In paralyticum demissum per tectum
ΟΜΙΛΙΑ Εις τον παραλυτικον δια της στεγης χαλασθεντα, οτι ουκ αυτος
εστιν ο παρα τωι Ἰωαννηι κειμενος· και περι της του Υιου προς τον
Πατερα ισοτητος.
51.47
αʹ. Περιτυχοντες πρυην τωι παραλυτικωι περι την κολυμβηθραν επι της
κλινης κειμενωι, πολυν και μεγαν ευρηκαμεν θησαυρον, ουχι γην διορυξαντες, αλλα
51.48.40 την διανοιαν αυτου διασκαψαντες· ευρηκαμεν θησαυρον ουχι αργυριον
εχοντα και χρυσιον και λιθους τιμιους, αλλα καρτεριαν και φιλοσοφιαν και
υπομονην 51.49 και πολλην την προς τον Θεον ελπιδα, η παντος χρυσιου και πασης
ευποριας εστι τιμιωτερα. Ὁ μεν γαρ αισθητος πλουτος και ληιστων επιβουλαις
προκειται, και συκοφαντων στομασι, και τοιχωρυχων χερσι και οικετων
κακουργιαις, και οταν απαντα ταυτα διαφυγηι, τοτε τοις κεκτημενοις μεγιστον
επαγει πολλακις τον ολεθρον, βασκανων οφθαλμους διεγειρων, και μυριους εκ
τουτου τικτων χειμωνας. Ὁ δε πνευματικος πλουτος απασας ταυτας διεφυγε τας
λαβας, και πασης επηρειας εστιν ανωτερος τοιαυτης, και ληιστων και τοιχωρυχων
και βασκανων και συκοφαντων και αυτου καταγελων του θανατου. Ουδε γαρ
θανατωι διαζευγνυται του κεκτημενου, αλλα τοτε μαλιστα ασφαλεστερα η κτησις
αυτου τοις εχουσι γινεται, και συναποδημει, και συμμεθισταται προς την μελλουσαν
ζωην, και συνηγορος γινεται θαυμαστος, οις αν εκει συναπελθηι, και ιλεω καθιστησιν
αυτοις τον δικαζοντα. Τουτον και ημεις τον πλουτον μετα πολλης της δαψιλειας
ευρηκαμεν εν τηι του παραλυτικου κατορωρυγμενον ψυχηι. Και μαρτυρες υμεις οι
μετα πολλης αυτον εξαντλησαντες της προθυμιας, ου κενωσαντες δε. Τοιαυτη γαρ η
του πνευματικου πλουτου φυσις· τας των υδατων επιῤροιας μιμειται, μαλλον δε και
εκεινων νικαι την αφθονιαν, τοτε πλεοναζουσα μαλλον, οταν πολλους εχηι τους
αρυομενους αυτην. Εις γαρ την εκαστου ψυχην εισιων, ου μεριζεται, ουδε
ελαττουται, αλλ' ολοκληρος εκαστωι παραγινομενος αναλωτος μενει διηνεκως,
ουδεποτε επιλειπειν δυναμενος· ο δη και τοτε συνεβαινε. Τοσουτων γαρ
επιπεσοντων τωι θησαυρωι, και παντων τα κατα δυναμιν αρυομενων εκειθεν· και τι
λεγω περι υμων, οπου γε εξ εκεινου του χρονου μεχρι της παρουσης ημερας μυριους
ποιησας ευπορους, επι της οικειας τελειοτητος μενει; Μη τοινυν αποκαμωμεν προς
την πνευματικην ταυτην ευποριαν· αλλ' οσον δυνατον και νυν εξαντλησωμεν, και
ιδωμεν φιλανθρωπον ∆εσποτην, ιδωμεν καρτερικον οικετην. Τριακοντα γουν και
οκτω ετη αῤρωστιαι παλαιων ανιατωι και μαστιζομενος διηνεκως, ουκ εδυσχερανεν,
ουκ αφηκε ρημα βλασφημον, ου κατηγορησε του πεποιηκοτος, αλλα γενναιως και
μετα πολλης της επιεικειας την συμφοραν εφερεν εκεινην. Και ποθεν τουτο δηλον;
φησιν· ουδεν γαρ περι της ανω ζωης αυτου σαφως ημας εδιδαξεν η Γραφη, αλλ' οτι
μεν τριακοντα οκτω ετη ειχεν εν τηι ασθενειαι αυτου, δηλον εποιησεν· οτι δε ουκ
εδυσχερανεν, ουδε ηγανακτησεν, ουδε απεδυσπετησε, τουτο ουκετι προσεθηκεν. Και
μην και τουτο δηλον εποιησεν, ει τις ακριβως προσεχοι, και μη παρεργως, μηδε
απλως. Ὅταν γαρ ακουσηις οτι επισταντι Χριστωι και ουκ οντι γνωριμωι, αλλ'
ανθρωπωι νομιζομενωι ψιλωι, μετα τοσαυτης επιεικειας διελεγετο αυτωι, και την
εμπροσθεν αυτου φιλοσοφιαν δυνησηι θεασασθαι. Ειποντι γαρ αυτωι, Θελεις υγιης
γενεσθαι; ουδεν ειπεν οιον εικος ην, οτι Ὁραις με παραλελυμενον χρονον τοσουτον
κατακειμενον, και ερωταις ει βουλομαι γενεσθαι υγιης; επεμβηναι μου τοις κακοις
ηλθες, ονειδισαι, και καταγελασαι, και κωμωιδησαι την συμφοραν; Ουδεν τοιουτον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ουδε ειπεν, ουδε εν 51.50 ενοησεν, αλλα μετ' επιεικειας· Ναι, Κυριε, φησιν. Ει δε μετα
τριακοντα οκτω ετη ουτω πραος ην, ουτως επιεικης, της ευτονιας αυτωι
καταβληθεισης απασης και της δυναμεως των λογισμων, εννοησον οποιον εικος
ειναι τουτον εν τοις προοιμιοις των δεινων. Ἴστε γαρ δηπου παντες, οτι ουχ ομοιως
εισι δυσαρεστοι οι νοσουντες εν αρχηι της αῤρωστιας και πολλου προιοντος του
χρονου· τοτε γαρ μαλιστα δυσχερεις γινονται οι νοσουντες, οταν εις μηκος επιδωι το
νοσημα, τοτε πασιν αφορητοι. Ὁ δε μετα τοσαυτα ετη ουτω φιλοσοφων, ουτως
ανεξικακως αποκρινομενος, ευδηλον οτι και τον εμπροσθεν χρονον μετα πολλης
της ευχαριστιας την συμφοραν εφερεν εκεινην. Ταυτα ουν και ημεις λογιζομενοι
μιμωμεθα την υπομονην του συνδουλου· ικανη γαρ η παραλυσις εκεινου τας
ημετερας επισφιγξαι ψυχας· ουδεις γαρ ουτω νωθρος και παρειμενος, ως το μεγεθος
της συμφορας εννοησας εκεινης, μη παντα γενναιως ενεγκειν τα προσπιπτοντα
δεινα, καν απαντων αφορητοτερα ηι. Ουτε γαρ η υγιεια αυτου μονον, αλλα και η
νοσος μεγιστης ημιν ωφελειας γεγονεν αιτια· η τε γαρ θεραπεια προς δοξολογιαν
του ∆εσποτου και τας των ακουοντων ηγειρε ψυχας· η τε νοσος και η αῤρωστια προς
υπομονην υμας ηλειψε, και προς τον ισον παρεκαλεσε ζηλον· μαλλον δε και αυτην
του Θεου την φιλανθρωπιαν ενεδειξατο. Και γαρ αυτο το παραδουναι τοιουτωι
νοσηματι, και τον χρονον εκτειναι τοσουτον την αῤρωστιαν, μεγιστης κηδεμονιας
εστι. Καθαπερ γαρ χρυσοχοος εις χωνευτηριον εμβαλων χρυσιον μεχρι τοσουτου
επιτρεπει βασανιζεσθαι τωι πυρι, εως αν ιδηι γενομενον καθαρωτερον· ουτω δη και ο
Θεος μεχρι τοσουτου τας των ανθρωπων ψυχας αφιησιν εξεταζεσθαι εν δεινοις, εως
αν γενωνται καθαραι και διειδεις, και πολλην απο της βασανου ταυτης την
ωφελειαν καρπωσαμεναι· ωστε και τουτο ευεργεσιας ειδος εστι το μεγιστον.
