De eleemosyna
Χρυσοστομου περι ελεημοσυνης.
60.747
Παλιν ημιν παρα του Κυριου και Θεου και Σωτηρος ημων Ἰησου Χριστου εδοθη
καιρος του καταβαλειν ταις υμετεραις ακοαις τα της ελεημοσυνης σπερματα· παλιν ημιν
ο Χριστος δεδωκε τον σπορεα μιμησασθαι τον επι την καλην γην σπειροντα τον σπορον
αυτου, και εκατονταπλασιονα κομισαμενον. Ἰδου γαρ το των χειρων εσαλπισε κηρυγμα·
ιδου το της ελεημοσυνης θεατρον συνεκροτηθη. Καλεισθωσαν ουν εις μεσον οι φιλοθεοι
και φιλοτιμοι και φιλοπενητες· καλεισθωσαν οι των στεφανων ερασται.
Παρεστι γαρ ο Θεος ο των βραβειων χορηγος, ολιγα χρηματα παρα των
φιλοπενητων υποδεχομενος, και βασιλειαν ουρανων αυτοις χαριζομενος. Μηδεις
τοινυν υμων, παρακαλω, ζημιωθηι της τοιαυτης χαριτος· μηδεις το μεγα τουτο και
υπερκοσμιον δωρον δι' ολιγα χρηματα παριδηι, μη πενης, μη πλουσιος, μη δουλος, μη
ελευθερος, μη σοφος, μη ιδιωτης, μη ανηρ, μη γυνη· αλλα παντες, παρακαλω, μετα
προθυμιας αγορασωμεν την των ουρανων βασιλειαν. Και μη μοι τις των πενητων
λεγετω· Πτωχος ειμι· αυτων γαρ πρωτον αναγκαιον καθαψασθαι, επειδηπερ νομιζουσιν
αυτων την απολογιαν ευπαραδεκτον παρα τωι Θεωι φαινεσθαι. Τι γαρ φησι πολλακις ο
πενης; Ουκ εχω χρηματα, της καθημερινης ουκ ευπορω τροφης, ολην την ημεραν
καμνω και ταλαιπωρω, ινα μολις της ζωης δυνηθω περιγενεσθαι· ωμοφορω,
τεκτονευω, σφυροκοπω, και την του σωματος καταμαραινω δυναμιν· και συ καθεζηι
κατακρινων με των εμων καματων τοις αλλοτριοις χαρισασθαι; Ὅλως γαρ, ειπε μοι,
των σων καματων λεγεις, και σον κτημα νομιζεις την ισχυν του σωματος σου; και ου
πιστευεις, οτι εαν μικρον τι των, ως λεγεις, καματων σου δωσεις, ελεημοσυνην εκεινωι
παρεχεις τωι χαρισαμενωι σοι την ισχυν και δυναμιν της εργασιας; Μαλλον παρα μικρον
δος τωι σωματι σου, ινα τηι ψυχηι χαρισηις τον πολυν θησαυρον. Μη γαρ, εαν εχων δεκα
οβολους δωσηις εννεα τωι σωματι και εν τηι ψυχηι, παρα τουτο σοι παντα τα κατα τον
βιον ανατρεπεται; Ἐαν ευπορησηις οβολους πεντηκοντα, και δωσηις τωι Θεωι πεντε δια
των αδυνατων, και τα τεσσαρακοντα πεντε εαυτωι, ενισχυσας την ψυχην τηι πιστει,
ενεδυναμωσας και το σωμα δια την ετερων προσευχην, και ελαβες χαριν προς το παλιν
εργασασθαι, και παλιν κερδαναι πολυπλασιονα, και γεγονας πλουσιων πλουσιωτερος
εις ελεημοσυνην. Ἀλλα παντως ερεις μοι· Και τι, φησι, κερδανω εκ τουτου; Ὅτι ουκ ετι
ονομαζηι πενης, αλλα δανειστης Θεου.
