De adoratione pretiosae crucis
Εις την προσκυνησιν του τιμιου και ζωοποιου σταυρου, τηι μεσηι
εβδομαδι των νηστειων.
52.835
αʹ. Ἧκεν ημιν ενιαυσιος ημερα, η πανσεβαστος και φωσφορος των αγιων
νηστειων η μεση εβδομας, τον τρισολβιον και ζωοποιον του Σωτηρος ημων Ἰησου
Χριστου σταυρον προσκομιζουσα, και τουτον προτιθεμενη εις προσκυνησιν, και τους
προσκυνουντας αυτον ειλικρινει καρδιαι και αγνοις χειλεσιν αγιαζουσα, και προς τον
εξης του σταδιου των αγιων νηστειων δρομον ευτονωτερους και ακμαιοτερους
δεικνυουσα. Σημερον τοιγαρουν προσκυνησιμος ημερα του τιμιου σταυρου
καθεστηκε, και δευτε, ω φιλοι, φοβωι και ποθωι τουτον περιπτυξωμεθα. Της γαρ
εγερσεως Χριστου τας αυγας φωτοβολων, παντας φωτιζει, και αγιαζει ταις αυτου
χαρισι· διο τουτον ασπασωμεθα ψυχικως αγαλλομενοι. Σημερον χαρα γινεται εν
ουρανωι, και επι γης, οτι ο του Χριστου φαεσφορος και ζωοποιος σταυρος τωι κοσμωι
εμφανιζεται, δι' ου δαιμονες φυγαδευονται, και νοσοι δραπετευουσι, και σκοτος
ζοφωδες απελαυνεται, και παντα της γης τα περατα καταφωτιζεται. Σημερον η
Χριστου Ἐκκλησια αλλος παραδεισος δεικνυται, το παναγιον ξυλον του τιμιου
σταυρου εν μεσωι προθεισα, και προπομπην του παθους Χριστου τον σταυρον
ποιουμενη, και της αναστασεως αυτου προεγερσιν. Σημερον το προφητικον
πεπληρωται λογιον, το φασκον, Ἰδου γαρ προσκυνουμεν εις τον τοπον, ου εστησαν
οι ποδες του Θεου ημων. Ευφραινου τοιγαρουν και αγαλλου, η Χριστου Ἐκκλησια,
και προσαγαγε τα σα τεκνα, τηι εγκρατειαι των παθων, τηι νηστειαι κεκαθαρμενα,
52.836 ταις τε θεολαμπεσιν αρεταις εξαστραπτοντα, και χορευε χορειαν την
ανεκλαλητον. Καθαπερ γαρ παλαι εν τηι ερημωι τον χαλκουν οφιν οι δηχθεντες
προσβλεποντες εῤρυοντο θανατου· ουτω δη και νυν οι το της νηστειας
μεσοπορησαντες σταδιον, τουτωι προσψαυοντες, τον νοητον οφιν νεκρον
δεικνυουσι, και αυτοι αθανατιζονται, και κοινωνοι των παθηματων του Χριστου δια
της εγκρατειας δεικνυμενοι, κοινωνοι και της αναστασεως αυτου αναδεικνυνται.
