Synopsis scripturae sacrae
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΣΥΝΟΨΙΣ Της Παλαιας τε και Καινης, ως εν ταξει υπομνηστικου.
ΠΡΟΘΕΩΡΙΑ.
Καινη λεγεται απο του χρονου και απο της φυσεως των εν αυτηι γενομενων,
οτι παντα ανεκαινισθη, και πρωτον ανθρωπος, δι' ον τα παντα. Ἵνα δε μη τις λεγηι·
Ὁ ουρανος ο αυτος, η γη, και το κυριωτατον απαντων ανθρωπος· και (λ. καινος)
νομος εδοθη, καιναι εντολαι, καινη η χαρις δια του λουτρου, καινος ανθρωπος,
καιναι επαγγελιαι. Ουκετι γαρ γη και τα απο της γης· αλλ' ουρανος, και τα εν
ουρανοις. Καινα τα μυστηρια. Ουκετι γαρ εκεινα τα σωματικα, προβατον και αιμα,
και κνισσα, και κοπρος, αλλ' η λογικη και εναρετος λατρεια, τα παραγγελματα
καινα, ξυλον εις ουρανους αναγον και υψηλους εργαζομενον.
Σκοπος δη εκατερωθεν των ∆ιαθηκων εις, των ανθρωπων η διορθωσις. Και
τι δει θαυμαζειν περι της Γραφης, οπου γε και της κτισεως αυτης η χρεια δια τουτον;
Και γαρ ουρανον μεγαν δι' αυτον εποιησε, και γην ευθειαν, και θαλασσαν υπερ την
χρειαν, ινα απο του μεγεθους των γενομενων θαυμασαντες τον ∆ημιουργον, εις
θεογνωσιαν ελθωσι. Και ταυτα ουν δια τουτον γεγονεν. Ἐπει ουν σκοπος εις της
Παλαιας και της Καινης, αναγκαιον ειναι ενομισεν ο Μωυσης και ιστοριας
αναγραψαι παλαιας· ου κατα την εξωθεν ακολουθιαν· εκεινοι μεν γαρ ιστοριας
γραφουσιν απλως, ωστε πραγματων διηγησεις ποιεισθαι, και πολεμους και μαχας εις
μεσον αγαγειν, και καρπωσασθαι δοξαν απο των γραμματων. Ὁ δε νομοθετης ουχ
ουτως· αλλα παντοτε ιστοριας αναγραφει ανδρων μεγαλων κατωρθωκοτων, ωστε
τοις μετα ταυτα των εκεινοις βεβιωμενων την διηγησιν γενεσθαι διδασκαλιας
αγαθης υποθεσιν. ∆ια δη τουτο ου 56.314 μονον τους κατωρθωκοτας εις μεσον αγει,
αλλα και τους ημαρτηκοτας, ινα τους μεν ζηλωσωμεν, τους δε εκφυγωμεν, και
εκατερωθεν ορθωθηι τα της αρετης και τα της επιμελειας. Μη τοινυν νομιζετω τις
ξενον ειναι νομοθετου το παλαιας ιστοριας διηγεισθαι και νομους αναγραφειν.
Ὅπερ γαρ ισχυει νομος, τουτο και η διηγησις του βιου των αγιων. Ἔστι
τοινυν της Παλαιας το μεν ιστορικον, ως η Ὀκτατευχος· η μεν Γενεσις τα περι της
δημιουργιας διηγουμενη, και τα περι του βιου των ευηρεστηκοτων Θεωι· η δε Ἔξοδος
την απαλλαγην των Ἰουδαιων τηνεξ Αιγυπτου, την παραδοξον εκεινην, και την της
ερημου διατριβην, και την του νομου δοσιν· το δε Λευιτικον τα περι θυσιων και
ιερουργιας· η γαρ του Λευι φυλη αυτη ην η την ιερωσυνην κεκληρωμενη, και απο
του ονοματος της φυλης την προσηγοριαν ελαχε το βιβλιον. Μετ' εκεινο οι Ἀριθμοι·
μετα γαρ το εξελθειν εξ Αιγυπτου, εκελευσεν ο Θεος αριθμηθηναι τον δημον των
Ἰουδαιων, και ησαν εξακοσιαι χιλιαδες, αφ' ενος ανθρωπου του Ἀβρααμ γενομεναι.
Ειτα μετ' εκεινο το ∆ευτερονομιον· τον γαρ νομον εκ δευτερου ηρμηνευσεν αυτοις ο
Μωυσης. Ειτα μετ' εκεινο Ἰησους ο του Ναυη· ουτος γαρ μετα τον Μωυσεα
γενομενος αυτων δημαγωγος, εις τε την γην της επαγγελιας εισηγαγε, και την γην
διενειμε κατα κληρους ταις δωδεκα φυλαις. Μετ' εκεινον οι Κριται· του γαρ Ἰησου
τελευτησαντος, εις αριστοκρατειαν μετεπεσε τα πραγματα των Ἰουδαιων, και αι
φυλαι εκρατουν. Ειτα Ῥουθ, βιβλιον βραχυ, ιστοριαν εχον γυναικος αλλοφυλου,
γαμηθεισης Ἰουδαιωι τινι. Μετ' 56.315 εκεινο αι Βασιλειαι αι τεσσαρες, εν αις τα εις
τον Σαουλ, τα εις τον ∆αυιδ, τα εις Σολομωντα και τον Ἠλιαν και τον Ἐλισσαιον, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

τα μεχρι της αιχμαλωσιας της εις Βαβυλωνα. Μετα δε τας βασιλειας Ἔσδρας. Ἐπειδη
γαρ απηνεχθησαν εις Βαβυλωνα αμαρτοντες, και εβδομηκοντα ετη διετελεσαν
αυτοθι δουλευοντες, ο Θεος υστερον ιλεως αυτοις γενομενος, παρεσκευασε τον
Κυρον τον τοτε Περσων βασιλευοντα, Κυρον, ου τας παιδειας ανεγραψε Ξενοφων,
αφειναι τους αιχμαλωτους. Και αφεντος, επανηλθον ηγουμενου του Ἔσδρα, του
Νεεμιου, του Ζοροβαβελ. Και την επανοδον ταυτην γραφει ο Ἔσδρας· ως
επανελθοντες εκ δευτερου τον ναον ωικοδομησαν, και την πολιν ανεστησαν. Και
εκατον διαγενομενων ετων, παλιν πολεμος αυτους κατελαβεν ο Μακεδονικος. Ειτα
τα επι Ἀντιοχου συνεβη του Ἐπιφανους, οτε και τρια ετη πολιορκηθεντες και ημισυ,
κακως παθοντες, παλιν απηλλαγησαν των επιγενομενων κακων. Και μετ' εκεινο
ολιγου διαγενομενου χρονου, ερχεται ο Χριστος, και τελος λαμβανει η Παλαια. Ὥστε
δε μαθειν ποθεν συνεστη το Ἰουδαιων γενος, αναγκαιον ολιγα ειπειν. Μετα τον
Ἀδαμ γεγονεν ο Σηθ, ειτα Ἐνωχ, ειτα ετεροι μεχρι πλειονων γενεων· και τοτε ο Νωε,
εφ' ου, των ανθρωπων διαφθαρεντων υπο κακιας, γινεται ο κατακλυσμος. Ειτα του
κατακλυσμου παυθεντος, εξελθων απο της κιβωτου μονος μετα παιδων τριων,
ενεπλησε την γην εκ της αυτου γενεας, κατα διαδοχην πολλων οντων των
τικτομενων. Ὡς ουν εγενοντο πολλοι, εβουλευσαντο πυργον οικοδομησαι,
φθανοντα εως του ουρανου. Καταγνους δε αυτων την γνωμην ο Θεος, συνεχεεν
αυτων τας γλωσσας, και την μιαν εις πολλας διετεμεν. Ὅθεν αναγκη γεγονεν αυτοις
ουκ ακουουσιν αλληλων, μηδε συνοικησαι αλληλοις· και αυτη γεγονε προφασις του
πανταχου διασπαρηναι αυτους της οικουμενης. Λεγεται δε εν ταυτηι τηι συγχυσει των
γλωσσων ο Ἕβερ ο των Ἰουδαιων προγονος μη βουληθηναι κοινωνησαι της
επιχειρησεως αυτοις, και μονος μειναι διατηρων την οικειαν γλωσσαν, της
καλλιστης γνωμης τουτο τιμηθεις. Τουτου εγγονος εγενετο, Ἀβρααμ· διο και
Ἰουδαιων γλωσσα Ἑβραικηκεκληται, απο του Ἕβερ. Τουτου τοινυν εγενετο εγγονος
[Ἀβρααμ], του Ἀβρααμ, Ἰσαακ, ουἸακωβ. Ουτος εγεννησε τους δωδεκα πατριαρχας,
τον Ῥουβειμ, τον Συμεων, τον Λευι, τον Ἰουδαν, τον Ἰσαχαρ, τον Ζαβουλων, τον
Νεφθαλειμ, τον Γαδ, τον ∆αν, τον Ἀσηρ, τον Ἰωσηφ, τον Βενιαμιν. Τουτων των
ενδεκα πατριαρχων επωνυμοι γεγονασιν αι μετα ταυτα φυλαι. Ἕκαστος γαρ φυλην
απεγεννησε, και οι τεχθεντες, απ' εκεινων εκαλουντο. Ἀντι μεντοι του Ἰωσηφ μια
φυλη ουκετι γινεται, αλλα δυο. Ου γαρ ηβουληθη ο πατηρ ο του Ἰωσηφ μιαι φυληι
επωνυμον αυτον γενεσθαι. Τι ουν γινεται; Ἐπειδη εις ην ο αυτος, ινα διπλους
γενηται πατριαρχης, τον Ἐφραιμ και τον Μανασση τους υιους αυτου τους δυο,
56.316 τουτους εποιησε δυο φυλων γενεσθαι επωνυμους, και αι δυο φυλαι τωι
Ἰωσηφ ελογιζοντο. Ὥστε συνεβη εκ τουτου ενδεκα (λ. τρισκαιδεκα) ειναι τας φυλας,
ενδεκα τας των αλλων, δυο τας του Ἰωσηφ τας δια των παιδων. Ὑπεξαιρειται η του
Λευι, και αφοριζεται τηι ταξει της ιερωσυνης· ουδε γαρ ην αναγκαιον αλλο τι
μεταχειρισαι· και μενει των δωδεκα ο αριθμος μη ακρωτηριασθεις. Αι μεν ουν
δωδεκα τα αλλα παντα επραττον· η δε του Λευι τα ιερατικα ην επιτεταγμενη μονη.
Ἐκ ταυτης ην ο Μωυσης. Ουτοι τοινυν οι δωδεκα πατριαρχαι απελθοντες εις
Αιγυπτον, της του Θεου επαγγελιας της προς τον Ἀβρααμ πληρουμενης της
λεγουσης, Ποιησω το σπερμα σου ως τα αστρα του ουρανου, εξακοσιων χιλιαδων
εγενοντο προγονοι. Ἐντευθεν το των Ἰουδαιων συνεστη γενος απο της Ἰουδα φυλης
ονομασθεν της βασιλικωτατης, οθεν οι βασιλεις αν εγενοντο.
Της ουν Παλαιας εστι το μεν ιστορικον, τουτο δη ο προειρηκαμεν· το δε
συμβουλευτικον, ως αι τε Παροιμιαι, και η του Σειραχ Σοφια, και ο Ἐκκλησιαστης,
και τα Ἄσματα τωνᾀσματων· το δε προφητικον, ως οι δεκαεξ λεγω Προφηται, και
Ῥουθ, και ∆αυΐδ. Ευροι δ' αν τις τα ειδη ταυτα διηιρημενα αδρομερη εν αλληλοις
οντα. Οιον τι λεγω, εν ταις ιστοριαις ευροι τις αν προφητειαν· και των προφητων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ακουσειεν αν πολλα ιστορικα διαλεγομενων. Και το της συμβουλης δε ειδος και το
της παραινεσεως, εν εκατερωι τουτων, εν τε τηι προφητειαι, εν τε τηι ιστοριαι. Παντα δε
ταυτα, ωσπερ εφθην ειπων, εις εν βλεπει, την των ακουοντων διορθωσιν, ωστε και
απο της των προτερων διηγησεως, και απο της συμβουλης και της παραινεσεως, και
απο της προφητειας ρυθμιζεσθαι προς το δεον. Προφητειας δε τουτο εργον μαλλον
ην, το τα μελλοντα προαναφωνειν, ειτε χρηστα, ειτε λυπηρα, ινα τους μεν
αποσπασωνται, τους δε τωι φοβωι της κακιας απειρξωσιν. Ἔστι δε και ετερον
προφητειας ειδος, το τα περι του Χριστου προαναφωνησαι· ενθα μετ' ακριβειας ου
περι της παρουσιας μονον, αλλα και περι ων εμελλε παραγενομενος πραττειν, και
περι του τοκου, και περι της γεννησεως, και περι του σταυρου, και περι των
θαυματων, και περι της των μαθητων εκλογης, περι της Καινης ∆ιαθηκης, περι της
παυσεως των Ἰουδαικων, και περι του αφανισμου των Ἑλληνικων, και περι της
ευγενειας της κατα την Ἐκκλησιαν, και περι των αλλων απαντων των καθεξης
οντων πραγματων. Ταυτα παντα μετα σαφηνειας απασης προ πολλου του χρονου
προανεφωνησαν οι προφηται, τα μεν δια τυπων, τα δε δια ρηματων. Και γαρ δυο
προφητειας ειδη, και δια εργων και δια λογων προαναφωνειν τα μελλοντα· δια
λογων μεν, ως οταν τον σταυρον βουλομενοι ειπειν, λεγωσιν· Ὡς προβατον επι
σφαγην ηχθη, και ως αμνος εναντιον του κειροντος αυτον αφωνος. Τουτο μεν ουν
56.317 δια λογων ειλον προφητευσαι· δι' εργων δε, οταν Ἀβρααμ φαινηται τον υιον
αναφερων, και τον κριον κατασφαττων. ∆ια γαρ των πραγματων προανατυποι του
σταυρου την εικονα, και την υπερ της οικουμενης εσομενην σφαγην. Και πολλους αν
τις ευροι τοιουτους τυπους εν τηι Παλαιαι, και προφητειας δια πραγματων. Ου μονον
δε τα μελλοντα προφητειας εστιν ειπειν, αλλα και τα παρελθοντα, οπερ μαλλον εστι
παρα Μωυσηι. Ὅταν γαρ περι ουρανου και γης διαλεγηται, παρελθοντα μεν λεγει
πραγματα και κεκρυμμενα τωι χρονωι, προφητεια δε αυτα φθεγγεται. Ὥσπερ γαρ τα
μηδεπω γενομενα, και αφανη ετι τυγχανοντα, προφητειας εστιν ειπειν, ουτω τα
γενομενα μεν, κεκρυμμενα δε τωι χρονωι, ταυτα ανακαλυψαι και εις μεσον αγαγειν
της ισης χαριτος εστιν. Ἔστι δε και τα παροντα προφητειας ειπειν, οταν τι γινηται
μεν, κρυπτηται δε, οιον επι του Ἀνανιου και της Σαπφειρης. Ἐκει γαρ ουτε
παρελθον, ουτε μελλον ην, αλλα παρον μεν, αδηλον δε. Ὁ τοινυν Πετρος προφητειαι
αυτα εκκαλυψας, εις μεσον αγει. Και τα μεν της Παλαιας, ως αν τις αδρομερως ειποι,
ταυτα. Ἐπι δε της Καινης τα εν τηι Παλαιαι αινιγματωδως ειρημενα, ταυτα δεικνυται,
τας προφητειας λεγω τας δια των εργων μαρτυρουμενας, την των ουρανων
απτομενην πολιτειαν, τα αποῤρητα των μελλοντων αγαθα, α οφθαλμος ουκ ειδε,
και ους ουκ ηκουσε, και επι καρδιαν ανθρωπου ουκ ανεβη. Παραλαβουσα γαρ τον
ανθρωπον δια της Παλαιας η Καινη, συμμετρως πως και της κακιας ηρεμα
απαλλαγεντα, προς την των αγγελων αναγει πολιτειαν. Ὥστε της μεν Παλαιας
εργον ην ποιησαι ανθρωπον, της δε Καινης τον ανθρωπον εργασασθαι αγγελον.
Ἐπειδη γαρ η κακια και το ανθρωπους ειναι εποιησεν απολεσαι, εις αλογων
δυσγενειαν καταγαγουσα, και θηριωδεις εργασαμενη· ο μεν νομος εκεινης μεν
απηλλαττε της κακιας· η δε χαρις και ταυτην την αγγελικην προστιθησιν αρετην.
Ἔστι δε και της Καινης βιβλια, αι Ἐπιστολαι αι δεκατεσσαρες Παυλου, τα
Ευαγγελια τα τεσσαρα, δυο μεν των μαθητων του Χριστου, Ἰωαννου και Ματθαιου,
δυο δε Λουκα και Μαρκου· ων ο μεν του Πετρου, ο δε του Παυλου γεγονασι μαθηται.
Οι μεν γαρ αυτοπται ησαν γεγενημενοι, και συγγενομενοι τωι Χριστωι· οι δε παρ'
εκεινων τα εκεινων διαδεξαμενοι, εις ετερους εξηνεγκαν· και το των Πραξεων δε
βιβλιον, και αυτο Λουκα, ιστορησαντος τα γενομενα, και των καθολικων Ἐπιστολαι
τρεις.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Συνοψις της Γενεσεως. Τα κατα την κοσμοποιιαν, και την του ανθρωπου·
πλασιν. Ἐντολην λαμβανει ο Ἀδαμ, και πλαττεται η γυνη εκ της πλευρας αυτου, η
απατηθεισα υπο του 56.318 οφεως, απαται τον ανδρα, και γενομενη μετ' αυτου
επικαταρατος, εκβαλλεται του παραδεισου· και ο οφις δεχεται καταραν επι του
στηθους περιπατειν. Ἀναιρει τον αδελφον ο Καιν δια το υπερευδοκιμηθηναι, και
διδωσι δικην· και μετα ταυτα παιδοποιει. Τικτει δε και Ευα τον Σηθ. Καταλογος των
απο του Ἀδαμ, και των απο του Σηθ, εως του Νωε, και κατηγορια των ανδρων δια
τας ου προσηκουσας επιγαμιας και τας λοιπας ανομιας· Υιους δε Θεου ενταυθα καλει
τους απο του Σηθ καταγοντας το γενος· και γαρ ειρηται· Ἐγω ειπον, Θεοι εστε, και
υιοι Ὑψιστου παντες. Θυγατερας δε ανθρωπων τας απο του Καιν. Προλεγει ο Θεος
τωι Νωε την μελλουσαν των ανθρωπων απωλειαν δια του κατακλυσμου, και
παραινει ποιησαι την κιβωτον, τριακοσιων πηχεων το μηκος, πεντηκοντα πηχεων
το πλατος, τριακοντα πηχεων το υψος. Ὡς δε εισηλθεν εις την κιβωτον, εφερετο ο
κατακλυσμος τεσσαρακοντα ημερας και τεσσαρακοντα νυκτας. Ἐνεδιδου δε το υδωρ
μετα εκατον πεντηκοντα ημερας. Ὤφθησαν δε αι κορυφαι των ορεων πρωτηι του
δεκατου μηνος. Και μετα τεσσαρακοντα ημερας απεστειλε τον κορακα, και ουχ
υπεστρεψε· και μετα επτα ημερας απεστειλε την περιστεραν, και υπεστρεψε θαλλον
ελαιας κομιζουσα. Κελευεται υπο του Θεου ο Νωε εξελθειν εκ της κιβωτου· και
εξελθων εθυσε τωι Θεωι, και ευλογηθη μετα των υιων αυτου. Και ελαβεν επαγγελιαν
παρα του Θεου, ωστε μηκετι γενεσθαι τοιαυτην απωλειαν ανθρωπων δια του
κατακλυσμου. Και μετα ταυτα ευλογει μεν τον Σημ και τον Ἰαφεθ, καταραται δε τον
Χανααν, επειδη ο πατηρ αυτου Χαμ εξειπε την γυμνωσιν του πατρος. Ἐκβαινει δε η
καταρα επι των Γαβαονιτων· μαλλον δε προσχημα μεν καταρας ην, το δε αληθες
προφητεια. Οι απο του Νωε εως του Φαλεκ, ος απο του μερισθηναι επ' αυτου την γην
την προσηγοριαν ελαβε ταυτην. Τοτε γαρ τον πυργον ωικοδομησαν, οθεν και ο τοπος
Βαβυλων προσηγορευθη, ο εστι Συγχυσις, επειδη εκει συνεχυθησαν αυτων αι
γλωσσαι. Τον δε πατερα του Φαλεκ τον Ἕβερ λογος εχει μη ομονοησαι τοις λοιποις
εις την του πυργου οικοδομην, και δια τουτο αυτωι την λαλιαν μη αμειφθηναι, αλλα
μειναι αυτον ακεραιον εχοντα την διαλεκτον, και απ' αυτου την επωνυμιαν αυτην
λαβειν. Ἕβερ γαρ εκεινου καλουμενου, Ἑβραις αυτη κεκληται, ο και σημειον εστι
μεγιστον του πασων των λαλιων πρεσβυτεραν ειναι την Ἑβραΐδα· πριν γαρ
συγχυθηναι τας γλωσσας, ταυτηι παντες εκεχρηντο. Ἔστι δε ο Ἕβερ ουτος προγονος
Ἀβρααμ. Γενεαλογουνται δε απο του Σηθ εως του Ἀβρααμ. Λαμβανει ο πατηρ του
Ἀβρααμ ο Θαρα τους υιους αυτου, τον τε Ἀβρααμ, και τον Ναχωρ, και τον εγγονον
56.319 αυτου Λωτ, και ερχεται εις Χαῤραν, προθεμενος εις την Χαναναιων ελθειν,
και αποθανοντος αυτου εν Χαῤραι, προσταττεται υπο του Θεου Ἀβρααμ μετοικησαι
απο Χαῤραν, και ηλθεν εις Συχεμ της γης Χανααν. Και ειπεν αυτωι ο Θεος, τωι
σπερματι αυτου δωσειν την γην. Και ωικοδομησεν Ἀβρααμ θυσιαστηριον τωι Θεωι, και
επηξε την σκηνην αυτου κατα θαλασσαν. Γενομενου δε λιμου, κατελθων εις
Αιγυπτον παραγγελλει τηι γυναικι αυτου ειπειν, οτι αδελφη αυτου ειη. Και λαβων
αυτην Φαραω, και ετασθεις υπο του Θεου, διδωσι τωι Ἀβρααμ. Μαχεσθεντων των
ποιμενων του Ἀβρααμ και του Λωτ προς αλληλους, διειλοντο τας οικησεις. Και ο μεν
Λωτ ελαβε την Σοδομηνων, ο δε Ἀβρααμ προς τηι δρυι τηι Μαμβρι κατυκησεν,
επαγγελιας τε ελαβε παλιν παρα του Θεου, και οτι εις πληθος επιδωσει αυτου το
σπερμα, και οτι κληρονομησει την γην. Ὁ Χοδολαγομορ, επειδη απεστησαν αυτου οι
πεντε βασιλεις οι της Σοδομηνης, δουλευοντες αυτωι προτερον, παραλαβων ετερους
βασιλεις τρεις, επεστρατευσεν αυτοις, και τροπωσαμενος ελαβεν αιχμαλωτους· εν
οις ην και ο Λωτ. Ὁ δε Ἀβρααμ ακουσας, και συν τοις οικογενεσιν αυτου τριακοσιοις
δεκαοκτω καταδιωξας, εξειλετο τον αδελφιδουν μετα της ιππου και των γυναικων·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

και τωι μεν Μελχισεδεκ ευλογησαντι αυτον, εξενεγκοντι αρτους τε και οινον,
δεκατην εδωκε. ∆ιο φησιν ο Παυλος εν τηι προς Ἑβραιους, οτι Και ο Λευις ο δεκατας
λαμβανων δεδεκατωται. Ὑπο του βασιλεως Σοδομων παρακληθεις την ιππον
λαβειν, ουκ επενευσεν· Ἵνα μη ειπηις, φησιν, Ἐγω πεπλουτηκα τον Ἀβρααμ. Τοτε του
Θεου προς αυτον ειποντος, οτι Ὁ μισθος σου πολυς εσται, αποδυρεται την απαιδιαν·
και ακουει παλιν, οτι ο εξ αυτου εξελευσομενος κληρονομησει αυτον, και το σπερμα
αυτου εσται ως τα αστρα του ουρανου. Ἐνταυθα κειται το, Ἐπιστευσεν Ἀβρααμ τωι
Θεωι, και ελογισθη αυτωι εις δικαιοσυνην. Τα διχοτομηματα ποιει, και μανθανει οτι
παροικον εσται το σπερμα αυτου, και οτι μετα ταυτα απαλλαγησεται, μετα το
ταπεινωθηναι ετη τετρακοσια. Σαῤρα δε επει στειρα ην, διδωσι την Ἄγαρ τωι
Ἀβρααμ, ινα παιδοποιησηται εξ αυτης. Ὡς δε εκυει, επηρθη κατα της κυριας αυτης·
και διδωσιν αυτην τηι Σαῤραι ο Ἀβρααμ, ωστε αμυναι τηι υβρει τηι εαυτης. Ἡ δε
κακωθεισα υπο της δεσποινης, απεδρα απο της οικιας, και κελευεται υπο αγγελου
αποστραφηναι προς την κυριαν αυτης· λαμβανει τε επαγγελιαν, οτι το σπερμα αυτης
επιδωσει εις πληθος, και ονομα τωι παιδιωι πριν η τεχθηναι επιτιθησιν ο αγγελος,
Ἰσμαηλ αυτον καλων. Ἔτεκεν η Ἄγαρ τονἸσμαηλ, και Ἀβρααμ ετων ενενηκοντα
εννεα μετωνομαζετο. Ουκετι γαρ Ἄβραμ, αλλα Ἀβρααμ εκληθη. Κελευεται υπο του
Θεου περιτμηθηναι αυτος πανοικεσιαι. Και το της Σαρας ονομα αμειβεται, και
καλειται Σαῤρα. Και λαμβανει περι του Ἰσαακ επαγγελιαν ο Ἀβρααμ. Ἐπιφαινεται τωι
Ἀβρααμ ο Υιος 56.320 του Θεου μετα δυο αγγελων, και λεγει προς αυτον· Ἐπανηξω
προς σε κατα τον καιρον τουτον εις ωρας, και εξει υιον Σαῤρα η γυνη σου. Ἀβρααμ
δειται του Θεου υπερ Σοδομων. Οι δυο αγγελοι ερχονται προς τον Λωτ. Ἐπισταντες
οι Σοδομιται επεζητουν αυτους, και πληττονται αορασιαι. Τον δε Λωτ λαβοντες οι
αγγελοι εξηλθον της οικιας· και αυτος μεν αμα ταις θυγατρασι διασωζεται εις
Σηγωρ· η δε γυνη γεγονε στηλη αλος, επειδη απεβλεψεν εις τα οπισω. Ὡς δε
ενεπρησθη η Σοδομηνη, και απηλθεν εις το ορος Λωτ, και συνελαβον εξ αυτου αι
θυγατερες αυτου, και η μεν πρεσβυτερα ετεκε τον Μωαβ, η δε νεωτερα τον Ἀμμων·
την δε μετα του πατρος μιξιν εκλεψαν τηι μεθηι· ᾤοντο γαρ το ανθρωπινον
εκλελοιπεναι γενος. Παρυκησεν εν Γεραροις ο Ἀβρααμ, και ο βασιλευς Γεραρων
Ἀβιμελεχ ελαβε την Σαῤραν· απειλησαντος δε αυτωι του Θεου, απελογειτο λεγων,
αδελφην αυτου νενομικεναι την γυναικα ειναι· ουτω γαρ αυτη ειπεν. Ἀπεδωκε δε
αυτην τωι Ἀβρααμ μετα δωρων. Τοτε αποδοθεισα τικτει τον Ἰσαακ. Ἐκβαλλει δε την
παιδισκην της οικιας μετα του παιδιου Ἰσμαηλ. Ὁ δε Ἀβιμελεχ τιθεται προς τον
Ἀβρααδιαθηκην, ωστε μη αδικησαι αλληλους, και λαμβανει επτα αμναδας παρα του
Ἀβρααμ, εις μαρτυριον του φρεατος του ορκισμου, ινα ηι δηλον οτι του Ἀβρααμ εστι.
Κελευεται ανενεγκαι τον υιον εις ολοκαρπωσιν, και αναφερεται, και σφαζεται κριος
αντ' αυτου. Ταυτα δε τυποι ησαν της μελλουσης οικονομιας υπο Χριστου τελεισθαι
υπερ ημων. Ἀποθνησκει Σαῤρα, και αγορασας τοπον ο Ἀβρααμ παρα Ἐφρων του
Χετταιου, θαπτει εκει την γυναικα, και πεμπει τον παιδα αυτου, ωστε μνηστευσασθαι
τωι Ἰσαακ γυναικα απο Μεσοποταμιας, παραγγειλας μη αποστρεψαι τον υιον αυτου
εκει, ει μη βουλοιτο ελθειν η γυνη. Ὡς δε ηλθεν ο παις εις την πολιν Ναχωρ, και το
σημειον ᾔτησε, καθ' ο ημελλε γνωριζειν την παρθενον· ην δε το σημειον, παρασχειν
εκεινην αυτωι τε και ταις καμηλοις αυτου πιειν· εξερχεται Ῥεβεκκα η θυγατηρ
Βαθουηλ του υιου Ναχωρ· ο δε Ναχωρ αδελφος ην του Ἀβρααμ· δουσα τε αυτωι πιειν
και ταις καμηλοις, ειπουσα τε, τινος ειη θυγατηρ, εισαγει τον ανδρα και ξενιζει.
Ἐπειδη δε ειπεν εκεινος, τινος ενεκεν ηλθε, και ᾔτει την παιδα λαβειν, τηι παρθενωι
την αιρεσιν επετρεψαν οι γονεις. Ὡς δε επενευσεν εκεινη, λαβων αυτην απηλθε· και
εγενετο τωι Ἰσαακ γυνη. Λαμβανει ο Ἀβρααμ γυναικα την Χεττουραν, αποθανουσης
Σαῤρας, και τους εξ αυτης γενομενους παιδας εξαπεστειλεν απο Ἰσαακ, δοματα δους
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

αυτοις· της δε ουσιας Ἰσαακ κληρονομον εποιησε, και απεθανε. Τα ονοματα των
υιων Ἰσμαηλ εγκειται ενταυθα· κατυκησε δε απο Ευιλατ εως Σουρ. Της Ῥεβεκκας
εστειρωμενης, εδειτο Ἰσαακ του Θεου,ωστε κυειν αυτην· και επειδη εκυει, φησιν
αυτηι ο Θεος· ∆υο εθνη εν τηι κοιλιαι σου, και λαος λαου υπερεξει· προλεγων τα περι
Ἰουδαιων και ημων των Χριστιανων. Ὡς δε ετεχθη τα παιδια και ηυξηθη, 56.321
αποδιδοται και πιπρασκει εψηματος φακης τα πρωτοτοκια εαυτου ο Ἡσαυ τωι
Ἰακωβ. Βουλομενον δε τον Ἰσαακ εις Αιγυπτον κατελθειν, επειδη λιμος κατισχυε,
κωλυει ο Θεος, παραινων ενθα ᾤκει, εκει μενειν, και υπισχνουμενος εσεσθαι μετ'
αυτου, και ευλογησειν το σπερμα αυτου και πληθυνειν. Μαθων δε ο βασιλευς
Γεραρων Ἀβιμελεχ, οτι η Ῥεβεκκα γυνη εστι του Ἰσαακ (υπωπτευσε γαρ αδελφην
αυτου ειναι αυτην), θανατον ωρισε ει τις εξυβρισει εις αυτην. Τοτε εσπειρεν ο Ἰσαακ,
και ευρεν εκατοστευουσαν κριθην. Ὡς δε ηλθεν εις πλουτον μεγαν εκ της ευλογιας
του Θεου, διεφθονουντο αυτωι οι Φυλιστιειμ, και ο Ἀβιμελεχ απηλαυνεν αυτον
εκειθεν. Ὁ δε ουκ ημυνατο, αλλ' ανεχωρησε, και ωρυξε φρεατα, και εμαχοντο περι
αυτων. Ὁ δε ουκ ανθιστατο, αλλ' ετερα ωρυσσεν, εως ου επαυσαντο. Και ευλογησεν
αυτον ο Θεος. Και ο Ἰσαακ ελθοντα προς αυτον τον Ἀβιμελεχ εδεξατο ασμενως και
ειστιασεν, ου μνησθεις ων ηδικηθη. Ἔλαβεν ο Ἡσαυ Χαναναιας γυναικας, και
ηριζον τηι Ῥεβεκκαι. Ἐγηρασεν ο Ἰσαακ και ημβλυωπησε, και προστασσει τωι υιωι
Ἡσαυ θηρευσαι και ποιησαι αυτωι εδεσμα, ινα ευλογησηι αυτον. Ὁ δε Ἰακωβ,
συμπραττουσης αυτωι της μητρος, εφθασε τον Ἡσαυ· εψησασα γαρ εριφους δυο, και
τα δερματα αυτων περιθεισα αυτωι, ινα επικρυψηι την λειοτητα του παιδος, εδωκε τα
εδεσματα εις τας χειρας αυτου, και εισεπεμψεν. Ὁ δε εισελθων ελαβε τας ευλογιας.
Ἐλθων δε ο Ἡσαυ, και μαθων το γεγονος, απωδυρετο και εθρηνει, και ᾔτει
ευλογηθηναι και αυτος, και ηνυσε τηι επιμονηι, ουδεν μεν τοσουτον οσον ηλπισεν·
ηνυσε δε ομως. Μικρα τοινυν ευλογηθεις αντι μεγαλων, ωργιζετο προς τον
αδελφον, εμνησικακει, περιεμενε του πατρος την τελευτην, ως τοτε αδεεστερον
επιβουλευσων αυτωι. Μηνυει τωι Ἰακωβ ταυτα η μητηρ, και παραινει φυγηι την
σωτηριαν ευρηκεναι· ειπουσα τε προς τον Ἰσαακ, οτι αβιωτος αυτηι εσται ο βιος, ει
και Ἰακωβ απο των Χαναναιων λαβοι γυναικα, παρασκευαζει τον Ἰσαακ εκπεμψαι
τον Ἰακωβ εις Μεσοποταμιαν προς τον αδελφον αυτης τον Λαβαν, και εκ των
θυγατερων αυτου γυναικα λαβειν. Ἀπελθοντος δε του Ἰακωβ, λαμβανει την
θυγατερα Ἰσμαηλ εαυτωι γυναικα ο Ἡσαυ. Ὁ δε Ἰσμαηυιος ην του Ἀβρααμ, απο της
Ἄγαρ γενομενος αυτωι. Βλεπει την κλιμακα ο Ἰακωβ, ιστησι στηλην, και
επαγγελλεται τα υπαρχοντα αυτωι αποδεκατωσειν τωι Θεωι, ει υγιαινων επανελθοι.
Ἔρχεται εις την Μεσοποταμιαν, ειδε την Ῥαχηλ, εφιλησεν αυτην· απελθουσα η κορη
απηγγειλε τωι πατρι Λαβαν. Ἐλθων αυτος επεγνω τον Ἰακωβ, εισηγαγεν αυτον προς
εαυτον. Ἐδουλευσεν αυτωι επι μισθωι θυγατρος· ο δε την πρεσβυτεραν εδωκε·
δυσχεραινοντι δε τωι Ἰακωβ επι τηι απατηι, προτεινει επτα ετη ετερα δουλευσαι, ει
βουλοιτο και την νεωτεραν λαβειν. Ὁ δε και τουτο υπεμεινε, και λαμβανει και την
νεωτεραν. Ἦν δε η μεν πρεσβυτερα ασθενης τοις οφθαλμοις, Λεια· η δε νεωτερα
ωραια, η Ῥαχηλ. Εισι δε τυποι αυται, η 56.322 μεν πρεσβυτερα της συναγωγης των
Ἰουδαιων, η δε νεωτερα της Ἐκκλησιας του Χριστου. Συνελαβε Λεια, και ετεκε τον
Ῥουβειμ, τον Συμεων, τον Λευι, τον Ἰουδαν. Ἡ δε Ῥαχηλ, επει μη ετικτε, διδωσιτωι
Ἰακωβ γυναικα δευτεραν, την παιδισκην αυτης Βαλαν, και ετεκεν εκεινη τον ∆αν
και τον Νεφθαλειμ. Ἔδωκε δε και η Λεια Ζελφαν την παιδισκην αυτης τωι Ἰακωβ
γυναικα· η δε ετεκε τον Γαδ και τον Ἀσηρ. Ἔτεκε δε εξης Λεια μετα ταυτα τον
Ἰσαχαρ και τον Ζαβουλων. Τοτε ετεκε και η Ῥαχηλ τον Ἰωσηφ. Ὡδε ηθελεν ο Ἰακωβ
απελθειν εις την οικειαν γην, διδωσιν αυτωι τον μισθον ο Λαβαν, ον αυτος ο Ἰακωβ
ωρισε, παν φαιον εν τοις αρνασι, και παν λευκον εν ταις αιξιν· ως δε πολλα τα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

τοιαυτα γεγονεν· ετιθει γαρ ραβδους εν τοις ποτιστηριοις, και ενεκισσα τα προβατα,
και ετικτε λευκα και ποικιλα, και σποδοειδη ραντα. Το δε παν του Θεου εργον ην, ως
αυτος φησιν ο Ἰακωβ. ∆ιεφθονουντο αυτωι υιοι Λαβαν, και λαβων λαθρα τας εαυτου
γυναικας μετα των υπαρχοντων απηλθεν. Ὁ δε Λαβαν κατεδιωξε, και πριν αυτωι
συμβαλειν, ηπειλησεν ο Θεος αυτωι, ει τραχεως προσενεχθειη τωι Ἰακωβ. Ὁ δε
ελθων, το μεν πρωτον ενεκαλει, και την αιτιαν εζητει της λαθραιας αναχωρησεως.
Ὡς δε ειπεν ο Ἰακωβ, δια το πεφθονησθαι μηποτε τας θυγατερας αυτου λαβοι, τουτο
πεποιηκεναι, εζητει τους θεους αυτου Λαβαν, ους εκλεψεν η Ῥαχηλ. Ὡς δε ουχ
ευρεν, επιτιθεται σφοδρως ο Ἰακωβ εγκαλων. Και τελος, φαγοντες και πιοντες,
διεχωρισθησαν αλληλων, βουνον λιθων στησαντες εκει, ον και Βουνον μαρτυριου
εκαλεσαν. Τοτε συνηντησαν τωι Ἰακωβ αγγελοι Θεου. Ἀποστελλει ο Ἰακωβ προςτον
Ἡσαυ, απαγγελλων αυτου την επιδημιαν. Ὡς δε ηλθον οι αποσταλεντες, και ειπον
ερχεσθαι τον Ἡσαυ μετα τετρακοσιων ανδρων, περιφοβος γενομενος δειται του
Θεου, ωστε αυτον απαλλαξαι του επικειμενου κινδυνου, και πεμπει δωρα τωι Ἡσαυ.
Ὡς δε εισηλθε τον χειμαῤρουν ο Ἰακωβ, και ευλογηθη, και μετωνομασθη το ονομα
αυτου, οραι τον Ἡσαυ ερχομενον, και διελων το πληθος, τας μεν παιδισκας μετα των
παιδων αυτων πρωτας εταξε, την δε Λειαν δευτεραν μετα των παιδιων, και την
Ῥαχηλ μετα Ἰωσηφ εσχατην ερχεσθαι κελευσας, αυτος πρωτος απηιει. Ὡς δε ειδεν
αυτον ασμενως ο Ἡσαυ, και τα δωρα ελαβε παρ' αυτου, ηξιου συμπορευεσθαι αυτωι·
ο δε παρηιτειτο. Και ελθων κατελυσεν εις πολιν Σικιμων Σαλημ, ενθα Συχεμ ο υιος
Ἐμμωρ του βασιλεως, ερασθεις ∆ινας της θυγατρος Ἰακωβ, και φθειρας την
παρθενον, ηξιου νομωι γαμου λαβειν αυτην γυναικα. Ειπε δε Συμεων και Λευι
δωσειν ετοιμως, ει περιτμηθειεν εκεινοι μετα του λαου αυτων. Ὡς δε
περιετμηθησαν, ετι οντας εν τωι πονωι ανειλον αυτους Συμεων και Λευΐ. Ἐφοβειτο
λοιπον ο Ἰακωβ, μη συνεπιθωνταιαυτωι οι πλησιον Χαναναιοι· και του Θεου
κελευσαντος ανηλθεν εις Βαιθηλ. Και απεθανεν η τροφος Ῥεβεκκας. Ὡς δε
ηυλογησεν αυτωι ο Θεος, απαρας εκ Βαιθηλ κατυκησεν επεκεινα πυργου Γαδερ. Τοτε
εδυστοκησεν η Ῥαχηλ, και απεθανε, και εταφη εν τηι οδωι Ἐφραθα· 56.323 αυτη εστι
Βηθλεεμ. Ὁ δε τεχθεις ην Βενιαμειν. Τοτε εκοιμηθη Ῥουβιμ μετα Βαλλας της
παλλακης του πατρος αυτου. Τοτε απεθανεν Ἰσαακ· και εθαψαν αυτον Ἡσαυ και
Ἰακωβ. Γενεαλογουνται οι απο του Ἡσαυ, ενθα ευρισκεται Ἰωβ απο τουτων ων,
Ἰωβαβδε ενταυθα καλειται. ∆ιαφθονουνται τωι Ἰωσηφ οι αδελφοι των ενυπνιων
ενεκα, και οτι μαλλον αυτον ο πατηρ εφιλει. Και λαβοντες μονον εβουλοντο
ανελειν· συμβουλευσαντος δε του Ῥουβιμ εις λακκον εμβαλειν (εβουλετο γαρ αυτον
τεως εξελεσθαι του θανατου), επει ενεβαλον, απεδοντο υστερον τοις Μαδιαναιοις,
του Ἰουδα τουτο εισηγησαμενου. Τον δε χιτωνα αυτου βαψαντες αιματι,
επεδεικνυον τωι πατρι. Ὁ δε νομισας θηριαλωτον γεγονεναι, εθρηνει χαλεπως. Τωι δε
Ἰουδα ετεχθησαν Ἢρ, Αυναν, και Σηλων. Ἀποθανοντος δε του Ἢρ, την γυναικα
αυτου την Θαμαρ ελαβεν ο αδελφος αυτου Αυναν· και ουκ εβουλετο αναστησαι
σπερμα τωι αδελφωι αυτου. Ὡς δε και ουτος απεθανεν, ουκετι ηθελε τωι τριτωι Σηλων
δουναι γυναικα την Θαμαρ ο Ἰουδας. Ἡ δε Θαμαρ κοσμησαμενη εκαθισεν ως πορνη
παρα την οδον. Και νομισας αυτην αληθως πορνην ειναι Ἰουδας (εκεκαλυπτο γαρ το
προσωπον), εισηλθε προς αυτην, και εδωκεν αυτηι αῤραβωνα, ορμισκον και
δακτυλιον και ραβδον. Ὡς δε απηγγελθη μετα ταυτα, οτι κυει Θαμαρ, εκελευσεν
αυτην κατακαυθηναι ο πενθερος Ἰουδας. Ἡ δε απεστειλε λεγουσα, εκ του ανδρος
συνειληφεναι, ου ο δακτυλος εστι. Τοτε φησιν Ἰουδας· ∆εδικαιωται Θαμαρ η εγω.
Ὡςδε ετικτε, προεξηνεγκε την χειρα ο Ζαρα, ειτα συνεστειλε, και εξηλθεν ο Φαρες,
και τοτε ο Ζαρα. Ταυτα δε ουτως αλληγορειται. Προεξηνεγκε, φησιν, ο πρωτος λαος,
οι προ του νομου δικαιοι, την χειρα, τουτεστι, την εναρετον πολιτειαν και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

