Expositio in Psalmos
Κυριλλου Ἀρχιεπισκοπου Ἀλεξανδρειας εις τους ψαλμους.
Ἱεροι μεν λογοι και των θειων αθροισις μαθηματων ευκλεα τοις ειρηκοσιν
περιποιουσι την ονησιν, Κρεισσον γαρ σοφια λιθων πολυτελων, παν δε τιμιον ουκ
αξιον αυτης εστιν. χρηναι δε οιμαι πονειν και μαλα προθυμως εν γε δη τοις ουτως
ονησιφοροις, οκνου τε ειναι και ραιθυμιας κρειττονα τον αξιαγαστων ερωντα
πραγματων· ου γαρ τοις ειωθοσιν αναπιπτειν εις ραιθυμιαν αλωσιμα γενοιτ' αν τα
εξαιρετα των κατορθωματων, αλλα τοις ιδρουν εθελουσι περι αυτων. ενθεν τοι
καγω παρατεθηγμαι και νυν επι γε το δειν ολιγα αττα κατα δυναμιν και εις την των
ψαλμων αφηγησασθαι βιβλον, σφοδρα γαρ αυτην θαυμασας εχω. γεγραφασι μεν ηδη
προφθασαντες τινες, λειπει δε ουδεν γυμνασμα θεοφιλες και ημιν γε προβαλεσθαι
την συγγραφην.
Πασα μεν ουν γραφη θεοπνευστος καταπλουτει το επωφελες, απευθυνει γαρ
εις το τωι Θεωι δοκουν, και της εξαιρετου ζωης ακριβη την ειδησιν ενεργαζεται·
εξαιρετως γε μην η της μελωιδιας συγγραφη μονονουχι και καταμεθυει τοις περι του
παντων ημων σωτηρος Χριστου διηγημασι, και το της ενανθρωπησεως μυστηριον
λεπτως τε και κατερρινημενως προαναφωνει παραλιμπανουσα των γεγονοτων το
συμπαν ουδεν. παντα γαρ αφηγειται σαφως, τας τε του Σωτηρος διδασκαλιας και
αυτας δε τας θεοσημειας, και προσετι τουτοις τας εις αυτον γεγενημενας των
Ἰουδαιων παροινιας, τον σταυρον και τα εν αυτωι, τους ονειδισμους και τον
μυκτηρισμον, την εις ᾅδου καθοδον, την λυτρωσιν των κατω πνευματων, την εκ
νεκρων αναστασιν, την εις ουρανους αναφοιτησιν, την αποστασιν των εξ Ἰσραηλ,
τας συμφορας, την αλωσιν της Ἱερουσαλημ, την επι παντι τωι εθνει γεγενημενην
αποστροφην, το καταλειμμα το περισεσω σμενον, των αγιων αποστολων την
αναρρησιν, την πνευματικην ιερουργιαν, την των εθνων κλησιν, την επομενην μετα
τουτο του Ἰσραηλ δια πιστεως επιστροφην, τας εις υστερον τοις αγιοις εσομενας
τιμας, την ανω πολιν, την εις αφθαρσιαν αναδρομην των απο γης σωματων· και
απαξ απλως παν οπερ εστιν εις ονησιν τε και σωτηριαν τελουν τοις εντευξομενοις,
τουτο σαφως τε και απλανως και ως εξ αγιου Πνευματος αφηγεισθαι σκοπος αυτηι.
