De jejunio
Περι Νηστειας.
61.787
Σαλπιγγος υψηλοτερα βοω την φωνην ανυψων, ουχ ινα τερψει ηδονης την
ακοην απατησω, αλλ' ινα λεξει της αληθειας την ηδονην σβεσω· και παυσω μεν απο
λογου την της γαστρος επιθυμιαν, εξεγερω δε δια ποθου την της νηστειας εργασιαν.
Ποθος γαρ νηστειας επουρανιον το κερδος, κερδος δε ηδυπαθειας επιζημιον απεργαζεται
το βλαβος. Ὁ μεν γαρ βρωσει σχολαζων, και την της γαστρος πληρων επιθυμιαν, της
ψυχης ζημιοι την επικαρπιαν την πνευματικην· ο δε νηστειαι την σαρκα μαραινων, και
των βρωματων την αδηφαγιαν αποφευγων, των κρειττονων θησαυριζει την
προσδοκιαν.
Νηστεια γαρ σωφροσυνην εκδιδασκει, καρτερικον κατασκευαζει· νηστεια προς
ευσεβειαν αλειφει, και προς υπομονην γυμναζει· νηστεια αγγελικην ποιει την
πολιτειαν, και πνευματικον, αποτελει το σωμα· νηστεια ψυχης εστι φυλακτηριον, και
σωματος οπλον ακαταμαχητον. Ουτε γαρ την επιβουλον ηδονην παραδεχεται, 61.788
και την αντιστρατευομενην επιθυμιαν καταγωνιζεται. Νηστεια εις ουρανον αναγει την
διανοιαν και πτεροι αυτην προς την αθανατον φυσιν. Νηστευωμεν τοινυν, αγαπητοι, μη
σκυθρωποι τοις προσωποις τας ημερας των νηστειων διεξερχομενοι, αλλα φαιδραις ταις
ψυχαις ως δουλοι Χριστου προς αυτας διατιθεμενοι. Ει γαρ επιθυμων τηι νηστειαι
προσεληλυθας, μη στυγναζε, αλλα χαιρου· καθαιρει γαρ σου την ψυχην το δηλητηριον.
Μη περι καλων την νηστειαν εκδεχου, ων ηδεα τα βρωματα· αλλ' υπομενων
μακροθυμει ηδυτερα των βρωματων δεχομενος τα διδαγματα. ∆ια τουτο νηστευεις απο
βρωματων, ινα τραφηις δια του Πνευματος· και δια τουτο απεχηι των σωματικων
εδεσματων, ινα εμπλησθηις των πνευματικων αναθηματων. Φαρμακον εστιν
αναιρετικον της αμαρτιας η νηστεια, και καταπλασμα ψυχης μαλακτικον, αποπλυνουσα
προς ευσεβειαν. Και ωσπερ τα χειρονα παθη δριμυτατοις τισι και στυπτι 61.789 κωτατοις
καταπασσομενα, το μεν σηπτικον του σωματος αποῤριπτει· τον αυτον τροπον και την
ενυπομυχευουσαν αμαρτιαν και κατα της ψυχης νεμομενην στυπτικωτατη
υπεισελθουσα νηστεια αναξηραινει μεν αυτην κατ' ολιγον λεπτυνουσα, εξαφανιζει δε
εις απαν αποκαθαιρουσα.
∆ια τουτο ει και επιπονος η νηστεια, αλλ' ωφελιμος και ευπροσιτος. Μη τοινυν
λυπουμενος νηστευσηις, ινα μη τον καματον απολεσηις· μηδε γογγυσηις οτι ολιγον
βραδυνεις, ινα μη δι' ολιγον του ολου ζημιαν υπομεινηις. Ὅσωι γαρ νηστεια υποστυφει
το σωμα, τοσουτον εκ της νηστειας ωφελεια. Ἀναδραμε επι τας των δικαιων πολιτειας,
και ευρισκεις αυτους το πλειον δια νηστειας ευδοκιμησαντας. Πρωτον Μωυσης
νηστευσας επι τον γνοφον εισεληλυθε, και συνομιλος τωι Θεωι δια νηστειας γεγονε.
