In Samaritanam, in die mediae pentecostes
Εις την Σαμαρειτιν. Τηι ημεραι της Μεσοπεντηκοστης.
61.743
Φερε τοινυν σημερον, αγαπητοι, καθως αν η θεια χαρις διδωσι, τοις
ευαγγελικοις θησαυροις εγχειρησω μεν. Κοσμει γαρ το περι ταυτα φιλομαθες τας
ψυχας, και την γηΐνην εκτεινει προς ουρανον εξιν. Και γαρ φιλομαθεια την
θαυμασιαν εκεινην Σαμαρειτιν εξ υδρο φορου κατεσκευασεν ενθεον· ευρουσα γαρ
μαθηματων θησαυρον, παρεδραμε· μαλλον δε ουχ ηυρεν, αλλ' ηυρη ται. Ου γαρ
ανεβαινε Χριστος ταις των δεομενων ανα ζητεισθαι σπουδαις, αλλ' αυτος εφ'
εκαστης ωδινει βοηθειας· συνειχετο μεριμνων παραλυτους, συναλγων τοις
πυρεττουσι, τα των τυφλων οικειουμενος, την επι τοις λεπροις περιφερων φροντιδα,
τρεχων εις δαιμο νιωντων βοηθειαν, εκπλυνων εῤρυπωμενας ψυχας απαν των,
υδροφορουσαις διδασκαλος.
Τοτε γαρ εκ της οδοι ποριας κεκοπιακως παρεκαθεζετο τωι φρεατι· Ὁ γαρ
Ἰησους, φησιν, κεκοπιακως εκ της οδοιποριας εκα θεζετο ουτως επι τηι πηγηι. Ὥρα ην
ωσει εκτη. Ἐπαλληλος απληστια φιλανθρωπιας· πρωτον μεν, οτι κεκμηκε, της
Σαμαρειτιδος σπευδων προετοιμασαι σω τηριαν· δευτερον, οτι εκαθεζετο, μενων
σωθηναι φα νεισαν· τριτον, οτι τον του αριστου καιρον εις την υπερ αυτης
προσεδριαν ανηλισκεν. Ὥρα ην, φησιν, ωσει εκτη. Ει γαρ και Θεος ην, αλλα το
φαινομενον τοις της φυσεως τεως περιεβεβλητο παθεσιν, αισθανομενος κο πων,
υποκειμενος υπνωι, διοχλουμενος πεινηι, πασαν εχων προς ημας πλην αμαρτιας
συγγενειαν. Ἐνικα δε ομως εν αυτωι των σωζομενων ο ποθος τον του σωματος
κοπον. Ἐβραδυνε μαλλον του κοπιαθεντος η χρηιζουσα, και ο μη χρηιζων παρεμενεν.
Ἐφλεγετο τωι της μεσημ βριας αυχμωι, και την της σωθησομενης παρουσιαν
εκαιροτηρει. Ἐκαθεζετο γαρ, φησιν, επι τηι πηγηι, ουδε κατακλινομενος την θηραν
ανεμενεν, αλλ' ωδινων παρασχειν σωτηριαν, εν ετοιμωι τηι Σαμαρειτιδι προη
τοιμαζετο. Ἡ δε γε που ταχα της οικιας εξηιει κατα μικρον προιουσα, γυναικικοις
χρωμενη βαδισμασιν, ανειμενη, την υδριαν επαγομενη, προς καρπον ως εν αγρωι
θεωριαν ισταμενη πολλακις μεταξυ του βαδισμα τος. Ὁ κατασκοπος αοκνος και
αφανης, θηρευτης επι στημων, κρυψας δε τον ευεργετην, ως ενδεης εμφανιζε ται·
Λεγει γαρ, φησιν, ο Ἰησους· Γυναι, δος μοι πιειν. Σπειρει την φωνην, ως κοκκον
ρεμβομενη περι στερα· ∆ος μοι πιειν. Ὑποκρινεται διψαν ο ελθων αυτηι κερασαι
σωτηριας ποτηριον· μαλλον δε, ει τις λεπτοτερον την φωνην μεταλλευηι, αληθες του
∆εσπο του το διψος· εδιψα γαρ την αυτης σωτηριαν, και δι καιως προς αυτην εβοα·
∆ος μοι πιειν. Ἔχεις, φησιν, εν εαυτηι κεκρυμμενην ευγνωμοσυνης πηγην· απ' εκει
νης με ναμα γεμισασα ποτισον.
