In saltationem Herodiadis
Εις την ορχησιν της Ἡρωδιαδος, και εις την αποτομην της κεφαλης
Ἰωαννου του Προδρομου και Βαπτιστου.
59.521
αʹ. Ὥσπερ τις ανηρ φιλερημος εν τινι τοπωι αλσωδει υπο δενδρα σκιαζομενος,
ταις των ορνεων καλλιφωνοις κλαγ γαις, και ταις των υδατων ευηχοις ροαις
κυλινδουμενος πραον εχει το φρονημα, πασιν ανθρωποις ο τοιουτος αρεσκει· ουτω
και ημεις ταις προλαβουσαις ημεραις τηι πραειαι του Πνευματος αυραι
παρακαλουμενοι, τα περι ελεημοσυνης υμιν διελεγομεθα. Ὅτε δε το Ευαγγελιον
εκηρυξε την Ἡρωδου παραφροσυνην, και γυναικων ασελγειαν, και κωμον ανδρων
παραφρονων, και τραπε ζαν εναγη, και δωρον αθεμιτον, και εργον ανοσιον, και
κηδειαν σωματος σεμνοτατου, αλλος εξ αλλου γεγενημαι. Ἐνεος γαρ γινομαι,
αγαπητοι, οταν υπ' οψιν εμαυτου αγαγω τα υπο Ἡρωδου γεγενημενα πραγματα· ει
γε εστιν εκεινα λεγειν πραγματα, και μη τραυματα, του 59.522.50 τοιαυτα
δεδρακοτος πραγματα. Ἐν εκεινωι, φησι, τωι καιρωι ηκουσεν Ἡρωδης ο τετραρχης την
ακοην Ἰησου, και ειπε τοις παισιν αυτου, Ουτος εστιν Ἰωαννης, ον εγω
απεκεφαλισα. Αυτος ηγερθη απο των νεκρων, και δια τουτο αι δυναμεις ενεργουσιν
εν αυτωι. Ὁμολογει του προφητου τον φονον, ον ου δυ ναται ψευσασθαι· και ᾔδει ον
απεκτεινεν, οτι προφητης εστι, και ανηρ δικαιος.
Ει μη γαρ εγινωσκεν, ουκ αν ελεγεν αυτον εκ νεκρων εγηγερθαι, και δια
τουτο τας δυναμεις εν αυτωι ενεργειν. Ὢ συνειδησεως κακης· επι οιωιδηποτε φονωι ο
αυτος μαρτυρει εαυτωι; ω συνειδησεως κακης συζωσης ψυχηι μιαραι, και κολαζουσης
εως θανα 59.523 του, και μετα θανατον απαραιτητα κρινουσης. Και δια ποιαν αιτιαν
απεκτεινε τον προφητην; Ὅτι κηρυξ της αληθειας εγενετο, και την παρανομον
αυτου πραξιν δια του ελεγχου εβουλετο λυειν· και ον εδει ως βασιλεα φυλακα ειναι
των εντολων του Θεου, αυτος τηι ακηρατωι των ηδονων αταξιαι τους νομους
παρελυε. Βασιλευς γαρ εκεινος εστιν, ο νομους δικαιους εκπεμ πων, πρωτον δε
πραττων, ουδε παραχαραττων. Πως γαρ αν αλλως τον υπ' αυτου αρχομενον κοσμον
εις ευταξιαν ρυθμισειεν, εαν μη δικαιοις νομοις καθαπερ ηνιαις το δυσηνιον γενος
των ανθρωπων χαλιναγωγησηι; Ἡρωδης δε βασιλευς ων ου λαων, αλλ' ηδονων,
μαλλον δε δουλος των ηδονων (Ὧ γαρ τις ηττηται, τουτωι και δεδουλω ται), ου
μονον τον νομον του Θεου παρελυεν, αλλα και φονον αδικως ετεκταινε. Και τινα
εφονευσεν; Ἄνδρα δι καιον, ου μειζων εν γεννητοις γυναικων ουκ εγηγερται, καθως
και ο Κυριος εμαρτυρησεν· ανδρα, ος ερημον ᾤκει, ερημον, αοικητον, ανυδρον,
ακαρπον, αβατον, αδενδρον, αβοτανον, αχλοηφορον. Ἔρημον δε ᾤκει ο Ἰωαννης, ου
φευγων το ομοφυλον και συγγενες των αν θρωπων γενος, αλλα φευγων το βλεπειν
και ακουειν τα μυσαρα των ανθρωπων κακοπραγηματα. Ουτος ουτε εσπειρεν, ουτε
εθερισε ποτε· διο ουτε αρτον ειχεν, ουκ οινον, ου τραπεζαν, ου κλινην την των
ηδονων υπηρετην, ου τα μαλακα χηνοπλουματα εκλυοντα και χαυνουντα των
ανδρογυνων τα σωματα, ου λυχνιαν ειχεν, ου λυχνον, ου τραπεζαν, ου σκαμνον, ου
ποτηριον, ου πινακα. Ἔξω γαρ ων του κοσμου, ουδενι των του κοσμου εκεχρητο.
