τους
εν εμοι λο γισμους.
Ἕτοιμος ειμι προς υποδοχην της σης παρου σιας. Ποτε ηξεις προς με;
Ἐπιβαινε ακωλυτως, ∆εσπο τα μου, ουχ ευρησεις εν εμοι οδον κακιας. ∆ιεπορευομην
γαρ εν ακακιαι καρδιας μου, εν μεσωι του οικου μου. Και ινα γνωις, ως ετοιμος ην
πασαν δικαιοσυνην κατεργαζομενος, ακουε αυτου τα εργα μετα ηδειας της φωνης
εξαγγελλοντος· ∆ιεπορευομην, φησιν, εν ακα κιαι καρδιας μου, εν μεσωι του οικου
μου. Ου προ ετιθεμην προ οφθαλμων μου πραγμα παρανομον· ποιουντας παραβασεις
εμισησα. Ουκ εκολληθη μοι καρδια σκαμβη· εκκλινοντος απ' εμου του πονηρου ουκ
εγινωσκον. Τον καταλαλουντα λαθρα τον πλησιον αυτου, τουτον εξεδιωκον.
Ὑπερηφανωι οφθαλμωι και απληστωι καρδιαι, τουτωι ου συνησθιον. Οι οφθαλμοι μου
επι τους πιστους της γης, του συγκαθησθαι αυτους μετ' εμου.
Βλεπεις, αγαπητε, ποσων και πηλικων εργατης ετυγχανεν ο μακαριος, και
πως μετα πολλης της παῤρησιας και πεποιθησεως δι εξηιει των πραξεων τα
κατορθωματα; Ἆρ' ουν ερμηνευσω τα ειρημενα, η καταλειψω υμιν εκ των λεξεων
γινωσκειν την δυναμιν των γεγραμμενων; Τι γαρ φανερωτερον των ειρημενων; τι
δε ουτως αυθερμηνευτον των νυν καταλελεγμενων; Ἀλλ' ινα και κατα μερος εξετα
σωμεν αυτας, ως εχει, τας λεξεις παρατιθεμενοι, φερε δη παλιν αυτα
επαναλαβοντες, μνημονευσωμεν, και ιδωμεν ποσην ωφελειαν παρεχουσι συνεχως
μνημο νευομενα. ∆ιεπορευομην, φησιν, εν ακακιαι καρδιας μου, εν μεσωι του οικου
μου.
Πρωτον, μεγα και καλον κατ ορθωμα η ακακια, ουχ εως δε τουτου μονου
ισταμενη του κεκτημενου, αλλα και επι τους πλησιον παραπεμπο μενη· καθως φησιν
η Σοφια· Τεκνον, εαν αγαθος ηις, σεαυτωι σοφος εσηι και τοις πλησιον σου· εαν δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

κακος αποβηις, μονος αντλησεις τα κακα. Καλη ουν η ακακια, ∆εσποτικη η μιμησις,
θεικη η ομοιωσις. Ἄκακος γαρ και οσιος ο Κυριος. Αυτη η ακακια, ψυχης εστι
φυλακτηριον, διανοιας καθαρσιον, ηθων καταστολη, λογισμων ησυχια, προσωπου
ημεροτης, πραοτης οφθαλ μων, φιλιας καθηγεμων, μητηρ αγαπης, πιστεως ομο
διαιτος, τελειωσις δικαιοσυνης· και απαξαπλως ριζα πα σης αρετης, και θεμελιος της
ολης αγαθοτητος υπαρχει η ακακια. Ουκ οιδεν εχθρας την υποστασιν, ουκ επισταται
οργης την αγριοτητα, ου γινωσκει κακιας την ενεργειαν· αλλ' εστιν ωσπερ βασιλισσα
υπο πασων των αρετων δορυφορουμενη. Καλη ουν η ακακια, τοσουτων αγαθων
αιτια τυγχανουσα. Ἐκ ταυτης καταρχεται λεγων· ∆ι επορευομην εν ακακιαι καρδιας
μου. Και ουχ απλως ειπεν, Ἐν ακακιαι, αλλ', Ἐν ακακιαι καρδιας μου, αντι του, ουχ
ετερα μεν ειχον επι στοματος, ετερα δε εν καρδιαι· ουδε τωι μεν στοματι ελαλουν
ειρηνικα, τηι δε καρδιαι διελογιζομην κακα· αλλ' οιος ημην τωι στοματι, τοιουτος και
τηι καρδιαι διαλογιζομενος. ∆ιεπορευομην ουν εν ακακιαι καρδιας μου, εν μεσωι του
οικου μου.
