De paenitentia (sermo 3) [Sp.]
Περι μετανοιας. Λογος γʹ.
60.705
∆ιαγραψωμεν, αγαπητοι, τα της μετανοιας φαρμακα, ινα τωι της σωτηριας
λιμενι προσδραμωμεν. Ἐτρωθημεν τηι αμαρτιαι· ιαθωμεν τηι μετανοιαι· δια της
αμαρτιας ο διαβολος ετρωσε· δια της μετανοιας ο Χριστος εθεραπευσεν· εκεινος δια
της αμαρτιας τας ριζας κατεβαλετο· ο Κυριος προῤριζον την αμαρτιαν τηι αξινηι της
μετανοιας εξετεμεν. Ἰδου γαρ, φησιν, η αξινη επι παν δενδρον κειται. Παν ουν
δενδρον μη ποιουν καρπον καλον, εκκοπτεται, και εις πυρ βαλλεται. Ὁ διαβολος την
αμαρτιαν ως ζιζανιον εσπειρε· ο Χριστος τηι δρεπανηι της μετανοιας την ζιζανιωδη
αμαρτιαν απεκειρε. Κακον παθος η αμαρτια, αλλα καλον πραγμα η μετανοια.
Φυγωμεν τοινυν την φοβεραν, και στερξωμεν την ποθεινην. ∆ι' αμαρτιας ο διαβολος
εις την γεενναν οδηγει· δια μετανοιας ο Χριστος εις την βασιλειαν χειραγωγει.
Ἥμαρτες; Ἡσυχασον· ου γαρ το αμαρτειν τοσουτον δεινον, αλλα το εμμειναι τηι
αμαρτιαι κακον· το μεν γαρ απολογιαν εχεται, το δε ασυγγνωστον τιμωριαν
αποφερεται.
Ἐπει και ο Πετρος αρνησαμενος ημαρτε, και Παυλος διωκων τον Χριστον
παρηνομησε, και ∆αυιδ μοιχειαν και φονον εργασαμενος, αξια θανατου επραξεν.
Ἀλλ' ει και ως ανθρωποι ημαρτον, αλλ' ως αγιοι μετενοησαν· και ει απροοπτως τοις
δικτυοις της αμαρτιας περιεπεσαν, αλλα την λυμην της απιστιας εκ των της διανοιας
οφθαλμων αφελομενοι, προσεδραμον τηι μετανοιαι, ινα δι' αυτης την αφεσιν των
πλημμεληματων απενεγκωνται. ∆ευτε ουν, και ημεις προσδραμωμεν τηι μετανοιαι. Ει
γαρ και εφορτισεν ημας ο διαβολος τηι αμαρτιαι, αλλα κουφιζει ημας ο Κυριος Ἰησους
Χριστος, ο γεννηθεις εκ της αγιας Παρθενου Μαριας, τηι μετανοιαι το φορτιον της
αμαρτιας εις εαυτον αναδεχομενος· Ἴδε γαρ, φησιν, ο αμνος του Θεου ο αιρων την
αμαρτιαν του κοσμου. Ὁ διαβολος γαρ την αμαρτιαν τοις ανθρωποις επεθηκεν· ο
Κυριος την αμαρτιαν απο των ανθρωπων ανελαβεν. Ἐκεινος εδωκε την αμαρτιαν,
ινα της αμαρτιας ενεκεν απολεσηι τον ανθρωπον· ο Κυριος ελαβε την αμαρτιαν, ινα
της ανθρωπινης φυσεως ελευθερωσηι το ατοπημα. Προ της του Χριστου παρουσιας
φοβερος ην ο διαβολος, προ του σταυρου αφορητος ην η αμαρτια· ο δε σταυρος νυν
εθλασε της αμαρτιας τα κεντρα· φανεις επι γης ο Κυριος Ἰησους, ως αστραπην επι το
της γης χωριον τον διαβολον κατεπαυσεν· Ειδον γαρ, φησι, τον Σαταναν ως
αστραπην εκ του ουρανου πεσοντα.
