######OpenITI#


#META# title: bayanolershad
#META# ed_info: Ed. n.n. (n.d.), , Ganjoor corpus: n.n..
#META# url: https://ganjoor.net/attar/bayanolershad/

#META#Header#End#

# 1 پناه من بحیی کو نمیرد %~% بآهی عذر صد عصیان پذیرد
# 2 قدیم لم یزل معبود بیچون %~% پدید آرنده این هفت گردون
# 3 برافرازنده چرخ مدور %~% برافروزنده خورشید انور
# 4 قدیم و قادر و گویا و بینا %~% سمیع و عالم و بی مثل و همتا
# 5 کریم و راحم و غفار و ستار %~% کبیر و حاکم و قهار و جبار
# 6 منزه ز احتیاج جفت و فرزند %~% مبرا از شریک و شبه و مانند
# 7 نه برجا و نه خالی گشته از جا %~% ازو قایم وجود جمله اشیا
# 8 هموشد کردگار عرش و کرسی %~% هم او دان خالق جنی و انسی
# 9 خرد را دانش آموزی هم او داد %~% تمامت خلق را روزی هم او داد
# 10 ز مخلوقاتش از مه تا بماهی %~% دهد بر پاکی دانش گواهی
# 11 اگر فاجر اگر از اهل برند %~% همه بر وحدت ذاتش مقرند
# 12 چو خواهی سر توحید عیانی %~% جز او کس را مبین ار میتوانی
# 13 بجز او نیست چیز دیگر ای دوست %~% ازو میدان اگر مغزست اگر پوست
# 14 بجز او ظاهر و باطن دگر کیست %~% چه باشد دل دماغت کو جگر چیست
# 15 اگر صورت اگر معنی است ای یار %~% از او باشد وجود هر دو در کار
# 16 چو وصفی بشنوی ز اوصاف ذاتش %~% دران یک وصف جامع دان صفاتش
# 17 چو ذاتش را حقیقت کس نداند %~% یقین وصفش بوصف کس نماند
# 18 زهر ذره اگر تو باز خواهی %~% ز بیچونی او یابی گواهی
# 19 چو لطفش عاصیان را پاس دارد %~% همه عصیانشان طاعت گذارد
# 20 چو عفوش بر مطیعان خورده گیرد %~% همه کردارشان ناکرده گیرد
# 21 بستاری چو پوشاند گنه را %~% نماید نیک هر حال تبه را
# 22 چو عفوش دست گیرد مجرمان را %~% بپای مزد می‌بخشد جنان را
# 23 سحاب لطف از یک قطره بارد %~% دو عالم را پر از رحمت بدارد
# 24 چو قهرش ذره پیدا ms01 کند دود %~% شود صد ملک ازو زیر و زبر زود
# 25 نسیم لطفش ار بر دوزخ آید %~% درو صد چشمه حیوان گشاید
# 26 سموم قهرش ار بر جنت آید %~% سرای درد و رنج و محنت آید
# 27 بهشت از فیض جودش رشحه دان %~% جحیم از تف قهرش شعله خوان
# 28 بکرد از لطف و قهر خود معین %~% دو فرقت اندرین عالم مبین
# 29 تمامت را بقدرت کرد پیدا %~% ز پشت آدم و از بطن حوا
# 30 گروهی را بلطف خود نوازد %~% بقهر خویش قومی را گدازد
# 31 نه آنها جسته در فطرت پناهی %~% نه اینها در ازل کرده گناهی
# 32 ز جمله بر کشیده اولیا را %~% وز ایشان بر گزیده انبیا را
# 33 قلوب انبیا را جمله یکسر %~% بنور لطف خود کرده منور
# 34 بدان نورند یکسر گشته بینا %~% شده پنهان بر ایشان آشکارا
# 35 بدو بینند هر حرفی که خوانند %~% ازو دانند هر علمی که دانند
# 36 ازو یابند هر چیزی که جویند %~% بدو گویند هر لطفی که گویند
# 37 بدو گشته غنی از خود فقیرند %~% بدو زنده شوند از خود بمیرند
# 38 چشاند هر یکی را از محبت  %~% شراب قربت از کاس مودت
# 39 نهد بر فرق هر یک تاج خلت %~% از آن تاجند گشته شاه ملت
# 40 کند گویا زبانهاشان بحکمت %~% شود آسوده جانهاشان بحکمت
# 41 هر آن نعمت که با ایشان عطا کرد %~% همه ازبهر جاه مصطفی کرد
~~PageV01P01
# 1 درود از حضرتش بر جان آن کس %~% که نامد در جهان مانند او کس
# 2 ملایک تا بشر جمله طفیلش %~% نبوده با کسی پیوند و میلش
# 3 مهین و برترین آفرینش %~% سر و چشم خرد را تاج و بینش
# 4 خرد دانا بنور روی او شد %~% معطر از نسیم کوی او شد
# 5 زمین و آسمان و عرش و کرسی %~% بهشت ودوزخ و جنی انسی
# 6 ز بهر اوست بشنو از دل پاک %~% بدین روشن دلیلی هست ms02 لولاک
# 7 مرفه انبیا در زیر جاهش %~% مشرف اولیا از خاک راهش
# 8 بجودش انبیا گشتند محتاج %~% ز گفتش اولیا بر سر نهند تاج
# 9 فتوح انبیا و اولیا زوست %~% چگویم گر بدانی جمله خود اوست
# 10 درین عالم هر آنکو برتری یافت %~% ز خاک درگه او سروری یافت
# 11 ازان از آفرینش برتر آمد %~% که بر جمع دل او سرور آمد
# 12 شنیدی در شب اسری کجا شد %~% همه تابع بدند او مقتدا شد
# 13 گهی کرد او بیک انگشت چون سیم %~% بشمشیر اشارت مه بدو نیم
# 14 دلیل معجزش گه سوسماری %~% گهی بد عنکبوتش پرده داری
# 15 بمعنی بد مقدم بر همه کس %~% اگرچه صورت او آمد از پس
# 16 هنوز آدم میان آب و گل بود %~% در آن حضرت بجان حاضر بدل بود
# 17 بصورت آدم او را گر پدر بود %~% بمعنی او پدر آدم پسر بود
# 18 عملها را بحضرت رابطه اوست %~% اگر مقبول گردد واسطه اوست
# 19 برای حمد حق او در خور آمد %~% تمامت رهروان را بر سر آمد
# 20 محمد نام او دان در شریعت %~% که تا نامش بدانی در حقیقت
# 21 خدا را در الوهیت احد خوان %~% نبی را در عبودیت یکی دان
# 22 چو حق اندر خدائی فرد وداناست %~% نبی در بندگی بیمثل و همتاست
# 23 تو تقریر معانی کن درین کار %~% بجان و دل معانی گوش میدار
# 24 معانی را مهم وقت خود دان %~% که معنی از تو می‌جویند مردان
# 25 ازان حالت بخود چون بازگشتم %~% بمعنی با خرد همراز گشتم
# 26 بجان گفتم شدم منقاد رایش %~% سرم بادا فدای خاک پایش
# 27 منم ذره وجود او چو خورشید %~% دل و جانم از آن حضرت پر امید
# 28 وجود ذره‌ام گر شد هویدا %~% هم ازخورشید ذاتش گشت پیدا
# 29 چو یکسر عالم معنی گرفتم %~% بدورانی برو ناید شگفتم
# 30 وگرنه هیچکس را درپذیرد %~% وجود ذره عالم بگیرد
# 31 سخن زانجاست ms03 ای مرد یگانه %~% بهانه دان مرا اندر میانه
# 32 بجان و دل شنو از من تو مطلق %~% نگوید کس سخن زین بهتر الحق
# 33 سخن بی طرز او ناساز آید %~% اگر گوئی بکاری باز ناید
# 34 اگر بر طرز او گوئی سخن را %~% دو صد طعنه زند در عدن را
# 35 اجازه چونکه شد از حضرت پاک %~% همی گویم سخن گستاخ و چالاک
# 36 چو زانحضرت اجازت شد چه باکم %~% نکو آید سخن از طبع پاکم
# 37 چو از غیبست پس بی عیب باشد %~% کسی داند که مرد غیب باشد
# 38 چنان گویم که هر عارف که خواند %~% نثار جان و دل بر وی فشاند
# 39 چو عالی قیمت آمد مرد معنی %~% نچیند هرگز الا درد معنی
# 40 سخن گوراست اندر معنی خویش %~% که جویای معانی گشت درویش
# 41 سخن را چون معانی راست باشد %~% ز گوینده چرا واخواست باشد
# 42 بلی اهل سخن باید که خواند %~% که تا مقصود گوینده بداند
# 43 کسی کاهل سخن نبود بخندد %~% ز تو هر کس سخن را کی پسندد
# 44 چو او نااهل باشد وقت او خوش %~% ز انکارش نباید شد مشوش
# 45 اگر با هندوئی گوئی بتازی %~% بخندد بر تو و گیرد ببازی
# 46 نباید شد بانکار وی از جای %~% که او سرباز می‌نشناسد از پای
# 47 کسی کو زین سخن بیگانه باشد %~% بر او سر بسر افسانه باشد
# 48 مرنج از وی که هست او مرد عادت %~% نیاید مستعد این سعادت
# 49 سعادت در ازل مقسوم کردند %~% مگر او را ازو محروم کردند
# 50 شقاوت بر شقی شیرین چنانست %~% که گوید صد رهش خوشتر زبانست
# 51 عبارت جوی خواند خندد این شعر %~% یقین دانم که او نپسندد این شعر
# 52 بود اهل تکلف را عبارت %~% که باشد دائما اندر عمارت
# 53 خراب آباد شد طبع وی از پیش %~% عبارت ناید از وی هیچ مندیش
# 54 ز درویشان عبارت کس نجوید %~% خرابی ms04 را عمارت کس نجوید
# 55 عبارت در سخن وانگاه درویش %~% مگر آنکس که باشد رهزن خویش
# 56 مقفی گر نباشد بیتکی چند %~% چو عذرش گفته شد آنرا تو مپسند
# 57 نباشم جاهل وزن و قوافی %~% درین شیوه مرا طبعی است کافی
# 58 ولی چون اختیارم یار نبود %~% مرا با لفظ و صورت کار نبود
# 59 معانی بین که چون در ثمین است %~% محقق را همه مقصود اینست
# 60 من از انکار اغیاران سرمست %~% بخواهم رفتن ای جان و دل از دست
# 61 اگر منکر و گر باشد مریدم %~% ز قول و فعل هر دو مستفیدم
# 62 ز ظن حاسد و از طعن جاهل %~% نشد ایمن یقین دان هیچ عاقل
# 63 وصیت کردم ای یار یگانه %~% که از نااهل پوشی این ترانه
# 64 تو جوهر رابنزد جوهری بر %~% که باشد او بجان جویای جوهر
# 65 اگر اهلت بدست افتد همی خوان %~% که باشد نزد او شیرین تر از جان
# 66 وگر نااهل باشد پوش از او راز %~% مده گنجشک راتو طعمه باز
# 67 بدان از جان و دل ای طالب راه %~% که تا گردی ز سر کار آگاه
~~PageV01P02
# 1 تمامت طول و عرض آفرینش %~% ز بهر تست اگر داری تو بینش
# 2 بهشت و دوزخ و رضوان و مالک %~% فروع واصلش از منها و ذلک
# 3 برای تست جمله آفریده %~% ترا از بهر حضرت برگزیده
# 4 اگرچه بس شریفت آفریدند %~% پی شغل بزرگت پروریدند
# 5 ببازی در میاور کار خود را %~% شناسا شو تو از خود نیک و بد را
# 6 بجان ودل شنو ا زمن سخن را %~% بجو از اصل اصل خویشتن را
# 7 نگر تادر چه شغل و در چه کاری %~% مکن با جان خود زنهار خواری
# 8 ببین تا خود چه چیزی وز کجائی %~% بجو از خویش اصل آشنائی
# 9 بچشم باطن خود خویش را بین %~% به ریش وسبلتی ای مرد مسکین
# 10 نه چشمی نه سری نه ms05 دست ونه پا %~% بمعنی زین همه هستی مبرا
# 11 بصورت آنی از چه غیر اینی %~% تو معنی بین اگر مرد یقینی
# 12 توئی تو گر تو خود را بازیابی %~% مقام فخر و عز و ناز یابی
# 13 نه چشم و صورتی ای مرد ره رو %~% تو صورت بین مشو زنهار بشنو
# 14 توئی اعجوبه صنع الهی %~% توئی مقصود صنع پادشاهی
# 15 توئی و تونه جانا تو بشنو %~% نداند این سخن جز مرد رهرو
# 16 طلسم بند وزندانست صورت %~% از آن زندان برون شو بی ضرورت
# 17 تو جسم و صورت خود را قفس دان %~% چو بشکستی شدی فی الحال پران
# 18 اگر هستی کبوتر ور خودی باز %~% قفس بشکن بجای خویش شو باز
# 19 چو این آلات را از بهر صورت %~% بتو دادند ترا شد این ضرورت
# 20 که تا تخم سعادت را نشانی %~% که چون آنجا رسی بی پر نمانی
# 21 نباید در شقاوت خرج کردن %~% از آن دوزخ نباید درج کردن
# 22 کمال خویش اینجا کسب کن هان %~% تو خود را از طلسم جسم برهان
# 23 مزین کن بحکمت جان خود را %~% که تا عارف شوی هر نیک و بد را
# 24 وجود خود بحکمت کن تو گلشن %~% که تا احوال گردد بر تو روشن
# 25 بچشم باطن خود گوش میدار %~% که تا کج بین نگردی آخر کار
# 26 حقیقت راه خود را باز بینی %~% مبادا باطل از حق برگزینی
# 27 تو راه شرع را ره دان حقیقت %~% که تا باشی تو از اهل طریقت
# 28 خلاف شرع جمله باطل آمد %~% وزان بی‌حاصلیها حاصل آمد
# 29 اگر خواهی که یابی نزد حق بار %~% سرکوی شریعت را نگهدار
# 30 سر موئی مگر دان از شریعت %~% که تا یابی تو ذوقی از حقیقت
# 31 ز خواب و خوردو خفت و گفت زنهار %~% بتدریج اندک اندک کم کن ای یار
# 32 که تا صافی شوی خود را بدانی %~% کزان دانش فزائی ms06 زندگانی
# 33 بچشم خود جمال خویش بنگر %~% که هستی تو در این ویرانه درخور
# 34 غریبی اندرین ویرانه گلخن %~% فراموشت شد آن آباد گلشن
# 35 بخود بازآی و عزم آن سفر کن %~% بمحسوسات بر یکسر گذر کن
# 36 وطنگاه نخستین تو آنست %~% که ازچشم سرت دایم نهانست
# 37 اگر تو دوست داری آن وطنگاه %~% شوی از خاصگان حضرت شاه
# 38 چو تو با معدن اصلی روی زود %~% خدا گردد در این حال از تو خوشنود
# 39 مشو زنهار گرد آلود این خاک %~% که تا راهت بود بالای افلاک
# 40 ز لذات بهیمی روی برتاب %~% که تا خوشرو شوی چون تیر پرتاب
# 41 ملک را خدمت دیوان مفرمای %~% ملک را کار در دیوان مفرمای
# 42 که تا مستوجب هر بدنگردی %~% سزای جای دیو و دد نگردی
# 43 رفیقان بد و نیکند با تو %~% همه چون دانه و ریگند با تو
# 44 چو کبر و بخل و حرص و شهوت و آز %~% همان مکر و حسد پس کبر و پس ناز
# 45 ز نیکان چون تواضع پس قناعت %~% پس آنگاهی سخا و جود و طاعت
# 46 چو علم و حکمت و پرهیزکاری %~% پس آنگه پیشه کن در بردباری
# 47 مبدل کن تو آنها را باینها %~% که تا سودت شود جمله زیانها
# 48 چو شد تبدیل اخلافت میسر %~% شوی صافی و روحانی و انور
# 49 بفکرت چشم معنی را کنی باز %~% شود معلومت آنگه سر هر راز
# 50 هر آن چیزی که در کون و مکانست %~% نشان هر یک اندر تو عیانست
# 51 درونت جوهری بر جمله افزون %~% بود اصلش ورای هفت گردون
# 52 تو تادانای آن جوهر نگردی %~% ز توظاهر نگردد هیچ مردی
# 53 شناسش چون یکی را حاصل آمد %~% حقیقت دان که آنکس واصل آمد
# 54 بود مقصود ره دانستن اوی %~% چو دانستی بری از این مکان روی
# 55 همه سختی اعمال و عبادت %~% شدن مرتاض و کردن ترک عادت
# 56 ms07 منازل قطع کردن ره بریدن %~% شب وروز اندر آن وادی دویدن
# 57 مراد آنست کان جوهر بدانی %~% خوری زان دانش آب زندگانی
# 58 چو علمت با خبر انباز گردد %~% عمل با هر دو آن دمساز گردد
# 59 مدد بخشد خدایت از هدایت %~% شوی صاحب قدم اندر هدایت
# 60 ز هستیهای خود درویش