Epistula ad Constantium imperatorem
̓ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ἘΠΙΣΚΟΠΟΥ}1 ἹΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΠΡΟΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΝ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ἘΝ ΟΥΡΑΝΩ ΦΑΝΕΝΤΟΣ
ΣΗΜΕΙΟΥ Βασιλει θεοφιλεστατωι και ευσεβεστατωι Κωνσταντιωι
Αυγουστωι, Κυριλλος ο εν Ἱεροσολυμοις επισκοπος εν κυριωι χαιρειν.
1 Πρωτας ταυτας εξ Ἱεροσολυμων προς την θεοφιλη σου βασιλειαν αποστελλω
γραμματων απαρχας, σοι τε πρεπουσας υποδεξασθαι καμοι παρασχειν· ου λογων
κολακειας πεπληρωμενας, αλλ' επουρανιων μηνυτικας θεοπτιας· ουδ' ευσυνθετους
λογων ρητορικας πιθανοτητας περιεχουσας, αλλ' αγιων ευαγγελιων προρρησεσι δια
της των πραγματων εκβασεως μαρτυρουσας την αληθειαν. 2 Ἕτεροι μεν γαρ αφ' ων
εχουσι την τιμιαν σου πολλακις στεφανουσι κεφαλην, χρυσοκολλητους στεφανους
λιθοις διαυγεστατοις πεποικιλμενους προσκομιζοντες. Ἡμεις δε ου τοις απο γης σε
στεφανουμεν (τα γαρ απο γης δωρουμενα τελος εχει την γην)· αλλ' επουρανιων
πραγματων θεικην ενεργειαν εν τοις της θεοφιλους σου βασιλειας καιροις εν
Ἱεροσολυμοις τελεσθεισαν της σης ευσεβειας μετα σπουδης αγομεν εις γνωσιν· ουχ
ινα νυν εξ αγνοιας ελθηις εις θεογνωσιαν (φθανεις γαρ και ετερους διδασκων δι' ων
ευσεβεις· αλλ' ινα, απερ ᾔδεις, ταυτα και βεβαιωθηις, και τον της βασιλειας
προγονικον υποδεξαμενος κληρον, μειζοσι θεοθεν στεφανοις επουρανιοις
τετιμησθαι μαθων, θεωι μεν τωι παμβασιλει και νυν την πρεπουσαν αποδωις
ευχαριστιαν, μειζονος δε του κατ' εχθρων θαρσους πληρωθηις, εργωι την σην
βασιλειαν αγαπασθαι προς θεου, δι' ων επι σου θαυματουργει, καταλαβων. 3 Ἐπι μεν
γαρ του θεοφιλεστατου και της μακαριας μνημης Κωνσταντινου του σου πατρος, το
σωτηριον του σταυρου ξυλον εν Ἱεροσολυμοις ηυρηται, της θειας χαριτος τωι καλως
ζητουντι την ευσεβειαν των αποκεκρυμμενων αγιων τοπων παρασχουσης την
ευρεσιν. Ἐπι δε σου, δεσποτα πανευσεβεστατε βασιλευ, προγονικην ευσεβειαν
μειζονι τηι προς το θειον ευλαβειαι νικωντος, ουκ απο γης λοιπον, αλλ' εξ ουρανων
τα θαυματουργηματα· και του κυριου και σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου, του
μονογενους υιου του θεου, το κατα της του θανατου νικης τροπαιον, ο μακαριος
λεγω σταυρος, φωτος μαρμαρυγαις απαστραπτων εν Ἱεροσολυμοις ωφθη. 4 Ἐν γαρ
ταις αγιαις ημεραις ταυταις της αγιας πεντηκοστης, νονναις μαΐαις, περι τριτην
ωραν, παμμεγεθης ο σταυρος, εκ φωτος κατεσκευασμενος, εν ουρανωι, υπερανω του
αγιου Γολγοθα μεχρι του αγιου Ὄρους των ελαιων εκτεταμενος εφαινετο· ουχ ενι
και δευτερωι μονον φανεις, αλλα παντι τωι της πολεως πληθει φανερωτατα δειχθεις·
ουδ' ως αν τις νομισειεν οξεως κατα φαντασιαν παραδραμων, αλλ' επι πλειοσιν
ωραις υπερ γην οφθαλμοφανως θεωρουμενος, και ταις απαστραπτουσαις
μαρμαρυγαις τας ηλιακας ακτινας νικησας (η γαρ αν υπ' αυτων νικωμενος
εκαλυπτετο, ει μη δυνατωτερας ηλιου τοις ορωσι παρειχε τας λαμπηδονας)· ως απαν
μεν αθροως εξαυτης εις την αγιαν εκκλησιαν συνδραμειν της πολεως το πληθος, τωι
της θεοπτιας φοβωι μετ' ευφροσυνης κατασχεθεν, νεων αμα και πρεσβυτων ανδρων
τε και γυναικων, και πασης ηλικιας και μεχρις αυτων ηδη των κατ' οικους
θαλαμευομενων κορων, εντοπιων τε και ξενων, χριστιανων τε αμα και των
αλλαχοθεν επιδημουντων εθνικων· ομοθυμαδον δε παντων ως εξ ενος στοματος
Χριστον Ἰησουν τον κυριον ημων, τον υιον του θεου τον μονογενη, τον