Ἰστεον δε οτι προφητης υπαρχων ο θεσπεσιος ∆αυιδ και ειδως οτι ορκωι ωμοσεν
αυτωι ο Θεος εκ καρπου της κοιλιας αυτου καθισαι επι του θρονου αυτου, καθως
γεγραπται, τοις περι Χριστου διηγημασιν εμφιλοχωρει. εντευθεν οιμαι παρελθειν
αυτον και εις γε το δειν ωιδας συντιθεναι και μελη δοξολογιας. και ουκ απαιδοντως
τωι νομωι το χρημα επραττετο. προστεταχε δε μετα των αλλων και τουτο
, και γουν τον εφ' εκαστηι θυσιαι τεθεσμοθετηκε τροπον. διαμεμνηται δε και θυσιας
αινεσεως, ην και ονομαζει σωτηριου, γεγραπται γαρ οτι Ποτηριον σωτηριου
ληψομαι και το ονομα Κυριου επικαλεσομαι. εφη δε ουτω ο Θεος προς τον
ιεροφαντην Μωυσεα· Ουτος ο νομος θυσιας σωτηριου, ην προσοισουσι Κυριωι. εαν
μεν περι αινεσεως προσφερηι αυτην, και προσοισει περι της θυσιας της αινεσεως
αρτους εκ σεμιδαλεως αναπεποιημενους εν ελαιωι και λαχανα αζυμα κεχρισμενα
ελαιωι και σεμιδαλιν πεφυραμενην εν ελαιωι· επ' αρτοις ζυμιταις προσοισει τα δωρα
αυτου επι θυσιαι αινεσεως σωτηριου. καιτοι προστεταχεν εναργως εν ετεροις
απροσκομιστον ειναι τωι Θεωι το εζυμωμενον· εφη γαρ ουτως, οτι Πασαν ζυμην και
παν μελι ου προσοισετε τωι Θεωι. δωρον απαρχης προσοισετε αυτα, επι δε το
θυσιαστηριον ουκ αναβησεται εις οσμην ευωδιας τωι Κυριωι. ειτα πως επ' αρτοις
ζυμιταις η του σωτηριου και η της αινεσεως τελειται θυσια; μυστικον εχει τον λογον·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

προανεφωνει γαρ ο νομος, οτι τοις εξ εθνων αναμιξ εμελλον οι εξ Ἰσραηλ
πιστευσαντες τας της αινεσεως θυσιας προσκομιζειν τωι Θεωι.
Ηυρητο τοινυν εκ νομου το χρημα, το δοξολογεισθαι φημι τον των ολων
Θεον εν τωι αγιωι ναωι· ετεταχατο δε εις τουτο χοροι τε και χοροσταται, ωιδοι και
ιεροψαλται απο των υιων Λευι, ανεκομιζον τε τας εις Θεον υμνωδιας πρωΐ τε και εν
εσπεραι καταθυομενων των αμνων και θυμιωμενου του λεπτου και συνθετου
θυμιαματος. γεγραπται γαρ εν τηι Ἐξοδωι ουτως· Και ταυτα εστιν α ποιησεις επι του
θυσιαστηριου· αμνους ενιαυσιους αμωμους δυο την ημεραν επι το θυσιαστηριον
ενδελεχως, καρπωμα ενδελεχισμου τον αμνον τον ενα ποιησεις το πρωΐ, και τον
αμνον τον δευτερον ποιησεις το δειλινον. περι δε γε του θυμιαματος ουτως εφη· Και
ποιησεις θυσιαστηριον θυμιαματος εκ ξυλων ασηπτων. προσεπαγει δε τουτοις· Και
καθισει επ' αυτωι λεπτον το πρωι πρωΐ, οταν επισκευαζηι τους λυχνους· οψε, θυμιασει
επ' αυτου θυμιαμα ενδελεχισμου διαπαντος εναντιον Κυριου εις τας γενεας αυτων.
και η μεν των αμνων θυσια κατασημαινοιεν αν τον δι' ημας και υπερ ημων τεθυσθαι
Χριστον και εις οσμην ευωδιας ανακεκομισθαι τωι Θεωι και Πατρι· αλλα και η του
λεπτου και συνθετου θυμιαματος αναφορα τουτο δη παντως υπεμφαινοιεν αν,
ενδελεχης γαρ και αδιαλειπτος η θυσια· αει γαρ ευωδης νοητος ο Ἐμμανουηλ, οσμη
της γνωσεως ων του Θεου και Πατρος, και μεστην αυτου την αγιαν αποφαινων
σκηνην τουτεστι την Ἐκκλησιαν.
Ἦδον τοιγαρουν, ως εφην, της των αμνων θυσιας επιτελουμενης, και εφ'
απασαις δε ταις ετεραις θυσιαις αρμοδιως εκαστηι κατα το εικος· γεγραπται γαρ
ουτως εν τηι πρωτηι Παραλειπομενων· Και οι Λευΐται ησαν αιροντες την σκηνην και
παντα τα σκευη αυτης εις την λειτουργιαν αυτης· οτι και εν τοις λογοις ∆αυιδ τοις
εσχατοις εστιν ο αριθμος των υιων Λευι απο εικοσαετους και επανω, οτι εστησεν
αυτους επι χειρα Ἀαρων του λειτουργειν εν οικωι Κυριου επι τας αυλας και επι τα
παστοφορια, και επι τον καθαρισμον παντων των αγιων, και επι τα εργα λειτουργιας
οικου του Θεου, και εις τους αρτους της προθεσεως, εις την σεμιδαλιν της θυσιας, και
εις τα λαγανα τα αζυμα, και εις τηγανον, και εις την πεφυραμενην, και εις παν
μετρον· και του στηναι πρωι του αινειν και εξομολογεισθαι τωι Κυριωι, και ουτως το
εσπερας· και επι παντων των αναφερομενων ολοκαυτωματων τωι Κυριωι εν τοις
σαββατοις και εν ταις νεομηνιαις και εν ταις εορταις κατα αριθμον, κατα την κρισιν
επ' αυτοις δια παντος τωι Κυριωι.
