In sanctum Ignatium martyrem
ΕΓΚΩΜΙΟΝ Εις τον αγιον ιερομαρτυρα Ἰγνατιον τον θεοφορον
αρχιεπισκοπον γενομενον Ἀντιοχειας της μεγαλης εις Ῥωμην
απενεχθεντα, και αυτοθι μαρτυρησαντα, κακειθεν αυθις εις Ἀντιοχειαν
κομισθεντα.
50.587
αʹ. Οι πολυτελεις και φιλοτιμοι των εστιατορων πυκνας και επαλληλους
ποιουνται τας εστιασεις, ομου μεν την οικειαν περιουσιαν επιδεικνυμενοι, ομου δε
την περι τους επιτηδειους φιλοφροσυνην εμφαινοντες. Ουτω και η του Πνευματος
χαρις της οικειας δυναμεως την απο δειξιν ημιν παρεχομενη, και πολλην την
φιλοφροσυνην περι τους του Θεου φιλους επιδεικνυμενη, συνεχεις ημιν και
επαλληλους τας των μαρτυρων παρατιθεται τραπεζας.
Πρυην γουν ημας κορη κομιδηι νεα και απειρο γαμος, η μακαρια μαρτυς
Πελαγια, μετα πολλης της ευφροσυνης ειστιασε· σημερον παλιν την εκεινης εορτην
ο μακαριος ουτος και γενναιος μαρτυς Ἰγνατιος διεδε ξατο. ∆ιαφορα τα προσωπα,
αλλα μια η τραπεζα· ενηλλαγμενα τα παλαισματα, αλλ' εις ο στεφανος· ποικιλα τα
αγωνισματα, αλλα το αυτο βραβειον. Ἐπι μεν γαρ των εξωθεν αγωνων, επειδη
σωματων εισιν οι πονοι, εικοτως ανδρες εγκρινονται μονοι· ενταυθα δε, επειδη της
ψυχης ο αγων απας εστιν, εκατεραι τηι φυσει το σταδιον ανεωιγεν, εκατερωι τωι γενει
το θεατρον καθη ται. Και ουτε ανδρες απεδυσαντο μονον, ινα μη προς την της
φυσεως ασθενειαν αι γυναικες καταφευγουσαι δοξωσιν εχειν ευπροσωπον
απολογιαν· ουτε γυναικες ηνδρισαντο μοναι, ινα μη το των ανδρων καταισχυνηται
γενος· αλλα και εντευθεν κακειθεν πολλοι οι ανακηρυτ τομενοι και στεφανουμενοι,
ινα μαθηις δια των εργων αυτων οτι εν Χριστωι Ἰησου ουκ αρσεν, ου θηλυ, οτι ουτε
φυσις, ουτε σωματος ασθενεια, ουτε ηλικια, ουτε αλλο ουδεν των τοιουτων
εμποδισαι δυναιτ' αν τοις τον της ευσεβειας τρεχουσι δρομον, εαν προ θυμια
γενναια, και φρονημα διεγηγερμενον, και φοβος Θεου θερμος και διαπυρος
εῤριζωμενος ημων εν ταις ψυχαις ηι. ∆ια τουτο και κοραι, και γυναικες, και αν δρες,
και νεοι, και γεροντες, και δουλοι, και ελευθεροι, και πασα αξια, και ηλικια απασα,
και φυσις εκατερα προς τους αγωνας απεδυσαντο τουτους, και ουδαμοθεν ου δεν
παρεβλαβησαν, επει προαιρεσιν γενναιαν εισηνεγκαν εις τα παλαισματα ταυτα. Ὁ
μεν ουν καιρος ημας ηδη προς την διηγησιν των του μακαριου τουτου κατορθω
ματων καλει· ο λογισμος δε ταραττεται και θορυβειται, ουκ εχων τι πρωτον, τι
δευτερον ειπειν, τι τριτον· τοσουτον περιῤρει παντοθεν ημας εγκωμιων πληθος. Και
ταυτον πασχομεν, οιον αν ει τις εις λειμωνα εισελθων, και πολλην μεν την
ροδωνιαν ιδων, πολυ δε το ιον, και το κρινον τοσουτον, και ετερα δε ηρινα ανθη
ποικιλα τε και διαφορα, απορησειε, τι πρωτον ιδηι, τι δευτερον, εκαστου των
ορωμενων προς εαυτο καλουντος τας οψεις.
