In natale domini et in sanctam Mariam genitricem
Του αυτου Χρυσοστομου] εις την αυτην ημεραν [εις τα γενεθλια του
Κυριου ημων Ἰησου Χριστου και εις την αγιαν Μαριαν την θεοτοκον.
1 Ἀδιηγητον πελαγος δι' αιωνος εμφανιζεται σημερον, ερευνης ανθρωπινης
βαθυτερον υπαρχον. Βυθον ακαταλημπτον εξαντλειν επεχειρησα και οσον διερευνω
βαθυτερος αναφαινεται. Γνωσιν αρρητων και σοφιαν κατοπτευειν προ θεμενος, τωι
αγωνι βαπτιζομαι της τοιαυτης ζητησεως. ∆υναμεις ηγνοησαν το τοιουτο μυστηριον
και πως υποστησομαι τα αλεκτα διηγησασθαι; Ἐχετω η εορτη παρ' εαυτηι τα
ζητηματα πασαν θνητην εννοιαν νοητως υπερβαινοντα. Ζαλη θαλασσων προκειται
απλευστος, εκ βυθων αθεωρητων την υποστασιν εχουσα. Ἡ κτισις τον κτιστην
σημερον ανυμνειτω, ικετηριους φωνας και ωιδην αναπεμπουσα. Θησαυρος ουρανιος
εν τωι αγρωι κατοπτευεται· δραμοντες ουν κατιδωμεν το τοιουτο μυστηριον. Ἴδε πως
η γη τον ουρανον εμιμησατο· τον γαρ προ εωσφορου ηλιον αμιλλομενη
προβαλλεται. Καταλαμπει τα συμπαντα η τοιαυτη φωταγωγια ανυκτερος υπαρχουσα
και φαεσφορον διαυγασμα. Λαμπηδονες θεοπνευστοι ουρανοθεν προεκυψαν, εις ολα
τα περατα της οικουμενης διεδραμον. Μαρια υποδεχεται τον εν πασιν αχωρητον και
φερει εν κοιλιαι τον τους αιωνας κρεμασαντα. Νυν ο κοκκος εσπαρη εν τηι χωραι της
χαριτος και σταχυν εβλαστησεν θεογνωσιας πολυφορον. Ξενιζει τους ορωντας η
τοιαυτη υποθεσις, πως η θαλασσα την αβυσσον περιβαλλεται. Ὁ πολυτιμος
μαργαριτης εν τωι οστρακωι κεκολληται και τουτον ως εμπορος Ἰωσηφ ανεζητησεν.
Παιδιον μαστευεται εν αγκαλαις μητρος και τρεφει τα συμπαντα, δια παντος
εσθιομενος. Ῥαβδος ανθος εβλαστησεν και ριζαν εις βαθος διεδωκεν, αστηρ αστερα
προβαλλεται και φατνη τον τοκον ασπαζεται. Σπαργανα πυρι ενειλιττονται και
μειωσις τουτων ου γινεται· ζωια ζωιην αναματτονται και σπηλαιον, φως υποδεχεται.
Τρεχει πρωτη Βαβυλων εκ Περσιδος δωρα κομιζουσα, Αιθιοπια δε φθαζει, χερσιν
Θεον υποδεξασθαι. Ὑμνωιδουσιν αγγελοι και ποιμενες ψαλλουσι, ανθρωποι δοξαν
Θεωι προσκομιζουσι, και επι γης ειρηνην γνωριζοντες. Φοβωι Σαλωμη συνεχεται και
φωνηι τον κριτην εκμειλιττεται, ∆εσποτην τον τεχθεντα ωμολογησεν και οικειας
πληγης ηλευθερωται. Χερσιν βασταζει τον αχραντον και χαραν επεγνω σωτηριον.
Ψυχαι δικαιων αγαλλονται και χοροι βροτων ευφραινονται, η ερημος πολις
επεγνωσται, βασιλεως ενδημησαντος. Ὡς ο τοκος αλεκτος, και η μητηρ αμιαντος·
και δια ταυτα παντα αδιηγητον δι' αιωνος εμφανιζεται πελαγος ερευνης
ανθρωπινης βαθυτερον υπαρχον.
