######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T21:45:12.664101+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T21:45:12.664121+00:00
#META# transcription layer pk: 13014
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9656119952483223

#META#Header#End#

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0019.png)

### | بسم الله الرحمن الرحیم ]
### | 0 %~% 000 %~%  %~% ه
# #    6   چ %~% 0 %~% 5
# ~~کتاب را بردو قسم نهادیم.
# ~~قسم اولدر اصول این علم ،
# ~~و قسم دوم اندر فروع .
# ~~و مراد از اصول آن بیان کردن حقیقت آدمی است وقوتهدی]
# ~~وی که ادراک منامات بدان توان کردن،
# ~~و بیان کردن حقیقت خواب و ذکر سبب که خواب ازان پیدا
# ~~شود ،
# ~~و اندربیان دیدن خواب و بیان آنک نماینده وقبول کنندهآ این
# ~~خوابها کیست،
# ~~و بیان اقسام خوا[ بها] وبیان آنک خوابها چگونه درست باشد،
# ~~و اندر ذکر فاید[ه  خواب دیدن،
# ~~و اندر شرح حدیثی چند که درین باب آم[ده] است، PageV01P017
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0020.png)

# ~~و در ذکر آداب معبر وبینندهآ خواب،
# ~~و ذکر زمان ومکان که اندران خواب بینند،
# ~~و در ذکر آنک هر خوا[ب] که در کدام وقت بینند تاکی درست
# ~~شود و آنچ بد[ان] تعلق دارد .
### | 
# ~~و مراد از قسم فروع ذکر خوابهاست که . . . باشند و تعبیر
# ~~کردن آن،
# ~~و درهر قسمی چند باب یادکرد بقدرحاجت .
# ~~و این کتاب را التحبیر فی علم [التعبیر] نام کردیم.
# ~~ونخست اندرین جایگاه فهر[ست][1 الف] هردو قسم یاد کنیم
# ~~تا آسان باشد جستن هر چیزی درباب خود ، بعون الله سبحانه وتعالی .

PageV01P018

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0021.png)

### | فهرست قسم اول
# و اندران سیه وینج باب است
# ~~باب اولاندر شناختن حقیقت آدمی .
# ~~باب دوم اندر بیان روحها که آدمی بدان قائم است.
# ~~باب سوماندر بیان کردن قوتها[ی] آدمی که بدان چیز ها
# دریابد ودرخواهد ...
# ~~باب چهارماندر بیان حقیقت خواب و درذکر سبب محتاج شدن آدمی
# به خواب.
# ~~باب پنجم   اندر بیان کردن خوابها[ی] حق و باطل .
# ~~باب ششم   اندر اثبات قوت باری سبحانه وتعالی .
# ~~باب هفتم   اندر ذکر آنک عنایت قوت الهی درحق کدام طایفه از
# خلق زیادت بود .
# ~~باب هشتم اندرشناختن فرق میان خوابهای حق وباطل .
# ~~باب نهماندر بیان آنک قبول کنندهآ این خوابها ازعالم غیب چه
~~PageV01P019
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0022.png)

# چیزست .
# ~~باب دهماندر بیان آنک این صورتها[ی] مختلف که در ms01 خواب دیده
# میشود چه چیزست .
# ~~باب یازدهم اندر ذکر فایدهآ خواب.
# ~~باب دوازدهم اندرشرح حدیثی چند که درین باب آمده است . [1 ب
# باب سیز دهم]
# ~~باب چهاردهم
# ~~وباب پا نزدهم]
# ~~باب شانزدهم]
# ~~باب هفدهم
# ~~باب هجدهم
# ~~باب نوزدهم]
# ~~باب بیستم]
# ~~باب بیست و یکم   در آنک تعبیر یک خواب بحسب اختلاف زمان و
# مکان واحوال این خلواب].
# ~~باب بیست ودوم   اندر ذکر تعبیرات بحسب اختلاف منفعت و طبیعت
# آن چیز که دیده باشد].
# ~~باب بیست وسوم اندر ذکر آنک معبر باید کی تعبیر هرکس به قدر
# همت و ...

PageV01P020

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0023.png)

# ~~یاب بیست وچهارم اندر آنک از بهرچه خوابها ... واقع شود و... پدید
# آید، و در بیان آنکدیدن یک چیز چون دو توبت باشد
# نوبت ...
# ~~باب بیست وپنجم اندرین ... علم تعبیر و اندر ذکر آنک اول کس که
# خواب دید که بوده.
# ~~باب بیست و ششم   اندر ذکر آنک خواب که درست باشد و از ان که
# درست [نبود] [2 الف]
# ~~باب بیست وهفتم]
# وباب بیست وهشتم اندر بیرون آوردن تعبیر از قر آن وحدیث و امثال
# و نظائر
# ~~باب بیست ونهم اندر بیرون آوردن تعبیرهای مشکل و اندر ذکر
# آنک کسی خواب را فراموش کند]
# ~~رباب سیم   اندر معنی این حدیث که رسول علیه السلام فرموده
# است]
# ~~وباب سیه ویکم   اندر ذکر آداب بینندهآ خواب]
# ~~وباب سیه ودوم
# ~~وباب سیه وسوم
# ~~باب سیه و چهارم اندر ذ کرخوابها به نسبت با روزها [ی هفته .
# ~~باب سیه وینجماندر ذ کرخوابها به نسبت با هرساعتی از ساعتهای
# شب و روز .

PageV01P021

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0024.png)

### | فهرست قسم دو4
### | و اندران پنجاه ودوباب است
# # باب اول %~% اندر دیدن حق تعالی ودیدن عرش و کرسی و لوح
### | محفوظ .
# # باب دوم %~% اندر دیدن انبیاء علیهم السلم .
# # اب سوم %~% اندر دیدن مصطفی علیه السلم خاصه *[25
# ~~باب چهارم]
# ~~باب پنجم
# # *باب ششم %~% اندر عبادات]
# ~~باب هفتم   اندر ذکر دیدن مکان وزمان عبادت
# ~~اب هشتم
# ~~بتاب نهم] PageV01P022
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0025.png) ms02

# باب دهم]
# ~~باب یازدهم]
# ~~وباب دوازدهم
# ~~باب سیزدهم]
# باب چهاردهم  اندر دیدن آفتاب وماهتاب وستارگان
# ~~باب یانزدهم   اندر دیدن هوا و ابر و شب و روز و تاریکی و
# روشنائی
# ~~باب شا نزدهماندر تأویل رؤیت باد و رعد وبرق وباران و برف و
# قوس قزح وصاعقه و زلزله وسیل و آنچ بدان ماند
# ~~باب هفدهم   اندر دیدن آتش و شمع و چراغ و آنچ بدان تعلق
# دارد از افروختن آتش وهیزم وفحم و رماد ومانتد
### | ان
# ~~باب هجدهماندر دیدن جن و شیاطین و غول و دجال و آنچ به
# احوال ایشان تعلق دارد
# ~~باب نوزدهم   اندر دیدن آدمی معروف و مجهول و اختلاف رنگها
# ~~[باب بیستم]
# ~~باب بیست ویکم]
# ~~باب بیست ودوم
# ~~رباب بیست وسوم PageV01P023
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0026.png)

# ~~وباب بیستهارم
# ~~باب بیست وپنجم
# ~~وباب بیست وششم
# ~~وباب بیست وهفتم
# ~~باب بیست وهشتم]
# ~~باب بیست و نهم]
# ~~باب سی ام]
# ~~رباب سی ویکم
# ~~رباب سی ودوم]
# ~~باب سی وسوم   اندر تأویل عشق و آنچ بر آن تعلق دارد
# ~~باب سی و چهارم اندر تأویل لباسها و فرشها]
# باب سی وینجم  اندر تأویل مرد کان و گورستان
### | تعلق دارد .
# ~~باب سی وتقتم تذره ویل دیتر رووحانها وچشمها و احوال آن
# ~~وباب سی وهشتم]
# ~~باب سی و نهم]
# باب چهلم]
# ~~باب چهل ویکم] PageV01P024
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0027.png)

# ~~باب چهل دوم
# ~~باب چهل وسوم]
# ~~باب چهل وچهارماندر تأویل حیوانات
# ~~رباب چهل و پنجم  اندر تأویل دنیا وزمین و آنچ بدان تعلق دارد از
### | خاک و کوه و بیابان ومانند آن
# ~~باب چهل وششم]
# ~~باب چهل وهفتم
# ~~باب چهل وهشتم اندرثمره
# ~~باب چهل ونهم]
# ~~باب پنجاهم
# ~~باب پنجاه ویکم]
# ~~باب پنجاه ودوم] PageV01P025
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0028.png)
~~PageV01P026
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0029.png)
~~PageV01P027
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0030.png)
~~PageV01P028
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0031.png)

### | باب بیست ویکم %~% 
### | 0 %~% چ %~% *
# .   0   0   *    %~% . %~% 4چ %~% .
# ~~کسی برف اندر خواب بیند اگر جائی باشد که آن جایگه آمدن برف
# ~~عادت باشد و در وقت خود بود آن دلالت کند بر فراخی سال وبسیاری
# ~~نعمت ، چون بر ms03 مقدار عادت باشد.
# و ا گراندران موضع باریدن برف عادت نباشد یانه در وقت خود
# ~~باشد آن دلالت کند برغامی] و لشکر بیگانه که بدان جایگاه رسد .
# و هم چنین اگر کسی خویشتن را برهنه بیند که اگراندرمساجد و
# ~~بازارها وجایهائی باشد که برهنه شدن آن جایگاه عادت نباشد آن دلالت
# ~~کند بر فضیحت وزوال جاه و منصب، و خصوص که شخص از اهل منصب باشد،
# ~~یا زنی باشد.
# و اگر اندر خلوت باشد اندران ضرری نباشد ، و دلیل یافتن PageV01P029
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0032.png)

# ~~راحت بود ،
# و هم چنین اگر در کرمابه باشد چون خالی باشد،
# و هم چنین اگر بینندهآ این خواب از صلحا باشد آن دلالت کند بر
# ~~نرک جاه وعلایق دنیا ، چون عورت پوشیده باشد.
# و هم چنین اگر اندرخواب بیند که بر کوهی می رفت آن به حب
# ~~اختلاف آن رقتن بگردد :
# اگرچنان باشد که برسر آن کوه]4 الف]رسید آن دلالت کند[که
# ~~بیننده منصبی بزرگ یابد ازجهت پادشاهی .
# و اکر چنان بیند که برسر آن کوه نرسید طلب چیزی کنداز منصب
# ~~ونیابد ، و وی را اندران طلب مشقت رسد.
# و هم چنین دیدن مستی اندر خواب به حسب اختلاف احوال آن بکردد:
# اکراندر خواب بیند که مست شده بود اگر چنان بیند که از شراب
# ~~خوردن مست شده بود آن دلیل شادی باشد ،
# واما اگرچنان بیند که بی شراب مست شده بود ویرا ترسی وغمی
# ~~رسد که اندران متحیرشود ، قال الله سبحانه تعالی : «وتری الناس سکاری
# ~~و ما هم بسکاری ولکن عذاب الله شدید. ،
# و غرض1 ما از یاد کردن از مسایل اندرین جایگاه ضرب المثل
# ~~است تا هرکس را وقوف افتد برحقیقت علم ، والا این جمله خود اندر
# ~~جای خود یاد کرده شود .

PageV01P030

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0033.png)

# آن چیزها که دیده باشند
# ~~بباید دانست که بر معبر واجب باشد که چون کسی ازوی خوابی
# ~~برسد نخست اندر هریک ازان چیزها که دیده باشد نظر [4 ب]. . .

PageV01P031

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0034.png)

### | باب ms04 بیسته وهفتم    %~% 
# # پپه %~% 0 %~%
# ~~باشد که آن سبب فضیحت کسی باشد آن را با بیننده نگوید و فاش
# ~~نکند ، وبه خفیه با آن شخص بگوید و وی را توبه فرماید .
# ~~و باید که تعبیر خوابرا چنان بگوید که به فهم بیننده برسد.
# ~~و چون خواب را تعبیرخواهد کردن پناه بهحق برد و ازو یاری
# ~~خواهد.
# ~~وخواب را بعد ازاندیشه جواب دهد و تعجیل نکند.
# ~~و در وقت بر آمدن آفتاب وفروشدن و در وقت استوا تعبیر نکند
# ~~که وقت تغیر روزاست و استقامتی ندارد .
# ~~و اگر کسی ازوی خوابی به امتحان پرسد آن را چنانک آن لفظ
# ~~اقتضا کند تعبیر کند و فرو نگذارد - که اگر آن تعبیر خیر باشد
# ~~نه معبر بازگردد ، واگر شر باشد بدان شخص باز گردد .

PageV01P032

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0035.png)

# و باید که معبر عالم باشد به حساب جمل که آن را اندرین باب
# ~~منفعت بسیاراست ، وبعضی ازان بعد ازاین یاد کرده شود .
# و باید که چون کسی دیده باشد1 که سبب خرمی ونشاط و بشارت
# ~~باشد بیننده را پیش ازتعبیر بشارت دهد .
# واگر خواب سبب قبض واندوه باشد بیننده را نترساند و نگوید
# ~~که این خواب ندانست، و تعبیر آن به صریح نکند، [63 الف] و به طریق
# ~~کنایت وی را اعلام کرداند ، وبه صدقه و استغفار فرماید .
# واگر معنی خوابی بروی پوشیده باشد و نداند بگوید که نمی دانم
# ~~وازان شرم ندارد .
# ونسبت خواب به باطل واضغاث احلام نکند ، چنان که معبران
# ~~عزیز مصر کردند .
# ای بسا عالم که برانبیا واولیا پوشیده بوده است.
# وابن سیرین که اندرین علم امام بودهاست ازوی نقل کردهاند
# ~~که مقدارچهل خواب یکی را تعبیر کرد .

PageV01P033

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0036.png)

# باب بیست و هشتم
# اندر بیرون آوردن تعبیر ازقر آن
# وحدبث وامثال ونظایر1
# ~~بدان که معبر باید که چون کسی از وی خوابی پرسد نخست
# ~~اندر قر آن نظر کند که دلیل این علم اندر قر آن بسیار است ، و چون
# ~~دلیل این ms05 خواب را در قر آن بیابد محتاج نشود به چیزی دیگر. آنگاه
# ~~اکر در قر آن نیابد در حدیث رسول علیه السلم و غیر آن شروع کند .
# ~~و ما اندرین جایگاه ... چند دیگر از قر آن یادکنیم تا باقی را
# ~~ازان قیاس کنند .
# ~~بدان که اگر کسی چوب پاره ای اندر خواب بیند آن اندر تأویل
# ~~مردی منافق باشد، از بهر آنک باری سبحانه ما نندگی منافقان2 [63 ب]
# 000
# 7 %~%
# ~~قال الله تعالی : «ویریدون ان یحمدوا2 بما لم یفعلوا.»
# ~~واگر بیند که حبلی از آسمان آویخته بود و وی دست دران زده
# ~~بود پیروی قر آن کند ، قال الله سبحانه : « واعتصموا بحبل الله جمیعا
~~.» PageV01P034
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0037.png)

# و اکر اندر خواب بیند که نامه به دست راست وی دادند شادی
# ~~یابد ، و اگر مسافر باشد مقصود خود بیابد وبه سلامت باز وطن واهل
# ~~خود رسد ، قال الله تعالی : «فاما من اوتی کتابه بیمینه . فسوف یحاسب
# ~~حسابا یسیرا وینقلب الی اهله مسرورا .»
# واگرچنان بیند که اندر روشتایی بود وازان جای به جایی تاریک
# ~~رفت از مسلمانی به کفر رود ، قال الله سبحانه وتعالی : «والذین کفروا
# ~~اولیاؤهم الطاغوت یخرجونهم من النور الی الظلمات .»
# و اگر بیند که در تاریکی بود و به روشنایی رفت آن ، اگر
# ~~بیننده مسلمان باشد دلیل قوت اسلام وی بود و فرمان برداری حق
# ~~کند و کارها بروی گشوده شود و توبه کند، واگر بیننده کافر باشد مسلمان
# ~~شود وتو به کند، قال الله تعالی: «الله ولی الذین آمنوا [61 الف]
~~یخرجهم
# ~~من [الظلمات الی] النور» ، الآیة.
# و اما بیرون آوردن تعبیر از اخبار رسول علیه السلم
# مثل آن باشد که اگر کسی مار یا موش یا زغن یا غراب یا عقرب
# ~~اندر خواب بیند آن جمله دلالت برمردمان فاسق [ کند، از بهر آنک
# ~~پیغمبر علیه السلم این پنج حیوانرا فاسق خوانده است و به قتل ایشان
# ~~فرموده است، از بهر آنک ایشان به طبع مفسدانند .
# و هم ms06 چنین آستانهآ در اندر خواب دیدن تعبیر آن زن باشد از بهر
# ~~آنک در خبر آمده است که ابرهیم علیه السلم اسمتیل را فرمود که
# ~~آستانهآ در بگردان، ومراد ازین سخن آن بود که یعنی این زن را که
# ~~داری طلاق بده و دیگری را زن کن.

PageV01P035

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0038.png)

# و اما بیرون آوردن تعبیر از اشباه و امثال و نظایر
# آن چنان باشد که دیدن طبیب اندر خواب تعبیر آن فقیه باشد ،
# ~~و دیدن فقیه اندر تأویل طبیب باشد، و مناسبت میان ایشان آن است که
# ~~هم چنان که طبیب مداواة ظاهر خلق می کند فقیه مداواة باطن می کند.
# ~~پس ایشان اندر مداواة کردن مشابه هم دیگراند،
# و مثال آن باشد که دیدن صائغ یعنی زرگر1[1 6ب] اندرخواب
# ~~دلالت برمردی دروغ زن ، از بهر آنکه در مثال عرب مشهور است که
# ~~کویند : «فلان یصوغ الکذب » ،
# و مثال آن باشد که دیدن هیمه فروش اندرخواب دلالت کند بر
# ~~مردی سخن چین، زیرا که در مثل عرب چون کسی سخن چینی کند
# ~~گویند: «فلان یحطب علی فلان» . قال الله تعالی: «وامرأته حمالة الحطب».
# و مثل آنک اگر کسی اندر خواب بیند که اعضای وی از وی جداگشته
# ~~بود چون دست وپای ، یا از وی قطع کردند ، آن دلالت کند برسفر و
# ~~جدا ماندن ازقوم وقبیله وخویشان خود ومتفرق شدن؛ با برموت آن
# ~~کس که بدان عضومنسوب باشد، چنا نک در جای خودیادکرده شود. از بهر
# ~~آنک فرزندان وخویشان شخص واعضای ویاند در نصرت و یاری وی،
# ~~و در زفان عرب مشهورست که چون قومی ازهم دیگر پرا کنده شوند
# ~~گویند: «تقطعوا فی البلاد وتفرقوا فیها.»
# و چون کسی از خویشی یا فرزندی که معاون وی باشد بمیرد
# ~~گویند دست و پای وی بریده شد قال الله تعالی: «وقطعناهم فی الارض امما»
# ~~وقال [9 الف] جل جلاله : « ومزقناهم کل ممزق»، والله اعلم واحکم .

PageV01P036

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0039.png)

# باب بیست و نهم
# اندر بیرون آوردن ms07 تعبیرها [ی] مشکل واندر
# ذکر آنگ کسی خواب را فراموش
# کند همهیا یعضی
# ~~بدان که هرخواب که کسی دیده باشد- یا هیچ چیزازان فراموش
# ~~نکند ، یاجمله فراموش کند ، یا بعضی را فراموش کند و بعضی نه .
# ~~اما آنک هیچ فراموش نکرده باشد آن نیز یا همه روشن باشد ،
# ~~یاهمه مشکل ویوشیده باشد ، یابعضی روشن باشد وبعضی مشکل ، و این
# ~~شش قسم است .
# ~~قسم اول و دوم آنک خواب هیچ فراموش نکرده باشد ومعنی آن
# ~~جمله روشن باشد ، وچون چنین باشد آن را بدان طریق که یاد کردیم
# ~~تعبیر بایدکردن .
# ~~و قسم سوم آن است که خواب بعضی روشن باشد و بعضی مشکل.
# ~~آن را بنگرد . اگر آن مقدار که ظاهر بود سخنی تمام باشد و معنی
# ~~مستقبل باشد آن را تعبیر کند .

PageV01P037

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0040.png)

# و اندر بیرون آوردن آنچه مشکل است سعی کند، چنانکه بعد ازین
# # کب0... %~%
# 0هچچچچهه
# ~~غالب باشد ، زیرا که هرگاه آه مزاج شخص نه معتدل باشد ، هرچند
# ~~که وی را درحال مرضی ظاهر نباشد .
### | و
# اما چیزها اندرخواب.... کماهی در نتواند یافتن ونگاه نتواند
# ~~داشت :
# و آن چنان است که هرگاه که بر مزاج شخص یبوست غالب
# ~~باشد اگرچه که وی را قوت حفظ نکو باشد امافهم کند باشد و چیزها
# ~~دیر دریا بد .
# وچون رطوبت غالب باشد چیزها زود یاد گیرد اما زود فراموش
# ~~کند . خوا بهارا نگاه نتواند داشت .
# و چون حرارت بروی غالب باشد افعال و حرکات وی مشوش و
# و چون برودت برمزاج وی غالب باشد قوت حفظ کند باشد و
# ~~چیزها را دیر یاد گیرد و زود فراموش کند .
# پس ازین قاعده ترا معلوم شود که ترک گناه و متابعت احکام
# ~~شرع و اعتدال مزاج اثری عظیم دارد اندرباب منامات صادقه .

PageV01P038

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0041.png)

### | بابیه سیم
# ~~اندر معتی ایین حدیث که رسول علیه انسلم فرموده است که
# ~~«الرؤیبا علی ماتعبر» ، ونیز فرموده است علیه السلم که
# «الرؤیا برجل طائرفاذا عبرت وقعت »
# معنی حدیث آن ms08 است که می [27 الف] فرماید که تعبیر خواب
# ~~آن چنان باشد که آن را تعبیر کنند .
# و معنی [دآ وم آن است که می فرماید که خواب بر بال مرغی
# ~~آویخته است چون تعبیر کردند واقع شد .
# بباید دانست که خوابها چنانک پیش ازین بیان کردیم یا ظاهر
# ~~است که محتاج نیست به تعبیر و تفسیر ، و تعبیر معبر را خود اندران
# ~~اثری نباشد، چنانک نموده باشند واقع شود و ازان نگردد، و اگرچه
# ~~تعبیر آن بر خلاف کند که دیده باشند .
# و یا مرموزه است که ان را به رمز واشارت نمودهاند، واین قسم
# ~~ازمنامات تابع تعبیر باشد، و هرچون که وی تعبیر کند آن چنان واقع
# ~~شود ، واین ازجهت عنایت حقاست درحق معبر.
# چه اگر تعبیر این قسم از خواب نه تابع معبر باشد ، پس فایدهآ
# ~~تعبیرخود نباشد .