Και γαρ και ημεις εις τον πνευματικον του τον λειμωνα των Ἰγνατιου
κατορθωματων εισελθοντες, και ουχι ανθη ηρινα, αλλ' αυτον του Πνευματος τον
καρπον ποικιλον τε και διαφορον εν τηι τουτου ψυχηι θεωμενοι θορυβουμεθα, και
διαπορουμεν, ουκ εχοντες που πρωτον τον λογισμον απερεισωμεν, εκαστου των
ορωμενων απο των πλησιον ανθελκοντος, και προς την της οικειας ευπρεπειας
θεωριαν επισπωμενου την της 50.588 ψυχης οψιν. Σκοπειτε γαρ· προεστη της παρ'
ημιν Ἐκκλησιας γενναιως, και μετα τοσαυτης ακριβειας, μεθ' οσης ο Χριστος
βουλεται· αν γαρ μεγιστον ορον και κανονα της επισκοπης εφησεν ειναι εκεινος,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

τουτον ουτος δια των εργων επεδειξατο. Και γαρ του Χριστου λεγον τος ακουσας, οτι
Ὁ ποιμην ο καλος την ψυχην αυτου τιθησιν υπερ των προβατων, μετα πασης
ανδρειας αυτην επεδωκεν υπερ των προβατων. Συνεγενετο τοις αποστολοις
γνησιως, και των πνευ ματικων ναματων απηλαυσεν. Ὁποιον ουν ειναι εικος τον
συντραφεντα εκεινοις, και πανταχου συγγενομε νον, και ρητων και αποῤρητων
αυτοις κοινωνησαντα, και τοσαυτης ειναι δοξαντα αυτοις αρχης αξιον; Ἐπεστη
παλιν καιρος ανδρειαν επιζητων και ψυχην των παρον των υπερορωσαν απαντων,
και τωι θειωι ζεουσαν ερωτι, και τα μη βλεπομενα των ορωμενων προτιμωσαν· και
μετα τοσαυτης ευκολιας την σαρκα απεθετο, μεθ' οσης αν τις ιματιον αποδυσαιτο. Τι
ουν προτερον ειπωμεν; των αποστολων την διδασκαλιαν, ην επεδειξατο δια παντων,
η της παρουσης ζωης την υπεροψιαν, η την ακριβειαν της αρετης, μεθ' ης την
προστασιαν της Ἐκ κλησιας ωικονομησε; Τινα προτερον ανυμνησομεν; τον μαρτυρα,
η τον επισκοπον, η τον αποστολον; Τριπλουν γαρ στεφανον η του Πνευματος
πλεξασα χαρις, ουτω την αγιαν εκεινην ανεδησε κεφαλην· μαλλον δε πολλα πλουν.
Των γαρ στεφανων εκαστον, ει τις αυτους μετα ακριβειας αναπτυξειεν, ευρησει και
ετερους ημιν βλα στανοντας στεφανους.
βʹ. Και ει βουλεσθε, προτερον επι τον της επισκο πης επαινον ελθωμεν· ου
δοκει εις ουτος ειναι στεφανος μονος; Φερε ουν αυτον αναπτυξωμεν τωι λογωι, και
οψεσθε και δυο, και τρεις, και πλειους εξ αυτου τικτο μενους ημιν. Ου γαρ μονον οτι
τοσαυτης αρχης αξιος ειναι εδοξε, θαυμαζω τον ανδρα εγω, αλλ' οτι και παρα των
αγιων εκεινων την αρχην ταυτην ενεχειρισθη, και αι των μακαριων αποστολων
χειρες της ιερας ηψαντο κεφαλης. Ουδε γαρ μικρον τουτο εις εγκωμιου λογον· ουκ
επειδη πλειω την ανωθεν επεσπασατο χαριν, ουδ' οτι δαψιλεστεραν επ' αυτον
εποιησαν ελθειν την του Πνευ ματος ενεργειαν μονον· αλλ' οτι και πασαν αυτωι την
εν ανθρωποις εμαρτυρησαν αρετην· το δε πως εγω λεγω. Τιτωι γραφων ο Παυλος
ποτε· οταν δε Παυλον ειπω, ου τουτον μονον λεγω, αλλα και Πετρον, και Ἰακωβον,
και Ἰωαννην, και παντα αυτων τον χορον.
Καθαπερ γαρ εν λυραι μιαι διαφοροι μεν αι νευραι, μια δε η συμφωνια· ουτω
και εν τωι χορωι των αποστολων διαφορα μεν τα προσ ωπα, μια δε η διδασκαλια,
επειδη και εις ο τεχνιτης ην, το Πνευμα το αγιον το κινουν τας εκεινων ψυχας. Και
τουτο εμφαινων ο Παυλος ελεγεν· Ειτε ουν εκεινοι, ειτε εγω, ουτω κηρυσσομεν.
Γραφων τοινυν ουτος τωι Τιτωι, και δεικνυς οποιον τινα τον επισκοπον ειναι χρη,
50.589 φησι· ∆ει γαρ τον επισκοπον ανεγκλητον ειναι, ως Θεου οικονομον, μη
αυθαδη, μη οργιλον, μη παρ οινον, μη πληκτην, μη αισχροκερδη, αλλα φιλοξε νον,
φιλαγαθον, σωφρονα, δικαιον, οσιον, εγκρατη, αντεχομενον του κατα την διδαχην
πιστου λογου, ινα δυνατος ηι και ετερους παρακαλειν εν τηι διδα σκαλιαι τηι
υγιαινουσηι, και τους αντιλεγοντας ελεγ χειν. Και Τιμοθεωι παλιν περι της
υποθεσεως ταυτης επιστελλων, ουτω πως φησιν· Ει τις επισκοπης ορεγε ται, καλου
εργου επιθυμει· δει ουν τον επισκοπον ανεπιληπτον ειναι, μιας γυναικος ανδρα,
νηφαλιον, σωφρονα, κοσμιον, φιλοξενον, διδακτικον, μη πλη κτην, μη παροινον,
αλλ' επιεικη, αμαχον, αφιλαρ γυρον. Ειδες ποσην ακριβειαν αρετης απαιτει τον επι
