In illud: Exiit qui seminat
Εις το, Ἐξηλθεν ο σπειρων του σπειραι τον σπορον αυτου.
61.771
Ἡ παρθενος αρουρα υπο εμπειρων γεωργων τηι των βοων συνεργειαι τοις
αροτροις αυλακισθεισα, δεχεται τα σπερματα, και ταις βωλοις περιπτυξασα, πρωτον
βλαστανει την ποαν, ειτα μηκυνει τον σταχυν, ειτα πληρη εν τωι σταχυι του σιτου
τον κοκκον προβαλλεται. Τοτε οι γεωργοι λαμπρον ορωντες των ασταχυων το
ληιον, των οικειων πονων τας ελπιδας σεμνυνουσι, τον Θεον δε ικετευειν
ειλικρινως σπευδουσιν, ινα των φαινομενων αγαθων τους καρπους αβλαβεις
διασωσηι. Πολλακις γαρ εγγιζουσης της του θερους ακμης, και ευληπτου της ελπιδος
τυγχανουσης, και περιχαρους οντος του γεωργου, η θερμος επιπνευσας τον ασταχυν
ελικμησεν, η ερυσιβη κατεσηψεν, η βρουχος κατεφαγεν, η χαλαζα κατεξανε, και
αωρον της ελπιδος το τελος εμαρανεν· ως τον γεωργον υπο πολλης αθυμιας
πιασθεντα, την δρεπανην τηι σκηνηι εγκοιμισαντα, τωι 61.772 αωρωι τελει του θερους
εαυτον συμμαραινειν τηι λυπηι.
Ὁποταν δε η των αερων ευκρασια λαμπρον και πεπειρον τον σταχυν
απεργασηται, και οιον εν εικονι γεροντων το ληιον λευκανιζον κεκυρτωται, την του
θερους τομην απεκδεχομενον, τοτε αγροικοι, και παλαμαι συν δρεπανοις οξεσιν
απλωθεισαι, πονοις πονους προσαγουσι, και τον ποθον προσκοιμιζουσιν, αυτωι τωι
τελει τας ελπιδας χορταζοντες. Τοτε των αλλων ζωων οικαδε ησυχαζοντων, μονος ο
βους ιλαρωι τωι βηματι, βλοσυρωι τωι βλεμματι επι την αλω πορευεται. Και τα μεν
αλλα ζωα, αιγες και χοιροι και προβατα οσα τον εαυτων αυχενα τωι ζυγωι του
αροτρου ουχ υπεταξαν, οικειαι συνειδησει αγχομενα, δουλικαις προσοδοις τηι αλωι
προσεγγιζοντα, των ασταχυων το δραγμα ληιστευουσι· μονος δε ο βους ελευθεραν
την γλωσσαν απλωσας, των οικειων πονων τους καρπους θαρσαλεως αρυεται.
Ειδες 61.773 εκει τους δρεπανιστας, ειδες εκει την σταχυοφορον αρουραν, την
αλω, τον βουν· μεταβα μοι εκειθεν τωι λογωι επι την εκκλησιαστικην ευταξιαν, και
οψει των προειρημενων την γεωργιαν τωι μυστηριωι της Ἐκκλησιας. Ἐξηλθε, φησιν,
ο σπειρων του σπειραι. Τουτο γαρ αρτιως ηκουσαμεν εν τωι ευαγγελιωι. Ἐξηλθε, τις;
Χριστος, απ' ουρανου εις τον κοσμον παραγενομενος. Σπορευς γαρ ο Χριστος, σπερμα
ο θειος λογος, αρουρα η ανθρωποτης, βοες οι αποστολοι, αροτρον ο σταυρος, ζυγος η
ομονοια, ζευγλη η περισφιγγουσα τους των αποστολων αυχενας γλυκεια αγαπη.