αγγελικην. Ειτα εν μεσωι παρενεβληθη νομος· μετα δε ταυτα παλιν ανεκληθη
εκεινος ο προτερος βιος, δια της κατα Χριστον πολιτειας επι το τελειοτερον
παραχθεις. Ἠγορασε τον Ἰωσηφ ο αρχιμαγειρος Φαραω ο Πεντεφρης· ενεχειρισε τα
κατα την οικιαν. Ουκ ειξε τηι δεσποινηι παρανομειν κελευουσηι εκεινος.
Ἐσυκοφαντηθη, ενεβληθη εις το δεσμωτηριον· ην αρχων κακει, διεκρινε τωι
αρχιοινοχοωι και τωι αρχισιτοποιωι τα ενυπνια. Ἐξεβη καθως ειπε· και ο μεν ανηιρεθη,
ο δε εις την προτεραν επανηλθε τιμην. Ειδε Φαραω τα ενυπνια των βοων, των
σταχυων· δι' ων εδηλουτο η ευθηνια, και ο διαδεξαμενος αυτην λιμος. Ἐξηνεχθη
Ἰωσηφ του δεσμωτηριου, ινα επιλυσηι· εμηνυσε γαρ ο αρχιοινοχοος. Ἐπελυσεν,
εδωκε και γνωμην την τον λιμον παραμυθησομενην. Γινεται μετα τον Φαραω, και
συναγαγων σιτον πολυν εν τοις επτα ετεσι της ευθηνιας, οτε ο λιμος επεστη, επωλει
τοις βουλομενοις. Ἦλθον και οι αδελφοι αυτου πριασθαι. Ὡς δε ουκ ειδε μετ' αυτων
τον Βενιαμιν, δεδοικως μη και αυτον απωλεσαν, αιτιαται ως κατασκοπους της γης,
και του εγκληματος ουκ ειναι ετεραν λυσιν, πλην ει μη τον αδελφον τον νεωτερον
τον Βενιαμιν καταγαγοντες εις Αιγυπτον επιδειξαι δυνηθειεν. Λαβων δε τον Συμεων
56.324 απ' αυτων και δησας, τους λοιπους εξεπεμψε, τον τε σιτον δους και το
αργυριον. Ὡς δε ειδον το αργυριον εν τωι κενουν τους μαρσιππους, εταραχθησαν τωι
παραδοξωι, και τον Βενιαμιν ᾔτουν παρα του πατρος λαβειν, τα γεγονοτα
απαγγελλοντες απαντα. Ὁ δε αντειχετο του παιδιου. Ὡς δε επεκρατησεν ο λιμος, και
Ἰουδας επεκειτο βουλομενος λαβειν τον Βενιαμιν, υγιη και σωον επαγγειλαμενος
επανηξειν, εδωκεν ο Ἰακωβ το τε αργυριον διπλουν, κελευσας επιφερεσθαι και δωρα
ετερα. Ὡς δε ηλθον προς τον Ἰωσηφ, εδεξατο αυτους ευμενως, και περι του πατρος
ηρωτησε, και ειστιασε λαμπρως. Ἡνικα δε εδει απιεναι, το ποτηριον το αργυρουν
κελευει εμβληθηναι τωι μαρσιππωι του Βενιαμιν, ουκ ειδοτων εκεινων. Ὡς δε
ενεβληθη και λαβοντες απηλθον, προστασσει τωι επι της οικιας ο Ἰωσηφ καταδιωξαι
τους ανδρας. Ὁ δε καταδιωξας ενεκαλει, οτι κακοις τον ευεργετην ημειψαντο.
Ταραττομενων δε αυτων, και τωι μεν αλοντι επι τηι κλοπηι, ει ευρεθειη, θανατον
οριζοντων, εαυτοις δε δουλειαν, ευρισκεται παρα τωι Βενιαμιν. Τοτε εισελθων ο
Ἰουδας, και μακρον αποτεινας λογον περι τε του πατρος και περι του Ἰωσηφ και του
Βενιαμιν, ος ην ελομενος αντι του μειρακιου δουλευειν αυτος, εις τοσουτον
ενεβαλεν οικτον τον Ἰωσηφ, ως ελεγχθηναι την σκηνην απασαν. Παντας γαρ
εκβαλων, ινα αυτωι μετ' εξουσιας δακρυειν εξηι, γνωριζει τε αυτον τοις αδελφοις, και
αποστελλει επι τον πατερα μετα δωρων και αμαξων· ην δε και τωι Φαραω τουτο
συνευδοκουν. Ὡς δε ηκουσεν ο Ἰακωβ τα κατα τον Ἰωσηφ, περιχαρης τε ην, και του
Θεου κελευσαντος κατεβη εις Αιγυπτον. Ὁραι τον Ἰωσηφ ο πατηρ, απηγγελθη ταυτα
τωι Φαραω, και κατυκησεν εν Ῥαμεσση. Ὡς δε αναλωτο το αργυριον της γης, κτηνη
διδοντες οι ανθρωποι, ελαμβανον σιτον· επειδη δε και ταυτα επελιπε, και ο λιμος
ουκ επαυετο, εαυτους εδωκαν μετα της γης· και γενομενοι τωι Φαραω δουλοι,
εσπειρον, και το πεμπτον μερος εδιδοσαν αυτωι, τα τεσσαρα αυτοι καρπουμενοι.
Μελλων δε τελευταιν ο Ἰακωβ, ορκον απαιτει τον Ἰωσηφ, ωστε μη θαψαι αυτον εν
Αιγυπτωι, αλλ' εν τωι ταφωι των πατερων αυτου. Και τους υιους Ἰωσηφ, τον Ἐφραιμ
και τον Μανασση, ουκ εις εγγονων, αλλ' εις υιων καταλεγει ταξιν. Και ημβλυωπει
Ἰακωβ· ως δε κατεφιλησεν αυτους, και εδει ευλογειν, εξ αριστερων του Ἰακωβ
εστησε τον Ἐφραιμ ο Ἰωσηφ, τον δε Μανασση εκ δεξιων. Ὁ δε Ἰακωβ την δεξιαν
χειρα επεθηκεν επι τον εξ αριστερων εστωτα τον νεωτερον, την δε αριστεραν επι τον
εκ δεξιων, και ευλογησε, του δε Ἰωσηφ οιομενου κατα αγνοιαν τουτο ποιειν τον
πατερα, και διορθουμενου, ουκ ηνεσχετο ο Ἰακωβ· ειδως γαρ εφη τουτο ποιειν, ουκ
αγνοων. Τοτε διδωσι τωι Ἰωσηφ ο Ἰακωβ την Σικιμαν εξαιρετον, ην ο Συμεων και
Λευι ειλον. Και ευλογει τους υιους αυτου. Ἐνταυθα περι του Χριστου προφητευει.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

Ουκ εκλειψει αρχων, φησιν, εξ Ἰουδα, ουδε ηγουμενος εκ των μηρων αυτου, εως αν
ελθηι ωι αποκειται. Ὡς δε απεθανεν ο Ἰακωβ, επενθησεν αυτον ο Ἰωσηφ, και
αναγαγων εθαψεν εν τωι σπηλαιωι Ἀβρααμ. Ειπον ουν 56.325 οι αδελφοι αυτου·
Μηποτε μνησικακησηι, και ανταποδωσει ημιν κακα, α ενεδειξαμεθα αυτωι. και
παρεκαλουν αυτον λεγοντες· Ἰδου ημεις οικεται σου. Και εκλαυσεν ο Ἰωσηφ, και
ειπεν αυτοις· Μη φοβεισθε· του γαρ Θεου ειμι εγω. Ὑμεις εβουλευσασθε πονηρα, ο δε
Θεος ανταπεδωκε μοι αγαθα. Ἐγω διαθρεψω υμας και τους οικους υμων. Ἔζησεν
ουν Ἰωσηφ ετη εκατον, και ειδεν Ἐφραιμ παιδια εως τριτης γενεας. Λεγει ουν τοις
αδελφοις αυτου· Ἐπισκοπηι επισκεψεται υμας ο Θεος, και εισαξει υμας εις την γην
της επαγγελιας, ην ωμοσε τοις πατρασιν ημων δουναι αυτοις. Και συνανοισετε τα
οστα μου μεθ' υμων. Και τελευτησας ετων εκατον, εταφη εν τηι σορωι εν Αιγυπτωι.
Συνοψις της Ἐξοδου. Ἀναστας βασιλευς εν Αιγυπτωι, ος ουκ ᾔδει τον Ἰωσηφ,
εκακου τους Ἰσραηλιτας τωι πηλωι και τηι πλινθειαι. Ἐκελευσε δε και ταις μαιαις
αναιρειν τα αῤρενα των Ἰσραηλιτων· ως δε ουκ ειξαν, τωι λαωι το τολμημα επετρεψε.
Τοτε τικτεται Μωυσης εκ της φυλης Λευι, και εξεθηκαν αυτον οι γονεις εν θηβηι.
Κατελθουσα δε η θυγατηρ Φαραω, και ανελομενη το παιδιον, εδωκε τρεφεσθαι.
Μεγας ουν γενομενος Μωυσης, εξηλθε προς τους υιους Ἰσραηλ. Κατανοησας δε τον
πονον, οραι Αιγυπτιον τυπτοντα τινα Ἑβραιον. Περιβλεψαμενος δε ωδε και ωδε, ουχ
οραι ουδενα· παταξας δε τον Αιγυπτιον, εκρυψεν αυτον εν τηι αμμωι. Ἐξελθων δε τηι
ημεραι τηι δευτεραι, οραι δυο Ἑβραιους διαπληκτιζομενους, και λεγει τωι ενι· ∆ια τι
τυπτεις τον πλησιον; Ὁ δε ειπε· Τις σε κατεστησεν αρχοντα και δικαστην εφ' ημας·
μη ανελειν με θελεις ως χθες Αιγυπτιον; Ἐφοβηθη ουν Μωυσης· ηκουσε δε Φαραω
το ρημα, και εζητει ανελειν Μωυσην. Φοβηθεις δε Μωυσης, ανεχωρησεν εις Μαδιαμ·
εβοηθησε ταις θυγατρασιν Ἰοθορ προς το ποτισαι. Αι δε ανηγγειλαν τωι πατρι το
γεγονος, και εισηγαγον προς αυτον τον Μωυσην. Και διδωσιν αυτωι την θυγατερα
αυτου γυναικα· και ετεκε τωι Μωυσηι τον Γερσεμ και τον Ἐλιεζερ. Ποιμαινοντι δε
αυτωι λαλει ο Θεος· οτε ηλθεν, ειδε το επι της βατου θαυμα, οτε εκαιετο, και ου
κατεκαιετο. Και αποστελλει αυτον εις Αιγυπτον λεγων· Ειπε, Ἐγω ειμι ο ων.
Κελευεται δε συναγαγειν την γερουσιαν, και ουτως εισελθειν προς Φαραω, και
παραγγειλαι τωι λαωι, ηνικα αποτρεχουσι χρησασθαι σκευη αργυρα και χρυσα παρα
των γειτονων. Και διδωσιν αυτωι σημεια τοια προς το πιστευθηναι, την ραβδον, η
γεγονεν οφις, την αλλοιωσιν της χειρος αυτου· γεγονε γαρ ως χιων, και παλιν
αποκατεσταθη εις την οικειαν χροιαν, το υδωρ του ποταμου. Ἐκχεεις γαρ απ' αυτου,
φησιν, επι την ξηραν, και εσται αιμα. Ὁ δε Μωυσης παρηιτειτο· τοτε οργισθεις ο Θεος,
συνεζευξεν αυτωι τον Ἀαρων. Ἀπηγγειλε Μωυσης τωι πενθερωι αυτου τωι Ἰοθορ, οτι
μελλει εις Αιγυπτον απιεναι. Και τελευτησαντος του βασιλεως του ζητουντος αυτου
την ψυχην, φησιν αυτωι ο Θεος, οτι Εισελθε εις Αιγυπτον. Ὁ δε τα παιδια και την
γυναικα λαβων, ουτως εισηιει. ∆ιο και αγγελος φαινεται φοβων 56.326 αυτον. Ου
γαρ δια την περιτομην (ει γαρ της περιτομης ενεκεν, εχρην μη προτερον αναστηναι
τον αγγελον, εως ου και τον ετερον περιετεμεν η μητηρ), αλλ' υπερ του μη την
γυναικα λαβειν εις Αιγυπτον. Ου γαρ οικησαι εκει επεμπετο, αλλ' εξαγαγειν τον
Ἰσραηλ· οπερ και αυτος συνιδων, αφιησι την γυναικα. Και ποθεν δηλον οτι αφηκεν;
Ἀπελθοντι αυτωι εξ Αιγυπτου απανται μετα της γυναικος ο πενθερος Ἰοθορ. Ἔρχεται
Ἀαρων προς Μωυσην, και αμφοτεροι συνηγαγον την γερουσιαν Ἰσραηλ, και
απηγγειλαν αυτοις τα παρα του Θεου· οι δε εχαρησαν. Ὡς δε και προς τον Φαραω
εισηλθον, και εκελευον εξαποστελλειν τον λαον, ου μονον ουκ ειξεν ο βασιλευς,
αλλα και πλεον εκακωσε τους Ἰσραηλιτας, κελευσας μη διδοσθαι αυτοις αχυρον,
αλλ' αυτους αφ' εαυτων ποριζειν. Ὡς δε εμαστιχθησαν οι γραμματεις δια το μη
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

πληρουσθαι το εργον, ενετυχον τωι Φαραω, και ουδεν ωνησαν. Κατεβοων λοιπον του
Μωυσεως· και παλιν αποστελλεται προς τους Ἰσραηλιτας, ευαγγελιζομενος αυτων
την εξοδον. Οι δε ουκ ηκουσαν Μωυσεως απο της ολιγοψυχιας αυτων. Ἐνταυθα
γενεαλογειται Μωυσης, και φησιν αυτωι ο Θεος· ∆εδωκα σε θεον τωι Φαραω· και
αποστελλει αυτον προς Φαραω, κελευσας επιδειξαι σημειον, ει αιτησειεν ο βασιλευς,
το της ραβδου της εις οφιν στραφεισης. Ὡς δε εγενετο η ραβδος οφις, και ουκ ειξε,
τρεπεται το υδωρ του ποταμου εις αιμα, πληρουται η γη βατραχων· ειτα σκνιπες
επηλθον, ειτα η κυνομυια, ειτα ο θανατος των κτηνων, ειτα αι φλυκτιδες, ειτα η
χαλαζα και το πυρ, ειτα η ακρις, και το σκοτος το ψηλαφητον. Ὡς δε ημελλεν ο των
πρωτοτοκων επαγεσθαι θανατος, κελευονται θυσαι προβατον αρσεν, αμωμον, και
χρισαι τας φλιας τωι αιματι· ου γαρ απολεισθαι τους οντας εν τηι οικιαι, εν ηι αν το
αιμα ην [λ. ηι] του αμνου. Τοτε και των επτα ημερων των αζυμων αυτοις νομοθετει·
καν εισελθωσιν εις την γην της επαγγελιας, φυλαττειν κελευει την λατρειαν. Καν
ερωτησωσιν υμας υιοι υμων, φησι, ερειτε· Θυσια το πασχα τουτο Κυριωι. Ὡς δε κατα
το μεσον της νυκτος απωλετο τα πρωτοτοκα των Αιγυπτιων, απηλασαν τους
Ἰσραηλιτας της Αιγυπτου. Οι δε εξηλθον, λαβοντες τα σκευη τα αργυρα και χρυσα,
και πολυν λαον μετ' αυτων επιμικτον, και προβατα, και βοας, και κτηνη. Ἡ δε
κατοικησις των υιων Ἰσραηλ, ην κατυκησαν αυτοι και οι πατερες αυτων εν γηι
Αιγυπτωι, και εν γηι Χανααν, ετη τετρακοσια τριακοντα. Και ειπεν ο Θεος· Ἀναθες και
αγιασον μοι παν πρωτοτοκον απο ανθρωπου εως κτηνους, οτι απεκτεινε τα
πρωτοκοκα Αιγυπτιων. Ουκ ηγαγε δε αυτους δια Φυλιστιειμ, ινα μη μετανοησωσιν
ιδοντες πολεμον, και αποστρεψωσιν εις Αιγυπτον, αλλα δια της Ἐρυθρας. Πεμπτηι δε
γενεαι ανεβησαν υιοι Ἰσραηλ εξ Αιγυπτου· και ελαβε Μωυσης τα οστα Ἰωσηφ.
Ὡδηγει δε ο Θεος τον Ἰσραηλ στολωιπυρος την νυκτα, και στολωι νεφελης την
ημεραν. Ὡς δε κατεδιωξεν ο Φαραω μεταμεληθεις, επαταξε την θαλασσαν Μωυσης
τηι ραβδωι, και διηιρεθη· παρελθοντων δε των Ἰσραηλιτων, συνηλθε κατα των
Αιγυπτιων, και κατεποντισεν αυτους. Και ηισε Μωυσης την ωιδην, ηισε δε και Μαριαμ
μετα των γυναικων. Ἦλθον εις Μαῤρας, ενθα πικρον ην το υδωρ, και εγλυκανεν
αυτο Μωυσης δια του ξυλου. Ἦλθον ενθα δωδεκα πηγαι και φοινικες οι
εβδομηκοντα· ο δε τοπος Ἐλειμ ελεγετο. Ἦλθον εκειθεν εις την ερημον ανα μεσον
Ἐλειμ και Σινα. Τοτε εγογγυ 56.327 σαν οι Ἰσραηλιται εν τηι ερημωι, κρεα ζητουντες.
Τοτε εβρεξεν αυτοις μαννα. Ειτα ηνεγκε την ορτυγομητραν. Ἐνταυθα επι του μαννα,
ο το πολυ ουκ επλεονασε, και ο το ολιγον ουκ ηλαττονησε, παρηγγειλε μη
υπολειπεσθαι εις την αυριον. Οι δε παρηκουσαν, και γεγονε το καταλειφθεν
σκωληκων πληρες. Ειπε· Μη εξελθητε συλλεξαι τωι σαββατωι· οι δε και εν τουτωι
παρηκουσαν, και εξελθοντες ουχ ευρον. Κελευει Μωυσης εν σταμνωι χρυσηι
αποθεσθαι απο του μαννα εις τας μετα ταυτα γενεας. Το δε μαννα εφαγον
τεσσαρακοντα ετη. Τοτε εγογγυζον δια το διψος. Και επαταξε Μωυσης την πετραν,
και εξηλθεν το υδωρ. Ἔρχεται Ἀμαληκ πολεμωσαι τον Ἰσραηλ·και ετρεψατο αυτον
Ἰησους ο του Ναυη· και εως ησαν αι χειρες Μωυση μετεωροι, ισχυσεν ο Ἰσραηλ, οτε
δε καθηκεν αυτας, ηττωντο. Τουτο δε τυπος ην του σταυρου. Ειστηκεισαν γαρ
Ἀαρων και Ὢρ, στηριζοντες τας χειρας Μωυσηι. Ειπε δε Κυριος προς Μωυσην·
Καταγραψον τουτο εις μνημοσυνον εν βιβλιωι. Ἀπανται Ἰοθορ ο πενθερος Μωυση
μετα της γυναικος (γαμβρον δε αυτον καλει καταχρηστικως η Γραφη) τωι τε Μωυσηι
και τωι λαωι. ∆ιηγειται τα θαυμασια Μωυσης τωι πενθερωι· ο δε εθαυμασεν. Ὡς δε ειδε
παντα τον λαον παρεστηκοτα Μωυσηι, τον δε ουκ αρκουντα πασι κρινειν, φησιν
αυτωι ο πενθερος· Ἐπιλεξαι ανδρας δυνατους, θεοσεβεις, δικαιους, μισουντας
υπερηφανιαν,
και
καταστησον
αυτους
χιλιαρχους,
εκατονταρχους,
πεντηκονταρχους, δεκαρχους. Ἐποιησε Μωυσης ουτως, και ανηλθεν εις το ορος. Και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

προσεταξεν αυτωι ο Θεος ειπειν τωι λαωι, οτι εσονται του Θεου βασιλειον ιερατευμα,
εθνος αγιον, εαν υπακουσωσι. Οι δε ειπον· Ἅπαντα, οσα ειπεν ο Θεος, ποιησομεν και
ακουσομεθα. Τοτε προστασσει τωι λαωι αγνισθηναι εως τριτης ημερας, πλυναι τα
ιματια αυτων. Ἐνταυθα ειρηται και το παρα τωι Ἀποστολωι εν τηι προς Ἑβραιους· Καν
θιγηι του ορους, λιθοβοληθησεται. Τοτε εκαπνιζετο το ορος, φωναι σαλπιγγων
ηχουν. Τοτε τας εντολας του νομου λαμβανει Μωυσης, την ∆εκαλογον, και τα λοιπα
δικαιωματα. Το δε, Θεους ου κακολογησεις, ου περι ειδωλων ειρηται, αλλα περι των
αρχοντων· επαγει γαρ, Ἄρχοντι του λαου σου ουκ ερεις κακως. Ἐπαγγελλεται, ει
υπακουσειαν, πολλα αυτοις αγαθα· κρατησειν των εθνων, της γης κληρονομιαν, το
υδωρ αυτων ευλογησειν και τον αρτον, πασης μαλακιας αυτους απαλλαξειν, μη
εσεσθαι στειραν εν αυτοις, μηδε αγονον, μηδε θανατον αωρον, τα ορια αυτων θησειν
απο της Ἐρυθρας θαλασσης εως της Φυλιστιειμ, απο της ερημου εως του Ευφρατου.
Τοτε θυει Μωυσης, και το ημισυ του αιματος προσεχεε προς το θυσιαστηριον· και
λαβων το αιμα κατεσκεδασε του λαου. Μεμνηται τουτων ο Παυλος εν τηι προς
Ἑβραιους λεγων, οτι Ουδε η πρωτη διαθηκη χωρις αιματος εγ 56.328 κεκαινισται.
Κελευεται Μωυσης ανελθων λαβειν τα πυξια. Και ην εκει τεσσαρακοντα ημερας και
τεσσαρακοντα νυκτας. Ἤκουσε δε την διαταξιν της σκηνης και των εν αυτηι, και της
ιερατικης στολης, και της χρισεως των ιερεων, και των λυτρων. Ταυτα δε ην το
ημισυ του διδραχμου εκαστον διδοναι, τουτεστιν, οβολους δεκα. Και περι της
συνθεσεως του ελαιου παραινει, και υπερ της φυλακης του σαββατου.
Ἐκκλησιαζουσιν οι Ἰσραηλιται κατα Ἀαρων και ειδωλολατρουσι. Τοτε φησιν ο Θεος
τωι Μωυσηι· Ἔασον με, και εξαλειψω αυτους, και ποιησω σε εις εθνος μεγα. Ὡς δε
κατελθων ο Μωυσης ειδε τον μοσχον και τον λαον παιζοντας, εῤριψε τας πλακας,
και συνετριψεν, επετιμησε τωι Ἀαρων, εκελευσε τοις υιοις Λευι ελθουσιν, ειπε· Ει τις
προς Κυριον, ιτω προς με, σφαξειν εκαστον τον αδελφον αυτου και τον πλησιον
αυτου. Και επεσον τρισχιλιοι ανδρες. Τοτε δε ανελθων Μωυσης λεγει τωι Θεωι· Ει μεν
αφιεις αυτοις την αμαρτιαν, αφες· ει δε μη, εξαλειψον με εκ της βιβλου, ης εγραψας.
Τοτε επενθησεν ο λαος, και εκελευσθη περιελειν τον κοσμον αυτου. Ἐνταυθα
ειρηται· Και ελαλησε Κυριος προς Μωυσην, ως ει τις λαλησει προς τον εαυτου φιλον.
Ἰησους δε ο του Ναυη ουκ εξεπορευετο της σκηνης. Τοτε παρακαλει Μωυσης τον
Θεον, ωστε μη καταλιπειν τον λαον· και λαξευσας δυο πλακας, λαμβανει την
∆εκαλογον, ποιησας παλιν τεσσαρακοντα ημερας και τεσσαρακοντα νυκτας.
Ἐντελλεται δε αυτωι παλιν περι του πασχα, περι του σαββατου, περι του
εξολοθρευσαι τους θεους των εθνων, υπερ του αγιασαι αυτωι τα πρωτοτοκα.
Ἐνταυθα κειται, οτι μετα καλυμματος ελαλει Μωυσης τωι λαωι· ο εν τηι δευτεραι προς
Κορινθιους φησιν ο Παυλος. Τοτε αυτοις παραγγελλεται περι του σαββατου, και περι
της υλης της οφειλουσης προχωρησαι εις την της σκηνης εργασιαν, τουτεστι, περι
του χρυσου, του χαλκου, των τριχων, και της λοιπης υλης. Και οι μεν εφερον πολληι
τηι προθυμιαι, ως και περισσευειν· εργαζεται δε Βεσελεηλ εκ της φυλης Ἰουδα, και
Ἐλιαβ εκ της φυλης ∆αν απαντα τα προς την κατασκευην, και εστη η σκηνη, και
εκαλυψεν αυτην η νεφελη. Το δε αναλωθεν εις τα εργα χρυσιου μεν ταλαντα κθʹ και
σικλοι ψʹ, αργυριου δε ταλαντα ρʹ, σικλοι ψοβʹ, και χαλκου ταλαντα οʹ, και σικλοι,
βφʹ.
Λευιτικον, βιβλιον γʹ. Λευιτικον καλειται τουτο το βιβλιον, επειδη ιδικως
πασαν της τε Λευιτικης λειτουργιας την διατυπωσιν περιεχει, και πως Ἀαρων και οι
υιοι αυτου εκλεγονται εκ της φυλης Λευι, και χριονται εις ιερεας, πασαν τε την
διαφοραν των θυσιων· και την ποιοτητα πασαν της εν τωι ιερωι λατρειας και
ιερατικης λειτουργιας. ∆ιηγειται και τον νομον εκαστης θυσιας, περι τε του
σωτηριου και του εκουσιου και ακουσιου πλημμεληματος, και πως εκαστωι των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

προσφερομενων διαιρεισθαι και αναφερεσθαι οφειλει διηγειται. Ἔστι δε εν τουτωι
τωι βιβλιωι η χρισις του αρχιερεως και των ιερεων, και η διακρισις και η γνωσις των
σημειων, περι λεπρας ανθρωπων και ιματιων και τοιχου οικιας, και ο νομος ο περι
καθαρισμου αυτων. 56.329 Νομος τε και διαστολη περι νομικων γαμων, και τινες
εισι παρανομοι. Και παλιν διαστολη καθαρων και ακαθαρτων κτηνων και πετεινων
και ιχθυων και ερπετων, και τινων μεν εκ τουτων απογευεσθαι οφειλουσιν Ἑβραιοι,
τινων δε απεχεσθαι προσεταχθησαν. Και την μεν ημεραν των σαλπιγγων τηι
νεομηνιαι τηι εβδομηι μηνος δηλοι· το δε παραγγελμα της μεγαλης νηστειας, ιν' εν
αυτωι τωι εβδομωι μηνι δεκατηι του μηνος ποιωσι ταυτην, ηντινα Σαββατα σαββατων
και αφεσιν αμαρτιας καλει. Περιεχει την σκηνοπηγιαν τηι ιεʹ του αυτου μηνος. Και
περι εορτων, και των εν αυταις οφειλοντων προσφερεσθαι. Και περι αφεσεως των
πιπρασκομενων Ἑβραιων, και χρεων αποκοπης, και περι αναπαυσεως της γης κατα
ζʹ ετη οφειλουσης γινεσθαι. Ἐξηγειται παλιν τε υπομνησιν νομιμων και
προσταγματων και μαρτυριων. Περιεχει και επαγγελιας μεν τοις φυλασσουσιν
αυτην, απειλας δε τοις παραβαινουσι δεινοτατας. Την δε διαστολην και την αιτιαν
των καθαρων και ακαθαρτων βρωματων ουτω ποιειται. Και τα μεν απο κτηνων
καθαρα τα τοιαυτα λεγει, τα διχηλουντα οπλην και ονυχιστηρας, ονυχιζοντα δυο
χηλων, και αναγοντα μηρυκισμον· οια εστι μοσχος, προβατον, αιξ, ελαφος,
βουβαλος, δορκας, ορυξ, πυγαργος, τραγελαφος, καμηλοπαρδαλις, και τα τοιαυτα. Ει
δε τινα απο τουτων ενελιπε, ακαθαρτον εστιν· οια εστιν ο καμηλος και ο δασυπους
και ο χοιρογρυλλος· ταυτα γαρ μηρυκαται μεν, ου διχηλει δε οπλην· και ο υς· και
ουτος διχηλει μεν και ονυχιζει, ου μηρυκαται δε. Ἀπο δε των πετεινων, α κελευει μη
εσθιειν, ταυτα εστιν· τον αετον, τον γρυπα, τον αλιεα [λ. αλιαιετον], τον γυπα, τον
ικτινον, τον κορακα, και τα ομοια αυτων, και ιερακα και τα ομοια αυτων, και τον
νυκτικορακα, και καταρακτην, και ιβιν, και πορφυριωνα, και πελεκανα, και κυκνον,
και ερωδιον, και χαραδριον, και τα ομοια αυτοις, και εποπα και νυκτεριδα. Των δε
ερπετων πετεινων ακαθαρτα απαντα ειναι λεγει, τα πορευομενα επι τεσσαρων,
εχοντα δε ανωτερω των ποδων σκελη, ωστε εν αυτοις πηδαιν απο της γης, οια εστιν ο
βρουχος, ο πιττακος, ο ατταγος, και η ακρις, και τα ομοια αυτοις, και ο οφιουχος. Τα
δε εν τοις υδασιν, εν τε τηι θαλασσηι και τοις ποταμοις και χειμαῤροις γινομενα,
ταυτα λεγει ειναι καθαρα, οσα εχει πτερυγια και λεπιδας, οια εστι τριγλα, σκαρος,
γλαυκος, κεστρευς, και τα ομοια αυτοις. Τα δε λειπομενα εν τινι τουτων, ακαθαρτα
και ου βρωτεα, οιον εστι σηπια· πτερυγια μεν γαρ εχει, λεπιδας δε ου. Των δε
ερπετων των επι της γης ακαθαρτα ταυτα λεγει ειναι, την γαλην, τον μυν, τον
χερσαιον κροκοδειλον, την μυγαλην, και τον χαμαιλεοντα. τον ασκαλαβωτην, την
σαυραν και ασπαλακα. Περι γαρ του οφεως και των ομοιων αυτωι περιττον εν αυτωι
μνημονευσαι· φανερον μεν γαρ ην πασι ταυτα βδελυκτα ειναι και μισητα. Ὁμοιως δε
και περι αυτων εμνημονευσεν εν τωι ∆ευτερονομιωι. Ἔτι δε περιεχει περι τε των
θνησιμαιων ως απηγορευμενων, και του αιματος ομοιως, και περι γυναικων
τικτουσων. Και ει σπερτικος [λ. σπερματικος] ηι, ακαθαρτος εσται επτα ημερας. Και
[περι] της οκτοημερου περιτομης του βρεφους. Και περι της αφεδρου, και περι
διαφορας τικτουσων αῤρεν η θηλυ καθαρισμου. Και νομος περι λεπρας και
καθαρισμου αυτης, και περι 56.330 γονοῤρεων [φ. γονοῤρυεων] και σπερμογονειας.
Περι τε ευλαβειας, και περι αποπομπαιου και περι νηστειας· και περι του μη δειν
ατακτους ποιεισθαι συζυγιας, και περι γαμων νομιμων και αθεσμων, και οτι ου χρη
χηραν η εκβεβλημενην τον ιερεα λαμβανειν, αλλα παρθενου και εκ παντων
ακολητων (σιξ; φορτ. ακηλιδωτον). Και περι εκπορνευουσης θυγατρος ιερεως. Και
περι του αμωμον ειναι τον ιερεα. Και περι των προσφερομενων δωρων. Περι τε
σαββατων, και εορτων, και της εορτης του πασχα, και των σκηνοπηγιων και των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12

σαλπιγγων. Και περι του ελαιου, του φωτος, και των αρτων της προθεσεως, και περι
του ενιαυτου της αφεσεως. Ειτα περι δουλων Ἰουδαιων και εθνικων. Και περι
απαγορευσεως ειδωλων ουτω διαλαμβανων· Ἐγω γαρ ο Θεος υμων· ου ποιησετε
υμιν αυτοις χειροποιητα, ουδε γλυπτα, ου στηλην αναστησετε υμιν, ουδε λιθον
σκοπον θησετε εν τηι γηι υμων προσκυνησαι αυτωι. Προς τουτοις απειλας των
παραβαινοντων ουτως· Ἐγω Κυριος ο Θεος υμων, ο εξαγαγων εκ γης Αιγυπτου υμας,
οντων υμων δουλων, και συνετριψα τον δεσμον του ζυγου υμων, και ηγαγον υμας
μετα παῤρησιας. Ἐαν δε μη υπακουσητε μου, μηδε ποιησητε τα προσταγματα μου
ταυτα, αλλ' απειθησητε αυτοις, και τοις κριμασι μου προσοχθισηι η ψυχη υμων, ωστε
υμας μη ποιειν πασας τας εντολας μου, ωστε διασκεδασαι την διαθηκην μου, και εγω
ποιησω ουτως υμιν, και επιστησω εφ' υμας την αποριαν, την τε ψωραν, και τον
ικτερον σφακελιζοντα τους οφθαλμους υμων· και σπερειτε διακενης τα σπερματα
υμων, και εδονται ταυτα οι υπεναντιοι υμων. Και ουτω περιεχον το βιβλιον ταυτα
μετα των λοιπων προσταγματων και εντολων τελειουται εν τουτοις. Συνοψις των
Ἀριθμων. Κελευεται Μωυσης αριθμησαι τον λαον απο εικοσαετους και επανω, και
ησαν εξακοσιαι χιλιαδες και τρισχιλιοι, και εξακοσιοι και πεντηκοντα χωρις των
Λευιτων. Γενεαλογουνται οι Λευιται, και αριθμουνται, και ησαν εικοσι δυο χιλιαδες
απο μηνιαιου και επανω. Ἐπειδη δε οι πρωτοτοκοι Ἰσραηλ εικοσιδυο χιλιαδες ησαν
και τρεις και διακοσιοι και εβδομηκοντα, αντι των περισσων ελαβε λυτρα Μωυσης,
και διδωσιν Ἀαρων. Τα δε λυτρα ην χιλιοι τριακοσιοι εξηκοντα πεντε σικλοι κατα
κεφαλην. ∆ιατασσει τινα λειτουργειν δει, τινες Λευιται οφειλουσιν ειναι· ου γαρ
παντες της αυτης ηξιωντο τιμης. Ἄλλοι μεν τα τιμιωτερα των σκευων της σκηνης,
οι δε τα ελαττω ενεχειριζοντο. Ἐγενηθησαν δε οι Λευιται οι απ' εικοσαετους και
επανω, οι και ελειτουργουν, εως πεντηκονταετους, οκτακισχιλιοι πεντακοσιοι
ογδοηκοντα τρεις. Τοτε κελευει παντα ακαθαρτον εξαποστειλαι της παρεμβολης, και
περι θυσιας της υπερ πλημμελειας διαλεγεται, και τον της ζηλοτυπιας διαταττει
νομον, ωστε μη συκοφαντεισθαι γυναικα επι μοιχειαι, 56.331 μητε μοιχευθεισαν
δυνασθαι λαβειν. Περι της ευχης του αγιασμου διαταττεται, και πως δει τον ιερεα
ευλογειν τους υιους Ἰσραηλ. Ὡς δε εστη η σκηνη, περιηγον οι αρχοντες δωρα πολλα
τε και μεγαλα. Κελευεται Μωυσης αγνισαι τους Λευΐτας, και ακουει οτι απο
εικοσαετους δει αυτους λειτουργειν και επανω, απο δε πεντηκονταετους αφιστασθαι
της λειτουργιας. Κελευει αυτοις ο Θεος δια Μωυσεως ποιησαι το πασχα. Ειπε γαρ,
φησι, και ποιειτωσαν υιοι Ἰσραηλ το πασχα. Ἦν γαρ πρωτος μην του δευτερου ετους.
Προσηλθον δε οι ακαθαρτοι Μωυσει, και ανηνεγκε περι αυτων τωι Θεωι. Και
προσεταξεν ο Θεος τον μη δυναμενον εν τωι πρωτωι μηνι θυειν το πασχα, η δια το
ακαθαρτον ειναι, η δια το εν οδωι μακραι τυγχανειν, τωι δευτερωι μηνι ποιειν, τηι
τεσσαρεσκαιδεκατηι. Ει δε τις και καθαρος ων, και ουκ ων εν μακραι οδωι, μη βουλοιτο
ποιειν το πασχα εν τωι πρωτωι μηνι, υπο αμαρτιαν εσται. Νομος, φησιν, εις εστω τωι
προσηλυτωι και τωι αυτοχθονι. Ἡνικα ανεβαινεν η νεφελη, απηρον οι υιοι Ἰσραηλ,
και ου αν εστη, εκει παρενεβαλλον. Κελευεται Μωυσης ποιησαι σαλπιγγας αργυρας,
ωστε δι' αυτων σημαινειν τωι λαωι, ηνικα απαραι δεοι, ηνικα συναγαγειν τον λαον εν
πολεμοις, εν θυσιαις, χρησασθαι ταις σαλπιγξι ταυταις εν εορταις, εν νεομηνιαις, εν
ολοκαυτωμασιν. Ὡς δε εξηραν οι υιοι Ἰσραηλ, παρεκαλει τον Ἰωβαρ Μωυσης υιον
Ῥαγουηλ τον και Ἰοθορ, ωστε αυτωι και της οδου κοινωνησαι, και των
επαγγελθεντων αγαθων αυτοις· και εν τωι εξαιρειν την κιβωτον, ειπε Μωυσης·
Ἐξεγερθητι, Κυριε, διασκορπισθητωσαν οι εχθροι σου, φυγετωσαν παντες οι
μισουντες σε. Και εγογγυζεν ο λαος, και κατεκαη μερος της παρεμβολης, και εκληθη
ο τοπος εμπυρισμος. Και ηυξατο Μωυσης, και επαυσατο η τιμωρια. Και εζητουν κρεα,
και ελεγον· Ἐμνησθημεν τους ιχθυς, ους ησθιομεν εν Αιγυπτωι, τους σικυους, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

