In Jordanem fluvium
Εις τον Ἰορδανην ποταμον.
61.725
∆ια τι παρα παντας τους επι γης ποταμους επι του Ἰορδανου ποταμου
επιτελει Χριστος το μυστηριον του βαπτισματος; Ἀναγκαιον ιστορησαι του ποταμου
την φυσιν, ινα εξ αυτου μαθηις την της μυσταγωγιας ακολουθιαν. Ὁ Ἰορδανης παρα
παντας τους ποταμους δυο ριζας εχει πηγων· ου γαρ απο μιας πηγης προερχεται ο
Ἰορδανης. Ἔχει δε την μεν μιαν πηγην εις την Πανιαδα, την δε αλλην πλησιον της
Πανιαδος· και η μεν μια πηγη καλειται Ἰορ, η δε αλλη ∆αν· και κατ' ολιγον
προερχομεναι και μεριζομεναι απ' αλληλων αι πηγαι, κατα τινα τοπον συνερχονται
αλληλαις, και ενα αποτελουσι ποταμον.
Ἀπεδωκαν δε αυτωι οι αρχαιοι ονομα προς τας ριζας, Ἰορδανης, ο απο του Ἰορ
και του ∆αν τεχθεις ποταμος, παρα τας αρχας σχιζομενας εχων τας ριζας, και επι
τελει συναπτομενας. Παρα παντας παλιν τους ποταμους ουτος εις ζωσαν θαλασσαν
ου τρεχει, και υδωρ αυτον θαλασσης ζων ου δεχεται, αλλα δεχεται αυτον η νεκρα
θαλασσα. Ουτος μονος παρα παντας τους ποταμους νεκροις και αργοις υδασι
συναπτεται. Ἔστι δε ο Ἰορδανης του ημετερου θνητου γενους τυπος, και οπως
ακουε. Ἀπ' αρχης το γενος το ημετερον δυο εχει ριζας, τον Ἀδαμ εκ γης πλασθεντα,
την Ευαν απο πλευρας προελθουσαν· και ουκ εστιν εις τοπος και εις τροπος της
καταστασεως. Ὁ μεν γαρ απο γης επλασθη, πηγην εχων την γην· η δε απο πλευρας
εγενετο, ριζαν εχουσα την πλευραν· αλλη αρχη εκεινου, και αλλη ταυτης. Και ησαν
απ' αλληλων τεως μεριζομενοι κατα τον τροπον της διαπλασεως· συνηλθον δε εις
συναφειαν γαμικην, απετελεσθη το εξ αμφοτερων εν σωμα, και ουκετι οι τικτομενοι
η απο πλευρας η απο γης, αλλ' απο συνουσιας ετικτοντο. Ἔσονται γαρ, φησιν, οι δυο
εις σαρκα μιαν.
Τουτο γουν το ημετερον πλασμα, δραμον εις ακολουθιαν φυσεως, τελος εσχε
τον θανατον. Ἤρξατο μεν ημων το πλασμα απο γης, και εληγεν εις θανατον· και
εδεξατο το πλασμα τουτο η νεκρα θαλασσα, ο βαθυς, ο καταχθονιος, η αβυσσος των
νεκρων. Ὃ γαρ εστι νεκρα θαλασσα τοις ζωσιν υδασι, τουτο εστιν ο ᾅδης τοις
αποθνησκουσι. ∆ιο λεγει Παυλος· Μη ειπηις εν τηι καρδιαι σου, Τις καταβησεται εις
τον ᾅδην; τουτεστι, Χριστον εκ νεκρων αναγαγειν. Περι τουτον ουν τον Ἰορδανην
τον απο ζωσων πηγων προερχομενον, και εις νεκραν θαλασσαν καταληγοντα, πασα
η του Θεου επετελειτο θαυματουργια, ινα μηκετι το ζων υδωρ τρεχηι προς θανατον.
Τριτον αυτον τον Ἰορδανην διεκοψεν ο Θεος, ως μηκετι αυτωι την ακολουθιαν ειναι
εις την νεκραν θαλασσαν, αλλ' ανατρεχειν επι τας αρχαιας ριζας τας ζωσας. Ἐτμηθη
επι Ἰησου του Ναυη· ετμηθη και επι Ἠλια, οτε τηι μηλωτηι αυτον ετεμεν· ετμηθη υπο
Ἑλισσαιου, οτε υποστρεφων ετεμεν αυτον. Πρωτος Ἰησους ο του Ναυη ετεμε τον
Ἰορδανην· και οπως ετεμεν, ακουε. Ουκ εστητε τα ρειθρα των πηγων, αλλ'
απεστρεψε το υδωρ εις τα οπισω, ως μαρτυρει ο ψαλμωιδος λεγων· Τι σοι εστι,
θαλασσα, οτι εφυγες; και συ, Ἰορδανη, οτι εστραφης εις τα οπισω; Τα δε οπισω ησαν
αι πηγαι. Ἀναχαιτιζων τοινυν ο Σωτηρ το γενος το ημετερον το τρεχον εις θανατον,
ποιει μηκετι τρεχειν εις θανατον, αλλ' επι τας αρχαιας ριζας τας ζωσας επανιεναι,
ουκ εις την νεκραν θαλασσαν καταληγειν. Ἀποκαθισταται τοινυν η θνητη φυσις εις
το αρχαιον σχημα.
