De cognitione dei et in sancta theophania
ΙΑʹ. Του αγιου Ἰωαννου του Χρυσοστομου λογος περι θεογνωσιας, και
εις τα αγια Θεοφανια, και εις τους νεοφωτιστους.
64.43
Ὥσπερ οι τας οψεις των σωματων βεβλαμμενας εχοντες χρηιζουσι των
οδηγουντων, ινα μη εξ αγνοιας εις βαραθρον εμπεσοντες αποθανωσιν· ουτω και οι
τους οφθαλμους της ψυχης ημαυρωμενους εχοντες χρηιζουσι των εις θεοσεβειαν
αυτους οδηγουντων, ινα μη εξ αγνοιας εις βυθον κακων εμπεσοντες απολωνται. Και
πασα μεν η ανθρωποτης πριν τοιουτωι κακωι της αβλεψιας περιεκεχυτο· και ωσπερ
συμβαινει τοις αμαυρωσιν, αντι του οντος πολλακις οραιν τους μη οντας, ουτω και οι
τους οφθαλμους της ψυχης ημαυρωμενους εχοντες αντι του ενος και μονου Θεου
πολλους εωρων τους μη οντας. Ἀλλ' ο των σωματων και ψυχων ιατρος εξαπεστειλε
νομον και προφητας, ιωμενος των ανθρωπων την αβλεψιαν, και εις την αυτου
θεογνωσιαν αυτους αγων, αλλα των ανθρωπων αποστραφεντων την δια του νομου
και των προφητων ιατρειαν. Ἐκαμμυσαν γαρ τους οφθαλμους αυτων του μη ειδεναι,
και τα ωτα αυτων εφραξαν του μη ακουσαι, κατα τον του Ἡσαΐου λογον, ινα μη
επιστραφωσι και ιαθωσι.
Τα ομοια τουτων και αλλος προφητης, Ἱερεμιας, εκραξε λεγων· Ἰατρευσαμεν
την Βαβυλωνα και ουκ ιαθη· ουκ ανεβη ιασις εν αυτηι. Βαβυλων δε ερμηνευεται
συγχυσις· συγκεχυται γαρ η ανθρωποτης τηι αβλεψιαι. Ἀλλ' ο μεν τροπος αριστων
ιατρων· τους μαθητας υπερβαινει των χρονιων τραυματων η ιατρεια. Ουτω και ο
μονογενης Υιος του Θεου Ἰησους Χριστος ορων δια του νομου και των προφητων μη
ιαθεισαν των ανθρωπων την ασεβειαν παραγινεται εξ ουρανιων αψιδων, εξ αγιας
Παρθενου Μαριας τεχθεις, πρωτον μεν δια του σταυρου τον διαβολον
τροπωσαμενος, δευτερον δε τον θανατον αιχμαλωτιζων, δια δε της τριημερου αυτου
αναστασεως ειρηνην τοις εγγυς και τοις μακραν χαρισαμενος, παντας εις την εαυτου
θεογνωσιαν επηγαγε. Που σου, θανατε, το κεντρον; Παρα του Θεου μακαριοτης. Και
τουτο ιδων ο προφητης ∆αυιδ λεγει· Μακαριοι, ων αφεθησαν αι ανομιαι, και ων
επεκαλυφθησαν αι αμαρτιαι. Τις δε δυνατος αφιεναι αμαρτιας, ει μη εις ο Θεος;
Ἄνθρωποι γαρ ανθρωπους μακαριζοντες ουδεν ωφελουσι, πολλακις δε και
βλαπτουσι, καθως φησιν ο προφητης Ἡσαΐας· Λαος μου, οι μακαριζοντες υμας,
πλανωσιν υμας, και την τριβον των ποδων υμων εκταρασσουσιν· ο δε μακαριζων
συν τωι λογωι και την χαριν παρεχει. Και λαβε του λογου την αποδειξιν. Ειπεν ο
Κυριος τωι Πετρωι, ηνικα τους μαθητας ηρωτα, λεγων· Τινα με οι ανθρωποι λεγουσιν
ειναι; Μακαριος ει, Σιμων Βαρ Ἰωνα, οτι Σαρξ και αιμα ουκ απεκαλυψε 64.44 σοι,
αλλ' ο Πατηρ μου ο ουρανιος, ουχ ο νομιζομενος επιγειος. Ειπες τον μακαρισμον, δος
την χαριν της βασιλειας των ουρανων. Ειδες την χαριν επομενην τωι λογωι; Και
αρτιως δε εν τοις καταγνωσθεισιν ημιν μακαρισμοις ακηκοαμεν εκαστον αυτων την
χαριν καταλληλον εχοντα. Ἐπανελθωμεν δε επι την προκειμενην της παρουσης
εορτης υποθεσιν. Βασιλεως γαρ επιγειου παρουσια χαραν και ευφροσυνην τοις
παρουσι δωρεισθαι ειωθε· βασιλεως δε επουρανιου εξ ουρανων επι την γην
παραγινομενου ενταυθα, ου μονον ημεις οι παροντες αγαλλιωμεθα, αλλα και πασα η
γη ευφραινεται.