13

τους πεπονας, τα πρασα, τα κρομμυα, τα σκοροδα. Νυν δε η ψυχη ημων καταξηρος·
ουδεν πλην εις το μαννα οι οφθαλμοι ημων. Ὡς δε εβαρυνετο την αντιστασιαν
αυτων, και ενετυγχανε τωι Θεωι, προστιθησιν αυτωι εβδομηκοντα πρεσβυτερους, ωστε
συλλαμβανεσθαι αυτωι εν τηι αρχηι. Τοτε του Ἰησου του Ναυη ειποντος· Κωλυσον τον
υιον Ἐλδαδ και Μωδαδ του προφητευειν, φησιν ο Μωυσης· Ζηλοις συ μοι; Και τις δωι
απαντα τον λαον Κυριου προφητας; Τοτε ανεβη ορτυγομητρα παρα Κυριου, και
εφαγον. Και τα κρεα ην εν τοις οδουσιν αυτων, πριν η εκλιπειν. Τουτο το εν ψαλμωι
ειρημενον· Ἔτι της βρωσεως ουσης εν τωι στοματι αυτων, και οργη του Θεου ανεβη
επ' αυτους· και απεκτεινεν εν τοις πλειοσιν αυτων. Ἐκληθη δε ο τοπος ουτος
μνηματα επιθυμιας. Τοτε κατελαλησε τωι Μωυσει Μαρια, λεγουσα· Μη αυτωι μονωι
ελαλησεν ο Θεος; Ειπων δε ο Θεος, οτι αυτωι μονωι προφητων ελαλησεν ουτως,
επεβαλεν επι την Μαριαμ λεπραν, και Μωυσεως δεηθεντος υπερ αυτης, ου προτερον
αυτην αφηκε καθαρισθηναι, εως εποιησεν επτα ημερας εξω της παρεμβολης. Πεμπει
γουν τινας εκ του λαου κατασκεψασθαι την γην Χανααν. Και κατασκεψαμενοι,
βοτρυν ηνεγκαν εκειθεν, και την 56.332 γην εθαυμαζον. Ἐφοβουντο γαρ τον λαον,
ως μαχιμων οντων των εκει ανδρων. Χαλεβ δε ο του Ἰεφονει, και Ἰησους ο του
Ναυη, και αυτοι εκ των κατασκοπων οντες, παρεθαῤρυνον τον λαον. Οι δε ηλθον
λιθοβολησαι αυτους· ο δε Θεος οργισθεις ειπε μη ανελθειν τους γογγυσαντας εις την
γην της επαγγελιας, ει μη τα τεκνα αυτων, και Χαλεβ υιον Ἰεφονει, και Ἰησουν.
Τεσσαρακοντα δε ετη, φησιν, εσονται εν τηι ερημωι, εως αν αυξηθηι τα παιδια, κατα
αριθμον των ημερων, ων επεσκεψαντο την γην. Τοτε οι κατασκοποι παντες
απεθανον, πλην Χαλεβ και Ἰησου του Ναυη, και επενθησεν ο λαος. Ἀνηλθον επι τον
Ἀμαληκ παρα το δοκουν τωι Θεωι, και η κιβωτος ανεμεινεν εν τηι παρεμβοληι μετα
Μωυσεως. Και εξηλθεν Ἀμαληκ, και κατεκοψεν αυτους. Ἐντελλεται περι
ολοκαυτωματων, περι απαρχων, περι θυσιων των υπερ πλημμελειας. Ἑαλω τις ξυλα
συλλεξας εν σαββατωι, και ελιθοβοληθη. Προστασσονται κρασπεδα επι τα πτερυγια
ποιησαι. Τα περι Κορε και ∆αθαν και Ἀβηρων· η επαναστασις αυτων, η τιμωρια ην
εδοσαν. Οι δε λοιποι του λαου, τουτων γενομενων, ουκ εσωφρονισθησαν, αλλα
παλιν επανεστησαν τωι Μωυσηι, και αποθνησκουσι τεσσαρεσκαιδεκα χιλιαδες και
επτακοσιοι. Τοτε ηνθησεν η ραβδος Ἀαρων. Λεγει και διατασσεται ο λαμβανειν δει
τους Λευΐτας και τον ιερεα τον μεγαν. Και νομοθετει περι της σποδου της δαμαλεως,
εξ ης το υδωρ του ραντισμου εγινετο. Την δε δαμαλιν αυτην εδοξε τισι τυπον ειναι
του παθους του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου. Ἀπο δε της σποδου της δαμαλεως
εκαθαιρετο ο ων επι νεκρου ακαθαρτος. Ἦλθε δε ο λαος εις Καδης, και εκει απεθανε
Μαρια, και εταφη. Ουκ οντος υδατος παλιν γογγυζουσιν οι Ἰουδαιοι· ο δε Μωυσης
και Ἀαρων κελευονται εκ της πετρας εξαγαγειν υδωρ. Ἐπαταξεν αυτην ο Μωυσης
λεγων· Μη εκ της πετρας ταυτης εξαξομεν υδωρ υμιν; Και εξηλθεν υδωρ. Και ειπε
Κυριος προς Μωυσην και Ἀαρων· Ὅτι ουκ επιστευσατε μοι αγιασαι με εναντιον των
υιων Ἰσραηλ, δια τουτο ουκ εισαξετε υμεις την συναγωγην ταυτην εις την γην, ην
εδωκα αυτοις. Πρεσβευεται Μωυσης προς τον βασιλεα Ἐδωμ, ινα αφηι αυτους· ο δε
ου συνεχωρησε· και εξεκλιναν απ' αυτου υιοι Ἰσραηλ. Ὡς δε ηλθον εις Ὢρ το ορος,
κελευσαντος του Θεου, λαβων Μωυσης τον Ἀαρων και Ἐλεαζαρ τον υιον αυτου,
ανηγαγεν εις το ορος· και ενεδυσε τον Ἐλεαζαρ τα ιματια αυτου. Ὁ δε Ἀαρων
απεθανεν εν τωι ορει. Και εκλαυσεν ο λαος τριακοντα ημερας. Ειλον τον Χαναναιον,
και ανεθεματισαν αυτον. Ἐλθοντες δε επι θαλασσαν Ἐρυθραν, εκυκλουν την γην
Ἐδωμ, και ωλιγοψυχουν, και κατεγογγυζον Μωυσηι· και απεστειλεν ο Θεος επ'
αυτους οφεις θανατουντας. Και ηυξατο Μωυσης· και εποιησε χαλκουν οφιν,
προσταχθεις υπο του Θεου. Και ο δακνομενος, ηνικα ανεβλεψεν εις τον οφιν, εζη
Περι τουτου του οφεως ειρηται εν τωι Ευαγγελιωι· Καθως υψωσε Μωυσης τον οφιν εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

14

τηι ερημωι, ουτω δει υψωθηναι τον Υιον του ανθρωπου. Πρεσβευεται Μωυσης προς
τον βασιλεα των Ἀμοῤραιων τον Σηων. Ουτος δε ο Σηων πολε 56.333 μησας
προτερον τον βασιλεα Μωαβ, ελαβε την γην αυτου. Ὡς δε και τοις Ἰσραηλιταις
συνεμιξεν εις πολεμον, ηττηθη κατα κρατος, και τας πολεις αυτου πασας ελαβον οι
Ἰσραηλιται. Συμβαλοντες δε και τωι Ὢγ βασιλει της Βασαν, τοις αυτοις περιεβαλον
αυτον κακοις, οις και τον Σηων, και την γην και τας πολεις αυτου πασας ελαβον.
Πεμπει βασιλευς Βαλακ προς Βαλααμ τον μαντιν, ινα αρασηται τον λαον. Ὁ δε Θεος
το μεν πρωτον εκωλυσεν. Ὡς δε ενεκειτο τωι μαντει, συνεχωρησεν απελθειν μεν, ου
μην αρασασθαι αλλ' ετρεψε τας καταρας εις ευλογιας. Ουκ επειδη ισχυον τι αι αραι
του μαντεως, αλλ' επειδη ταλαιπωρος ην ο λαος, ημελλεν αυτου πιστευειν ταις
καταραις, και κατακρινεσθαι εκει δια την ιδιαν ασθενειαν. Ουτος προφητευει περι
του Χριστου λεγων· Ἀνατελει αστρον εξ Ἰακωβ, και αναστησεται ανθρωπος εξ
Ἰσραηλ. Πνευμα γαρ Θεου εγενηθη επι τωι μαντει. Ὡς δε απηλθεν ο Βαλααμ,
εκπορευουσιν οι υιοι Ἰσραηλ εις τας θυγατερας Μωαβ, και τελουνται τωι Βεελφεγωρ.
Τοτε κελευει Μωυσης εκαστον, αποκτειναι τον αδελφον ειδωλολατρησαντα. Τοτε
και Φινεες υιος Ἐλεαζαρ εξεκεντησε τον Ζαμβριν τον Ἰσραηλιτην, και την Χασβι την
Μαδιανιτιν μετ' αυτου· και ελογισθη αυτωι εις δικαιοσυνην. Τοτε αριθμουνται οι υιοι
Ἰσραηλ απο εικοσαετους και επανω, και ευρεθησαν εξακοσιαι χιλιαδες, και
τρισχιλιοι ανδρες και τριακοντα· οι δε Λευῗται τρεις και εικοσι χιλιαδες απο
μηνιαιου και επανω. Αυτη η επισκεψις εν Ἀραβωθ Μωαβ εγενετο, περαν του
Ἰορδανου. Και ουκ ην εν αυτοις ανθρωπος, εξ ων επεσκεψατο Μωυσης προτερον εν
τηι ερημωι Σινα, πλην Ἰησους ο του Ναυη, και Χαλεβ ο του Ἰεφονει. Προσερχονται
τινες θυγατερες Σαλπααδ της φυλης Μανασση, αξιουσαι, επειδη απαις αῤρενων
παιδων απεθανεν ο πατηρ αυτων, εις αυτας ελθειν την κληρονομιαν, και την
κατασχεσιν. Προσεταξεν ο Θεος λαβειν αυτας. Καν τις αποθανηι μη εχων υιον, η
θυγατηρ κληρονομειτω· θυγατρος δε ουκ ουσης, αδελφος· αδελφου δε ουκ οντος,
αδελφος του πατρος. ∆εικνυσιν ο Θεος Μωυσηι απο του ορους του Ναυω την γην της
επαγγελιας, και χειροτονειται Ἰησους ο του Ναυη εις την αυτου ταξιν. Τοτε
εντελλεται τοις υιοις Ἰσραηλ περι ολοκαυτωματων, θυσιων των καθ' ημεραν, των
εν σαββατοις, των εν νεομηνιαις, των εν τωι πασχα, των εν τηι ημεραι των
εβδομαδων, των εν τωι εβδομωι μηνι. ∆ιατασσει και περι ευχων, τουτεστιν, ων αν τις
ταξηται. Τοτε εξοπλιζονται δωδεκα χιλιαδες εκ των Ἰσραηλιτων κατα Μαδιανιτων,
και Φινεες μετ' αυτων, και αναιρουσιν αυτους, και πεντε βασιλεις Μαδιαμ, και τον
Βαλααμ τον μαντιν. Και απηρξαντο τωι Θεωι των σκυλων, και τα λοιπα διενειμαν
εαυτοις. Προσελθοντες η φυλη Ῥουβιμ και Γαδ, και το ημισυ της φυλης Μανασση,
ᾔτουν παρα Μωυσεως την περαν του Ἰορδανου χωραν. Ὁ δε εδωκε, προτερον
συνομολογησαντων εκεινων συμμαχησειν τοις λοιποις Ἰσραηλιταις, και
διαβησεσθαι τον Ἰορδανην μεθ' οπλων, ωστε πολεμησαι υπερ των αδελφων αυτων.
Ἐνταυθα διηγειται Μωυσης απο Αιγυπτου εως ηλθον αντικρυ Ἱεριχω. Ἐντελλεται
αυτοις ωστε εξολοθρευσαι παντα τα ειδωλα των εθνων. Λεγει αυτοις και περι των
οριων της γης, ποθεν αρχονται, και που πληρουνται. Παραγγελλει δε και περι της
γης, ης εδει τους Λευΐτας λαβειν, και περι των εξ πολεων των φυγαδευτηριων, ωστε
τον ακουσιως ανελοντα εκει 56.334 καταφευγειν, και απαλλασσεσθαι κινδυνου,
μενοντι εκει, εως αν αποθανηι ο ιερευς ο μεγας. Ἐαν δε αλωι εξω των ορων της
πολεως, και φονευσηι αυτον ο συγγενης του πεφονευμενου, ου δωσει δικην. Και
διαλεγεται βραχεα περι των νομων των περι φονων κειμενων. Προσερχονται οι
αρχοντες της φυλης Μανασση λεγοντες τωι Μωυσηι· Ἐπειδη εδοξε τας θυγατερας
Σαλπααδ λαβειν κληρον, ει συμβαιη αυτας γαμηθηναι ανδρι εξ ετερας φυλης, τι ινα
γινηται; απελευσεται γαρ ο κληρος της ημετερας φυλης εις εκεινην την φυλην. Τοτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

15

προσεταξε Μωυσης, εκ της ιδιας φυλης γυναικα λαμβανειν ανδρα, ινα μη
μεταφερωνται αι κληρονομιαι απο φυλης εις φυλην. Συνοψις του ∆ευτερονομιου.
Ὡς εν κεφαλαιωι διηγειται παντα τα πρωτα Μωυσης, εις υπομνησιν αυτους αγων της
τε του Θεου ευεργεσιας, και της αυτων κακιας. Περι του μη ειδωλολατρειν
παραινεσις. Ἐνταυθα κειται και το, Μη προσκυνησηις τοις αστροις, α απενειμε Κυριος
ο Θεος σου πασι τοις εθνεσι τοις υποκατω του ουρανου. Το δε, Ἀπενειμε, ουχ οτι
αυτος προσεταξεν· απαγε· αλλα καθως φησιν ο μακαριος Παυλος· Παρεδωκεν αυτους
ο Θεος εις αδοκιμον νουν, ουχ οτι παρεδωκεν, αλλ' οτι ελομενους αυτους και
ανεπιστροφως εχοντας αφηκεν. Ουτως ενταυθα το, Ἀπενειμεν αυτοις, τουτεστιν,
ελομενους την πλανην, και μη βουλομενους επιστρεψαι, αφηκεν. Ἐνταυθα μικρον
προελθων λεγει· ∆ιαμαρτυρομαι υμιν τον ουρανον και την γην, οτι απωλειαι
απολεισθε, εαν αποστητε απο του Θεου. Ειτα δεικνυσιν οτι ουδενι ταυτα παρεσχεν ο
Θεος απερ εκεινοις. Και αφοριζει τρεις πολεις του Ἰορδανου εις φυγαδευτηριον. Ἔτι
των προτερων αυτους υπομιμνησκει, και, Ἔφαψαι αυτα επι των χειρων σου, φησι,
και επι των φλιων σου γραψεις, και διδαξεις τον υιον σου. Ειπων δε α συμβησεται
κακα εαν παρακουσωσι, παραθαῤρυνει προς το μη δεδοικεναι τους πολεμιους Παλιν
αναμιμνησκει των προτερων. Ἐνταυθα κειται το, Προσεχε σεαυτωι, ο πολλακις
αυτοις και προιων επιλεγει, και παραινει τας νικας μη τηι οικειαι δυναμει επιγραφειν,
αλλα τηι του Θεου χαριτι. Ἐνταυθα κειται, οτι Ὁ Θεος πυρ καταναλισκον εστιν οπερ ο
Παυλος εν τηι προς Ἑβραιους εθηκε. Παραινει δε εν ταυτωι Μωυσης μη επαιρεσθαι
αυτους. Ου γαρ δια την δικαιοσυνην σου, φησιν, Ἰσραηλ, εξολοθρευθησεται τα εθνη,
αλλα δια την ασεβειαν αυτων. Ὑπομιμνησκει δε αυτους και της μοσχοποιιας.
Ἐνταυθα δε κειται· Περιτεμνεσθε την σκληροκαρδιαν υμων, και τον τραχηλον υμων
ου σκληρυνειτε. Ἐγκωμιαζει την γην της επαγγελιας. Ἐνταυθα κειται· Φαγων και
πιων και εμπλησθεις προσεχε σεαυτωι· και προλεγει τα κακα παρακουουσι, και τα
αγαθα ει υπακουσειαν. Και κελευει επ' ορος Γαριζιν δουναι την ευλογιαν, και την
καταραν επ' ορος Γεβαλ· απολεσαι τα ειδωλα και τους τοπους αυτων. Κελευει μη
πανταχου θυσιας αναφερειν τωι Θεωι, αλλ' εις τον τοπον ον αν εκλεξηται. Περι του
μη ζηλουν τα εθνη, μηδε τινι πειθεσθαι συμβουλευοντι ειδωλολατρειν, καν σημεια
ποιηι, μητε φιλωι, μητε αλλωι τινι, αλλα λιθοβολειν τον παραινουντα, καν αδελφος η,
καν πολις ειδωλολατρευσηι, πανωλεθρον αυτην ποιειν. Τινα δει εσθιειν, και τινα
παραιτεισθαι παραινει. Περι αφεσεως χρεων νομοθετει, περι αφεσεως και 56.335
ελευθεριας των δουλευοντων, περι πρωτοτοκων, περι του πασχα. Ἐνταυθα κειται
το, Ου δυνησηι το πασχα ποιειν εν ουδεμιαι των πολεων ων Κυριος ο Θεος σου διδωσι
σοι, αλλ' εις τον τοπον ον αν εκλεξηται Κυριος ο Θεος σου. Περι της των εβδομαδων,
περι της των σκηνοπηγιων, περι κριτων, περι βασιλεων, ει ποτε ελθοιεν εις
επιθυμιαν του βασιλευσαι τινα. Περι Λευιτων, και ων οφειλουσι λαμβανειν. Περι του
μη δειν τοις λεγομενοις καθαρισταις κεχρησθαι, η επαοιδοις, η μαντειαις η
κληδοσιν, η τοις τοιουτοις. Ἐνταυθα κειται το, Προφητην υμιν αναστησει ο Θεος ως
εμε. Και περι των φυγαδευτηριων πολεων διαταττεται. Ἐνταυθα κειται, Ἐπι
στοματος δυο μαρτυρων και τριων σταθησεται παν ρημα. Και περι των
ψευδομαρτυρουντων, τι δει πασχειν αυτους. Ἐπισταντος πολεμου, λεγει τινα δει
εκπεμπειν, και μη αφιεναι συμπολεμειν αυτοις. Παραινει μη αναιρεισθαι τους
πολεμιους υποπιπτοντας, πλην των επτα εθνων. Και τας μεν πολεις απασας, επειδαν
ελητε, φησι, σκυλευετε, τα αῤρενα μονα αναιρουντες. Ἐκ δε τουτων, ων την γην
κληρονομειτε, μηδενα ζωγρησητε εμπνεοντα. Καρποφορα ξυλα μη τεμνετε, φησιν,
εις το πηξαι χαρακα εν πολιορκιαι. Ει τις ευρεθηι πεφονευμενος, ο δε φονευσας μη
φαινοιτο, νομοθετει τι δει γινεσθαι. Ἐαν δε τις δυο εχων γυναικας, την μεν μισησηι,
αγαπησηι δε την ετεραν, και συμβηι τον της μισουμενης ειναι πρωτοτοκον, μη
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

16

προτιμεισθω αυτου ο της ηγαπημενης. Περι υιου απειθους. Ἐνταυθα κειται,
Ἐπικαταρατος πας ο κρεμαμενος επι ξυλου. Ἐπει ουν εκειτο καταρα τοις μη
φυλασσουσι τον νομον, Ἐπικαταρατος πας ος ουκ εμμενει πασι τοις γεγραμμενοις εν
τωι βιβλιωι τουτωι· περι του νομου λεγων Μωυσης· και την καταραν εκεινην ουκ ενην
λαβειν τον Χριστον· επληρωσε γαρ τον νομον, καταραν καταρας αντηλλαξατο
κρεμασθεις επι ξυλου. Περι του μη δειν μηδε των εχθρων τα αλογα παροραιν, και
ετερα νομοθετει, και περι γαμικων διαλεγεται νομων, και τιμωριας τιθησι κατα των
υβριζοντων εις παρθενους. Τινας κωλυει μη εισιεναι εις εκκλησιαν, και περι ετερων
νομοθετει, και περι του μη λαβειν τοκον. Περι του μη χρονιζειν εν ταις των ευχων
αποδοσεσι, αλλ' οπερ αν τις ευξηται, ευθεως αποτελειν. Περι της γυναικος της
λαμβανουσης βιβλιον αποστασιου, περι ενεχυρων, περι κλοπης, περι μισθου
μισθωτου, περι ορφανου, περι χηρας, περι του καταλιμπανειν σταχυολογειν και
ραγολογειν τοις πενησιν. Ἐνταυθα κειται περι του μη δειν πλεον τεσσαρακοντα
λαμβανειν τον εγκαλουμενον περι αδικιας τινος. Και περι του μη φιμουν βουν
αλοωντα, και περι του εγειρειν σπερμα τωι τεθνεωτι αδελφωι τον υπολειπομενον, και
τι πεισεται ει μη βουλοιτο εγειραι. Περι σταθμων, περι μετρων. Περι του
εξολοθρευσαι τον Ἀμαληκ. Περι απαρχων, περι φιλανθρωπιας της εις 56.336 χηρας
και ορφανους. Ἐντευθεν λοιπον αι καταραι και ευλογιαι, αι μεν παρακουουσιν, αι δε
πειθομενοις. Και μακρον αποτεινει λογον περι των μελλοντων αυτους διαδεχεσθαι
κακων. Τουτο συνεβη επι Ἀσσυριων και Βαβυλωνιων. Το δε τους υιους φαγειν, εν
πολιορκιαις εξεβη. Και αυτου μεμνηται ενταυθα περι του Χριστου. Ἔσται, φησιν, η
ζωη σου κρεμαμενη προ οφθαλμων σου. Ἐνταυθα κειται, Μη τις ριζα πικριας, ου και
ο Παυλος εμνημονευσεν εν τηι προς Ἑβραιους. Ἐνταυθα κειται, Τα κρυπτα Κυριωι τωι
Θεωι, τα δε φανερα υμιν και τοις τεκνοις υμων. Ὅτι η εντολη αυτου, φησιν, ουκ
εσται υπερογκος. Ουκ εν τωι ουρανωι, ινα ειπηις, Τις αναβησεται εις τον ουρανον;
ουδε περαν της θαλασσης, αλλ' εγγυς σου το ρημα εστιν εν τωι στοματι σου. Ταυτα
περι της νομικης εντολης ειρημενα ειλκυσεν εις την πιστιν την εις Χριστον ο
Παυλος· ∆ιαμαρτυρομαι υμιν, φησι, τον ουρανον και την γην, ωστε αγαπαιν τον
Θεον. Τοτε καλει τον Ἰησουν τον Ναυη, και εντελλεται ηγεισθαι του λαου, και μη
φοβεισθαι τους πολεμιους, Θεον εχοντας βοηθον. Και παραινει, ωστε εν ταις
σκηνοπηγιαις παντι τωι λαωι τον νομον αναγινωσκεσθαι. Προλεγει τωι Μωυσηι ο
Θεος, οτι μετα θανατον αυτου ο λαος ειδωλολατρησει, και κολασθησεται. Ἔστω ουν,
φησιν, η ωιδη αυτη καταμαρτυρουσα αυτων. Ου γαρ ποτε λησονται αυτης. Και
εγραψε Μωυσης την ωιδην, και προειπεν αυτοις, οτι ανομησουσιν. Ἐνταυθα κειται·
Αυτοι παρεζηλωσαν με επ' ου Θεωι, καγω παραζηλωσω αυτους επ' ουκ εθνει.
Κελευεται Μωυσης ανελθειν εις το ορος το Ἀβαρειμ, ο και Ναβαι ελεγετο, και ιδειν
την γην επαγγελιας· και ευλογησας εκαστην φυλην, ετελευτησε· και ουκ ειδεν
ουδεις την ταφην αυτου εως της ημερας ταυτης. Ἐνταυθα ετελειωθησαν τα πεντε
βιβλια Μωυσεως, α μονα εδεξαντο οι Σαμαριται. Συνοψις του Ἰησου του Ναυη.
Κελευεται Ἰησους διαταττειν τωι λαωι, τωι τε νομωι του Θεου προσεχειν. Πεμπει
κατασκοπους· εισηλθον εις την Ἱεριχω. Ἀκουσας ο βασιλευς της πολεως, επεμψε,
ζητων τους ανδρας παρα Ῥααβ τηι πορνηι τηι υποδεξαμενηι. Ἡ δε εκρυψε τους
κατασκοπους. Και αντι ταυτης της χαριτος ᾔτησε την σωτηριαν της οικιας αυτης,
οταν η πολις ληφθηι· οι δε επενευσαν. Και απελθοντες απηγγειλαν τα γενομενα.
Παραγγελλει τωι λαωι, ωστε διαβηναι τον Ἰορδανην, και διεβησαν επι ξηρας, και
λιθους εστησαν εν τηι στρατοπεδειαι δωδεκα. Ἀκουσαντες οι βασιλεις των Ἀμοῤραιων
οι περαν του Ἰορδανου, και οι βασιλεις της Φοινικης, οτι δια ξηρας διεβησαν τον
Ἰορδανην, κατετακησαν, και κατεπλαγησαν. Τοτε Ἰησους προσταχθεις μαχαιραις
πετριναις περιτεμνει τους Ἰουδαιους. Ἐπει τεσσαρακοντα ετη ανεστραπτο Ἰσραηλ εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

17

τηι ερημωι, και δια τουτο απεριτμητοι 56.337 ησαν αυτων οι πλειστοι των μαχιμων,
οι και απωλοντο· αντι δε τουτων αντικατεστησε τους υιους αυτων, ους ο Ἰησους
περιετεμε, δια το γενεσθαι αυτους απεριτμητους εν τηι οδωι. Τοτε εποιησε το πασχα.
Και εν τηι ημεραι ηι εφαγον αζυμα απο του σιτου της γης εκεινης, εξελιπε το μαννα.
Κελευεται ο Ἰησους λυσαι το υποδημα αυτου, και κυκλωσαι την Ἱεριχω μετα
σαλπιγγων και της κιβωτου ημερας επτα. Ου γενομενου αυτοματα επεσον τα τειχη.
∆ηλον ουν οτι εκτοτε αρχην ελαβε λυεσθαι το σαββατον· οθεν γαρ αν αρξηται τις,
αναγκη το σαββατον εμπεσειν εν ταις εξ ημεραις. Τοτε σωζεται μεν η Ῥααβ μετα της
συγγενειας αυτης, και οικει εν τωι Ἰσραηλ, εμπιπραται δε η πολις και
αναθεματιζεται, και κατηρασατο Ἰησους τωι οικοδομουντι αυτην. Ἔκλεψεν εκ του
αναθεματος Ἄχαρ, και ητταται ο λαος προσβαλων ετεραι πολει. ∆ειται του Θεου
Ἰησους, κελευει ο Θεος εξαρθηναι το αναθεμα. Ἀνεδειχθη ο Ἄχαρ, ηλεγχθη το
κλεμμα, ελιθοβοληθη μετα των υιων και θυγατερων ο Ἄχαρ. Ἀνεμαχεσατο Ἰησους
την μαχην, και ειλετην Γαζαν, και ενεπυρισε· και επεσον εν αυτηι δωδεκα χιλιαδες·
και τον βασιλεα της πολεως εκρεμασαν επι ξυλου. Συνερχονται πολεμησαι τον
Ἰσραηλ οι βασιλεις των Ἀμοῤραιων και Χαναναιων, και οι λοιποι. Οικοδομει Ἰησους
θυσιαστηριον εκ λιθων ολοκληρων και γραφει το ∆ευτερονομιον εκει. Και οι ημισεις
ιστανται πλησιον του ορους Γεβαλ, και οι ημισεις πλησιον του ορους Γαριζιν.
Ἐντευθεν τα κατα τους Γαβαωνιτας. Ουτοι γαρ ακουσαντες περι των Ἰσραηλιτων,
και φοβηθεντες αυτους εξ ων ηδη κατωρθωσαν εν τοις πολεμιοις, ερχονται προς
αυτους, παλαια περιθεμενοι ιματια, αρτους επιφερομενοι ξηρους, σανδαλια
πεπαλαιωμενα, και φασι προς τον λαον, οτι εκ γης ποῤρωθεν ηκουσι, και σημειον
του ποῤρω οικειν, τα ιματια, και τους αρτους, και τα σανδαλια εποιουντο. Ἐν γαρ τηι
οδωι αυτα πεπαλαιωσθαι ελεγον· ηκειν δε επι τωι συνθηκας ποιησασθαι προς αυτους
ειρηνης. Οι δε μη ερομενοι τον Θεον, εποιησαντο συνθηκας. Ὡς δε εγνωσαν
ηπατημενοι, και οτι ου ποῤρω, αλλα πλησιον οικουσι, μη δυναμενοι αυτους
καταπολεμησαι δια τους ορκους, δουλους εποιησαντο ξυλοκοπους τε και
υδροφορους. Ἐνταυθα εκβαινει η προῤρησις του Νωε, ην ειπε· Χανααν παις οικετης·
εξ εκεινου γαρ εισιν ουτοι. Ἤκουσεν Ἀδωνιβεζεκ βασιλευς Ἱερουσαλημ, οτι εαλω
Ἱεριχω και Γαζα, και οτι ηυτομολησαν οι Γαβαωνιται, και επιστρατευει επ' αυτους
μετα και ετερων βασιλεων. Οι δε εκαλουν εις συμμαχιαν τον Ἰησουν. Ἦλθε δε και
συνεβαλε, και ετρεψατο αυτους· και ανωθεν επ' αυτους χαλαζα κατηνεχθη· και
πλειους ανειλεν η χαλαζα, η οι υιοι Ἰσραηλ εν μαχαιραι. Τοτε εστη ο ηλιος κατα
Γαβαων, και η σεληνη κατα φαραγγα Ἐλωμ· και παντα των εχθρων τον λαον
απεκτεινεν Ἰησους, και πεντε βασιλεις. Ειλε δε και την Μακηλα, και την Λοβνα, και
την Λαχις, και την Ὀδολαν, και την Χεβρων, και την ∆αβηρ, και την ορεινην, και
την πεδινην. Συνηλθον ετεροι βασιλεις πολλοι μετα στρατοπεδων μεγαλων, και
τουτους ειλεν Ἰησους. Ἔγκειται δε αυτων ενταυθα και τα ονοματα και αι πολεις, και
ο 56.338 αριθμος. Προστασσεται δε Ἰησους διαδουναι την γην τοις Ἰσραηλιταις. Και
διαγραφει τις φυλη τινας κληρους ελαβε, και τοις Λευΐταις τι δοθηι. Ἐκπεμπεται
Ἰησους την φυλην Ῥουβιμ και την Γαδ και το ημισυ φυλης Μανασση εις τους
κληρους αυτων, ους ελαβον ετι ζωντος Μωυσεως. Οι δε απελθοντες, παρα τον
Ἰορδανην ωικοδομησαν βωμον. Ἐταραξε τουτο τας αλλας φυλας. Ὤοντο γαρ
αποστασιας ενεκεν τουτο πεποιηκεναι αυτους. Πεμπουσι προς αυτους εγκαλουντες·
οι δε απελογουντο λεγοντες, ουκ αποστασιας ενεκεν οικοδομησαι τον βωμον· αλλ'
ινα μη εχωσιν οι μεθ' υμας γενομενοι τους ημετερους υιους ως αλλοτριους της
εαυτων συγγενειας, δια το τον Ἰορδανην μεσον εκατερων ρειν· αλλ' ινα ηι ο βωμος
εις μαρτυριον, και μη εχωσι λεγειν τα τεκνα υμων τοις εγγονοις ημων, Ουκ εστιν
υμιν μερις Κυριου. Ἐπεισθησαν μηκετι πολεμησαι αυτους αι λοιπαι φυλαι. Τοτε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

18

συγκαλει τους Ἰσραηλιτας Ἰησους, και υπομιμνησκει αυτους των του Θεου
ευεργεσιων, και παραινει φυλαττειν τον νομον, και προλεγει τα διαδεξομενα αυτους
κακα, ει μη φυλαξειεν, και τελευται. Τελευται δε και Ἐλεαζαρ ο ιερευς, και ιερατευσε
Φινεες ο υιος αυτου αντ' αυτου. Και ειδωλολατρησαν οι Ἰσραηλιται, και
παρεδοθησαν τωι Αιγλωμ βασιλει Μωαβ, και κατεκυριευσεν αυτων ετη δεκαοκτω.
Συνοψις των Κριτων. Ἐνταυθα κειται ποιας μεν πολεις ειλον, ποιας δε αφηκαν
φορου επιτελεις αυτοις ειναι οι Ἰσραηλιται. Καταμαλακισθεντες γαρ προς τους του
πολεμου πονους, παρεβησαν το προσταγμα του Θεου, κελευσαν παντας παντελως
αρδην αφανισθηναι. Ἦλθεν αγγελος παρα Κυριου προς τους Ἰσραηλιτας, και
ηλεγξεν αυτων την παρανομιαν. ∆εον γαρ, φησι, παντας αφανισθηναι, υμεις δε και
συνθηκας εθεσθε προς αυτους· δια τουτο ουκ εξολοθρευσει ο Θεος τα υπολειπομενα
εθνη. Ταυτα ακουσαντες εκλαυσαν ομοθυμαδον, και Κλαυθμος ο τοπος εκληθη. Και
παρηνομουν και ειδωλολατρουν συνεχως, και παρεδιδοντο τοις εχθροις, και
απηλλασσοντο της δουλειας, και παλιν τοις αυτοις επεμενον κακοις. Παρεδοθησαν
Χουσαρ Σαθων βασιλει Συριας ετη ηʹ, και εσωσεν αυτους Κυριος δια Γοθονοηλ του
κριτου. Και παρεδοθησαν τωι Ἐγλωμ βασιλει Μωαβ, και εκραξαν προς τον Θεον, και
ηγειρεν αυτοις Ἀωδ, οστις δολωι ανειλε τον Ἐγλωμ και τον Μωαβ. Μετα τουτον
εκρινε Σομεγαρ, ∆εβωρα, γυνη προφητις. ∆ουλευοντων δε τωι βασιλει Χανααν των
Ἰσραηλιτων, κελευει τωι Βαρακ η ∆εβωρα στρατηγησαι τον πολεμον. Ὁ δε ουκ
ηνειχετο, ει μη και αυτη συνεξελθοι αυτωι· και συνεξηλθεν η γυνη. Γενομενου δε του
πολεμου, φευγουσιν οι πολεμιοι, και ο στρατηγος Ἰαβις Σισαρα ελθων προς 56.339
τινα γυναικα Ἰαηλ λεγομενην, ᾔτει πιειν· η δε γαλα εδωκεν αυτωι αντι υδατος. Ὡς δε
εκοιμηθη πιων, πασσαλον λαβουσα η γυνη, διηλασεν δια του κροταφου αυτου. Και
ουτως απεθανε Σισαρα· και επελθων Βαρακ ειδεν αυτον τεθνηκοτα. Τοτε ηισεν ωιδην
∆εβωρα επινικιον. Παλιν παραδιδονται εις χειρας Μαδιαμ οι Ἰσραηλιται· συνεχως
γαρ παρωργιζον τον Θεον. Τοτε τωι Γεδεων ωφθη αγγελος, και παρωρμησεν εις
πολεμον. Ειτα ο Κυριος κελευει αυτον θυσαι τον μοσχον τον σιτευτον του πατρος
αυτου, και ανενεγκειν ολοκαυτωμα, και το θυσιαστηριον κατασκαψαι του Βααλ.
Ἐποιησεν ουτως, και ανηνεγκεν ολοκαυτωμα τωι Θεωι. Και αιτει σημειον ο Γεδεων ο
και Ἱεροβααλ το επι του ποκου γενομενον. Και κελευεται απαν αποπεμψαι το
στρατοπεδον, τριακοσιους δε μονον κατασχειν. Και εποιησεν ουτω, και συμβαλων
μετα λαμπαδων και σαλπιγγων, ειλε τους πολεμιους. Τοτε ανηιρηθησαν Ὠρηβ και
Ζηβ οι αρχοντες Μαδιαμ, και Ζεβεε και Σαλμανα οι βασιλεις. Ἀποθανων Γεδεων
κατελιπεν υιους εβδομηκοντα, και απο παλλακιδος ενα τον Ἀβιμελεκ. Ουτος τους
εβδομηκοντα ανελων, εκρατησε την βασιλειαν· και μετ' ου πολυ δικην εδωκε της
αδελφοκτονιας. Προσελθων γαρ εν πολεμωι τινι πολει, κλασματι μυλου εθλασθη την
κεφαλην υπο γυναικος, και απεθανε. Μετα τον Ἀβιμελεκ εκρινε Θωλα, μετα τον
Θωλα Ἰαειρ. Και παρωργισαν τον Θεον υιοι Ἰσραηλ, και παρεδοθησαν εις χειρας
Ἀμμων. Τοτε τον Ἰεφθαε, υιον οντα γυναικος πορνης, και υπο των αδελφων
απελαθεντα της πατερων οικιας, οι αρχοντες του λαου αξιουσι στρατηγησαι του
πολεμου του προς τους υιους Ἀμμων, και διδοασιν αυτωι την αρχην. Ὁ δε πεισθεις,
και πρωτον πρεσβευσαμενος προς τον βασιλεα υιων Ἀμμων, ως ουκ επειθεν,
ευξαμενος τωι Θεωι θυσειν τον πρωτον απαντησαντα αυτωι, ει επανελθοι εκ του
πολεμου, συμβαλων τοις εχθροις και νικησας, θυει την θυγατερα αυτου· πρωτη γαρ
αυτωι απηντησεν αυτη. Παλιν παρωργισαν τον Θεον οι Ἰσραηλιται, και παρεδοθησαν
εις χειρας αλλοφυλων. Τοτε τικτεται ο Σαμψων, και ιδων γυναικα εν Θαμναθα,
ηρασθη αυτης, και λαβειν ηθελησε νομωι γαμου. Οι δε γονεις το μεν πρωτον
διεκωλυον δια το αλλοφυλον ειναι· ως δε ειδον επικειμενον, ουκ ηναντιωθησαν.
Ἡνικα δε απηιει διαλεχθηναι περι αυτης, συνηντησεν αυτωι λεων, και ανειλεν αυτον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

19

ταις χερσιν αυτου. Ἐπει δε εδει γενεσθαι τους γαμους, παλιν απιων, οραι κηριον
μελιτος εν τωι στοματι του λεοντος του ανηιρημενου υπ' αυτου, και λαβων εφαγε, και
εδωκε και τοις γονευσι και τοις συμπολιταις αυτου· και προετεινεν αυτοις προβλημα
λεγων· Ἐκ στοματος εσθιοντος εξηλθε βρωσις, τουτεστιν, εκ του στοματος του
λεοντος, και εκ σκληρου αντι του πικρου γλυκυ. Και υπεσχετο, ει επιλυσειε, δωσειν
αυτοις τριακοντα σινδονας, και τριακοντα στολας· ει δε μη δυνηθειεν, απαιτησειν
αυτους τοσαυτα. Ὡς δε διηπορουν, και ουχ ευρισκον, ηπειλησαν τηι γυναικι αυτου
θανατον, ει μη μαθοι παρ' αυτου το αινιγμα· η δε μαθουσα, απηγγειλεν 56.340
αυτοις, και ειποντες ελαβον. Ὠργισθη δε ο Σαμψων. Ὁ δε πατηρ της νυμφης δεισας,
λαβων αυτην εδωκε τωι νυμφαγωγωι αυτου· τουτο δε μαλλον αυτον ελυπησεν, και
λαβων τριακοσιους αλωπεκας, και λαμπαδας οπισθεν αυτων εξαψας, αφηκεν εις τα
πεδια των αλλοφυλων· ως δε ενεπυρισεν αυτων τα σταχυοφορα πεδια, ενεπρησαν
εκεινοι την οικιαν της νυμφης μετ' αυτης και του πατρος αυτης. Ουδε τουτου
γενομενου εχαλασε την οργην ο Σαμψων, αλλ' ετι επολεμει αυτοις. Οι δε
παραταξαμενοι κατα του Ἰσραηλ, τον Σαμψων εζητουν· δησαντες αυτον οι
Ἰσραηλιται παρεδωκαν τοις εχθροις. Ὁ δε τα δεσμα διαῤρηξας, και ευρων σιαγονα
ονου, χιλιους απεκτεινεν εν αυτηι. Και διψησας ηυξατο τωι Θεωι, και εξηλθεν υδωρ εκ
της σιαγονος, και επιεν. Ἦλθεν εκειθεν εις γυναικα πορνην εις Γαζαν, και
περιεκυκλωσαν αυτον οι εχθροι· ο δε κατα το μεσονυκτιον λαβων τας πυλας της
πολεως, και θεις επι των ωμων εξηλθεν. Ἠρασθη μετα ταυτα γυναικος τινος ο
Σαμψων ονοματι ∆αλιδας, και ελαβεν αυτην εις γυναικα. Ταυτηι δε υπεσχοντο οι
σατραπαι των αλλοφυλων χιλιους και εκατον αργυριους, ει μαθοι παρ' αυτου, πως
αν ευκαταγωνιστος γενοιτο. Ὡς δε επειρατο μαθειν, το μεν πρωτον αυτην ηπατα·
τελος δε, ως κατειργασατο αυτον, ειπεν αυτηι την αληθειαν, οτι εαν τις αυτου
περιελοι τους βοστρυχους, ασθενησει. Ἡ δε καλεσασα τους σατραπας, και κοιμησασα
αυτον, εποιησε ξυρισθηναι, και ησθενησε. Και λαβοντες αυτον οι αλλοφυλοι,
ετυφλωσαν και ενεβαλον εις το δεσμωτηριον. Οι δε ηυφραινοντο, και εξηγαγον
αυτον εκ του δεσμωτηριου, εις το εμπαιξαι αυτωι· ο δε πικρον στεναξας, και του
Κυριου δεηθεις ωστε ενισχυσαι αυτον, των κιονων λαβομενος του οικου, και
διασαλευσας, κατηνεγκε τον οικον επι τους σατραπας και εαυτον και ετερον λαον
πολυν, και απεθανον πλειους, η οσοι απεθανον υπ' αυτου ζωντος. Μετα ταυτα
επιστρατευουσιν οι εκ της φυλης ∆αν, και ελαβον την Λαισαν, και επωνομασαν
αυτην, και εστησαν εκει γλυπτον λατρειαν. Ἀνηρ Λευΐτης, οργισθεισης αυτωι της
παλλακης αυτου, και απελθουσης εις τον οικον του πατρος αυτης, απηιει καταλεξων
αυτην εαυτωι· και λαβων αυτην επανηλθεν· εν δε τηι οδωι κατελυσεν εις Γαβαα την
Βενιαμιν παρα τινι πρεσβυτηι. Οι δε εν τηι Γαβαα περισταντες την οικιαν εκεινην,
εζητουν τον ξενον, ινα εξυβρισωσιν εις αυτον. Ὁ πρεσβυτης ετοιμος ην την
θυγατερα αυτου δουναι αυτοις την παρθενον. Οι δε λαβοντες την παλλακην,
ενεπαιξαν αυτηι ολην την νυκτα. Ὡς δε πρωι γεγονεν, αφεντες αυτην απηλθον. Ἡ δε
υπο της επηρειας, ελθουσα παρα την οικιαν, ενθα κατηγετο ο ανηρ αυτης, εξεψυξεν.
Ἐξελθων δε εκεινος, και ευρων αυτην νεκραν, διειλεν εις δεκαδυο μερη, και επεμψε
ταις δωδεκα φυλαις. Χαλεπως δε ηνεγκαν το γεγονος, και εξοπλισαμενοι ᾔτουν τους
ενυβρισαντας το γυναιον. Ὡς δε ουκ εδιδοσαν εκεινοι, συνεκροτησαν πολεμον. Και
το μεν πρωτον ηττηθησαν, και δευτερον, εν δε τηι τριτηι συμβοληι πασαν την φυλην
Βενιαμιν κατεκοψαν, πλην εξακοσιων των διαφυγοντων. Ὡς δε εκινδυνευσεν η
φυλη τελεως απολεσθαι (ουτε γαρ ειχον ουτοι γυναικας, και οι υιοι Ἰσραηλ ωμοσαν
εξ αυτων μη δωσειν αυτοις), ελοντες τους μη συστρατευσαντας αυτοις κατα των
Βενιαμιτων, τας εκεινων παρθενους εδωκαν αυτοις τετρακοσιας· ως δε ενελιπον ετι,
εορτης τελουμενης, συν 56.341 εχωρησαν αυτοις εξελθουσιν αφαρπασαι παρθενους,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

