De studio praesentium
ΟΜΙΛΙΑ Εʹ.
63.485
Του αυτου ομιλια, λεχθεισα εν τωι ναωι της αγιας Ειρηνης, υπερ τε της
σπουδης των παροντων και ραιθυμιας των απολειφθεντων, και περι του
ψαλλειν, και περι του μηδεν ειναι κωλυμα γυναιξι την φυσιν προς τους της
αρετης δρομους.
αʹ. Ὡς ηδιστη η των Γραφων αναγνωσις, και λειμωνος παντος ηδιων και
παραδεισου τερπνοτερα, και μαλιστα οταν γνωσις τηι αναγνωσει προσκειται. Λειμων μεν
γαρ, και ανθων καλλη, και δενδρων κομαι, και ροδον και κιττος και μυρινη τερπει την
οψιν, και ολιγων παρελθουσων ημερων μαραινεται· Γραφων δε γνωσις τειχιζει την
διανοιαν, καθαιρει το συνειδος, ανασπαι τα ανελευθερα παθη, φυτευει την αρετην,
μεταρσιον ποιει τον λογισμον, ουκ αφιησι ταις αδοκητοις των πραγματων βαπτιζεσθαι
περιστασεσιν, υψηλοτερους καθιστησι των του διαβολου βελων, προς αυτον μετοικιζει
τον ουρανον, απολυει την ψυχην των συνδεσμων του σωματος, κουφα εργαζεται τα
πτερα, και παν οπερ αν ειπηι τις αγαθον, εις την των ακροατων εισοικιζει διανοιαν. ∆ιο
και τους απολιμπανομενους ου παυομαι ταλανιζων, και τους παραγενομενους
μακαριζων, οτι δη Θησαυρον συλλεγετε αναλωτον και πλουτον αδαπανητον και
περιουσιαν φθονον ουκ εχουσαν, και πολλης εμπλησθεντες της ευφροσυνης οικαδε
αναχωρειτε. Ουδεν γαρ ουτως ηδονην ποιειν δυναιτ' αν, ως συνειδος καθαρον· γινεται
δε καθαρον συνειδος, καν μυριοις αμαρτημασιν ηι βεβαρημενον, ακροασεως συνεχους
απολαυον. Ουδε γαρ τοις προτεροις προστιθησι πλημμελημασιν, αλλα και τα οντα
δαπαναι, και την ψυχην οκνηροτεραν καθιστησι προς το τοις αυτοις παλιν επιχειρειν
πραγμασι. ∆ια δη τουτο παρακαλω την υμετεραν αγαπην ταυτα συνεχως επαιδειν τοις
απολιμπανομενοις, και ταχεως αυτους προς την κοινην επαναγαγειν μητερα, και
κοινωνους των κερδων ποιειν των πνευματικων· ου γαρ μειωσιν τινα, αλλα
πλεονασμον η κοινωνια αυτη κατασκευαζει. Ἀλλ', ω της των χρηματων τυραννιδος! η
τους πλειους αποβουκολει των αδελφων των ημετερων· ουδεν γαρ εστιν αυτους το
εντευθεν απαγον, η το χαλεπον νοσημα εκεινο και η μηδεποτε σβεννυμενη καμινος·
αυτη η δεσποινα και βαρβαρου πασης βαρβαρικωτερα, και θηριου χαλεπωτερα, και
δαιμονων αγριωτερα, τους αιχμαλωτους λαμβανουσα τους εαυτης, περιφερει νυν κατα
την αγοραν, χαλεπα επιταττουσα επιταγματα, και ουδε μικρον αναπνευσαι συγχωρουσα
των ολεθριων πονων. Ἀλλα τι ποιησουσιν, οταν ημερα παραγενηται η φοβερα, η ψηφος
η αδεκαστος, και ο κριτης ο απαραλογιστος; οταν τα παραπετασματα των ουρανων
συνελκηται, και ο δημος των αγγελων μετα του δικαζοντος καταβαινηι; οταν παντα
γυμνα και τετραχηλισμενα φαινηται; ουτε γαρ ρητορων δεινοτης τοτε, ου χρηματων
περιουσια, ουκ αλλο ουδεν το δικαιον διαφθειραι δυνησεται. Ὅτε γαρ αδεκαστος και τα
παντα ειδως σαφως, αυτα τε τα αμαρτηματα προ των οφθαλμων ισταται, 63.486 ωσπερ
εν εικονι τινι υπογεγραμμενα· τοτε ου βασιλευς, ουκ ιδιωτης φαινεται, ου πτωχος, ου
πλουσιος, ου σοφος, ουκ αμαθης, αλλα παντα ταυτα περιαιρειται τα προσωπεια, και απο
της των πεπραγμενων οψεως εκαστος δεικνυται· ουκ εστι διαδημα ιδειν περικειμενον,
1
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

ουδε αλουργιδα περιβεβλημενον· ουκ εστιν επ' οχηματων φερομενον και μυριους
εχοντα ραβδουχους τους επι της αγορας σοβουντας· αλλα παντα ταυτα εκποδων, και
γυμνος εκαστος εισαγεται την απο των πραξεων, η προδοσιας, η σωτηριας εχων
υποθεσιν· ως γαρ αν εκαστα τουτων τυχηι πεπραγμενα, ουτως η ψηφος φερεται. Πολλα
υμιν αγαθα γενοιτο, οτι μετα τοσαυτης ακουετε των ρηματων τουτων της προθυμιας· ο
γαρ εκαστου στεναγμος, και το τυπτειν το μετωπον, τον καρπον μοι των σπερματων
τουτων δεικνυσι.
