Fragmenta in Canticum canticorum
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΧΑΝ∆ΡΕΙΑΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΜΑΤΩΝ
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΙΑ
Μυρον εκκενωθεν ονομα σου.
∆ηλοι δε και την εις παντα τα εθνη του Μονογενους κληθεισαν επωνυμιαν,
καθ' ο παντα τα εθνη ευωδιαζουσι προς αυτον την αυτου φεροντα προσηγοριαν. ∆ια
τουτο νεανιδες, κ.τ.λ. Νεανις ην και Παυλος, Παντα, λεγων, ισχυω εν τωι
ενδυναμουντι με Χριστωι. ∆ιο και λιαν ηγαπησε φασκων· Τις ημας χωρησει απο της
αγαπης του Χριστου; Πως δε αυτον ειλκυσαν; Ἀκολουθησασαι τοις ιχνεσιν αυτου,
και των ευαγγελικων απολαυσασαι μυρων. Ει δε δραμουμεν, εχων [cod. εχον] των
69.1280 νεανιδων ο λογος, κατα το οπισω Κυριου του Θεου πορευσομεθα. Ἥντινα
βασιλειαν ταμιειον εν ταις παρουσι προσαγορευει. Ἔθεντο με φυλακισσαν, κ.τ.λ.
Ταχα δε κατηγορει εαυτης, οτι τον ιδιον ουκ εφυλαξεν αμπελωνα, πορθειν αυτον
αφεισα παντα τον παραπορευομενον την οδον· λυμηνασθαι τε αυτον ην εκ δρυμου,
και μονιον αγριον κατανεμησασθαι αυτον. Ταχα δε και δοξαζει τον Θεον, οτι μη
δυνηθεισα φυλαξαι τον ιδιον αμπελωνα, τωι μητε γεωργησαι μητε φυλαξαι επι
τοσουτον προεκοψεν, ως πολλους αμπελωνας δυνηθηναι φυλαξαι. Ἤγουν υιους
μητρος αυτης λεγει της Συναγωγης, τους Γραμματεις και Φαρισαιους οιτινες
επολεμουν τοις πιστευουσιν εις Χριστον, τηρειν εντελλομενοι την κατα τον νομον
λατρειαν· αυτη γαρ αμπελων.
Ἀλλ' εγω ταυτην, φησιν, ουκ εφυλαξα· ατινα γαρ ην μοι κερδη, ταυτα ηγημαι
δια τον Χριστον ζημιαν, ως φησιν ο μακαριος Παυλος. Ὡς περιβαλλομενη επ'
αγελαις εταιρων σου. Ἑταιρους αυτου τους αποστολους καλει. Ἔφη γαρ· Ουκ ετι
λεγω υμας δουλους, αλλα φιλους· φιλοι γαρ εστε. Περιβαλλομενη δε λεγει
Καλυπτομενη· λεγοντος Παυλου, οτι Ἄχρι της σημερον ημερας, ηνικα
αναγινωσκεται Μωυσης, καλυμμα επι την καρδιαν αυτων κειται. Φωνη ουν, η
μετανοουσα Συναγωγη προς Χριστον· ∆ηλωσον μοι σαυτον, οπως μη [cod. μοι] των
εταιρων σου ποιμαινων τας Ἐκκλησιας, εγω επι την καρδιαν μεινω το καλυμμα
εχουσα. Ἐαν μη γνωις σεαυτην. Ἤγουν, ει μη μετανοησηις, φησιν, οπισω των εθνων
ευρεθησηι· ατε μη εχουσα καρπους δικαιοσυνης, ακαρπος μενουσα, και οπισω
ποιμνιων ων εμαυτωι συνεστησαμην. Τηι ιππωι μου ωμοιωσα σε. Ἤγουν δεξαμενη
την εμην, ω Ἐκκλησια, πιστιν, τοις αποστολοις εικασθης· περι ων το, Ἐπιβησηι επι
τους ιππους σου, και η ιππασια σου σωτηρια· οι και κατα των αρματων
ευτρεπισθησαν του νοητου Φαραω. Σιαγονες σου ως τρυγονος. Ἤγουν την αιδω την
προς τον νυμφιον παριστησι δια της τρυγονος. Ἐρυθραι γαρ της τρυγονος αι
σιαγονες.
