In publicanum et pharisaeum
Εις τον τελωνην και τον Φαρισαιον λογος.
59.595
αʹ. Οι ποῤρωθεν τους λειμωνας θεασαμενοι, ποικιλην μεν βλεπουσι των
ανθεων την τερπνοτητα· τοτε δε αυτων το ευειδες γινωσκουσιν, οταν πλησιον
γενομενοι, τα ανθη ταις χερσιν αυτων ψηλαφησωσι. Τοιαυτην μοι νοει, αγα πητε,
της Ἐκκλησιας την καταστασιν, επειδη καθαπερ ανθη αμαραντα προκειται τοις
βουλομενοις τα των θεο πνευστων Γραφων αναγνωσματα. Ἴδοι γαρ αν τις εν τοις
πνευματικοις παραδεισοις προφητας χορευοντας, ταξιαρ χουντας αποστολους,
πρεσβευοντας μαρτυρας, συμμα χουντας αγγελους, διδασκαλους αγωνιζομενους τον
της ευσεβειας αγωνα, αφθονον την του Πνευματος χαριν, αι ματι ∆εσποτικωι λογικα
σφραγιζομενα ποιμνια, και το μειζον των ειρημενων, την των αγαθων κορυφην, την
των ελπιδων βεβαιωσιν, της τρυφης το κεφαλαιον, την της χαρας τελειοτητα· λεγω
δη τα του Χριστου Ευαγγελια, εν οις αποκειται της ημετερας ζωης η τελειωσις.
∆ευρο ουν θεωρησωμεν τον ∆εσποτην Χριστον πασαν απολαυσιν τοις εαυτου
χαριζομενον δουλοις· εν οις βλε πομεν φυγαδευομενα παθη, υποφριττουσαν
θαλασσαν, ανεμους ησυχαζοντας, επιτιμωμενον θανατον, σκυλευο μενον ᾅδην,
εξοριζομενους τους δαιμονας, επιστρεφοντας αμαρτωλους προς τον ιδιον ∆εσποτην.
Ταυτα γαρ ο Χρι στος εν τοις θειοις Ευαγγελιοις προτεθεικε τα χαρισματα, εν οις
τους δικαιους δεικνυσιν υπερ τον ηλιον λαμποντας, μελη παρειμενων νευρουμενα,
κλινηφορους παραλυτους τρεχοντας, τελωνας λαμβανοντας ευαγγελιστων αξιωμα
τα, λεπραν ως κονιν τινασσομενην θεληματι, πυρετον υποφευγοντα τηι φωνηι του
∆εσποτου, νεκρους ζωην ευ κολως λαμβανοντας, ταφους απολυοντας προς ζωην,
ους εκρατουν, Φαρισαιου ταπεινουμενον υψος, τελωνου υψου μενην ταπεινωσιν.
Τοις γαρ τοσουτοις κορεσθεισι καλοις ευκολος λοιπον και η δια των ψιχιων
δεξιωσις. 59.596 Πεπεισμαι δε, ως μετα συγγνωμης συνηθως και αυθις των ημετερων
επακουσετε λογων, τηι πλησμονηι των προκεκηρυγμενων αγαθων τα των ψυχων
ταμεια πλη ρωσαντες.
Ουκουν επειδη και υμεις συν ευμενειαι Θεου της πενιχρας τραπεζης
ανεχεσθε, καγω παλιν τωι της υμετερας αγαπης τροπωι καταθαῤρησας, τωι
διδασκαλικωι ζυγωι τον της ψυχης αυχενα υποτεθεικα· φερε τοινυν το εναγχος
ανεγνωσμενον προθησω υμιν· πασι γαρ υμιν τοις πλουσιοις ο πτωχος εστιατωρ
εληλυθα, το του λογου συμποσιον συγκιρνων. Ἄνθρωποι, φησι, δυο ανεβησαν εις το
ιερον προσευξασθαι, ο εις Φαρισαιος, και ο ετερος τελωνης. Φαρισαιος ο κομπωδης
της δικαιοσυνης εργατης, Φαρισαιος ο θερισας αωρον των κατορθωματων το ληιον,
ο πλεον αλαζονειαι πλουτων, η τοις χρημασιν· ο διακενωι φυσηματι τιναξας των
αρετων τον καρπον, της υπερηφανιας ο κτητωρ, ο της φυσεως απασης κατ ηγορος, ο
αφιλανθρωπος ελεγχος, ο ασυγγνωμων ονει διστης, η τρικυμια της του τελωνου
ευχης.
