De terrae motu
ΟΜΙΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΣΕΙΣΜΟΝ.
50.713
Ει και ημας η αῤρωστια εκωλυσε χορευσαι μεθ' υμων την χορειαν την
πνευματικην, αλλ' υμας ο κοπος της οδοιποριας ουκ εξελυσεν. Ει γαρ και ο κοπος
πολλωι ιδρωτι περιῤρεομενους υμας ενταυθα ηγαγεν, αλλ' η του λογου διδασκαλια
και την αῤρωστιαν την ημετεραν εις υγειαν μετεβαλε, και τον υμετερον πονον δια
της ψαλμωιδιας παρεμυθησατο. ∆ια δη τουτο ουτε αυτος αῤρωστων τηι σιωπηι την
γλωτταν κατεδησα, ουτε υμεις κεκοπωμενοι της ακροασεως απεστητε· αλλ' ομου τε
ο λογας εφανη, και ο πονος ανεχωρησεν, ομου τε η διδασκαλια εφανη, και ο κοπος
εδραπετευσεν. Ἡ μεν γαρ αῤρωστια και ο πονος σωματος, η δε διδασκαλια της ψυχης
εστι κατορθωμα και ιατρεια. Ὅσωι δε ψυχη σωματος αμεινων, τοσουτον εκεινης τα
κατορθωματα εστι προτιμοτερα.
∆ια γαρ τουτο ου μονον αῤρωστιας κωλυουσης, αλλα και μυριων ετερων
κωλυματων γινομενων, ουκ απεστην του περιπλεκεσθαι υμων τηι αγαπηι, ουκ
απεστερηθην ουδε σημερον της καλης ταυτης εορτης. Ἀλλ' εως μεν αρτι τηι κλινηι
ημεν προσηλωμενοι, ο δε Θεος ημας ου συνεχωρησε τελεον τωι λιμωι διαφθαρηναι.
Ὥσπερ γαρ υμιν λιμος το μη ακουειν, ουτω και εμοι λιμος το μη λεγειν. Ουτω και
μητηρ πολλακις ασθενουσα ελοιτο αν υπο του παιδος κατατεινεσθαι τον μαζον, η
οραιν αυτον λιμωι τηκομενον· συντεινεσθω και εμοι το σωμα. Τις γαρ ουκ αν ηδεως
υπερ υμων και το αιμα εκχεοι, ανδρων ουτω τηι ευλαβειαι, ουτω τηι φιληκοΐαι
ζεοντων, ουτως απο μικρας καιρου ροπης την μετανοιαν επιδειξαμενων; Ουκ οιδατε
ημεραν και νυκτα, αλλ' εκατερον τον καιρον ημεραν εργαζεσθε, ου τον αερα
μεταβαλοντες, αλλα ταις παννυχισι τας νυκτας φωτιζοντες· νυκτες υμιν αυπνοι, και
του υπνου η τυραννις καταλελυται· ο γαρ του Χριστου ποθος το ελαττωμα της
φυσεως ενικησεν. Ἀπηλλαγητε του ειναι ανθρωποι τα σωματα τωι μιμεισθαι
δυναμεις, αγρυπνιαν επιδεικνυμενοι, νηστειαν συντεταμενην, καματον τοσουτον
οδοιποριας, καματον κατα την φυσιν, ανεσιν κατα την προαιρεσιν. Ουτος των
φοβων ο καρπος, αυτη του σεισμου η προοδος, προοδος μηδεποτε δαπανωμενη,
προοδος και τους πενητας ευπορωτερους εργαζομενη, και τους πλουσιους
πλουτιζουσα· ουκ οιδε πενιαν, ουκ οιδε πλουτον. Ἦλθεν ο σεισμος, και την
ανωμαλιαν του βιου εξω πεποιηκεν.
