In evangelii dictum et de virginitate
Ιʹ. Του αυτου εις το του Ευαγγελιου ρητον, και περι παρθενειας, και
παραινετικος εις τας εκπεσουσας.
64.37
Ουδεν ο θειος λογος ασκοπως, ουδε ξενον της ημετερας σωτηριας παρεδωκεν
αινιγμα. Ὅθεν που μου τον, νουν εκπετασω, το πυκνον της εννοιας ερευνησαι
προετρεψατο, και ιδειν τι αρα βουλεται το εν τωι Ευαγγελιωι παρα του ∆εσποτου
λεγομενον. Πολλοις μεν γαρ πολλα δια παραβολης ελαλησε, τοις μεν σαφηνιζων τα
δυσχερη, τοις δε αποκαλυπτων τα ευδηλα ημιν, τον περι σωτηριας λογον
ποιουμενος, ως αγαθος και φιλανθρωπος τρανην και ασυγχυτον την πειραν των
αινιγματων παρεδωκε· πη μεν απο των καθ' ημεραν πραγματων διεξιεναι
δυναμενους την εμφασιν, πη δε και απ' αυτης της εννοιας του λεγομενου την
αισθησιν υποδεξασθαι.
Ἔλεγεν ο ∆εσποτης, οτι Στενη και τεθλιμμενη η οδος, η απαγουσα εις την
ζωην, και ολιγοι εισιν οι ευρισκοντες αυτην· πλατεια δε και ευρυχωρος η οδος η
απαγουσα εις την απωλειαν, και πολλοι εισερχονται δι' αυτης· Ἐκπληξεως ο λογος,
αγνωσιας ο τροπος, τι, Πλατεια, φησιν, η οδος της απωλειας. Ου γνωριζει την οδον
ταυτην ο Χριστος· ου γαρ δι' αυτου εγενετο· συμπαθειας ουν ρημα, ιατρειας το
αινιγμα. Ὢ της φιλανθρωπου ευνοιας! ω της ∆εσποτικης κηδεμονιας! ομου και την
νικην και την ητταν προτιθησιν, ομου και τον οικτον και την αποφασιν· Οιδα, φησι,
πως ολισθηρον το γενος των ανθρωπων, πως χαμαιζηλον, πως οφθαλμοῤρεπες, πως
ευολισθητον, πως ευκαταμαχητον, πως ανανδρον, πως ευαλωτον, ει μη πιστει
στηριζοιτο· ηκουσε πλατειαν οδον, και επεδραμεν ως επι παγιδα ορνεον· ηκουσε
στενην, και φευγει την σωτηριαν, ουκ ερευνησας αμφοτερων το χρησιμον· και γαρ
64.38.40 αιτειται την παλην, και φευγει το σκαμμα· και μαλιστα ακουσας, οτι Πολλαι
αι θλιψεις των δικαιων, και εκ πασων αυτων ρυσεται αυτους ο Κυριος, και τωι βοηθωι
ου προσεδραμεν, αλλα φευγει φυγηι, μη γινωσκων οτι το αγαθον εκφευγει και εις το
ηττον προσκολλαται. Ὢ της ανοιας! Πολλαι αι θλιψεις των δικαιων, ακουσας,
ωκλασας, ανθρωπε; και Πολλαι αι μαστιγες του αμαρτωλου ακουσας, ουκ επτοησας;
Μαλλον δε την μεν μαστιγα επτοησας, το δε παθος της αμαρτιας ουκ εσβεσας. Τι
πλατεια και ευρυχωρος η οδος της απωλειας; Ὁδον ενταυθα τον βιον λεγει, επειδη η
πλατεια τοις απατωμενοις δοκει το ηδυ του κοσμου. Τι δε ταυτης παρα τοις
ευφρονουσιν αθλιωτερον; Ἡ μεν γαρ στενη νομιζομενη εις ουρανους οδηγει, η δε
πλατεια δοκουσα εις ᾅδην καθελκει τους επομενους αυτην. Μη γαρ πλατειαν
νομισηις ειναι αληθως, αγαπητε, η αγαθην την οδον εκεινην, επειδη τοιαυτηι λεξει ο
∆εσποτης εχρησατο.
Ὥσπερ γαρ ο Σολομων λεγει, μελι αποσταζειν απο χειλεων γυναικος πορνης,
παρα φυσιν δε το λεγομενον· πως γαρ δυνατον απο χειλεων γυναικος μελι
αποσταξαι ποτε; αλλα το δοκουν της απατης ηδυ και της ματαιας ηδονης την απατην
μελι ο λογος εκαλεσεν· ουτω και ενταυθα πλατος λεγει οδου τα διαφορα των
ηδονων παθη, και πασαν την του βιου απολαυσιν. Ἀκουσατε μου οι τον αυχενα
υποκλιναντες και δεξαμενοι τον χρηστον και τον ελαφρον και μακαριον ζυγον,
μοναζοντες και παρθενοι· ακουσατε μου οσαι αφιερωσατε εαυτας και εδωκατε τα
σωματα υμων τωι Κυριωι· ακουσατε μου αι του ουρανιου νυμφιου στεφανοι,
ακουσατε μου αι του ηλιου λαμπροτεραι, ακουσατε μου αι της βασιλειας εισοδοι,
ακουσατε μου αι του Θεου φιλαι, 64.39 ακουσατε μου αι του ∆αυιδ χορευτριαι,
 