Τεσσαρακοντα ημερας την νηστειαν επισυναψας, νομοθετης δια νηστειας εχρηματισε·
και ουτε αρτον εφαγεν, ουτε οινον επιεν· ηρκειτο γαρ τροφηι την νομοθεσιαν παρα του
νομοθετου εκδιδασκομενος. Ἵνα δε μαθηις ποσον ωφελει η νηστεια, και ποσον βλαπτει η
μεθη νηστειαι αντιστρατευομενη· κατανοησον τοις υπο Μωυσεως πραττομενοις, και τοις
υπο του λαου γιγνομενοις, και ευρησεις την δυναμιν της νηστειας. Ἄνω Μωυσης τον
νομον ελαμβανε, και κατω ο λαος τον νομον ανετρεπε. Λυπηθεις γαρ Μωυσης τον
νομον συνετριβεν, ουκ ευλογον ηγησαμενος μεθυουσι τον νομον πιστευεσθαι, και
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

διανοιαις οινωι βεβαρημεναις λογια παραδιδοσθαι. Βλεπε ποσον αδικει η μεθη
αντιπιπτουσα τηι νηστειαι. Ἀλλα παλιν νηστεια τοσουτον κακον επανορθωσασα ταις
αυταις χρησαμενος ημεραις, παλιν επανεκαλεσατο τον νομον. Μνημοσυνον ημιν
καταλελοιπε προς ασφαλειαν βιου και πολιτειας, ταχα δια τουτου γινομενου και
μυστηριον τι εντεινομενος. οτι η μεν πρωτη νομοθεσια αργησει, συντριβομενη δια την
του προτερου λαου απιστιαν· η δε δευτερα ενηργησε πανταχου διδομενη, του δευτερου
πιστως δεχομενου τον δευτερον νομον, και συμφυλαττοντος.
Και Ἠλιας δε τεσσαρακοντα ημερας νηστευσας, και μιαι τροφηι την ερημον
διοδευσας, ουκ ηισθανετο καματου· νηστεια γαρ αυτον εβασταζε, τον πονον
επικουφιζουσα· και μετα νηστειαν Θεον εθεασατο, καθως οιον τε την ανθρωπινην
φυσιν κατανοησαι. Ου σωματικοις οφθαλμοις τον ασωματον εθεασατο, αλλα καρδιαι τον
αορατον κατανοησας, κατα την της ψυχης καθαροτητα. Μακαριοι γαρ οι καθαροι τηι
καρδιαι, οτι τον Θεον οψονται. Ουτω νηστευσας, τον ουρανον απεκλεισε κατα των
ακολαστων, και τρυφηι τον εαυτων βιον καταδαπανωντων, ιν' οπερ ουχ ειλοντο ιδιαι
προαιρεσει μετερχομενοι, τουτο δια της του λιμου νηστειας μαθωσι παιδευομενοι, και
γνωσι, πως ωφελιμος εστιν η νηστεια, και εν καιρωι τρυφης την εργασιαν
επιδεικνυμενη. ∆ανιηλ δε και αυτος τρεις εβδομαδας νηστευσας, και αρτον επιθυμιων
μη γευσαμενος, εις λακκον λεοντων δια ζηλον των ακολαστων παραγενομενος, και
λεοντας εκει νηστευειν εδιδαξεν. Ἐδυσωπηθησαν γαρ τον νηστευτην οι αγριοι θηρες,
ημερωτεροι των λογικων θηριων γενομενοι, και απεκλεισαν το ιδιον στομα, του αγιου
σωματος αψασθαι μη κατατολμησαντες. Ὥσπερ γαρ οπλον τωι ιδιωι σωματι παραθεμενος
την νηστειαν, και ολον εαυτον δι' αυτης οχυρωσας, απεπλανησε τους οφθαλμους των
λεοντων, μη σωμα ανθρωπινον, αλλα σωμα αγγελικον επιδειξαμενος. Και οι τρεις
παιδες εν Βαβυλωνι, μη βουληθεντες τηι παρανομωι τραπεζηι του βασιλεως κοινωνησαι,
αλλα τηι κατα νομον νηστειαι εξακολουθησαι, εις την εξαφθεισαν πυραν της καμινου
εισελθοντες εσβεσαν την φλογα, δροσον αντι πυρος την καμινον δια νηστειας
εργασαμενοι· και των μεν απειρων της νηστειας το πυρ κατετολμησε παντας γαρ τους
περιεστωτας Χαλδαιους κατεδαπανησε· τους δε εν συνηθειαι της νηστειας υπανεχωρησε,
του σωματος αυτων αψασθαι μη δυναμενον. Ουδε γαρ υλη τις ην εν τωι σωματι, της
νηστειας πνευματικον αυτο εργασαμενης.