Ἐνταυθα οικον, αγαπητοι, ου τον χειροποιητον τουτον, εκ λιθων και ξυλων
συγκειμενον, ουδε τον εξ αμορφου υλης σκευαζομενον, αλλα τον λογικον της ψυχης
ναον, τον προς την ενδοθεν αορατον εικονα την εξωθεν αποτυπου μενον, τον υπο
της νοερας και λογικης φυσεως μορφου μενον, τον υπο του θειου εμφυσηματος
ζωοποιουμενον, τον φεροντα την ψυχην και υπο της ψυχης φερομενον, τον
δεκτικον χαρισματων της ακινητου δυναμεως. Ἐν 55.632 μεσωι τουτου επορευομην.
Μεσον δε καλει το ηγεμονι κον της καρδιας, επειδη μεσον κειται του ολου σωματος
του ανθρωπειου. Κακαι οδοι υπαρχουσιν οι διαλογισμοι και αι ενθυμησεις, ως και ο
Σωτηρ φησιν· Ἐκ καρδιας εξερχονται διαλογισμοι πονηροι. Ἐν ταυτηι γαρ και πασα η
κινησις της φυσεως της ανθρωπινης. Ὃ δε λε γει, τοιουτον εστι· Θορυβος εαν
γενηται, η καρδια κι νειται· ταραχος εαν συμβηι, η καρδια θορυβειται εχθρωι
επαναστασις εαν τυχηι, η καρδια ταρασσεται· φοβος εα γενηται, η καρδια παλμοις
ενδοθεν τινασσομενη συν τινασσει και το παρακειμενον μελος του σωματος, και
απολειπουσα, και παλιν επισπωμενη, ου συγχωρει ησυ χαζειν, αλλα συχνοτερον
κινουμενη μειζονα τον αγων παρεχει, και ολον ταρασσει το σωμα, αλλοιοι και το
χρω μα, μεταβαλλει και το σχημα, μεταποιει τε την εξιν, πελιδνον και το προσωπον
απεργαζεται, ιστησι των οφθαλμων την ενεργειαν, υποτρομα ποιει τα χειλη, των
γονατων παραλυει την ευτονιαν, και την τα παντα κι νουσαν γλωσσαν συνδησασα,
ψελλην αποδεικνυσι, και ολον, ως εστιν ειπειν, αγριον και νεκροειδη αποτελει το
ανθρωπον· και πολεμου συμβαντος, σπευδει μεν επει γουσα προς την μαχην, αγωνιαι
δε μη ηρεμουσα, εως αν καταγωνισηται την παλην.
Ταυτης δε παυσαμενης, και νικης γενομενης, υπο την αυτην ροπην μεταβλη
θεισα, στρεφεται εις ευφροσυνην, ησυχιαν ασπαζεται και χαιρειν ποιει τον αρτι
τεταραγμενον, και παλιν ει την πρωτην επανακαλειται καταστασιν, ενι εκαστωι μελε
αποδιδουσα την χρησιν· παλιν χαροποιει τους οφθαλ μους, καταστελλει τα χειλη,
υγιες αποτελει το της γλωσσης οργανον, ημεροι την οψιν, και ωσπερ τις καλος
ηνιοχος επαναστρεφουσα εις την αρχαιαν ταξιν φερε τον ανθρωπον.
