Comparatio regis et monachi
ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ∆ΥΝΑΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΟΥΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΕΡΟΧΗΣ,
ΠΡΟΣ ΜΟΝΑΧΟΝ ΣΥΖΩΝΤΑ ΤΗ ΑΛΗΘΕΣΤΑΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΝ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ.
47.387
αʹ. Ὁρων εγω τους πολλους των ανθρωπων τα δοκουντα ειναι καλα μαλλον
αγαπωντας τε και θαυμαζοντας, η τα φυσει χρηστα και ως αληθως αγαθα, αναγκαιον
ειναι νομιζω περι εκατερων βραχεις ποιησασθαι τους λογους, και παραθειναι νυν
αλληλοις τα τε κατεῤραιθυμημενα παρα πολλοις, τα τε πολλης τυγχανοντα σπουδης,
ινα μαθοντες το διαφορον εκατερων, τα μεν ως αξια σπουδης και σωτηριας περι
πολλου ποιησωμεθα, των δε καταφρονειν παιδευθωμεν ως ουδενος αξιων. Ουκουν
αγαπαται μεν πλουτος και δυναστεια και αρχη και δοξα, και μακαριζουσιν οι πολλοι
τους των εθνων αρχοντας, φερομενους επι λαμπρων οχηματων, και κηρυκων βοης
απολαυοντας και δορυφοριας πολλης, καταπεφρονηται δε των φιλοσοφουντων ο
βιος, και των την μονηρη διαιταν ηιρημενων· κακεινοι μεν φανεντες, προς εαυτους
επιστρεφουσι τον δημον, ουτοι δε φανεντες ουδενος οφθαλμους, η κομιδηι γε
ολιγων, προς εαυτους ελκουσι. Και τουτων μεν ουδεις αν επιθυμησειε γενεσθαι
ομοιος, εκεινων δε απαντες· καιτοι γε δυναστειαν μεν κτησασθαι, και αρχην εθνους
λαβειν, χαλεπον τε και τοις πολλοις αδυνατον, και πολλων αν δεηθειεν χρηματων
οι της αρχης ερασται· το δε μονηρη βιον ελεσθαι, και τηι του Θεου λατρειαι συζηιν,
πασιν ομοιως ευπορον τε και ραιδιον. Και της μεν αρχης η κτησις τωι βιωι τουτωι
συνδιαφθειρεται, μαλλον δε και ζωντας απολιμπανει τους εαυτης εραστας, ηδη δε
τινας και εις κινδυνον μεγαν η αδοξιαν κατεστησεν· ο δε μονηρης βιος νυν τε
πολλων αγαθων αναπιμπλησι τους δικαιους, και μετα την του βιου τελευτην
λαμπρους και χαιροντας επι το δικαστηριον αγει του Θεου και Πατρος, οτε των
αρξαντων οι πλειους μεγαλην οφθησονται διδοντες των βεβιωμενων την δικην.
Φερε δη παραθεντες αλληλοις τα τε της 47.388 φιλοσοφιας αγαθα, τα τε δοκουντα
ειναι χρηστα της εν τωι παροντι βιωι δυναστειας και δοξης, καταμαθωμεν το
διαφορον εκατερων των αγαθων· παραλληλα γαρ εσται φανερωτερα· μαλλον δε, ει
δοκει, την κορυφην των αγαθων, την βασιλειαν λεγω, τηι φιλοσοφιαι παραθεντες,
θεωρησωμεν εκατερας κτησεως τους καρπους, καταμαθοντες ακριβως τινων μεν ο
βασιλευς, τινων δε ο φιλοσοφος αρχει. Ουκουν ο μεν βασιλευς πολεσι και χωραις και
πολλοις εφεστηκεν εθνεσι, και στρατηγους και υπαρχους και στρατοπεδα και δημους
και βουλας τοις εαυτου νευμασιν αγων· ο δε Θεωι δεδωκως εαυτον, και τον μονηρη
βιον ηιρημενος, θυμου και φθονου και φιλαργυριας και ηδονης και των αλλων αρχει
κακων, σκοπων αει και φροντιζων, οπως αν μη συγχωρησειε τηι ψυχηι υπο τοις
αισχροις γενεσθαι παθεσι, μηδε δουλωθηναι τον λογισμον τυραννιδι πικραι, αλλ'
ανωτερω παντων αει την διανοιαν εχοι, τον του Θεου φοβον επιστησας τοις παθεσι.
Τοιαυτην μεν ουν ο βασιλευς, τοιαυτην δε ο μοναχος αρχην και δυναστειαν
κεκτηται, ωστε δικαιοτερον αν τις τουτον βασιλεα καλεσειεν, η τον αλουργιδι και
στεφανωι λαμπομενον, και καθημενον επι θρονου χρυσου.