Και ποθεν μοι, φησι, τουτο γενησεται; Πιστευσον τηι Γραφηι τηι λεγουσηι· Ὁ ελεων
πτωχον δανειζει Θεωι· και εχεις ακουσαι παρ' αυτου· Ἐφ' οσον εποιησατε ενι τουτων
των ελαχιστων, εμοι εποιησατε. Ἆρα ου πολλακις καθημενος επι της αγορας ειδες
πλουσιον παρερχομενον, και εμακαρισας αυτον λεγων, Μακαριος εστιν ουτος ο
πλουσιος, οτι της των ετερων ου χρειαν εχει χορηγιας, αλλα μαλλον και δανειζει; Και
εκεινος μεν ανθρωποις δανειζει, συ δε τωι Θεωι· εκεινος εκαστου τα απο καματων
λαμ60.748 βανει μετα κοπου και μετα μαχης εν αμαρτιαι· συ δε εκ του Θεου λαμβανεις
ακοπως, αμεριμνως, μετα χαρας εκατονταπλασιονα· εκεινος εις τον βραχυν τουτον βιον
λαμβανει, συ δε εις τον ατελευτητον βιον ζωην αιωνιον κληρονομεις. Ει δε ου πιστευεις
μοι, πιστευσον τωι Θεωι τωι μεθ' ορκου σε πληροφορησαντι, και λεγοντι· Ἀμην λεγω
υμιν, εκατονταπλασιονα ληψεσθε, και ζωην αιωνιον κληρονομησετε. Μη ουν νομιζε
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ελαττουσθαι τηι των πενητων δοσει· ου γαρ γινηι πενης εκ της των πενητων
μεταδοσεως. Ἐαν ο πενης ελεηι πενητα, πενεστερος ου γινεται, αλλ' επαινετεος, και την
πενιαν μαλλον ασφαλιζεται. Ἤκουσας του Προφητου λεγοντος· Νεωτερος εγενομην·
και γαρ εγηρασα· και ουκ ειδον δικαιον εγκαταλελειμμενον, ουδε το σπερμα αυτου
ζητουν αρτους; και παλιν, Ὅλην την ημεραν ελεει και δανειζει ο δικαιος, και το σπερμα
αυτου εις ευλογιαν εσται; Εις ευλογιαν, δια τι; Ὅτι ο σπειρων επ' ευλογιας, επ' ευλογιας
και θεριζει· ος γαρ επιμελησηι των αμφιεσματων σου, επιμελησει και της ψυχης σου.
Ουδεν γαρ ουτως αμφιεννυσι την ψυχην, ως το της χηρας και ορφανου και πενητος
σκεπασμα. Ουκ αφιησι γαρ την ψυχην γυμνην οφθηναι τωι Θεωι κατ' εκεινην την ημεραν
την φοβεραν και φρικτην· αλλα στολην φωτος περιβεβλημενη δια της ελεημοσυνης
μετα πασης δοξης φαινεται τωι Θεωι.
Λεγει γαρ ο Θεος δια του προφητου· ∆ιαθρυπτε πεινωντι τον αρτον σου, και
πτωχους αστεγους εισαγαγε εις τον οικον σου· και τοτε εσται πρωιμον το φως σου, και
τα ιαματα σου ταχυ ανατελει, και προπορευσεται εμπροσθεν σου η δικαιοσυνη σου.