γʹ. Ἀλλ' ου τοιουτος ο δικαιος, ουδε ταραχον η φοβον δε χομενος εν τηι
καρδιαι. Καν γαρ εχθρων συμβηι επαναστα σις, λεγει θαῤρων· Ἐαν παραταξηται επ'
εμε παρ εμβολη, ου φοβηθησεται η καρδια μου· εαν επαναστηι επ' εμε πολεμος, εν
τουτωι εγω ελπιζω. ∆ια τουτο φησι ∆ιεπορευομην εν ακακιαι καρδιας μου, εν μεσωι
του οικου μου· τουτεστι, ∆ιεσκοπουν, ηρευνων τα κατα εμαυτον, ινα μη τις ριζα
πικριας αναφυουσα ενοχληι και μιαινηι το αισθητηριον της καρδιας μου· αλλ' ινα η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ακακια εν εμοι σωζομενη παντων γενηται μοι προξενος· των αρετων· οθεν Ου
προετιθεμην προ οφθαλμων μου πραγμα παρανομον.
Ου γαρ ειχον σκοπον του αμαρτα νειν, ουδε προεκειτο μοι παρανομειν,
αλλοτρια της σωτη ριας κατεργαζομενωι· αλλ' ην προ των οφθαλμων μου φοβος
Θεου, τηρησις εντολων, εργα δικαιοσυνης, πασα κατα νομον πολιτεια. Ου
προετιθεμην προ οφθαλμων μου πραγμα παρανομον. Ὅσοις γαρ σκοπος του αμαρ
τανειν, τουτοις προκειται και το παρανομειν, και εχουσιν ωσπερ προηγουμενην την
αμαρτιαν, προτερον οριζομενον κατα καρδιαν, επειτα και ολον εις αυτην
ανατειναντες το ομμα της διανοιας, ουτω τρεχουσιν εις την παρανο μιαν. Ἐγω δε
τουτων αλλοτριος ημην. Ου γαρ ην προ οφθαλμων μου πραγμα παρανομον, αλλ'
ολος μοι ο σκοπος ην, το κατα νομον πολιτευεσθαι. Ἀλλα και Ποιουν τας παραβασεις
εμισησα. Ου μονον αυτος εγω ουδε παρα τον του Θεου νομον πραττειν ηβουλομην,
αλλα και τους παραβαινοντας τι των εντολων εμισουν· Ποιουντας γαρ παραβασεις
εμισησα.
Ἐνταυθα δε διττως νοητεον το, Ποιουντας παραβα σεις εμισησα. Οι μεν γαρ
εισι παραβαινοντες τας του Θεου εντολας, και τα δικαιωματα. και τα κριματα· και
εισιν ουτοι παραβαται νομου. Ἄλλοι παλιν παραβαινου σιν αυτην την σωτηριον του
∆εσποτου ομολογιαν, και εισι παραβαται Θεου. Πολλη δε διαφορα μεταξυ της των
αμφοτερων παραβασεως. Οι μεν γαρ ετι ελπιδα εχουσι σωτηριας, την ριζαν της του
Θεου γνωσεως κεκτημενοι οι δε παντη της σωτηριας εκπεπτωκασιν, αυτον τον αι
τιον της σωτηριας αρνησαμενοι. Ἐγω ουν, φησι παντας Τους ποιουντας παραβασεις
εμισησα. Ἀρχη γαρ αμαρτιας, αφιστασθαι απο του Θεου, ως φησιν ο σο φωτατος.