Ὅτι δε απολεκτοι τινες ησαν των εξ αιματος Λευι τεταγμενοι προς τας ωιδας,
πιστωσεται παλιν το γραμμα το ιερον, εχει γαρ ουτως εν ταις Παραλειπομεναις· Και
εστησε ∆αυιδ ο βασιλευς και οι αρχοντες της δυναμεως εις τα εργα τους υιους Ἀσαφ
και Αιμαν και Ἰδιθουμ τους αποφθεγγομενους εν κινυραις και εν ναβλαις και εν
τυμπανοις. ηιδον μεν ουν οι περι ων ο λογος, κατα ρυθμον οιμαι που τον εγχωριον
και τοις Ἑβραιων δημοις εντριβη συντεθειμενων αυτοις των ψαλμων. φασι δε τους
μεν αυτων συνθειναι τε και ᾆσαι δι' εαυτου το θειον καταλαβοντα νεων τον
θεσπεσιον ∆αυιδ, τινας δε δη παλιν τους ψαλμωιδους ιερεας οντας και αγιους και
πνευμα χαριτος εχοντας της προφητικης. ταυτηι τοι και γεγραφθατο σαφως οι μεν
του ∆αυιδ, οι δε τωι ∆αυιδ, ανατιθεντων ταχα που των γεγραφοτων αυτους ως
ευρετηι και πρωτωι της ψαλμωιδιας τωι μακαριωι ∆αυιδ, η και (οπερ, ως γε οιμαι,
φαινεται και νοειν πρεπωδεστερον) την της ωιδης δυναμιν αναφεροντες εις Χριστον,
ωνομασται γαρ εν τοις ιεροις γραμμασιν και ∆αυιδ δια τοι το εξ αιματος κατα σαρκα
γενεσθαι του μακαριου ∆αυιδ. και γουν γεγραπται περι των υιων Ἰσραηλ, ως εν
εσχατοις καιροις μεταγνωσονται και αυτοι, και κεκλησονται δια πιστεως εις
επιγνωσιν του Χριστου. Και μετα ταυτα, γαρ φησιν, επιστρεψουσιν υιοι Ἰσραηλ και
επιζητησουσιν Κυριον τον Θεον αυτων και ∆αυιδ τον βασιλεα αυτων.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ἰστεον δε οτι οι μεν των ψαλμων, ως ηδη φθασας προειπον, σαφως τε και
εναργως το του παντων ημων σωτηρος Χριστου λαλουσι μυστηριον, οι δε
προσωποποιΐας επεχουσι δυναμιν. εισφερεται γαρ ο δε τις τυχον τα εφ' οις ευ
πεπονθεν ανατιθεις χαριστηρια και την της αινεσεως αποπληρων θυσιαν· ο δε
πασχων υπερ ευσεβειας διωγμους τε και θλιψεις και πειρασμους υπομενων και της
ανωθεν επικουριας γλιχομενος· ετερος δε τις ανδρισαμενος και νενικηκως και της
των ανθεστηκοτων αυτωι κατευμεγεθησας ισχυος· ο δε τοις της αμαρτιας και τοις
των παθων χειμωσιν ενισχημενος και παρα του σωζειν ειδοτος τον ελεον αιτων. εισι
δε και οι αφηγησιν εχουσι και διδα σκαλιαν εννομωτατης τε και επιεικους πολιτειας
, και οπως αν τις διαβιυη λαμπρως, αλλα και πραγματων αρχαιοτερων εις δοξαν
Θεου γεγονοτων ποιουνται την αναμνησιν. απαντα δε ταυτι πλειστην οσην την
ονησιν ενεργασεται και τεχνιτας αποφανει προς παν εργον αγαθον τους ακριβει
διανοιας ομματι της ευαγους πολιτειας περιαθρειν εθελοντας την οδον.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