βʹ. Μη τοινυν θορυβωμεθα, μηδε αλυωμεν, πειρασμων εμπιπτοντων ημιν. Ει
γαρ ο χρυσοχοος ειδε ποσον μεν αφιεναι εν τηι καμινωι χρονον δει το χρυσιον, ποτε
δε ανασπασαι, και ουκ αφιησι μεχρι του διαφθαρηναι και κατακαυθηναι μενειν εν
τωι πυρι· πολλωι μαλλον ο Θεος τουτο επισταται, και οταν ιδηι καθαρωτερους
γενομενους, αφιησι των πειρασμων, ωστε μη τωι πλεονασμωι των κακων
υποσκελισθηναι και καταπεσειν, Μη τοινυν δυσχεραινωμεν, μηδε μικροψυχωμεν,
επειδαν τι των αδοκητων εμπεσηι· αλλα παραχωρωμεν τωι ταυτα μετα ακριβειας
ειδοτι, εως αν βουλοιτο, πυρουν την διανοιαν την ημετεραν· συμφεροντως γαρ
τουτο ποιει και επι κερδει των πειραζομενων. ∆ια τουτο σοφος τις παραινει λεγων·
Τεκνον, ει προσερχηι δουλευειν τωι Θεωι, ετοιμασον την ψυχην σου εις πειρασμον,
ευθυνον την καρδιαν σου, και καρτερησον, και μη σπευσηις εν καιρωι επαγωγης.
Αυτωι παραχωρησον, φησιν, απαντων· οιδε γαρ ακριβως ποτε ημας ανελεσθαι εκ της
καμινου δει των κακων. Χρη τοινυν αυτωι πανταχου παραχωρειν, και δια παντος
ευχαριστειν, και παντα φερειν ευγνωμονως, καν ευεργετηι, καν κολαζηι, 51.51 επει
και τουτο ευεργεσιας εστιν ειδος. Και γαρ ιατρος ουχ οταν λουηι, και τρεφηι, και εις
παραδεισους εξαγηι τον καμνοντα μονον, αλλ' οταν και καιηι, και τεμνηι, ομοιως
εστιν ιατρος· και πατηρ ουχ οταν θεραπευηι τον υιον μονον, αλλα και οταν εκβαλληι
της οικιας, και οταν επιτιμαι, και μαστιζηι, ομοιως εστι πατηρ, και ουχ ηττον, η οταν
επαινηι. Ειδως τοινυν οτι και ιατρων απαντων φιλοστοργοτερος ο Θεος, μη
περιεργαζου, μηδε απαιτει τας ευθυνας αυτον της ιατρειας, αλλ' αν τε ανειναι
βουληται, αν τε κολαζηι, προς εκατερα ομοιως παρεχωμεν εαυτους· δι' εκατερων γαρ
προς υγειαν ημας επαναγει, και προς την οικειωσιν την εαυτου, και οιδεν ων
εκαστος χρειαν εχομεν, και τι συμφερον εκαστωι, και πως και τινι τροπωι σωθηναι
δει, και ταυτην ημας αγει την οδον, Ἑπωμεθα τοινυν οιπερ αν αυτος κελευηι, και
μηδεν ακριβολογωμεθα, ειτε δια ραιδιας και ευκολου, ειτε δια χαλεπης και
τραχυτερας οδου βαδιζειν κελευοι· ωσπερ ουν και τον παραλυτον τουτον. Ἓν μεν
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

ουν τουτο ευεργεσιας ειδος ην το χρονωι τοσουτωι την ψυχην αυτου καθαιρειν,
ωσπερ χωνευτηριωι τινι τηι πυρωσει των πειρασμων αυτην παραδοντα· ετερον δε ουκ
ελαττον τουτου, το και εν αυτοις παρειναι τοις πειρασμοις, και πολλην αυτωι
παρεχειν την παραμυθιαν. Αυτος ην ο διακρατων αυτον και συνεχων, και χειρα
ορεγων, και ουκ αφιεις καταπεσειν. Ὅταν δε ακουσηις οτι αυτος ην, μη αποστερησηις
των εγκωμιων τον παραλυτον, μητε εκεινον, μητε αλλον τινα πειραζομενον
ανθρωπον και καρτερουντα. Καν γαρ μυριακις φιλοσοφωμεν, καν απαντων ωμεν
ισχυροτεροι και δυνατωτεροι, της παρ' αυτου ροπης απουσης, ουδε προς τον τυχοντα
αντιστηναι δυνησομεθα πειρασμον. Και τι λεγω περι ημων των ευτελων και
απεῤριμμενων; Καν γαρ Παυλος τις ηι, και Πετρος, καν Ἰακωβος, καν Ἰωαννης, της
ανωθεν βοηθειας αποστερηθεις ελεγχεται ραιδιως, και υποσκελιζεται, και
καταπιπτει. Και υπερ τουτων αυτου του Χριστου φωνην υμιν αναγνωσομαι· τωι γαρ
Πετρωι φησιν· Ἰδου ο Σατανας ηιτησατο, ινα σινιασηι υμας ως τον σιτον· καγω
εδεηθην περι σου, ινα μη εκλιπηι η πιστις σου. Τι εστι, σινιασαι; Ἀγαγειν,
περιαγαγειν, σαλευσαι, κινησαι, διαδονησαι, βασανισαι, οπερ επι των
κοσκινιζομενων γινεται· αλλ' εγω, φησιν, επεσχον, ειδως οτι τον πειρασμον
ενεγκειν ου δυνασθε· το γαρ ειπειν· Ἵνα μη εκλιπηι η πιστις σου, δηλουντος εστιν,
οτι ει συνεχωρησεν, εξελιπεν αν αυτου η πιστις. Ει δε Πετρος ο θερμος εραστης του
Χριστου και την ψυχην υπερ αυτου μυριακις επιδους, και προπηδων αει του χορου
των αποστολων, και παρα του ∆ιδασκαλου μακαριζομενος, και δια τουτο Πετρος
κληθεις, επειδη ασειστον ειχε και απεριτρεπτον την πιστιν, ηνεχθη αν και της
ομολογιας εξεπεσεν, ει συνεχωρησεν ο Χριστος τωι διαβολωι πειρασαι οσον ηβουλετο,
τις ετερος στηναι δυνησεται χωρις της αυτου βοηθειας; ∆ια τουτο και Παυλος φησι·
Πιστος δε ο Θεος, ος ουκ εασει υμας πειρασθηναι υπερ ο δυνασθε, αλλα ποιησει συν
τωι πειρασμωι και την εκβασιν του δυνασθαι υμας υπενεγκειν. Ου μονον γαρ, φησι,
πειρασμον υπερ δυναμιν ουκ αφιησιν επενεχθηναι, αλλα και εν αυτωι τωι κατα
δυναμιν επαγομενωι παρεστι διαβασταζων 51.52 ημας και συγκροτων, οταν ημεις
προτερον τα παρ' εαυτων εισενεγκωμεν, οιον προθυμιαν, ελπιδα την εις αυτον,
ευχαριστιαν, καρτεριαν, υπομονην. Ουτε γαρ μονον εν τοις υπερ δυναμιν κινδυνοις,
αλλα και εν αυτοις τοις κατα δυναμιν της ανωθεν δεομεθα βοηθειας, ει μελλοιμεν
εσταναι γενναιως· και αλλαχου γαρ φησι· Καθως περισσευει τα παθηματα Χριστου
εις ημας, ουτω δια του Χριστου περισσευει και η παρακλησις ημων, εις το δυνασθαι
ημας παρακαλειν τους εν πασηι θλιψει δια της παρακλησεως, ης παρακαλουμεθα
αυτοι υπο του Θεου. Ὥστε και ο τουτον παρακαλεσας αυτος εστιν ο τον πειρασμον
συγχωρησας επενεχθηναι. Ὅρα δε και μετα την θεραπειαν ποσην κηδεμονιαν
επιδεικνυται. Ου γαρ αφεις αυτον απηλθεν, αλλ' ευρων αυτον εν τωι ιερωι φησιν· Ἴδε
υγιης γεγονας, μηκετι αμαρτανε. ινα μη χειρον τι σοι γενηται. Ει γαρ μισων
συνεχωρησε την κολασιν, ουκ αν απηλλαξεν, ουκ αν προς το μελλον ησφαλισατο· το
δε λεγειν· Ἵνα μη χειρον τι σοι γενηται, τα μελλοντα εστι προαναστελλοντος δεινα.
Ἔλυσε την νοσον, και ουκ ελυσε την αγωνιαν· απηλασε την αῤρωστιαν, και ουκ
απηλασε τον φοβον, ωστε ακινητον ειναι την γενομενην ευεργεσιαν. Τουτο ιατρου
κηδεμονικου μη τα παροντα λυειν μονον, αλλα και προς τα μελλοντα ασφαλιζεσθαι,
οπερ και ο Χριστος εποιησε τηι μνημηι των παρελθοντων συγκροτων εκεινου την
ψυχην. Ἐπειδη γαρ απελθοντων των οδυνωντων ημας, συναπερχεται και η μνημη
πολλακις, βουλομενος αυτην μενειν διηνεκη, φησι· Μηκετι αμαρτανε, ινα μη χειρον
τι σοι γενηται.