∆ια ταυτα ταλανιζω τους απολειφθεντας, οτι δυναμενοι τοσαυτης απολαυειν
επιμελειας, ελκεσιν εμφυρονται και τραυμασι καθημερινοις, και ουδε οτι νοσουσιν
ισασιν· οθεν αυτους και υγιαναι δυσκολον. Τις γαρ αυτοις διαλεξεται περι τουτων; αι
γυναικες αι συνοικουσαι; αλλα μια φροντις εκειναις υπερ χρυσιων και ιματιων και της
πολυτελειας και της κατα την οικιαν προνοιας ενοχλειν τους συνοικουντας. Ἀλλ' οι
οικεται; πως, οι μητε παῤρησιαν τινα κεκτημενοι, και μιαν εχοντες και αυτοι σπουδην
την διακονιαν αυτων αποπληρουν; Ἀλλ' οι δικασται; αλλ' ουδενος ετερου λογος
εκεινοις, η της των πολιτικων πραγματων επιμελειας. Ἀλλ' οι βασιλεις και οι τα
διαδηματα εχοντες; αλλα και εκεινοις περι αρχης και δυναστειας και χρηματων απας ο
πονος, απασα η σπουδη. Ἀλλ' αυτοι εαυτοις; πως οι μηδε αναπνειν εχοντες απο του των
πραγματων οχλου, αλλα και νυκτα και ημεραν εις ταυτα δαπανωμενοι; Τινος ουν ουκ
αν ειεν ελεεινοτεροι οι μυρια μεν δεχομενοι τραυματα, ενταυθα δε μη απαντωντες,
ενθα δυνησονται μαθειν, οτι, καν τραυματα εχωσι, δυνατον τουτων απαλλαγηναι, και
υγειας τυχειν; Ποτε ουν ουτοι της ψυχης της εαυτων επιμελησονται; Ἀγαπητον γαρ
τους συνεχως εις εκκλησιαν απαντωντας, και διδασκαλιας απολαυοντας πνευματικης,
και τοσαυτης τυγχανοντας επιμελειας, δυνηθηναι περιγενεσθαι και χαλινωσαι τας
πονηρας επιθυμιας, και διαβλεψαι προς την της αρετης εργασιαν.