Ἀλλ' ουκ ηισθανετο των αινιγματων το γυναιον, ψιληι δε φωνηι προσεχουσα·
Πως συ, Ἰουδαιος ων, παρ' εμου πιειν αιτεις, ουσης γυναικος Σαμαρειτιδος; Μεθ'
οδοιποριας κοπου δικη τωι Χριστωι δογματων απηντησεν· αλλ' απαξ ελο μενωι τα
υπερ ημων αναδεξασθαι, φορητα τα συμβαι νοντα. ∆ια τουτο και την εκ
Σαμαρειτιδος επιτιμησιν φερει. Ἥδετο γαρ κατιων της αξιας, ινα της αμαρτω λου
ευτελειας αναγαγηι την ψυχην. Ἁμαρτωλη τις ευ τελεια την Σαμαρειτιν κατειχε,
πορνικωι εῤρυπαινετο βιωι, εραστην εξ εραστου μετελαμβανε, γαμον ειχε τον του
ερωτος χρονον, υπανδρος ην ερασταις νυμφη, χηρα τις διαπαντος και νεογαμος·
μαλλον δε ουτε χηρα κα θαρως, ουτε νυμφη· ουτε γαρ θανατωι τον πρωτον κε
χωριστο, ουτε γαμοις νομικοις τοις δευτεροις συνηπτετο. Τουτου μαρτυς προς αυτην
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ο ∆εσποτης· Καλως, φη σιν, ειπας οτι Ἄνδρα ουκ εχω· πεντε γαρ ανδρας εσχες, και
νυν ον εχεις, ουκ εστι σου ανηρ.
Τουτο 61.744.10 αληθες ειρηκας. Ἀλλ' ην μαργαριτης βορβορωι φυρο μενος,
και τον τοιουτον ουκ ελαθεν εμπορον· της γαρ ψυχης αυγας εδεικνυ τοις ρημασι.
Πως συ, φησιν, Ἰουδαιος ων, παρ' εμου πιειν αιτεις, ουσης γυναικος Σαμαρειτιδος;
Πως συ; Και το, Συ, θυμουμενης. Πως ζητεις παρ' εμου πιειν; Ει μεν ως ταυτα μοι φρο
νων, εσομαι σοι προς την αιτησιν ετοιμος· ει δε τα Ἰουδαιων ποθεις, μη ζητει παρ'
αλλοφυλων δεξιωσιν· μη δωρον, οπερ αποφευγεις, απαιτει. Ἐνομιζεν η Σα μαρειτις
δια την της διψης αναγκην τον Κυριον Σαμαρειτικηι σαγηνευειν λατρειαι· ουκ ᾔδει δε
δεσμουμενη τοις ρημασιν· εδεδετο γαρ τηι προς τον Κυριον απο κρισει, μαλλον δε
ταις παρα του Κυριου προς αυτην φωναις· Ει ᾔδεις την δωρεαν του Θεου, και τις
εστιν ο λεγων σοι, ∆ος μοι πιειν, συ αν ᾔτησας αυτον, και εδωκεν αν σοι υδωρ ζων.
Ἐπειδη μου, φησι, διασυρεις την διψαν, και καλεις Ἰουδαιον προς υμας
ακοινωνητον, μαθε πολυ της επ' εμοι σφαλλομενη δοκιμασιας. Ουκ οιδας μου την
αληθη γενεαν, ουκ οιδας την παρ' εμου φιλοτιμιαν ουσαν πολλην, ουκ οιδας οια
ευροια της πηγης παρ' εμοι· ει γαρ ᾔδεις ᾔτησας αν· νυν δε αγνοουσαν ου μεμφομαι,
αιτησασηι δε διδωμι.