Ειδες ποσος μισθος δια μικρον αρτον η ενα οβολον αποκειται σοι; εγνως ποσον σοι
προσαγει φως ο της ελεημοσυνης καρπος; Θελεις μαθειν ποσον θησαυρον προεξενησεν
ημιν η μικρα των πτωχων δοσις; βουλει ιδειν τινες πτωχοι πτωχα προσαγοντες
μεγαλων θησαυρων χωραν εκληρονομησαν; Ἄκουσον. Ου γαρ απο της Καινης ∆ιαθηκης
πληροφορουμεν σε μονον, αλλα και απο της Παλαιας, ινα συ δια της φιλοπτωχιας
κερδανηις τον ουρανιον θησαυρον. Λιμος ποτε κατα πασαν την γην τους ανθρωπους
επεβοσκετο, και τοσουτος λιμος, ωστε καθ' εκαστην ημεραν ποταμον ανθρωπων και
ζωων παραδιδοσθαι εις θανατον, ουκ εν ολιγωι χρονωι, αλλ' εν τρισιν ημισιν ολοις
ενιαυτοις, ως και την γην απασαν καταφθαρηναι. Αιτια δε γεγονε του κακου η των
Ἰσραηλιτων ειδωλολατρεια, και του Ἀχααβ και της Ἰεζαβελ η παρανομια, δι' ην ο
Ἠλιας, ανθρωπος ων, εδυνηθη κλειθρα τοις ουρανοις επιβαλειν, ειπων· Ζηι Κυριος, ει
εσται υετος, ει μη δια στοματος μου. Και ουκ εβρεξεν επι την γην επι ετη τρια και μηνας
εξ. Ειτα λοιπον αισθομενος ο παρανομος βασιλευς, οτι ο προφητης Ἠλιας γεγονε
διακονος της αποφασεως ταυτης, περιηρχετο ζητων αποκτειναι αυτον. Ὥστε δια τουτο
αποφυγων εις την γην των αλλοφυλων ο προφητης ευρε γυναικα χηραν, λειψανον του
λιμου, ολιγον αλευρον εχουσαν και ολιγον 60.749 ελαιον, εν οις πασαν την ελπιδα της
εαυτης ζωης και των τεκνων αυτης ειχε κρεμαμενην. Και λεγει αυτηι ο προφητης Ἠλιας·
Ἔνεγκε μοι μικρον αρτον εν τηι χειρι σου. Και ειπεν η γυνη προς αυτον· Ζηι Κυριος ο
Θεος σου, ει εστι μοι εγκρυφιας, αλλ' η οσον δραξ αλευρου εν τηι οικιαι, και ολιγον
ελαιον εν τωι καμψακηι· και ιδου συλλεγω δυο ξυλαρια, και εισερχομαι του ποιησαι αυτο
εμοι και τοις τεκνοις μου, και φαγομεθα και αποθανουμεθα. Μη τις ημων σημερον εις
τοσαυτην πενιαν ελαυνει; Μη γενοιτο. Ἀλλ' εκ του λειψανου τουτου του θανατου
εποιησεν η χηρα τωι προφητηι πρωτον εγκρυφιαν, και εξηνεγκεν αυτωι, καταφρονησασα
εαυτης και των τεκνων αυτης. Και ποιαν ελαβεν αντιμισθιαν της πενιχρας ταυτης
ελεημοσυνης; Ἄκουε φανερως τι φησιν ο προφητης· Ταδε λεγει Κυριος· Ἡ υδρια του
αλευρου ουκ εκλειψει, και ο καμψακης του ελαιου ουκ ελαττονησει. Ἕως ποτε,
προφητα; Ἕως του δουναι Κυριον υετον και δροσον επι την γην.
∆ια τουτο λεγει ο προφητης· Ευλογημενος ο ανθρωπος, ος πεποιθεν επι τωι
Κυριωι· και εσται ελπις αυτου εν καιρωι αβροχιας, και ουκ ελαττωθησεται ουδε
διαλειψει. Και εγενετο το ρημα του προφητου εργον, και ουτε η υδρια ελειψεν, ουτε ο
καμψακης ηλαττονησε. Μη ταυτης πενεστερος ει, ω ανθρωπε; μη τοσουτος λιμος
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

επικειται σοι, του μη ποιησαι ελεημοσυνην; Ουκ εστιν ουτω, μη γενοιτο· αλλα και εχεις
και δυνασαι, οστις εαν ει, και μαλιστα πιστος. Και προς μεν το σωμα φιλοτιμος υπαρχεις,
περι δε την ψυχην περιψηφος. Ἡ ελεημοσυνη τροφη της ψυχης εστι· και ωσπερ αρτος
και οινος του σωματος εστι τροφη και ευφρασια, ουτω και η ελεημοσυνη και προσευχη
της ψυχης υπαρχει θεραπεια και χαρα. Και τι διδωσιν ανθρωπος ανταλλαγμα της ψυχης
αυτου, η μονον ελεημοσυνην; Ει δε αγνοεις, μανθανε και παρα της χηρας της εν τηι
Καινηι ∆ιαθηκηι, οτι δια δυο οβολους ολην την των ουρανων βασιλειαν εκερδανεν,
αυτον ολον τον Θεον επαινετην λαβουσα της πτωχειας ταυτης, και μεχρι των ουρανων
ανελθουσης της καρποφοριας αυτης. Ουκ ειδες τον Σωτηρα εν τοις αγιοις Ευαγγελιοις
αποδεχομενον την χηραν την βαλλουσαν εν τωι γαζοφυλακιωι τα δυο λεπτα, και
χαρισαμενον αυτηι τον στεφανον τον επουρανιον; Ειδε γαρ της ψυχης την ευωδιαν, ειδε
την πτωχην φιλοπτωχον, ειδε την ενδεη χρηματων τοις μη ενδεεσι συνεισφερουσαν.