PageV01P039

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0042.png)

# و دلیل بر آنک خواب تابع تعبیر معبرست آن است که باری
# ~~سبحانه در تنزیل آسمانی می فرماید درقصهآ یوسف علیه السلم ، قال جل
# ~~جلاله : «قضی الامرالذی فیه تستفتیان» ، یعنی واجب شد بر شما حکم این
# ~~تعبیر که کردم ، خواه شما این دیدهاید وخواه نه.
# و آن چنان بود که اندر آن [27پ ] زمان که بوسف علیه السلم
# ~~به مصر در زندان کردند ملک مصر برساقی وخوان سالار خود خشم
# ~~گرفته بود وایشان را درزندان کرده بود به تهمت آن که ایشان ملک
# ~~را زهر خواهند داد وایشان وهریک خوابی از بوسف علیه السلم
# ~~پرسیدند ساقی گفت من اندر خواب چنان دیدم کد در بستانی بودم و
# ~~به زیر درخت انگور رفتم و سه خوشه انگور بر آن درخت بود و من
# ~~آن را بستدم و خمر کردم و به ملک دادم
# خوان سالار گفت من چنان دیدم که سه سله بر سرداشتم و نان
# ~~دران سلها بود ومرغان ازان همی خوردند .
# بوسف علیه السلم فرمود که تعبیر خواب ساقی آنست که بعد از
# ~~سه روز دیگر ms09 ملک وی را خلعت دهد و عمل وی بهوی بازدهد، و تعبیر
# ~~خواب خوان سالار آنست که ملک بعد ازسه روزدیگر بفرماید تا وی
# ~~را بردار کنند و بگذارند تامرغان بخورند. چون یوسف علیه السلم این
# ~~بگفت [و] تعبیر بکرد ایشان گفتند ما این خواب ندیدیم . بوسف
# ~~علیه السلم فرمود که اگر دیدید واگر ندیدید حکم آن واجب شد .
# و بعضی گفته اند که ایشان هیچ[51الف [یک آن خواب ندیده
# ~~بودندبل که باخویشتن تقریر کردند و بر سبیل امتحان ازوی بازپر سیدند
~~PageV01P040
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0043.png)

# و بعضی گفته اند که آن خواب را که ساقی پرسید خوان سالار دیده
# ~~بود و آنرا که خوان سالاریرسید ساقی دیده بود، وچون وی تعبیر کرد
# ~~هم چنان واقع شد و این دلیل ظاهر است بر آنک خواب مانع تعبیر
# ~~معبر است، زیرا که چون خواب ندیده ، یا خوابی که دیکری بروفق
# ~~تعبیر معبر واقع می شود خوابهایی که خویشتن دیده باشند اولیتر باشد
# ~~که آن چنان واقع شود.
# واز بهر همین معنی است که گفته اند که خواب به امتحان پرسند
# ~~یا ازدشمن یا از کسی که بدین علم نه عالم باشد پرسند
# واما آنچ رسول علیه السلم فرمود که خواب بر بال مرغی آویخته
# ~~است و چون تعبیر کردند واقع شد بدان که این نیز دلیلی ظاهر بر آنچ
# ~~یا دکر کردیم که خواب تابع تعبیر معبراست، ومراد ازین سخن «والعلم
# ~~عندالله» آنست که بیان می فرماید که آن چیزهارا که اندرخواب دیدهاند
# ~~آن را در نفس خود قراری و ثباتی نیست بل که هم چنان [51ب] معلق
# ~~و بی ثبات است وبه تعبیر معبر تمام میشود و ثابت می گردد.
# و نسبت آن کردن که بر بال مرغ معلق است اشارت است برسرعت
# ~~وقوع ولازم شدن حکم آن عقیب التعبیر.
# و دلیل بر آنک خواب به تعبیر معبر تمام میشود و ثبات و قرار
# ~~بدان می یابد آنست که رسول علیه السلم ms10 فرموده است که چون کسی از
# ~~شما خوابی دیده باشد و ازان ترسان باشد باید که باکس نگوید و پناه با
# ~~حق برد که شر آن از وی بگردد.
# و این دلیل ظاهرست بر آنک خواب پیش از تعبیر حقیقتی و ثباتی
# ~~ندارد ، وتعبیر به معبرتمام میشود ، والله اعلم .

PageV01P041

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0044.png)

### | باب سی ویکم
# اندر ذکر آداب بینندهآ خواب
# بباید دانست که بینندهآ خواب را گزیر نباشد ازان که آدابی
# ~~چند را نگاه دارد تاخواب وی درست و معتبر آید، و قوت الهی ویرا از
# ~~احوال غیبی خبردهد و از مهمات آینده آگاه کند .
### | ادب اول
# آن است که باید صادق القول باشد و دروغ گفتن عادت خود
# ~~نسازد و آن را عیب داند، و رسول علید السلم فرموده است که : «اصدقکم
# ~~رؤیا اصدقکم حدیثا»
# وحکمت اندرین [52 الف] آن است که چون شخص از دروغ
# ~~گفتن باک ندارد دروغ گفتن عادت وی شود ، وچون دروغ گفتن عادت
# ~~وی شد خاطر وی بیشتر وقت متعلق آن باشد ، و خوابها که وی بند
# ~~ازان اندیشه متولد شده باشد و خوابها که سبب آن اندیشهآ سابق باشد
# ~~آن را اعتباری نبود، چنانکه پیش ازین بیان کردیم .
### | وأدب دومم
# آن است که بر وضو خسبد بر دست راست که رسول علیه السلم
# ~~همه چنین کردی.

PageV01P042

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0045.png)

# و اگر پیش ازان که در خواب دست برحلال خود زند وی را
# ~~همان ثواب باشد که باوضو در خواب رود ، و بقدر آنک تواند قرآن
# ~~برخواند .
# و در خبر آمده است که رسول علیه السلم پیش از خواب سورهآ
# ~~« تبارک الذی بیده الملک» و«الم تنزیل» برخواندی.
# و هم چنین درود بر رسول علیه السلم فرستد.
# و هم چنین درخبر آمده است که رسول علیه السلم پیش ازان که
# ~~درخواب رفتی «معوذتین » و« قل هوالله احد » بخواندی و باد برخود
# ~~دمیدی وبگفتی: «اللهم قنی عذا بک یوم تبعث عبادک ».
# و معبران آوردهاند که اگرکسی خواهد که ms11 چیزی [52 ب]از
# ~~مهمات دین یا دنیا اندر خواب بیند وخیر وشر آن وی را معلوم گردد
# ~~باید کد بروضوخسبد برجای پاک و برجامها [ی] پاک نمازی و بردست
# ~~راست، وهفت بار سورهآ «والشمس ، وهفت بار سورهآ «واللیل» وهفت بار
# ~~سورهآ «والتین» وهفت بار «قل هوالله احد» برخواند .
# و چون فارغ شود صلوات بررسول علیه السلم بفرستد و بگوید :
# ~~«الهی عاقبت فلان کارو آن کاررا- نام بردکه نیت دارد- به من باز نمای»،
~~یا
# ~~بگوید : « اللهم اجعل لی من امری» وآن کار را نام برد « فرجا ومخرجا
# ~~وارنی فی منامی ، ما استدل به علی استجابة دعائی»، کی البته آن چیزرا
# ~~در خواب بیند درشباول یادرشب سوم یا شب پنجم یا شب هفتم وعاقبت
# ~~آن بداند .
# و اگر نبیند ، مگر در قر آن خواندن، یا درلباس، یا در موضع
# ~~خواب خللی بوده باشد. واین مجرباست.

PageV01P043

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0046.png)

### | وادب سوم
# آن است که خواب دروغ نیندیشد و نکوید، و در خبر آمده است که
# ~~هر کس که خوابی دروغ بگوید روز قیامت وی را بر آتش بدارند تا
# ~~دانهآ جو را گره برزند.
# و نیز [53الف] فرمودهاست که هرکس که برپیغمبر دروغ گوید
# ~~پا برپدر ومادر دروغ گوید یا برچشم خود دروغ گوید، یعنی چیزی که
# ~~ندیده باشد کوید دیدم، بوی بهشت تشنود.
### | و ادب چهارع
# آن است که خوابی که دیده باشد با قومی که ایشان را عقل به
# ~~کمال نباشد، و باکسانی که علم آن ندانند- نکوید. و باحسودودشمن نگوید،
# ~~وبا معبری امین عالم بکوید، و باکسی که مزاج برویغالب باشدنگوید.
# و بدان که اگر کسی حکم به بطلان خواب کند و آن خواب در
# ~~اصل نه ازقسم منامات باطل باشد آن خواب باطل نشود به دلیل خواب
# ~~عزیز مصر که معبران گفتند که چون او خواب را با ایشان بگفت و
# ~~ایشان تعبیر آن نداتستند گفتند : «اضغاث احلام و ما نحن بتأویل
# ~~الاحلام بعالمین»، وبعدازان بوسف علیه السلم آن را تعبیر کرد ms12 ودرست
# ~~ومعتبرداشت .
### | وادب پنجیم
# آن است که چون باری تعالی وی را توفیق بخشد که خوابی تیک
# ~~بیند که تعلق به مصالح دین و دنیا [ی] وی دارد آن را حواله باسعی و
# # عبادت خودبکند و از [53 ب . . %~% 0 %~% م PageV01P044
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0047.png)
~~PageV01P045
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0048.png)
~~PageV01P046
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0049.png)

### | باب اول]
# [اندردیدن حق تغالی ودیدن عرش و کرسی ولوح محفوظ]
# 00006
# پپند %~% 00
# ~~... یا برجور سلطان بررعیت یا برمیل قاضی وعلما در احکام شرع .
# ~~واگرچنان بیند که حق تعالی چیزی از طعام یاشراب یالباس به وی بخشید
# ~~آن دلالت کند بریافتن ، و رزق حلال.
# واگربیند که حق تعالی به زمین نزول کرد - اگر اهل آن جایگاه
# ~~از اهل صلاح باشند- اندران جایگاه عدل و انصاف وشفقت وفراخی تعمت
# ~~پدید آید ، وامن و استقامت ظاهر گردد و راستی در میان آن خلق پدید
# ~~آید یا پادشاهی اندر آن جایگاه پیدا شود .
# و اگر اهل آن موضع را خصومتی باشد صلح کنند و ایشان ظفر
# ~~یابند .
# و اگر اهل آن جایگاه اهل کفر یا فسق باشند آن دلیل هلاک و
# ~~استیصال باشد .

PageV01P047

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0050.png)

# ~~واگر بیند که حق تعالی بروی درود فرستاد آن دلالت کند که وی
# ~~را مصیبتی رسد واندران صبرکند و ثواب یابد ، قال الله تعالی : «و بشر
# ~~الصابرین . الذین اذا اصابتهم مصیبة قالوا انا لله وانا الیه راجعون.»
### | عرش
# ~~و دیدن عرش اندرتأویل دلالت کند بریافتن عزت وشرف وعلم
# ~~وقدرت [20 الف] وپادشاهی برقدر و مرتبهآ شخص.
# ~~واگر اندرخواب بیند که برعرش بود - اگر بیننده لایق سلطنت
# ~~باشد سلطنتی بزرگ یابد وخلق همه مطیع وی شوند.
# ~~واگر بیننده نه اهل آن باشد عزت وشهرت و رفعت یابد، یا آن
# ~~تعبیر راجع باشد به یکی از متعلقان وی یا به پادشاه آن موضع.
### | کرسی
# ~~و کرسی اندر خواب هم چنین یاشد ، ونیز دلیل فراخی رزق و
# ~~نعمت باشد .
# ~~و اگر بیندکی ازعرش یا ازکرسی اندرافتاد در هر عمل که باشد
# ~~آن دلیل عزل ms13 باشد وخوارگردد .
### | لوح
# ~~و دیدن لوح محفوظ دلیل علم وحکمت باشد .
# ~~واگر اندر خواب بیند که نظر اندر لوح محفوظ همی کرد اگر
# ~~بیننده از صلحا باشد آن دلیل زیادت علم وتقوی باشد و یافتن علم لدنی
# ~~وبینا گشتن بر خواطر خلق .
# ~~واگر بیننده نه از اهل صلاح باشد وفات یابد .

PageV01P048

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0051.png)

### | باب دو4
# اندر دیدن پیغمبران ، جز مصطفی ، علیهم السلم
# بدان که دیدن پیغمبران علیهم السلم یادلیل بشارتی باشد یادلیل
# ~~20 ب بیم کردنی ، زیراکه باری سبحانه ایشان را از بهر این دوکار
# ~~فرستاده است، قال الله سبحاته و تعالی: «و ما نرسل المرسلین الا مبشرین
# ~~و منذرین4.
# پس چون کسی پیغمبری را - یاجمعی از ایشان - درخواب بیند
# ~~اگر به صفات کمال بیند چنانک لایق حضرت ایشان باشد و دلخوش
# ~~بیند آن علی العموم نیک باشد و دلیل بشارت باشد و ظاهر شدن عدل
# ~~و انصاف وقوت دین.
# و اگر ایشان را منقبض یا خشمناک بیند آن دلالت کند بر رنج
# ~~و مشقت و فتنه که به بیننده و اهل آن موضع رسد.
### | 
# و اگر کسی آدم را علیه السلم اندرخواب بیند، اگربیننده لایق
# ~~سلطنت باشد پادشاهی یابد، قال الله تعالی: «انی جاعل فی الارض خلیفة»
# ~~و آن کس به قول زنی یا به قول دشمنی فریفته شود .

PageV01P049

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0052.png)

# ~~و اگر وی را منقبض بیند نعمتی عظیم یاجاه و منصب از وی زایل
# ~~گردد و از مرتبهآ بزرگ درافتد .
### | ادریبس
# ~~و دیدن ادربس اندر تأویل دلل یافتن رفعت و عمر دراز و
# ~~ورع [21 الف] وحسن عاقبت بود، قال الله تعالی: «ورفعناه مکانا علیا ».
### | برهیم
# ~~و دیدن ابرهیم علیه السلم دلالت کند بر فرمان برداری حق و
# ~~ظفر یافتن بر دشمنان و برسخا و مروت ودرازی عمر وبرحج کردن و
# ~~مهمان دوست داشتن و یافتن نعمت و برایمن شدن از نابینائی و بر محبت
# ~~خلق وی را .
# ~~و دلالت کند که در پیری وی را پسری آید ms14 .
### | لوح
# ~~و دیدن نوح علیه السلم دلالت کند که وی را از زن و فرزند و
# ~~متعلقان مشقت رسد و عاقبت بریشان ظفریابد، و ازجمله غمهارسته شود.
# ~~و دلالت کند بر درازی عمر .
### | هود و صالح
# ~~و دیدن هود و صالح علیهما السلم دلالت کند که بیننده را از قومی
# ~~جهال سختیرسد وعاقبت بریشان ظفریابد .
### | اسحق
# ~~و دیدن اسحق علیه السلم دلالت کند که بیننده را مشقتی رسد که
# ~~اندران بیم هلاکک باشد و اندران خلاص یابد .

PageV01P050

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0053.png)

### | اسمعیل
# ~~و دیدن اسمعیل علیه السلم دلالت کند بر رنج و مشقت از جهت
# ~~نزدیکان و ازان خلاص یابد .
# ~~و دلالت کند برغربت، ودلالت [21 ب] کند برذکر جمیل و وفا
# ~~کردن بروعد[ه اها ، قال الله سبحانه وتعالی: « انه کان صادق الوعد» .
### | بعقوب
# ~~و دیدن بعقوب علیه السلم دلالت کند برنعمت وفرزند بسار، و
# ~~از جهت فرزندی وی را زحمتی رسد و بعد ازان خرمی یابد ، هم از
# ~~جشههت وی.
### | یوسف
# ~~و دیدن بوسف علیه السلم دلالت کند بر یافتن ملک و سلطنت بعد
# ~~از رتج ومشقت بسیار .
# ~~و از جهت زنی وی را به زندان کنند و براءت و صدق وی
# ~~ظاهر گردد .
# ~~و هرکس که یوسف علیه السلم یا دانیال علیه السلم اندر خواب
# ~~بیند معبر گردد - واین مجرب ومشهور است .
### | بیوب
# ~~و دیدن ایوب علیه السلم دلالت کند برفرزند و نعمت بسیار .
# ~~و دلالت کند که بیننده را رنج ومشقت و بلا بسار رسد و دشمنان
# ~~بروی شماتت کنند و وی اندران صبر کند و ثواب و ذکر جمیل یابد و
# ~~مستجاب دعوت کردد و ازان رنج و بلا خلاص یابد و نعمت و فرزند
# ~~بسیاریابد.

PageV01P051

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0054.png)

# هو سی و هرون
# ~~دلالت کند برذ کرجمیل[22 الف وظفریافتن بردشمنان و بر آتک
# ~~ظالمی بزرگ به دست بیننده یا به دعائی وی هلاک شود .
# ~~واگر کسی اندر شهری که دران جایگاه پادشاهی ظالم باشد
# ~~موسی را علیه السلم اندرخواب ms15 بیند آن پادشاه هلاک شود، و این مجرب است.
### | داود
# ~~و دیدن داود علیه السلم اندرخواب دلالت کند که بردست بیننده
# ~~گناهی رود به خطا به سبب زنی وازان توبه کند، و زنان و نعمت وقوت
# ~~بسیار یابد وحکم وسلطنت یابد بر قدرمرتبهآ شخص.
### | سلیمان
# ~~و دیدن سلیمان علیه السلم دلالت کند بریافتن نعمت و علم و
# ~~حکمت وملک وزنان وکنیز کان بسیار.
### | یس
# ~~و دیدن عیسی علیه السلم دلالت کند بر یافتن علم و حکمت و
# ~~آموختن علم طب .
# ~~و دلالت کند که بیننده را حاسدان باشد و بروی ظفر نیابند .
# ~~و دیدن عیسی علیه السلم، اگر زن بیننده حامله باشد یا بیتنده
# ~~خود زنی حامله باشد نیز دلالت کند که وی را فرزند آید نرینهآ مبارک
# # بسیار خیر با مادر و پدر متعبد ، 22 ب . . . %~% م
#    0 %~% 0 %~% 5 %~% م
# چ %~% 4 PageV01P052
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0055.png)

### | باب ششم
### | [اندر تأوبل عبادات
# 0 %~%  %~% 0 %~% 00
# #     %~% 0- %~% 0
# ~~قال الله تعالی : «فویل للمصلین . الذین هم عن صلاتهم ساهون .»
### | الزکوة
# ~~و اگراندرخواب بیند که زکوة مارداد یاصدقه داداگر بیننده از
# ~~ملوک باشد آن دلیل زیادت جاه و[ نعمت1] و سلطنت باشد، و شفقت بر رعیت و
# ~~دلیل فرمان برداری حق.
# ~~واگر ازعلما وصلحا باشد آن نشر علم وغنی وتزکیهآ نفس وخلق
# ~~خوش ومعاونت خلق بود .
# ~~واگر بیننده بیمار باشد شفا یابد .
# ~~واگر محبوس بود خلاص یابد .
# ~~واگر از غازیان باشد غنیمت یابد .
# ~~واکر از تجار واغنیا باشد مال وی زیادت گردد .
# ~~واگر از فقرا باشد آن دلیل کثرت ... بود و باشد که دلیل غنی
~~PageV01P053
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0056.png)

# ~~بود ودادن ز کوة و نیزدلیل تزکیه نفس و رستگاری باشد، قال الله تعالی:
# ~~« قد افلح من زکیها » .
# ~~و اگر بیند که مسکنان ویتیمان و اسیران [را] طعام همی داد آن
# ~~دلیل ذکر جمیل وسعادت عاقبت و... حق باشد ، قال الله تعالی : «و
# ~~بطعمون الطعام [4دهپ]علی حبه مسکینا ویتیما واسیرا ».
# ~~واگر بیند که منع زکوة کرد اندران بیم ms16 کفرباشد ، قال الله تعالی:
# ~~« وویل للمشرکین . الذی لایؤتون الزکوة» .
# ~~واگر بیند که طعام خود به نزدیک رسول نهاد علسه السلم و وی
# ~~خورد آن دلالت کند که درمال وی زکوة و اجب شده بود وادا [ی] آن
# ~~نکرده باشد .
### | الصوم
# ~~واگر اتدرخواب بیند که ماه رمضان بود و روزه همی داشت آن
# ~~دلیل فرج باشد از غم و دلیل صحت بدن باشد .
# ~~واگر بیننده اندر شکی باشد آن چیز وی را یقین گردد.
# ~~واگر فاسق باشد توبه کند .
# ~~و نیز این خواب دلیل کند بر حفظ . . . قال الله تعالی : « شهر
# ~~رمضان الذی انزل فیه القرآن هدی للناس وبینات من الهدی والفرقان» .
# ~~و بعضی از معبران گفته اند که دیدن ماه رمضان دلیل تنگی طعام بود.
# ~~و اگر بند که درماه رمضان افطار کرد اندران خلاف کردهاند :
# ~~حماعتی گفتهاند که دلالت کند که ناگاه رزقی به ویرسد ، و بعضی
# ~~گفته اند که دلیل سفر باشد اندر رضا[ی] [54ب] حق.

PageV01P054

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0057.png)

# ~~و بعضی گفتهاند که بیننده خوبی باحق کند ، هم چنان که اگر
# ~~بیند که خوبی باحق کرد روزه ماه رمضان خورد و این به حسب صلاحیت و
# ~~فسق بیننده بگردد .
# ~~واگر چنان بیند که روزه به سهو بخورد رزقی یابد بی مشقتی.
# ~~واگر بیندکه روزهآ سنت داشت آن دلیل صحت بدن باشدوحسن
# ~~عاقبت .
# ~~و گفته اند که دلالت کند کیه اندران سال هبچ رنجوری بد وی
# ~~نرسد .
### | الحج
# ~~و اگر اندر خواب بسند که حج کرد یا قصد حج کرد آن دلالت کند
# ~~براستقامت دین واعتقاد وی ، وبریافتن مال و ادا ی امانت، [و] بر
# ~~فرمان برداری حق . قال الله تعالی : «ولله علی الناس حج البیت».
# ~~وا گربیننده بیمار باشد یا محبوس باشد یا خایف باشد آن دلیل
# ~~امن واخلاص و شفا باشد .
# ~~واگر بیننده از عملی معزول باشد آن عمل به وی باز رسد .
# ~~و اگر درویش باشد توانگر گردد.
# ~~و اگر بیند که حج ازوی فوت شد مقصودی ms17 بزرگ از وی فوت
# ~~شود .
# ~~واگر بیند که خانهآ کعبه طواف [37 الف ]کرد از قبل بزرگی
# ~~عملی یابد .
# ~~واگر چنان بیند که گرد مکه طواف کرد نظراندر حرمها [ی
# ~~مردم کند .