Ἡμεις δε ου μονον ου μισουμεν τους παραβα τας, αλλα και ως φιλους ασπαζομεθα,
δεον τοις τοιουτοις μηδε το χαιρειν λεγειν· Ουκ εστι γαρ ειρηνη τοις ασεβεσι, λεγει
Κυριος· και μετ' αυτων εσθιομεν και πινομεν, ων και την απαντησιν αποφευγειν
οφειλομεν. 55.633 και μηδε ανθρωπους ηγεισθαι τοις δαιμοσιν εαυτους
παραδεδωκοτας, και αψυχοις λιθοις, και ξυλοις την εαυ των ζωην ανατεθεικοτας. Ἢ
ου διδασκει ημας αλλαχου ο αυτος προφητης λεγων· Ουχι τους μισουντας σε, Κυριε,
εμισησα, και επι τους εχθρους σου εξετηκο μην· Τελειον μισος εμισουν αυτους, εις
εχθρους εγενοντο μοι; Μιμησωμεθα ουν και ημεις τον προφη την, και μισησωμεν
τους ποιουντας τας παραβασεις, ινα μη δια της αδιαφορου ημων κοινωνιας προς
αυτους συν εργοι της παραβασεως αυτων ευρεθωμεν. Κατα παντα γαρ μισητεον την
προς αυτους κοινωνιαν, οτι το φως αποστραφεντες εν τωι σκοτει πορευονται (Τις δε
κοινω νια φωτι προς σκοτος;), και οτι του Χριστου το ονομα αρνησαμενοι, το του
Βελιαρ ονομα εαυτοις περιτιθεασι (Τις δε συμφωνησις Χριστου προς Βελιαρ;), και οτι
αποφυγοντες την ενταυθα εισοδον, ναοις ειδωλων περι μεμηνασι, την εαυτων ζωην
τοις μιασμασι συμμιαναν τες· Τις δε συγκαταθεσις ναωι Θεου μετα ειδωλων;
Ποιουντας ουν παραβασεις εμισησα. Ουκ εκολληθη μοι καρδια σκαμβη· εκκλινοντος
απ' εμου του πονηρου ουκ εγινωσκον.
Παλιν ενταυθα, αγαπητε, προσεχε την δυναμιν των ειρημενων. Ουκ
εκολληθη μοι καρδια σκαμβη. Ουδεν ην εν εμοι σκολιον, ουδε στραγγαλιωδες, αλλα
καν μυρια ηι τα θλιβοντα, καν πο νηρα τα συμβαινοντα, καν εναντια τα
αντιπιπτοντα, Ἐμοι ουκ εκολληθη καρδια σκαμβη, ου διαλογισμος πονηρος, ουκ
ενθυμησις αλλοτρια. Ουχ οτι θλιβομαι, ουχ οτι στενοχωρουμαι, ουκ επειδη ορω
αμαρτωλους ευθη νουντας, και ασεβεις πλουτουντας, και παντας τους παρανομους
κατευθυνομενους, εγω διαστρεφομαι τηι καρδιαι πονηρα λογιζομενος, και λεγων·
Ἵνα τι ασεβεις ζωσι, και κραταιουνται εν τωι πλουτωι; Ὁ σπορος αυτων κατα ψυχην,
οι οικοι αυτων ευθηνουσιν· Οι βοες αυτων παχεις. Ουκ ελογισαμην περι τουτων
ουδα μου, αλλα καν εκεινοι ευθηνωσιν, εγω δε θλιβωμαι, οιδα οτι Ἡ θλιψις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

υπομονην κατεργαζεται, η δε υπομονη δοκιμην, η δε δοκιμη ελπιδα, η δε ελπις ου
κατ αισχυνει. Ουκ εκολληθη μοι καρδια σκαμβη. Ουτω λογιζομενος ορθως, και κατ'
ευθυ πορευομενος, του Πονηρου αναβαινοντος επι την καρδιαν μου, και μου τοπον
αυτωι μη διδοντος, εν τωι μη εχειν χωραν κατ' εμου, ουκ εγινωσκον ποτε παρεγενετο,
εμου μη παραδεχομενου αυ τον· ουτως ουδε εγινωσκον, οτε εξεκλινεν. Ἡ πονηρια
γαρ ως σκια παρατρεχουσα υπεχωρει, μηδεμιαν εν εμοι κατεργαζομενη βλαβην. δʹ.
Και ημεις ουν παιδευωμεθα, εαν ποτε συμβηι τινι ημων χαλεπον η περιστατικον
πραγμα, και επανελθηι λογισμος του Πονηρου, μη κυριευσηι ημων του ηγεμονικου,
αλλα παρελθηι αβλαβη τηρησας ημων την καρδιαν, ωστε λε γειν και ημας·
Ἐκκλινοντος απ' εμου του πονηρου ουκ εγινωσκον.
