De negatione Petri
Εις την αρνησιν Πετρου, και εις τον σταυρον, και πως ο Ἰωσηφ τυπος
εγενετο του Χριστου, ομιλια.
59.613
αʹ. Ἀναγκαιον εν τωι παροντι καιρωι και το χρεος του Ἰωσηφ αποτισαι, και το
κλητος του σταυρου μηνυσαι. Σημερον και Ἰωσηφ στεφανουται, και σταυρος
φυτουργειται· σημερον και Πετρος αρνειται, και ο ληιστης ευ 59.614 ωχειται· σημερον
και ο νομος πληρουται, και ο προφητευθεις Χριστος δοξολογειται· σημερον κυριως
πληρουται το φασκον ρητον περι του Κυριακου θανατου, Ἐν τηι παγιδι αυτου
συνεληφθη ο αμαρτωλος. Και τις ο αμαρτωλος; Ὁ της αμαρτιας ευρετης διαβολος. Και
τις η υπ' αυτου κατασκευασθεισα παγις; Ὁ σταυρος, 59.615 και ουδεν ετερον· αυτος γαρ
ηρεθισε παιδας Ἰουδαιων πελεκεισθαι τον σταυρον, δοξας σοφιζεσθαι τον ασοφιστον,
και τωι θανατωι περιβαλλειν τον εν νεκροις ελευθερον· μη συνιδων ο αλλοτριος, οτι ο
σταυρος το κεντρον της αμαρτιας αμβλυνει, και την κεφαλην της αλαζονειας αυτου
συνθλασει, και το στομα της βλασφημιας αυτου εμφραξει, και τας πτερυγας της
αντιθεσεως αυτου εκτιλει, και ερημον και απορον ερημοις αποδεικνυει.
Σημερον και του προφητου ∆αυιδ πληρουται το λογιον, Μαρτυριον εν τωι
Ἰωσηφ· τουτεστιν, ο Κυριος εν τωι Ἰωσηφ προανεζωγραφειτο, α εμελλεν επ' εσχατων
των ημερων εφιστασθαι. Πολλα γαρ εν τωι Ἰωσηφ παραπλησια του ∆εσποτου
ευρισκεται· οιον τι λεγω· Ὁ Ἰωσηφ επεβουλευετο υπο των ιδιων συγγενων ... ο Ἰωσηφ
απεδυ τον ποικιλον χιτωνα· ο Κυριος ον ειχε τον ανωθεν υφανθεντα, λαβοντες οι
στρατιωται διενειμαντο. ∆ιεμερισαντο γαρ, φησιν, τα ιματια μου εαυτοις, και επι τον
ιματισμον μου εβαλον κληρον. Ὁ Ἰωσηφ προς τον πατερα διεβληθη· ομοιως και τον
Κυριον προς τον Πατερα εσυκοφαντησαν, οι μεν Ἰουδαιοι τον υιον του τεκτονος αυτον
λεγοντες, παλιν δε οι των Ἰουδαιων παρασιτοι αιρετικων παιδες, ετεροουσιον αυτον
δογματιζουσιν. Ὁ Ἰωσηφ τοις Ἰσμαηλιταις επραθη· ο Κυριοςυπο Ἰουδα τοις Φαρισαιοις·
ο Ἰωσηφ εις κενον λακκον εμβληθεις ανηλθεν ατραυματιστος· ο Κυριος εις καινον
μνημειον ταφεις, ανεστη τριημερος. Τι δε μακρολογω; Ὁ Ἰωσηφ την Αιγυπτιαν
εστηλιτευσεν· ο Κυριος την συναγωγην εδημοσιευσεν· ο Ἰωσηφ τοις αδελφοις
ανεγνωρισθη· ο Κυριος μετα την αναστασιν τοις μαθηταις ενεφανισθη· ο Ἰωσηφ
φυλακισθεις συν δυσιν ευνουχοις, τα ονειρατα αυτοις εμηνυσεν· ο εις μεν αυτων
ορνεοβρωτος εγενετο, ο δε ετερος εις την ιδιαν πατριδα αποκαταστησεται· ο Κυριος
μετα δυο ληιστων σταυρωθεις, τον μεν απιστον βρωμασι γεεννης παρεπεμψε, τον δε