PageV01P055

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0058.png)

# ~~و هرکی بیند که گرد بر گرد آن طواف همی کرداندر تأ ویل همین
# ~~حکم دارد .
### | القربان
# ~~واگر اندر خواب بیند که قربان کرد بشارت یابد .
# ~~واگر این خواب زنی حامله بیند، یا بیننده را زن حامله باشد،
# ~~وی را پسری آید .
# ~~واگر بیند که از گوشت قربان همی خورد آن دلیل بشارت و یافتن
# ~~رزق حلال باشد .
# ~~و اگر بیند که قربانها [ی] بسیار کرد، به عدد آن بند گان را
# ~~آزاد کند .
# ~~واگر بیند که از گوشت قربان بدزدید برحق تعالی دروغ گوید .
# ~~و اگر بیند که فرزند خود قربان همی کرد سلطنت و ریاست *
# ~~نعمت یابد، وذ کر خیروی درمیان خلق مشهور گردد و بشارت یابد، قال
# ~~الله سبحانه : «وفدیناه بذبح عظیم» .
### | الجهان
# ~~و اگر اندر خواب بیند که جهاد کرد اندر کار عیال سعی کند و
# ~~ریاست وسلطنت یابد ومال وغنیمت و مجاهده با نفس خود کند وکارها
# ~~بروی [37ب] آسان گردد وقربت حق یابد ، قال الله تعالی : « والذین
# ~~جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا » واین معانی هریک برقدرومرتبت شخص
# ~~باشد .
# ~~واگر بیند که اندرجنگ بود و بگریخت، اگر در ضمیر وی آن PageV01P056
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0059.png)

# ~~باشد که آن جنگ با مسلمانان بود صلت رحم کند و از گناه توبه کند ،
# ~~واگردرآضمیروی آن باشد که اندرجنگ کافران بود قطع رحم کند و
# ~~فسادکند . قال الله تعالی : «فهل عسیتم ان تولیتم ان تفسدوا فی الارض و
# ~~تقطعوا ارحامکم ».
# وگفتهاند که اگر بیند که اندر جنگ بود و ظفریافت در تجارت
# ~~سود کند .
# اگر بیند که غنیمت یافت یا غارت کرد مال حلال یابد.
# و اگر بیند که اندر راه حق کشته شد آن دلالت کند بر درازی
# ~~عمروقربت حق ، جل ثناؤه، ویافتن رزق حلال، قالالله سبحانه ms18 وتعالی :
# ~~«. لاتحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون.
# ~~فرحین بما اتیهم الله .»
### | السلام
# واگر اندرخواب بیند که سلام[38 الف] برشخصی کرد، اگرمیان
# ~~ایشان عداوتی باشد بیننده را ازان کس خیری رسد، و اگر میان ایشان
# ~~دشمنی باشد سلام کننده بروی ظقریابد واز شر وی ایمن گردد .
# واگرا ندرخواب بیند که حق تعالی بر وی سلام کرد دلالت کند که
# ~~دی ازاهل بهشت باشد، قال الله تعالی : «سلام قولا منرب رحیم»، و قال
# ~~جل ثناؤه : « والملائکة یدخلون علیهم من کل باب . سلام علیکم بما
# ~~صبرتم فنعم عقبی الدار» .
# و اگر بیند که خازن بهشت بر وی سلام کرد آن هم چنین باشد ،
# ~~قال جل ذکره : «وقال لهم خزنتها سلام علیکم طبتم فادخلوها خالدین».
# و اگر بیند که خازن دوزخ بروی سلام کرد آن دلیل امن باشد PageV01P057
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0060.png)

# ~~اندر دنیا و آخرت
# و اگر بیند که سلام بر کسی کرد که بیننده را به وی حاجتی بود
# ~~یا خواهد که کسی ازان وی زن کند اگرچنان بیند کد جواب نداد آن
# ~~کارتمام نشود ، و اگر چنان بیند کی جواب باز داد آن دلیل تمام شدن
# ~~کار باشد .
# المصاقحة والمعانتة (38ب]
# واگر اندرخواب بیند که باکسی مصافحه کرد یا معانقه کرد اگر
# ~~آن شخص دوست بیننده باشد دوستی میان ایشان زیاده شود .
# واگر دشمن وی باشد میان ایشان الفت و دوستی پدید آید .
# و اگر بیند که با ملایکه یا با پیغمبران مصافحه کرد آن هم
# ~~چنان باشد که اندر سلام یادکردیم .
# واگر بیند که اندر موضعی مجلس ذکر بود آن دلالت کند بر عمارت
# ~~آن موضع وبرامن واستقامت آن قوم .
### | علما
# و دیدن علما اندرخواب طبیب باشد- چون مجهول بود ، وطبیب
# ~~مجهول عالم بود .
# و مذ کر اندر تأویل مردی ناصح بود که مردم ازوی منفعت یابند و
# ~~بردست وی توبه کنند و راه یابند ، قال الله تعالی: «و ذکر فان الذکری
# ~~تنفع المؤمنین . »
# و اگر آن ms19 شخص نه از اهل تذکر باشد بیمار شود و از مردم
# ~~دریوزه کند .

PageV01P058

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0061.png)

# # باب ششم %~% 59
# و قصه گوی اندر تأویل مردی خوب سخن باشد خوش محضر
# ~~که مردم از صحبت وی راحت یابند ، قال الله تعالی : [39 الف] « نحن
# ~~نقص علیک أحسن القصص» .
# و اگر اندر خواب بیند که قصه همی گفت از غمها و ترسها فرج
# ~~ابد ، قال الله تعالی : «فلما جاءه و قص علیه القصص قال لاتخف نجوت
# ~~من القوم الظالمین».

PageV01P059

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0062.png)

### | باب هفتم
# اندر ذکر دیدن مکان و زمان عبادت
### | الکعبة
# ~~بدا نک اشرف مواضع عبادت کعبه است و دیدن کعبه اندرتا و یل
# ~~مام مسلمانان باشد، یاپادشاهی یا امیری بزرگ باشد، یاوزیریا قاضی-
# ~~انقضاة باشد .
# ~~و هر زیاده و نقصان و صلاح و فساد که اندران بیند آن بدین
# ~~قوم باز گردد.
# ~~ودیدن کعبه نیز دلیل یافتن شرف وعزت باشد .
# ~~و رفتن اندر کعبه دلیل امن باشد از همه غمها وترسها ، قالالله
# ~~سبحاته و تعالی: « ومن دخله کان آمنا» .
# ~~و اگر بیند که قصد دخول کعبه کرد و دران جایگاه نتوانست
# ~~رفت وی را غمی یا ترسیرسد وطریق خلاص بروی بسته شود .
# ~~واگر بیند که مسکن[39ب] وی کعبه بودیا کعبه اندرخانهآ وی
# ~~بود آن دلالت کند که وی همیشه خداوند جاه و سلطنت و امن باشد و
~~PageV01P060
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0063.png)

# ~~عموم خلق محتاج وی باشد ، و باشد که یکی از اشراف که یاد کردیم
# ~~اندران جایگاه فرود آید .
### | ومز
# واگر اندر خواب بیند که آب زمزم خورد یا ازان وضو ساخت
# ~~باغسل کردازجمله رنجها شفا یابد ، وازغمها وترسها فرج یابد.
# و اگر بیند که اندران حدث کرد یا آن را انباشته کرد رزقی
# ~~حلال برمسلمانان تباه کند و مبتدع شود .
# و اگر بیند که چاه زمزم اندر خانهآ وی بود آن دلالت کند بر
# ~~دوام غنای وی وصحت بدن و امن ازترس وغم واحتیاج خلق به وی، و
# ~~باشد کد زنی زاینده از مکه ms20 زن کند ، و بسبب وی بیننده مشهورگردد .
# و اگر بیند که چاه زمزم خشک شده بود آن دلیل قحط ومرض
# ~~باشد اندران طرف .
# و اگر بیند که آب آن روان شده بود اندر روی زمین ازان
# ~~جایگاه حا کمی ظاهر شود وعدل و جور وی برمقدار منفعت و مضرت
# ~~40 الف] آن آب باشد .
# و اگر بیند که اندر مقام ابرهیم علیه السلم حاضر بود یا اندر
# ~~آن جایگاه نمازکرد حج کند و ازغمها و ترسها ایمن گردد ، وسیرت وی
# ~~نیکو شود .
### | المنبر
# و دیدن منبراندر تأویل پادشاه باشد یا قاضی یا عالمی بزرگ یا
# ~~خطیب آن جایگاه .

PageV01P061

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0064.png)

# و دلالت کنذ که دین ازین شخص رفعت یابد و هرزیادت و نقصان
# ~~که اندران بیند بدیشان بازگردد .
# واگر بیند که برمنبربود و سخن حق همی گفت یاخطبه کرد - اگر
# ~~بیننده اهل آن باشد اگرلایق سلطنت وریاست باشد حکم و سلطنت یابد،
# ~~واگرنه اهل سلطنت باشد اندرمیان خلق مشهور گردد.
# و اگر بیننده زنی باشد، یا ازاهل فسق باشد، آن دلیل فضیحت و
# ~~جلب بود .
# و اگر بیند که وی را به قهر از منبر فروآوردند ، یا از منبر
# ~~درافتاد بامشر شکسته شد، داسوخته شد آن دلالت بر عزل و زوالچاه و
# ~~منصب کند .
### | المسجا
# و دیدن مسجد اندر خواب دلالت کند برمردی [40ب] خداوند
# ~~عالم وسلطنت که اهل حق به نزدیک وی جمع شوند و هر خیر وشر که
# ~~اندران مسجد بیند بدان شخص بازگردد .
# و درها[ی  مسجد اندر تأویل علما وقیمان مسجد باشند .
# و خرابشدن مسجد جامع دلیل موت حاکم باشد و پرا کند کی
# ~~مسلمانان .
# واگر بیند که مسجد حمام گشته بود شخصی که به عفت و صلاح
# ~~مشهور باشد فاسق گردد .
# واگرچنان بیند که حمام مسجد شده بود یکی از اهل فسق که بدان
# ~~مشهور باشد توبه کند .

PageV01P062

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0065.png)

# ~~واگر بیند که مسجد را مقبره ساخته بود آن دلالت کند بر فساد
# ~~اعتقاد آن قوم. ms21
### | المحراب
# ~~و محراب اندر تأویل امام مسجد باشد .
# ~~و اگر بیند که اندر محراب نمازکرد یا دعا کرد بشارت یابد و
# ~~باشد که وی را پسری آید ازاهل صلاح اندر سن پیری ، قال الله تعالی :
# ~~« فنادته الملائکة وهو قائم یصلی فی المحراب ان الله یبشرک بیحیی» .
# ~~و اگر بیند که اندرمحراب بول کرد . . . یار باشد . [35 الف) آن
# ~~نه نیک بود .
# ~~و اگریک قطره یا دو یا سه قطره بوده باشد وی را به عدد آن
# ~~فرزندان آیند و به علم وصلاح در میان خلق مشهور گردد .
### | المناره
# ~~و دیدن مناره اندر خواب دلالت کند برقوت اسلام بر حاکم وقاضی
# ~~و محتسب آن موضع، و برمردی مصلح که خلقرا به خیر وضلاح فرماید.
# ~~و خراب شدن مناره اندر تأویل موت یکی ازان قوم باشد و
# ~~دلیل ضعف اسلام باشد وتفر قهآ مسلمانان.
# ~~و تابیدن آفتاب وماهتاب از مناره دلیل قوت اسلام باشد و قوت
# ~~حال آن جماعت باشد که یاد کردیم از جهت پادشاه یا وزیر.
# ~~و اگر بیند که مناره را خراب کرد یا برکند در قتل یکی ازین
# ~~قوم که یاد کردیم سعی کند ، و خیری را که منفعت آن تعلق به عموم
~~PageV01P063
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0066.png)

# ~~مسلما نان دارد تباه کند .
# و اگر بیند که مناره را بنیاد کرد خیری کند که منفعت آن راجغ
# ~~باشد به عموم خلق .
# و هرچند که مناره را بلند تر و زیباتر بیند آن [ دلیل] قوت
# # اسلام و زیادتی جاه و رفعت35ب.. . . . . %~%
# # - %~% 4 %~% * %~%
# 00 %~%  %~% 0 %~% * PageV01P064
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0067.png)

### | باب چهاددهم]
# اندر دیدن آفتاب و ماهتاب و ستارگان]
# 00
# ~~**5*ونو
# ~~و صلح وجنگ آفتابها با هم دیگر اندر تأویل صلح و جنگ پادشاهان
# ~~باشد.
# ~~واگر بیند که آفتاب به دو نیمه گشت و یک نیمه برجای خود بایستاد و
# ~~تیمهآ دیگرزایل شد یک نیمه ازملک پادشاه برود .
# ~~و اگر بیند که نیمهای نیمهآ دیگر بینداخت کسی بر سلطان
# ~~خروج کند وملک از وی بستاند.
# ~~و ms22 اگر بیند که هر نیمه ازان آفتابی درست گشت یکی از جملهآ
# ~~خدمت کاران پادشاه بروی خروج کند، و هم چندان ملک کی ازان
# ~~آن پادشاه باشد وی را نیز مسخرگردد .
# ~~واگر بیند کی آفتابی دیگر از میان آفتاب بیرون آمد پادشاه آن
# ~~موضع را پسری آید وسلطنت یابد .
# ~~2- آصل . نیمه آنیمه رسید. نیمهآ آن نیمهآ).

PageV01P065

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0068.png)

# و اگرچنان بیند که این آفتاب آفتاب اصلی هلاک کرد آن پسر با
# ~~پدر خود غدرکند و وی را هلاک کند و ملک وی بگرد .
# و اگر بیندکی آفتاب ، ماهتاب و ستارگان دیگر را بسوزانید یا
# ~~از] فراز آسمان فرو ریز انید آن پسر وزیر و بزرگان یدرخود بکشد و
# ~~معزول کند .
### | الظل
# و اگر بیند که از آفتاب به سایه رفت گفته اند از عمل پادشاه[62 الف
# ~~معزول گردد یا ازعمل وی توبه کند ، واین خواب دلالت کند که بیننده
# ~~اندر غمی باشد و فرج یابد .
# و اگر بیند که اندر سایه بود و به آفتاب رفت اندر عمل پادشاه
# ~~شروع کند و غنی گردد .
### | القمر
# بدان که دیدن ماهتاب را نیز از چند گونه تعبیر کرده اند : بر
# ~~یادشاه و وزیر وعالم ورئیس وپسر و کنیزک وخواهر و برادر ویدر ومرد
# ~~تاجر ومال وکشتی وسفر وشوهر وزن وامیر جور کننده ومرد دروغزن،
# ~~واین نیز به حسب اختلاف احوال ماهتاب و بینندگان بگردد.
# و بیشتر آن احوال که اندردیدن آفتاب یاد کردیم از گرفته شدن و
# ~~محجوب گشتن به ابر وفرو افتادن وفرو رفتن و بیرون آمدن آتش و
# ~~دود از وی و فرو رفتن پیش از مغرب خود ومانند این جمله اندر دیدن
# ~~ماهتاب نیزهم چنین باشد، و هر چیز از دلیلهای خیر وشر که آفتاب بران
~~PageV01P066
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0069.png)

# ~~دلالت کند ماهتاب نیز برهمان چیز دلالت کند . اما زیادت و نقصان اندر
# ~~آن [2عب] تفاوت باشد میان آفتاب وماهتاب .
# مثلا چون کسی آفتاب را اندر خواب بیند و معبر گوید ms23 که این
# ~~خواب که دلیل یافتن مال است، و دیگری ماهتاب بیند و معبر همین گوید
# ~~بباید دانست کی تفاوت میان آن هردومال بر مقدار تفاوت باشد میان
# ~~درجهآ آفتاب وماهتاب .
# و هم چنین اگراین هردو خواب دلیل یافتن جاه ومنصب بود، یا
# ~~دلیل یافتن ملک بود، یا دلیل ظلم وجور- آن را هم برین قیاس تصور
# ~~بایدکرد .
# و ماهتاب را چون در موضع خود بیند ویا نور وروشنی تمام بود
# ~~و اندران تغیری نباشد اندر تأویل وزیر باشد ، و گاه باشد که سلطان
# ~~باشد، وگاه باشد که عالم ترین خلق باشد .
# و آورده اند که عایشه رضی الله عنها اندرخواب دید که سه ماهتاب
# ~~اندرحجره وی افتادند. ابو بکررضی الله عنه این خواب را تعبیر کرد
# ~~و گفت این خواب آنست که اندران خانگاه سه کس دفن کنند که ایشان
# ~~بهترین خلق باشند. ورسول [23 الف علیه السلم[فرمود]. . . رضی الله
# ~~عنهما اندران حجره دفن کردند .
# و اکر بیند که ماهتاب در کنار وی افتاد یا در جیب وی فرو شد
# ~~یادر دست وی بود، یامسخروی بود- اگر بیننده ازاهل سلطنت وریاست
# ~~باشد یا از اهل وزارت باشد بیابد، یا راجع باشد به یکی از فرزندان یا
~~PageV01P067
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0070.png)

# ~~متعلقان وی. و اگر بننده ومتعلقان وی نه اهل آن باشند مال یاید.
# و گفتهاند اگر بیننده مردی باشد زتی کند صاحب چمال.
# و اگرزنی باشد شوهری کند بذین صفت. ودلیل برزن تعبیر خواب
# ~~صفیه است زن ییغمبر علیه السلم[ که اپیش ازفتح خیبر به چند روزاندر
# ~~خواب چنان دید که ماهتاب در کناروی افتاد، وعن قریب رسول علیه السلم
# ~~فتح خیبر کرد و صفیه رضی الله عنها زن کرد.
# و اگر زنی اندر خواب بیند که ماهتاب اندر خانهآ وی افتاد و
# ~~وی پاره [ای] ازان بر گرفت و در خرقهای پیچید وی را پسری آید و
# ~~زود وفات یابد .
# و دیدن ماهتاب که بر آمد گفته اند[23بدلالت کند بر ابتدای)
# ~~کار ms24 بیننده ، وفرو شدن آن دلیل آخرکار وی بود .
# و هرچیز که ماهتاب بران دلالت کند چون بدر بود آن چیز
# ~~تمامتر و کاملتر باشد ، اما نزدیک باشد به نقصان و جنگ کردن آفتاب
# ~~و ماهتاب با یک دیگر دلیل جنگ باشد میان دو پادشاه [یا میان
# ~~یادشاه و وزیر و ظفر ازان پادشاه باشد که[ آ فتاب بروی دلالت کند،
# ~~قال الله تعالی : «فمحونا آیة اللیل وجعلنا آیة النهار مبصرة » .
# وهم چنین جنگ کردن ستار گان باماهتاب یا آفتاب دلیل حرب
# ~~باشد میان پادشاه و رعیت .
### | الهلال
# و دیدن هلال اندر تأویل فرزندی باشد مبارک کی کار وی در
# ~~ترقی باشد .

PageV01P068

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0071.png)

# و افتادن هلال و فرو رفتن و تیست گشتن دلیل موت آن فرزند
# ~~ناشد .
# و اگر هلال را سرخ بیند زن وی را بچهای از شکم برود .
# و اگر سه هلال یا چهار هلال اندرخواب بیند که جمع شده بودند
# ~~حج کند .
# و اگر بینندهآ این خواب درویش بود دلالت کند که دین بروی
# ~~24 الف] جمع شود، قال الله تعالی «یسئلونک عن الاهله قل هی مواقیت.
# ~~ملناس والحج».
# و گفتهاند که دیدن هلال دلیل ظفر باشد .
# و اگر چنان بیند که مردم طلب هلال کردند و هیچ کس ندید
# ~~الاوی آن دلسل موت وی باشد. یا لازم شدن دین بروی، و اگر چنان
# ~~بیند که همه کس بدیدند الا وی، اگر بینندهآ این خواب بیمار باشدوفات
# ~~یابد ، و اگروی را درد چشم باشد نابینا گردد ، و اگن وی را فرزندی
# ~~باشد بیمار آن فرزند وفات یابد .
# و اگر ازین احوال خبری نباشد آن دلالت کند که بیننده در
# ~~آرزوی فرزندی باشد و وی را فرزند نیاید .
# و اگر وی را کسی غایب باشد باز نیاید .
# و گفته اند اگرچنان بیند که هلال از موضع خود بر آمد و صافی و
# ~~روشن بود وی را غایبی رسد ، یا پادشاهی عادل پیش او فرود آید ، یا
# ~~وی را ms25 بشارتی رسد .
# و اگر بیند که هلالی طلوع کرد بیرون از ماهتاب معروف و با PageV01P069
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0072.png)

# ~~آفتاب با ماهتاب حرب کرد اندران موضع فرزندی [24 ب] در وجود
# ~~آید وبا پادشاه آن موضع حرب کند .
# و اگرچنان بیند که هلال طلوع کرد و آفتاب و ماهتاب و دیگر
# ~~ستارگان فرو ریزیدند اندران موضع فرزندی در وجود آید و ملک آن
# ~~پادشاه به دست وی افتد و حکم آن جایگاه مبدل گردد.
# و اما دیدن د یگرستارگان اندرخواب
# بدان که جملهآ ستارگان اندر تأویل اشراف خلق باشند و مرتبهآ
# ~~آن قوم درمیان مردم بحسب بزرگی و روشنی وفعل آن ستاره باشد .
# واگر اندرخواب چنان بسند که ستارگان همه ملک وی بودند با
# ~~مسخر وی بودند اگر بیننده از ملوک باشد سلطنت یابد ، و اگر نه از
# ~~ملوک باشد - اگر ازصلحا باشد - اشراف مطیع وی گردند ، واگروی
# ~~نه اهل آن باشد تعبیر آن خواب راجع باشد به یکی از متعلقان وی یا
# ~~به یکی ازصلحا[ی] آن موضع.
# و اگر بیند که ستارگان در خانهآ وی جمع شده بودند و روشن و
# ~~صافی بودند وی را شادیرسد و اشراف[25 الف] به سبب آن خرمی آن
# ~~جایگاه جمع شوند .
# وخوردن ستارگان اندرخواب خوردن مال اشراف باشد .
# و دزدیدن ستاره گفتهاند دلالت کند که بیننده چیزی از آلات
# ~~منجمان بدزدد .
# وفرو ریزیدن ستارگان دلیل موت اشراف باشد.
### | زحل
# و دیدن زحل اندر تأویل گفتهاند صاحب عذاب سلطان باشد .

PageV01P070

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0073.png)

### | مشتری
# ~~گفته اند صاحب بیت المال وخزانه باشد .
### | عطارد
# ~~اندر تأویل کاتب سلطان باشد به حسب تأثیر هریک ازین
# ~~ستاد کان:
### | خمل
# ~~اندر تأویل دلالت کند بر یافتن غنیمت .
### | نور
# ~~اندر تآ ویل گفته اند کاردار پادشاه باشد که مردم ازو منفعت
# ~~بابند .
### | جوزا
# ~~اندر تأویل علم دار سلطان بود.
### | سرطان
# ~~گفتداند اندر تأویل صاحب سر پادشاه باشد .
### | اسل
# ~~اندر تأویل پادشاه باشد .
### | سنبله
# ~~اندر تأویل دلیل یافتن مال حلال و رزق حلال باشد ms26 .
### | میزان
# ~~اندر تأویل قاضی ومحتسب شهر باشد .
### | عترفب
# ~~اندر تأویل دشمن باشد .[25 ب] PageV01P071
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0074.png)

### | فوس
# ~~اندر تأویل سفهسالار سلطان بود .
### | لی
# ~~اندر تأویل ندیم پادشاه باشد .
### | دلو
# ~~اندر تأویل محنت وحیلت باشد .
### | حوت
# ~~اند تأویل خزانه دار پادشاه بود .
### | زهره
# ~~اندر تأویل زنی صاحب جمال باشد .
# ~~و علی هذا تعبیر هرستاره که دینه باشند بر حسب آن تأثیر و خاصیت
# ~~که حق سبحانه به وی داده باشد باید کردن به حسب اعتقاد بیننده در
# ~~باب نجوم .
# ~~و ما تمامی این سخن اندر تعبیر کبیر بیان کرده ایم وهرزیاده ر
# ~~نقصان وخیر وشر که اندرین ستارگان بیند آن بدین چیزها باز گردد که
# ~~یادکردیم .
# ~~و اگرکسی اندرخواب بیند که دعوت کواکب همی کرداگر بینندهآ
# ~~این خواب از صلحا باشد دعوت خلق کند به راه حق ، واگر نه از صلحا
# ~~باشد دلالت کند بر آموختن علم نجوم یا بربدعت و تقزب کردن به باطل
# ~~به نزدیک اشراف .
# ~~و دیدن رصد کواکب منجم را نیک باشد ودلیل قربت وی باشد
# ~~0.[26 الف] پیش بزرگان، و دلیل شهرت وی بود. و دیکران را دلیل طمع
~~PageV01P072
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0075.png)

# ~~بود به مال اشراف ، وملوک را دلیل تفقد رعایا باشد .
# و اگر بیند که از بهر کواکب سجده کرد یا تواضع کرد دعوت و
# ~~تربیت بزرگان کند - اگربیننده از صلحا باشد، والا تقرب کند به باطل
# ~~به نزدیک ایشان .
# واگر بیند که ستارگان از بهروی سجده کردهاند یا تواضع کردند
# ~~یا بروی ثناگفتند بزرگان مطیع وی گردند ومراد خود بیابد.
# و اگر بیند که آفتاب و ماهتاب و ستار گان جمع شده بودند و
# ~~نورانی و روشن بودند ملوک واشراف همه مطیع وی گردند .
# واگر بیننده لایق سلطنت باشد ملکی عظیم یابد .
# و اکر بیند که روز بود و ستارگان ظاهر شده بود بدان سبب
# ~~تشویش عامهآ خلق باشد ، وخصوص که آفتاب را متغیر بیند .
# و اگرچنان بیند که آفتاب وماهتاب هردو چمع شده بودند ms27 دلالت
# ~~کند که بینندهرا غمی رسد و محتاج شود به گریختن، قال الله تعالی: «وجمع
# ~~الشمس [26 ب] والقمر یقول الانسان یومئذ این المفر .
# واگر بیند که آفتاب وماهتاب هردو برو تابیده بودند دلالت کند
# ~~برخشنودی مادر وپدر از وی، یا برخشنودی سلطان و وزیر، یا بریافتن
# ~~دو منصب به حسب هرتبهآ شخص .
# و اگر بیننده بنده باشد دو سید وی را بخرند .
# واگر زنی باشد دو شوهر کند و رفتن ایشان هردو از وی دلیل رفتن
# ~~آن چیزها باشد که یادکردیم ، والله اعلم .