20

ουκ ειδοτων των γονεων. Συνοψις της Ῥουθ. Ἡ Νοεμμην, αποθανοντος αυτηι του
ανδρος, και των υιων, και του λιμου παυθεντος, δι' ον και εις την Μωαβιτιν
κατυκησεν, ερχεται εις την Ἰουδαιαν, και η μεν μια αυτης νυμφη επεισθη μειναι εν
τηι Μωαβιτιδι· η δε αλλη, ηι ονομα Ῥουθ, πολλα παρακαλουσηι, ωστε μειναι, ουκ
ειξεν, αλλα συνηκολουθησε. Και γαμειται τωι Βοωζ, αγχιστευοντι την Νοεμμην, και
τικτει τον Ὀβηδ, ο δε Ὀβηδ τον Ἰεσσαι, οδε Ἰεσσαι ∆αυιδ τον βασιλεα. Συνοψις του
Τετραβασιλειου. Ἑλκανα γυναικας εχων δυο, απο της μιας ουκ ειχε παιδας. Ὡς δε
ανηλθε θυσαι εν Σηλωμ, προσευχεται η γυνη, και τικτει τον Σαμουηλ, και διδωσιν
αυτον εις τον οικον Κυριου διηνεκως, καθως ηυξατο πριν η συλλαβειν αυτον. Ἦν δε
ιερευς τοτε ο Ἠλει. Οι δε υιοι Ἠλει Ὀφνι και Φινεες, λοιμοι και μοχθηροι νεοι,
μεταλαμβανοντες εκ των θυσιων, πριν η προσενεχθηναι Θεωι. Ὁ δε Ἠλει ευλογησε
την Ἄνναν,και εσχεν ετι τρεις υιους, και δυο θυγατερας, και Σαμουηλ επεδιδου προς
αρετην. Ὁ δε Ἠλει ακουσας των παιδων τα τολμηματα (και γαρ και εμοιχωντο),
επετιμησε λογωι· οι δε ουκ ειξαν. Προφητευεται τωι Ἠλει ο ολεθρος της οικιας αυτου
και των υιων δια την αμαρτιαν των νεων. ∆ηλουται δε και τωι Σαμουηλ η
απαραιτητος οργη του Θεου, και απαγγελλει και αυτος τωι Ἠλει. Συμβαλλουσιν οι
αλλοφυλοι τωι Ἰσραηλ, και τρεπουσιν αυτον εις φυγην μετα του παταξαι. Ὡς δε και
την κιβωτον εξηγαγον υιοι Ἠλει, ουτοι μεν πιπτουσιν εν τωι πολεμωι μετα και
ετερων πολλων, την δε κιβωτον λαμβανουσιν οι πολεμιοι. Ἦλθε τις ταυτα
απαγγελλων τωι Ἠλει· ο δε καταπεσων εκ του διφρου αυτου συνετριβη και
απεθανεν· απεθανε δε και η τουτου νυμφη, ηνικα ταυτα ηκουσεν. Εισηνεγκαν οι
αλλοφυλοι την κιβωτον εις τον οικον ∆αγων· ο δε κατεπεσε δευτερον, και
συνετριβη. Ἐπαταχθησαν δε και οι ανδρες εις τας εδρας αυτων. Ἦσαν δε οι Ἀζωτιοι
ουτοι, και μυς ανεδωκεν η χωρα αυτων. Ἀποστελλουσι την κιβωτον εις Γεθ· οι δε και
αυτοι επληγησαν. Πεμπουσιν αυτην εις Ἀσκαλωνα, κακει γεγονε θανατος.
Συμβουλευθεντες δε υπο των μαντεων αυτων, ποιουσιν εδρας χρυσας, και μυς
χρυσους, και επιθεντες αυτους αμαξηι μετα της κιβωτου υπεζευξαν βοας, ων τα
τεκνα απεκλεισαν εις οικισκον. Αι δε ορθην επορευθησαν εις Βεθσαμυς. ∆εχονται
αυτην οι ανδρες εκεινοι, και θυουσι τωι Θεωι, ορωντων των σατραπων των
αλλοφυλων. Ὡς δε ουκ ησμενισαν, τουτεστιν, ου συνεχαρησαν οι υιοι Ἰεχονιου,
γινεται πληγη μεγαλη εν τωι λαωι· και φοβηθεντες οι απο Βεθσαμυς, αποστελλουσιν
εξ αυτων την κιβωτον εις τον οικον Ἀμιναδαβ. Τοτε επεστρεψαν προς τον Θεον οι
Ἰσραηλιται, και επολεμησαν αυτους οι αλλοφυλοι, και ηττηθησαν, του Σαμουηλ
ευξαμενου υπερ αυτων, και ελαβον παρ' αυτων τας πολεις, ας 56.342 ειχον αυτων.
Ὡς δε εγηρασε Σαμουηλ, οι δε υιοι αυτου ουκ επορευοντο εν τηι οδωι αυτου,
συναχθεντες οι Ἰουδαιοι αιτουσι βασιλεα. Ἤλγησεν επι τουτωι ο Σαμουηλ, και φησιν
αυτωι ο Θεος· Ου σε εξουδενηκασιν, αλλ' εμε. Τουτο ουν διαμαρτυρομαι αυτοις, το
δικαιωμα του βασιλεως· τουτεστιν, οσης οφειλει παρ' αυτων τυγχανειν θεραπειας
διεμαρτυρατο ο Σαμουηλ· οι δε επεκειντο αιτουντες. Ἀπωλοντο αι ονοι Κεις του
πατρος Σαουλ· επεμψεν αυτον ο πατηρ επιζητησοντα ταυτας. Ὡς δε ουχ ευρισκε, του
ακολουθου αυτωι συμβουλευσαντος, εισερχεται προς τον Σαμουηλ ερωτησων περι
αυτου. Γνωριζει αυτον ο Θεος τωι Σαμουηλ λεγων, οτι Τουτον χρισον βασιλεα.
Προσηλθεν ο Σαουλ ερωτων τον Σαμουηλ, που ειη ο βλεπων· ουτω γαρ εκαλουν
τους προφητας. Ὁ δε εφη, αυτον ειναι, και αναγαγων αυτον εις Βαμα (θυσια γαρ ην
τωι λαωι), και εστιασας, υπο την εω κατελθων μετ' αυτου κατεχεεν αυτου τον φακον
του ελαιου, και καταφιλησας αυτον ειπεν αυτωι, οτι Ἄρξεις του λαου, και σημεια
τινα δους εξεπεμψεν αυτον, και προεφητευσεν ο Σαουλ. Ἐρωται τον Σαουλ ο οικειος
αυτου, που απηλθεν· ο δε ειπεν· Εις επιζητησιν των ονων. Συναγεται ο λαος εις
Μασσηφα· χειροτονειται Σαουλ. Ἐπανισταται ο Ἀμμανιτων βασιλευς τοις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

21

Γαλααδιταις· πρεσβευονται προς τον Σαουλ· ελθων συνεμαχησεν αυτοις, και ειλε
τους πολεμιους κατα κρατος. Ευωχουνται εν Γαλγαλοις. Και δημηγορει προς τον
λαον ο Σαμουηλ. Τοτε λεγει· Μοσχον τινος ειληφα, η ονον τινος ειληφα;
Παραγγειλας δε αυτοις υπακουειν τωι Θεωι, ευχεται, και υετος εν ημεραι θερισμου
γινεται. Ἐφοβηθη ο λαος, και ωμολογησαν ημαρτηκεναι αιτησαντες βασιλεα. Ὁ δε
Σαμουηλ παλιν παραινει, ωστε ακολουθειν τοις του Θεου προσταγμασιν. Κοπτει τους
αλλοφυλους ο Σαουλ. Οι δε παροξυνθεντες επιστρατευουσι μετα πλειονος
δυναμεως. Φευγουσιν οι Ἰσραηλιται, καταλιμπανεται μονος ο Σαουλ. Ἀναφερει
ολοκαυτωσιν τωι Θεωι, μη περιμεινας τον Σαμουηλ, περιμειναι δε αυτωι παρηγγελκει.
Ἔρχεται ο Σαμουηλ, δυσχεραινει προς το γεγονος, απειλει αυτωι καταλυσιν της
βασιλειας αυτου· εις γαρ ετερον αυτην μετατιθεσθαι· τον ∆αυιδ εφη. Καθημενου του
Σαουλ εν τωι βουνωι, και εξακοσιων μετ' αυτου, λαθρα Ἰωναθαν ο υιος αυτου μετα
του ιδιου παιδος επελθων τοις εχθροις, αναιρει τινας. Ἰδων δε αντικρυ ο Σαουλ, και
τεταραγμενοις επιπεσων, νικαι κατα κρατος, και ωρκισε μηδενα τινος γευσασθαι εως
εσπερας. Ὁ Ἰωναθαν ουκ επακουσας εγευσατο μελιτος. Προσερχεται ο Σαουλ
ερωτησαι τον Θεον, ει δεοι επιδιωξαι οπισω των εχθρων. Ουκ αποκρινεται αυτωι ο
Θεος. Συνηκεν αμαρτημα γεγενησθαι εν τωι λαωι. Ὡς δε ανεδειχθη Ἰωναθαν, ετοιμος
ην αυτον ανελειν. Ὁ δε λαος εξειλετο αυτον των χειρων αυτου. Παραγγελλει ο
Σαμουηλ τωι Σαουλ, ωστε καταπολεμησαι τον Ἀμαληκ, και αναθεματισαι παντα, και
μηδενος φεισασθαι. Ὁ δε παρηκουσε, και περιεποιησατο τον Ἀγαγ τον βασιλεα
αυτων, και ποιμνια, και βουκολια. Ἐλθων ειδεν ο Σαμουηλ, ωργισθη, και φησιν· Ου
θελει Κυριος ολοκαυτωσεις και θυσιας, ως το ακουσαι της φωνης αυτου· 56.343 ιδου
γαρ ακοη αγαθον υπερ θυσιαν. Ἀπειλει και τοτε αυτωι την εξαιρεσιν της βασιλειας. Ὁ
δε Σαουλ παρεβιαζετο αυτον συναπελθειν αυτωι. Ὁ δε ουκ εθελησεν. Ὕστερον δε
βιασθεις ανηλθε. Και μετα ταυτα αυτος ο Σαμουηλ κελευσας προσενεχθηναι αυτωι
τον Ἀγαγ, ανειλεν αυτον ταις εαυτου χερσι. Και εκτοτε ουκ ειδε τον Σαουλ εως της
ημερας του θανατου αυτου, αλλ' επενθει αυτον. Ειτα αποστελλεται Σαμουηλ υπο του
Θεου χρισαι τον ∆αυιδ, και ελθων εχρισε. Τοτε συνεσχε πνευμα πονηρον τον Σαουλ,
και εισαγουσιν αυτωι τον ∆αυιδ, ωστε ψαλλειν, και καταπαυειν το πνευμα το
πονηρον. Ὡς δε επεστρατευσεν ο Γολιαθ, και παντες εξεστησαν, πεμπεται ∆αυιδ
επισκεψομενος τους αδελφους αυτου. Και επειδη ηλθεν εις το στρατοπεδον, ερωται τι
εσται τωι αποκτεινοντι τον αλλοφυλον τουτον. Οι δε ειπον· Ἡ θυγατηρ του βασιλεως
δοθησεται αυτωι γυνη. Εισηλθε προς τον Σαουλ, υπεσχετο αναιρησειν. Ὁ δε
διηπιστει. Τελος εξεπεμψε γυμνον οπλων, δια το μη δυνασθαι βασταζειν τα οπλα. Ὁ
δε λιθον ακοντισας κατα του μετωπου, κατηνεγκεν αυτον, και την κεφαλην αυτου
αποτεμων τηι εκεινου ρομφαιαι, επανηλθε λαμπρως απο του πολεμου. Ἰδων δε αυτον
ο Ἰωναθαν, συνεδεθη τηι ψυχηι αυτου, και λιαν αυτον ηγαπησε, και δωρα εδωκεν. Ὁ
δε Σαουλ διεφθονειτο αυτωι, επειδη αι χορευουσαι ειπον· Ἐπαταξε Σαουλ εν χιλιασι,
και ∆αυιδ εν μυριασιν. Ἐπηρε το δορυ Σαουλ κατα του ∆αυιδ, ωστε ανελειν αυτον· ο
δε εξεφυγεν. Ὡς δε ηυδοκιμει παρα πασιν ο ∆αυιδ, μαλλον εδακνετο ο Σαουλ· και
βουλομενος αυτον απολεσαι, υπισχνειτο την θυγατερα αυτου δωσειν αυτωι, ει
ανελοι ανδρας εκατον των εχθρων· ως δε ανειλε, γινεται γαμβρος του βασιλεως. Και
πολεμου συσταντος ετερου, παλιν ευδοκιμει· ο δε μαλλον ηγριαινετο κατ' αυτου, και
εκλαλει τωι υιωι αυτου Ἰωναθαν, οτι ανελειν αυτον βουλοιτο. Ὁ δε απηγγειλε τωι
∆αυιδ, και κελευει κρυπτεσθαι. Ὡς δε εξηυμενισατο τον πατερα, εισαγει τον ∆αυιδ
προς αυτον. Πολεμου τε παλιν επισταντος, αριστευει ο ∆αυιδ, και παλιν εκφευγει
τον Σαουλ βουλομενον αυτον παταξαι τωι δορατι. Συμβουλευσασης αυτωι της
γυναικος, απεδρα εκειθεν. Πεμπει ο Σαουλ λαβειν αυτον, η δε εφη αυτον αῤρωστειν.
Ὡς δε εγνω ο Σαουλ οτι εφυγεν, εγκαλεσας τηι θυγατρι, και μαθων οπου ην ο ∆αυιδ,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

22

αποστελλει ληψομενος αυτον εκειθεν. Ὡς δε οι πεμπομενοι ουχ υπεστρεφον, αλλα
μενοντες προεφητευον, απηλθεν αυτος. Ἔρχεται προς τον Ἰωναθαν ο ∆αυΐδ·
απαγγελλει αυτωι, οτι φοναι κατ' αυτου ο Σαουλ. Και ει βουλει σαφεστερον αυριον
μαθειν, κατα τον του αριστου καιρον απολειφθησομαι. Ειτα εαν ερηται ο πατηρ σου
την αιτιαν, ειπε, οτι θυσιας ουσης εν τηι πολει, ᾔτησεν απελθειν. Ἐαν μεν ουν πραως
ενεγκηι, ουδεν υποπτευω δεινον· εαν δε δυσχερανηι, προδηλος η κατ' εμου δικη και
επιβουλη. Ποιει ταυτα ο Ἰωναθαν· ο δε Σαουλ ουτως ωργισθη, ωστε και επιχειρησαι
τον υιον αυτου ανελειν. Ὁ δε αναπηδησας εκ της τραπεζης, εξηλθε εις το πεδιον, και
ριπτει τας σχιζας· ην γαρ και τουτο 56.344 συνθημα· και επιδραμων οπισθεν τωι
παιδι αυτου, κρυπτομενου εκει που του ∆αυιδ, φησι· Ταχυνας πορευου, και μη στηις,
οτι εκει η σχιζα απο σου και επεκεινα. Συνηκεν ο ∆αυιδ τι εβουλετο τα ρηματα
ταυτα, και του παιδος αναχωρησαντος, επιπιπτει τωι Ἰωναθαν και κλαιει· ο δε
κελευει φυγειν και μεμνησθαι των συνθηκων. Αυται δε ησαν, μηδεποτε εξαραι ελεον
εκ του οικου Ἰωναθαν, μητε ζωντος, μητε θανοντος αυτου. Ἔρχεται προς τον ιερεα
τον Ἀβιμελεκ ο ∆αυΐδ. Τοτε τους αρτους της προθεσεως εφαγε· ελαβε δε και την
ρομφαιαν Γολιαθ, φησας υπο του βασιλεως απεσταλθαι που κατα σπουδην. Και
ερχεται εκειθεν προς Ἀγχους, ειτα εις Ὀδολαμ, και παρατιθεται τωι βασιλει Μωαβ
την οικιαν αυτου. Ὡς δε εδυσχεραινεν ο Σαουλ προς τους αυτου παιδας, οτι μηδεις
αυτωι συμπονει, μηδε παραδιδωσι τον ∆αυιδ, ∆ωηκ Ἰδουμαιος (ετυχε γαρ τοτε εκει,
οτε ∆αυιδ προς τον ιερεα ηλθεν), απηγγειλεν αυτωι το γεγονος. Ὁ δε
μεταπεμψαμενος τους ιερεις, και των παρεστηκοτων ου βουλομενων αυτους
ανελειν, κελευει τωι ∆ωηκ. Ὁ δε ανειλε τριακοσιους πεντηκοντα ανδρας αιροντας
εφουδ, και την Νοβα την πολιν αυτων εξωλοθρευσεν. Ἀπαγγελλει ταυτα τωι ∆αυιδ
εις των του ιερεως υιων διασωθεις. Ὁ δε αλγησας ειχε μεθ' εαυτου τον διασωθεντα,
και την Κιλα πολεμουμενην εσωσεν. Ἀκουσας τε, οτι ο Σαουλ ερχεται επ' αυτον,
εξηλθεν εκειθεν εις την ερημον Ζιφ. Ὡς δε ηκουσεν ο Σαουλ, ερχεται επ' αυτον.
Ἀπαγγελθεισης δε εφοδου πολεμιων μεταξυ διωκειν αυτον, αναχωρει. Ειτα
επανελθων εκ των πολεμιων, παλιν αυτον επεζητει, και εισερχεται εις το σπηλαιον,
ενθα ∆αυιδ εκαθητο, και μετ' αυτου ανδρες εσωτεροι. Και παντων
παρακελευομενων ανελειν τον Σαουλ, ουκ επεισθη, ουτε τοις βουλομενοις
συνεχωρησεν. Ὡς δε εξηλθεν εκεινος εκ του σπηλαιου, επηκολουθησε και ουτος, και
βοησας προς αυτον, την τε εκεινου κακιαν και την αυτου δικαιοσυνην εδιδασκε τον
Σαουλ. Ὁ δε εδακρυσε. Τοτε απεθανε Σαμουηλ. Πεμπει, δωρα τον Ναβαλ αιτων, αντι
της φυλακης ης εφυλαξεν αυτου τα ποιμνια. Ὁ δε ου μονον ουκ εδωκεν, αλλα και
υβρισεν αυτον δια των απεσταλμενων. Ἐξοπλισαμενος δε ανηιει ωστε απολεσαι
αυτον. Ἔμαθε ταυτα η Ἀβιγαια η τουτου γυνη, και λαβουσα δωρα απηντησε τωι
∆αυιδ, και πολλα δεηθεισα, επεσχεν αυτον της ορμης. Και αποθανοντος του Ναβαλ,
γινεται αυτωι γυνη. Ἀκουσας ο Σαουλ, ενθα ην ο ∆αυιδ, ερχεται παλιν επ' αυτον. Ὡς
δε και εκαθευδησε μετα της στρατιας απασης, εφισταται ο ∆αυιδ μετα Ἀβεσσα· και
κελευοντος εκεινου παιειν τον εχθρον, ουκ ειξεν, αλλα τον προς κεφαλης κειμενον
φακον λαβων και δορυ, απηλθεν εως ποῤρωτατω, και βοησας διηγειρε τε αυτου τον
στρατηγον, και ενεκαλει ραιθυμιαν, οτι μη φυλαττει τον βασιλεα. Ἐπιδεικνυει το τε
δορυ και τον φακον, και εγκαλει τωι Σαουλ, οτι τον ουδεν ηδικηκοτα καταδιωκει.
Τοτε φευγει προς Ἀγχους ο ∆αυΐδ· ου γαρ ασφαλες ηγειτο ειναι πλησιον διατριβειν
του Σαουλ. Λαμβανει ο ∆αυιδ παρα του Ἀγχους την Σεκελακ· και επετιθετο τοις
πολεμιοις, και ελαμβανε χρηματα και προβατα πολλα. Τοτε συναθροιζονται οι
αλλοφυλοι κατα του Ἰσραηλ, και Σαουλ ερωται την εγγαστριμυθον. Ἀποστραφεις ο
∆αυιδ απο του στρατοπεδου (ου γαρ ειασαν αυτον οι σατραπαι των αλλο 56.345
φυλων συνεξελθειν, υποπτευοντες αυτον προδιδοναι το στρατοπεδον), ευρισκει την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

23

Σεκελακ εμπεπρησμενην, και τας γυναικας ουδαμου· απηχθησαν γαρ αιχμαλωτοι.
Ἐρομενος δε τον Θεον, ει δεοι καταδιωξαι, ειποντος οτι δεοι, κατεδιωξε. Και μαθων
παρα παιδιου Αιγυπτιου, που στρατοπεδευονται, επιπεσων ραιθυμουσιν, επαταξεν
αυτους, και τα σκυλα ελαβε, και διενειμεν εξ ισης τοις τε πολεμησασι και τοις
απομεινασιν επι των σκευων. Ὡς δε ο προς τον Ἰσραηλ γεγονε πολεμος των
αλλοφυλων, πιπτει Σαουλ και Ἰωναθαν, και οι δυο αλλοι υιοι αυτου· και λαβοντες
αυτον οι πολεμιοι, προσεπηξαν τωι τειχει Βιθσαν, η εστι Σκυθοπολις. Ἐλθοντες δε οι
απο Ἰαβης, ελαβον τε αυτον και τον Ἰωναθαν, και εθαψαν.
Βασιλειων βʹ. Ἔρχεται τις απαγγελλων τωι ∆αυιδ, οτι ανειλεν αυτος τον
Σαουλ· και ανειλεν αυτον ο ∆αυΐδ· και εθρηνησε τον Σαουλ και τον Ἰωναθαν, και
χριουσιν αυτον εις βασιλεα. Και αποστελλει προς τους Ἰαβες Γαλααδ, επαινων
αυτους οτι εθαψαν τον Σαουλ. Και Ἀβεννηρ ο στρατηγος του Σαουλ εβασιλευσε του
Ἰσραηλ υιον Σαουλ τον Μεμφιβοσθε. Του δε Ἰουδα εβασιλευσε ∆αυΐδ. Ὡς δε
συνετυχον αλληλοις Ἰωαβ ο του ∆αυιδ, και Ἀβεννηρ ο του Σαουλ, και συνεκροτηθη
πολεμος απο παιδιας, κατεδιωκεν Ἀσαηλ ο αδελφος Ἰωαβ τον Ἀβεννηρ· και
πολλακις κελευοντος αναχωρειν, ουκ ηνεσχετο. Τοτε αναιρει αυτον Ἀβεννηρ, και
καλεσας τον Ἰωαβ παραινει καταπαυσαι τον πολεμον. Και ην πολεμος αναμεσον του
οικου Σαουλ και του οικου ∆αυΐδ· και ο μεν ησθενει, ο δε εκραταιουτο. Λαμβανει την
παλλακην του Σαουλ ο Ἀβεννηρ· ενεκαλεσεν ο Μεμφιβοσθε. Θυμωθεις ο Ἀβεννηρ
πεμπει προς τον ∆αυιδ, επαγγελλομενος απαντα τον λαον αυτωι παραδωσειν. Και
ελθοντα αυτον προς αυτον, ειστιασεν ο ∆αυΐδ. Ὡς δε ηκουσεν ποθεν εκ πολεμου
επανηλθεν ο Ἰωαβ, μεταπεμψαμενος τον Ἀβεννηρ εδολοφονησεν, εκδικων το του
αδελφου αιμα. Μαθων ο ∆αυιδ καταραται τον Ἰωαβ, και θρηνει τον Ἀβεννηρ, και
μετα πολλης θαπτει της τιμης. Ῥιχαν και Βανεας λαθρα τον Μεμφιβοσθε ανελοντες
ηλθον προς τον ∆αυιδ, ως ευδοκιμησαντες δια τον φονον. Ὁ δε αυτους ανειλε. Τοτε
γινεται παντος του λαου βασιλευς ο ∆αυιδ, και ερχεται εις Ἱερουσαλημ προς τον
Ἰεβουσαιον, και κωλυουσιν αυτον οι χωλοι εισελθειν, και λαμβανει την ακραν, και
ωικοδομησεν εαυτωι οικον. Συνεπραξε δε αυτωι και Χυραμ ο βασιλευς Τυρου.
Ἐπανεστησαν οι αλλοφυλοι, και εξελθων κατεκοψεν αυτους ο ∆αυΐδ. Ὡς δε παλιν
επεθεντο, κωλυεται παρα του Θεου εις συναντησιν αυτοις ανελθειν. Ἀλλ' Ἐν τωι
ακουσαι σε, φησιν ο Θεος, την φωνην του σεισμου του κλαυθμωνος, τοτε πολεμει.
Τοτε γαρ παραδιδονται σοι. Ἀναγει την κιβωτον ο ∆αυιδ, και αποθνησκει Ὀζα, οτι
εξετεινε την χειρα αυτου προς την κιβωτον. Ὡς δε ανηγετο η κιβωτος, ωρχειτο ο
∆αυιδ, και εξουθενησεν η Μελχωλ. Τοτε βουλομενος ο ∆αυιδ οικοδομησαι ναον,
56.346 κωλυεται υπο του Ναθαν του προφητου, και ευχεται ευχαριστων προς τον
Θεον, ευχαριστων υπερ των επαγγελιων ων ηκουσεν. Ἐπαταξε ∆αυιδ τους
αλλοφυλους και τον Μωαβ και τους Συρους, και τα οπλα τα χρυσα, α ελαβεν,
ηνεγκεν εις Ἱερουσαλημ, απερ υστερον ελαβε Σουσακειμ βασιλευς Αιγυπτου. Και
πολλα αναθεματα ανεθηκεν ο ∆αυΐδ. Ἀξιοι τον Μεμφιβααλ υιον Ἰωναθαν τραπεζης
βασιλικης, και παντα τα του Σαουλ διδωσιν αυτωι. Και κελευει τωι Σιβαι, ος ην αυτωι
δουλος πατρικος, δουλευειν τωι Μεμφιβααλ μετα των τεκνων αυτου. Πεμπει δε και
προς τον βασιλεα υιων Ἀμμων παρακαλεσων, επειδη τεθνηκει αυτου ο πατηρ. Ὁ δε
υπο των αρχοντων αυτου αναπεισθεις, ατιμαζει τους αποσταλεντας υπο του ∆αυιδ
εις παρακλησιν. Ἐντευθεν γινεται πολεμος· και το μεν πρωτον επεμψε τον Ἰωαβ,
ειτα ηλθεν αυτος ο ∆αυιδ, και τρεπεται τους εχθρους. Τα κατα τον Ουριαν εντευθεν
και την Βηρσαβεε, και το παιδιον το τελευτησαν. Μεθ' ο τικτεται Σολομων. Πολεμει
ο Ἰωαβ την Ῥαυαθ, και μετα το κρατησαιτης πολεως, πεμπει επι τον ∆αυιδ,
βουλομενος την νικην εκεινωι επιγραφηναι. Ἐραι ο υιος ∆αυιδ Ἀμνων της αδελφης
αυτου της Θαμαρ, και προσποιηθεις νοσον, ελθουσαν αυτην εις επισκεψιν εξυβρισεν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

24

Ἀκουσας δε ο αδελφος αυτης Ἀβεσσαλωμ, καλει μετα ταυτα τον βασιλεα εις
εστιασιν· ως δε ουκ ηλθεν εκεινος, ηξιου τους γουν αδελφους ελθειν. Ἐπει δε ηλθον,
παρηγγειλε τοις εαυτου παισιν, και ανειλον εν αυτωι τωι αριστωι τον Ἀμνων. Ὡς δε
ηκουσεν ο ∆αυιδ, επενθησεν ικανως, και ωργιζετο τωι Ἀβεσσαλωμ. Ὁ δε απεδρα· και
μετα ετη τρια, οτε καθυφηκε της οργης ο βασιλευς, σοφιζεται Ἰωαβ δια γυναικος
Θεκωΐτιδος, και πειθει επαναγαγειν τον Ἀβεσσαλωμ. Ἐπανελθοντα δε ουκ ηθελησεν
ευθεως ιδειν ο πατηρ, αλλ' ην δυο ετη εν Ἱερουσαλημ εξ οψεως του βασιλεως. Τοτε
καλει τον Ἰωαβ· ο δε ουχ υπηκουσεν. Ειτα ενεπρησεν αυτου τον αγρον, και ουτως
αναγκασθεις ηλθε προς τον Ἀβεσσαλωμ, και αποσταλεις υπ' αυτου προς τον βασιλεα,
κατηλλαξεν αυτον, και εισηγαγε τον Ἀβεσσαλωμ. Ἐποιησε δε αυτωι αρματα και
ιππους Ἀβεσσαλωμ, και τους ερχομενους κρινεσθαι μετα πολλης αποδεχομενος
τιμης, επηινει μεν ως δικαια λεγειν εχοντας, ελεει δε ως ουδενος οντος του αμυναι
δυναμενου, και ελεγε· Τις καταστησει με κριτην επι της γης; και ουτως ωικειουτο τον
λαον. Ἐπανισταται δε Ἀβεσσαλωμ τωι ∆αυΐδ· ο δε ακουσας εφυγεν εκ της
Ἱερουσαλημ, αφεις τας παλλακας αυτου εν τηι πολει. Βουλομενου του Ἔθι
συμπορευεσθαι αυτωι, το μεν πρωτον εκωλυεν, επει δε ειδεν επικειμενον, ειασεν. Ὡς
δε διεβησαν τον χειμαῤρουν, προσεταξε τοις ιερευσιν αποστρεψαι την κιβωτον εις
την πολιν. Αυτος δε περιμενειν αυτους εφη προς τηι ελαιαι, ει τι εχοιεν των του
βασιλεως αποῤρητων εξειπειν. Ἀπανται τωι ∆αυιδ ο Χουσι. Ὁ δε απεστειλεν αυτον τωι
Ἀχιτοφελ εναντιωθησομενον, ος ην συμβουλος τωι Ἀβεσσαλωμ. Ὡς δε απηλθεν
αυτος, ερχεται ο Σιβα, και κατηγορησας του δεσποτου αυτου Μεμφιβααλ, ως
βουλομενου αυτου βασιλευσαι, λαμβανει 56.347 παν παρα του ∆αυΐδ. Τοτε Σεμεει
κατηρασατο τον ∆αυΐδ· ο δε ∆αυιδ βουλομενον αυτον ανελειν τον Ἀβεσσα
διεκωλυσεν. Ἔρχεται ο Χουσι προς τον Ἀβεσσαλωμ, και πειθει αυτον ως ευνοικως
διακειμενος αυτωι προσεχειν. Και προκειμενης βουλης τινα δεοι πραττειν,
συγγενεσθαι ταις παλλακαις του πατρος παραινει τον Ἀβεσσαλωμ Ἀχιτοφελ. Και
εποιησε τουτο επι του δωματος, ωστε παντας οραιν. Και προστιθησιν ετεραν γνωμην,
ωστε λαβειν χιλιους μεθ' εαυτου, και επιθεσθαι τωι ∆αυιδ, και ανελειν αυτον. Ὡς δε
εκληθη και ο Χουσι προς το εισηγησασθαι συμβουλην, ανατρεπει την του Ἀχιτοφελ
γνωμην, τεως μεν υπερθεσθαι παραινων, υστερον δε μετα παρασκευης επιθεσθαι τωι
∆αυΐδ. Και ηρεσε μαλλον αυτη η γνωμη· Θεου γαρ ην η οικονομια. Τοτε πεμπει δια
των υιων των ιερεων, και απαγγελλει ταυτα τωι ∆αυιδ ο Χουσι. Ὁ δε Ἀχιτοφελ
διαμαρτων της γνωμης, απηγξατο. Φερεται πολλα δωρα τωι ∆αυΐδ. ∆ιαταξας δε το
στρατοπεδον, εξεπεμψε λεγων· Φεισασθε μου του παιδαριου Ἀβεσσαλωμ. Αυτον γαρ
ου συνεχωρησαν εξελθειν. Γινεται πολεμος, και πολλων πεσοντων αναιρειται και ο
Ἀβεσσαλωμ, προσδεθεις τινι δενδρωι απο της κομης. Ἀναιρεθεντος δε, επαυσατο ο
πολεμος. Πεμπει τον Χουσι ο Ἰωαβ απαγγελλειν τωι ∆αυιδ την νικην. Ὁ δε ακουσας
εθρηνει δια τον υιον· εως ου εισελθων ο Ἰωαβ μετεβαλε τε αυτον, και επεισε
δεξασθαι το στρατοπεδον φαιδρωι τωι προσωπωι. Φυγοντα τον Ἰσραηλ ο τε βασιλευς
προσεκαλειτο, ο τε Ἀβεσσα προηιρημενους αυτους ηδη επεισεν υποταγηναι τωι ∆αυΐδ.
Ὡς διεβαινε τον Ἰορδανην ηλθεν ο Σεμεει, ομολογων αυτου την αμαρτιαν.
Ἐβουλετο δε αυτον θανατωσαι ο Ἀβεσσα, και διεκωλυσεν ο ∆αυΐδ. Ἦλθε δε και ο
Μεμφιβααλ αυχμων, ρυπαρα ενδεδυμενος ιματια, κομων τον μυστακα, ονυχας
μεγαλους επιδεικνυς, παντα απερ ην λυπης σημεια της γενομενης αυτωι δια τον
πολεμον τον κατα του ∆αυΐδ. Ειτα ο μεν ηρωτα, δια τι μη επορευθη μετ' αυτου. Ὁ δε
εφη ηξιωκεναι τον Σιβα τον οικετην αυτου ωστε επιβιβασαι αυτον υποζυγιωι (και
γαρ ην χωλος ο Μεμφιβααλ), μη ανασχεσθαι δε εκεινον. Τοτε κελευει αυτον και τον
Σιβα διελεσθαι τον αγρον. Και τον Βερζελλι, ος εχορηγησεν αυτωι πολλα του
πολεμου συνεστωτος, ον εβουλετο μεθ' εαυτου λαβειν. Ὁ δε παρηιτησατο δια το
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

25

γηρας. Και λαμβανει τον υιον αυτου αντ' αυτου. Τοτε σχιζεται το στρατοπεδον, και
προστιθενται τωι Σαβεε. Και εκπεμπει ∆αυιδ τον Ἀμεσσα πολεμησαι αυτωι· ο δε Ἰωαβ
αναιρει μεν τον Ἀμεσσα δολωι, πολιορκει δε την πολιν εις ην κατεφυγεν ο Σαβεε. Οι
δε εν τηι 56.348 πολει, γυναικος συμβουλευσασης, αποτεμοντες του Σαβεε την
κεφαλην, εῤριψαν απο του τειχους τωι Ἰωαβ, και ουτως απηλλαγησαν του πολεμου.
Λιμος καταλαμβανει την γην· λυσις δε ην του λιμου το τινας των του Σαουλ
εκδοθηναι τοις Γαβαωνιταις. Και τον Μεμφιβααλ περιποιειται ο ∆αυιδ, δια του
ορκου του προς Ἰωναθαν. Ἐκδιδωσι δε τους του Σαουλ υιους και εκγονους, και
θαπτει τον Σαουλ και τον Ἰωναθαν εν τωι ταφωι Κεις. Γινονται ενταυθα πολεμοι. Και
κωλυουσι τον ∆αυιδ εξελθειν, μηποτε κινδυνευσηι. Τοτε λεγει τον επτακαιδεκατον
ψαλμον. Καταλεγει τας αριστειας και τα ανδραγαθηματα των αρχοντων του ∆αυΐδ.
Κελευεται Ἰωαβ αριθμησαι τον λαον, και αριθμει· και ην Ἰσραηλ εννακοσιαι
χιλιαδες, και Ἰουδα τετρακοσιαι χιλιαδες, παντες πολεμισται. Τοτε ερχεται Γαδ ο
προφητης, αιρεσιν αυτωι διδους τριων τιμωριων, ην βουλοιτο υποστηναι, η τρια ετη
λιμον, η τρεις ημερας φυγειν επικειμενων εχθρων, η τρεις ημερας θανατον. Ὁ δε τας
τρεις ημερας του θανατου ειλετο, και απεθανον απο πρωι εως αριστου εβδομηκοντα
χιλιαδες. Τοτε λεγει ∆αυΐδ· Ἰδου εγω ημαρτον, και εγω ο ποιμην εκακοποιησα, και
ουτοι το ποιμνιον τι εποιησαν; Γενεσθω η χειρ εν εμοι, και εν τωι οικωι του πατρος
μου. Ἐπαυσατο η τιμωρια. Και κελευεται ο ∆αυιδ θυσαι [λ. στησαι] θυσιαστηριον εν
τηι αλωι Ὀρνια, και θυσαι· και εποιησεν ουτως. Ὀρνιας υιος ∆αυιδ εστιαι τους περι
Ἰωαβ και Ἀβιαθαρ, ως βασιλευσων. Εισερχεται η Βηρσαβεε κατα συμβουλην Ναθαν
του προφητου, και απαγγελλει τωι ∆αυΐδ· μεταξυ δε λαλουσης εκεινης εισηλθε και ο
Ναθαν, κατασκευασαντες ωστε βασιλευσαι τον Σολομωνα. Ἐξηλθον επιβιβασαντες
τον Σολομωνα τηι ημιονωι τηι βασιλικηι. Τοτε ο προφητης Ναθαν και ο ιερευς Σαδδουκ
απηλθον εις την Γιων, και εχρισαν αυτον και ειπον· Ζητω ο βασιλευς. Ἐλθων ο υιος
Ἰωναθαν απηγγειλε τωι Ὀρνιαι ταυτα εστιωμενωι. Και οι μεν αλλοι εφυγον, ο δε
Ὀρνιας κατεφυγεν εις το θυσιαστηριον, δεδοικως τον Σολομωνα. Τοτε εξαγει αυτον
εκειθεν, και ελθων προσεκυνησε τωι βασιλει. Μελλων τελευταιν ο ∆αυιδ, παραινει τωι
Σολομωντι, ωστε φυλαττειν του Θεου τον νομον· ουτω γαρ τευξεσθαι αυτωι των
επαγγελιων των επηγγελμενων αυτωι. Παραγγελλει τε περι Ἰωαβ και Σεμεει, ωστε
τιμωρηθηναι αυτους, και περι των υιων Βερζελλι, ωστε αυτους τιμης τυγχανειν,
56.349 και της τραπεζης απολαυειν της βασιλικης. Και αποθνησκει τεσσαρακοντα ετη
βασιλευσας. Βασιλειων γʹ. Ἀναιρει τον Ὀρνιαν ο Σολομων, οτι την Ἀβισακ ᾔτησε,
και τον Ἀβιαθαρ εξεβαλε της ιερωσυνης. Και επληρωθη η κατα του Ἡλει απειλη· εξ
εκεινου γαρ κατηγε το γενος. Ἀνειλε δε και τον Ἰωαβ· τον δε Σαδδουκ τον ιερεα αντι
του Ἀβιαθαρ κατεστησεν ιερεα. ∆ιδωσι δε ο Σολομων προσταγμα τωι Σεμεει, ωστε εν
τηι πολει μενειν διολου· ει δε ποτε εξελθοι, ουκ ατιμωρητι τουτο ποιησειν, αλλα
θανατου υποστησεσθαι ζημιαν. Ἀπωλοντο αυτωι δουλοι· ο δε επιλαθομενος του
προσταγματος, εξηλθε ζητησειν, και μαθων ο Σολομων ανειλεν αυτον. Περι της
σοφιας Σολομωντος διηγησις, περι της ειρηνης της επ' αυτου, περι της πολυτελειας
της του αριστου, και περι αρματων, περι των ιππων, περι παντος του πλουτου. Αιτει
Σολομων σοφιαν παρα του Θεου. Τοτε κρινει ταις γυναιξι ταις υπερ του παιδιου
προσελθουσαις αυτωι. Παλιν περι της σοφιας Σολομωντος λογος, περι της
πολυτελειας της τραπεζης αυτου, και τινες ελειτουργουν ταυτην αυτωι την
λειτουργιαν. Ἀποστελλει προς Χειραμ τον βασιλεα Τυρου, τους δρυοτομους αιτων
επι μισθωι· ο δη παρεσχεν. Ἐνταυθα εγκειται των εργαζομενων ο αριθμος, και της
ετοιμασθεισης εις τον ναον υλης το πληθος. Ειτα η οικοδομη του ναου. Ευχεται ο
Σολομων εν τωι ναωι, και θυει, και εγκαινιζει τον οικον. Ἐπαγγελλεται αγαθα αυτωι ο
Θεος, εαν φυλαξηι τα προσταγματα αυτου, και απειλει ταναντια, εαν παραβηι. Ἦν δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