πιστον αρχιπολιτην του παραδεισου κατεστησεν ... ο δε Κυριος τετραπωλον αρμα των
ευαγγελιστων τωι Πατρι εγνωρισεν· ο Ἰωσηφ θηριοτροφος εμηνυθη, και ως βασιλευς
εκηρυχθη· ο Κυριος ως ανθρωπος εσταυρωθη, και ως Θεος εδοξασθη. Ἄκουε δε και
ετεραν προφητειαν συντεινουσαν εις τον σταυρον· Ἀναβας εις υψος ηιχμαλωτευσας
αιχμαλωσιαν, και δεδωκας δοματα τοις ανθρωποις. Τι το υψος; τις ο αναβας; τις η
αιχμαλωσια; τι τα δοματα τοις ανθρωποις; Ὕψος, ο τιμιος σταυρος, δια το ακαταληπτον
μυστηριον· ο αναβας, ο ∆εσποτης Χριστος· Ὁ γαρ καταβας, αυτος εστι και ο αναβας. Τι
δε εστιν, Ἠχμαλωτευσας αιχμαλωσιαν; Τουτεστιν, Τους προκατεχομενους υπο της
αμαρτιας ελθων ο Κυριος δια της χαριτος ανεπλασατο, δους δοματα τοις ανθρωποις.
Ποια δοματα; Των αμαρτιων την αφεσιν, της υιοθεσιας το χαρισμα, της βασιλειας την
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

κληρονομιαν, της αθανασιας το μηνυμα, και της εκ δεξιων καθεδρας το ενεχυρον. Και
τις ο τουτου μαρτυς; Αυτος ο Κυριος λεγων· Ὅταν υψωθω, παντας ελκυσω προς
εμαυτον· τουτεστιν, οταν σταυρωθω, τοτε παντες εις εμε πιστευσουσιν. Ἤκουες αρτιως
αλλην εναργεστεραν μαρτυριαν συντεινουσαν εις τον σταυρον, Ἡσαΐου προφητου
βοωντος και λεγοντος· Ὡς προβατον επι σφαγην ηχθη, και ως αμνος εναντιον του
κειραντος αυτον αφωνος. Τι το προβατον; τις ο αμνος; τις η σφαγη; τις η κουρευσις;
τινες οι σφαγιασται και κουρευται; Προβατον και αμνος ο ∆εσποτης Χριστος, τυπικως·
προβατον, δια τον ποκον του βαπτισματος· αμνος, δια την ενσαρκον θυσιαν· σφαγη η
της πλευρας την πλευραν ιωμενη. Τινες οι σφαγιασται και κουρευται; Σαδδουκαιοι και
Φαρισαιοι· πρωτον γαρ παρεκουρευσαν τηι βλασφημιαι, ειθ' ουτως εφονευσαν τηι
βασκανιαι. Ὥσπερ γαρ εν τοις παρουσιν ανθρωπος ο κουρευομενος και ανωδυνος μενει
και ωραιομορφος ευρισκεται· ουτω και ο Χριστος την πληγην δεχομενος, ως κουραν
εδεξατο, οδυνην μη υπομεινας, και την ευμορφιαν της αναστασεως μηνυσας. Περι
αυτου γεγραπται, Ὡραιος καλλει παρα τους υιους των ανθρωπων. Συνωιδα δε και του
Ἡσαΐου Ἱερεμιας εφθεγξατο ειπων· Ἐγω ως αρνιονακακον ηλθον του θυεσθαι. Ἀρνος
αναγκαιως προσηγο 59.616 ρευθη, ως μη στασιασας περι το παθος, ως μη λακτισας περι
την σφαγην. Ἀλλ' ει και ως Ἰουδαιοι εσφαξαν, ημεις δε ωψωνισαμεν· κακεινων μεν το
εγκλημα, ημων δε το κατορθωμα· εκεινων το ραπισμα, ημων δε η ελευθερια· εκεινων η
τιμωρια, και ημων η ευλογια. Το φως παραγινεται, ο Χριστος μνημονευεται. Σημερον
πληρουται και το του ∆αυιδ προφητικον λογιον, αρμοζον εις τον παροντα σταυρον.