βʹ. Ἀλλα γαρ ινα μη διαπαντος εκεινοις εγκαλουντες των ειωθοτων υμας
αποστερησωμεν, φερε δη παλιν την συνηθη τραπεζαν υμιν παραθωμεν, και αυτου του
ψαλλειν το κερδος υμιν διηγησωμεθα. Ἰδου γαρ ο ψαλμος επεισελθων τας διαφορους
εκερασε φωνας, και μιαν παναρμονιον ωιδην ανενεχθηναι παρεσκευασε, και νεοι και
γεροντες, και πλουσιοι και πενητες, και γυναικες και ανδρες, και δουλοι και ελευθεροι
μιαν τινα μελωιδιαν ανηνεγκαμεν απαντες. Ει γαρ κιθαρωιδος τας διαφορους νευρας τηι
της τεχνης ακριβειαι κερασας, τας πολλας μιαν εργαζεται μενουσας πολλας· τι καινον, ει
η του ψαλμου και της ωιδης της πνευματικης δυναμις το αυτο τουτο ειργασατο; Ου γαρ
δη μονον τους παροντας ημας, αλλα 63.487 και τον τελευτησαντα τοις ζωσιν ανεμιξε·
και γαρ [και] εκεινος μεθ' ημων εψαλλεν ο μακαριος ουτος προφητης· καιτοι γε εν
βασιλικαις αυλαις ουκ ενι τουτο, αλλα καθηται μεν ο το διαδημα περικειμενος,
παρεστηκασι δε παντες σιγηι, και ταυτα εν μεγισταις οντες αρχαις. Ἐνταυθα δε ουχ
ουτως, αλλα φθεγγεται ο προφητης, και παντες αποκρινομεθα, και παντες
συνεπηχουμεν· και ουκ εστι δουλον ενταυθα ιδειν, ουδε ελευθερον, ουδε πλουσιον και
πενητα, ουδε αρχοντα και ιδιωτην· αλλ' εκποδων απασα αυτη η του βιου ανωμαλια
απεληλαται, και εις χορος εξ απαντων συγκεκροτηται, και ισηγορια πολλη, και τον
ουρανον η γη μιμειται. Τοσαυτη της εκκλησιας η ευγενεια. Ουδε γαρ εστιν ειπειν, οτι ο
μεν δεσποτης μετα πολλης ψαλλει της παῤρησιας, επιστομιζεται δε ο οικετης· ουδ' αυ ο
πλουσιος μεν κινει την γλωτταν, αφωνιαι δε ο πενης καταδικαζεται· ουδ' αυ ανηρ μεν
παῤρησιαζεται, γυνη δε σιγαι και αφωνος εστηκεν· αλλα παντες της αυτης ισοτιμιας
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

απολαυοντες, κοινην αναφερομεν την θυσιαν, κοινην την προσφοραν· ουδ' εχει τι
πλεον ουτος εκεινου, ουδε εκεινος τουτου, αλλα παντες εν τηι αυτηι τιμηι, και φωνη μια
εκ διαφορων γλωττων προς τον της οικουμενης αναπεμπεται ∆ημιουργον. Ἡ διαφορα
δε ουκ εν τωι δουλωι και εν τωι ελευθερωι, ουκ εν τωι πλουσιωι και εν τωι πενητι, ουκ εν τηι
γυναικι και εν τωι ανδρι, αλλ' εν τηι γνωμηι, εν τηι σπουδηι και τηι ραιθυμιαι, εν τηι κακιαι
και τηι αρετηι. Ουτω γαρ και πλουσιον εγω τον πενητα δυναμαι καλειν, και πενητα τον
πλουσιον, και γυναικα τον ανδρα, και ανδρα την γυναικα, και ιδιωτην τον σοφον, και
σοφον τον ιδιωτην, ου συγχεων των πραγματων την φυσιν, αλλα τον αριστον κανονα
εισαγων τον παντα διορθουμενον. Και πως αν γενοιτο, φησιν, ο ανηρ γυνη, πως δε η
γυνη ανηρ; Ου της φυσεως μεταβαλλομενης, αλλα της προαιρεσεως. Ὅταν γαρ ιδω
ανδρα χρυσοφορουντα, καλλωπιζομενον, τας κομας διατιθεντα, μυρων πνεοντα,
μαλακηι ιματιων περιβοληι και βαδισει θηλυνομενον, τρυφηι προσεχοντα, πως αν
δυναιμην ανδρα καλεσαι τουτον τον την ευγενειαν της φυσεως προδεδωκοτα, και προς
το θηλυ μεθαρμοζομενον; Ει γαρ ουδε γυναικα ταυτα ποιουσαν εν τοις ζωσιν ο Παυλος