Ουτε εις δε φαινεται τεμων τον Ἰορδανην ανευ τινος συμβολου. Ἰησους ο του
Ναυη εχων κιβωτον ετεμεν. Ἠλιας εχων μηλωτην. Ἑλισσαιος εχων παλιν την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

μηλωτην του διδασκαλου ετεμεν. Ἐπειδη γαρ η θνητη φυσις ουκ ηρκει καθ' εαυτην
στησαι το ρειθρον, εισερχεται Ἰησους πρωτος φερων μεν του ∆εσποτου την
προσηγοριαν, επαγομενος δε μεθ' εαυτου την κιβωτον, το συμβολον του δεσποτικου
σωματος. Και φαινεται ο Ἰορδανης ουτε τον Ἰησουν τιμησας, τον ψιλον ανθρω
61.726 πον εκεινον, λεγω τον του Ναυη, ουτε τους Ἰουδαιους αιδεσθεις, ουτε τους
ιερεις εντραπεις. Και ινα δειχθηι οτι ου τωι λαωι υποχωρει, αλλα την κιβωτον
αιδειται, λεγει Ἰησους· Ἰδου η κιβωτος του κυριευοντος πασης της γης διερχεται τον
Ἰορδανην. Και εσται, οταν εισελθωσιν οι ποδες των ιερεων των βασταζοντων την
κιβωτον, ο Ἰορδανης εκλειψει, ου τους ιερεις αιδουμενος, αλλα την κιβωτον. Και
ποθεν τουτο, ακουε. Ἐρωται αυτον ο ∆αυιδ λεγων· Τι σοι εστι, θαλασσα, οτι εφυγες;
και συ, Ἰορδανη, οτι εστραφης εις τα οπισω; Προς ταυτα αποκρινεται η δημιουργια
λεγουσα· Ἀπο προσωπου Κυριου εσαλευθη η γη. Προσωπον δε Κυριου ην το σχημα
της κιβωτου.
Ὃ γαρ ην η κιβωτος τωι νομωι και ταις πλαξι και τηι σταμνωι και τηι ραβδωι,
τουτο ην της ακαταληπτου θεοτητος η σαρξ η δεσποτικη, ως εν κιβωτωι φερουσα την
θεοτητα. Περι ταυτης της αγιας κιβωτου ελεγεν ο μακαριος ∆αυΐδ· Ἀναστηθι, Κυριε,
εις την αναπαυσιν σου, συ και η κιβωτος του αγιασματος σου. Και ορα τι ποιει· οτι
εξηρανθη ο Ἰορδανης, ουκ απολεσας τα ρειθρα, αλλ' εις τας αρχαιας ριζας
αναποδησας, Ἐπηρε, φησιν, Ἰησους απο του Ἰορδανουδωδεκα λιθους μεγαλους, και
εστησεν αυτους περαν του ποταμου· εθηκε δε αντ' αυτων αλλους δωδεκα λιθους εν
τωι ποταμωι. Τι βουλεται τουτο ειναι το περιαιρεθηναι δωδεκα λιθους, και τεθηναι
αντ' αυτων αλλους δωδεκα; Ἐπειδη, ως εφθην ειπων, την θνητην φυσιν ανεχαιτιζε·
μαλλον δε βουλεται δειξαι οτι ανασπαι την ανθρωποτητα εκ των βυθων, και αναγει
εις τον ουρανον. Τους γαρ λιθους τους μηδεποτε θεασαμενους ηλιακην ακτινα, μητε
φωτος δεξαμενους οψιν, ηπλωσεν εις φως, και ησαν εις γην εκ βυθου
ανασπασθεντες. ∆ια τι δε δωδεκα λιθους ελαβεν εκειθεν; Ἐπειδη δια των δωδεκα
αποστολων εμελλεν ανασπαιν την ανθρωποτητα απο της θνητης φυσεως. Ἔστω δε,
τους οντας κατω λιθους περιειλεν, ινα δειξηι τωι ηλιωι και τωι φωτι και τοις μετα
ταυτα ανθρωποις εναργη οψιν, πως διεβησαν τον Ἰορδανην· και γαρ και την αιτιαν
εσημανεν· Ἐαν ερωτησηι σε, φησιν, ο υιος σου, λεγων· Τι εισιν οι λιθοι ουτοι; ειπε
αυτωι, οτι, Ἐπι ξηρας διεβημεν τον Ἰορδανην, κωλυσαντος του Θεου το υδωρ προ
προσωπου ημων. Ἀλλ' εστω, οι ανενεχθεντες λιθοι ετεθησαν, ινα φανωσι τοις μετα
ταυτα· οι αντιτεθεντες δια τι αντετεθησαν; Ἔλαβεν εκ των βυθων τους
βεβυθισμενους, και εδωκε τωι βυθωι παλιν ενεχυρα σωτηριας. Οι τεθεντες λιθοι
ενεχυρα, οι ληφθεντες ασφαλεια.