Ὁμοιως δε 61.790 και Νινευῗται νηστευσαντες τον θανατον απεκρουσαντο· τρεις
γαρ ημερας νηστειαι εκτενως προσκαρτερησαντες, την αιωνιον κολασιν δι' ημερων
ολιγων μεταποιησαντες, αιωνιον επαινον τωι κοσμωι καταλελοιπασιν. Ὁρατε, αγαπητοι,
ποσον ισχυει νηστεια μετ' ευχης και εργων εκτελουμενη. Νηστεια γαρ και δεησις εκ
θανατου ρυεται· δικαιοσυνη δε υπερ αμφοτερα. Νηστεια και θανατου αναιρεσις, και
οργης απολυτρωσις· νηστεια καθαρσις διανοιας, ομοδιαιτος εγκρατειας, γυμνασιον
ευσεβειας, ζυγος δικαιοσυνης. Οιδε νηστεια πλουσιον τον πενητα απεργαζεσθαι· ου γαρ
ακαιρως δαπαναιν συγχωρει, του μετρου την αυταρκειαν παρεχομενη· οιδε και τον
πλουσιον οικονομον των ιδιων χρηματων κατασκευαζειν, μη αδεως συγχωρουσα
καταπιαζειν· επισταται και νεοτητος νηστεια ακμην. ∆ιδασκει χαλινον των βρωματων,
περιτιθησι την εγκρατειαν, και σοφως ηνιοχουσα προς ευσεβειαν και σωφροσυνην. Οιδε
και πρεσβυτερους σοφιζειν, και καθαρον το της διανοιας φυλαττειν ομμα. Νηστεια
υγιεινοτερον διατηρει και το σωμα· ου γαρ βαρυνομενον υπο των βρωματων υλην
δεχεται νοσηματων, αλλα κουφιζομενον απο των εδεσματων, ευρωστον γινεται προς
υποδοχην των χαρισματων.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

∆ια τουτο νηστευσωμεν, αγαπητοι, ινα των πνευματικων επιτυχωμεν
δωρηματων. Νηστευων παιδαγωγει και την ψυχην προς ευσεβειαν, εικονα λαμβανων
της σωματικης εγκρατειας την κατα ψυχην επιμελειαν, ινα ωσπερ απεχει των εξωθεν
επεισερχομενων βρωματων, ουτω και των εν τηι διανοιαι επαναβαινοντων πονηρων
εννοηματων. Ἐαν γαρ, φησι, Πνευμα του εξουσιαζοντος αναβηι επι σε, τοπον σου μη
αφηις, οτι ιαμα καταπαυσει αμαρτιας. Ὥσπερ νυν απεχεις βρωματων μη γευσαμενος,
ουτως απεχου αμαρτηματων αλλασσομενος. Νηστευεις οινου μη αντιλαμβανομενος;
νηστευε και πονηριας απεχομενος· οιδε γαρ η κακια μειζονα μεθην τηι ψυχηι
κατεργαζεσθαι. Νηστευεις κρεων μη απτομενος; νηστευε και καταλαλιας απεχομενος,
ινα μη δι' αυτης κρεα φαγηις των αδελφων, των σαρκων αυτου απογευομενος. Νηστεια
γαρ αληθινη, αποχη των αμαρτηματων. Ἄκουε του Προφητου λεγοντος· Ου ταυτην την
νηστειαν εξελεξαμην, ουδε ημεραν ανθρωπον ταπεινουν την ψυχην αυτου. Ἀλλα τι;
Λυε, φησι, παντα συνδεσμον αδικιας, διαλυε στραγγαλιας βιαιων συναλλαγματων,
διαθρυπτε πεινωντι τον αρτον σου, αστεγον εισαγαγε εις τον οικον σου· εαν ιδηις
γυμνον, περιβαλε. Αυτη, αγαπητοι, αληθινη νηστεια, η τωι Θεωι προσδεκτη, και
ανθρωπωι σωτηριωδης, και πασιν αρεστη. Ταυτηι επακολουθει η των ουρανων κτησις,
και του ∆εσποτου αψευδης επαγγελια. Ὅρα γαρ τι επιφερει· Τοτε ραγησεται πρωιμον το
φως σου, και τοτε βοωντος σου, εισακουσεται σου· ετι λαλουντος σου, ερει· Ἰδου
παρειμι. Βλεπεις ηλικα δωρα της νηστειας, και ποσης εχεται της ευσεβειας, ως και Θεον
αυτον δυσωπειν προς ανθρωπινην φυσιν παραγενεσθαι;
Νηστευε τοινυν, παραμενε ταις ευχαις, ταις συναξεσι, ταις νουθεσιαις, μη
απολιμπανομενος της συναγωγης, καθως εθος τισι· μηδε πραγματειαις η δικαστηριοις
δι' ολης ημερας· ινα μη χρηματα συναξης, α σκορπιζειν ωφειλες· η κατα του αδελφου
σου εντυγχανηις, ον θεραπευειν εχρην. Ἦλθες εις εσπεραν, η την εννατην, ουχ ινα
νηστειας τελεσηις την προθεσιν, αλλ' ινα της κοιλιας πληρωσηις την ορεξιν. Και μη
δοξηις οινου μεν απεχομενος δια το νηφειν, πονηριας δε πληρουμενος μεθυειν, ινα μη
ακουσηις, Ουαι οι μεθυοντες, ουκ απο οινου! Μεθη δε ουκ εστι νηστειας κοινωνος, αλλ'
εχθρα και αντιπαλος. Ἵνα φθασωμεν εις την ητοιμασμενην ημιν ελπιδα της
αναστασεως, εκει μεν απολαυοντες των αποκειμενων αγαθων, ενταυθα δε
αγαλλιωμενοι τοις προσδοκωμενοις εν Χριστωι Ἰησου, ωι η δοξα εις τους αιωνας των
αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