Τηι δε Συναγωγηι τουναντιον, Ὄψις πορνης εγενετο σοι, απηναισχυντησας
προς παντας. Λεγει τραχηλον το υποτακτικον της ψυχης· πως γαρ κοσμος καλος,
αυχην μελετησας φερειν του Χριστου τον ζυγον. Ἤγουν αργυριον μεν εν τηι Γραφηι
συνηθως, η 69.1281 θεια διδασκαλια· χρυσιον δε, τα θεια χαρισματα. Παντα δε, προ
της επιδημιας Χριστου, ομοιωματα ην και σκια των μελλοντων, κατα τον
Ἀποστολον, αγαθων. Ἀναστας δε Χριστος τα τελεια τοις ανθρωποις δεδωρηται· προ
δε της αναστασεως ομοιωματα ειχομεν, παρα των επαινων [ita cod.] αυτου, του τε
νομου και των προφητων. Ναρδωι και αποδεσμωι στακτης ο ενταφιασμος σημαινεται
Χριστου· α Νικοδημος φερων ενετυλιξε το σωμα αυτου. Μαστους δε φερει τας δυο
∆ιαθηκας η νυμφη, ων ο Χριστος ανα μεσον αυλιζεται. Καλην αυτην φησιν, ουχ ως
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

προτερον εν γυναιξι λεγων μονον, αλλ' ηδη και ως πλησιον αυτου, αναδιπλασιαζει
της νυμφης ο νυμφιος τον επαινον, το τε θεωρητικον αυτης επαινων και το
πρακτικον. Ὀφθαλμους δε τους εις νουν και καρδιαν φησιν· και περιστερας το
διορατικους, καθ' ο και εις Πνευμα λαμβανεται. Λεγει ουν ως εδεξατο νουν η νυμφη
μονον ορωντα Θεον. Ὀφθαλμοι δε και οι ακακοι και οξυδερκεις της Ἐκκλησιας
διδασκαλοι. Ἐγω ανθος του πεδιου, κρινον των κοιλαδων. Ὡς δεξαμενη η νυμφη
τον ανωθεν υετον, και τεκουσα την αρετην, ανθει εαυτην παραβαλλει πεδιου·
δεικνυσι δε οσον ωφελησεν η του Χριστου επιδημια, οσου γε και τας κοιλαδας τας
ανεπιτηδειους προς απαντα σπορον, τοιουτων μεστας εδειξεν ανθεων. Κοιλαδα γαρ
λεγει την αποκοιλανθεισαν απο των οικησαντων αυτην παλαι δαιμονων.
Στοιβασατε με εν μηλοις. Τοις ευαγγελικοις με ασφαλισατε λογοις· ουτοι γαρ ημιν
ευωδιαζουσι Χριστον. Συνταχθειην δε, φησι, καγω μετα των αγιων αυτου· ως γαρ
αυτος μηλον, ουτως συσσωμοι και συμμετοχοι αυτου μηλα. Ευωνυμος αυτου, κ.τ.λ.
Ευωνυμος ο νομος, δεξια το Ευαγγελιον. Ἢ και ευωνυμος ο παρων βιος, δεξια ο
μελλων, ητις με περιληψεται οταν τοις εκ δεξιων ειπηι· ∆ευτε, οι ευλογημενοι του
Πατρος μου. Λεγει δε και ετερωθι· Μηκος βιου και ετη ζωης, εν δεξιαι της σοφιας· εν
δε τηι αριστεραι, πλουτος και δοξα. ∆εξια γουν αυτης η των θειων επιστημη, εξ ης η
αιωνιος ζωη· αριστερα δε η των ανθρωπινων γνωσις, εξ ων πλουτος και δοξα. Λεγει
τοινυν, οτι Ὑπερεχει ο νους μου τα ανθρωπινα· και η θεια γνωσις καλυψει με. Και
γαρ ειρηται παλιν· Τιμησον αυτην, ινα σε περιλαβηι.