Και ου μονον τουτο, αλλα και προς το εξης νεανικως ευδρομουντες, επινικιους τωι
Θεωι προσκομιζουσι. Τροπαιοφορον γαρ και νικητικον οπλον ο του Κυριου σταυρος
καθεστηκε· βασιλεων οπλον ακαταμαχητον, Ἐκκλησιας κερας, εχθρων καθαιρετης,
και των πιστων σωτηρια. Και μακαριοι αληθως και τρισμακαριοι οι αγνοις χειλεσι
και στομασι καθαροις τουτον αξιουμενοι περιπτυξασθαι. Ἔργωι γαρ αληθως
πληρουσι το φασκον του Κυριου ρητον· Ει τις θελει οπισω μου ελθειν, απαρνησασθω
εαυτον, και αρατω τον σταυρον αυτου, και ακολουθειτω μοι. Και ορα πως
ακαταναγκαστως ποιει τον λογον. Ουδε γαρ ειπε, Καν βουλησθε, καν μη, τουτο δει
υμας παθειν, αλλα πως; Ει τις θελει οπισω μου ελθειν· ου βιαζομαι, ουκ αναγκαζω,
αλλ' εκαστον κυριον της εαυτου προαιρεσεως ποιω· δι' ο και λεγω· Ει τις θελει
οπισω μου ελθειν. Ἐπι γαρ αγαθωι καλω, ουκ επι κακωι και επαχθει, ουκ επι κολασει
και τιμωριαι, αλλ' επι βασιλειαι ουρανιωι και ζωηι ουρανιωι. Και γαρ αυτη των
πραγματων η φυσις ικανη εφελκυσασθαι. 52.837 Ει τις θελει οπισω μου ελθειν, καν
ανηρ, καν γυνη, καν αρχων, καν αρχομενος, και θελει σωθηναι, ταυτην ερχεσθω την
οδον. Τρια δε εστι τα λεγομενα, το απαρνησασθαι εαυτον, το αραι τον σταυρον, και
το ακολουθησαι. Ἀλλ' ιδωμεν προτερον, τι εστι το απαρνησασθαι εαυτον. Μαθωμεν
τι εστιν αρνησασθαι ετερον, και τοτε εισομεθα τι εστι το αρνησασθαι εαυτον. Τι ουν
εστι το αρνησασθαι ετερον; Ὁ αρνουμενος ετερον, οιον η αδελφον, η φιλον, η
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

γειτονα, η οντιναουν, καν μαστιζομενον ιδηι τουτον, καν δεσμουμενον, καν οτιουν
πασχοντα, ου προΐσταται, ου βοηθει, ουκ επικλαται, ου πασχει τι προς αυτον· απαξ
γαρ αυτου ηλλοτριωται. Ουτω τοινυν βουλεται του σωματος αφειδειν του ημετερου
ο Θεος, ινα καν μαστιζωσιν ημας δι' αυτον τινες, καν κολαζωσι, καν ελαυνωσι, καν
αλλο τι ποιωσι, μη φειδωμεθα. Τουτο γαρ εστιν αρνησασθαι· τουτεστι, μηδεν εχετω
προς εαυτον, αλλ' εκδιδοτω εαυτον τοις κινδυνοις, τοις αγωσι, και ως ετερου
πασχοντος, ουτω διακεισθω. Και ουκ ειπεν, αρνησασθω εαυτον, αλλ', Ἀπαρνησασθω,
μικραι ταυτηι προσθηκηι πολλην εμφαινων την υπερβολην. Και αρατω τον σταυρον
αυτου. Ειδες πως καθωπλισε τον επομενον αυτωι στρατιωτην ο των ουρανων
βασιλευς; Ου θυρεον εδωκεν, ου κρανος, ου τοξον, ου θωρακα, ου κνημιδα, ουκ αλλο
τι των τοιουτων ουδεν, αλλ' ο παντων τουτων εστιν ισχυροτερον, την ασφαλειαν
την απο του σταυρου, το συμβολον της κατα των δαιμονων νικης. Τουτο μαχαιρα,
τουτο ασπις, τουτο θωραξ, τουτο κρανος, τουτο κνημις, τουτο φρουριον ασφαλες,
τουτο λιμην, τουτο καταφυγη, τουτο στεφανος, τουτο επαθλον, τουτο των αγαθων
απαντων θησαυρος, και των νυν και των εσομενων ποτε. Καθαπερ γαρ τις οπλον
ισχυρον λαβων, και τοις αυτου διδωσι στρατιωταις, ουτω και ο Χριστος. Ἴδετε, φησι,
τον εμον σταυρον οσα ηνυσε· ποιησατε και υμεις τοιαυτα, και ανυσατε τοιαυτα οσα
βουλεσθε. Καιτοι γε και αλλαχου και μειζονα τουτων επηγγειλατο λεγων· Ὁ
πιστευων εις εμε, τα εργα α εγω ποιω, κακεινος ποιησει, και μειζονα τουτων ποιησει.