Και μοι μη δεις τον λογον ως φιλολοιδορον δεχεσθω· αλλ' αυτων επ ακουσας
των του Φαρισαιου ρηματων, γνωριζετω αληθη τα λεγομενα. Ὁ Θεος, φησιν,
ευχαριστω σοι, οτι ουκ ειμι ως οι λοιποι των ανθρωπων. Παντων εαυτον κρι νεις
δικαιοτερον; Ουκ ειμι ως οι λοιποι των ανθρω πων. Τι ποιεις, Φαρισαιε; Μη τωι
κοινωι της φυσεως ονοματι προσεχε· ατρεπτος γεγονε και ο φιλανθρωπος,
ανθρωπος· καν εκεινον εννοησας, των αλαζονικων ρη ματων καταβηθι. Ειπε καν,
Ὥς τινες των ανθρωπων, και μη, Ὡς οι λοιποι των ανθρωπων, αρπαγες, αδι κοι,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

μοιχοι. Παντες αρπαγες πλην σου, Φαρισαιε; παντες αδικοι, συ δε μονος τυγχανεις
δικαιος; παντες μοιχοι, σοι δε μονωι το της σωφροσυνης υπαρχει κατορ θωμα; Ουκ
ειμι ως οι λοιποι των ανθρωπων, αρπα γες, αδικοι, μοιχοι· η και ως ουτος ο τελωνης.
Νυν 59.597 ηρξατο πτεροφυειν η του ανθρωπου διανοια· νυν τινασ σει της ψυχης
προς ουρανον το πτερον. Τι κατασπαις αυτον τηι των ρηματων βαρυτητι, κωλυων
αναπτηναι την εξομολογησιν προς τον φιλανθρωπον; τι κατεπεμ βαινεις τωι
κειμενωι; τι επιστοιβαζεις επι το πυρ αυτου ξυλα; τι κατηγορεις του ανενδοτως
τυπτοντος την συν ειδησιν; Ἢ και ως ουτος ο τελωνης.
Τι γαρ ειδες, ανθρωπε, τον τελωνην ποιουντα; ληιστευοντα; τους αλ λοτριους
πονους συλωντα; τα αλλοτρια ληιζομενον; θεριζοντα, απερ ουκ εσπειρε; συναγοντα,
οθεν ου δι εσκορπισεν; απλουντα τοις οδοιποροις το δικτυον; Ου δεν τοιουτον
τεθεασαι, ω Φαρισαιε· αλλ' οραις σχημα ελεεινον, οικτου και βοηθειας αξιον. Κειται
γαρ επι προσωπον, βασανιζει το στηθος ως των κακων εργα στηριον, επαραι τους
οφθαλμους προς ουρανον ου τολ μαι· ταχα και παρ' αυτων των αστερων κατηγοριαν
εκδεχεται, η μαλλον νομιζει των πλημμεληματων το πληθος γεγραφθαι εν τωι
στερεωματι· ποῤρωθεν εαυτον ωσει δικασθεις του ιερου απεστησε· το, Ἐλεησον, κε
κραγεν ως ηδη καταδικαζομενος. Ουκ ανεγνως το γε γραμμενον, οτι Μη παροργισηις
ανδρα εν αποριαι αυ του; Ἄπορος εστι, πανταχοθεν εκυκλωσαν αυτον οι λογισμοι
αντι του πληθους των κατηγορων· εχρησατο τηι δεξιαι η συνειδησις κατα του στηθους
μαστιζουσηι· καθ' εαυτου απειργασατο δημιον.