γʹ. Ουκ απο τουτου δε μονον την προνοιαν αυτου και την επιεικειαν αυτου
εστιν ιδειν, αλλα και απο αυτης της δοκουσης ειναι επιτιμησεως. Ουδε γαρ
εξεπομπευσεν αυτου τα αμαρτηματα, αλλ' οτι μεν δι' αμαρτηματα επαθεν, απερ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

επαθεν, ειπε· τινα δε ην τα αμαρτηματα ουκ εδηλωσεν, ουδε ειπε, Το και το ημαρτες,
ουδε, Το και το επλημμελησας, αλλ' ενι ψιλωι ρηματι τουτο ενδειξαμενος τωι· Μηκετι
αμαρτανε, και τοσουτον ειπων, οσον αναμνησαι μονον, σπουδαιοτερον αυτον προς
το μελλον ειργασατο, και την μεν υπομονην αυτου και την ανδρειαν και την
φιλοσοφιαν πασαν δηλην ημιν εποιησεν εις αναγκην αυτον καταστησας του πασαν
εκτραγωιδησαι την συμφοραν, και την σπουδην επιδειξαμενος την εαυτου· Ἐν ωι γαρ,
φησιν, εγω ερχομαι, αλλος προ εμου καταβαινει· τα δε αμαρτηματα ουκ
εξεπομπευσεν. Ὥσπερ γαρ ημεις βουλομεθα τα ημετερα συσκιαζεσθαι, ουτω και ο
Θεος πολλωι πλεον η ημεις· δια τουτο την μεν θεραπειαν επι παντων εποιησατο, την
δε παραινεσιν η την συμβουλην κατιδιαν ποιειται. Ουδεποτε γαρ ημων εκπομπευει
τα αμαρτηματα, πλην ει μη ποτε ιδοι αναισθητως εχοντας προς αυτα. Και γαρ οταν
λεγηι· Πεινωντα με ειδετε, και ουκ εθρεψατε· και διψωντα, και ουκ εποτισατε, δια
τουτο λεγει κατα τον παροντα καιρον, ινα μη κατα τον μελλοντα τουτων
ακουσωμεθα των ρηματων. Ἀπειλει, εκπομπευει ενταυθα, ινα μη εκπομπευσηι εκει·
ωσπερ ουν και καταστρεψαι δια τουτο ηπειλησε την των Νινευιτων πολιν, ινα μη
καταστρεψηι. Ει γαρ ηβουλετο δημοσιευειν ημων τα αμαρτηματα, ουκ αν 51.53
προειπεν, οτι δημοσιευσει· νυν δε δια τουτο προλεγει, ινα τωι φοβωι της
δημοσιευσεως εκεινης, ει και μη τωι φοβωι της κολασεως σωφρονισθεντες,
απονιψωμεθα απαντα. Τουτο και επι του βαπτισματος γινεται· και γαρ αγει προς την
κολυμβηθραν των υδατων τον ανθρωπον, ουδενι δηλα ποιησας αυτου τα
αμαρτηματα, αλλα την μεν δωρεαν πασι καθιστησι φανεραν, και ποιει δηλην, τα δε
αμαρτηματα πλην αυτου και του την αφεσιν λαμβανοντος ουδεις ετερος οιδε. Τουτο
και επι τουτου γεγονε, και αμαρτυρον ποιειται τον ελεγχον, μαλλον δε ουκ ελεγχος
μονον, αλλα και απολογια το ειρημενον εστιν, ωσπερ υπερ της τοσαυτης κακωσεως
απολογουμενος και λεγων αυτωι, και δεικνυς, οτι ου ματην, ουδε εικη τοσουτον
αυτον επετρεψε κακωθηναι χρονον, των αμαρτηματων ανεμνησεν αυτον, και την
αιτιαν ειπε της αῤρωστιας. Ευρων γαρ αυτον, φησιν, εν τωι ιερωι, ειπεν αυτωι· Μηκετι
αμαρτανε, ινα μη χειρον τι σοι γενηται. Ἐπει ουν τοσαυτα εκαρπωσαμεθα εκ του
προτερου παραλυτου, φερε ελθωμεν και εφ' ετερον καν παρα τωι Ματθαιωι κειμενον.
Και γαρ και εν τοις μεταλλοις οπουπερ αν ευροι τις χρυσιον, πλεον εκει διασκαπτει
παλιν· και οιδα μεν οτι πολλοι των απλως αναγινωσκοντων ενα και τον αυτον ειναι
νομιζουσι παραλυτον παρα τοις τεσσαρσιν ευαγγελισταις κειμενον· ουκ εστι δε. ∆ιο
χρη διαναστηναι και προσεχειν μετα ακριβειας. Ου γαρ υπερ των τυχοντων η
ζητησις εστιν, αλλα και προς Ἕλληνας, και προς Ἰουδαιους, και προς πολλους των
αιρετικων χρησιμος ο λογος ουτος εσται, την προσηκουσαν λυσιν λαβων. Και γαρ
ουτω παντες τοις ευαγγελισταις εγκαλουσιν ως μαχομενοις και διαφωνουσιν· ουκ
εστι δε, μη γενοιτο, αλλ' ει και διαφορα τα προσωπα, μια του Πνευματος η χαρις
εστιν, η την εκαστου κινουσα ψυχην· οπου δε του Πνευματος χαρις, αγαπη, χαρα,
ειρηνη· πολεμος και αμφισβητησις ουκ εστι, και μαχη και φιλονεικια τις. Πως ουν
ποιησομεν φανερον, οτι ουκ εστιν ο παραλυτος ουτος εκεινος, αλλ' ετερος παρ'
εκεινον; Ἀπο πολλων σημειων, και τοπου, και χρονου, και καιρων, και ημερας, και
απο του τροπου της θεραπειας, και απο της παρουσιας του ιατρου, και απο της
ερημιας του θεραπευθεντος. Και τι τουτο; φησι· και γαρ ετερα σημεια ουχι διαφορως
απηγγειλαν πολλοι των ευαγγελιστων; Ἀλλ' ετερον εστι διαφορως ειπειν, και
ετερον εναντιως· εκεινο μεν γαρ διαφωνιαν ου ποιει τινα, ουδε μαχην· τουτο δε το
νυν προκειμενον ημιν πολλην εχει την εναντιωσιν, ει μη δειχθειη ετερος ων ο εν τηι
κολυμβηθραι παραλυτικος παρ' εκεινον τον εν τοις τρισιν αναγεγραμμενον. Και ινα
μαθητε τι ποτε εστι διαφορως, και τι ποτε εστιν εναντιως ειπειν, των ευαγγελιστων
ο μεν οτι ο Χριστος τον σταυρον εβασταζεν ειπεν, ο δε οτι Σιμων ο Κυρηναιος· τουτο
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

δε εναντιωσιν τινα ου ποιει, ουδε μαχην. Και πως ουκ εστιν εναντιον, φησι, το
βασταζειν τωι μη βασταζειν; Ὅτι αμφοτερα γεγονε. Και εξελθοντων μεν εκ του
πραιτωριου, ο Χριστος εβασταζε· προιοντων δε, ο Σιμων ελαβεν απ' αυτου και εφερε.