Που νυν οι τα σηρικα περιβεβλημενοι; που ο χρυσος; Παντα εκεινα οιχεται,
και αραχνης ευτελεστερον διεσπασθη, και των ανθων των εαρινων μαλλον
ηλεγχθη. Ἀλλ' επειδη παρεσκευασμενην ορω την διανοιαν την υμετεραν,
δαψιλεστεραν παραθειναι υμιν τραπεζαν βουλομαι. Ὁρω υμων τα σωματα
κεκμηκοτα, αλλα την ψυχην νεαζουσαν. Πολλαι του ιδρωτος αι πηγαι, αλλ'
αποσμηχουσι το συνειδος. Ει γαρ αθληται και αιμα περιῤρεονται δια φυλλα δαφνης,
σημερον διδομενα, και αυριον μαραινομενα, πολλωι μαλλον υμας εις τον αγωνα των
κατορθωματων εισελθοντας δει μη ενδουναι των πονων των υπερ της αρετης, μηδε
καταμαλακιζεσθαι. Το θεατρον το υμετερον εμοι στεφανος, 50.714 και εις υμων
ακροατης αντιῤροπος τηι πολει. Τινες μεν γαρ κρατηρας εστεψαντο, αλλοι δε
συμποσια συνηγαγον Σατανικα, αλλοι δε δαψιλη παρεσκευασαν τραπεζαν· υμεις δε
παννυχιδα τοσαυτην επετελεσατε, και την πολιν πασαν τηι βασει των αγιων υμων
ποδων εξεκαθαρατε, τωι περιπατωι την αγοραν αναμετρησαντες, και τον αερα αγιον
εργασαμενοι. Γινεται γαρ και ο αηρ αγιος απο ψαλμωιδιας, ως ηκουσατε σημερον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

λεγοντος του Θεου τωι Μωυσηι· Ὁ γαρ τοπος εν ωι εστηκας γη αγια εστιν. Ἡγιασατε το
εδαφος, την αγοραν, την πολιν ημιν εκκλησιαν εποιησατε. Και καθαπερ χειμαῤρος
παραῤρεων· και πολλωι τωι ρειθρωι φερομενος απαντα ανατρεπει, ουτω δη και ο
χειμαῤρος ο πνευματικος, ο ποταμος του Θεου, ο ευφραινων την πολιν του Θεου,
επληρωθη υδατων, και τον βορβορον της ασεβειας εξεκαθαρεν. Ουδεις ασελγης,
μαλλον δε και ει τις ασελγης εστι μεταβαλλεται. Ἀκουει της φωνης, και
μεταῤρυθμιζεται η διανοια, εισερχεται η μελωιδια, και μεταβαλλεται η ασεβεια,
δραπετευει της πλεονεξιας τα παθη.
Ει γαρ και μη δραπετευει, αλλα καθαπερ τα θηρια τα αγρια χειμωνι φωλευει,
ουτως η διανοια η ασελγουσα κατορυττεται, και καθαπερ οι οφεις, του κρυμου
πηγνυντος αυτων τα σωματα επι τα κατω δυνουσιν, ουτω δη τα παθη ταυτα, τα
ανελευθερα και ανδραποδωδη, καθαπερ εις βυθον τινα ουτω συγκαλυπτεται. Ἀμελει
και αυτοι αισχυνονται οι περιφεροντες αυτα· περιφερουσι μεν γαρ, νεκρα δε. Ἀντι
γαρ χειμωνος αυτοις η μελωιδια υμων γινεται. Εισερχεται εις ακοην του πλεονεκτου
η φωνη, καν μη εκβαλληι το παθος, αλλα νεκροι το παθος· εισερχεται εις την ακοην
του ασελγους και υπερηφανου, καν μη αποκτεινηι την ασελγειαν και την
υπερηφανιαν, κατορυττει την ασελγειαν τε και την υπερηφανιαν. Ου μικρον δε το
μη παῤρησιαζεσθαι την κακιαν. Ειπον και χθες οτι μεγας ο καρπος ο απο των
σεισμων. Ειδετε ∆εσποτου φιλανθρωπιαν σειοντος πολιν και στηριζοντος διανοιαν;
σαλευοντος θεμελια, και πηγνυοντος φρονηματα; σαθραν εργαζομενου την πολιν,
και ισχυροποιουντος την γνωμην; Ἐννοησον αυτου την φιλανθρωπιαν· εσεισεν
ολιγον, και διηνεκως επηξεν· ο σεισμος εις δυο ημερας, η δε ευλαβεια μενετω εις
παντα τον χρονον· προς ολιγον ελυπηθητε, αλλα διηνεκως εῤριζωθητε. Ευ γαρ οιδα
οτι τωι φοβωι του Θεου η ευλαβεια υμων ριζαν ελαβε· καν γενηται ανεσις, μενει ο
καρπος.