αριθμειν ουκ αξιοι, αλλ' εξοριζει του των εμπνεοντων χορου, και μετα των τεθνεωτων
ιστησι, λεγων· Ἡ δε σπαταλωσα ζωσα τεθνηκεν· πως αν ο ανηρ εις την των ανδρων
καταλεχθηι ταξιν ταυτα ποιων, απερ γυνη πραττουσα και το ζηιν απολωλεκε; Τον γαρ
ανδρα μη μοι απο της χλανιδος δειξηις, μηδε απο της ζωνης, μηδε απο του σοβειν κατα
την οικιαν και φοβερον ειναι και απειλειν, αλλ' απο της κατα διανοιαν φιλοσοφιας,
οταν των παθων κατεχηι, οταν των νοσηματων της ψυχης περιγινηται, οταν αρχηι της
οικιας αυτου της ενδον, της κατα ψυχην λεγω, και μη υπο των ατοπων λογισμων
παρασυρηται· τουτο μαλιστα ανηρ. Ἂν δε μεθηι και κραιπαληι προσεχηι, και την ημεραν
δαπαναι και αναλισκηι εις κωμους και παροινιας, κηρου παντος μαλακωτερος υπο του
παθους γινομενος, πως δυνησομαι τον τοιουτον ανδρα καλειν, τον αιχμαλωτον, τον
δουλον τον αργυρωνητον, τον πασιν ενδιδοντα τοις παθεσι, τον κατακλωμενον, τον
μαλακιζομενον, τον θρυπτομενον, τον υπο παντων καταβαλλομενον, τον ουδε στηναι
επι της παραταξεως δυναμενον; Ἢ ουκ ιστε οτι ου προς ανθρωπους ημιν ομογενεις
εστιν ο πολεμος και η παραταξις, αλλα προς τας αορατους δυναμεις, προς τας των
δαιμονων φαλαγγας, κατα τον μακαριον Παυλον· Ουκ εστιν ημιν η παλη προς αιμα και
σαρκα, αλλα προς τας αρχας, προς τας εξουσιας;
γʹ. Τουτο γαρ μαλιστα ανδρος. Ὁ τοινυν ωραιζομενος, αλλ' ου νεανιευομενος, ο
καλλωπιζομενος, αλλ' ουκ ανδριζομενος, πως αν επι της παραταξεως στηι; η πως αν
ανηρ κληθειη, γυναικος πασης μαλακωτερον διακειμενος; Κατα δη τον αυτον τροπον,
ωσπερ τουτον ουκ αν καλεσαιμι ανδρα, αλλα γυναικος μαλακωτερον, ουτω και την
γυναικα την ανδριζομενην ανδρος παντος στεῤροτεραν, αν τα οπλα αρπασασα τα
πνευματικα, και τον θωρακα ενδυσαμενη της δικαιοσυνης, και το κρανος περιθεμενη
του σωτηριου, και την ασπιδα προβαλλομενη της πιστεως, και την ζωνην ζωσαμενη της
αληθειας, και την μαχαιραν λαμβανουσα του πνευματος, επι της παραταξεως στηι
λαμπουσα απο των οπλων, υψηλοτερα των ουρανων απο του φρονηματος γινομενη,
διαλυουσα των δαιμονων τας φαλαγγας, καθαιρουσα του διαβολου την τυραννιδα,
κατακεντουσα τα παθη, πτωματα εργαζομενη των εν τοις πολεμοις πυκνοτερα, ουκ
ανθρωπων, αλλα λογισμων ατοπων. Γυνη γαρ και ανηρ εν μεν τοις σωματικοις εισι
διηρηιμενοι, και τηι μεν ιστος και ηλακατη και καλαθισκος και το οικουρειν και
θαλαμευεσθαι και παιδοτροφειν αφωρισται, ανδρι δε δικαστηρια και βουλευτηρια και
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

αγορα, και πολεμοι και μαχαι και παραταξεις· επι δε των παλαισματων της ευσεβειας
κοινον το σταδιον, κοινα τα παλαισματα· ομοιως και γυναικες αποδυονται, και ουκ
εκβαλλονται του αγωνος, αλλα και παρατασσονται και στεφανουνται και
αναγορευονται, και αριστειας εχουσιν επαθλα και βραβεια και στεφανους, και τροπαια
δε παρ' εκειναις λαμπρα, και νικαι συνεχεις και επαλληλοι. Και ινα μη κομπον νομισητε