Παλιν επι των ληιστων, ο μεν φησιν, οτι οι δυο αυτον 51.54 εβλασφημουν· ο δε οτι ο
εις επεστομιζε τον κατηγορουντα. Ἀλλ' ουδε τουτο παλιν εναντιον. ∆ιατι; Ὅτι και
ενταυθα αμφοτερα γεγονε και παρα μεν την αρχην αμφοτεροι ησαν οι
πονηρευομενοι· μετα δε ταυτα σημειων γενομενων και της γης κλονουμενης, και
των πετρων σχιζομενων, και ηλιου κρυπτομενου, θατερος αυτων μετεβληθη, και
σωφρονεστερος γεγονε, και τον εσταυρωμενον επεγνω, και την βασιλειαν
ωμολογησε την εκεινου. Ἵνα γαρ μη νομισηις, οτι αναγκηι τινι και βιαι τινος ενδοθεν
ωθουντος αυτον τουτο γινεται, μηδε διαπορηις, δεικνυσι σοι και εν τωι σταυρωι την
πονηριαν αυτου ετι διατηρουντα την προτεραν, ινα ειδηις, οτι οικοθεν και παρ'
εαυτου μεταβαλομενος, και της του Θεου χαριτος απολαυσας, ουτω βελτιων
εγενετο. δʹ. Και ετερα πολλα τοιαυτα εστιν εκ των Ευαγγελιων αναλεγεσθαι, α δοκει
μεν εναντιωσεως υποψιαν εχειν, ουκ εστι δε εναντιωσις, αλλα και τα παρα τουτου
και τα παρ' εκεινου ειρημενα γεγενηται· ει δε μη κατα την αυτην ωραν, και ο μεν
προτερον, ο δε το δευτερον ειρηκεν· ενταυθα δε ουδεν τοιουτον εστιν· αλλα το
πληθος των ειρημενων σημειων δεικνυσι και τοις οπωσουν προσεχουσιν, οτι ετερος
μεν αυτος ην, ετερος δε εκεινος. Ου μικρα δε και αυτη γενοιτ' αν αποδειξις προς το
δειξαι τους ευαγγελιστας συμφωνουντας αλληλοις, και ου μαχομενους. Ἂν μεν γαρ
αυτος ηι, πολλη η μαχη· αν δε ετερος εκεινος, πασα αμφισβητησις λελυται. Φερε ουν
αυτας τας αιτιας ειπωμεν, δι' ας ου φαμεν τουτον ειναι εκεινον. Τινες ουν εισιν
αυται; Ὁ μεν εν Ἱεροσολυμοις θεραπευεται, ουτος δε εν Καπερναουμ, και ο μεν παρα
την κολυμβηθραν των υδατων, ουτος δε εν οικισκωι τινι· ιδου απο του τοπου·
κακεινος μεν εν εορτηι· ιδου απο του καιρου κακεινος μεν τριακοντα και οκτω ετη
ειχεν εν τηι ασθενειαι· περι τουτου δε ουδεν τοιουτον ο ευαγγελιστης· ιδου και απο
του χρονου· κακεινος μεν εθεραπευθη εν σαββατωι· ιδου και απο ημερας· ει γαρ εν
σαββατωι εθεραπευθη και ουτος, ουδ' αν τουτο παρεσιωπησεν ο Ματθαιος, ουδ' αν
ησυχασαν οι παροντες Ἰουδαιοι· οι γαρ και μη εν σαββατωι θεραπευθεντος αυτου
δυσχεραναντες δι' αλλην αιτιαν, πολλωι μαλλον ει και την απο του καιρου λαβην
εσχον, ουκ αν εφεισαντο των εγκληματων των κατα του Χριστου. Και ουτος μεν
προς τον Χριστον φερεται· προς εκεινον δε αυτος ο Χριστος παραγινεται, κακεινωι
μεν ουδεις ανθρωπος ην ο βοηθησων· Κυριε γαρ, φησιν, ανθρωπον ουκ εχω· ουτος
δε πολλους ειχε τους προσηκοντας, οι και δια του στεγους αυτον εχαλασαν.
Κακεινου μεν προ της ψυχης το σωμα διωρθωσε· προτερον γαρ αυτου την παραλυσιν
σφιγξας, τοτε φησιν· Ἴδε υγιης γεγονας, μηκετι αμαρτανε· ενταυθα δε ουχ ουτως,
αλλα προτερον αυτου την ψυχην ιασαμενος (φησι γαρ αυτωι· Θαρσει, τεκνον,
αφεωνται σοι αι αμαρτιαι σου), τοτε την παραλυσιν διωρθωσεν. Ὅτι μεν ουν ουκ
εστιν ουτος εκεινος, απο τουτων ημιν σαφως αποδεδεικται, δει δε λοιπον επι την
αρχην του διηγηματος ελθοντας ιδειν, πως μεν τουτον, πως δε εκεινον εθεραπευσεν
ο Χριστος, και δια τι διαφορως· δια τι τον μεν εν σαββατωι, εκεινον δε ουκ εν
σαββατωι, και προς εκεινον μεν αυτος ηλθε, τουτον 51.55 δε ανεμεινε προς αυτον
κομισθηναι, και δια τι εκεινου μεν το σωμα προτερον, τουτου δε την ψυχην
προτερον ιαται. Ου γαρ απλως ουδε εικη ταυτα ποιει, σοφος ων και προνοητικος.
Προσεχωμεν τοινυν, και ιδωμεν αυτον θεραπευοντα. Ει γαρ επι των ιατρων, επειδαν
τεμνωσιν, η καιωσιν, η και αλλωι τροπωι πεπηρωμενον και εξησθενηκοτα
ανατεμνωνται, και κατατεμνωσι μελος, πολλοι περιστοιχιζονται τον τε αῤρωστον
και τον ταυτα ποιουντα ιατρον, πολλωι μαλλον ημας ενταυθα τουτο ποιειν χρη, οσωι
και ιατρος μειζων, και το νοσημα χαλεπωτερον, ουκ ανθρωπινηι τεχνηι, αλλα θειαι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

κατορθουμενον χαριτι. Κακει μεν και δερμα εστιν ιδειν τεμνομενον, και ιχωρα
ρεοντα, και σηπεδονα κινουμενην, και πολλην αηδιαν απο της θεωριας εγγινομενην
υπομειναι, και πολλην οδυνην και λυπην, ουκ απο της οψεως των τραυματων
μονον, αλλα και απο της αλγηδονος των καιομενων και των τεμνομενων· ουδεις
γαρ ουτω λιθινος, ως παρεστως τοις ταυτα πασχουσι, και ακουων ολολυζοντων,
ουχι κατακλαται, και συγχειται, και πολλην τηι ψυχηι δεχεται την αθυμιαν· αλλ'
ομως δια την επιθυμιαν της θεωριας ταυτα παντα υπομενομεν. Ἐνταυθα δε ουδεν
τοιουτον εστιν ιδειν, ου πυρ προσαγομενον, ου σιδηρον βαπτιζομενον, ουχ αιμα
ρεον, ου τον καμνοντα οδυνωμενον, ουκ ολολυζοντα· το δε αιτιον, η σοφια του
ιατρευοντος, ουδενος δεομενη τουτων των εξωθεν, αλλ' αυτη εαυτηι αυταρκης ουσα.
Ἀρκει γαρ επιταξαι μονον, και παντα λυεται τα δεινα. Ου τουτο δε εστι το
θαυμαζομενον, οτι μετ' ευκολιας τοσαυτης ποιειται την ιατρειαν, αλλ' οτι και
ανωδυνως, ουδενα πονον επαγων τοις θεραπευομενοις. Ἐπει ουν και μειζον το
θαυμα, και πλειων η θεραπεια, και καθαρα πασης αθυμιας η ηδονη τοις θεωμενοις,
φερε μετα ακριβειας θεασωμεθα θεραπευοντα τον Χριστον. Και εμβας εις πλοιον
διεπερασε, και ηλθεν εις ιδιαν πολιν, και ιδου προσηνεγκαν αυτωι παραλυτικον επι
κλινης βεβλημενον, και ιδων ο Ἰησους την πιστιν αυτων ειπε τωι παραλυτικωι·
Θαρσει, τεκνον, αφεωνται σοι αι αμαρτιαι σου. Του μεν εκατονταρχου ελαττους εισι
κατα την πιστιν, του δε εν τηι κολυμβηθραι μειζους. Ἐκεινος μεν γαρ ουτε τον ιατρον
ειλκυσεν, ουτε τον αῤρωστον προς τον ιατρον ηγαγεν· αλλ' ως Θεωι προσηλθε, και
φησιν· Ειπε λογωι μονον, και ιαθησεται ο παις μου. Ουτοι δε τον μεν ιατρον εις την
οικιαν ουχ ειλκυσαν, και κατα τουτο εισιν ισοι τωι εκατονταρχηι· τον δε αῤρωστον
προς τον ιατρον εκομισαν, και κατα τουτο εισιν ελαττους, οτι ουκ ειπον, Ειπε λογωι
μονον. Του μεντοι κειμενου πολυ βελτιους ουτοι. Ἐκεινος μεν γαρ λεγει· Κυριε,
ανθρωπον ουκ εχω, ινα, οταν ταραχθηι το υδωρ, βαληι με εις την κολυμβηθραν· ουτοι
δε ᾔδεισαν, οτι ουδεν δει τωι Χριστωι, ουχ υδατων, ου κολυμβηθρας, ουκ αλλου
τοιουτου τινος· αλλ' ομως ο Χριστος ουχι τον του εκατονταρχου μονον, αλλα και
τουτον κακεινον των νοσηματων απηλλαξε, και ουκ ειπεν· Ἐπειδη πιστιν ελαττονα
προσηνεγκας, και την θεραπειαν ωσαυτως ληψηι· αλλα τον μειζονα επιδειξαμενον
μετ' εγκωμιων και στεφανων απεπεμψεν ειπων· Ουδε εν τωι Ἰσραηλ τοσαυτην πιστιν
ευρον. Τον δε ελαττονα προσενεγκαμενον εκεινου ουκ επηινεσεν ουδεν, ου μην της
υγειας απεστερησεν, αλλ' ουδε εκεινον τον ουδεμιαν επιδειξαμενον πιστιν. Ἀλλα
καθαπερ ιατροι το αυτο νοσημα θεραπευοντες παρα 51.56 μεν των εκατον χρυσινους
ελαβον, παρα δε των ημισεις, παρα των ελασσους, παρ' ενιων δε ουδεν ολως· ουτω
δη και ο Χριστος, παρα μεν του εκατονταρχου πολλην και αφατον εδεξατο πιστιν,
παρα δε τουτου ελαττονα, παρ' εκεινου δε ουδε την τυχουσαν, και ομως απαντας
εθεραπευσε. Τινος ουν ενεκεν και τον ουδεν καταβαλοντα της ευεργεσιας ηξιωσεν;
Ὅτι ουδε παρα ραιθυμιαν, ουδε παρα αναισθησιαν ψυχης, αλλα παρα το αγνοειν τον
Χριστον και μηδεν μηδεποτε μητε μικρον μητε μεγα ακηκοεναι περι αυτου θαυμα,
την πιστιν ουκ επεδειξατο. ∆ια τουτο ουν και συγγνωμης απηλαυσεν· οπερ ουν και ο
ευαγγελιστης αινιττομενος ελεγεν· Ουδε γαρ ᾔδει, οστις ποτε ην, αλλ' εξ οψεως
αυτον μονης επεγνω, οτε εκ δευτερου συνετυχεν.