گردی %~% شناسای وجود خویش گردی
# 61 چو زان دانش کنی حاصل ضیا را %~% بقدر خویش بشناسی خدا را
# 62 اگرچه هست آن جوهر گزیده %~% حقیقت دان که هست آن آفریده
# 63 زبان عاجز شود از شرح ذاتش %~% ولی بعضی توان گفت از صفاتش
# 64 ورا بخشید معبود یگانه %~% ز لطف خود صفات بیگانه
# 65 بود یک رویش اندر حضرت پاک %~% شود زان روی دیگر او طربناک
# 66 ز روی دیگر او کار تو سازد %~% بنور خویش جسمت را نوازد
# 67 نه خارج از بدن باشد نه داخل %~% نداند این سخن جز مرد کامل
# 68 شناسائی گهر کار عزیز است %~% نداند هر کسی کان خود چه چیز است
# 69 بتازی آن گهر را روح خوانند %~% ازو مردم بجز نامی ندانند
# 70 ورای روح سری هست دائم %~% که روح از سر آن نور است قائم
# 71 نظام سر و روح از سر سر دان %~% کزان نورند دائم هر دو گردان
# 72 تو سر سر بخوانش یا خفی دان %~% ز هر کس این حکایت مختفی دان
# 73 تمامت انبیا زنده بدانند %~% که آن سر خفی را می‌بدانند
# 74 مزین اولیا زان نور باشند %~% از آن پیوسته زان مسرور باشند
# 75 نداده هیچکس را دیگر آن نور %~% تمامت گشته‌اند زان نور مهجور
# 76 بنور قلب و عقل و روح عامی %~% شود پیدا چو دارد نیکنامی
# 77 بدان هر کس که شد زنده نمیرد %~% فنا دیگر گریبانش نگیرد
# 78 سخن چون منغلق خواهید ای یار %~% نباید گفت منکر گردد اغیار
# 79 بلی سر خفی را جز که ابرار %~% نداند دیگری از جمع احرار ms08
# 80 نیابد هیچکس زان جمله بنیاد %~% سرای آن گهر جز آدمی زاد
# 81 سزای روح قدسی آدم آمد %~% که فخر ملک و تاج عالم آمد
# 82 بصورت قبله روحانیان شد %~% بمعنی پیشوای انس و جان شد
# 83 مزین چون بدان گوهر شد آدم %~% امانت داشتن گشتش مسلم
# 84 بدان گوهر کشیدن شاید آن یار %~% که بود آدم بدان جوهر سزاوار
# 85 چون دارد نسبتی با حضرت پاک %~% بدان نسبت کشید آن یار چالاک
# 86 چوآدم گشت از آن جوهر مزین  %~% امانت داشتن را شد مبین
# 87 یقین گشتش که در باب فتوت %~% امانت داشتن هست از مروت
# 88 چو آدم شد بدان خلعت مکرم %~% از آن گنج مروت گشت خرم
# 89 بجان میداشت آدم پاس آن گنج %~% که تا از دشمنش ناید بدو رنج
# 90 امین آن امانت آدم آمد %~% که ثابت در دیانت آدم آمد
# 91 امانت داشتن کاری عظیمست %~% دل سنگین کوه از وی دو نیم است
# 92 زمین و آسمان را نیست یارا %~% پذیرفتن نهان و آشکارا
# 93 بجان و دل کند آدم قبولش %~% گهی خواند ظلوم و گه جهولش
# 94 گهی عاصی و گه عادیش خوانند %~% بصورت دورش از جنت برانند
# 95 چو بیند کو شکسته شد ز عصیان %~% بخواهد عذر او کش عذر نسیان
# 96 عتابی ظاهرا بر وی براند %~% براه باطنش با خویش خواند
# 97 خراب آباد گردد او بصورت %~% باشگ چشم شوید آن کدورت
# 98 شود گنج امانت را سزاوار %~% که تا پوشیده میدارد ز اغیار
# 99 خرابی جای گنج پادشاه است %~% چه دانی تا خرابی خود چه جاه است
# 100 عتاب دوستان خورشید جانست %~% بسا صلحی که اندر وی نهانست
# 101 بنای دوستی خود بر عتابست %~% عتاب اندر محبت فتح بابست
# 102 محبت چون که بر آدم اثر کرد %~% بکلی خویش را از خود بدر کرد
# 103 قبول منصب علم اسامی %~% همان حور و قصور شاد کامی
# 104 خوشیهای بهشت هشتگانه %~% همان ms09 عیش و حیات جاودانه
# 105 نعیم هشت خلد از کارسازی %~% بیک گندم بداد از پاکبازی
# 106 تمامت طوق و تاج و تخت جنت %~% نهاد اندر ره عشق و محبت
# 107 یقین بودش که با آن برگ و آن ساز %~% نشاید عشقبازی کردن آغاز
# 108 فداکردی همه اندر ره عشق %~% که تا بارش بود بر درگه عشق
# 109 مجرد شد از آن جمله علایق %~% برو مکشوف شد جمله حقایق
# 110 نظر افتادش اندر گوهر فقر %~% گمان برد او که باشد رهبر فقر
# 111 زبان حال خواجه گفتش ای باب %~% بدست من شود مفتوح این باب
# 112 بمعنی زان سبق بردم ز اخوان %~% که من برداشتم این گوهر از کان
# 113 چوخاص ماست این گوهر توئی باب %~% بیاری زن قدم این نکته دریاب
# 114 تمامت انبیا جویای آنند %~% در این ره جمله از ما باز مانند
# 115 چو آمد اختصاص ماش مانع %~% ببویش هر یکی گشتند قانع
# 116 دل خود را برون آور از آن بند %~% ببوی فقر قانع باش و خرسند
# 117 نیارد کرد کس آن را تمنا %~% که اقطابند و خاص حضرت ما
# 118 بود در امتم هر جا غریبی %~% ازین گوهر بود او را نصیبی
# 119 بهین امتان از بهر اینند %~% که اندر حفظ این گوهر امینند
# 120 بسمع دل چو بشنید این ندا را %~% گزید از بهر خود راه مدارا
# 121 بدانست آدم از راه نبوت %~% که خاص او نیامد این فتوت
# 122 طریق عشقبازی کرد آغاز %~% گهی با راز می‌بد گاه با ناز
# 123 امانت را بجان میداشت پاسی %~% ز حوطی قرب می‌نوشید کاسی PageV01P03
# 1 امانت کلمه توحید میدان %~% که از وی زنده می‌ماند ترا جان
# 2 حیات انس و جن دایم بجانست %~% وجود جمله‌شان قایم بجانست
# 3 حیات جان بود از نور کلمه %~% مبادا هیچکس مهجور کلمه
# 4 کتاب چارگانه با صحایف %~% همان تفسیر و تحقیق و لطایف
# 5 همان اخبار و آن آثار مشهور %~% که ms10 هست اندر کتب آن جمله مسطور
# 6 تمامت شرح توحید است جانا %~% که تا بینا شود زان مرد دانا
# 7 بقای اهل کفرو اهل ایمان %~% ز نور کلمه توحید میدان
# 8 بدنیا در بدان نورند قایم %~% به عقبی در بقا یابند دایم
# 9 بنفیش اهل کفر اندر جحیمند %~% باثباتش محبان در نعیمند
# 10 شراب نفی خوردند اهل خذلان %~% باثباتند دایم اهل ایمان
# 11 بود هم مرهم ریش اندران گنج %~% بودهم نوش و هم نیش اندران گنج
# 12 درو هم دارو و درد است مدفون %~% درو هم لطف و هم قهر است مخزون
# 13 بود مدفونش اندر نفی و اثبات %~% شقاوتهای جمله با سعادات
# 14 امین می‌باش در حفظ امانت %~% مکن یک لحظه اند روی خیانت
# 15 که تا از جمله احرار باشی %~% ابد دل زمره ابرار باشی
# 16 تو حق صحبت گنج امانت %~% توانی از خود ای صاحب دیانت
# 17 بخوان آن را ز قرآن وز اخبار %~% براه شرع در میباش هشیار
# 18 سر مویی مشو دور از شریعت %~% که تا حقش گذاری در حقیقت
# 19 چو صاحب شرع ز تو خوشنود گردد %~% زیانهای تو یکسر سود گردد
# 20 بچشم اندر ز تو جویند امانت %~% درو گر کرده باشی یک خیانت
# 21 بقدر آن خیانت دور گردی %~% ز اصل دوستی مهجور گردی
# 22 نشاید خواندت آنگه ز انسان %~% شوی ز انعام از قرآن توبرخوان
# 23 بجان رنجور و از حضرت شوی دور %~% مقامت نار باشد خالی از نور
# 24 هر آنکس کو نگهدارد امانت %~% بجای آوردن حق در دیانت
# 25 توان خواندن مر او را آدمیزاد %~% بود آدم از آن فرزند دلشاد
# 26 نسب ز آدم بود او را بمعنی %~% بصورت می‌کند خود جمله دعوی
# 27 چو شد آدم صفت باشد ز اخبار %~% بود از جمله احرار و ابرار
# 28 پسر باشد یقین اندر حقیقت %~% بود نسبت همین اندر طریقت
# 29 همیشه نسبت معنی نگهدار %~% بمحشر تا نباشی تو گنهکار ms11
# 30 نسب گر منقطع گردد ز معنی %~% بصورت او نماند جز که دعوی
# 31 ز دعوی کار مردم برنیاید %~% که کار هر یک از معنی گشاید
# 32 شناس جوهر و حفظ امانت %~% بجا آوردن حق دیانت
# 33 قبائی بود بر بالای احمد %~% که شد پوشیده سر تا پای احمد
# 34 امانت را بحق دارنده او بود %~% چوشد آزاد از خود بنده اوبود
# 35 کمال آن شناس و حفظ آن کار %~% نبد جز در خور سالار مختار
# 36 ز هر یک او نصیب بیکران یافت %~% شد از اهل سعادت هر که آن یافت
# 37 چو بخشیدت نصیبی زان سعادت %~% پی دل گیر در کوی ارادت PageV01P04
# 1 بجد و سعی خود آن را طلب کن %~% اگر یابی دل آنگاهی طرب کن
# 2 همی جو دل اگر دل باز یابی %~% که خود را محرم هر راز یابی
# 3 چو روی دل ببینی شادگردی %~% بیکره از خودی آزاد گردی
# 4 برآید جمله کار تو از دل %~% مراد تو شود زو جمله حاصل
# 5 تو جان از دل بجز نامی ندانی %~% که در قالب همیشه قلب خوانی
# 6 مدان جانا تو دل آن گوشت پاره %~% که کافر را بود چون سنگ خاره
# 7 بود هر خوک و سگ را آنچنان دل %~% از آن دل هیچ نتوان کرد حاصل
# 8 بود دل نور الطاف الهی %~% نماید از سپیدی تا سیاهی
# 9 بود منزلگهش آن گوشت بی‌شک %~% نگیرد نور او از پوست تا رگ
# 10 همان نور لطیف روشن پاک %~% بدین منزل فرود آمد بدین خاک
# 11 جمالش چونکه بنماید ز بالا %~% درین منزل شود نورش هویدا
# 12 بود چون قالبی آن قلب روحش %~% بود زان روح هر دم صد فتوحش
# 13 منور گردد اعضاها از آن نور %~% وجود تو شود زان نور مسرور
# 14 نماید نورش اول پاره پاره %~% پس آنگه جمع گردد چون ستاره
# 15 پس آنگه همچو مهتابی نماید %~% درو هر لحظه نوری می‌فزاید ms12
# 16 به بینی آنگهی چون آفتابش %~% شود روشن وجود از نور تابش
# 17 بگیرد نور او نزدیک و هم دور %~% شود کار تو زان نور علی نور
# 18 فرو گیرد تمامی سینه تو %~% شود شادی غم دیرینه تو
# 19 بود آئینه وجه الهی %~% درو بینی هر آن چیزی که خواهی
# 20 نزول لطف حق را منزل اوست %~% اگر تو طالبی دل را دل اوست
# 21 چو وسعت یابد از نور الهی %~% بود منظور لطف پادشاهی
# 22 گهی ارضی بود گاهی سمائی %~% گهی صدقی بود گاهی صفایی
# 23 از آن خوانند قلب او راکه هر دم %~% بگردد صد ره اندر گرد عالم
# 24 ز وجهی قلب انوار آمد آن نور %~% بدین اسم او شد اندر جمع مشهور
# 25 هم او شد ملک خاص حضرت شاه %~% نباشد دیو را هرگز در او راه
# 26 بود آئینه کل ممالک %~% نماید اندرو رضوان و مالک
# 27 ز روح او روح می‌یابد پیاپی %~% پس آنگه عقل راحت یابد از وی
# 28 هر آنکس را که بخشیدند آن دل %~% مراد او شود یکسر بحاصل
# 29 اگر داری خبر از دل تو مردی %~% وگرنه از معانی جمله فردی
# 30 وجودی راکه ازخود آگهی نیست %~% سزای حضرت شاهنشهی نیست
# 31 بدل یابی خبر از سر هر کار %~% بدل گردی قرین جمله احرار
# 32 تو صاحب دل شو ای مرد معانی %~% که تا اسرار هر کاری بدانی
# 33 بگوش دل شنیدن جمله اسرار %~% بچشم عقل دیدن سر هر کار
# 34 اگر آن چشم و آن گوشت نباشد %~% بجز شیطان در آغوشت نباشد
# 35 اگر از اهل دل آگه نباشی %~% یقین میدان که جز گمره نباشی
# 36 تو غافل دان هر آنکس را که پیوست %~% بود از حب مال و جاه سرمست
# 37 بجمع مال دنیا هر که کو شد %~% چینن کس چشم عقل خویش پوشد
# 38 تو عاقل آن کسی را دان که عقبی %~% گزیند بر نعیم و ملک ms13 دنیا
# 39 بدنیا دار اگر معلول باشد %~% بکار آخرت مشغول باشد
# 40 تو آنکس را که او آساید از کبر %~% همیشه خویش را بزداید از کبر
# 41 بجان و دل شود جویای دنیا %~% زبانش دائما گویای دنیا
# 42 چنین کس را نشاید خواند عاقل %~% بود دیوانه و مجنون و غافل
# 43 ازان عالی تر آمد جوهر عقل %~% که باشد هر سری اندر خور عقل
# 44 نخستین گوهر پاک گزیده %~% که هست ایزد تعالی آفریده PageV01P05
# 1 خرد شد کاشف سر الهی %~% بنور او شود روشن سیاهی
# 2 خرد شد پیشوای اهل ایمان %~% هم او شد رهنمای جمله نیکان
# 3 خرد شد قهرمان خانه تن %~% اگرچه هست او بیگانه تن
# 4 ازو گر نور نبود در دماغت %~% ز نادانی خلل گیرد چراغت
# 5 ندانی خالق خود را نه خود را %~% شناسا می‌نگردی نیک و بد را
# 6 دلیل و رهبر آمد مرد ره را %~% بنور او توانی دیده ره را
# 7 نگردد هیچ چیزش مانع نور %~% بود روشن برو نزدیک و هم دور
# 8 گهی شعله زند بالای افلاک %~% گهی گردد بگرد توده خاک
# 9 نهایتها بنور خود ببیند %~% سعادتهای هر یک برگزیند
# 10 بپای خود بپوید گرد عالم %~% گشاید مشکلاتش را بیک دم
# 11 کند معلوم اسرار معانی %~% شود روشن برو راز نهانی
# 12 بود محکوم احکام شریعت %~% شود منعم بانعام شریعت
# 13 بنور علم عقل آگاه باشی %~% اگر نه تا ابد گمراه باشی
# 14 تو با روحانیان همره بعقلی %~% مرایشان را تو اندر خور بعقلی
# 15 بدان جوهر هرانکو نیست قایم %~% بود اندر صف جمع بهایم
# 16 تو محکوم شریعت بهر آنی %~% که داری در دماغ از در کانی
# 17 جدا گر مانی از وی روزگاری %~% شریعت را نباشد با تو کاری
# 18 زهی گوهر که او محکوم شرع است %~% اساس بندگی زان اصل و فرع است
# 19 سزای معرفت از بهر آنی %~% که آن جوهر تو داری در نهانی ms14
# 20 همان جوهر اگر یادت نبودی %~% بدرگاه خدا یادت نبودی
# 21 عجب نوریست نور عقل و ای جان %~% شود پیدا ز نورش جمله پنهان
# 22 همه چیزی بنور خود بداند %~% مگر در راه عشق او خیره ماند
# 23 خوشا مرغی که اصل کیمیا شد %~% بصورت درد و در معنی دوا شد
# 24 نشاید زندگی بی عشق کردن %~% نه هرگز بندگی بی عشق کردن PageV01P06
# 1 عجب مرغیست مرغ عشق جانا %~% زبان او نداند هیچ دانا
# 2 همیشه او هوای جان نوردد %~% بجز اندر فضای دل نگردد
# 3 بهر جان و دلی گرکوشه گیرد %~% دو اسبه عقل از آنجا گوشه گیرد
# 4 کند عقل تو هر دم صد عمارت %~% بیک لحظه کند او جمله غارت
# 5 نجوید ز تو هرگز آب و گل را %~% ولی قوت از تو خواهد جان ودل را
# 6 فرو هرگز نیاید از عمارت %~% نگنجد شرح وصفش در عبارت
# 7 نگردد هرگز او گرد علایق %~% بجز نامی ندانند زو خلایق
# 8 بود او طالب مرد مجرد %~% پسندش نیست جز فرد مجرد
# 9 به نسبت بود از جائی که بوید %~% چو نسبت نیست ترک او بگوید
# 10 نصیب خویش را از خویش جوید %~% همیشه راز خود با خود بگوید
# 11 بگوش او توان رازش شنیدن %~% بدوش او توان بارش کشیدن
# 12 گهی درمان و گاهی درد باشد %~% گهی چون خار و گاهی درد باشد
# 13 گهی شادی و گاهی غم بود عشق %~% گهی ریش و گهی مرهم بود عشق
# 14 بخود هم دانه و دامست و هم صید %~% بخود صیاد و هم مساح و هم قید
# 15 ندیده هر کس او را نه شنیده %~% تمامت صورت او کس ندیده
# 16 ببویش جمله خود مدهوش گشتند %~% همه بی طاقت و بیهوش گشتند
# 17 بشر گردد ملک از بهر آن بوی %~% بعشق عشق باشد در تک و پوی
# 18 همه با طالب خود می‌ستیزد %~% بتیغ شوق خون او بریزد
# 19 بود ms15 مفتون راه عشق زنده %~% حقیقت شاید او را خواند بنده
# 20 چو باز در عشق در پرواز آید %~% همه صیدی به پیشش باز آید
# 21 بجز خونین دلی و جان درویش %~% نه بیند هیچ صیدی لایق خویش
# 22 تو تا اوصاف نفس خود ندانی %~% بماند بر تو پوشیده معانی
# 23 در این ره رهزنت نفس است ای جان %~% قوی تر دشمنت نفس است ای جان
~~PageV01P07