Πολλοι μεν ησαν οι βαλλοντες πολλα εις το γαζοφυλακιον· και παρην τοις γενομενοις ο
Θεος αμα και ανθρωπος, ο αυτος ου δικαζων κατα προσωπον, και τας καρδιας των
ανθρωπων διερευνων. Και ποιαν αποφασιν εκφερει περι τουτων, ακουσωμεν· Ἀμην,
αμην λεγω υμιν, οτι η χηρα αυτη πλειον παντων εβαλεν. Ου γαρ τα βαλλομενα παντα
αποδεχομαι, φησιν, αλλα και την προαιρεσιν των συνεισφεροντων δοκιμαζω. Ἀμην,
αμην λεγω υμιν, οτι η χηρα αυτη πλειον παντων εβαλεν. ∆ια τι; Ὅτι ουτοι εκ του
περισσευοντος αυτοις ηνεγκαν, αυτη δε ολον τον βιον αυτης εισηνεγκεν. Ουκουν επειδη
δικαιως εκρινεν, ειπωμεν και ημεις απαντες τωι Θεωι, ως ο Προφητης ειπε· ∆ικαιος ει,
Κυριε, και ευθειαι αι κρισεις σου· οτι την προαιρεσιν των ανθρωπων δοκιμαζεις, και ου
τωι πληθει των προσφερομενων την βασιλειαν περιγραφεις. Ου γαρ προσεχεις τοις
προσφερομενοις, αλλα τηι διαθεσει των προσφεροντων. Μη τοινυν οκνησηι τις υμων,
παρακαλω, καν δυο λεπτα, καν δεκα οβολους εις το γαζοφυλακιον των χηρων και
ορφανων καταβαλειν· ουτω γαρ και η αγια Γραφη διδασκει, οτι καθως αν εχηι τις
προαιρεσιν, ευπροσδεκτος εστι παρα τωι Θεωι. Μη ουν γενηται η τραπεζα εκεινη
αλλοτρια της σης καρποφοριας· αλλ' εχε μεριδα μετ' αυτης, ινα λαβηις μεριδα μετα των
κομιζομενων, ελεος παρα του ελεημονος Θεου του ειποντος· Ἐλεειτε, ινα ελεηθητε.
Ὥσπερ γαρ πιστευεται, οτι εστιν αγγελος εξ ουρανου ο τας προσευχας δεχομενος του
λαου, και προσφερων τωι Θεωι ταυτας, και σπουδαζεις μετα παντων αποδουναι τωι Θεωι
τας ευχας, ινα σου το δωρον της προσευχης μετα παντων αποδεχθηι· ουτω πιστευε, οτι
και εν τουτοις εστιν αγγελος ο δεχομενος τα παρα σου διδομενα τοις πτωχοις, και ταυτα
προσφερων τωι Θεωι. Και ποιος εστιν ουτος ο αγγελος, αλλ' η ο τας προσευχας και τας
ελεημοσυνας Κορνηλιου τωι Θεωι προσενεγκας, και ειπων αυτωι· Κορνηλιε, αι
ελεημοσυναι σου και αι προσ60.750 ευχαι σου ανεβησαν εις μνημοσυνον ενωπιον του
Θεου; Και ην το πρωην Ἕλλην· μετα τουτο δε, αφ' ου ελαλησεν αυτωι ο αγγελος,
εγενετο πιστος, και ουτω προσεδεχθησαν. Ποσωι μαλλον σου του φιλοχριστου;
Ὀφειλομεν δε λοιπον και τους πλουσιους παρακαλεσαι. Μαλιστα μεν οι πολλοι