εʹ. Τινες μεν ουν φασιν, οτι των προσενεγκαντων πιστευσαντων μονον,
ουτος εθεραπευετο· αλλ' ουκ εστι τουτο. Ἰδων γαρ την πιστιν αυτων, ουχι των
προσενεγκαντων μονον, αλλα και του προσενεχθεντος. Τι ουν; ετερου πιστευσαντος
ετερος ου θεραπευεται; φησιν. Ουκ εγωγε οιμαι, πλην ει μη τι η δια ηλικιας αωρον, η
δια υπερβαλλουσαν ασθενειαν αδυνατως εχει προς το πιστευσαι. Πως ουν επι της
Χαναναιας, φησιν, επιστευσε μεν η μητηρ, εθεραπευετο δε η θυγατηρ; και του
εκατονταρχου δε απιστησαντος πως ο παις ανιστατο, και διεσωζετο; Ὅτι ουκ
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

ηδυναντο πιστευειν οι νοσουντες. Ἄκουσον ουν τι φησιν η Χαναναια· Ἡ θυγατηρ
μου κακως δαιμονιζεται, και ποτε μεν πιπτει εις το υδωρ, ποτε δε εις το πυρ· η δε
σκοτουμενη και δαιμονωσα, και μηδε εν εαυτηι δυναμενη γενεσθαι ποτε, μηδε
υγιαινουσα, πως αν ηδυνηθη πιστευσαι; Ὡς ουν επι της Χαναναιας, ουτω και επι του
εκατονταρχου· εν τηι οικιαι εβεβλητο ο παις, ουδε αυτος ειδως τον Χριστον, ουδε
οστις ποτε ην, πως ουν ημελλε τωι αγνοουμενωι πιστευειν, και ου μηδεμιαν ουδεπω
πειραν ειληφει; Ἀλλ' ουκ επι τουτου εστι τουτο ειπειν· αλλ' επιστευσεν ο παραλυτος.
Ποθεν τουτο δηλον; Ἀπ' αυτου του τροπου της προσαγωγης. Μη γαρ δη απλως
ακουσηις, οτι καθηκαν αυτον δια του στεγους· αλλ' εννοησον, οσον εστιν
αῤρωστουντα τουτο παθειν ανεχεσθαι. Ἴστε γαρ δηπου τουτο, οτι ουτω μικροψυχοι
και δυσαρεστοι νοσουντες εισιν, ως και τας επι κλινης θεραπειας διακρουεσθαι
πολλακις, και αιρεισθαι τας απο των νοσηματων φερειν οδυνας, η την απο των
βοηθηματων υπομενειν επαχθειαν. Ουτος δε και της οικιας προελθειν ηνεσχετο, και
εις αγοραν εμβαλειν βασταζομενος, και τοσουτων παροντων εαυτον επιδειξαι. Και
τουτο δε εθος τοις αῤρωστουσιν εναποθανειν, η τας οικειας εκκαλυψαι συμφορας.
Ἀλλ' ουχ ο αῤρωστος ουτος ουτως, αλλ' ιδων το θεατρον πεπληρωμενον, τας
εισοδους αποτετειχισμενας, τον λιμενα αποκεκλεισμενον, δια του στεγους ηνεσχετο
χαλασθηναι. Ουτως ευμηχανον ο ποθος, και ευπορον η αγαπη. Και γαρ ο ζητων
ευρισκει, και τωι κρουοντι ανοιγησεται. Ουκ ειπε προς τους προσηκοντας αυτωι· Τι
ποτε 51.57 τουτο εστιν; τι θορυβεισθε; τι δε επειγεσθε; Ἀνασχωμεθα κενωθηναι το
δωματιον, διαλυθηναι το θεατρον· αναχωρησουσιν οι συνειλεγμενοι, δυνησομεθα
κατιδιαν αυτωι προσελθειν, και περι τουτων ανακοινωσασθαι. Τι δει παντων
ορωντων εις μεσον προτεθηναι τας εμας συμφορας, και ανωθεν χαλασθαι, και
ασχημονειν; Τουτων ουδεν εκεινος ουτε προς εαυτον, ουτε προς τους κομιζοντας
ειπεν, αλλα κοσμον ειναι ενομιζε το μαρτυρας τοσουτους ποιησασθαι της εαυτου
θεραπειας. Ουκ απο τουτου δε μονον αυτου την πιστιν ην ιδειν, αλλα και απ' αυτων
των του Χριστου ρηματων. Ἐπειδη γαρ εχαλασθη και προσηνεχθη, φησιν αυτωι ο
Χριστος· Θαρσει, τεκνον, αφεωνται σοι αι αμαρτιαι. Και ταυτα ακουσας ουκ
ηγανακτησεν, ουκ εδυσχερανεν, ουκ ειπε προς τον ιατρον· Τι ποτε τουτο εστιν;
ετερον ηλθον θεραπευθηναι παθος, και ετερον αυτος θεραπευει; Σκηψις ταυτα και
προφασις, και ασθενειας προκαλυμματα. Ἁμαρτιας αφιεις τας ουχ ορωμενας; Ουδεν
τουτων ουκ ειπεν, ουκ ενενοησεν· αλλ' ανεμενεν επιτρεπων τον ιατρον οδωι
χρησασθαι θεραπειας, ησπερ εβουλετο. ∆ια τουτο και ο Χριστος ουκ απηλθε προς
αυτον, αλλ' ανεμεινεν αυτον ελθειν, ινα επιδειξηι αυτου την πιστιν πασι. Μη γαρ ουκ
ηδυνατο την εισοδον ποιησαι ευκολον; Ἀλλ' ουδεν τουτων εποιησεν, ινα πασιν
αυτου την σπουδην επιδειξηι, και την ζεουσαν πιστιν. Καθαπερ γαρ προς εκεινον τον
τριακοντα οκτω ετη εχοντα απηιει δια το μηδενα αυτωι παρειναι· ουτω τουτον,
επειδη πολλους ειχε τους προσηκοντας, ανεμεινεν ελθειν προς αυτον, ινα και
τουτου την πιστιν ποιησηι δηλην δια του προσενεχθηναι, κακεινου την ερημιαν ημας
διδαξηι δια του προς αυτον απελθειν, και τουτου την σπουδην κακεινου την
υπομονην εκκαλυψηι πασι, και μαλιστα τοις τοτε παρουσιν. Ἐπειδη γαρ ειωθασιν
Ἰουδαιοι βασκανοι τινες και μισανθρωποι ταις των πλησιον ευεργεσιαις φθονειν,
και νυν απο του καιρου τοις θαυμασιν επισκηπτειν λεγοντες, οτι εν σαββατωι
θεραπευει, νυν δε απο του βιου των ευεργετουμενων λεγοντες· Ει ην προφητης
ουτος, ᾔδει τις ην η γυνη η απτομενη αυτου· ουκ ειδοτες, οτι ιατρου μαλιστα τουτο
εστι το τοις αῤρωστουσιν αναμιγνυσθαι, και παρα τους νοσουντας αει φαινεσθαι,
αλλα μη φυγειν αυτους μηδε αποπηδαιν. Ὅπερ ουν και προς εκεινους αποτεινομενος
ελεγεν· Ου χρειαν εχουσιν οι υγιαινοντες ιατρου, αλλ' οι κακως εχοντες. Ἵνα ουν μη
τα αυτα παλιν εγκαλωσι, προτερον δεικνυσιν ως αξιοι της θεραπειας εισιν οι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

προσιοντες δια την πιστιν, ην εκδεικνυνται. ∆ια τουτο κακεινου την ερημιαν, και
τουτου την ζεουσαν πιστιν και προθυμιαν εδειξε· δια τουτο εκεινον μεν εν σαββατωι
εθεραπευσε, τουτον δε ουκ εν σαββατωι· ιν', οταν ιδηις και εν ετεραι ημεραι
εγκαλουντας και επιτιμωντας τωι Χριστωι, μαθηις, οτι και τοτε ου δια την του νομου
παρατηρησιν ενεκαλουν, αλλα την οικειαν βασκανιαν φερειν ουκ εχοντες. ∆ια τι δε
ουκ επι το την παραλυσιν ορθωσαι προτερον ηλθεν, αλλα φησι· Θαρσει, τεκνον,
αφεωνται σου αι αμαρτιαι; Και τουτο σφοδρα σοφως. Και γαρ τοις ιατροις εθος εστι
μη προτερον τα νοσηματα λυειν, αλλα τας πηγας αυτων αναιρειν. Οιον πολλακις
υπο πονηρου χυμου και διεφθαρμενου ρευματος ενοχλουμενων οφθαλμων, αφεις ο