PageV01P073

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0076.png)

### | باب پانجدهم
# ~~اندر دیدن هوا وابر وشب وروز و تاریکی وروشنابی
### | وا
# بدان که هم چنان که هوا را به نفس خود ثباتی و قراری نیست
# ~~مرخیر که اندران بیند وی را دوامی نباشد .
# اگر در خواب بیند که درمیان آسمان وزمین ایستاده بود و وی را
# ~~ازان خوفی نبود آن دلالت کند بریافتن عزت ورفعت ، اما آن را ثباتی
# ~~نباشد و دلیل خطرباشد وفریفته شدن کارها ی] بی اصل .
# و اگر بیند که در روی هواهمی رفت حکم و سلطنت یابد- اگر
# ~~اهل آن باشد و آن را دوامی نباشد [55 الف]، و اگر نه اهل آن باشد
# ~~سفر کند .
# و اگر بیند که بر هوا نشسته بود و هوا مسخر وی شده بود هم
# ~~چنین دلالت کند که فریفته شود به کاری که آن را اصلی نباشد .
# و اگر بیند که میان آسمان و زمین آویخته بود ، دل وی متعلق
# ~~باشد به کاری که وی اندران متحیرشده باشد.

PageV01P074

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0077.png)

# و فرو افتادن ازهوا دلیل رفتن جاه ومنصب باشد .
# و اگر چنان بیند که خانهای اندر هوا بنا کرده بود به کاری
# ~~فریفته شود که وی را ازان منفعتی نباشد.
### | شب
# و دیدن شب اندر تأویل- بعضی از معبران گفته اند که نک باشد
# ~~ودلالت کند برسکون و آسایش، قال الله تعالی: «هوالذی جعل لکم اللیل
# ~~لتسکنوا فیه».
# و جماعتی از معبران دیدن شب ms28 کراهیت داشته اند و گفتهاند که
# ~~دلالت کند بر گمراهی ، واین به حسب بیندگان گردد.
# اگر بینندهآ این خواب بنده باشد، یا اسیرباشد، یا کسی باشد کی
# ~~وی را عمل بسیار باید کرد آن درحق وی دلیل آسایش باشد .
# و هم چنین اگر بیننده را قصد شغلی باشد به خفیه] 55ب [این
# ~~خواب دلالت کند که کس بروی وقوف نباشد، قال الله تعالی: «وهوالذی
# ~~جعل اللیل لباسا» .
# و اما اگر بینده را ازین چیزهاکی یاد کردیم حالی نباشد یاخواهد
# ~~که اظهار عملی کند آن در حق وی نه محمود باشد و دلیل فروماند گی
# ~~باشد ، ودلیل کند که آن عمل وی را میسر نشود .
# واگر بیند که همه شب بود وهرگز روز نبود وماهتاب وستارگان
# ~~گرد آسمان همی گردیدند دلالت کند که اندران موضع از جهت وزیر
# ~~یا ازجهت یکی از اهل قلم ظلمی عام پدید آید .
### | وروز
# و دیدن روز بندگان و کسانی را که عملها [ی] بسیار باید کردن PageV01P075
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0078.png)

# ~~دلیل مشقت باشد، و دردیگران دلیل شادی وراه راست باشد و نجات از
# ~~غم ، قال الله تعالی : «والنهارمبصرا .
# و اگر چنان بیند که شب بود و صبح بر آمد شادی وراه راست
# ~~بابد .
# و اگر بینندهآ این خواب در شکی باشد وی را آن چیزیقین گردد.
# و بر آمدن صبح نیز دلالت کند برابتدا [ی] کاری.
# واگر چنان بیند که دایم روزبود، آن[56الف ابندگان و دیکر
# ~~عمله رادلیل دوام مشقت باشد و دیکران را دلیل دوام وشادی و غنی باشد.
### | قاریکی
# بدانک دیدن تاریکی علی العموم نه محمود باشد، و دلیل غم و
# ~~شک و بیراهی باشد - الا در حق کسی که خواهد که از کسی پنهان شود
# ~~یاکاری کند پنهان که این خواب درحق وی دلالت کند که کس بر وی
# ~~وقوف نیابد .
# و اگرچنان بیند که اندر راهی همی رفت و به روشنایی همی رفت و
# ~~باز به تاریکی رفت از اسلام به کفر رود ms29 ، قال الله «یخرجونهم من النور
# ~~الی الظلمات » .
# و اگر چنان بیند که اندر راهی همی رفت وگاه تاریک بود و وی
# ~~می ایستاد، وگاه روشن بود و وی میرفت آن دلالت کند بر نفاق وی. قال
~~الله
# ~~تعالی فی حق المنافقین «کلما اضاء لهم مشوا فیه واذا اظلم علیهم
~~قاموا».
### | روشنایی
# و دیدن روشنائی همه نیک باشد و دلالت کند بر یافتن مراد و
# ~~راه راست - الا در حق کسی که گفتیم که دیدن. تاریکی وی را نیک بود
~~PageV01P076
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0079.png)

# ~~ودیدن [52ب] روشنائی وی را بر عکس آن باشد .
# و دیدن اول روز دلالت کند برابتدا [ی] کاری که بیننده طالب
# ~~آن باشد.
# و نمهآ روز دلالت کند برنیمه رسیدن کار .
# و دیدن آخر روز دلیل آخر آن کار باشد.
# و اگر چنان بیند که ویرا به شب چیزی گم شده بود و به روز بازیافت
# ~~وی را دینی بر کسی واجب شود به گواهی گواهان ، قال الله تعالی : « ان
# ~~قرآن الفجرکان مشهودا» .
# و گفتهاند اگر چنان بیند که همه روز بود و هرگز شب نمیشد
# ~~و آفتاب گرد آسمان همی گردید دلالت کند برظاهرشدن پادشاهی مستقل
# ~~بهرأی خود -کی باکس مشورت نکند.
### | ر
# و اما دیدن ابر نیز برچند وجه تعبیر کردهاند به حسب اختلاف
# ~~واحوال آن: بر سلطان و برمرد عالم و حکیم و حکمت و خوف وقحط وفتنه و
# ~~بلا ومال وعلم.
# و اگر بیند که پارهای ابر بیافت و اندران هیچ دلیل بد نباشد
# ~~دلالت کند بریافتن مال یاعلم و حکمت بر مقدار آن ابر .
# و آمیزش کردن با ابر دلالت کند بر آمیزش [57الف] کردن با
# ~~علما و سلاطین .
# و اکرچنان بیند که بر ابر سوار شده بود مهتری یابد به مال و
# ~~علم وحکمت.

PageV01P077

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0080.png)

# و اگر بیند که ابر مطیع وی شده بود پادشاهی عالم یا حکیم
# ~~مطیع وی گردد .
# و اگر چنان بیند که ابر یا پاره ای از ابر ms30 در دست داشت و ازان
# ~~باران همی بارید علم و حکمت آموزد بهمردم ، یا مال یابد و برخلق
# ~~ذوته کند .
# و اگر بیند که خانه بر ابربنا کرده بود مال یابد یازنی توانگر
# ~~زن کند .
# و دیدن ابر سیید چون با باران باشد اندر تأویل پادشاهی عادل
# ~~باشد صاحب دین [و آسخی ، واگربی باران باشد اندر تأویل جورملوک و
# ~~خیانت تجاربود وبخل علما به علم.
# و دیدن ابرسیاه اندر تأویل اگربا باران باشد پادشاهی بود که از
# ~~وی منفعت به خلق رسد و مردم را ازوخوف باشد ، واگر بی باران باشد
# ~~دلالت کند بر ظلم وفتنه و خشم پادشاه .
# و اگر با آن ابر رعد [و ابرق باشد اندران خوف زیاده تر باشد .
# و اگر چنان بیند که از ابرزریا نقره یالعل وفیروزه ومانند]57ب
# ~~بروی همی بارید از حکیمی حکمت آموزد و وی را ازان منافع دنیاوی
# ~~رسل .
# و باریدن طعامها از ابرچون نان و آرد و کندم ومانند آن دلالت
# ~~کند برفراخی نعمت وانعام پادشاه درحق رعیت .
# و اگر چنان بیند که از ابر باران عام بارید پادشاه بدان طرف
# ~~امیری عادل فرستد که مردم را] از وی منفعت باشد.

PageV01P078

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0081.png)

### | باب شازدهم
# ~~اندر نأویل رؤیت باد ورعد وبرق وباران وبرف و
# قوس قزح1 وصاعقه وزلزله وآنچ بدانماند
### | مان
# ~~بدان که دیدن باد اندر تأویل به حسب احوال وی بگردد .
# ~~اکرچنان بیند که باد همی آمد و هوا روشن و صافی بود و با آن
# ~~عیچ غبار تبود و مردم [را] ازان خوف نبود آن دلالت کند بر بشارت ،
# ~~قال الله تعالی: «وارسلنا الریاح مبشرات» .
# ~~واگر چنان بیند که با آن باد رعد و برق و آوازها [ی سخت و
# ~~تاریکی وغبار بود دلالت کند برعذاب وفتنه وخوف و قحط، وخصوص که
# ~~اهل آن موضع نه ازاهل صلاح باشند ، قال الله تعالی : «اذ ارسلنا علیهم
# ~~58 الف الریح العقیم . ماتذر من شیء اتت علیه»، الآیة .
# ~~و اگرچنان بیند ms31 که باد در حکم وی بود سلطنت یابد .

PageV01P079

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0082.png)

# و اگر بیننده نه از اهل سلطنت باشد پادشاهی بزرگ مطیع وی
# ~~نردد و مراد خود بیابد .
# و اگر چنان بیند که باد سخت همی آید و خانه ها را خراب
# ~~می کرد و درختان را همی بر کند پادشاه براهل آن موضع خشم کیرد و
# ~~قومی ازایشان هلا ک کند .
# و آمدن باد زرد و سرخ وسیاه وسموم جمله دلیل بیماری باشد .
# و آمدن باد دلیل نصرت و رحمت باشد .
# و باد شمال دلیل یافتن راحت باشد، و دلیل بسیاری نسل چهار-
# ~~بایان بود.
# و آمدن آن باد کی درخت را آبستن کند دلیل بشارت و کثرت
# ~~تعمت وثماربود، قال الله تعالی: « وارسلنا الریاح لواقح فانزلنا من
~~السماء
# ~~ماء فاسقیناکموه» .
# و اگر چنان بیند که بادی ترم همی آمد و وی را ازان راحت
# ~~همی رسید دولت وعزت یابد .
# و اگر بیند که باد وی را بر گرفت و از موضعی به موضعی دیگر برد
# ~~سفر کند برمقدار دوری [58ب] ونزدیکی آن موضع .
# و اگر آن موضع که باد وی را بدان جایگاه برد موضعی مجهول
# ~~بود ازان سفر باز نیاید .
# و اگر بیند که باد از پس پشت وی همی آمد دلیل هزیمت باشد .
# واکر اندرخواب بیند که باران همی بارید واندران خوف وفساد
# ~~نبود اگر در خاطر بیننده چنان باشد که آن باران همه جای بارید و این
# ~~خواب را در وقت باران دیده باشد آن بغایت نیک باشد و دلالت کند بر
~~PageV01P080
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0083.png)

# ~~شادی و نعمت و برکت عموم خلق را ، واندران موضع کاری مرده زتده
# ~~گردد ، یا بینندهآ خواب را خاصه کاری مزده زنده شود . قال الله تعالی :
# ~~«واحیینا1 به بلدة میتا»، وقال جلذکره: «وانزلنا من السماء ماء
~~مبارکا»،
# ~~وقال عز اسمه : «فاذا أصاب به من یشاء من عباده اذاهم یستبشرون».
# و اگر بینندهآ این خواب در غمی باشد فرج[یابد]، و اگرمدیون
# ~~باشد دین گزارد ms32 ، و اگراز چیزی نومید شده باشد آن چیز بدو بازرسد و
# ~~نعمت و فراخی یابد [59الف، قال الله تعالی : « وهوالذی ینزل الغیث
# ~~من بعد ماقنطوا وینشر رحمته وهوالولی الحمید، .
# و اگرچنان بیند که بی و اسطهآ ابر باران بارید آن هم چنین باشد
# ~~که یادکردیم ، ونیز گفتهاند دلالت کند که رزقی به بیننده رسد که وی
# ~~بدان طمع نداشته باشد .
# و اما اگرچنان بیند که آن باران نه عام بود، بل که اندرموضعی
# ~~مخصوص یود چون شهری یا دیهی یا محلتی واندر دیگرمواضع نبود،
# ~~بعضی از معبران گفته اند که دلالت کند بر خوف و لشکر بیگانه - وخسوص
# ~~که اندران باران زحمتی دیده باشد، مثل رعد وبرق وغبار وسیل.
# و بعضی گفته اند باران خاص دلیل یافتن نعمت باشد، و بشارت آن
# ~~قوم را هم چنان کی باران عام دلیل نعمت و بشارت است عامهآ خلق را .
# و دیدن باران چون ته در وقت خود باشد دلالت کند برلشکر
# ~~بیکانه، وخصوص که مردم را بدان احتیاج نباشد یا اندران مضرتیدیده
# ~~باشد اندرخواب.

PageV01P081

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0084.png)

### | برف [59ب]
# ~~و باریدن برف هم چنین اگر در وقت وموضع خود ... معتاد
# ~~باشد دلالت کند برفراخی ....
# ~~و اگرنه در وقت و موضع خود باشد .... باشد دلالت بر مشقت و
# ~~عذاب ولشکر بیگا نه کند و خصوص که آن برف را نه بررنگ خودبیند،
# ~~مثل آنک رنگ آن سیاه یا زرد یاسرخ بیند .
# ~~و برسر برف نشستن وخفتن وایستادن دلیل حیس باشد .
# ~~و یافتن سرما ازجهت برف دلیل فقربود.
# ~~و اگرچنان بیند که برف بر وی بارید یا برزمین بارید و درحال
# ~~گداخته شد بننده اگر در غم باشد واگر در شادی آن حال زود بر وی
# ~~بگذرد.
### | نگرگ
# ~~و دیدن تگر گ نیز اگر بسیارباشد و بیرون از عادت خود باشد
# ~~آن دلالت برخشم و قهر کند از جهت یادشاه ، و برستدن مال از رعیت
# ~~به طریق ضرب وقهر .
# ~~و اگر اندک باشد اندران خوفی ms33 نباشد و دلیل فراخی بود .
# ~~و اگر بیند که چند دانه معدود60 الف] ازان بیافت به عدد آن
# ~~دانها مروارید بیا[ بد].
# ~~ویخ اندر تأویل چون در دریا و رودخا[نه] .... مثل آنک
# ~~بیند که آب دریا و.... آن نه محمود بود و دلیل غم واندوه .... باشد
~~PageV01P082
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0085.png)

# ~~و گداخته شدن آن دلیل زوال غم و گشاده شدن کارها باشد .
# ~~و اگر بیند که آب در ظرفی کرد و دران جایگاه بسته شد آن دلیل
# ~~یافتن مالی بود نقد .
### | سیل
# ~~و دیدن سیل اندر تأویل دشمن باشد ومضرت ، ومضرت وفساد آن
# ~~دشمن به قدر آن فساد باشد که ازان سیل دیده باشد .
# ~~و اگر چنان بیند که سیل وی را هلاک کرد یاخانهآ وی خراب کرد
# ~~دشمن بر وی ظفریا بد.
# ~~و اگر بیند که وی سیل را بازداشت دفع دشمن کند.
# ~~و اگر چنان بیند که آن سیل در آمدن پیوسته بود به کوهی یا
# ~~به دریایی اندر تأویل خوفی باشد ازجهت یادشاه .
# ~~و اگر بیند که آن سیل را جمله باز خورد بر دشمن ظفر یابد.
# ~~60 ب
# ~~... و سیل را چون بی باران بیند در آن ... شد .
# ~~و اگر چنان بیند که آن سیل نه آب ...[ آن] چیزدر جوهر خود
# ~~نیک باشد، مثل شیر و عسل ومانند آن]و] آن دلیل فراخی نعمت و یافتن
# ~~غنیمت و امن وقوت اسلام باشد .
# ~~و اگر آن چیز درجوهر خود نه نیک باشد چون آتش و خون
# ~~دلالت کند بر ظلم و عذاب وقتل - برمقدار بسیاری واند کی آن سیل.
# ~~و اگر بیند که چیزی از آسمان بارید - اگر آن چیزدر جوهر
# ~~خود نه نیک باشد مثل آتش و سنگ و ملخ ودد گان و ماروعقرب و مردان
~~PageV01P083
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0086.png)

# ~~4
# ~~جوان آن دلالت کند برظاهر شدن ظلم و عذاب وفتنه و قهر از جهت پادشاه و
# ~~برظهور عداوت درمیان آن قوم .
# و اگر آن چیز در نفس خود نیک باشد ms34 مثل شیر وعسل وطعامها و
# ~~میوه ها و جواهر چون عقیق و پیروزه و مروارید دلالت کند بر فراخی
# ~~نعمت و امن وعدل و انعام از جهت پادشاه و برظاهرشدن دوستی [31 الف
# ~~درمیان آن قوم .
# و اگر بند که زنان .... کند برفراخی نعمت یا ظهور مکر و
# ~~حیالمه]....1
# و اگر] اندر خواب بیند که ناودانها روان .... آنرا بی باریدن
# ~~باران بیند دلالت کند برعذاب و ریختن خون ، و اگر با باریدن باران
# ~~بیند دلالت کند برشادی وفراخی نعمت .
# و اگر بیند که آن میزاب نه آب بود هم چنان باشد که اندرسیل و
# ~~باریدن چیزها یاد کردیم .
### | قوس قزح
# و دیدن قوس قزح2 اگر آن را بر حالت خود بیند به رنگهاای
# ~~مختلف آن دلالت کند برشادی و برفراخی نعمت و برزن خواستن .
# و اگر همه سرخ بیند دلیل خون ریختن باشد .
# و اگر همه سیاه باشد دلیل ظلم و فتنه باشد.
# و اگر سفید بیند دلیل ضعف باشد .
# و اگر زرد بیند دلیل مرض باشد.

PageV01P084

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0087.png)

# ~~و اگر سبز بیند دلیل فراخی ونصرت باشد .
### | وحل
# ~~و دیدن وحل اندر خواب نه محمود باشد و دلالت کند برغم و
# ~~اندوه وخوف ومرض [31ب[... در وحل فروماندن باشد اندرمرض ...
### | [رعد]
# ~~....[شانیدن رعد اندرخواب اگر بیابر.... [باشد دلا]لت کند
# ~~برفتنه وخوف و ظلم ....
# ~~و اگر باباران باشد دلالت کند بر گزاردن دین و بر شفایافتن از
# ~~بیماری و برخلاص یافتن ازحبس .
# ~~و بعضی گفتهاند که آواز رعد چون سخت باشد دلالت کند برموت
# ~~فجأة وفتنه وقتل وخصومت و زبان اندرمال .
### | برق
# ~~و دیدن برق دلالت کند بریافتن منفعتی ازموضعی دور .
# ~~و بعضی گفته اند که برق اندر تأویل خازن پادشاهی بزرگ باشد .
# ~~و دیدن برق نیز دلالت کند بر خوفی که عاقبت آن امن باشد،
# ~~قال الله تعالی: «یکادالبرق یخطف ابصارهم» .
# ~~و نیز گفته اند که دیدن برق اندرخواب دلالت کند که بیننده اندر
# ~~آن سال از موت ایمن باشد. ms35
# ~~و اگر بیند که برق جامهآ [32 الف وی را بسوزانید اکر زن PageV01P085
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0088.png)

# ~~بیننده بیمار باش[د] .... [اگر] نه بیمار باشد بیمار شود .
# و دیدن .... مسافر را خوف بود ، و مقیم را ... [قال الله تعالی:
# ~~هوالذی یریکم [البرق خوفا ] . وطمعا
# و شنیدن آواز ها [ی] سخت اندر تأویل دلالت کند بر خوف و
# ~~خشم سلطان.
### | صاحقه
# و اگر بیند که صاعقه مردم را همی بسوزانید_ و آن آتشی باشد که
# ~~ازبرق فرود آید - دلیل قحط وفتنهآ عام باشد، ودلیل خشم پادشاه باشد
# ~~بر زعیت .
# و گفته اند اگر بیند که صاعقه وی را بسوزانید اگر بیننده درویش
# ~~باشد غنی گردد وبدان مشهور شود، واگر غنی باشد درویش شود - زیرا
# ~~که صاعقه چون به موضعی مجهول رسد مشهورگردد . و اگر به موضعی
# ~~معمور رسد خراب شود .
### | خحسف
# و اگر کسی اندر خواب بیند که خویشتن تنها به زمین فرورفت
# ~~وفات یابد، وخصوص که بیننده بیمارباشد یا درجنگ باشد .
# و اگر چنان بیند که مردم همه به زمین [32 ب ][ فرو رقتند
# ~~دلالت کند که اندران موضع وبا پدید آید .
# .... اگر با آن خوف باشد یا بیند که زمین . .. . زمین فرو
# ~~رفتند یا مردم بر آن قرار. . . همه دلیل ظلم وجور باشد ازچهت پادشاه
# ~~برعموم رعیت .

PageV01P086

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0089.png)

# و کفتهاند کد خسف وزلز له علی العموم نه نکی باشد- الادرحق
# ~~نسی کد درغمی باشد یا در رنجی که درحق وی دلیل شفا وخلاص باشد،
# ~~زیرا که آن دلالت بر تغییر حال کند . اگرخیر باشد به شز باز گردد،
# ~~و اگر شر باشد به خیر بازگردد .
# و اگرچنان بیند که زمین آهسته همی جنبید و کس را ازان هیچ
# ~~خوفی نبود دلالت کند بر حرکت دولت و اقبال بیننده و روی فا کردن
# ~~نعمت وخوشی و رستن از سختیها .

PageV01P087

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0090.png)

### | باب هفدهم
# اندر دیدن آتش وشمع وچراغ و آنچ بدان تعلق دارد از
# افروختن آتش وهیزم وفحم ورماد ومانند آن
### | النار
# بدان ms36 که معبران اندر تأویل رؤیت آتش خلاف بسیار کردهاند
# ~~و آن اختلافات در حقیقت از اختلاف احوال آن آتش باشد که دیده
# ~~باشند، و آن آنست که گفتهاند که [33 الف  دیدن آتش اندر خواب دلالت
# ~~کند بر. ... و حکمت وراه راست وحرب. . . . و خصومت وسخنان
# ~~ناخوش . . . . وعقوبت وی ومصیبت وخوف . . . . و مال حرام ومرض
# ~~از جهت سرسام ، و ما چند مسئله اندر تفصیل این اختلافها یادکنیم تا
# ~~حقیقت آن روشن گردد .
# بدان که اگر کسی اندر خواب بیند که آتشی بسیار افروخته بود
# ~~و روشن و نورانی بود و کس را ازان خوفی نبود و مردم ازان منفعت
# ~~یافتند آن اندر تأویل پادشاهی باشد عادل که خلق ازوی منفعت یابند و
# ~~نزدیکی با وی کردن خطر باشد .

