In principium jejuniorum
Εις την αρχην των νηστειων, και περι νηστειας.
62.745
Το πνευματικον ημιν σημερον, αγαπητοι, της νηστειας ελαμψεν εαρ, και οι
της εγκρατειας λειμωνες τοις εμποροις της ευσεβειας ηνευχθησαν· οι δε της
Ἐκκλησιας ναυται προς την ουρανιον ημας εμποριαν καλουσι, και τον πλουν της
δικαιοσυνης ημιν ευτρεπιζουσι, τας προφητικας ημιν αναπεταζοντες διφθερας, και
τους οιακας του νομου μεταχειριζονται· του τιμιου σταυρου τον ιστον εξαρτωσι, και
την αγκυραν της πιστεως περισφιγγουσι· το Πνευμα το αγιον την ολκαδα ταυτην
μηνυει, και ο του παντος ποιητης αυτην περιεπει. ∆ευτε τοινυν και ημεις σημερον,
αγαπητοι, της νηστειας την αγνειαν προ των θυρων εστωσαν χαιροντες
υποδεξωμεθα, και τοις κατα ψυχην ασπασμοις βοησωμεν προς αυτην· ∆ευρο, ω
μητερ των αγαθων και των αρετων, της επουρανιου πληρωσον ημας ευωδιας,
ανοιξον ημιν της ευαγγελικης διαγωγης τον παραδεισον, απολαυσωμεν των
πνευματικων καρπων της εγκρατειας, αγνισον ημας τωι διαδηματι της σωφροσυνης,
βιον αθολωτον ημιν επιχορηγησον, τα εκ της τρυφης των ψυχων θεραπευσον
τραυματα, τα εκ της οινοφλυγιας κατασβεσον υπεκκαυματα, τους εκ της αθυμιας
πυρεττοντας νοσηρους λογισμους· αποκλεισον τα θεατρα του διαβολου, ανελε την
λυσσαν, το της απανθρωπιας θηροτροφον συμποδισον εργαστηριον, επιτιμησον
ανεμοις των πονηρων πνευματων, μεταῤρυθμισον εις την των ασωματων διαγωγην
τους νηστευοντας, δειξον αιδεσιμον πολιαν πρεσβυτου, τωι της εγκρατειας ελκυσον
αροτρωι, φαιδρυνον ανδρας εν ασωτιαι διημερευοντας, κοσμησον γυναια το της
σεμνοτητος σταδιον διερχομενα, την νεοτητα προς τον αγγελικον μεταῤρυθμισον
βιον· αναπνευσωσι των ματαιων πονων οι κεκμηκοτες ταις αμαρτιαις, τον του
παντος ετους τηι Τεσσαρακοστηι των ημερων της νηστειας αποῤριψωνται ρυπον· συ
γαρ πληροις ου μονον την γην, αλλα και αυτον ηδη τον παραδεισον.