# 1 نباید بود ازو غافل زمانی %~% اگر غافل شوی یابی زیانی
# 2 بصورت گرچه او بیگانه تست %~% بمعنی در میان خانه تست
# 3 چو خصم اندر میان خانه باشد %~% ازو غافل مگر دیوانه باشد
# 4 هزاران مکر و تلبیس آورد پیش %~% که گرداند ترا از صورت خویش
# 5 مخالف باش و با او جنگ میکن %~% بجنگش هر نفس آهنگ میکن
# 6 مگر با تو براه تو درآید %~% مسلمان گردد و کارت برآید
# 7 اگر از خواب غفلت گردد آگاه %~% بسا یاری کزو یابی درین راه
# 8 اگر از طبع تو میلش بگردد %~% بسا منزل که با تو در نوردد
# 9 بضرب چوب تقوایش ادب کن %~% پس آنگاهی ازو یاری طلب کن
# 10 بسا زحمت کز اول رو نماید %~% بآخر چون درآید خوش برآید
# 11 ولی تا گردد او مرتاض در راه %~% بسی زحمت نماید گاه و بیگاه
# 12 نشاید از خود او رادور کردن %~% صفتهای ورا نتوان شمردن
# 13 ولیکن اصل آن اوصاف بسیار %~% بصر باشد برادر گوش میدار
# 14 چو باشد دشمنت اماره باشد %~% ز دستش هر کسی بیچاره باشد
# 15 خلاف او همی کن در همه کار %~% ولیکن بر طریق شرع زنهار
# 16 تو تقوی با شریعت یار میکن %~% برین تقوی تو با او کار میکن
# 17 مخالف چون شدی میلش بگردد %~% بساط دشمنی اندر نوردد
# 18 بگیرد بر تو هر دم صد غرامت %~% کند گاهیت جنگ و گه ملالت
# 19 بود لوامه نامش اندرین وقت %~% بری خواهد شدن از کبر و از ms16 مقت
# 20 لجام تقویش در کش توای دوست %~% که در اصل اوست تند و سرکش ای دوست
# 21 بدست دل عنانش سخت میدار %~% مبادا روی برگرداند از کار
# 22 درین منزل بماند مدت دیر %~% بکلی گردد او از طبع خود سیر
# 23 ز تقوی و شریعت کار گیرد %~% وزین هر دو بتن او بار گیرد
# 24 مسلمان گردد او بر دست جانت %~% رساند او بکام دوستانت
# 25 پس آنگه مطمئن و رام گردد %~% بکام قلب تو خوشکام گردد
# 26 تو او را مطمئن میخوان درین حال %~% که گر دیدست بر وی یکسر احوال
# 27 بود هم یار و هم پشتت درین راه %~% شوی از خاصگان حضرت شاه
# 28 مقامات آورد در زیر معراج %~% نهد پای اضافت بر سر تاج
# 29 ندای خاص حضرت را بشاید %~% چو بشنید این ندا یک دم نپاید
# 30 بسی قول خلافست اندرین باب %~% سخن را من نگهدارم ز اطناب
# 31 چو مختار خداوند من این است %~% بدین گفته هزاران آفرین است
# 32 من آن گویم که او را اختیار است %~% ترا با قول دیگر کس چکار است
# 33 سخن شد مبتلا از اول کار %~% مبادا تا که خورده گیرد اغیار
# 34 نباشد کار درویشان بترتیب %~% کند هر گونه در گفت ترکیب
# 35 ازین شیوه دمی اندر گذشتم %~% ورق را زین نمط اندر نوشتم
# 36 دهم از نوع دیگر ساز این کار %~% بگوش دل تو بشنو راز این کار
# 37 سخن بر نوع دیگر ساز کردم %~% ز من بشنو که چون آغاز کردم PageV01P08
# 1 بدان ای دل اگر هستی تو عاقل %~% که یک دم می‌نشاید بود غافل
# 2 بروز و شب عبادت کرد باید %~% دل و جانت قرین درد باید
# 3 از آن بخشیدت ای جان زندگی را %~% که تا بندی کمرمر بندگی را
# 4 براه بندگی چون اندر آیی %~% بقدر وسع خود جهدی نمایی
# 5 کلید معرفت آمد عبادت %~% بشرط آنکه گوئی ترک عادت
# 6 ms17 عبادت را اساس راه دین دان %~% عبادت بود مقصودش یقین دان
# 7 چو مرد از اصل فطرت مستعد است %~% همه کار وی اندر دین مجد است
# 8 چوگشتی مستعد این سعادت %~% مکن تقصیر در عین عبادت
# 9 عبادت چون کنی از علم باید %~% که تا کاری ترا ز آنجا گشاید
# 10 اگر بی علم باشد کار و بارت %~% یقین بر هیچ پاید روزگارت
# 11 حقیقت دان اگر هستی تو غافل %~% ولی هرگز نگردد مرد جاهل
# 12 نه او کامل بود اندر عبادت %~% پرستشها کند لیکن به عادت
# 13 چو رو آری برین ره علم آموز %~% که بی علمت شود تیره شب و روز
# 14 بکارت هرچه آمد ظاهر شرع %~% بیاموز از فقیهی اصل تا شرع
# 15 وضو وغسل و ارکان طهارت %~% تمامت فهم کن اندر عبادت
# 16 همان حکم نماز و روزه خویش %~% بخوان و فهم کن آنگه بیندیش
# 17 همان حکم زکوة و حج یکسر %~% اگر مالت بود بر خوان ز دفتر
# 18 همان حکم حلال و هر حرامی %~% همی خوان تا که یابی نیکنامی
# 19 ز شخص عالم این یکسر بیاموز %~% که تا روزت شود پیوسته فیروز
# 20 ز غیر حق تبری کن تو جانا %~% که تا بینا شوی در راه و دانا
# 21 که پیش سالکان توبه همین است %~% چنین توبه اساس راه دین است
# 22 بدان ارکان نیت پنج چیز است %~% وزان هر پنج دین تو عزیز است
# 23 سه باشد عام و دو خاص ای برادر %~% بترک هر یکی سوزی بر آذر
# 24 شهادت با نماز و روزه عام است %~% که کار خلق از آنها با نظام است
# 25 زکوة و حج خاص مالدار است %~% چو بگذاری از آن بهتر چه کار است
~~PageV01P09
# 1 از ایمانست اصل جمله ای یار %~% تو را همچو جان در دل نگهدار
# 2 بسان بیخ باشد اصل ایمان %~% بود اسلام شاخش میوه احسان
# 3 چو بیخ اندر دلت ایمان قوی ms18 کرد %~% توانی در دو عالم رهروی کرد
# 4 از آن بیخ قوی شاخی کشد سر %~% که اسلامش بود نام ای برادر
# 5 ز جوی شرع آبش ده تو زنهار %~% که تا می‌روید و می‌آورد بار
# 6 فرو گیرد تمامت سینه‌ات را %~% دهد شادی غم دیرینه‌ات را
# 7 درخت بارور گردد با یام %~% که از بارش ترا شیرین شود کام
# 8 مزین کن باقرارش زبان را %~% مسجل کن بدان اقرار جان را
# 9 چو خواهی میوه‌ات بی بر نگردد %~% جدا باید ز یکدیگر نگردد
# 10 اگر اسلامت از ایمان شود دور %~% نماند هیچ ایمان ترا نور
# 11 چو ایمان تو بی اسلام باشد %~% حقیقت دان که کارت خام باشد
# 12 در اسلامت چو ایمان نیست یاور %~% سیه رو باشی اندر پیش داور
# 13 نه هرگز شاخ بی برگی کشد سر %~% نه هرگز بیخ بی شاخی دهد بر
# 14 مقارن باشدت اسلام و ایمان %~% که تا پیدا شود از هر دو انسان
# 15 چو حاصل گشت احسان دو گانه %~% توان گفتن ترا مرد یگانه PageV01P10
# 1 شرف از علم حاصل کن تو جانا %~% عزیز آمد همیشه مرد دانا
# 2 نباشد هیچ عزت به ز دانش %~% نباید بد دمی غافل ز دانش
# 3 همیشه مرد گردد حاصل از علم %~% مبادا هیچکس بی‌حاصل از علم
# 4 شرف شد مرد را حاصل ز دانش %~% نباید بد دمی غافل ز دانش
# 5 شرف خواهی تو علم آموز دایم %~% درین اندیشه خود را سوز دایم
# 6 که تا جانت شود روشن ز دانش %~% وجود تو شود گلشن ز دانش
# 7 بعلمست آدمی انسان مطلق %~% چو علمش نیست شد حیوان مطلق
# 8 ولی علم تو باید با عمل یار %~% که تا شاخ امیدت آورد بار
# 9 چو علمت با علم انباز گردد %~% همه کار تو برگ و ساز گردد
# 10 چو علمت بی عمل باشد سفیهی %~% چو باعلمت عمل باشد فقیهی
# 11 ترا چون در عمل تقصیر باشد %~% ز ms19 نفست دیو را توقیر باشد
# 12 عمل با علم چون شد یار و هم پشت %~% نماند دیو را جز باد در مشت
# 13 چو علمت هست جانا در عمل کوش %~% که تا پندت بود چون حلقه در گوش
# 14 چو علمت همت پیش آور تو کردار %~% که تا هر کس ترا بیند کند کار
# 15 چوعالم بیعمل شد گاه وبیگاه %~% شود هر کس ز او گستاخ و گمراه
# 16 چو علم آموختی رو در عمل آر %~% که تا یابی بنزد حضرتش بار
# 17 چو علمت با عمل همکار نبود %~% بنزد راسخونت بار نبود
# 18 هدایت را بعلم اندر عمل دان %~% ازو یابی تو نزدیکی بیزدان
# 19 چو با علمت عمل هم یار نبود %~% هدایت را بنزدت کار نبود
# 20 مقصر در عمل مهجور باشد %~% مدام از حضرت حق دور باشد
# 21 بعلم اندر تو توفیر عمل کن %~% در آن توفیر تقصیر عمل کن
# 22 چوعلمت باعمل همراز گردد %~% عمل با علم تو انباز گردد
# 23 تو با علم و عمل باش ای برادر %~% که تاکار تو گردد جمله در خور
# 24 بسا گنجا که یابی در معانی %~% پر از در خوشاب و لعل کانی
# 25 بدانی سر شرع مصطفی را %~% از آن دانش کنی حاصل صفا را
# 26 عمل بی‌علم خود سودی ندارد %~% چو بیماری که بهبودی ندارد
# 27 چو بی علمت بود اعمال میدان %~% بود راضی و خوشحال از تو شیطان
# 28 چو اعمال تو بی‌علمست یکسر %~% بکاری باز ناید روز محشر
# 29 عمل را علم چون جانست دایم %~% وجود شخص از جانست قایم
# 30 چو بی جان را بدن ناید بکاری %~% طمع دروی کند هر مور و ماری
# 31 عمل را علم باید زانکه جاهل %~% بود از شرط و رکن فرض غافل
# 32 فرایض از سنن چون بازنشناخت %~% بیاید پیشکش با دیو پرداخت
# 33 عمل بی علم باشد جهل مطلق %~% بجهل ای جان نشاید یافتن حق
# 34 عمل ms20 با علم و با اخلاص باید %~% که در محشر ازو کاری براید
# 35 منه تفضیل جهل خویش بر علم %~% سعادت جمله مدفونست در علم
# 36 اگرچه بی عمل شد مرد عالم %~% نباشد از ثوابی فرد عالم
# 37 مثال علم اگرچه با عمل نیست %~% بگویم زانکه در گفتن خلل نیست
# 38 بود چون آنکسی که راه داند %~% ولی تا صد ره از آن باز ماند
# 39 طبیعت پای جهل او نبندد %~% عمل ناکردن از خود می‌پسندد
# 40 نهاون میکند ره را نپوید %~% ولیکن وصف ره با جمله گوید
# 41 اگرچه پای جهلش بسته گردد %~% بعلمش جاهل از خود رسته گردد
# 42 ازو هر کس نشان راه جوید %~% زبان دارد نشانها باز گوید
# 43 چو او یکسر کسان را ره نماید %~% بود روزی که خود را برگشاید
# 44 ثواب آن نشانها را که گوید %~% گشاده گردد و ره را بپوید
# 45 هر آنکس کو دلیل نیک داند %~% هم او خود را بمنزل در رساند
# 46 بود چون کور مادر زاد جاهل %~% که باشد از ره و بیراه غافل
# 47 نهد رو در بیابان راه داند %~% خلایق را از آن بیراه خواند
# 48 مشو گستاخ چون او گردد آگاه %~% بود بیشک فتاده در بن چاه
# 49 چو متبوع افتد اندر چاه بی شک %~% درافتد تابعانش جمله یک یک
# 50 عجب چاهیست این چاه طبیعت %~% مشو زنهار گمراه طبیعت
# 51 در آن چه گر فتادی در نیائی %~% که اندر وی نیابی روشنائی
# 52 عمل کن تا که اخلاص آورد یار %~% که بی اخلاص برناید ترا کار
# 53 چو مقرون گشت اخلاصت باعمال %~% قبول حضرت آید جمله افعال
# 54 عمل با علم و با اخلاص چون شد %~% ز نورش زهره شیطان بخون شد
# 55 خطر دارد بسی در راه مخلص %~% بفضل حق شود آگاه مخلص
# 56 که اخلاصی که در وی شد هویدا %~% ز استعمال شرعش گشت پیدا
# 57 چو از حضرت بیامد آن هدایت ms21 %~% که از شارع شناسد این حکایت
# 58 همین دانش بود او را چو پیری %~% خطر برخیزد و گردد خطیری
# 59 بجو پیری اگر تو مرد راهی %~% که باشد پیر همچون روشنائی PageV01P11
# 1 چو دولت همنشین مرد باشد %~% همیشه او قرین درد باشد
# 2 چو درد دین نماید وی ترا راه %~% شوی از خواب غفلت زود آگاه
# 3 پدید آید ترا در سینه شوقی %~% که یابد نفس تو زان شوق ذوقی
# 4 پس آنگه شوق و ذوقت سوز گردد %~% شبت زان سوز همچون روز گردد
# 5 شوی طالب که تا خود کیستی تو %~% درین دنیا ز بهر چیستی تو
# 6 شب و روزت بود این درد دایم %~% وجود تو بود زین درد قایم
# 7 مشایخ درد دین دانند این درد %~% کنند از جمله آلایش ترا فرد
# 8 عجب دردیست این درد مبارک %~% بود در خورد هر مرد مبارک
# 9 مبادا هیچکس زین درد خالی %~% که ماند از سعادت فرد و خالی
# 10 دوای جمله انسی و جنی %~% همین درد است می‌باید که دانی
# 11 خوشا دردا که آخر او دوا شد %~% تمامت رنجها را او شفا شد
# 12 همان دل کو ز دین بی درد باشد %~% یقین دان کو ز معنی فرد