Τον καταλαλουντα λαθρα τον πλη σιον αυτου, τουτον εξεδιωκον. Μαθωμεν
καλον μαθημα, αγαπητοι, μη μονον μη καταλαλειν, αλλα μηδε ακουειν καταλαλιας.
∆εινον γαρ κακον η καταλαλια, ακαταστατον δαιμονιον, μηδεποτε ειρηνικον τον
ανθρωπον απεργαζομενον. Τι γαρ ουκ εστι κακον απο καταλαλιας; Ἐξ αυτης εχθραι
αναφυον ται, ερεις δι' αυτης συνιστανται, διχοστασιαι απ' αυτης την αρχην
λαμβανουσιν, υπονοιαι πονηραι εκειθεν γενο μεναι των μυριων κακων τας αιτιας
παρεχουσι· μισος ωσπερ απο πηγης εξ αυτης βρυει· και οσα αν τις λογι σαμενος
ευρησει κακα, ταυτα παντα εκ της καταλαλιας ευρηι προχεομενα, παντας εις κακιαν
ελκυουσα. Οιδεν η καταλαλια, θυμωι πληρωσασα τον ανθρωπον, και φονον εξ αυτης
μεταλαμβανοντα, φονικον αυτον κατα του πλη σιον εργαζεσθαι. Οιδε και την ψυχην
αγριανασαν απο στησαι της αδελφικης κοινωνιας, και εχθρον τον προ ολιγου φιλον
ανευ αιτιας αποδειξαι. Αυτη και Μαριας 55.634 της αδελφης Μωυσεως αψαμενη,
λεπρωσαν αφ' εαυτης παρευθυ απεδειξεν, οργην δε κατ' αυτης και θυμον επ ηγαγε
παρα του ∆εσποτου.
Αυτη και ολους οικους ανα τρεπει και πολεις ειρηνευουσας εις πολεμον
εξεγειρει. Αυτη και της καλης ειρηνης τα δεσμα διαλυει, και της μεγαλης αγαπης τον
συνδεσμον διαῤρησσει. Αυτη και των εντολων του Θεου αφιστωσα παρανομειν
εκδιδασκει, και της του Θεου φιλιας αποσπωσα, μακραν της αλη θειας απαγει. Αυτη
παρα την πρωτην και της απωλειας του πρωτοπλαστου Ἀδαμ αιτια γεγενηται, και
της εν τωι παραδεισωι διαιτης, και της επουρανιου τρυφης απ εστερησεν. Εισελθουσα
γαρ εις το στομα του οφεως και ψευδος εργασαμενη κατα της αψευδους του Θεου
αγαθο τητος, και ειπουσα, Τι οτι ειπεν ο Θεος, Ου μη φα γησθε απο παντος ξυλου του
εν τωι παραδεισωι; παραβασιν ηγαγε της εντολης, απο της αληθειας διαστρε ψασα τον
υπηκοον· και τον συνομιλον οντα τωι ∆εσποτηι προς εαυτην επισπασαμενη, αρτι
εχθρον δια της απατης κατεστησε, και αλλοτριον εις απαξ των αγαθων απεδειξε.
Φεισωμεθα τοινυν της καταλαλιας, μακραν αυτης γινο μενοι, ινα μη ματην εχθραν
προς τον εαυτων ∆εσποτην κτησωμεθα.