 

1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ακουσατε μου τα της Ἐλισαβετ εγγονα, ακουσατε μου αι Ἰωαννου συντροφοι,
ακουσατε μου αι κληρονομοι Θεου, ακουσατε μου αι το σκαμμα και την νικην και
τον αγωνοθετην εν τωι σκαμματι περιφερουσαι, ακουσατε μου αι Μαριας αδελφαι,
ακουσατε μου αι μητερες και νυμφαι και δουλιδες Χριστου· ουχι εμου δε ακουσατε,
παρακαλω, αλλα του Ἀποστολου λεγοντος, Παρακαλω ουν υμας, παραστησατε τα
σωματα ημων θυσιαν ζωσαν, αγιαν, ευαρεστον τωι Θεωι. Ἀξιοπιστος ο παρακαλων,
και μη παραιτησει την δοσιν. Ἴδε τις εστιν ο παρακαλων σε, και φριξον την αιτησιν·
ο εως τριτου ουρανου αναβας, ο φωνης Θεου αξιωθεις, ο ακουσας αῤρητα ρηματα,
παρακαλει, Παραστησατε τα σωματα υμων αγνα τωι Θεωι. Τι παρακαλεις, Παυλε; τι
γαρ σοι μελει περι των παρθενων; ου συ ειπας, οτι Περι των παρθενων επιταγην
Κυριου ουκ εχω; ου συ ειπας, Τιμιος ο γαμος; ου συ ειπας, Μη αποστερειτε αλληλους
της συμμιξιας; τι νυν αγνειαν κηρυττεις; ειτα δε τι σοι λοιπον μελει περι των
παρθενων; εκ σαρκικου γαμου και φθορας Θεκλαν ηρπασας, και εσωσας· τι σοι περι
των λοιπων παρθενων μελει λοιπον; Ναι, φησι, σφοδρα φροντιζω περι του αγνου
και απαθους γαμου. Ει γαρ τωι των ανθρωπων εμεσιτευσα γαμωι, πολλωι μαλλον το
του Χριστου μεσιτευσω μετα πολλης της σπουδης· νυμφαγωγος ειμι του Χριστου·
ουκ αρκειται μου ο ∆εσποτης μιαι κορηι, ου θελει ενα γαμον· πολλη αυτου η προιξ,
πολλη η κληρονομια.
∆ιο απεστειλε με πολλας αυτωι συναγαγειν· οθεν ελεγεν, Ἡρμοσαμην υμας
ενι ανδρι παρθενον αγνην παραστησαι τωι Χριστωι. Ὅρα ποσην ακριβειαν ειπεν ο
Ἀποστολος, ινα μη σαρκικον τον γαμον νομισηις ειναι. Ὢ της τυφλοτητος! ω της
ανοιας! τις ουκ αν ποθησειε τον αφθαρτον και ακαματον γαμον; την αγνην κοιτην,
την ασπιλον πασταδα; την αμολυντον λοχειαν; την αθανατον συναφειαν; την απαθη
τεκνογονιαν; την απενθητον φιλανδριαν; την αζημιον προικα; την αιωνιον
απολαυσιν; την αμεριμνον ζωην; την μετα Χριστου συνοικεσιαν; την μετα αγγελων
διαγωγην; την των θεοπρεπων ᾀσματων τερπνοτητα; την ευωδιαν την παναρετον;
την παμφωτον λυχνιαν; την παγκοσμιον ελευθεριαν; την προς Θεον πορειαν; την
μετα αγγελων χορειαν; την του σωματος ρωσιν; την της ψυχης καθαροτητα; Ἡ γαρ
συναφθεισα προς γαμον ανδρι μεριμναι πως αρεσει φθειρομενηι σαρκι· ουπω τικτει,
και το πενθος οδυραται· θρηνος πολλακις δια τον ανδρα, θρηνος περι στειρωσεως
και ατεκνιας, θρηνος περι πολυτεκνογονιας, τουτων θνησκοντων· θρηνος ατακτως
των τεκνων περιπατουντων. Ἡ δε του Κυριου παρθενος μεριμναι πως αρεσει τωι
Κυριωι. Ἀκουσατε μετα ακριβειας του Ἀποστολου βοωντος, Ἡρμοσαμην υμας ενι
ανδρι παρθενον αγνην παραστησαι τωι Χριστωι. Και ουκ ειπε, Σε, αλλα, Ὑμας, ινα μη
νομισηις περι σαρκικου γαμου λεγειν αυτον. Παρακαλω ουν υμας, φησι, παραστησατε
τα σωματα υμων θυσιαν ζωσαν, αγιαν, ευαρεστον τωι Θεωι. Κοινον το παραγγελμα,
μαλιστα δε επιβαλλει τοις αγιωσυνην ασκουσιν. Οι γαρ τωι αγιωι αγιως προσελθειν
βουλομενοι, εαν μεν κατορθωσωσιν ενταυθα, μεγαλων και λαμπρων στεφανων
τυγχανουσιν· οιτινες δε προθεμενοι ουκ ετελειωσαν, εξαισιον αυτοις το πτωμα
γινεται. Και γαρ δεινον απο υψους πεσειν, και μαρτυρει τα πραγματα, η απο του
χαμαι πεσειν. Πενης μεν εαν μεχρι τελους τηι πενιαι συζηι, κουφοτερως φερει τον
ονειδισμον· πλουσιου δε εις πενιαν εληλακοτος θανατου χειρον το θελημα γινεται.
Ουτως οιμαι πικροτερον ειναι το δακρυον και το πενθος θρηνωδεστερον της
παρθενικης απωλειας, του των καθ' ημεραν δικην χοιρων εν βορβορωι
κυλινδουμενων και αμαρτανοντων· επειδη εκεινοις τεχνη της ευποριας η συνηθεια
της αμαρτιας γεγενηται λοιπον· επι δε ταις τον ναον του Θεου φθειρασιν, πενθειν
οιμαι και θρηνειν, κοπτεσθαι και κατατιλλεσθαι αξιον, του τοιουτου και τηλικουτου
θησαυρου αθροως διωρυγμενου.
 