باشد
# 13 درونت گر دمی از وی جدا شد %~% بصد گونه بلاها مبتلا شد
# 14 اگرچه نفست از وی در عذابست %~% ولیکن جان و دل را فتح بابست
# 15 چو درد دین ترا در دل اثر کرد %~% ز خویشت خواجگی باید بدر کرد
# 16 بباید یک نظر کردن در آفاق %~% تفکر کردن اندر عهد و میثاق
# 17 پس آنگه زان نظر باید بریدن %~% تمامت پرده هستی دریدن
# 18 بفکرت باید اندر خود نظر کرد %~% پس آنگه بیخود اندر خود سفر کرد
# 19 چو آن چیزی که تو جویای آنی %~% برون از تو نباشد تا تودانی
# 20 در آفاقش نیابی گرچه جوئی %~% ولی در خود بیابی گر بجوئی
# 21 ولی ms22 تنها ندانی کار کردن %~% بباید این سفر ناچار کردن
# 22 بخود گر برنشینی گم کنی راه %~% بدان این تا نیفتی در بن چاه
# 23 بسا طالب که بر خود برنشستند %~% تمامت راه را بر خود ببستند
# 24 نشاید بیدلیلی رفتن این راه %~% که درهومنزلش باشد دو صد چاه
# 25 در آن هر یک بود غولی خطرناک %~% شده در رهزدن گستاخ و چالاک
# 26 بآواز خوشت خواند فراچاه %~% نهد بر دست و پایت بند از آن چاه
# 27 در آنچاه طبیعت ار بمانی %~% شود یکباره تلخت زندگانی
# 28 بباید رهبر چابک طلب کرد %~% که او داند ترا در ره ادب کرد
# 29 برایش خویشتن تسلیم میکن %~% رسوم و راه از آن تعلیم میکن
# 30 شریعت ورز باشد مرد هشیار %~% شده مکشوف بروی جمله اسرار
# 31 قدم اندر شریعت داشته او %~% نه هرگز سنتی بگذاشته او
# 32 نکرده یک نفس با او مدارا %~% همه آفاق بر وی آشکارا
# 33 شده او مطمئن اندر همه حال %~% بکرده ترک نفس و جاه با مال
# 34 نه هرگز ره زده بر وی هوائی %~% نه صادر گشته زاعمالش ریائی
# 35 گذشته از مقامات و ز تلوین %~% شده قایم بحالات و بتمکین
# 36 منازل قطع کرده ره بریده %~% تمامت پرده هستی دریده
# 37 اجازت یافته در کارها او %~% بجان ودل کشیده بارها او
# 38 علوم ظاهر و باطن برش جمع %~% گدازان گشته اندر راه چون شمع
# 39 که تا با او دراین ره در بدایت %~% بنور شمع او یابی هدایت
# 40 صلاح کار او یکسر بجوید %~% ز نفست زنگ خود بینی بشوید
# 41 ترا در ره بهمت پاس دارد %~% منازل یک بیک بر تو شمارد
# 42 بگوید آفت هر منزلی چیست %~% همان همره ترا در هر قدم کیست
# 43 نشان قرب و بعدو وصل هجران %~% از آن یکسر بیاموزی او ای جان
# 44 چو دولت پایمرد کار باشد %~% همان بخت تو هر دم یار باشد
# 45 بدست ms23 آور چنین صاحب دلی را %~% که بگشائی ازو هر مشکلی را
# 46 همان چیزی که فرماید تو زنهار %~% بجان و دل کن استقبال آن کار
# 47 ز دست ظاهر او خرقه در پوش %~% بباطن رو بجان و دل همی کوش PageV01P12
# 1 کسی کو صاحب این درد باشد %~% درونش از دو عالم فرد باشد
# 2 هر آنکو طالب این کار نبود %~% مقامش اندرین ره یار نبود
# 3 نمایش باشد از اول قدمگاه %~% پس آنگه گردشش باشد بناگاه
# 4 چو گردید او روش پیدا کند زود %~% چنان کاندر طریقت شرع فرمود
# 5 پس آنگاهی کشش در پیش آید %~% ز پیش مال و جاه خود برآید
# 6 چو صدیقان ره درویش گردد %~% عدو مال و جاه خویش گردد
# 7 شریعت را شعار خویش سازد %~% دوای درد و کار خویش سازد
# 8 بیک سنت مخالف چون نگردد %~% ز دست نفس خود در خون نگردد
# 9 روش از راه شرع آید فرا دید %~% کشش زان اصل و فرع آید فرادید
# 10 حقیقت راه حق میدان که شرعست %~% اساس بندگی زان اصل و فرع است
# 11 چو او در راه حق هشیار باشد %~% کشش خود دایما در کار باشد
# 12 شریعت را چو شد منقاد و بنده %~% شود معلوم آن هر دو رونده
# 13 که یک جذبه ورا چندین کشش کرد %~% که در صد قرن نتوان آن روش کرد
# 14 چو او را در شریعت پرورش بود %~% یقین دان اول و آخر کشش بود
~~PageV01P13
# 1 لباس زاهدان و رنگ پوشان %~% که باشد سینه‌شان از شوق جوشان
# 2 دوتائی باید اول در نمایش %~% که تا پیدا شود در ره گشایش
# 3 چو گردش در نهادش گشت پیدا %~% بود هر لحظه حیران و شیدا
# 4 مرقع بایدش پوشید فی الحال %~% بگوید ترک نفس و جاه با مال
# 5 روش چون بر طریق شرع باشد %~% دل و جانش درین معنی گذارد
# 6 مرقع بایدش پوشید ناچار %~% که صاحب شرع ms24 خواهد دادنش بار
# 7 کشش چون درکشد او را بهیبت %~% حضوری باید او از جمله غیبت
# 8 شود بر همرهان خود مقدم %~% چو آن پوشیدنش گردد مسلم
# 9 چو بر دوزی بسوزی توی بر توی %~% تو خواهی دلق و می‌خواهی کفن گوی
# 10 خشن جانا لباس آخرین است %~% اصول پوشش ایشان همین است
# 11 بود این اصلها را فرع بسیار %~% بلی گویم چو بی ترتیب شد کار
# 12 از این مشت خران دین فروشان %~% ز غصه دایما هستم خروشان
# 13 ازین مشت شغال باغ ویران %~% شدستم اندرین عالم هراسان
# 14 شب و روزم از این حالت پریشان %~% همی ترسم بگیرم حال ایشان
# 15 بغفلت از ره شهوت بکوشند %~% هر آن چیزی که می‌خواهند پوشند
# 16 حروف نام و پوششهای یک یک %~% اشاراتست ناپوشیده بی‌شک
# 17 اگر شرحش بگویم بس دراز است %~% بزیر هر یکی صد سر و درازاست
# 18 چو پیر راهرو بیند که درویش %~% ترقی کرد اندر عالم خویش
# 19 بدان منزل چو حاصل شد اساسش %~% به نسبت پوشد اینجا یک لباسش
# 20 بترتیب است منزل‌های این راه %~% بدل باید شدن از منزل آگاه
# 21 یکایک را مرتب در نوشتن %~% بهمت از همه اندر گذشتن
# 22 بدادن داد هر یک از دل و جان %~% که تا این راه گردد بر تو آسان
# 23 چو بی ترتیب مانی برتوشین است %~% که ترتیب اندرین ره فرض عین است
# 24 هر آنکس کو شراب فقر نوشد %~% یقین میدان که بیشک خرقه پوشد
# 25 دو قسم آمد درین ره خرقه جانا %~% ز من بشنو که تا گردی تو دانا
~~PageV01P14
# 1 نخستین قسم را گویند ارادت %~% که بستانند از اهل سعادت
# 2 چنین خرقه ز دست شیخ پوشند %~% بجان در راه تعظیمش بکوشند
# 3 ز دست هیچکس پوشید نتوان %~% چنین خرقه یقین در راه اخوان
# 4 بترک اسم دارد قسم ثانی %~% چو درویشی همی باید که دانی
# 5 ز دست هر که نیکو حال ms25 باشد %~% عدوی نفس و جاه و مال باشد
# 6 توان پوشیدن و شاید نگهداشت %~% فتوح روزگار خویش انگاشت PageV01P15
# 1 یکی دلقی و دو نان و سجاده %~% چو دانا گوشه عزلت فتاده
# 2 بترک جمله بایداکردی یار %~% ارادت را نشاید جز که اینکار
# 3 بدان ای طالب راه سعادت %~% که آمد اصل کارت با سه عادت
# 4 نخستین آنکه اندک خوار گردی %~% اگر پرخور شوی پر خوار گردی
# 5 دوم کم گوی تا گردی سلامت %~% که پرگوئی بسی دارد ملامت
# 6 سیم کم خسب تا کاهل نگردی %~% که از کاهل نیاید هیچ مردی
# 7 تو دایم این سه عادت را نگهدار %~% سعادت بر تو بگشاید همه کار
# 8 که تا یابی در این ره اجتهادی %~% همی کن دائما با خود جهادی
# 9 بجد و جهد و سعی و طاقت خویش %~% خورش از خود بگیر ای مرد درویش
# 10 خورش چون از وجودت پاک باشد %~% خورنده رهرو و چالاک باشد
# 11 خورش در راه تو اصل تمام است %~% ز خوردن کار هرکس بانظام است
# 12 خورش را اصل راه کار دین دان %~% خللها ازخورش آمد یقین دان
# 13 هران تن کو بشبهت پرورش کرد %~% هر آن آفت کزو آید خورش کرد
# 14 که تا یابی تو ذوقی از طریقت %~% شود مکشوف بر جانت حقیقت
# 15 ز تقوی جامه ایمان خود دوز %~% که تا عریان نمانی اندرین روز
# 16 چو با شرع تو تقوی یار نبود %~% بنزد خاصگانت بار نبود
# 17 اگر خواهی که باشی رهرو تیز %~% ز پیش مال و جاه خویش برخیز
# 18 چو اندر بند مال و قید جاهی %~% نیابی هیچ مقصودی که خواهی
# 19 سر موئی مشو خارج از آداب %~% که تا بیدار گردد بختت ازخواب
~~PageV01P16
# 1 اساس راه دین را بر ادب دان %~% مقرب از ادب گشتند مردان
# 2 ادب شد اصل کار و وصل هجران %~% هم او شد مایه هر درد و درمان
# 3 نشاید بی ادب ms26 این ره بسر برد %~% نشاید هیچکس را داشتن خورد
# 4 بچشم حرمت و تعظیم در پیر %~% نگه کن در همه کین هست توقیر
# 5 بروزی هر که باشد مهتر از تو %~% چنان میدان که هست او بهتر از تو
# 6 بجان میکوش در تعظیم هر پیر %~% که تا در دل نیابی زحمت از پیر
# 7 ادب با خالق و خلقان نگهدار %~% که تاکشت امیدت بر دهد بار
# 8 نگهدار ادب شو در همه حال %~% که تا مقبول باشد از تو اعمال
# 9 چو اعمال تو با آداب باشد %~% ترا صد گونه فتح الباب باشد
# 10 همیشه بی ادب مهجور باشد %~% مدام از حضرت حق دور باشد
# 11 عمل چون با ادب هم یار نبود %~% عمل رانزد حضرت بار نمود
# 12 بترک یک ادب محجوب گردی %~% یقین با صد هنر معیوب گردی
# 13 چو باشی با ادب یابی معانی %~% چو باشی بی ادب زو باز مانی
# 14 ادب آمد درین ره اصل هر کار %~% همی گویم ادب زنهار زنهار PageV01P17
# 1 ز عهد خویش داد خویش بستان %~% اگر غافل شوی باشی چو مستان
# 2 نفسهای تو معدود است یکسر %~% کند بر هر یکی حکمی بمحشر
# 3 موزع کن بخود اوقات و ساعت %~% بروز و شب بانواع عبادت
# 4 بشرط آنکه چون کوشیده باشی %~% بجد و جهد خود پوشیده باشی
# 5 مکن بعد از فریضه هیچ کاری %~% مگر باری که برداری ز یاری
# 6 چو خدمت هست ترک نافله گوی %~% بخدمت برده‌اند از هر کسی گوی
# 7 بخدمت کوش تا یابی تو حرمت %~% بخدمت مرد گردد اهل صحبت
# 8 بهین جمله خدمتهاست خدمت %~% سر جمله سعادتهاست خدمت
# 9 یقین میدان شهی یابی ز خدمت %~% نجات از گمرهی یابی زخدمت
# 10 سلوک راه و معراج معانی %~% شود پیدا ز خدمت تا که دانی
# 11 منه منت به پیش راه درویش %~% مقامی نیست نک این باب اندیش
# 12 چنان خدمت کن ای یار یگانه %~% که ms27 منت بر تو باشد جاودانه
# 13 چو خدمت کردی و منت نهادی %~% یقین آن رنج را بر باد دادی
# 14 چو برگ منتی دیدی تو برخیز %~% از آن صحبت بپای جهد بگریز
# 15 کزان صحبت نیابی هیچ کاری %~% بجز ضایع گذشتن روزگاری
# 16 بدان در راه صحبت بس خطرهاست %~% نفسها را بصحبت بس اثرهاست
# 17 بد افتد مر ترا از بد قرینت %~% اگر یک دم بود او هم نشینت
# 18 در آن یک دم خرابیها نماید %~% که شرح آن بگفتن در نیاید
# 19 اگر هم صحبت نیکست در راه %~% فزاید مر ترا در صحبتش جاه
# 20 چو قدر صحبت او را بدانی %~% چشی زان صحبت آب زندگانی
# 21 گر آن صحبت دمی معدود باشد %~% از آن هم صحبتش مسعود باشد
# 22 مثال کیمیا دان صحبت چند %~% که بر افعال و اعمال تو افکند
# 23 تمامت را برنگ خود برآرد %~% بتوبه روز بدبختی سرآرد
# 24 بجان و جاه و مال ای مرد درویش %~% که تا تو داده باشی داد صحبت
# 25 تقرب کن تو با همصحبت خویش %~% بود بر جا همان بنیاد صحبت
# 26 منه تفضیل خود را بر یکی مور %~% کز آن معنی شود چشم دلت کور
# 27 اگر فضلی شناسی خویشتن را %~% بود بر تو فضیلت اهر من را
# 28 بخود گر زانکه داری نیک ظن را %~% همان قدری شناسی خویشتن را
# 29 ز تو بیقدر تر اندر دو عالم %~% نباشد هیچکس ز اولاد آدم
# 30 ز رحمت باشی الحق بیکرانه %~% چو کردی خویش بینی در میانه
# 31 نظر بر فضل او میدار دائم %~% بلطف حق درین ره باش قائم
# 32 که کردارت بکاری باز ناید %~% تمامی کارت از فضلش گشاید
# 33 همی کن کار و بفکن از نظر دور %~% که تا باشی از آن پیوسته مسرور
# 34 بدست و کسب خود میکن تو کاری %~% که راحت می‌رسد از تو بیاری
# 35 سئوال و خواستن رادر فرو بند %~% که ms28 بگشاید از این معنی دو صد بند
# 36 مگر گردی تو حاجتمند مطلق %~% سئوالی کرد شاید از در حق
# 37 که باشی اندر و دور از ذخیره %~% شود مرد از ذخیره سخت خیره
# 38 مخور جز بر ضرورت لقمه وقف %~% صفا هرگز نیارد لقمه وقف
# 39 بود مردار مال وقف پیشم %~% بود این مرتبه آئین و کیشم
# 40 مدار از کس دریغی لقمه خویش %~% اگر باشد شه و ورهست درویش
# 41 که وقت احتیاج آب و نانی %~% بود یکسان شهی و پاسبانی
# 42 ولیکن صحبت از هر کس نگهدار %~% ز بد صحبت فرو بندد ترا کار
# 43 بدستت گرفتد وقتی دو تا نان %~% بنه نانی از آن برخوان اخوان
# 44 چو مردی هر دو را ایثار کن زود %~% اگر در دست داری خرج کن زود
# 45 در آن وجهی که صاحب شرع فرمود %~% خدا گردد از این ایثار خوشنود
# 46 تو برگ مرگ از قرآن همی ساز %~% که تا کارت بود پیوسته با ساز
# 47 حدیث و نص را نیکو نگهدار %~% بشرط آنکه آری هر دو در کار
# 48 اگر بیکار مانی این و آن را %~% یقین دان خصم کردی هر دو آن را
# 49 شفیعت خصم گردد در قیامت %~% ندارد سود آنگاهی ندامت PageV01P18
# 1 بپای عشق باید رفتن این راه %~% بنور علم شاید رفتن این راه
# 2 بمقصد چون رسی هر دو رمیدند %~% ترا بی هر دو اندر خود کشیدند
# 3 چو علم کسبیت کردند غارت %~% ترا بخشند علمی از اشارت
# 4 عبارت زان لدنی کرد دانا %~% اگر مکشوف گردد جمله اشیا
# 5 حیات جمله اهل معانی %~% از آن علمست می‌باید که دانی
# 6 شوی زنده بدو از خویش مرده %~% نگیرد بر