2 Ὦ συλληψις αλεκτος και τοκος ατρακτευτος, ω ενθυμησεως πραγματα και
εκπληξεως θαυματα, ω παρθενε ανυμφευτε και μονη μετα τον τοκον αμιαντε.
3 Ὁρω την παρθενον πολιν τον βασιλεα εγκολπιζομενην, ορω ναον ενθεον
τον εν υψιστοις σκηνωσαντα και εν αυτωι ιερουργησαντα, ορω κιβωτον αγιαν την
διαθηκην περισφιγγουσαν, ορω σταμνον χρυσην το μαννα προβαλλομενην, ορω
στηλην αλυτον τον χαρακτηρα βασταζουσαν.
4 Ὦ του θαυματος· εκ δροσου πυρ λατομειται και εξ υλης φλοξ εξαπτεται, η
βατος φλογα ενδυεται και το ορος μειωσιν ουκ επιδεχεται· ιχνη Θεου κατοπτευονται
και ερευνα ζητησεως ου γινωσκεται.
5 Πλειω του επι της κοσμοπιΐας υποκειμενου ουρανου, αλλον επιγειον
ουρανον θεωρω· εκεινος τωι λογωι Κυριου αφιλονεικως βασταζεται και ουτος τωι
τοκωι Κυριου ανερμηνευτως λαμπρυνεται, εκεινος προβαλλεται ηλιον αισθητον και
ουτος εξελαμψεν ηλιον νοητον.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

6 Ἀντι εωσφορου εδειξεν τον προ εωσφορου, αντι σεληνης την μητραν την
αλοχον, αντι αστερων την της γαστρος καθαροτητα, αντι των νεφων το εκ του
σωματος περιβολαιον· οντως ουρανον ορω την παρθενον τηι σημερον πλεον του επι
της κοσμοποιΐας ταις αρεταις απαστραπτουσαν.
7 ∆ιχα χειρων επιληψεως εξ ορους λιθος λαξευεται ονπερ προιστορησεν
∆ανιηλ ο σοφωτατος. Ἀνηρ ου παρεστι προς συναφειαν και μητηρ τετοκεν την
αληθειαν, η πυλη του παλατιου ορατο ησφαλισμενη και ενδον εν τωι κοιτωνι ο
βασιλευς εγνωριζετο.
8 Συ 20εριζωθης,20 παρθενε, 20ως κεδρος εν τωι λιβανωι·20 ως γαρ
παραδεισος Κυριου εδωκας 20ευωδιαν.20 Συ 20ως φοινιξ υψωθης20 εν δοξηι· της γαρ
σης γλυκυτητος η οικουμενη πεπληρωται. Συ 20ως ελαια ευπρεπης20 καρπον
προηνεγκας δοξης και το ανθος σου αρωμα ευωδιας
9 Συ 20ως αμπελος εβλαστησας20 βοτρυν και η ευφροσυνη του οινου σου
πινεται και ου λειπεται. Συ 20ως λιβανος,20 λιβανον προσεδεξω και 20ως σμυρνα
εκλεκτη,20 χρυσον και σμυρνα σοι προσηνεχθη. Συ 20ως τερεβινθος εξετεινας
κλαδους20 και υπο την σκεπην αυτου εθνη πεπλανημενα κατεδραμον.
10 Συ 20ως πλατανος20 ανυψωθης εφ' υδατος, την γαρ πηγην της ζωης εν τηι
κοιλιαι εβαστασας. Συ 20ως ροδον20 ευχροον εν γυναιξιν 20ανεβλαστησας20 και
20ως κρινον20 αδιαφθορον την ευωδιαν εξεπεμψας. Συ 20προ του αιωνος20 Θεον
βαστασαι προωρισαι και 20εως20 του 20αιωνος20 διαμενει η λοχεια σου. Συ μητηρ
της αγαπης.