ειναι ταυτι τα ρηματα μηδε ψοφον ρηματων, αλλ' ειδητε σαφως οτι ουκ ανδρων μονον
εισιν ανδρειοτεραι γυναικες, αλλα και προς αυτην, ως ειπειν, των αγγελων την
απαθειαν κατα το εγχωρουν μεθορμιζονται, αγεσθω εις μεσον η γυνη μεν την φυσιν,
των ουρανων δε αψαμενη τωι τονωι της φιλοσοφιας, η των Μακκαβαιων μητηρ, η δις
επτα αναδησαμενη στεφανους, και ον βουλει στρατιωτην αριστεα, πολεμικωτατον,
ανδρειοτατον, μεγαλοψυχοτατον, αγε εις μεσον τωι λογωι, και τοσουτον οψει την
γυναικα υψηλοτεραν, οσον της γης αφεστηκασιν αι των ουρανων αψιδες. Ὁ μεν γαρ
στρατιωτης και αριστευς μιαν δεδοικε πληγην, και την συντομον εξ αυτης τελευτην
μονον· αυτη δε εστηκει καθαπερ ορος μεταλλευομενη, καθ' εκαστον παιδιον
χαλεπωτερας υπομενουσα οδυνας εν τηι ψυχηι των βασανων ων εκεινοι ταις πλευραις
εδεχοντο· και γαρ μητηρ ην, και χηρα, και εις εσχατον εληλακυια γηρας· ιστε δε ταυτα
οσοι πατερες εγενεσθε, και οσαι παιδων ωδινας ελυσατε, πως κεντρου παντος εστι
χαλεπωτερα. Και ουδεν ουτω βελος οξυ δριμειαν επαγει τοις τραυματιζομενοις οδυνην,
ως τουτων εκαστον την εκεινης κατεκεντει ψυχην. Ἐννοησον γαρ ηλικον ην καθ'
εκαστον των παιδων οραιν σιδηρωι και πυρι σωμα μεριζομενον εν, και μακρους
τιθεμενους τους διαυλους· πως εωρα, πως ηκουε, πως εδεχετο την κνισσαν την απο των
σωματων εκεινων, μυριους θανατους εκαστωι των παιδων επαγομενους βλεπουσα. Ἀλλ'
η μεν ειστηκει καθαπερ πετρα ακινητος, ου σαλευομενη υπο των κυματων, αλλα τα
κυματα εις αφρον διαλυουσα, ως σιδηρος, ως αδαμας· μαλλον δε, οπερ αν ειπω, ουκ εχω
τηι καρτεριαι της γυναικος αξιαν επιθειναι προσηγοριαν. Ταυτην ουν γυναικα ερουμεν η
ανδρα δε ολως, αλλ' ουχι και ανδρων αυτων υψηλοτεραν εκ πολλης της περιουσιας; Τι
δε, οταν ιδηις ετεραν εκ πρωτης ηλικιας εν απαλωι σωματι νυκτας αΰπνους διαγουσαν,
ημερας ασιτους, γαστρος επιθυμιαν 63.489 αγχουσαν, χρηματων ερωτα χαμαι
ριπτουσαν, νεκρουσαν το σωμα, σταυρουσαν την σαρκα, ουδεν τα παροντα ηγουμενην,
χαμαι βαδιζουσαν και αυτων απτομενην των αψιδων, καταπατουσαν δυναστειαν,
καταγελωσαν δοξης, διαπτυουσαν περιφανειαν, αντι λεπτης οθονης σακκον
περιβεβλημενην, κλοια περικειμενην, σποδον υποστρωσαμενην, ευνηι τωι εδαφει
χρωμενην, και μηδεν πλεον αιτουμενην, εν δωματιωι κατακεκλεισμενην στενωι,
προφηταις ομιλουσαν, βιον θανατου μελετην εχοντα μεταχειριζομενην, προ της
τελευτης νενεκρωμενην, λιμωι και αγρυπνιαι και αυχμωι κατατηκομενην, και του
παροντος βιου τας φαντασιας φυλλων σηπομενων μαλλον ατιμαζουσαν· ταυτην
γυναικα προσερεις, ειπε μοι; αλλ' ουχι και της ταξεως των ανδρων αυτην απαλλαξας εις
τον των αγγελων στησεις χορον, οτι εν γυναικειαι φυσει τοσαυτην επιδεικνυται
φιλοσοφιαν;
δʹ. Και τις αντερει προς ταυτα; ουκ εστιν ουδεις. Ἄκουσον οιαι και επι των
αποστολων ησαν γυναικες· ακουσον Παυλου Ῥωμαιοις επιστελλοντος και λεγοντος·