Ὤκει δε, ουχ υπο οικον χρυσοροφον, αλλ' υπο πετραν αυτοροφον. Τουτωι και
τραπεζα, και σκαμνος, και κλινη το εδαφος ην, και κρεα αι ακριδες, και πλακους το
μελι το αγριον· τουτωι φιαλη η της χειρος κοτυλη ετυγχανε, και οινος ευφροσυνης,
το πετρογενες και διειδεστατον υδωρ. Τουτον κρατησας ο Ἡρωδης, εδεσμει. Ὁ γαρ
Ἡρωδης, φησι, κρατησας τον Ἰωαννην, εδησε, και εθετο εν φυλακηι δια Ἡρωδιαδα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

την γυναικα Φιλιπ που του αδελφου αυτου. Ὢ πραγματος αλλοκοτου. Ἰωαννης την
δεδεμενην αυτου ψυχην τηι σειραι της αμαρ τιας δια του ελεγχου εβουλετο λυειν,
κακεινος τον λυοντα εδεσμει. Ἀλλα και ει εδεσμειτο ο Ἰωαννης, εφθεγγετο, και
φυλακιζομενος ηλεγχεν· επληρου γαρ το γεγραμμε νον· Και ελαλουν εναντιον
βασιλεων, και ουκ ηισχυ νομην. Ου γαρ εφοβειτο τον θανατον ο Ἰωαννης, αλλ'
εφοβειτο την αληθειαν μη λαλησαι.
Τουτον εφονευσεν ο Ἡρωδης· τουτον δε φονευσας, ουχ ενα μονον εποιει φο
νον, αλλα και πολλους. Ὁ γαρ διδασκαλον και ωφελητην ψυχων αποκτεινας, ουχ
ενα αποκτεινει, αλλα τοσουτους, οσους αν ζων δια του λογου ηδυνατο ζωοποιησαι.
Και ποτε τουτον εφονευσεν; Αισχυνη το λεγειν, αισχυνη δε ου τωι λεγοντι, αλλα τωι
πεποιηκοτι τον φονον. Γενεσιων γαρ αγομενων του Ἡρωδου, ωρχησατο η θυγατηρ
της Ἡρωδιαδος εν τωι μεσωι, και ηρεσεν αυτωι· οθεν και μεθ' ορκου ωμολογησεν αυτηι
δουναι ο εαν αιτησηται. Ἡ δε προβιβασθεισα υπο της μητρος αυτης, ∆ος μοι, φησιν,
επι πινακι την κεφαλην Ἰωαννου. Ὢ γενεθλιον κακιστον, προφητου αποπνεον
φονον, ανθ' ων εδει ανδρας αγιους εις την εαυτου τραπεζαν φιλοφρονησασθαι.