∆εικνυσι τοινυν, οτι ο αυτος και νυμφιος και τοξοτης ημων εστι, νυμφη τε
και βελος η κεκαθαρμενη ψυχη· ως βελος ουν προς τον αγαθον ευθυνει σκοπον. Ὡς
νυμφην εις κοινωνιαν αναλαμβανει της αφθαρτου αιδιοτητος, μηκος βιου και ετη
ζωης, δια της δεξιας χαριζομενος· δια δε της αριστερας, τον των αιωνιων αγαθων
πλουτον και την του Θεου δοξαν, ης οι την του κοσμου ζητουντες δοξαν αμετοχοι
γινονται. ∆ια τουτο φησιν, οτι Ευωνυμος αυτου επι την κεφαλην μου, δι' ης
ευθυνεται υπο 69.1284 τον σκοπον το βελος· η δε δεξια αυτου προς εαυτον με
διαλαβουσα και εφελκυσαμενη, κουφην με προς ανω φοραν απεργαζεται· κακει
πεμπομενην, και του τοξοτου μη χωριζομενην, μαλλον επαναπαυεσθαι. Ειτα προς
τας θυγατερας της ανω Ἱερουσαλημ τρεπει τον λογον. Ὁ δε λογος παρακλησις εστιν
εν ορκωι προσαγομενη, του πλεοναζειν και επαυξειν αει την αγαπην, εως αν ενεργον
εαυτου ποιησηι το θελημα, ο θελων παντας ανθρωπους σωθηναι και εις επιγνωσιν
αληθειας ελθειν. ∆ια μεν του ευωνυμου τα του παροντος βιου αινιττεται, ως εοικε,
καλα, ων την απολαυσιν ηδη εχει· δια δε της δεξιας, την των μελλοντων εν
επαγγελιαις προσδοκιαν· ων την χρησιν εν επαγγελιαις, ως λελεκται, και ελπισι
προσκεισθαι φησιν. Ευ δε και το φαναι, τηι μεν δεξιαι περιλαμβανεσθαι, τηι δε
αριστεραι την κεφαλην επαναπαυεσθαι· δει γαρ τα του παροντος βιου καν πολυ
νομιζηται χρηστα και περιβλεπτα, υποτεταχθαι τηι κεφαληι της τελειας ψυχης, μονην
την αναγκαιαν χρειαν παρεχοντα τωι σωματι, ως το προσκεφαλαιον τηι κεφαληι. Τα
δε του μελλοντος αιωνος, επειδη θεια οντα επανω της ανθρωπινης εφεστηκε
φυσεως, δια της περιληψεως το υπερεχον ηινιξατο, Ταχα δε, επειδηπερ αι χειρες
πραξεων εισι συμβολον· αι δε της αριστερας χειρος πραξεις τα του σωματος
σημαινουσιν, αι δε της δεξιας, τα της ψυχης· δεξια οντα τον αμεινω κληρον ειληχε,
περιεχονται τας σωματικας αναγκας. Ὡς γαρ η περιλαμβανουσα χειρ και επανω εστι
και εντος αγκαλην εχει το περιληφθεν, ουτως αι προς τον σκοπον της μελλουσης
ζωης αποτεταγμεναι πραξεις, παν κινημα του σωματος αλογον περισφιγγουσαι,
ευτακτον και συνδεδεμενην φυλαττουσι την ζωην· ουδ' ενος επιβουλευειν
δυναμενου τηι περιληφθεισηι υπο του νυμφιου ψυχηι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

Ταυτα προς την των δραματικως επαγομενων σαφηνιαν, μεχρι του, Ἡ φωνη
σου ηδεια, και η οψις σου ωραια. Και δηλον ως η νυμφη του Λογου ψυχη, ηγουν
Ἐκκλησια Χριστου, φωνης πριν νοησαι αυτην ως θειας αντιλαμβανεται, οπερ
πασχομεν οι πιστοι, πριν νοησαι τας νομικας και προφητικας φωνας, ως θειας
χαριτος πληρεις καταπληττομενοι. Τοιουτον εστι το, Φωνη του αδελφιδου μου,
προστεταγμενον της μακροθεν επιφανειας του Λογου· ον ιδουσα μεγαλων
θεωρηματων απτομενον, μετα του μηδε των βραχυτερων καταφρονειν, φησιν· Ἰδου
αυτος ηκει πηδων επι ορη, διαλλομενος επι τους βουνους. ∆ι' ολου δε του λογου,
τινα μεν ως παροντι λεγεται τωι νυμφιωι· τινα δε ωσπερ ζητουμενου παρα της
νυμφης· επει και των προβληματων ποτε μεν τινα ζητουμεν απορουντες της λυσεως·
ποτε δε της λυσεως απολαυομεν, του νυμφιου Λογου καταυγαζοντος ημων τας
καρδιας. Ειτα παλιν απορουμεν εν ετεροις, και παλιν ημιν επιφαινεται· και τουτο
πολλακις, μεχρι τελειωθεντες του νυμφιου τυχωμεν ου μονον ερχομενου προς ημας,
αλλα και μονην ποιουμενου. Και η Ἐκκλησια ποθει μεν εγκαταλειπομενη τοις
πειρασμοις, επιφαινεται δε αυτηι τοις χαρισμασι. ∆ιο φησιν· Ἰδου, φησιν, ουτος ηκει
πηδων 69.1285 επι τα ορη.