σκοπον; Καθαπερ γαρ τις ζωγραφος αριστος ποικιλα κερασας χρωματα, ην αν μελληι
βασιλικης μορφης πρω τοτυπον κατασκευαζειν εικονα, μετα πασης εργαζεται της
ακριβειας, ωστε τους μιμουμενους αυτην απαντας και γραφοντας εξ αυτης
διηκριβωμενην εχειν εικονα· ουτω δη και ο μακαριος Παυλος καθαπερ τινα εικονα
βασιλικην γραφων, και το αρχετυπον αυτης κατασκευα ζων, τα ποικιλα της αρετης
κερασας χρωματα, απηρτι σμενους ημιν τους χαρακτηρας υπεγραψε της επισκο πης,
ιν' εκαστος των εις την αρχην ταυτην αναβαινον των, εις εκεινην ορων, μετα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

τοσαυτης ακριβειας τα καθ' εαυτον απαντα οικονομηι. Θαῤρων τοινυν ειποιμι αν, οτι
πασαν αυτην μετα ακριβειας ο μακαριος Ἰγνατιος απε μαξατο εν τηι εαυτου ψυχηι,
και ανεπιληπτος ην και ανεγκλητος, και ουτε αυθαδης, ουτε οργιλος, ουτε παρ οινος,
ουτε πληκτης, αλλ' αμαχος, αφιλαργυρος, δικαιος, οσιος, εγκρατης, αντεχομενος του
κατα την διδαχην πι στου λογου, νηφαλιος, σωφρων, κοσμιος, και τα αλλα απερ ο
Παυλος απηιτησε. Και τις τουτων αποδειξις; φησιν· Αυτοι οι ταυτα ειρηκοτες αυτον
εχειροτονησαν, και ουκ αν οι μετα τοσαυτης ακριβειας παραινουντες ετεροις την
δοκιμασιαν ποιεισθαι των μελλοντων επι τον θρονον της αρχης αναβαινειν ταυτης,
αυτοι παρεργως τουτο εποιησαν αν· αλλ' ει μη πασαν ειδον την αρετην ταυτην εν τηι
ψυχηι του μαρτυρος τουτου πεφυτευμενην, ουκ αν αυτωι ταυτην ενεχειρισαν την
αρχην. Και γαρ ᾔδεισαν ακριβως οσος κινδυνος κειται τοις απλως και ως ετυχε τας
τοιαυτας ποιουμενοις χειροτονιας.
Και τουτο αυτο παλιν εμφαινων ο Παυλος τωι αυτωι Τιμοθεωι γρα φων ελεγε·
Χειρας ταχεως μηδενι επιτιθει, μηδε κοινωνει αμαρτιαις αλλοτριαις. Τι λεγεις;
αλλος ημαρτε, καγω κοινωνω των εγκληματων και της τιμω ριας; Ναι, φησιν, ο τηι
πονηριαι την εξουσιαν παρασχων. Και καθαπερ τις μαινομενωι και παραπαιοντι ξιφος
εγχειρισας ηκονημενον, ον αν εργασηται φονον ο μεμη νως, εκεινος υφισταται την
αιτιαν ο το ξιφος δεδωκως, ουτω και ανθρωπωι τις πονηριαι συζωντι την απο της
αρχης ταυτης εξουσιαν παρασχων, το πυρ απαν των αμαρτηματων εκεινου και των
τολμηματων επι την οι κειαν ελκει κεφαλην· ο γαρ την ριζαν παρασχων, παν ταχου
ουτος των εξ αυτης φυομενων εστιν αιτιος. Ειδες πως διπλους ημιν ο στεφανος
εφανη της επισκοπης τεως, και λαμπροτεραν εποιησε την αρχην το των χειροτονη
σαντων αυτον αξιωμα, πασαν αποδειξιν αρετης αυτωι μαρτυρησαν;
γʹ. Βουλεσθε και ετερον υμιν εκκαλυψω στεφανον απ' αυτου τουτου
βλαστανοντα; Ἀναλογισωμεθα τον καιρον 50.590 καθ' ον την αρχην ενεχειρισθη
ταυτην. Ου γαρ εστιν ισον Ἐκκλησιαν οικονομησαι νυν, και τοτε, ωσπερ ουκ εστιν
ισον τετριμμενην οδον, και κατεσκευασμενην κα λως, μετα πολλους οδοιπορους
οδευειν, και νυν πρωτως τεμνεσθαι μελλουσαν, και φαραγγας και λιθους εχουσαν,
και θηριων γεμουσαν, και μηδεπω μηδενα δεξαμενην οδοιπορον. Νυν μεν γαρ τηι του
Θεου χαριτι κινδυνος ουδεις τοις επισκοποις, αλλ' ειρηνη πανταχοθεν βαθεια, και
γαληνης απολαυομεν απαντες, του λογου της ευσε βειας εκτεταμενου προς τα
περατα της οικουμενης, και των βασιλευοντων ημιν την πιστιν συντηρουντων μετα
ακριβειας. Τοτε δε ουδεν τουτων ην, αλλ' οπουπερ αν τις ειδε, κρημνοι, και βαραθρα,
και πολεμοι, και μαχαι, και κινδυνοι, και αρχοντες, και βασιλεις, και δημοι, και
πολεις, και εθνη, και οικειοι, και αλλοτριοι τοις πι στευουσιν επεβουλευον. Και ου
τουτο μονον ην το δεινον, αλλ' οτι και αυτων των πιστευσαντων πολλοι, ατε νυν
πρωτως δογματων γευσαμενοι ξενων, πολλης εδεοντο της συγκαταβασεως, και
ασθενεστερον ετι διεκειντο, και πολλακις υπεσκελιζοντο· και τουτο ην ο των εξωθεν
πο λεμων ουκ ελαττον ελυπει τους διδασκαλους, μαλλον δε και πολλωι πλεον· αι μεν
γαρ εξωθεν μαχαι, και επι βουλαι, και ηδονην παρειχον αυτοις πολλην δια την ελ
πιδα των αποκειμενων μισθων.