Τι δε εστιν αυτο το ρητον, το, Ἀρατω τον σταυρον αυτου, και ακολουθειτω μοι; Ἆρα
ινα το ξυλον βασταζωμεν εκαστος; Ουδαμως· ποια γαρ αρετη τουτο; Ἀλλ' ινα προς
τους κινδυνους ωμεν παρατεταγμενοι, το αιμα ημων εν ταις ψυχαις περιφεροντες,
προς σφαγην και θανατον ετοιμοι καθημερινον, ουτως απαντα πραττοντες, ως
μηδεπω προσδοκαιν μεχρι της εσπερας την ημετεραν διαρκεσαι ζωην, ως
αποθανουμενοι παντως. Ὅπερ και ο αποστολος ελεγε Παυλος· Καθ' ημεραν
αποθνησκω. Ουχι εις σοι παρα της φυσεως δεδοται θανατος; Ἔξεστιν, αν θελεις,
μυριακις αποθανειν υπερ του ∆εσποτου του σου.
βʹ. Τοιαυτη γαρ η χαρις· την παρα τοις φιλοις πτωχειαν εις πολυν εξαγει
πλουτον, δια το φιλοδωρον του ∆εσποτου, ου τηι των πραγματων εκβασει μονον,
αλλα και τηι προθεσει των αγωνιζομενων τους στεφανους οριζοντος. Τι δε εστιν,
Ἀρατω; Ουτως εστω προθυμος εις το σφαγιασθηναι και σταυρωθηναι, φησιν, ως
εκεινος ο βασταζων επι των ωμων· ουτως εγγυς ειναι νομιζετω του θανατου. Τον
τοιουτον απαντες καταπληττονται· ου γαρ ουτω δεδοικαμεν τους μυριοις
πεφραγμενους οπλοις ανθρωπινοις, και επι ανδρειαι τοσαυτηι τετειχισμενους, ως
τουτον επ' ελευθεριαι. Ουδεν γαρ ουτω ποιει θανατον εκφυγειν, ως το καταφρονειν
θανατου. Ἵνα δε μηδεις νομισηι τουτο μονον αρκειν, το προς θανατον ετοιμους ειναι
εισι γαρ και ληισται και γοητες τοιουτοι και μιαιφονοι παντες, δια τουτο προσεθηκε·
Και ακολουθειτω μοι. Ου τον ανδρειον ζητω, φησι, μονον, ουδε τον ακαταπληκτον
προς την τελευτην του βιου, αλλα τον επιεικη και σωφρονα και μετριον, και πασης
γεμοντα αρετης. Ειδες σταυρου διακονιαν ουκ επι του ∆εσποτου μονου, αλλα και επι
των δουλων τοσαυτα ισχυουσαν; Τουτο Πετρον κορυφαιον ειργασατο· τουτο Παυλον
τοσουτον εποιησε. ∆ιο και ελεγε· Τις ημας 52.838 χωρισει απο της αγαπης του
Χριστου; θλιψις, η στενοχωρια, η κινδυνος, η μαχαιρα; Τουτο και τους νηστευοντας
ουχι βρωματων μονον, αλλα και παθων ανδρειους απειργασατο. Περιφρασσωμεν
εαυτους, αγαπητοι, τηι δυναμει του σταυρου, και καθωπλισμενοι προς το εξης,
προθυμοτεροι τηι νηστειαι προσβωμεν, και παντων των του βιου τερπνων
καταφρονησωμεν. Και γαρ πλουτος, και δοξα, και δυναστεια, και ερως, και οσα
τοιαυτα, δια τουτο ηδεα, διοτι φιλοψυχουμεν, και τηι παρουσηι προσηλωθημεν ζωηι.