Παυσωμεθα της καταλαλιας, ινα μη αδικοι κριται της αληθειας γινωμεθα,
και κατα του νομου ως ψευδεις μαρτυρες ευρεθωμεν. Ὁ γαρ καταλαλων, φησιν,
αδελφου, η κρινων τον αδελφον, καταλαλει νομου, και κρινει νομον. Ει δε νομον
κρινεις, ουκετι ποιητης νομου ει, αλλα κριτης. Εις δε εστιν ο κριτης και νομοθετης, ο
δυναμενος σωσαι και απολεσαι. Βλεπεις, αγαπητε, ποσον εχει βαρος η καταλαλια;
Παυ σωμεθα ταυτης, ινα μη κρισιν αυτοις επαγαγωμεν. Ἀπο διωξωμεν αφ' ημων και
τους καταλαλειν βουλομενους, ινα μη αλλοτριοις κακοις συντιθεμενοι, εαυτοις
απωλειαν προξενησωμεν· και μη ηδεως ακουωμεν των καταλα λουντων, ινα μη
διαβολικων ενθυμηματων πληρωθωμεν. Και γαρ αυτη η καταλαλια διαβολικη
ονομαζεται, φυσι κην εκ της του γεγεννηκοτος δεξαμενη την προσηγοριαν, οταν τηι
καταλαλιαι σχολαζων δουλευηι τωι διαβολωι, τα της διαβολης εργα διαπραττομενος.
Ὁ δε τον τοιουτον μη προσιεμενος, εαυτον μεν ελευθεροι της διακενου ταυτης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αμαρτιας, τον δε αμαρτανοντα ανατρεπει μη αδικον επιφερειν κατα του πλησιον
κατηγοριαν· ελευθερον δε και τον καταλαλουμενον της κατηγοριας απεργαζεται·
ειρηνης δε βραβευτης και φιλιας καθηγητης γινεται, την του καταλαλου προαιρεσιν
μυσαττομενος. Μαθωμεν και ημεις το εργον μυσαττομενοι λεγειν· Τον καταλα
λουντα λαθρα του πλησιον αυτου, τουτον εξεδιωκον.
Ἵνα δε μαθηις, αγαπητε, πως η καταλαλια ουδεμιας αληθειας εστιν εργατις,
προσχες και αυτηι τηι του ονομα τος προσηγοριαι, και τωι επακολουθουντι ρητωι την
δια κρισιν ποιουμενος. Ἡ μεν γαρ καταλαλια κατηγοριας εστι διδασκαλος· το δε,
Λαθρα, το ψευδες του πραγματος και απαῤρησιαστον επιδεικνυται. Ει γαρ αληθες,
καλον το εις προσωπον ελεγχειν, και μετα παῤρησιας ειρηνο ποιειν· ει δε λαθρα,
φερεις την κατηγοριαν ψευδη, κακην υπονοιαν κατα του πλησιον εργαζομενος, μηδε
ελεγξαι τα υπο σου προφερομενα δυναμενος. Καλον ουν ως ψευστην και λωποδυτην
τον καταλαλον αποδιωκειν, ινα μη την ειρηνευουσαν ψυχην ταρασσοντες,
πολεμικην αυτην προς τον πλησιον δια της καταλαλιας εργαζωμεθα. Τον
καταλαλουντα ουν λαθρα του πλησιον αυτου, του τον εξεδιωκον. Ὑπερηφανωι
οφθαλμωι και απληστωι καρδιαι, τουτωι ου συνησθιον. Ὅτι δε υπερηφανια μι σητη και
παρ' αυτωι τωι Θεωι, ακουε της Γραφης λεγου σης· Ὁ Θεος υπερηφανοις αντιτασσεται,
ταπεινοις δε διδωσι χαριν. Και παλιν αλλαχου· Μισητη υπερηφα νια εναντιον.
Κυριου και ανθρωπων.
Και, Ἵνα τι υπερηφανευεται γη και σποδος; Και πολλαχου ευρη σεις την
υπερηφανιαν βδελυκτην και πανυ μεμισημενην. Ουτως ουν και ενταυθα φησιν,
Ὑπερηφανωι οφθαλμωι 55.635 και απληστωι καρδιαι, τουτωι ου συνησθιον· ως πανυ
βλαβερωτατης και επιζημιου της υπερηφανιας ουσης, ου μονον αυτωι τωι ταυτην
ανειληφοτι, αλλα και τωι προς ολιγον αυτην υποκρινομενωι. Ἐπισυνηψε δε και τον
απληστον τηι καρδιαι τωι υπερηφανωι, ως μιας ουσης της των αμφοτερων
προαιρεσεως, του τε κατα του πλησιον επαιρομενου και του ομοιως κατα του
πλησιον απλη στευομενου.