Ἐξηλθεν ο σπειρων του σπειραι. Ἐξηλθεν ο Χριστος, ουχ ινα θερισηι, αλλ' ινα σπειρηι·
ουπω γαρ ην τα της αναστασεως σπερματα εν ταις των ανθρωπων καρδιαις
κατεσπαρμενα. Ἐξηλθεν ο σπειρων του σπειραι, ου σιτον, ου κριθας, ου κεγχρον,
ουδ' αλλο τι των γηΐνων, αλλα πιστιν εις Πατερα και Υιον και αγιον Πνευμα, ελπιδα
αναστασεως, αγαπην εις Θεον και ανθρωπους ανυποκριτον και αδιακριτον. Ἐξηλθε
σπειρων Χριστος εκ πατρικων λαγονων, ο ων εν τοις κολποις του Πατρος, και ηκε
προς ημας, καθως αυτος φασκων λεγει· Ἐγω εκ του Πατρος εξηλθον και ηκω. Ἀλλ'
εξηλθεν εκ του Πατρος αυτου μεν μη χωριζομενος, μεθ' ημων δε τυγχανων.
Ἐξηλθεν ο σπειρων, ινα τα υπο του διαβολου επισπαρεντα κακως εν ταις των
ανθρωπων ψυχαις ζιζανια εκριζωσηι. Πασα γαρ φυτεια, φησιν, ην ουκ εφυτευσεν ο
Πατηρ μου ο ουρανιος, εκριζωθησεται.
Ἐξηλθεν ο ηλιος της δικαιοσυνης, ινα τας φεγγοβολους αυτου ακτινας της
θεοτητος εν ταις των εσκοτισμενων ανθρωπων καρδιαις εῤρανηι. Ἐξηλθεν ο ποιμην
των προβατων, ινα το αλας της ευσεβειας σπειρας, νοστιμον τον χορτον του νομικου
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γραμματος τοις προβατοις αρτυσηι· εξηλθεν ο σπειρων, εχων τα δεκα ζευγη των
βοων, ινα ποιησηι το κεραμιον το εν, και σπειρας αρταβας εξ, ποιησηι μετρα τρια.
Λαλει νυν, Ἠσαΐα, μη σιωπα. Ου γαρ εργωνται δεκα ζευγη βοων, ποιησει κεραμιον
εν. ∆εκα ζευγη βοων εικοσι βοες εισι· δεκα ζευγη βοων λογικα του Χριστου οι
αποστολοι τυγχανουσιν οι δωδεκα, και επτα ους εξελεξαντο οι αποστολοι. Τινας
τουτους; Στεφανον, Φιλιππον, Προχορον, Νικανορα, Τιμωνα, και Παρμεναν, και
Νικολαον προσηλυτον Ἀντιοχεα· και τον απο Ἱερουσαλημ μεχρι του Ἰλλυρικου
γεωργησαντα τον αποστολον.
Ταυτα δεκα ζευγη των βοων εις την της ανθρωποτητος αρουραν εποιησε την
εις τον Ἰησουν ομολογιαν, τον το ημετερον οστρακινον του σωματος σκευος
ενδυσαμενον. Ὅτι δε κεραμιον λεγει την ενσαρκον του Χριστου επιδημιαν ο θειος
λογος, ακουε. Ὅτε εμελλεν απερχεσθαι επι το παθειν, λεγουσιν αυτωι οι μαθηται
αυτου· Που θελεις ποιωμεν το πασχα; Ὁ δε προς αυτους, Ἀπελθετε εις τηνδε την
πολιν, και απαντησει υμιν ανθρωπος κεραμιον υδατος βασταζων, και ειπατε αυτωι· Ὁ
∆ιδασκαλος ημων ειπε· Προς σε ποιω το πασχα. Και δειξει υμιν ανωγεον
εστρωμενον, και εκει ημιν ετοιμασατε το πασχα. Τις δε εστιν ο ανθρωπος ο φερων το
κεραμιον του υδατος, η τις η πολις εις ην αυτους πεμπει, η τι το ανωγεον το
