Oratio ad milites
..... ακουων υμων, ω ανδρες, την εκ των εργων μεγιστην ευκλειαν, ουκ οιδα ποιον
υμιν τον επαινον εκ βασιλικης αρτι πλεξω της γλωττης· οια γαρ ηκουσται μοι περι
υμων και οια δια της αναφορας ανηγγελη των εμων πιστων θεραποντων. Ἐκεινοι
γαρ μοι κατεμηνυσαν ακριβως, εκεινοι την υμων αρετην φιλαληθως εγνωρισαν,
ποσην μεν την ανδρειαν, ποσην δε την ορμην, ποσην δε την κατα των πολεμιων
επεδειξασθε γενναιοτητα, και οπως ουχ ως προς ανδρας ητε διαμαχομενοι αλλα
γυναικων, οιον αθλιων, κατεπαιρομενοι, και ουχ ως αγωνα και πολεμον διανυοντες,
αλλ' ως παιγνιον τι μαλλον αυτους ποιουμενοι. Καιτοι και ιπποις επιβεβηκοτων
αυτων το ταχος, ουκ εφικτοις, και οπλοις οχυρωτατα πεφραγμαινων, οπλοις την
τεχνην ου μιμητοις, και παν ο, τι προς ασφαλειαν και εκπληξιν ην, ουδενος
ελλειποντο. Ἀλλ' επειπερ ενος εστερηντο του μεγιστου, της εις Χριστον ελπιδος
φημι, παντα αυτοις εις κενον ηλεγχετο και ματαια ην· δια ταυτα και εγενοντο,
φησιν, οι νεκροι αυτων παραδειγμα επι προσωπου πεδιου, και ως χορτος οπισω
θεριζοντος και ο συναγων ουκ ην. Ὑμεις δε επ' αυτηι θαρρησαντες και τας υμετερας
αυτηι ψυχας πιστευσαντες, τοιαυτα κατα των εχθρων εστησατε τροπαια και τοιαυτας
ηρασθε νικας, αι πανταχου μεν της οικουμενης διεδραμον, ονομαστους δε υμας ου
κατα τας πατριδας μονον, αλλα και κατα πασαν πολιν διεθηκαν. Και νυν απασα
γλωσσα και ους απαν, η μεν τα υμετερα λεγει θαυματα, το δε προς ακοην
διανισταται. Ἐν ταυτηι θαρρουντας υμας και ετι βουλομαι, λαος εμος περιουσιος,
ισχυς εμη, σθενος αηττητον, προθυμως μαλλον η προτερον κατα των εχθρων
αγωνισασθαι, μαλλον δε και αγωνιεισθε. Τουτ' οιδα σαφως· αυτη γαρ η φυσις
διδασκει με των πραγματων. Ὁ γαρ προς τον αντιπαλον τον αυτου διαγωνισαμενος
και νενικηκως, ουχ ως προτερον αυτωι χρηται και μετα ταυτα· αλλα λυσας απαν το
δεος, ο προ της πειρας αυτον εθορυβει, συν πολλωι τωι θαρσει προς τον σαφως ηδη
γινωσκομενον εφορμαι. Ἄλλωστε δε και τους εχθρους ειδοτες ως ου μετα της αυτης
ορμης ηξουσιν, εις πειραν ελθοντες ηδη της υμων ανδρειας, αλλα συσταλησονται
και υποψονται, και το παθειν τα ομοια τοις προτεροις φυλαξονται· και οπερ νυν
υμας εις τολμαν εμβαλλει, τουτ' εκεινους παντως εις φοβον ωθει. Θαρσειτε
τοιγαρουν, ωι ανδρες εμοι, θαρσειτε, και προθυμιας εμπλησατε τας ψυχας, και τοις
εχθροις δειξατε τι μεν οι πεποιθοτες εις Χριστον δυνανται, τι δε οι Βελιαρ, ειτουν
Μουχουμετ, επιγραφομενοι βοηθον. Ου γαρ χριστιανων μονον εκδικηται και
υπερμαχοι, αλλα και αυτου Χριστου γινεσθε, του κακως υπ' εκεινων αθετουμενου.
Τι ουν, ανθρωποι μεν ισασι τους υπερ αυτων αγωνιζομενους αμειβεσθαι, ο δε
Χριστος ουκ ορεξει χειρα τοις κατα των εχθρων των εκεινου οπλιζομενοις; Ἐκεινος
ημιν, ω ανδρες, εκεινος εστι βοηθος, ος κραταιος μονος και δυνατος εν πολεμοις, ου
παροξυνεται μεν κατα την αστραπην η μαχαιρα, μεθυσκεται δε τα βελη εξ αιματος
των ανθεστηκοτων αυτωι, ος συντριβει τοξα και τιθησι πολεις οχυρας εις χωμα, και
οφθαλμους μεν υπερηφανων ταπεινοι, των δε γε επ' αυτον ελπιζοντων διδασκει μεν
τας χειρας εις πολεμον, τιθησι δε τοξον χαλκουν τους βραχιονας, διδωσι δε αυτοις
υπερασπισμον σωτηριας. Ἐπ' αυτωι τοιγαρουν ολην την ελπιδα θωμεν, αντι παντων
οπλων τωι εκεινου σταυρωι φραξωμεθα, ωι και πρυην υμεις οπλισαμενοι τους του
Χαμβδαν κραταιους τους μεν εργον μαχαιρας πεποιηκατε, τους δε, κατα τους
προπαλαι Αιγυπτιους, υδατι παρεδωκατε. Ἐκεινους ο μιαρος Χαμβδαν ειχεν εφ' οις
ηλπιζεν, εκεινους ηκουομεν ειναι τον ολον αυτου βραχιονα και το σθενος. Οι δε
τους ουτω γενναιους ευχερως τροπωσαμενοι, τι προς τους υπολειφθεντας αχρειους
και μαλιστα περιδεεις οντας και πεφοβημενους φανησεσθε; Ὧν ουδεν ισως απαιδει το
παρα του θειου ρηθεν Ἠσαΐου οτι "εσονται οι εγκαταλελειμμενοι ως δορκαδιον
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

