In quatriduanum Lazarum
ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟΝ ΛΑΖΑΡΟΝ
Λογος ενατος.
48.779
αʹ. Σημερον εκ νεκρων εγειρομενος ο Λαζαρος πολ λων και διαφορων
σκανδαλων την λυσιν ημιν χαριζεται. Και γαρ ουκ οιδ' οπως το αναγνωσμα τουτο
και τοις αιρετικοις δεδωκε λαβην, και τοις Ἰουδαιοις αντι λογιας αφορμην, ουκ εξ
αληθειας, μη γενοιτο, αλλ' εκ της εκεινων κακοτεχνου ψυχης. Πολλοι μεν γαρ των
αιρετικων λεγουσιν, οτι ουχ ομοιος ο Υιος τωι Πατρι. ∆ια τι; Ὅτι εδεηθη, φησι,
προσευχης ο Χρι-στος εις το εγειραι τον Λαζαρον· ει μη γαρ προσ ηυξατο, ουκ αν
ηγειρε τον Λαζαρον. Και πως εσται, φησιν, ομοιος ο προσευξαμενος τωι δεξαμενωι
την ικεσιαν; ο μεν γαρ προσευχεται, ο δε την προσευχην παρα του ικετευοντος
εδεξατο. Βλασφημουσι δε μη νοουντες οπως συγκαταβασεως ην και της των παρον
των ενεκα ασθενειας η προσευχη. Ἐπει, ειπε μοι, τις μειζων, ο νιπτων τους ποδας, η
εκεινος, ου νιπτει τους ποδας;
Παντως οτι εκεινος μειζων ου ενιψε τους ποδας ο νιπτων. Ἀλλ' ο Σωτηρ
ενιψε τους ποδας του προδοτου Ἰουδα· μετα γαρ των μαθητων ην. Τις αρα μειζων, ο
προ δοτης Ἰουδας του ∆εσποτου Χριστου, επειπερ ο Χρι στος ενιψε τους ποδας αυτου;
Μη γενοιτο. Τι δε τα πεινοτερον εστι, το νιψαι τους ποδας, η το προσευ ξασθαι;
παντως οτι το νιψαι τους ποδας. Ὁ ουν το ταπεινοτερον μη παραιτησαμενος ποιησαι,
πως το υψηλοτερον παρηιτησατο αν ποιησαι; Ἀλλα παν δια 48.780 την των
παροντων ασθενειαν εγενετο Ἰουδαιων, ως προιων ο λογος αποδειξει. Ἀλλα και
Ἰουδαιοι λαβοντες εντευθεν αντιλογιας αφορμην, λεγουσι· πως τουτον οι
Χριστιανοι Θεον εχουσι, τον και τον τοπον αγνοησαντα, ενθα τεθνηκως κατεκειτο
Λαζαρος; επει δηπερ ελεγεν ο Σωτηρ ταις περι Μαρθαν και Μαριαν αδελφαις
Λαζαρου, Που τεθεικατε αυτον; Ειδες, φησιν, αγνοιαν; ειδες ασθενειαν; ο και τον
τοπον αγνοησας, ουτος Θεος; Ἀλλ' ερω προς αυτους, ουχ ουτως εχων, αλλα την
αντιθεσιν αυτων καταισχυναι βουλομενος. Ἠγνοησε, λεγεις, ο Χριστος, ω Ἰουδαιε,
δια το ει πειν, Που τεθεικατε αυτον; Ουκουν και ο Πατηρ ηγνοησεν εν τωι παραδεισωι,
που κεκρυπτο ο Ἀδαμ· περιηρχετο γαρ ως επιζητων αυτον εν τωι παραδεισωι, λεγων·
Ἀδαμ, που ει; αντι του, που εκρυβης;
∆ια τι το προτερον ουκ ειπε τον τοπον, οθεν μετα παῤρησιας ωμιλει τωι Θεωι ο
Ἀδαμ; Ἀδαμ, που ει; Κακεινος τι; Της φωνης σου ηκουσα περιπατουντος εν τωι
παραδεισωι, και εφοβηθην, οτι γυμνος ειμι, και εκρυβην. Ει ταυτην, ω Ἰουδαιε,
αγνοιαν καλεις, κα κεινην καλεσον αγνοιαν· ελεγε γαρ ο Χριστος ταις περι Μαρθαν