φιλοπτωχοι εισι, και αφ' εαυτων τουτο πραττουσι καλως γαρ εμελετησαν αρδευθηναι
παρα των τοιουτων ανδρων, εκεινων των προ ημων διδασκαλων, καρποφορειν· αλλ'
ομως επειδη και των παρ' ημιν πτωχων λογον απαιτουσιν, ουκ αποκνησω παρακαλεσαι
αυτους, και προς ελεημοσυνην χειραγωγησαι, δυο ταυτα παραφυλαττομενος, τωι μητε
αυτους παρα Θεωι εγκληθηναι, μητε εμε παρα των αγγελων διαβληθηναι· και πως, εγω
λεγω. Ἐαν γαρ μη καταβαλω τα της θειας Γραφης λογια εις την υμετεραν αγαθην
τραπεζαν, ωσπερ αργυριον επι τον τραπεζιτην, ευθεως εγκαλουμαι παρα του Θεου, και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

ακουω παρ' αυτου· Ἐχρην σε το αργυριον μου καταβαλειν τοις τραπεζιταις, και εγω
ελθων απηιτησα το εμον συν τοκωι. Εις τουτο γαρ και ενεκαλεσεν εν τοις αγιοις
Ευαγγελιοις τωι πιστευθεντι το δηναριον, και κατακρυψαντι. Και πως αργυριον ο
προφητης λεγει, ακουσον· Τα λογια Κυριου λογια αγνα· αργυριον πεπυρωμενον
δοκιμιον τηι γηι κεκαθαρισμενον επταπλασιως. Ουτω και τωι προφητηι λεγει ο Θεος· Υιε
ανθρωπου, διαμαρτυρου τωι λαωι τουτωι· και παλιν αλλως, Παρακαλειτε, οι ιερεις, τον
λαον μου· λαλειτε εις τα ωτα Ἱερουσαλημ. Τοιαυτας ουν παραγγελιας δεξαμενος
παρακαλω παντας υμας προς ελεημοσυνην ελθειν, ινα μη και παρ' υμων κατ' εκεινην
την ωραν διαβληθω, εαν, οπερ μη γενοιτο, ακουσηι τις παρα του Κριτου κατ' εκεινην την
φοβεραν ημεραν· Πονηρε δουλε, δια τι ουκ ηλεησας τον συνδουλον σου; και νυν συ πως
θελεις ελεηθηναι; Και παλιν· Μετανοειτε νυν, οτι εκει ουκ εστι καιρος μετανοιας·
μηποτε εγκαλουμενος τις κατ' εκεινην την φρικτην ωραν ειπηι, οτι Ουκ εδιδαχθην παρα
του ποιμενος, ουκ εμαθον τι δωσει ανθρωπος ανταλλαγμα της ψυχης αυτου, ουδε ειπεν
ημιν, οτι ελεημοσυνη εξιλασκεται αμαρτιας, ουχ ηρμηνευσεν ημιν την παρα σου
δοθεισαν αυτωι Γραφην την λεγουσαν, Μακαριος ο συνιων επι πτωχον και πενητα· εν
ημεραι πονηραι ρυσεται αυτον ο Κυριος· αλλα μονον της Ἰουδαικης απιστιας απεχωρισεν
ημας, και παλιν Ἑλληνων την δεισιδαιμονιαν απηγορευσεν· ων και της παρανομιας
διδαχθεντες απεστημεν. Ει γαρ και προς ελεημοσυνην επαιδευσεν ημας, ειχομεν και
ταυτης τους καρπους δειξασθαι.