Ἔρχεται δε και επι τα δικτυα τα πετασμενα υπο του πονηρου πλησιον της
Ἐκκλησιας· απερ σχισας, καταφρονητικως αυτων επιβαινειν διδασκει. Τηι υπερβασηι
Ἐκκλησιαι παντα χειμωνα πειρασμου, τα σημεια του αερος δεικνυται, και το εγγιζειν
το θερος, περι ου εν Ψαλμοις· Το θερος και εαρ. Ὤφθη γαρ αυτηι ανθη, και ηγγισεν η
παντελης, καθαρσις, καιρος της τομης ονομαζομενης. Ἐκκυπτων δια των δικτυων.
Ἴσως δε και τους αποστολους εδηλωσεν δια της αλιευτικης τεχνης. Ταυτα τοινυν
ακουει του Λογου η Ἐκκλησια δια των προφητικων θυριδων και των νομικων
δικτυων δεχομενη την της αληθειας αυγην· ετι συνεστωτος του τυπικου της
διδασκαλιας τοιχου, του νομου λεγω, του την σκιαν ποιουντος των μελλοντων
αγαθων, ουκ αυτην την εικονα των πραγματων δεικνυντος· ου οπισω στασα η
αληθεια εχομενη του τοπου υστερον επιλαμπει. Ἢ και το της τομης εφη του νοητου
θερισμου· περι ου ο Σωτηρ φησιν· Ὁ μεν θερισμος πολυς. Ἐν σκεπηι της πετρας,
εχομενα του προτειχισματος. Ἐν σκεπηι της πετρας, εχομενα του προτειχισματος.
ασφαλεια δια του προτειχισματος δηλουμενη· ενθα γενομενη, φησι, τευξηι πασης
επικουριας. Ἀποστρεψον. Αιτει τον νυμφιον, την ακαρπον απολειψαι Συναγωγην,
και ελθειν επι τους εκ της κοιλης και τεταπεινωμενης παλαι και ειδωλολατρουσης
ψυχης επι ουρανιον υψος αναβαντας. Ἐπι κοιτην μου εν νυξιν εζητησα. Τας
γυναικας δηλοι, τας ελθουσας μιαι Σαββατων ορθρου βαθεως επι το μνημα του
Ἰησου, και μη ευρουσας αυτον.