∆ια τουτο και οι αποστολοι υπεστρεφον απο προσωπου του συνεδριου
χαιροντες οτι εμαστιγωθησαν, και Παυλος βοαι λεγων· Χαιρω εν τοις παθημασι μου,
και καυχαται εν ταις θλιψεσι παν ταχου· τα δε των οικειων τραυματα και τα των
αδελφων πτωματα ουδε αναπνειν αυτους ηφιει, αλλ' ωσπερ τις κυφων βαρυτατος
τον αυχενα της ψυχης αυτων επιεζε και κατεσπα διηνεκως. Ἄκουσον γουν, ο
Παυλος ο ουτω χαιρων εν τοις παθημασι πως υπερ τουτων πικρως οδυναται. Τις γαρ,
φησιν, ασθενει, και ουκ ασθενω; τις σκανδαλιζεται, και ουκ εγω πυρουμαι; Και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

παλιν· Φοβουμαι μη πως ελθων ουχ οιους θελω ευρω υμας, καγω ευρεθω υμιν οιον
ου θελετε· και μετ' ολιγα· Μη παλιν ελθοντα με προς υμας ταπεινωσηι ο Θεος, και
πενθησω πολλους των προημαρτηκοτων, και μη μετανοησαντων επι τηι ακαθαρσιαι,
και ασελγειαι, και πορνειαι ηι επραξαν. Και δια παντος οραις εν δακρυσιν αυτον οντα
και θρηνοις δια τους οικειους, και δεδοικοτα, και τρεμοντα υπερ των πεπιστευκοτων
αει. Ὥσπερ ουν κυβερνητην θαυμαζομεν ουχ οταν ησυχαζουσης της θα λαττης και εξ
ουριων της νηος φερομενης δυνηθηι τους εμπλεοντας διασωσαι, αλλ' οταν
μαινομενου του πελα γους, διανισταμενων των κυματων, αυτων των ενδον επι
βατων στασιαζοντων, πολλου χειμωνος εσωθεν εξωθεν τους εμπλεοντας
πολιορκουντος, δυνηθηι κατευθυναι το σκαφος μετα ασφαλειας απασης· ουτω και
τους τοτε την Ἐκκλησιαν εγχειρισθεντας εκπληττεσθαι χρη και θαυ μαζειν πολλωι
πλεον των νυν οικονομουντων αυτην, οτε πολυς ο πολεμος εξωθεν εσωθεν, οτε
απαλωτερον ετι το φυτον της πιστεως ην, και πολλης δεομενον επιμελειας, οτε
καθαπερ αρτιτοκον βρεφος το της Ἐκκλησιας πληθος πολλης εχρηιζε της προνοιας,
και σοφωτατης τινος της μελλουσης αυτο τιθηνεισθαι ψυχης. Και ινα σαφε στερον
μαθητε, οσων ησαν αξιοι στεφανων οι τοτε την 50.591 Ἐκκλησιαν εμπιστευθεντες,
και οσος πονος και κινδυνος εν προοιμιοις και αρχηι πραγμα αναδεξασθαι, και πρω
τως ελθειν επ' αυτωι, του Χριστου παραγω μαρτυριαν υμιν ψηφιζομενου ταυτα και
την υφ' ημων ειρημενην κυρουντος γνωμην. Ἰδων γαρ πολλους προς αυτον ερχο
μενους, και βουλομενος δειξαι τοις αποστολοις, οτι πλεον αυτων εκαμον οι
προφηται, φησιν· Ἄλλοι κεκοπιακα σι, και υμεις εις τον κοπον αυτων εισεληλυθατε.
Καιτοι πολλωι πλειονα των προφητων εκαμνον οι απο στολοι· αλλ' επειδη
προτεροι εκεινοι τον λογον της ευ σεβειας κατεβαλον, και τας ψυχας των ανθρωπων
αδι δακτους ουσας προς την αληθειαν επεσπασαντο, εκεινοις το πλεον του πονου
ψηφιζεται. Ου γαρ εστιν ισον, ουκ εστι, μετα πολλους ετερους διδασκαλους ελθοντα
διδασκειν, και πρωτον αυτον κατα βαλλειν τα σπερματα. Το μεν γαρ ηδη μελετηθεν,
και εν συνηθειαι γενομενον πολλων, ευπαραδεκτον αν ραιδιως γενοιτο· το δε νυν
πρωτον ακουομενον θορυβει την δια νοιαν των ακροατων, και πολλα τοις
διδασκουσι παρεχει πραγματα. Τουτο γουν και εν Ἀθηναις εθορυβει τους ακουοντας,
και δια τουτο απεστρεφοντο τον Παυλον, εγ καλουντες, οτι Ξενιζοντα τινα εισφερεις
εις τας ακοας ημων. Ει γαρ νυν καματον και πονον πολυν Ἐκκλησιας προστασια
παρεχει τοις κυβερνωσιν αυτην, εννοησον πως διπλους, και τριπλους, και
πολλαπλασιων ην τοτε ο πονος, οτε κινδυνοι, και μαχαι, και επιβουλαι, και φο βος
διηνεκης. Ουκ εστιν, ουκ εστι, παραστησαι τωι λογωι την δυσκολιαν, ην υπεμενον οι
αγιοι τοτε εκεινοι· αλλ' ουτος αυτην εισεται μονος ο δια της πειρας αυτης ελθων.