PageV01P088

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0091.png)

# واگر چنان بیند که از آتش زبانه همی زد یا آوازها[ی] سخت
# ~~ناخوش از[وی همی آمد آن تأویل سلطنتی باشد با هیبت وقهر که مردم
# ~~ازو خایف باشند .
# و اگر بیند که با قومی به نزدیک آتش نشسته بود و ایشانرا از
# ~~وی هیچ زحمتی نبود اگر بیننده از اهل سلطنت باشد [33ب.. . .
# ~~سلطنت باشد ، و اگر نه اهل سلطنت . . . ند وازجمله مقر بان پادشاه
# ~~گردد ، [قال الله تعالی] : «أن بورک من فی النار و من حولها» .
# اگراندر... خواب بیند که بر سرراهی یا اندر جایگاهی[کی] گذر
# ~~خلق اندران جایکاه باشد آتش افروخت به قصد [آ]نک مردم بدان راه
# ~~یابند _ اگر بیننده از صلحا باشد علم و حکمت آموزد و خلق به راه راست
# ~~خواند ، واگر نه ازاهل صلاح باشد دلالت کند بر سخاوت و بذل مال-
# ~~ما غرض وی ازان بیش از صیت وریا نباشد.
# و اگر بیند که آتشی برافروخت و به روشنایی آن همه عالم بدید-
# ~~پاچندی ازان بدید - اگر بیننده ازاهل سلطنت باشد چندانی که دیده
# ~~باشد مسخر وی گردد ، واگر از علما باشد ذکر و آواذهآ وی در چندان
# ~~چایکاه که دیده باشد متیسر گردد .
# و ms37 اگر بیننده ازعوام باشد یا . . . . مشهورگردد، یا ویرا پسری
# ~~آید و به سلطنت یابه علم [34 الف] و حکمت یا به صنعتی مشهور گردد
# ~~راجع باشد بهیکی از ملوک واشراف . . . .
# و اگر] بیند که آتشی روشن بی دود .... یابیند که آتشی
# ~~بدین صفت ازسر وی. .. . اگربیننده از ملو ک باشد اندر تأویل زیادت
~~PageV01P089
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0092.png)

# ~~قوة وسلطنت وی باشد .
# ~~و اگربیننده را زن حامله باشد وی را پسر[ی آید و بزرگی یابد.
# ~~و اگر از تجار باشد سود کند .
# ~~و اگر ازعوام باشد نعمت وخرمی یابد .
# ~~و اگر از علما و صلحا باشد دلالت برزیادت علم و حکمت وی کند.
# ~~و بیننده از طایفه[ ای کی باشد مشهور گردد به ذکر خیر، قال الله تعالی:
# ~~«نحن جعلناها تذکرة ومتاعا للمقوین » .
# ~~و اگر اندر خواب بیند که از دور آتشی روشن همی دید قوت و
# ~~شادی یابد وقربت پادشاهی بزرگ وظفر و مقصود یابد و خصوص که بینندهآ
# ~~آآن] در سفر باشد ، بابیند که راه گم کرده بود و بدان آتش بازیافت، آن
# ~~به غایت محمود باشد و دلالت کند34ب.... قال الله تعالی: «.... نارا » .
# ~~و اگر بیند که اندر بیابانی .... گاه کی برافروخت باز مرد آن
# ~~دلیل . . . بیننده باشد و قصد جنگی کند که تمام بسوزد و دلیل فساد
# ~~باشد ، قال الله تعالی: «کلما اوقدوا نارا للحرب اطفاها الله ».
# ~~و اگر بیند که آتشی پیدا شد وهمه عالم را همی سوزانید دلالت
# ~~کند یا برقحط وتنگی ، یا برظهور پادشاهی ظالم .
# ~~واگر بیند که آتش در دکان یادرخانهآ وی افتاد و خانه را بسوزانید و
# ~~قماشه1 را بسوزانید دلیل کاسد شد آن متاع باشد .
# ~~و اگر بیند که قماشه سوخته شد و آن موضع نسوخت دلیل
# ~~روایی آن متاع [باشد].
# ~~و اگر بیند که اندر میان آتش نشسته بود و وی را ازان هیچ PageV01P090
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0093.png)

# ~~رنجی نرسید - اگر بیننده از صلحا باشد دلالت کند بر صدق ویقین وی و
# ~~بر قربت ms38 حق سبحانه ، قال الله تعالی : «قلنا یا نارکونی بردا و سلاما
# ~~علی ابر هیم » .
# واگر بیننده نه [10 الف] از صلحا باشد قربت .... گردد .
# و اگر بیند که آتشی افرو[خت].. . . دلالت کند که وی اندر
# ~~طلب رزقی یا ریا[ست2 .... آن چیز بر مقدار تمام شدن آن مقصود باشد
# ~~که درخواب دیده بود .
# و اگر بیند که درمیان قومی آتش افروخت در میان مردم جنگ
# ~~وخصومت پدید کند .
# و هر آتش که دلیل خیر باشد هرچند که روشنایی آن زیادت تر
# ~~و دود آن گمتر آن خیر زیاده باشد .
# و هر آتش که دلیل شر باشد هرچند که دود و ظلمت و غلبهآ آن
# ~~بیشتر باشد آن شر نیز سختتر باشد .
# و اگر بیند که آتشی باریک یا دود از سر وی بیرون آمد بیمار
# ~~شود ازجهت سرسام .
# و اگر بیند که جمره1آ آتش از میان آتش بر گرفت از جهت پادشاه
# ~~مالی حرام یابد .
# و اگر بیند که آتش همی خورد یا آتش در شکم وی ریختند مال
# ~~یتیم خورد به ظلم ، قال الله تعالی : « ان الذین یأکلون اموال الیتامی
# ~~ظلما4.

PageV01P091

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0094.png)

# ~~و بیرون آمدن آتش و دود از دهن دلیل فحش و غمازی [10ب
# ~~باشد .
# ~~و اگر بیند که آتش ازان کسان وی همی سوخت وی زرگری
# ~~خاین باشد .
# ~~و اگر بیند که آتش وی را بسوزانید از پادشاه و سوی خاتمه بر حدر
# ~~اید بود .
# ~~و اگر بیند که خانهآ وی بسوزانید آن خانه خراب شود .
# ~~و اگر بیند که آتش درخانهآ وی افتاد و نمی سوزانید پادشاهی ظالم.
# ~~دران جایکاه فرود آید یا مالی حرام جمع کنند.
### | الدخان
# ~~و دیدن دود علی العموم نه نیک باشد و دلیل خوف باشد وعقوبت
# ~~ازجهت سلطان .
# ~~و چون بیند که همه عالم دودگرفته بود دلیل فتنه و قحط باشد،
# ~~قال الله تعالی: «فأرتقب یوم تأتی السماء بدخان مبین ».
# ~~و بیرون آمدن دود از سرای و دکان دلیل یافتن تعمت ms39 و فراخی.
# ~~باشد بعد ازخوف وفضیحت.
# ~~و اگر بیند که دود بر سروی مثال سایه یاخیمه ایستاده بود ویرا
# ~~تب گیرد، قالالله تعالی: «وظل من یحموم».
# ~~ویافتن گرما از جهت دود دلیل غم و اندوه و از جهت آتش، وهم چنین
# ~~باشد اگردرتابستان باشد یا آن حرارت ..16100 الف] از عادت باشد .
# ~~و اگر در زمستان باشد آن نیک باشد و دلیل یافتن مراد باشد .

PageV01P092

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0095.png)

### | الحطب
# ~~و هیزم اندر تأویل سخن چینی کردن باشد، قال الله تعالی: «وامرأته
# ~~حمالة الحطب» .
# ~~و اگر بیند که آتش در هیمه همیزد به نزدیک پادشاه خصمی
### | الغحم والرماد
# ~~و دیدن فحم و رماد بعضی گفته اند که یافتن مال باشد از جهت
# ~~سلطان .
# ~~وگفته اند یافتن رزقی باشد حرام .
# ~~و باریدن فحم دلیل فتنه وغم باشد، وعموم وخصوص آن فتنه بقدر
# ~~عموم وخصوص آن باریدن باشد .
### | التنور
# ~~و دیدن تنور اندر خواب دلالت کند برنجات وظفر و پیدا شدن
# ~~کارها[ی] مشکل.
# ~~و اگر بیند که آب از تنور بیرون همی آمد دلیل نجات اهل حق
# ~~باشد وهلا ک اهل باطل ، قال الله تعالی: «اذا  جاء امرنا وفار التنوره.
### | الکانون
# ~~و آتشدان اندر تآویل زن بیننده باشد وهر صلاح وفساد ، وخیر و
# ~~شر که در آن بیند بدان زن بازگردد .
# ~~و بعضی گفته اند که اگر آتش [دان] از آتش خالی بیند دولت و
# ~~منصب [6 اب] یابد .

PageV01P093

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0096.png)

# ~~و اگر اندران آتش باشد دلیل ضلالت وبی کاری باشد.
### | الر...
# ~~و زدن آتش دلالت کند بر تفتیش کردن کارها[ی] پوشیده که اندر
# ~~ظاهر شدن آن خطرها باشد.
# ~~و اگر بیند که آتش انداخت از سنگ و آهن به دوکس از نزدیکان
# ~~سلطان استعانت کند که یکی ازیشان صاحب قوت باشد از خانه دانی
# ~~اصلی ویکی دل سخت باشد .
# ~~واگر زنی بیند که آتش زد و روشن گشت وی را پسری آید .
# ~~و اگربیند که آتش همی زدو بیرون نیامد طلب کاری کند ms40 و بر نیاید.
### | الکی]
# ~~و اگربیند که کسی وی را داغ کرد بعضی گفته اند منع زکوة کند
# ~~و بعضی گفتهاند گنجی یابد و در معصیت خرج کند ، قال الله تعالی :
# ~~والذین یکنزون الذهب والفضة » ، الآیه.
# ~~و گفتهاند دلیل بخل باشد، و گفتهاند دلالت کند بر سختی سخت کد
# ~~زداغ کنند بدان شخص رسد .
# ~~و گفتهاند اگر بیند که رگی از رگها [ی] خود داغ کرد وی را
# ~~دختری آید، یازنی کند، یامردی بیگانه [را ] نظر برزن وی افتد. [41 الف
# ~~و گفتهاند داغ دلالت کند که بیننده عمل پادشاه کند ، و بر خلاف
# ~~سثت رود .
# ~~و نیز دلالت کند که ویرا رنجی رسد که از مداواة آن عاجز آید.
### | السراج
# ~~بدان که دیدن چراغ وشمع و قندیل و مشعله جمله دلالت کندا PageV01P094
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0097.png)

# ~~برسلطان وقاضی وعالم و ریاست وشادی و عروسی وعلم وزن وفرزند و
# ~~شوهر وتوانگری و کنیزک و عیش خوش به حسب اختلاف و احوال بیننده.
# و هر زیاده و نقصان که در چیزها بیند آن بدین چیزها باز گردد
# ~~که یادکردیم .
# و اگر بیند که چراغی یامشعله[ای یا شمعی دردست وی بود و
# ~~وی به روشنائی آن همه روی زمین همی دید آن هم چنان باشد که در
# ~~آتش یاد کردیم .
# و اگر بیند که باد در چراغ یادر شمع کسی همی دمید یا باز نشاند،
# ~~سعی کند در باطل کردن کارکسی ونتواند و فضیحت گردد ، قال الله تعالی :
# ~~میریدون ان یطفئوا نور الله بأفواهم» .
# و اگر بیند که به روز یا به شب در نور چراغ یا شمع یا مشعله
# ~~41ب همی رفت آن دلیل راستی دین و اعتقاد و سلامت عاقبت وی باشد،
# ~~قال الله تعالی: « ویجعل لکم نورا تمشون به ویغفرلکم».
# و بازمردن چراغ و شمع و مشعل دلیل عزل باشد ازعمل، ودلیل
# ~~زیان در تجارت، و دلیل موت فرزند یازن یاشوهر بود.
### | الهمناره
# و چراغ پای اندر تأویل گفتهاند خادمی باشد ms41 که کارفرمای خانه
# ~~باشد ، وهر صلاح وفساد که دران باشد بدان خادم باز گردد.
### | فتیله
# و فتیله اندر تأویل گفتهاند زنی باشد کار فرمای خانه و چون بیند
# ~~که جمله سوخته شد دلیل موت آن زن باشد .

PageV01P095

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0098.png)

### | باب هشدهم
# اندر دیدن جن و شیاطین وغول و دجال
# وآنچ به احوال ایشان تعلق دارد
# ~~بدان که دیدن جنیان اندر خواب دلالت کند بر قومی که خداوند
# ~~حیلت وصنعتها باشند، و چون بیند که خود یکی ازیشان بود قید و حیلت
# ~~کند .
# ~~و دیدن ساحرجنی غول باشد ، وغول ساحر باشد .
# ~~و دیدن عالم وزاهد و حکیم ایشان هم چون آدمیان باشد.
# ~~و دیدن کافر [42 الف] جنی هم چون آدمی باشد و کید و دشمنی
# ~~وی قوی تر باشد .
# ~~و اگر بیند که قومی از جنیان درخانهآ وی رفتند قومی از دشمنان
# ~~یا از دزدان دران خانه روند .
# ~~و اگرچنان بیند که جنیان مطیع وی بودند پا از وی چیزی از
# ~~علم آموختند ریاست یابد ، قالالله تعالی : «قل اوحی الی انه استمع
# ~~نفرمن الجن» .

PageV01P096

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0099.png)

# ~~و بعضی گفتهاند دیدن جن چون دیدن ملایکه باشد، اماهر خیر و
# ~~شر که دیدن ملایکه بران دلالت کند آن جن کم ازان باشد .
# ~~و شیطان اندر تأویل دشمنی باشد مکار .
# ~~و چون بیند که شیطان وسوسهآ وی کرد دشمنی قصد هلاک وی
# ~~کند .
# ~~و اگر بیند که شیطان وی را بنداخت یا بیهوش گردانید ربا
# ~~خورد .
# ~~و مخالفت شطان کردن و جنگ و خصومت با وی کردن دلیل
# ~~متابعت حق باشد .
# ~~و اگر بیند که شیطان وی را بزد یارنجی به وی رسانید دشمتی
# ~~زن وی را بفریبد و بعضی گفته اند دلیل نجات باشد از غم و شفقا از
~~بیماری.
# ~~و اگر[42 ب بیند که پدر وی بود دشمنی در حق وی شفقت
# ~~کند .
# ~~و اگر بیند که پسروی بود وی دشمنی توتیب کند.
# ~~و اگر بیند که شیطان وی را همی ms42 ترسانید اگرچنان بیند که
# ~~بترسید دلیل متا بعت خق باشد و سلامت عاقبت، قالالله تعالی: «انه لیس
# ~~له سلطان علی الذین آمنوا، .
# ~~و اگر چنان بیند که بترسید متابعت شیطان کند ، قال الله تعالی :
# ~~«انما ذلکم الشیطان یخوف اولیاءه ».
# ~~و اگرچنان بیند که باشیطان دوستی کرد یاخانهآ وی شیطان بود PageV01P097
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0100.png)

# ~~معصیت کند و برحق تعالی دروغ گوید، قال الله تعالی: «هل انبئکم علی من
# ~~تنزل الشیاطین » ، الآ[یة] .
# و اگر بیند که باشیطان مشورت کرد یا راز گفت بادشمنی مشورت
# ~~کند وقصد وی کند، واندران مضرت مسلمانان باشد .
### | الدجال
# و دیدن دجال اندر خواب دلالت کند بر دشمنی مکار ساحر که
# ~~دشمن دین بود .
# بأجوج ومأجوج
# و بیرون آمدن یأجوج و مأجوج اندرخواب دلالت کند برغم ر
# ~~قحط عام .
# و اگر بیند که خودیکی از یشان بود[63 الف] دلیل ضعف اسلام
# ~~باشد .
# و هم چنین هرقوم که دشمنان دین باشند چون ترک وحبشا و
# ~~مانند آن، چون بیند که ایشان خروج کردهاند و غالب شدهاند دلیل
# ~~قحط وفتنه وضعف اسلام باشد .
# و اگر بیند که رومیان خروج کردهاند دلیل فراخی نعمت باشد،
# ~~والله اعلم .

PageV01P098

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0101.png)

### | باب نوزدهم
# اندر دیدن آدمی متروف ومجهول
# واختلافا رنگها [ی] وی
# ~~بدان که دیدن مرد اندرخواب اگر معروف باشد تعبیر آن دیدن
# ~~همان شخص باشد ، بایکی از متعلقان وی ، یایکی که مانند وی باشد
# ~~به صورت او یا به سیرت .
# ~~و اگر بیند که از وی چیزی فرا گرفت کی آن چیز نیک باشد
# ~~بیننده را از وی غمی رسد، و اگر آن چیز بد باشد بیننده[ را] از وی
# ~~غمی رسد.
# ~~و اگر بیند که خیلی (؟) از وی فرا گرفت یابه وی داد باوی عهد کند.
# ~~واما اگر آن مرد مجهول باشد اندر تآآویل دشمن بیننده باشد .
### | الشباب
# ~~و اگر بیند که جوانی ازپی وی همی رفت دشمن بروی ظفریابد.
# ~~و اگر بیند که وی [43 ب] از پی جوان همی رفت ms43 بر دشمن
# ~~طقر یابد .
# ~~واگر آن جوان ترک باشد دشمنی بی امانت باشد، چون کافربود.

PageV01P099

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0102.png)

# ~~و اگر دیلم باشد دشمنی امین بود .
# ~~و اگر به رنگ سفید باشد دشمنی مستور باشد صاحب دین.
# ~~واگر اسمر باشد دشمنی غنی باشد.
# ~~و اگر سیاه باشد دشمنی باشد خداوند حکم و سلطنت.
# [الشیخ]
# ~~و اگر آن مرد پیر یا کهل باشد اندرتأویل بخت بیننده باشد و
# ~~معنی بخت تقدیر حق است جل جلاله ، یعنی چون تقدیرحق رفته باشد
# ~~که خری به بینندهآ خواب رسد آن معنی را قوت متخیله به صورت
# ~~شخص مصورگرداند وبه بیننده نماید .
# ~~پس هر چند کی آن پیر یا آن کهل به صورتزیباتر و قوت وی
# ~~تمامتر آن دلیل قوت بخت وی باشد، و هر چند که آن شخص ضعیف ترو
# ~~به صورت زشت تر آن دلیل ضعیف بخت وبر گشتن دولت باشد .
# ~~و چون بیند که پیری ازپی وی همی رفت آن بخت وی باشد.
# ~~و چون بیند که وی ازپی پیرهمی رفت نعمت وشادی .[44الف
# ~~و اگر آن پیر مسلمان باشد آن هم دلیل قوت بخت وی باشد.
# ~~و اگر کافر باشد آن دشمنی باشد که بیننده از شر وی ایمن
# ~~باشد .
# ~~و بعضی معبران گفته اند که دیدن مرد جوان چون مجهول باشد
# ~~هم بخت بیننده بود .
# ~~و اگر جوانی بیند که پیر گشته بود بعضی گفته اند دلیل موت
# ~~باشد وخصوصه که بیننده بیمار باشد .

PageV01P100

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0103.png)

# ~~و اگر پیری بیند که جوان گشت وی را با قومی ازدوستان خود
# ~~دشمنی افتد و نیز دلیل حرص و محبت دنیا باشد .
# و5 بدن زن اندر خواب
# ~~بدان که بهترین خوابهاکی در دیدن زن باشد آن بود کد زن
# ~~عر بی باشد اسمر فربه برقد معتاد، بغایت نیک باشد و دلیل شادی و فراخی
# ~~نعمت] باشد .
# ~~و اگرزن معروف باشد هم نیک باشد اما فایده کمترازین باشد .
# ~~و چون زن را روی فراکرده بیند دلیل ms44 رویفا کردن دنیا باشد.
# ~~و اگر یشت برکرده بیند آن دلیل پشت برکردن دنیا باشد .
# ~~و بینندهآ زن اندر خواب چون زنی باشد هم چنان باشد که مرد
# ~~چون مرد را بیند .
# ~~و زن چون بغایت[44 ب ] صاحب جمال باشد آن دنیائی باشد که
# ~~آن را بقایی نباشد .
### | الجاریة
# ~~ودیدن کنیز ک اندرخواب دلیل رسیدن خبری باشد .
# ~~و اگر کنیزک سرپوشیده بیند آن خبری به سر باشد .
# ~~و اگر سربرهنة باشد آن خبری آشکارا باشد .
# ~~و اگر آن کنیز ک خوش باشد یاخندان باشد آن خبری خوش
# ~~باشد ، یا گریان یا منقبض باشد آن خبری ناخوش باشد .
### | العجوزه
# ~~و زن پیر اندر تأویل چون بیننده مرد باشد آن دنیایی باشد که
~~PageV01P101
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0104.png)

# ~~نزدیک زوال باشد و خصوص که وی را منقبض بیند یا برهنه یا ترش
# ~~روی .
### | الطفل
# و دیدن کودک نرینه گفتهاند دشمنی ضعیف باشد که اظهار محبت
# ~~کند و بعد ازان اظهار عداوت کند .
# واگر بیند که کودک را بر گرفته بود ویرا غمیرسد ، قال الله
# ~~تعالی: «فأتت بهقومها تحمله» ، الآیة .
# و اگر بیند که وی را کودکان بسیار بودند آن غم بیشتر باشد .
# و اگر مردی درخواب بیند که کودکی خرد شده بود آن دلیل
# ~~رفتن جاه و منصب وی باشد .
# و اگر بیننده فاسق یا کافر باشد دلیل توبه و اسلام باشد.[45الف
# و اگر بینند که کودک شده بود و در مکتب بودا گر آن چیز که
# ~~همی آموخت نسک باشد از گناه توبه کند ، و اگر بد بود حال بروی
# ~~بگردد وبد شود .
# و اگر کسی اندر خواب بیند که وی را پسری بالغ بود عزت و
# ~~قوت ومعاونت یا بد .
# و اگر کودکی خرد اندر خواب بیند که به حد مردان رسیده بود
# ~~امید بالغ شدن وی باشد و نیز دلیل موت پدرش باشد و کود ک چون
# ~~پزرگ باشد و امرد باشد دلیل یافتن بشارت بود ، قال الله تعالی: «یا
# ~~بشری هذا ms45 غلام» .
### | الصبیة
# و کودک مادینه علی الجمله نیک ودلیل شادی ویافتن رزق .

PageV01P102

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0105.png)

# ~~و چون بکر بیند بیننده پیشهای کند که کس آن پیشه نکرده
# ~~باشد.
### | العبد
# ~~و دیدن بنده .. . . مردی عاجز باشد .
# ~~و اگر بنده طفل بیند که بالغ شده باشد آزاد شود .
# ~~و اگر بیند که بندهای را بخرید وی را غمی رسد.
# ~~و اگر بیند که بفروخت غمیاز وی برود.
# ~~و اگر بنده چنان بیند که بالغ شده وازاری بروی انداخته بودند
# ~~گرسغید بود آزاد زن کند ، و اگر سیاه باشد سید خود . . .[45ب
### |  %~% 0 %~% * %~% * %~%  %~%  %~% 0 %~% م
# # 0 %~% پچ PageV01P103
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0106.png)

### | باب سی ودو4
# اندر تأویبل مستی و نواختن و رقص]
# وو*
# 4یچپپه
# ~~که ازخوردن شراب مست شده بود یا یافتن سلطنت باشد یا یافتن مالی
# ~~باشد که ازان ریاست بابد.
# ~~و گفتهاند مستی از شراب دوام عش باشد .
# ~~و گفتهاند مستی علی العموم دلیل خیر باشد ، الا درحق خایف کد
# ~~در حق وی دلیل امن باشد .
# ~~و یافتن خمر اندر خنب گفتهاند یافتن گنج بود .
# ~~و حاضر شدن اندر مجلس خمر وهر جایگاه که معصیت کنند گفته اند
# ~~دلیل نافرمانی حق بود .
# ~~و زدن چنگ و بر بط ومانند آن جمله گفته اند دلیل شروع کردن
# ~~باشد در کارها [ی] باطل .
# ~~و شنیدن آوازها[ی] آن شنیدن سخنهاری] باطل باشد .
# ~~و گسسته شدن او تار آن بیرون آمدن باشد از غم.