Προς ορεξιν διψης την μη διψωσαν κινει προς χρειαν ποτου την ποτιζουσαν
στρεφει· τετρωτο γουν τοις λο γοις το γυναιον, και τωι του υδατος ποθωι ηλω. Προσ
πεσουσα γαρ προς τον Κυριον ελεγε, Κυριε, δος μοι τουτο το υδωρ, ινα μη διψω, μηδε
ερχωμαι ενθαδε αντλειν. Ἡ το πριν ποτιζειν ηξιωμενη, νυν αξιοι πο τισθηναι. Αι γαρ
ευγενεις γνωμαι ευγεωργοι τυγ χανουσιν· οια τις ην η της μακαριας ταυτης Σαμαρει
τιδος γνωμη, οιος ο τροπος κεκαθαρμενος ακανθων απιστιας, ουκ εχων Ἰουδαικην
βασκανιαν. Αυτη γαρ τον Μεσσιαν προσδοκωσα, και τυχουσα της αυτου θει κης
διδασκαλιας, επιστευσεν ειλικρινως· και ου μονη το δωρον κατεσχεν, αλλα και τους
εαυτης πολιτας επεισε προς αυτον δραμειν, αποστολικως κηρυξασα; ∆ευτε, ιδετε
ανθρωπον, ος ειπε μοι παντα, οσα εποιησα. Μητι ουτος εστιν ο Χριστος; Ὢ γυναικος
σοφης! ηπιστατο οτι γυνη απαραδεκτος εστιν εις μαρ τυριαν· δια τουτο τους ανδρας
της πολεως αυτης επι σπαται μαρτυρας, ινα πολλων προξενος σωτηριας γε νηται.
Φησιν ουν ο ευαγγελιστης· Ἐκ δε της πολεως εκεινης πολλοι επιστευσαν εις αυτον
των Σαμα ρειτων, δια τον λογον της γυναικος μαρτυρουσης, οτι· Ειπε μοι παντα οσα
εποιησα. Ὡς ουν ηλθον προς αυτον οι Σαμαρειται, ηρωτων αυτον μειναι παρ' αυτοις.
Και εμεινεν εκει δυο ημερας.
Και πολλωι πλειους επιστευσαν δια τον λογον αυτου· τηι τε γυναικι ελεγον,
οτι Ουκ ετι δια την σην λαλιαν πιστευομεν· ημεις γαρ ακηκοαμεν και οιδα μεν, οτι
ουτος εστιν αληθως ο Σωτηρ του κοσμου ο Χριστος. Ειδες, αγαπητε, του Χριστου την
διψαν, και πως βρωμα και πομα την σωτηριαν ειχε των πιστευοντων επ' αυτωι; Ἐμον
γαρ, φησι, βρωμα εστιν, ινα ποιω το θελημα του πεμψαντος με Πατρος, και τελειωσω
αυτου το εργον. Τουτου χαριν διψων ποτιζει την Σαμαρειτιν υδωρ, αντλησασα δε
αυτη επεδωκε δαψιλως τοις πολιταις αυτης αφθονως την του Κυριου δωρεαν. ∆ια
ταυτης ο του Ἀβρααμ δημος Σαμαρειτικης γνωμης δυσμαθεστερος· τοις μεν γαρ ουδε
τα παρα τον ναον ωφελει μαθηματα· τηι δε και η παρα το φρεαρ διαλεξις ωφελει.
Περιθωμεθα τοινυν τα της Σαμαρειτιδος εις εαυτους καλα, ζηλον
οικειωσωμεθα θειον, φιλομαθιαν ποθησωμεν ευγνωμονα ημεις· καν εν εκκλησιαι
διαλεγωμεθα τα θεια, νομισωμεν και 61.745 προς ημας λεγεσθαι το προς εκεινην
παρα του ∆εσποτου Χριστου, Τους προσκυνουντας τον Θεον, εν 61.746 πνευματι και
αληθειαι δει· προσκυνειν. Αυτωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων.
Ἀμην.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2