εʹ. Καλον ουν, αγαπητοι, αποθεσθαι ημας την υπερηφα νιαν, αναλαβειν δε
την ταπεινοφροσυνην, ινα μη ακουσω μεν, Ὁ υψων εαυτον, ταπεινωθησεται, αλλ'
ακουσω μεν, Ὁ ταπεινων εαυτον, υψωθησεται· αρκεσθηναι δε και τηι συμμετρωι
αυταρκειαι, και μη τηι απληστιαι της καρδιας εκκλιναι της δικαιοσυνης, ινα μη
ακουσωμεν· ∆ια το πληθος της αδικιας σου ανεκαλυφθη τα οπισθια σου, του
παραδειγματισθηναι τας πτερνας σου. Ἀποφυγωμεν ουν και την διαιταν των
υπερηφα νων και των απληστων τηι καρδιαι, ινα μη τηι συνηθειαι της προς αυτους
κοινωνιας μιμηται της κακιας αυτων γενωμεθα. Ἀσκωμεν ουν το πραττειν και
λεγειν· Ὑπερηφανωι οφθαλμωι και απληστωι καρδιαι, τουτωι ου συνησθιον. Και ταυτα
ως εκ προσωπου του δικαιου λεγεται· παλιν δε ως εκ προσωπου του Θεου το Πνευμα
το αγιον την αποκρισιν ποιουμενον φησιν· Οι οφθαλμοι μου επι τους πιστους της
γης, του συγ καθησθαι αυτους μετ' εμου. Ἀληθως γαρ οι οφθαλμοι του Θεου επι τους
πιστους εισι, προσεχοντες αυτοις, ινα μη εξω γενωνται της αληθειας. Ει δε βουλει
μαθειν ως αληθες εστι το ειρημενον, κατανοησον τους μακαριους αποστολους, και
βλεπε τουτους πιστους οντας της γης, το και δια της αυτων πιστεως ολην την
οικουμενην πεπληρωσθαι το κηρυγμα της σωτηριας. Εις πασαν γαρ την γην εξηλθεν
ο φθογγος αυτων, και εις τα περατα της οικουμενης τα ρηματα αυτων. Και γαρ πασα
η οικουμενη της αυτων πιστεως μεταλαβουσα πεπληρωται, ακενωτον εχουσα τον
πλουτον της ευσεβειας. Ουτοι ουν οι πιστοι συγκαθεζονται τωι ∆εσποτηι, ακουοντες·
Ὑμεις δε οι δωδεκα καθισεσθε επι δωδεκα θρονοις κρινοντες τας δωδεκα φυλας του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

Ἰσραηλ. Οι οφθαλμοι μου επι τους πιστους της γης, του συγκαθησθαι αυτους μετ'
εμου.
Ὢ του θαυματος! Οι πηλινοι καθεζονται, και οι ασωματοι παραστηκουσιν.
Ἀλλ' ου τους αγγελους του Θεου εξουθενω· μη γενοιτο· αλλα την φιλανθρωπιαν του
Θεου κηρυττω, δι' ην ετιμησε την ανθρωπινην φυσιν. Ει δε οι αγιοι αποστολοι
καθισονται κριται γενομενοι των απιστων, επαναγκες και τους των αποστολων την
πιστιν εσχηκοτας και ομοιως αυτοις πεπιστευκοτας, και αυτους συγκαθεσθηναι τοις
αποστολοις, κριτας εσομενους των μη παραδεξαμενων την πιστιν, μηδε
ομολογησαντων τον σωτηριον λογον. Ταχα γαρ, ινα ουτως ειπω, εσονται δωδεκα
εθνη πιστα, 55.636 τα υπο των αποστολων κατηχηθεντα, ατινα κρινει συν τοις
αποστολοις τας δωδεκα φυλας του Ἰσραηλ, τας μηδε τωι αποστολικωι πεισθεισας
κηρυγματι, μηδε τωι ∆εσποτικωι πεπιστευκυιας θεληματι, ωστε και αυτας τηι πιστει
συναχθεισας ακουσαι· Οι οφθαλμοι μου επι τους πιστους της γης, του συγκαθησθαι
αυτους μετ' εμοι. Ἔπειτα ιδωμεν τα εξης. Τι φησι; Πορευομενος εν οδωι αμωμωι,
ουτος μοι ελειτουργει. Ου κατυκει εν μεσωι της οικιας μου ποιων υπερηφανιαν· ο
λαλων αδικα ου κατευθυνεν ενωπιον των οφθαλμων μου. Προς την καυχησιν του
δικαιου και ο Θεος ομοιως αντ-αποκρινεται, και παρατιθησιν, ως τοιουτους ειναι δει
τους τηι πιστει διεληλυθοτας. Φησι, Πορευομενος εν οδωι αμωμωι, ουτος μοι
ελειτουργει.