βʹ. Βασιλευς γαρ ως αληθως ο θυμου και φθονου και ηδονης κρατων, και
παντα υπο τους νομους αγων του Θεου και τον νουν ελευθερον τηρων, και ουκ εων
ενδυναστευσαι τηι ψυχηι την δεσποτειαν των ηδονων. Τον τοιουτον ηδεως αν ειδον
και δημων και γης και θαλασσης αρχοντα, και πολεων και δημων και στρατοπεδων.
Ὁ γαρ τοις παθεσι της ψυχης τον λογισμον επιστησας, ραιδιως αν επισταιη και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

ανθρωποις μετα των θειων νομων, ωστε αυτον εν πατρος ταξει τοις αρχομενοις
ειναι, μετα πασης ημεροτητος ομιλουντα ταις πολεσιν. Ὁ δε ανθρωπων μεν αρχειν
δοκων, θυμωι δε και φιλαρχιαι και ηδοναις δουλευων, πρωτον μεν καταγελαστος
ειναι δο 47.389 ξειεν αν τοις αρχομενοις, οτι στεφανον μεν φορει λιθοκολλητον και
χρυσουν, σωφροσυνηι δε ουκ εστεφανωται, και αλουργιδι μεν ολον το σωμα
λαμπεται, την δε ψυχην ακοσμητον εχει. Ἔπειτα δε ουδε οπως μεταχειρισαιτο την
αρχην επιστησεται· ο γαρ εαυτου μη δυνηθεις αρχειν, πως αν ετερους δυνηθειη
κατευθυνειν τοις νομοις; Ει δε βουλει και τον πολεμον εκατερων ιδειν, ευρησεις τον
μεν δαιμοσι μαχομενον και κρατουντα και νικωντα και υπο του Χριστου
στεφανουμενον· μετα γαρ της θειας ροπης επι τον πολεμον ερχεται, ουρανιοις
πεφραγμενος οπλοις, ωστε αναγκη τουτου γενεσθαι το κρατος· τον δε βασιλεα
βαρβαροις μαχομενον. Ὅσωι δε των ανθρωπων οι δαιμονες φοβερωτεροι, τοσουτωι
λαμπροτερος ο τουτων κρατων του νικωντος εκεινους. Ει δε και την αιτιαν
εκατερου πολεμου καταμαθειν βουληθειης, πολυ το ουκ ισον ευρησεις. Ὁ μεν γαρ
υπερ ευσεβειας και της του Θεου λατρειας πολεμει τοις δαιμοσιν, η πολεις η κωμας
εκ της πλανης εξαρπασαι ποθων· ο δε μαχεται βαρβαροις υπερ τοπων η ορων η
χρηματων αρπασθεντων, η πλεονεξιας και ερωτος αρχης αδικου παρακαλουσης επι
την μαχην· ενθα δη πολλοι πολλακις βασιλεις, των μειζονων επιθυμησαντες, και τα
παροντα προσαπωλεσαν. Ἡ μεν ουν αρχη και οι πολεμοι τοσουτον αλληλων
διαφεροντας εδειξαν τον τε βασιλεα, και τον εσπουδακοτα τηι του Θεου λατρειαι
συζηιν· γνοιη δ' αν τις αυτους ακριβως, τον βιον εκατερου και τας πραξεις τας παρ'
ημεραν σκοπων. Ευροι γαρ αν ως αληθως τον μεν ομιλουντα προφηταις, και τηι του
Παυλου σοφιαι την ψυχην καλλωπιζοντα, και μεταπηδωντα συνεχως απο μεν
Μωσεως προς Ἡσαΐαν, απο δε τουτου προς Ἰωαννην, απο δε τουτου προς ετερον· τον
βασιλεα δε συνεχως ομιλουντα ταξιαρχοις και υπαρχοις και δορυφοροις· οις δε τις
ομιλει συνεχως, τουτοις αφομοιουται το ηθος. Ουκουν ο μεν μοναζων προς τα των
αποστολων και προφητων ηθη εκτυπουται την γνωμην, ο δε βασιλευς προς τα των
στρατηγων και δορυφορων και υπασπιστων, ανθρωπων οινωι δουλευοντων και
ηδοναις χαριζομενων, και το πλεον της ημερας διατριβοντων εν ποτωι, ουδεν
καιριον η καλον δια τον οινον επισταμενων. Ουτως αρα και δια τουτο τον μονηρη
βιον προσηκει μακαριζειν μαλλον η τον εν δυναστειαι και βασιλειαι και σκηπτροις.