1

φευγον και ως προβατον, φησι .. πλανωμενον". Ουκ εχει την ισχυν εκ της αληθειας·
μη ταις τεχναις αυτου πιστευετε και τοις δολοις· δεινος εστι, κακοτεχνος εστι,
δυναμιν ουκ εχων βεβαιαν και σφοδρα την υμων δεδοικως προσβολην και παντα
τροπον αυτης απωθουμενος, πειραται δολοις και φαστασιαις τας υμετερας ψυχας
εκφοβειν. Νυν μεν διαγγελων δυναμιν αυτωι προσελθειν ετεραν και συμμαχους
αλλαχοθεν αποσταληναι, νυν δε χρηματων αυτωι πληθος ετερωθεν εκπεμφθηναι,
αλλοτε λογους υπερηφανους διαθρυλεισθαι παρασκευαζει προς την των ακουοντων
εκπληξιν. Ταυτα δε παντα λιαν φοβουμενης εστι ψυχης, ου θαρρουσης· ει γαρ απο
της αληθειας το θαρρειν ειχεν, ουκ αν επι τας τεχνας ταυτας κατεφευγε και τους
δολους. Νυν δε του κατα φυσιν δυνασθαι απορων, προς τας κατα τεχνην επινοιας
χωρει. Ουχ ορατε το γενναιον τουτο θηριον, τους λεοντας, πως απο της φυσεως το
κρατειν εχον ου δολους. οιδεν ου τεχνας επινοει; Ἀλλα μικρα ταυτα και αναξια θεις
και τηι κατα φυσιν ρωμηι πιστευσας, εξ ευθειας προς τον αντιπαλον αγωνιζεται·
αλωπηξ δε και οσα δηπου τοιαυτα δειλα, της προς αληθειαν απορουντα ρωμης, επι
την τεχνην αυτομολει και δολωι μεν θηρευει, δολωι δε πειραται το θηρευθηναι
διαφυγειν. Ειθε την εκεινου ψυχην δυνατον ην ιδειν. Και τοτε αν κατεμαθετε ποση
μεν δειλια, ποσος δε φοβος εκεινην πολιορκει, και πως την υμετεραν ακουων
δυναμιν και την προσβολην υποπτευων, ουκ εχει τις γενηται, και ποι τραπηται, καν
το θαρρειν νυν πλαττηται και το πεποιθεναι. Μη ταυτα υμας θορυβειτο, λαος εμος,
μηδε ταις εκεινου προσεχετε μηχαναις, αλλ' εν Χριστωι θαρρουντες κατα των
εχθρων διαναστητε. Οιδατε ποιον εστι καλον το υπερ χριστιανων αγωνισασθαι,
ποσην ο τουτο πραττων εαυτωι περιποιειται την δοξαν· τουτο παντος
κερδαλεωτερον, τουτο πασης αλλης φιλοτιμιας επικυδεστερον. Ὦ ποσος εχει με
τουτον ποθος, ποσος ερως διαναπτει μου την ψυχην και ολος ηδη του πραγματος
γινομαι, και αυτας εκεινας ονειροπολω τας ημερας, εφιεμαι μαλλον ενδυναι θωρακα
και την περικεφαλαιαν επιθειναι τηι κεφαληι, και δορυ διασεισαι τηι δεξιαι και
σαλπιγγος ακουσαι συγκαλουσης προς τον αγωνα, η διαδημα και πορφυραν