26

αυτωι ναυς χρυσιον φερουσα. Τα κατα την βασιλισσαν Νοτου, την ελθουσαν ακουσαι
της σοφιας αυτου. Τα κατα τον πλουτον αυτου τον μεγαν, τα περι των οπλων των
χρυσων ων εποιησε, τα περι της βασιλειας αυτου, ποθεν και μεχρι που παρετεινεν.
Ἐντευθεν περι της ειδωλολατρειας αυτου, και της προσκρουσεως ης προσεκρουσε τωι
Θεωι. Ἐντευθεν απειλη προς αυτον, και της βασιλειας παραλυσις, ειρηνης αφανισμος.
Ἐπανισταται γαρ αυτωι Ἀδερ ο Ἰδουμαιος, και ο Ἐσδρωμ. Ἐπανισταται αυτωι και ο
δουλος αυτου Ἱεροβοαμ. Ἔρχεται προς τον ἹεροβοαμἈχια ο προφητης, και διδωσιν
αυτωι διαῤρηξαι ιματιον τελαμωνας δεκα, προμηνυων αυτωι, οτι καθεξει τα δεκα
σκηπτρα. Ὡς δε ηθελεν αυτον ανελειν ο Σολομων, εφυγεν εις Αιγυπτον. Ἐπανηλθεν
απ' Αιγυπτου Ἱεροβοαμ, αποθανοντος Σολομωντος. Ὁδε λαος προσελθων τωι
Ῥοβοαμ υιωι Σολομωντος, ηξιου ελαφροτεραν αυτοις γενεσθαι την αρχην της του
Σολομωντος. Ὁ δε υπο των συντροφων αυτου νεων τινων αναπεισθεις, ηπειλησε
και βαρυτεραν αυτοις ποιησειν. Ἔνθεν απεσχισθησαν αι δεκα φυλαι, και
εβασιλευσαν εφ' εαυτων τον Ἱεροβοαμ. Και βουλομενον επιστρατευσαι αυτωι τον
Ῥοβοαμ εκωλυσεν ο Θεος. Ὡς δε ηῤρωστησε το παιδιον Ἱεροβοαμ,πεμπει την
γυναικα αυτου προς Ἀχια τον προφητην πευσομενην περι της νοσου. Ὁ δε ειπεν, οτι
αποθανειται, και απεθανεν. Ἵστησι δαμαλεις χρυσας ο Ἱεροβοαμ, μιαν εν Βαιθηλ,
και μιαν εν ∆αν, ινα μη αναβαινωσιν εις Ἱερουσαλημ ο λαος. Θυοντος δε αυ 56.350
του εκει, ιδου ανθρωπος του Θεου ελθων, προφητευει τα κατα τον Ἰωσιαν. Και
εξηρανθη η χειρ του βασιλεως, και εῤραγη το θυσιαστηριον. ∆εηθεντος δε του
προφητου του Θεου, υγιανεν ο βασιλευς. Και παρεκαλει τον προφητην εστιαθηναι
παρ' αυτωι. Ὁ δε ουκ ηνεσχετο, προσταγμα φυλαττων του Θεου, οπερ υστερον
παραβας, ανηιρεθη υπο του λεοντος. Ὁ δε Ἱεροβοαμ ετι επεμενε τηι κακιαι αυτου, και
ο Ῥοβοαμ ειδωλολατρησεν ετη παντα της βασιλειας αυτου. Ἐλθων Σουσακειμ ελαβε
τους θησαυρους. Μετα τουτον βασιλευει Ἀβιας ο υιος αυτου, και μετα τουτον ο υιος
του Ἀβια ο Ἀσα. Μετα δε τον Ἱεροβοαμβασιλευει ο υιος αυτου Ἀδαβ· ον ανελων
Βασα εβασιλευσε, και επολεμει τον Ἀσα. Ὁ δε τηι συμμαχιαι του Συρου Ἄδερ
χρησαμενος, επικρατεστερος γεγονεν. Ὡς δε πονηρος ην ο Βασα, απειλει αυτωι ο
Θεος κακα μεγαλα. Ἀποθανοντος δε αυτου εβασιλευσεν Ἐλα ο υιος αυτου, ον
ανελων Ζαμβρι εις των αρχοντων, εβασιλευσε, και ωλοθρευσε τον οικον Βασα. Ὡς
δε και Ζαμβρι απεθανεν εαυτον εμπρησας, βασιλευει Ἀμβρι. Ὡς δε απεθανε και
ουτος, βασιλευει Ἀχααβο υιος αυτου. Βασιλευει ο υιος Ἀσα Ἰωσαφατ. Ἀπειλει Ἠλιας
ο προφητης τωι Ἀχααβ την γενομενην ανομβριαν επι τρια ετη και μηνας εξ. Τοτε
διατρεφεται δια των κορακων ο προφητης. Ἐνταυθα τα κατα την χηραν την εν
Σαρεφθοις, τα κατα τον καμψακην του ελαιου, και την υδριαν του αλευρου, και τον
θανατον του παιδιου, και την εκ του θανατου εγερσιν. Ἀποστελλεται προς τον
Ἀχααβ ο Ἠλιας,και ποιει την θυσιαν, και καταφερει το πυρ εξ ουρανου, και
αναλισκει αυτην. Τοτε λαβων τους ιερεις του Βααλ απεσφαξε. Τοτε ευαγγελιζεται τωι
Ἀχααβ τον υετον. Και ανελθων εις τον Καρμηλον ηυξατο Ἠλιας, και ποιει την
θυσιαν· ιδου υετος. Ἀπειλει τωι Ἠλιαι θανατον Ἰεζαβελ η γυνη του Ἀχααβ, ο
δεερχεται εις την ερημον, και κοιμηθεις, και διεγερθεις υπο αγγελου Θεου, ευρεν
εγκρυφιαν ολυριτην, και φαγων αυτον, ενισχυσεν. Ἐν εκεινηι τηι βρωσει
τεσσαρακοντα ημερας ηλθεν εις Χωρηβ. Τοτε λεγει· Κυριε, τα θυσιαστηρια σου
κατεσκαψαν. Τα ζευγη των βοων αφεις ο Ἑλισσαιος ακολουθει τωι Ἠλιαι. Ἐντευθεν
το διηγημα το κατα τον αμπελωνα του Ναβουθαι· και η απειλη κατα Ἰεζαβελ και
Ἀχααβ, και η κατανυξις του Ἀχααβ. Ἐπηλθε τωι Ἰσραηλ ο ΣυροςἌδερ μετα
τριακονταδυο βασιλεων· ο δε εχειρωσατο αυτους. Και δευτερον επιστρατευσας
περιεπεσε πληγηι μεγαληι. Ὡς δε εωρα εαυτον εν κινδυνωι, σχημα περιθεμενος
ελεεινον, ερχεται προς τον Ἀχααβ, δουλον εαυτον αποκαλων, και αγαπητως εχων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

27

σωτηριας τυχειν. Ὁ δε ανεβιβασε τε αυτον επι το αρμα, και τιμης αξιωσας,
εξεπεμψεν εις την οικειαν γην. Ἔρχεται ο προφητης εγκαλων υπερ τουτων τωι
βασιλει, και θανατον απειλων. Βουλευεται ο Ἀχααβ, ει δεοι επιστρατευσαι τοις
Συροις· και συμβουλευσαντος του Ἰωσαφατ βασιλεως Ἰουδα, μεταπεμπτος γινεται
Μιχαιας ο προφητης, και ερωτηθεις προλεγει συμφορας, ει πολεμησειεν. Ὀργιζεται ο
Ἀχααβ· τυπτει τον Μιχαιαν Σεδεκιας ο ψευδοπροφητης. Κελευεται Ἀχααβ τηρεισθαι
Μιχαιαν τον ψευδοπροφητην, εως αν ο πολεμος λαβηι τελος. Ἐξηλθε μαχεσομενος,
και φησι τωι Ἰωσαφατ· Ἀμειψωμεν το σχημα και τον ιματισμον· λαβων εγω τον σον,
αντιδιδωμι σοι τον 56.351 εμον. Ὡς δε γεγονε τουτο, και οι στρατιωται εντολην
ειληφεισαν παρα του βασιλεως του εαυτων, παντας αφεντες, μονωι τωι βασιλει του
Ἰσραηλ συναπτειν εις πολεμον, ιδοντες τον Ἰωσαφατ τον βασιλεα του Ἰουδα, και
νομισαντες αυτον του Ἰσραηλ ειναι (το γαρ σχημα αυτους ηπατησεν), εκυκλουν
αυτον, ανελειν θελοντες. Ὁ δε αναβοησας, απηλλαγη του κινδυνου. Ἕτερος δε τις
τοξοτης εβαλε τον Ἀχααβ, και κατεῤρει το αιμα. Ὅπερ απεπλυναν εν τηι κυρηνηι (λ.
κρηνηι), και αι πορναι ελουσαντο εν τωι αιματι αυτου, και οι κυνες ελειξαν αυτο.
Ἐβασιλευσε μετα τον Ἀχααβ Ὀχοζιας ο υιος αυτου. Ὡς δε φιλος αυτουγεγονεν
Ἰωσαφατ, εδωκε δικην, το διακοπηναι τα εργα αυτου. Βασιλειων δʹ. Ἀῤρωστησας
Ὀχοζιας επεμψεν ερωτησαι εν τωι Βααλ, ει αναστησεται, και απαντησας Ἠλιας ο
προφητης τοις αποσταλεισι, εκελευσεν απελθοντας ειπειν, οτι ουκ αναστησεται.
Μαθων δε Ὀχοζιας, οτι Ἠλιας εστιν, επεμψε τον πεντηκονταρχον πρωτον και
δευτερον· ως δε ανηλωθησαν υπο του πυρος εκαστος μετα των πεντηκοντα, μετα
του τριτου κελευεται κατελθειν ο Ἠλιας, και ελθων προς τον βασιλεα ειπεν, οτι
αποθανειται. Μετα τουτον βασιλευει ο αδελφος αυτου Ἰωραμ· ου γαρ ην αυτωι υιος.
Ἐντευθεν η αναληψις του Ἠλιου εις τον ουρανον. Ἰδοντες υιοι των προφητων τον
Ἑλισσαιον δια ξηρας εν τωι Ἰορδανηι βαδισαντα, ειπον· Ἐπαναπεπαυται το πνευμα
Ἠλιου επ' αυτον, και αξιουσιν ωστε επιπεμψαι εις επιζητησιν του Ἠλιου· ο δε
διεκωλυσεν· υστερον δε συνεχωρησεν· οι δε απελθοντες ουχ ευρον. Ἰαται τα εν
Ἱεριχω υδατα· απερχομενος εις Βαιθηλ, τα διασυροντα αυτον παιδια καταραται, και
αναιρειται υπο των αρκτων. Ὁ Μωαβ βασιλευς απεστη του τελειν τον ειωθοτα
φορον. Ἐπιστρατευει επ' αυτον Ἰωραμ ο βασιλευς Ἰσραηλ, προσλαβων και τον
Ἰωσαφατ βασιλεα Ἰουδα, και τον Ἐδωμ βασιλεα. Ὡς δε ουχ ευρισκονυδωρ εν τηι
ερημωι, αλλ' εκινδυνευον διαφθαρηναι, συμβουλευσαντος Ὀχοζιου ερχονται προς
Ἑλισσαιον. Ὁ δε οργιζεται προς τον βασιλεα Ἰσραηλ, και ουδ' αν ιδειν αυτον εφη, ει
μη δια τον βασιλεα Ἰουδα. Ου μονον δε υδατος αφθονιαν προειπεν αυτοις ηξειν,
αλλα και την κρατησιν της Μωαβιτιδος, ωσπερ και γεγονε· και εις τοσαυτην
συμφοραν ηλθεν ο Μωαβιτων βασιλευς, ωστε τον υιον αυτου σφαξαι ανωθεν απο
του τειχους. Ἐνταυθα η γυνη, ηι το ελαιον επερισσευσε, και η Σουμανιτις, ηι τον υιον
εχαρισατο ευξαμενος, και αποθανοντα ανεστησε. Λιμου γενομενου την τε πικριαν
αφειλε την εν τωι λεβητι γενομενην, και εκατον ανδρας εθρεψεν εν ονοματι Θεου
απο κριθινων αρτων εικοσιν. Ἐλεπρωθη Νεεμαν ο στρατηγος του βασιλεως Συρων·
και ελθων προς τον βασιλεα Ἰσραηλ εζητει θεραπειαν· ο δε διηπορει, και διεῤρηξε τα
ιματια αυτου. Μεταπεμπεται αυτον ο Ἑλισσαιος, και κελευει βαπτισθηναι εν τωι
Ἰορδανηι εβδομον. Ὁ δε το μεν πρωτον ωκνησε, και ηπιστει θεραπευθηναι· υστερον
δε υπο των παιδων αυτου παρακληθεις, βαπτιζεται και θεραπευεται, και εδιδου
δωρα τωι Ἑλισσαιωι. Ὁ δε ουκ ηθελεν. Ὡς δε απηλθεν ο ανθρωπος, κατα 56.352
διωξας ο Γιεζι ο παις του Ἑλισσαιου, ως παρα του Ἑλισσαιου πεμφθεις, λαμβανει
παρα του Νεεμαν διταλαντον αργυριου, και δυο στολας. Ἐλθων δε προς Ἑλισσαιον
επειρατο κρυπτειν. Ὁ δε διηλεγξεν αυτον, και τιμωριαν ελαβε την λεπραν.
Ἔρχονται οι υιοι των προφητων κοψαι ξυλα προς οικοδομην. Ὡς δε εξεπεσεν ενος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

28

το σιδηριον εκ του στελεου, ριπτει ξυλον αποκλασας ο Ἑλισσαιος, και εμετεωριζετο
το σιδηριον επι του υδατος. Βασιλευς Συριας επολεμει τον Ἰσραηλ, προλεγοντος
αυτωι του Ἑλισσαιου. Μαθων ο πολεμιος, πεμπει στρατευμα επι τον Ἑλισσαιον.
Ευξαμενου δε του προφητου, πληττονται αορασιαι οι ελθοντες, και εισαγει αυτους εις
μεσους τους εχθρους αυτων, και βουλομενον τον βασιλεα ανελειν αυτους,
διεκωλυσεν ο Ἑλισσαιος· εστιασαντας δε αυτους εκελευσεν εκπεμψαι. Λιμου
καταλαβοντος ισχυρου, ως κεφαλην ονου πεντηκοντα σικλων, και τεταρτον καβου
κοπρου περιστερων πεντε σικλων ειναι, προσερχεται γυνη τωι βασιλει εγκαλουσα
ετεραι γυνηι, οτι τον υιον αυτης καταφαγουσα μετ' αυτης, και τον ιδιον υποσχομενη
παρεξειν, ηγνωμονησε περι την αντιδοσιν. Τοτε διεῤρηξε τα ιματια αυτου ο
βασιλευς, και πεμπει επι τον Ἑλισσαιον αφελειν αυτου την κεφαλην. Λεγει ο
προφητης τωι ελθοντι επ' αυτον, οτι αυριον εσται του λιμου η λυσις. Ὡς δε διηπιστει,
προλεγει αυτωι θανατον. Λεπροι τεσσαρες απειρηκοτες τωι λιμωι, βουλευονται
παραδουναι εαυτους τοις πολεμιοις, και ελθοντες εις την παρεμβολην, ανθρωπων
μεν κενον το χωριον ευρον, τας δε σκηνας αυτων πληρεις πλουτου πολλου. Και
διαρπασαντες απερ ηδυναντο φερειν, ελθοντες απηγγειλαν τωι βασιλει. Και το μεν
πρωτον δολον υπωπτευσεν ειναι το πραγμα ο βασιλευς· αποστειλας δε ιππεις και
μαθων το σαφες, επαφηκε τον λαον τηι της παρεμβολης διαρπαγηι· και ελυθη ο λιμος.
Και ο διαπιστησας τωι Ἑλισσαιωι υπο του οχλου συμπατηθεις απεθανε. Προλεγει τηι
γυναικι ο Ἑλισσαιος, ης εζωοποιησε τον υιον, επταετη λιμον, και παραινει
μετοικιζεσθαι εκ της χωρας εκεινην. Ὡς δε μετυκησε, και επαυσατο ο λιμος, παλιν
επανηλθε, και προσελθουσα τωι βασιλει την των κτηματων ᾔτει δεσποτειαν. Ὁ
βασιλευς Συριας αποστελλει προς τον Ἑλισσαιον πευσομενος ει φευξεται την νοσον,
εν ηι κατειχετο. Ὁ δε τωι ελθοντι ειπεν, οτι ου διαφευξεται, και προεφητευσεν αυτωι
και την των Ἰσραηλιτων απωλειαν. Ὡς δε απεθανεν εκεινος, εβασιλευσεν αντ'
αυτου Ἀζαηλ. Ὡς δε και Ἰωραμ ετελευτησεν ο βασιλευς Ἰουδα, διαδεχεται αυτον ο
υιος αυτου Ὀχοζιας. Πεμψας ο Ἑλισσαιος ενα των υιων των προφητων, εκελευσε
χρισαι Ἰου, και βασιλευσας ο Ἰου αναιρει τον Ἰωραμ, και ριπτει αυτον εις τον
αμπελωνα Ναβουθαι, ον ηρπασεν ο πατηρ του Ἰωραμ. Ὡς δε ανειλε και τον Ὀχοζιαν,
εισηλθεν εις την πολιν Ἰσραηλ. Ἡ δε Ἰεζαβελ κοσμηθεισα παρεκυπτεν ανωθεν. Ὁ δε
βασιλευς ειπε τοις ευνουχοις ριψαι αυτην, και ριφεισα απεθανεν. Ἀπεκτεινε δε ο Ἰου
και τους εβδομηκοντα υιους Ἀχααβ, ειλε και τους αδελφους Ὀχοζιου, ανειλε δε και
τους ιερεις του Βααλ, και τον Βααλ συνετριψε. Τοτε ο Ἀζαηλ συνεκοπτε τον Ἰεζραηλ.
Ἀποθανοντος δε του Ἰου, βασιλευει Ἰωαχαζυιος αυτου. Τα κατα τον Ἰωας τον
βασιλεα Ἰουδα, και τον ιερεα Ἰωδαε, και την Γοθολιαν. Παρεδοθη τοις εχθροις
Ἰσραηλ, και παλιν ο Θεος ωικτειρησεν αυτους. Ὡς δε απεθανεν Ἰωαχαζ, βασιλευει
του Ἰσραηλ Ἰωας ο υιος αυτου, και ελθων προς τον Ἑλιςσαιον εκλαιεν. Ὁ δε
προσεταξεν αυτωι, πεντε βελη 56.353 λαβοντι, τοξευσαι επι την γην. Ὡς δε τρια
τοξευσας εστη, ειπεν αυτωι, οτι Τριτον παταξεις την Συριαν· ει γαρ τα πεντε
ετοξευσας, εως συντελειας αυτην επαταξες αν. Ἀποθανων Ἑλισσαιος θαπτεται, και
ριφεις τις νεκρος προς τωι ταφωι αυτου ανεστη. Ὡς δε απεθανεν Ἀζαηλ, εβασιλευσεν
υιος Ἄδερ αντ' αυτου. Ἐπαταξε τρις τους Συρους Ἰωας, και απεθανε, και βασιλευει
Ἱεροβοαμ ο υιος αυτου. Ἀποθανοντος δε και του Ἰωας βασιλεως Ἰουδα, εβασιλευσεν
Ἀμεσιας ουιος αυτου· και παταξας τον Ἐδωμ, συνεβαλε και τωι Ἰωας βασιλει Ἰσραηλ.
Ὁ δε ενικησεν αυτον, και ειςηλθεν εις Ἱερουσαλημ. Ἀποθανοντος του
Ἱεροβοαμ,εβασιλευσε του Ἰσραηλ Ζαχαριας ο υιος αυτου. Ἀποθανοντος δε Ἀμεσιου
βασιλεως Ἰουδα, εβασιλευσεν Ἀζαριας, ο και Ὀζιας. Ἐπι τουτου ηρξατο Ὠσηε
πρφητευειν. Τον δε Ζαχαριαν ανελων ο Σελυς, εβασιλευσε του Ἰσραηλ. Ουτος
εχρησατο τηι συμμαχιαι Φουα βασιλεως Ἀσσυριων, χιλια ταλαντα δους αυτωι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

29

Τελευτησαντος αυτου, Μαναειμ εβασιλευσεν αντ' αυτου. Μετα δε τον Ὀζιαν
εβασιλευσε του Ἰουδα ο υιος αυτου Ἰωθαμ· και τουτου τελευτησαντος εβασιλευσεν
Ἄχαζ υιος Ἰωθαμ. Ἐφ' ου Ῥαασειν ο Συροανηλθε και Φακες υιος Ῥωμελιου. Ὁ δε
Ἄχαζ απεστειλε προς Θεγλαφαλσαρ τον Ἀσσυριον, εις συμμαχιαν καλων. Ὁ δε
ελθων ελαβε την ∆αμασκον, και τον Ῥαασσιν εθανατωσε. Ἀνεβη δε και Σαλμανασαρ
ο Ἀσσυριος επι Ὠσηε τον υιον Ἐλα, καιεγενετο αυτωι δουλος. Ὡς δε εγνω ο
Ἀσσυριος, οτι αποστηναι βουλεται, και γαρ επρεσβευσατο προς τον Αιθιοπα,
επολιορκησεν αυτον, και εδησεν αυτον, και την Σαμαρειαν λαβων και ετερας πολεις,
μετυκισεν εις Ἀσσυριους. Κατηγορια του Ἰσραηλ ενταυθα και του Ἰουδα. Οι απο
Βαβυλωνος αχθεντες και κατοικισθεντες εν τηι Σαμαρειαι, επειδη μη εφοβουντο τον
Θεον, διεφθειροντο υπο των λεοντων. Τοτε πεμπεται ιερευς εκειθεν, και φωτιζει
αυτους τον νομον του Θεου, και τον Κυριον εφοβουντο, και τοις ειδωλοις
ελατρευον. Τα κατα τον Ἐζεκιαν και τον Ἀσσυριον, α και εν τωιἩσαΐαι κειται. Τα
κατα τον Μανασση και την ασεβειαν αυτου, και τας μιαιφονιας. Ὡς δε απεθανε και
ουτος, εβασιλευσεν ο υιος αυτου Ἀμων. Τελευτησαντος δε του Ἀμων, εβασιλευσεν
Ἰωσιας ο υιος αυτου· περι ου επροφητευθη τωι Ἱεροβοαμ δουλωι του Σολομωντος, οτε
και η χειρ του βασιλεως εξηρανθη. Ουτος εκαθηρε την Ἱερουσαλημ, και παντα
τοπον, ανασκαψας τοπους των ιερεων των ειδωλων, συντριψας τα ειδωλα. Περι
αυτου ειρηται, οτι ομοιος αυτωι ου γεγονεν εμπροσθεν βασιλευς, ος επεστρεψε προς
Κυριον εν οληι καρδιαι αυτου, και εν οληι ψυχηι αυτου. Ἐπι τουτου ηρξατο
προφητευειν Ἱερεμιας· επι τουτου ην Ὀλδα προφητις. Ὡς δε ανειλεν αυτον Φαραω
Νεχαω, 56.354 βασιλευει ο Ἰωαχαζ ο υιος αυτου αντ' αυτου. Ὁ δε Φαραω και τουτον
καταλυσας, και εις Αιγυπτον αγαγων, ενθα και απεθανε, κατεστησεν υιον Ἰωσιου
Ἐλιακειμ τον και Ἰωακειμ, και εφορολογει την γην. Ὃς πρωτος γενομενος του
Ναβουχοδονοσορ, εῤριφη εξω των τειχων. Περι αυτου φησιν ο Ἱερεμιας· Ἔσται το
θνησιμαιον αυτου εῤριμμενον τωι καυματι της ημερας, και τωι παγετωι της νυκτος·
και τοτε, Ταφηι ονου ταφησεται. Μετα γαρ το διαλυθηναι, τοτε εταφη. Ἀποθανοντος
δε Ἐλιακειμ του και Ἰωακειμ υιουἸωσιου, βασιλευει Ἰωακειμ ο υιος αυτου, εκγονος
Ἰωσιου· ο δε Ἰωακειμ ουτος και Ἰεχονιας εκαλειτο·ουκετι λοιπον βασιλευς Αιγυπτου
εξηιει της χωρας αυτου. Ἐλθων δε ο Ναβουχοδονοσορ και πολιορκησας την πολιν,
επειδη εξηλθε προς αυτον μετα της μητρος αυτου ο Ἰωακειμ ο και Ἰεχονιας, και
απυκισεν αυτον εις Βαβυλωνα, και κατεστησατο τον αδελφον του πατρος αυτου,
υιον δε Ἰωσιου βασιλεα εν Ἱερουσαλημ. Ουτος δε ην Μαθανιας ο και Σεδεκιας. Ὡς δε
ηθετησεν εν τωι βασιλει Βαβυλωνος, ελθων ο Ναβουχοδονοσορ πολιορκει την
Ἱερουσαλημ· και ελων αυτην και εμπρησας, τον μεν Σεδεκιαν πηρωσας εδησε και
απηγαγεν εις Βαβυλωνα· τον δε Γοδολιαν κατεστησεν επι των καταλειφθεντων εν
Ἱερουσαλημ. Ὡς δε απεκτεινεν αυτον ο Ἰσμαηλ, ανασταντες οι υπολειφθεντες,
εισηλθον εις Αιγυπτον. Μετα δε ταυτα τον Ἰωακειμ εν Βαβυλωνι πολλης ηξιωσε
τιμης Ευιλαδ Μαρωδακ ο βασιλευς Βαβυλωνος. Ἡ μεν ουν βασιλεια της Σαμαρειας,
ως ηδη ειρηται, πεπαυται επι Ὠσηε υιου Ἰωλω (λ. Ἠλα) τουσφαξαντος τον Φακεε
υιον Ῥωμελιου. Ἡ δε της Ἱερουσαλημ βασιλεια πεπαυται επι Σεδεκιου. Και αυτος
γαρ απαχθεις εις Βαβυλωνα, και αφαιρεθεντων αυτωι των οφθαλμων, εις λακκον
εβληθη ετη κϛʹ ... Ὃν μετα ταυτα υψωσας ο βασιλευς Βαβυλωνος, εδωκεν αυτωι
θρονον επανω των εκεισε βασιλειων, και συνησθιε και συνεπινεν αυτωι εως ημερας
ζωης αυτου. Και επι τουτου ληγει το βιβλιον, αιχμαλωτισθεντος του λαου, και της
πολεως πασης αλουσης. Ἔστι δε τα ονοματα των βασιλεων της Ἰουδαιας και του
Ἰσραηλ, και οποιον της εκαστου πραξεως το τελος, και ποσα ετη εκαστος αυτων
εβασιλευσε, ως εν επιτομωι διαλαβειν (εστι) απο των προκειμενων δʹ βιβλιων,
ουτως. Μετα το απολεσθαι τον Σαουλ βασιλευσαντα ετη μʹ, βασιλευει ∆αυιδ επι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

30

παντα τον Ἰσραηλ και τον Ἰουδαν ετη μʹ ουτως· εν μεν Χεβρων ετη ζʹ, εν δε παντι τωι
Ἰσραηλ και τωι Ἰουδαι ετη λγʹ. Και εποιησε το ευθες εν τελειαι καρδιαι. Ἐπι τουτου
ησαν προφηται Ναθαν και Γαδ. Σολομων ο υιος ∆αυιδ εβασιλευσεν επι παντα τον
λαον ετη μʹ και αυτος· και εποιησε το πονηρον. Και επι αυτου ησαν προφηται Ναθαν
και Γαδ. Ῥοβοαμ ο υιος αυτου εβασιλευσεν ετη ιζʹ, και εποιησε το πονηρον. Ἐπι
τουτου εσχισθη η βασιλεια, και εμειναν μετ' αυτου μεν εν Ἱερουσαλημ φυλαι δυο, η
Ἰουδα και η Βενιαμιν. Ἐν δε τηι Σαμαρειαι φυλαι δεκα. Ἐπι τουτου ησαν προφηται
Ἀχιας ο Σιλωνιτης, και Ἀδδω. Ἀβια ο υιος αυτου εβασιλευσε ετη τρια. Και ουκ ην η
καρδια αυτου ως ∆αυιδ, αλλ' 56.355 επορευθη εν τηι αμαρτιαι του πατρος αυτου. Και
επι τουτου ην Ἀδδω ο προφητης. Ἀσα ο υιος αυτου ετη μαʹ, και εποιησε το ευθες·
αλλ' ετι ην τα υψηλα. Ἐπι τουτου ησαν Ἀζαριας υιος Ὠδηδ, και Ἀναμι, οιπροφηται.
Ἰωσαφατ υιος αυτου ετη κεʹ, και εποιησε το ευθες· αλλα τα υψηλα ετι υπηρχε. Και
μετα ταυτα μεμψιν εσχεν ανομιας, οτι εφιλιασε τωι Ὀχοζιαι βασιλει Ἰσραηλ, και
εκοινωνησεν αυτωι εις πλειον πραγματειας. Ἐπι τουτου ησαν προφηται Ἠλιας,
Ἑλιςσαιε, Μιχαιας, και Ἰου ο του Ἀνεμι, και Ὀζιηλ οτου Ζαχαριου, και Ἐλιαδαδ ο του
Ἀδια απο Μαρισσης. Ἰωραμ ο υιος αυτου ετη ηʹ, και εποιησε το πονηρον. Ειχε γαρ
γυναικα θυγατερα Ἀχααβ. Και επι τουτου ησαν Ἠλιας και Ἑλισσαιος. Ὀχοζιας υιος
αυτου ετος αʹ, και εποιησε το πονηρον. Μετ' αυτον Γοθολια η μητηρ αυτου, ετη επτα.
Ἰωας υιος Ὀχοζιου ετη μʹ. Ουτος εφονευσε τον Ζαχαριαν, και εποιησε το ευθες εν
οληι τηι ψυχηι αυτου, εως Ἰωδαε ο συνετος εζη, και εφωτισεν αυτον. Τουτον
απεκτειναν οι δουλοι αυτου εν οικωι Μαελωθ. Ἐπι τουτου επροφητευσε Ζαχαριας
υιος Ἰωδαε. Ἀμεσιας υιος αυτου ετη ιθʹ, και εποιησε το ευθες εν αρχηι, αλλ' ουχ ως
∆αυΐδ. Ἔτι γαρ ο λαος εθυσιαζεν εν τοις υψηλοις, και τα αλση ουκ εξηρε. Και επι
τουτου επροφητευσαν προφηται, αλλ' ουκ εγραφησαν τα ονοματα αυτων. Μετα
ταυτα μεντοι Ἀμεσιας παταξας τους εν Σηειρ, επηρθη, και ελατρευσε τοις ειδωλοις
των Σηειρ, και επαταχθη παραδοθεις τοις εχθροις. Ἀζαριας ο και Ὀζιας ετη νβʹ, και
εποιησε κατα την αρχην το ευθες, ως ο πατηρ αυτου· πλην τα υψηλα ουκ εξηρεν.
Ευοδουμενος δε επηρθη, και ηθελησεν εαυτωι θυμιασαι εν τωι ναωι, οπερ μονοις τοις
ιερευσιν εξεστι. ∆ιο και ελεπρωθη ακουσας· Ου σοι, Ὀζια, θυμιασαι τωι Κυριωι, ο
μονοις τοις ιερευσιν εξεστιν. Ἐπι τουτου προφητης Ἡσαΐας. Ἰωθαμ ο υιος αυτου
εβασιλευσεν ετη ιϛʹ, και εποιησε το ευθες ως ο πατηρ αυτου· πλην τα υψηλα ουκ
εξηρε. Και επι τουτου ην Ἡσαΐας. Ἀχαζ υιος αυτου ετη ιϛʹ, και εποιησε το πονηρον.
Και επι τουτου ην Ἡσαΐας και Ὠδηδ προφηται. Ἐζεκιας ουιος αυτου ετη κθʹ, και
εποιησε το ευθες ως ∆αυιδ τελειως. Ουτος καθειλεν οφιν χαλκουν, ον εκρεμασε
Μωυσης. Ἐπι τουτου Σεναχηρειμ και Ῥαψακης οιἈσσυριοι βλασφημουντες
επαταχθησαν μεν αυτοι, μετα ταυτα εν μιαι δε νυκτι χιλιαδας ρπεʹ εξελθων αγγελος
ανειλε. Μελλων δε Ἐζεκιας αποθνησκειν, ελαβε προσθηκην ετη ιεʹ. Μανασσης ο υιος
αυτου ετη νεʹ, και εποιησε το πονηρον. Ὅσα δε κατεσκαψεν Ἐζεκιας, ταυτα ουτος
ανηγειρε, και γεγονεν αλλος Ἱεροβοαμ τωι Ἰουδαι, ωστε δι' αυτον παθειν την
Ἱερουσαλημ, ως την Σαμαρειαν. Και γαρ επ' αυτου ελεχθη, Ὃς εξημαρτε τον Ἰουδαν.
∆ιο και αιχμαλωτος απηχθη εις Βαβυλωνα. Ἀλλ' εν τηι αιχμαλωσιαι, ως εν τοις
Παραλειπομενοις γεγραπται, μετανοησαντα αυτον μετεστρεψεν ο Θεος εις
Ἱερουσαλημ, και παλιν αντελαβετο της βασιλειας. Μετανοων δε και διδασκων τον
λαον δουλευειν τωι Θεωι, ετελευτησεν. Ουκ εταφη δε εν πολει ∆αυιδ, αλλ' εν τωι
κηπωι αυτου, κηπωι Ὀζα. Ἀμως ο υιος αυτου ετη βʹ, και εποιησε το πονηρον, ως ο
πατηρ αυτου Μανασσης, και ανειλον αυτον οι παιδες αυτου, και εταφη εν κηπωι Ὀζα,
ενθα και ο πατηρ αυτου. Ἰωσιας ο υιος αυτου ετη λαʹ. Τουτον ο λαος ηγειρε βασιλεα,
οντα ετων ηʹ, και εποιησε το ευθες εν πασηι 56.356 οδωι ∆αυιδ, και ουκ απεστη δεξιαι,
ουδε αριστεραι. Και γαρ και τα αλση εξεκοψε, και τα ειδωλα παντα καθειλε.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

31

Γενομενος δε ετων ιϛʹ, τον τε νομον ζητησας, και ευρων αμεληθεντα, αναγνωσθηναι
πεποιηκε, και το πασχα εποιησε, και εκηρυξεν, ως γεγραπται. Τουτον δε ανειλε
Φαραω Νεχαω επι του Ευφρατου φιλονεικησαντα προς αυτον. Ἐπι τουτου Ἱερεμιας
και Σοφονιας ησαν οι προφηται, και Ὀλδα η προφητις γυνη Σελλη. Ἰωαχαζ υιος
αυτου μηνας τρεις, και εποιησε το πονηρον, και μετεστησεν αυτον Φαραω Νεχαω·
και επι τουτου ην Ἱερεμιας. Ἐλιακειμ ετερος υιος Ἰωσιου, οςμετωνομασθη Ἰωακειμ,
ετη ιαʹ, και εποιησε το πονηρον. Ἰωακειμ ο και Ἰεχονιας, ο υιος αυτου, μηνας γʹ, και
εποιησε το πονηρον και απηχθη εις Βαβυλωνα. Ματθαν ο υιος αυτου. Τουτον
Ναβουχοδονοσορ εποιησε βασιλεα, και μετωνομασε αυτον Σεδεκιαν. Και
εβασιλευσεν ετη ιβʹ, και εποιησε το πονηρον. Και επι τουτου ην Ἱερεμιας. Ἕως
τουτου η βασιλεια του Ἰουδα, και κατελυθη, ωσπερ και της Σαμαρειας. Και γαρ η
πολις εαλω, και παντες απηχθησαν αιχμαλωτοι εις Βαβυλωνα μετα σκευων. Εισι δε
βασιλεις καʹ, εκτος Γοθολιας. Ὀνοματα των βασιλεων των γενομενων εν Σαμαρειαι,
και ποιον της εκαστου πραξεως γεγονε τελος, και ποσα ετη εκαστος εβασιλευσεν,
ουτως. Ἱεροβοαμ υιος Ναβαθ ετη κδʹ. Ουτος σχισθεισης της βασιλειας ανελθων απ'
Αιγυπτου πρωτος εβασιλευσεν εν Σαμαρειαι, και εποιησε το πονηρον ως ουδεις
ετερος. Φοβουμενος γαρ μη καταληφθηι, εποιησε δαμαλεις χρυσας δυο, και ηπατησε
τον λαον λεγων· Ουτοι εισιν οι θεοι, οι αναγαγοντες ημας εκ γης Αιγυπτου.
Ἐπλασατο και εορτας και ιερεας· Και ουτος εξημαρτε τον Ἰσραηλ. Αυτωι γαρ παντες
οι μετ' αυτον κατηκολουθησαν. Ἐπι τουτου ην προφητης Ἀχιας ο Σιλονιτης, και ο
επικαλεσαμενος επι το θυσιαστηριον κατ' αυτου. Ναβαθ υιος αυτου ετη βʹ, και
εποιησε το πονηρον, και ουκ ετι τις εκ γενους αυτου εβασιλευσε. Ζαμβρι ετερου
γενους ετη ιβʹ. Βαασα ετη κδʹ, και εποιησε το πονηρον. Ἐπι τουτου προφηται ησαν
Ἠλιας, και Ἑλισσαιος, και Μιχαιας, και ο προφητευσας τωι Ἀχααβ περι της Συριας
και του υιου Ἀδερ, και ο παταξας αυτον τραυματι, και ελεγξας τον Ἀχααβ, και
πολλοι καθ' εαυτους υιοι των προφητων. Ὀχοζιας υιος αυτου ετη βʹ, και εποιησε το
πονηρον. Και επι τουτου ησαν Ἠλιας και Ἑλισσαιος· αυτουγαρ τους
πεντηκονταρχους επαταξεν εν πυρι Ἠλιας εν ρηματι Κυριου. Ἰωραμ υιος Ἀχααβ ετη
ιβʹ, και εποιησε το πονηρον, και ουκετι τις του γενους αυτου εβασιλευσε. Και ο μεν
Ἠλιας ανεληφθη επι τουτου· ο δε Ἑλισσαιος διεμεινεν εως Ἱεροβοαμ, υιον
Ἰωαςβασιλεως Ἰσραηλ. Ἦσαν δε και επι τουτου οι υιοι των προφητων. Ἰου ετερου
γενους, υιος Ναμεσση, ετη κβʹ. Ουτος ανειλε το γενος Ἀχααβ και τους προφητας του
Βααλ εν τωι πτερνισμωι, και την στηλην αυτου συνετριψε. Και εν τουτοις ποιησας το
ευθες, εσχε επαγγελιαν, οτι Υιοι τεταρτοι καθισονται σοι επι θρονου. Ἰοαχαζ υιος
αυτου ετη ιζʹ, και εποιησε το πονηρον, και επολεμησε την Ἱερουσαλημ, και ελαβε το
χρυσιον και τα σκευη. Ἱεροβοαμ υιος αυτου ετη μαʹ, και εποιησε το πονηρον.
Ζαχαριας υιος αυτου μηνας ϛʹ, και εποιησε το πονηρον. Ἕως τουτου γεγονασι του
γενους Ἰου υιοι τεταρτοι. Σελλουμ ετερου γενους, υιος 56.357 Ἰαβις, ημερας λʹ, και
εποιησε το πονηρον. Μαναημ αλλου γενους, υιος Γαδδη, ετη κʹ, και εποιησε το
πονηρον. Ἐπι τουτου Ἡσαΐας και Ὠσηε ησαν προφητευοντες. Φακεε αλλου γενους,
υιος Ῥωμελιου ετη κʹ. Ουτος εσφαξε τον Φακειαν, και εποιησε το πονηρον. Ἐπι
τουτου ησαν Ἡσαΐας και Ὠσηε οι προφηται.Ὠσηε ετερου γενους, υιος Ἠλα, ετη θʹ.
Ουτος εσφαξε τον Φακεε, και εποιησε το πονηρον, πλην ουχ ως οι προ αυτου.
(Ὕστερος) Ὠσηε γεγονε βασιλευς Σαμαρειας. Ἐπ' αυτου γαρ πεπαυται, και απωλετο
η Σαμαρεια, και λοιπον Ἀσσυριοι κατυκησαν εν αυτηι. Ἐξ ων αιρετικοι Σαμαρειται
γεγονασι, καλουμενοι Σαδουκαιοι. Ἐν τουτοις ουν και τελευται ο πας σκοπος των
βιβλιων των Βασιλειων.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

32

Παραλειπομενα βιβλιον αʹ. Παραλειπομενα καλειται, επειδη πολλα εν ταις
Βασιλειαις παραλειφθεντα περιεχεται εν τουτοις τοις βιβλιοις. Ἔστι δε εν τουτωι τωι
πρωτωι γενεαλογια πασων φυλων απο Ἀδαμ εως των βασιλεων κατα φυλας και κατα
δημους και κατα πατριας και κατ' οικον. Τινας τε εταξε των Λευιτων ∆αυιδ εν
αυλοις και κινυραις αιδειν τωι Θεωι, και τινας εταξεν εν τοις εργοις του ναου.
Προτερος γαρ αυτος τον ναον κτιζειν ηρξατο. Και ετερα τινα λεπτομερως βασιλεων
και των γενεων διερχεται. Οις συναπτεον και ταυτα, οτι γινεται ομου των εν
Ἱερουσαλημ βασιλευσαντων απο του ∆αυιδ τα παντα ετη υοδʹ. Οι δε βασιλεις παντες
γεγονασιν εξ ενος γενους του ∆αυιδ, και οι μεν εποιησαντο το ευθες, εισι θʹ· οι δε το
πονηρον εποιησαντο, ιβʹ, χωρις μεντοι Γοθολιας. Των δε εν Σαμαρειαι
βασιλευσαντων γινονται ομου τα παντα ετη σξθʹ και ημεραι λʹ· βασιλεις μεν ιβʹ εκ
διαφορων οκτω γενεων γεγονασιν· οι δε παντες εποιησαντο το πονηρον, κατα την
αμαρτιαν Ἱεροβοαμ. Παραλειπομενα βιβλιον βʹ. Ἐν τηι δευτεραι βιβλωι των
Παραλειπομενων παραγονται πραξεις βασιλεων. Εισι δε οι ταυτας αναγραψαντες οι
κατα καιρους οντες προφηται. Ὑπερ δε του γινωσκειν εκ μερους τους
συγγραψαντας, σημειωτεον ουτος (λ. οτι) μεν πραξεις εγκεινται ενταυθα παντων
των βασιλεων Ἰσραηλ και Ἰουδα· ητοι αι παραλειφθεισαι της ιστοριας των
βασιλεων. Οι δε τας απασας αυτων πραξεις ιστορησαντες, εισιν ουτοι· τα περι του
∆αυιδ εγραψε Σαμουηλ, και Ναθαν και Γαδ οι προφηται· τα περι Σολομωντος, Ναθαν
και Ἀχιας προφηται· τα περι Ἱεροβοαμ, Σαμεας και Ἀδδω προφηται· τα περι Ἀβια,
Ἀδδω ο προφητης. Τα περι Ἀσα, εν τωι βιβλιωι λογων περι των βασιλεων Ἰουδα· τα
περι Ἰωσαφατ, Ἰου ο προφητης, του Ἀναμη, οςκατεγραψε βιβλιον λογων των
βασιλεων Ἰσραηλ. Τα περι Ἰωας, επι την γραφην των βασιλεων. Τα περι Ἀμεσια. επι
βιβλιου βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ. Ταπερι Ὀζιου, Ἰεσιας (σιξ) ο προφητης. Τα περι
Ἰωθαμ, επι βιβλιου βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ. Τα περι Ἄχαζ, επι βιβλιον
βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ. Τα περι Ἐζεκιου, Ἡσαΐας υιος Ἀμως ο προφητης.
Ταπερι Μανασση, επι λογων των ορωντων. Τα περι Ἰωσιου, επι βιβλιου βασιλεων
Ἰουδα και Ἰσραηλ. Τα 56.358 περι Ἰωακειμ, επι βιβλιου βασιλεων Ἰουδα και Ἰσραηλ.
Ταυτα εστιν ευρειν ουτω τεταγμενα εν τοις Παραλειπομενοις των βασιλεων.
Ἔσδρας βιβλιον αʹ. Ἔσδρας καλειται το βιβλιον, επειδη αυτος Ἔσδρας ιερευς
ων και αναγνωστης, εξηγειται και συγγραφει την επανοδον των υιων Ἰσραηλ εκ
Περσιδος εις την Ἱερουσαλημ γενομενην. Γεγονε δε η επανοδος προτερως μεν εκ του
προσταγματος, επειτα δε κελευσαντος Κυρου και ∆αρειου των βασιλεων εν χειρι
Ἰησου του Ἰωσεδεκ, και Ἔσδρα και Ζοροβαβελ, οι ηρισαν προβλημασι, τεθεισης
επαγγελιας, αιτησαι τον νικωντα οπερ εαν θελησηι παρα του βασιλεως. Του τοινυν
ενος ειποντος νικαιν τον οινον, και του ετερου ειποντος νικαιν τον βασιλεα, ο
Ζοροβαβελ ειπεν νικαιν τας γυναικας, υπερ δε παντα την αληθειαν. Και επειδη ταυτα
ειρηκως νενικηκε, και ηκουσε αιτησασθαι ο βουλεται, ηξιωσε αυτος αφεθηναι την
αιχμαλωσιαν, και οικοδομηθηναι την Ἱερουσαλημ. Και γεγονεν ως ηξιωσε, και
αφειθη η αιχμαλωσια. Τοτε γαρ επληρωθη και τα οʹ ετη της οργης. Εισι τοινυν οι
αναβαντες απο της αιχμαλωσιας απο Ἰουδα και Βενιαμιν, και οι Λευῗται, τον
αριθμον μυριαδες δʹ και δισχιλιοι, ιπποι τλʹ, ημιονοι σμεʹ, καμηλοι υλεʹ, παιδες
αυτων και παιδισκαι #22ζτλδʹ, οι αιδοντες σʹ, ονοι #22ϛψκʹ, και οι μεν οικοδομουντες
ησαν Ζοροβαβελ, και Ἰησους ο του Ἰωσεδεκ, και Νεεμιας. Ὁ δε Ἔσδρας ευφυηςεν τωι
νομωι, αυτος προσεκομισε τον νομον, και ανεγνω, και διετυπωσε παντα τα κατα το
ιερον και τους Λευΐτας. Αυτος εδειξε τον νομον, και πεποιηκε εκβληθηναι τας
αλλογενεις γυναικας τους λαβοντας εν καιρωι της αιχμαλωσιας. Και εξεβαλον
παντες, και εκαθαρισθησαν, και εποιησε το πασχα νομιμως, ως γεγραπται, και την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