Τοιουτους γαρ εγω εκλεγομαι λειτουργους, τους πορευομενους εν οδωι
αμωμωι, και μητε δεξια εκκλινοντας, μητε αριστερα, μητε διασφαλλομενους τα περι
την οδον της δικαιοσυνης και της αληθειας. Μακαριοι γαρ οι αμωμοι εν οδωι, οι
πορευομενοι εν νομωι Κυριου. Προς ουν την ειρημενην φωνην υπο του προφητου,
την, Ψαλω, και συνησω εν οδωι αμωμωι, ενταυθα λεγει· Πορευομενος εν οδωι αμωμωι,
ουτος μοι ελειτουργει. Και παλιν, ως φησι, ∆ιεπορευομην εν ακακιαι καρδιας μου, εν
μεσωι του οικου μου· και, Ὑπερηφανωι οφθαλμωι και απληστωι καρδιαι, τουτωι ου
συνησθιον· ανταποκρινεται λεγων· Ου κατυκει εν μεσωι της οικιας μου ποιων
υπερηφανιαν, αλλα και, Λαλων, φησιν, αδικα ου κατευθυνεν ενωπιον των
οφθαλμων μου. Ὡς γαρ εκει φησι, Τον καταλαλουντα λαθραι του πλησιον αυτου,
τουτον εξεδιωκον· ουτως ενταυθα, Λαλων αδικα ου κατευθυνεν ενωπιον των
οφθαλμων μου. Ειτα ορα τι φησιν· Εις τας πρωΐας απεκτεινον παντας τους
αμαρτωλους της γης, του εξολοθρευσαι εκ πολεως Κυριου παντας τους
εργαζομενους την ανομιαν.
Ἐνταυθα λοιπον αινιττεται τα περι του μελλοντος αιωνος. Ἐπειδη γαρ νυξ
εστιν ο παρων αιων, ημερα δε ο μελλων, ως φησιν ο σοφωτατος Παυλος, Ἡ νυξ
προεκοψεν; η δε ημερα ηγγικε· πρωΐαν ονομαζει την ανατολην του αιδιου φωτος, ου
μελλουσιν οι δικαιοι απολαυειν. Εις ταυτην ουν την πρωΐαν αποκτενει τους
αμαρτωλους, αποστελλων αυτους εις το πυρ το αιωνιον. Ουτος γαρ και ο των
αμαρτωλων θανατος, ως φησι και αυτος ο Σωτηρ· Φοβηθητε δε μαλλον τον
δυναμενον αποκτειναι και ψυχην και σωμα εν γεεννηι. Εις τας πρωΐας ουν
απεκτεινον παντας τους αμαρτωλους της γης, του εξολοθρευσαι εκ πολεως Κυριου
παντας, τουτεστι, της ανω Ἱερουσαλημ, τους εργαζομενους την ανομιαν.
Εις εκεινην γαρ μονον οι δικαιοι αναπαυονται, απολαυοντες της αιωνιου
βασιλειας, ης γενοιτο και ημας και υμας παντας απολαυσαι ευαρεστησαντας αυτωι,
οσιως πολιτευσαμενους εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων· ωι η δοξα και το κρατος,
εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7