Ἔδωκαν εις το βρωμα μου χολην, και εις την διψαν μου εποτισαν με οξος. Φερε ουν εν
μνημηι, αγαπητε, ως ο Κυριος κρεμασθεις εν τωι σταυρωι εβοησε λεγων, ∆ιψω· και
ευθεως εις δραμων, και πληρωσας σπογγον οξους και χολης, προσηνεγκε τωι Κυριωι. Και
τι δηποτε ο Κυριος την διψαν εβαλλετο, ο την ακροτομον πετραν λιμνασθαι
παρασκευασας; Ἐπειδη ο ην γεγραμμενον, εδει και πληρωθηναι· Ἔδωκαν εις το βρωμα
μου χολην, και εις την διψαν μου εποτισαν με οξος. Τοιαυτα της Ἰουδαικης αμπελου τα
υποληνια· Ἐκ γαρ αμπελου Σοδομων η αμπελος αυτων, και η κληματις αυτων εκ
Γομοῤρας. Ἐκεινων γαρ τα υποληνια, οξος και πικρια, ο δε ημετερος τρυγητος,
γλυκυτης και αθανασια. ∆ιο και προτρεπομενος ο προφητης ελεγε· Γευσασθε, και ιδετε.
οτι χρηστος ο Κυριος.
βʹ. Τι ουν λοιπον το ζητουμενον; Ὁ δε Κυριος προσκαλεσαμενος τους μαθητας
αυτου, ειπε προς αυτους κατα προσωπον· Ἐν τηι νυκτι ταυτηι σκανδαλισθησεσθε εν εμοι.
Γεγραπται γαρ· Παταξω τον ποιμενα, και διασκορπισθησονται τα προβατα της ποιμνης.
Ὁραις, πως παντα μεμαρτυρημενα εισι, πως παντα βεβαια, πως ουδεν αργον, πως ουδεν
απρακτον; Παντες σκανδαλισθησεσθε εν εμοι. Γεγραπται γαρ· Παταξω τον ποιμενα, και
διασκορπισθησονται τα προβατα της ποιμνης. Ὢ της ακριβειας του αγιου Πνευματος! Ει
γαρ και ο προφητης εβοησεν, αλλ' ομως το Πνευμα υπηγορευσε το πραγμα. Ουκ ειπε·
Παταξω τον ποιμενα, και απολουνται τα προβατα· αλλ' ειπε, Και διασκορπισθησονται·
τουτεστι, Προς ολιγον σκανδαλισθησονται· μετ' ου πολυ δε της πιστεως κρατησουσι,
ποιμενα τον Κυριον καλουντες· επειδη αυτος ο ποιμην ο καλος, ο καταλιπων τα
ενενηκοντα εννεα προβατα, και ελθων επι το πεπλανημενον· τουτεστιν, ο καταλιπων
τας επουρανιους δυναμεις, και ελθων επι τον πεπλανημενον Ἀδαμ. Προβατα δε και οι
αποστολοι προσηγορευθησαν, ως πειθομενα τηι σωτηρικηι βακτηριαι, και χλοαζομενα το
Κυριακον σωμα, και μανδρευομενα εις τα πεδια της των ουρανων βασιλειας. Ὥσπερ γαρ
εν τωι παροντι χωρησαντος λυκου εις αγελην, και προβατον αρπασαντος, τα λοιπα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

προβατα διασκορπιζονται, αποπηδωσι, και φευγουσιν· εαν δε μονον ακουσωσι του
ποιμενος συριζοντος, παλιν τρεχουσι, και αλληλοις συναπτονται· ουτω και οι μαθηται
του Κυριου, ως λυκον τον σταυρον θεωρησαντες, απεφυγον, απεπηδησαν· μονον δε
ηκουσαν του ∆εσποτου την αναστασιν, και ευθεως προσεδραμον, και εγνωρισαν, και της
μανδρας των ουρανων ουκ ηλλοτριωθησαν.