και Μαριαν, Που τεθεικατε αυτον; Ταυτην ουν αγνοιαν καλεις; Τι ουν λεγεις, οταν
ακουσηις του Θεου λεγοντος τωι Καιν, Που Ἄβελ ο αδελφος σου; Τι λεγεις; ει ταυτην
αγνοιαν καλεις, 48.781 κακεινην αγνοιαν καλεσον. Λαβε και ετεραν απο δειξιν απο
της θειας Γραφης. Ειπεν ο Θεος τωι Ἀβρααμ, Κραυγη Σοδομων και Γομοῤρας ηκει
προς με. Καταβας ουν οψομαι ει κατα την κραυ γην αυτων την ερχομενην προς με
συντελουνται· ει δε μη, ινα γνω. Ὁ ειδως τα παντα πριν γενεσεως αυτων, ο εταζων
καρδιας και νεφρους ο Θεος, ο ειδως τους διαλογισμους των ανθρωπων μονωτατος,
ελεγε· Καταβας ουν οψομαι ει κατα την κραυγην αυτων την ερχομενην προς με
συντελουνται· ει δε μη, ινα γνω. Ει εκεινο αγνοιας, και τουτο αγνοησαι εστιν. Ἀλλ'
ουτε ο Πατηρ κατα την παλαιαν ∆ιαθηκην ηγνοησεν, ουτε ο Υιος κατα την καινην
∆ιαθηκην. Τι ουν εστι, Καταβας οψομαι ει κατα την κραυ γην αυτων την ερχομενην
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

προς με συντελουνται· ει δε μη, ινα γνω; Ἀκοη, φησιν, ηλθε προς με. Ἀλλα θελω
παλιν ακριβεστερον δι' αυτων των πραγματων την πειραν λαβειν, ουχ οτι εγω
αγνοω, αλλ' οτι διδαξαι βουλομαι τους ανθρωπους, μη απλως τοις λογοις προσεχειν,
μηδε, εαν ειπηι τις τι κατα του ετερου, πιστευειν ευχερως· αλλα προτερον αυτους
ψηλαφησαντας ακρι βως και δι' αυτων των πραγματων την πειραν κατα μαθοντας,
ουτω πιστευειν χρη. Και δια τουτο εν Γραφηι ετεραι ελεγε· Μη πιστευετε παντι λογωι.
Ουδεν γαρ ουτως ανατρεπει την ζωην των ανθρωπων, ως το ταχεως πιστευειν τινα
τοις λογισμοις. Τουτο και ο προφητης ∆αυιδ προφητευων ελεγε, Τον κατα λαλουντα
λαθρα τον πλησιον αυτου, τουτον εξ εδιωκον.
βʹ. Ειδες πως ουκ εγενετο αγνοια τωι Σωτηρι εν τωι ειπειν, Που τεθεικατε
αυτον, ως ουδε τωι Πατρι εν τωι ειπειν τωι Ἀδαμ, Που ει, η τωι Καιν, Που ο αδελφος
σου Ἄβελ, η, Καταβας οψομαι ει κατα την κραυγην αυτων την ερχομενην προς με
συν τελουνται· ει δε μη, ινα γνω. Ουκουν ωρα δη λοι πον προς εκεινους
παραταξασθαι τους λεγοντας, οτι δι' ασθενειαν ο Χριστος προσευξαμενος ηγειρε τον
Λαζαρον. Προσεχετε δη, αγαπητοι, μετα πασης ακρι βειας, παρακαλω. Ἐτελευτησε
τοινυν ο Λαζαρος, και ουκ ην εν τοις τοποις εκεινοις ο Ἰησους, αλλ' εν τηι Γαλιλαιαι,
και ελεγε τοις μαθηταις αυτου· Λαζαρος ο φιλος ημων κεκοιμηται. Ἐκεινοι δε
νομιζοντες οτι περι του υπνου τουτου διαλεγεται, λεγουσιν αυτωι· Κυριε, ει
κεκοιμηται, σωθησεται. Λεγει αυτοις φανερως ο Ἰησους, Λαζαρος απεθανεν.