Ταυτης δε καταφρονηθεισης, ουδεις εκεινων ημιν λογος. Καλη γαρ η παρουσα ζωη,
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

καλη και ηδεια· δωρον γαρ εστι Θεου· αλλ' οταν η μελλουσα φανηι, τοτε
καταφρονειται δικαιως αυτη. Μη τοινυν αισχυνθωμεν τοις σεμνοις της σωτηριας
ημων συμβολοις, μηδε το μεγα κεφαλαιον των αγαθων, δι' ου ζωμεν και εσμεν,
αποκρουσωμεθα, τρυφηι εαυτους εκδοντες και κραιπαληι και γαστριμαργιαι, αλλ' ως
στεφανον περιφερωμεν τον σταυρον του Χριστου, τουτεστι των παθων την
νεκρωσιν. Και γαρ παντα δι' αυτου τελειται τα καθ' ημας· καν αναγεννηθηναι δεηι,
σταυρος παραγινεται· καν τραφηναι την μυστικην εκεινην τροφην, καν
χειροτονηθηναι, καν οτιουν ετερον ποιησαι, πανταχου το συμβολον ημιν του
σταυρου παρισταται. ∆ια τουτο και επι οικιας, και επι των τοιχων, και επι των
θυριδων, και επι των μετωπων, και επι της διανοιας μετα πολλης επιγραφομεν
αυτον της σπουδης. Της γαρ υπερ ημων σωτηριας και της ελευθεριας της κοινης, και
της επιεικειας του ∆εσποτου τουτο εστι σημειον. ∆ια τουτο σφραγις κεκληται, οτι
πασας του Θεου τας παρακαταθηκας, οσας αν λαβωμεν, τουτωι, καθαπερ τινι
σημαντρωι βασιλικωι και δακτυλιωι, σφραγιζομεν, και προσελθειν ουδεν ουκετι
τολμαι πονηρον. Ἂν προστασιαν δημου τινι παρακαταθωμεν, καν προς το της
ιερωσυνης αγαγωμεν αξιωμα, μετα το μυρια επευξασθαι, και καλεσαι του Πνευματος
την χαριν ελθουσαν, τουτωι σφραγιζομεν, ωσπερ εναποκλειοντες εν ασφαλει
ταμιειωι την δοθεισαν δωρεαν. Ουτω και εν ταις ιερουργιαις παραλαμβανεται. Ὁ γαρ
σταυρος του Χριστου μαχαιρα εστι και ξυλον, εν ωι σφαγεις ο Χριστος υπο των
θεοκτονων Ἰουδαιων ελυσε τα εργα του διαβολου, και αυτον τον διαβολον
κατεβαλε, τας ημων αμαρτιας προσηλωσας εν αυτωι. Τουτου χαριν εν ταις
ιερουργιαις παραλαμβανεται, οια τις ρομφαια και μαστιξ βασιλικη, βασανιζουσα και
αποδιωκουσα πασαν δαιμονικην ελευσιν, και σατανικην επιφοραν. ∆ια τουτο οι
θειοι ιερομυσται, ωσπερ τινες δορυφοροι, προθεντες την βασιλικην μαστιγα, δια
ταυτης αποδιωκουσι πασαν αντιδικον και αντιπαλον φαλαγγα, τας θειας και
βασιλικας δωρεας τοις μυσταγωγοις απονεμοντες, και συν αυτοις τον βασιλεα
Χριστον γεραιροντες.
γʹ. Ὅταν τοινυν σφραγιζηι, εννοει του σταυρου πασαν την υποθεσιν, και
σβεσεις θυμον, και παντα τα λοιπα παθη. Ὅταν σφραγιζηι, πολλης εμπλησον το
μετωπον παῤρησιας, το στηθος, τα ομματα, και παν μελος παραστησον θυσιαν
ευαρεστον τωι Θεωι. Τουτο γαρ η λογικη λατρεια. Τουτο το σημειον και επι των
προγονων ημων θυρας ανεωιξε κεκλεισμενας, τουτο δηλητηρια εσβεσε φαρμακα,
τουτο κωνειου δυναμιν εξελυσε, τουτο θηριων ιοβολων δηγματα ιασατο. Ει γαρ
ᾅδου πυλας ανεωιξε, και ουρανων αψιδας ανεπετασε, και παραδεισου εισοδον
ανεκαινισε, και του διαβολου τα νευρα εξεκοψε, τι θαυμαστον ει φαρμακων
δηλητηριων περιγινεται; Τουτο τοινυν εγκολαψον τηι διανοιαι τηι σηι, και την