Το ουν, επι την κοιτην, η απο κοιτης φησιν, η κοιτην εαυτης το του Κυριου
μνημα καλει, καθ' ο συνθαπτομεθα αυτωι. Ἀλλ' ουχ ευρεν αυτον, ακουσασα· Ουκ
εστιν ωδε· ηγερθη γαρ. Και ευρον αυτην οι τηρουντες αγγελοι, ους και ερωται· Που
τεθεικατε τον Κυριον; Ἀλλα παρελθουσηι τους ερωτηθεντας, υπηντησε λεγων·
Χαιρετε. ∆ιο φησιν ως μικρον παρηλθον απ' αυτων εως ευρον, και ουκ αφησω
αυτον. Ἐκρατησε γαρ ουτος ποδας αυτου, και ηκουσε· Μη μου απτου. Οικον δε
μητρος την συναγωγην αποστολων φησι, εις ην απελθουσα ευαγγελιζετο του
Χριστου την αναστασιν. Τεθυμιαμενη σμυρναν και λιβανον. Σμυρνα μεν, οτε
συντεθαπται δια του λιβανου· λιβανος δε, οτε συναναστας αυτωι κεκοινωνηκε της
θεοτητος αυτου. Και ου μονοις τουτοις η εκκλησιαστικη τεθυμιασται ψυχη, αλλα και
ποικιλοις γνωσεως θεωρημασιν. Ὁ γαρ ακρως διαιρων και μεχρι του τυχοντος
λεπτως ερευνων τα πραγματα, λεγοιτ' αν μυρεψος πως ειναι, λεπτυνων και εις
κονιν αγων παντα τα της ευωδιας λογια· α νυν η νυμφη λεγεται 69.1288
τεθυμιασθαι.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3

Ταχα δε και ο μη κατα σαρκα βιους, αλλα κατα πνευμα, μηδαμως παχυνθεις
την καρδιαν, το ποικιλον και παντοδαπον σωζον της ευωδιας, ευωδιαν απο παντων
ποιει των νυν ουτως ονομαζομενων κονιορτων μυρεψου. Λεγοι δ' αν τις και ως η
αγια και εκκλησιαστικη ψυχη, το τεκνον ποτε ερημον Θεου, απο συναγωγης εθνων
αναβαινει απο της ερημου· καταλιπουσα μεν δογματα και λογους και πραξεις, τα
ερημα Θεου, αναβαινουσα επι τα του Θεου. Ἡ πνευματικη δε συναφεια νοεισθω
χρυσιον, η τιμια και θεια. Και την κατα την ερημον γαρ κιβωτον εσωθεν και εξωθεν,
χρυσιον υπηλειφεν εις εμφανειαν της θειας ενωσεως. Ἐπιβαινει δε πορφυρα τωι
πληθει των εις βασιλειαν κληθεντων. Ἐπαν δε τις πιστευσηι, δεχεται τηι καρδιαι
Χριστον, ος εστι τιμιος μαργαριτης. Ἀλλα και το φορειον, φησιν, εκ των θυγατερων
πεποιηται της Ἱερουσαλημ δια μονην αγαπην· Ουτω γαρ ηγαπησεν ο Θεος τον
κοσμον, ωστε τον μονογενη αυτου απεστειλεν Υιον· ινα πας ο πιστευων εις αυτον μη
αποληται, αλλ' εχηι ζωην αιωνιον.
Ἐξ εθνων Ἐκκλησια φησι το· Ἐξελθετε και ιδετε. Ἡμεραν δε νυμφευσεως
την ημεραν του παθους καλει, καθ' ην ενυμφευσατο την Ἐκκλησιαν δια του αιματος
αυτου. Ἡ σιωπη αυτης σημαινει την εις απαν υπακοην κατα το, Σιωπα και ακουε,
Ἰσραηλ. Ἢ και δυο νεβροι, η ηθικη και δογματικη διδασκαλια, οι δυο της νυμφης
μαστοι· εξ ων οι τρεφομενοι οξυτητι βλεπουσι προς Θεον. Ῥινα δε των αποστολικων
και ευαγγελικων λογων την ευωδιαν, απερ νεμομεθα μεχρι συντελειας. ∆ευρο απο
Λιβανου, νυμφη. ∆ιδασκει ημας ποθεν η νυμφη, και οτι εξ ειδωλολατρειας ερχεται.