 

2
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Τι δε εστιν επι σοι, 64.40 ω παρθενε; ποτε η ποια οψις πολεμικη ηπατησε σε;
ποια ξιφη; ποια δορατα· ποιαι ασπιδες; ποιος στρατιωτων θορυβος ουτω ταχεως της
ασφαλειας αποστηναι ηναγκασε· συ υπηρχες και πολις και ναος του Χριστου, και
τειχος και φυλαξ της πολεως και της πυλης. Ἀλλ' ω του θρηνου! πως συνεχωρησας
τωι εχθρωι ανευ αναγκης ανοιξαι ταυτην; πως βραχειαι ωραι δελεασθεισα εκεινην
προεδωκας, δι' ης ο Χριστος εξελθων εσφραγισεν; Ὢ του κακου πολεμου! το τειχος
διεῤρηξας, τον ναον σου τον αγιον διεφθειρας, τας συνθηκας του γαμου παρεβης, τα
γραμματα απηλειψας, την προικα ηθετησας, την του Χριστου κοιτην ενυβρισας·
αλλα μην και το ενεχυρον απωλεσας. Ουχ οραις τους ενταυθα νομους, ποιαι τιμωριαι
μενουσι την μοιχαλιδα; Τι δε συ ποιησεις, η ουχι συνδουλου κοιτην ενυβρισας, αλλα
του ∆εσποτου ημων Ἰησου Χριστου του ζωντος αει, πηλωι φθειρομενωι και δυσωδιαι
συμπλακεισα; Πως σε πενθησω ουκ οιδα· μηδενος γαρ πολεμησαντος τετρωσαι, ανευ
ξιφους αποτετμησαι. Τινα σε κρινω ουκ οιδα· ασπλαγχνον, η ασυνειδητον, η ως
ψυχοφθορον, η ως αυτοφονον.
Τοσαυτη γαρ της μανιας εκεινης η οψις, ουχ ευρισκουσα αξιον του πενθους
τον ονειδον. Ἆρα ουκ εμνησθης των συνθηκων του Χριστου; ουκ εμνησθης της
αγνειας, εν ηι καθ' ημεραν σοι ο Χριστος προς τηι πλευραι και τωι μαστωι αορατως και
μυστικως σκιρτων και αγαλλομενος; Και δια τι δε; Ἐπειδη και συ Μαρια υπηρχες
εως ου την παρθενειαν διεφυλαττες. Ποιος ουν κηρος πονηριας συνετηξε σου τους
οφθαλμους; ποια σκοτομηνη εσκοτισε σε, ωστε τα μελη του Χριστου ποιησαι μελη
πορνειας; Ὢ του πενθους! την πορνικην δυσωδιαν της παρθενικης ευωδιας
προεκρινας; τον της ηδονης βορβορον τωι μυρωι κατηλλαξας; Ουκ εμνησθης της
κατανυκτικης πληρης ωρας εκεινης, εν ηι συγχαιροντες αγγελοι ομου τε και
ανθρωποι εις τον νυμφωνα σε του Χριστου λαμπαδας κατεχοντες προεπεμπον,