σωτηριαν περιπτυξαι των ημετερων ψυχων. Ουτος γαρ ο σταυρος την οικουμενην
εσωσε, την πλανην απηλασε, την αληθειαν επανηγαγε, την γην ουρανον εποιησε,
τους ανθρωπους αγγελους ειργασατο. ∆ια τουτον οι δαιμονες ουκ ετι φοβεροι, αλλ'
ευκαταφρονητοι, ουδε ο θανατος θανατος, αλλ' υπνος και εγρηγορησις. ∆ια τουτον
τα της σαρκος παθη τα πολεμουντα τους νηστευοντας, 52.839 απομαραινονται. Ἂν
τοινυν ειποι σοι τις των Ἰουδαιων· Τον εσταυρωμενον προσκυνεις; ειπε φαιδραι και
μεγαληι τηι φωνηι, και γεγηθοτι τωι προσωπωι· Ναι, και προσκυνω, και ου παυσομαι
προσκυνων· καν γελασηι, δακρυσον οτι μαινεται, και ου συνιει τι φθεγγεται· και τωι
∆εσποτηι Χριστωι ευχαριστησον, οτι τοιαυτα ημας ευεργετησεν, α μηδε μαθειν
δυναται τις χωρις της ανωθεν αποκαλυψεως. ∆ια τουτο και ουτος γελαι, οτι Ψυχικος
ανθρωπος ου δεχεται τα του Πνευματος. Ἀλλα τι φησιν ο φρενοληπτος και
αγνωμων και απειθης Ἰουδαιος; Ει ουν Θεος εστιν ο Χριστος, ως φατε, και Θεου Υιος,
και επι σωτηριαι των ανθρωπων εληλυθε, δια τι τοιουτωι θανατωι ασχημωι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

εσταυρωται; Προς ον ερουμεν ολιγα των προφητων εκλεξαμενοι· Ἔδει τον Χριστον
σταυρωθηναι, ω παρανομε και αγνωμων Ἰουδαιε, οτι ο νομος και οι προφηται ουτως
εκηρυξαν, σωζεσθαι την ανθρωποτητα δια Χριστου. Πρωτος γαρ Μωυσης λεγει,
Ὄψεσθε την ζωην υμων κρεμαμενην απεναντι των οφθαλμων υμων, και ου μη
πιστευσητε τηι ζωηι υμων. Και ο Ἡσαΐας· Ὡς προβατον επι σφαγην ηχθη, και ως
αμνος εναντιον του κειροντος αυτον αφωνος. Και ο Ἱερεμιας, ∆ευτε και εμβαλωμεν
ξυλον εις τον αρτον αυτου. Και, Ἔδωκαν την τιμην αυτου εις τον αγρον του
κεραμεως, καθα συνεταξε μοι Κυριος. Και οτι Θεος εστιν ο σταυρωθεις Χριστος,
ακουσον του Ἔσδρα λεγοντος· Ευλογητος Κυριος ο εκπετασας τας χειρας αυτου, και
σωσας την Ἱερουσαλημ κατεναντι των οφθαλμων ημων. Και οτι οι οφεις απεκτεινον
τον λαον, οφιν κελευσει Θεου κρεμασας Μωυσης επι ξυλου, ελεγε· Τουτωι προσεχετε,
και ου μη αποθανητε. Και παλιν Ἱερεμιας λεγει, ως εκ προσωπου των
σταυρωσαντων αυτον· ∆ευτε και εκτριψωμεν αυτον εκ γης ζωντων. Και παλιν ο
Χριστος δια του αυτου προφητου, Ἐγω δε ως αρνιον ακακον αγομενον του θυεσθαι,
ουκ εγνων. Και παλιν ο ∆αυιδ ως εκ προσωπου του Χριστου· Ὤρυξαν χειρας μου και
ποδας μου, και διεμερισαντο τα ιματια μου εαυτοις, και επι των ιματισμων μου
εβαλον κληρον. Και παλιν, ∆ιεπετασα τας χειρας μου ολην την ημεραν προς λαον
απειθουντα και αντιλεγοντα, οι ουκ επορευθησαν οδωι αγαθηι, αλλ' οπισω των
αμαρτιων αυτων. Ὅτι δε σεβασμιος και προσκυνητος ο του Χριστου σταυρος και ο
τυπος αυτου, και τουτο οι προφηται διδασκουσι· ∆αυιδ μεν γαρ λεγων· Ἔδωκας τοις
φοβουμενοις σε σημειωσιν, του φυγειν απο προσωπου τοξου· και παλιν· Ποιησον
μετ' εμου σημειον εις αγαθον, και ειδετωσαν οι μισουντες με, και αισχυνθητωσαν.