∆ια τουτο και μετα παῤρησιας παρακαλων ου
παυομαι, αλλα νουθετω και διαμαρτυρομαι πλουσιους αμα και πενητας, ανδρας ομου
και γυναικας, φεισασθε των υμετερων ψυχων, και λυτρωσασθε ταυτας δια των
χρηματων απο της μελλουσης οργης· κουφισατε το φορτιον των αμαρτηματων δια της
ελεημοσυνης· ελεησατε, ινα ελεηθητε. Ἡ γαρ ελεημοσυνη βαπτισματος αγιου δυναμιν
εχει· και ωσπερ το αγιον λουτρον αποκαθαιρει των ανθρωπων τα αμαρτηματα, ουτω και
η ελεημοσυνη καθαιρει των ελεουντων τα της ψυχης πλημμεληματα. Ουκ εμος ο λογος,
αλλ' η θεια Γραφη διδασκει λεγουσα· ελεημοσυναι και πισται εισιν· εκκαθαιρονται
αμαρτιαι. Τα χρηματα, καν μη βουλωμεθα, ενταυθα μενει· η δε ψυχη, καν μη θελωμεν,
εκειθεν μεθοδευεται, τας ευθυνας υπεχουσα των αμαρτηματων. ∆ια τουτο γαρ και ο
Κυριος ημων Ἰησους Χριστος εν Ευαγγελιοις ελεγε· Τι ωφεληθησεται ανθρωπος, εαν
τον κοσμον κερδανηι, την δε ψυχην αυτου ζημιωθηι; η τι δωσει ανθρωπος ανταλλαγμα
της ψυχης αυτου; Ἄκουε γουν, παρακαλω, το ρημα τουτο, οτι εν μεν ειρηνηι
καταφρονειται, εν δε ταις αναγκαις δεικνυσι του νομου του Θεου την δυναμιν. Ἀκουει
γαρ πολλακις ο ακροατης· Τι ωφεληθησεται ανθρωπος, εαν τον κοσμον ολον κερδανηι,
την δε ψυχην αυτου ζημιωθηι; και παρατρεχει του ρηματος τουτου την δυναμιν. Και εαν
καταφρονησηι εν ειρηνηι του ρηματος, μανθανει εν ταις αναγκαις του ειρηκοτος την
δυναμιν. Τι γαρ ποιει ο Θεος, οταν τινα ιδηι χρηματων μεν αντεχομενον, ελεημοσυνην
δε αποστρεφομενον, και παντα αιρουμενον παθειν υπερ του μη προδουναι τα χρηματα;
Ἐν ταις αναγκαις αυτον διδασκει γνωριζειν τον του Θεου νομον· και πως, ακουε·
Ἐννοησον μοι τινα εμπορον θαλαττευοντα, και περι χρηματα μονον τον 60.751 νουν
εχοντα, παντα αιρουμενον παθειν, η ενα οβολον απολεσαι, ορκους μυριους επαγοντα
κατα της ψυχης, ωστε μη προδουναι τι των ιδιων. Ἀλλ' ο τοιουτος απηνης και
περιψηφος εν ωραι αναγκης, οταν σφοδρως χειμαζηται και κινδυνευηι εν τηι θαλασσηι·
εφισταται γαρ ο κλυδων, εγειρει τρικυμιας η θαλασσα, υψουνται μεχρι του ουρανου τα
κυματα· ευθεως τοτε η φιλαργυρια μαραινεται, και ο παντα καματον υπομεινας, ινα
συναξηι τα χρηματα, εκβολας ποιειται ταις ιδιαις χερσι παντων ων εχει, και χαριζεται
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

τον πλουτον τηι θαλασσηι. Ἀλλ' ερωτησον αυτον ευθεως, Τι ποιεις, ω ανθρωπε; τι μαινηι;
τι ριπτεις τα χρηματα αχρηστως; ου παραφυλαττει σου τας παρακαταθηκας η θαλασσα·
ουκ εστιν ως η γη δεξαμενη τα σπερματα, και διδωσι σοι πολυπλασιονα· ου γαρ
λαμβανει σπερματα, και διδωσι δραγματα. Τι ουν δανειζεις αχρηστως αχαριστωι
στοιχειωι; τι πιστευεις απιστοις κυμασι; τι διδως την ενθηκην σου εις παρακαταθηκην τηι
μη αποδιδουσηι θαλασσηι; Θεωι ουκ ηθελησας δανεισαι, και τηι αγριαι θαλασσηι ριπτεις τα
χρηματα; Τι ουν ευθεως εκεινος αποκρινεται; Θελω την ψυχην μου σωσαι, η ολον τον
κοσμον κερδησαι. Νυν εγνως, Τι δωσει ανθρωπος ανταλλαγμα της ψυχης αυτου; νυν
εμαθες το ρημα του Χριστου, οπου παρακαλων ελεγε, Τι ωφελησει ανθρωπον, εαν ολον
τον κοσμον κερδησηι, την δε ψυχην αυτου ζημιωθηι; Ἀλλ' ουκ επαιδευσε σε ο νομος;
Παιδευσει σε καν ο φοβος.