περιβαλεσθαι και σκηπτρον μεταχειρισαι και βασιλικων ακουσαι ευφημιων. Ταυτα
μεν γαρ οις οιδεν εκεινος τροποις, και τοις ουκ αγαθοις πολλακις, παρα Θεου
διδοται· εκεινα δε μονων των αρετης ερωντων εισι, μονων των ηδονης
προτιμωντων δοξαν. Ου μην αλλ' ουδ' ατιμον, ουδ' αγεραστον εγω την των
αγωνιζομενων καταλειψω σπουδην. Ουδε γαρ ματην τους εμους θεραποντας αυτοθι
διεπεμψα, αλλ' ως αν εμοις οφθαλμοις βουλομενος αυτοις χρησασθαι, ους και ορκωι
καταληψομαι νυν, και προς αυτους τρεψω τον λογον. Ὀρκιζω τοιγαρουν υμας και
εις Θεον και εις αυτην την ημετεραν κεφαλην και ζωην, μηδεν προτιμησαι της ημων
αγαπης η, κρειττον ειπειν, του καλου και της αληθειας, αλλα περι παντων
καταμηνυσαι τωι ημετερωι κρατει καθως εκαστος αρετης εχει και προθυμιας. Μαλλον
δε και εγγραφως αποσημηνασθαι, ινα και ενταυθα εισελθοντες ημιν αναγγειλητε,
ωστε και ηδεως αυτους οψεσθαι, και των παρ' ημων επαινων αξιωσαι και
αντιληψεων· και οσοι μεν των στρατηγων ευτελεστερων αρχουσι θεματων εις
μειζονα μετατεθηναι, οσοι δε μειζονων, δωρεαις ετεραις και αμοιβαις
φιλοτιμηθηναι. Ἀλλα και των ταγματικων και των αλλων, οιτινες αν ευψυχως
αγωνισωνται, κατα το εργον εκαστον τιμηθηναι· και τους μεν τουρμαρχας, τους δε
κλεισουραρχας, τους δε τοποτηρητας γενεσθαι. Μη τουτων δε μονον, αλλα και των
αλλων των ευτελων και κοινων, οσοι αν αρετης επιδειξωνται τροπους, αξιον
απολαβειν τον μισθον. Ἀλλα νυν μεν δι' υμων δεχομενων ημων την περι εκαστου
πληροφοριαν, μετ' ολιγον δε ουθ' υμας, ουτε τινας αλλους μαρτυρας των τοιουτων,
αλλα τους ημετερους μονους οφθαλμους εξομεν, και αυτοι παροντες, αυτοι την
εκαστου βλεποντες αρετην, αυτοι και τα βραβεια τοις αγωνιζομενοις παρεξομεν.
 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

2

 
 

Ερευνητικο εργο: ∆ΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ.
Εργαστηριο ∆ιαχειρισης Πολιτισµικης Κληρονοµιας, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab.
Χρηµατοδοτηση: ΚΠ Interreg ΙΙΙΑ (ETΠΑ 75%, Εθν. ποροι 25%).
Πανεπιστηµιο Αιγαιου, Τµηµα Πολιτισµικης Τεχνολογιας και Επικοινωνιας, © 2006.
Επιτρεπεται η ελευθερη χρηση του υλικου µε αναφορα στην πηγη προελευσης του.

3