تو زان سر هیچ خورده
# 7 نباشد مرد را نزدیک تو بار %~% همیشه زنده مانی اندران کار
# 8 ترا رخصت بود اندر خرابی %~% بسا گنج معانی را که یابی
# 9 تو عالی همتی شو بشنو ای یار ms29 %~% بود عالی همم پیوسته ز ابرار
# 10 چوداری همتی ره بیشتر رو %~% قدم از خود کن و بی‌خویش درشو
# 11 که تا ملک خرابی را به بینی %~% جگرهای کبابی را به بینی
# 12 چو گردی کافر ای یار موافق %~% شوی آنگاه در اسلام صادق
# 13 خراباتی شوی میخوارگردی %~% ز علم و عقل خود بیزار گردی
# 14 چه دانی تا خرابی خود چه جایست %~% که علم و عقل بر آنجا بپایست
# 15 اگر ملک خرابی باز یابی %~% مقام فخر و عز و ناز یابی
# 16 نشان جمله معلوم ای برادر %~% چو صاحب دل شوی دانی تو یکسر
# 17 ببخشد عالمی گر زانکه خواهی %~% ولی خواهش کند اینجا تباهی
# 18 شناسای معانی بس نهان است %~% که آن معنی ورای جان جانست
# 19 اگر رمزش ازین معنی بدانی %~% ترا بهتر ز گنج شایگانی
# 20 بخواهم گفت رمزی زین خرابی %~% که تا ذوقی ازین معنی بیابی
# 21 مرادم زین خرابی بیخودی دان %~% نه عصیان کردن و کار بدی دان
# 22 همان کافر شدن در بینش خویش %~% اگرمردی درین معنی بیندیش
# 23 شراب نیستی رانوش کردن %~% وجود خود زخود بیهوش کردن
# 24 کند اعمال و ناکرده شمارد %~% نظر بر گفت و کرد خود ندارد
# 25 شراب نیستی را چون کند نوش %~% شود از شوق حق حیران و مدهوش
# 26 وجود اودل و دنیا ندارد %~% سر همت به عقبی در نیارد
# 27 ز بیخوشی نداند پیش و پس را %~% بجز موئی ندارد هیچ کس را
# 28 چو بیخود شد دگر کس را نه بیند %~% مقام نیستی را بر گزیند
# 29 بساط هستی خود در نوردد %~% که تا زنده بود گردش نگردد
# 30 بدنیا در ندارد کار و باری %~% نه از اعمال دارد اختیاری
# 31 مجرد گردد از جمله علایق %~% نیامیزد زمانی با خلایق
# 32 گر او را خود دو صد فرزند باشد %~% بدل زان جمله بی پیوند باشد
# 33 بود ثابت قدم در شرع دائم %~% بامر ms30 و نهی در پیوسته قائم
# 34 خرابات اهل دین این کار گویند %~% که ترک نفس و کار و بار گویند
# 35 بهر جائی خرابی را که گویم %~% بگرد این معانی دان که پویم
# 36 اگر زینسان خراب و بینوائی %~% نظر با تو کند در تنگنائی
# 37 همان آن یک نظر از روی بینش %~% ترا بهتر ز جمله آفرینش
# 38 همیشه آن نظر را باش طالب %~% که تا گردد محبت بر تو غالب
# 39 بحالت گر یکی ز ایشان نظر کرد %~% تمامت هستی از ذاتت بدر کرد
# 40 رساند تا بعلیین کلاهت %~% جهان را آرد اندر زیر جاهت
# 41 مشو تو منکر احوال ایشان %~% که تا یابی نصیب از حال ایشان
# 42 اگر منکر شوی حالت تباهست %~% از آن روی دلت یکسر سیاه است
# 43 بود انکار ایشان عین خذلان %~% مبادا هیچکس در شین خذلان
# 44 نباشد یاد ایشان هرگز از خود %~% نخواهد هیچکس را ذره بد
# 45 مرید و منکر و احرار و اغیار %~% همه از روی شفقت جمله را یار
# 46 بجز حضرت کس ایشان را نداند %~% خرد از وصف ایشان خیره ماند
# 47 تو این نکته بعقل اندر نیابی %~% که عقل تو کند آنجا خرابی
# 48 تو مشنو نکته پیران یونان %~% نه قول این خدا دوران دو نان
# 49 که بنهد ماورای عقل طوری %~% کند بر حال خو زین گفته جوری
# 50 ولایت برتر از طور عقول است %~% ازین معنی که عقلت بوالفضول است
# 51 ولایت عالم عشق است میدان %~% که عقل آنجا بود مدهوش و حیران
# 52 چه نسبت عقل را با عشق جانا %~% نداند این سخن جز مرد دانا
# 53 بود پوشیده راز عشق بر عقل %~% نیاید راست ساز عشق بر عقل
# 54 بدرویشی فرو آید سر عقل %~% که ذل و مسکنت شد درخور عقل
# 55 مذلت جوید و بیچارگی فقر %~% ز خان و مال خود آوارگی فقر
# 56 نه در اصل سخن باشد خطائی %~% نیاید ms31 رفتن ازجائی بجائی
# 57 اگر بحثی رود اندر معانی %~% حقیقت شرع باشد تا که دانی
# 58 اگر در شیوه فقر و فقیری %~% سخن گویم بسی بر من نگیری
# 59 هر آن چیزی که باشد خارج از شرع %~% بکاری باز ناید اصل تافرع
# 60 بلی باید که معنی بین بود مرد %~% درون او بود مستغرق درد
# 61 کسی کو اهل این اسرار باشد %~% درونش را بمعنی کار باشد
# 62 چو چشم معنیش کج بین شد ای یار %~% معانی جمله کج پندارد اغیار
# 63 چو من تازی سخن باشم تو رازی %~% میان ما نباشد کارسازی
# 64 ازین معنی نهم بر هم دهن را %~% ز نوعی دیگر آغازم سخن را PageV01P19
# 1 مراد رهروان در فعل و طاعات %~% مقاماتست و اوقاتست و حالات
# 2 مقامات اختصاص خاص باشد %~% که صاحب وقت خاص الخاص باشد
# 3 چو صاحب حال گشت و مرتبت یافت %~% ورای فقر ذوق و مسکنت یافت
# 4 چو مسکین گشت و شد یکباره آزاد %~% بیارد از زمان و از مکان یاد
# 5 تصوف رو بحال او نهد رود %~% شود حضرت ازو راضی و خوشنود
# 6 شود صاحب سخن اندر معانی %~% بود قوتش چو آب زندگانی
# 7 ز خورد و گفت و خفت و کردو کارش %~% شود یکباره بیرون اختیارش
# 8 عدوی خسروان زو دفع گردد %~% تمامت فتنه‌ها زو رفع گردد
# 9 برند ارواح قوت خود ز جودش %~% بود آسایش خلق از وجودش
# 10 همه احوال او از اصل تا فرع %~% بود مستحسن اندر ظاهر شرع
# 11 بود نادر چنین مرد یگانه %~% بدو ناجی شوند اهل زمانه
# 12 نداند هیچکس از حیرت او را %~% که پوشد حق قبای غیرت او را
# 13 تمامت رهروان هفتادگانه %~% ببوسند خاکپایش عاشقانه
# 14 نباید پیش او چون و چرا گفت %~% که هر چیزی که او گوید خدا گفت
# 15 مقاماتش همه درجات گوید %~% همه اوقات از حالات گوید
# 16 خلافی نیست ای جان در مناجات %~% میان رهروان ms32 اندر مقامات
# 17 مفصل نام هر یک گر بخوانی %~% یکایک را بحال خود بدانی
# 18 ولی در وقت و در حالت خبرهاست %~% که هر یک را درین معنی نظرهاست
# 19 بسی گفتند در اوقات و حالات %~% ز سر خویشتن هر یک مقالات
# 20 بر من آن بود کان شاه گوید %~% من آن گویم که آن دلخواه گوید
# 21 بر او صاحب وقت آن زمان است %~% که بر وقت خودش حکمی روانست
# 22 چو همت بر زمان خود گمارد %~% همان ساعت برنگ خود گذارد
# 23 نباشد هرگز او را انتظاری %~% ز بهر وقتی وز بهر کاری
# 24 هر آن کو انتظار وقت دارد %~% که تا وقتش برنگ خود برارد
# 25 چو وقت اندر درون او اثر کرد %~% چو برقی زود از تیری گذر کرد
# 26 بیابد او ز وقت خویش ذوقی %~% زیادت گرددش زان ذوق شوقی
# 27 دگر ره منتظر باشد همان را %~% که تا کی باز یابد آن زمان را
# 28 درین گفتن بسی سرها عیانست %~% همی گویم ته این معنی نهانست
# 29 همی دان هست صاحب حال آنکس %~% که بیند حالها از پیش و از پس
# 30 تمامت حال ز اول تا آخر %~% بود بر وی همه مکشوف و ظاهر
# 31 در آن حالت که او بودست در حال %~% وقوفی باشدش بر جمله احوال
# 32 برون زین او نه صاحب حال باشد %~% بود کز جمله ابدال باشد
# 33 چو شرط اختصار آمد ز اول %~% نمی‌گویم سخن‌های مطول
# 34 هر آن چیزی که او اصلست گفتم %~% فروع هر یک اندر وی نهفتم
# 35 اگر اهلی تو و جویای آنی %~% شود مکشوف بر تو این معانی
# 36 اگر ذوقی ازین معنی نداری %~% حدیثم را همه بازی شماری
# 37 شناس این معانی هست مشکل %~% کسی داند که باشد صاحب دل
# 38 سخن بنگر که ما را میکشد زور %~% که تا پیدا شود این راز مستور
# 39 چو اهل این معانی را ندیدم ms33 %~% عنان این سخن با خود کشیدم
# 40 بجان و دل شنو هر دم ندا را %~% سه فرقت دان تو اصحاب هدی را
~~PageV01P20
# 1 نخستین عام وانگه خاص باشد %~% مهین جمله خاص الخاص باشد
# 2 بلوغ عام چون او گشت رهرو %~% باول حالت خاص است بشنو
# 3 بلوغ خاص خاص اندر فتوت %~% بود با اول طور نبوت
# 4 مکن خود را تو اندر دین پریشان %~% کزین بر تو نباشد سیر ایشان
# 5 اگر گیرد نبی دست گدائی %~% که تا با خود برد او را بجائی
# 6 نماندش قوتی در آخر کار %~% بباید بست بر فتراک ناچار
# 7 چو او بگذشت اورا بگذراند %~% کسی باید که این معنی بداند
# 8 قدم چون منقطع گردد ولی را %~% درین رتبت بود رتبت نبی را
# 9 بود سیر نبی چون سیر درویش %~% برفت او بلکه او را برد با خویش
# 10 یقین داند هر آنکو هست عاقل %~% شرف اینجا نبی را گشت حاصل
# 11 مرا و شاهست و اینها لشگر او %~% بباید بودشان بیشک بر او
# 12 بلوغ خاص و خاص الخاش از دین %~% بتلوین باشد و وقتی بتمکین
# 13 چو در تلوین بود آن دولتی مرد %~% بافعالش نشاید اقتدا کرد
# 14 که دارد حالتش هر لحظه رنگی %~% نسازد یک نفس جائی درنگی
# 15 گهی دعوی کند چون من کسی نیست %~% به از من اندرین عالم بسی نیست
# 16 گهی سبحان و گه گاهی اناالحق %~% از او بی او شود زاینده مطلق
# 17 در این حالت مکن تو اقتدایش %~% ولیکن سرمه کن از خاکپایش
# 18 نباید دستش از دامن جدا کرد %~% در این سر وقت نتوان اقتدا کرد
# 19 چو تمکین در نهادش گشت پیدا %~% نباشد واله و حیران و شیدا
# 20 بغیر از ظاهر قول شریعت %~% نگوید نکته اندر حقیقت
# 21 بقول و فعل او کن کارها را %~% که بردارد ز جانت بارها را
# 22 بجان و دل شنو زو هر نفس بند %~% که ms34 بردارد ز تو هر لحظه صد بند
# 23 بسی فرق است در تلوین و تمکین %~% میان خاص و خاص الخاص مسکین
# 24 اگر مشروح گویم بس دراز است %~% که راهش در نیازو راز نازاست
# 25 نیابد سر هر کس هم بدو راه %~% ازین معنی سخن کردیم کوتاه
# 26 چو کردی اقتدا اندر ره دین %~% بشیخی کو بود قایم بتمکین
# 27 متابع بایدت بود از دل و جان %~% بقدر جهد و جهد و سعی و امکان
# 28 یقین باید بدن هم مذهب پیر %~% هر آن مذهب که او دارد همان گیر
# 29 ملایم باش پیش او تو دائم %~% بخدمت روز و شب میباش قائم
# 30 بکلی اختیار خویش بگذار %~% تمامت کرد و کار خویش بگذار
# 31 فدای خاکپایش را تو جان کن %~% هر آن چیزی که او فرماید آن کن
# 32 مکن کاری که او را او نگوید %~% که جز گرد صلاح تو نپوید
# 33 ز ظاهر تا بباطن هیچ انکار %~% مکن برگفت و کرد پیر زنهار
# 34 تو بیماری طبیبت مرد ره رو %~% بجان و دل ز من این راز بشنو
# 35 ز گفت و کرد او یابی تو بهبود %~% علاجی که کند دارد ترا سود
# 36 نباید دستش از دامن جدا کرد %~% بعهد او بجان باید وفا کرد
# 37 بنادر گر ترا دادند این خیر %~% که گشتی همقدم با شیخ درسیر
# 38 چو بینا باشد آن شیخ یگانه %~% ترا در حال گرداند روانه
# 39 بود دانا و فرق از تست تا او %~% کند درد ترا درمان و دارو
# 40 اگر شیخ تو زین عالم برون شد %~% ترا ناگفته احوالت که چون شد
# 41 بباید پیش دیگر شیخ رفتن %~% همه حالات او با خود بگفتن
# 42 که تا او مر ترا با خود نوازد %~% تمامت کارهای تو بسازد
# 43 ازین صورت اگر خواهی جدائی %~% بیابی از خودی خود رهائی PageV01P21
# 1 چو در بند خودی افتاد بنده %~% شود گوش مرادش نشنونده ms35
# 2 مقید گردد اندر راه خسته %~% شود باب فتوحش جمله بسته
# 3 بود در خاطرش که گشت واصل %~% ولی زین ره ندارد هیچ حاصل
# 4 اگر در خاطر آرد کو کسی هست %~% تمامت راهها را او فرو بست
# 5 مبادا هیچکس بر خویش مغرور %~% به پندار غرور از ره فتد دور
# 6 بسا عاما که گوید خاص گشتم %~% چو خاص الخاص و خاص الخاص گشتم
# 7 نه از ایزد خبر دارد نه از خویش %~% ز دین باشد بروز حشر درویش
# 8 ز دعوی هیچ ناید اندرین باب %~% که باشد مدعی پیوسته کذاب
# 9 تمامت معنی اندر نیستی جوی %~% کزین میدان بمسکینی بری گوی
# 10 توقف برنتابد راه درویش %~% نباید بود هر جائی دمی بیش
# 11 بدان مقدار کانجا را بدانی %~% حقیقت گردد اندر وی معانی
# 12 چو دانستی از آنجا زود بگذر %~% که تا باغت نگردد جمله بی بر
# 13 در این ره هر که او جائی بماند %~% بدان کو خاک بر سر می‌فشاند
# 14 هر آن کو یک دم اندر خود بماند %~% یقین کز وی عبودیت نیاید
# 15 بغیر حق هر آنچه آید فراپیش %~% تلی دان ای برادر در ره خویش
# 16 بهر چیزی که از حق باز مانی %~% حقیقت دان که تو در بند آنی
# 17 طبیعت را ز خود دوری ده ای یار %~% همان خود را ز عادتها نگهدار
# 18 چو کردی ترک طبع و ترک عادت %~% نماند در تو خود خواه و ارادت
# 19 خلاف حق اگر خواهی تو ضدی %~% چو خواهی بر مراد او تو ندی
# 20 یقین دانند مردان رونده %~% که از ضد نیست سود هیچ بنده
# 21 گهی کز بندخواه خویش برخاست %~% قبای بندگی آمد برو راست
# 22 تو هرجائی که یابی احتیاجی %~% یقین باید که می‌خواهد خراجی
# 23 چه داند که بحضرت هست محتاج %~% نهد از بندگی بر فرق او تاج
# 24 چه جای اختیار و احتیاج است %~% چه جای ملک و ms36 تخت و طوق و تاج است
# 25 نگر تا گرد این معنی نپویم %~% قضیه منعکس گردد بگویم
# 26 بگویم ناید اندر دین فسادی %~% مریدی را ز اول شد مرادی
# 27 محبی بود پس محبوب گردید %~% بدان که طالب و مطلوب گردید
# 28 