Ταυτα ουν του Κυριου λεγοντος προς τους εαυτου μαθητας, οτι Παντες
σκανδαλισθησεσθε τηι νυκτι ταυτηι εν εμοι· ο Πετρος αλληγορησας, ως θελει αυτον
παραθεσθαι, και των λοιπων μαθητων φιλοδεσποτικωτερος ευρεθηναι, μαλλον δε
ταληθεστερον ειπειν, δημοσιευσαι την εαυτου αρνησιν, προς τον ∆εσποτην εφη, Τι
λεγεις, ∆εσποτα; παντες σκανδαλισθωμεν επι σοι; και μετα παντων καμε συνηριθμησας;
ουτω μου θαῤρεις τηι στεῤροτητι; καγω απαρνησομαι σε, ο εν τηι θαλασσηι περιπατησας; ο
της εν τωι ορει μεταμορφωσεως αξιωθεις; ο αγελην δαιμονων φυγαδευων; ο παν παθος
θεραπευων; ουχι εγω σε προ παντων εγνωρισα, και ανεβοησα, Συ ει Χριστος, ο Υιος του
Θεου του ζωντος; ∆ιο και αποδεξαμενος μου την μαρτυριαν, εμακαρισας, και πετραν της
Ἐκκλησιας προσηγορευσας λεγων· Συ ει Πετρος, και επι ταυτηι τηι πετραι οικοδομησω
μου την Ἐκκλησιαν, και πυλαι ᾅδου ου κατισχυσουσιν αυτης. Ἐγω ουν σε απαρνησομαι,
ο κορυφαιος των αποστολων, ο στυλος της Ἐκκλησιας; ∆ιο και θαῤρων εμαυτωι, βοω·
Καν παντες σκανδαλι 59.617 σθησωνται, εγω ου σκανδαλισθησομαι. Ὁ δε Κυριος προς
αυτον· Τι λεγεις και αντιλεγεις, Πετρε; τοις ρημασιν αντιτασσηι Θεωι; ψευδολογουντα με
ευρες; ου παρακαλεις στηριχθηναι, αλλ' επαγγελληι μη σαλευθηναι; ουχι η αυτη σου
θερμοτης πολλωι παρεσκευασε σε χειρω; ταυτην σου την προπετειαν και επι της
θαλασσης βαδιζων ενεδειξω, ει μη θαττον εγω την χειρα εξετεινα. Ουχι και εν τωι ορει
της μεταμορφωσεως ημαρτες εν εμοι, τρεις σκηνας χαλκευειν βουλομενος, και τοις
φιλοις συνταττων εμε τον ∆εσποτην; ου παρεκαλεις μη ανελθειν με εις Ἱεροσολυμα, μη
φερων την απειλην των Ἰουδαιων; Ἐγω μεν, Πετρε, ουκ ηθελον σε δημοσιευειν, συ δε
παρεγραψω τον προγνωστικον της θεοτητος μου οφθαλμον. Ἴδε σοι λεγω α μελλεις
διαπραττεσθαι, οπως εκ των καθ' εαυτον γνωις οστις ει. Ἀμην, αμην λεγω σοι, πριν
αλεκτορα φωνησαι, τρις απαρνησηι με. Ὁ δε Πετρος παλιν κλαπεις την διανοιαν, μη
συνειδως το τρεπτον της ανθρωπινης εξεως, απεκρινατο προς τον Κυριον λεγων· Τι με
φοβεις; οιδα θανατου καταφρονειν, και ου μη σε απαρνησωμαι. Ὁ δε Κυριος προς τον
Πετρον· Καλως μεν ουν συνεταξω, αλλ' ου μετα πολυ γνωσηι· ο γαρ καιρος επι θυραις,
οπως φανερωθηι και η ση συνταξις, και η εμη προληψις.