11 Τους γαρ 20επαινους20 σου αναγγελλουσι 20λαοι20 και την δοξαν σου
20απαγγελει η εκκλησια· εν20 γαρ 20τωι αναλαμβανειν σε στολην δοξης,20 υιον
Θεου τετοκας προς ον κραζει ο Πατηρ· «20Υιος μου ει συ, εγω σημερον γεγεννηκα
σε».
12 «Κυριος ειπεν προς με· «Υιος μου ει συ· εγω σημερον γεγεννηκα σε20»· ουκ
εχω μετα σε ως σε δια σε· εις γαρ εξ ενος· «20εγω σημερον γεγεννηκα σε20» εις
αλειμμα αθλουντων και βασιλεα τυραννουμενων· «20εγω σημερον γεγεννηκα
σε20», εις γαληνην πολεμουμενων και δοξαν απεγνωσμενων.
13 «20Ἐγω σημερον γεγεννηκα σε20», εις εκδικησιν διωκομενων και ζωην
τεθανατωμενων, εις ηθος χρηστον και θειοτεραν βελτιωσιν· «20εγω σημερον
γεγεννηκα σε20», συγκληρονομον μετα σε η συν σοι ου προεκρινα.
14 Ἀρρητως, αρρευστως, αφραστως, αφθαρτως «20Υιος μου ει συ· εγω
σημερον γεγεννηκα σε20»· παντα τα της φυσεως επεκενωσα, εχων ως εμαυτον και
σε Υιον επικολπιον· ισορροπωι γαρ βουλησει Βασιλεα σε εχρισα· «20εγω σημερον
γεγεννηκα σε20», αφιλονεικως εξαπλωσας τηι θελησει την δυναμιν, βουληθεις Υιον
γεννησαι, Θεον εγεννησα τελειον.
15 «20Ἐγω σημερον γεγεννηκα σε·20» ου παρην αιων εις την του
γεννησαντος προαιρεσιν, ου μεσιτεια τινος ινα φθασηι το γεννημα, ουκ ενθυμημα
αγγελων, το νοημα βαθυτερον υπαρχον, ου χρονος, ου διαστημα, ου βραδυτης
σκεψεως, αλλ' ολον εαυτον εις τον παιδα μεταβαλων. «20Ἐγω σημερον γεγεννηκα
σε20».
16 «20Και ινα τι εφρυαξαν εθνη και λαοι εμελετησαν κενα20», Κυριου
επιδημησαντος ανακαινισαι τα συμπαντα ινα κοσμος ο ακοσμος παλιν ανωθεν
κοσμηθηι; «20Και ινα τι εφρυαξαν εθνη20»; Την εκ του σωματος μορφην εκουσιως
ελομενος, το πλανωμενον προβατον ζητησας κατεσπευσεν.
17 «20Και ινα τι εφρυαξαν εθνη20», βασιλεως παροντος τον ανταρτην
χειρωσασθαι ινα της πρωτης φθορας ελευθερωσηι τον ανθρωπον; «20Και ινα τι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

εφρυαξαν εθνη20», ποιμενος ενδημουντος εμφραξαι φαρυγγα απληστον, ινα μη
παλιν ο οφις αρχαιαν δακηι πλευραν;
18 «20Και ινα τι εφρυαξαν εθνη20»; Ἐν τωι της γαστρος ιστωι εξυφανας το της
θεοτητος ενδυμα, ενεδυσεν τον κοσμον αφθαρσιας ιματιον. «20Και ινα τι εφρυαξαν
εθνη20»; Ἄνω αμητωρ Υιος και κατω απατωρ ον βρεφος· ου γαρ ανθρωπος
προεκοψεν εις Θεον, αλλα Θεος ανεδεξατο ανθρωπον.
19 «20Και ινα τι εφρυαξαν εθνη και λαοι εμελετησαν κενα20»; Ἐφρυαξαν
εθνη τα ελληνικα, εμελετησαν λαοι Ἰουδαικοι κενα. Τι φρυαττετε και ου φριττετε
και μελετατε κενα και ουκ ενθυμεισθε οτι εκ παρθενου προεληλυθεν Υιος ο
υπαρχων της τεκουσης δημιουργος;
20 Ὁ νομος προεδηλωσεν και οι προφηται προανεφωνησαν και ου σιωπηι
εγενετο το τοιουτο μυστηριον. Και υμεις μελετατε «20κενα κατα του Κυριου και
κατα του Χριστου αυτου20».