ιατρος την νοσουσαν θεραπευσαι κορην, της κεφαλης επεμελησατο, ενθα η ριζα και
η πηγη της αῤρωστιας ην· ουτω και ο Χριστος εποιησε, την πηγην ανα 51.58 στελλει
των κακων προτερον. Πηγη γαρ κακων και ριζα και μητηρ παντων εστι της αμαρτιας
η φυσις. Αυτη τα σωματα ημων παραλυει· αυτη τας νοσους επαγει· δια τουτο και
ενταυθα φησι· Θαρσει, τεκνον, αφεωνται σου αι αμαρτιαι· κακει φησιν· Ἰδου υγιης
γεγονας, μηκετι αμαρτανε, ινα μη χειρον τι σοι γενηται, δηλων αμφοτεροις, οτι εξ
αμαρτηματων ετεχθησαν αυται αι νοσοι. Και εν αρχηι και εν προοιμιοις της κτισεως
εξ αμαρτιας η νοσος εις το του Καιν κατεσκηψε σωμα. Και γαρ εκεινος μετα την
αδελφοκτονιαν, μετα την παρανομιαν εκεινην, τοτε παρελυθη το σωμα. Το γαρ
τρεμειν ουδεν ετερον εστιν η παραλυσις. Και γαρ οταν η το ζωον οικονομουσα
δυναμις ασθενεστερα γενηται, ουκετι δυναμενη παντα διαβασταζειν τα μελη,
αφιησιν αυτα της οικειας προνοιας, ειτα χαλασθεντα εκεινα τρεμει και περιφερεται.
ςʹ. Τουτο και Παυλος εδηλωσεν· αμαρτιαν γαρ τινα Κορινθιοις εγκαλων
φησι· ∆ια τουτο πολλοι εν υμιν ασθενεις και αῤρωστοι· δια τουτο και ο Χριστος
προτερον την αιτιαν αναιρει των κακων, και ειπων, Θαρσει, τεκνον, αφεωνται σου
αι αμαρτιαι, ανιστησιν αυτου το φρονημα, διεγειρει καταβεβλημενην την ψυχην· ο
γαρ λογος εργον εγινετο, και εις το συνειδος εισελθων αυτης ηπτετο της ψυχης, και
πασαν αγωνιαν εξεβαλεν. Ουδεν γαρ ουτως ηδονην ποιει, και παρεχει θαῤρειν ως το
μηδεν εαυτου κατηγορειν. Θαρσει, τεκνον, αφεωνται σου αι αμαρτιαι. Ὅπου γαρ
αμαρτηματων αφεσις, εκει υιοθεσια. Ουτω γουν και ημεις ου προτερον δυναμεθα
καλεσαι Πατερα, εως εν τηι κολυμβηθραι των υδατων των αγιων απονιψωμεθα τα
αμαρτηματα. Ὅταν γουν εκειθεν ανελθωμεν το πονηρον εκεινο φορτιον
αποθεμενοι, τοτε λεγομεν, Πατερ ημων, ο εν τοις ουρανοις. Ἀλλα τινος ενεκεν επι
του τριακοντα οκτω εχοντος ουχ ουτως εποιησεν, αλλα το σωμα αυτου διωρθωσε
προτερον; Ὅτι εκεινωι μεν τωι μηκει του χρονου τα αμαρτηματα δεδαπανητο·
δυναται γαρ πειρασμου μεγεθος το των αμαρτηματων φορτιον κουφον ποιειν·
ωσπερ ουν και επι του Λαζαρου φησιν, οτι απελαβε τα κακα αυτου, και ενταυθα
παρακαλειται· και παλιν αλλαχου φησι· Παρακαλειτε τον λαον μου, λαλησατε εις
την καρδιαν Ἱερουσαλημ, οτι εδεξατο εκ χειρος Κυριου διπλα τα αμαρτηματα αυτης.
Και παλιν ο προφητης, Κυριε, ειρηνην δος ημιν, παντα γαρ απεδωκας ημιν,
εμφαινων, οτι αι τιμωριαι και αι κολασεις αμαρτηματων συγχωρησιν ποιουσι, και
πολλαχοθεν τουτο εστι φανερον ποιησαι. Ἐμοι τοινυν δοκει μηδεν εκεινωι περι
αφεσεως διαλεχθηναι, αλλα προς το μελλον αυτον ασφαλισασθαι, ως των ηδη
πλημμεληθεντων τωι μηκει της αῤρωστιας· η ει μη τουτο, δια το μηδεν αυτον
μηδεπω περι του Χριστου πεπεισθαι μεγα, δια τουτο επι το ελαττον προτερον ηλθε,
και το φανερον και δηλον, την του σωματος υγειαν· επι δε τουτου ουχ ουτως, αλλ'
επειδη μαλλον επιστευσε, και υψηλοτεραν ειχε ψυχην, δια τουτο αυτωι περι της
χαλεπωτερας προ 51.59 τερον διελεχθη νοσου· και προς τουτοις δε απασιν, ινα την
εις τον Πατερα ισοτιμιαν επιδειξηται. Ὥσπερ γαρ εκει εν σαββατωι εθεραπευσε,
βουλομενος αυτους της παρατηρησεως απαγαγειν της Ἰουδαικης, και εκ των
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8

εγκληματων των αυτων λαβειν αφορμην του δειξαι εαυτον ισον τωι γεγεννηκοτι·
ουτω δη και ενταυθα προειδως, οπερ ημελλον ερειν, ειπε ταυτα τα ρηματα, ιν'
εντευθεν λαβων αρχην και προφασιν δειξηι τωι γεγεννηκοτι ομοτιμον οντα εαυτον.
Ου γαρ ισον μηδενος εγκαλουντος, μηδε αιτιωμενου, αφ' εαυτου εις τον περι τουτων
καθειναι λογον, και ετερων παρεχοντων τας αιτιας εν απολογιας ταξει και σχηματι
τουτο αυτο κατασκευασαι. Ἐκεινης μεν γαρ της αποδειξεως ο τροπος αντεκρουε τοις
ακουουσιν· ουτος δε ανεπαχθεστερος ην, και ευπαραδεκτος μαλλον, και πανταχου δε
ορωμεν τουτο αυτον ποιουντα, και ουχ ουτω δια ρηματων, ως δια πραγματων
επιδεικνυμενον την ισοτητα. Τουτο γουν και ο ευαγγελιστης αινιττομενος ελεγεν,
οτι εδιωκον αυτον οι Ἰουδαιοι, ουχ οτι μονον ελυε το σαββατον, αλλ' οτι και πατερα
ιδιον ελεγε τον Θεον, ισον εαυτον ποιων τωι Θεωι, ο πολλωι μειζον εστιν· δια γαρ της
των πραγματων αποδειξεως τουτο αυτο κατεσκευαζε. Τι ουν οι βασκανοι και
πονηροι, και τοις αλλοτριοις τηκομενοι καλοις, και πανταχοθεν λαβας ζητουντες
ευρειν; Τι ουτος, φησι, βλασφημει; Ουδεις γαρ δυναται αφιεναι αμαρτιας ει μη μονος
ο Θεος. Ὥσπερ εκει εδιωκον αυτον οτι ελυε το σαββατον, και παρα των εγκληματων
αυτων λαβων αφορμην την ισοτητα εν απολογιας ταξει την προς τον γεγεννηκοτα
εδηλωσεν ειπων· Ὁ Πατηρ μου εργαζεται, καγω εργαζομαι· ουτω δη και ενταυθα,
αφ' ων εγκαλουσιν, απο τουτων το προς τον Πατερα απαραλλακτον δεικνυσι. Τι γαρ
φησιν; Ουδεις δυναται αφιεναι αμαρτιας, ει μη μονος ο Θεος. Ἐπει ουν αυτοι τον
ορον εθηκαν τουτον, αυτοι τον κανονα εισηνεγκαν, αυτοι τον νομον εγραψαν, εκ
των οικειων αυτους λοιπον συμποδιζει ρηματων. Ὑμεις, φησιν, ωμολογησατε οτι
Θεου μονον εστι το αφιεναι αμαρτιας· αναμφισβητητος εστιν ισοτης. Και ουχ ουτοι
δε τουτο μονον φασιν, αλλα και ο προφητης ουτω λεγων· Τις Θεος ωσπερ συ; ειτα
δεικνυς τι ιδιον, επηγαγεν, Ἐξαιρων ανομιας, και υπερβαινων αδικιας. Ἂν τοινυν
φανηι τις ετερος ουτως το αυτο τουτο ποιων, και Θεος εστιν, και Θεος ωσπερ εκεινος.