Νυν γαρ αι υπερκοσμιοι δυναμεις αγαλλονται, τα των αγγελων ταγματα
πνευματικως πανηγυριζει· Θρονοι, Κυριοτητες, Ἀρχαι και Ἐξουσιαι τηι των
ανθρωπων ευφραινονται σωτηριαι· μονος ο εκ των ουρανων εκπεσων διαβολος
επιστυγναζων λεγει· Που μοι νυν η κατα των εξ αδδηφαγιας εκτραχηλισθεντων
μεγαλαυχια; που μοι το δια της βρωσεως κατα των ανθρωπων ψυχοφθορον
μηχανημα; που μοι νυν η λιχνη του ξυλου γευσις, δι' ης τον Ἀδαμ μετα της Ευας
απατησας εγυμνωσα; Οιχεται νυν μοι τα της πονηριας μηχανηματα της νηστειας
φανεισης. Ποθεν η λεγομενη μοι νηστεια κατεφανη; τις ταυτην νυν κατ' εμου
εστρατευσεν; Ουκετι Ἀδαμ μετα της Ευας απατηθεις Θεου γυμνουται, ουκετι
συμβουληι πειθεται ψυχοφθορωι, ουκετι λαιμαργει, ουκετι τωι της γαστριμαργιας
συνεχεται βροχωι. Παλιν δια νηστειας Ἀδαμ εις παραδεισον, παλιν μεγαλαυχει, παλιν
τηι θειαι εικονι εναβρυνεται, παλιν προς το αρχετυπον επαναγεται καλλος· και το δη
τουτου δεινοτερον, οτι παραδεισον δια παραβασεως απολεσας, τωι της νηστειας
αρματι εις ουρανους ανεπηδησεν. Ἐγω των εκειθεν εῤριφην, και ο απεῤριμμενος
παλιν ταις ουρανιαις εποχειται δυναμεσι. Γελως γεγονα υπο ανθρωπων ηττωμενος,
υπο νηστευτων καταβαλλομενος, υπο φυσεως ανθρωπινης ελαυνομενος. Ἀλλα
τουτας μεν ο πονηρος τας εαυτου αποτυχιας θρηνωδειτω βαλλομενος· ημεις δε απο
της αποστολικης φαρετρας ευστοχον επι του παροντος αρπασαντες βελος, αυτωι της
πλεονεξιας τας ηδονας κατατρωσωμεν, μετα Παυλου τα του Παυλου βοωντες· Ουδεν
εισηνεγκαμεν εις τον κοσμον· δηλον οτι ουδε εξενεγκειν τι δυναμεθα. Ἀλλ' ειθε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ημων η εισοδος μιμειται την εξοδον· ειθε γυμνος τις απηιει και τιμωριας ελευθερος·
ειθε πενης την φυσιν, και την ψυχην ακατακριτος· ειθε πτωχος και ανεγκλητος, ειθε
απορος και ανωδυνος. Ἀλλα και το πανυ δεινον, ενταυθα καταλιμπανων τις α
συνηγαγε, την εξ εκεινων αμαρτιαν βασταζων απερχεται· και του μεν κερδους
εστερηται, της δε δι' αυτα καταδικης ουκ ηλλοτριωται· αλλ' ετερος μεν των εκεινου
διαδεχεται την απολαυσιν, εκεινος δε μονος την κολασιν υπομενει· και ο μη
κτησαμενος, εχων τρυφαι, ο κτησαμενος δε ουδεν εχων βασανιζεται, εν μονον, το
δουναι δικην απο του πλουτησαι κερδανας. Ἀνανηψον της βιω 62.746 τικης
θαλασσης, ω ανθρωπε, και μερισον τον πλουτον εκων πτωχοις· μη τουτον
καταλειψηις εχθροις· προλαβε των εις σε κεχηνοτων τα στοματα· μη γενηι θηρα των
τας αλλοτριας ανιχνευοντων ουσιας.
Τεκνων υπαρχεις πατηρ; τουτων την ψυχην αδελφην καταριθμησον, μερος
και αυτηι της ουσιας αφορισον. Φιλοπαις ει; γενου και φιλοθεος, δι' ου το φιλοπαις
εκτησω. Ἀλλ' απαιδιαν ενοσησας; μη εμπεσηις εις υιους ους η φυσις ου δεδωκε σοι·
σαυτον ευ ποιων κληρονομησον· μη γυμνος ελεημοσυνης οφθηις τωι Κριτηι· φευγε
την απειλουμενην πυραν· προς την κοινην του γενους εξοδον ευτρεπισθητι· εκεινην
σου την τελευταιαν ημεραν της ζωης περισκοπησον. Ὅταν σου την ψυχην οι
παριοντες αγγελοι αθροον εφιστωνται λαβειν, τι δρασεις υπο του κλεπτου θανατου
ελκομενος; οταν μελληις αθυμειν εκ του συνεχοντος σε κινδυνου, οταν αμυδρον,
οταν ασημα φθεγγηι οταν αδρανες και πυκνον πνηις, οταν ενδοθεν επικεηται φλοξ
καταγωνιζομενη της ψυχης, οτε συμμαχος ουδεις παρισταται του δεινου