33

νηστειαν, και ουτω τελειουται το πρωτον βιβλιον Ἔσδρα. Ἔσδρας βιβλιον βʹ. Ἐν
τουτωι τωι βιβλιωι τα αυτα μεν τωι πρωτωι λεγει ο Ἔσδρας περι της επανοδου, χωρις
των προβληθεντων. Και τα πλειω δε εξηγειται περι Νεεμιου του ευνουχου· οτι αυτος
ηξιωσε περι της οικοδομης του ιερου· και οτι μεν Ἔσδρας ανεγινωσκε, Ἰησους δε και
Βανεας και Σαραβιας ησαν συνετιζοντες τον λαον. Και ο μεν Ἔσδρας αναγινωσκων
διεστειλεν εν επιστημηι Κυριου· ο δε λαος συνηκε εν τηι αναγνωσει, και εποιησε το
πασχα, και εν τωι εβδομωι μηνι εποιησε την νηστειαν και την σκηνοπηγιαν, ως
γεγραπται· Ὅτι, φησιν, ουκ εποιησαν ουτως απο των ημερων Ἰησου του Ναυη.
Ἔσδρας δε εωρακως επιμιγεισας γυναικας Ἀζωτιους τοις Ἑβραιοις, επεισε παντας
επαγγειλασθαι φυλαττειν τον νομον του Θεου. Και εξεβαλε τας γυναικας, ως
παρανομον γαμον, και ωμοσαν φυλαξαι τον νομον. Και ουτως αγιασθεντες και
καθαρισθεντες ευφρανθησαν, και απηλθε εκαστος εις τον οικον αυτου. Ἱστορειται δε
και τουτο περι του Ἔσδρα, οτι απολλυμενων των βιβλιων εξ αμελειας του λαου δια
την πολυχρονιον αιχμαλωσιαν, 56.359 αυτος Ἔσδρας, φιλοκαλος ων και ευφυης,
και αναγνωστης, εφυλαξε παντα, και λοιπον προηνεγκε, και παλιν εκδεδωκε· και
ουτω διασωζεται τα βιβλια. Ἐσθηρ βιβλιον. Ἐσθηρ καλειται το βιβλιον, επειδη δια
της Ἐσθηρ ο Θεος μελλοντας απολεσθαι παγγενη τους Ἰουδαιους, αυτους μεν
διεσωσε, τον δε Ἀμαν επιβουλευσαι θελησαντα επαταξεν. Ἀρταξερξης γαρ ο
βασιλευς την ιδιαν εκβαλων γυναικα, εζητησεν εν τηι βασιλειαι αυτου την παντων
καλλιστην ουσαν και ωραιοτεραν λαβειν εαυτωι γυναικα· και ευρεθη Ἐσθηρ το γενος
Ἰουδαια τυγχανουσα. Ἦν δε και Μαρδοχαιος συγγενης αυτης απο της αιχμαλωσιας
της γενομενης επι Σεδεκιου εν αυτηι τηι χωραι. Ὁ ουν βασιλευς μεγαν ποιησας τον
λεγομενον Ἀμαν, εκελευσε παντας αυτον προσκυνειν. Ἀλλα του Μαρδοχαιου τηι
προς Θεον λατρειαι μη προσκυνουντος τον ανθρωπον, ωργισθη ο Ἀμαν, και μαθων
οτι Ἰουδαιος εστι, πειθει τον βασιλεα Ἀρταξερξην, και γραφει ωστε παντας τους εν
τηι βασιλειαι αυτου Ἰουδαιους ολοῤριζους απολεσθαι εν μιαι ημεραι τωι δωδεκατωι
μηνι. Τουτο τοινυν μαθων ο Μαρδοχαιος, επενθει, και νηστευων, προυπεμψε την
Ἐσθηρ αξιων παρα αυτης βοηθειαν γενεσθαι. Ἡ τοινυν Ἐσθηρ νηστευσασα, και
ευξαμενη τωι Θεωι, εκοσμησεν εαυτην τωι γυναικειωι κοσμωι, και μη κληθεισα (ουκ ην
γαρ εξον μη κληθεισαν εισελθειν), ομως εισηλθε παρα τον καιρον προς τον βασιλεα,
αντι του καιρου τηι ευχηι θαῤρουσα. Ειτα του βασιλεως θαυμαζοντος το ξενον, επεσεν
εκεινη απο του φοβου. Ὁ δε Θεος μετεβαλε τον θυμον του βασιλεως εις διαθεσιν και
πραοτητα· και αναστας εβαστασε την γυναικα, και παρεκαλει αυτην μη φοβεισθαι,
αλλα και ηξιωσεν αυτην αιτεισθαι, ει τι βουλοιτο. Ἡ δε επι δειπνον ηξιωσεν ελθειν
αυτον τε τον βασιλεα και τον Ἀμαν, ουχ απαξ, αλλα και δευτερον. Ὁ μεν ουν Ἀμαν
διαχυθεις και γανωθεις, ως υπο της βασιλιδος αξιωθεις κληθηναι, ετι μαλλον
επηρετο κατα του Μαρδοχαιου, και εποιησε ξυλον κοπηναι μεγα, βουλομενος τον
Μαρδοχαιον τηι εξης ημεραι εν αυτωι κρεμασαι. Ὁ δε βασιλευς κατα τινα προνοιαν
αγαθην, αγρυπνησας εκεινην την νυκτα, και μη δυναμενος υπνωσαι, εκελευσεν
αναγινωσκεσθαι αυτωι των πραξεων αυτου τα υπομνηματα. Ἀναγινωσκομενων δε
αυτων, ευρε πραξιν αγαθην εις αυτον γενομενην υπο του Μαρδοχαιου. ∆υο γαρ
ευνουχους μελλοντας επιβουλευειν τωι βασιλει κατηνεγκεν αυτωι τωι βασιλει και
ηλεγξεν. Ὁ τοινυν βασιλευς αποδεξαμενος την προαιρεσιν του Μαρδοχαιου, εζητει
τιμην αξιαν τωι τοιουτωι παρασχειν. Ὡς δε εισηλθε πρωι προς αυτον ο Ἀμαν,
επυνθανετο ο βασιλευς αυτου, οποιας και πηλικης τιμης αξιος εστιν ο τον βασιλεα
ευεργετησας. Ὁ δε Ἀμαν νομιζων περι αυτου πυνθανεσθαι τον βασιλεα, ειπεν αξιον
ειναι τον τοιουτον δευτερον βασιλεα καλεισθαι. Ὁ μεν ουν βασιλευς κελευει τον
Μαρδοχαιον της τοιαυτης αξιωθηναι τιμης, και τον Ἀμαν εμπροσθεν αυτου
περιπατειν. Ἡ δε Ἐσθηρ προφασιν ευρουσα, ηξιωσε περι των Ἰουδαιων. Ειτα του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

34

βασιλεως λυπηθεντος επι τωι παρανομωι προσταγματι τωι κατα των Ἰουδαιων, και
οργισθεντος κατα του Ἀμαν, αυτος ο Ἀμαν παρεκαλει την Ἐσθηρ, αποντος του
56.360 βασιλεως, επικυπτων και προσκυνων τα γονατα αυτης. Ὁ δε βασιλευς και
εωρακως τον Ἀμαν απτομενον των ιχνων της βασιλισσης, υπονοησας αισχρως
αυτον τουτο ποιειν, εκελευσεν αυτον μεν τον Ἀμαν εις το ξυλον, οπερ ην ετοιμασας
τωι Μαρδοχαιωι, κρεμασθηναι· γραφει δε ανεσιν μεν εχειν παντας τους Ἰουδαιους,
τους δε εχθρους αυτων αναιρεθηναι παρ' αυτων. Και οι μεν αναιρεθεντες εισι μυριοι
πεντακισχιλιοι. Γεγονε δε εορτη τηι ιδʹ και ιεʹ εν τωι μηνι τωι δωδεκατωι, οστις
καλειται Ἄδαρ. Καλειται δε η ημερα αυτη τηι ιδιαι διαλεκτωι αυτων Φουρα. ∆ια τουτο
κατα την ημεραν ταυτην καιουσιν οι Ἰουδαιοι τον Ἀμαν, και εορταζουσι,
μνημοσυνον ουσαν της σωτηριας αυτων. Και εν τουτοις τελος εχει το βιβλιον. Τωβιτ
βιβλιον. Τωβιτ καλειται το βιβλιον, επειδη την περι αυτου του Τωβιτ ιστοριαν
περιεχει. Ἔστι δε ο Τωβιτ απο μεν φυλης Νεφθαλειμ, γεγονε δε εν τηι αιχμαλωσιαι,
και ην εν τηι Νινευι ελεημων και θεοσεβης. Και γαρ εν τηι αιχμαλωσιαι γενομενος,
ουκ ησθιε κοινον αρτον απο των εθνων, αλλ' εαυτον συνετηρησε. Ἦν δε και
αγοραστης του βασιλεως Ἐνεμασαρου, και παρεθετο εν τηι Μηδειαι Γαβαηλ ταλαντα
ιʹ. Ουτος ουν ο Τωβιτ σπουδην ειχε θαπτειν τους αποθνησκοντας των Ἰουδαιων.
∆ιαβληθεις δε τωι βασιλει Ἀχειρηλ, εφυγε. Και επανελθων, και θαψας τινα των
αποθανοντων, εκοιμηθη εξω του τειχους, και ως ειωθε κοιμωμενος, ανεωιγμενους
ειχε τους οφθαλμους, στρουθιων δε αφοδευσαντων ανωθεν εις τους οφθαλμους
αυτου, λευκωματα εσχε, και ουκετι εβλεπεν. Ἦν δε και εν Ἐκβατανοις θυγατηρ του
Ῥαγουηλ συγγενους αυτου Σαῤρα ονοματι. Ταυτην γαμηθηναι ουκ επετρεπεν ο
δαιμων Ἀσμοδαιος· επτα γουν εξης λαβοντας αυτην απεκτεινε [και πανυ λυπηθεισα·
επτα γαρ λαβοντας εξης αυτην απεκτεινε]. Και πανυ λυπηθεισα η παις ηυξατο· και
απεστειλεν αυτηι βοηθον ο Θεος τον αρχαγγελον Ῥαφαηλ. Ὁ τοινυν Τωβιτ
παραγγειλας τωι υιωι αυτου Τωβιαι μη λαβειν αλλαχοθεν γυναικα, ει μη εκ της φυλης
αυτου και του γενους, διδωσιν αυτωι το χειρογραφον των δεκα ταλαντων, και
εντελλεται αυτωι απελθειν και απαιτησαι. Ἀγνοων δε ο παις την οδον και τον
ανθρωπον, εξερχεται ζητησαι συνοδοιπορον. Κατα Θεου προνοιαν ευρισκει τον
Ῥαφαηλ, ως ανθρωπον εστωτα εξω, και μισθουται αυτον λεγοντα ειδεναι την οδον.
[Και συνοδευει αυτωι ο αγγελος ως ανθρωπον λεγοντα ειδεναι την οδον.] Και
συνοδευει αυτωι ο αρχαγγελος Ῥαφαηλ ως ανθρωπος λεγομενος Ἀζαριας. Ἐλθοντων
δε αυτων εις τον Τιγρην ποταμον, ηθελησεν ο παις εις αυτον καταβηναι και
λουσασθαι, και ευθυς ιχθυς επεπηδησε τωι παιδαριωι μεγας. Ὁ δε αγγελος ειπεν αυτωι
επιλαβεσθαι του ιχθυος και τεμειν αυτον και λαβειν το τε ηπαρ και την καρδιαν
αυτου και την χολην, και ταυτα τηρειν. Ειτα πυνθανομενου του παιδος, εις τι
χρησιμα ταυτα, εκεινος εφη· Το ηπαρ και η καρδια θυμιωμενα διωξει τον δαιμονα· η
δε χολη καθαρισει τα λευκωματα. Ὁ μεν ουν παις συμβουλιαι και συνεργιαι του
αγγελου λαμβανει την του Ῥαγουηλ θυγατερα την Σαῤραν γυναικα, διωχθεντος του
δαι 56.361 μονιου εν τωι θυμιαματι τουτωι, και δεθεντος εις τα ανωτερα μερη
Αιγυπτου υπο του αγγελου. Μεινας δε μετα της γυναικος ο Τωβιας, αποστελλει τον
Ἀζαριαν, ως ανθρωπον οντα, εις την Μηδιαν, και απαιτησας εκεινος τα δεκα
ταλαντα υπεστρεψε μετα της γυναικος και αυτου του αγγελου προς τον πατερα.
Ὑποστρεψας δε ο παις, εγχριει τηι χοληι του ιχθυος τους οφθαλμους του πατρος, και
αποπιπτουσιν αι λεπιδες, και ευθυς ανεβλεψε. Ὅτε μεν ετυφλωθη ο Τωβιτ, ην ετων
νηʹ, οτε δε ανεβλεψε, ην ετων ξ ʹ. Και λοιπον βλεψαντος αυτου, εφανερωσεν εαυτον
ο αγγελος, οτι ουκ ανθρωπος ην, αλλα παρα του Θεου απεσταλη εις βοηθειαν αυτων
τε και της Σαῤρα. Γηρασας δε ο Τωβιτ, παρηγγειλε τωι υιωι αυτου Τωβιαι, απελθειν εις
την Μηδιαν δια την εσομενην καταστροφην της Νινευι κατα το ρημα Ἰωνα του
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

35

προφητου, και εκλιπων απεθανε ετων ων ρνεʹ. Ὁ δε υιος αυτου Τοβιας απελθων εις
την Μηδιαν, και θαψας τους πενθερους αυτου, και ακουσας περι της καταστροφης
Νινευι, απεθανε και αυτος ρζʹ ετων ων. Και εν τουτοις τελος εχει και τουτο το
βιβλιον.
Βιβλιον Ἰουδιθ. Ἰουδιθ καλειται το βιβλιον, επειδη πολεμουμενους και
πολιορκουμενους υπο του Ὀλοφερνου τους υιους Ἰσραηλ ο Θεος δια της Ἰουδιθ τους
μεν λαους εσωσε, τον δε Ὀλοφερνην επαταξεν. Ἡ δε ιστορια αυτη· Ναβουχοδονοσορ
ο βασιλευς των Ἀσσυριων, πολεμον εχων προς Ἀρφαξαδ βασιλεα Μηδων, ᾔτησε
συμμαχιαν παρα των εθνων παντων εως Αιγυπτου. Μη δεδωκοτων δε αυτων, αλλ'
αντειρηκοτων παντων, μετα το νικησαι και περιγενεσθαι του Ἀρφαξαδ, εθετο κατα
των μη δεδωκοτων πολεμον. Και απεστειλε τον Ὀλοφερνην μετα δυναμεως πολλης
κατ' αυτων. Τα μεν ουν αλλα παντα εθνη ελαβε, και τα ειδωλα αυτων συνετριψεν.
Οι δε υιοι Ἰσραηλ ησφαλισαντο εαυτους, και ουχ υπηκουσαν τωι Ὀλοφερνηι, ουτε
εφοβηθησαν αυτου την απειλην. Ὁ τοινυν ιερευς Ἰωακειμ εγραψε τοις εν Βετυλουαι
φραξαι την οδον Ὀλοφερνου, επειδη εκειθεν ην αυτου η οδος, και εφραξαν. Και ο
μεν Ὀλοφερνης παρετασσετο εις πολεμον. Ἀχιωρ δε ο ηγουμενος των υιων Ἀμμων
συνεβουλευσε τωι Ὀλοφερνηι μη πολεμειν το εθνος των Ἑβραιων δια το
υπερασπιζειν αυτων τον Θεον. Και οργισθεις Ὀλοφερνης απεστρεψεν αυτον εις
Βετουλα, απειλησας αναιρειν αυτον ει περιγενοιτο των Ἑβραιων. Ὁ μεν ουν Ἀχιωρ
ην Βετουλα αναπαυομενος. Ὁ δε Ὀλοφερνης επολιορκει την πολιν, προκαταλαβων
τα υδατα. Ἤδη δε του λαου εκλυθεντος δια το διψος, και μελλοντων εκδουναι την
πολιν των αρχοντων, Ἰουδιθ αποβαλουσα τα της χηρειας ιματια (επενθει γαρ τον
ανδρα, και δι' ολου νηστευουσα ην), εκοσμησεν εαυτην ως νυμφην, και πολλα
παρακαλεσασα, ωστε μη εκδουναι την πολιν αχρις ημερων εʹ, εξηλθεν αυτη προς τον
Ὀλοφερνην, και τηι σοφιαι αυτης απατησασα αυτον, τηι τριτηι ημεραι απεκεφαλισεν
αυτον [τηι τριτηι ημεραι], αγνοουντων στρατιωτων αυτου, και ουτω λοιπον απο του
τειχους οι πολιται αφαψαντες την κεφαλην Ὀλοφερνου, τοις αυτου στρατηγοις
υπεδειξαν. Ἐντευθεν οι γαρ 56.362 Ἀσσυριοι εφυγον, οι δε υιοι Ἰσραηλ πανταχοθεν
συνδραμοντες κατεκοψαν τους Ἀσσυριους. Σωθεντες δε και σκυλευσαντες τους
πολεμιους, δεδωκασι τηι Ἰουδιθ παντα τα του Ὀλοφερνου. Αυτη δε Ἰουδιθαπελθουσα
εις Ἱερουσαλημ ανεθηκε παντα τωι Κυριωι, και επιστρεψασα εις τον οικον αυτης, την
αυτην ειχε ασκησιν, και διεμεινεν εως θανατου χηρα, μηδενος αυτην ισχυοντος
πεισαι προς γαμον ελθειν. Ἀπεθανε δε ζησασα καλως εν τηι χηρειαι αυτης ετων ρεʹ.
Και εν τουτοις τελος εχει το βιβλιον. Ἰωβ βιβλιον. Ἰωβ καλειται το βιβλιον, επειδη
την κατ' αυτον ιστοριαν περιεχει, πως τε πεπονθε πειρασθεις υπο του διαβολου, και
νικησας αυτον εν τωι υπομειναι ευσεβως τας επενεχθεισας αυτωι πληγας· και διπλα
παντα απελαβε, και γεγονεν ενδοξοτερος υπερ ο ην. Πεπονθε δε ετων ων οʹ, επεζησε
δε μετα τας πληγας ετη ροʹ, ως ειναι τα παντα της ζωης αυτου ετη σμʹ. Γεγονε δε Ἰωβ
προ Μωυσεως· απο γαρ Ἀβρααμπεμπτος ην, εγγονος Ἡσαυ. ∆ια δε την γενομενην
κατ' αυτου πληγην ηλθον προς αυτον φιλοι παρακαλειν αυτον, και τοσουτον
φιλονεικως και ανηλεως προς αυτον διετεθησαν τοις λογοις, ωστε και αμαρτιαν
αυτοις το πραγμα λογισθηναι. Ὁ δε Ἰωβ παρεκαλεσε τον Θεον υπερ αυτων, και
συνεχωρηθη αυτοις. Εισιν ουν τωι Ἰωβ διαλογοι προς τους φιλους ηʹ· του Ἐλιφαζ
προς αυτον τρεις· του Σωφαρ προς αυτον δυο· και του Βαλδαδ τρεις. Ἔτι δε και του
Ἐλιουζ του Βαραχιηλ του Βουζιτου. Και λοιπον ο Κυριος χρηματιζει τωι Ἰωβ δια
λαιλαπος και νεφελης. Ἀποκρινεται δε και Ἰωβ τωι Κυριωι δια λογων δυο. Και τουτο
τελος εχει το βιβλιον. Ἔστι δε ο σκοπος αυτου απας προς υπομονην εκκαλουμενος
τους εν πειρασμοις περιπιπτοντας, καν πανυ επ' ευσεβειαι μεμαρτυρηνται, και μη
σκανδαλιζεσθαι, αλλ' επιφωνειν· Ὁ Κυριος εδωκε, ο Κυριος αφειλετο· ως τωι Κυριωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

36

εδοξεν, ουτω και εγενετο· ειη το ονομα Κυριου ευλογημενον απο του νυν και εως
του αιωνος· ετι και το, Γυμνος εξηλθον εκ κοιλιας μητρος μου, γυμνος και
απελευσομαι εκει· και εντευθεν λοιπον μανθανειν ποση της υπομονης η ωφελεια·
και γαρ εντευθεν κακει την μισθαποδοσιαν ληψονται ως Ἰωβ. Ἔτι δε και αναδειξηι ο
Θεος απειραστος κακων, πειραζει δε ουδενα· παραχωρουντος δε του Θεου πειρασμοι
τοις ανθρωποις υπο δαιμονων επερχονται, δια την εκαστου δοκιμην και τελειωσιν.
Φασι δε Σολομωντα συντεταχεναι και τουτο το βιβλιον, ει μη αρα Μωυσεως εστι
συγγραμμα. Ἡ μεν περιοχη του βιβλιου τουτον εχει τον τροπον. Ἡ δε
ανακεφαλαιωσις εστιν εν τουτοις. Ἐν προοιμιοις μεν, ως ην Ἰωβ οικων εν χωραι τηι
Αυσιτιδι· ειτα μαρτυρια της Γραφης περι της αγαθης αυτου πολιτειας· και οτι ησαν οι
υιοι αυτωι ζʹ, και θυγατερες ʹ· και περι αριθμου των κτηνων αυτου. Και οτι
πορευομενοι οι υιοι αυτου προς αλληλους, εποιουν ποτον καθ' εκαστην ημεραν συν
ταις τρισιν αδελφαις αυτων. Και επεστελλε Ἰωβ και εκαθαριζε τους υιους αυτου,
προσφερων περι αυτων θυσιαν τωι Κυριωι. Πρωτη μαρτυρια του Κυριου περι του Ἰωβ
προς τον διαβολον, πρωτη φθονολογια του διαβολου περι Ἰωβ προς τον Κυριον.
Ἔδωκεν εξου 56.363 σιαν ο Κυριος τωι διαβολωι, παντα οσα ην τωι Ἰωβ, εκτος αυτου
μονου. Πρωτον ευαγγελιζεται ο διαβολος τωι Ἰωβ περι της αιχμαλωσιας των ιππων
και των ονων, και του παταγμου των παιδων. Περι του δευτερου αγγελου, ος ειπε
προς Ἰωβ· Ἐμπεπυρισται σου τα προβατα, και οι ποιμαινοντες αυτα. Περι του τριτου
αγγελου, ος ειπε προς Ἰωβ περι της αιχμαλωσιας των καμηλων και του παταγμου
των παιδων. Τεταρτος αγγελος ερχεται προς αυτον, οτι Συνεπτωθη η οικια, και
εθανατωθησαν παντες οι υιοι σου. Ἐν πασι τουτοις τοις συμβεβηκοσιν αυτωι, ουδε
ημαρτε Ἰωβ εναντιον Κυριου. Και δευτερα μαρτυρια του Κυριου προς τον διαβολον,
εγκωμιαζουσα τον Ἰωβ, και δευτερα φθονολογια του διαβολου περι Ἰωβ προς τον
Κυριον. Και ως απεδοτο Κυριος τον Ἰωβ, φυλαττομενης της ψυχης. Ἐξελθων δε ο
διαβολος επαισε τον Ἰωβ απο ποδων εως κεφαλης. Και καθισας Ἰωβ επι της κοπριας
εξεε τον ιχωρα. Ἐντελλεται τωι Ἰωβ η γυνη αυτου ειπειν εις Κυριον, και τελευτησαι·
και επιτιμαι αυτηι. Ἤκουσαν οι τρεις φιλοι του Ἰωβ, Ἐλιφαζ ο Θαιμανιτων βασιλευς,
Βαλδαδ ο Σαυχεων τυραννος, Σωφαρ ο Μηναιων βασιλευς παντα τα επελθοντα
αυτωι. Και παρεγενοντο προς αυτον εκαστος εκ της ιδιας χωρας, του επισκεψασθαι
αυτον, και επιγνοντες αυτον, διεῤρηξεν εκαστος την στολην αυτου επι τωι παθει.
Μετα δε την πληγην πρωτον ηνοιξεν Ἰωβ το στομα αυτου, και κατηρασατο την
ημεραν και την νυκτα εν ηι εγεννηθη. Περι του, Ὥσπερ θεραπων δεδοικως τον
κυριον, ουτω δεδοται τοις εν πικριαι φως, οι ιμειρονται του θανατου, και ου
τυγχανουσι. Θανατος γαρ ανδρι αναπαυσις. Ὑπολαβων πρωτος Ἐλιφαζ ο
Θαιμανιτης λεγει προς Ἰωβ· Μνησθητι τις καθαρος ων απωλετο, η ποτε αληθινοι
ολοῤριζοι απωλοντο. Ὅτι γαυριαμα δρακοντων εσβεσθη· μυρμηκολεων δε ωλετο
παρα το μη εχειν βοραν· σκυμνοι λεοντων ελιπον αλληλους. Ὡς ουκ εστι βροτος
καθαρος εναντιον Κυριου, και απο των εργων αυτου αμεμπτος ανηρ. Οι αφρονες,
φησι, καν ριζας βαλωσιν, ευθεως βρωθησεται η διαιτα αυτων, διοτι α εκεινοι
συνηγαγον, δικαιοι εδονται. Ἄνθρωπος, φησι, γενναται κοπωι, και νεοσσοι γυπων
υψηλα πετονται. Καταλαμβανει δε Κυριος τους σοφους εν φρονησει αυτων, και τας
βουλας των πολυπλοκων εξισται. Τον αθωιον εξ αναγκων εξελειται Κυριος, και εν τωι
εβδομωι ου μη αψεται αυτου κακον. Συ δε γνωθι σεαυτον, ει τι επραξας. Πρωτη προς
Ἐλιφαζ του Ἰωβ αντιλεξις· περι του, Ει γαρ τις ιστων στησαι μου την οργην, τας δε
οδυνας μου αραι εν ζυγωι ομοθυμαδον, και δη αμμου παραλιας βαρυτερα εσται. Περι
του, Μη γαρ διακενης κεκραξεται ονος αγριος, αλλ' η τα σιτια ζητων; Ει δε και ρηξει
φωνην (βους) επι φατνης εχων τα βρωματα; Μη ισχυς λιθων και ισχυς μου; αι
σαρκες μου εισι χαλκεαι; Ὅτι, Ὥσπερ πειρατηριον εστιν ο βιος ανθρωπου επι της
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

37

γης, και ωσπερ μισθιου αυθημερινου η ζωη αυτου. οτι, Ει εγω ημαρτον, τι δυνησομαι
πραξαι; Ὅτι, Ἐπισταμενος τον νουν των ανθρωπων, διατι εθου με κατεντευκτην;
Μετα δε Ἐλιφαζ δευτερος υπολαβων Βαλδαδ ο Σαυχεωτης λεγει προς Ἰωβ· Μεχρι
τινος λαλησεις; 56.364 Πνευμα πολυῤρημον εν τωι στοματι σου. Μη ο Κυριος
αδικησει κρινων; η ο τα παντα ποιησας ου παρεξει το δικαιον; Περι του, Ὥσπερ ου
θαλλει παπυρος ανευ υδατος, η υψουται βουτομος ανευ ποτου· ετι γαρ ων επι ριζαν,
ου μη θερισθηι. Προ του γαρ πεσειν πασαν βοτανην ξηρανθησεται· ουτως εσται τα
εσχατα παντα των επιλανθανομενων του Θεου. Πρωτη του Ἰωβ προς Βαλδαδ
αντιλεξις· οτι, Ἐπ' αληθειας οιδα, οτι ουτως εστι· πως γαρ εσται δικαιος [βροτος]
παρα Κυριωι; Περι του, Ὁ τανυσας τον ουρανον μονος, και περιπατων επι θαλασσης
ως επ' εδαφους, ποιων Πλειαδα και Ἕσπερον. Τις κριματος Θεου αντιστησεται; Ἐαν
τε γαρ ω δικαιος, το στομα μου ασεβησει· καν τε ω αμεμπτος, σκολιος αποβησομαι.
Περι του· Ὁ βιος μου εστιν ελαφροτερος δρομεως. Ει και εστι ναυσιν ιχνος οδου, η
αετου πετομενου ζητουντος βοραν; Μνησθητι, οτι πηλον με επλασας, εις δε γην με
παλιν αποστρεφεις. Ἢ ουχ ωσπερ γαλα με ημελξας, και τα εξης. Ὥσπερ εγινομην
ουκ ων. ∆ιατι εκ γαστρος εις μνημα ουκ απηλλαγην; οτι [σιξ]. Μετα Ἐλιφαζ Βαλδαδ,
μετα Βαλδαδ Σωφαρ ο Μηναιος κατα την οικειαν ταξιν, ωσθ' εκαστον αυτων
περιμενειν τα κρειττονα λεγειν προς τον Ἰωβ. Ὁ τα πολλα λεγων, και αντακουσεται.
Περι του· οτι Ἀναλαμψει σου το προσωπον ωσπερ υδωρ καθαρον. Ἐκδυσηι δε ρυπον,
και ου φοβηθησηι, και τον κοπον επιλησηι ωσπερ κυμα παρελθον. Ἡ γαρ ευχη σου ως
εωσφορος. Πρωτη του Ἰωβ προς Σωφαρ αντιλεξις· οτι, Ὑμεις μονοι εστε ανθρωποι, η
μεθ' υμων τελευτησει σοφια; Καμοι μεν καρδια καθ' υμας εσται. Περι του, Τις ουκ
εγνω εν πασι τουτοις, οτι χειρ Κυριου εποιησε ταυτα; Ὅτι εν τηι χειρι αυτου ψυχη
παντων των ζωντων, και πνευμα παντος ανθρωπου. Ἐαν, φησι, το υδωρ κωλυσηι,
ξηρανει την γην· εαν δε επαφηι, απωλεσεν αυτην καταστρεψας. Περι του, Τις
καθαρος εσται απο ρυπου; Ἀλλ' ουθεις, εαν καν μια ημερα ο βιος αυτου επι της γης.
Και, ∆ενδρωι εστιν ελπις· εαν μεν εκκοπηι, και παλιν ανθησει, και ο ραδαμνος αυτου
ου μη εκλιπηι. Ἀνηρ δε τελευτησας ᾤχετο· πεσων δε βροτος, ουκετι ενι. ∆ευτερα αρχη
παλιν. Ἐλιφαζ προς Ἰωβ· οτι, Ποτερον σοφος αποκρισιν δωσει συνεσεως πνευμα;
Ἐλεγξαι σε γαρ το στομα σου, και μη εγω. Περι του, Τις γαρ ων βροτος, εσται
αμεμπτος; η εσται δικαιος γεννητος γυναικος; ∆ευτερα αντιλεξις Ἰωβ προς Ἐλιφαζ.
Ἀκηκοαγαρ τοιαυτα πολλα. Παρακλητορες γαρ κακων παντες. Ἰδου εν ουρανοις ο
μαρτυς μου· ο δε συνιστωρ μου εν υψιστοις. Ειη δε ελεγχος ανδρι εναντιον Κυριου.
Περι του, Την νυκτα εις ημεραν τεθεικε. Ἐαν γαρ υπομεινω, ᾅδης μου ο οικος.
Θανατον γαρ επεκαλεσα πατερα μου ειναι, μητερα δε και αδελφην μου σαπριαν.
∆ευτερος δε παλιν υπολαβων Βαλδαδ, λεγει προς Ἰωβ· Μεχρι τινος ου παυσηι; Τι γαρ,
εαν συ αποθανηις, αοικητος η υπ' ουρανον; ∆ευτερα Ἰωβ προς Βαλδαδ· Ἕως τινος
εγκοπον ποιησετε την ψυχην μου, και καθαιρειτε με λογισμοις; καταλαλειτε μου ουκ
αισχυνομενοι; Περι του, Την δοξαν μου εξ εμου εξειλε, αφειλε δε στεφανον απο
κεφαλης 56.365 μου, εξεκοψε δε ωσπερ δενδρον την ελπιδα μου. Περι του, οτι Ἀπ'
εμου αδελφοι μου απεστησαν, εγνωσαν αλλοτριους η εμε· φιλοι δε μου ανελεημονες
γεγονασι. Θεραποντα μου εκαλεσα, και ουχ υπηκουσε· και ικετευον την γυναικα μου,
και ου προσεσχε· προσεκαλουμην δε υιους παλλακιδων μου, εις τον αιωνα δε
απεποιησαντο με. Ἐλεησατε με, ελεησατε, ω φιλοι. ∆ιατι με διωκετε, ωσπερ ο
Κυριος; Τις γαρ αν δοιη γραφηναι τα ρηματα μου; Παρα Κυριου ταυτα μοι
συνετελεσθη. Ὁ γαρ οφθαλμος μου εωρακε και ουκ αλλος. Ῥιζαν λογου ευρησομεν
εν αυτωι. Ευλαβηθητε και υμεις απο επικαλυμματος. ∆ευτερον παλιν υπολαβων
Σωφαρ λεγει προς Ἰωβ· Ουχ ουτως υπελαμβανον αντερειν σε ταυτα. Περι του,
Ευφροσυνη ασεβων πτωμα εξαισιον· χαρμονη δε παρανομων απωλεια. Ὅτε δε δοκει
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

38

ηδη εστηριχθαι, τοτε εις τελος απολειται. Περι του, Ὀστα αυτου ανεπλησθησαν
νεοτητος αυτου. Και οτι, Ἂν γλυκανθηι εν τωι στοματι αυτου κακια, κρυψει αυτην
υπο την γλωσσαν αυτου. Ὥσπερ χολη ασπιδος εν γαστρι αυτης, ουτω πλουτος εξ
αδικων συναγομενος εξεμεθησεται. Ὅτι, Εις κενα και ματαια εκοπιασε, συναγων
πλουτον εξ ου ου γευσεται. Ὅτι, Πολλων αδυνατων οικους εθλασε. Τρωσαι αυτον,
φησι, τοξον χαλκειον, και διεξελθοι δια στοματος αυτου βελος. Ἄστρα δε εν διαιταις
αυτου περιπατησουσιν. Αυτη γαρ η μερις ανθρωπου ασεβους παρα Κυριου. ∆ευτερα
του Ἰωβ προς Σωφαρ αντιλεξις· Ἀκουσατε, ακουσατε μου των λογων, ινα ηι μη παρ'
υμων παρακλησις. Τι γαρ; μη ανθρωπωι μου η ελεγξις; ∆ια τι γαρ ασεβεις ζωσι,
πεπαλαιωνται δε και εν πλουτωι και ευθηνιαι; ∆ιεσωθη δε αυτων εν γαστρι εχουσα.
Ὅπου Λεγει ο ασεβης τωι Κυριωι· Ἀποστηθι απ' εμου, οδους σου ειδεναι ου βουλομαι.
Τι ικανος οτι δουλευσομαι αυτωι; Ποτερον ουχι ο Κυριος εστιν ο διδασκων συνεσιν
και επιστημην; Αυτος δε πονους διακρινει. Ὥστε οιδα υμας, οτι τολμηι εγκεισθε μοι.
Και περι του, Που εστιν οικος αρχοντων; Εις ημεραν απωλειας κουφιζεται ο πονηρος·
και οπισω αυτου πας ανθρωπος απελευσεται. Τριτος παλιν υπολαβων Ἐλιφαζ λεγει·
Ποτερον ουχι ο Κυριος εστιν ο διδασκων συνεσιν και επιστημην; Τι γαρ μελει τωι
Κυριωι, εαν συ ησθα τοις εργοις αμεμπτος; Ἐνταυθα λεγει Ἐλιφαζ προς Ἰωβ, οτι
Χηρας εξαπεστειλας κενας, ορφανους δε εκακωσας. Και ειπας, Τι εγνω ο ισχυρος; Οι
λεγοντες, Τι ποιησει ημιν Κυριος; και τι επαξεται ημιν ο παντων κρατων; Περι του,
Καθαρον αποδωσει σε Κυριος ωσπερ αργυρον πεπυρωμενον. Ἀναβλεψον εις τον
ουρανον ιλαρως. Ευξαμενου δε σου προς αυτον, εισακουσεται σου, και διασωθησηι εν
καθαραις χερσι σου. Τριτη του Ἰωβ αντιλεξις προς Ἐλιφαζ. Και δη οιδα, οτι χειρος
μου η ελεημοσυνη μου εστι, και η χειρ αυτου βαρεια γεγονε επ' εμωι στεναγμωι. Ει εν
πολληι ισχυι επελευσεται μοι σκοτος. Ἀσεβεις ορον υπερεβησαν, και γυμνους
πολλους εκοιμισαν ανευ ιματιων. Ἀναφανειη τα φυτα αυτων απο γης ξηρα·
αγκαλιδα γαρ ορφανων ηρπασαν. Τριτος υπολαβων Βαλδαδ λεγει· Ὁ ποιων την
συμπασαν εν υψιστωι. Μη γαρ τις υπολαβοι, οτι 56.366 εστι παρελκυσις σπειραντι (λ.
πειραταις). Πως δε δικαιος βροτος εναντι Κυριου; Ἐαν δε ανθρωπος σαπρια, και ει
υιος ανθρωπου σκωληξ; Τριτη του Ἰωβ προς Βαλδαδ αντιλεξις· Τινι μελλεις βοηθειν;
η τινι επακολουθησεις; Ουχ ωι μεγιστη δυναμις; Γυμνος γαρ ο ᾅδης ενωπιον αυτου. Ὁ
κρεμαζων γην επ' ουδενος, δεσμευων υδωρ εν νεφελαις αυτου. Προσταγματι δε
εθανατωσε δρακοντα αποστατην. Μηκετι προσθεντος και του Σωφαρ τριτως, αλλ'
υποσιωπησαντων και των μειζονων δυο, ως ουκετι λογον εχοντων εν στοματι, δια
το θεσθαι δικαιον τον Ἰωβ, επισυναπτει το περι αυτου προοιμιον δευτερον Ἰωβ·
κακεινοι σιωπησαντες ακουουσιν ωφελουμενοι. Ζηι, φησι, Κυριος, ος ουτω με
κεκρικε, και ο παντοκρατωρ μου, ο πικρανας μου την ψυχην· ηι μην ετι της πνοης
ενουσης, πνευμα δε θειον το περιον μοι εν ρισι, μη λαλησειν μου τα χειλη ανομιαν.
Ἀναγγελω υμιν, τι εστιν εν χειρι Κυριου. Ἰδου δη παντες οιδατε, οτι κενα κενοις
επιβουλευετε. Αυτη η μερις ανθρωπου ασεβους παρα Κυριου. Ὅτι εαν πολλοι
γενωνται οι υιοι αυτου, εις σφαγην εσονται· χηρας δε αυτων ουδεις ελεησει. Ἐαν
συναγηι ο ασεβης ισα γηι αργυριον· τοπος οθεν γινεται; τοπος δε χρυσιου οθεν
διηθειται; Σιδηρος μεν εκ γης γινεται, χαλκος δε ισα λιθωι λατομειται. Παν τιμιον,
φησιν, ειδε μου ο οφθαλμος. Ἡ δε σοφια αυτου ποθεν ευρεθη; Ἄβυσσος ειπε, Ουκ
εστιν εν εμοι· και θαλασσα ειπε, Ουκ εστι μετ' εμου. Ἕλκυσον σοφιαν υπερ τα
εσωτατα. Ουκ ισωθησεται αυτηι τοπαζιον Αιθιοπιας, και χρυσιωι καθαρωι ου
συμβασταχθησεται. Ὁ Κυριος ευ συνεστησε αυτης την οδον· αυτος γαρ την υπ'
ουρανον πασαν εφοραι, ειδως τα εν τηι γηι παντα, ανεμων σταθμον, υδατων μετρα.
Ειπεν ανθρωπωι· Ἰδου η θεοσεβεια εστι σοφια. Ἀποσιωπησαντων δε των τριων,
προσθεις Ἰωβ εν τωι προοιμιωι λεγει· Τις αν με θειη κατα μηνα εμπροσθεν ημερων,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