δʹ. Ειπω και τεταρτον στεφανον εκ της επισκοπης ημιν ανισχοντα ταυτης. Τις
ουν εστιν ουτος; Το την πατριδα αυτον επιτραπηναι την ημετεραν. Ἐπιπονον μεν
γαρ και εκατον ανδρων και πεντηκοντα προστηναι μονον· το δε πολιν εγχειρισθηναι
τοσαυτην, και δημον εις εικοσιν εκτεινομενον μυριαδας, ποσης αρετης οιει και
σοφιας αποδειξιν ειναι; Και γαρ ωσπερ επι των στρατοπεδων τας βασιλικωτερας
φαλαγγας και πληθυουσας μαλλον οι σοφωτεροι των στρατηγων εγχειριζονται·
ουτω δη και επι των πολεων, τας μειζους και πολυανθρωπους οι δο κιμωτεροι των
αρχοντων εμπιστευονται. Και αλλως δε πολυς ην της πολεως ταυτης τωι Θεωι λογος,
ως και δια των εργων αυτων εδηλωσε· τον γουν της οικουμενης επιστατην απασης
Πετρον, ωι τας κλεις ενεχειρισε των ουρανων, ωι παντα αγειν και φερειν επετρεψε,
πολυν εν ταυθα χρονον ενδιατριψαι εκελευσεν· ουτως αυτωι της οικουμενης απασης
η πολις αντιῤροπος η ημετερα. Ἐπειδη δε εμνησθην Πετρου, και πεμπτον εξ αυτου
στεφανον ειδον πλεκομενον· ουτος δε εστι το μετ' εκει νον τουτον διαδεξασθαι την
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

αρχην. Ὥσπερ γαρ αν τις λιθον εξαιρων μεγαν εκ θεμελιων, ετερον αντιῤροπον
εκεινου σπουδαζει παντως αντεισαγαγειν, ει μη μελλοι πασαν σαλευειν την
οικοδομην, και σαθροτεραν ποιειν· ουτω δη και Πετρου μελλοντος εντευθεν
αποδημειν, ετε ρον αντιῤροπον Πετρου διδασκαλον η του Πνευματος αντεισηγαγε
χαρις, ωστε μη την ηδη γενομενην οικοδο μην τηι του διαδεξομενου ευτελειαι
σαθροτεραν γενεσθαι. Πεντε μεν ουν στεφανους απηριθμησαμεθα, απο του μεγεθους
της αρχης, απο της αξιας των κεχειροτονηκο των, απο της του καιρου δυσκολιας,
απο του μετρου της πολεως. απο της αρετης του παραδοντος αυτωι την επι σκοπην.
Τουτους απαντας πλεξαντας ενην και εκτον ει 50.592 πειν, και εβδομον, και πλειους
τουτων· αλλ' ινα μη τον απαντα χρονον εις τον περι της επισκοπης αναλωσαντες
λογον, εκπεσωμεν των περι του μαρτυρος διηγηματων, φερε λοιπον επι τον αθλον
εκεινον ιωμεν. Πολεμος ανεῤ ριπισθη ποτε χαλεπος κατα των Ἐκκλησιων, και καθα
περ τυραννιδος χαλεπωτατης την γην καταλαβουσης, εκ μεσης ανηρπαζοντο της
αγορας απαντες, ατοπον μεν ουδεν εγκαλουμενοι, οτι δε της πλανης απαλλαγεντες,
προς την ευσεβειαν εδραμον, οτι της των δαιμονων θρη σκειας απεστησαν, οτι τον
αληθινον Θεον επεγνωσαν, και τον Υιον αυτου τον μονογενη προσεκυνησαν, και
υπερ ων στεφανουσθαι αυτους εχρην, και θαυμαζεσθαι και τιμασθαι, υπερ τουτων
εκολαζοντο και μυριοις περιηντλουντο δεινοις παντες οι την πιστιν παραδεξαμε νοι,
πολλωι δε πλεον οι των Ἐκκλησιων προεστωτες.
Ὁ γαρ διαβολος, κακουργος ων και δεινος τας τοιαυτας ραπτειν επιβουλας,
προσεδοκησεν οτι, τους ποιμενας εαν αφεληι, τα ποιμνια ραιδιως διασπασαι
δυνησεται. Ἀλλ' ο δρασσομενος τους σοφους εν τηι πανουργιαι αυτων, βουλομενος
αυτωι δειξαι, οτι ουκ ανθρωποι τας αυ του κυβερνωσιν Ἐκκλησιας, αλλ' αυτος εστιν
ο παντα χου ποιμαινων τους πιστευοντας εις αυτον, συνεχωρησε τουτο γενεσθαι, ιν'
οταν αφαιρεθεντων εκεινων ιδηι τα της ευσεβειας ουκ ελαττουμενα, ουδε
σβεννυμενον τον του κηρυγματος λογον, αλλ' αυξομενον μαλλον, μαθηι δια των
εργων αυτων και αυτος, και οι ταυτα αυτωι διακονουμενοι παντες, οτι ουκ
ανθρωπινα τα καθ' ημας, αλλ' ανωθεν εκ των ουρανων εχει την ριζαν ημιν η της
διδασκαλιας υποθεσις, και Θεος εστιν ο πανταχου τας Ἐκκλησιας αγων, και οτι τον
Θεον πολεμουντα ουκ ενι περιγενεσθαι ποτε. Ου τουτο δε εκακουργησεν ο διαβολος
μονον, αλλα και ετερον ουκ ελαττον τουτου. Ου γαρ εν ταις πολεσιν, ων
προειστηκεισαν, ηφιει σφατ τεσθαι τους επισκοπους, αλλ' εις την αλλοτριαν αγων
ανηιρει· εποιει δε τουτο ομου μεν ερημους των επιτη δειων λαβειν σπευδων, ομου δε
ασθενεστερους εργασε σθαι τωι μοχθωι της οδοιποριας ελπιζων· ο δη και επι του
μακαριου τουτου πεποιηκεν.