∆αυιτικα αισματα αιδοντες, και την πτωχην και πενητα νυμφην Χριστου και βασιλιδα
παντες εκηρυττον; Ὢ τις μη πενθησηι την βασιλεα καταλειπουσαν, σαπριαι
σκωληκων εαυτην συναψασαν, [η] και μεθ' ου ημελλε συζηιν και συμβασιλευειν
κατεφρονησε, και τον υπο του βασιλεως εν γεεννηι πυρος εμβαλλεσθαι μελλοντα
εποθησεν; Ἵνα τι τοιουτον βοθρον εαυτηι κατωρυξας; Ἀλλα το πλατος σε της οδου
ηπατησε. Ποιον πλατος, παρακαλω; τι σοι επηγγειλατο ο οδηγος της απωλειας, ο
προξενος της γεεννης; ποιαν απολαυσιν βιου ο ανθρωποκτονος; ουκ ηκουσας, ω
παρθενε, του ∆εσποτου λεγοντος εν Ευαγγελιοις, Ἐαν τον κοσμον ολον κερδησηις,
την δε ψυχην σου ζημιωθηις, τι ωφελησας; Ἀλλ' ω της τυφλοτητος! ω της ανοιας! ω
της σκοτωσεως! εννοησον, ω παρθενε, την απωλειαν· εννοησον τινα μεν προκρινεις,
τινα δε αθετεις, τι δε σοι το χαριζομενον παρα του απατουντος· ροπην ηδονης εν
πηλωι συμπεφυρμενην, και σταγονα βορβορου εν παρθενικηι γαστρι υπο αμαρτιας
μιγνυμενον, και γεενναν πυρος, και σκωληκα ατελευτητον απαγουσα. Φριξον την
ασχημοσυνην εκεινην. Ἆρα γαρ ταυτην ηδονην εστιν ειπειν απολαυσιν βιου; αρα
τουτο τρυφη, τουτο πλατος; τις αυτη της μανιας η συγκαταθεσις; Ἀλλα νηφε εν πασι
και λεγε· ου γαρ αυτου τα νοηματα αγνοουμεν. Χαιρε ουν παντοτε, καθως
γεγραπται· Το επιεικες υμων γνωσθητω πασιν ανθρωποις· ο φοβος του Θεου
καταστραπτετω εν τηι καρδιαι σου. Μη ριψασπις γενηι στρατιωτης, μη δειλος και
οκνηρος εργατης, μη φυγηις τον στεφανον.
Ὁ βιος βραχυς, η δε κρισις μακρα. Προς ταυτην αφορων, αδελφε, υποφωνει
σου την καρδιαν αμα τωι αγιωι, και λεγε· Ἀνδριζου, και κραταιουσθω η καρδια σου,
και υπομεινον τον Κυριον· μιμου τον ∆αυιδ, και μιαι λιθου βοληι καταῤραξον τον
πολεμιον. Ἑστηκασιν αγγελοι θεωροι του βιου σου· Θεατρον, γαρ φησιν, εγενηθημεν
τωι κοσμωι και αγγελοις και ανθρωποις· εαν σε ιδωσι νικωντα, χαιρουσιν επι τωι
κατορθωματι· εαν ηττωμενον, αναχωρουσι στυγνοι, γελωσι δε επι σοι τα δαιμονια.
 