Ουτω γαρ αν η εστρεβλωμενη ψυχη αυτου διωρθουτο. Μετα γαρ οσιου οσιωθησηι,
και μετα στρεβλου διαστρε ψεις. Ἀνθ' ων εδει χηρας οικονομησαι, ορφανους οικτει
ραι, ινα δια πολλων και ποικιλων ευχων την εαυτου ζωην ασειστον διατηρησηι, νυν
δε μετα ανδρων ασελγων και γυναικων ασεμνων ευωχουμενος, οινωι πολλωι
καρωθεις, και υπο γυναικων ακολαστων χλευασθεις, τον προδρομον της ημερας
ορθρον Ἰωαννην τωι φονωι διελυσε· τον κα λως δαιδουχησαντα, την λαμπαδα της
πιστεως, τον λυ χνον του παντος κοσμου Ἰωαννην τωι φονωι συν ετριψε. Τουτον δε
τον λυχνον συντριψας ο Ἡρωδης, εαυτον εσκοτισεν. Ἐκεινου γαρ ει και το
οστρακινον σκευος εις γην διελυετο, αλλ' ουν γε η του πνευματος αυτου
φεγγοβολος λαμπας τοις εν τωι ᾅδηι το της πιστεως φεγγος καλως εδαιδουχει.
Προφητης γαρ ων, και ειδως, οτι εμελλε τον Κυριον αυτου προλαμβανειν εν τωι ᾅδηι,
πεμπει προς αυτον τινας των μαθητων αυτου, λεγων· Συ ει ο ερχομενος, η ετερον
προσδοκωμεν; Και ουκ 59.524 αγνοων αυτον, επυνθανετο.
Πως γαρ αν ηγνοει τον Κυριον, οποτε αυτον εδεικνυε, λεγων· Ἴδε ο αμνος
του Θεου ο αιρων την αμαρτιαν του κοσμου; πως γαρ αν ηγνοει ο και θεατης της του
Πνευματος εξ ουρανου καταβασεως γεγονως, και ακουστης της του Πατρος φωνης
περι αυτου λεγουσης· Ουτος εστιν ο Υιος μου ο αγαπητος, εις ον ηυδοκησα; Ἀλλα
πυνθανεται, πως; Συ ει ο ερχομενος, η ετερος; Ουκ ειπε, Συ ει ο ελθων· ηλθε γαρ επι
της γης· αλλα, Συ ει ο ερχομενος (δηλον γαρ οτι εν τωι ᾅδηι), η ετερον προσδοκωμεν;
βʹ. Ἔλεγε γαρ εν εαυτωι ο Ἰωαννης, οτι Μηποτε βουλεται αγγελον
ενδυναμωσας εις τον ᾅδην εκπεμψαι, το εαυτου εργον επιτελουντα; η μηποτε
θελησει τους παντας μιαι φωνηι αναστησαι, ως επι του Λαζαρου πεποιηκε; ∆ια τουτο
μη δυναμενος κρινειν την βουλην του ∆εσποτου, πυνθανεται λεγων· Συ ει ο
ερχομενος, η ετερον προσδοκωμεν εν τωι ᾅδηι; Τουτον απεκτεινεν ο Ἡρωδης. Και
πως απεκτεινε; Γενεσιων γαρ, φησιν, αγομενων, ωρχησατο η θυγατηρ της
Ἡρωδιαδος εν τωι μεσωι. Ἄξιον παιγνιον της τοιαυτης τραπεζης. Ὅπου γαρ θρυψις
και χλιδη και μεθαι και κωμοι, ουδεν βεβαιον, αλλα παντα σεσαλευμενα και
αναστατα, προμηνυοντα την Ἡρωδου παραφοραν. Ἀκουσατε οι φιλοθεαμονες των
ορχηστων, οι τοις πολυστροφοις ποσι των εκλελυμενων μειρακιων τους εαυτων
οφθαλμους συνηχουντες, και τας εαυτων καρδιας τοις λελυμενοις σωμασιν αυτων
συνεκλυοντες· ακουσατε, οιον οψωνιον φονου η πολυγυρος ορχησις ηνθησεν. Ἡ δε
προβιβασθεισα υπο της μητρος φησι· ∆ος μοι ωδε επι πινακι την κεφαλην Ἰωαννου.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ὢ κακης λεαινης ασπιδογεννητον τεκνον· ου χρυσον επεζητησεν, ουκ αργυρον, ου
λιθους τιμιους, αλλα την κεφαλην Ἰωαννου.