Ὁ θανατος του Χριστου ελυμηνατο του θανατου την βασιλειαν. Ει γαρ και
Ἐβασιλευσεν ο θανατος απο Ἀδαμ μεχρι Μωυσεως, και επι τους μη αμαρτησαντας εν
τωι ομοιωματι της παραβασεως Ἀδαμ, ος εστι τυπος του μελλοντος· αλλ' ομως μετα
τον θανατον του Κυριου παιγνιον και νηπιοις γεγονεν ο θανατος. ∆ιο παντες μετα
την του Χριστου αναστασιν επικερτομουντες του θανατου τον τυφον, λεγομεν· Που
σου, θανατε, το κεντρον; που σου, ᾅδη, το νικος; Προ του σταυρου και η του οφεως
συμβουλη θανατον επνεε· μετα δε τον σταυρον, μετα τα παθη του Χριστου, ιδου και
πρεσβυται και γυναικες, μειρακες τε και εφηβοι, ωσπερ ληνοβαται βοτρυων, ουτω
και αυτοι πατουσιν επανω οφεων και σκορπιων και επι πασαν την δυναμιν του
εχθρου. Ταυτα εφην, ινα δειξω της αμαρτιας την πτωσιν, και της μετανοιας την
δυναμιν. Μη οξυνηις ουν καθ' εαυτου της αμαρτιας το κεντρον, μη η ση ραιθυμια
ακονη γενηται της αμαρτιας. Ου κατακρινηι οτι ημαρτες, αλλα τιμωρηι οτι αμαρτησας
ου μετενοησας. Ὥσπερ γαρ την ασθενειαν του σωματος σου γινωσκων ο Κυριος, την
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ιατρικην επιστημην τοις ανθρωποις επετρεψε, και ποας προς την ιατρειαν
αρμοζουσας την γην βλαστανειν εποιησεν· ουτω και της ψυχης ειδως το ευολισθον,
και της αμαρτιας τα τραυματα, ως αλεξητηριον ψυχων, την μετανοιαν εδωκε, και
ταις θειαις και 60.706 πνευματικαις βιβλοις τας της μετανοιας αφορμας ωσπερ
βοτανας ενεθηκεν, ινα εκαστος ημων εντευθεν εχων της ιατρειας το εμπλαστρον,
φυγηι το παθος, επιθεις εαυτωι δια της πιστεως. Ἀλλα μη μεχρι ρηματων στηι ημων η
μετανοια· ατοπον γαρ δια ρηματων μεν υφαινεσθαι την μετανοιαν, δια πραγματων
δε μη οικοδομεισθαι την Ἐκκλησιαν Ἰησου Χριστου του Κυριου ημων. Ὁμολογησον
σου τα πλημμεληματα, ανθρωπε, εξαγορευσον σου την αμαρτιαν, ινα λαβηις σου την
αφεσιν της αμαρτιας. Ἐξαγορευων, της αφεσεως των πλημμεληματων δεχηι την
δωρεαν. Μαρτυς ικεσθω ∆αυιδ ο λεγων· Ειπα, Ἐξαγορευσω κατ' εμου την ανομιαν
μου τωι Κυριωι, και συ αφηκας την ασεβειαν της καρδιας μου.
Νυν εαν ειπηις σου το πλημμελημα, ευρισκεις σου την συγχωρησιν·
φιλανθρωπιας γαρ ο παρων καιρος· εν δε τωι μελλοντι αιωνι και θρηνων ανονητα
θρηνησεις, και μεταμελομενος ουκ απολαυσεις της συγχωρησεως. Ἐν γαρ τωι ᾅδηι τις
εξομολογησεται σοι; Ει δε και εξομολογησηι το πλημμελημα τοτε, ωφελησεις σαυτον
ουδεν. Και γαρ ο πλουσιος ορων του Λαζαρου την ενδειαν εις ευθηνιαν
μεταβληθεισαν, και την εαυτου περιουσιαν εις απειρον πτωχειαν καταπεσουσαν,
εστενε μεν, ουκ ηλεειτο δε· εθρηνει και ωδυρετο, αλλ' ουκ απηλαυσε παρακλησεως·
εζητει ελεον, αλλ' ουκ ελαβεν, επειδη και αυτος αιτουμενος, μεταδουναι ουκ
ηθελεν. Ἐπλουτησεν ωδε, αλλ' επτωχευσεν εκει· ωδε μεγαλα εφυσα επι πλουτωι,
εκει ελεεινα εφθεγγετο επι πενιαι· ωδε οινων ειχε χειμαῤρους και μυρων πηγας, εκει
και σταγονα υδατος ζητων ουκ ελαμβανεν, αλλ' ωδε κακεισε περιεῤρει, υπο του
αΰλου πυρος κατατηκομενος. Προσδραμωμεν ουν και ημεις τηι μετανοιαι· μετανοιας
γαρ καιρος· σβεσωμεν της αμαρτιας την φλογα τηι δροσωι της μετανοιας· μη τηι
μακροθυμιαι του Θεου προσχων, αμεταμελητον κτησηι καρδιαν· μη σου σκληρυνηι την
γνωμην η του Θεου χρηστοτης. Το γαρ χρηστον του Θεου εις μετανοιαν σε αγειρει
και αγει. Ὅρα ουν μη κατα την σκληροτητα σου και αμεταμελητον καρδιαν
θησαυρισηις σεαυτωι οργην εν ημεραι οργης και αποκαλυψεως και δικαιοκρισιας του
Θεου, ος αποδωσει εκαστωι κατα τα εργα αυτου. Ἥμαρτες; Μετανοησον· μη δια της
ραιθυμιας ανιατον σεαυτωι το παθος ποιησηις. Σκοτος αλλοιουται, φωτος φανεντος·
και αμαρτια αφανιζεται, μετανοιας οφθεισης. Γεωργος εαυτου γενου· ως ζιζανιον
εκτιλον την αμαρτιαν, ως ακανθαν θερισον την παρανομιαν, ως αγριελαιου κλαδον,
ως ανημερον και ακαρπον φυτον εκκοψον την αμαρτιαν. Χαιρουσι δαιμονες
αμαρτιαν ορωντες, αγαλλονται αγγελοι μετανοιαν καθορωντες. Ευφραινονται γαρ,
φησιν, οι αγγελοι του Θεου, κατα την κυριακην φωνην, επι ενι αμαρτωλωι
μετανοουντι.