Ουκετι ακανθαι αι πνιγουσαι, ουδε βροχη επικλυζουσα αποπλυνει· καλως
εγεωργησεν υμας ο φοβος, συμμαχος μου των λογων γεγονεν. Ἐγω σιγω και τα
θεμελια φθεγγεται· εγω σιωπω και ο σεισμος σαλπιγγος λαμπροτεραν αφιησι
φωνην, ταυτα λεγων· Οικτιρμων και ελεημων ο Κυριος, μακροθυμος και πολυελεος·
παρεγενομην, ουχ ινα υμας καταχωσω, αλλ' ινα υμας νευρωσω. Ταυτα ο σεισμος
λεγει, και φωνην αφιησιν· εφοβησα υμας, ουχ ινα λυπησω, αλλ' ινα ακριβεστερους
εργασωμαι. Προσεχετε μετα ακριβειας τωι λογωι· επειδη ητονησεν ο λογος, εβοησεν η
τιμωρια, επει εκαμεν η διδασκαλια, 50.715 συνεμαχησεν ο φοβος. Ταυτα
διαλεγομενος υμιν προς ολιγον ερχομαι, και ποιω το εμαυτου· οταν υμας σφιγξω,
τοτε παραδιδωμι τωι λογωι, ινα μη καμνηι ο λογος· λιθους ευρισκων και ακανθας
φυομενας, καθαραν ποιω την αρουραν, ιν' ο λογος δαψιλει τηι χειρι καταβαλληι τα
σπερματα. Τι εβλαβητε προς ολιγον λυπηθεντες; Ἄγγελοι αντι ανθρωπων εγενεσθε·
προς ουρανον μετεστητε, ει και μη τωι τοπωι, αλλα τωι τροπωι. Και οτι ου κολακευων
λεγω ταυτα, μαρτυρει τα πραγματα. Τι γαρ ενελειπετε εις τον της μετανοιας λογον;
Φθονον εξεβαλετε, τα ανελευθερα παθη εξωρισατε, την αρετην κατεφυτευσατε,
ολοκληρον την νυκτα παννυχισιν αγιαις ευτονησαντες, αγαπηι πολληι και
επιτεταμενηι διαθεσει.