Τι ουν το περας του λογου; η εσπερα γαρ επικειται. Του γαρ Κυριου κρατηθεντος,
και εις την αυλην του αρχιερεως αχθεντος, και παντων των μαθητων σκορπισθεντων, ο
Πετρος μονος ηκολουθει εις την αυλην του αρχιερεως, ως δειν μελλειν ποιειν τα
συναχθεντα. Του δε Κυριου ενδοτερον ασφαλισθεντος, ο Πετρος εν τηι αυληι τηι εξωτεραι
εκαθεζετο θαρσαλεος, ακαμπης, ως δη το νικος απενεγκαμενος. Τι ουν; Ἐπι πολυ
καθεζομενου αυτου, μητε ξιφος θεασαμενου οξυνομενον, μητε στομωτηρας
προκειμενους, μη δημευσιν επαγγελλομενην, μητε εξοριαν επιγραφομενην· μικρα δε
παιδισκη, αργυρωνητος, ευτελης, προσελθουσα τωι Πετρωι λεγει· Τι ποιεις ενταυθα,
ανθρωπε; που η δυναμις του ∆ιδασκαλου σου; ιδε συγκεκλεισται ενδον· ιδε μελλει
σταυρωι παραδιδοσθαι. Ὁ Πετρος αποπτυσας της μνημης την παῤρησιαν, απεκρινατο
λεγων, Τι με περιβομβιζεις, κορασιον; Ουκ οιδα τον ανθρωπον. Ὢ των πραγματων! ο
λεγων, Καν δεηι με συν σοι αποθανειν, αρτι απαρνειται. Ταυτης ουν της αρνησεως
πρωτης γενομενης, θορυβηθεις ο Πετρος, ως απο πυρος της αυλης εξεπηδησεν, εξω του
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

πυλωνος τρεχων. Και τι; Παλιν ετερα παιδισκη συνηντησεν αυτωι. Ὢ των πραγματων!
ουδαμου στρατιωτης, ουδαμου ξιφος, αλλ' ευτελες κορασιον συνηντησε τωι Πετρωι·
αντεβαλε προς αυτον λεγουσα· Τι θορυβηι, ανθρωπε; που σπευδεις; τι αγωνιαις; ουχι
παντοτε σε εθεωρουν μετα του Γαλιλαιου περιπατουντα; πως ουν εξελθων του πυλωνος
τρεχεις; Ὁ δε Πετρος λιτως ουκ ετι απεκρινατο, αλλα μεθ' ορκου λεγει· Ουκ οιδα τον
ανθρωπον τουτον. Ειδες Θεου προῤρησιν, και ανθρωπου ολισθον; Ειτα της δευτερας
αρνησεως πληρωθεισης η τριτη αρνησις, περιεχει ουτως· Μετα μικρον προσελθοντες οι
παρεστωτες ειπον τωι Πετρωι· Ἀληθως και συ εξ αυτων ει· και γαρ και η λαλια σου δηλον
σε ποιει. Ὁ δε Πετρος ηρξατο καταναθεματιζειν και ομνυειν, οτι Ουκ οιδα τον
ανθρωπον. Που η παρασκεπτος του Πετρου επαγγελια; ο προτερον ειρηκως, Συ ει ο
Χριστος ο Υιος του Θεου του ζωντος, ωδε λεγεις· Ουκ οιδα τον ανθρωπον τουτον; Ταχα
ο Πετρος ακων περι την λεξιν ταυτην εγρηγορησεν· ουκ ειπεν, Ουκ οιδα τον Θεον
Λογον· αλλ' ειπεν, Ουκ οιδα τον ανθρωπον τουτον.