Και ει μεν δια πιστιν επεζητησε, πολυ τιμιωτερα η κεφαλη Ἰωαννου παντος
χρυσιου και αργυριου και λιθων πολυτελων. Ἀλλ' ουκ επεζητησε δια πιστιν, ινα
τιμησηι, αλλ' ινα τον ελεγχον αποκτεινασα, τηι μητρι χαρισηται αδειαν, την επι των
κακων αμαρτιαν. Ἀκουσας δε Ὁ βασιλευς ελυπηθη, ου δια τον φονον του προφητου,
αλλα δια τον φοβον του οχλου, οτι παντες ως προφητην αυτον ειχον. Ει γαρ δι'
ευλαβειαν. ελυπειτο, ουκ αν παρα την αρχην δεσμευσας αυτον εν φυλακηι απεθετο·
αλλ' ελυπηθη δια τον οχλον. Και ην τοτε η ψυχη Ἡρωδου ωσπερ εν τηι θαλασσηι
πλοιον απειλημμενον, και προς εκατερον τοιχον ταλαντευον· το ποιησαι τον φονον
δια τον οχλον φοβουμενος, και το μη ποιησαι τον φονον ∆ια τους ορκους και τους
συνανακειμενους μη συγχωρουμενος. Βαρυνθεις δε ο αθλιος υπο της προς την
γυναικα πολυφλογου ηδονης, χρησαμενος δηθεν τηι ευορκιαι προς την απολογιαν
του φονου, Πεμψας απεκεφαλισε τον Ἰωαννην.
Ὅτι κακον εστι το ομνυειν, νυν μεν μνημονευσατε οι ηδεως ομνυοντες·
ακουσατε του Κυριου λεγοντος, Μη ομνυειν ολως. Ει γαρ μη ωμοσε τοτε ο αθλιος,
ουκ αν ηνεσχετο τον φονον ποιησαι. Ἔδει μεν ουν αυτον μηδε ολως ποιησαι· αλλ'
επει ωμοσε, συνεφερεν αυτωι ψευδορκησαι· εν γαρ κακων εκλογηι αμεινον ην το
ελαττον δεξασθαι. Πεμψας απεκεφαλισεν αυτον. Ποια χειρ ετολμησεν, αγαπητοι, τωι
αγιωι τραχηλωι Ἰωαννου προσενεγκαι το ξιφος, ον θηρες εν τηι ερημωι ηιδεσθησαν, ον
λεοντες ετρομαξαν, ον κερασται και δρακοντες και ασπιδες εφριξαν, ον αγριαι
μελισσαι δια την του ανδρος αγιοτητα καμαρευουσαι ετρεφον; Ἐκ γαρ ποικιλων
ανθων και βοτανων, ως εν ερημωι ερανιζομεναι των δροσων τας σταγονας
χρυσοειδεις, συνυφαινουσαι αυτωι το μελι προσεφερον. Τουτον χειρ δημια απετεμεν,
ου φριξασα το αγγελοειδες αυτου προσωπον, ουδε τρομασασα αυτου το προσωπον
στιλπνοτητας θεοειδεις αποπεμπον. Ἀλλ' οιμαι, οτι τηι μεθηι του Ἡρωδου σκοτωθεις
ο πεμφθεις δημιος, ξιφος μεν ειχεν, οφθαλμους δε ουκ ειχε. Και ετεμνετο η κεφαλη
Ἰωαννου (ου γαρ επιε ποτε οινον), και εφερετο επι πινακι η κεφαλη Ἰωαννου εν τωι
δειπνωι, και τοτε βοωσα προς Ἡρωδην, Ουκ εξεστι σοι εχειν την γυναικα του