Ουκ επικαμπτει σε τρεμων; ουκ ερεθιζει σε προς συμπαθειαν ουτος κατω
νευων το προσωπον; ου μαλασσει σου την απανθρωπον γνωμην, μη τολμων προς
ουρανον αναβλεψαι; Ὅτε μεν γαρ ετελωνει, εχρην σε τας τοιαυτας κατ' αυτου ανα
βοησαι φωνας· πρεπον γαρ αυτωι τοτε ου μονον παρα σου, αλλα και παρα παντος
ονειδιζεσθαι. Ὅτε μεντοι των οικειων κατεγνω κακων, οτε θεωρησας τα τραυματα
της ψυχης, εδραμε προς τον ιατρον τον αμισθι θερα πευοντα, οτε των
πλημμεληματων μνημονευσας τωι αμνησικακωι ∆εσποτηι προσεφυγε· τοτε περισσως
αυτωι κατεπεμβαινεις, ω Φαρισαιε; Ουτε ως ουτος ο τελωνης. Μη γαρ ουκ εισιν αλλοι
τελωναι, μηπω τον γλυκυν της μετανοιας αγαπησαντες θρηνον; Ει ποθος σοι πολυς
κατηγορειν αμαρτωλων, επ' εκεινους στρεψον την σην γλωσσαν, τους ετι τοις
δικτυοις της πλεονεξιας ενειλημενους.
Προς τουτον μεντοι περιττη σου η δυσμε νεια. Ου μονον γαρ τον ανθρωπον
βλαψαι ου δυνασαι, αλλα και πλεον ερεθιεις τον ∆εσποτην, ωστε συντομω τεραν
επιδειξασθαι την συγχωρησιν.
βʹ. Ὁ δε τελωνης, φησι, μακροθεν εστως, ουκ ηθε λεν ουδε τους οφθαλμους
εις τους ουρανους επαραι· την του Μανασση παντως και αυτος φωνην απεφθεγξατο·
Ουκ ειμι αξιος ατενισαι και ιδειν το υψος του ουρα νου απο του πληθους των
αδικιων μου. Πολλα γαρ ην τοτε εν τηι ψυχηι του τελωνου συνειλεγμενα κακα,
επιθυμια χρηματων ακορεστος, ποθος αδικιας μη δεχο μενος περας, αρπαγη τελος
ουκ εχουσα· κοινον τηι φυσει των ανθρωπων τελωνης κακον, νομιμος αδικος, αρπαξ
ακατηγορητος, αφοβος κλεπτης, ληιστης ανεγκλη τος, δυσφευκτος βλαβη, λυκος των
λογικων προβατων, θηριον ανθρωπομορφον. Μετα τοσουτων ανηλθεν ο τε λωνης
εις το ιερον κακων. Ὅτε γαρ παντα ταυτα ειργα σατο τα δεινα, και βαρυ κατεσκευασε
το των πλημμε ληματων φορτιον τηι ψυχηι, οτε λοιπον τον αυχενα κατ εκλασε, τοτε
εζητει του βαρους ελαφρυνθηναι, και ουκ ειχε το πως το φορτιον αποτιναξεται· ειτα
γοργην εσχεν εννοιαν, ευρεν ειδος ελευθεριας· εμνημονευσε γαρ της φωνης του
∆εσποτου προς τους αμαρτωλους εκβοωσης· ∆ευτε προς με, παντες οι κοπιωντες και
πεφορτισμε νοι, καγω αναπαυσω υμας.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ταυτης της φωνης μνημο νευσας, μετα του φορτου των κακων επι το ιερον
του 59.598 Θεου παρεγενετο· ατονησας δε λοιπον, και μηκετι φερειν δυναμενος,
ευθυς επι προσωπον επεσε, και προς τον ∆εσποτην, το, Ἱλασθητι μοι τωι αμαρτωλωι,
ελεγεν. Ἔρημος, φησι πασης ευεργεσιας τυγχανω, τοις εμαυ του κεκλονημαι δεινοις,
υπερ αριθμον ψαμμου θαλασσης γεγονασιν αι ανομιαι μου, επληθυνθησαν υπερ τας
τριχας της κεφαλης μου. Ὁρω παρα των παρ' εμου ηδι κημενων ηδη το σον
δικαστηριον καταβοωμενον· προ των θρονων σου, ∆εσποτα, βιβλους ανεωιγμενας
τεθησεσθαι ακηκοα, εν αις παντως και οι στεναγμοι των οδοιπορων εγραφησαν. Ουκ
εστιν ειδος αδικιας, ο την σην αδεκαστον διαπεφευγε γνωσιν· απολογιας μοι καιρος
ου προσεστι, φυγης μοι τοπος ου περιλελειπται. Προς ουρανον ου τολμω αναβλεψαι,
δεδοικα και την γην ως ιδουσαν τας πραξεις μου. Του γαρ σφοδρα αμαρτωλου
κατηγορει και τα αψυχα.