Ἀπο γαρ της ημετερας πολεως εις την Ῥωμην αυτον εκαλεσεν, μακροτερους
αυτωι τιθεις τους διαυλους του δρομου, και τωι μηκει της οδου και τωι πληθει των
ημερων το φρονημα κατα βαλλειν αυτου προσδοκων, ουκ ειδως οτι συνεμπορον
εχων Ἰησουν και συναποδημον της τοσαυτης οδοιποριας, ισχυροτερος μαλλον
εγινετο, και της μετ' αυτου δυνα μεως ουσης πλειονα παρειχε την αποδειξιν, και τας
Ἐκκλησιας συνεκροτει μειζονως. Αι γαρ κατα την οδον πολεις συντρεχουσαι
παντοθεν ηλειφον τον αθλητην, και μετα πολλων εξεπεμπον των εφοδιων, ευχαις
και πρεσβειαις αυτωι συναγωνιζομεναι. Και αυται δε ου την τυχουσαν παρακλησιν
ελαμβανον μετα προθυμιας τοσαυτης επι θανατον τρεχοντα ορωσαι τον μαρτυρα,
μεθ' οσης εικος ην τον επι βασιλεια καλουμενον τα εν ουρανωι. Και δια των εργων
εμανθανον αυτων, δια της του γενναιου προθυμιας εκεινου και φαιδροτητος, οτι ου
θανατος ην εφ' ον ετρεχεν, αλλ' αποδημια τις και μετα στασις, και προς τον ουρανον
αναβασις. Και ταυτα δι δασκων κατα πασαν πολιν απηιει δια των λογων, δια των
πραγματων αυτων. Και οπερ επι των Ἰουδαιων συνεβη, οτε τον Παυλον δησαντες
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

και εις την Ῥωμην αποστειλαντες ενομιζον μεν επι θανατον πεμπειν, επεμπον δε
τοις εκει κατοικουσιν Ἰουδαιοις διδασκαλον, 50.593 τουτο δη και επι Ἰγνατιου
γεγονε μετα περιουσιας τινος.
Ουδε γαρ τοις την Ῥωμην οικουσι μονοις, αλλα και ταις εν τωι μεσωι
κειμεναις πολεσιν απασαις διδα σκαλος απηιει θαυμασιος, πειθων καταφρονειν της
παρ ουσης ζωης, και μηδεν ηγεισθαι τα βλεπομενα, και των μελλοντων εραιν, και
προς τον ουρανον βλεπειν, και προς μηδεν των εν τωι παροντι βιωι δεινων επιστρεφε
σθαι. Ταυτα γαρ και τα τουτων πλειονα δια των εργων αυτους παιδευων ωδευε,
καθαπερ ηλιος τις εξ ανατολης ανισχων και προς την δυσιν τρεχων· μαλλον δε και
τουτου φαιδροτερος· ουτος μεν γαρ ανωθεν ετρεχεν, αισθητον αγων φως, Ἰγνατιος
δε κατωθεν αντελαμπε, νοητον φως διδασκαλιας ταις ψυχαις ενιεις· κακεινος μεν
εις τα της δυσεως απιων μερη κρυπτεται, και νυκτα ευθεως επαγει· ουτος δε εις τα
της δυσεως απ ελθων μερη φαιδροτερον εκειθεν ανετειλε, και τους κατα την οδον
απαντας ευεργετησας τα μεγιστα· επειδη δε της πολεως επεβη, κακεινην φιλοσοφειν
επαιδευσε. ∆ια γαρ τουτο και ο Θεος συνεχωρησεν εκει τον βιον αυτον καταλυσαι,
ωστε την τουτου τελευτην διδασκαλιον γενεσθαι ευσεβειας τοις την Ῥωμην
οικουσιν απασιν. Ὑμεις μεν γαρ τηι του Θεου χαριτι ουδεμιας εδεεσθε λοιπον
αποδειξεως, εῤριζωμενοι κατα την πιστιν· οι δε την Ῥωμην οικουντες, ατε πολλης
τοτε ασεβειας ουσης εκει, πλειονος εχρηιζον βοηθειας. ∆ια τουτο και Πετρος και
Παυλος και μετ' εκεινους ουτος εκει παντες ετυθη σαν· τουτο μεν ινα μολυνθεισαν
την πολιν τοις των ει δωλων αιμασι, τοις οικειοις αιμασιν εκκαθαρωσι, τουτο δε ινα
της αναστασεως του σταυρωθεντος Χριστου δια των εργων παρασχωνται την
αποδειξιν, πεισαντες τους την Ῥωμην οικουντας ως ουκ αν μετα τοσαυτης ηδονης
της παρουσης κατεφρονησαν ζωης, ει μη σφοδρα ησαν πεπεικοτες εαυτους, οτι προς
τον εσταυρωμενον εμελ λον αναβαινειν Ἰησουν, και εν τοις ουρανοις αυτον οψε
σθαι. Μεγιστη γαρ οντως αναστασεως αποδειξις το τον σφαγεντα Χριστον τοσαυτην
μετα θανατον επιδειξασθαι δυναμιν, ως τους ζωντας ανθρωπους πεισαι και
πατριδος, και οικιας, και φιλων, και συγγενων, και αυτης υπεριδειν της ζωης υπερ
της εις αυτον ομολογιας, και μαστιγας, και κινδυνους, και θανατον αντι των
παροντων ηδεων ελεσθαι.