Μη γυμνωσηις σαυτον, ανθρωπε, μη ριπτηις του αγιου Πνευματος την
παντευχιαν, ινα μη ευαλωτος γενηι τοις πολεμιοις· τωι της μετανοιας θυρεωι δεχου
και τινασσε της επιθυμιας τα βελη. Ἡδεια η πορνεια, αλλ' επιβλαβης· τραχεια η
σωφροσυνη, αλλ' επωφελης. Ἡ πορνεια συμπραττουσαν εχει του σωματος την
φυσιν· η σωφροσυνη συνεργουσαν εχει του Πνευματος την χαριν. Ὅπου τοινυν
πορνεια, εκει ο διαβολος κατοικει οπου δε σωφροσυνη, εκει ο Κυριος Ἰησους Χριστος
επαναπαυεται. ∆ια τουτο ο μακαριος Παυλος λεγει· Ει τις τον ναον του Θεου φθειρει,
φθειρει τουτον ο Θεος· και παλιν φησιν· Ἄρας ουν τα μελη του Χριστου ποιησω
πορνης μελη; Μη γενοιτο. Στησωμεν ουν της αμαρτιας την ρυμην τηι αγκυραι της
μετανοιας, ινα μη η επαλληλος των επιθυμιων αντιπνοια ναυαγιον ημας υπομειναι
παρασκευασηι. Ἀλλ' οι μεν πλωτηρες ναυαγιον εν υδασιν υπομενουσιν, οι δε
αμαρτωλοι εις τον ποταμον του πυρος τον ρεοντα εμπροσθεν του βηματος του
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Χριστου, ωσει μολιβδος καταποντιζονται, ου συν 60.707 αρμασι και ιπποις, αλλα συν
λογισμοις και γνωμαις. Αιδεσθωμεν ουν την του Χριστου αγαθοτητα, εντραπωμεν
αυτου τα παθη, μη ματαιωσωμεν αυτου τους μωλωπας, μη την αισχραν ηδονην της
καλης αυτου προκρινωμεν ηδονης και εντολης, μη κακοις τον ευεργετην
αμειψωμεθα, μη λαβωμεν αυτου τα μελη, και ποιησωμεν πορνης μελη· ουκ εσμεν
γαρ εαυτων κυριοι· τιμης ηγορασθημεν. Τις δε ημας απεδοτο, η τις ημας ωνησατο; Ὁ
διαβολος ημας απεδοτο δια της αμαρτιας, ο Χριστος ημας εξηγορασε δια της
δικαιοσυνης. Πως δε ημας ηγορασε; χρυσιον, η αργυριον δους; Ουχι, αλλα το οικειον
αιμα το υπερ χρυσιον και λιθον τιμιον πολυ· πασας γαρ ημων τας αμαρτιας ηγορασε·
πολλαι δε εισι, και ποικιλως και διαφορως ενοχλουσαι ημων την σωτηριαν.
Ποιας αμαρτιας; Τας του νομου· αλλ' ουχ οτι ο νομος αμαρτια, μη γενοιτο·
αλλ' οτι εκτος νομου αμαρτιαν 60.708 ουκ ᾔδειν. Ἐπει ουν ο νομος ως παραβατην με
ενοχον καταρας εποιει, δια τουτο ελθων ο Χριστος Ἰησους εξηγορασε με εκ της
καταρας του νομου, γενομενος υπερ ημων καταρα. Μη την πανδημον ουν προνοιαν
του διαβολου προκρινωμεν της οικονομιας του Χριστου· μη προς χαριν της αμαρτιας
παραδραμωμεν της μετανοιας το καλλος. Ει φοβηι την απειλην, καταφυγε επι την
εντολην· ει μεν μελλουσαν κρισιν αποδρασαι θελεις, εκκλινον απο κακου, και
ποιησον αγαθον· τουτεστιν, αποθου την αμαρτιαν, και εργατης γενου της μετανοιας,
ινα ο μη βουλομενος τον θανατον των αμαρτωλων ως το επιστρεψαι και ζηιν
αυτους, αποδεξαμενος σου της ψυχης την προθυμιαν, χαρισηται σοι την αφεσιν της
αμαρτιας· ημεις δε υπερ των ειρημενων αινον και δοξαν αναπεμπωμεν τωι Πατρι και
τωι Υιωι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