Και ο Θεος δε δια Ἰεζεκιηλ του προφητου λεγει· ∆ος την σημειωσιν επι τα μετωπα
των καταστεναζοντων και κατοδυνωμενων εν πασαις ανομιαις· και διελθετε, και
κοπτετε, και μη ελεησητε· πρεσβυτερον και νεανισκον, και γυναικας και νηπια
θηλαζοντα εξαλειψατε· επι δε τους εχοντας το σημειον μου μη εγγισητε. Και ο
Σολομων λεγει, Ευλογειτε ξυλον, δι' ου γινεται δικαιοσυνη. Και ο Ἡσαΐας, ποθεν ην,
και ποια τα ξυλα του σταυρου, λεγει· Ἐν κυπαρισσωι και πευκηι και κεδρωι, αμα
δοξασαι τον τοπον τον αγιον. Και Μωυσης δε ξυλον βαλων εις Μεῤραν, τα πικρα
υδατα εγλυκανεν εις τυπον του σταυρου του Χριστου του γλυκαναντος εκ της
πικριας των δαιμονων τον κοσμον. Και η ραβδος Μωυσεως η σχισασα την πετραν,
εις τυπον ην του σταυρου του Χριστου, του σχισαντος τας καρδιας των ανθρωπων,
και εμβαλοντος την χαριν του αγιου Πνευματος εν αυτοις.
δʹ. Και αυτη εστιν οντως η οδος της ζωης, και παντες οι κρατουντες αυτην
ζωσιν· οι δε καταλιποντες αυτην θανατον και κολασιν ατελευτητον εξουσιν. Ὁ
νομος γαρ και οι προφηται κηρυττουσι την αγιαν Τριαδα· και αληθως ουτος εστιν ο
κηρυχθεις υπο των προφητων και του νομου, ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου Ἰησους
Χριστος Κυριος, και ουκ εστιν αλλος, ει μη ο γεννηθεις εν Βηθλεεμ της Ἰουδαιας εκ
της Παρθενου και θεοτοκου Μαριας επι Καισαρος Αυγουστου. Και ο μη δεχομενος
αυ52.840 τον, και μη πιστευων εις αυτον, αποστατης εστι του Θεου, και αναθεμα
αυτωι. ∆ια τουτο και ο Ἡσαΐας περι υμων των πλανηθεντων βοαι λεγων, Αιχμαλωτος
ο λαος μου εγενηθη δια το μη ειδεναι αυτους τον Κυριον. Ἐξ ου τε γαρ ηλθεν ο
Χριστος, κατελυθη η δυναμις του σταυρου υμων των Ἰουδαιων, και η ιερωσυνη
ηφανισται, και υπο των Ῥωμαιων διεσκορπισθητε. Φησι γαρ Ἡσαΐας περι των
σταυρωσαντων τον Χριστον, ∆ια τας αμαρτιας ημων απεστρεψε το προσωπον αυτου
ο Θεος αφ' ημων, και οι καταλοιποι ημων εν αμαρτιαις. Ει γαρ μη ην αυτος ο Χριστος
ο γεννηθεις εκ Μαριας, ο εκλεκτος του Θεου, και Υιος αληθινος αυτου, ο κηρυχθεις
υπο του νομου και των προφητων, ειχεν αν δοξασθηναι το εθνος υμων των
Ἰουδαιων, και υψωθηναι και βασιλευσαι, ως τον αντιθεον και πλανον αποκτειναν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

Ἀλλ' εξ ου τε ο σταυρος, και εσταυρωθη εν αυτωι υπο των πατερων υμων ο Χριστος,
απο τοτε εως της σημερον εις απωλειαν και εις ατιμιαν εστι, και χειρω ωργισθη υμιν
ο Θεος υπερ την αιχμαλωσιαν την εν Βαβυλωνι. Ἐκει γαρ μεθ' εξηκοντα ετη ο Θεος
ηλεησε και ανεκαλεσατο υμας· ενταυθα δε τελειως απωσατο· και ηληθευσεν ο πατηρ
υμων και προφητης και πατριαρχης Ἰακωβ, και παντα τα νομιμα υμων κατεπεσε, και