γʹ. Ει δε και της νυκτος τον χρονον εξεταζειν βουληθειημεν, τον μοναχον μεν
οψομεθα τηι του Θεου λατρειαι και ταις ευχαις κοσμουμενον, πολυ προτερον αιδοντα
των ορνιθων, αγγελοις συμβιοτευοντα, Θεωι συλλαλουντα, των ουρανιων αγαθων
απολαυοντα· τον δε πολλοις εθνεσιν εφεστηκοτα και δημοις και στρατοπεδοις, και
πολλης μεν γης, πολλης δε αρχοντα θαλαττης, επι της κλινης ανατεταμενον και
ρεγχοντα. Και εκεινος μεν γαρ τοσουτοις τρεφεται σιτιοις, οσα ουκ αν απαιτησειε
τον μοναχον υπνον βαθυν· τον δε η τρυφη κατακοιμιζει και ο ποτος μεχρις ημερας
αυτης εν τηι κλινηι κατεχων. Ἔστι τοινυν τωι μεν μοναχωι και αμπεχονη και τραπεζα
μετρια, και συσσιτοι της αυτης αρετης αθληται· τον βασιλεα δε λιθοις τε 47.390
αναγκη και χρυσωι καλλωπιζεσθαι, τραπεζαν τε παρατιθεσθαι λαμπραν, και χρησθαι
συσσιτοις, ει μεν αφρων ειη, της εαυτου κακιας αξιοις, ει δε νουν εχοι και
σωφρονοιη, χρηστοις ισως και δικαιοις, πολυ δε λειπομενοις της εκεινων αρετης.
Ουτω καν φιλοσοφηι βασιλευς, ουδε κατα μικρον εγγυς ελθειν της του μοναζοντος
καλοκαγαθιας δυνησεται. Και γαρ εν οδοιποριαις βαρυς εστι τοις υπηκοοις, και
πολιν οικων, και ειρηνης απολαυων, και πολεμων απτομενος, φορους τε
εισπραττομενος, και στρατευματα συγκροτων, και αιχμαλωτους αγων, και νικων,
και ηττωμενος· ηττωμενος μεν γαρ των οικειων κακων αναπιμπλησι τους
αρχομενους, νικων δε αφορητος γινεται, καλλωπιζομενος τε τοις τροπαιοις, και
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

μεγα φρονων, και τοις στρατιωταις παρεχων αδειαν αρπαζειν, συλαιν, τους
οδοιπορους αδικειν, τας πολεις εν τηι καθεδραι πολιορκειν, τας των πενητων πορθειν
οικιας, τους υποδεξαμενους εισπραττεσθαι καθ' εκαστην ημεραν α μηδεις επιτρεπει
νομος, επι προφασει τινος εθους αρχαιου παρανομου τε και αδικου. Και τον μεν
πλουσιον εβλαψεν ουδεν ο βασιλευς τοις τοιουτοις κακοις, την πενιαν δε εκακωσεν,
ωσπερ ως αληθως αισχυνομενος τους ευπορους. Ου μην ο γε μοναχος ουτως, αλλ'
αμα τε ωφθη, και πλουσιων και πενητων χαριν τινα κομιζων ηλθε και τουτοις
κακεινοις ομοιως, ιματιωι μεν ενι δι' ετους χρωμενος, υδωρ δε πινων ηδιον, η
θαυμαστον οινον ετεροι· υπερ εαυτου μεν ουδεμιαν, ουτε μικραν, ουτε μειζω χαριν
παρα των πλουσιων αιτων, υπερ δε των εν ενδειαι πολλας τε και συνεχεις,
αμφοτεροις λυσιτελουσας, τοις τε παρεχουσι, και τοις κομιζεσθαι μελλουσιν. Ουτω
κοινος εστιν ιατρος και πλουσιων και πενητων ομοιως, τους μεν αμαρτηματων
ελευθερων δια της αγαθης νουθεσιας, τοις δε λυων την ενδειαν. Βασιλευς δε τας τε
εισφορας κουφοτερας ειναι κελευων, τους πλουσιους μαλλον, η την πενιαν
ωφελησε· και τα εναντια ποιων, τους μικρα κεκτημενους εβλαψε. Τον μεν γαρ
πλουσιον ολιγα αν βλαψειεν η χαλεποτης των εισφορων, τας δε των πενητων οικιας
ωσπερ χειμαῤρους παρασυρει, οιμωγης πιμπλωσα τας κωμας, και ουτε γηρας
ελεεινον τοις εισπραττομενοις τους φορους, ουτε χηρεια γυναικων, ουκ ορφανια
παιδων, αλλα κωμαζουσι παντα τον χρονον, κοινοι τινες πολεμιοι της χωρας, απερ
ουκ εξηνεγκεν η γη, ταυτα τους γεωργους εισπραττομενοι.