Κατειδωλον γαρ ορος ο Λιβανος· οθεν ελευσηι, φησιν· διελευσηι δε δια του νομου·
αγνοουσα γαρ αυτον, το Χριστου κατηχηθης μυστηριον. Ἐκαρδιωσας ημας, αδελφη
μου νυμφη. Ἤγουν εις ποθον ημας ηγαγες σεαυτης, ενι ρηματι της ομολογιας, οπερ
εσχες ορθως, ορωσα τοις ενδον οφθαλμοις σου. Ὑποταγεισα γαρ ενθεματι του
τραχηλου σου, την ομολογιαν εποιησας. Ταυτα παρα των φιλων του νυμφιου,
αγγελικων, φημι, δυναμεων, λεγεται προς αυτην. ∆ιττης γαρ ουσης της οπτικης
ενεργειας, και της μεν την αληθειαν ορωσης, της δε ετερας περι τα ματαια
πλανωμενης, επειδη περι μονην του αγαθου την φυσιν ανεωικται της νυμφης ο
καθαρος οφθαλμος, αργει δε ο ετερος, τουτου χαριν ενι των οφθαλμων προσαγουσιν
οι φιλοι τον επαινον· αδελφην μεν αυτην καλουντες, δια της απαθειας συγγενειαν·
νυμφην δε, δια την προς τον Λογον συναφειαν. Ἐπει ουν, φησιν, ο οφθαλμος σου εις
εν τωι 69.1289 προς το εν βλεπειν, και ψυχη μια δια το μη προς διαφορους διαθεσεις
μεριζεσθαι, και η θεσις του τραχηλου σου το τελειον εχει, τον θειον ζυγον εφ' εαυτης
αραμενη (τουτο γαρ το ενθεματι τραχηλου σου, ειτ' ουν ο του Κυριου ζυγος), τουτου
χαριν ομολογουμεν οτι τοις θαυμασιν ημας εκαρδιωσας· οπερ εστι ψυχην τινα και
διανοιαν προς την του φωτος κατανοησιν δι' εαυτης ημιν ενεποιησας. Και γαρ εν σοι
τον της δικαιοσυνης ηλιον, ως εν κατοπτρωι, κατανοουμεν· δια δε της δευτερωσεως
αξιοπιστιαν προτιθεασι τωι λεγομενωι.
Κηπος κεκλεισμενος. Κεκλεισται μεν τωι κοσμωι, τωι δε επουρανιωι νυμφιωι
ηνεωικται. Ἡ δε πηγη τωι αγιωι Πνευματι εσφραγισται, ωι χριομεθα μετα το βαπτισμα.
Αι γαρ αρεται μεν δια των αρωματων σημαινονται. Ξυλα δε του Λιβανου τους
προφητας φησιν. ∆ια δε της σμυρνης και της αλοης, οτι ενταφιασθεις ο Χριστος
εκοινωνησε τοις προλαβουσιν αγιοις· κατελθων γαρ εις ᾅδου τουτους ανηγαγεν. Ἐν
τωι σταυρωι, φησι, τον υπερ ανθρωπων αναδεχομενος θανατον· αγρυπνει δε η
καρδια, καθ' ο ως Θεος τον ᾅδην εσκυλευσεν. Ἤγουν, τι πεποιηκεν ο αδελφιδος σου,
η τι απο αδελφιδου σου εχεις; Τα σταζοντα σμυρναν λεγει τα ομολογουντα χειλη τον
θανατον. Κνημαι αυτου στυλοι μαρμαρινοι. Ειεν δ' αν ουτοι και βασεις. Οι γαρ
οικοδομουμενοι εποικοδομουνται τωι θεμελιωι των αποστολων και προφητων.
Ἀκολουθως τας κνημας μετα την κοιλιαν επαινει, ας φησι στυλους ειναι
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

4

μαρμαρινους τεθεμελιωμενους επι βασεις χρυσας. Στυλοι δε της Ἐκκλησιας, οιον
Πετρος και Ἰωαννης, οι θεμελιον τον Χριστον χρυσον λεχθεντα. Μαρμαρινοι δε,
ουσπερ ειπε Παυλος εδραιωμα· δια το εδραιον και ασαλευτον, και τωι λαμπρωι βιωι
και τωι υγιαινοντι λογωι το κοινον σωμα της Ἐκκλησιας βασταζοντες τε και
ερειδοντες. Ἀλλα και το τον Θεον αγαπαιν εξ ολης της καρδιας, και τον πλησιον ως
εαυτον, ως δια στυλων μαρμαρινων, το κοινον σωμα της Ἐκκλησιας βασταζειν. Ὁ
γαρ εν ταις δυσι ταυταις τελειωθεις εντολαις, στυλος και εδραιωμα της Ἐκκλησιας
κατασκευαζεται· ωστε τοις δυσι τουτοις κατορθωμασιν, ολον το σωμα της
Ἐκκλησιας, καθαπερ κνημαις τισιν επερειδεσθαι, του χρυσιου θεμελιου της κατα
πιστιν βασεως το ακλινες και αμεταθετον και το εν παντι αγαθωι παγιον τοις
λογισμοις εμποιουντος.