Περι το ορωμενον προσεκοψεν, ουχι περι το νοουμενον. ∆ιο και ο Κυριος
προειδως ελεγε· Πας οστις ειπηι βλασφημιαν εις τον Υιον του ανθρωπου, αφεθησεται
αυτωι. Τι ουν ο Πετρος; Ουκ οιδα τον ανθρωπον τουτον· και ευθεως αλεκτωρ εφωνησεν·
ο απεριγραφος του Πετρου κατηγορος, ο προαναφωνητης της ∆εσποτικης αποφασεως
συνηγορος, ο της αρνησεως δημοσιευτης, και της προγνωσεως εμφανιστης, και των
μετανοητικων δακρυων υπομνηματιστης. 59.618 γʹ. Και ταυτα μεν αρκουντως ειρησθω·
τον δε της ελεημοσυνης λογον γυμνασωμεν, παραινουντες την υμετεραν αγαπην, και
λεγοντες ως εν τωι Ευαγγελιωι ειρηται· Ποιησατε υμιν φιλους εκ του μαμωνα της
αδικιας· ινα, οταν εκλ[ε]ιπητε, δεξωνται υμας εις τας αιωνιους σκηνας. Καλως ειπεν,
Αιωνιους. Ἐνταυθα μεν γαρ καν λαμπραν εχηις οικιαν, απολλυται παντως φθειρομενη
τωι χρονωι· μαλλον δε και προ της κατα χρονον φθορας θανατος εμπεσων εκβαλλει σε
της λαμπρας ταυτης οικησεως· πολλακις δε και προ του θανατου πραγματων τινων
δυσκολιαι και συκοφαντων εφοδοι και επιβουλαι εκπεσειν αυτης παρεσκευασαν. Ἐκει
δε ουδεν τουτων εστιν υποπτευσαι, ου φθοραν, ου θανατον, ου καταπτωσιν, ου
συκοφαντων επηρειαν, ουκ αλλο ουδεν, αλλ' ακινητος και αθανατος εστιν η οικησις.
∆ια τουτο αιωνιους αυτας εκαλεσε. Ποιησατε υμιν φιλους εκ του μαμωνα της αδικιας.
Ὁραις, ποση φιλανθρωπια του ∆εσποτου, ποση χρηστοτης και επιεικεια; ου γαρ απλως
ταυτην εθηκε την προσθηκην, αλλ' επειδη πολλοις πλουσιοις πλουτος συνειλεκται εξ
αρπαγης και πλεονεξιας, κακως μεν, φησιν, ουκ εχρην σε ουτω συλλεξαι χρηματα· αλλ'
επειδη συνελεξας, στηθι της αρπαγης και της πλεονεξιας, και χρησαι εις δεον τοις
χρημασιν.