Ἀλλ' ιδωμεν πως αυτοις ο Χριστος συλλογιζεται, πως πραως, και επιεικως, και μετα
κηδεμονιας απασης. Και ιδου τινες των γραμματεων ειπον εν εαυτοις· Ουτος
βλασφημει. Ουκ εξηνεγκαν το ρημα, ου προηνεγκαν δια γλωσσης, αλλ' εν τοις
αποῤρητοις της διανοιας ελογιζοντο. Τι ουν ο Χριστος; ηνεγκεν εις το μεσον τα
αποῤρητα εκεινων βουλευματα προ της αποδειξεως της κατα την ιασιν του σωματος
του παραλυτικου, βουλομενος αυτοις δειξαι της αυτου θεοτητος την ισχυν. Ὅτι γαρ
Θεου μονον εστι τα αποῤρητα της διανοιας δειξαι της αυτου θεοτητος, Συ επιστασαι
καρδιας μονωτατος, φησιν. Ὁραις οτι το μονος παλιν ου προς την αντιδιαστολην του
Υιου λεγεται; Ει γαρ ο Πατηρ επισταται καρδιας μονωτατος, πως ο Υιος οιδε τα
αποῤρητα της διανοιας; Αυτος γαρ ᾔδει, φησι, τι ην εν τωι ανθρωπωι· και ο Παυλος
δεικνυς, οτι ιδιον Θεου τουτο εστι το τα αποῤρητα ειδεναι, φησιν· Ὁ δε ερευνων τας
καρδιας, δεικνυς, οτι τηι Θεος προσηγοριαι την αυτην 51.60 ισχυν εχει τουτο. Ὥσπερ
γαρ εαν ειπω ο βρεχων, ουδενα αλλον δηλω η τον Θεον δια του πραγματος, επειδη
αυτου μονον τουτο εστι· και εαν ειπω, ο ανατελλων τον ηλιον, και μη προσθω το
Θεος, ομως αυτον δηλω δια του πραγματος· ουτω δη και ο Παυλος φησιν ειπων, Ὁ
ερευνων τας καρδιας, εδειξεν, οτι αυτου μονον εστι το ερευναιν τας καρδιας. Ει γαρ
μη την αυτην ισχυν ειχε τουτο τωι Θεος ονοματι προς το δειξαι ημιν τον
δηλουμενον, ουκ αν αυτο κατ' αυτο τεθεικεν. Και γαρ ει κοινον ην αυτωι και προς
την κτισιν τουτο, ουκ αν εγνωμεν τον δηλουμενον, της κοινωνιας συγχυσιν
εμποιησασης τηι διανοιαι των ακροατων. Ὅταν ουν φαινηται ιδιον Πατρος τουτο,
φαινηται δε και τωι Υιωι, προς ον αναμφισβητητος και εντευθεν η ισοτης, δια τουτο,
Τι, φησι, διαλογιζεσθε πονηρα εν ταις καρδιαις υμων; τι γαρ ευκοπωτερον ειπειν,
Ἀφεωνται σου αι αμαρτιαι, η ειπειν, Ἔγειραι και περιπατει;
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

9

ζʹ. Ἰδου και δευτεραν αποδειξιν ποιειται της των αμαρτηματων αφεσεως. Το
μεν γαρ αμαρτιας αφιεναι του σωμα θεραπευσαι πολλωι μαλλον μειζον εστι, και
τοσουτον μειζον, οσον ψυχη σωματος. Ὥσπερ γαρ του σωματος νοσος η παραλυσις,
ουτω και της ψυχης νοσος η αμαρτια· αλλ' εκεινο ει και μειζον ην, αδηλον ην· τουτο
δε ει και ελαττον ην, φανερον ην. Ἐπειδη τοινυν μελλει προς την αποδειξιν του
μειζονος τωι ελαττονι κεχρησθαι, δεικνυς, οτι δια την ασθενειαν την εκεινων ουτως
εποιησε, και συγκαταβαινων αυτων τηι ταπεινοτητι φησι· Τι εστιν ευκοπωτερον
ειπειν, Ἀφεωνται σου αι αμαρτιαι, η ειπειν, Ἔγειραι και περιπατει; Τινος ουν ενεκεν
επι το ελαττον ερχηι δι' εκεινους; Ἐπειδη το φανερον του αφανους τρανοτεραν
παρεχεται την αποδειξιν. ∆ια τουτο ου προτερον αυτον ανεστησεν, εως ου ειπεν
αυτοις· Ἵνα δε ειδητε, οτι εξουσιαν εχει ο Υιος του ανθρωπου αφιεναι αμαρτιας επι
της γης, τοτε φησι τωι παραλυτικωι, Ἔγειραι και περιπατει, ωσανει ελεγε· Μειζον μεν
εστι σημειον η των αμαρτηματων αφεσις· δια δε υμας και το ελαττον προστιθημι,
επειδη τουτο υμιν αποδειξις εκεινου ειναι δοκει. Ὥσπερ γαρ εκει τον εκατονταρχην
επαινεσας ειποντα, Ειπε λογωι μονον, και ιαθησεται ο παις μου· και γαρ εγω λεγω
τουτωι, Πορευου, και πορευεται· και τωι αλλωι, Ἔρχου, και ερχεται, εκυρωσεν αυτου
την γνωμην δια των εγκωμιων· και παλιν τοις Ἰουδαιοις εγκαλεσας επι του
σαββατου μεμφομενοις αυτωι, οτι παλιν παραλυει τον νομον, εδειξεν οτι κυριος εστι
μεταθειναι νομους· ουτω δη και ενταυθα ειποντα τουτον, ισον εαυτον ποιει τωι Θεωι,
επαγγελλομενος α του Πατερος εστι μονον, μεμψαμενος αυτους και αιτιασαμενος,
και δια των εργων επιδειξας οτι ου βλασφημει, αναντιῤρητον ημιν παρεσχεν
αποδειξιν, οτι ταυτα δυναται, α και ο γεγεννηκως. Ὅρα γουν πως τουτο
κατασκευασαι βουλεται, οτι α του Πατρος εστι μονον, ταυτα και αυτου· ου γαρ
απλως ανεστησε τον παραλυτικον, αλλ' ειπων· 51.61 Ἵνα δε ειδητε οτι εξουσιαν εχει
ο Υιος του ανθρωπου αφιεναι επι της γης αμαρτιας· ουτως εργον ην αυτωι και
σπουδη τουτο μαλιστα δειξαι, οτι την αυτην αυθεντιαν εχει τωι Πατρι.