39

ων με ο Θεος εφυλαξεν; Ὅτε ηυγει ο λυχνος αυτου υπερ κεφαλης μου, εξεπορευομην
ορθριος εν πολει, εν δε πλατειαις ετιθετο μου ο διφρος. ∆ιεσωσα γαρ πτωχον εκ
χειρος δυνατων. Ευλογια απολλυμενων επ' εμε επελθοι. Ὀφθαλμος, φησιν, ημην
τυφλων, πους δε χωλων, πατηρ δε αδυνατων. Συνετριψα δε μυλας αδικων, εκ δε
μεσου των οδοντων αυτων αρπαγμα εξεσπασα. Ὥσπερ γη διψωσα προσδεχομενη τον
υετον, ουτως ουτοι την εμην λαλιαν. Κατεσκηνουν ως βασιλευς εν μονοζωνοις.
Ἀφρονων υιοι, και ατιμοι ονομα· νυνι δε κιθαρα εγω ειμι αυτων, και εμε θρυλλημα
εχουσιν. Ἀπο δε προσωπου μου ουκ εφεισαντο πτυελον. Ἥγησαι δε με ισα πηλωι, εν
γηι και σποδωι μου η μερις. Χειρι δε κραταιαι με εμαστιγωσας. Ἀδελφος, φησι, γεγονα
Σειρηνων, εταιρος δε στρουθων. Ει εξηκολουθησε η καρδια μου γυναικι ανδρος
ετερου, αρεσαι αρα και η γυνη μου ετερωι. Θυμος γαρ ανδρος ακατασχετος του μιαναι
αυτοις γυναικα. Ει υπερειδον γυμνον απολλυμενον, και ουκ ημφιασα, απο δε κουρας
αμνων μου ουκ εθερμανθησαν οι ωμοι αυτων, αποσταιη αρα ο ωμος μου απο της
κλειδος μου. Ει γαρ επιχαρης εγενομην πτωματι εχθρων μου, και ειπε η καρδια μου,
Ευγε, ακουσαι αρα το ους μου την καταραν μου Ει μη ρηξας αυτην 56.367 απεδωκα,
ουθεν λαβων απο χρεωφειλετου, ει επ' εμοι η γη εστεναξε, αντι πυρου εξελθοι μοι
κνιδη. Τα περι Ἐλιουζ του Βαραχιηλ του Βουζιτου· ως ωργισθη τωι Ἰωβ, οτι
απεφηνεν εαυτον δικαιον εναντιον Κυριου. Ὑπολαβων Ἐλιουζ ο του Βαραχιηλ ο
Βουζιτης, ειπε· Νεωτερος ειμι τωι χρονωι· διο ησυχασα, φοβηθεις του υμιν αναγγειλαι
την εμην επιστημην. Ἐξαναστας Ἐλιουζ εν αναιδειαι καταλεγει του Ἰωβ, των τριων
αποσιωπησαντων· Παλιν λαλησω· πληρης γαρ ειμι ρηματος. Ειπε δε Ἐλιουζ προς
Ἰωβ· Πνευμα θειον το ποιησαν με, πνοη δε Παντοκρατορος η διδασκουσα με. Ἐαν
δυνηι, δος μοι αποκρισιν. Ἀποστρεψαι ανθρωπον εξ αδικιας. Ἐφεισατο δε της ψυχης
αυτου απο θανατου, και μη πεσειν αυτον εν πολεμωι. Ἤλεγξε δε αυτον εν μαλακιαι
επι κοιτης. Ἀνανεωσει δε αυτου το σωμα, ωσπερ αλοιφην επι τοιχου, τα δε οστα
αυτου εμπλησει μυελου. Τοτε, φησιν, απομεμψεται αυτος εαυτωι λεγων· Οια
συνετελουν; Ουκ αξια ητασε με ων ημαρτον. Ἔτι ελαλησεν Ἐλιουζ προς Ἰωβ·
Ἐνωτιζου, [̓Ιωβ], και ακουε μου· κωφευσον και λαλησω. Ει εστι σοι λογος,
αποκριθητι μοι· θελω γαρ δικαιολογηθηναι σοι. Ἔτι προσθεις Ἐλιουζ τριτον λεγει·
Ἀκουσατε μου, σοφοι, οι επισταμενοι ενωτισασθαι καλον· οτι ους λογους δοκιμαζει.
Ἔτι ειπεν Ἐλιουζ· Τις ανηρ ωσπερ Ἰωβ, πινων μυκτηρισμον ωσπερ υδωρ; ουχ
αμαρτων, ουδε ασεβησας; [Μη μοι ειη] και εναντι Παντοκρατορος ταραξαι το
δικαιον. Ἀλλ' αποδιδοι ανθρωπωι καθα ποιει εκαστος αυτων. Ἀσεβης ο λεγων
βασιλει, Παρανομεις παρανομων. Και, Ὃς ουκ επαισχυνθηι προσωπον εναντιον μου.
Ὅτι Κυριος παντα εφοραι, καταλαμβανων ανεξιχνιαστα, ενδοξα τε και εξαισια, ων
ουκ εστιν αριθμος. Ἀνηρ σοφος ακηκοε μου το ρημα· Ἰωβ δε ουκ εν συνεσει ελαλησε.
Τεταρτον προσθεις Ἐλιουζ λεγει προς Ἰωβ· Τι τουτο ηγησω εν κρισει; Συ τις ει, οτι
ειπας, ∆ικαιος ειμι εναντιον Κυριου; Το πεμπτον προσθεις Ἐλιουζ τωι λογωι, και ουτε
Ἰωβ, ουτε οι τρεις φιλοι προσποιουνται αυτον ως αθεον. ∆ηλον ουν εκ τοτε, οτι
μετενοησαν οι τρεις. Και λεγει προς Ἰωβ· Μεινον με μικρον ετι, ινα διδαξω σε· ετι
γαρ εν εμοι εστι λεγειν. Ειπεν Ἐλιουζ· Ἐνωτιζου ταυτα, Ἰωβ. Στηθι, νουθετου
δυναμιν Κυριου. Μη βιβλος η γραμματευσας σοι παρεστηκε; η απο βοῤρα νεφη
χρυσαυγιζοντα; Ἐμφανισθεις ο Θεος δικαιοι τον Ἰωβ, και διδασκων το μυστηριον
του Χριστου, ειπε προς Ἰωβ· Τις ουτος ο κρυπτων μου βουλην, συνεχων δε ρηματα
εν καρδιαι; ∆ιαλογος Κυριου, οτι Ἔφραξα θαλασσαν πυλαις. Ειπα δε αυτηι, Μεχρι
τουτου ελευσηι, και ουχ υπερβησηι, αλλ' εν σεαυτηι διατριβησονται σου τα κυματα.
Λογος Κυριου, οτι Συ λαβων πηλον, επλασας ζωον; Ἀνοιγονται σοι φοβωι πυλαι
θανατου; πυλωροι δε ᾅδου ιδοντες σε επτηξαν; Ἔτι, Ἦλθες επι θησαυρους χιονος,
θησαυρους δε χαλαζης εωρακας; Ποθεν δε εκπορευεται παχνη; τις δε ητοιμασε υετωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

40

λαβρωι ρυσιν; Ἔτι, Τις εστιν υετου πατηρ; Ἐκ γαστρος δε τινος εκπορευσεται
κρυσταλλος; Παχνην δε εν ουρανωι και βωλους δροσου τις τετοκε; Καλεσεις δε νεφος
φωνηι, και τρομωι υδατος λαβρου επακουσεται 56.368 σου; Ἀποστελεις κεραυνους και
πορευσονται; Τις δεδωκε γυναιξιν υφασματος σοφιαν; Ἔτι, Τις ητοιμασε κορακι
βοραν; Νεοσσοι γαρ αυτου προς Κυριον κεκραγασι πλανωμενοι, τα σιτα ζητουντες.
Ὅτι, Πτερυξ πετομενη ελασει, εαν συλλαβηι ασιδα και νησσα. Ἀφησει εις γην τα ωα
αυτης. Ὅτε κατεσιωπησε αυτηι ο Θεος σοφιαν, και καταγελασεται ιππου. Και, Ἐκ της
επιστημης εστηκεν ιεραξ, γυψ δε επι νοσσιας αυτου καθεσθεις αυλιζεται. Ἔτι
ελαλησε Κυριος τωι Ἰωβ· Μη κρισιν μετα ικανου κρινηις; ελεγχων δε Θεον
αποκριθησεται αυτηι; Ἐλαλησε Ἰωβ τωι Κυριωι, οτι, Ἐγω κρινομαι νουθετουμενος, και
ελεγχων Κυριον, ακουων. Ἐλαλησε Κυριος προς Ἰωβ εκ του νεφους δευτερον
εμφανισθεις αυτωι· Ζωσαι ωσπερ ανηρ την οσφυν σου. Ἐρωτησω δε σε, συ δε μοι
αποκριναι. Λογος Κυριου· Ὁμολογησω αρα οτι δυναται η δεξια σου [σωσαι]. Ἀλλα δη
ιδου θηρια παρα σοι χορτον ισα βουσιν εσθιουσιν. Ἡ δε δυναμις αυτωι επι ομφαλου
γαστρος. Ἔστησεν ουραν ως κυπαρισσον. Αι πλευραι αυτου, πλευραι χαλκειαι· η
δε ραχις αυτου σιδηρος χυτος. Ὑπο δε παντα τα δενδρα κοιμαται. Ἄξεις δε, φησι,
λεοντα εν αγκιστρωι· περιθησεις δε φορβαιαν περι την ρινα αυτου. Παν δε πλωτον
συνελθον ου μη ενεγκωσι βυρσαν μιαν ουρας αυτου Ἡγειται μεν σιδηρον αχυρα,
χαλκον δε ωσπερ ξυλον σαθρον. Ου μη τρωσηι αυτον τοξον χαλκειον. Ἕως ωδε, και
επαυσατο λεγειν Ἰωβ· Οιδα παντα δυνασαι, αδυνατει δε σοι ουδεν. Τις γαρ εστιν ο
κρυπτων σε βουλην; Ἥγημαι δε εμαυτον γην και σποδον. Ἤλεγξε Κυριος Ἐλιφαζ
τον Θαιμανιτην, οτι ημαρτε αυτος και οι δυο φιλοι αυτου, οτι ουκ ελαλησεν ενωπιον
Κυριου αληθες, ουδε ωσπερ θεραπων αυτου Ἰωβ. Ἐνταυθα ιλασμος των τριων
φιλων δια Ἰωβ του ιερεως του Θεου. Ὡς ηυξησε Κυριος τον Ἰωβ· ευξαμενου δε αυτου
και περι των φιλων αυτου, αφηκεν αυτοις Κυριος αμαρτιαν. Ὡς ηκουσαν παντες εκ
του γενους Ἰωβ, και ηλθον προς αυτον, και εφαγον και επιον παρ' αυτωι, και
θαυμασαντες αυτον εδωκαν αυτωι εκαστος αμναδα μιαν, και τετραδραχμον χρυσουν.
Ὡς γεγραπται αυτον αναστησεσθαι μεθ' ων ο Κυριος ανιστησιν. Ἐν οις και η δυναμις
απασα του βιβλιου Ἰωβ.
Σοφια Σολομωντος. Σοφια Σολομωντος καλειται το βιβλιον· και γαρ και
τουτο, φασι, Σολομων εστιν ο γραψας. Ἔστι δε εν αυτωι διδασκαλια δικαιοσυνης, και
το γνωριζειν τους τε φαυλους ανδρας και τους σπουδαιους, και προφητεια περι
Χριστου. Και οτι πολλωι πονωι και ποθωι κατορθουται σοφια. Ἔτι δε και φυσιολογια
μερικη· και κατα ειδωλων και των αυτα γλυφοντων, και εν αυτοις ελπιζοντων, και
λατρευοντων· και υμνος συν εξομολογησει των γεγενημενων τοις Ἰσραηλιταις
θαυμασιων ενωπιον των εχθρων αυτων, παρα του Θεου. Ἡ μεν ουν περιοχη του
βιβλιου τουτον εχει τον τροπον. Ἡ δε ανακεφαλαιωσις εστιν εν τουτοις. Ἐν
προοιμιοις μεν προτροπη δικαιου εις θεοσεβειαν, και ελεγχος ασεβους βλασφημου.
Μη ζη 56.369 λου γαρ, φησι, τους αντιχριστους, οιτινες εισι θανατος Ποθεν οι
ασεβεις επι τωι σταυρωσαι τον Κυριον της δοξης ηλθον, τον αιωνα τουτον
προκριναντες. Ὅτι και τους αποστολους εδιωξαν και απεκτειναν. Ὅτι τινες εσονται
οι εξουθενουντες τον νομον του Κυριου, και τινες οι υποταγεντες αυτωι. Ὅτι ουδε
πληθους ασεβουντων εις Χριστον φεισεται ο Θεος. Ἑνος γαρ δικαιου πιστευοντος
Χριστωι μελει τωι Θεωι, καν νεος αποθανηι. Γηρας γαρ τιμιον ου το πολυχρονιον. Ει
και ασεβης τελευτην του πιστευοντος Χριστωι εξουθενωσεν, αλλ' εκλεγονται απο
Χριστου. Οι ασεβεις ατιμωι πτωματι παραδοθησονται, και μεγαληι κρισει
καταβληθησονται οι διωκται των του Χριστου δουλων, εν τηι κρισει, ιδοντες την
δοξαν αυτου και αυτων, και εαυτους εις κολασιν. Ὅτι ο πλουτος μετα αλαζονειας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

41

συμβεβληται ημιν. Τις οργη των ασεβουντων εις Χριστον. Προτροπαι τοις αρχουσι
του Ἰσραηλ, ωστε πιστευειν Χριστωι· μαλλον δε παραθεσις τοις αρχουσι της
καθολικης Ἐκκλησιας, πως αρχειν δει, αποστραφεντος εκεινου. Τις η σοφια, ο Υιος
του Θεου. Και πως ο Λογος σαρξ γεγονε, και εσκηνωσεν εν ημιν. Ὅτι καγω
ομοιοπαθης υμιν ων ανθρωπος εκ κελευσεως Θεου πεπαιδευμαι. Περι Χριστου· τηι
σοφιαι του Θεου, οτι παντων την γνωσιν εξ αυτης εσχον· Ἐν γαρ χειρι αυτου και
ημεις και οι λογοι ημων. Τις η σοφια, και πως εις ανθρωπους ηλθε. Μια γαρ ουσα
παντα δυναται, και μενουσα εν αυτηι τα παντα καινιζει. Την σοφιαν, φησιν, εκ
νεοτητος φιλησας, παντα τα αγαθα εξ αυτης εσχον σαρκικα και πνευματικα. Ὅτι το
μεγεθος της σοφιας εγνωκως ενετυχον τωι Κυριωι, ωστε μοι δοθηναι το αγιον
Πνευμα το φωτιζον με περι αυτης. Και επεμφθη, ινα συγκοπιαζηι μοι. Λογισμοι γαρ
θνητων δειλοι. Περι των εργων της σοφιας. Πως τον πρωτοπλαστον διεφυλαξεν, εξ
οσων κακων σωζει τους πιστευοντας αυτωι ο Θεος, και οσα αγαθα παρεχει. Οιον τον
Νωε, τον Ἀβρααμ, τον Λωτ, τον Ἰακωβ, τον Ἰωσηφ, τους Ἰσραηλιτας, ους εκχειρος
των Αιγυπτιων εξεῤρυσατο δια Μωσεως, και εκ πετρας ακροτομου εδοθη αυτοις
υδωρ. Ὡς τοις ζʹ εθνεσιν απεστειλε σφηκας, μακροθυμιαι δε χρωμενος, και τουτοις
εδιδου τοπον μετανοιας, παιδευων δια τουτων τον λαον ειναι φιλανθρωπον. Κατα
στοιχειολατρων, βατραχων, σφηκων, μυων, ακριδων, σκνιφων, οφεων. Κατα
ειδωλολατρων, εκ χρυσου και αργυρου, η λιθων, η ξυλων ειδωλων
κατεσκευασμενων. Ὅτι εστι σωτηρια δια ξυλου τοις πιστευουσι. Τα περι των
ειδωλοποιων, η ζωγραφουντων ειδωλα. Περι παντων των κακων των εν
ειδωλολατρειαι. Περι ασεβους θρησκειας, και οσα εν αυτηι κακα. Περι του κεραμεως,
και των κεραμικων ειδωλων. Περι παντων των ειδωλων της των εθνων λατρειας.
Περι των εχθιστων ζωων, οφεων, αιλουρων, και των ομοιων. Ὅτι ευηργετησεν ο
Θεος τον Ἰσραηλ αντι βατραχων ορτυγομητραν. Ὅτι και επι δηγματος οφεων
σωτηρια του λαου σου δι' οφεως χαλκου εσταυρωμενου· τους δε εχθρους αυτων δι'
οφεων και μυων απεκτεινεν. Ὅτι αγγελων τροφην εψωμισε τον λαον προς πασαν
ηδονην ισχυουσαν, και προς πασαν αρμονιας γευσιν. Ὅτι χαλαζαν Αιγυπτιοις μετα
πυρος επεμψε προς διαφθοραν γεννηματων. Ὅτι τοις Αιγυπτιοις επεμψε ψηλαφητον
σκοτος, και τα εν αυτωι κακα· 56.370 τοις δε οσιοις αυτου φως εν Αιγυπτωι, και εν τηι
ερημωι στυλον πυρος· και αντι μεν θανατου νηπιων Ἰσραηλ, των Αιγυπτιων
πρωτοτοκων θανατος και καταποντισμος· αντι δε θανατου πρωτοτοκων, σωτηρια
Ἰσραηλ δι' αιματος προβατου. Και επι μεν θανατωι δικαιων εν ερημωι, Ἀαρων
εξιλασατο, Κυριωι προσευξαμενος και θυμιασας· επι δε θανατωι Αιγυπτιων εν Ἐρυθραι
θαλασσηι, ανελεημων θυμος, του δε λαου παραδοξος οδοιπορια. Ὅτι δια μισοξενιαν
επαθον ταυτα οι Αιγυπτιοι, ως και οι Σοδομιται. Ὅτι τα στοιχεια υποκειται τηι θειαι
κρισει Χριστου, προς ο βουλεται ρυθμιζομενα, ως χορδαι κιθαρας τωι κιθαριζοντι. Ἐν
οις πασα δυναμις της Σοφιας Σολομωντος της λεγομενης Παναρετου. Παροιμιαι
Σολομωντος. Παροιμιαι Σολομωντος το βιβλιον καλειται, επειδη και ταυτας
Σολομων εστιν ο λαλησας και γραψας. Ουτος δε διαδεξαμενος την βασιλειαν ∆αυιδ
του πατρος αυτου, ηυξατο τωι Θεωι λαβειν σοφιαν υπερ πλουτον, και υπερ αμυναν
εχθρων. Λαβων τοινυν, και γενομενος σοφος υπερ παντας τους προ αυτου και μετ'
αυτον ανθρωπους, θαυμασθεις τε επι πασιν οις εποιησε και ελαλησε, τρισχιλιας μεν
παραβολας και πεντακισχιλιας ωιδας ελαλησε· και εφυσιολογησε περι παντων των τε
εκ γης φυομενων, και περι παντων των ζωων. Συνεγραψε δε, ως μεν τινες φασι, τρια
μονα βιβλια. Τουτο τε, και τον Ἐκκλησιαστην, και το Ἆσμα των ᾀσματων· ως δε
τινες, και την Σοφιαν την απογεγραμμενην και λεγομενην Παναρετον· γνησιαν γαρ
αυτου και ταυτην λεγουσιν ειναι. Και τουτον μεν Παροιμιαι επεγραψεν. Εισι δε
παροιμιαι λογοι σοφοι, ως αινιγματα, ατινα ετερον μεν τι αυτοθεν δηλουντα εστιν,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

42

ετερον δε εν υπονοιαι επαγγελλονται. Των δε τοιουτων ειδος εισιν αι παροιμιαι.
Ουτω γαρ και οι μαθηται του Κυριου λεγουσιν εν τωι κατα Ἰωαννην Ευαγγελιωι, οτε
του Κυριου πολλα ειρηκοτος, προτερον εγκεκρυμμενηι διανοιαι, υστερον φασιν αυτωι·
Ἴδε νυν παῤρησιαι λαλεις, και παροιμιαν ουδεμιαν λεγεις· ως των παροιμιων μη εκ
φανερου, αλλα κεκρυμμενως λεγομενων. Ἐπει ουν εν τωι βιβλιωι τουτωι πλειστοι
λογοι τοιουτοι εισιν, δια τουτο Παροιμιας εγραψε (λ. επεγραψε) το βιβλιον.
Ὠνομασθη δε παροιμια, επειδη παρα πασης οδου εγραφησαν οι τοιουτοι λογοι, προς
διορθωσιν και διδασκαλιαν των εν ταις οδοις πορευομενων. Παρα τας οδους δε
εγραφοντο, επει μη παντες εχωρουν τους της αληθειας λογους· ινα καν διερχομενοι
και βλεποντες διερευνωσι τα γεγραμμενα, και ουτω παιδευωνται οι ανθρωποι. Τινες
γουν οριζονται αυτας ουτως, ρημα παροδιον απο τινος ενος εις πολλα
μεταλαμβανομενον. Ἔστιν ουν εν τωι βιβλιωι τουτωι γνωσις σοφιας και παιδειας,
νοησις λογων φρονησεως, στροφαι λογων, δικαιοσυνης αληθους νοησις, κριματα
κατευθυνειν, και επαγγελια του γινωσκειν εκ τουτων παραβολας, ρησεις σοφων,
αινιγματα, σκοτεινους λογους. Και εισι γνωσεις σοφιας και παιδειας. Ἐπειδη γαρ
Ἕλληνες μεν σοφιαν εχειν επαγγελλονται, αιρετικοι δε νομιζουσι παιδειαν εχειν,
δια τουτο ουτος την αληθη σοφιαν και παιδειαν διδασκει, ινα μη τηι ομωνυμιαι της
σοφιας εις τα σοφισματα των Ἑλληνων και των αιρετικων εμπεσηι τις. Και γαρ
Ἕλληνες μεν οιομενοι τινες ειναι, και 56.371 Φασκοντες ειναι σοφοι, εμωρανθησαν.
Αιρετικοι δε παιδευεσθαι νομιζοντες εξεστραφησαν, και αμαρτανουσιν οντες
αυτοκατακριτοι. Των δε θειων λογων ακουσας σοφος, σοφωτερος εσται. Των γαρ
νομιμων του Θεου ακουσας, και ταυτα φυλαξας, επι τε τηι παιδειαι Κυριου μη
ολιγωρησας, μηδε ελκυσθεις απατηι, υιος σοφος γενησεται, και πεπαιδευμενος
γενομενος ταχεως και την παρα Θεου γνωσιν δεξεται. Ταυτηι γαρ οι σοφοι
παιδευονται. Νοησις δε λογων φρονησεως η περι του μονου και αληθινου οντος
Θεου διδασκαλια. Ἐπι γαρ Ἑλληνων οι μεν σωμα τον Θεον ειπον, οι δε ειδωλοις
αυτον ομοιως ελατρευσαν. Αιρετικοι δε και αυτοι περι του οντος παρεφρονησαν. ∆ια
τουτο ουτος την αληθη περι Θεου γνωσιν εξηγειται, το μεν ανεκφραστον αυτου
λεγων, ∆οξα Θεου κρυπτει λογον· το δε προνοητικον αυτου φησιν· Ἐν παντι τοπωι
οφθαλμοι Κυριου σκοπευουσι κακους τε και αγαθους. Και παλιν, Πλουσιος και
πτωχος συνηντησαν αλληλοις, αμφοτερους δε εποιησεν ο Κυριος. Και, ∆ανειστου και
χρεωφειλετου αλληλοις συνελθοντων, επισκοπην ποιειται αμφοτερων ο Κυριος.
Και, Ἐνωπιον γαρ εισι των του Θεου οφθαλμων οδοι ανδρος· εις δε πασας τροχιας
αυτου σκοπευει. Και το μεν κριτικον αυτου φησι· Θυσιαι ασεβων βδελυγμα Κυριου·
ευχαι δε κατευθυνοντων δεκται παρ' αυτωι. Και παλιν· Οικους υβριστων κατασπαι
Κυριος, εστησε δε οριον χηρας (λεγεβατυρ ιν μς. χωρας). Το δε δημιουργικον αυτου
ουχ απλως, αλλ' οτι δια του ιδιου λογου και της σοφιας παντα ποιει· ο μαλιστα
χαρακτηριζει τον αληθινον Θεον, οτι Υιου Πατηρ εστι. Λεγει γουν· Ὁ Θεος τηι σοφιαι
εθεμελιωσε την γην. Και παλιν, Ὁ Θεος εποιησε χωρας και αοικητους, και ακρα
οικουμενα της υπ' ουρανον. Ἡνικα ητοιμαζε τον ουρανον, συμπαρημην αυτωι, και
οτε αφωριζε τον αυτου θρονον επ' ανεμων, ηνικα ισχυρα εποιει τα ανω νεφη, ημην
παρ' αυτωι αρμοζουσα. Ἐγω ημην ηι προσεχαιρε, καθ' ημεραν δε ευφραινομην εν
προσωπωι αυτου. Στροφαι λογων ειρηνται, επειδη στρεφων τις αυτους τηι διανοιαι,
ανοιγει και ευρισκει τον εν αυτοις εγκειμενον νουν. Οια εισι· ∆ιεσωθη απο του
καυματος υιος νοημων· ανεμοφθορος γινεται εν αμητωι υιος παρανομος. Και παλιν,
Ἐπιμελου των εν τωι πεδιωι χλωρων, και κερεις ποαν, και συναγαγε χορτον ορεινον,
ινα εχηις προβατα εις ιματισμον. Και παλιν, Ἐαν καθισηις δειπνειν επι τραπεζης
δυναστων, νοητως νοει τα παρατιθεμενα σοι· και τα ομοια τουτοις. ∆ικαιοσυνης
αληθους νοησις ειρηται, επειδη τινες εξειληφασι το δικαιον· των μεν λεγοντων,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

43

∆ικαιον εστι, το αποδιδοναι απερ ελαβε τις φυλαξαι· των δε, το διδοναι κακον αντι
κακου, και αγαθον αντι αγαθου. Συμβαινει δε μη ακριβεις ειναι τους τοιουτους
ορους. Μη ειπηις γαρ, Ὃν τροπον εχρησατο μοι, χρησομαι αυτωι, τισομαι δε αυτον α
με ηδικησε. ∆ια τουτο ουτος την αληθη δικαιοσυνην διδασκει τουτοις· το αληθες
δικαιον, το αποδιδοναι εκαστωι το ιδιον. Προηγουμενως μεν τιμα τον Κυριον απο
σων δικαιων πονων, και απαρχου αυτωι απο σων καρπων δικαιοσυνης. Ἔπειτα τιμα
βασιλεα, και τοις μεν γονευσι το καθηκον αποδιδου, τοις δε πασι το ισον. Και ουτος
μεν εις τυπος. ∆ευτερος δε, δικαιουν την ψυχην εαυτου, την ισοτητα φυλαττειν,
ωστε μη κλινειν εις ανισο 56.372 τητα· αλλα τωι μεν λογικωι, Μη σε καταλαβηι βουλη
κακη, η απολειπουσα διδασκαλιαν νεοτητος, αλλα μετα βουλης παντα ποιει, και οι
λογισμοι σου εστωσαν κριματα· ωστε κρινειν εαυτον εκαστον, και την μεν επιθυμιαν
πασαν εχειν αγαθην· Ἐπιθυμια γαρ δικαιων πασα αγαθη, και επιθυμια δικαιου δεκτη.
Κατα δε το θυμικον, Μη ισθι εταιρος ανδρι θυμωδει, φιλωι δε οργιλωι μη συναυλιζου.
Ὅλον γαρ τον θυμον εκφερει αυτου αφρων· ο δε σοφος ταμιευεται κατα μερος. Ουτω
δε εαυτον ρυθμιζων ανθρωπος, την ιδιαν εκαστου μερους της ψυχης πραξιν υγιη και
ασινη φυλαττων, εσται γινωσκων την αληθη δικαιοσυνην. Κριματα δε κατευθυνειν
εστι, προηγουμενως μεν κρινειν δικαιως κατα τον του Θεου νομον, ως φησι· Ἄνοιγε
σον στομα λογωι Θεου, και κρινε παντας υγιως. ∆ιακρινε δε πενητα και ασθενη. Ὁ
γαρ ειπων τον ασεβη, δικαιος εστιν, επικαταρατος τοις λαοις και μισητος εις εθνη.
Αιδεισθαι γαρ προσωπον εν κρισει ου καλον. Τουτο μεν εκ του φανερου ρητεον·
επειτα δε ινα οπερ ετερους κρινει τις, τουτο και εις εαυτον το κριμα κατευθυνηι, και
εαυτον δοκιμαζηι, επιτιμων μεν εαυτωι, εαν πλεονεκτηι ο θυμος· επεχων δε, εαν
περισσευηι η επιθυμια· διεγειρων δε, εαν αφυπνοι το λογιστικον, λεγων· Ἕως ποτε,
οκνηρε, κατακεισαι; Ουτω γαρ εαυτον δικαιως αγων, και κατηγορος εαυτου
γινομενος, κριμα κατευθυνειν μαθησεται, και ουκ ακουσεται παρ' ετερου· Ὁ
διδασκων ετερον, σεαυτον ου διδασκεις; ο λεγων, Μη μοιχευσηις, μοιχευεις; Ὥσπερ
γαρ ο οδευων και κατευθυνων την οδον φθανει εις το τελος· ουτως ο κατευθυνων
κριματα, δικαιος γνωσθησεται και σοφος. Παραβολαι δε λεγονται λογοι, ωσπερ
εικονες των λεγομενων. Ἐξ αυτων γαρ δια την ομοιοτητα το λεγομενον
καταλαμβανεται. Ουτω γαρ ο Κυριος ελεγεν, ως ο Μαρκος φησι· Τινι ομοιωσω την
βασιλειαν του Θεου, η εν ποιαι παραβοληι παραβαλωμαι αυτην; ως των κατα
ομοιωσιν λεγομενων παραβολης ουσης. Και γαρ λεγων, Ὁμοια εστιν η βασιλεια του
Θεου, υστερον επεφερε, ∆ια τουτο εν παραβολαις αυτοις λαλω. Εισιν ουν τοιαυται αι
παραβολαι· Ὥσπερ εξοδος χιονος εν αμητωι κατακαυμα ωφελει, ουτως αγγελος
πιστος τους αποστειλαντας αυτον. Και παλιν· Ὥσπερ ανεμοι, και νεφη, και υετοι,
ουτως οι καυχωμενοι επι δοσει ψευδει· και τα ομοια τουτοις. Ῥησεις δε σοφων εισι
λογοι ου σεσοφισμενοι, ουδε εν τωι πιθανωι απατωντες, αλλ' ηκριβωμενοι· ουχ ως
κατα προσταξιν δε λεγομενοι, αλλ' ως παρ' αυτων γνωσθεντες, και ως αποφασεις
αυτων προσφερομενοι· οιοι εισι· Καρδιας ευφραινομενης, προσωπον θαλλει· εν δε
λυπαις ουσης, σκυθρωπαζει. Και, Καρδια ορθη ζητει αισθησιν· στομα δε απαιδευτων
γνωσεται κακα. Και, Μισος εγειρει νεικος· παντας δε τους μη φιλονεικουντας
καλυπτει φιλια. Και, Ὃς καταφρονει πραγματος, καταφρονηθησεται υπ' αυτου· ο δε
φοβουμενος εντολην, ουτος υγιαινει. Των μεν γαρ αλλων ανθρωπων οι λογοι κατα
πλειστον αμφιβολοι τυγχανουσιν οντες· οι δε των σοφων, οιοι εισιν ουτοι, αληθεις
εισιν, και πανταχοθεν ηκριβωνται, ωστε μηδε αντιλεγεσθαι αυτους. Και οι μεν αλλοι
ανθρωποι απο του τελους γνωριζουσι το πραγμα· οιον εστιν, οτι ο αδικος φαυλος
εστι, και ο μοιχος ου καλος· τουτο δε και παντι δηλον αν ειη. Οι δε σοφοι 56.373 τας
αρχας των πραξεων προλεγουσιν, ιν' εκαστος γινωσκων τας αρχας των κακων
φυλαττηται, και ωσπερ συμβολον των της ψυχης κινηματων παραγγελλουσιν, οια
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

44

εστι τα προειρημενα· Μισος εγειρει νεικος, παντας δε τους μη φιλονεικουντας
καλυπτει φιλια. Ὁ γαρ φιλερις απο μισους εχει την αρχην της τοιαυτης κακιας, και
ουκ αν τις ειποι αγαπαιν τον φιλονεικουντα. Παλιν δε εκ του εναντιου ο μη
φιλονεικων, γνωρισμα αγαπης εχει. Και ουκ αν τις ειποι φιλονεικον τον αγαπωντα·
ως παλιν το, Ἐν επιθυμιαις εστι πας αεργος· και πας οξυθυμος πρασσει μετα
αβουλιας. Του γαρ αεργου εσημανε την ψυχην εν πασαις επιθυμιαις βεβυθισθαι, και
τον οξυθυμον μηδεμιαν εχοντα βουλην ορθην εδηλωσε. Και ολως ουτοι τα ηθικα
μαλλον απαγγελλουσι, την αρχην της πραξεως, οθεν συνιστανται, λεγοντες, οτι της
μεν φιλονεικιας προηγειται μισος· του δε μη φιλονεικειν προηγειται αγαπη, και της
μεν αεργιας προηγειται ηδονη κακη· του δε οξυθυμου προηγειται αβουλια· και του
μεν εξουθενημενου αρχη εστι το καταφρονειν αυτον του νομου· της δε υγειας
προηγειται ο φοβος του Θεου· και της μεν απωλειας της ψυχης εστιν αρχη το
αφυλακτον εχειν το στομα· του δε πτοεισθαι τινα προηγειται η προπετεια. Ουτω δε
εκαστην ρησιν αναλυων, ευρησεις ειρημενην και γεγραμμενην υπερ του τους
ακουοντας και μανθανοντας τας αρχας των κακων και των αγαθων, φευγειν μεν τα
φαυλα, πραττειν δε τα αγαθα. Αινιγματα δε και σκοτεινοι λογοι, οιτινες ασφαλεις
μεν ουτως εισιν, ωστε ανιαιν τον εντυγχανοντα το μηδεν εμφαινειν, μηδε τινα
υπονοιαν παρεχειν· ερευνωμενοι δε ομως δεικνυουσι τον εν αυτοις νουν. Οιοι εισι·
Τηι βδελληι τρεις θυγατερες ησαν, αγαπησει αγαπωμεναι· και αι τρεις αυται, και η
τεταρτη ουκ ηρκεσθη ειπειν, Ἱκανον. Ἅδης, και ερως γυναικος, και ταρταρος, και γη
ουκ εμπιπλαμενη υδατος, και υδωρ και πυρ ου μη ειπωσιν, Ἀρκει. Και παλιν· Τρια δε
εστιν αδυνατα μοι νοησαι, και το τεταρτον ουκ επιγινωσκω· ιχνη αετου πετομενου,
και οδους οφεως επι πετρας, και τριβους νηος ποντοπορουσης, και οδους ανδρος εν
νεοτητι· και οσα τοιαυτα εστιν αινιγματα· ετερα γαρ τινα δηλοι, και ετερων εννοιαν
παριστησι· και ασαφη μεν εστι, κεκρυμμενον δε εχει τον νουν. Και η μεν περιοχη του
βιβλιου των Παροιμιων τουτον εχει τον τροπον. Ἡ δε ανακεφαλαιωσις εν τουτοις.
Ἐν προοιμιοις περι αυτων των παροιμιων Σολομωντος υιου ∆αυιδ, ος εβασιλευσε εν
Ἱερουσαλημ, του γνωναι σοφιαν και παιδειαν. Και οτι Ἀρχη σοφιας φοβος Κυριου.
Περι του ακουειν νομους πατρος, και μη απωσασθαι θεσμους μητρος. Περι του μη
πλανηθηναι, μηδε συμπορευεσθαι οδους μετα των συντελουντων ανομα· κοινον γαρ
βαλαντιον κεκτηνται. Ὅτι σοφια εν εξοδοις υμνειται, ασεβεις δε εμισησαν αισθησιν.
Ἐπειδη εκαλουν, και ουχ υπηκουσαν μου, δια τουτο, οταν καλεσωνται με, ουχ
υπακουσομαι αυτων. Περι του, ∆εχου ρησεις εντολων, και εισακουσεται σοφιας το
ους σου, ινα συνησηις δικαιοσυνην και κριμα. Ὦ οι καταλιποντες οδους ευθειας, και
χαιροντες επι διαστροφηι κακηι. Περι του, Μη σε καταλαβηι βουλη κακη, ινα ευρηις
τριβους δικαιοσυνης λειας. Περι 56.374 του μη επιλανθανεσθαι σε τηρησιν νομου,
ινα μακροβιωσηις εν ειρηνηι. Περι του ειναι σε πεποιθοτα εν οληι καρδιαι επι Θεωι, και
μη ειναι φρονιμον παρ' εαυτωι, αλλα τιμαιν τον Κυριον απο των δικαιων πονων. Περι
του μη ολιγωρειν παιδειας Κυριου· Ὃν γαρ αγαπαι Κυριος, παιδευει. Και, Μακαριος
ανθρωπος ος ευρηι σοφιαν. Περι του μη παραῤρυεσθαι σε, αλλα τηρειν βουλην και
εννοιαν, ινα εσται ιασις τηι σαρκι σου. Περι του μη αποσχεσθαι ευ ποιειν ενδεη, ηνικα
αν εχηι η χειρ σου βοηθειν. Και, Μη τεκταινε επι σωι φιλωι κακα, οτι ακαθαρτος
ενωπιον Κυριου πας παρανομος. Ὅτι, Κυριος υπερηφανοις αντιτασσεται, ταπεινοις
δε μεταδιδωσι χαριν. Και περι του ακουειν παιδειας πατρος. Περι του, Υιε, εμηι ρησει
προσεχε, και πασηι φυλακηι τηρει σην καρδιαν, και Κυριος ορθας ποιησει τας τροχιας
σου. Περι του μη προσεχειν φαυληι γυναικι· Ὁδους γαρ ζωης ου μετερχεται, μακραν
ποιησον απ' αυτης συνοδον. Περι του, Πινε υδατα απο σων αγγειων· και Ἡ πηγη του
υδατος σου εστω σοι ηδεια. Ἐν γαρ τηι ταυτης σοφιαι συμπεριφερομενος, πολλοστος
εσηι. Ἴθι προς τον μυρμηκα, ω οκνηρε νεανια, και γινου σοφωτερος· οτι πολλην εν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

45

τωι αμητωι ποιειται την παραχυσιν. Περι του πορευοντος προς την μελισσαν, Και
μαθε ως εργατις εστι. Περι του, Ἕως ποτε, οκνηρε, κατακεισαι; Ὀλιγον μεν υπνοις,
ολιγον δε καθησαι. ∆ια τουτο εξαπινης ερχεται η απωλεια σου. Περι φυλακης νομων
πατρος· Ὅτι λυχνος εντολων και φως εστι και ζωης οδος. Περι του, Ἀποθεσει τις πυρ
εν κολπωι, τα δε ιματια αυτου ου κατακαυσει; η περιπατησει επ' ανθρακων πυρος,
τους δε ποδας ου κατακαυσει ουτος; Ὁ εισελθων εις γυναικα υπανδρον ουκ
αθωωθησεται. Περι του, Ου θαυμαστον εαν κλεπτων αλωι τις· κλεπτει γαρ ινα
εμπλησηι την ψυχην αυτου πεινωσαν· ο δε μοιχος δι' ενδειαν φρενων απολει την
ψυχην αυτου. Περι του, Τιμα τον Θεον, και ισχυσεις, και φυλασσε εμας εντολας, και
επιγραψον αυτας επι το πλατος της καρδιας σου, ινα τηρησωσι σε απο γυναικος
αλλοτριας και πορνης. Περι του κηρυξαι σε σοφιαν, οτι επ' ακρων των υψηλων
εστιν, οτι τιμιωτερα εστιν αργυριου, και γνησιωτερα υπερ χρυσιον δεδοκιμασμενον,
και οτι, Φοβος Κυριου μισει αδικιαν. Περι του, Κυριος εκτισε με αρχην οδων αυτου
εις εργα αυτου. Περι του, οτι Ἡ σοφια ωικοδομησε εαυτηι οικον. Περι του, Ἔλεγχε
σοφον, και αγαπησει σε. Ἐαν σοφος γενηι, σεαυτωι εσηι, και τοις πλησιον σου· εαν δε
κακος αποβηις, μονος αντλησεις τα κακα. Ὅτι γυνη αφρων και θρασεια, ενδεης
ψωμου γινεται. Πενια ανδρα ταπεινοι· υιος δε πεπαιδευμενος σοφος εσται. Μνημη
δικαιου μετ' εγκωμιων. Ὃς πορευεται απλως, πορευεται πεποιθως. Ὃς εκ χειλεων
προφερει σοφιαν, ραβδωι τυπτει ανδρα ακαρδιον. Ὁδους ζωης φυλασσει παιδεια·
καλυπτουσι δε εχθραν χειλη δικαια. Ἄφρων πρασσει κακα· στομα δε δικαιου αποστα
56.375 ζει σοφιαν. Κατα ειδωλολατρων, εκ χρυσου και αργυρου, η λιθων, η ξυλων
ειδωλων (λ. ειδωλα) κατασκευασαμενων. Ὅτι εστι σωτηρια δια ξυλου τοις
πιστευουσι. Τα περι ειδωλοποιων, η ζωγραφουντος ειδωλα. Περι παντων των κακων
των εν ειδωλολατρειαι. Περι ασεβους θρησκειας, και οσα εν αυτηι κακα. Περι του
κεραμεως, και των κεραμικων ειδωλων. Περι παντων των ειδωλων της των εθνων
λατρειας. Περι των εχθιστων ζωων, οφεων, αιλουρων, και των ομοιων. Ὅτι
ευηργετησεν ο Θεος τον Ἰσραηλ αντι βατραχων ορτυγομητραν. Συνοψις του Σιραχ.
Περι φοβου Θεου, περι του μη θυμουσθαι, περι του δειν χωρις υποκρισεως προσιεναι
Θεωι, περι πειρασμων και υπομονης, περι τιμης της εις τους γονεις, περι επιεικειας,
περι του μη δειν ζητειν βαθυτερα των προστεταγμενων, περι ελεημοσυνης και
ορφανων προστασιας. Περι σοφιας, περι αισχυνης βλαβερας και επωφελους· πολλα
δε περι της βλαβερας ενταυθα λεγει. Περι του μη δειν δεδοσθαι τωι ποθωι των
χρηματων, μηδε οιεσθαι ατιμωρητι αμαρτανειν, καν παραυτικα μη δωμεν την
τιμωριαν· μακροθυμος γαρ εστιν ο Θεος· δειν δε εξιλασασθαι αυτον. Περι φλυαριας,
περι υπερηφανιας, περι φιλων δοκιμασιας, περι παιδειας, περι ακροασεως
επωφελους. Περι του μη αμαρτανειν, μη ψευδεσθαι, μη φλυαρειν, μη δευτερουν
λογον εν προσευχηι· τουτεστιν, εν οις αν υποσχηι Θεωι, μη υπερθηι. Περι γυναικος,
περι οικετων, περι κτηνων, περι τεκνων, περι πατρος, περι της κατα Θεον ευλαβειας,
περι της εις τους ιερεις τιμης, περι της εις τους κακουμενους επισκεψεως. Περι του
μη μαχεσθαι, μη ονειδιζειν, μη παροραιν διηγηματων σοφων γεροντων. Περι
σωφροσυνης, περι φιλιας, περι του μη ζηλουν αμαρτωλους. Περι κριτου συνετου και
αφρονος, περι υπερηφανιας, περι επιεικειας, περι του μη ακριτως και ανεξεταστως
μεμφεσθαι. Περι του φυλαττεσθαι τους πονηρους. Περι της των πλουσιων θεραπειας,
ης παρα πολλων τυγχανουσι, και περι της ενιων αυτων πλεονεξιας. Περι
μικρολογων, ους θριπας καλουσι, τους μη μεταδιδοντας ετεροις. Περι κτησεως
σοφιας, περι του αυτεξουσιου. Περι του απαιδα ειναι, η πονηρα τεκνα εχειν. Ὅτι
ουδεν λανθανει τον Θεον. Περι των κτισματων, περι της του ανθρωπου πλασεως,
και τιμης ης ετιμηθη. Περι της του νομου δοσεως, περι ελεημοσυνης και μετανοιας,
περι του μη ασωτευεσθαι. Περι φυλακης μυστηριων, περι αφρονος αισχυνης
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