Συνιστημι δε υμιν Φοιβην την αδελφην ημων, διακονον ουσαν της εκκλησιας της εν
Κεγχρεαις, ητις προστατις πολλων εγενηθη και εμου αυτου. Τι λεγεις, ω Παυλε; γυνη
σου προστατις εγενετο, και ουκ αισχυνηι και ερυθριαις ταυτα λεγων; Ουκ αισχυνομαι,
φησιν, αλλα και εγκαλλωπιζομαι· και ο ∆εσποτης ο εμος ουκ επηισχυνθη μητερα
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

γυναικα σχειν· προστατις δε μου εγενετο, ουκ επειδη γυνη ην απλως, αλλ' επειδη
φιλοσοφος και ευλαβειαι κομωσα. Και πως Παυλου προστατις εγενετο; τινος γαρ εδειτο
Παυλος ο την οικουμενην περιτρεχων, ο το σωμα εικη περικειμενος, ο τας αναγκας της
φυσεως καταπατησας, ο δαιμονας απελαυνων, ο νοσους δια των ιματιων διορθουμενος,
ου την φωνην και την σκιαν ετρεμεν διαβολος, ος ως αγγελος παρα τοις πιστοις
ετιματο, ον ηιδεσθησαν και θηρια, ον εδυσωπηθη το πελαγος, και νυχθημερον απολαβων
ουκ απεπνιξεν, ο του παραδεισου πολιτης, ο εις τριτον αρπαγεις ουρανον, ο των
αποῤρητων τωι Θεωι κοινωνησας, ο πλεον των αποστολων απαντων κοπιασας, το σκευος
της εκλογης, ο νυμφαγωγος της Ἐκκλησιας, ο κηρυξ των εθνων, ο γην και θαλατταν
περιδραμων, και πανταχου τροπαια στησας της ιδιας ανδρειας, ο λιμωι και διψει
διηνεκως παλαιων, ο γυμνοτητι και κρυμωι πυκτευων, και λεγων Μεχρι της αρτι ωρας
και πεινωμεν και διψωμεν και γυμνητευομεν· ο τωι κοσμωι νενεκρωμενος, ο τον κοσμον
νεκρον ειναι νομιζων, ο των ουρανων πολιτης, ο μανικος εραστης του Χριστου, ο πυρος
θερμοτερος, ο σιδηρου ευτονωτερος, ο αδαμαντος στεῤροτερος· ουτος ουκ αισχυνεται
λεγων περι γυναικος, οτι Προστατις πολλων εγενηθη και αυτου εμου; και ου λεγει
μονον, αλλα και γραφει· και ου γραφει μονον απλως, αλλα και δημωι τοσουτωι των
Ῥωμαιων επιστελλων φλεγμαινοντι και μεγα φρονουντι απο των εξωθεν αξιωματων,
ταυτα επεστελλεν· ουκ εκεινοις δε μονον επεστελλεν, αλλα και ταις μετα ταυτα γενεαις
εβουλετο τουτο γενεσθαι καταδηλον. Ει γαρ μη εβουλετο, ουκ αν τηι επιστοληι τουτο
ενεθηκε· νυν δε θελων διηνεκει μνημηι παραδοθηναι το πραγμα, και προσαγορευει την
γυναικα, και διεγειρει παντας εις την εκεινης αντιληψιν, και προστατιν αυτην εαυτου
καλει, και ουκ αισχυνεται ουδε ερυθριαι. Τοσουτον εστι και εν γυναικειωι σω63.490 ματι
ψυχη φιλοσοφος. Ταυτα δε λεγω, ινα μη προφασιζηται γυνη λεγουσα, οτι δια το γυνη
ειναι ουκ εφθασα εις μετρον ευλαβειας πεπληρωμενον. Ἰδου γαρ αυτη γυνη, και η φυσις
ουκ εγενετο κωλυμα, αλλα κατηξιωθη γενεσθαι Παυλου προστατις, και πανταχου της
οικουμενης ανακηρυττεται. Πως δε εγενετο αυτου προστατις; κινδυνων αυτον ισως
εξηρπασε; ∆εδεμενωι παρεκαθισεν, εν αλυσει παρεμυθησατο, την απο των αναγκαιων
χρειων παραμυθιαν εισηγαγε, τους επιβουλευοντας ανεστειλεν, εις θανατον εαυτην
εξεδωκεν, ωστε τον αγιον εκεινον απαγομενον εξαρπασαι περιστασεων. ∆ια δη τουτο
και την μετ' εκεινην εγκωμιαζει, λεγων ουτως· Ἀσπασασθε Πρισκιλλαν και Ἀκυλαν.