Ει γαρ ηλιου ανατελλοντος παν το υποκειμενον φωτιζεται, του ηλιου της
δικαιοσυνης ανατειλαντος, πως ουχι πασα ψυχη φωτισθησεται εν τηι φωτοφορω
ταυτηι νυκτι, περι ης ο προφητης ∆αυιδ αγιωι Πνευματι βλεπων ελεγεν· Ὅτι σκοτος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ου σκοτισθησεται απο σου, και νυξ ως ημερα φωτισθησεται· και παλιν· Ὡς το σκοτος
αυτης, ουτω και το φως αυτης. Βλεπεις, οτι περι της παρουσης νυκτος διηγειται;
ωσπερ γαρ το σκοτος αυτης οραται τοις της σαρκος οφθαλμοις, ουτω το φως αυτης
φαινεται τοις της ψυχης ομμασιν. Ὢ φωτοφορου και θαυμαστης νυκτος πασης
ημερας φωτεινοτερας. Πασαν μεν ημεραν διαδεχεται νυξ, αυτην δε την φωτοφορον
νυκτα νυξ ου διαδεχεται· Το γαρ φως εν τηι σκοτιαι φαινει, και η σκοτια αυτο ου
κατελαβε. Μη τωι γραμματι προσεχε, αλλα τωι πνευματι κατανοει. Φως εστιν ο
μονογενης του Θεου Υιος· νυξ δε τα του σκοτους εργα. Ὅταν ουν φωτισθηις την εν
σκοτει ψυχην τωι παροντι φωτι, ουκετι σκοτους εργα καταλαμβανειν σε δυναται· δια
γαρ τουτο παρεγενετο το φως, ινα το σκοτος φυγαδευσηι· παρεγενετο η ζωη, ινα τον
θανατον καταργησηι· και πρωτον ποιμενας δι' αγγελων ευαγγελιζεται, ουχ ινα τοις
λογοις αναθωνται τα θαυματα, αλλ' ινα αφορμην λαβοντες των λογικων προβατων
ποιμενες την του Θεου φιλανθρωπιαν τοις λαοις ευαγγελισωνται.
Ἐν τωι αγιωι τοπωι της Βηθλεεμ την οφειλομενην προσκυνησιν αποδουναι
εσπευσαμεν τωι παντων ημων ∆εσποτηι Θεωι τωι δι' ημας ενανθρωπησαι
καταξιωσαντι. Και γαρ αυτος επι της γης ωφθη, δια την ημετεραν σωτηριαν εξ
ουρανου καταβας, ουκ ερημα της εαυτου παρουσιας τα εκεισε καταλειψας· Τον γαρ
ουρανον και την γην εγω πληρω, λεγει Κυριος, φησιν ο Ἡσαΐας· και παλιν ο ∆αυΐδ·
Ἐαν αναβω εις τον ουρανον, συ εκει ει· εαν καταβω εις τον ᾅδην, παρει. Ουπω επι
γης γεγονεν ενανθρωπησας, και ηδη την εν ᾅδηι παρουσιαν μηνυει ο προφητης. Ου
μεγα ουν, ει και ημεις απο της πολεως το μικρον τουτο διαστημα διανυσαντες
ηλθομεν επι τον τοπον τουτον προσκυνησαι 64.45 Ἴωμεν παλιν και προς τον
Ἰορδανην οψομενοι τα εν αυτωι τελουμενα μυστηρια, πως εθεασατο τον ιδιον
∆εσποτην η θαλασσα και εφυγεν, Ὁ δε Ἰορδανης εστραφη εις τα οπισω. Ἴδωμεν
παλιν και τον Ἰωαννην βαπτιζοντα τον Αιροντα την αμαρτιαν του κοσμου, και τον
Πατερα ανωθεν μαρτυρουντα την του ιδιου Υιου παραδοξον συγκαταβασιν, και το
συγγενες Πνευμα εν ειδει περιστερας καταβαινον και μενον επι τον μαρτυρουμενον.
Ὦ παραδοξου βασιλεως παραδοξα θαυματα! πως η πηλινη χειρ αψαμενη της του
παντος κοσμου κορυφης ουκ εφλεχθη; τις ειδεν, η τις ηκουσε ποτε χορτον πυρι
προσψαυοντα, και εκ του πυρος βλαβην μη καταδεχομενον. Μακαριος γαρ ως
αληθως, και τρισμακαριος ο 64.46 ραδαμνος Ζαχαριου και Ἐλισαβετ. Μακαριοι εσμεν
λοιπον και ημεις, οτι τους καρπους της ημετερας οσφυος θεωρουμεν εκλαμποντας
εκ της αγιας κολυμβηθρας, ωσπερ τινας αστερας διαθεοντας το πληρωμα της
Ἐκκλησιας.
Ἀλλ', ω Πατερ, και Λογε, και Πνευμα, η τρισυποστατος ουσια, και δυναμις,
και θελησις, και ενεργεια, ημας τους ομολογουντας σου τας ασυγχυτους και
αδιαιρετους υποστασεις, αξιωσον και της εκ δεξιων σου στασεως, ηνικα ερχηι εξ
ουρανων κριναι την οικουμενην εν δικαιοσυνηι· οτι πρεπει σοι δοξα, τιμη και
προσκυνησις, τωι Πατρι και τωι Υιωι και τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους
αιωνας των αιωνων.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