ηʹ. Ταυτα ουν απαντα, και τα πρυην και τα προ εκεινης ειρημενα της ημερας
μετα ακριβειας κατεχωμεν, και τον Θεον παρακαλωμεν ακινητα μενειν εν τηι
διανοιαι τηι ημετεραι, και την παρ' εαυτων εισαγωμεν σπουδην, και συνεχως ενταυθα
απαντωμεν. Ουτω γαρ και τα προσθεν ειρημενα φυλαξομεν, και ετερα
προσκτησομεθα παλιν· καν αποῤρυηι τι τωι χρονωι, ραιδιως αυτα ανακτησασθαι
δυνησομεθα τηι συνεχει διδασκαλιαι. Και ου τα δογματα μονον υγιη και αφθορα
μενει, αλλα και ο βιος πολλης απολαυσεται της επιμελειας, και μεθ' ηδονης και μετ'
ευθυμιας την παρουσαν δυνησομεθα διανυσαι ζωην. Ὁποιον γαρ ενοχλει παθος την
ψυχην ενταυθα παραγινομενων ημων, ραιδιως διαλυθηναι δυνησεται· επει και νυν ο
Χριστος παρεστι, και ο μετα πιστεως αυτωι προσιων δεξεται την ιατρειαν ευκολως,
Πενιαι τις πυκτευει διηνεκει, και της αναγκαιας απορει τροφης, και πεινων
εκαθευδησε πολλακις, εισελθων δε ενταυθα, και ακουσας Παυλου λεγοντος, οτι εν
λιμωι και εν διψει και γυμνοτητι διηγε, και οτι ουκ εν μιαι και δυο και τρισιν ημεραις,
αλλα διηνεκως τουτο υπεμεινε (τουτο γουν ενδεικνυμενος ελεγεν· Ἄχρι της αρτι
ωρας και πεινωμεν, και διψωμεν, και γυμνητευομεν), ληψεται παραμυθιαν ικανην,
μαθων δια των ειρημενων, οτι ουχι μισων αυτον ο Θεος ουδε εγκαταλιμπανων
συνεχωρησεν ειναι εν πενιαι· ου γαρ αν ει μισουντος τουτο ην, επι του Παυλου, του
φιλου μαλιστα παντων ανθρωπων οντος αυτωι, τουτο συνεχωρησεν· αλλα
κηδομενος και προνοων, και εις πλειονα αγων φιλοσοφιαν. Ἄλλος τις υπο νοσου
και μυριων κακων το σωμα εχει πολιορκουμενον; Ἱκανη τουτωι παραμυθια γενοιτ'
αν των παραλυτικων τουτων τα σωματα, και μετα τουτων ο μακαριος και γενναιος
του Παυλου μαθητης, ος διηνεκως εν αῤρωστιαις ην, και ουδεποτε ανεπνει εκ της
μακρας ασθενειας, οπερ ουν και ο Παυλος ελεγεν· Οινωι ολιγωι χρω δια τον στομαχον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

10

σου, και τας πυκνας σου ασθενειας, και ουχ απλως ασθενειας. Ἕτερος
συκοφαντηθεις παρα τοις πολλοις πονηραν εκτησατο δοξαν, και τουτο αυτο την
ψυχην οδυναι και κατεσθιει διηνεκως· εισελθων και ακουσας, οτι Μακαριοι εστε,
οταν ονειδισωσιν υμας, και ειπωσι καθ' υμων παν πονηρον πραγμα ψευδομενοι·
χαιρετε, και αγαλλιασθε, οτι ο μισθος υμων πολυς εν τοις ουρανοις, αποθησεται
πασαν αθυμιαν και δεξεται πασαν ηδονην· Σκιρτατε γαρ και αγαλλιασθε, φησιν,
οταν εκβαλλωσιν υμιν ονομα πονηρον. Και τους μεν κακως ακουοντας τουτωι
παραμυθειται τωι τροπωι, τους δε κακως λεγοντας ετερως φοβει λεγων, οτι Παν ρημα
αργον, ο εαν λαλησωσιν οι ανθρωποι, δωσουσι περι αυτου λογον, ειτε αγαθον, ειτε
κακον. Ἄλλος τις θυγατριον απεβαλεν η υιον, η τινα των προσηκοντων, και ουτος
ενταυθα παραγενομενος Παυλου στεναζοντος επι τηι παρουσηι ζωηι και την
μελλουσαν επιθυμουντος ιδειν, και βαρυνομενου τηι ενταυθα διατριβηι, και αυτος
λαβων ικανον φαρμακον απελευσεται ακουσας αυτου λεγοντος· Περι δε των
κεκοιμημενων ου θελω υμας αγνοειν, αδελφοι, ινα μη λυπησθε ως και οι λοιποι οι
μη εχοντες ελπιδα. Ουκ ειπε, Περι των αποθνησκοντων, 51.62 αλλα, Περι των
κεκοιμημενων, δεικνυς οτι υπνος εστιν ο θανατος. Ὥσπερ ουν αν ιδωμεν τινα
καθευδοντα, ου θορυβουμεθα, ουδε αλυομεν προσδοκωντες αυτον αναστησεσθαι
παντως· ουτως οταν ιδωμεν τινα αποθανοντα, μη θορυβωμεθα, μηδε καταπιπτωμεν·
και γαρ και τουτο υπνος μακροτερος μεν, υπνος δε ομως. Τωι μεν ουν ονοματι της
κοιμησεως παρεμυθησατο τους πενθουντας, την δε κατηγοριαν των απιστων
ανετρεψεν. Ἐαν πενθηις, φησι, τον απελθοντα αφορητως, κατ' εκεινον εσηι τον
απιστον τον ουκ εχοντα ελπιδα αναστασεως. Ἐκεινος καλως θρηνει, ατε περι των
μελλοντων μηδεν δυναμενος φιλοσοφειν· συ δε ο τοσαυτας λαβων αποδειξεις περι
της μετα ταυτα ζωης, τινος ενεκεν εις την αυτην ασθενειαν εκεινωι καταπιπτεις; ∆ια
τουτο φησι, Περι δε των κεκοιμημενων ου θελομεν υμας αγνοειν, ινα μη λυπησθε
ως και οι λοιποι οι μη εχοντες ελπιδα. Ουκ απο της Καινης δε μονον, αλλα και απο
της Παλαιας ικανην εστι λαβειν παραμυθιαν. Ὅταν γαρ ακουσηις του Ἰωβ μετα την
των χρηματων αποβολην, μετα την των βουκολιων απωλειαν, ουχ ενα και δυο και
τρεις, αλλ' ολοκληρον χορον αποβαλοντα παιδων εν αυτωι της ηλικιας τωι ανθει,
μετα τοσαυτην ψυχης αρετην, καν απαντων ασθενεστερος ηις, δυνησηι ραιδιως εαυτον
ανακτησασθαι και ανενεγκειν. Συ μεν γαρ, ανθρωπε, και παρηκολουθησας
αἰῤρωστουντι τωι παιδι, και κατακλινομενον επι της κλινης ειδες, και εσχατα
φθεγγομενον ρηματα ηκουσας, και τας τελευταιας αναπνεοντα παρεστης αναπνοας,
και καθειλες οφθαλμους, και συνεκλεισας στομα· εκεινος δε ουδε παρεστη
ψυχοῤραγουσι, ουκ ειδεν εκπνεοντας, αλλ' εις εγενετο ταφος πασιν η οικια, και επι
της αυτης τραπεζης εγκεφαλος ομοιως και αιμα εκεχυτο, και ξυλα, και κεραμος, και
κονις, και σαρκες διατετμημεναι, και παντα ομοιως εφυρετο. Ἀλλ' ομως μετα
τοιαυτα και τοσαυτα ουκ εθρηνησεν, ουκ απεδυσπετησεν, αλλα τι φησιν; Ὁ Κυριος
εδωκεν, ο Κυριος αφειλετο, ως τωι Κυριωι εδοξεν, ουτω και εγενετο· ειη το ονομα του
Κυριου ευλογημενον εις τους αιωνας. Ταυτην και ημεις εφ' εκαστωι των
συμβαινοντων ημιν φθεγγωμεθα την φωνην, καν ζημια χρηματων, και σωματων
αῤρωστια, και επηρεια, και συκοφαντια, καν οτιουν των ανθρωπινων συμβαινηι
κακων, ταυτα λεγωμεν· Ὁ Κυριος εδωκεν, ο Κυριος αφειλετο· ως τωι Κυριωι εδοξεν,
ουτω και εγενετο, ειη το ονομα Κυριου ευλογημενον εις τους αιωνας. Ἂν ουτω
φιλοσοφησωμεν, ουδεν ουδεποτε πεισομεθα κακον, καν μυρια πασχωμεν· αλλ' εσται
μειζον της ζημιας το κερδος, πλειω των κακων τα αγαθα, δια των ρηματων τουτων
ιλεω τον Θεον σεαυτωι ποιων, την τυραννιδα αποκρουομενος. Ὁμου γαρ εφθεγξατο
η γλωσσα τα ρηματα ταυτα, και ευθεως απεπηδησεν ο διαβολος· εκεινου δε
αποπηδησαντος, και το της αθυμιας νεφος απελαυνεται, και οι θλιβοντες ημας
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

11

δραπετευουσι λογισμοι, συνεκπηδωντες εκεινωι, και προς τουτοις πασι και των
ενταυθα αγαθων, και των εν ουρανωι 51.63 επιτευξηι παντων. Και το υποδειγμα
ασφαλες απο του Ἰωβ, απο των αποστολων, οι δια τον Θεον καταφρονησαντες των
ενταυθα δεινων, των αιωνιων επετυχον αγαθων. Πειθωμεθα τοινυν, και εν πασι
τοις συμβαινουσι χαιρωμεν, και ευχαριστωμεν τωι φιλαν 51.64 θρωπωι Θεωι, ινα και
τον παροντα μετ' ευκολιας διαγωμεν βιον, και των μελλοντων επιτυχωμεν αγαθων,
χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, ωι η δοξα, τιμη και κρατος
παντοτε, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

12