αδελφου σου. Και γαρ και μετα θανατον ο δικαιος εζη, και της κεφαλης αυτου
αποτμηθεισης η φωνη ζηι. Ὢ ωμοτης ανθρωπου· εφ' ωι ησθιε πινακι τα κρεα, επ'
εκεινωι κεφαλην ανδρος επετιθει. Ὦ παρανομε τυραννε, 59.525 ουκ ηρκεσεν υπο του
προ σου Ἡρωδου η των νεαρων τεκνων εν Βηθλεεμ γεγονυια σφαγη, οτε πατερων
και μητερων ολολυγμοι ομοθρηνοι ζιβυνων υπηρχον οξυτεροι; οτε δακρυων
πολυχυτων σταγονες εκ σπλαγχνων αναβρυουσαι ενικων πηγας; οτε πατερων στηθη
ετυπτοντο, και συνεχη ασθματα μετα πονων εκ καρδιας επι μυκτηρων επεμπετο; οτε
μητερες των οικειων λαγονων την χλοην των νηπιων παρα καιρον μαρανθεισαν
επενθουν; οτε και μαζοι ρεοντες γαλα την γην ελευκαινον, των υφελκοντων νηπιων
αφνω σφαγεντων; οτε πατερων αγ-καλαι των οικειων γονων κεναι εγινοντο, και
μητερων μαζοι τους απο των τρυφερων οδοντων κνησμωδεις τιτθισμους επεζητουν;
Ποιος γαρ θηρ τοτε ουκ επεδακρυσεν, ορων φονευομενα τα ακακα νηπια αδικως,
αδολους ψυχας κεκτημενα; ων αι ψυχαι τοσουτον ησαν ακακοι, οσον και τα μελη
αυτων τρυφερα ατε νηπιων ετυγχανε; Μη γαρ κακεινα τον προ σου Ἡρωδην
ηλεγξαν, οις ουτε γλωσσα τρανη υπηρχεν, ουτε οδοντες εν τωι στοματι, ινα 59.526
την γλωσσαν τορνευσαντες, λογον δια χειλεων εκπεμψωσιν; Ουκ ηρκεσεν εκεινων η
τοσαυτη ωμοτης. Ἀλλα και συ το ασπλαγχνον εκεινου μιμησαμενος, Ἰωαννην
απετεμες, ου μιας τριχος ουκ ησθα ανταξιος. Τους γονους της Ῥαχηλ απεσφαξεν
εκεινος, και συ της Ἐκκλησιας τον παιδευτην Ἰωαννην απετεμες. Ποιοις τουτων
ιλεως εσομαι σοι; λεγει Κυριος.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ὢ πολις αιματων, εν ηι Ἡρωδης εβασιλευσε, και ο τουτου εκγονος ομωνυμος,
και τοις τροποις ομοιος. Οιμοι, οι δοκουντες ειναι της ευταξιας, ουτοι ηγεμονες της
αταξιας γεγενηνται. Ὑπο των τοιουτων αρχομενοι οι Ἰουδαιοι, τον φονον υπ'
αυτων διδαχθεντες εις χριστοκτονιαν συνηλαθησαν, τον Ἡσαΐαν ενεπρισαν, τον
Ἱερεμιαν απεκτειναν, τον Ναβουθαι ελιθοβολησαν, τον Ζαχαριαν εφονευσαν, τον
Χριστον εσταυρωσαν. Ἀλλ' εκεινοις το επι τοις κακοις πενθος καταλειψαντες, επι το
της μυσταγωγιας φεγγος αναδραμωμεν εν Χριστωι Ἰησου τωι Κυριωι ημων, ωι η δοξα
και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