δʹ. Φερε δη κακεινο εξετασωμεν, τι μεν ο μοναχος, τι δε ο βασιλευς τοις
υπηκοοις χαριζεται. Ουκουν ο μεν χρυσον, ο δε πνευματος χαριν· και ο μεν ελυσε
πενιαν, οταν ηι χρηστος, ο δε ψυχας τυραννουμενας υπο δαιμονων ηλευθερωσε ταις
προσευχαις. Καν συμβηι τινα τοιαυταις χειμαζεσθαι συμφοραις, τον βασιλεα μεν
ωσπερ τα αψυχα παρερχεται, επι δε την των μοναχων οικιαν καταφευγει, ωσπερ ο
λυκον υποφευγων, καταφευγων δε επ' ανδρα θηρευτην ξιφος εν τηι χειρι φεροντα·
οπερ γαρ τωι θηρευτηι ξιφος, τουτο προσευχη τωι μοναζοντι. Ου γαρ ουτω φοβερον
τοις λυκοις το ξιφος, ως τοις δαιμοσιν αι προσευχαι 47.391 των δικαιων. Ου τοινυν
μονον ημεις προς τους αγιους μοναχους εν ταις χρειαις καταφευγομεν, αλλα και οι
βασιλεις αυτοι προς τουτους καταφευγουσιν εν καιροις φοβεροις, ωσπερ οι
πτωχευοντες εν λιμωι προς τας των πλουσιων οικιας. Ουκ Ἀχααβ, ο των Ἰουδαιων
βασιλευς, εν λιμωι και σιτοδειαι την ελπιδα της σωτηριας ειχεν εν ταις Ἠλιου
προσευχαις; ουκ Ἐζεκιας την αυτην εχων αρχην και δυναστειαν, νοσων και μελλων
τελευταιν, εφεστηκοτα τον θανατον ορων, επι τον προφητην κατεφυγεν, ως θανατου
δυνατωτερον και ζωης χορηγον; Και μην και πολεμου καταῤραγεντος, και της
Παλαιστινης εκ βαθρων αυτων ανασπασθηναι κινδυνευουσης, οι των Ἰουδαιων
βασιλεις, αφεντες την στρατιαν, και πεζους και τοξοτας και ιππεας και στρατηγους
και ταξιαρχους, επι τας Ἑλισσαιου προσευχας κατεφυγον· ηγουντο γαρ αυτοις αντι
πολλων μυριαδων εσεσθαι τον θεραποντα του Θεου. Το δε αυτο τουτο και Ἐζεκιας,
του Περσικου πολεμου συσταντος, και της πολεως περι των εδαφων αυτων εις
κινδυνον μεγιστον κατακεκλιμενης, και των επι τωι τειχει τρεμοντων και
δεδοικοτων και σειομενων, καθαπερ εν προσδοκιαι βροντης, η σεισμου παντα
κινουντος, τας Ἡσαΐου προσευχας ο βασιλευς αντεστησε ταις πολλαις των Περσων
μυριασι· και ουκ εψευσθη της ελπιδος. Ἅμα τε γαρ ο προφητης τας χειρας ηρεν εις
τον ουρανον, και τοις εξ ουρανου βελεσιν ο Θεος τον Περσικον κατελυσε πολεμον,
παιδευων τους βασιλεις κοινους της γης ηγεισθαι σωτηρας τους εαυτου θεραποντας,
οπως αν παιδευθειεν, και παρακαλουμενοι παρα των δικαιων επι πασαν πραξιν
αγαθην και φιλανθρωπον, αιδεισθαι τας συμβουλιας, και πειθεσθαι ταις αγαθαις
νουθεσιαις. Ου τοινυν εκ τουτων μονον εστι το διαφορον ιδειν αμφοτερων, αλλα
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

καν εκπεσειν συμβηι και τουτον κακεινον, τον μεν της αρετης, τον δε της βασιλειας
στερηθεντα, ο μεν ραιδιως αν εαυτου γενοιτο, και ταχεως δια προσευχης και
δακρυων και πενθους και θεραπειας πτωχων τας αμαρτιας αποτριψαμενος, παλιν
ραιδιως επι την προτεραν αρχην ανατρεχει· βασιλευς δε εκπεσων πολλων μεν αν
δεηθειη συμμαχων, πολλων δε οπλιτων και ιππεων και ιππων και χρηματων και
κινδυνων· και ο μεν ολως εν ετεροις εχει την ελπιδα της σωτηριας· ο δε τηι βουλησει