Ουκ επαιδευσε σε η του Θεου διδασκαλια; Παιδευσατω σε της θαλασσης η μανια.
Ὢ της ανακολουθου πραξεως· ω της παντα παιδευουσης αναγκης· η θαλασσα βιαζομενη
λαμβανει ολα, ο Θεος δε προτρεπομενος εις βασιλειαν ουρανων, ουδε μερος τι
λαμβανει; τηι θαλασσηι πιστευεις μηδεν σοι χρηστον επαγγελλομενηι, και τωι Θεωι ου
πειθεις εκατονταπλασιονα σοι επαγγελλομενωι και χαριζομενωι; Βουλει και ετεραν
εικονα της τοιαυτης αναγκης υποθωμαι σοι; χρη γαρ και δια των φοβερων 60.752 και
δια των αγαθων πανταχοθεν ωφελεισθαι την σην ψυχην. Ἐννοησον ουν και τους εν τηι
γηι πραγματευομενους, τους παντα ποιουντας και πραττοντας υπερ του κερδαναι τι,
τους ορκωι τολμωντας, και πασης επιορκιας γεμοντας υπερ του ενα οβολον λαβειν
πλεον, οτι οι τοιουτοι τους του Θεου νομους παραγραφονται. Προφηται κηρυττουσι,
κακεινοι τα ωτα αποκλειουσι· διδασκαλοι βοωσι, κακεινοι την νουθεσιαν μυκτηριζουσι.
Και τι λοιπον επι τουτων γινεται; ου γαρ επι παντων, αλλ' επι τουτων. Περιπιπτει γαρ
πολλακις ο τοιουτος εμπορος ληισταις· και ο προς τον πλουτον κεχηνως, και απληστως
το της φιλοχρηματιας παθος ενδεδυμενος, ευθυς αποδυεται την τοιαυτην νοσον, και
γινεται δαψιλης εις το χαρισασθαι· βλεπει γαρ το ξιφος, ο επιφερεται ο ληιστης, και
φευγει το παθος· επερχεται ο ληιστης, και ευρισκεται λοιπον εκεινος, ωσπερ τις
φιλοτιμος, τα εαυτου παρεχων μετα ικεσιας. Τι ουν λεγει τωι ληιστηι τοτε; Παντα λαβε,
και μονον την ψυχην μου χαρισαι. Ἀκουετω και ουτος· Νυν εγνως τι δωσει ανθρωπος
ανταλλαγμα της ψυχης αυτου. Ληιστηι παντα βουλομενωι λαβειν διδως μετα πασης
παρακλησεως, τωι βλαπτοντι σε εις παντα· Θεωι δε μερος τι βουλομενωι λαβειν ου
δανειζεις, τωι παντα πλουσιως παρεχοντι σοι αγαθα, επιγεια τε και ουρανια· αλλ' ουδε
τοσουτον φοβηι τον Θεον, οσον τον ληιστην; Και ξιφος μεν γυμνουμενον φοβηι, γεεννης
δε πυρ απειλουμενον καταφρονεις.
Μη, παρακαλω, μη τοιουτοι τινες υμων γινεσθωσαν· ου γαρ εστε, μαλιστα
φιλοχριστοι οντες· οιδατε γαρ παντα τα αποβησομενα τοις ανθρωποις. Τας ψυχας υμων
ασφαλισασθε προ της εντευθεν αποδημιας, και επιγινωσκετε τον εν τοις αγιοις
Ευαγγελιοις ειρηκοτα· Μακαριοι οι ελεημονες, οτι αυτοι ελεηθησονται. Αυτωι ουν τωι
ελεουντι και τρεφοντι και μη ονειδιζοντι Θεωι δοξαν αναπεμψωμεν, συν τωι Πατρι και
τωι παναγιωι και ζωοποιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