 

3
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

Σπασαι ουν αντι ρομφαιας τον φοβον του Θεου· ο γαρ φοβος του Θεου ως μαχαιρα
διστομος εστι, συγκοπτων πασαν επιθυμιαν πονηραν. 64.41 Λαμβανε ουν παντοτε
τον φοβον του Θεου, μιμνησκομενος την εσχατην ημεραν διαπαντος, οταν οι
ουρανοι πυρουμενοι λυθησονται, οταν αστρα ως φυλλα πεσουνται, ηλιος δε και
σεληνη σκοτισθησονται, και ου δωσουσι το φεγγος αυτων· οταν φανερωθηι ο Υιος
του ανθρωπου, και κατελθηι απο των ουρανων επι την γην· και αι δυναμεις των
ουρανων σαλευθησονται· οταν αγγελων καταδρομαι, αι φωναι των σαλπιγγων
επερχομεων, πυρ ενωπιον αυτου καιομενον και διατρεχον κατακλυζειν την
οικουμενην, κυκλωι αυτου καταιγις σφοδρα, σεισμοι φοβεροι και κεραυνοι, οι
ουδεποτε εγενοντο ουδε γινονται εως εκεινης της ημερας, ωστε και αυτας τας
δυναμεις των ουρανων τρομωι μεγαλωι συλληφθηναι. Ουκουν ποταμους δει ειναι
ημας, αδελφοι μου; ποιος φοβος και ποια φρικη ληψεται ημας; κατανοησον τον
Ἰσραηλ εν τηι ερημωι, οτε ουκ ισχυσαν τον γνοφον και τον ζοφον και την φωνην του
λαλουντος Θεου εκ μεσου του πυρος, αλλ' εσπουδασαν του μη προσθειναι αυτοις
λογον. Ουδε γαρ κατα αληθειαν εφερον το διαστελλομενον, καιπερ ου μετα θυμου
κατελθοντος, ουδε μετ' οργης λαλουντος προς αυτους, αλλα παρακλησει
πληροφορουντος αυτους, οτι αυτος εστι μετ' αυτων.
Ἄκουσον ουν, αδελφε μου, ει μετα παρακλησεως ουκ ισχυσαμεν βαστασαι
την ελευσιν αυτου, οτε ουτε οι ουρανοι πυρουμενοι ελυθησαν, ουτε οι σαλπιζοντες
ηχησαν καθως μελλει η σαλπιγξ εκεινη βοαιν και εξυπνιζειν τους απ' αιωνος
κεκοιμημενους, ουτε πυρ κατακλυζον την οικουμενην, ουτε τι των μελλοντων
γινεσθαι φοβερων εγενετο· τι ποιησομεν, οταν κατελθηι μετ' οργης και θυμου
ανυποστατου, και καθισηι επι θρονου δοξης αυτου, και προσκαλεσωνται την γην απο
ανατολων ηλιου μεχρι δυσμων, και απο παντων των περατων της γης του διακριναι
τον λαον αυτου, και αποδουναι εκαστωι κατα τα εργα αυτου; Οιμοι! ποταπους δει
υπαρχειν ημας, οτε παρισταμεθα γυμνοι και τετραχηλισμενοι, μελλοντες εισαγεσθαι
εις το φρικτον βημα; οιμοι, οιμοι! που τοτε η περπεροτης; που τοτε η ανδρεια της
σαρκος; που δε το καλλος το ψευδες και ανωφελες; που τοτε η ηδυφωνια των
ανθρωπων; που τοτε η παῤρησια η αναιδης και αναισχυντος, που τοτε ο
καλλωπισμος των ιματιων; που τοτε η ηδονη της αμαρτιας η ακαθαρτος και μιαρα
αληθως; που τοτε οι την κοπρον των αῤρενων ηδονην ηγουμενοι; που τοτε οι μετα
τυμπανων και μουσικων τον οινον πινοντες; που τοτε η καταφρονησις των εν
αφοβιαι ζωντων; που τοτε η τρυφη και σπαταλη; παντα γαρ παρηλθον και ως χαυνος
αηρ διελυθησαν. Που τοτε η φιλαργυρια και η φιλοκτημοσυνη, και η εξ αυτων
ασπλαγχνια; που τοτε η απανθρωπος υπερηφανια, η παντα βδελυσσομενη, και αυτη
λογιζομενη ειναι τι; που τοτε η καινη και ματαια ανθρωπινη προκοπη και δοξα; που
τοτε η δυναστεια και η τυραννις; που τοτε βασιλευς, που αρχων, που ηγουμενος; που
οι επ' εξουσιων, οι γαυριωμενοι επι πληθει πλουτου, και του Θεου καταφρονουντες;
Τοτε ιδοντες ουτως εθαυμασαν, τρομος επελαβετο αυτους· εκει ωδινες ως τικτουσης,
εν πνευματι βιαιωι συντριβησονται.
Που τοτε η σοφια των σοφων; που τα ματαια αυτων πανουργευματα; Ουαι
αυτοις, Ἐταραχθησαν, εσαλευθησαν ως ο μεθυων, και πασα η σοφια αυτων
κατεποθη. Που τοτε σοφος; που τοτε γραμματευς; που συνζητητης του αιωνος του
ματαιου τουτου; Ἀδελφε μου, αναλογισαι ποταπους δει υπαρχειν ημας, διδοντας
λογον περι ων επραξαμεν, ειτε μεγαλων ειτε μικρων· εως γαρ αργου λογου
απολογιαν διδουμεν τωι δικαιωι κριτηι. Ποταπους ουν δει ειναι ημας εν τηι ωραι
εκεινηι, εαν ευρωμεν χαριν ενωπιον αυτου; ποια δε χαρα διαδεξεται ημας
αφοριζομενους εκ δεξιων του βασιλεως; ποταπους δει ειναι ημας, οταν ασπαζωνται
ημας οι αγιοι παντες; Ἐκει ασπαζεται σε Ἀβρααμ, Ἰσαακ, Ἰακωβ, Νωε, Ἰωβ, ∆αυιδ,
 