κατεπειγοντος, οτε αδελφος ου λυτρουται, λυτρωσεται ανθρωπος; οτε χρηματα
αποῤρεει, οτε εις το φρικτον εκεινο η ψυχη συνελαυνεται δικαστηριον, οτε των
σαυτου κυριος ουκετι γενησηι, οταν μεταμεληθηις εφ' οις επραξας, της μεταμελειας
χωραν ουκ εχουσης λοιπον, οτε κλειεται της μετανοιας η θυρα, και του παραδεισου η
εισοδος αποτειχιζεται, οταν στεναξηις μεν εκ καρδιας βαθους, τον δε εξαιρουμενον
ουχ ευρησηις, αρα ου προς τοιαυτας κατα σαυτον απαντησηις τωι λογισμωι αποριας;
Ουδαμως· αλλα πικρον στεναξεις κατα ψυχην και ερεις αφωνος, Οιμοι, οιμοι ο ταλας
εγω· ωθουμαι προς εξοδον ο ταλαιπωρος, ελκομαι προς βιαν καταλυσαι τον βιον,
αγομαι δεσμιος οθεν υποστρεφειν ουκ εστι. Λοιπον ου βοηθουσιν οικεται, ου
παραφαινονται φιλοι, οι κολακες ανεχωρησαν, οι δορυφοροι ου παριστανται· ου
συμπραττει μοι ζωνη, ου συμβαλλεται μοι χρυσος, ουκ εξαιρειται με στρατος, ου
λυτρουται με χρηματα, περιφανεις ου διασωζουσιν· οικους ματην ωικοδομουν,
εδαπανησα ακαιρως τοσαυτα χρηματα, εσωρευσα ταλαντα. Ἐμοι τα της δοξης
εκπιπτει· ουκετι κελευω, και παριστανται παιδες· ου προσταττω, και κυκλοι με
στρατος· ουκ επιταττω, και πολεις πασαι το κελευσθεν εκπληρουσι. Τι δρασω ο
δειλαιος εγω; τι πραξω των ανενδοτων επικειμενων;
∆υσωπησω, ικετευσω παλιν τον ελκοντα θανατον, ει και γνωμην ελεου ουκ
εχει. Ἐξαιτω σε, ω θανατε, ολιγον μοι καιρον ζωης φιλοτιμησαι. Ου φοβηι βασιλικον
αξιωμα; ουκ ειδες μου προ των θυρων ηυτρεπισμενον οχημα; αιδεσθητι
παρακαλουσαν ευγενειαν, εντραπηθι πολιαν δυσωπουσαν, φεισαι δακρυουσης
νεοτητος. Ουκ αφεσεως, ω θανατε, ολοτελους, αλλ' υπερθεσεως χρηιζω μικρας. Ἔτι
μου περιλελοιπα τον οικον ατελεστον, ετι μερισαι κληρονομοις ως ωφειλον, τον
κληρον ουκ εφθασα. Ληθη με μεχρι του παροντος μη νηψαι πεποιηκε, βιωτικαις
φροντισιν απασχολουμενον· τον νουν ειασα μου το καιριωτερον απρονοητον. Ἄφνω
προς δικην ελκεις με· ποιοις εισαγομενος χρησομαι ρημασι; ποιαν καλεσω συνεργον
ευπραξιαν; ποιον μοι συνηγορησει κρινομενωι κατορθωμα; τι πραξας απολογησομαι
τωι Κριτηι; τι ειπω, η τι φθεγξωμαι, κατω νευειν υπο του βαρους των πταισματων
αναγκαζομενος; Μακροθυμησον επ' εμοι μικρον, παρακαλω. Που με ανετοιμον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ελκεις; τι με γυμνον τωι Κριτηι παραστησαι σπουδαζεις; εασον, παρακαλω, ειπω τι·
λογισομαι το πλημμελημα, εξομολογησεως αφησω φωνην, θρηνησω μικρον,
στεναξω βραχυ, δακρυσω προς ολιγον, ασπασομαι φιλους, περιπτυξομαι γαμετην·
καν ενι περιβολαιωι μετανοιας σκεπασω μου την ψυχην. Μισθωσομαι δικολογους
εντευθεν τους πενητας, περινοησω μου τοις τραυμασι προ της εξοδου την ιασιν, ην
εχω περιουσιαν πασαν υπερ ολιγης υπερθεσεως διδωμι. Και τουτων, ω ανθρωπε,
λεγων σοφωτερα, του παρεστωτος θανατου ου κωλυσεις την βιαν. Θανατος γαρ
ακολακευτος δημιος, θανατος ανυποκριτον διαταγμα, θανατος εκβιβαστης του
γενους απροσωποληπτος, θανατος φονευς ανυποκριτος, θανατος οδοιπορος της
φυσεως, θανατος αμηνυτι προς βασιλεις εισιων παρισταται, θανατος κλεπτης και εν
ημεραι και εν νυκτι την ομοιαν της κλοπης εργαζομενος τεχνην, θανατος αρπαζων,
δικαιοτητος αρπαξ, θανατος δικαιοις μονοις περιποθητον κτη 62.747 μα.