Ου λεγω, ινα αρπαζων ελεηις, αλλ' ινα της πλεονεξιας αποστας, προς
ελεημοσυνην και φιλανθρωπιαν αποχρησηι τωι πλουτωι. Ει γαρ τις μη παυσαιτο της
αρπαγης, ουδε ελεημοσυνην εργασεται· αλλα καν μυρια καταβαλληι χρηματα εις τας
των δεομενων χειρας, τα ετερων αρπαζων και πλεονεκτων, τοις ανδροφονοις εξισης
λελογισται τωι Θεωι. ∆ιο χρη πλεονεξιας αποσταντα προτερον, ουτω τους δεομενους
ελεειν. Πολλη γαρ της ελεημοσυνης η δυναμις. Ἀλλα μηδεις την συνεχειαν της
υπομνησεως κατηγοριαν ηγεισθω των ακουοντων. Και γαρ εν τοις αγωσιν εκεινους των
δρομεων διεγειρουσιν οι θεαται, ους αν ιδωσιν εγγυς του βραβειου γενομενους, και
πολλας της νικης ελπιδας εχοντας. Και εγω τοινυν επειδη μετα πολλης αει προθυμιας
ορω τους περι ελεημοσυνης δεχομενους λογους υμας, δια τουτο και αυτος συνεχεστερον
την υπερ τουτων κινω παραινεσιν. Ἰατροι των ψυχων ημων εισιν οι πενητες, ευεργεται
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

και προσταται· ου γαρ τοσουτον διδως, οσον λαμβανεις. ∆ιδως αργυριον, και λαμβανεις
βασιλειαν ουρανων· λυεις πενιαν, και καταλλαττεις σεαυτωι τον ∆εσποτην. Ὁραις, οτι
ουκ ιση η αντιδοσις; Ταυτα επι γης, εκεινα εν ουρανωι· ταυτα απολλυται, εκεινα μενει·
ταυτα φθειρεται, εκεινα πασης εστιν ανωτερα απωλειας. ∆ια τουτο και προ των θυρων
των οικων των ευκτηριων εστησαν τους πενητας οι ημετεροι πατερες, ινα και τον
νωθροτατον και απανθρωποτατον αυτη των πενητων η οψις προς υπομνησιν εγειρηι της
ελεημοσυνης. Ὅταν γαρ ειστηκηι χορος γεροντων συγκεκυφοτων, ρακια
περιβεβλημενων, αυχμωντων, ρυπωντων, βακτηριας εχοντων, μολις στηριζεσθαι
δυναμενων, πολλακις δε και τους οφθαλμους εκκεκομμενων, και τωι σωματι αναπηρων,
τις ουτως αδαμας, ως και της ηλικιας, και της ασθενειας, και της πηρωσεως, και της
πενιας, και της ευτελειας, και παντων απλως προς συμπαθειαν επικλωντων αυτον,
αντιστηναι, και μειναι προς απαντα ταυτα ανενδοτως; ∆ια ταυτα προ των θυρων ημων
ειστηκασι, παντος του λογου δυνατωτερον δια της οψεως επισπωμενοι προς
φιλανθρωπιαν τους εισιοντας. Καθαπερ γαρ κρηνας ειναι εν ταις αυλαις των ευκτηριων
οικων νενομισται, ινα οι μελλοντες ευχεσθαι τωι Θεωι, προτερον απονιψαμενοι τας
χειρας, ουτως αυτας εις ευχην ανατεινωσιν· ουτω και τους πενητας αντι πηγων και
κρηνων εστησαν οι πατερες προ των θυρων, ινα, ωσπερ υδατι τας χειρας απονιπτομεν,
ουτω φιλανθρωπιαι την ψυχην αποσμηχοντες προτερον, ουτως ευχωμεθα. Ουδε γαρ
υδατος φυσις, ουτως απονιπτει κηλιδας σωματος, ως ελεημοσυνης δυναμις αποσμηχει
ρυπον ψυχης. Ὥσπερ ουν ου τολμαις ανιπτοις χερσιν εισελθων ευξασθαι, καιτοι ελαττον
το εγκλημα εκεινο· ουτω μηδε χωρις ελεημοσυνης επ' ευχην ελθηις ποτε. Καιτοι και
καθαρας πολλακις εχοντες τας χειρας, αν μη προτερον αυτας αποπλυνωμεν υδατι, ουκ
ανατεινομεν εις ευχην· 59.619 τοσουτον εστιν η συνηθεια. Τουτο τοινυν και επι της
ελεημοσυνης ποιωμεν· καν μηδεν εαυτοις ωμεν συνειδοτες μεγα αμαρτημα, ομως
αποσμηχωμεν το συνειδος δια της ελεημοσυνης.