θαυματοποιον ανυμνουντων, εργωι τε και πειραι παραλαβοντων· οτι χριστιανων το
δογμα το πανευσεβες ουκ εν πειθοις σοφιας εστι λογοις, αλλ' εν αποδειξει
πνευματος και δυναμεως, ουχ υπ' ανθρωπων μονον καταγγελλομενον, αλλ' εξ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ουρανων θεοθεν μαρτυρουμενον. 5 Ἐπει τοινυν ημεις, οι της Ἱερουσαλημ οικητορες,
το του θαυματος παραδοξον αυταις οψεσι παραλαβοντες, θεωι μεν τωι παμβασιλει και
υιωι τωι μονογενει του θεου την πρεπουσαν μετ' ευχαριστιας προσκυνησιν
απεδωκαμεν τε και αποδωσομεν, ευχας εκτενεις και υπερ του θεοφιλους σου
κρατους εν τοις αγιοις τοποις πεποιημενοι τε και ποιησομενοι, εδει δε τας
επουρανιους ταυτας θεοπτιας μη παραδουναι σιωπηι, αλλ' ευαγγελισασθαι σου την
ενθεον ευσεβειαν εξαυτης δια τουτων εσπουδασα των γραμματων· ιν' αγαθωι
θεμελιωι της παρα σοι προυπαρχουσης πιστεως την εκ των προσφατως θεοθεν
επιδειχθεντων γνωσιν εποικοδομησας, βεβαιοτερον μεν την εις τον κυριον ημων
Ἰησουν Χριστον αναλαβηις την ελπιδα, θαρσων δε και πασης ανδρειας συνηθως
πεπληρωμενος, ως αν αυτον θεον εχων συμμαχον, το του σταυρου τροπαιον
ετοιμοτατα προφερηις, καυχημα καυχηματων, το δειχθεν εν ουρανωι σημειον
επαγομενος· ου και το σχημα δειξας ανθρωποις ουρανος μειζονως εκαυχησατο. 6 Το
μεντοι θαυματουργημα τουτο, βασιλευ θεοφιλεστατε, προφητων μαρτυριαις και
Χριστου φωναις αγιοις ευαγγελιοις εγκειμεναις ακολουθως, ετελεσθη τε νυν και
παλιν μειζονως τελεσθησεται· εν γαρ τωι κατα Ματθαιον ευαγγελιωι μελλοντων
πραγματων γνωσιν ο σωτηρ τοις μακαριοις αποστολοις αυτου δωρουμενος και δι'
εκεινων τοις μετ' αυτους ομιλων λευκοτατα προαναφωνων ελεγε· "Και τοτε
φανησεται το σημειον του υιου του ανθρωπου εν ουρανωι". Ἥντινα του ευαγγελιου
θειαν βιβλον συνηθως εις χειρας αναλαβων, τας περι τουτου κειμενας
προαγγελτικας μαρτυριας εγγραφως ευρησεις· ων μαλιστα σε, δεσποτα, πυκνοτεραι
τηι μελετηι προσεχειν παρακαλω, δια τα λοιπα των κατα την αυτοθι γεγραμμενων
ακολουθιαν, των υπο του σωτηρος ημων προαναφωνηθεντων, πολλης μετ'
ευλαβειας δεομενων της παρατηρησεως, προς το μηδεμιαν εξ αντικειμενης
ενεργειας υπομειναι την βλαβην. 7 Ταυτας σοι των ημετερων λογων, βασιλευ
θεοφιλεστατε, προσφερω τας απαρχας· ταυτας εξ Ἱεροσολυμων πρωτας
αποφθεγγομαι τας φωνας, σοι τωι γνησιωτατωι και πανευσεβει μεθ' ημων Χριστου
προσ κυνητηι, του μονογενους υιου του θεου και σωτηρος ημων, του την
οικουομικην κατα τας θειας γραφας εν Ἱεροσολυμοις τελεσαντος σωτηριαν, του
πατησαντος μεν ενταυθα τον θανατον, οικειοις δε τιμιοις αιμασι τας ανθρωπων
αμαρτιας εξαλειψαντος, ζωην δε και αφθαρσιαν και πνευματικην επουρανιον χαριν
τοις πιστευουσιν απασιν παρασχοντος. Ου τηι τε δυναμει και τηι χαριτι σε
φρουρουμενον, λαμπροτεροις τε και μειζοσιν ευσεβειας εμπρεποντα κατορθωμασιν,
υιων τε γνησιων βασιλικοις εναβρυνομενον βλαστημασιν, αυτος ο παμβασιλευς
θεος, ο πασης αγαθωσυνης παροχος, πολλαις ετων ειρηνικαις περιοδοις, καυχημα
χριστιανων και κοσμωι συμπαντι φυλαξειε πανεστιον. 8 ερρωμενον σε και πασηι
κεκοσμημενον αρετηι και την συνηθη των τε αγιων εκκλησιων και της ρωμαιων
αρχης την φιλανθρωπιαν ενδεικνυμενον και μειζοσιν ευσεβειας βραβειοις
εναβρυνομενον, πολλαις ειρηνικαις ετων περιοδοις ο των ολων θεος ημιν χαρισηται
πανεστιον, Αυγουστε βασιλευ θεοφιλεστατε.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