 

4
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

και οιαγιοι προφηται και αποστολοι και μαρτυρες και παντες οι δικαιοι οι τωι Θεωι
ευαρεστησαντες εν τηι ζωηι της σαρκος αυτων, και οσους ακουεις και θαυμαζεις
αυτων τον βιον, και ηθελες αρτι θεασασθαι αυτους, αυτοι εκει ερχονται προς σε, και
περιπτυσσομενοι αρπαζονται σε, αγαλλιωμενοι επι τηι σηι σωτηριαι. Ποταπους ουν δει
ειναι ημας τοτε; ποταπην δη χαραν εχειν εκεινην την ανεκλαλητον, οταν ειπηι ο
Βασιλευς τοις εκ δεξιων μεθ' ιλαροτητος, ∆ευτε, οι ευλογημενοι του Πατρος μου,
64.42 κληρονομησατε την ητοιμασμενην υμιν βασιλειαν απο καταβολης κοσμου;
Τοτε, αδελφε μου, ληψηι το βασιλειον της ευπρεπειας, και το διαδημα του καλλους
εκ χειρος Κυριου, και λοιπον συν Χριστωι βασιλευσεις· τοτε κατακληρονομησεις
εκεινα τα αγαθα, α ητοιμασεν ο Θεος τοις αγαπωσιν αυτον· τοτε λοιπον αμεριμνος
εσηι, μηκετι πτοουμενος μηδεμιαν πτοησιν. Ἀναλογισαι, αδελφε μου, οιον εστι το
βασιλευσαι εν ουρανωι. Καθως γαρ προειπομεν, δεξηι το διαδημα εκ χειρος Κυριου,
και βασιλευσεις του λοιπου συν Χριστωι. Ἀναλογισαι, αδελφε μου. οιον εστι του Θεου
το προσωπον βλεπειν διαπαντος, οιον εστιν εχειν αυτον φωστηρα.
Τοτε γαρ ουκ εσται σοι ο ηλιος ως φως ημερας, καθως φησιν Ἡσαΐας, Ουδε
ανατολη σεληνης φωτιει σοι την νυκτα, αλλ' εσται σου Κυριος φως αιωνιον, και ο
Θεος  b σοι. Ἰδου, αδελφε μου, οια χαρα αποκειται τοις φοβουμενοις τον Κυριον,
και τοις φυλασσουσι τας εντολας αυτου. Ἀναλογισαι δε μετα ταυτα και την των
αμαρτωλων απωλειαν, οταν εισαγωνται εις το βημα το φοβερον, οια αισχυνη
αυτους ληψεται ενωπιον του δικαιου κριτου, μη εχοντες λογον απολογιας· οια
εντροπη ληψεται αυτους αφοριζομενους εξ ευωνυμων του Βασιλεως· οιον σκοτος
επιπεσει επ' αυτους, οταν Λαλησει προς αυτους εν οργηι αυτου, και εν τωι θυμωι
αυτου ταραξει αυτους λεγων· Πορευεσθε απ' εμου, οι κατηραμενοι, εις το πυρ το
αιωνιον το ητοιμασμενον τωι διαβολωι και τοις αγγελοις αυτου· οιμοι, οιμοι! οιαν