Πολλα απο της αγορας επεσπασω δεινα· εχθρος παρωξυνε· δικαστης ηναγκασε τι
ποιησαι των ου προσηκοντων πραγματων, ρηματα πολλακις εξεβαλες ατοπα, φιλος
εδυσωπησεν εργασασθαι τι των αμαρτιαν εχοντων, ετερα προσετριψω πολλα, οια εικος
ανθρωπον οντα προστριβεσθαι εν αγοραι στρεφομενον, δικαστηριοις προσεδρευοντα, τα
της πολεως πραττοντα πραγματα· υπερ τουτων απαντων εισερχηι τον Θεον αιτησων
συγγνωμην, και απολογησομενος. Καταβαλε τοινυν αργυριον εις τας των πενητων
χειρας, και αποσμηξον τας κηλιδας εκεινας, ιν' ουτω μετα παῤρησιας καλεσηις τον
δυναμενον σοι αφειναι ταυτα τα αμαρτηματα. Ἂν εν συνηθειαι καταστησηις αυτον,
μηδεποτε χωρις ελεημοσυνης των ιερων τουτων προθυρων επιβαινειν, ουδεποτε ουτε
εκων ουτε ακων υστερησεις της καλης ταυτης εργασιας· τοιουτον γαρ η συνηθεια. Και
ωσπερ ουδ' αν οτιουν γενοιτο, χερσιν ανιπτοις υπομενεις ευξασθαι, επειδη κατεστης εις
συνηθειαν απαξ· ουτω και επι της ελεημοσυνης αν τοιουτον σαυτωι θησηις τον νομον,
και εκων και ακων καθ' εκαστην αυτον εκπληρωσεις ημεραν, υπο της συνηθειας
ελκομενος. Πυρ εστιν η ευχη, μαλιστα οταν απο νηφουσης και διεγηγερμενης
αναπεμπηται ψυχης· αλλα το πυρ τουτο και ελαιου 59.620 δειται, ινα αυτων αψηται των
ουρανιων αψιδων· ελαιον δε του πυρος τουτου ουδεν ετερον εστιν, αλλ' η ελεημοσυνη.
Ἐπιχεε τοινυν το ελαιον δαψιλως, ινα ευφραινομενος επι τωι κατορθωματι, μετα
παῤρησιας πλειονος και προθυμιας μειζονος τας ευχας επιτεληις. Ὥσπερ γαρ οι μηδεν
εαυτοις συνειδοτες αγαθον, ουδε ευξασθαι μετα παῤρησιας δυναιντ' αν· ουτως οι
κατορθωσαντες τι, και μετα την δικαιοσυνην εκεινην επι την ευχην ερχομενοι, τηι
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

μνημηι του κατορθωματος ευφραινομενοι μετα πλειονος της προθυμιας ποιουνται την
ικετηριαν.
Ἵν' ουν κατα τουτο δυνατωτερα ημιν η ευχη γινηται, γρηγορουσης ημιν της
διανοιας εν ταις δεησεσιν απο της των κατορθωματων μνημης, μετα της ελεημοσυνης
επι τας ευχας ερχωμεθα, και μνημονευσωμεν μετα ακριβειας απαντα τα ειρημενα· και
προ γε των αλλων παντων εκεινην την εικονα τηρειτε διηνεκως, καθ' ην ειπον τους
πενητας προ των θυρων εσταναι των ευκτηριων οικων, ταυτην επι της ψυχης
αναπληρουντας την χρειαν, ην επι του σωματος η κρηνη. Ἂν γαρ τουτο ωμεν διηνεκως
μεμνημενοι, συνεχως απονιπτομενοι τον λογισμον, καθαρας μεν δυνησομεθα τας ευχας
επιτελειν, πολλην δε επισπασασθαι παρα του Θεου την παῤρησιαν, και της βασιλειας
των ουρανων επιτυχειν, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, δι'
ου και μεθ' ου τωι Πατρι η δοξα, αμα τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας
των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