PageV01P104

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0107.png)

# ~~و سماع کردن اندر تأویل و زدن دف و آوازها[ی] خوش دلیل
# ~~نزویج ولذت وعیش خوش بود .
# ~~و اگر آن آواز ناخوش باشد آن [اندر] تأویل گفته اند معاملتی
# ~~باشد با زن.
# ~~و رقص کردن اندر تأویل غم ومصیبت باشد .
# ~~و رقص کردن1 درازی بیماری و سختی آن بود .
# ~~و رقص کردن زن دلیل [15 الف] فضیحت بود .
# ~~و رقص بنده دلیل زدن باشد وی را .
# ~~و رقص محبوس دلیل خلاص بود .
# ~~و رقص فقیر دلیل غنی بود .
# ~~و مزاج کردن اندر تأویل ms46 دلیل شادی بود .
# ~~و بازیدن نرد و شطر نج و انگشتری و ما تند آن جمله اندر تأویل
# ~~دلل خصومت ومکر کردن باشد.
# ~~و بازیدن شطرنج ملو ک را ، دلیل حاکم شدن باشد بر موضعی
# ~~مشهور چون شهری یاطرفی که آن مشهور باشد .
# ~~و بازیدن نرد دلل ظلم وقتال باشد از بهرمال حرام .
# ~~و غالب شدن اندر نرد و شطرنج و انگشتری و مانند آن دلیل
# ~~ظفر باشد .
# و قمار بازبدن اندر تأویل منازعت و مخاصمت باشد وطلب کردن
# ~~مال حرام .

PageV01P105

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0108.png)

### | باب سی وسو4
# اندر تأویل عشق و آنچ بران تعلق دارد
# ~~اززردی روی وضعف وصبر، واندر تأویل بوسه دادن وستدن
# ~~و دندان گرفتن وبه چنگل گرفتن ، و اندز نأویل بوبها [ی]
# خوش، واندر د یدن و نمام شدن کارکیا
# ~~بدان که عشق اندر تأویل بلا باشد .
# ~~و دیدن دوستی اندر دل دلیل [15 ب فتنه باشد وفضیحت .
# ~~و دیدن فتنه اندر دل محبت وعشق باشد .
# ~~و اگر چنان بیند که کسی وی را گوید من ترا دوست دارم آن
# ~~دلیل دشمنی باشد ، واگر گوید دشمن دارم دلیل دوستی باشد .
# ~~و اگر در خواب بیند که جمله کارها [ی] وی تمام شده بود آن
# ~~نقصان کار وزایل شدن نعمت باشد .
# ~~و نفس سرد کشیدن دلیل عملی باشد که سبب پشیمانی باشد.
# ~~و لرزیدن دل اندر تأویل ترک کردن باشد ، چون سفر وتزویج .
# ~~و سیاه شد دل بسیاری گناه باشد.

PageV01P106

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0109.png)

# ~~و صبر کردن اندر تأویل یافتن رفعت وحکم وظفر باشد.
# ~~و دیدن سختی وضعف ومشقت وکوبه بسبب عشق، همه نقصانحال
# ~~یننده باشد بسبب آن بلا وفتنه .
# ~~و زردی روی دلیل گناه باشد.
# ~~و دیدن معا نقه دلیل محبت ومخالطت باشد یا . .
# ~~00-.-
# ~~30000 الف
# ~~بیشنده و سید وی.
# ~~و بر زن کسی دادن دوستی باشد میان بیننده و شوهر آن زن .
# ~~و اگر بیند که بوسه بروالی شهرداد به جای وی بنشیند .
# ~~و اگر برقاضی داد قاضی قول ms47 وی قبول کند.
# ~~و اگر بیند که شخصی را می مکید مال وی بستاند بقدر آن
# ~~مکیدن .
# ~~و اگر بیند که کسی به چنگل گرفت طمع درمال وی کند .
# ~~و اگر بیند که بینی دی را به چنگل گرفت با زن وی خیانت
# ~~کن:
# ~~و اگر سند که شخصیرا به دندان گرفت باوی مکر کند و وی را
# ~~دشمن دارد ، وگفتهاند وی را دوست دارد .
# ~~و اکر بیند کی جواب (؟) شده بود در شخصی طعنه رکندکه دوست -
# ~~فرین خلق باشد به نزدیک بیننده.
# و اگر بیند که بی قرارشده بود از کاری پشیمان گردد.

PageV01P107

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0110.png)

# ~~و بویها اندر تأویل گفته اند ذکربیننده باشد
# 5   0 %~% 0.*
### | 
# #  %~% 01 %~% * %~% 90 %~%  %~% 2
# ~~و شنیدن بوی مشک ذکرخیر ویافتن ریاست باشد.
# ~~و اگر بیند که بوی خوشرا همیسائید و آن را بوی نبود باکسی
# ~~یکی کند که وی شکر آن نکند.
# ~~و عنبر اندر تأویل مال ومنفعت باشد .
# ~~و کافور ذکر خیر باشد .
# ~~و زعفزان ذ کر خیر یاشد چون به اندام نرسد، و اگر به اندام رسد
# ~~دلیل مرض باشد .
# ~~و غالیهها یافتن مال بود .
# ~~و ماورد اندر تأویل ذکرخیر وصحت بدن باشد .
# ~~و مجمره اندر تأویل کنیز کی یا غلامی صاحب جمال باشد با
# ~~احکم .

PageV01P108

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0111.png)

### | واب سی و چهار4
# اندر تأویل لباسها وفرشها
# ~~بدان که اندر تعبیر پوشینها1 به حسب جنس و رنگ وصفت آن
# ~~گردد واحوال آن بگردد .
# ~~و اما جنسهایی کی معتاد است ازان لباسهاکردن پنج است: صوف
# ~~و موی وپنیه وکتان وابریشم.
# ~~و معبران خلاف کردهاند که لباسها که ازین چیزها کنند کدام
# ~~جنس بهترباشد درخواب ، [17 الف
# ~~بعضی گفتهاند صوف بهترباشد، و بعضی گفتهاند برد بهتر باشد.
# ~~بدان که جامهآ پشم ، وپشم اندرتا ویل یافتن مال بود.
# ~~و جامهآ موی ، و موی نیزمال باشد. اما کمترازان صوف .
# ~~و جامهآ پنبه هم مال باشد .
# ~~و جامهآ کتان مالی باشد کمتر ازان پنبه .
# ~~و جامهآ ابریشم، گفتهاند عامهآ ms48 خلق را نیک باشد وخصوص زنان
# ~~را ، و دلالت کند بریافتن ریاست و عملی صالح که بدان مستحق بهشت
# ~~شود .

PageV01P109

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0112.png)

# ~~وگفتداند که فقها و دیگراهل علم را جامهآ ابریشم پوشیدن اندر
# ~~تأویل نه نیک بود ودلیل نقصان دین وبدعت باشد .
### | واما رنگ ثباسها
### | البیاض
# ~~بدان که دیدن جامهآ سفید و پوشیدن آن دلیل قوت دین و دنیا باشد.
# ~~و اگر بیننده از پیشه کاران از قومی  باشد]که ایشان در عمل
# ~~جامه ها[ی | سفید بپوشند آن دلیل بطالت ایشان باشد .
### | الخضرة
# ~~و جامهآ سبز درحق زندگان دلیل قوت دین وزیادت دنیا باشد و
# ~~یافتن میراث بود ، و درحق مردگان دلیل سعادت آخرت باشد.[17 ب
# ~~و جامهٔ‌ سفید درحق مردههم چنین باشد .
### | الحمرة
# ~~و جامهآ سرخ پادشاهان را زینت باشد ودیگر خلق را گفته اند
# ~~دلیل جنگ وقتل باشد وظلم ، الا که جامهآ خواب باشد یا جامهای که
# ~~آن ظاهر تباشد .
# ~~و گفتهاند جامهآ سرخ اندر تأویل لهو و بازی بود .
# ~~و گفتهاند درحق بیماردلیل موت بود و درحق زنان دلیل زینت
# ~~باشد .
### | الصغرة
# ~~و جامهآ زرد دلیل مرض بود و درحق زنان نیک باشد و در حق
# ~~مردگان1 نه نیک باشد .

PageV01P110

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0113.png)

### | السوان
# ~~و جامهآ سیاه درحق مردگان علی العموم نه نیک باشد ودلیل بدی
# ~~حال وی بود، وبیماررا دلیل موت باشد ، وکسی را که عادت پوشیدن آن
# ~~باشد دلیل شادی ویافتن ریاست بود .
### | ا4
# ~~و حامهآ دو روی دلیل مداراة بود با اهل دنیا و آخرت با دوستو
# ~~دشمن .
# ~~و جامه را به هر چیز که تعبیر کنند هرچند نوتر باشد آن
# ~~بهتر وبه قوت تر باشد ، وتوانگر را زیادت مال بود ودرویش را دلیل
# ~~غنی باشد ، ومدیون را ادا [ی] دین بود .
# ~~و اگربیند[18 الف] که غسل کرد وجامهآ نوپوشیده بود و دریده
# ~~شده بود گفتهاند اگر قابل اصلاح باشد وی را فرزندی آید ، واگرقابل
# ~~اصلاح نباشد دلیل سحر کردن باشد .
### | الخلق
# ~~و حامهآ کهنه اندر ms49 تأویل نه محمود باشد، وچون شوخگن باشد
# ~~بترباشد ، وچون دریده باشد بتر بود .
# ~~و جامهآ کهنه دلیل فقر و رفتن جاه ومنصب باشد ، و درحق فقر
# ~~فضیحت باشد ، وحق کافر فقروخوف عاقبت باشد .
# و فروشندهآ آن نزدیک باشد که از غم فرج یابد، وخریده را
# ~~ابتدالی] غم وفقرباشد .
# و دیدن جامه اندرتن دلیل خصومت باشد.
### | 2- کذا، ساید : خریدنده (7) PageV01P111
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0114.png)

# ~~و دریده شدن آن اگر بر درازای باشد دلیل رفتن عرض باشد.
# ~~و اگر بیند که پاره برجامه دوخته بود ، اگر جامه و پاره هردو
# ~~شوخگن باشند دلیل زیادت غم وفقر وگناه باشد .
# ~~و اگر هر دو نو و پاک باشند آن درهر چیز که آن جامه بر آن
# ~~دلالت کند از کارهای دنیا و آخرت زیادتی آن باشد .
# ~~و اگر جامه پاک باشد و پاره شوخگن ، دلالت کند که بیشتر
# ~~اوقات وی[18 ب] اندر طاعت وشادی وغنی باشد، و گاهگاهی درفقر و
# ~~عم باشد .
# ~~و اگرجامه شوخگن باشد وپاره پاک، آن بر عکس این باشد.
# ~~وجامه چون دراز باشد آن دلیل زیادتی آن چیز باشد که آن جامه
# ~~بروی دلالت کند ازاحوال دنیا یا آخرت.
# ~~و چون کوتاه باشد برخلاف آن باشد، و فراخی و تنگی نیزهم
# ~~چنین باشد .
# ~~و هم چنین هرچندان جامه سختر و بقوت ترباشد آن قوت آن
# ~~چیز باشد که آن جامه بر وی دلالت کند .
# ~~و جامه چون نرم باشد آن دلیل قوت آن حال باشد .
# ~~و اگر بیننده را عادت تباشد جامهآ نرم پوشیدن ، چون بندگان و
# ~~دیگراهل عمل، درحق ایشان دلیل بیماری بود.
# ~~و خوردن جامهآ شوخگن خوردن مال حرام بود .
# ~~و خوردن جامهآ پاک خوردن مال حلال بود .

PageV01P112

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0115.png)

# ~~و شستن جامه از شوخ و چیزها[ی] پلید دلیل توبه باشد از گناه و
# ~~دادن کفارت .
# ~~و عمامه اندر تأویل قوت ریاست وظفرباشد بردشمن .
# ~~و پیچیدن عمامه برسرهم چنین باشد ، ونیز دلیل سفر بود .
# ~~و دیدن کلاه دلیل زن کردن [19 ms50 الف] یا کنیزک خریدن یا
# ~~سر دور بود .
# ~~و برسر نهادن کلاه یافتن ملک و ریاست باشد، و یافتن چیزی باشد
# ~~زجهت حاکم .
# ~~و از سرجدا شدن کلاه رفتن این چیزها باشد.
# ~~هر خلل که دو کلاه سلطان بیند آن دلیل نقصان ملک ودین وی
# ~~باشد .
# ~~و زن را دیدن کلاه بر سرنهادن دلیل شوهر باشد ودلیل آمدن
# ~~نرزند نرینه .
# ~~و دیدن مقنعه مردان را زن بود، وزنان را شوهر ومال بود .
# ~~و پیراهن اندر تأویل دلیل غنی و بشارت و آمدن خبر خوش و
# ~~رسدن غایب ویافتن گم شده باشد ، قال الله تعالی: «اذهبوا بقمیصی هذا».
# ~~و پیراهن نیز مرد را زن بود و زن را شوهر بود.
# ~~و اگر بیند که آن پیراهن را آستین نبود دلیل نیکوئی دین
# ~~وی بود .
# ~~و قبا اندر تأویل قوت وریاست ویافتن فرج یاشد از غم.
# ~~و قرجی هم چنین باشد .

PageV01P113

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0116.png)

# ~~و لحاف زن را شوه، ومرد را زن باشد.
# ~~و جبه اندر تأویل زن باشد .
# ~~و اگر بطانهآ آن باسمور ومانند آن باشد آن زن باشوهر خیانت کند.
# ~~و دراعه اندر تأویل زن باشد و نجات ازغم.
# ~~واگر بیند[19ب......
### | 5 %~% 
# 3 PageV01P114
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0117.png)

# #  %~% بأب سی و پنجم
# اندر نأویل سرده وگور]
# 00 %~% 6وم
# ~~0
# ~~.... به گورستان برد و دفن کند اداری] حقی کند .
# ~~و اگر بیند که مرده را زنده گردانید کاری مرده را زنده کند یا
# ~~وی را قصاصی لازم شود وعفوکند .
# ~~و سخن با مرده گفتن درازی عمربود .
# ~~و خندیدن مرده دلیل نیکویی آخرت وی بود.
# ~~وگریهآ وی برخلاف این باشد .
# ~~و اگر بیند که مرده منقبض بود، یا روی سیاه بود هم چنین باشد.
# ~~و اگر بیند که جامهآ سبزیا سفید پوشیده بود، یا تاجی برسر نهاده
# ~~بود، یاچیزی از لباسها[ی] بهشت یوشیده بود این جمله دلیل نیکوئی
# ~~دی بود - الاآنک آن مرده کافر مرده باشد که تعبیر آن به بیننده یا به
~~کسی
# ~~از متعلقان ms51 آن مرده بازگردد .
# ~~و اگر بیند که مرده نماز کرد ، یا روزه داشت ، یا خج کرد، یا
# ~~زکوة داد دلالت بر ثواب عملی کند که آن مرده درحیات1 خودکرده باشد.

PageV01P115

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0118.png)

# ~~و خفتن مرده دلیل راحت وی بود .
# ~~و اگر بیند که با مردهای در یک جامه خواب خفته بود دلیل
# ~~درازی عمر یود .
# ~~و اگر بیند که مرده چیزی به وی داد خبری یابد از جانبی که
# ~~امید نداشته باشد. [28 الف
# ~~و اگر بیند که چیزی ازوی بستدآن نه محمود باشد ودلیل نقصان
# ~~مال وگران شدن آن چیز باشد .
# ~~و اگر آن چیزاندرتأویل به غم باز گردد بیننده ازغم فرج یابد.
# ~~و اگر بیند که مرده وی را بزد گناهی کند .
# ~~و اگر بیند که وی مرده را بزد آن قوت دین بیننده بود، و گفته اند
# ~~دینی ازان مرده بگزارد .
# ~~و گفتهاند اگر بیند که بامرده صحبت کرد اندرگور ، زنا کند.
# ~~و اگر ببیند که مرده را اندر زمین همی کشند مالی حرام کسب کند.
# ~~و اگر بیند که وی را در کفن پیچیده بودند گفتهاند ربا خورد.
# ~~و چون بیند که سرویای وی از کفن بیرون بود آن دلیل نقصان
# ~~دین وی بود.
# ~~و گفتهاند هر چندان کفن ازقد وی درازتر باشد وی از توبه دورتر
# ~~باشد ، وهرچند ناقص تر باشد آن به توبه نزدیکتر بود .
# ~~و اگر بیند که مرده بود و بوی خوش بروی همی کردند وی را
# ~~ذکرخیر کنند .
# ~~و اگر بیند که وی را برنعش نهاده بودند رفعت یابد، و گفتهاند
# ~~با شخصی دوستی کند از بهر حق قال الله تعالی: «اخوانا علی [28 ب]
# ~~سرر متقابلین» .

PageV01P116

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0119.png)

# ~~و گفته اند اگر بیند که وی را بر جنازه نهادند و کس آن را
# ~~برنداشت وی را در زندان کنند .
# ~~و اگر بیند که خلقی آن را برداشتند و برگردن نهادند خلقی را
# ~~هر کند و بدیشان حکم وسلطنت یابد .
# ~~و ms52 گور اندر تأویل زندان باشد ، وزندان مجهول گورباشد.
# ~~و اگر بیند که وی را زنده در گورکردند ویرا درزندان کنند .
# ~~و زیارت کردن گورها زیارت کردن اهل زندان باشد .
# ~~و دیدن گورها[ی] مجهول اندر تأویل قومی باشند از اهل نفاق .
# ~~و اگر بیند که از بهر خود گورهمی کند سرائی بنا کند.
# ~~و اگر بیند که برسر گورها همی گردید، و بریشان سلام همی کرد
# ~~درویش شود و از مردم سؤال کند .
# ~~و اگر بیند که نماز برمرده همی کرد از بهر آن مرده دعاکند.
# ~~و اگر بیند که گور مردهای را بازهمی جست پیروی سیرت آن
# ~~مرده کند اندر کارها[آیدینی و دنیاوی .
# ~~و اگر بیند که آن را باز چست و آن مرده را زنده دید مال حلال
# ~~یابد ، و اگرمرده دید مال حرام یابد .

PageV01P117

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0120.png)

# باب سی وششم
# اندر تأویل دیدن دربا و موج وکف آن و آنچ
# بدان تعلق دارد [29 الف]
# ~~بدان که دیدن دریا اندر خواب گفتهاند دلیل یافتن چیزی باشد
# ~~کد بننده بدان امید داشته بود ، و گفتهاند دلیل نا امیدی بود .
# ~~و دیدن آن از دور دلیل خوف بود.
# ~~و بیشتر معبران گفتهاند دریا اندر تأویل پادشاهی بزرگ باشد
# ~~قاهر ، خداوند بزرگی ومنفعت .
# ~~و اگر بیند که آب دریا اندر شهری یا ولایتی همی آمد اندران
# ~~جایگه پادشاهی عادل پدید آید .
# ~~و رفتن اندر دریا شروع کردن باشد در عمل پادشاه .
# ~~و اگر باکشتی بیند ازان عمل نجات یابد .
# ~~و اگر بی کشتی بیند اندران خوف هلاک باشد .
# ~~و کشیدن آب از دریا طلب عمل کردن باشد از پادشاه .
# ~~و اکر بیند که آب دریا باز خورد - گفتهاند که این خواب کس
# ~~نبیند ، الا پادشاه - و دلالت کند که برجمله روی زمین حکم کند ، و
# ~~دلیل درازی عمر باشد .

PageV01P118

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0121.png)

# ~~واگر غیر پادشاه را اتفاق افتد چندان مال یابد که اندران مقایل
# ~~پادشاه شود .
# ~~و اگر بیند که چندانی آب خورد ms53 از دریا که [29 ب] که سیر
# ~~کشت دلیل غنی و درازی عمر بود.
# ~~و اگر بیند که از دریا بگذشت ظفر و غنیمت یابد.
# ~~و دیدن دریا اندر تأویل نیز گفتهاند زنی توا نگر باشد که مباشرت
# ~~دوست دارد .
# ~~و اگر بیند که اندر دریا پا اندر آبی افتاد که قعر نبود عمل بزرگی
# ~~کند ، و گفتهاند مال بسیار یابد .
# ~~و اگربیند که آب دریا یا دیگر رودخانه ها زیاده شد اگر از حد
# ~~بگذشته باشد و اندران مضرتی وخوفی نبود ، آن رفعت و نعمت باشد .
# ~~و اگراندران ضرری باشد مثل آنک بیند که آب غالب شده بود و
# ~~خانهها و عمار تها و حیوانات هلاک می کرد، یا جمله روی زمین آب گرفته
# ~~بود، دلیل قحط وفتنه وعذاب عام باشد .
# ~~و موج زدن دریا و دیگر آبها دلیل سختی وعذاب باشد وفرقت
# ~~میان دوستان ، قال الله تعالی: «وحال بینهما الموج فکان من المغرقین».
# ~~و کف آب اندر تأویل گفتهاند مالی باشد که] آنرا] بقائی نباشد .
# ~~و دیدن دریا از دور نیز گفتهاند یافتن کنیزکی باشد ، والله اعلم
# ~~واحکم . [30 الف] PageV01P119
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0122.png)

# باب سی و هفتم
# اندر تأوییل دیگر رودخانهها وچشمدها واحوال آن
# و اندر دیدن حوض و چاه و آنچ بدان تعلق دارد
# بدان که رودخانه ها جمله اندر تأویل قومی باشند خداوند مال
# ~~و نعمت و ریاست وسلطنت، و بزرگی آن شخص برمقدار بزرگی آن
# ~~رودخانه باشد، و نسبت آن پادشاه که رودخانه بروی دلالت کند، با آن
# ~~پادشاه که دریا بروی دلالت کند هم چون فسبت در یا باشد با آن رودخانه.
# ~~وخشک شدن آب دریا ورودخانهها دلیل موت آن شخص یا زوال ملک
# ~~وی باشد . وجون شدن آب جمع کردن مال حرام باشد، و آتش کشتن
# ~~دلیل ظلم کودن وی بود بعد ازعدل .
# و اگر بیند که ازین طرف رودخانه باز آن طرف دیگر جست با
# ~~برفت از شر آن پادشاه ایمن گردد و ms54 ظفر ومنفعت یابد .
# وگفته اند سفری کند و مراد خود بیابد ، قال الله تعالی : «فلما
# ~~جاوزه هو والذین » ، الآیه.
# اما آب چشمهها و دیدن آب چشمها
# گفتداند اگر ایستاده[30 ب . .. .

PageV01P120

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0123.png)

# باب چهل و چهار4 %~%
# اندر نأویل حیوانات]
# *
#    ی %~% . %~% م
# ~~مردی بی راه بودکید کننده ، و گفتهاند زنی بی دین یود .
### | 
# ~~و موش اندر تأویل درد بود، و گفتهاند زنی فاسقه بود . و گفتهاند
# ~~بوش بسیار بندگان باشند ، و گفتهاند عیال باشند .
# ~~و اگر بعضی سیاه باشند و بعضی سفید دلیل درازی عمر بود.
# ~~و بیرون آمدن موش ازسرای دلیل قحط و رفتن نعمت بود .
### | 434
# ~~و خاریشت اندر تأویل مردی باشد که زود خشم گیرد.
### |
# ~~و شیش اندر تأویل اگر در جامهآ نو بیند آن زیادتی مال و قوت
# ~~باشد، و اگر در جامهآ کهنه بیند آن اندر تأویل عیال و دین باشد.
# ~~و اگر بر زمین بیند آن دشمنان ضعیف باشند .
# ~~و شیش اندر تأویل دلیل غم بود ، ودلیل حبس ومرض باشد.
# ~~و شپش سلطان را زیادت خشم بود.