21 Ει μεν ηγνοεις το πραγμα, παρανομε Ἰουδαιε, δικαιως και εζητεις τον
τροπον· ουκ ηκουσας παλαι Ἠσαΐου εν προφηταις κραζοντος· «20Ἀκουσατε δη, οικος
∆αυιδ, μη μικρον υμιν αγωνα παρεχει ανθρωποις; και πως Κυριωι παρεχετε αγωνα;
∆ια τουτο δωσει Κυριος αυτος υμιν σημειον· ιδου η παρθενος εν γαστρι λημψεται και
τεξεται υιον και καλεσουσιν το ονομα αυτου Ἐμμανουηλ.20»
22 Και συ παρακαλυπτων την αψευδη του προφητου φωνην μελεταις 20κενα
κατα του Χριστου·20 Ἰδου η παρθενος ετεκεν και παλιν παρθενος εμεινεν, ιδου η
παρθενος η τον αχωρητον χωρητως αφιλονεικως εν τηι κοιλιαι χωρησασα, ιδου η
παρθενος η το πυρ της θεοτητος αγκαλαις υποδεξαμενη και ως βατος μη φλεγομενη,
ιδου η παρθενος η την προκοσμιον εικονα του Θεου ως στηλη βαστασασα και
ασαλευτος διαμεινασα.
23 Ἰδου η παρθενος η υπο 20αγγελων ανατραφεισα20, αυξηθεισα,
σφραγισθεισα, μνηστευθεισα. φυλαχθεισα, αγιασθεισα, νυμφευθεισα και εις τον
οικον του Θεου γενεαλογηθεισα. «20Του γαρ Ἰησου Χριστου η γεννησις ουτως
ην20». Ουτως; Πως ην η γεννησις Ἰησου Χριστου; Παρθενος τις ην εκ φυλης Ἰουδα,
το δαυιτικον καταγουσα γενος, πατρος Ἰωακειμ, μητρος Ἄννας, απο Βηθλεεμ της
κωμης, ητις οικος αρτου ερμηνευεται.
24 Ὑπηρχεν η παις γενει βασιλικωι και πασηι αρετηι εκεκοσμητο, το εκ
δαυιτικης ριζης διασωζουσα καλλος, καθαρα και ασυλος χωρα· αυτη υπηρχεν εν
οικωι των γεννητορων ευγενως τρεφομενη, παλατιον περιηνθισμενον, σφραγιδι
βασιλικηι φυλαττομενη, λαμπας θεοπτιαν φερουσα τωι παντι κατελαμπε κοσμωι, ως
δεσποινα υπεροπτευετο το εν γυναιξιν αιδεσιμον εμφανιζουσα.
25 20Ἐν ναωι Κυριου ως περιστερα20 αφωρισμενη, οσιωι ανδρι μνηστευεται
τωι Ἰωσηφ, περι το δαυιτικον αγχιστευοντι γενος. ∆εχεται ουν την οικειωσιν της
μνηστειας ο Ἰωσηφ και ωμολογησεν το συναλλαγμα, ηγνοηκως του μελλοντος το
ανταλλαγμα.
26 Τι γαρ φησιν; «20Ευρεθη εν γαστρι εχουσα εκ πνευματος αγιου». Ἰωσηφ
δε ο ανηρ αυτης δικαιος ων20 ελογισατο μητε ανακριναι, επειδη Θεου συνεργεια ην,
μητε παραδειγματισαι δια το ευγενες και υπερβαλλον της κορης, μητε αναγγειλαι
τινι δια την επισκιασασαν δυναμιν, αλλ' 20εβουληθη λαθραι απολυσαι αυτην.