∆ιο προς σε τον παντων ∆εσποτην δραμων, ταυτην μονον ευρον προς
βοηθειαν την ικεσιαν· Ὁ Θεος, ιλασθητι μοι τωι αμαρτωλωι. Πολυς ο κολοφων των
κακων μου· αλλα τι προς το πελαγος της σης αγαθοτη τος; Το εμε σωθηναι παρα
ανθρωποις αδυνατον, αλλα παρα σοι, ∆εσποτα, παντα δυνατα. Ει μεν γαρ δια δι
καιους επι της γης παραγεγονας, περιττως το τελωνιον βδελυξαμενος τωι ναωι σου
προσεδραμον· ει δε και των αμαρτωλων ποιουμενος λογον, μαλλον δε δι' αυτους τηι
κτισει ενεδημησας, μη δειξηις μου τας επι σοι ανελπι στους ελπιδας, αλλα την
συντετριμμενην μου καρδιαν θεραπευσον, νενεκρωμενον με τοις παραπτωμασι ζωο
ποιησον. Ἥψατο σου πορνη, και τον ρυπον των κακων απενιψατο· εχρησας πιστωι
γυναιωι το κρασπεδον, και λιμνας αιματων εξηρανας· επλησιασας παραλυτωι κει
μενωι, και της κλινης εργατην ανεδειξας· ειδες παραγων τυφλον, και τηι οψει
απεδωκας την ευπρεπειαν· εχρισω μεν γαρ το λειπον του σωματος, πηλωι το εκ του
πηλου διορθωσαμενος σκευος· ηνοιξας δε τωι φωτι την εισοδον, δειξας τωι ανθρωπωι
το της κτισεως καλλος· ειδες δα κρυουσαν γυναικα, και προ καιρου της αναστασεως
τον ᾅδην μαστιξας, εξηγαγες εκειθεν τον Λαζαρον, ωσπερ εκ στοματος λεοντος
αρπασας του θανατου τον ανθρωπον. Ἐλεεινως σοι προσπιπτοντα θεασαμενος ανδρα
τωι της απαιδιας ναυαγιωι δεινως βυθιζομενον, επεκαμ φθης ευθυς ταις ικεσιαις, και
κεκληκας το κορασιον· σου δε φωνησαντος ανεστη μεν η κορη, ο δε θανατος πεφευ
γεν. Ἐβοησε προς σε και Χαναναια γυνη το οικειον θυ γατριον βλεπουσα υπο
δαιμονος σπαραττομενον, και βοησασα το, Ἐλεησον, των ελπιδων ουκ απετυχε· την
γαρ πιστιν αυτης αποδεξαμενος, του προβατου τον λυκον εδιωξας, και τον λυσσωδη
απηλασας ενοικον· τωι κορασιωι χαρισαμενος νηψιν, της μητρος τον θρηνον
κατεπαυσας. Μικροις αρτοις πληθος εν ερημωι διεθρεψας. Λιμωττω καγω
δικαιοσυνης λιμον, μικρον της σης φιλανθρωπιας ψυχιον επιζητω· ως ενα καμε των
μνημονευθεντων ελεησον. Κατεστιγμαι την ψυχην, ως προ της μετανοιας η πορνη·
βδελυκτος ειμι πασιν, ως προ της θεραπειας η αιμοῤρους νομιζομενη ακαθαρτος·
παρειμενος ειμι την ψυχην, του σωματος του παραλυτου μειζονως· πε πηρωμαι τους
της ψυχης οφθαλμους, καθως ο εκ γενε της τυφλος του σωματος· νενεκρωμαι τοις
παραπτω μασι, συγκεκλεισμενην εχων εν σωματι την ψυχην, καθως εσχεν ο ταφος
τον Λαζαρον· τα παντων σχεδον επιφερο μαι δεινα. Ἀλλ' ο παντας ελεησας, καμε
προσπιπτοντα οικτειρον. Ὁ Θεος, ιλασθητι μοι τωι αμαρτωλωι.