θλιψιν και στενοχωριαν εξει το πνευμα αυτων, οταν γενηται κραυγη παντων
λεγοντων· Ἀποστραφητωσαν οι αμαρτωλοι εις τον ᾅδην, παντα τα εθνη τα
επιλανθανομενα του Θεου! Οιμοι! οιος εστιν ο τοπος, οπου εστιν Ὁ κλαυθμος και ο
βρυγμος των οδοντων, ο καλουμενος Ταρταρος, ον και αυτος ο Σατανας φρισσει!
οιμοι! οια εστιν η γεεννα του πυρος του ασβεστου! οιμοι! οιος εστιν ο ακοιμητος και
ιοβολος σκωληξ! οιμοι! οιοι εισιν οι αγγελοι οι επι των κολασεων, ασπλαγχνοι και
ανελεημονες! ονειδιζουσι γαρ και επιπληττουσι δεινως. Τοτε οι κολαζομενοι
κεκραξονται προς Κυριον, και ουκ εισακουσεται αυτων· τοτε γνωσονται οτι ματαια
αυτοις απεβη παντα τα του βιου, και α ενομιζον εντευθεν ηδεα ειναι, χολης και ιου
πικροτερα ευρεθησαν. Που τοτε η ψευδωνυμος ηδονη της αμαρτιας; αλλη γαρ ηδονη
ουκ εστιν ει μη το φοβεισθαι τον Κυριον. Ἀληθως τουτο ηδονη εστιν ει μη το
φοβεισθαι τον Κυριον. Ἀληθως τουτο εμπιπλαι την ψυχην.
Τοτε καταγνωσουσιν εαυτων, και των εργων ων επραξαν· τοτε
ομολογησουσι λεγοντες οτι δικαια η κρισις του Θεου. Ἠκουσαμεν γαρ ταυτα, και ουκ
ηθελησαμεν επιστρεψαι απο των πονηρων ημων πραξεων· και τοτε ανοισουσι ταυτα
λεγοντες· Οιμοι τωι εν αμαρτιαις ανεικαστοις συλληφθεντι· υπερ αριθμων ψαμμου
θαλασσης ημαρτον, και κατακαμπτομαι εξ αυτων ωσει απο πολλων δεσμων σιδηρου·
ου γαρ εστι μοι παῤρησια ατενισαι εις το υψος του ουρανου. Προς τινα ουν
καταφυγω, ει μη προς σε, φιλανθρωπε, ει μη προς σε, αμνησικακε; Ἐλεησον με, ο
Θεος, κατα το μεγα σου ελεος, και κατα το πληθος των οικτιρμων σου εξαλειψον το
ανομημα μου. Ἐπι πλειον πλυνον με απο της ανομιας μου, και απο της αμαρτιας μου
καθαρισον με· οτι την ανομιαν μου εγω γινωσκω· και η αμαρτια μου ενωπιον μου
εστι διαπαντος. Σοι μονωι ημαρτον, και το πονηρον ενωπιον σου εποιησα. Προς σε
καταφευγω δια την πολλην σου αγαθοτητα και ευσπλαχνιαν· σε παρωργισα, και
προς σε καταφευγω δια την πολλην σου αρνησικακιαν· σε ηθετησα, και προς σε
 
 