εστρωμενον, αναγκαιον ζητησαντας υμας καταμαθειν. Ὁ ανθρωπος ο βασταζων το
κεραμιον του υδατος, Ἰωαννης εστιν ο προδρομος του Χριστου, καταγγελλων τον
Ἰησουν τον το ημετερον κεραμιον του σωματος ενδυσαμενον, εχοντα εν εαυτωι το
του βαπτισματος υδωρ. Ἀνωγεων δε εστρωμενον την εις ουρανους μετα την
αναστασιν τοις αγιοις αναπαυσιν εσομενην λεγει. Ἀπελθετε εις τηνδε την πολιν· μη
εις την παλαιαν συναγωγην των Ἰουδαιων, οπου ο παλαιος νομος εν τοις παλαιοις
ασκοις ωξισεν· οξος γαρ συν χοληι μιξαντες προσηνεγκαν τωι Κυριωι. αλλ' απελθετε
εις την καινην πολιν, εις την νεαν Ἱερουσαλημ, οπου ο νεος λογος, οπου η καινη του
Πνευματος χαρις εν τοις καινοις ασκοις το της πιστεως γλευκος πηγαζει· ουχ οπου
το παλαιον πασχα, αλλ' οπου η καινη αναστασις· ουχ οπου ο αμνος θυεται, αλλ'
οπου ο Χριστος ρυεται· ουχ οπου η παλαια ζυμη, αλλ' οπου ο ουρανιος αρτος επι
σταυρου τελειουται. Ου γαρ εργωνται δεκα ζευγη βοων, ποιησει κεραμιον εν.
Ὅπου εργαζονται δεκα ζευγη βοων, των αποστολων (βουσι γαρ ωμοιωθησαν
οι αποστολοι, ως Παυλος εμοι μαρτυρει λεγων· Γεγραπται, φησιν, εν τωι νομωι, Ου
φιμωσεις βουν αλοωντα. Μη γαρ, φησι, των βοων μελει τωι Θεωι; Ἀλλα δι' ημας
λεγει)· οπου ουν εργαζονται 61.774 ταυτα τα δεκα ζευγη των βοων, ποιουσι την εις
τον Ἰησουν ομολογιαν, το κεραμιον του σωματος ημων ενδυσαμενον. Και ο σπειρων
αρταβας εξ, ποιησει μονον μετρα τρια. Ἆρα τοσαυτη αφορια γεωργων γεγονε
πωποτε, ωστε σπαρηναι αρταβας εξ, ποιησαι μονον μετρα τρια; Ἀλλα ζητησωμεν τον
νουν της Γραφης, αγαπητοι, εισελθωμεν εις το ενδοτερον καταπετασμα του
γραμματος, και απαντησει ημιν η θεια του Πνευματος γνωσις. Ὁ σπειρων αρταβας
εξ, ποιησει μετρα τρια. Ἓξ αρταβαι εισιν η καινη ∆ιαθηκη. τουτεστιν, οι τεσσαρες
ευαγγελισται, και Πραξεις, και αποστολοι.
Ταυτας τας εξ αρταβας ο σπειρας εν τινι ψυχηι, ποιει τα τρια μετρα την εις
Πατερα και Υιον και αγιον Πνευμα ομολογιαν. Ἐξηλθεν ο σπειρων του σπειραι, ου
σιτον αρτοποιων, αλλα πιστιν ζωοποιων· ου κριθας εις τας των αλογων τροφας,
αλλα τροφας εις τας των ανθρωπων πνοας· ου κεγχρον ορνεοτροφον, αλλα θειον
λογον, διαπυρον, κοκκωι σιναπεως παρεικαζομενον, σφοδρως προς ευσεβειαν και
φρονησιν τας ψυχας ημων εκθερμαινοντα. Ἐξηλθεν ο σπειρων του σπειραι. και α
μεν επεσε παρα την οδον, και κατεπατηθη, και ελθοντα τα πετεινα του ουρανου
κατεφαγον αυτα· αλλα επεσεν επι τας ακανθας, και συνεπνιξαν αι ακανθαι την