46

βλαβερας. Περι του μετανοειν επι αμαρτημασι, περι του μη πλεονεκτειν, περι
συνετου και αφρονος, περι θυγατρος θυσιας, περι απροσεξιας μωρου, περι διανοιας
στεῤρας, περι του μη απαραφυλακτως φθεγγεσθαι. Περι του κατανυττεσθαι τοις
αμαρτημασι, περι του μη ομνυναι, περι σοφιας. Περι γυναικος πονηρας και αγαθης,
περι εμπορων, περι εκλαλουντων μυστηρια. Περι του εις προσωπον επαινουντος,
υστερον δε χλευαζοντος. Περι του αφιεναι τωι πλη 56.376 σιον τα εις αυτον
πλημμελουμενα. Περι γλωσσης δολιας, περι του δανειζειν τωι πλησιον, ουχι τοκους
λαβειν, αλλα κιχραιν τωι δεομενωι. Περι του επιστροφως παιδευειν τεκνα, περι
οικετων, περι αλογων, περι ενυπνιων. Περι των φοβουμενων τον Θεον, περι των εξ
αδικιας θυσιων, περι προσφορων των εκ δικαιοσυνης. Περι φιλαργυριας, περι
λαιμαργιας, περι μεθης. Ὅτι η μεν κατασκευη της φυσεως τοις ανθρωποις μια· το δε
της προαιρεσεως διαφορον, τους μεν ευλογεισθαι, τους δε καταραθηναι εποιησε.
Περι ιατρειας, περι του μη αγαν κρατεισθαι λυπηι. Περι του δειν τωι νομωι και τοις του
Θεου νομοις κρατεισθαι. Περι των του Θεου εργων, περι των τιμωριων, περι της
ανθρωπινης φυσεως, οτι πολλων εμπεπλησται φονων και φροντιδων. Περι των του
Θεου εργων. Συνοψις των τωι προφητηι Ἡσαΐαι ειρημενων. Κατηγορια του Ἰσραηλ και
συμφορα, και παραιτησις θυσιων, και παραινεσις βελτιονος βιου. Προφητεια περι της
Ἐκκλησιας, και της εσομενης ειρηνης. Κατηγορια του Ἰσραηλ, και πολιορκια
εσομενη. Κατηγορια της τρυφης αυτων και της υπερηφανιας. Ἀποβολη του Ἰσραηλ
δια του παραδειγματος του αμπελωνος. ∆ιαβαλλει τους αρχοντας του Ἰσραηλ εις
πλεονεξιαν και εις μεθην, και προλεγει αυτοις ερημωσιν. Και απειλει τοις προτιμωσι
τους ψευδοπροφητας των προφητων. Ἄνοδος των πολεμιων αυτων. Ὁραι την
οπτασιαν, εν ηι εκαθαρθη αυτου τα χειλη. Ἐπιστρατευει ο Συρων βασιλευς μετα των
Ἰσραηλιτων επι την Ἱερουσαλημ, και προφητευει ο Ἡσαΐας περι του Χριστου, και
περι της ερημωσεως Ἱερουσαλημ, και περι της ανοδου Ναβουχοδονοσορ. Προφητεια
των εις Χριστον πιστευοντων. Περι της ισχυος και υπερηφανιας και απωλειας του
Ἀσσυριου. Περι των πιστευοντων Χριστωι, περι της κατα σαρκα γεννησεως του
Χριστου· περι της των εις αυτον πιστευοντων επιεικειας. Ἀπωλειαν Βαβυλωνος και
των αλλοφυλων προφητευει. Ἀπωλεια Μωαβιτων. Περι Χριστου προφητεια.
Ἀπωλεια ∆αμασκου, και του Ἰσραηλ συμφορα και σωτηρια. Ἀπωλεια Αιγυπτου.
Ἀλληγορει κακωσιν εις τα εθνη τα μη πιστευσαντα τωι Κυριωι, και εις την ερημωσιν
της ασεβειας αυτων. Κελευεται Ἡσαΐας γυμνος περιπατησαι. Ἐπιστρατεια Μηδων
και Βαβυλωνιων γενομενη κατα Ἰδουμαιας και Ἀραβιας. Πολιορκια Ἱερουσαλημ η
εσχατη υπο Ναβουχοδονοσορ. Προῤρησις τωι Σωμναι τωι ταμιαι περι της απωλειας. Οι
δε ταμιαι, τουτεστιν, οι φυλακες των εν τωι ιερωι χρηματων, απο των ιερεων ησαν.
Ἀπωλεια Τυρου, και η μετα ταυτα σωτηρια, και περι των Ἐκκλησιων αλληγορικως.
Ἀπωλεια Βαβυλωνος υπο Μηδων, και επ' αυτηι ευχαριστια τωι Θεωι 56.377 υπο του
προφητου. Και περι των Χριστωι πιστευοντων προφητεια, περι της του διαβολου
απωλειας της υπο Χριστου γενομενης· περι της του Χριστου κατα σαρκα παρουσιας·
περι της εις Χριστον πιστεως. Ἐγκαλειται ο Ἰσραηλ, οτι την ελπιδα απο Θεου
αποστησας, επι τους Αιγυπτιους αυτην μετηγαγε· και προαγορευεται αυτωι κακα, και
ευθηνια μετα ταυτα. Προφητευεται δε εν τωι αυτωι περι της του Χριστου Ἐκκλησιας,
περι της επιστροφης των εθνων της εις Χριστον, και περι της ερημωσεως
Ἱερουσαλημ. Περι της Ἐκκλησιας ιστορια, ως μεν κατα την προχειρον εις την
Ἰδουμαιαν και την Ἱερουσαλημ, κατ' αναγωγην δε εις την ερημιαν των Ἰουδαιων,
και εις την ευπραγιαν της του Χριστου Ἐκκλησιας. Τα κατα τον Σεναχηρειμ.
Προφητεια περι Ἰωαννου του Προδρομου, και των εις Χριστον πιστευοντων. Της του
Θεου δυναμεως ενδειξις, και κατηγορια του Ἰσραηλ, ως ειδωλολατρουντος, και των
εις τον λαον ευεργεσιων υπομνησις. Περι της εκκλησιαστικης καταστασεως, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

47

ειδωλων ασθενειας. Περι Χριστου προφητεια, και των εις αυτον πιστευοντων.
Ὀνειδιζει τωι Ἰσραηλ αμαρτιων ενεκεν. Λεγει δια την παρακοην αυτων επενηνεχθαι
αυτοις τας συμφορας. Περι της εις Χριστον πιστεως. Ὅτι και μη θυοντα ειασε τον
λαον, και ουκ απηιτει την δια θυσιων λατρειαν. Και περι των εις Χριστον
πιστευοντων προφητεια. Ἔλεγχος της των ειδωλων ασθενειας, και ενδειξις της του
Θεου δυναμεως. Ἀπωλεια Βαβυλωνος, και της σκληροκαρδιας Ἰουδαιων ελεγχος,
και χρηστων πραγματων προφητεια. Περι Χριστου προφητεια και παρακλησις
Ἱερουσαλημ. Περι των αποστολων και περι Χριστου προφητεια. Περι της του
Χριστου κατα σαρκα γεννησεως, και περι παθους, και αναστασεως, και πληθους των
εις αυτον πιστευοντων. Περι του Χριστου αμα και περι του Ἰσραηλ κατα ιστοριαν,
κατα αναγωγην περι των εις Χριστον πιστευοντων. Κατηγορια Ἰουδαιων
ειδωλολατρειας ενεκεν, και της νηστειας αυτων παραιτησις, και ετερας νηστειας
βελτιονος υποδειξις. Ειτα κατηγορια των δολερων αυτων εργων και βουλευματων,
και προφητεια περι των εις Χριστον πιστευοντων. Περι Χριστου προφητεια, και περι
των ιασεων των εις ψυχην και εις σωμα γενομενων υπ' αυτου, και περι των
αποστολων και περι των λοιπων των πιστευοντων αυτωι. Περι του παθους. Και παρα
του προφητου, ως παρα του λαου, εξομολογησις, και παρα του Κυριου ελεγχος
εκεινων απειθειας, και προσληψις των πιστευοντων αυτωι, και κατηγορια της
Ἰουδαιων ειδωλολατρειας. Περι των πιστευοντων εξ Ἰουδαιων εις τον Κυριον ημων
Ἰησουν Χριστον. Κατηγορια των απειθησαντων περι της μελλουσης ζωης. Συνοψις
των τωι προφητηι Ἱερεμιαι ειρημενων. Προαγορευσις των εσομενων κακων τωι
Ἰσραηλ υπο του Ναβουχοδονοσορ. Ἔλεγχος της ειδωλολατρειας του Ἰσραηλ, και
υπομνησις της του Θεου ευεργεσιας εις αυτους, και των κακων, α εκ του πεποιθεναι
Αιγυπτιοις υπεμειναν. Της των ειδωλων ασθενειας ελεγχος, και της αυτων των
Ἰσραηλιτων ανθρωποθυσιας κατηγορια. Του Ἰσραηλ κατηγορια, και απο συγκρισεως
της προς αυτον αυξησις των του Ἰουδα τολμηματων· και προαγορευσις χρηστων τωι
Ἰσραηλ, 56.378 ει επιστρεψει προς τον Θεον· και υπο του προφητου, ως παρα του
λαου, εξομολογησις. Ἡ ανοδος των Βαβυλωνιων, και του προφητου θρηνος επι τηι
μελλουσηι ερημωσει, και αυτης της ερημωσεως υπογραφη. Κατηγορια του λαου, οτι
ουδενα εσχεν ουτω δικαιον, ωστε στησαι του Θεου την οργην, και της πονηριας
αυτων ελεγχος. Ὅτι ου μεχρι θεμελιων εχει καταστραφηναι Ἱερουσαλημ υπο του
Ναβουχοδονοσορ. Και ανοδος των Βαβυλωνιων, και κατηγορια της απειθειας του
Ἰσραηλ, οτι ουκ ηνειχοντο ακουσαι του προφητου. Κατηγορια των ψευδοπροφητων
παραλογιζομενων τον λαον· του γαρ Ἱερεμιου λεγοντος, οτι Πολεμος εσται, αυτος
ελεγεν, Ουχι, αλλα ειρηνη εσται. Παραιτησις θυσιων, και ανοδος του Βαβυλωνιου,
και της ανεπιστροφου διανοιας Ἰουδαιων ελεγχος. Παραινει τωι Ἰουδαι προς το
γενεσθαι αυτους βελτιονας, και απειλει, ει μη γενοιντο, τα αυτα πεισεσθαι αυτους τωι
Ἰσραηλ· και κωλυει τον Ἱερεμιαν δεισθαι υπερ αυτων. Παραιτησις θυσιων,
κατηγορια της απροσεξιας αυτων, και της ανθρωποθυσιας, ην εποιουντο τοις
δαιμοσι. Και προαγορευσις του ταφον εσεσθαι τον τοπον του ειδωλου αυτων, και του
μηδε ταφοις τινας των αναιρουμενων παραδιδοσθαι. Ἔτι περι της ανοδου των
πολεμιων, και θρηνος Ἱερεμιου επι ταις κακιαις αυτων. Κατηγορια των Ἰουδαιων,
ως απεριτμητων τηι καρδιαι, και παραινεσις προς το μη ειδωλολατρειν, και ως παρα
του λαου θρηνος επι τοις μελλουσι κακοις, και κατηγορια παρα του Θεου.
Παραινεσις του Ἰσραηλ προς το υπακουειν Θεωι, και κατηγορια των πατερων αυτων,
και αυτων κακα εσομενα. Και κωλυεται παλιν Ἱερεμιας προσευχεσθαι υπερ αυτων.
Ἀποδυρεται ο προφητης επιβουλευομενος υπο Ἰουδαιων εν Ἀναθωθ, και προλεγει
δια τουτο επομενον αυτοις ολεθρον. Το περιζωμα κελευεται κρυψαι Ἱερεμιας, και
προλεγει πληρωθησεσθαι αυτους, και μεθυσθησεσθαι απο κακων. Περι της αβροχιας·
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

48

και κωλυεται προσευχεσθαι υπερ αυτων ο προφητης, και παραιτειται ο Θεος τα
ολοκαυτωματα αυτων, και τας νηστειας, και απειλει τοις ψευδοπροφηταις κακα,
επειδη ελεγον οτι ουκ εσονται συμφοραι τωι λαωι. Ἱκετευει τον Θεον· ο δε φησιν, ουκ
εισακουσεσθαι, ουδε εαν Μωυσης και Σαμουηλ πρεσβευωσιν υπερ αυτων, αλλα
δωσειν αυτους εις μαχαιραν και θανατον, και λιμον και αιχμαλωσιαν, και εις
διασπασμον κακων. Και Ἱερεμιας ευχεται τιμωρηθηναι τους ονειδιζοντας αυτον· ο
δε Θεος φησιν αυτωι· Ἐαν εξαγηις τιμιον απο αναξιου, ως στομα μου εσηι. Κελευεται
μη γημαι ο Ἱερεμιας, μηδε θρηνειν, μηδε του γινομενου τοις αποθνησκουσι
κοινωνειν τοις Ἰσραηλιταις. Περι των αποστολων, περι Χριστου προφητεια· τους
λογους των απιστουντων αυτωι ο προφητης προλεγει, και κατευχεται αυτων. Και
παραινει τοις Ἰουδαιοις, ωστε το σαββατον τηρειν. Εις τον οικον του κεραμεως
πεμπεται ο προφητης. Περας λαλησω, φησιν ο Θεος, επι βασιλειας, ωστε αναιρειν
αυτην· και εαν επιστρεψωσιν, ου μη ανελω. Και περας λαλησω, φησιν, επι εθνος η
βασιλειαν, του ανοικοδομεισθαι. Και εαν ποιησωσι το πονηρον, ου ποιησω καγω περι
των αγαθων ων ελαλησα ποιησαι αυτοις. Τουτο δε χρησιμον προς Ἰουδαιους το
κεφαλαιον, οταν λεγωσιν οτι επηγγειλατο αυτοις αγαθα ο Κυριος. Ἀπειθησαντες γαρ
τωι 56.379 Κυριωι ημων Ἰησου Χριστωι, αυτοι εαυτοις αιτιοι εγενοντο των παροντων
κακων. Την κατ' αυτου γινομενην επιβουλην υπο Ἰουδαιων ο προφητης προλεγει,
και κατευχεται αυτων, οτι πονηρα αντι αγαθων αποδεδωκασι. Κελευεται ο Ἱερεμιας
βικον οστρακινον λαβων, και διαμαρτυραμενος τα κακα του λαου, συντριψαι τον
βικον κατ' οφθαλμους αυτων, και ειπειν· Ουτω συντριβησεται Ἱερουσαλημ. Και
εμβληθεις υπο του Πασχωρ εις τον καταρακτην, προφητευει τωι Πασχωρ τα
εκδεξομενα αυτωι κακα. Ειτα ασχαλλει επι τοις διασυρουσιν αυτον, και κατευχεται
αυτων, και καταραται τηι ημεραι τηι εαυτου. Πεμπει Σεδεκιας ο βασιλευς μαθειν παρα
Ἱερεμιου, ει απελευσεται απ' αυτου Ναβουχοδονοσορ. Ὁ δε φησιν, οτι ο Θεος
πολεμησει τους Ἰουδαιους, και τον βασιλεα Σεδεκιαν. Ει δε βουλοιτο ο λαος εκων
προσχωρησαι τωι Ναβουχοδονοσορ, σωθησεσθαι αυτον, και τον βασιλεα δε ουκ
απολεισθαι, ει της οικειας αποστας κακιας, τοις του Θεου προσταγμασι προσεχειν
εθελοι. Κατα του Ἰωακειμ και του Ἰεχονιου, και κατα των ποιμενων εις τον Κυριον
προφητεια, και των ψευδοπροφητων κατηγορια. Χρηστα τωι Ἰουδαι προφητευει. Τωι
δε υπολειφθεντι λαωι εν Ἱερουσαλημ μετα Σεδεκιου δια του υποδειγματος των
συκων προφητευει του Ναβουχοδονοσορ την ανοδον, και παντων των εθνων την
απωλειαν δια του ποτηριου τουτου δηλων. Προαγορευει απωλειαν της Ἱερουσαλημ.
Και συλλαμβανεται επι θανατωι Ἱερεμιας υπο των ιερεων, και εκφευγει τον
κινδυνον. Κελευεται ο προφητης περιθειναι εαυτωι δεσμους, και τοις πρεσβεσι των
αλλοφυλων ειπειν, ωστε απαγγειλαι τοις βασιλευσιν αυτοις υποταγηναι τωι
Ναβουχοδονοσορ· απειλειν γαρ τον Θεον θανατον τοις μη υποτασσομενοις αυτωι.
Παραινει δε ταυτην την παραινεσιν και τωι Σεδεκιαι, και τωι λαωι, και τοις ιερευσιν. Ὁ
δε ψευδοπροφητης Ἀνανιας ανθιστατο Ἱερεμιαι τωι προφητηι, λεγων, τα σκευη τα
ιερα επανηξειν, και τον Ἰεχονιαν, ος ην υιος Ἰωακειμ αδελφου Σεδεκιου. Και
συνετριψε και τους κλοιους του προφητου. Πεμπεται τοινυν ο Ἱερεμιας θανατον
αυτωι προλεγων εν αυτωι εκεινωι τωι ενιαυτωι, ως και συνεβη. Τα κακα τοις εν
Βαβυλωνι ψευδοπροφηταις προλεγει, και τωι λαωι μακρον τον της αιχμαλωσιας
χρονον, αλλ' ομως εσεσθαι επανοδον. Ἐπι τουτοις ηγανακτει Σαμεας, και επιτιμαι τωι
ιερει, οτι ουκ εκωλυσε τον Ἱερεμιαν τοιαυτα προφητευσαι. ∆ια τουτο απειλει ο Θεος
απολεσειν αυτον. Ειτα λογος παρακλητικος τωι Ἰσραηλ. ∆ηλοι τον καιρον, καθ' ον
εμελλον επανερχεσθαι εκ Βαβυλωνος. Ουτος δε ην ο του φασεκ, καθως και εν τωι
Ἔσδραι εστιν ευρειν, οτι τηι εορτηι των αζυμων επανηλθον. Ὥστε φανερως
ελεγχονται ψευδομενοι Ἰουδαιοι. Τα γαρ εν τωι τοπωι τουτωι γεγραμμενα περι αυτων
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

49

αγαθα ετι προσδοκωσιν, απερ ηλθον. Περι των αναιρεθεντων παιδιων υπο Ἡρωδου.
Περι της Νεας ∆ιαθηκης προφητεια. Και την εν τωι τοπωι δε τουτωι οικοδομην
γεγραμμενην της πολεως ετι προσδοκωσιν Ἰουδαιοι. Και αυτη δε τελος εσχεν, οτε
ανηλθον εκ Βαβυλωνος γενομενη. Κελευεται ο Ἱερεμιας αγορασαι τον αγρον του
πατραδελφου αυτου, και αγορασας λεγει, οτι η πολις παρεδοθη, και 56.380 κελευειν
αγορασαι αγρον. Ὁ δε Θεος φησι προς αυτον· Τα μεν παροντα κακα δια τας αμαρτιας
του λαου· εσται καιρος, οτε παλιν κατοικηθησεται η πολις. Προλεγει τωι Σεδεκιαι, οτι
αλωσεται, και εγκαλει τους δουλους, ους ηλευθερωσαν, παλιν καταδουλωσαμενοις,
και απειλει μεγαλην εσεσθαι συμφοραν. ∆ια τουτο κελευει τους υιους Ἰωναδαβ
ποιειν οικον. Οι δε παραιτουνται. Κελευεται ο Ἱερεμιας γραψαι, οσα προεφητευσεν
επι Ἰσραηλ, ινα ουτω γουν φοβηθωσιν, ακουσαντες παλιν τα μελλοντα αυτους
διαδεχεσθαι κακα. Ὁ δε προστασσει τωι Βαρουχ, του ποιησαι, και εποιησε. Και γραψας
ανεγνω τοις Ἰουδαιοις. Ὡς δε ηκουσαν οι αρχοντες, ανηγγειλαν τωι βασιλει Ἰωακειμ.
Ὁ δε λαβων το βιβλιον κατεκαυσε. Και κελευεται Ἰερεμιας ετερον γραψαι βιβλιον
τοιουτον. Και προφητευει τωι βασιλει συμφορας δια το τολμημα τουτο. Προφητευει
την αλωσιν Ἱερουσαλημ· και συλλαμβανεται και εμβαλλεται εις δεσμωτηριον ο
Ἱερεμιας, και μεταπεμφθεις εκειθεν υπο Σεδεκιου, λεγει αυτωι, οτι αλωσεται, και
αξιοι ωστε μη παραπεμφθηναι εις το δεσμωτηριον. Και λαβοντες αυτον οι αρχοντες
ενεβαλον εις τον λακκον του βορβορου. Και ανηγαγεν αυτον εκειθεν ο Ἀβδαμελεκ.
Και μεταπεμφθεις παλιν υπο του βασιλεως, προαγορευει αυτωι σωτηριαν, ει
βουληθειη εκων εξελθειν προς τους πολεμιους· ει δε μη βουληθειη, ολεθρον πασηι τηι
πολει, και αυτωι μεγαλα κακα εσεσθαι. Ὡς δε ουκ επεισεν εξελθειν, ανηλθεν ο
βαρβαρος, και εαλω η πολις μετα Σεδεκιου. Και τωι Ἱερεμιαι ευ εχρησαντο οι
αρχοντες του Ναβουχοδονοσορ. Τωι Ἀβδεμελεκ προαγορευει σωτηριαν. Αυτους δε
λαβοντας αιρεσιν παρα του αρχιμαγειρου, ωστε απελθειν οπου βουλοιντο, ερχεται
προς Γοδολιαν, ον κατεστησεν αρχοντα τοις υπολειφθεισιν εν τηι Ἰουδαιαι.
Συνηχθησαν προς Γοδολιαν οι διεσπαρμενοι εν τοις αγροις Ἰουδαιοι. Ἰσμαηλ αναιρει
τον Γοδολιαν, και ετερους τινας, και λαβων τον λαον του Γοδολιου, επορευθη εις
την Ἀμμωνιτιν χωραν ο Ἰσμαηλ. Ὡς δε ειδεν αυτον ο Ἰωανναν, εις τις των
αρχοντων, ευνοικως διακειμενος προς Γοδολιαν, εφυγε μετα των οκτω μονων
ανδρων ο Ἰσμαηλ, και τον λαον ελαβεν ο Ἰωανναν. Ὥστεδεηθηναι του Θεου περι
αυτων δεηθεις, και συμβουλευσας αυτοις μη εισελθειν εις Αιγυπτον (θανατον γαρ
απειλειν τον Θεον, ει μετοικησαιεν εκει), ουκ επεισεν. Ἐπει δε ηλθον εως Ταφνας,
παραινει αυτοις μη ειδωλολατρειν. Ὡς δε αντελεγον, προαγορευει αυτοις ολεθρον
μεγαν, και τωι βασιλει των Αιγυπτιων την απωλειαν Αιγυπτου προλεγει, και των
αλλοφυλων, την απωλειαν Μωαβιτων λεγει, και Ἀμμανιτων και Ἰδουμαιων, την
απωλειαν ∆αμασκου και Ἐλαμ προλεγει, και την απωλειαν Βαβυλωνος, και την
ανοδον των Ἰουδαιων την εκειθεν. Πως εαλω Ἱερουσαλημ προλεγει, και απο ατιμιας
εις τιμην ηλθε Ἰωακειμ, ο εκων προσχωρησας τωι Ναβουχοδονοσορ μετα της μητρος
αυτου. Συνοψις των τωι προφητηι Ἰεζεκιηλ ειρημενων. Ὁραι την οπτασιαν των
Χερουβιμ ο προφητης, και κελευεται λαλησαι τοις Ἰσραηλιταις παρα του Θεου.
56.381 Φερεται υπο του Πνευματος εις την αιχμαλωσιαν, και παρορμαται υπο του
Θεου προς το μετα παῤρησιας και αοκνως τοις τε ανομοις και τοις δικαιοις την εις
την ζωην φερουσαν διαγγελλειν, και τας του Θεου προμηνυειν εντολας. Κελευεται
εγκλεισαι εαυτον, και της Ἱερουσαλημ πολιορκιαν προμηνυσαι δια του
υποδειγματος της πλινθου και του τηγανου. Κελευεται δε και επι εν πλευρον
κοιμηθηναι ημερων αριθμον, φανερων την εν τηι αιχμαλωσιαι εσομενην τωι λαωι
θλιψιν. Προλεγει δια των αρτων, ους επι βολβιτων ποιει, και δια του μερισμου των
τριχων τον θανατον αυτων και την διασποραν· και την ερημωσιν της πολεως και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

50

των ειδωλων προστιθησιν. Ὁραι τας ανομιας του λαου και την ειδωλολατρειαν.
Μετα ταυτα τους εως ολεθρου της πολεως ελθοντας. Ὁραι δε παλιν τα Χερουβιμ, και
προλεγει τηι πολει κακα. Περι των εις Χριστον πιστευοντων. Προμηνυει την
αιχμαλωσιαν αυθις του λαου την επι Σεδεκιου, και την αυτου Σεδεκιου τυφλωσιν
την υπο του Ναβουχοδονοσορ γενομενην. Προλεγει, μη εις μακρον χρονον
εκβησεσθαι τα κακα, αλλ' εγγυς ειναι. Ἀπειλει τοις ψευδοπροφηταις, και απαραιτητα
αυτων φησι τα κακα ειναι, απερ υποστησονται· ως μηδε Ἰωβ, η ∆ανιηλ, η Νωε τους
υιους αυτων δυνασθαι ρυσασθαι· και την εις τελος ερημωσιν αυτων δια της
κληματιδος της αμπελου δηλοι. ∆ιηγειται την ασχημοσυνην του λαου την εξ αρχης,
πριν η προσλαβεσθαι αυτον τον Θεον, και την ευπρεπειαν την μετα το
προσλαβεσθαι· και την ειδωλολατρειαν αυτου, και την δια ταυτην αυτους
διαδεξαμενην αλωσιν, και μεγαλας δεικνυσιν αυτης τας ανομιας απο συγκρισεως
Σοδομων και Σαμαρειας, ουσας και καθ' εαυτας μεγαλας. ∆υναται δε τα χρηστα, α
προλεγει, το, Ἀναστησω την διαθηκην μου μετα σου, περι των εις Χριστον
πιστευοντων λεγεσθαι. Την ανοδον του Ναβουχοδονοσορ προλεγει. Προς τους
λεγοντας· Οι πατερες εφαγον τον ομφακα, και οι οδοντες των τεκνων ωμοδιασαν.
Περι της μητρος των περι Σεδεκιαν τον βασιλεα. ∆ιαμαρτυρεται τοις πρεσβυτεροις
τας ανομιας των πατερων αυτων. Το δε, ∆ιοτι επι του ορους μου του αγιου, επ' ορους
υψηλου Ἰσραηλ λεγει· Ἀδωναι, Κυριε, εκει δουλευσουσι μοι πας οικος Ἰσραηλ εις
τελος, εις τους πιστευοντας τωι Χριστωι δυνασθαι λαμβανεσθαι. Ἐπι Θεμαν, και επι
Ἰσραηλ, και επι υιους Ἀμμων. Και τας ανομιας και τας αμαρτιας λεγει του Ἰσραηλ,
και των ιερεων, και των αρχοντων και ψευδοπροφητων. Και εζητουν, φησιν, ανδρα
αναστρεφομενον ορθως, και εστωτα εν διακοπηι φραγμου προ προσωπου μου εν
καιρωι της γης, του μη εις τελος εξαλειψαι αυτον· και ουχ ευρον. Περι της
ειδωλολατρειας του λαου Ἰσραηλ της εν Αιγυπτωι, και της μετα ταυτα, και των
συμφορων. Και ετι ουτε πενθος ποιησαι συγχωρηθησονται επι τοις συμβαινουσι
χαλεποις. Κατα Ἀμμανιτων και Ἰδουμαιων, και αλλοφυλων, και της Σωρ, ην Τυρον
λεγουσιν ειναι. Προλεγει συμφορας μεγαλας, κατα του αρχοντος Τυρου και Σιδωνος,
και Αιγυπτου, και του Αιγυπτιων βασιλεως. Ἀπειλει τωι σκοπωι του λαου, ει μη
προειποι τωι λαωι, ου τεθειται σκοπος προς τας παρα του Θεου επιφερομενας
συμφορας. Και 56.382 λεγει, ως μητε ανομον απολλυσθαι δια τας προτερας ανομιας,
εαν επιστρεψηι του ποιησαι τα αρεστα τωι Θεωι· μητε δικαιον σωζεσθαι, δια τας
προτερας δικαιοσυνας, εαν μεταβληθεις γενηται ανομος και αδικος. Ἦλθε τις προς
τον προφητην απαγγελλων, οτι εαλω Ἱερουσαλημ· λεγει δε και περι τουτου
εγκαλων, οτι μη προσεχωσι τοις προφητευομενοις. Προφητευει δε και κατα των
ποιμενων του Ἰσραηλ· και επαγγελλεται δωσειν αυτοις ενα ποιμενα· οπερ επι του
Ζοροβαβελ γεγονεν, οπερ και αυτο αναισχυντουντες Ἰουδαιοι ουπω γεγενησθαι
φασι· γεγονε δε, ως εφην, επι Ζοροβαβελ. Προφητευει κατα Ἰδουμαιων και τοις
Ἰσραηλιταις χρηστα, απερ φησιν ο Θεος ποιησειν Ἰουδαιοις, ουκ επειδη αξιοι εισιν,
αλλ' ινα μη το ονομα αυτου βεβηλωθηι. Ἄγεται ο προφητης εις το πεδιον, και
προφητευει επι τα οστα τα ξηρα. Προφητευει δε και περι του Ζοροβαβελ, οτι εις
αρχων εσται Ἰουδαιων· δυναται δε εις τον Κυριον ημων Ἰησουν Χριστον
λαμβανεσθαι. Προφητευει και περι Γωγ και Μαγωγ επελθοντων τοις Ἰουδαιοις μετα
την επανοδον την εκ Βαβυλωνος, και ηττηθεντων. Τινες δε αλληγορικως
λαμβανουσιν εις τας Ἐκκλησιας, και εις τον διαβολον, και τους κατα καιρον
διωγμους επενεχθεντας υπο ασεβων βασιλεων. Προφητευει δε του ναου την
οικοδομην, και την αποκαταστασιν της νομικης λατρειας· απερ και αυτα προσδοκωσι
μεν ετι Ἰουδαιοι· εξεβη δε επι Ἔσδρα και Ζοροβαβελ. Την δε οικοδομην της πολεως,
ην προλεγει, και το υδωρ το κατα μικρον εκπορευομενον και αυξανομενον, δυναται
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

51

επι τους επιστρεφοντας επι τον Χριστον λαμβανεσθαι, νεκρους οντας πριν η
πιστευσαι, μετα δε το πιστευσαι ζωοποιουμενους.
Συνοψις των τωι προφητηι ∆ανιηλ ειρημενων. Ἐκλεγονται οι περι τον
∆ανιηλ, και παραδιδονται τωι αρχιευνουχωι, και σιτουνται σπερματα· και
παρασταντες τωι βασιλει, παντων ανεδειχθησαν σοφωτεροι. Ὁραι το ενυπνιον
Ναβουχοδονοσορ, και τους μαγους απορησαντας γνωρισαι και επιλυσαι αυτο
κελευει σφαγηναι. Κινδυνευσαντας δε και τους περι ∆ανιηλ εσωσεν ο Θεος,
αποκαλυψας αυτωι τωι ∆ανιηλ την ειδησιν του ενυπνιου. Ὁ ∆ανιηλ εισαχθεις λεγει
το ενυπνιον τωι βασιλει και την συγκρισιν αυτου. Ὁ δε λιθος ο τμηθεις ανευ χειρων ο
Χριστος εστι· το δε ανευ χειρων, το χωρις συνουσιας εκ της Παρθενου αυτον
τεχθηναι. Στησας την εικονα Ναβουχοδονοσορ, κελευει προσκυνειν παντας, και τους
τρεις παιδας εις την καμινον εμβαλλει μη προσκυνησαντας. Ὡς δε οι περι την
καμινον ανηιρεθησαν, και υμνουν οι παιδες τον Θεον, καλεσας αυτους, και ιδων
σωους, τον τε Θεον εξεπλαγη, και αυτους αρχηι τηι των Ἰουδαιων ετιμησε, και δογμα
εθηκε, τον βλασφημουντα εις τον Θεον απολλυσθαι. Ὁραι ενυπνιον
Ναβουχοδονοσορ· και των σοφων Βαβυλωνος παλιν διαπορησαντων, επιλυει αυτο ο
∆ανιηλ, συμβουλευει τε τωι βασιλει, τας ανομιας αυτου εν ελεημοσυναις
λυτρωσασθαι. Και ου μετ' ου πολυν χρονον εξεβη το ενυπνιον· και ᾔνεσε τον Θεον ο
Ναβουχοδονοσορ. Των σκευων των ιερατικων εξενεχθεντων κατα προσταξιν του
βασιλεως υιου Ναβουχοδονοσορ, και των εστιωμενων εις αυτα πινοντων, εξηλθεν
αστραγαλος χειρος, και εγραψεν εν τωι τοιχωι γραφην, ην και αυτην των σοφων
Βαβυ 56.383 λωνος απορουντων επιγνωναι, ο ∆ανιηλ επεγνω, και επελυσε, και
ενεδυθη πορφυραν, και περιεθηκαν αυτωι μανιακην χρυσουν, και εκηρυξαν αυτον
τριτον αρχοντα ειναι εν τηι βασιλειαι. Βασιλευσας ∆αρειος ο Μηδος, και καταστησας
αρχοντα τον ∆ανιηλ, αναγκαζεται υπο των τακτικων και σατραπων δογμα κυρωσαι,
ωστε τον αιτουντα παρα ανθρωπου η θεου αιτημα, πλην παρα του βασιλεως, εισω
τριακοντα ημερων, εμβληθηναι εις τον λακκον των λεοντων. Και τουτου
γενομενου, παρατηρησαντες τον ∆ανιηλ ευχομενον τωι Θεωι, διαβαλλουσι, και
καταναγκαζουσι τον βασιλεα εμβαλειν αυτον εις τον λακκον. Ἐμβαλων δε, και
προσελθων, και σωον ευρων, τον μεν ανηγαγε του λακκου, τους δε βαλλοντας
αυτον μετα των γυναικων απωλεσε τοις λεουσι παραδους. Και δογμα εθηκε, παντας
φοβεισθαι τον Θεον. Ὁραι την ορασιν των θηριων, δια μεν της λεαινης την Ἀσσυριων
βασιλειαν, δια δε της αρκτου, των Μηδων και Περσων, δια δε της παρδαλεως, των
Μακεδονων, δια δε του τεταρτου θηριου, των Ῥωμαιων. Προφητευει δε και περι του
Χριστου, και περι Ἀντιοχου του ασεβους. Ουτος γαρ εστι το κερας το μικρον, το
εκτιναξαν τρια των εμπροσθεν. Προφητευει πως Ἀλεξανδρος ο Μακεδων κατελυσε
την βασιλειαν Περσων· τον μεν κριον τον βασιλεα Περσων λεγων, τον δε τραγον
Ἀλεξανδρον τον Μακεδονα. Ἡ δε εσχατη ορασις ενταυθα, περι της βασιλισσης νοτου
φησιν εν τωι βιβλιωι των Μακκαβαιων ευρισκεσθαι. Τον Βηλ κατασπαι, και τον
δρακοντα αναιρει· εις τον λακκον εμβαλλεται και διασωζεται, και οι αιτιοι του
εμβληθηναι αυτον εμβαλλονται και αναλισκονται υπο των λεοντων. Ὡσηε.
Κελευεται λαβειν γυναικα πορνην, και τα τικτομενα παιδια ονομασαι Ἰεζραηλ, Ουκ
ηλεημενην, και Ου λαος μου. Και εγκαλει τωι λαωι πορνειαν· και προλεγει αυτωι
απωλειαν, και χρηματα τινα μετα την απωλειαν. Το δε, ∆ιαθησομαι διαθηκην μετα
των θηριων του αγρου, και μνηστευσομαι εν πιστει, δυναται λαμβανεσθαι εις τους
πιστευοντας τωι Χριστωι. Προστασσεται λαβειν γυναικα μοιχαλιδα, μηνυων την
ερημωσιν των Ἰουδαιων, και εγκαλει αυτοις πολλα και μεγαλα αμαρτηματα, τωι τε
λαωι και τοις ιερευσι. ∆ιαβαλλει τε αυτους και εις μεθην, και εις μοιχειαν, και εις
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

52

θυμον. Ἐγκαλει οτι την ελπιδα απο του Θεου μεταγαγοντες, επι Ἀσσυριους ηλπιζον,
και Αιγυπτιοις εθαῤρουν. Και προλεγει αυτοις τιμωριας. Λεγει οτι δια το βοηθεισθαι
γενομενος ισχυρος ο Ἐφραιμ, ουκ εις δεον εχρησατο τηι ευπραγιαι. ∆εικνυσιν ο Θεος
την τε εαυτου περι τους Ἰσραηλιτας κηδεμονιαν, και την εκεινων περι αυτον
αγνωμοσυνην· και προλεγει αυτοις συμφορας. Ἰωηλ. ∆ιαφθοραν λεγει των της γης
καρπων, και παραινει εξιλεωσασθαι τον Θεον. Την ανοδον του Ἀσσυριου προλεγει·
προφητευει δε και μετα ταυτα χρηστα τινα. Το συμβαν επι των αποστολων το των
γλωσσων προλεγει. Προφητευει δε και των εθνων απωλειαν την γενομενην μετα
την επανοδον την εκ Βαβυλωνος επι Ζοροβαβελ. Ἔχει δε και αλληγοριαν το χωριον
τουτο. 56.384 Ἀμως. Τας ανομιας ∆αμασκου, Γαζης, Τυρου, Ἰδουμαιων, Ἀμμανιτων,
Μωαβιτων, Ἰουδα και Ἰσραηλ προλεγει, και τας διαδεξομενας αυτους τιμωριας. Τας
ευεργεσιας τας εις τους Ἰουδαιους γενομενας υπο του Θεου απαριθμειται, και την
αυτων ολιγωριαν και καταφρονησιν, και τα περιμενοντα αυτους χαλεπα. Προς τας
γυναικας της Σαμαρειας εις μεθην, εις αρπαγην διαβαλλων προλεγει. Προλεγει
λιμον και διαλυσιν δια το ανεπιστροφον, και οτι πολλα πληγεντες, ουκ εγενοντο
βελτιους. Ἐγκαλει τωι Ἰσραηλ, οτι προς τους ελεγχοντας αυτους εδυσχεραινον, και
παραινει επιστρεψαι προς τον Θεον. Ἀπειλει δε και τοις απιστουσι, οτι ηξει τα κακα.
Περι αυτων γαρ φησιν· Ουαι οι επιθυμουντες την ημεραν Κυριου. Τινες δε αυτο
εξελαβον εις την μελλουσαν κρισιν· ως και νυν των απιστων λεγοντων, οτι ουκ
εσται κρισις· ει δε εστιν, ελθετω. Παραιτησις των εορτων αυτων, και των θυσιων και
ψαλτηριων. Ἄστρον θεου Ῥαφαν τον Κρονον λεγει· επειδη οι Ἕλληνες τωι θεωι
αυτων Κρονωι και αστρον ειναι φασιν εν ουρανωι, και αυτο Κρονον καλουσι. Λεγει
δε, Μη σφαγια και θυσιας προσηνεγκατε μοι ετη τεσσαρακοντα; Ουδε γαρ
προσηνεγκεν ο δημος, αλλα μονοι οι αρχοντες, οτε εστη η σκηνη. Ἐνταυθα τα περι
παντος του λαου λεγει. ∆ιαβαλλει δε αυτους και εις αμετρον τροφην, και προλεγει
αυτοις συμφορας. ∆ια των ακριδων, και της διαθηκης, και του αδαμαντος, την
σφαγην αυτων προφητευει, και δηλωσας Ἀμεσιαι τωι βασιλει ταυτα, βιαζεται τον
προφητην και απελαυνει. Ὁ δε και αυτωι προλεγει κακα και τωι λαωι. Και οραι αγγος
ιξευτου, και δια τουτου την συλληψιν αυτων. Τας αδικιας αυτων και τας βιας
απαριθμειται, και τα μελλοντα διαδεξεσθαι αυτους κακα. Το δε, ∆υσεται ηλιος
μεσημβριας, εις τον καιρον του παθους του Χριστου προλεγει. Περι των εις Χριστον
πιστευοντων προλεγει. Ἀβδιου. Την τιμωριαν των Ἰδουμαιων προλεγει, ην
υπεστησαν δια το συνεπιθεσθαι τοις Ἰσραηλιταις μετα και των λοιπων πολεμιων.
Περι Ἐκκλησιας. Ἰωνας. Ἰωνας ο προφητης την εις Θαρσεις φυγην, τον κλυδωνα,
την υπο του κητους καταποσιν, και την εκβολην, την μετανοιαν των Νινευιτων, την
σωτηριαν της κολοκυνθης, την αναδοσιν, και την απωλειαν περιεχει. Μιχαιας. Την
εσομενην ερημωσιν Σαμαρειας και Ἱερουσαλημ προλεγει, και την αιτιαν προστιθησι.
Συναπτει δε και την ανοδον αυτων την εκ Βαβυλωνος, εγκληματα, κατηγοριας των
αρχοντων του λαου και των ιερεων, και ψευδοπροφητων. Περι της Ἐκκλησιας της
πιστευουσης εις τον Κυριον ημων, και περι της Νεας ∆ιαθηκης. Ὁ γαρ προτερος
νομος εκεινα εξηλθε· και περι της ειρηνης. Και κακα παλιν τοις Ἰουδαιοις
προλεγεται. Περι της κατα σαρκα του Χριστου γεννησεως, και περι των εις αυτον
πιστευοντων. Και εσται το υπολειμμα του Ἰακωβ· ο λεγει Παυλος ο 56.385
αποστολος, Το εγκαταλειμμα σωθησεται. Κρισις τωι Κυριωι προς τον λαον αυτου, και
των ευεργεσιων αυτου απαριθμησις, και παραιτησις θυσιων. Ἀποδυρεται ο προφητης
ως των δικαιων και αγαθων ανδρων εκλειποντων. Και προς τωι τελει μετα το
εγκαλεσαι και απειλησαι συμφορας μεγαλας, χρηστα προμηνυει τωι Ἰσραηλ. 56.386
Ναουμ. Περι της του Θεου δυναμεως διαλεγεται· περι των αποστολων προλεγει.
Προστιθησι δε και την ανοδον Βαβυλωνιων κατα Νινευιτων κατακρατος
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

53

αιχμαλωσιαν. Λεγει δε και την δυναμιν αυτης και τον πλουτον, ον ειχε πριν
αιχμαλωτευθηναι. Ἕως ωδε ειχε το αντιγραφον.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

54