Τι ουν ο φιλανθρωπος ∆ικαστης, ο φιλοτιμος αγωνοθετης των τρεχοντων
τον της μετανοιας δρομον; Και του Φα ρισαιου μεγαλαυχουντος ηνειχετο, και του
τελωνου μετα 59.599 νοουντος ετερπετο· επειδη δε ο μεν τοις ρημασιν ωσπερ
ανεμοις σφοδροις της ψυχης τον καρπον απετιναξεν, ο δε συντριψας εαυτον, ουκ
εξεδεχετο αλλον κατηγορον, εκαστωι το προς αξιαν απενειμε. Τον μεν γαρ τελωνην
εαυτου γεγενημενον κατηγορον, ελευθερον αφηκε της κατακρισεως, τον δε
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Φαρισαιον εις μεσον προθεντα τα κατορθωματα, πενεστερον του τελωνου απεφηνεν.
Ἀμ φοτεροις ο τροπος, τωι μεν υποθεσις πενιας εις πλουτον, τωι δε εκ πλουτου εις
πτωχειαν ολισθημα. Τι γαρ φησιν ο ∆εσποτης; Ἀμην λεγω υμιν, κατεβη ουτος δεδι
καιωμενος εις τον οικον αυτου, η εκεινος. Ὢ ποσον κακον της υπερηφανιας το
νοσημα! Κατακομος ανηλθεν ο Φαρισαιος ωσπερ ανθεσι τοις κατορθωμασι στεφανου
μενος· συνωδευσε τουτωι ο τελωνης πασης απολογιας γυμνος. Ἀλλ' ο μεν ευκαιρως
εαυτον ταπεινωσας υψωθη· ο δε προς ακαιρον υψος ακοντισας εαυτον,
καταγελαστον υπεμεινε γυμνωσιν.
Ουκ ην βελτιον υφειμεναις χρη 59.600 σασθαι ταις φωναις; ουκ ην κρειττον
ακουσαι της προ φητικης φωνης λεγουσης, Ταπεινωθητε ενωπιον Κυριου, και
υψωσει υμας; ουκ ην μαλλον συμφερον κρατησαι της γλωσσης, και φυλαξαι τον
πλουτον, ον πονοις πολ λοις εκτησατο; ας γαρ εν χρονωι συνηγαγεν αρετας, ταυτας
εν ακαρει ροπηι τηι φωνηι διεσκορπισεν. Ουκ ηκουσε ταχα ο Φαρισαιος το
γεγραμμενον, οτι Ἀκαθαρτος εναντιον Κυριου πας υψηλοκαρδιος;
Ουκ εδιδαχθη το καλως ειρημενον, Ὃ ποιει η δεξια σου, μη γνωτω η
αριστερα σου; Ταχα δε εγνω αμφοτερα, αλλ' η ισχυς της κενοδοξιας ενικησεν. Ἡμεις
ουν του τελωνου την ταπεινωσιν κτησωμεθα, και των αμαρτηματων το βαρος
αποθωμεθα· υπερηφανιαν δε μισησωμεν, δι' ης ο Φαρισαιος τον πλουτον των
αρετων απωλεσεν· Ὑπερηφα-νοις γαρ ο Κυριος αντιτασσεται, ταπεινοις δε διδωσι
χαριν. Αυτωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