Ἔρχεται λοιπον ο Σωτηρ εν τοις Ἱεροσολυμοις εις τον τοπον οπου ο Λαζαρος εκειτο,
και απανται αυτωι η αδελφη του Λαζαρου, και λεγει αυτωι· Κυριε, ει ης ωδε, ουκ αν
απεθανε μου ο αδελφος.
Ει ης ωδε. Ἀσθε νεις, ω γυναι. Ουκ επισταται νυν η γυνη οτι και μη παρων ο
Χριστος σωματικως, παρην τηι της θεοτητος εξουσιαι· αλλα τηι του σωματος παρουσιαι
επιμετρει ται του διδασκαλου την δυναμιν. Λεγει αυτωι η Μαρθα, Κυριε, ει ης ωδε,
ουκ αν απεθανε μου ο αδελφος. Και νυν, φησιν, οιδα οτι οσα αν αιτησηι τον Θεον,
διδωσι σοι. Ὁ Σωτηρ ουν προς την αιτησιν αυτης ποιει την προσευχην. Ου γαρ
προσευχης εδεετο ο Θεος, ινα τον νεκρον εγειρηι. Μη γαρ και αλλους νεκρους ουκ
ηγειρεν; Ὅτε υπηντησε τινα εκφερομενον εν τηι πυληι νεκρον, μονον ηψατο της
σορου, και ανεστησε τον νεκρον. Μη προσευχης εδεηθη τοτε εις το εγειραι τον
τεθνεωτα; Και παλιν αλλοτε μονον λογωι ειπεν 48.782 επι της κορης, Ταλιθα κουμι,
και ευθεως παρεδωκεν αυτην τοις γονευσιν αυτης υγιη. Μη προσευχης εδεηθη τοτε;
Και τι λεγω περι του διδασκαλου; οι μαθηται αυτου λογωι μονωι τους νεκρους
ηγειραν. Πετρος την Ταβιθαν ου λογωι διηγειρε; Παυλος ου δια των ιματιων αυτου
πολλα σημεια πεποιηκε;
Μαθε δε και το παραδοξοτερον τουτων. Ἡ σκια των αποστολων νεκρους
ηγειρεν. Ἔφερον γαρ, φησιν, επι κραββατων τους κακως εχοντας, ινα καν η σκια
Πετρου επισκιαζηι τινι αυτων, και ευθεως διηγει-ροντο. Τι ουν; η σκια των μαθητων
διηγειρε τους νεκρους, και ο διδασκαλος προσευχης εδεετο, ινα τον νεκρον εγειρηι;
Ἀλλα δια την ασθενειαν της γυναικος ποιει την προσευχην ο Σωτηρ· λεγει γαρ αυτωι,
Κυριε, ει ης ωδε, ουκ αν απεθανε μου ο αδελφος· και νυν οιδα, οτι οσα αν αιτησηι τον
Θεον, διδωσι σοι ο Θεος. Προσευχην ᾔτησας, προσευχην διδωμι. Κειται η πηγη· οιον,
εαν τις προσενεγκηι αγγειον, γεμιζει αυτο· εαν ηι μεγα, μεγα λαμβανει· εαν ηι μικρον,
μικρον λαμβανει. Αυτη τοινυν προσευχην ᾔτησε, και διδωσι προσευχην ο Σωτηρ.
Ἄλλος ειπεν, Ουκ ειμι αξιος, ινα μου υπο την στεγην εισελθηις, αλλα μονον,
γενηθητω σοι, ειπε λογωι, και ιαθησεται ο παις μου· και ειπεν αυτωι ο Σωτηρ· Κατα
την πιστιν σου γενηθητω σοι. Ἄλλος ειπε, ∆ευρο, θεραπευσον μου την θυγατερα· και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ειπεν αυτωι, Ἀκολουθησω σοι. Προς τας προαιρεσεις τοινυν των ανθρωπων και η
θεραπεια του ιατρου προσαγεται.