27 Ἄγγελος20 δε 20Κυριου κατ' οναρ20 φαινεται λεγων αυτωι· «20Ἰωσηφ,
υιος ∆αυιδ, τι απολυσαι λαθρα20 ζητεις την παλαι υπο των προφητων
προαναφωνηθεισαν αμναδα; Τι 20απολυσαι λαθρα20 ζητεις την ασυλητον χωραν
και ουρανιον υποδεξαμενην καρπον; Τι 20απολυσαι λαθρα20 ζητεις την το πυρ της
θεοτητος αμειωτως χωρησασαν και ξενην του επι του Σινα Θεου παρουσιαν
εμφανιζουσαν;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

28 Ἀλλα «20μη φοβηθηις παραλαβειν Μαριαμ την γυναικα σου· το γαρ εν
αυτηι γεννηθεν εκ Πνευματος εστιν αγιου· τεξεται δε υιον και καλεσεις το ονομα
αυτου Ἰησουν20».
29 Ὦ δεσποτα, δια τι μη φοβηθω παραλαβειν την παρθενον; Πλησιον εστως
ου τολμω καθοραν την εν αυτηι επισκιασασαν δυναμιν και μη φοβηθω παραλαβειν
την παρθενον; Φλοξ ολη μεταμεμορφωται· εκεινον γαρ εν κοιλιαι φερει τον κορυφας
ορεων συγκαιοντα εν οργηι και φλογα στολιζοντα τας ασωματους δυναμεις· καγω μη
φοβηθω παραλαβειν την παρθενον;
30 Αυστηρωι τωι βλεμματι καταπληττει τους ορωντας και απαρνουμενη το
γενος εις θεοπτιαν τινα η παις μεταμεμορφωται και αλλον τινα χαρακτηρα φερει
της οψεως· καγω μη φοβηθω παραλαβειν την παρθενον;
31 Συ εμεσιτευσας τηι παρθενωι τον τοκον· συνηγορος εγενου του ορωμενου
θεαματος. Συ την κορην εις ετεραν μετεδωκας αφομοιωσιν, εδωκας ασπασμον και
συνελαβεν τον ιλασμον, ειπας «20Χαιρε20» και ο 20Λογος20 εν αυτηι 20σαρξ
εγενετο20. Και συ, ο εν ταις ανω δυναμεσιν, αντωπησαι τωι αποστειλαντι σε μη
δυναμενος, εμοι τωι εν υλωδει κειμενωι βιωι λεγεις· «20Μη φοβηθηις παραλαβειν20
την παρθενον;
32 Λειτουργω τωι τοκωι αλλ' ουχ υπουργω τωι τροπωι· καθορω το φως αλλ'
ουκ ερευνω το πως· συγκρινω τα κατ' εμε αλλ' ουκ ανακρινω τα υπερ εμε· της
γαστρος στεναζω τον ογκον αλλα και της φυσεως πειθομαι τωι ορωι.
33 Ἀπολυσω; Ἀλλ' ου συμφερει. Ἀνακρινω; Ἀλλ' ουχ υπομενω. Ἐρευνησω;
Ἀλλ' ουκ εξιχνιασω. Προσελθω τωι νομωι; Ἀλλ' αντιλεγω τωι εν αυτηι χρηματιζοντι
βασιλει.
34 Τι λεγεις οτι «20μη φοβηθηις παραλαβειν Μαριαμ την γυναικα σου20»;
Γυναικα εμην ποιαν; ανδρειωι ζυγωι μη υποζευγθεισαν αλλα ναον του ∆εσποτου
αναδειχθεισαν; Λεγεις γυναικα εμην· δια τι;
35 ∆ουλος εγω της παρθενου, ω δεσποτα, και ουκ ανηρ, φρουρευς και ου
κυριος, παραθηκοφυλαξ και ου συζυγος, οικετης και ου νυμφιος. Ἐαν φευγηι εις
Αιγυπτον, ουκ απολιμπανουμαι· εαν τικτηι, εφιστα μαι· μαστευει και θαμβουμαι. Ἐκ
γαρ της ακροτομου πετρας, βρυει γαλα ζωης και παρεχει πασιν τροφην.
36 Ἐκ ταυτης της αγιας παρθενου προηλθεν ο Κυριος ημων Ἰησους Χριστος.
Αυτωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