της χωρας υμων της Ἰουδαιας εξηλαθητε, και κατα τοπους διεσκορπισθητε, και εστε
εις εξουθενισμον, και εις καταγελων εις πασαν την οικουμενην απο ευας εως
εσχατου της γης. Τα δε ημετερα των Χριστιανων καθ' εκαστην ημεραν ανθει, και
αυξει, και κρατυνεται, και εις πασαν την οικουμενην το κηρυγμα της ευσεβους ημων
πιστεως διεδραμε, και βασιλευει Χριστος εν ημιν, και τον τιμιον και ζωοποιον αυτου
σταυρον προσκυνουμεν, και ως θησαυρον πολυτιμητον κατεχομεν. Και γαρ οντως
παντος στεφανου βασιλικου λαμπροτερος τε και σεμνοτερος ο του Κυριου σταυρος·
και τι λεγω, στεφανου βασιλικου; αυτων των ηλιακων ακτινων φαιδροτερος. Και το
μεν παλαιον, βιου πονηρου και διεφθαρμενων πραξεων καταδικη το πραγμα ην· νυν
δε δωρεας θειας συμβολον, ευγενειας πνευματικης σημειον, θησαυρος ασυλητος,
αναφαιρετος δωρεα, υποθεσις αγιασμου. Τουτον και επι κλινης και επι τραπεζης
προφερομεν, και πανταχου ουπερ αν ωμεν. Καθαπερ γαρ πολλοι των στρατιωτων,
χωρις οπλων ουτε αριστοποιουνται, ουτε καθευδουσιν· ουτω και νυν αντι μαχαιρας
επι κλινης κρεμασωμεν, αντι μοχλου επι θυρας διαγραψωμεν, αντι τειχους τηι οικιαι
πασηι περιβαλωμεν· τα εσω και τα εξω τουτωι περιφραξωμεν. Τουτο γαρ θανατον
κατελυσεν, ουρανους ανεωιξε, γην εκαθηρε, την φυσιν την ημετεραν επι τον θρονον
ανηγαγε τον βασιλικον, την τυραννιδα του διαβολου κατελυσε. Τουτο το ειδος
διπλουν· το μεν εξ υλης η χρυσου η μαργαριτων η λιθων τιμιων, ο και αφαιρειται
πολλακις υπο βαρβαρων η κλεπτων· το δε αυλον· ου γαρ εξ υλης αυτου η υποστασις,
αλλ' απο πιστεως η ουσια, απο διαθεσεως του ποιουντος η υλη. Τουτο καθευδοντας
τηρει, τουτο εγρηγοροτας ασφαλιζεται, τουτο κινδυνευοντας διασωζει· δια τουτου
πολεμος καταλυεται, και ειρηνη συνισταται, Ὑμνω σου τοιγαρουν το μακροθυμον
και ανεξικακον της περι εμε οικονομιας μυστηριον, Κυριε· προσκυνω τον τιμιον και
ζωοποιον σου σταυρον, ∆εσποτα· περιπτυσσομαι τα παθη, φιλω τους ηλους, και τας
διατρησεις των μελων ασπαζομαι· τον τε καλαμον και την λογχην και τον σπογγον
υπεραγαμαι· ως βασιλειον διαδημα, τον ακανθων περιτιθεμαι στεφανον, και ως
διαυγεσι λιθοις, τοις εμπτυσμοις εγκαλλωπιζομαι, ως λαμπροτατωι κοσμωι τοις
ραπισμοις ενσεμνυνομαι. Και σε ομολογω αληθινον Θεον τον ενα της αγιας Τριαδος
Χριστον Ἰησουν, τον υπερ εμου το παθος καταδεξαμενον, ειληθεντα τε εν σινδονι,
και υπο των παρανομων Ἰουδαιων μυκτηρισθεντα, τελος ταφεντα, και ανασταντα
τηι τριτηι ημεραι, και παλιν ερχομενον κριναι ζωντας και νεκρους. Σου γαρ εστιν η
δοξα και το κρατος, αμα τωι Πατρι και τωι παναγιωι και ζωοποιωι σου Πνευματι, νυν
και αει, και εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