Ταυτα γαρ ουχι νεκρου τινος, ουδε επι τωι ταφωι μειναντος, αλλ' ανασταντος
και ζων τος ην τα κατορθωματα. Ἐπει πως αν εχοι λογον, ηνικα μεν εζη, τους
συνοντας αυτωι παντας αποστολους απο του φοβου γενομενους ασθενεστερους
προδουναι τον δι δασκαλον, και φευγοντας απελθειν, επειδη δε ετελευτη σεν, μη
μονον Πετρον και Παυλον, αλλα και Ἰγνατιον τον ουδε εωρακοτα αυτον, ουδε
απολελαυκοτα αυτου της συνουσιας τοσαυτην υπερ αυτου προθυμιαν επιδει ξασθαι,
ως και αυτην δι' αυτον επιδουναι την ψυχην;
εʹ. Ἵν' ουν ταυτα εργωι μαθωσιν οι την Ῥωμην οικουντες απαντες,
συνεχωρησεν ο Θεος εκει τελειωθηναι τον αγιον. Και οτι αυτη εστιν η αιτια, εξ
αυτου του τροπου της τελευτης τουτο πιστωσομαι. Ου γαρ εξω τειχων 50.594 εν
βαραθρωι, ουδε εν δικαστηριωι, ουδε εν γωνιαι τινι την καταδικαζουσαν εδεξατο
ψηφον, αλλ' εν μεσωι τωι θεατρωι, της πολεως ανω καθεζομενης απασης, τον του
μαρτυ ριου τροπον υπεμεινε, θηριων επ' αυτον αφεθεντων, ιν' υπο ταις απαντων
οψεσι το τροπαιον στησας κατα του διαβολου, τους θεατας απαντας ζηλωτας ποιησηι
των αγωνισματων των εαυτου, ουκ αποθνησκων μονον ουτω γενναιως, αλλα και
μεθ' ηδονης αποθνησκων. Ου γαρ ως ζωης αποῤρηγνυσθαι μελλων, αλλ' ως επι
ζωην καλου μενος βελτιω και πνευματικωτεραν, ουτως ασμενως εωρα τα θηρια.
Ποθεν τουτο δηλον; Ἀπο των ρηματων ων αποθνησκειν μελλων εφθεγξατο.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6

Ἀκουσας γαρ οτι ουτος αυτον της τιμωριας ο τροπος μενει, Ἐγω των θηριων
εκεινων οναιμην, ελεγεν. Τοιουτοι γαρ οι ερωντες· οπερ αν πασχωσιν υπερ των
ερωμενων, μεθ' ηδονης δεχονται, και τοτε δοκουσιν εμφορεισθαι της επιθυμιας,
οταν πολλωι χαλεπωτερα ηι τα γινομενα· οπερ ουν και επι τουτου συνεβαινεν. Ου γαρ
τωι θανατωι μονον, αλλα και τηι προθυμιαι ζηλωσαι τους αποστολους εσπευδε· και
ακουων οτι μαστιχθεντες εκεινοι μετα χαρας ανεχωρουν, εβουληθη και αυτος μη τηι
τελευτηι μονον, αλλα και τηι χαραι μιμησασθαι τους διδασκαλους· δια τουτο, Των
θηριων, ελεγεν, οναιμην. Και πολλωι του των ημερωτερα τα στοματα ενομιζεν ειναι
της του τυραννου γλωττης, και μαλα εικοτως· εκεινη μεν γαρ προς την γεενναν
εκαλει, τα δε τουτων στοματα προς βασιλειαν παρεπεμπεν. Ἐπειδη τοινυν
κατελυσεν εκει την ζωην, μαλλον δε επειδη προς τον ουρανον ανεβη, επανηιει
στεφανιτης λοιπον. Και γαρ και τουτο της του Θεου γεγονεν οικονομιας, το παλιν
αυτον προς ημας επαναγαγειν, και ταις πολεσι διανειμαι τον μαρτυρα. Ἐκεινη μεν
γαρ αυτου σταζον το αιμα εδεξατο, υμεις δε τωι λειψανωι τετιμησθε· απηλαυσατε της
επισκοπης υμεις, απηλαυσαν εκεινοι του μαρτυριου· ειδον αγωνιζο μενον και
νικωντα και στεφανουμενον εκεινοι, εχετε διηνεκως αυτον υμεις· ολιγον υμων
αυτον χρονον απε στησεν ο Θεος, και μετα πλειονος υμιν δοξης αυτον εχα ρισατο.
Και καθαπερ οι δανειζομενοι χρηματα μετα τοκων αποδιδοασιν απερ αν λαβωσιν·
ουτω και ο Θεος τον τιμιον τουτον θησαυρον παρ' υμων ολιγον χρησαμε νος χρονον,
και τηι πολει δειξας εκεινηι, μετα πλειονος υμιν αυτον αποδεδωκε της λαμπροτητος.