Ἐγω αυτωι την πιστιν, και αυτος εμοι την βασιλειαν. Ποιμαινει δε εν τηι
καθαροτητι των Γραφων και των αγιων δογματων. Ἀπο των απειθουντων σοι τους
σους αποστρε 69.1292 ψον οφθαλμους, και εις εμε κλινον· αυτοι γαρ, φησιν, την
αγαπην εξηγειραν μοι [cod. σε]. Ἔργον τεχνιτου Τεχνιτην δε τον δημιουργον
ονομαζει Χριστον· ως γαρ υπηκοος γεγονεν, ουτως η Ἐκκλησια. Λεγει δε και την
σωφροσυνην αυτης και την υποταγην· της ψυχης ταυτης υποτεταγμενης τηι πιστει,
του δε σωματος τηι σωφροσυνηι. ∆ηλοι δε και το ιερατειον αυτης λεγων· Μη
υστερουμενος κραματι, δηλονοτι τωι του Χριστου αιματι· τουτο γαρ τοις ιερευσιν εν
χερσιν. Τραχηλον δε αυτης τους διακονους του Χριστου λεγει, δια τον Χριστον
βασταζειν της Ἐκκλησιας την κεφαλην. Βασταζουσι γαρ αυτου το αγιον σωμα εν
καθαραι συνειδησει, ομολογουντες αυτου τα μυστηρια. ∆ιοπερ ελεφαντινον ειρηκεν,
οποιους ο Παυλος φησιν διακονους σεμνους, μη οινωι πολλωι προσεχοντας. Βασιλευς
δεδεμενος εν παραδρομαις. Ἢ και αλλως, συνδεσμον της των λαων αγαπης αγεσθαι
φησιν εις βασιλειον ιερατευμα. Ἢ και εν τρυφηι σου, τηι αγαπηι σου, δια το τινα και
αυτων των δικαιων νομιζεσθαι. Τοις δε βοτρυσιν οι μασθοι απεικαζονται, τοις
εχουσι την πνευματικην ευφροσυνην. Ἢ οτι εγω την ομολογιαν προσαγω, και επ'
εμε η επιστροφη αυτου· η εν τηι παρουσιαι τηι δευτεραι, η και απο του λαου των
Ἰουδαιων. Ἁγιαζεται τοινυν η τροφη της νυμφης, συνευωχουμενου Χριστου. Ἤγουν
ευχεται την επιδημιαν του Σωτηρος εις την Ἰουδαιαν η Ἐκκλησια γενεσθαι, κατα
προνοιαν του διδοντος αυτον τοις ανθρωποις, ινα θηλασηι την Θεοτοκον. Ευρουσα
σε. Ἤγουν εξω Ἱερουσαλημ οπου εσταυρωθη. Ἢ τον ενταφιασμον λεγει, ον ηνεγκεν
Ἰωσηφ και Νικοδημος. Ῥοων δε λεγει των αγιων. Περιπτερα αυτης, περιπτερα
πυρος. Τα τειχη, φησιν, της Ἐκκλησιας πυρ εστι.
Τωι πνευματικωι Σαλομων αμπελων εγενηθη· λεγει δε την Ἐκκλησιαν. Το δε
Βεελαμων Ἐν τοις πεπιστευκοσιν ερμηνευεται. Τινες δε πεπιστευκασιν, η οι τας
εντολας αυτου δεξαμενοι; Ὁ μεν καθημενος εν κηποις, τας Ἐκκλησιας επισκοπει· οι
εταιροι δε προσεχουσιν, ουδε κρινου 69.1293 σιν, αλλα την κρισιν πασαν ο Υιος
ποιει. Ἐπιθυμει δε η νυμφη ακουσαι· Εισελθε εις την χαραν του Κυριου σου. Ἀξιοι δε
αυτον και τους πονηρους εκβαλειν, Φυγε, λεγουσα, επι τους αγιους ελθειν.

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

5