Ουδεις τοκων μεμνηται, ουδεις περι πλεονεξιας διαλεγεται, ουδ' αι χειρες
αμαρτηματων καθαραι μονον, αλλα και η γλωσσα απηλλαγμενη παρανομιας και
λοιδοριας· ουδεις υβριζει τον πλησιον, ουδεις επι συμποσια απερχεται Σατανικα· αι
οικιαι καθαραι, η αγορα απεσμηγμενη· εσπερα καταλαμβανει, και ουδαμου χοροι
νεανισκων τα του θεατρου αιδοντες αισματα. Ἀλλ' εισι χοροι μεν, ουκ ασελγειας δε,
χοροι μεν, αλλα κατορθωματων· και εστιν εν αγοραι υμνωιδιας ακουσαι, και οικοι
καθημενων, του μεν ψαλλοντος, του δε υμνουντος· καταλαμβανει νυξ, και παντες
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

επι την εκκλησιαν, τον λιμενα τον ακυμαντον, την γαληνην την απηλλαγμενην
κυματων. Ἐνομιζον εγω οτι μετα μιαν και δευτεραν ημεραν η αγρυπνια διελυσεν
υμων τα σωματα· νυν δε οσωι επιτεινεται η αγρυπνια, τοσουτωι αυξεται υμων ο
ποθος. Οι ψαλλοντες υμιν απεκαμον, και υμεις νεαζετε· οι ψαλλοντες υμιν
ητονησαν, και υμεις ενευρωθητε. Που νυν οι πλουσιοι, ειπε μοι; μανθανετωσαν των
πενητων την φιλοσοφιαν. Ἐκεινοι καθευδουσιν, οι δε πενητες επι εδαφους ου
καθευδουσιν, αλλα γονατα καμπτουσι, Παυλον και Σιλαν μιμουμενοι. Ἀλλ' 50.716
εκεινοι μεν εψαλλον, και το δεσμωτηριον εσεισαν, υμεις δε ψαλλετε, και σειομενην
την πολιν εστησατε.
Ἀπεναντιας των πραγματων τα τελη, αλλ' εκατερα υπερ της του Θεου δοξης
εισιν. Ἐκεινος μεν γαρ το δεσμωτηριον εσεισεν, ινα σαλευσηι των απιστων την
διανοιαν, ινα λυσηι τον δεσμοφυλακα, ινα καταγγειληι τον λογον του Θεου· εστησατε
υμεις την πολιν, ινα λυσητε την οργην του Θεου· και εκεινα και ταυτα διαφορως
ωικονομηθη. Ἀλλ' ομως χαιρω, ουχ οτι εστη η πολις, αλλ' οτι δια των ευχων υμων
εστη, οτι θεμελια γεγονασιν αι ψαλμωιδιαι υμων. Ἄνωθεν η οργη, και κατωθεν υμων
η φωνη· την ανωθεν ρεουσαν οργην η κατωθεν αναπεμπομενη φωνη ανεστειλεν.
Ἠνοιγησαν οι ουρανοι, και κατηνεχθη αποφασις, το ξιφος ηκονημενον· η πολις επι
του εδαφους, η οργη απαραιτητος. Ουδενος χρειαν εσχομεν, αλλα μετανοιας, αλλα
δακρυων και στεναγμων, και παντα ελυθη· Θεος απεφηνατο, και ημεις την οργην
ελυσαμεν. Ουκ αν τις αμαρτοι κηδεμονας υμας και σωτηρας της πολεως προσειπων.
Που οι αρχοντες; που οι μεγαλοι σωτηρες; Ὄντως της πολεως υμεις και πυργοι, και
τειχος, και ασφαλεια. Ἐκεινοι μεν γαρ δια της εαυτων κακιας την πολιν εσαθρωσαν,
υμεις δια της οικειας αρετης την πολιν εστησατε. Καν ερωτηθηι τις, ποθεν εσεισθη η
πολις, καν εκεινος μη ειπηι, ωμολογηται οτι δια τας αμαρτιας, δια τας πλεονεξιας,
δια τας αδικιας. δια τας παρανομιας, δια τας υπερηφανιας, δια τας ηδονας, δια το
ψευδος. Τινος δε; των πλουσιων.
Παλιν αν ερωτηθηι τις ποθεν εστη η πολις, ωμολογηται οτι δια τας
ψαλμωιδιας, δια τας ευχας, δια τας παννυχιδας. Ταυτα δε τινων; των πενητων. Τα
σαλευσαντα την πολιν εκεινων, τα δε στησαντα υμετερα· ωστε υμεις σωτηρες και
κηδεμονες εγενεσθε. Ἀλλ' ενταυθα τον λογον καταλυσωμεν ταις παννυχισιν
επιμενοντες, ταις ψαλμωιδιαις, δοξαν αναπεμποντες τωι Πατρι και τωι Υιωι και τωι
αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