محبت اندرو چندان اثر کرد %~% که آن محبوب را بیخویش تر کرد
# 29 چنان مستغرق محبوب خود شد %~% که از یادش تمامت نیک و بد شد
# 30 ندارد آگهی ز اقوال و افعال %~% بود چون مرده در دست غسال
# 31 در آن حالت بود که باشد او خوش %~% مراعاتش کند محبوب دلکش
# 32 بهر چه از حضرت آید دیر یا زود %~% بود از جان و دل راضی و خوشنود
# 33 نیاز وناز باشد گاه و بیگاه %~% عبارت را نباشد اندرو راه
# 34 پس آنگه با خبر گردد ز هر کار %~% شود مکشوف بر وی جمله اسرار
# 35 ممکن گردد اندر حالت خویش %~% که صاحب حال گردد مرد درویش
# 36 هم از حضرت خبر دارد هم از خود %~% شناسد بد ز نیک و نیک از بد
# 37 بود این مرد مجموع المعانی %~% حقیقت خورده آب زندگانی
# 38 بدو کن اقتدا در جمله کاری %~% که تا ضایع نگردد روزگارت
# 39 شناسد هر که او بی‌خویش نبود %~% کمال بندگی زین بیش نبود PageV01P22
# 1 در آن شب خواجه ما شد بمعراج %~% نهاد او بر سرش از بندگی تاج
# 2 درون پرده دید ارواح جمعی %~% شده ازنور تابان همچو شمعی
# 3 جمال معنیش منظور ایشان %~% شده از نیستی در خاک راهش
# 4 همه گشته ز جمعیت چو یک جان %~% بفقر و مسکنت درگشته اخوان
# 5 همه از روی معنی گشته یک رنگ %~% همه فارغ شده از نام و از ننگ
# 6 همه حیران وقت لی مع الله %~% درون پرده اسرارشان راه
# 7 همه در عشق صاحب درد گشته %~% محبت را بجان در خورد گشته
# 8 همه محبوب درگاه الهی %~% همه مقصود صنع پادشاهی ms37
# 9 همه اندر کشیده میل ما زاغ %~% محبت برکشیده جمله را داغ
# 10 همه در نیستی فقر مسکین %~% شده آزاد از تلوین و تمکین
# 11 بداده جمله را پوشیده ز آغاز %~% بخلوتخانه اسرار خود باز
# 12 شده فانی ز خود باقی بمحبوب %~% همه هم طالب و هم گشته مطلوب
# 13 ز غیرت یافته هر یک نصیبی %~% بقرب اندر شده هر یک قریبی
# 14 ز دل تابع شده او را هم ازجان %~% نه معجز خواسته هرگز نه برهان
# 15 ندا آمد ز درگاه الهی %~% که ای مقصود صنع پادشاهی
# 16 همین جمعند خاص صحبت تو %~% عطاها یافته از حرمت تو
# 17 همه از نور خود موجود گشته %~% از آن نورند خود مسعود گشته
# 18 بصورت جمله مسکینندو درویش %~% بمعنی جمله بی پیوند و بی خویش
# 19 خوش آمد خواجه را زان جمع پرنور %~% شده اندر محبت مست و مخمور
# 20 بفقر و مسکنت چون دیدشان جمع %~% همه گشته بمعنی چون یکی شمع
# 21 چو دید آن عهد و آن میثاق ایشان %~% بصورت نیز شد مشتاق ایشان
# 22 در آن مجمع نمود از ذوق شوقی %~% که شد در جان هر یک همچو طوقی
# 23 بکرد از لطف خود سردار اکرم %~% با خوانیت ایشان رامکرم
# 24 تشرف یافتند ایشان بدین نام %~% از آن نسبت برآمد جمله را کام
# 25 شراب فقر بی ایشان نخورد او %~% بایشان و همه کس بخش کرد او
# 26 بمسکینی چو ایشان را لقب دید %~% همه افعالشان عین ادب دید
# 27 بحاجت صحبت ایشان زحق خواست %~% که تا گردد تمامت کارشان راست
# 28 بصورت چونکه باز آمد ز معراج %~% بجودش هر دو عالم گشته محتاج
# 29 ز ذوق صحبت ارواح ایشان %~% نمیشد نزد نزدیکان و خویشان
# 30 ندا آمد که ای شهباز حضرت %~% بگوش سرشنیده راز حضرت
# 31 وجود تو ز بهر خاص و عام است %~% ز جودت کار جمله با نظام است
# 32 بصورت اهل صورت را نگهدار ms38 %~% که ما تا خود ترا آریم در کار
# 33 بمعنی یار غار اهل دل باش %~% بهمت پاسدار اهل دل باش
# 34 چو خواهی صحبت ارواح ایشان %~% که گردی مستفیض ز اشباح ایشان
# 35 همان صحبت حوالت با نماز است %~% در آن حالت که ما را با تو راز است
# 36 چو معراج نماز آغاز کردی %~% در آن ساعت هزاران ناز کردی
# 37 ز جان چون راز حضرت می‌شنیدی %~% همه ارواح ایشان جمع دیدی
# 38 شدی چشم دلش روشن بدان جمع %~% که بودندی ز نورش گشته چون شمع
# 39 بدی معلومش از نور نبوت %~% که هستند جملگی اهل فتوت
# 40 ز جاهش جمله صاحب جاه گشته %~% تمامت خاص آن درگاه گشته
# 41 پناه امت بیچاره باشند %~% تمامت را بجان غمخواره باشند
# 42 شود از جاه ایشان فتنه‌ها دفع %~% بیابد امتان از جودشان جمع
# 43 چو معراج نماز او ضرورت %~% بدی عالیتر از معراج صورت
# 44 ز حد و حصر بیرون بد معارج %~% ندانی تو که تا چون بد معارج
# 45 تو جز معراج ظاهر را ندانی %~% بباطن چون رسی بیچاره مانی
# 46 شبانروزی بدش هفتاد معراج %~% بهر معراج قومی گشته محتاج
# 47 بهر معراج قومی را زحق خواست %~% تمامت کار امت زو شده راست
# 48 تو قدر امت احمد ندانی %~% که پوشیدند از تو این معانی
# 49 چه دانی قدر این امت که چونست %~% که آن از حد وهم تو برون است
# 50 بجهد خویش میکن روز و شب شکر %~% ترا برهاند ای جان از تعب شکر
# 51 تو آن شکرانه کردن کی توانی %~% مگر در عجز خود را باز دانی
# 52 بدین شکرانه جان را در میان نه %~% بدین نعمت بود جان در میان نه
# 53 که تو زین امتی پاک و گزیده %~% همی از بهر رحمت آفریده PageV01P23
# 1 خداوند جهان دانای اکبر %~% برافزاینده این شمع خاور
# 2 بقدرت چون پدید آورد عالم %~% ز بهر مسکن اولاد آدم
# 3 بعلم ms39 و حکمت خود کرد داور %~% بقای این جهان چندان مقدر
# 4 که ماند انبیا و اولیایش %~% نیاید بعد از آن دیگر بقایش
# 5 یقین میدان که تا باشند ایشان %~% نخواهد شد کس از محشر پریشان
# 6 ز بهر آدمیزادست گیتی %~% بایشان دان که آباد است گیتی
# 7 دو فرقت آدمی را باشد ای جان %~% بمعنی و بصورت گشته انسان
# 8 گروه اولی زان انبیایند %~% که خاص بارگاه کبریایند
# 9 دوم فرقه از ایشان اولیا دان %~% بود داخل در ایشان اهل ایمان
# 10 جز اینها جمله چون انعام باشند %~% ز معنی غافل و بیکام باشند
# 11 نه از خود گفته شد این نکته ای جان %~% ز من گر نشنوی بشنو ز قرآن
# 12 بصورت آدمی بسیار باشند %~% که در محشر سزای نار باشند
# 13 بمعنی آدمی می‌بایدت بود %~% که تا برناورد دوزخ ز تو دود
# 14 بود امت نبی را همچو فرزند %~% بمعنی باشد او را یار و پیوند
# 15 کسی باید که او این حال داند %~% که خواجه امتان را آل خواند
# 16 بمعنی هر که از آدم دهد بو %~% بود فرزند او دلخواه و دلجو
# 17 شد از معنی بصورت راه بسیار %~% بحشر اندر ز معنیها کند کار
# 18 ز من بشنو تو از روی ارادت %~% یقین میدان که تا یابی سعادت
# 19 که تا مفتوح باشد باب توبه %~% ولایت را نباشد قطع نوبه
# 20 بهر وقتی و هر دور و زمانی %~% بود صاحب دلی در هر مکانی
# 21 که باشد آن زمان از وی مشرف %~% همان جا و مکان ازوی مشرف
# 22 وجود او بلاها می‌کند دفع %~% بجمله مردمان از وی رسد نفع
# 23 نباشد ختمشان تا روز محشر %~% که گردد این جهان یکسر مکدر
# 24 بصورت تا یکی گردد ز ایشان %~% نگردد گیتی از محشر پریشان
# 25 چو ایشان رخت بربندند یکسر %~% شود پیدا علامت‌های محشر
# 26 چو بردارند تمامت اولیا را %~% قیامت کشف گردد آشکارا
# 27 ms40 کسی کو غیر ازین بیند خیال است %~% وگر گویند ایشان را وبال است
# 28 بدین قول اتفاق اهل دین است %~% یقین میدان که این گفته چنین است
~~PageV01P24
# 1 کند تقریر اهل این معانی %~% بجز این قوت و این زندگانی
# 2 دگرگون قوت و دیگر حیاتی %~% که دارد هر وجودی زان ثباتی
# 3 حیات قوتی از روی معنی %~% مدد باشد ورا از روی معنی
# 4 گر آن قوت دمی پژمرده گردد %~% حیات آن وجود افسرده گردد
# 5 درین عالم که خواهد گشت فانی %~% سه قوت آمد اصل زندگانی
# 6 بدان قوت قوام هر گروهی %~% بود پاینده زان قوت شکوهی
# 7 یکی نفسانی ای جان تا که دانی %~% دوم روحانی اصل زندگانی
# 8 سیم ربانی آن کو شد حیقت %~% بدان زنده شوند اهل طریقت
# 9 حیات بیشتر اهل زمانه %~% بدنیا باشد ای یار یگانه
# 10 بجان و دل شوند جوینده او %~% تو پنداری که هستند بنده او
# 11 هر آن یک را که شد دنیا ز دستش %~% تو گوئی پا و سر درهم شکستش
# 12 بود از معنی و صورت چو مرده %~% تمامت خون او گردد فسرده
# 13 بود این قوت نفسانی ای جان %~% که میدارد ترا پیوسته حیران
# 14 حیات و قوت بعضی از اصحاب %~% بود ازذکر و طاعت نیک دریاب
# 15 اگر یک ورد از ایشان فوت گردد %~% همان صورت برایشان موت گردد
# 16 ز خوف دوزخ و ترس جهنم %~% جگر پرتاب دارد دیده پرنم
# 17 همیشه با غم و اندوه باشد %~% یکایک خالی از اندوه باشد
# 18 نعیم خویش را جوینده دایم %~% درین اندیشه می‌باشند نایم
# 19 شود ظاهر ازیشان در مقامات %~% سخنها در فراسات و کرامات
# 20 اگرچه از دل و جان بنده باشند %~% ببوی عیش عقل زنده باشند
# 21 بود روحانی این قوت در ایشان %~% نباشند هرگز از چیزی پریشان
# 22 حیات و قوت اهل طریقت %~% که آگاهند یک سر از حقیقت
# 23 بود دایم همیشه از ms41 محبت %~% نه دوزخ یادشان آید نه جنت
# 24 ز امید بهشت و خوف آتش %~% شوند یکباره از اندیشه‌ها خوش
# 25 بترک جمله نسبتها بگویند %~% کرامات وفراست را بجویند
# 26 نخواهند از کسی ملکی و مالی %~% ندارند انتظار کشف حالی
# 27 زیارت آنکه ایشان گوش دارند %~% مراد خویش در آغوش دارند
# 28 ببوی وصل جانان زنده باشند %~% محبت را بجان جوینده باشند
# 29 بود ربانی این قوت یکی دان %~% تو آن قوت حیاتی را متین خوان
# 30 بدان قوت هر آنکو زندگی یافت %~% فنا یکباره از وی روی برتافت
# 31 ببازی برنیاید این چنین کار %~% ریاضتها کشیدن باید ای یار
# 32 بسی تکلیفها بر وی نهادن %~% عنان خود بدست پیر دادن PageV01P25
# 1 مربی باید ای جان اندر این راه %~% که او باشد ز سر کار آگاه
# 2 تن اندر راه دین باید در آورد %~% چهارت اربعین باید سر آورد
# 3 ترا در اربعینت پیر باید %~% که هر خواب ترا تعبیر باید
# 4 طبیب معنی آمد پیر این کار %~% بدین دعوی مکن انکار زنهار
# 5 طبیب حاذقت باید براندیش %~% تو معلولی هزاران علتی پیش
# 6 اگر بی پیر باشد اربعینت %~% بود شیطان در او یار و معینت
# 7 تو ربانی ز شیطانی ندانی %~% درین معنی فرو مانی بمانی
# 8 هوائی را خدائی خوانی آنگاه %~% فرو بندند بر تو یکسر آن راه
# 9 اگر باهستی و همدست کردی %~% بزیر پای شیطان پست گردی
# 10 بمانی در خیالات هوائی %~% بعمر اندر نیابی زو روائی
# 11 علاجت بعد ازاین دیگر نشاید %~% که غول مستیت از ره رباید
# 12 مجو از پیر خود زنهار دوری %~% تو میکن دایما با او صبوری
# 13 بمعنی حاضر درگاه او باش %~% مدام اندر پناه جاه او باش
# 14 بصورت گر شوی از پیر خود دور %~% بمعنی زو مشو یک لحظه مهجور
# 15 بمعنی چون شوی همراه و حاضر %~% بود پیوسته پیرت در تو ناظر
# 16 چو غایب صورتی حاضر صفت ms42 باش %~% که تا بیرون شوی از صف اوباش
# 17 بمعنی چونکه غایب گشتی ای یار %~% برون رفتی یقین از جمع احرار
# 18 بصورت حاضر وغایب بمعنی %~% همه زرق است و تلبیس است و دعوی
# 19 بزرق و حیلت ودعوی و تلبیس %~% نگردد از تو راضی جز که ابلیس
# 20 بمعنی حاضر وغایب بصورت %~% اگر وقتی تو کردی از ضرورت
# 21 ندارد غیبت صورت زیانی %~% چو معنی نیست غایب یک زمانی
# 22 نمی‌گویم که صورت معتبر نیست %~% که کار صورت ای جان مختصر نیست
# 23 ولی چون تابع معنی است ای یار %~% بکسب معنی خود می‌کند کار
# 24 نباشد این چنین کار همه کس %~% خبرداران معنی را بود بس PageV01P26
# 1 چو کردی اربعین اول آغاز %~% ز هر کس تا توانی پوش آن راز
# 2 در آن مدت که آن خواهی برآورد %~% بکم خوردن ترا باید سرآورد
# 3 بباید احتیاط طعمه کردن %~% پس آنگه لقمه‌ها بر خود شمردن
# 4 کنی هر شب بتدریج اندکی کم %~% که تا از نفس ناید بر دلت غم
# 5 شب اول دو صد درهم خورش کن %~% بدان خوردن تنت را پرورش کن
# 6 بدین ترتیب هر شب میفکن پنج %~% که تا قوتت شود پنجاه بیرنج
# 7 همان پنجه مقرر تا بآخر %~% که تا ضعفی نگردد در تو ظاهر
# 8 اگر میلت بشیرین باشد و چرب %~% مشو با نفس خود پیوسته در حرب
# 9 بهر هفته بخور شیرین و چربی %~% درین معنی مکن با نفس حربی
# 10 ولی باید که یک گوشه گزینی %~% نداند کس که تو گوشه گزینی
# 11 اگر جفت حلالت هم نداند %~% ترا بهتر که آن پوشیده ماند
# 12 بپوشی از خلایق حال خود را %~% که کس واقف نگردد نیک و بد را
# 13 اگر معروف خواهی شد برین کار %~% برون جمع باید شد بناچار
# 14 یکی گوشه گزین از بهر خلوت %~% که تا یابد دلت آرام و سلوت
# 15 چنان جائی که باشد تنگ ms43 و تاریک %~% در او اندیشه‌ها میکن تو باریک
# 16 ولی پوشیده باید آن ز هر کس %~% چنانکه آن جای را تو دانی و بس
# 17 اگر پیرت نشاند باک نبود %~% دم او بر تو جز تریاک نبود
# 18 بهرجائی که او گوید تو بنشین %~% صلاح کار خود یکسر در آن بین
# 19 مکن ترک جماعت وان جمعه %~% بری شو از ریا و ذوق سمعه
# 20 برون میرو ولی از خلق مگریز %~% بصورت با کسی اندر میامیز
# 21 همیشه با وضو و ذکر میباش %~% بجان آنگه بدل با فکر میباش
# 22 بنصف آخر شب پاس میدار %~% تطوع میگذار و اشک میبار
# 23 شب هر جمعه میدار زنده %~% بجان بشنو تو ای مرد رونده
# 24 اگر نوری به‌بینی یا خیالی %~% نظر با آن مکن در هیچ حالی
# 25 اگر پیرت بود از پیر می‌پرس %~% بهر مشکل ازو تعبیر می‌پرس
# 26 بصورت گر بود پیرت ز تو دور %~% مدار احوال خود از پیر مستور
# 27 اگر ممکن بود اعلام کردن %~% به پیر خویشتن پیغام کردن
# 28 مدار احوال خود پوشیده از پیر %~% که پیرت خود بسازد جمله تدبیر
# 29 چو پیر آنجا نباشد ذکر میکن %~% درین معنی همیشه فکر میکن
# 30 همان احوال را پوشیده میدار %~% که خود مکشوف گردد بر تو اسرار
# 31 به عشر اولین تسبیح کن ذکر %~% بگو عشر دوم تمجید با فکر
# 32 در تهلیل باید بعد از آن سفت %~% که تهلیلست ازتو بهترین گفت
# 33 بدین شیوه که شد گفته نگهدار %~% ز خواب و خورد و وز گفت وز کردار
# 34 اگر دولت بود یار و قرینت %~% بآخر آید اول اربعینت PageV01P27
# 1 پس آنگه ساز و ترتیب سفر کن %~% بکلی خویش را از خود بدر کن
# 2 تو اصل کار خود را نیستی دان %~% که از هستی نیابی ذوق ایمان
# 3 بساز از جان تو ساز اربعینت %~% که تا ایزد بود یار و معینت
# 4 برآور اربعین ثانی ms44 ای یار %~% تهی از خود شو و فارغ از اغیار
# 5 بفکر اندر شده مستغرق وقت %~% بری گشته ز شکر و کبر و ازمقت
# 6 بذکر اندر زبان با دل موافق %~% بدار ای جان که تا باشی توصادق
# 7 مکن ذکری بجز تهلیل جانا %~% که تهلیست بهتر ذکر دانا
# 8 دل خود را بجد و جهد میجوی %~% که تا گاهیت بنماید ترا روی
# 9 اگر روی دل خود بازیابی %~% تمامت برگ خود را ساز یابی
# 10 مگردان قوت خود کمتر ز پنجاه %~% مباش ایمن ز نقش خویش در راه
# 11 بقدر طاقت خود خواب کن دور %~% ز بیخوابی مشو یکباره رنجور
# 12 شب هر جمعه بیدار میباش %~% بجان و دل تو اندر کار میباش
# 13 چنان میکوب این در را بحرمت %~% که بگشایند و بخشایند جرمت
# 14 بدین سان اربعینی چون برآری %~% بدان در ره ز معنی برقراری PageV01P28
# 1 سیم را چونکه خواهی کرد آغاز %~% تو خود را از تمناها بپرداز
# 2 ببر یکباره از ترس جهنم %~% هم از امید خلوت خوب و خرم
# 3 تو قوتت کن ز ذوق ذکر حاصل %~% مشو یک دم ز ذکر و فکر غافل
# 4 بغیر از کلمه توحید ذکری %~% مکن در هیچ تسبیحی تو فکری
# 5 زبان ظاهر خود را تو دائم %~% بدان گفتن همیشه دار قائم
# 6 که تا گویا شود در دل زبانی %~% که از گفتن نیاساید زمانی
# 7 چو ذکر دل ترا آید فرا دید %~% همه احوال تو یکسر بگردید
# 8 ز خواب و خورد خود بیزار گردی %~% گهی مست و گهی هوشیارگردی
# 9 دلی را کاندرو این درد باشد %~% چه جای خفت و خواب و خورد باشد
# 10 کشش از مطرب مذکور یابی %~% وجود خود از آن مسرور یابی
# 11 بدین دولت چو گردی تو سزاوار %~% شود مکشوف بر تو بعضی اسرار
# 12 اگر هستی توعالی همت ای یار %~% مشو قانع درین ره جز بدیدار
# 13 بدین ره هر ms45 که عالی همت آمد %~% سزای قرب ووصل حضرت آمد
# 14 چو عالی همت آمد مرد درویش %~% کند ترک وجود و هستی خویش
# 15 هلاک تو بهمت بدر گردد %~% بهمت دان که صاحب قدر گردد
# 16 یقین میدان که هستی مرد همت %~% که باشد همتت در خورد همت
# 17 چو عالی همتی گردی ز احرار %~% بودعالی همم پیوسته ز اخیار
# 18 بنا از همت عالی برآور %~% پس آنگه اربعین دیگر آور PageV01P29
# 1 چو کردی اربعین دیگر آغاز %~% بکلی خویش را از خود بپرداز
# 2 درین نوبت دگرگون گردد احوال %~% که خواهی گشت ای جان صاحب حال
# 3 شوی مرده ز هستیها به یکبار %~% که بر تو ناید از هستی دگربار
# 4 بترک ذکر و فکر خود بگوئی %~% بیکره دست ودل زانجمله شوئی
# 5 چنان مستغرق مذکور گردی %~% که صد فرسنگ از خوددور گردی
# 6 مگر وقت ادای هر نمازی %~% ترا با خود دهند از بهررازی
# 7 بجز یک قطره آبی وقت افطار %~% درونت از خورش ندهد دگر بار
# 8 بیابی تو عنایت را عطائی %~% بیابد نفست از خوردن رهائی
# 9 دگر هرگز خبر از خود نداری %~% که تا این اربعین را برسرآری
# 10 مگر در صبح آخر روز ناچار %~% هم از خود باخبر گردی هم از یار
# 11 چنین گر بر سر آید اربعینت %~% بسا دولت که با جان شد قرینت
# 12 بدین دولت نیابد هر کسی راه %~% مگر آنکس که باشد خاص درگاه
# 13 درین امت کسان هستند مستور %~% بمعنی دائما از خلق مهجور
# 14 که روزی را که بگذارند در صوم %~% بود فاضلتر از چل روز آن قوم
# 15 سه روز ایام بیضی را که دارند %~% از ایشان اربعین‌ها درگذارند
# 16 هر آن کشفی که ایشان را بچل روز %~% شود حاصل بجد و جهد دلسوز
# 17 بر اینها کشف گردد آن بیکدم %~% از آن باشند بر جمله مقدم
# 18 ازین بگذر فلان ساز دگر ساز %~% که با هر کس ms46 نشاید گفتن این راز
# 19 چو این چار اربعین آمد بانجام %~% دگرگون ریزم اندر حلق تو جام
~~PageV01P30
# 1 سماع اصلی بزرگست اندرین ره %~% چو یابی سمع دل گردی تو آگاه
# 2 اگر سمع دلت نبود ندانی %~% بپوشند بر تو یکسر این معانی
# 3 کسی را کز سماعش ذوق نبود %~% حقیقت دان که او را شوق نبود
# 4 بنای عشقبازی شوق باشد %~% کسی داند که صاحب ذوق باشد
# 5 کسی کو را نباشد سمع معنی %~% نباشد از سماعش جمع معنی
# 6 بود معزول از سمع حقیقت %~% نباشد در صف جمع طریقت
# 7 بود جان و دلش از ذوق محجوب %~% نه طالب باشد او هرگز نه مطلوب
# 8 شود اوصاف او یکسر فسرده %~% تو او را زنده دانی هست مرده
# 9 ازو هرگز نیاید هیچ کاری %~% مگر ضایع گذارد روزگاری
# 10 بسر پرد درین ره مرد آگاه %~% نثار از جان و دل سازد در این راه
# 11 زمان باید پس آنگه خوش مکانی %~% پس اخوان تا شود آسوده جانی
# 12 ز منهیات شرعی دور باید %~% ز ناجنسان بسی مستور باید
# 13 ازین جمله اگر یک چیز کم شد %~% همه شادی دل اندوه و غم شد
# 14 ولی برمبتدی زهر است دائم %~% که نفس او بهستی گشت قائم
# 15 چو مرتاض و مجاهد گشت شد پاک %~% نماند از هستیش در راه خاشاک
# 16 ز گفت و خواب و خور بیزار گردد %~% گهی مست و گهی هشیار گردد
# 17 زبانش دائما گویای این راه %~% بجان ودل بود پویای این راه
# 18 تمامی از کدورت پاک گردد %~% برش هر زهر چون تریاک گردد
# 19 نباشد طالب جاه و متاعی %~% بود پیوسته جویای سماعی
# 20 ز آواز خوشی کاید بگوشش %~% رود از شوق جانان عقل و هوشش
# 21 ببوی وصل جانان زنده باشد %~% بوقت و فهم او گوینده باشد
# 22 چو زین عالم ترقی کرد درحال %~% در او ظاهر نگردد قول قوال
# 23 مگر گوینده خوب ms47 و موافق %~% قرین حال او معشوق و عاشق
# 24 در آن پرده که رهرو را مقام است %~% بدان کین سالکان را زآن مقام است
# 25 از آن صورت بود گر هست دلکش %~% شود وقت عزیزان یک زمان خوش
# 26 خورد روحش بمعراج معانی %~% ز جوی قرب آب زندگانی
# 27 اگر حاضر بود صاحب نیازی %~% بروز آن وقت آن برگی و سازی
# 28 کند زان توشه راه قیامت %~% در آن ره یابد از آفت سلامت
# 29 چو زین عالم ترقی کرد رهرو %~% سماعش را تو شرح و وصف بشنو
# 30 بوقت استماع قول قوال %~% که هر یک را دگرگون گردد احوال
# 31 تو گوی شفقت از روی فتوت %~% بباید کردن او را صد مروت
# 32 ترا جمع بایدش کردن ز احوال %~% که تا حاضر شود با تو در آن حال
# 33 بصورت با تو در جنبد زمانی %~% دهد حالات خود را زان نشانی
# 34 شود بیمار حالان را طبیبی %~% دهد صاحب نصیبان را نصیبی
# 35 بود چون کیمیا آن وقت و آن حال %~% بگردد جمله رازان جمله احوال
# 36 تمامت را برنگ خود برآرد %~% بر ایشان روز بدبختی سرآرد
# 37 سزای وقت و استعداد هر یک %~% ببخشد خلعتی زانجمله بیشک
# 38 بود نادر چنین صاحب سماعی %~% که بر هر کس بتابد زان شعاعی
# 39 بجان آن چنان وقت و چنان حال %~% که تا یکسر بگردد بر تو احوال
# 40 در آن جمع ار شوی حاضر بیکبار %~% نماند از گنه برگردنت بار
# 41 اگر یک دم در آن محفل نشینی %~% بسا تخم سعادت را که چینی
# 42 خوری زان مجمع آب زندگانی %~% بدل حاضر شو ای جان گر توانی
# 43 شنیده باشی ای جان حال شاهد %~% مشو منکر تو بر احوال شاهد PageV01P31
# 1 ز سر بیرون کن انکار ای برادر %~% چو هستی طالب کار ای برادر
# 2 ترا گفتم مشو منکر بر ایشان %~% که تاکارت نگردد زان پریشان
# 3 ز اصحاب بزرگ ms48 این جماعت %~% بود قومی که دارد استطاعت
# 4 که با ایشان نظر باشد بشاهد %~% که تا شاهد بود یکباره زاهد
# 5 بود عالی مقام و حال ایشان %~% نداند هیچکس احوال ایشان
# 6 نباشد رهگذرهاشان بشهوت %~% بود خالی نظرهاشان ز شهوت
# 7 بود پیوندشان از روی معنی %~% که باشد میل ایشان سوی معنی
# 8 ز بهر آنکه ایشان را در این کار %~% نماند پرده بر روی اسرار
# 9 خودی خویش در وی غرق دانند %~% میان جام و باده فرق دانند
# 10 چنین دانم نباشد حال ایشان %~% بود این اوسط احوال ایشان
# 11 درنگ آنجا کند سال سه و چار %~% که تا خو گر شود در سر اسرار
# 12 کند اندر فضای خویش پرواز %~% بسر حد بلوغ خود رسد باز
# 13 از آن پس شاهد و زاهد نگویند %~% بجز اندر ره وحدت نپویند
# 14 نشانها باشد ایشان را درین کار %~% که تا منکر نگردد کس ز اعیار
# 15 بگویم زو نشانی زود دریاب %~% که تا بیدار گردی یک ره از خواب
# 16 نشان آنکه شاهد باز باشد %~% بشاهد بر ازو صد ناز باشد
# 17 کشد هر لحظه صد درد و بلایش %~% درافتد هر دمی صد ره بپایش
# 18 بصد زنجیر او را بست نتوان %~% بسر آید بر او ازدل و جان
# 19 نه زو وصل و کنار و بوس جوید %~% همیشه بر طریق شرع پوید
# 20 بدیدار مجرد زو بود خوش %~% نگردد هرگز از چیزی مشوش
# 21 نشان دیگر آن باشد در آن حال %~% که شاهد باصلاح آید ز احوال
# 22 اگر باشد ز عصیان اندرو دود %~% صلاحیت درو پیدا شود زود
# 23 کند یک ره بترک او فسق و عصیان %~% نپوید جز براه شرع و ایمان
# 24 شود صاحب ولایت شاهد او %~% بر او یابد هدایت شاهد او
# 25 اگر او از پی شاهد دهد جان %~% بود در عشق او مدهوش و حیران
# 26 رود او از پی شاهد پیاپی %~% ازو ms49 بگریز و میکن از وی انکار
# 27 بود شیطان همیشه هم براو %~% نباشد هیچ چیزی در سر او
# 28 بگفتم با تو سر کار شاهد %~% بجان ودل شنو این راز زاهد
# 29 بود نادر چنین مرد یگانه %~% که شاهد باشد او را زین بهانه
# 30 بود این حال خاص الخاص مردان %~% کسی را نبود انکاری بر ایشان
# 31 نباشد کار ایشان جز عطائی %~% ز عیبی دور و خالی از ریائی
# 32 ز من گر طالبی بشنو تو یارا %~% دو فرنه دان تمامت اولیا را
~~PageV01P32
# 1 گروهی علم ظاهر را بخوانند %~% فروع و اصل او یکسر بدانند
# 2 بکار آرند علم ظاهر خویش %~% شوند بینای اصل ظاهر خویش
# 3 کم افتد سهو اندر راه این جمع %~% که نور علم ایشان هست چون شمع
# 4 شوند غواص در بحر شریعت %~% بیابند اندرو در حقیقت
# 5 روش بس تیز دارند اندرین راه %~% ز سر کار گردند زود آگاه
# 6 بیابند آنگهی علم عطائی %~% کز آن روشن شود سر خدائی
# 7 شود علم لدنی یار ایشان %~% برآید در دو عالم کار ایشان
# 8 چو آن علم لدنی را بدانند %~% ز جمله علمها دامن فشانند
# 9 بود امی گروهی چند دیگر %~% ندانسته نخوانده هیچ دفتر
# 10 ولی اعمال ایشان جمله با شرع %~% موافق باشد اندر اصل با فرع
# 11 بتعلیم خدا علمی بدانند %~% کزان دانش همیشه زنده مانند
# 12 ز قول و فعلشان هر چیز کاید %~% بود مستحسن اندر شرع و شاید
# 13 همه اقوال ایشان گر بجویند %~% حقیقت شرع باشد آنچه گویند
# 14 اصول شرع و قانون طریقت %~% بدانند جملگی اندر حقیقت
# 15 از ایشان گر کسی پرسد سئوالی %~% جواب او بگویند بی خیالی
# 16 بوند از جمله قومی با سلامت %~% برایشان نگذرد هرگز ملامت
# 17 براه شرع و تقوی در بکوشند %~% بظاهر حال خود از کس نپوشد
# 18 همه کس نیک ظن باشد بر ایشان %~% مگر آنکو بود در دین پریشان
# 19 ملامت ms50 ورز باشند جمع دیگر %~% شده منکر بر ایشان قوم یکسر
# 20 همیشه در ملامت عشقبازند %~% که یک دم با سلامت درنسازند
# 21 نگردد صادر از ایشان گناهی %~% بجز تقوی نپویند هیچ راهی
# 22 بمردم در نمایند ظاهر خویش %~% که تا گویند هستند جمله بد کیش
# 23 ولیکن ترک یک سنت نگویند %~% به عمر خود ره بدعت نپویند
# 24 بترک جاه کان سدیست محکم %~% بگویند و شوند فارغ ز هر غم
# 25 ز نام وننگ خود آزاد گردند %~% چوانکاری کنی دلشاد گردند PageV01P33
# 1 سه کشف است اندرین ره تا بدانی %~% به علمی و خیالی و عیانی
# 2 بود علم نخستین کشف اسرار %~% اگر با او عمل باشد ترا یار
# 3 وجودت از خودی چون گشت خالی %~% پس آنگه کشفها باشد خیالی
# 4 