Και πολλη η περι τουτων θεωρια, και δια τι ετεθησαν λιθοι, και δια τι
περιηιρεθησαν λιθοι. Χριστος και λαμβανει, και διδωσιν. Ἦλθεν εις τον κοσμον, και
ανελαβε το σωμα το ημετερον, δεδωκως ημιν την εαυτου δυναμιν. ∆ια των
αποστολων αντιτιθησι τωι ποταμωι δωδεκα λιθους, ενεχυρον σωτηριας, και
αῤραβωνα των μελλοντων. Ὁ γαρ δεδωκως τινι τι εις τι πραγμα, ενεχυριαζει αυτωι
εις το μελλον. Ἐπειδη ουν εμελλε τουτο το ονομα παλιν αυτωι τηρεισθαι, οτε εμελλε
βαπτιζεσθαι υπο Ἰωαννου, προλαβων απεθετο τα ενεχυρα της επιφανειας, και
εστησε τους λιθους, ους μεν ελαβεν εκειθεν, τους πατριαρχας, ους ηγειρε τοτε· ους
δε αντεθηκε, τους αποστολους, ους εδωκεν αντ' εκεινων. Ἀντι γαρ των πατερων σου
εγεννηθησαν σοι υιοι. Ουτω διεβη τον Ἰορδανην, και γινεται ο Ἰορδανης Ἰησου τωι
του Ναυη αρχη της κατασχεσεως της γης. Ἕως οτε παρηλθε τον Ἰορδανην, ουκ
εκληρονομησε την επηγγελμενην γην· εως οτε Χριστος παρηλθε τον Ἰορδανην, ουκ
ηρξατο κηρυσσειν την βασιλειαν. Ἀρχη της κατασχεσεως της γης ο Ἰορδανης, αρχη
της κατασχεσεως της βασιλειας των ουρανων ο Ἰορδανης. ∆ια τουτο ο προφητης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

λεγει· Μνησθησομαι σου, Κυριε, εκ γης Ἰορδανου. Μνημη γαρ 61.727 εστιν
ανεξαλειπτος. Ὁ μεν Ἰησους ουτω διαβας ετεμε τον Ἰορδανην, την κιβωτον αυτωι
δειξας· Ἠλιας δε τηι μηλωτηι ετεμε, δερματι νεκρωι, και τα ζωντα υδατα τηι νεκρωσει
της μηλωτης υπηκουσεν. Ἔτεμεν Ἠλιας τηι μηλωτηι τον Ἰορδανην· και ουτω διεβη
επι τωι ανελθειν εις τους ουρανους. Ὑπεστρεψεν ο μακαριος Ἑλισσαιος λαβων την
μηλωτην του διδασκαλου, ως ηξιου αυτον λεγων· Το πνευμα το επι σοι γενεσθω
διπλουν επ' εμοι. Λεγει αυτωι, Σκληρως ᾔτησας· πλην εαν ιδηις με αναλαμβανομενον,
εσται σοι. Ἀντι του καταξιωθηναι διπλην εχειν του αγιου Πνευματος την ενεργειαν.
Ειτα ανεληφθη. Ἐμετεωρισθη η μηλωτη, και επεπεσε τωι μαθητηι· ελαβεν
ενεχυρον, και εφθα 61.728 σεν επι τον ποταμον· επειρασε τεμειν τον Ἰορδανην, και
ουχ υπηκουσε το υδωρ. Ἀποριαι ληφθεις ο Ἑλισσαιος λεγει· Που ο Θεος Ἠλια απφω;
και μετα το ειπειν, επαταξεν εκ δευτερου το υδωρ, και εμερισθη ο Ἰορδανης. ∆ια τι
δε ουχ υπηκουσεν αυτωι εν πρωτοις το υδωρ; Ἵνα μη νομισηι, οτι δια την προτεραν
αυτου αξιαν, ην ειχε, δια τουτο υπηκουσεν· οτι μεντοι εκαλεσε τον Θεον και λεγει·
Που ο Θεος Ἠλια απφω; ∆ια τι δε ειπε, Που ο Θεος; ουκ ᾔδει ο προφητης, οτι ο Θεος
εν ουρανωι και επι γης και πανταχου εστιν; Ἀλλ' επειδη ειπεν αυτωι ο Ἠλιας· Ἐαν
ιδηις με αναλαμβανομενον, εσται σοι ουτως.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