Ὅραδε και ενταυθα παλιν την γυναικα λαμπουσαν· ει γαρ μια η ξυνωρις, αλλα
προτετακται η γυνη του ανδρος· ου γαρ ειπεν, Ἀκυλαν και Πρισκιλλαν, αλλα,
Πρισκιλλαν και Ἀκυλαν. Τινες δε ησαν ουτοι; Σκηνοποιοι την τεχνην, επι εργαστηριου
εστωτες· αλλ' ουδε η τεχνη, ουδε η πενια γεγονε κωλυμα· αλλα την πολιν απασαν
παραδραμων ο μακαριος ουτος εις το δωματιον το τουτο κατηγετο. Τινος ενεκεν και δια
τι; Ουκ επειδη κιονας ειχεν, ουδε επειδη πλακας και εδαφος ψηφισι διηνθισμενον, ουδε
επειδη χρυσουν οροφον, ουδε επειδη ανδραποδων αγελας, ουδε επειδη ευνουχων
θεραπειαν, αλλα δια το τουτων απαντων μαλιστα το δωματιον καθαρον ειναι· διοτι
γυνη και ανηρ τον εκ δικαιων συναγοντες πονον, εκκλησιαν την οικιαν εποιουν, ουχ
αρπαζοντες, ουδε πλεονεκτουντες, αλλα τηι του σωματος λειτουργιαι προς την
αναγκαιαν αποχρωμενοι διατροφην.
∆ια δη τουτο μαλιστα Παυλος επιτηδειον τουτο το οικημα προς το καταλυσαι
ενομισεν. Και ινα μαθηις οτι της ψυχης αυτων την αρετην αποδεξαμενος, εκει
κατεμενεν, ακουσον των εξης. Οιτινες υπερ της ψυχης μου, φησι, τον εαυτων τραχηλον
υπεθηκαν· οις ουκ εγω μονος ευχαριστω, αλλα και πασαι αι Ἐκκλησιαι των εθνων.
Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5

Ειδες ουτε γυναικειαν φυσιν, ου τεχνην, ου πενιαν εμποδιζουσαν τωι δρομωι της αρετης;
ειδες ξενοδοχον γυναικα και ανδρα ου τραπεζηι μονον, αλλα και αιματι τον Ἀποστολον
υποδεχομενους, Τι γαρ ει και μη εσφαγησαν; αλλ' αυτοι το αυτων επληρωσαν, και
ζωντες εγενοντο μαρτυρες, και πολλακις μαρτυρες, αει παραταττομενοι σφαττεσθαι
υπερ του Παυλου. Ου γαρ ειπεν, Οιτινες χρηματα αναλωσαν, οιτινες την οικιαν
ανεωιξαν, αλλ', ο παντων μειζον ην, τον φονον, την σφαγην εις το μεσον τιθησιν, ινα
ειπηι, οτι Και αποτμηθηναι ειλοντο υπερ εμου. Ἀκουετωσαν οι νυν πλουτουντες, και
μολις οβολου τοις αγιοις μεταδιδοντες· εκεινοι και του αιματος μετεδωκαν, και την
ζωην αυτην απεδυσαντο, ινα τον αγιον διασωσωσι και θεραπευσωσιν· οι δε παροντες
ουδε το πολλοστον μερος της εαυτων ουσιας προοιντο αν τοις δεομενοις ραιδιως· αλλ' η
Πρισκιλλα και ο Ἀκυλας και τα χρηματα και τα σωματα και την ζωην αυτην επεδωκαν.
Ὁραις οσον εστι γυνη φιλοσοφουσα, οσον εστιν ανηρ και εν πενιαι και τεχνηι ζων;
Τουτους δη ζηλωσωμεν, τουτους μιμησωμεθα, και των παροντων υπεριδοντες,
παντα υπερ των τωι Θεωι δοκουντων επιδωμεν, ινα και 63.491 των μελλοντων
επιτυχωμεν αγαθων, χαριτι και φιλανθρωπιαι του Κυριου ημων Ἰησου Χριστου, δι' ου,
και 63.492 μεθ' ου τωι Πατρι η δοξα, αμα τωι αγιωι Πνευματι, νυν και αει, και εις τους
αιωνας των αιωνων. Ἀμην.

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

6