βλαστην· αλλα επεσεν επι τα πετρωδη, και δια το μη εχειν ριζαν, φυεν ευθεως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εξηρανθη. Τα παρα την οδον εισιν Ἀρειανοι, τα ακανθωδη εισιν Ευνομιανοι, τα επι
τα πετρωδη εισι Μαραθωνιοι. Και καταμαθε ακριβως, αγαπητε. Ἐξηλθεν ο σπειρων
του σπειραι· και α μεν επεσε παρα την οδον. Ουκ ειπεν, Ἐν τηι οδωι, αλλα, Παρα την
οδον. Τις εστιν η οδος, η παντως ο Χριστος ο λεγων, Ἐγω ειμι η οδος και η αληθεια;
Τα μεν ουν παρα την οδον εισιν οι Ἀρειανοι. Ουκ εισιν εν τηι οδωι· ου γαρ εισιν
ορθοδοξοι· ουδε παλιν ποῤρω της οδου, ως Ἕλληνες η Ἰουδαιοι, αλλα παρα την
οδον· τουτεστι, παρα τον Χριστον, παρα την πιστιν την ορθην. Το ομολογειν αυτους
Χριστον, τουτ' εστι το ποιουν αυτους εγγυς ειναι της οδου· το αρνεισθαι αυτους
Χριστον ειναι Υιον Θεου, τουτ' εστι το κωλυον αυτους μη ειναι εν τηι οδωι. ∆ια τουτο
κατελθοντα τα πετεινα του ουρανου, τουτεστι, τα πνευματικα της πονηριας
συναγουσι τον θειον λογον εκ των καρδιων αυτων, και παντελως κενους πιστεως
ορθης αυτους αποτελουσι.
Τα δε ακανθωδη εισιν Ευνομιανοι· εχουσι γαρ εν εαυτοις τας των
βλασφημων ακανθας· και βλαστανουσι μεν την ποαν της πιστεως, ου μην
τελεσιουργουσι τον ασταχυν της ομολογιας. Το ομολογειν αυτους Χριστον, τουτο
ποιει αυτους βλαστανειν την ποαν της πιστεως· το δε παλιν λεγειν αυτους κτισμα
και ποιημα, τουτ' εστι το ποιουν αυτων αωρον μαραινεσθαι τον της πιστεως σταχυν.
Τοις γαρ Ἑλληνικοις δογμασι της κτισματολατρειας νυττοντες και συμπνιγοντες τον
της αληθειας λογον, ακαρπον αυτον και αγονον παντελως πιστεως ορθης
αποτελουσιν. Οι δε επι τα πετρωδη, ουτοι εισι Μαραθωνιανοι. Ουκ ειπεν η Γραφη,
οτι, Τα μεν επεσεν επι την πετραν· η γαρ πετρα ην ο Χριστος· αλλ' Ἐπι τα πετρωδη.
Ουτε γη εισιν αγαθη· ου γαρ εισιν ορθοδοξοι· ουτε πετρα εισιν, ινα υπο διδασκαλων
λαξευθεντες τον ναον του Θεου οικοδομησωσιν· αλλα τι; Πωρος εισιν. Ἔστι τις
λιθου φυσις, πωρος ονοματι· ουτε γη εστιν, ουτε λιθος στερεμνιος· απαλος μεν παρα
τον λιθον, σκληρος δε παρα την γην. Το ομολογειν αυτους τον Υιον του Θεου κατ'
ουσιαν ομοιον τωι Πατρι, τουτ' εστι το ποιουν αυτους απαλωτερους τυγχανειν· το
αρνεισθαι αυτους το Πνευμα το αγιον, τουτο αυτων ποιει τας καρδιας πεπωρωμενας
τυγχανειν. Ουτε τοινυν γη εισιν αγαθη, ινα βλαστησωσιν ευθαλη, και
κατακοσμωνται πιστεως κοσμον· ουτε πετρα στερεμνιος, ινα ασειστον και
ασαλευτον την εις τον Πατερα και Υιον και αγιον Πνευμα ομολογιαν φυλαττωσι.