PageV01P121

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0124.png)

# ~~و بیرون آمدن شیش از زمین دلیل عذاب بود .
### | 44
# ~~و کیک اندر تا وپل همخون شیش باشد و خیر و شر اندران وی
# ~~قوی تر باشد .
### | 34
# ~~و رشک نیز هم چنان باشد وخیر و شر وی کمترازان شپش باشد.
### | 414
# ~~و دیدن مورچه اندر تأویل چون بسیار باشد لشکری باشد ، و
# ~~چون اندک باشد عیال بیننده [49 الف] باشد .
# ~~و دانستن سخن مورچه یافتن ریاست و سلطنت باشد.
# ~~و اگر بیند که شهری یا دیهی پر از مورچه بود آن دلیل بسیار
# ~~شدن خلق آن موضع باشد .
# ~~و اگر بیند که مورچه بسیار با طعام درخانهآ وی همی رفتند وی را
# ~~خیری رسد.
### | 424
# ~~و مگس عسل اندر تأویل ، دیدن آن ومالک شدن بر آن پافتن
# ~~منفعت باشد ، وچون بسیار باشد یافتن سلطنت وریاست ودولت باشد .
# ~~و ساختن جای ایشان قصد کردن شهری معمور ms55 باشد بسیار منفعت.
# ~~و رفتن اندرجای ایشان حاکم شدن باشد برشهری بدین صفت .
# ~~و گفتهاند مگس عسل اندر تآویل مردی کس کننده باشد .
### | 4
# ~~و زنبور اندر تأویل مردی باشد قتال ظالم .
# ~~و جمع شدن زنبور بسیار لشکر.... صاحب قوت بود .

PageV01P122

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0125.png)

### | 4334
# ~~و پبروانه اندر تأویل مردی ضعیف بزرگ نعمت یود.
### | د434
# ~~و مگس و پشه اندر تأ ویل مردی خسیس باشد طعن کننده اندر
# ~~کردم.
# ~~و مگس چون بسیار باشد آن دشمن ضعیف بود .
# ~~و مسافر چون بیند که مگس برسر یابر بدن یابر[49 ب] بازوی
# ~~وی نشست بروی راه زنند، قال الله تعالی : « وان یسلبهم الذباب شیئا
# ~~لایستنقذوه منه» -
# ~~و گفتهاند اگر بسند که مگس یاپشهای اندر گوش وی رفت دولت
# ~~ونعمت یابد .
### | 6
# ~~و ملخ اندر تأویل چون اند ک باشد آن یافتن رزق باشد و مال
# ~~حلال ، واگر بسیار باشد واندران مضرتی باشد دلیل عذاب بود .
# ~~واگر بیند که ملخ بسیاراند رظرفی نهاده بود چون جوال و کیسه و
# ~~سبو، آن اندر تأویل درم ودیناربود .
# ~~و ابن سیرین این خواب را هم چنین تعبیر کرده است.

PageV01P123

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0126.png)

# باب چول و پنجم
# اندر نأوبل دنیا وزمین
# وآنچ بدان تعلق [دارد] ازخاکی
# وکوه وبیابان و مانند آن
# اگر کسی اندر خواب بیند که جمله دنیارا بدزدید یاجمله عالم
# ~~را بدزدید [در اجامع قرآن بدزدد ، واین هم چنین مجرب است ، قال الله
# ~~سبحانه وتعالی: «ولارطب ولا یابس الا فی کتاب مبین».
# و اگر بیند که جملهآ دنیا ملک وی بود اگر بیننده از ملو ک باشد
# ~~ملکی عظیم [50 الف|، واگرنه ازملوک باشد مراد، خود بیابد.
# و اگر بیند که جملهآ دنیا خراب شده بود دلیل ضعف اسلام وقوت
# ~~کفرباشد ، ونیز دلیل وفات بیننده باشد .
# و اگر چنان بیند که جمله معمور بود دلیل قوت اسلام و یافتن
# ~~مراد باشد .
# و اگر بیند که دنیا با روی زمین بروی تنگ شده بود چنانک وی
# ~~ندانست که ms56 کجا رود یا کجا نشیند آن دلیل گناه و نافرمانی سلطان باشد و
# ~~عاقبت آن به خیر وخشنودی حق بازگردد ، قال الله تعالی: « وعلی الثلثة
# ~~الذین خلفوا حتی اذا ضاقت علیهم الارض بمارحبت » ، ونیز این خواب
# ~~دلیل نیکی عیش باشد .

PageV01P124

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0127.png)

# و دیدنزمین اندرخواب بر چند وجه تعبیر کنند به حسب اختلاف
# ~~احوال آن.
# گفته اند دیدن زمین اندر تأویل نعمت دنیا باشد. هر چند که آن
# ~~زمین را فراختر ومعمورتر بیند دلیل فراخی نعمت باشد ، وهر چند
# ~~تنگتر و خرابتر بیند دلیل تنگی و مشقت بود .
# و دیدن زمین مجهول دلیل سفری دورباشد، وزمین معروف چون
# ~~حدهای) آن پدید باشد زن بود، و جمال و نعمت آن زن [50ب] به قدر
# ~~فراخی وعمارت آن بود .
# و زمین اندرتأویل نیزبر کت و مال بود .
# و اگر بیند که جمله زمین ملک وی بود اگربیننده از ملوک باشد
# ~~آن هم چنان باشد که در دیدن دنیا یادکردیم ، واگر نه ازملوک باشد -
# ~~اگر از اهل صلاح باشد - مراد خود بیابد.
# و اگر بیننده یا اهل آن موضع نه از اهل صلاح باشد دلیل وفات
# ~~آن قوم باشد ، و خصوص که بیند که آن زمین آراسته شده بود به انواع
# ~~شکوفه ونباتها ، قال الله تعالی : «حتی اذا اخذت الارض زخرفها وازینت
# ~~وظن اهلها انهم قادرون علیها اتیها امرنا لیلا او نهارا» ، الایة.
# و اگر بیند که اندر شهری یا دیهی یاسرایی زمین اندر پیچید،
# ~~اندران موضع حرب و وبا پدید آید و قومی هلا ک شوند به قدر پیچیدن
# ~~آن زمین.
# و اگر بیند که زمین از بهر وی تنها در پیچید اگر بیننده از ملوک
# ~~باشد آن مقدار که در پیچیده باشد ملک وی گردد ، واگرنه ازملوک
~~PageV01P125
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0128.png)

# ~~باشد اگر ازاهل صلاح باشد آن قوت معاملهآ وی باشد با حق تعالی.
# ~~و اگرنه از اهل صلاح [46الف] باشد آن دلیل تنگی عیش و کوتاهی
# ~~عمر وی بود .
# ~~و فراخ شدن ms57 زمین وخانه دلیل فراخی نعمت بود .
# ~~و اگر بیند که زمین با وی سخن گفت اگر آن سخن پسندیده باشد
# ~~آن قوت دین ویافتن نعمت باشد .
# ~~و اگر آن سخن به طریق قهر وخشم باشد، یا معنی آن خود مفهوم
# ~~نباشد یافتن مالی باشد ازحرام .
# ~~و اگر بیننده نه ازصلحا باشد زود وفات یابد.
# ~~و شکافتن زمین و کندن آن دلیل سفرباشد .
# ~~و اگر بیند که زمین وی را فرو برد آن علی العموم نه نیک باشد،
# ~~قال الله تعالی: «افا من الذین مکروا السیئات ان یخسف الله بهم الارض»-
# ~~الا درحق کسی که خواهد که از کسی پنهان شود یاکاری پنهان کند که در
# ~~حق وی دلالت کند که کس برحال وی وقوف نیابد .
# ~~و نظراندر زمین کردن دلیل نظر کردن باشد اندر زن یا در مادر
# ~~خویش.
# ~~و اگر روی خود دران جای بیند زود وفات یابد .
# ~~و اگر بیند که زمین شکافته شد وهیچ برون نیامد واندران جایگاه
# ~~نرقت گفتهاند بیننده اندر فتنه ای افتد .
# ~~و اگر بیند که جوانی بیرون آمد وی را دشمنی[46ب] ظاهر شود.

PageV01P126

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0129.png)

# ~~و اگر پیری بیرون آمد آن قوت بخت وی بود .
# ~~و اگر دده ای بیرون آمد آن جایگاه پادشاهی ظالم پدید آید.
# ~~و اگر آتش بیرون آمد هم چنین باشد.
# ~~و اگر بیند که طعامها یا نباتها بیرون آمد دلیل فراخی نعمت بود.
# ~~و خاک اندر تأویل مال باشد، وجمع کردن خاک جمع کردن مال
# ~~باشد ، واندرمیان رفتن آن طلب کردن مال باشد.
# ~~و اگر بیند که خانهآ خود فرارفت و خاک آن جمع کرد و برداشت
# ~~از زن خود مالی بستاند به طریق حیلت .
# ~~و باریدن خاکی از آسمان اگراند ک باشد یافتن مال بود ، واگر
# ~~بسیار باشد ویا با آن هوارا تاریک شده بیند آن دلیل عذاب بود.
# ~~و اگر بیند که خانهآ وی خراب شد و وی ازان خاک همی برداشت
# ~~زن وی بمیرد واو ازان ms58 میراث یابد .
# ~~و اگر بیند که بر خاک یاک نشسته بودیا خفته بود دلیل سعادت و
# ~~نصرت باشد .
# ~~و دیدن سراب اندر تأویل طمع کردن باشد درکاری که دران خیری
# ~~نباشد ، قال الله تعالی : «حتی اذا جاءه لم یجده شیئا ».
# ~~و دیدن راه راست و رفتن بر آن اندر [47 الف] تأویل دین حق و
# ~~راستی اعتقاد باشد .
# ~~و اگر بیند که خویشتن راست به راه همی رفت هم چنین باشد.
# ~~و رفتن برروی دلیل کفر و بدعت باشد، قال الله تعالی: «افمن یمشی
# ~~مکبا علی وجهه اهدی امن یمشی سویا علی صراط مستقیم».

PageV01P127

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0130.png)

# ~~و دیدن راههای بسیار- اگر بیننده نه ازصلحا باشد دلیل پیروی
# ~~هوای نفس باشد ، واگر از صلحا باشد دلیل جد و کوشش باشد در دین
# ~~و توفیق حق تعالی ، قال جل ذکره : «والذین جاهدوا فینا لنهدینهم
# ~~سبلنا ».
# ~~و ریگ اندر تأویل اگر بسیارباشد دلیل سختی ومشقت بود، واگر
# ~~اند ک باشد دلیل مال بود .
# ~~و کوه اندر تأویل پادشاه باشد و نسبت وی با دیگر ملو ک برقدر
# ~~زرگی و معموری آن کوه باشد به نسبت با دیگر کوهها، چنانک
# ~~در قسیم اول ازین کتاب یاد کردیم.
# ~~و تکیه بر کوه کردن اعتماد کردن باشد بر حا کم .
# ~~و اگر بیند که کوه وی را استقبال کرد گفتهاند دلیل سفر و غم
# ~~یود، و گفتهاند پادشاهی استقبال وی کند برقدر مرتبهآ شخص .
# # وووه را چونر4 ب. %~% 0 %~% ، %~% *
### | .
### | *
# # 0. %~% 0 %~% 0 %~% 0 %~% .

PageV01P128

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0131.png)

### | باب چهل وششم]
# [اندر تأوبل شهر و دبه وخانه]
# 553***5* %~%
# ~~چیهچ*
# ~~آن بعداز خرابی ظاهرشدن قومی باشد از نسل ایشان.
# ~~و دیدن شهر که از پادشاه خالی بود دلیل قحط و تنگی نعمت باشد.
# ~~و گفتهاند دلیل نیکویی دین آن قوم بود .
# ~~و گفته اندر اگر آن شهر را آرامیده بیند اندر وقت قحط دلیل
# ~~فراخی بود .
# ~~و در وازههاای ] شهراندر تأویل علما باشند .
# ~~و سور شهر پادشاه بود، وهرزیاده و نقصان که ms59 دران بیند بدیشان
# ~~باز گردد .
### | 4لا
# ~~و اگر بیند که اندر دیهی رفت حکم وریاست یابد، یاشروع کند در
# ~~عملی ازعملهای خیر.
# ~~و خراب شدن دیه دلیل گمراهی اهل آن دیه باشد.
# ~~و عمارت نیکوصلاح دین ایشان باشد.

PageV01P129

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0132.png)

# ~~و ازشهر به دیه رفتن ترک کاری شریف باشد از بهر کاری خسیس.
# ~~و بیرون شدن ازدیه دلیل نجات و نصرت بود، قال الله تعالی: «ربنا
# ~~خرجنا من هذه القریة الظالم اهلها » .
### | 344
# ~~و دیدن سرای اندر تا ویل چون بامرافق باشد دلیل رفعت و دولت و
# ~~عزت باشد، وغم زده را فرج باشد ، وفقیر را توانگری بود ، [و] فاسق
# ~~را توبه بود، وعزب را زن بود .
# ~~و فراخی سرای دلیل [48 الف] فراخی نعمت بود و تنگی آن
# ~~تنکی دنیا بود.
# ~~و اندودن سرای دلیل اصلاح دین وخوشی عیش بود.
# ~~و خانها وحجر[ه ها اندار]سرای ، در تأویل زنان باشند.
# ~~و اگر بیند که اندرسرای مجهول رفت و بیرون نیامد یانتوانست
# ~~آمدن دلیل موت بود .
# ~~و سرای مجهول که اندران مردگان باشند سرای آخرت باشد.
# ~~و رفتن اندرسرای معروف چون ازگل باشد یافتن مال حلال باشد،
# ~~وچون ازگچ و آجر باشد یافتن مال حرام بود .
# ~~و رفتن اندرسرای همسایه واقف شدن باشد بر سر وی .
# ~~و اگر بیند که از سرای یا از شهر خود به خشم بیرون رفت آن دلیل
# ~~حبس باشد، قال الله تعالی: « و ذاالنون اذ ذهب مغاضبا » الآیة.
# ~~و اگر بیند که وی رابه قهر بیرون کردند گفته اند دلیل مرض باشد.
# ~~و زیان اندرمال ورفتن خانه دلیل غم بود، و گفته اند رفتن مال بود.

PageV01P130

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0133.png)

# ~~....
# ~~و خراب شدن سرای به جملگی موت صاحب سرای بود.
# ~~و کردن بنا [ی] نو دلیل یافتن مال و نعمت بود ، و دلیل زن
# ~~خواستن بود .
# ~~و چون آن بنا از گل باشد آن ملال حلال بود [48ب] . .
# -
# .   .   .    %~% .

PageV01P131

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0134.png)

# #  %~% باب چهل وهفتم
### | اندر تأویل درختان]
# وچ %~% .
# ~~6ووووم ms60
# ~~آن اندر سرای دلیل یافتن رفعت باشد .
# ~~و درخت بادام مردی غریب باشد خداوند منفعت .
# ~~و در[خت] فستق هم چنین باشد .
# ~~و درخت گردگان عجمی باشد بخیل .
# ~~و درخت جوزهندی هم چنین باشد، و یخل او قوی تر باشد .
# ~~و درخت زیتون اندر تأویل فرزندی یا زنی مبارک باشد و یافتن
# ~~مال ونعمت بود ، قال الله تعالی: «مبارکة زیتونة » .
# ~~و درخت عناب مردی خوب روی باشد تمام عقل .
# ~~و درخت توذ مردی کریم بود خداوند مال و نعمت .
# ~~و درخت سنجد مردی عجمی باشد خداوند مال .
# ~~و درخت بیذمشک مردی کریم باشد و مردم اورا ذکر جمیل کنند.
# ~~و درخت مجهول، و درختی کی آنرا میوه نباشد ، اندران خلاف
# ~~کردهاند : PageV01P132
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0135.png)

# ~~باب چهل وهفتم
# ~~بعضی گفتهاند دیدن آن دلیل خصومت باشد، و بعضی گفتهاند
# ~~درختان اندر تأویل جماعتی باشند که طلب رزق حلال کنند - زیرا که
# ~~درخت طالب آب بود .
# ~~و گفتهاند تعبیر درخت به حسب منفعت آن درخت باید کردن .
# ~~و اما بعضی در قسم اول یادکردیم .
### | 4لا
# ~~و ورق درخت اندر تأ ویل مال بود، و گفتهاند[12 الف] نقره باشد،
# ~~و کغته اند چهارپای باشد .
# ~~و خار درخت اندر تاویل مردی درشت خوی باشد .
# ~~و گفتهاند خار اندر تأویل قومی بی دین باشند .
# ~~و گفتهاند خار دلیل غم باشد .
# ~~و گفتهاند خار اندر تأویل دین وفتنه بود .
# ~~و هر درخت که آن مجوف باشد چون نی گفته اند آن دلالت کند
# ~~که عمر بیننده بیشتر گذشته است ، والله اعلم .

PageV01P133

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0136.png)

# باب چهل و دشتم
### | اندو مرة
# ~~بدان که ثمرة اندر تأویل علی الجمله مال بود .
# ~~و چون بیند که از درخت غیر آن میوه همی چید که بار وی بود
# ~~طلب چیزی کند که وی را حلال نبود .
# ~~و چمدن میوه از درخت گفته اند آموختن علم بود ازمردی عالم.
# ~~و دیدن میوه درویش را توانگری بود وغنی را زیادت مال بود.
# ~~و میوه چون تر ms61 باشد مالی بودکه آن را بقائی نباشد ، و چون
# ~~خشک باشد آن رزقی به دوام باشد .
# ~~و هرمیوه که لون آن زرد باشد آن دلیل مرض بود الا ترنج وسیب
# ~~و کنار که زردی آن گفتهاند ضرری نباشد .
# ~~و هر میوه که شیرین باشد آن رزقی حلال [ باشد] با راحت و
# ~~درازی عمر .
# ~~و هرمیوه که تلخ باشد یاترش دلیل[12 ب] مرض و خصومت و
# ~~عداوت باشد .
# ~~و هرمیوه که اندر وقت خود بیند بهتر باشد ازانچ در غیر وقت
# ~~خود بیند.

PageV01P134

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0137.png)

# ~~و گفته اند دیدن میوه پیش از وقت خود مالی باشد کم ازان که
# ~~در وقت خود بود .
# ~~و گفتهاند دلیل مرض بود .
# ~~و گفتهاند دلیل صحت وعافیت بود .
# ~~و دیدن خرما اندر تأویل اگر بیننده از صلحا باشد آن دلیل
# ~~خواندن قرآن و حلاوت ایمان و رزق حلال بود ، واگر بیننده ازاهل
# ~~دنیا باشد یافتن مال بود .
# ~~و اگر بیند که خرما را همی شکافت و استه بیرون می آورد وی
# ~~را فرزندی آید .
# ~~و اگر بیند که از درخت خرما انگور سیاه همی چید زن وی
# ~~فرزندی آورد ازبندهآ سیاه .
# ~~و چیدن خرما از درخت خشک کفته اند دلیل فرج باشد و یافتن
# ~~علمی بود ازمردی منافق .
# ~~و استهآ خرما اتدرتأوبل سفرباشد .
# ~~و انگور اندر تأویل چون سفید بود مالی حلال باشد با دوام و
# ~~گفتهاند هرخوشهای هزار درم بود.
# ~~و انگور سیاه اندر تأویل بعضی از معتران کراهیت داشتهاند و
# ~~گفتهاند دیدن آن در وقت خود دلیل غم بود و در غیر وقت خود دلیل
# ~~مرض [13 الف] بود .
# ~~و دیدن آن بردر سرای سلطان دلیل ضرب بود به تازیانه.
# ~~و بعضی گفته اند حکم ازهم چون حکم انگور سفید بود.

PageV01P135

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0138.png)

# ~~و برچیدن دانهها[ی] انگور از زیر درخت یافتن مال بود از
# ~~ون.
# ~~و دیدن خوشهها[ی] انگور سیاه بر درخت دلیل سرما وباران و
# ~~خوف بود ، یامالی بود ازخیانت .
# ~~و گفتهاند ms62 انگور علی الجمله شفا باشد از بیماری .
# ~~و دیدن رطب اندر تأویل و خوردن آن گفتهاند یافتن حا کمی
# ~~شهری معموربود ، و اگر بیننده نه از اهل آن باشد مالی حلال یابد.
# ~~و میویزا ندر تأویل به هرلون که باشد یافتن مال بود بی مشقتی و
# ~~وترشی آن نیز زیانی ندارد .
# ~~و عصیر خرما وانگور و افشردن آن یافتن رزق وفراخی نعمت و
# ~~جاه وعزت بود .
# ~~و انجیر اندر تأویل بعضی گفته اند دیدن وخوردن آن دلیل غم و
# ~~پشیمانی بود .
# ~~و بیشتر معبران گفتهاند که هیچ میوهای بهتر از انجیر نباشد و
# ~~خوردن ودیدن و یافتن آن دلیل رزق وقوت وصحت بدن باشد، اندک و
# ~~بسیار آن.
# ~~و گفته اند هریک انجیر مالی بود ازهزاردرم تا به ده هزار درم.
# # و گفتهاند که [13 ب] . %~% م %~% 3 %~% م
# 3 %~%
#    004 %~%  %~% 5 %~%  %~% 4 PageV01P136
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0139.png)

### | ابواب ناشتاخته
# چون محل فصل بندی هشت ورق ازین نسخهرا نمیتوان
# ~~قاطعا مشخص کرد لذا در انتها به چاپ میرسد تا مگر
# ~~روزی نسخهای کامل ازین اثر به دست افتد و صورت صحیح
# ~~آن به چاپ برسد.