5
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

καταφευγω δια την πολλην σου αγαθοτητα και φιλανθρωπιαν, και δεομενος βοω·
Ἀποστρεψον το προσωπον σου απο των αμαρτιων μου, και πασας τας ανομιας μου
εξαλειψον. Καρδιαν καθαραν κτισον εν εμοι, ο Θεος, και πνευμα ευθες εγκαινισον εν
τοις εγκατοις μου, δια το ονομα σου, και μονον. Ουδεν γαρ εχω προσενεγκαι σοι, ου
πραξιν αγαθην, ου καρδιαν καθαραν, αλλα θαῤρων εις τους οικτιρμους σου
επιῤριπτω εμαυτον, οπως κτισηις εν εμοι κατανυξιν, ινα μη παλιν καταπιπτω
ευκολως εις αμαρτιαν, αλλ' εκ του νυν λατρευσω σοι εν οσιοτητι και δικαιοσυνηι
πασας τας ημερας της ζωης μου, οτι σου η βασιλεια και το κρατος εις τους αιωνας.
Ἀμην. 64.43 Παρακαλω ουν υμας ταυτα προσδοκουντας, αδελφοι μου, σπουδαζειν
ασπιλους και αμωμους αυτωι ευρεθηναι υμας εν ειρηνηι. Ὅταν επελθηι σοι πονηρα
ενθυμησις, σπασαι την μαχαιραν ταυτην, τουτεστι τον φοβον του Θεου αναλογισαι,
και συγκοπτεις πασαν την δυναμιν του εχθρου. Ἀντι δε σαλπιγγος εχε τας θειας
Γραφας· καθ' ον γαρ τροπον η σαλπιγξ βοωσα επισυναγει τους στρατιωτας, ουτω και
αι θειαι Γραφαι βοωσαι προς ημας επισυναγουσιν ημων τους λογισμους εις τον
φοβον του Θεου. Και γαρ εισιν οι λογισμοι ημων δικην στρατιωτων πολεμουντες
προς τους εχθρους του βασιλεως. Παλιν ον τροπον η σαλπιγξ βοωσα εν καιρωι
πολεμου διεγειρει των νεων και αγωνιστων την προθυμιαν κατα των αντιδικων,
ουτω και αι θειαι Γραφαι διεγειρουσι σου την προθυμιαν εις το αγαθον, και
ανδριζουσι σε κατα των παθων.
∆ιο, αδελφε μου, οσον δυνασαι αναγκαζε σεαυτον πυκνοτερον εντυγχανειν
αυταις, οπως επισυναξουσι σου τους λογισμους, ους διασκορπιζει ο εχθρος τηι αυτου
κακομηχανιαι, η πονηρας ενθυμησεις, η και θλιψεις πολλακις επιφερων, η ευημεριας
και ευρυχωριας πολλας παρεχων. Ταυτα γαρ κατεργαζεται τηι αυτου πανουργιαι και
δολιοτητι, οπως απαλλοτριωσηι απο του Θεου 64.44 τον ανθρωπον. Ὅταν γαρ
πολλακις μη δυνηθηι δια των ενθυμησεων επηρεασαι και καταβαλειν, τοτε λοιπον
επιφερει αυτωι θλιψεις, οπως σκοτισηι την διανοιαν, και ευρησηι λοιπον επισπειραι, α
βουλεται. Και αρχεται υποβαλλειν τοτε τωι ανθρωπωι τα τοιαυτα ενθυμηματα, και
λεγειν μεθ' ορκων, οτι Ἀφ' ου εργαζομαι το αγαθον, κακας ημερας ειδον· Ποιησωμεν
ουν τα κακα, ινα ελθηι τα αγαθα. Τοτε εαν μη ευρεθηι τις νηφων, καταπινει αυτον,
ωσπερ ᾅδης, ζωντα. Ει δε και εν τουτοις μη δυνηθηι αυτον επηρεασαι, τοτε επιφερει
αυτωι την ευρυχωριαν, και υψωνει αυτον και απατην πολλην παρεχει αυτωι την
δεινοτεραν και χειρονα παντων των παθων.
Αυτη γαρ εστιν η υπερηφανον και αφοβον εργαζομενη τον ανθρωπον· αυτη
εις τον βυθον των ηδονων κατασπαι τον νουν· αυτη ποιει τον ανθρωπον μη
γινωσκειν Θεον, μηδε γινωσκειν την ιδιαν ασθενειαν, μηδε εννοεισθαι την ημεραν
του θανατου και της κρισεως· αυτη γαρ εστιν η οδος παντων των κακων. Ταυτην
την οδον ο αγαπων βαδιζειν την της ευρυχωριας και ανεσεως, εις τα ταμεια του
θανατου ευρισκεται φθανων· αυτη εστιν η οδος, ην ο Κυριος ειπε· Πλατεια και
ευρυχωρος η οδος, η απαγουσα εις την απωλειαν.

 
 

6
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.