Και δεχονται μεν τον λογον τουτον, και βλαστανουσιν· ευθεως δε αυτον ξηραινουσι
και ψυγουσι, δια το μη εχειν αυτους τας ριζας των λογισμων εν τωι βαθει του
πνευματος. Ουτοι καν ομολογωσι τον Χριστον ειναι Υιον του Θεου, το Πνευμα το
αγιον αρνουμενοι, ουδε τον Υιον εχουσι, του αποστολου μοι μαρτυρουντος και
λεγοντος· Ει τις πνευμα του Χριστου ουκ εχει, ουτος ουκ εστιν αυτου. Τα αλλα,
φησιν, επεσεν επι την γην αγαθην, και εδιδου καρπον, και τα μεν τριακοντα εποιει,
τα δε εξηκοντα, τα δε εκατον.
Αυτη εστιν η γη η αγαθη, η των ορθοδοξων καρδια, η εκτος ουσα 61.775 των
αιρετικων ακανθων, η τελειοις διδασκαλοις πονηθεισα και οιονει αυλακισθεισα, και
τους του Ευαγγελιου λογους σπερματα ψυχης τυγχανοντας δεχομενη. Ἡ τοιαυτη
καρδια πρωτον βλαστανει την ποαν της πιστεως, ειτα μηκυνει τον σταχυν της
ελπιδος, ειτα ωριμον καρπον της τελειας αγαπης αποδεικνυσι. Τουτων των τριων
καρπων της ψυχης μεμνηται και ο μακαριος Παυλος λεγων· Πιστις, ελπις, αγαπη. Ὁ
πιστευων ποιει τα τριακοντα, ο ελπιζων ποιει τα εξηκοντα, ο τελειουμενος εν
αγαπηι, ποιει τα εκατον· ο χριομενος ποιει τα τριακοντα· ο κατερχομενος εις το υδωρ,
ποιει τα εξηκοντα· ο τελειουμενος εν τωι μυστηριωι, ποιει τα εκατον. Ουτως εξ ενος
σπερματος τρισσως αναφερει καρπον· Θεον δοξαζει, Ἐκκλησιαν υψοι, εαυτον
διασωζει. Ουτος Τριαδος αγαθης κομιειται μισθους· πνευματι συνιων, ψυχηι
προορων, σωματι υπομενων.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ουτος τρισσως ευλογειται· επι γης δοξαζεται, εκ νεκρων ανισταται, εν
ουρανοις αναπαυεται. Ὁ τοιουτος εν τρισι ταξεσιν υπερεχουσαις σεμνυνεται·
τριακοντα, ως εν ουρανοις· εξηκοντα, ως εν αγγελοις· εκατον, ως παρα Θεωι. Ὁ
τοιουτος πραΰς εστιν, ησυχιος, ταπεινοφρων, ελεημων, συμπαθης, 61.776 δικαιος,
κοσμου ξενος, βιου αλλοτριος, εικονι μονηι φαινομενος επι της γης, καρδιαι δε και
πραξεσιν εν ουρανοις αυλιζομενος. Ἄλλοι δε τινες των αιρετιζοντων, κατα την
εαυτων αγνωμονα γνωμην, κλιμακα βλασφημιας τοις λογοις λεπτουργουσι· τι
λεγοντες; Ἡ εις το Πνευμα πιστις ποιει τα τριακοντα· η εις τον Υιον ποιει τα
εξηκοντα· η εις τον Πατερα ποιει τα εκατον· αγνοουντες οτι ως βουλονται
σμικρυναι, το Πνευμα το αγιον μεγαλυνουσι.
Προταττουσι γαρ Πατρος και Υιου το Πνευμα, λεγοντες· Ὁ εις το Πνευμα
πιστευων, ποιει τα τριακοντα· και πρωτον προταττουσι του Πατρος το Πνευμα, ειτα
τον Υιον, ειτα τον Πατερα. Ἡμεις δε τα εναντια αυτοις φρονουντες, το εναντιον
λεγομεν. Ὁ γαρ πιστευων, ουκ εις το Πνευμα πρωτον πιστευει, αλλ' εις τον Πατερα·
ο πιστευων εις τον Πατερα, ποιει τα τριακοντα· ο προσλαμβανων εις τον Υιον,
διπλασιαζει τον αριθμον, και ποιει τα εξηκοντα· ο και ενδυσαμενος το Πνευμα το
αγιον, την εκατονταδα επληρωσεν, εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων· ωι η δοξα και
το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