και τηι σπουδηι και τηι μεταβοληι της γνωμης επομενην εξει την σωτηριαν ευθεως· Ἡ
βασιλεια γαρ, φησι, των ουρανων εντος υμων εστι. Και μην ο θανατος τωι μεν
βασιλει φοβερος, τωι φιλοσοφουντι δε αλυπος· τον γαρ υπερορωντα πλουτου και
47.392 ηδονης και τρυφης, ων ενεκα ζηιν επιθυμουσιν οι πολλοι, και την ενθενδε
μεταστασιν αναγκη ραιδιως φερειν. Ει δε και σφαγηναι τουτον συμβαιη κακεινον, ο
μεν υπερ ευσεβειας επισπασεται κινδυνους, αθανατον ζωην και ουρανιον δια
θανατου πραγματευομενος· βασιλευς δε τυραννον εξει σφαγεα και της αρχης
εραστην, ελεεινον θεαμα και δεινον μετα την σφαγην γινομενος· μοναχον δε ιδειν
υπερ ευσεβειας εσφαγμενον ηδυ και σωτηριον θεαμα. Και ο μεν τους εραστας των
οικειων αγαθων και μιμητας εξει και μαθητας πολλους ευχομενους αυτωι φανηναι
παραπλησιους· ο δε πολλους αν εν προσευχαις αναλωσειεν λογους δεομενος του
Θεου μηδενα φανηναι της βασιλειας εραστην. Και τον μεν ουδεις αν αποκτειναι
τολμησειεν, εις τον Θεον ασεβειν ηγουμενος, ει τον τοιουτον ανελοι· τωι δε πολλοι
σφαγεις εφεστηκασιν ερασται τυραννιδος. ∆ιοπερ ο μεν φρουρειται στρατιωταις, ο
δε πολεις τειχιζει ταις ευχαις, ουδενα δεδοικως· ο δε βασιλευς αει φοβωι συζηι και
προσδοκιαι σφαγης· ο μεν γαρ επικινδυνον εχει πλεονεξιαν, ο δε ασφαλη σωτηριαν.
Περι μεν ουν των εν τωι παροντι βιωι πραγματων ικανως ειρησθαι μοι δοκει. Ει δε και
τον αγωνα τον μελλοντα βουληθειημεν εξεταζειν, τον μεν οψομεθα λαμπρον και
περιβλεπτον αρπαζομενον εν νεφελαις εις απαντησιν του Κυριου εις αερα, κατα τον
ηγεμονα και παιδευτην του σωτηριου τουτου βιου και πασης αρετης· ο δε βασιλευς,
εαν μεν δικαιως φανειη και φιλανθρωπως διοικησας την αρχην πολυ δε τουτο
σπανιον, ελαττονος εσται σωτηριας τε και τιμης· ου γαρ ισον, ουκ ισον βασιλευς τε
χρηστος και μοναχος ακρως τηι του Θεου λατρειαι συζων. Ει δε φανειη πονηρος και
σκαιος, πολλων κακων εμπεπληκως την γην, τις αν ειπειν δυνηθειη τας συμφορας
αις οφθησεται συνεχομενος, πυρι καιομενος, μαστιγουμενος, στρεβλουμενος,
τοιαυτα πασχων απερ ουτε λογωι ρητα, ουδε εργωι φορητα; Ταυτα παντα δει
λογιζομενους και μανθανοντας, μη τους πλουτουντας θαυμαζειν· ο γαρ τουτων
δεσποτης πεφηνως, ουδε κατα μικρον εγγυς ελθειν δυναται της του μοναχου αρετης.
Ὅταν ουν ιδηις πλουσιον εσθητι κεκοσμημενον, χρυσωι καλλωπιζομενον, επ'
οχηματων φερομενον, εξοδους εξιοντα λαμπρας, μη μακαρισηις τον ανθρωπον·
προσκαιρος γαρ ο πλουτος, και το δοκουν ειναι καλον τωι βιωι τουτωι
συνδιαφθειρεται· μοναχον δε ιδων βαδιζοντα μονον, ταπεινον και πραον και
ησυχιον και ημερον, ζηλωσον τον ανδρα, φανηθι μιμητης της εκεινου φιλοσοφιας,
ευξαι γενεσθαι τωι δικαιωι παραπλησιος· Αιτειτε γαρ, φησι, και δοθησεται υμιν. Ταυτα
γαρ ως αληθως καλα και σωτηρια και μονιμα, δια την του Χριστου φιλανθρωπιαν
και προνοιαν· ωι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4