مشو ایمن درین هر دو ز شیطان %~% درین هر دو بود راهش یقین دان
# 5 بلی اندر عیانی ره نیابد %~% در آن راز نهانی ره نیابد
# 6 تو بازیهای او را نیک بشناس %~% که تا ضایع نگردد بر تو انفاس
# 7 چو دانستی کمینگاه عزازیل %~% نبندد بر تو بر راه عزازیل
# 8 بود هر کشف را ظاهر نهانی %~% کزو پیدا شود روشن معانی
# 9 نشان کشف علمی را تو بشناس %~% که تا داری همیشه پاس انفاس
# 10 شود بینا روان تو بحکمت %~% همان گویا زبان تو بحکمت
# 11 بود جاری حقایق بر زبانت %~% بسی پوشیده‌های گردد عیانت
# 12 بدان اوصاف چون موصوف گردی %~% اگر گوئی سخن موقوف گردی
# 13 هوائی باشد این گفتن تو میدان %~% زبان را اندرین گفتن مجنبان
# 14 بلی ذوقیست در گفتن هوائی %~% نداند این بجز مرد خدائی
# 15 کمینگاهی است شیطان را درین ذوق %~% که میل نفس را بفریبد آن ذوق
# 16 چنان مستغرق گفتن شود مرد %~% که گردد خالی او از خواب و از خورد
# 17 بود عشقی زبانش را بگفتن %~% که گفتن را نه بتواند نهفتن
# 18 زبانت اندرین دم بسته باید %~% که ms51 کار و بار تو یکسر گشاید
# 19 تو گفتن را شوی مانع به یک چند %~% زبان خویش را داری تو در بند
# 20 شود پیدا ترا کشف خیالی %~% بسی صورت درو بینی تو حالی
# 21 بسی آوازها آید بگوشت %~% که آید دل در آن حالت بجوشت
# 22 بسی احوال غیبی را بدانی %~% که باشد جمله از راه معانی
# 23 مخور لقمه بشبهت اندرین راه %~% که تا بسته نگردد بر تو آن راه
# 24 نشان آن باشد آن کس را در آن حال %~% بگردد در درونش جمله احوال
# 25 شود نوری قرین چشم ظاهر %~% که ربانی بود آن نور طاهر
# 26 بهر کس گر نظر کرد اندر آن حال %~% بگردد در درونش جمله احوال
# 27 در آن حالت بصورت درنماند %~% حقیقت معنی هر یک بداند
# 28 بداند آنکسی کو را سعید است %~% هم آنکس را که از حضرت بعید است
# 29 قیامت نقد او گردد در آن حال %~% که بر وی کشف گردد جمله احوال
# 30 به بیند صورت ابلیس را هم %~% شناسا گردد آن تلبیس را هم
# 31 بگوش آواز تحمید ملایک %~% همان تسبیح و تمجید ملایک
# 32 همان تسبیح حیوانات یکسر %~% شود معلوم او را ای برادر
# 33 سراسر بشنود آن را بداند %~% از آن آواز حیران بماند
# 34 نشان چشم و سمع جان همین است %~% کسی داند که او صاحب یقین است
# 35 اگر خواهد که آرد در عبارت %~% و یا رمزی بگوید در اشارت
# 36 در آن سر وقت او بیهوش گردد %~% یقین بیطاقت و مدهوش گردد
# 37 که تا این حالش پوشیده ماند %~% کسی از وقت و حال او نداند
# 38 چو عالی گردد آن کشف عیانی %~% بخواهد دید سید را نهانی
# 39 شود نوری قرین چشمش از شرع %~% بدان بینا شود از اصل تا فرع
# 40 وجود خویش بیند سنگ یاقوت %~% همه عالم شده همرنگ یاقوت
# 41 درون خود خنک یابد از آن ذوق %~% شود ms52 بی‌خویشتن حیران از آن ذوق
# 42 بخود چون باز آید کشته و خوش %~% همه عالم همی بیند چو آتش
# 43 در ان عالم تن خود غرق بیند %~% برون از حیلت و از زرق بیند
# 44 درونش سرد باشد اندر آن حال %~% فرو ماند زبان از قیل و از قال
# 45 پس آنگه با خود آید او دگر بار %~% وجودخویش بیند همچو زنگار
# 46 همه عالم شده بس سبز و روشن %~% جهان یکسر شده بر وی چو گلشن
# 47 درین عالم تمامت آفرینش %~% چو شخصی بیند او از روی بینش
# 48 چو آن شخص لطیف روشن پاک %~% نوشته بیند او خطی که لولاک
# 49 پس آنگه بیند او نور گزیده %~% که خیره گردد اندر وی دو دیده
# 50 منقش باشد آن نور مطهر %~% توان آن نقش را خواندن سراسر
# 51 هر آن نقشی کز آن نور مبین است %~% تمامت رحمة للعالمین است
# 52 یکی صورت شود پیدا از آن نور %~% که چشم بد بود پیوسته زان دور
# 53 که باشد معنوی آن صورت پاک %~% که اندر وصف او گفتند لولاک
# 54 بود آن صورت زیبای خواجه %~% همی آن طلعت زیبای خواجه
# 55 در آن حضرت برآید جمله کامش %~% برند از زمره احباب نامش
# 56 بباشد دیو نفسش هم مسلمان %~% هم او مالک شود در ملک ایمان
# 57 شود نومید ازو شیطان بیکبار %~% نیاید نزد او هرگز دگر بار
# 58 مشاهد گردد آن کس پس یقین بین %~% طلاق هر دو عالم داده با این
# 59 پس آنگه از خودی فارغ شود مرد %~% شود از ماسوی الله جملگی فرد
# 60 چو حیدر فرد باید شد ز جمله %~% که تا گردی خلاص از هر طعمه
# 61 پس آنگه از فنا هم فانی آید %~% بصورت هم چو نقش مانی آید
# 62 حیاتی یابد از حی یگانه %~% کز آن باقی بماند جاودانه
# 63 پس آنگه بیند او نوری چو مینا %~% نداند این سخن جز مرد دانا ms53
# 64 نهانیها عیان بیند در آن نور %~% بسی نام ونشان بیند در آن نور
# 65 بهمت بگذرد زان جمله برتر %~% بود خلق جهان را جمله برسر
# 66 سلوک راه حق دشوار باشد %~% کسی داند که او هشیار باشد
# 67 بود هم جمع هم ظاهر چنین مرد %~% وجود او بود در عصر خود فرد
# 68 فروزین است منزلهای بس دور %~% که آرد در نظر آن جمله مستور
# 69 نشانی را نشاید باز گفتن %~% که این توحید می‌باید نهفتن
# 70 درین فصل از طریق رمز و ایجاز %~% بگفتم شرح او را جملگی باز
# 71 تو تا از هستی خود در حجابی %~% نشانی زینکه گفتم درنیابی
# 72 مقید تا بعلم و عقل خویشی %~% ازین ره نه یکی باشی نه بیشی
# 73 مگر علمی ببخشندت خدائی %~% که یابی از خودی خود رهائی
# 74 از آن علم ار ببخشندت حیاتی %~% که یابی در ره دین زان ثباتی
# 75 شود مکشوف بر تو این معانی %~% بدانی یکسر آن راز نهانی
# 76 چو سالک نیستی وز اعتقادی %~% رساند اعتقادت با معادی
# 77 بدین گر اعتقاد نیک داری %~% نخست اندر بیابی رستگاری
# 78 مشو زانها که گویند هرچه جارا %~% نباشد آن نباشد پادشا را
# 79 که باشد این سخن عین حماقت %~% مشو مستغرق شین حماقت
# 80 مشو منکر تو بر احوال ایشان %~% که تادینت نگردد زان پریشان
# 81 بخود نتوانی این ره را بریدن %~% بسر باید بر ایشان دویدن
# 82 بود مکشوف و گرددبر تو احوال %~% شوی فارغ هم از جاه و هم از مال
# 83 اگر کشفت نمی‌گردد میسر %~% بنه رخ را بر آن خاک مطهر
# 84 که تا آزاد گردد از کبایر %~% ببخشندت همه سهو و صغایر
# 85 لباس مغفرت پوشی در آن حال %~% ولی پوشیده باشد بر تو احوال
# 86 بوقت مرگ دانی آن معانی %~% که روشن گرددت راز نهانی
# 87 کز آن حضرت کرامتها چه دیدی %~% چو شربتهای معنی را چشیدی
# 88 چو پر ms54 کردی ز حضرت جام وصلت %~% نماند در درونت هیچ علت
# 89 هر آنکس گر کند بر تو سلامی %~% اگر او خود بود محروم و عامی
# 90 سعادت یابد و اقبال و توبه %~% که چون بروی رسد از یار روضه
# 91 بسی دارم ازین در معانی %~% نمی‌گویم که تو نه اهل آنی
# 92 زیادت زین نمی‌آرم دگر گفت %~% درین معنی در تصدیق را سفت
# 93 اگر محرم شوی روزی بدانی %~% شود مکشوف بر تو این معانی
# 94 ز آلایش دماغت چون شود پاک %~% گل تحقیق را بوئی ازین خاک
# 95 شود معلومت آنگه سر این کار %~% نماند در درونت هیچ انکار
# 96 چو منکر باشی این افسانه خوانی %~% درین گفتن مرا دیوانه دانی
# 97 چو بربستی بخود فرزانگی را %~% ندانی ذوق این دیوانگی را
# 98 منم دیوانه ای مرد یگانه %~% نخواهم ترک کردن این فسانه
# 99 چو دانم ای برادر این فسون را %~% بجان ودل خریدم این جنون را
# 100 طلاق عقل دادم علم بر سر %~% که باشد این جنون ما را میسر
# 101 مبارک بر تو این فرزانگی باد %~% قرین عالم این دیوانگی باد
# 102 تو این معنی ندانی ای برادر %~% ارادت دار و خوش برخوان و بگذر
# 103 بمسکینی توان دانستن این راز %~% چو مسکین نیستی رو کار خود ساز
# 104 چو بربستم در فرزانگی من %~% بگویم رمزی از دیوانگی من
# 105 اگر اهلی ز من این نکته بشنو %~% بگوش دل یقین ای مرد رهرو
# 106 مثال او چو قرص آفتابست %~% وجودش دائما پر نور و تابست
# 107 ز نورش اهل معنی را قوام است %~% زبانش اهل صورت را نظام است
# 108 حجاب از جانب شخص است دائم %~% که باشد از غذای نفس قائم
# 109 از آن جانب همیشه نور و تاب است %~% چه جای پرده و جای حجاب است
# 110 اگر یک دم حجابی پیش گردد %~% هزاران فتنه ظاهر بیش گردد
# 111 محیط بحر او موجی برآرد %~% هزاران ms55 در و گوهر بر سرآرد
# 112 ز بحرش بحر حیوان چون روان کرد %~% بهر قالب که در شد جان جان کرد
# 113 بجای هر گلی دلجوی باشد %~% چو بینی آب او زین جوی باشد
# 114 الف یکتاست لیک اندر معانی %~% ندانی هیچ تا او را ندانی
# 115 معانی جمله موقوفست بروی %~% نهانی جمله مکشوف است بروی
# 116 از آن خالی نباشد هیچ حرفی %~% معانی دان وجودش را چو ظرفی
# 117 بباطن زو بود ترتیب کلمه %~% ازو ظاهر شودترتیب کلمه
# 118 نباشد یک الف یک حرف یک طرف %~% نه معنی و نه صورت بس کن این حرف
# 119 که این از فهم هر غیری بعید است %~% قریب این سخن اهل سعید است
# 120 اگر زین شیوه گویم تا بمحشر %~% بود یک قطره از آن بحر اخضر
# 121 از این شیوه بپردازم سخن را %~% بنوعی دیگر آغازم سخن را PageV01P34
# 1 خداوندا چو توفیقم فزودی %~% ره تحقیق را با من نمودی
# 2 همی خواهم بدین راهم بداری %~% بفضل خویش آگاهم بداری
# 3 که تا گردد نهانیها عیانم %~% بفضل خویش گویا کن زبانم
# 4 بنور حق چو بینا شد مرا چشم %~% نیاید باطلم دیگر فرا چشم
# 5 بحکمتها مزین کن دلم را %~% گشاده کن تمامت مشکلم را
# 6 بده در راه شرعم استقامت %~% که تا یابم در آن امن و سلامت
# 7 مرا منعم کن از مال شریعت %~% مپوشان بر من احوال شریعت
# 8 بر اسرار شریعت ده وقوفم %~% مکن موقوف یکسر در حروفم
# 9 منور کن بنور شرع چشمم %~% مقدر از عبودیت کن اسمم
# 10 ز چرک شرک صافی کن تو دینم %~% زیادت کن تو هر لحظه یقینم
# 11 مگردانم مقید در خیالات %~% بفضل خود رسان جانم بحالات
# 12 رفیق راه من گردان عنایت %~% که تا بفزایدم هر دم هدایت
# 13 جدائی ده وجودم را ز هستی %~% رهائی ده مرا از خودپرستی
# 14 حیاتم بخش از آب معانی %~% که تا باشم ز ارباب ms56 معانی
# 15 ملغزان پای جهدم را در این راه %~% بفضل خود مرا میدار آگاه
# 16 شناسم ده بسلطان حقیقت %~% که هست او گوهر کان حقیقت
# 17 شناسا کن مرا با حضرت او %~% که برد او در جهان از سالکان گو
# 18 کسی را کو شناسش حاصل آمد %~% یقین دان کان رونده واصل آمد
# 19 نیارد نام او بردن زبانم %~% که بس آلوده می‌بینم دهانم
# 20 ز من عاصی تری چندان که بینم %~% درین امت نباشد شد یقینم
# 21 نکردم یک عمل هرگز خدائی %~% که از دوزخ بیابم زان رهائی
# 22 بجز کان اولیا را دوست دارم %~% محبان خدا را دوست دارم
# 23 کنم بر دیده دل جای ایشان %~% سرم باشد بزیر پای ایشان
# 24 تمامی عاصیان را چون پناهند %~% گناهم را مگر ایشان بخواهند
# 25 خداوندا بحق جان خواجه %~% بحال و حرمت ایمان خواجه
# 26 بفرزندان و پاکان صحابش %~% نگهداری مرا از تاب آتش
# 27 کسانی را که اندر عصر مایند %~% اگر بیگانه و گر آشنایند
# 28 ز مشرق تا بمغرب برو فاجر %~% ز ترسا و یهود و گبر و کافر
# 29 بفضل خود نکو کن کار ایشان %~% به نیکی کن بدل احوال ایشان
# 30 بلطف خود برآور کام هر یک %~% برحمت تیز کن بازار هر یک PageV01P35
# 1 بسال پانصد و هفتاد و دو چار %~% شهور سال راند در آخر کار
# 2 ز ذی الحجه گذشته بد ده و پنج %~% که مدفون کردم اندر دفتر این گنج
# 3 ز هفته بود روز جمعه آخر %~% که شد منظوم این عقد جواهر
# 4 تو ای خواننده این نظم دلکش %~% که بادا وقت تو پیوسته زین خوش
# 5 قرین معرفت بادا ترا دل %~% که تا گردد مراد تو بحاصل
# 6 بفکرت خوان تو مفتاح ارادت %~% که تا بگشایدت باب سعادت
# 7 چو بگشایند ابواب فتوحت %~% از آن معنی شود آسوده روحت
# 8 بسی گفته شد اسرار معانی %~% هم از ایمان عینی هم عیانی ms57
# 9 هم از ارشاد خاصان گزیده %~% که باشند از خودی خود بریده
# 10 هم از اوقات ارباب بدایات %~% هم از احوال اصحاب نهایات
# 11 هم آن از کشف و وقت و حال ایشان %~% مقامات بلند احوال ایشان
# 12 تأمل میکن اندر هر مقامی %~% تفکر میکن اندر هر کلامی
# 13 تمامت باز جو بنیاد معنی %~% که تا چون دادم ای جان داد معنی
# 14 بود جلوه کند بر تو معانی %~% که تا تحقیق هر معنی بدانی
# 15 بسا رمزا که آن پوشیده گفتم %~% در او راز نهانیها نهفتم
# 16 بده جان تا معانی را بدانی %~% همان راز نهانی را بدانی
# 17 هر آن چیزی که ماند بر تو مشکل %~% فرو مگذار اگر هستی تو عاقل
# 18 یکایک باز جو از روی معنی %~% اگر آبی خوری از جوی معنی
# 19 به نیکی نام ما را یاد می‌آر %~% بگو یارب برحمت شاد عطار
# 20 ترحم چون فرستی بر روانم %~% ز انفاست شود آسوده جانم
# 21 فزون از قطره‌های برف و باران %~% که بارد در شتا و در بهاران
PageV01P36 ms58