Ταυτα ακουοντες, αγαπητοι, διαναστωμεν εκνηψαντες· μη παλιν υπνωι
αμαρτιας καθευδωμεν· εξιλασωμεθα τοις δευτεροις τα φθασαντα. Ἀδικως
συνελεξας; δικαιως αναλωσον· εξ αυτων των του παθους αφορμων τωι παθει
καταστησον φαρμακα. Ἠδικησας ποτε; πρωτον ων ηδικησας φεισαι· πρωτον δικαιος.
και τοτε φιλανθρωπος· πρωτον αποδος, ειθ' ουτω μεταδος· πρωτον εκκλινον του
κακου, ειθ' ουτω ποιησον αγαθον. Μη φαινου φιλοδωρος αφ' ων ουκ εγενου
φιλαδελφος. Ὅταν ελεησηις ους εποιησας πενητας, τοτε πενησιν αλλοις αφ' ων ουχ
ηρπασας χαρισαι· οτε στησεις των υπο σου αδικηθεντων το δακρυον, τοτε πενησιν
ετεροις συμπαθησον κλαιουσι. Τιμα τον Κυριον, ειπεν η Γραφη, απο σων δικαιων
πονων. Μη γαρ απατασθε, Θεος ου μυκτηριζεται. Ου δεχεται δωρεαν ετερου
στεναζοντος· ουκ ανεχεται την αρπαγην ο πλαστης μετα σου μερισασθαι. Ουκ εστιν
εκει παροφθηναι το δικαιον, ουκ ενι 62.748 τον ελεγχομενον εκφυγειν· αλλ' ει τι
συνοιδας σαυτωι, ανθρωπε, ατοπον πεπραχως, μετανοησον. Ἐξεκυλισθης ποτε, ω
ανθρωπε, προς αλογους ορεξεις, τηι αθεμιτωι δουλευσας αναγκηι; υποχρεως γεγονας
πολλων ανομηματων; μη φοβηθηις τον Κριτην, και απογνωις της σεαυτου σωτηριας·
ελεωι οιδεν εξαγοραζεσθαι, ευποιιαις πενητων πεφυκε δυσωπεισθαι, δωροδοκειται
πτωχων παραμυθιαις.
Ἄκουσον αυτου εν Ευαγγελιοις βοωντος· ∆οτε ελεημοσυνην, και παντα
πεπληρωται. ∆οτε μοι, κραζει ο παντας πλουτιζων· δοτε μοι, κραζει ο πασι δεδωκως
εις απολαυσιν. Ἀνεχεται και δυο οβολους παρα χηρας δεχομενος· ουκ ερυθριαι και εις
ποτηριον ψυχρου υδατος κατερχομενος· οιδε και προθεσιν απορου ελεημονος
αποδεξασθαι· αυτος γαρ ειπεν, Ὁ ελεων πτωχον δανειζει Θεωι· ωι πρεπει δοξα και
κρατος παντοτε, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