Ἐξεπεμψατε γαρ επισκοπον, και εδεξασθε μαρτυρα· εξεπεμψατε μετ' ευχων,
και εδεξασθε μετα στεφανων· και ουχ υμεις δε μονον, αλλα και πασαι αι εν μεσωι
πολεις. Πως γαρ αυτας οιεσθε διακεισθαι ορωσας επαναγομενον το λειψανον; ποσην
καρπουσθαι ηδονην; ποσον αγαλλεσθαι; ποσαις ευφημιαις παντοθεν βαλλειν τον
στεφανιτην; Καθαπερ γαρ αθλητην γενναιον τους ανταγωνιστας καταπαλαισαν τα
απαντας, και μετα λαμπρας εξελθοντα δοξης απο του σκαμματος, ευθεως δεχομενοι
οι θεαται, ουδ' επιβηναι της γης αφιασι, φοραδην απαγοντες οικαδε, και μυριοις
βαλλοντες εγκωμιοις· ουτω δη και τον αγιον τοτε εκεινον απο της Ῥωμης αι πολεις
εξης διαδεχομεναι, και επ' ωμων φερουσαι μεχρι της πολεως ταυτης παρεπεμπον
εγκωμιαζουσαι τον στεφανιτην, ανυμνουσαι τον αγωνο θετην, καταγελωσαι του
διαβολου, οτι εις το εναντιον αυτωι περιετραπη το σοφισμα, και οπερ ενομισε κατα
του μαρτυρος ποιειν, τουτο υπερ αυτου γεγονε. Και τοτε μεν τας πολεις απασας
εκεινας ωνησε και ανωρθω σεν· εξ εκεινου δε και μεχρι της παρουσης την υμετεραν
50.595 πλουτιζει πολιν· και καθαπερ θησαυρος διηνεκης, καθ' εκαστην αντλουμενος
την ημεραν, και ουκ επιλειπων, απαντας τους μετεχοντας ευπορωτερους ποιει· ουτω
δη και ο μακαριος ουτος Ἰγνατιος τους προς αυτον ερχο μενους ευλογιων,
παῤρησιας, γενναιου φρονηματος, και πολλης ανδρειας πληρων οικαδε αποπεμπει.
Μη τοινυν σημερον μονον, αλλα και καθ' εκαστην ημεραν προς αυτον βαδιζωμεν,
πνευματικους εξ αυτου δρεπομενοι καρπους. Ἔστι γαρ, εστι τον μετα πιστεως
ενταυθα παραγινομενον μεγαλα καρπωσασθαι αγαθα· ουδε γαρ τα σωματα μονον,
αλλα και αυται αι θηκαι των αγιων πνευματικης εισι πεπληρωμεναι χαριτος. Ει γαρ
επι Ἐλισσαιου τουτο συνεβαινε, και θηκης νεκρος αψαμενος του θανατου τα δεσμα
διεῤρηξε, και προς ζωην επανηλθε παλιν, πολλωι μαλλον νυν, οτε δαψιλεστερα η
χαρις, οτε πλειων η του Πνευματος ενεργεια, εστι και θηκης μετα πιστεως αψαμενον
πολ λην εκειθεν επισπασαθαι δυναμιν. ∆ια τουτο και τα λειψανα των αγιων ειασεν
ημιν ο Θεος, βουλομενος ημας προς τον αυτον εκεινοις χειραγωγησαι ζηλον, και
λιμενα τινα παρασχειν και παραμυθιον ασφαλες των αει καταλαμβανοντων ημας
κακων. ∆ιο παρακαλω παν τας υμας, ειτε εν αθυμιαι τις εστιν, ειτε εν νοσοις, ειτε εν
επηρειαις, ειτε εν αλληι τινι βιωτικηι περιστασει, ειτε 50.596 εν αμαρτιων βαθει, μετα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

7

πιστεως ενταυθα παραγινεσθω, και παντα εκεινα αποθησεται, και μετα πολλης επαν
ηξει της ηδονης, κουφοτερον το συνειδος εργασαμενος απο της θεωριας μονης·
μαλλον δε ου τους εν δεινοις οντας μονον αναγκαιον ενταυθα παραγινεσθαι, αλλα
καν εν ευθυμιαι τις ηι, καν εν δοξηι, καν εν δυναστειαι, καν εν παῤρησιαι πολληι τηι προς
τον Θεον, μηδε ουτος καταφρονειτω της ωφελειας. Ἐλθων γαρ ενταυθα και τον
αγιον ιδων τουτον, ακινητα εξει τα καλα, τηι μνημηι των τουτου κατορθωματων
μετριαζειν την αυτου ψυχην αναπεισας, και ουκ αφιεις το συνειδος υπο των
κατορθωματων προς ογκον επαρθηναι τινα.
Ου μικρον δε τοις εν ευπραγιαις το μη φυσασθαι επι ταις ευημεριαις, αλλ'
ειδεναι μετριως φερειν τας ευπραγιας. Ὥστε απασι χρησιμος ο θησαυρος, επιτηδειον
το καταγωγιον, τοις μεν επταικοσιν, ινα απαλλαγωσι των πειρασμων, τοις δε
ευημερουσιν, ινα βεβαια αυτοις μεινηι τα καλα· τοις μεν εν αῤρωστιαι, ινα προς
υγιειαν επανελθωσι, τοις δε υγιαινουσιν, ινα μη προς αῤρωστιαν καταπεσωσιν. Ἅπερ
απαντα λογιζομενοι, πασης τερψεως, πασης ηδονης την ενταυθα προτιμωμεν
διατριβην, ιν' ομου και ευφραινομενοι και κερδαινοντες, και εκει συσκηνοι τοις
αγιοις τουτοις και ομοδιαιτοι γενεσθαι δυνηθωμεν ευχαις αυτων των αγιων, χαριτι
και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, μεθ' ου τωι Πατρι η δοξα, αμα τωι
αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

8