Ἄλλη παλιν ηψατο του κρασπεδου του ιματιου αυτου λαθρα, και λαθρα την
θεραπειαν εκαρπωσατο· εκαστος ως επιστευε και την θεραπειαν ελαμβανε. Αυτη
λεγει, Οιδα οτι οσα αν αιτησηι τον Πατερα, διδωσι σοι ο Πατηρ· και επειδη προσευχην
ᾔτησεν η Μαρθα, προσευχην διδωσιν ο Σωτηρ, ουκ αυτος της προσευχης
επιδεομενος, αλλα την της γυναικος ασθενειαν συμπεριφερομενος, και ινα δειξηι, οτι
ουκ εστιν αντιθεος, αλλ' οτι και ο αν αυτος ποιηι, τουτο και ο Πατηρ ποιει. Ἔπλασεν
ο Θεος εξ αρχης τον ανθρωπον· αμφοτερων εγενετο το πλασμα· Ποιησωμεν γαρ,
φησιν, ανθρωπον κατ' εικονα ημετεραν και καθ' ομοιωσιν. Παλιν ηθελησε τον
ληιστην εις τον παραδεισον εισενεγκειν, και ευθεως λογον ειπε, και τον ληιστην εις
τον παραδεισον εισηγαγε, και ουκ εδεηθη προσευχης, καιτοι γε παντας τους μετα τον
Ἀδαμ κωλυσας ην ο Χριστος εξ εκεινης της εισοδου· εθηκε γαρ την φλογινην
ρομφαιαν φυλαττειν τον παραδεισον. Ἀλλ' αυθεντιαι Χριστος τον παραδεισον
ηνεωιξε, και τον ληιστην εισηγαγε. Ληιστην, ∆εσποτα, εισαγεις εις τον παραδεισον; Ὁ
Πατηρ ο σος δια μονην αμαρτιαν τον Ἀδαμ εξηγαγεν εκ του παραδεισου, και συ τον
ληιστην εισαγεις, τον μυριοις κακοις και μυριαις παρανομιαις υπευθυνον; και απλως
ουτω δια μιαν φωνην εις τον παραδεισον αυτον εισαγεις; Ναι· ουτε γαρ εκεινο χωρις
εμου γεγονεν, ουτε τουτο χωρις του Πατρος μου· αλλα και τουτο 48.783 εμον,
κακεινο του Πατρος μου. Ἐγω γαρ εν τωι Πατρι, και ο Πατηρ εν εμοι.
γʹ. Και ινα ιδηις, οτι ουκ εγενετο προσευχης εργον το αναστηναι τον νεκρον,
ακουσον της προσ-ευχης. Τι γαρ φησιν; Ευχαριστω σοι, Πατερ, οτι ηκουσας μου. Τι
ουν; τουτο προσευχης ειδος εστι, τουτο τυπος ικεσιας; Ευχαριστω σοι, οτι ηκουσας
μου. Ἐγω δε, φησιν, ᾔδειν οτι παντοτε μου ακουεις. Ει ουν οιδας, ω Κυριε, οτι
παντοτε σου ακουει ο Πατηρ, τι λοιπον περι ων οιδας παρενοχλεις; Ἐγω μεν, φησιν,
οιδα οτι παντοτε μου ακουει ο Πατηρ, Ἀλλα δια τον περιεστωτα οχλον ειπον, ινα
γνωσι παντες, οτι συ με απεστειλας. Μη τι δια τον νεκρον προσηυξατο; μη ικετευσεν
ινα αναστηι ο Λαζαρος; μη ειπε· Πατερ, κελευσον τον θανατον υπακουσαι; μη ειπε,
Πατερ, κελευσον τωι ᾅδηι, μη τας πυλας αποκλεισηι, αλλα προθυμως τον νεκρον
αποδουναι; Ἀλλα δια τον περιεστωτα τουτον οχλον ειπον, φησιν, ινα γνωσι παντες,
οτι συ με απεστειλας. Ουκουν ουκ εστι το γινομενον σημειον, αλλα κατηχησις των
παροντων. Ειδες πως ουκ εγενετο η προσευχη δια τον νεκρον, αλλα δια τους
παροντας απιστους, ινα γνωσι, φησιν, οτι συ με απεστειλας. Και πως εχομεν γνωναι,
φησιν, οτι αυτος σε απεστειλε;