PageV01P137

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0140.png)

# #  %~% 10 PageV01P138
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0141.png)

# وباب... ازقسم اول] %~%
# 0   0 %~% و* %~% .
# ~~-
# ~~. که پیردز نام بود با به موضعی رفت که آن را پیروزاباد[ خوانند
# ~~با چیزی از اسب یا سلاح ویا خانهآ وی به رنگ پیروزه بود آن دلیل
# ~~عزت و تصرت بود .
### | حفتار چهاره
# اندر دیدن عددها
# ~~بداند که دیدن یک عدد اندر تأویل گفته [اند بدل بیننده بود .
# ~~و دو عدد پدر و مادر بود .
# ~~و سه عدد گف[ته ]اند مردی باشد که نام وی محمد بود زیرا که
# ~~محمد علیه السلم مکلف است؟ بهوتر سه گانه که برهیچ کس بجز از وی
# ~~واجب نبوده ا[رست] .
# ~~و چهار تمامی عدد نگاه باشد (؟)
# ~~و پنج عدد نمازها[ی] ینج گانه [باشد].
# ~~و شش دلیل تمام شدن کارها باشد، قال الله تعالی: « خلق السموات
# ~~والارض فیستة ایام .» PageV01P139
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0142.png) ms63

# ~~و هفت گفتداند دلیل.... کردن بود، قال الله تعالی: «و سبعة اذارجعتم».
# ~~و گفته اند هشت دلیل قربت باشد به پادشاهی بزرگ ، قال الله
# ~~تعالی] : « و یحمل عرش ربک فوقهم یومیذ ثمانیة » .
# ~~و گفتهاند هیچ .... ازیشان به حق سبحانه نیست .
# ~~و اگر بیننده نه از .... هفت وهشت درحق وی دلیل عذاب بود ،
# ~~64 الف] قال الله تعالی: «علیهم سبع لیال وثمانیة ایام» .
# ~~و ته اندر تأویل گفته ... چون بیننده نه از صلحا باشد گفتهاند
# ~~دلیل حسد وفساد دین وبلا وفتنه باشد ، قال الله تعالی: « وکان فی
~~المدینة
# ~~تسعة رهط یفسدون فی الارض» .
# ~~و اگر بیننده از صلحا باشد دلیل عزت[ و اسلطنت و پیدا شدن حجت
# ~~باشد، قال الله تعالی: «ولقد آتینا موسی تسع آیات بینات،.
# ~~و ده دلیل حج وتمام شدن کارها باشد، قال الله تعالی: «تلک عشرة
# ~~کاملة»
# ~~و یازده دلالت [کند که] قومی از بزرگان از بهروی تواضع کنندر
# ~~مطیع وی شدند ، [قال الله تعالی : «انی رأیت احد عشر کوکبا والشمس
# ~~والقمررایتهم لی ساجدین» .
# ~~و دوازده اندر تأویل سال باشد و هر خیر [و شر که] بر آن عدد
# ~~بیند به خیر وشر آن سال باز گردد.
# ~~و سیزده .... نیز دلالت کند که سیزده کس از اشراف مطیع وی
# ~~شوند .
# ~~و چهارده دلیل قحط ورنج و سختی باشد وبعدازان فراخی ... ، PageV01P140
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0143.png)

# ~~قال الله تعالی : « تزرعون سبع سنین » ،[تا آ]نجا که « ثم یأتی من بعد
# ~~ذلک سبع شداد ».
# ~~و پانزده دلیل64 ب] فراخی و نعمت بود، قال الله تعالی : « ثم
# ~~یأتی من بعدذلک عام فیه یغاثالناس » .
# ~~و شانزده دلیل حج وتمام شدن کارها بود، زیرا که شش دلیل تمام
# ~~شدن کارها است و ده دلیل  تمام [ شدن کارهااست ، وشانزد نیز گفتهاند
# ~~دلالت کند .... انصاف دادن خویشان وی از بهر وی زیرا که نصف ....
# ~~ونصف دلیل انصاف بود .
# ~~وهفده..... تمام شدن کارها بود، زیرا که تمام عددر کعتهاری
# ~~نمازفرض ا[رست.
# ~~و هشده گفتداند دلیل قربت پادشاهی بزرگ باشد ms64 ودلیل انصاف
# ~~باشد، زیراکه نیمهآ عدد سورتها [ی] قر آن ....
# ~~و نوزده ادلیل لشکر و حشم باشد، قال الله تعالی: «علیها تسعة عشر».
# ~~و بیست دلیلعزت و نصرت باشد، قال الله: «ان یکن منکم عشرون
# ~~صابرون یغلبوا مأتین» .
# ~~وعدد صدوهزار وسه وینج هم چنین باشد .
# ~~وباقی عددها برهمین قیاس ... کرد
### | گفتار بنجم
### | آتدر0..
# ~~اکر درخواب بیند که از دریا ماهی صی[د] . . .[65 الف
# # و بهل -000 %~% م PageV01P141
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0144.png)

### | التحبیر فی علم التعبیر
# . %~% 0 %~%  %~% 0 %~% 0
# ~~.. . قالالله تعالی: « ان الله] لایغفران یشرک به و یغفر مادون
# ~~ذلک لمن یشاء» .
# ~~و اگر بیند ... گفتهاند دلالت کند که بیننده . . ..
# ~~و گفتهاند دیدن ... . بود . . ، همچنین . . .
# ~~و کفته اند چون ازین عدد . . . . برقدر و لاغری وفربهی .. .
# ~~اندر تأویل گفتهاند ...
# ~~گفته اند اگربیند .... که بیننده اندر خوقی باشد
# # -0 %~% . %~% -
# # .0-- %~% . %~%  %~%
### | 65 PageV01P142
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0145.png)

# باب... اذ قسم اول
### | اندر 0..]
# 0   :.   * %~% * %~% 0
# ~~به چوب پارهاکرده است ، قال الله تعالی : « کانهم خشب مسندة 4.
# ~~و هم چنین اگرچنان بیند که خود یا شخصی دیکر چوب پارهای
# ~~کسته، بود آن دلالت کند که وی ازاهل نفاق باشد به دلل همین آیه.
# ~~و سنگ اندر تأویل مردی باشد دل سخت . قال الله تعالی : « ثم
# ~~قست قلوبکم من بعد ذالک فهی کالحجازة» .
# ~~و خوردن گوشت اندرخواب دلالت کند بر غیبت کردن مسلمانان،
# ~~قال الله تعالی: «ایحب احدکم ان یأکل لحم اخیه میتا ».
# ~~و باز گشودن در به کلسد دلالت کند که باز گشاینده دعا کند وحق
# ~~تعالی آن را قبول کند ، قال الله سبحنه: «ان تستفتحوافقد جاءکم الفتح»
~~،
# ~~بعنی، ان تستنصر وافقد جاءکم النصر.
# ~~و اگر اندر خواب بیند که نعلین از پای بیرون کرد فرمان -
# ~~برداری حق کند و رفعت یابد ، قال الله سبحنه: «فاخلع نعلیک » .
# ~~و اگر بیند که در پیش ارسول علیه السلم همی رفت یا آواز بلندتر
# ~~از آواز وی برداشته بود نافرما نی شرع کند ، قال الله تعالی: «یاایها
~~الذین PageV01P143
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0146.png)

# ~~آمنوا لاتقد موابین یدی الله ورسوله»، ms65 وقال سبحانه: «ولاترفعوا اصواتکم
# ~~فوق صوت [7 الف ]النبی».
# و اگر بیند که ازپی رسول همی رفت متابعت وی کند و خدای را
# ~~دوست دارد و فرمان برداری حق کند ، قال الله سبحانه : «قل ان کنتم
# ~~تحبون الله فاتبعونی .
# و اگر بیند که از بهر آفتاب یا از بهر ماهتاب سجده کرد آن
# ~~گفتهاند که دلالت کند برفساد دین سجده کننده، قال الله تعالی:
~~«لاتسجدوا
# ~~للشمس ولاللقمر».
# و اگر بیند که مزدوری کسی کرد و آن کار تمام کردسفر کند و اندر
# ~~آن سفر مقصود بیابد .
# و اگر بیننده از اهل حکم و سلطنت باشد جاه و منصب یابد .
# و اگر از اهل صلاح باشد با آن منصب قربت حق یابد ، قال الله
# ~~سبحانه : «فلما قضی موسی الاجل وسار باهله» ، الآیة .
# و اگر بیند که اهل شهری یا دیهی همه فسق کردند یا بزرگان
# ~~آن جایگاه به فسق مشغول بودند آن دلالت کند بر آمدن عذاب حق
# ~~بدان قوم وهلاک شدن ایشان، قال الله تعالی: « واذا اردنا ان نهلک قریة
# ~~امرنا مترفیها ففسقوا فیها فحق علیها القول فدمرناها تدمیرا .»
# و اگر بیند که مردم ویرامدح گفتند آن دلالت کند بر نقصان دین
# ~~وی رووفت نمد فری رادمت ند لب.......

PageV01P144

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0147.png)

# باب ... از قسم دو4]
# [اندر نأویلاعضای بدن] %~%
# 0 %~% 0 %~% . %~% * %~% 00
# 3چییچه
# ~~و اکرچون سرگاو و گوسفند و شتر ومانند آن بیند دلیل خواری و
# ~~زیردستی باشد .
### | الدماغ
# ~~و مغز سر و آن دیگر استخوانها مال پنهان باشد و خوردن آن
# ~~خوردن مال باشد .
# ~~و اگر بیند که وی را مغزنبود آن دلیل جهل و فقرباشد ، زیرا
# ~~کی موضع عقل است .
### | الجبهة
# ~~و پیشانی اندر تأویل جاه وهیبت شخص است وزیادت و نقصان و
# ~~خیر وشر اندران دیدن بهمنصب وی بازگردد .
# ~~و گفته اند اگر بیند که پیشانی وی بزرگ شده بود وی رافرزندی
# ~~آید و ریاست یابد.

PageV01P145

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0148.png)

### | الحاجب
# ~~و ابرو اندر تأویل جمال و منصب شخص باشد ms66 و زیادت و نقصان
# ~~اندران تعلق بدان دارد .
### | الصدغ
# ~~و هردوصدغ اندر تأویل دو پسر باشند و هرخیر و شرکه دران
# ~~بیند بدیشان باز گردد ویک صدغ یک پسر باشد.
### | الوجه
# ~~و روی اندر تا ویل جاه و منصب شخص باشد و به هرزیادت و نقصان
# ~~وخیر وشر کی در وی بیند به جاه ومنصب وی باز گردد .
# ~~و رستن موی بر روی - جائی که معتاد باشد - دلیل غم [8 ب]
# ~~وجمع شدن دین باشد .
### | العین
# ~~وچشم اندر تأویل دین و بصیرت وفرزند ویدر وشوهر ودوست و
# ~~مال نقد باشد به نسبت باهر کس، وزیادت و نقصان اندرچشم بدین چیزها
# ~~بازگردد .1
# ~~و اگر بیند که وی را چهار چشم بود شادی یابد ، یابه عدد آن
# ~~وی را فرزندان آید .
# ~~و اگل بیند که چشم آدمی یا ازان بهیمه بر کف دست تهاده بود
# ~~مال نقد یابد .
# ~~و چشم سیاه قوت دین باشد ، وشهلا وازرق بدعت ومخالفت دین
# ~~باشد.

PageV01P146

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0149.png)

# و اگر بیند که چشم کسی سبز بود خداوند آن چشم [را] دینی
# ~~باشد مخالف همه دینها .
# و اگر بیند که نگاه در چشم کسی کرد و سخت خوب نمود عملی
# ~~کند که به دین زیان دارد .
# و اگر بیند که به چشم سخن همیشنید و به گوش سخن همی گفت
# ~~زن ودخترخودرا به معصیت فرماید .
# و اگر بیند که چشم وی سخت روشن شده بود شادی یابد یا وی
# ~~را پسری آید ، قال الله تعالی : « ربنا هب لنا من ازواجنا و ذریاتنا
~~قرة
# ~~اعین» .
### | الجغن
# و دیدن پلک چشم چون به سلامت باشد [8 الف] باشد قوتدین
# ~~قضات باشد ، و نقصان اندران دلیل نقصان جاه و منصب باشد و دلیل غم
# ~~بود .
### | الاهداب
# و مژه اندر تأویل نگاه دارندهآ جاه ومنصب ومال و فرزند باشد
# ~~و زیادت و نقصان اندران بدین چیزها بازگردد.
# و فروریزیدن دلیل ترک احکام شرع باشد .
# و اکرچنان بیند که در سایهآ مژهآ خود ms67 نشسته بود ، اگربیننده
# ~~از صلحا باشد دلیل عیش خوش باشد بسبب علم دین، و اگر بیننده نه از صلحا
# ~~باشد یامدیون باشد مال مردم فراگیرد وپنهان شود .

PageV01P147

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0150.png)

# ~~و فرو ریزیدن مژه گفتهاند دلیل موت فرزند باشد.
### | الافف
# ~~و بینی اندرتا ویل فرزند باشد وجاه ومتصب و خویش یابرادر ،
# ~~وزیادت و نقصان که دربینی بیند بدین چیزها بازگردد.
# ~~و اگر بیند که وی را بینی نبود دلالت کند که وی را هیچ کس
# ~~ازخویشان تباشد .
# ~~و اکر بیند که بینی وی مثل خرطوم ییل بود دلیل قوت و
# ~~متصب باشد .
# ~~و اکر بیند که وی را دویاسه بینی بود وی را با خویشان منازعه
# ~~افتد . [5 الف
### | الشفة
# ~~و لب اندر تأویل گفتهاند دوستی باشد که بیننده را به منزلت
# ~~فرزندی یاخویشی باشد .
# ~~و لب بالایین دوستی باشد که بیننده را اعتماد بروی باشد .
# ~~و دهن اندر تأویل ابتدا وانتها[ی] کاربیننده باشد، و هرصلاح
# ~~وفساد که در دهن بیند آن بدان کار وی بازگردد .
# ~~و هر چیزکی بیند که ازدهن بیرون آمد اندر تأویل سخن باشد، و
# ~~صلاح وفساد آن سخن به حسب خوبی وزشتی آن چیز باشد .
# ~~و هر چیزکی بیند که اندر دهن وی رفت بوی خوش باشد آن
# ~~رزقی حلال باشد ، واگربوی ناخوش باشد رزقی حرام باشد .

PageV01P148

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0151.png)

# و اگربیند که مهر بردهنوی نهاده بودند یادهن را بازنتوانست
# ~~گشودن آن علی العموم نه نیک باشد وخوف عاقبت باشد ، وخصوص که
# ~~بیننده نه ازصلحا باشد.
### | [ا] ثلسان
# و زفان اندر تأویل دلالت کند برشخصی که مربی بیننده باشد ،
# ~~و عزت وقوت وجاه و هرخیر و شر کی اندران بیند آن بدین چیزها
# ~~تعلق دارد .
# و در از شدن زفان دلیل قوت و ظفر باشد وخصوص (5 ب] که
# ~~بیتنده [را] باکسی خصومتی باشد .
# و اگرچنان بیند که وی را دو زفان بود اگر بیننده از صلحا و
# ~~علما باشد علمی وحجتی نویابد، و اگر نه از ms68 صلحا باشد سخن چینی
# ~~کند ب
# و اگر بیند که موی از زفان وی رسته بود اگر آن موی سیاه
# ~~بود آن شری باشد که زود به بیننده رسد ، و اگر سفید بودآن شردیر
# ~~به وی رسد.
# و بریدن زفان و بیرون افتادن دلیل مذلت و خواری و درویشی
# ~~باشد .
# و اگر بینند که زفان وی بسته شده بود آن زن را نیک باشد و
# ~~دلیل عفت و سازگاری باشد ، و مرد را دلیل بیماری و فروماند کی
# ~~باشد .
# و گفته اند که دلالت کند که زن یادختر یا خواهر بیننده زنا
# ~~کند .

PageV01P149

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0152.png)

### | الاسنان
# ~~و دیدن دندانها اندر تأویل خویشان واهل بیت بیننده باشند .
# ~~و دندانهای بالا مردان باشند و زیرین زنان باشد ، و هرچند
# ~~بیشترباشد آن خویشان نزدیکتر باشند .
# ~~و هر خیروشر که اندران دندانها بیند آن بدان قوم بازگردد.
# ~~و اگر دندانها [6 الف] از هم دیگر جدا شده بودند که به هم
# ~~متلاصق نبودند خویشان وی از همدیگرقطع رحم کنند .
# ~~و اگر بیند که دندانی ازان کسی بر کند و آن کس نیز ازان.
# ~~کند و آن کس قصاص بازخواهد.
# ~~و اگر بیند که به زفان دندانها[ی]خودرا همی کند و می انداخت
# ~~سخنی گوید که بسبب آن، کاراهل بیت خود تباه کند ،
# ~~وکندن دندانها نیزدلیل خصومت باشد باخویشان .
# ~~واگر بیند که دندانها[ی خود بر کند و بههاون خرد کرد اندر
# ~~هلاک خویشان خود سعی کند و قطع رحم کند بروجهی که قابل صلاح
# ~~نباشد .
# ~~و اگر بیند که دندانها هم چون آرد همی ریزید آن دلیل ضعف
# ~~حال خویشان وی باشد ، یاموت بیننده.
# ~~و اگربیند که دندانها[ی وی بیفتاد و دگرباره باز رست آن عمل و
# ~~صنعت کی بیننده دران باشد از وی برود و عملی دیگر کند ، و تفاوت
# ~~میان هردوعمل به حسب تفاوت دندانها[ی] اول ودوم باشد در تیزی و
# ~~قوت [6ب] PageV01P150
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0153.png)

# باب... ازقسم دو4]
### | اندر نأویل000]
### | -5- %~% - %~%  %~% 
### | 0چ55 %~% - %~% 3
# ~~آمدن از ms69 غمها و رنجها باشد ، قال الله تعالی : «هذا مغتسل بارد
# ~~وشراب» .
# ~~و اگر بیند که در گرمابه باجماعتی خدمت کاران بود و سر وتن
# ~~حمی شست ، اگر بیننده غنی باشد دلیل راحت و آسایش بود ، واگر فقیر
# ~~باشد بیمارشود .
# ~~و سر به شانه کردن زینت پک ساعته باشد و دلالت کند برزفتن
# ~~غمها وگفتهاند دلیل سفرباشد .
# ~~و شانه اندر تأویل هم گفتهاند زینت یک ساعته باشد .
# ~~و گفته اند مردی عادل باشد که وی را تبع بسار باشد .
# ~~و گفتهاند دیدن شانه دلیل ادای زکوة باشد.
# ~~و سرمه اندر چشم کشیدن اگر نیت شخص آن باشد که از بهر
# ~~اصلاح چشم بود اصلاح دین خود کند ، واگر از بهر زینت بوده باشد
# ~~آرایش دین خود کند اندرمیان خلق .

PageV01P151

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0154.png)

### | وأما خضاب
# ~~اگراندر خواب بیند که سر یا دست یا پای خود را رنگ کرد
# ~~قصد پوشیدن غرضی ازان خود کند . مثل مال یا جاه یاسر،
# ~~و پوشیده شدن آن به قدر قبول کردن آن عضو باشد [11 الف
# ~~مران رنگ را .
# ~~و اگر بیند که سر وریش خود هر دورنگ کرد فقرخود بپوشاند و
# ~~طلب جاه کند به اظهارغنی .
# ~~و اگر جوانی بیند که موی وی سپید شده بود و آن را رنگ همی
# ~~کرد عیب خود بپوشاند.
# ~~و اگر بیند که ریش خود رنگ کرد ازجهت زنان مالی یابد.
# ~~و اگر بیند که انگشتان دست رنگ کرده بود تسبیح کند.
# ~~و اگر بیند که دست راست را رنگ کرده بود و آن رنگ ته موافق
# ~~طبع بود بعضی بهدست وی به قتل آید .
# ~~و اگر بیند کد هردودست رنگ کرده بود از مال وجاه ظاهر گردد.
# ~~و اما اگر بیند که دستها رنگ کرده بود عاجز شود و مذلت و
# ~~خواری یابد و دشمن بروی شماتت کند.
# ~~و اگر زنی اندر خواب بیند که دست یا انگشتان خود رنگ کرده
# ~~بود به حنا شوهر با وی احسان کند ms70 .
# ~~و اگر بیند که دست وی آن رنگ قبول نکرد شوهروی را دوست
# ~~دارد وازو پنهان کند .
# ~~واگر بیند که دست را نقش کرده بود دفع تهمتی کند که وی را
# ~~بسته کرده باشند .

PageV01P152

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0155.png)

# ~~و اگر آن [11ب] اندرهم دگر رفته باشد وی را از جهت فرزندان
# ~~غمی رسد .
# ~~واگر بیند که پاهای خود را رنگ کرده بود آن هم چنان باشد
# ~~که در دست یادکردیم، وچون دلیل شر باشد بیشتر بود واگردلیل خیر
# ~~باشد کمتر یود .
# ~~وچون بیند که پایها رنگ کرده فرو گسترانیده بود اگر بیننده
# ~~زن باشد آن دلیل موت شوهروی باشد واگر مرد باشد موت زن بود.
### | المرآة
# ~~و اگر بیند که نظر در آهینه همی کرد اندران خلاف کرده اند و
# ~~گفتهاند که آینه اندر تأویل مروت شخص باشد برقدر کو چکی و بزرگی
# ~~و روشنی وتاریکی آن .
# ~~و اگر صورت یا محاسن خود اندر آینه زیباتر ازان بیند که باشد
# ~~جاه ومنصب یابد وعزیز گردد به نزدیک خلق.
# ~~و نیز گفتهاند که آینه اندر تأویل زن باشد و شکسته شدن آن
# ~~موت زن یاشد .
# ~~و اگر بیننده اندر عملی باشد معزول گردد .
# ~~و اگر عزب باشد زن کند .
# ~~و اگر زن وی غایب باشد حاض شود .
# ~~و گفتهاند آینه اندر تأویل دوستی باشد [14 الف]که بیننده را
# ~~برعیبهای] خود واقف گرداند .

PageV01P153

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0156.png)

# ~~و اگر بیند که نظر در پشت آینه همی کرد بازن صحبت کند اندر
# ~~غیر محل خود ، یا عملی طلبد نه ازان روی که باید طلبید .
# ~~و اگر بیند که نظر در آینه کرد وجوانی، را دید دشمنی جای وی
# ~~بگیرد.
# ~~و اگر پیری را بیند دوستی را ببیند .
# ~~و اگر صورت زنی بیند آن دتیا باشد .
# ~~و اگر فرج زنی را بیند ازغم فرج یابد .
# ~~واگر بیند که آینه را همی زدایند در غمی باشد و طلب خلاص
# ~~کند .
# ~~و اگر به صورت بنده خودرا اندر آینه بیند ms71 وی بمیرد و بنده زن
# ~~وی را زن کند .
# ~~و دیدن صورت خود اندر آینه به آفتاب و ماهتاب وستاره ومانند
# ~~آن دلالت کند که زن بیننده فرزندی زاید نه همانند وی ، یا وی را با
# ~~بکی از ایشان خصومت افتد ونصرت بیننده را باشد .
# ~~و گفتهاند نیز دلالت کند که زن وی را دوستی باشد که ایشان
# ~~هردو به نزدیک آن زن مقابل باشند .
# ~~و اگر بیند که در آینه نظر کرد وصورت خودرا ندید وفات یابد.
# ~~و باز گفتهاند نظر در آینه کردن دلالت کند که حق تعالی [14ب
# # ج %~% - %~% 5
# # 0 %~%  %~% PageV01P154
# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0157.png)

### | باب .. از قسم دو4]
# اندر تأویل کشت و زرع]
### | 0000 %~% 0 %~% 
# 0 %~% چچو %~% .
# ~~تأ اویل اعمال بنی آدم بود وخیر و شر آن به اعمال وی باز گردد.
# ~~و دیدن کشتها[ی مجهول دلیل اجتماع قومی باشد از بهر حرب
# ~~خصومت .
# ~~و انداختن تخم اندر زمین طلب فرزتد باشد .
# ~~و چون بیند که آن تخم رسته شد زن وی حامله شود و فرزند
# ~~ورد.
# ~~و اگر بیند که نرسته بود آن زن حامله نشود .
# ~~و اگر بیند که زمین دیگری همی کشت بیننده زن وی را زن کند.
# ~~و چون بیند که گندم همی کشت وجورسته شد دلالت کند که ظاهر
# ~~وی بهتر از باطن بود .
# ~~و اگر بیند که جو کشت و گندم رسته شد برعکس این باشد .
# ~~و خوشهآ سبز اندر تأویل فراخی سال بود .

PageV01P155

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0158.png)

# ~~و خوشهآ خشک دلیل تنگی بود .
# ~~و خوشهها مجموع اندر خرمن یا اندرظرفی دیگر مالی مجموع
# ~~شد .
# ~~و درودن کشت چون در وقت خود باشد جمع کردن مال بود ، و
# ~~چون درغیر وقت باشد دلالت کند که اندران موضع وبا یاحرب افتد و
# ~~قومی هلاک شوند به قدر آن زرع .
# ~~و چون آن کشت سبز بود آن فوت جوانان باشد .
# ~~و چون سفید یا زرد بود آن پیران و مردان کهل باشند.
# ~~و رفتن اندر میان ms72 کشتها[ی] دروده دلیل قحط1 [36 الف] بود .
# ~~و اگر بیند که بادی بیامد وهرچیز که اندر میان آسما [ن [و
# ~~زمین بود چمله بسوزانید گفتهانددلالت کند که وی مردی نافرمان[باشد
# ~~در حق مادر ویدر .
# ~~و گندم اندر تأویل رزقی باشد با مشقت .
# ~~و اگر بیند که پادشاهی خوشهآ کندم به دست می مالیدو می خورد آن
# ~~دلیل قحط بود .
# ~~و خوردن غلهآ ترهم چون خوردن میوهٔ‌ تر باشد .
# ~~و جو اندر تأویل گفتهاند مالی بود باصحت بدن و دلیل کوتاهی
# ~~عمر باشد .
# ~~و برنج اندر تأویل گفته اند مالی بسیار باشد با رنج و مشقت و
# ~~خسومت .
# ~~و گاورس گفتهاند هم چنین باشد و گفتهاند دلیل فقر باشد .
# ~~و کاه اندر تأویل اندک و بسیار آن مال بود .

PageV01P156

# ![image filename](./0606FakhrDinRazi.TahbirCilmTacbir_0159.png)

# ~~و دیدن اسپست و دیگر علف چهارپین فهلد همین حکم دارد .
# ~~و کنجد اندر تأویل مال حلال بود .
# ~~و کسیه و ارده و روغن گفته اند هم چنین باشد .
# ~~و عدس و باقلی چون ترباشد دلیل غم بود و چون خشک باشددلیل
# ~~مال بود .
# ~~و دیدن تخود و زرت اندر تأویل مال بود .
# ~~و شخصی از ابن سیرین پرسید که من اندر خوابی چنان دیدم
# # که نخود گرم همی خوردم . گفت... . . %~% 36 ب
### | 0 %~%  %~% . %~% 0 %~%  %~% 
# .    %~% 5 PageV01P157 ms73