Προσεχε, παρακαλω, μετα πασης ακριβειας. Ἰδου, φησι, μετα της εμης
αυθεντιας καλω τον νεκρον· ιδου τηι οικειαι εξουσιαι επιταττω τωι θανατωι· καλω τον
Πατερα πατερα· καλω και τον Λαζαρον εκ του ταφου. Ει ουκ εστι το πρωτον αληθες,
μηδε τουτο γενεσθω· ει δε αληθως ο Πατηρ πατηρ, υπακουετω και ο νεκρος προς
διδασκαλιαν των παροντων. Τι γαρ ο Χριστος ελεγε; Λαζαρε, δευρο εξω. Ὅτε
γεγονεν η προσευχη, ουκ ανεστη ο νεκρος· αλλ' οτε ειπε, Λαζαρε, δευρο εξω, τοτε
ανεστη ο νεκρος. Ὢ τυραννις του θανατου· ω τυραννις της δυναμεως εκεινης της
κατεχουσης την ψυχην· ω ᾅδη, προσευχη γεγονε, και ουκ απολυεις τον νεκρον; Ουχι,
φησι. ∆ια τι; Ὅτι ου προσεταχθην. ∆εσμιος ειμι αυτοθι κατεχων τον υπευθυνον·
48.784 εαν μη προσταχθω, φησιν, ουκ απολυω· η γαρ προσευχη, φησιν, ου δι' εμε
γεγονεν, αλλα δια τους παροντας απιστους. Ἐγω γαρ, εαν μη προσταχθω, ουκ
απολυω τον υπευθυνον· αναμενω την φωνην, ινα απολυσω την ψυχην. Λαζαρε,
δευρο εξω.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ἤκουσε του δεσποτικου προσταγματος ο νεκρος, και ευθεως του θανατου
τους νομους παρελυσεν. Αισχυνεσθωσαν οι αιρετικοι, και απολεσθωσαν απο
προσωπου της γης. Και γαρ απεδειξεν ο λογος, οτι ου δια την του νεκρου αναστασιν
γεγονεν η προσευχη, αλλα δια την των τοτε παροντων απιστων ασθενειαν. Λαζαρε,
δευρο εξω. Και δια τι ονομαστι τον νεκρον εκαλεσε; ∆ια τι; Ἵνα μη την φωνην
απολελυμενην εις τους νεκρους αποτεινας, παντας τους εν τοις ταφοις εγειρηι, δια
τουτο φησι, Λαζαρε, δευρο εξω. Σε μονον επι του παροντος τεως ανακαλουμαι
οχλου, ινα δια του μερους και την των μελλοντων επιδειξω δυναμιν· ο γαρ ενα
εγειρας εγω, την οικουμενην ανιστω· Ἐγω γαρ ειμι η αναστασις και η ζωη. Λαζαρε,
δευρο εξω. Και εξηλθεν ο νεκρος δεδεμενος κειριαις. Ὢ των παραδοξων πραγματων·
ο την ψυχην εκ των δεσμων του θανατου λυσας, ο τας πυλας του ᾅδου διαῤρηξας, ο
πυλας χαλκας και μοχλους σιδηρους συντριψας, και την ψυχην εκ των δεσμων του
θανατου ελευθερωσας, ουκ ηδυνατο και τας κειριας λυσαι του νεκρου;
Ναι, ηδυνατο· αλλα κελευει τοις Ἰουδαιοις λυσαι τας κειριας, ας αυτοι
προτερον εν-ταφιαζοντες εσφιγξαν, ινα των οικειων δεσμων επιγνωσωσι τα
γνωρισματα, ινα τηι πειραι μαθωσιν, εξ ων επραξαν, οτι Λαζαρος εστιν ο παρ' αυτων
ενταφιασθεις, και Χριστος εστιν ο κατ' ευδοκιαν του Πατρος παραγενομενος εις τον
κοσμον, ο ζωης και θανατου την εξουσιαν εχων. Αυτωι η δοξα και το κρατος συν τωι
αναρχωι σου Πατρι και τωι παναγιωι και ζωοποιωι σου Πνευματι, νυν και αει, και εις
τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


